ವಿಕಿಪೀಡಿಯ knwiki https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F MediaWiki 1.47.0-wmf.22 first-letter ಮೀಡಿಯ ವಿಶೇಷ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸದಸ್ಯ ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಚಿತ್ರ ಚಿತ್ರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಹಾಯ ಸಹಾಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವರ್ಗ ವರ್ಗ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಂಪುಟ ಸಂಪುಟ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಕರಡು ಕರಡು ಚರ್ಚೆಪುಟ TimedText TimedText talk ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಚರ್ಚೆಪುಟ Event Event talk 0 921 1431440 1375623 2026-10-06T15:30:50Z ~2026-53972-65 102174 /* ಈ ಕಾಲದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಿಗಳು */ 1431440 wikitext text/x-wiki [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುವ [[ಕನ್ನಡ]] [[ಭಾಷೆ]]ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ. ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ [[ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳು|ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷಾ ಬಳಗ]]ಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಆಧುನಿಕ [[ಭಾರತ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿರುವ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹಳೆಯ ಭಾಷೆಯೂ ಹೌದು. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಅತಿ ಹಳೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಸಂಪ್ರದಾಯ, ಕಳೆದ ಶತಮಾನದ ಭಾಷಾ ಸೌಹಾರ್ದತೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡ ಬರಹಗಾರರಲ್ಲಿ ರಾವ್ ಸಾಹೇಬರ ಗ್ರಾಮಾಯಣ, ದೇವನೂರು ಮಹಾದೇವರ ಬರಹಗಳು, ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ 'ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನ ರಶ್ಮಿ' "ವಂದೇ ಮಾತರಂ-ಸಲೀಂ" ದಂತಹ ಬರೆಹಗಳು ಓದುಗರನ್ನು ಹೊಸ ಲೋಕಕ್ಕೆ ವಯುತ್ತವೆ[[ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಾಹಿತ್ಯ]] (ಮತ್ತು ಅದರ ಉಪಭಾಷೆಗಳಾದ ಪ್ರಾಕೃತ ಇತ್ಯಾದಿ). [[ಚಿತ್ರ:kannada-saahithya.png|right|thumb]] [[File:kavi_file2.jpg|thumb|220px|right|ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಕವಿ ಕನ್ನಡಿಗರನ್ನು ಕೊಂಡಾಡಿರುವ ಪರಿ]] ==ಇತಿವೃತ್ತ== * ಕನ್ನಡ ಬರವಣಿಗೆಯ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಉದಾಹರಣೆ ದೊರಕಿರುವುದು [https://kn.wikipedia.org/s/h5q ತಾಳಗುಂದದ ಸಿಂಹಕಟಾಂಜನ ಶಾಸನ] ದಲ್ಲಿ (ಸು. ಕ್ರಿ.ಶ೩೭೦ ರಿಂದ೪೫೦). ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ [[ಬಾದಾಮಿ]] ಶಾಸನಗಳು ಪುರಾತನ ಕನ್ನಡ ಬರವಣಿಗೆಯ ಮತ್ತಷ್ಟು ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಉಪಲಬ್ಧವಾಗಿರುವ ಪ್ರಥಮ ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕವೆಂದರೆ ೯ ನೇ ಶತಮಾನದ [[ಮೊದಲನೇ ಅಮೋಘವರ್ಷ|ಅಮೋಘವರ್ಷ]] ನೃಪತುಂಗನ [[ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗ]] ನೃಪತುಂಗನ ಆಸ್ಥಾನದ ಕವಿಯಾಗಿದ್ದ ಶ್ರೀವಿಜಯನ. ಈ ಪುಸ್ತಕ ಕನ್ನಡ ಕಾವ್ಯ, ಕನ್ನಡ ನಾಡು, ಮತ್ತು ಕನ್ನಡಿಗರ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸಾರಾಂಶವೆನ್ನಬಹುದು. * ಇದಕ್ಕೆ ಹಿಂದೆ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಕೆಲವು ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಉಲ್ಲೇಖ ಈ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಉಗಮ ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಶ. ೬-೭ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಆದದ್ದಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗದ ಹಿಂದಿನ ಯಾವ ಕೃತಿಗಳೂ ಇದುವರೆಗೆ ದೊರಕಿಲ್ಲ. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಮೂರು ಘಟ್ಟಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸ ಬಹುದು: '''ಹಳೆಗನ್ನಡ''', '''ನಡುಗನ್ನಡ''' ಹಾಗೂ '''ಆಧುನಿಕ ಕನ್ನಡ.''' == ಹಳೆಗನ್ನಡ == *ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಹತ್ತನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಸುಮಾರು ಹನ್ನೆರಡನೇ ಶತಮಾನದ ವರೆಗಿನ ಕಾಲಘಟ್ಟವನ್ನು '''ಹಳೆಗನ್ನಡ''' ಎಂದು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಈ ಕಾಲದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಜೈನ ಧರ್ಮ|ಜೈನ ಧರ್ಮವನ್ನು]] ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. [[ಕನ್ನಡ]] ಚರಿತ್ರೆಯ ಈ ಘಟ್ಟಕ್ಕೆ '''ಆದಿ-ಕಾವ್ಯ''' ಎಂದೂ ಸಹ ಕರೆಯಬಹುದು. ಈ ಕಾಲದ ಅತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಿಯೆಂದರೆ [[ಪಂಪ]] (ಕ್ರಿ.ಶ. [[೯೦೨]]-[[೯೭೫]]). * ಪಂಪನ [[ವಿಕ್ರಮಾರ್ಜುನ ವಿಜಯ]] ಅಥವಾ '''ಪಂಪ ಭಾರತ''' ಇಂದಿಗೂ ಮೇರು ಕೃತಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿದೆ. ಪಂಪ ಭಾರತ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ್ಯಕೃತಿಯಾದ '''ಆದಿಪುರಾಣ'''ದ ಮೂಲಕ ಪಂಪ ಕನ್ನಡ ಕಾವ್ಯಪರಂಪರೆಯ ದಿಗ್ಗಜರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಪಂಪ ಭಾರತ [[ಸಂಸ್ಕೃತ]] [[ಮಹಾಭಾರತ|ಮಹಾಭಾರತದ]] ಕನ್ನಡ ರೂಪಾಂತರ. ತನ್ನ ಮಾನವತಾವಾದ ಹಾಗೂ ಗಂಭೀರ ಲೇಖನಶೈಲಿಯ ಮೂಲಕ [[ಕನ್ನಡ]]ದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ [[ಲೇಖಕ]]ರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾಗಿದ್ದಾನೆ.' [[ಮಾನವ]] ಕುಲ ತಾನೊಂದೇ ವಲಂ' ಎಂದು [[ವಿಶ್ವ]][[ಮಾನವ]] ತತ್ವವನ್ನು ಸಾರಿದ ಜಗದ ಕವಿ ಪಂಪ. * ಇದೇ ಕಾಲದ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಪ್ರಮುಖ ಲೇಖಕನೆಂದರೆ '''ಶಾಂತಿನಾಥ ಪುರಾಣ'''ವನ್ನು ರಚಿಸಿದ [[ಪೊನ್ನ]] (೯೩೯-೯೬೬). ಈ ಕಾಲದ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಹೆಸರಾಂತ ಕವಿ '''ರನ್ನ''' (೯೪೯-?). ರನ್ನನ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳು ಜೈನ ಧರ್ಮೀಯವಾದ '''ಅಜಿತ ತೀರ್ಥಂಕರ ಪುರಾಣ''' ಮತ್ತು [[ಗದಾಯುದ್ಧಂ]] ಅಥವಾ '''ಸಾಹಸಭೀಮ ವಿಜಯ'''. * ಇದು ಇಡೀ ಮಹಾಭಾರತದ ಒಂದು ಸಿಂಹಾವಲೋಕನ ದೃಷ್ಟಿ. [[ಮಹಾಭಾರತ]] ಯುದ್ಧದ ಕೊನೆಯ ದಿನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದ್ದರೂ ಸಿಂಹಾವಲೋಕನ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಇಡಿಯ ಮಹಾಭಾರತವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ. [[ಛಂದಸ್ಸು|ಛಂದಸ್ಸಿನ]] ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ಕಾಲದ ಕಾವ್ಯ [[ಚಂಪೂ]] ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿದೆ (ಒಂದು ರೀತಿಯ ಗದ್ಯ ಮಿಶ್ರಿತ ಪದ್ಯ) == ನಡುಗನ್ನಡ == * ನಡುಗನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಹೊಸ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು [[ರಗಳೆ]], [[ಸಾಂಗತ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ದೇಸಿ]]. ಈ ಕಾಲದ ಸಾಹಿತ್ಯ [[ಜೈನ ಧರ್ಮ|ಜೈನ]], [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ]] ಹಾಗೂ ಜಾತ್ಯತೀತ ಬೋಧನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ಘಟ್ಟದ ಪ್ರಮುಖ ಲೇಖಕರಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೆಂದರೆ [[ಹರಿಹರ]] ಮತ್ತು [[ರಾಘವಾಂಕ]]. ಇಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮದೇ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ದಾರಿಯನ್ನು ಬೆಳಗಿದವರು. * ಹರಿಹರ ರಗಳೆ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ತಂದನು, ತನ್ನ ಶೈವ ಮತ್ತು ವೀರಶೈವ ಕೃತಿಗಳ ಮೂಲಕ. ರಾಘವಾಂಕ ತನ್ನ ಆರು ಕೃತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಷಟ್ಪದಿ ಛಂದಸ್ಸನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದನು. ಅವನ ಮುಖ್ಯ ಕೃತಿ '''ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ ಕಾವ್ಯ''', ಪೌರಾಣಿಕ ಪಾತ್ರವಾದ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರನ ಜೀವನವನ್ನು ಕುರಿತದ್ದು. ಈ ಕೃತಿ ಸಹ ತನ್ನ ತೀವ್ರವಾದ ಮಾನವತಾವಾದಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. * ಇದೇ ಕಾಲದ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜೈನ ಕವಿ [[ಜನ್ನ]]. ತನ್ನ ಕೃತಿಗಳಾದ '''ಯಶೋಧರ ಚರಿತೆ''' ಮತ್ತು '''ಅನಂಥನಾಥ ಪುರಾಣ'''ಗಳ ಮೂಲಕ ಜೈನ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದನು. ಇದೇ ಕಾಲದ ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣದ ಬಗೆಗಿನ ಮುಖ್ಯ ಕೃತಿ [[ಕೇಶಿರಾಜ|ಕೇಶಿರಾಜನ]] '''[[ಶಬ್ದಮಣಿದರ್ಪಣ]]'''. === ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯ === * '''ವಚನ'''ಗಳು ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗುವ ಲಿಂಗಾಯತ ಶರಣರ ವಚನಗಳು ಮುಕ್ತ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿವೆ. ಬಸವೇಶ್ವರ, ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ ಮೊದಲಾದವರ ವಚನಗಳನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಮನಸೂರ ಮೊದಲಾದ ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ ಕಾರರು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಶರಣರ ನಂತರದ ಕವಿಯಾದ [[ಸರ್ವಜ್ಞ|ಸರ್ವಜ್ಞರ]] ವಚನಗಳು ಮಾತ್ರ ತ್ರಿಪದಿಯಲ್ಲಿವೆ. * ವಚನಗಳು ಅಂದಿನ ಕಾಲದ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಯೋಚನಾಧಾರೆಗಳು. ಇನ್ನೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಂದಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಕನ್ನಡಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ಬಸವಣ್ಣನವರಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಈ ಕ್ರಾಂತಿ ಜಾತಿ, ಮತ, ಧರ್ಮಗಳ ಯೋಚನೆಗಳ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಮರು-ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. * ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯದಿಂದ ಬಂದ ಮುಖ್ಯ ಬೋಧನೆಗಳೆಂದರೆ '''ಕಾಯಕವೇ ಕೈಲಾಸ''' ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಸ ನೋಟ. ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಹರಿಕಾರರೆಂದರೆ [[ಬಸವೇಶ್ವರ]] (೧೧೩೪-೧೧೯೬), [[ಅಲ್ಲಮ ಪ್ರಭು|ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭು]] ಮತ್ತು ಕನ್ನಡದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಲೇಖಕಿಯಾದ [[ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ|ಅಕ್ಕ ಮಹಾದೇವಿ]] (೧೨ನೇ ಶತಮಾನ). ಇವರಲ್ಲದೆ [[ದೇವರ ದಾಸಿಮಯ್ಯ]], ಅಂಬಿಗರ ಚೌಡಯ್ಯ ಇನ್ನೂ ಮೊದಲಾದ ವಚನಕಾರರು ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಕಾಣಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. === ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ === * [[ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ]] ಪ್ರಾಯಶಃ ಕನ್ನಡದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಕವಿ ಎಂದರೂ ಸರಿ. ಅವನ ಜೀವನಕೃತಿ '''[[ಕರ್ಣಾಟ ಭಾರತ ಕಥಾಮಂಜರಿ]]'''. ಇದು [[ಮಹಾಭಾರತ|ಮಹಾಭಾರತದ]] ಮೊದಲ ಹತ್ತು ಪರ್ವಗಳನ್ನು ಅತ್ಯದ್ಭುತ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಮಿನಿ ಷಟ್ಪದಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅದು ಕೇವಲ ರೂಪಾಂತರವಲ್ಲ ; ಅನೇಕ ಕವಿ ಸಮಯ ದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಸ್ವಂತ ಕೃತಿಯೆಂಬಂತೆ ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. * ಈ ಕೃತಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಕೃತಿಯಿದ್ದೀತು. ಇದರ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ ಇದು ಎಲ್ಲ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಎಲ್ಲ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ಜನರಿಗೂ ಸಹ ಅವರವರ ಶಕ್ತಿಗನುಸಾರವಾಗಿ ನಿಲುಕಿದೆ. ಇಡೀ ಕಾವ್ಯ '''[[ಭಾಮಿನೀ ಷಟ್ಪದಿ]]''' ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ ಹುಡುಕಿ ನೋಡುವ ಮಾನವ ಭಾವಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿ, ಆತನ ಕಾವ್ಯದ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಶಬ್ದಭಂಡಾರ ಓದುಗರನ್ನು ಬೆರಗುಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. * ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತನ್ನ ರೂಪಕಾಲಂಕಾರ ಚಮತ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿಯೇ '''ರೂಪಕ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಚಕ್ರವರ್ತಿ''' ಎಂಬ ಬಿರುದಿಗೂ ಪಾತ್ರನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಕುಮಾರವ್ಯಾಸನು ಗದುಗಿನ ವೀರನಾರಾಯಣನ ಭಕ್ತ, ಅವನನ್ನು ಗದುಗಿನ ನಾರಣಪ್ಪ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈತನ ಮೊದಲಿನ ಹೆಸರು ನಾರಯಣಪ್ಪ. ಕುವೆಂಪುರವರು ಕುಮಾರವ್ಯಾಸನನ್ನು ಕುರಿತು, <poem> ಕುಮಾರವ್ಯಾಸನು ಹಾಡಿದನೆಂದರೆ ಕಲಿಯುಗ ದ್ವಾಪರವಾಗುವುದು ಭಾರತ ಕಣ್ಣಲಿ ಕುಣಿಯುವುದು. ಮೈಯಲಿ ಮಿಂಚಿನ ಹೊಳೆ ತುಳುಕಾಡುವುದು... ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. </poem> ಪಂಪ ಕಲಿತವರ ಪಾಲಿನ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷ ವಾದರೆ, ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ ಕಲಿಯದವರ ಪಾಲಿನ ಕಾಮಧೇನು. === ದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯ === *ದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯ ([[ಭಕ್ತಿ]] ಸಾಹಿತ್ಯ) ೧೫ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡ ಭಕ್ತಿ ಪಂಥದ ಹರಿದಾಸರಿಂದ ವಿರಚಿತವಾದದ್ದು. ಈ ಪದ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 'ಪದ' ಗಳೆಂದು ಹೆಸರು. ಇವು ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗ ಬಯಸುವ ಭಕ್ತನ ಭಾವವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಗೀತದೊಂದಿಗೂ ನಿಲುಕಿದೆ. *ದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಗೀತ ಪದ್ಧತಿಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ|ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ]] ಬುನಾದಿಯಾಗಿದೆ. ದಾಸರ ಪದಗಳಿಗೆ ದೇವರನಾಮಗಳೆಂದೂ ಹೆಸರು. ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಮುಖ್ಯ ಕನ್ನಡ ಕವಿಗಳೆಂದರೆ [[ಪುರಂದರದಾಸರು|ಪುರಂದರದಾಸ]] (೧೪೯೪-೧೫೬೪) ಮತ್ತು [[ಕನಕದಾಸರು|ಕನಕದಾಸ]](೧೫೦೯-೧೬೦೯). ಇವರನ್ನು ದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅಶ್ವಿನಿದೇವತೆಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. == ಆಧುನಿಕ ಕನ್ನಡ == === ಕನ್ನಡದ ನವೋದಯ === * ನವೋದಯ ಎಂದರೆ '''ಹೊಸ ಹುಟ್ಟು'''/'''ಹೊಸದು'''. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಳಕು ಕಾಣದೆ ಇದ್ದ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ, ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಗೆ ಹಾಗು ಇಪ್ಪತ್ತನೆ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಹುಟ್ಟು ಪಡೆಯಿತು. [[ಆಧುನಿಕ ಕನ್ನಡ ಕಾವ್ಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆ]]ಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ [[ಬಿ.ಎಂ.ಶ್ರೀಕಂಠಯ್ಯ|ಬಿ.ಎಂ.ಶ್ರೀ]], [[ಕುವೆಂಪು]], [[ದ.ರಾ.ಬೇಂದ್ರೆ|ಬೇಂದ್ರೆ]], [[ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ]] ಮೊದಲಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಲೇಖಕರು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದರು. * ಈ ಕಾಲದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳು ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಾವ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಗ್ರೀಕ್]] ರುದ್ರನಾಟಕಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಯಿತು. ಈ ಘಟ್ಟದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ತಂದವರು [[ಬಿ.ಎಂ.ಶ್ರೀಕಂಠಯ್ಯ|ಬಿ.ಎಂ.ಶ್ರೀ]], ತಮ್ಮ '''ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಗೀತಗಳ''' ಪುಸ್ತಕ ದೊಂದಿಗೆ. ಅನೇಕ ಸುಶಿಕ್ಷಿತ ಕನ್ನಡಿಗರು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಕ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದವರು, ತಮ್ಮ ಮಾತೃಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವುದರ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಕಂಡು ಕೊಂಡು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನೊದಗಿಸಿದರು. * ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಕುವೆಂಪು - ತಮ್ಮ ಒಬ್ಬ ಶಿಕ್ಷಕರಿಂದ (ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮೂಲದವರು) ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವುದರ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡು ಮುಂದೆ '''[[ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ]]''' ಬಿರುದಿಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು. ಅವರ ಪ್ರಕೃತಿಪ್ರೇಮ, ಮಾನವನ ಉನ್ನತಿಯಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ದೇವರ ಸಮ್ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಕಾಣುವ ಅವರ ಮನಸ್ಸು ಅವರನ್ನು ಕನ್ನಡದ ಉಚ್ಚ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿವೆ. ಅವರ ಅತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಾವ್ಯಕೃತಿ '''[[ಶ್ರೀ ರಾಮಾಯಣ ದರ್ಶನಂ]]'''. * ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ನಿಂತಿರುವ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಲೇಖಕರೆಂದರೆ [[ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ]] - ಅತ್ಯಂತ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ, ಆಳವಾದ ಆದರ್ಶಗಳುಳ್ಳ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ, ಹಾಗೂ ಅಷ್ಟೇ ಆಳವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಕಳಿಯಿದ್ದ ಲೇಖಕರು. ಅವರ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದವು-ಚೋಮನ ದುಡಿ, ಬೆಟ್ಟದ ಜೀವ, ಮೈಮನಗಳ ಸುಳಿಯಲ್ಲಿ, '''[[ಮರಳಿ ಮಣ್ಣಿಗೆ]]''' ಮತ್ತು '''[[ಮೂಕಜ್ಜಿಯ ಕನಸುಗಳು]]''' ಈ ಕಾಲದ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಬರಹಗಾರನೆಂದರೆ ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರು. ಅವರ "ಭಾರತ ಸಿಹಾಸನ ರಶ್ಮಿ"ಯಾಗಲಿ "ಕ್ವಾಟಿ ಜಕ್ಕವ್ವ" "ಕೆಂಪು ಹುಡುಗಿ ಕಪ್ಪ ಕಾಲ್ಮರಿ" ಗಳನ್ನು ಓದಿದಾಗ ನಾವು ಆ ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದೇನೆ ಎಂದೆನಿಸುತ್ತದೆ. ===ಈ ಕಾಲದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಿಗಳು=== # [[ಕುವೆಂಪು]], # [[ಬಿ.ಎಂ.ಶ್ರೀಕಂಠಯ್ಯ|ಬಿ.ಎಂ.ಶ್ರೀ]], # [[ದ.ರಾ.ಬೇಂದ್ರೆ]], # [[ಪು.ತಿ.ನರಸಿಂಹಾಚಾರ್|ಪು ತಿ ನ]], # [[ಕೆ.ಎಸ್.ನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿ|ಕೆ.ಎಸ್. ನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿ]], # [[ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಅಡಿಗ|ಎಂ.ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಅಡಿಗ]], # [[ಕೆ.ಎಸ್.ನಿಸಾರ್ ಅಹಮದ್|ಪ್ರೊ‌.ನಿಸಾರ್ ಅಹಮದ್]] # [[ಚನ್ನವೀರ ಕಣವಿ|ಚೆನ್ನವೀರ ಕಣವಿ]] ಮೊದಲಾದವರು. # [[ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಕಂಬಾರ|ಡಾ.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಕಂಬಾರ]]-ಕವಿ- ನಾಟಕಕಾರ - ಕಾದಂಬರಿಕಾರ- ಸಂಶೋಧಕ # ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ- ಲೇಖಕರು- ಕಥೆಗಾರರು- ನಟ- (ನಿರ್ದೇಶಕರು) # [[ಡಿ.ವಿ.ಗುಂಡಪ್ಪ|ಡಿ.ವಿ.ಜಿ.]] ===ಈ ಕಾಲದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು=== # [[ಕುವೆಂಪು]], # [[ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ]], # [[ಮಾಸ್ತಿ ವೆಂಕಟೇಶ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್|ಮಾಸ್ತಿ ವೆಂಕಟೇಶ ಐಯ್ಯಂಗಾರ್]], # [[ಅ.ನ.ಕೃಷ್ಣರಾಯ|ಅ.ನ.ಕೃ]], # [[ಯು.ಆರ್.ಅನಂತಮೂರ್ತಿ]], # [[ವಿನಾಯಕ ಕೃಷ್ಣ ಗೋಕಾಕ|ವಿ. ಕೃ. ಗೋಕಾಕ್]] # [[ಡಿ.ವಿ.ಗುಂಡಪ್ಪ]] # [[ಗೊರೂರು ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್]] # [[ಕೆ.ವಿ.ಅಯ್ಯರ್]] # [[ಗೋವಿಂದ ಪೈ|ಮಂಜೇಶ್ವರ ಗೋವಿಂದ ಪೈ]] # [[ತೀ ನಂ ಶ್ರೀ]] # [[ಎಸ್.ಎಲ್. ಭೈರಪ್ಪ|ಎಸ್. ಎಲ್. ಭೈರಪ್ಪ]] # [[ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿ|ಕೆ.ಪಿ.ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿ]]. # ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡ್. ಮುಂತಾದವರು # ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ===ಈ ಕಾಲದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಾಟಕಕಾರರು=== # [[ಟಿ.ಪಿ.ಕೈಲಾಸಂ]], # [[ಶ್ರೀರಂಗ]], # [[ಕುವೆಂಪು]], # [[ಬಿ.ಎಂ.ಶ್ರೀಕಂಠಯ್ಯ|ಬಿ.ಎಂ.ಶ್ರೀ]], # [[ಬಿ.ವಿ. ಕಾರಂತ]] ಮೊದಲಾದವರು. === ನವ್ಯ === ೧೯೪೭ ರ ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಹೊಸ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರದ ಉಗಮವಾಯಿತು: '''[[ನವ್ಯ]]'''. ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಪಿತಾಮಹರೆಂದರೆ '''[[ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಅಡಿಗ]]ರು'''. ನವ್ಯ ಕವಿಗಳು ನಿರಾಶಾವಾದಿ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ನಿರಾಶಾ ವಾದಿ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳಂತೆ ಕಾವ್ಯ ರಚಿಸಿದರು. ಭಾಷಾಪ್ರಯೋಗದ ಚಮತ್ಕಾರ ಹಾಗೂ ಕಾವ್ಯತಂತ್ರ ಹೊಸ ಎತ್ತರವನ್ನು ಈ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಕಂಡಿತು. === ಇತರ ಪ್ರಕಾರಗಳು === ಕಳೆದ ಐದು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ದಾರಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕುರಿತದ್ದಾಗಿದೆ. ಜಾತಿಪದ್ಧತಿಯ ತಾರತಮ್ಯಗಳಿಂದ '''[[ಬಂಡಾಯ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರ|ಬಂಡಾಯ]]''' ಮತ್ತು '''[[ದಲಿತ]]''' ಕಾವ್ಯ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದೆ. ಸ್ತ್ರೀ-ವಿಮೋಚನಾ ಚಳುವಳಿಗಳು ಸ್ತ್ರೀ-ಕಾವ್ಯ ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೆ ಎಡೆ ಮಾದಿಕೊಟ್ಟಿವೆ. ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳು ಹಾಗೂ ಭಾವಗಿತೆಗಳು ಸಹ ಇಪ್ಪತ್ತನೆ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳು ರಾಜ್ಯದ ಹಲವರು ತಮ್ಮನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಬಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಕಥೆ ಕಾದಂಬರಿ ಬರೆಯುವಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಬಾಳಾಸಾಹೇಬ ಲೋಕಾಪುರ ಅಮರೇಶ ನುಗಡೋಣಿ ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಲೋಕೇಶ ಅಗಸನಕಟ್ಟೆ ಮುಂತಾದ ಹಲವರನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು == ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಶಕ್ತಿಗೆ ಕನ್ನಡಿಯಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಇದುವರೆಗೆ ಎಂಟು [[ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಜ್ಞಾನಪೀಠ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಲಭಿಸಿವೆ. ಇದು ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು. ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೪ ರ ವರೆಗೆ ಒಟ್ಟು ೪೬ ಕನ್ನಡ ಭಾರತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. == ಜನಸಂಪರ್ಕ == ಯಾವುದೇ ಭಾಷೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಸುಶಿಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು ಆಸಕ್ತ ಜನರಿಂದೆ ಪಡೆದ ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕಾವ್ಯದ ನಿಜವಾದ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ತಿಳಿದು ಬರುವುದು ಅದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಬಾಯಲ್ಲಿ ನಲಿದಾಗ. ಯಾವುದೇ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೂ ಸರ್ವಜನಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆಯುವುದು ಕಷ್ಟ. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕೆಲವು ಪ್ರಕಾರಗಳು ಇಂತಹ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ. [[ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ|ಕುಮಾರವ್ಯಾಸನ]] ಭಾರತ ಇಂದಿಗೂ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. ಭಾವಗೀತೆಗಳು ಅನೇಕ ಕನ್ನಡ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿ ಜನರ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಓಡಾಡುತ್ತಿವೆ. == ಹಳೆ ಕನ್ನಡದ ಗದ್ಯ/ಕವಿಗಳು == # ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗ - ಶ್ರೀವಿಜಯ # ಛಂದೊಂಬುಧಿ - ನಾಗವರ್ಮ-1 # ಕವಿಜೀಹ್ವಾಬಂಧನ - ಈಶ್ವರಕವಿ # ಛಂದಸ್ಸಾರ - ಗುಣವರ್ಮ # ನಂದಿಛಂದಸ್ಸು - ವೀರಭದ್ರ # ವಡ್ಡಾರಾಧನೆ -ಶಿವಕೋಟ್ಯಾಚಾರ್ಯ ===ನಾಗವರ್ಮ-೨=== # ಉದಯಾದಿತ್ಯಾಲಂಕಾರ - ಉದಯಾದಿತ್ಯ # ಶೃಂಗಾರ ರತ್ನಾಕರ - ಕಾಮದೇವ # ಮಾಧವಾಲಂಕಾರ - ಮಾಧವ # ರಸರತ್ನಾಕರ - ಸಾಳ್ವ # ನರಪತಿಚರಿತೆ - ಲಿಂಗರಾಜ # ಅಪ್ರತಿಮವೀರಚರಿತೆ - ತಿರುಮಲರಾಯ # [[ಶಬ್ದಮಣಿದರ್ಪಣ]] - ಕೇಶಿರಾಜ == ಸಂಬಂಧಿತ ಲೇಖನಗಳು == {{wikisource|ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ ಭಾರತ|ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ ಭಾರತ}} * [[ಕನ್ನಡ]] * [[ಕರ್ನಾಟಕ]] * [[ಭಾರತ]] * [[ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳು]]| * [[ಆಧುನಿಕ ಕನ್ನಡ ಕಾವ್ಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆ]] * (ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನ ರಶ್ಮಿ) ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ *[[ಲಕ್ಷ್ಮೀಶ]] *[[ಜೈಮಿನಿ ಭಾರತ]] *[[ಜೈಮಿನಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನವರಸಗಳು]] *[[ಜೈಮಿನಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಲಂಕಾರಗಳು]] *[[ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು]] ==ಇಂಗ್ಲಿಷ್‍ನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ== *[http://www.prajavani.net/news/article/2017/01/17/466379.html ದಿ ಲೈಫ್ ಆಫ್ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ;800 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ ಕಾವ್ಯ;ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ವಾರ್ತೆ;17 Jan, 2017] == ಬಾಹ್ಯ ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣಗಳು == *[http://chilume.com 'ಚಿಲುಮೆ' - ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ತಾಣ] *[http://www.kamat.com/kalranga/kar/literature/history1.htm History of Kannada Literature-ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಚರಿತ್ರೆ] *[http://www.ourkarnataka.com/literature.htm ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಚರಿತ್ರೆ (ಕನ್ನಡ ಪುಟ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041011195106/http://www.ourkarnataka.com/literature.htm |date=2004-10-11 }} *[http://www.kamat.com/kalranga/kannada/sahiti.htm ಕನ್ನಡ ಲೇಖಕರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು] *[http://kannadarasayana.com ಕನ್ನಡ ರಸಾಯನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180331135529/http://www.kannadarasayana.com/ |date=2018-03-31 }} *[http://www.sahitya-akademi.org/sahitya-akademi/awa10307.htm#kannada ಭಾರತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತಿಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071211010650/http://www.sahitya-akademi.org/sahitya-akademi/awa10307.htm#kannada |date=2007-12-11 }} *[http://www.meadev.nic.in/earthquake/culture/literature/jnanpith.htm ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪುರಸ್ಕೃತ ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಿತಿಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040809025023/http://www.meadev.nic.in/earthquake/culture/literature/jnanpith.htm |date=2004-08-09 }} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ]] [[ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು]] ijr9klskl37vh2os774mqi55ego6ety 1431442 1431440 2026-10-06T15:38:08Z ~2026-53972-65 102174 /* ಇಂಗ್ಲಿಷ್‍ನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ */ 1431442 wikitext text/x-wiki [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುವ [[ಕನ್ನಡ]] [[ಭಾಷೆ]]ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ. ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ [[ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳು|ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷಾ ಬಳಗ]]ಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಆಧುನಿಕ [[ಭಾರತ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿರುವ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹಳೆಯ ಭಾಷೆಯೂ ಹೌದು. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಅತಿ ಹಳೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಸಂಪ್ರದಾಯ, ಕಳೆದ ಶತಮಾನದ ಭಾಷಾ ಸೌಹಾರ್ದತೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡ ಬರಹಗಾರರಲ್ಲಿ ರಾವ್ ಸಾಹೇಬರ ಗ್ರಾಮಾಯಣ, ದೇವನೂರು ಮಹಾದೇವರ ಬರಹಗಳು, ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ 'ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನ ರಶ್ಮಿ' "ವಂದೇ ಮಾತರಂ-ಸಲೀಂ" ದಂತಹ ಬರೆಹಗಳು ಓದುಗರನ್ನು ಹೊಸ ಲೋಕಕ್ಕೆ ವಯುತ್ತವೆ[[ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಾಹಿತ್ಯ]] (ಮತ್ತು ಅದರ ಉಪಭಾಷೆಗಳಾದ ಪ್ರಾಕೃತ ಇತ್ಯಾದಿ). [[ಚಿತ್ರ:kannada-saahithya.png|right|thumb]] [[File:kavi_file2.jpg|thumb|220px|right|ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಕವಿ ಕನ್ನಡಿಗರನ್ನು ಕೊಂಡಾಡಿರುವ ಪರಿ]] ==ಇತಿವೃತ್ತ== * ಕನ್ನಡ ಬರವಣಿಗೆಯ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಉದಾಹರಣೆ ದೊರಕಿರುವುದು [https://kn.wikipedia.org/s/h5q ತಾಳಗುಂದದ ಸಿಂಹಕಟಾಂಜನ ಶಾಸನ] ದಲ್ಲಿ (ಸು. ಕ್ರಿ.ಶ೩೭೦ ರಿಂದ೪೫೦). ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ [[ಬಾದಾಮಿ]] ಶಾಸನಗಳು ಪುರಾತನ ಕನ್ನಡ ಬರವಣಿಗೆಯ ಮತ್ತಷ್ಟು ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಉಪಲಬ್ಧವಾಗಿರುವ ಪ್ರಥಮ ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕವೆಂದರೆ ೯ ನೇ ಶತಮಾನದ [[ಮೊದಲನೇ ಅಮೋಘವರ್ಷ|ಅಮೋಘವರ್ಷ]] ನೃಪತುಂಗನ [[ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗ]] ನೃಪತುಂಗನ ಆಸ್ಥಾನದ ಕವಿಯಾಗಿದ್ದ ಶ್ರೀವಿಜಯನ. ಈ ಪುಸ್ತಕ ಕನ್ನಡ ಕಾವ್ಯ, ಕನ್ನಡ ನಾಡು, ಮತ್ತು ಕನ್ನಡಿಗರ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸಾರಾಂಶವೆನ್ನಬಹುದು. * ಇದಕ್ಕೆ ಹಿಂದೆ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಕೆಲವು ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಉಲ್ಲೇಖ ಈ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಉಗಮ ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಶ. ೬-೭ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಆದದ್ದಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗದ ಹಿಂದಿನ ಯಾವ ಕೃತಿಗಳೂ ಇದುವರೆಗೆ ದೊರಕಿಲ್ಲ. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಮೂರು ಘಟ್ಟಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸ ಬಹುದು: '''ಹಳೆಗನ್ನಡ''', '''ನಡುಗನ್ನಡ''' ಹಾಗೂ '''ಆಧುನಿಕ ಕನ್ನಡ.''' == ಹಳೆಗನ್ನಡ == *ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಹತ್ತನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಸುಮಾರು ಹನ್ನೆರಡನೇ ಶತಮಾನದ ವರೆಗಿನ ಕಾಲಘಟ್ಟವನ್ನು '''ಹಳೆಗನ್ನಡ''' ಎಂದು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಈ ಕಾಲದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಜೈನ ಧರ್ಮ|ಜೈನ ಧರ್ಮವನ್ನು]] ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. [[ಕನ್ನಡ]] ಚರಿತ್ರೆಯ ಈ ಘಟ್ಟಕ್ಕೆ '''ಆದಿ-ಕಾವ್ಯ''' ಎಂದೂ ಸಹ ಕರೆಯಬಹುದು. ಈ ಕಾಲದ ಅತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಿಯೆಂದರೆ [[ಪಂಪ]] (ಕ್ರಿ.ಶ. [[೯೦೨]]-[[೯೭೫]]). * ಪಂಪನ [[ವಿಕ್ರಮಾರ್ಜುನ ವಿಜಯ]] ಅಥವಾ '''ಪಂಪ ಭಾರತ''' ಇಂದಿಗೂ ಮೇರು ಕೃತಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿದೆ. ಪಂಪ ಭಾರತ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ್ಯಕೃತಿಯಾದ '''ಆದಿಪುರಾಣ'''ದ ಮೂಲಕ ಪಂಪ ಕನ್ನಡ ಕಾವ್ಯಪರಂಪರೆಯ ದಿಗ್ಗಜರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಪಂಪ ಭಾರತ [[ಸಂಸ್ಕೃತ]] [[ಮಹಾಭಾರತ|ಮಹಾಭಾರತದ]] ಕನ್ನಡ ರೂಪಾಂತರ. ತನ್ನ ಮಾನವತಾವಾದ ಹಾಗೂ ಗಂಭೀರ ಲೇಖನಶೈಲಿಯ ಮೂಲಕ [[ಕನ್ನಡ]]ದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ [[ಲೇಖಕ]]ರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾಗಿದ್ದಾನೆ.' [[ಮಾನವ]] ಕುಲ ತಾನೊಂದೇ ವಲಂ' ಎಂದು [[ವಿಶ್ವ]][[ಮಾನವ]] ತತ್ವವನ್ನು ಸಾರಿದ ಜಗದ ಕವಿ ಪಂಪ. * ಇದೇ ಕಾಲದ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಪ್ರಮುಖ ಲೇಖಕನೆಂದರೆ '''ಶಾಂತಿನಾಥ ಪುರಾಣ'''ವನ್ನು ರಚಿಸಿದ [[ಪೊನ್ನ]] (೯೩೯-೯೬೬). ಈ ಕಾಲದ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಹೆಸರಾಂತ ಕವಿ '''ರನ್ನ''' (೯೪೯-?). ರನ್ನನ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳು ಜೈನ ಧರ್ಮೀಯವಾದ '''ಅಜಿತ ತೀರ್ಥಂಕರ ಪುರಾಣ''' ಮತ್ತು [[ಗದಾಯುದ್ಧಂ]] ಅಥವಾ '''ಸಾಹಸಭೀಮ ವಿಜಯ'''. * ಇದು ಇಡೀ ಮಹಾಭಾರತದ ಒಂದು ಸಿಂಹಾವಲೋಕನ ದೃಷ್ಟಿ. [[ಮಹಾಭಾರತ]] ಯುದ್ಧದ ಕೊನೆಯ ದಿನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದ್ದರೂ ಸಿಂಹಾವಲೋಕನ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಇಡಿಯ ಮಹಾಭಾರತವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ. [[ಛಂದಸ್ಸು|ಛಂದಸ್ಸಿನ]] ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ಕಾಲದ ಕಾವ್ಯ [[ಚಂಪೂ]] ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿದೆ (ಒಂದು ರೀತಿಯ ಗದ್ಯ ಮಿಶ್ರಿತ ಪದ್ಯ) == ನಡುಗನ್ನಡ == * ನಡುಗನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಹೊಸ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು [[ರಗಳೆ]], [[ಸಾಂಗತ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ದೇಸಿ]]. ಈ ಕಾಲದ ಸಾಹಿತ್ಯ [[ಜೈನ ಧರ್ಮ|ಜೈನ]], [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ]] ಹಾಗೂ ಜಾತ್ಯತೀತ ಬೋಧನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ಘಟ್ಟದ ಪ್ರಮುಖ ಲೇಖಕರಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೆಂದರೆ [[ಹರಿಹರ]] ಮತ್ತು [[ರಾಘವಾಂಕ]]. ಇಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮದೇ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ದಾರಿಯನ್ನು ಬೆಳಗಿದವರು. * ಹರಿಹರ ರಗಳೆ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ತಂದನು, ತನ್ನ ಶೈವ ಮತ್ತು ವೀರಶೈವ ಕೃತಿಗಳ ಮೂಲಕ. ರಾಘವಾಂಕ ತನ್ನ ಆರು ಕೃತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಷಟ್ಪದಿ ಛಂದಸ್ಸನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದನು. ಅವನ ಮುಖ್ಯ ಕೃತಿ '''ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ ಕಾವ್ಯ''', ಪೌರಾಣಿಕ ಪಾತ್ರವಾದ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರನ ಜೀವನವನ್ನು ಕುರಿತದ್ದು. ಈ ಕೃತಿ ಸಹ ತನ್ನ ತೀವ್ರವಾದ ಮಾನವತಾವಾದಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. * ಇದೇ ಕಾಲದ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜೈನ ಕವಿ [[ಜನ್ನ]]. ತನ್ನ ಕೃತಿಗಳಾದ '''ಯಶೋಧರ ಚರಿತೆ''' ಮತ್ತು '''ಅನಂಥನಾಥ ಪುರಾಣ'''ಗಳ ಮೂಲಕ ಜೈನ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದನು. ಇದೇ ಕಾಲದ ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣದ ಬಗೆಗಿನ ಮುಖ್ಯ ಕೃತಿ [[ಕೇಶಿರಾಜ|ಕೇಶಿರಾಜನ]] '''[[ಶಬ್ದಮಣಿದರ್ಪಣ]]'''. === ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯ === * '''ವಚನ'''ಗಳು ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗುವ ಲಿಂಗಾಯತ ಶರಣರ ವಚನಗಳು ಮುಕ್ತ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿವೆ. ಬಸವೇಶ್ವರ, ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ ಮೊದಲಾದವರ ವಚನಗಳನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಮನಸೂರ ಮೊದಲಾದ ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ ಕಾರರು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಶರಣರ ನಂತರದ ಕವಿಯಾದ [[ಸರ್ವಜ್ಞ|ಸರ್ವಜ್ಞರ]] ವಚನಗಳು ಮಾತ್ರ ತ್ರಿಪದಿಯಲ್ಲಿವೆ. * ವಚನಗಳು ಅಂದಿನ ಕಾಲದ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಯೋಚನಾಧಾರೆಗಳು. ಇನ್ನೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಂದಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಕನ್ನಡಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ಬಸವಣ್ಣನವರಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಈ ಕ್ರಾಂತಿ ಜಾತಿ, ಮತ, ಧರ್ಮಗಳ ಯೋಚನೆಗಳ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಮರು-ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. * ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯದಿಂದ ಬಂದ ಮುಖ್ಯ ಬೋಧನೆಗಳೆಂದರೆ '''ಕಾಯಕವೇ ಕೈಲಾಸ''' ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಸ ನೋಟ. ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಹರಿಕಾರರೆಂದರೆ [[ಬಸವೇಶ್ವರ]] (೧೧೩೪-೧೧೯೬), [[ಅಲ್ಲಮ ಪ್ರಭು|ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭು]] ಮತ್ತು ಕನ್ನಡದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಲೇಖಕಿಯಾದ [[ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ|ಅಕ್ಕ ಮಹಾದೇವಿ]] (೧೨ನೇ ಶತಮಾನ). ಇವರಲ್ಲದೆ [[ದೇವರ ದಾಸಿಮಯ್ಯ]], ಅಂಬಿಗರ ಚೌಡಯ್ಯ ಇನ್ನೂ ಮೊದಲಾದ ವಚನಕಾರರು ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಕಾಣಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. === ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ === * [[ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ]] ಪ್ರಾಯಶಃ ಕನ್ನಡದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಕವಿ ಎಂದರೂ ಸರಿ. ಅವನ ಜೀವನಕೃತಿ '''[[ಕರ್ಣಾಟ ಭಾರತ ಕಥಾಮಂಜರಿ]]'''. ಇದು [[ಮಹಾಭಾರತ|ಮಹಾಭಾರತದ]] ಮೊದಲ ಹತ್ತು ಪರ್ವಗಳನ್ನು ಅತ್ಯದ್ಭುತ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಮಿನಿ ಷಟ್ಪದಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅದು ಕೇವಲ ರೂಪಾಂತರವಲ್ಲ ; ಅನೇಕ ಕವಿ ಸಮಯ ದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಸ್ವಂತ ಕೃತಿಯೆಂಬಂತೆ ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. * ಈ ಕೃತಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಕೃತಿಯಿದ್ದೀತು. ಇದರ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ ಇದು ಎಲ್ಲ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಎಲ್ಲ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ಜನರಿಗೂ ಸಹ ಅವರವರ ಶಕ್ತಿಗನುಸಾರವಾಗಿ ನಿಲುಕಿದೆ. ಇಡೀ ಕಾವ್ಯ '''[[ಭಾಮಿನೀ ಷಟ್ಪದಿ]]''' ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ ಹುಡುಕಿ ನೋಡುವ ಮಾನವ ಭಾವಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿ, ಆತನ ಕಾವ್ಯದ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಶಬ್ದಭಂಡಾರ ಓದುಗರನ್ನು ಬೆರಗುಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. * ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತನ್ನ ರೂಪಕಾಲಂಕಾರ ಚಮತ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿಯೇ '''ರೂಪಕ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಚಕ್ರವರ್ತಿ''' ಎಂಬ ಬಿರುದಿಗೂ ಪಾತ್ರನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಕುಮಾರವ್ಯಾಸನು ಗದುಗಿನ ವೀರನಾರಾಯಣನ ಭಕ್ತ, ಅವನನ್ನು ಗದುಗಿನ ನಾರಣಪ್ಪ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈತನ ಮೊದಲಿನ ಹೆಸರು ನಾರಯಣಪ್ಪ. ಕುವೆಂಪುರವರು ಕುಮಾರವ್ಯಾಸನನ್ನು ಕುರಿತು, <poem> ಕುಮಾರವ್ಯಾಸನು ಹಾಡಿದನೆಂದರೆ ಕಲಿಯುಗ ದ್ವಾಪರವಾಗುವುದು ಭಾರತ ಕಣ್ಣಲಿ ಕುಣಿಯುವುದು. ಮೈಯಲಿ ಮಿಂಚಿನ ಹೊಳೆ ತುಳುಕಾಡುವುದು... ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. </poem> ಪಂಪ ಕಲಿತವರ ಪಾಲಿನ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷ ವಾದರೆ, ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ ಕಲಿಯದವರ ಪಾಲಿನ ಕಾಮಧೇನು. === ದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯ === *ದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯ ([[ಭಕ್ತಿ]] ಸಾಹಿತ್ಯ) ೧೫ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡ ಭಕ್ತಿ ಪಂಥದ ಹರಿದಾಸರಿಂದ ವಿರಚಿತವಾದದ್ದು. ಈ ಪದ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 'ಪದ' ಗಳೆಂದು ಹೆಸರು. ಇವು ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗ ಬಯಸುವ ಭಕ್ತನ ಭಾವವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಗೀತದೊಂದಿಗೂ ನಿಲುಕಿದೆ. *ದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಗೀತ ಪದ್ಧತಿಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ|ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ]] ಬುನಾದಿಯಾಗಿದೆ. ದಾಸರ ಪದಗಳಿಗೆ ದೇವರನಾಮಗಳೆಂದೂ ಹೆಸರು. ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಮುಖ್ಯ ಕನ್ನಡ ಕವಿಗಳೆಂದರೆ [[ಪುರಂದರದಾಸರು|ಪುರಂದರದಾಸ]] (೧೪೯೪-೧೫೬೪) ಮತ್ತು [[ಕನಕದಾಸರು|ಕನಕದಾಸ]](೧೫೦೯-೧೬೦೯). ಇವರನ್ನು ದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅಶ್ವಿನಿದೇವತೆಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. == ಆಧುನಿಕ ಕನ್ನಡ == === ಕನ್ನಡದ ನವೋದಯ === * ನವೋದಯ ಎಂದರೆ '''ಹೊಸ ಹುಟ್ಟು'''/'''ಹೊಸದು'''. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಳಕು ಕಾಣದೆ ಇದ್ದ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ, ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಗೆ ಹಾಗು ಇಪ್ಪತ್ತನೆ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಹುಟ್ಟು ಪಡೆಯಿತು. [[ಆಧುನಿಕ ಕನ್ನಡ ಕಾವ್ಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆ]]ಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ [[ಬಿ.ಎಂ.ಶ್ರೀಕಂಠಯ್ಯ|ಬಿ.ಎಂ.ಶ್ರೀ]], [[ಕುವೆಂಪು]], [[ದ.ರಾ.ಬೇಂದ್ರೆ|ಬೇಂದ್ರೆ]], [[ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ]] ಮೊದಲಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಲೇಖಕರು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದರು. * ಈ ಕಾಲದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳು ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಾವ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಗ್ರೀಕ್]] ರುದ್ರನಾಟಕಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಯಿತು. ಈ ಘಟ್ಟದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ತಂದವರು [[ಬಿ.ಎಂ.ಶ್ರೀಕಂಠಯ್ಯ|ಬಿ.ಎಂ.ಶ್ರೀ]], ತಮ್ಮ '''ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಗೀತಗಳ''' ಪುಸ್ತಕ ದೊಂದಿಗೆ. ಅನೇಕ ಸುಶಿಕ್ಷಿತ ಕನ್ನಡಿಗರು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಕ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದವರು, ತಮ್ಮ ಮಾತೃಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವುದರ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಕಂಡು ಕೊಂಡು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನೊದಗಿಸಿದರು. * ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಕುವೆಂಪು - ತಮ್ಮ ಒಬ್ಬ ಶಿಕ್ಷಕರಿಂದ (ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮೂಲದವರು) ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವುದರ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡು ಮುಂದೆ '''[[ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ]]''' ಬಿರುದಿಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು. ಅವರ ಪ್ರಕೃತಿಪ್ರೇಮ, ಮಾನವನ ಉನ್ನತಿಯಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ದೇವರ ಸಮ್ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಕಾಣುವ ಅವರ ಮನಸ್ಸು ಅವರನ್ನು ಕನ್ನಡದ ಉಚ್ಚ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿವೆ. ಅವರ ಅತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಾವ್ಯಕೃತಿ '''[[ಶ್ರೀ ರಾಮಾಯಣ ದರ್ಶನಂ]]'''. * ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ನಿಂತಿರುವ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಲೇಖಕರೆಂದರೆ [[ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ]] - ಅತ್ಯಂತ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ, ಆಳವಾದ ಆದರ್ಶಗಳುಳ್ಳ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ, ಹಾಗೂ ಅಷ್ಟೇ ಆಳವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಕಳಿಯಿದ್ದ ಲೇಖಕರು. ಅವರ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದವು-ಚೋಮನ ದುಡಿ, ಬೆಟ್ಟದ ಜೀವ, ಮೈಮನಗಳ ಸುಳಿಯಲ್ಲಿ, '''[[ಮರಳಿ ಮಣ್ಣಿಗೆ]]''' ಮತ್ತು '''[[ಮೂಕಜ್ಜಿಯ ಕನಸುಗಳು]]''' ಈ ಕಾಲದ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಬರಹಗಾರನೆಂದರೆ ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರು. ಅವರ "ಭಾರತ ಸಿಹಾಸನ ರಶ್ಮಿ"ಯಾಗಲಿ "ಕ್ವಾಟಿ ಜಕ್ಕವ್ವ" "ಕೆಂಪು ಹುಡುಗಿ ಕಪ್ಪ ಕಾಲ್ಮರಿ" ಗಳನ್ನು ಓದಿದಾಗ ನಾವು ಆ ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದೇನೆ ಎಂದೆನಿಸುತ್ತದೆ. ===ಈ ಕಾಲದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಿಗಳು=== # [[ಕುವೆಂಪು]], # [[ಬಿ.ಎಂ.ಶ್ರೀಕಂಠಯ್ಯ|ಬಿ.ಎಂ.ಶ್ರೀ]], # [[ದ.ರಾ.ಬೇಂದ್ರೆ]], # [[ಪು.ತಿ.ನರಸಿಂಹಾಚಾರ್|ಪು ತಿ ನ]], # [[ಕೆ.ಎಸ್.ನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿ|ಕೆ.ಎಸ್. ನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿ]], # [[ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಅಡಿಗ|ಎಂ.ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಅಡಿಗ]], # [[ಕೆ.ಎಸ್.ನಿಸಾರ್ ಅಹಮದ್|ಪ್ರೊ‌.ನಿಸಾರ್ ಅಹಮದ್]] # [[ಚನ್ನವೀರ ಕಣವಿ|ಚೆನ್ನವೀರ ಕಣವಿ]] ಮೊದಲಾದವರು. # [[ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಕಂಬಾರ|ಡಾ.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಕಂಬಾರ]]-ಕವಿ- ನಾಟಕಕಾರ - ಕಾದಂಬರಿಕಾರ- ಸಂಶೋಧಕ # ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ- ಲೇಖಕರು- ಕಥೆಗಾರರು- ನಟ- (ನಿರ್ದೇಶಕರು) # [[ಡಿ.ವಿ.ಗುಂಡಪ್ಪ|ಡಿ.ವಿ.ಜಿ.]] ===ಈ ಕಾಲದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು=== # [[ಕುವೆಂಪು]], # [[ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ]], # [[ಮಾಸ್ತಿ ವೆಂಕಟೇಶ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್|ಮಾಸ್ತಿ ವೆಂಕಟೇಶ ಐಯ್ಯಂಗಾರ್]], # [[ಅ.ನ.ಕೃಷ್ಣರಾಯ|ಅ.ನ.ಕೃ]], # [[ಯು.ಆರ್.ಅನಂತಮೂರ್ತಿ]], # [[ವಿನಾಯಕ ಕೃಷ್ಣ ಗೋಕಾಕ|ವಿ. ಕೃ. ಗೋಕಾಕ್]] # [[ಡಿ.ವಿ.ಗುಂಡಪ್ಪ]] # [[ಗೊರೂರು ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್]] # [[ಕೆ.ವಿ.ಅಯ್ಯರ್]] # [[ಗೋವಿಂದ ಪೈ|ಮಂಜೇಶ್ವರ ಗೋವಿಂದ ಪೈ]] # [[ತೀ ನಂ ಶ್ರೀ]] # [[ಎಸ್.ಎಲ್. ಭೈರಪ್ಪ|ಎಸ್. ಎಲ್. ಭೈರಪ್ಪ]] # [[ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿ|ಕೆ.ಪಿ.ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿ]]. # ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡ್. ಮುಂತಾದವರು # ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ===ಈ ಕಾಲದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಾಟಕಕಾರರು=== # [[ಟಿ.ಪಿ.ಕೈಲಾಸಂ]], # [[ಶ್ರೀರಂಗ]], # [[ಕುವೆಂಪು]], # [[ಬಿ.ಎಂ.ಶ್ರೀಕಂಠಯ್ಯ|ಬಿ.ಎಂ.ಶ್ರೀ]], # [[ಬಿ.ವಿ. ಕಾರಂತ]] ಮೊದಲಾದವರು. === ನವ್ಯ === ೧೯೪೭ ರ ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಹೊಸ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರದ ಉಗಮವಾಯಿತು: '''[[ನವ್ಯ]]'''. ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಪಿತಾಮಹರೆಂದರೆ '''[[ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಅಡಿಗ]]ರು'''. ನವ್ಯ ಕವಿಗಳು ನಿರಾಶಾವಾದಿ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ನಿರಾಶಾ ವಾದಿ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳಂತೆ ಕಾವ್ಯ ರಚಿಸಿದರು. ಭಾಷಾಪ್ರಯೋಗದ ಚಮತ್ಕಾರ ಹಾಗೂ ಕಾವ್ಯತಂತ್ರ ಹೊಸ ಎತ್ತರವನ್ನು ಈ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಕಂಡಿತು. === ಇತರ ಪ್ರಕಾರಗಳು === ಕಳೆದ ಐದು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ದಾರಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕುರಿತದ್ದಾಗಿದೆ. ಜಾತಿಪದ್ಧತಿಯ ತಾರತಮ್ಯಗಳಿಂದ '''[[ಬಂಡಾಯ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರ|ಬಂಡಾಯ]]''' ಮತ್ತು '''[[ದಲಿತ]]''' ಕಾವ್ಯ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದೆ. ಸ್ತ್ರೀ-ವಿಮೋಚನಾ ಚಳುವಳಿಗಳು ಸ್ತ್ರೀ-ಕಾವ್ಯ ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೆ ಎಡೆ ಮಾದಿಕೊಟ್ಟಿವೆ. ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳು ಹಾಗೂ ಭಾವಗಿತೆಗಳು ಸಹ ಇಪ್ಪತ್ತನೆ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳು ರಾಜ್ಯದ ಹಲವರು ತಮ್ಮನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಬಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಕಥೆ ಕಾದಂಬರಿ ಬರೆಯುವಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಬಾಳಾಸಾಹೇಬ ಲೋಕಾಪುರ ಅಮರೇಶ ನುಗಡೋಣಿ ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಲೋಕೇಶ ಅಗಸನಕಟ್ಟೆ ಮುಂತಾದ ಹಲವರನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು == ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಶಕ್ತಿಗೆ ಕನ್ನಡಿಯಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಇದುವರೆಗೆ ಎಂಟು [[ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಜ್ಞಾನಪೀಠ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಲಭಿಸಿವೆ. ಇದು ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು. ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೪ ರ ವರೆಗೆ ಒಟ್ಟು ೪೬ ಕನ್ನಡ ಭಾರತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. == ಜನಸಂಪರ್ಕ == ಯಾವುದೇ ಭಾಷೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಸುಶಿಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು ಆಸಕ್ತ ಜನರಿಂದೆ ಪಡೆದ ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕಾವ್ಯದ ನಿಜವಾದ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ತಿಳಿದು ಬರುವುದು ಅದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಬಾಯಲ್ಲಿ ನಲಿದಾಗ. ಯಾವುದೇ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೂ ಸರ್ವಜನಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆಯುವುದು ಕಷ್ಟ. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕೆಲವು ಪ್ರಕಾರಗಳು ಇಂತಹ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ. [[ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ|ಕುಮಾರವ್ಯಾಸನ]] ಭಾರತ ಇಂದಿಗೂ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. ಭಾವಗೀತೆಗಳು ಅನೇಕ ಕನ್ನಡ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿ ಜನರ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಓಡಾಡುತ್ತಿವೆ. == ಹಳೆ ಕನ್ನಡದ ಗದ್ಯ/ಕವಿಗಳು == # ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗ - ಶ್ರೀವಿಜಯ # ಛಂದೊಂಬುಧಿ - ನಾಗವರ್ಮ-1 # ಕವಿಜೀಹ್ವಾಬಂಧನ - ಈಶ್ವರಕವಿ # ಛಂದಸ್ಸಾರ - ಗುಣವರ್ಮ # ನಂದಿಛಂದಸ್ಸು - ವೀರಭದ್ರ # ವಡ್ಡಾರಾಧನೆ -ಶಿವಕೋಟ್ಯಾಚಾರ್ಯ ===ನಾಗವರ್ಮ-೨=== # ಉದಯಾದಿತ್ಯಾಲಂಕಾರ - ಉದಯಾದಿತ್ಯ # ಶೃಂಗಾರ ರತ್ನಾಕರ - ಕಾಮದೇವ # ಮಾಧವಾಲಂಕಾರ - ಮಾಧವ # ರಸರತ್ನಾಕರ - ಸಾಳ್ವ # ನರಪತಿಚರಿತೆ - ಲಿಂಗರಾಜ # ಅಪ್ರತಿಮವೀರಚರಿತೆ - ತಿರುಮಲರಾಯ # [[ಶಬ್ದಮಣಿದರ್ಪಣ]] - ಕೇಶಿರಾಜ == ಸಂಬಂಧಿತ ಲೇಖನಗಳು == {{wikisource|ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ ಭಾರತ|ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ ಭಾರತ}} * [[ಕನ್ನಡ]] * [[ಕರ್ನಾಟಕ]] * [[ಭಾರತ]] * [[ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳು]]| * [[ಆಧುನಿಕ ಕನ್ನಡ ಕಾವ್ಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆ]] * (ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನ ರಶ್ಮಿ) ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ *[[ಲಕ್ಷ್ಮೀಶ]] *[[ಜೈಮಿನಿ ಭಾರತ]] *[[ಜೈಮಿನಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನವರಸಗಳು]] *[[ಜೈಮಿನಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಲಂಕಾರಗಳು]] *[[ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು]] ==ಇಂಗ್ಲಿಷ್‍ನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ== *[http://www.prajavani.net/news/article/2017/01/17/466379.html ದಿ ಲೈಫ್ ಆಫ್ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ;800 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ ಕಾವ್ಯ;ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ವಾರ್ತೆ;17 Jan, 2017] *ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ಕಾದಂಬರಿ ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನರಶ್ಮಿ == ಬಾಹ್ಯ ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣಗಳು == *[http://chilume.com 'ಚಿಲುಮೆ' - ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ತಾಣ] *[http://www.kamat.com/kalranga/kar/literature/history1.htm History of Kannada Literature-ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಚರಿತ್ರೆ] *[http://www.ourkarnataka.com/literature.htm ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಚರಿತ್ರೆ (ಕನ್ನಡ ಪುಟ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041011195106/http://www.ourkarnataka.com/literature.htm |date=2004-10-11 }} *[http://www.kamat.com/kalranga/kannada/sahiti.htm ಕನ್ನಡ ಲೇಖಕರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು] *[http://kannadarasayana.com ಕನ್ನಡ ರಸಾಯನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180331135529/http://www.kannadarasayana.com/ |date=2018-03-31 }} *[http://www.sahitya-akademi.org/sahitya-akademi/awa10307.htm#kannada ಭಾರತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತಿಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071211010650/http://www.sahitya-akademi.org/sahitya-akademi/awa10307.htm#kannada |date=2007-12-11 }} *[http://www.meadev.nic.in/earthquake/culture/literature/jnanpith.htm ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪುರಸ್ಕೃತ ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಿತಿಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040809025023/http://www.meadev.nic.in/earthquake/culture/literature/jnanpith.htm |date=2004-08-09 }} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ]] [[ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು]] ni6jt2l4ckjlir5o1dqyteuohea6xfk 14 1032 1431432 1431420 2026-10-06T13:15:49Z A826 72368 Restored revision 1164254 by [[Special:Contributions/Goldenbluesoul|Goldenbluesoul]] ([[User talk:Goldenbluesoul|talk]]): Reverting junk edits(TwinkleGlobal) 1431432 wikitext text/x-wiki [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು]] g8w6wj79cianb5znbdl6ji9m2adkaln 0 1189 1431503 1381763 2026-10-07T03:17:38Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431503 wikitext text/x-wiki [[File:South Asian Language Families.jpg|thumb|ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬಗಳು]] [[ಭಾರತ|ಭಾರತ ಗಣರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ]] ಮಾತನಾಡುವ [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಗಳು]] ಹಲವಾರು [[ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ]] ಸೇರಿದ್ದು, ಪ್ರಮುಖವಾದವುಗಳು 78.05% ಭಾರತೀಯರು ಮಾತನಾಡುವ [[ಇಂಡೋ - ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು]] ಮತ್ತು 19.64% ಭಾರತೀಯರು ಮಾತನಾಡುವ [[ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳು]],<ref name="EBCIndoAryanLanguages">{{Cite web |title=Indo-Aryan languages |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/286348/Indo-Aryan-languages |access-date=10 December 2014 |website=Encyclopædia Britannica Online}}</ref> <ref name="EBCDravidianLanguages">{{Cite web |title=Hindi languages |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/171083/Dravidian-languages |access-date=10 December 2014 |website=Encyclopædia Britannica Online}}</ref> ಇವೆರಡೂ ಕುಟುಂಬಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಇರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name=":1">{{Cite journal|last=Kak|first=Subhash|title=Indic Language Families and Indo-European|url=https://www.academia.edu/45150016|journal=Yavanika|date=January 1996|quote=The Indic family has the sub-families of North Indian and Dravidian}}</ref> <ref>{{Citation|last=Reynolds|first=Mike|title=Indic languages|date=2007|url=https://www.cambridge.org/core/books/language-in-the-british-isles/indic-languages/8343FABC094E91986DBD68A492FFEA1B|journal=Language in the British Isles|pages=293–307|editor-last=Britain|editor-first=David|place=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-79488-6|access-date=2021-10-04|last2=Verma|first2=Mahendra}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Kak|first=Subhash|title=On The Classification Of Indic Languages|url=https://www.ece.lsu.edu/kak/indic.pdf|journal=Louisiana State University}}</ref> ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಉಳಿದ 2.31% ಜನರು ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆಗಳು [[ಆಸ್ಟ್ರೋ-ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಆಸ್ಟ್ರೋಯಾಸಿಯಾಟಿಕ್]], [[ಚೀನಿ-ಟಿಬೆಟನ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಸಿನೋ-ಟಿಬೆಟಿಯನ್]], [[ತಾಯ್-ಕಡಾಯ್ ಭಾಷೆಗಳು|ತೈ-ಕಡೈ]] ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಇತರ ಸಣ್ಣ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿವೆ.<ref name="Moseley2008"/> {{Rp|283}} ಪೀಪಲ್ಸ್ ಲಿಂಗ್ವಿಸ್ಟಿಕ್ ಸರ್ವೆ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತವು [[ಪಾಪುಅ ನ್ಯೂ ಗಿನಿ|ಪಪುವಾ ನ್ಯೂಗಿನಿಯಾ]] (840) ನಂತರ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಷೆಗಳನ್ನು (780) ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite news |last=Seetharaman |first=G. |date=13 August 2017 |title=Seven decades after Independence, many small languages in India face extinction threat |work=The Economic Times |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/seven-decades-after-independence-many-small-languages-in-india-facing-extinction-threat/articleshow/60038323.cms}}</ref> ಎಥ್ನೋಲಾಗ್ 456 ರ ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಪಟ್ಟಿಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="ethnologue_world">{{Cite web |date=22 May 2019 |title=What countries have the most languages? |url=https://www.ethnologue.com/guides/countries-most-languages |website=Ethnologue}}</ref> [[ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ|ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ]] 343 ನೇ ವಿಧಿಯು ಯೂನಿಯನ್‌ನ [[ರಾಜಭಾಷೆ|ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ]] [[ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿ|ದೇವನಾಗರಿ]] ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ [[ಹಿಂದಿ]] ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ, 1947 ರಿಂದ 15 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ [[ಆಂಗ್ಲ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನ]] ಅಧಿಕೃತ ಬಳಕೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ನಂತರ, ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿ, [[wikisource:Official Languages Act, 1963|ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳ ಕಾಯಿದೆ, 1963]] ರಲ್ಲಿ ಶಾಸನವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸುವವರೆಗೆ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ|ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ]] ಹಿಂದಿಯೊಂದಿಗೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.<ref name="governmentministry1">{{Cite web |title=Official Language Act {{!}} Government of India, Ministry of Electronics and Information Technology |url=http://meity.gov.in/content/official-language-act |access-date=2017-01-24 |website=meity.gov.in |language=en}}</ref> ಒಕ್ಕೂಟದ ಅಧಿಕೃತ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಬೇಕಾದ ಅಂಕಿಗಳ ರೂಪವೆಂದರೆ "ಭಾರತೀಯ ಅಂಕಿಗಳ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೂಪ", <ref>{{Cite news |last=Aadithiyan |first=Kavin |date=10 November 2016 |title=Notes and Numbers: How the New Currency May Resurrect an Old Language Debate |url=https://thewire.in/politics/of-notes-and-numbers-how-the-new-currency-may-resurrect-the-language-debate |access-date=5 March 2020}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Article 343 in The Constitution Of India 1949 |url=https://indiankanoon.org/doc/379861/ |access-date=5 March 2020}}</ref> ಇವುಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಇಂಗ್ಲಿಷ್-ಮಾತನಾಡುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅರೇಬಿಕ್ ಅಂಕಿಗಳೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="constitution1">{{Cite web |title=Constitution of India |url=http://lawmin.nic.in/olwing/coi/coi-english/coi-indexenglish.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120402064301/http://lawmin.nic.in/olwing/coi/coi-english/coi-indexenglish.htm |archive-date=2 April 2012 |access-date=21 March 2012}}</ref> ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಹಿಂದಿ ಭಾರತದ [[ರಾಷ್ಟ್ರಭಾಷೆ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲ]]; [[ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ|ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವು]] ಯಾವುದೇ ಭಾಷೆಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾಷೆಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನೀಡಿರುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="National">{{Cite news |last=Khan |first=Saeed |date=25 January 2010 |title=There's no national language in India: Gujarat High Court |work=The Times of India |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Theres-no-national-language-in-India-Gujarat-High-Court/articleshow/5496231.cms |access-date=5 May 2014}}</ref> <ref name="PTI">{{Cite web |last=Press Trust of India |date=25 January 2010 |title=Hindi, not a national language: Court |url=http://www.thehindu.com/news/national/hindi-not-a-national-language-court/article94695.ece |access-date=23 December 2014 |website=The Hindu |location=Ahmedabad}}</ref> ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಎಂಟನೇ ಶೆಡ್ಯೂಲ್ 22 ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಇವುಗಳನ್ನು ''ಅನುಸೂಚಿತ'' ಭಾಷೆಗಳು ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಮಾನ್ಯತೆ, ಸ್ಥಾನಮಾನ ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು [[ಕನ್ನಡ]], [[ಮಲಯಾಳಂ]], [[ಒರಿಯಾ|ಒಡಿಯಾ]], [[ಸಂಸ್ಕೃತ]], [[ತಮಿಳು]] ಮತ್ತು [[ತೆಲುಗು]] ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ''ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಭಾಷೆಯ'' ವಿಶಿಷ್ಟತೆಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಶ್ರೀಮಂತ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ [[ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳು|ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಭಾಷಾ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು]] ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. 2001 ರ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತವು 122 ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು 1599 ಇತರ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಆದರೂ, ಇತರ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಬದಲಾದರೂ, ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ "ಭಾಷೆ" ಮತ್ತು "ಉಪಭಾಷೆ" ಪದಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿಂದಾಗಿ 2001 ರ ಜನಗಣತಿಯು ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷಿಕರು ಮಾತನಾಡುವ 30 ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು 10,000 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಮಾತನಾಡುವ 122 ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ.<ref name="Census2001">{{Cite web |title=Census Data 2001 : General Note |url=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Census_Data_Online/Language/gen_note.html |access-date=11 December 2014 |publisher=Census of India}}</ref> [[ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ|ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ]] ಎರಡು ಸಂಪರ್ಕ ಭಾಷೆಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿವೆ: ಒಂದು [[ಪಾರ್ಸಿ ಭಾಷೆ|ಪರ್ಷಿಯನ್]] <ref name="KachruKachru2008">{{Cite book|title=Language in South Asia|last=Abidi|first=S.A.H.|last2=Gargesh|first2=Ravinder|publisher=Cambridge University Press|others=Kachru, Yamuna & Sridhar, S.N.|year=2008|isbn=978-0-521-78141-1|editor-last=Kachru, Braj B.|pages=103–120|chapter=4. Persian in South Asia|chapter-url=https://books.google.com/books?id=89aPZJ3qCD4C&pg=PA106}}</ref> ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು [[ಆಂಗ್ಲ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್]].<ref name="contact-lingo">Bhatia, Tej K and William C. Ritchie. (2006) Bilingualism in South Asia. In: Handbook of Bilingualism, pp. 780-807. Oxford: Blackwell Publishing</ref> ಭಾರತದಲ್ಲಿ [[ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಮೊಘಲರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ]] [[ಪಾರ್ಸಿ ಭಾಷೆ|ಪರ್ಷಿಯನ್]] ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಭಾಷೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಯುಗದವರೆಗೆ ಹಲವಾರು ಶತಮಾನಗಳವರೆಗೆ [[ರಾಜಭಾಷೆ|ಆಡಳಿತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ]] ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿತು.<ref>{{Cite news |date=7 January 2012 |title=Decline of Farsi language&nbsp;– The Times of India |work=The Times of India |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/hyderabad/Decline-of-Farsi-language/articleshow/11395425.cms |access-date=2015-10-26}}</ref> ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ಇದನ್ನು ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಕೆಲವು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂದು [[ಭಾರತ|ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಥಮ-ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುವವರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಹಿಂದಿ]],<ref>{{Cite news |date=28 June 2018 |title=Hindi mother tongue of 44% in India, Bangla second most spoken&nbsp;– The Times of India |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/hindi-mother-tongue-of-44-in-india-bangla-second-most-spoken/articleshow/64755458.cms |access-date=2021-11-06}}</ref> [[ಉತ್ತರ ಭಾರತ|ಉತ್ತರ]] ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಭಾರತದ ಬಹುಭಾಗದಾದ್ಯಂತ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೂ [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ|ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] ಹಿಂದಿಯನ್ನು ಹೇರುವ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ತಮಿಳುನಾಡು]] ಮತ್ತು [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ <ref name="nehru1">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=R5upQgAACAAJ|title=The question of language: Issue 6 of Congress political and economic studies|last=Nehru|first=Jawaharlal|last2=Gandhi|first2=Mohandas|publisher=K. M. Ashraf|year=1937|author-link=Jawaharlal Nehru}}</ref> <ref name="Hardgrave1965">{{Cite book|title=The Riots in Tamilnad: Problems and Prospects of India's Language Crisis|last=Hardgrave, Robert L.|date=August 1965|publisher=University of California Press|series=Asian Survey}}</ref> ಹಾಗೆಯೇ [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]], [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]], [[ಅಸ್ಸಾಂ]], [[ಪಂಜಾಬ್]] ಮತ್ತು ಇತರ ಹಿಂದಿಯೇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=Maharashtra to join 'anti&nbsp;– Hindi' stir at Bengaluru |url=https://www.nagpurtoday.in/maharashtra-to-join-anti-hindi-stir-at-bengaluru/08031021,%20https://www.nagpurtoday.in/maharashtra-to-join-anti-hindi-stir-at-bengaluru/08031021 |website=www.nagpurtoday.in}}</ref> [[ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆ|ಬೆಂಗಾಲಿಯು]] ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಭಾಷಿಕರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾತನಾಡುವ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ-ಪಶ್ಚಿಮ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಭಾಷಿಗರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಮರಾಠಿ|ಮರಾಠಿಯು]] ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾತನಾಡುವ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/india/ |access-date=2015-10-25 |website=www.cia.gov |archive-date=2018-12-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226142553/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/in.html |url-status=dead }}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ|ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ]] ಭಾಷೆಗಳು [[ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳು|ದ್ರಾವಿಡ ಕುಟುಂಬದಿಂದ]] ಬಂದವು. ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿವೆ. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=y88nzRtTNUAC|title=India: The Ancient Past: A History of the Indian Sub-Continent from C. 7000 BC to AD 1200|last=Avari|first=Burjor|date=2007-06-11|publisher=Routledge|isbn=9781134251629|language=en}}</ref> 4 ನೇ ಸಹಸ್ರಮಾನದ ಬಿಸಿಇ ನಲ್ಲಿ [[ಮೂಲ-ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆ|ಪ್ರೊಟೊ-ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು]] ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 3 ನೇ ಸಹಸ್ರಮಾನ ಬಿಸಿಇ ಯಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಶಾಖೆಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=vhB60gYvnLgC|title=A Comparative Grammar of the Dravidian Languages|last=Andronov|first=Mikhail Sergeevich|date=2003-01-01|publisher=Otto Harrassowitz Verlag|isbn=9783447044554|pages=299|language=en}}</ref> ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ: ಉತ್ತರ, ಮಧ್ಯ (ಕೊಲಾಮಿ-ಪರ್ಜಿ), ದಕ್ಷಿಣ-ಮಧ್ಯ (ತೆಲುಗು-ಕುಯಿ), ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ದ್ರಾವಿಡ (ತಮಿಳು-ಕನ್ನಡ). <ref>{{Cite book|title=The Dravidian Languages|last=Krishnamurti|first=Bhadriraju|publisher=Cambridge University Press|year=2003|isbn=0521771110|pages=19–20}}</ref> ಇಂಡೋ- [[ಇಂಡೋ-ಯುರೋಪಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕುಟುಂಬದ]] [[ಇಂಡೋ - ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್]] ಶಾಖೆಯಿಂದ [[ಉತ್ತರ ಭಾರತ|ಉತ್ತರ ಭಾರತೀಯ]] ಭಾಷೆಗಳು ಹಳೆಯ [[ಇಂಡೋ - ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್‌ನಿಂದ]] ಮಧ್ಯ ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ [[ಪ್ರಾಕೃತ]] ಭಾಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಯುಗದ [[ಅಪಭ್ರಂಶ|ಅಪಭ್ರಂಶದ]] ಮೂಲಕ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿವೆ. ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು ಮೂರು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದವು ಮತ್ತು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದವು&nbsp;- ಹಳೆಯ ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ (1500 ಬಿಸಿಇನಿಂದ 600 ಬಿಸಿಇ), ಮಧ್ಯ ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಹಂತ (600 ಬಿಸಿಇಮತ್ತು 1000 ಬಿಸಿಇ), ಮತ್ತು ಹೊಸ ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ (1000 ಬಿಸಿಇಮತ್ತು 1300 ಬಿಸಿಇ ನಡುವೆ). ಆಧುನಿಕ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು ಹೊಸ ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ, ಗುರುತಿಸಬಹುದಾದ ಭಾಷೆಗಳಾಗಿ ವಿಕಸನಗೊಂಡವು. <ref name="Kachru2006">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=ooH5VfLTQEQC|title=Hindi|last=Kachru|first=Yamuna|date=1 January 2006|publisher=John Benjamins Publishing|isbn=90-272-3812-X|series=London Oriental and African language library|page=1}}</ref> ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದಲ್ಲಿ, [[ಚೀನಿ-ಟಿಬೆಟನ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಸಿನೋ-ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ]], ಮೈಟಿ ಭಾಷೆ (ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮಣಿಪುರಿ ಭಾಷೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ಮಣಿಪುರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಸ್ಥಾನ ಭಾಷೆಯಾಗಿ (ಮೈಟಿ) ಮಣಿಪುರವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವ ಮೊದಲು [[ದರ್ಬಾರು|ದರ್ಬಾರ್]] ಅಧಿವೇಶನಗಳ ಮೊದಲು ಮತ್ತು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು. [[ಪದ್ಮ ವಿಭೂಷಣ|ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ [[ಸುನೀತಿ ಕುಮಾರ್ ಚಟರ್ಜಿ]] ಸೇರಿದಂತೆ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿದ್ವಾಂಸರ ಪ್ರಕಾರ ಇದರ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಇತಿಹಾಸವು 1500 ರಿಂದ 2000 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=-CzSQKVmveUC&dq=manipuri+court+language&pg=PA290|title=Manipur, Past and Present: The Heritage and Ordeals of a Civilization|last=Sanajaoba|first=Naorem|date=1988|publisher=Mittal Publications|isbn=978-81-7099-853-2|pages=290|language=en}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=zkguECp3vKEC&dq=manipuri+court+language&pg=PA149|title=Encyclopaedia of Scheduled Tribes in India: In Five Volume|last=Mohanty|first=P. K.|date=2006|publisher=|isbn=978-81-8205-052-5|pages=149|language=en}}</ref> ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿದ್ದ ಮಣಿಪುರದ "ಮಣಿಪುರ ರಾಜ್ಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಕಾಯಿದೆ, 1947" ಪ್ರಕಾರ, ಮಣಿಪುರಿ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನ್ನು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಸ್ಥಾನ ಭಾಷೆಗಳಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು (ಭಾರತೀಯ ಗಣರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು).<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=vO-vtI8NuxIC&dq=manipuri+court+language&pg=PA369|title=Manipur: Treatise & Documents|last=Sanajaoba|first=Naorem|date=1993|publisher=Mittal Publications|isbn=978-81-7099-399-5|pages=369|language=en}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=vO-vtI8NuxIC&dq=manipuri+court+language&pg=PA255|title=Manipur: Treatise & Documents|last=Sanajaoba|first=Naorem|date=1993|publisher=Mittal Publications|isbn=978-81-7099-399-5|pages=255|language=en}}</ref> [[ಪಾರ್ಸಿ ಭಾಷೆ|ಪರ್ಷಿಯನ್]], ಅಥವಾ ''ಫಾರ್ಸಿ'', ಘಜ್ನಾವಿಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ [[ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರು|ತುರ್ಕೊ-ಆಫ್ಘಾನ್ ರಾಜವಂಶಗಳಿಂದ]] ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ತರಲಾಯಿತು. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಪರ್ಷಿಯೀಕರಣಗೊಂಡ ಅವರು, ನಂತರದ ಮೊಘಲ್ ರಾಜವಂಶದ ( ಟರ್ಕೊ-ಮಂಗೋಲ್ ಮೂಲದ) ಸಂಯೋಜನೆಯೊಂದಿಗೆ, 500 ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಕಲೆ, ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದರು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅನೇಕ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಶಾಬ್ದಿಕವಾಗಿ ಪರ್ಷಿಯೀಕರಣಗೊಂಡವು. 1837 ರಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷರು ಆಡಳಿತದ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಪರ್ಸೋ-ಅರೇಬಿಕ್ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಪರ್ಶಿಯನ್ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿಯನ್ನು ಪರ್ಸೋ-ಅರೇಬಿಕ್ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾಯಿಸಿದರು ಮತ್ತು 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಹಿಂದಿ ಚಳುವಳಿಯು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಶಬ್ದಕೋಶವನ್ನು ಸಂಸ್ಕೃತದ ವ್ಯುತ್ಪನ್ನಗಳೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿತು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಪರ್ಸೋ-ಅರೇಬಿಕ್ ಲಿಪಿಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ದೇವನಾಗರಿಯೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿತು ಅಥವಾ ಪೂರಕವಾಗಿಸಿತು.<ref name="KachruKachru2008"/> <ref name="Brass2005">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=SylBHS8IJAUC&pg=PA129|title=Language, Religion and Politics in North India|last=Brass|first=Paul R.|publisher=iUniverse|year=2005|isbn=978-0-595-34394-2|page=129}}</ref> ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಷೆಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿಯು [[ಸಂಸ್ಕೃತ]], [[ಅರಬ್ಬೀ ಭಾಷೆ|ಅರೇಬಿಕ್]] ಮತ್ತು [[ಪಾರ್ಸಿ ಭಾಷೆ|ಪರ್ಷಿಯನ್]] ಭಾಷೆಗಳಿಂದ ಬಲವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಭಾಷೆಯ ರೆಜಿಸ್ಟರ್‌ಗಳಾಗಿ [[ಹಿಂದಿ|ಆಧುನಿಕ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಹಿಂದಿ]] ಮತ್ತು [[ಉರ್ದೂ|ಮಾಡರ್ನ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಉರ್ದು]] ಹೊರಹೊಮ್ಮಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ [[ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆ|ಬಾಂಗ್ಲಾ]] ತನ್ನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಪರ್ಷಿಯನ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿದೇಶಿ ಭಾಷೆಗಳ ಪದಗಳೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಶಬ್ದಕೋಶವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ.<ref name="KulshreshthaMathur2012">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=xHmARyhRoNYC&pg=PA16|title=Dialect Accent Features for Establishing Speaker Identity: A Case Study|last=Kulshreshtha|first=Manisha|last2=Mathur|first2=Ramkumar|date=24 March 2012|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=978-1-4614-1137-6|page=16}}</ref> <ref name="nunley1999">{{Citation|title=The Cultural Landscape an Introduction to Human Geography|last=Robert E. Nunley|last2=Severin M. Roberts|last3=George W. Wubrick|last4=Daniel L. Roy|year=1999|isbn=0-13-080180-1|publisher=Prentice Hall|url=https://books.google.com/books?id=7wQAOGMJOqIC|quote=''... Hindustani is the basis for both languages ...''}}</ref> == ವಿವರಣಾ ಪಟ್ಟಿ == ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದಲ್ಲಿ ಭಾಷಾ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಮೊದಲ ಅಧಿಕೃತ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು [[ಜಾರ್ಜ್ ಏಬ್ರಹಾಂ ಗ್ರಿಯರ್ಸನ್|ಸರ್ ಜಾರ್ಜ್ ಅಬ್ರಹಾಂ ಗ್ರಿಯರ್ಸನ್]] 1898 ರಿಂದ 1928 ರವರೆಗೆ ನಡೆಸಿದರು. ಲಿಂಗ್ವಿಸ್ಟಿಕ್ ಸರ್ವೆ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿ, ಇದು ಒಟ್ಟು 179 ಭಾಷೆಗಳು ಮತ್ತು 544 ಉಪಭಾಷೆಗಳನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.<ref name="Ahmad2009">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=I2QmPHeIowoC&pg=PA123|title=Geography of the South Asian Subcontinent: A Critical Approach|last=Aijazuddin Ahmad|publisher=Concept Publishing Company|year=2009|isbn=978-81-8069-568-1|pages=123–124|access-date=17 December 2014}}</ref> ಆದರೂ "ಉಪಭಾಷೆ" ಮತ್ತು "ಭಾಷೆ",<ref name="Ahmad2009" /> ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯದ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಬರ್ಮಾ ಮತ್ತು ಮದ್ರಾಸ್‌ನ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಂತೆ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ವರದಿ ಮಾಡುವಲ್ಲಿನ ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆಯಿಂದಾಗಿ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ತಿರುಚಿದವು. ಕೊಚ್ಚಿನ್, ಹೈದರಾಬಾದ್, ಮೈಸೂರು ಮತ್ತು ತಿರುವಾಂಕೂರ್ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ.<ref name="Saba2013">{{Cite book|url=http://shodhganga.inflibnet.ac.in:8080/jspui/bitstream/10603/11248/9/09_chapter+2.pdf|title=Linguistic heterogeneity and multilinguality in India: a linguistic assessment of Indian language policies|last=Naheed Saba|date=18 Sep 2013|publisher=Aligarh Muslim University|location=Aligarh|pages=61–68|chapter=2. Multilingualism|access-date=17 December 2014}}{{ಮಡಿದ ಕೊಂಡಿ|date=August 2018|bot=InternetArchiveBot}}</ref> ವಿಭಿನ್ನ ಮೂಲಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ, ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ "ಭಾಷೆ" ಮತ್ತು "ಉಪಭಾಷೆ" ಪದಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಗುಂಪು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ. ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸುವಾರ್ತಾಬೋಧಕ ಸಂಸ್ಥೆ ಎಸ್‍ಐಎಲ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ''ಎಥ್ನೋಲಾಗ್'', ಭಾರತಕ್ಕೆ 461 ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿಮಾಡಿದೆ (ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ 6,912 ರಲ್ಲಿ), ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 447 ಜೀವಂತವಾಗಿವೆ, ಆದರೆ 14 ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿವೆ. 447 ಜೀವಂತ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ''ಎಥ್ನೋಲಾಗ್‌ನಲ್ಲಿ'' ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ಉಪವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ:<ref name="Ethnologue">{{Cite web |year=2014 |editor-last=Lewis, M. Paul |editor2-last=Simons, Gary F. |editor3-last=Fennig, Charles D. |title=Ethnologue: Languages of the World (Seventeenth edition) : India |url=http://www.ethnologue.com/country/IN |access-date=15 December 2014 |publisher=SIL International |location=Dallas, Texas}}</ref> <ref>Ethnologue : Languages of the World (Seventeenth edition) : Statistical Summaries Retrieved 17 December 2014.</ref> * ಸಾಂಸ್ಥಿಕ&nbsp;- 63 * ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ&nbsp;- 130 * ಹುರುಪಿನ&nbsp;– 187 * ತೊಂದರೆಯ&nbsp;– 54 * ಸಾಯುತ್ತಿರುವ&nbsp;- 13 ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಖಾಸಗಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಲಿಂಗ್ವಿಸ್ಟಿಕ್ ಸರ್ವೆ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ತನ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ 66 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿಭಿನ್ನ ಲಿಪಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು 780 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ, ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಭಾಷಾ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಎಂದು ಸಂಸ್ಥೆ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="PLSI">{{Cite news |last=Singh, Shiv Sahay |date=22 July 2013 |title=Language survey reveals diversity |work=The Hindu |url=http://www.thehindu.com/news/national/language-survey-reveals-diversity/article4938865.ece |access-date=15 December 2014}}</ref> ಭಾರತೀಯ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪೀಪಲ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಪಿಒಐ) ಯೋಜನೆಯು 5,633 ಭಾರತೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳಿಂದ ಗುಂಪು ಸಂವಹನಕ್ಕಾಗಿ 325 ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.<ref name="BanerjeeChaudhuryDas2005">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=VjGdDo75UssC&pg=PA145|title=Internal Displacement in South Asia: The Relevance of the UN's Guiding Principles|last=Banerjee|first=Paula|last2=Chaudhury|first2=Sabyasachi Basu Ray|last3=Das|first3=Samir Kumar|last4=Bishnu Adhikari|publisher=SAGE Publications|year=2005|isbn=978-0-7619-3329-8|page=145|access-date=17 December 2014}}</ref> === ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು === [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜನಗಣತಿ|ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿಯು]] ಭಾಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಪಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಮಾತನಾಡುವವರ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಡೇಟಾವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪರಿಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ, ''ಭಾಷೆ'' ಮತ್ತು ''ಮಾತೃಭಾಷೆಯ'' ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಷೆಯೊಳಗೆ ಮಾತೃಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಗುಂಪು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾದ ಹಲವು ಮಾತೃಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಭಾಷಾ ಮಾನದಂಡಗಳ ಮೂಲಕ ಉಪಭಾಷೆಯ ಬದಲಿಗೆ ಭಾಷೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಗುಂಪು ಮಾಡಲಾದ ಹತ್ತಾರು ಮಿಲಿಯನ್ ಭಾಷಿಕರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅನೇಕ ಮಾತೃಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಇದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸತ್ಯವಾಗಿದೆ. ; 1951 ಜನಗಣತಿ ಪೂರ್ವ ಪಂಜಾಬ್, [[ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ]], [[ದೆಹಲಿ]], ಪೆಪ್ಸು ಮತ್ತು ಬಿಲಾಸ್‌ಪುರದಂತಹ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸಲ್ಲಿಕೆಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಹಿಂದಿ, ಉರ್ದು ಮತ್ತು ಪಂಜಾಬಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿಲ್ಲ.<ref name="langs1951">{{Cite book|title=Language Conflict and National Development: Group Politics and National Language Policy in India|url=https://archive.org/details/languageconflict0000dasg|last=Dasgupta|first=Jyotirindra|publisher=University of California, Berkeley. Center for South and Southeast Asia Studies|year=1970|isbn=9780520015906|location=Berkeley|page=[https://archive.org/details/languageconflict0000dasg/page/47 47]}}</ref> ; 1961 ಜನಗಣತಿ 1961 ರ ಜನಗಣತಿಯು 438,936,918 ಜನರು ಮಾತನಾಡುವ 1,652 ಮಾತೃಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದೆ, ಜನಗಣತಿಯನ್ನು ನಡೆಸಿದಾಗ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮಾಡಿದ ಎಲ್ಲಾ ಘೋಷಣೆಗಳನ್ನು ಎಣಿಕೆ ಮಾಡಿದೆ.<ref name="Census1961">{{Cite journal|last=Mallikarjun, B.|date=5 August 2002|publisher=M. S. Thirumalai|journal=Languages in India|url=http://www.languageinindia.com/aug2002/indianmothertongues1961aug2002.html|title=Mother Tongues of India According to the 1961 Census|volume=2|issn=1930-2940|accessdate=11 December 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150207025838/http://languageinindia.com/aug2002/indianmothertongues1961aug2002.html|archivedate=7 ಫೆಬ್ರವರಿ 2015|url-status=dead}}</ref> ಆದರೂ ಘೋಷಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವರ ಉಪಭಾಷೆಗಳು, ಮತ್ತು ಉಪಭಾಷೆಗಳ ಸಮೂಹಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಥವಾ ಜಾತಿಗಳು, ವೃತ್ತಿಗಳು, ಧರ್ಮಗಳು, ಪ್ರದೇಶಗಳು, ದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಭಾಷೆಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref name="Census1961" /> ಆದ್ದರಿಂದ ಪಟ್ಟಿಯು ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು 530 ವರ್ಗೀಕರಿಸದ ಮಾತೃಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು 100 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಷಾವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ "ಆಫ್ರಿಕನ್", "ಕೆನಡಿಯನ್" ಅಥವಾ "ಬೆಲ್ಜಿಯನ್" ನಂತಹ ಭಾಷಿಕವಾಗಿ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಡೆಮೊನಿಮ್‌ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯವಲ್ಲ.<ref name="Census1961" /> ; 1991 ಜನಗಣತಿ 1991 ರ ಜನಗಣತಿಯು 1,576 ವರ್ಗೀಕೃತ ಮಾತೃಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದೆ. <ref name="Vijayanunni">{{Cite web |last=Vijayanunni, M. |date=26–29 August 1998 |title=Planning for the 2001 Census of India based on the 1991 Census |url=http://www.ancsdaap.org/cencon98/papers/india/india.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20081119080707/http://www.ancsdaap.org/cencon98/papers/india/india.pdf |archive-date=19 November 2008 |access-date=17 December 2014 |website=18th Population Census Conference |publisher=Association of National Census and Statistics Directors of America, Asia, and the Pacific |location=Honolulu, Hawaii, USA}}</ref> 1991 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, 22 ಭಾಷೆಗಳು ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷಿಕರು, 50 ಭಾಷೆಗಳು 100,000 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮತ್ತು 114 ಭಾಷೆಗಳು 10,000 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷಿಕರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಉಳಿದವರು ಒಟ್ಟು 566,000 ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷಿಕರು (1991 ರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 838 ಮಿಲಿಯನ್ ಭಾರತೀಯರಲ್ಲಿ). <ref name="Vijayanunni" /> <ref name="Census1991">{{Cite web |last=Mallikarjun, B. |date=7 November 2001 |title=Languages of India according to 2001 Census |url=http://www.languageinindia.com/nov2001/1991Languages.html |access-date=17 December 2014 |website=Languages in India}}</ref> ; 2001 ಜನಗಣತಿ 2001 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, 1635 ತರ್ಕಬದ್ಧ ಮಾತೃಭಾಷೆಗಳು, 234 ಗುರುತಿಸಬಹುದಾದ ಮಾತೃಭಾಷೆಗಳು ಮತ್ತು 22 ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆಗಳಿವೆ. <ref name="Census2001"/> ಇವುಗಳಲ್ಲಿ, 29 ಭಾಷೆಗಳು ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಾತೃಭಾಷೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, 60 ಭಾಷೆಗಳು 100,000 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮತ್ತು 122 ಭಾಷೆಗಳು 10,000 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷಿಕರು ಹೊಂದಿವೆ.<ref name="Wischenbart2013">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=XFmKE7rsKqwC&pg=PA62|title=The Global EBook Market: Current Conditions & Future Projections|last=Wischenbart|first=Ruediger|date=11 February 2013|publisher="O'Reilly Media, Inc."|isbn=978-1-4493-1999-1|page=62|access-date=18 December 2014}}</ref> ಕೊಡವದಂತಹ ಕೆಲವು ಭಾಷೆಗಳು ಲಿಪಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಆದರೆ [[ಕೊಡಗು|ಕೂರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ]] (ಕೊಡಗು) ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷಿಕರ ಗುಂಪನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. <ref name="SchiffrinFina2010">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=6CXbldT6300C&pg=PA95|title=Telling Stories: Language, Narrative, and Social Life|last=Schiffrin|first=Deborah|last2=Fina|first2=Anna De|last3=Nylund|first3=Anastasia|publisher=Georgetown University Press|year=2010|isbn=978-1-58901-674-3|page=95|access-date=18 December 2014}}</ref> ; 2011 ರ ಜನಗಣತಿ 2011 ರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, 19,569 ಕಚ್ಚಾ ಭಾಷಾ ಸಂಬಂಧಗಳ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಪರಿಶೀಲನೆ, ಸಂಪಾದನೆ ಮತ್ತು ತರ್ಕಬದ್ಧಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ನಂತರ, ಜನಗಣತಿಯು 1369 ತರ್ಕಬದ್ಧ ಮಾತೃಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು 1474 ಹೆಸರುಗಳನ್ನು 'ವರ್ಗೀಕರಿಸದ ಮಾತೃಭಾಷೆ' ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Census of India 2011, Paper 1 of 2018, Language – India, States and Union Territories |url=http://www.censusindia.gov.in/2011Census/C-16_25062018_NEW.pdf |access-date=29 August 2019 |website=Census of India Website}}</ref> ಆ ಪೈಕಿ, 10,000 ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಾತನಾಡುವವರಿಂದ ಮಾತನಾಡುವ 1369 ತರ್ಕಬದ್ಧ ಮಾತೃಭಾಷೆಗಳು, ಒಟ್ಟು 121 ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಸೂಕ್ತ ಗುಂಪಿಗೆ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಈ 121 ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ, 22 ಈಗಾಗಲೇ ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಎಂಟನೇ ಶೆಡ್ಯೂಲ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇತರ 99 ಅನ್ನು "ಒಟ್ಟು ಇತರ ಭಾಷೆಗಳು" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು 2001 ರ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾದ ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಿಗಿಂತ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ. <ref>[http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Census_Data_Online/Language/gen_note.html Census Data 2001 General Notes]|access-date = 29 August 2019</ref> == ಬಹುಭಾಷಿಕತೆ == [[ಚಿತ್ರ:Trilingual_signboard_in_the_Imphal_International_Airport_(Tulihal_International_Airport)_displaying_in_Meitei,_Hindi_and_English_languages.jpg|thumb|thumb| ಭಾರತದ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಭಾಷಿಕತೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇಂಫಾಲ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿನ ಸೈನ್ ಬೋರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಮೈಟೆಯಿ (ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮಣಿಪುರಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ), [[ಹಿಂದಿ]] ಮತ್ತು [[ಆಂಗ್ಲ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.]] === ಭಾರತದ 2011 ರ ಜನಗಣತಿ === {| class="wikitable sortable" |+ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವವರ ಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ಮೊದಲ, ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಭಾಷೆಗಳು (2011 ಜನಗಣತಿ) ! ಭಾಷೆ ! ಪ್ರಥಮ ಭಾಷೆ<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> ಮಾತನಾಡುವವರು <ref>Census of India: Comparative speaker's strength of Scheduled Languages-1951, 1961, 1971, 1981, 1991, 2001 and 2011 (Report). Archived on 27 June 2018. </ref> ! ಪ್ರಥಮ ಭಾಷೆ<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> ಶೇಕಡಾವಾರು ಭಾಷಿಕರು<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ! ದ್ವಿತೀಯ ಭಾಷೆ<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> ಮಾತನಾಡುವವರು (ಮಿಲಿಯನ್) ! ಮೂರನೇ ಭಾಷೆ<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> ಮಾತನಾಡುವವರು (ಮಿಲಿಯನ್) ! ಒಟ್ಟು ಮಾತನಾಡುವವರು (ಮಿಲಿಯನ್) <ref>{{Cite web |title=How many Indians can you talk to? |url=https://www.hindustantimes.com/static/iframes/language_probability_interactive/index.html |website=www.hindustantimes.com |access-date=2023-07-02 |archive-date=2019-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191216113014/https://www.hindustantimes.com/static/iframes/language_probability_interactive/index.html |url-status=dead }}</ref> ! ಒಟ್ಟು ಸ್ಪೀಕರ್‌ಗಳು<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> ಒಟ್ಟು ಶೇಕಡಾವಾರು<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> ಜನಸಂಖ್ಯೆ <ref name="fulllangdatacensus 2011">{{Cite web |date=22 November 2018 |title=How languages intersect in India |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/how-languagesintersect-in-india/story-g3nzNwFppYV7XvCumRzlYL.html |publisher=Hindustan Times}}</ref> |- | [[ಹಿಂದಿ]] | 528,347,193 | 43.63 | 139 | 24 | 692 | 57.1 |- | [[ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆ|ಬೆಂಗಾಲಿ]] | 97,237,669 | 8.30 | 9 | 1 | 107 | 8.9 |- | [[ಮರಾಠಿ]] | 83,026,680 | 6.86 | 13 | 3 | 99 | 8.2 |- | [[ತೆಲುಗು]] | 81,127,740 | 6.70 | 12 | 1 | 95 | 7.8 |- | [[ತಮಿಳು]] | 69,026,881 | 5.70 | 7 | 1 | 77 | 6.3 |- | [[ಗುಜರಾತಿ ಭಾಷೆ|ಗುಜರಾತಿ]] | 55,492,554 | 4.58 | 4 | 1 | 60 | 5.0 |- | [[ಉರ್ದೂ|ಉರ್ದು]] | 50,772,631 | 4.19 | 11 | 1 | 63 | 5.2 |- | [[ಕನ್ನಡ]] | 43,706,512 | 3.61 | 14 | 1 | 59 | 4.9 |- | [[ಒರಿಯಾ|ಒಡಿಯಾ]] | 37,521,324 | 3.10 | 5 | 0.03 | 43 | 3.5 |- | [[ಮಲಯಾಳಂ]] | 34,838,819 | 2.88 | 0.05 | 0.02 | 36 | 2.9 |- | [[ಪಂಜಾಬಿ]] | 33,124,726 | 2.74 | 0.03 | 0.003 | 36 | 3.0 |- | [[ಅಸ್ಸಾಮಿ]] | 15,311,351 | 1.26 | 7.48 | 0.74 | 24 | 2.0 |- | [[ಮೈಥಿಲಿ]] | 13,583,464 | 1.12 | 0.03 | 0.003 | 14 | 1.2 |- | ಮೈತೇಯಿ ( ಮಣಿಪುರಿ ) | 1,761,079 | 0.15 | 0.4 | 0.04 | 2.25 | 0.2 |- | [[ಆಂಗ್ಲ]] | 259,678 | 0.02 | 83 | 46 | 129 | 10.6 |- | [[ಸಂಸ್ಕೃತ]] | 24,821 | 0.00185 | 0.01 | 0.003 | 0.025 | 0.002 |} === ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ ''ಎಥ್ನೋಲಾಗ್'' (2019, 22 ನೇ ಆವೃತ್ತಿ) === ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಟಕವು 2019 ರ ''ಎಥ್ನೋಲಾಗ್'' ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ [[ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ|ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದ]] ಭಾಷೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಎಸ್‌ಐಎಲ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಭಾಷಾ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದೆ.<ref name=":02">{{Cite web |title=Summary by language size |url=https://www.ethnologue.com/statistics/size |access-date=2019-03-12 |website=Ethnologue |language=en}} For items below No. 26, see individual ''Ethnologue'' entry for each language.</ref> {| class="wikitable sortable" !ಭಾಷೆ ! ಒಟ್ಟು ಮಾತನಾಡುವವರು (ಮಿಲಿಯನ್) |- | [[ಹಿಂದಿ]] | 615 |- | [[ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆ|ಬೆಂಗಾಲಿ]] | 265 |- | [[ಉರ್ದೂ|ಉರ್ದು]] | 170 |- | [[ಪಂಜಾಬಿ]] | 126 |- | [[ಮರಾಠಿ]] | 95 |- | [[ತೆಲುಗು]] | 93 |- | [[ತಮಿಳು]] | 81 |- | [[ಗುಜರಾತಿ ಭಾಷೆ|ಗುಜರಾತಿ]] | 61 |- | [[ಕನ್ನಡ]] | 56 |- | [[ಒರಿಯಾ|ಒಡಿಯಾ]] | 38 |- | [[ಮಲಯಾಳಂ]] | 38 |- | [[ಅಸ್ಸಾಮಿ]] | 15 |- | [[ಸಂತಾಲಿ ಭಾಷೆ|ಸಂತಾಲಿ]] | 7 |- | ಮೈತೇಯಿ ( ಮಣಿಪುರಿ ) | 1.7 |- | [[ಸಂಸ್ಕೃತ]] | 0.025 |} == ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬಗಳು == ಜನಾಂಗೀಯವಾಗಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಭಾಷೆಗಳು, ಪ್ರದೇಶದ ಸಂಕೀರ್ಣ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತವೆ, [[ಭಾಷಾ ವಂಶವೃಕ್ಷ|ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬಗಳು]], ಭಾಷಾ ಫೈಲಾ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣ ತೇಪೆಕೆಲಸವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="Moseley2008"/> [[ಭಾರತ|ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆಗಳು ಹಲವಾರು [[ಭಾಷಾ ವಂಶವೃಕ್ಷ|ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ]] ಸೇರಿವೆ, ಪ್ರಮುಖವಾದವುಗಳು 78.05% ಭಾರತೀಯರು ಮಾತನಾಡುವ [[ಇಂಡೋ - ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು]] ಮತ್ತು 19.64% ಭಾರತೀಯರು ಮಾತನಾಡುವ [[ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳು]]. ಮಾತನಾಡುವವರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬಗಳು: <ref name="EBIndiaLanguages">{{Cite web |title=India : Languages |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/285248/India/46398/Languages |access-date=2 December 2014 |website=Encyclopædia Britannica Online}}</ref> <ref name="EBCIndoAryanLanguages"/> <ref name="EBCDravidianLanguages"/> <ref name="Moseley2008" /> <ref>[https://www.indiastat.com, INDIA STATISTICS REPORT]{{Dead link|date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {| class="sortable wikitable" style="text-align: center" !ಶ್ರೇಣಿ ! ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬ ! ಜನಸಂಖ್ಯೆ (2018) |- | 1 | align="left" | [[ಇಂಡೋ-ಯುರೋಪಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಇಂಡೋ-ಯುರೋಪಿಯನ್ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬ]] | 1,045,000,000 (78.05%) |- | 2 | align="left" | [[ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳು|ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬ]] | 265,000,000 (19.64%) |- | 3 | align="left" | [[ಆಸ್ಟ್ರೋ-ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಆಸ್ಟ್ರೋಯಾಸಿಯಾಟಿಕ್ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬ]] | ಅಜ್ಞಾತ |- | 4 | align="left" | [[ಚೀನಿ-ಟಿಬೆಟನ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಸಿನೋ-ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬ]] | ಅಜ್ಞಾತ |- | 5 | align="left" | [[ತಾಯ್-ಕಡಾಯ್ ಭಾಷೆಗಳು|ತೈ-ಕಡೈ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬ]] | ಅಜ್ಞಾತ |- | 6 | align="left" | ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಂಡಮಾನೀಸ್ ಭಾಷೆಗಳು | ಅಜ್ಞಾತ |- ! colspan="1" | ಒಟ್ಟು ! ಭಾರತದ ಭಾಷೆಗಳು ! 1,340,000,000 |} === ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬ === [[ಚಿತ್ರ:Major_Indo-Aryan_languages.png|thumb|ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಯ ಉಪಗುಂಪುಗಳು (ಉರ್ದು ಹಿಂದಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ)]] ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ [[ಇಂಡೋ-ಯುರೋಪಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಯುರೋಪಿಯನ್ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬದ]] ಅತಿ ದೊಡ್ಡದು, ಮಾತನಾಡುವವರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, [[ಇಂಡೋ - ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬ]], ಇಂಡೋ-ಇರಾನಿಯನ್ ಕುಟುಂಬದ ಒಂದು ಶಾಖೆ, ಸ್ವತಃ [[ಇಂಡೋ-ಯುರೋಪಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಇಂಡೋ-]] ಪೂರ್ವದ, ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಉಪಕುಟುಂಬವಾಗಿದೆ. ಈ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬವು ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಸುಮಾರು 1035 ರಷ್ಟಿದೆ. &nbsp;2018 ರ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಮಿಲಿಯನ್ ಮಾತನಾಡುವವರು ಅಥವಾ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 76.5 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು. ಈ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆಗಳು [[ಹಿಂದಿ]],<ref group="n">Although linguistically Hindi and Urdu are the same language called [[Hindustani language|Hindustani]], the government classifies them as separate languages instead of different [[Register (sociolinguistics)|standard registers]] of same language.</ref> [[ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆ|ಬೆಂಗಾಲಿ]], [[ಮರಾಠಿ]], [[ಉರ್ದೂ|ಉರ್ದು]], [[ಗುಜರಾತಿ ಭಾಷೆ|ಗುಜರಾತಿ]], [[ಪಂಜಾಬಿ]], [[ಕಾಶ್ಮೀರಿ]], [[ರಾಜಸ್ಥಾನಿ ಭಾಷೆ|ರಾಜಸ್ಥಾನಿ]], [[ಸಿಂಧಿ ಭಾಷೆ|ಸಿಂಧಿ]], [[ಅಸ್ಸಾಮಿ|ಅಸ್ಸಾಮಿ (ಅಸಾಮಿಯಾ)]], [[ಮೈಥಿಲಿ]] ಮತ್ತು [[ಒರಿಯಾ|ಒಡಿಯಾ]].<ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/286348/Indo-Aryan-languages|title=Indo-Aryan languages|encyclopedia=Encyclopædia Britannica}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=6EOsBQAAQBAJ&dq=indo+aryan+languages+marathi%2C+bhojpuri%2C+bengali%2C+odia%2C+punjabi&pg=PA406|title=Operation World: The Definitive Prayer Guide to Every Nation|last=Mandryk|first=Jason|date=2010-10-15|publisher=InterVarsity Press|isbn=978-0-8308-9599-1|language=en}}</ref> ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿ, ಇತರ ಇಂಡೋ-ಯುರೋಪಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪ್ರಮುಖ ''ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ''. === ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬ === ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬವೆಂದರೆ [[ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳು|ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬ]], ಇದು ಸುಮಾರು 277 ಮಿಲಿಯನ್ ಮಾತನಾಡುವವರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅಥವಾ 2018 ರ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಸರಿಸುಮಾರು 20.5%. ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ]] ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಭಾರತದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯ ಶ್ರೀಲಂಕಾ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ, [[ನೇಪಾಳ]] ಮತ್ತು [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ|ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ]] ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹೆಚ್ಚು ಮಾತನಾಡುವ ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳು [[ತೆಲುಗು]], [[ತಮಿಳು]], [[ಕನ್ನಡ]] ಮತ್ತು [[ಮಲಯಾಳಂ]].<ref name="EBCDravidianLanguages"/> ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಜೊತೆಗೆ, ಓರಾನ್ ಮತ್ತು ಗೊಂಡ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಂತಹ ಸಣ್ಣ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯಗಳಿಂದ ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref name="West2009">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=pCiNqFj3MQsC&pg=PA713|title=Encyclopedia of the Peoples of Asia and Oceania|last=West|first=Barbara A.|date=1 January 2009|publisher=Infobase Publishing|isbn=978-1-4381-1913-7|page=713}}</ref> ಕೇವಲ ಎರಡು ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಭಾರತದ ಹೊರಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ, [[ಬಲೂಚಿಸ್ತಾನ್, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್|ಬಲೂಚಿಸ್ತಾನ್, ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ]] [[ಬ್ರಹುಯಿ|ಬ್ರಾಹುಯಿ]] ಮತ್ತು [[ನೇಪಾಳ|ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ]] ಕುರುಖ್ ಉಪಭಾಷೆಯಾದ ಧಂಗರ್.<ref name="LevinsonChristensen2002">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=jFQYAAAAIAAJ|title=Encyclopedia of Modern Asia: China-India relations to Hyogo|last=Levinson|first=David|last2=Christensen|first2=Karen|publisher=Charles Scribner's Sons|year=2002|isbn=978-0-684-31243-9|page=299}}</ref> === ಆಸ್ಟ್ರೋಯಾಸಿಯಾಟಿಕ್ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬ === ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಭಾಷಿಕರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ [[ಆಸ್ಟ್ರೋ-ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಆಸ್ಟ್ರೋಯಾಸಿಯಾಟಿಕ್]] ಮತ್ತು [[ಚೀನಿ-ಟಿಬೆಟನ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಸಿನೋ-ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳಾಗಿವೆ]], ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 3%. ಈ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಸುಮಾರು 10 ಮತ್ತು 6 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref name="Ishtiaq 1999">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fkIgsfb95rAC|title=Language Shifts Among the Scheduled Tribes in India: A Geographical Study|last=Ishtiaq|first=M.|publisher=Motilal Banarsidass Publishers|year=1999|isbn=9788120816176|location=Delhi|pages=26–27|access-date=7 September 2012}}</ref> ಆಸ್ಟ್ರೋಯಾಸಿಯಾಟಿಕ್ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬ ( ''ಆಸ್ಟ್ರೋ'' ಅರ್ಥ ದಕ್ಷಿಣ) ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಸ್ವ ನಿಯಂತ್ರಿ ಭಾಷೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ವಲಸೆಯ ಮೂಲಕ ಬಂತು. ಭೂಮಿಜ್ ಮತ್ತು [[ಸಂತಾಲಿ ಭಾಷೆ|ಸಂತಾಲಿ]] ಸೇರಿದಂತೆ ಖಾಸಿ ಮತ್ತು [[ಮುಂಡಾ ಭಾಷೆಗಳು]] ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗದ ಆಸ್ಟ್ರೋಯಾಸಿಯಾಟಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳಾಗಿವೆ. ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಭಾಷೆಗಳು ಸಹ ಈ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಖಾಸಿ ಮತ್ತು ಸಂತಾಲಿ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಭಾರತೀಯ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಎಲ್ಲಾ ಆಸ್ಟ್ರೋಯಾಸಿಯಾಟಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿವೆ.<ref name="Moseley2008">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=p-7ON7Rvx_AC&pg=PT528|title=Encyclopedia of the World's Endangered Languages|last=Moseley|first=Christopher|date=10 March 2008|publisher=Routledge|isbn=978-1-135-79640-2}}</ref> {{Rp|456–457}} === ಟಿಬೆಟೋ-ಬರ್ಮನ್ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬ === ಟಿಬೆಟೋ-ಬರ್ಮನ್ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಆದರೂ ಅವರ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬವನ್ನು '''ವಂಶವೃಕ್ಷ'''ದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರೂಪಕಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ '''ಕಾಡಿನ ನೆಲದ ಮೇಲಿನ ಎಲೆಗಳ ತೇಪೆ''' ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Moseley2008"/> {{Rp|283–5}} [[ಪದ್ಮ ವಿಭೂಷಣ|ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ಭಾರತೀಯ ಬಂಗಾಳಿ ವಿದ್ವಾಂಸ [[ಸುನೀತಿ ಕುಮಾರ್ ಚಟರ್ಜಿ]] ಅವರು, "ವಿವಿಧ ಟಿಬೆಟೋ-ಬರ್ಮನ್ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ, '''ನೇವಾರಿ'''ಗಿಂತಲೂ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಇದೆ, ಇದು ಮೈತೆಯಿ ಅಥವಾ ಮಣಿಪುರಿ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ ". <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=kqJVDwAAQBAJ&dq=Dr+Suniti+Kumar+Chatterjee+Manipuri+language&pg=PT5|title=A Glimpse of Manipuri Literary Works|last=Devi|first=Nunglekpam Premi|date=2018-04-14|publisher=|pages=5|language=en}}</ref> <ref>{{Cite book|title=A History of Manipuri Literature|last=Singh|first=Ch Manihar|date=1996|publisher=[[Sahitya Akademi]]|isbn=978-81-260-0086-9|pages=8|language=en}}</ref> <ref>{{Cite book|title=Problems of Modern Indian Literature|last=Anthology of articles|first=Indian and Soviet scholars|date=1975|publisher=Statistical Pub. Society : distributor, K. P. Bagchi|location=the [[University of Michigan]]|pages=23|language=en}}</ref> ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಟಿಬೆಟೊ-ಬರ್ಮನ್ [[ತ್ರಿಪುರ|ಭಾಷೆಗಳನ್ನು]] [[ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ]], [[ಅಸ್ಸಾಂ]] (ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವಾಯತ್ತ ಮಂಡಳಿಗಳು), [[ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ]], ಲಡಾಖ್, [[ಲಡಾಖ್|ಮಣಿಪುರ]], [[ಮಣಿಪುರ|ಮೇಘಾಲಯ]], [[ಮೇಘಾಲಯ|ಮಿಜೋರಾಂ]], [[ಮಿಝೋರಂ|ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್|ಸಿಕ್ಕಿಂ]], [[ಸಿಕ್ಕಿಂ|ತ್ರಿಪುರಾ]] ಮತ್ತು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ|ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ]] ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹಿಮಾಲಯದಾದ್ಯಂತ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=Memorandum of Settlement on Bodoland Territorial Council (BTC) |url=https://www.satp.org/satporgtp/countries/india/states/assam/documents/papers/memorandum_feb02.htm |website=www.satp.org}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=89aPZJ3qCD4C&q=tibeto-burman+language+hills+of+assam&pg=PA157|title=Language in South Asia|last=Kachru|first=Braj B.|last2=Kachru|first2=Yamuna|last3=Sridhar|first3=S. N.|date=27 March 2008|isbn=9780521781411|access-date=28 December 2017}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Robbins Burling |title=On "Kamarupan" |url=http://sealang.net/sala/archives/pdf4/burling1999kamarupan.pdf |access-date=28 December 2017 |website=Sealang.net}}</ref> ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವ ಸೈನೋ-ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು ಎರಡು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕವಾಗಿ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ, ಮೈತೆಯ್ (ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮಣಿಪುರಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಮತ್ತು ಬೋಡೋ ಮತ್ತು ಕರ್ಬಿ, ಲೆಪ್ಚಾ, ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಸಂಬಂಧಿತ ಟಿಬೆಟಿಕ್, ಪಶ್ಚಿಮ ಹಿಮಾಲಯ್, ತಾನಿ, ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರನಂತಹ ಅನುಸೂಚಿತವಲ್ಲದ ಭಾಷೆಗಳು., ಅಂಗಾಮಿ-ಪೋಚುರಿ, ತಂಗ್ಖುಲ್, ಝೆಮ್, ಕುಕಿಶ್ ಉಪ ಭಾಷಾ ಶಾಖೆಗಳು, ಇರತ ಅನೇಕ ಭಾಷೆಗಳಿವೆ. === ತೈ-ಕಡೈ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬ === ಅಹೋಮ್ ಭಾಷೆ, ನೈಋತ್ಯ ತೈ ಭಾಷೆ, ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ [[ಅಸ್ಸಾಂ|ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ]] ಅಹೋಮ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಬಲ ಭಾಷೆಯಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ನಂತರ [[ಅಸ್ಸಾಮಿ|ಅಸ್ಸಾಮಿ ಭಾಷೆಯಿಂದ]] ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. (ಪ್ರಾಚೀನ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಕಾಮ್ರೂಪಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಇದು ಇಂದಿನ ಕಾಮರೂಪಿ ಉಪಭಾಷೆಯ ಪೂರ್ವ ರೂಪವಾಗಿದೆ) ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಸಣ್ಣ ತೈ ಸಮುದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಭಾಷೆಗಳು [[ಅಸ್ಸಾಂ]] ಮತ್ತು [[ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ|ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ]] ಚೀನಾ-ಟಿಬೆಟಿಯನ್ನರೊಂದಿಗೆ ಉಳಿದಿವೆ. ಉದಾ: [[ಮಯನ್ಮಾರ್|ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್‌ನ]] ಶಾನ್ ರಾಜ್ಯದ ಶಾನ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಹೋಲುವ ತೈ ಫಾಕೆ, ತೈ ಐಟನ್ ಮತ್ತು ತೈ ಖಮ್ತಿ ; [[ಚೀನಿ ಜನರ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಚೀನಾದ]] ಯುನ್ನಾನ್‌ನ ಡೈ ಭಾಷೆ ; [[ಲಾವೋಸ್|ಲಾವೋಸ್‌ನ]] ಲಾವೋ ಭಾಷೆ ; [[ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್|ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ]] [[ಥಾಯ್ ಭಾಷೆ]] ; ಮತ್ತು [[ಚೀನಿ ಜನರ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಚೀನಾದ]] ಗುವಾಂಗ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಝುವಾಂಗ್ ಭಾಷೆ . === ಅಂಡಮಾನೀಸ್ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬಗಳು === [[ಅಂಡಮಾನ್ ದ್ವೀಪಗಳು|ಅಂಡಮಾನ್ ದ್ವೀಪಗಳ]] ಭಾಷೆಗಳು ಮತ್ತೊಂದು ಗುಂಪನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ:<ref name="Burenhult1996">{{Cite journal|title=Deep linguistic prehistory with particular reference to Andamanese|last=Niclas Burenhult|journal=Working Papers|issue=45|pages=5–24|publisher=Lund University, Dept. of Linguistics|url=http://lup.lub.lu.se/record/528793/file/624474.pdf|accessdate=2 December 2014}}</ref> * ಗ್ರೇಟ್ ಅಂಡಮಾನೀಸ್ ಭಾಷೆಗಳು, ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಹಲವಾರು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಭಾಷೆ ಅಕಾ-ಜೆರುವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. * ದಕ್ಷಿಣ [[ಅಂಡಮಾನ್ ದ್ವೀಪಗಳು|ಅಂಡಮಾನ್ ದ್ವೀಪಗಳ]] ಒಂಗನ್ ಕುಟುಂಬವು ಎರಡು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಒಂಗೆ ಮತ್ತು [[ಜರವ ಭಾಷೆ|ಜರಾವಾ]] ಮತ್ತು ಒಂದು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಭಾಷೆ, ಜಂಗಿಲ್ . ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಸೆಂಟಿನೆಲೀಸ್ ಮೇಲಿನ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Burenhult1996"/> === ಪರಿಗಣಿಸದ ಭಾಷೆ === ಭಾರತೀಯ ಮುಖ್ಯಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಏಕೈಕ ಭಾಷೆ ನಿಹಾಲಿ [[ನಿಹಾಲಿ ಭಾಷೆ|ಎಂದು]] ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Moseley2008"/> {{Rp|337}}ನಿಹಾಲಿಯ ಸ್ಥಿತಿಯು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ, ಇದು ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಆಸ್ಟ್ರೋಯಾಸಿಯಾಟಿಕ್ ಭಾಷೆಯಾಗಿ, [[ಕೊರ್ಕು ಭಾಷೆ|ಕೊರ್ಕು]] ಉಪಭಾಷೆಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಭಾಷೆಗಿಂತ "ಕಳ್ಳರ ಆರ್ಗೋಟ್" ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref name="Anderson2007">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=FVL2FrA6WboC&pg=PA6|title=The Munda Verb: Typological Perspectives|last=Anderson|first=Gregory D. S.|publisher=Walter de Gruyter|year=2007|isbn=978-3-11-018965-0|page=6}}</ref> <ref>{{Cite book|title=Concise Encyclopedia of Languages of the World|last=Anderson|first=G. D. S.|date=6 April 2010|publisher=Elsevier|isbn=978-0-08-087775-4|editor-last=Brown, Keith|page=94|chapter=Austro-asiatic languages|editor-last2=Ogilvie, Sarah|chapter-url=https://books.google.com/books?id=F2SRqDzB50wC&pg=PA94}}</ref> ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಇತರ ಭಾಷಾ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಬುರುಶಾಸ್ಕಿ, ಗಿಲ್ಗಿಟ್-ಬಾಲ್ಟಿಸ್ತಾನ್ (ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಆಡಳಿತ), ಕುಸುಂದ (ಪಶ್ಚಿಮ ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ) ಮತ್ತು ವೆಡ್ಡಾ (ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿ) ಸೇರಿವೆ.<ref name="Moseley2008"/> {{Rp|283}} ಒಂದು ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬವಾಗಿ ಗ್ರೇಟ್ ಅಂಡಮಾನೀಸ್ ಭಾಷಾ ಗುಂಪಿನ ಸಿಂಧುತ್ವವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅದನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಭಾಷೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Moseley2008" /> {{Rp|283}}<ref name="Greenb">Greenberg, Joseph (1971). "The Indo-Pacific hypothesis." ''Current trends in linguistics vol. 8'', ed. by Thomas A. Sebeok, 807.71. The Hague: Mouton.</ref> <ref name="Abbi2006">Abbi, Anvita (2006). ''Endangered Languages of the Andaman Islands.'' Germany: Lincom GmbH.</ref> ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಬಂಟು ಭಾಷೆ, ಸಿಡಿ, 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದವರೆಗೆ ಗುಜರಾತ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಸಿದ್ದಿ ಜನಾಂಗ|ಸಿದ್ದಿ]]ಯರು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="Moseley2008"/> {{Rp|528}} == ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Language_region_maps_of_India.svg|thumb|364x364px| ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ (L1) ಮೊದಲ ಭಾಷೆಗಳು.<ref>{{Cite web |title=50th Report of the Commissioner for Linguistic Minorities in India (July 2012 to June 2013) |url=http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20141226150914/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf |archive-date=26 December 2014 |access-date=17 September 2016 |publisher=Commissioner for Linguistic Minorities, Ministry of Minority Affairs, Government of India}}</ref>]] [[ಚಿತ್ರ:Official_language_map_of_India_by_state_and_union_territory_(claimed_and_disputed_hatched).svg|thumb| ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಭಾರತದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳು. ಈ ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು ಉರ್ದು ಎರಡನ್ನೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.]] === ಸಂಯುಕ್ತ ಮಟ್ಟ === {{bar box|title=Language proficiency in India (2001, 2011)<ref>{{cite web |title=C-17 : Population by Bilingualism and Trilingualism |url=https://censusindia.gov.in/DigitalLibrary/TablesSeries2001.aspx |website=Census of India Website}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/C-17.html|title=Census of India Website : Office of the Registrar General & Census Commissioner, India|website=censusindia.gov.in}}</ref>|titlebar=#ddd|left1=Language|left2=Year|right1=percent|float=right|bars={{bar percent 2|[[Hindi]]|2001|Blue|53.61|2011|Blue|57.11|+3.50%}} {{bar percent 2|[[English language|English]]|2001|Red|12.19|2011|Red|10.62|-1.57%}}}}ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮೊದಲು, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದಲ್ಲಿ, [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತ|ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ]] ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನ್ನು ಏಕೈಕ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="Guha2011">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8FKepYC6wzwC|title=India After Gandhi: The History of the World's Largest Democracy|last=Guha|first=Ramachandra|date=10 February 2011|publisher=Pan Macmillan|isbn=978-0-330-54020-9|pages=117–120|chapter=6. Ideas of India (section IX)|access-date=3 January 2015}}</ref> 1946 ರಲ್ಲಿ, [[ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾ ಸಭೆ|ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯ]] ಕಲಾಪದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾಷೆಯ ವಿಚಾರವು ವಿವಾದಿತ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಬರೆಯಲಾದ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಂಸತ್ತಿನ ಕಲಾಪಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಅರ್ಹವಾದ "ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ" ಎಂಬ ವಿಶೇಷಣದ ಭಾಷೆ ಯಾವುದು? ಭಾರತದ ಉತ್ತರ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಸದಸ್ಯರು ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಅನಧಿಕೃತ ಅನುವಾದದೊಂದಿಗೆ ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಗದ್ಯವನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಕರಡು ಸಮಿತಿಯು ಇದನ್ನು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ. ಹಿಂದಿಯನ್ನು ಅಗ್ರಮಾನ್ಯ ಭಾಷೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಮಾತನಾಡದ ಭಾಗಗಳ ಸದಸ್ಯರು ಕಟುವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿದರು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾಷೆಯ ಯಾವುದೇ ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನು ಸೇರಿಸದಿರುವಂತೆ ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು [[ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿ|ದೇವನಾಗರಿ]] ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ [[ಹಿಂದಿ|ಹಿಂದಿಯನ್ನು]] ಒಕ್ಕೂಟದ [[ರಾಜಭಾಷೆ|ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ]] ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ "ಸಂವಿಧಾನದ ಪ್ರಾರಂಭದ ಹದಿನೈದು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ, ಒಕ್ಕೂಟದ ಎಲ್ಲಾ ಅಧಿಕೃತ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆ ಬಳಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲಾಯಿತು."<ref>Guha, Ramachandra (10 February 2011). "6. Ideas of India (section IX)". India After Gandhi: The History of the World's Largest Democracy. Pan Macmillan. pp. 117–120. ISBN 978-0-330-54020-9. Retrieved 3 January 2015.</ref> [[ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ|ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ]] 343 (1) ವಿಧಿಯಲ್ಲಿ "ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯು ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯ ಹಿಂದಿಯಾಗಿರಬೇಕು" ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.</ref>"Constitution of India as of 29 July 2008" (PDF). The Constitution Of India. Ministry of Law & Justice. Archived from the original (PDF) on 21 June 2014. Retrieved 13 April 2011.<ref name="Benedikter2009b">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=vpZv2GHM7VQC&pg=PA32|title=Language Policy and Linguistic Minorities in India: An Appraisal of the Linguistic Rights of Minorities in India|last=Thomas Benedikter|publisher=LIT Verlag Münster|year=2009|isbn=978-3-643-10231-7|pages=32–35|access-date=19 December 2014}}</ref> ಸಂಸತ್ತು ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧರಿಸದ ಹೊರತು, ಸಂವಿಧಾನವು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ 15 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಎಲ್ಲಾ ಒಕ್ಕಟದ ಅಧಿಕೃತ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾದ [[ಆಂಗ್ಲ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] ಭಾಷೆಯನ್ನು ನ26 ಜನವರಿ 1965 ರಂದು ತಡೆ ಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು.<ref>"Constitution of India as of 29 July 2008" (PDF). The Constitution Of India. Ministry of Law & Justice. Archived from the original (PDF) on 21 June 2014. Retrieved 13 April 2011.</ref> ಭಾಷೆಯ ಬದಲಾವಣೆಯ ದಿನಾಂಕವು ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಭಾರತದ ಹಿಂದಿ ಮಾತನಾಡದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಕೇರಳ]], [[ಗುಜರಾತ್]], [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]], [[ತಮಿಳುನಾಡು]], [[ಪಂಜಾಬ್]], [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]], [[ಪುದುಚೇರಿ]] ಮತ್ತು [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಅದರಂತೆ, [[ಜವಾಹರ‌ಲಾಲ್ ನೆಹರು|ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಅವರು]] [[wikisource:Official Languages Act, 1963|ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳ ಕಾಯಿದೆ, 1963]], <ref name="OLA163Amdt">{{Cite web |date=10 May 1963 |title=Official Languages Act, 1963 (with amendments) |url=http://www.indianrailways.gov.in/railwayboard/uploads/directorate/official_lang/downloads/act1963_eng.PDF |access-date=3 January 2015 |website=Indian Railways}}</ref> <ref name="CPOLch07">{{Cite web |title=Chapter 7&nbsp;– Compliance of Section 3(3) of the Official Languages Act, 1963 |url=http://www.rajbhasha.gov.in/khand8-eng7.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120220150003/http://www.rajbhasha.gov.in/khand8-eng7.pdf |archive-date=20 February 2012 |website=Committee of Parliament on Official Language report}}</ref> ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿದರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ 1965 ರ ನಂತರವೂ ಅಧಿಕೃತ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಹಿಂದಿಯೊಂದಿಗೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನ್ನು '''ಇನ್ನೂ''' ಬಳಸಬಹುದೆಂಬ ಖಚಿತತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು.<ref>Guha, Ramachandra (10 February 2011). "6. Ideas of India (section IX)". India After Gandhi: The History of the World's Largest Democracy. Pan Macmillan. pp. 117–120. ISBN 978-0-330-54020-9. Retrieved 3 January 2015.</ref> ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, 1965 ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಭಾರತದ ಹೊಸ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ [[ಲಾಲ್ ಬಹಾದುರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ|ಲಾಲ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಅವರು]] 26 ಜನವರಿ 1965 ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬರುವಂತೆ ಹಿಂದಿಯನ್ನು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿಸಲು ಸಿದ್ಧರಾದರು. ಇದು ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಆಂದೋಲನ, ಗಲಭೆಗಳು, ಸ್ವಯಂ ಅಗ್ನಿಸ್ಪರ್ಶ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ಪಕ್ಷದ ನಿಲುವಿನಿಂದ ದಕ್ಷಿಣದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳ ವಿಭಜನೆ, ದಕ್ಷಿಣದ ಇಬ್ಬರು ಕೇಂದ್ರ ಮಂತ್ರಿಗಳ ರಾಜೀನಾಮೆ ಮತ್ತು ದೇಶದ ಏಕತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಬೆದರಿಕೆ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಅವರನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.<ref>Guha, Ramachandra (10 February 2011). "6. Ideas of India (section IX)". India After Gandhi: The History of the World's Largest Democracy. Pan Macmillan. pp. 117–120. ISBN 978-0-330-54020-9. Retrieved 3 January 2015.</ref> <ref>Hardgrave, Robert L. (August 1965). The Riots in Tamilnad: Problems and Prospects of India's Language Crisis. Asian Survey. University of California Press.</ref> ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು. <ref name="Forrester1966">{{Citation|last=Forrester|first=Duncan B.|title=The Madras Anti-Hindi Agitation, 1965: Political Protest and its Effects on Language Policy in India|journal=Pacific Affairs|volume=39|number=1/2|pages=19–36|date=Spring–Summer 1966|doi=10.2307/2755179|jstor=2755179}}</ref> 1967 ರಲ್ಲಿ ಕಾಯಿದೆಗೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಿ, ಆ ಪರಿಣಾಮದ [[ಠರಾವು|ನಿರ್ಣಯವನ್ನು]] ಪ್ರತಿ ರಾಜ್ಯದ ಶಾಸಕಾಂಗವು ಅಂಗೀಕರಿಸುವವರೆಗೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು. ಹಿಂದಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸತ್ತಿನ ಪ್ರತಿ ಸದನದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ.<ref>"Official Languages Act, 1963 (with amendments)" (PDF). Indian Railways. 10 May 1963. Retrieved 3 January 2015.</ref> [[ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ|ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವು]] ಯಾವುದೇ ಭಾಷೆಗೆ [[ರಾಷ್ಟ್ರಭಾಷೆ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾಷೆಯ]] ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನೀಡಿಲ್ಲ.<ref>Khan, Saeed (25 January 2010). "There's no national language in India: Gujarat High Court". The Times of India. Retrieved 5 May 2014.</ref> <ref>Press Trust of India (25 January 2010). "Hindi, not a national language: Court". The Hindu. Ahmedabad. Retrieved 23 December 2014.</ref> ==== ಹಿಂದಿ ==== [[ಚಿತ್ರ:Hindispeakers.png|thumb| ಹಿಂದಿ-ಸಂಬಂಧಿತ ಭಾಷೆಗಳಾದ ರಾಜಸ್ಥಾನಿ ಮತ್ತು ಭೋಜ್‌ಪುರಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಿಂದಿ-ಬೆಲ್ಟ್.]] 2001 ರ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ 422 ಮಿಲಿಯನ್ (422,048,642) ಜನರು ಹಿಂದಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="CensusData2001S1">{{Cite web |title=Statement 1&nbsp;– Abstract of Speakers' Strength of Languages and Mother Tongues&nbsp;– 2001 |url=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Census_Data_Online/Language/Statement1.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131014133158/http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Census_Data_Online/Language/Statement1.aspx |archive-date=14 October 2013 |access-date=11 December 2014 |publisher=Government of India}}</ref> ಈ ಅಂಕಿ ಅಂಶವು ಕೇವಲ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಹಿಂದಿ ಮಾತನಾಡುವವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ತಮ್ಮ ಭಾಷಣವನ್ನು ಹಿಂದಿ ಬೆಲ್ಟ್‌ನ ಉಪಭಾಷೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಸಂಬಂಧಿತ ಭಾಷೆಗಳ [[ಮಾತೃಭಾಷೆ|ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷಿಕರು]] ಎಂದು ಗುರುತಿಸುವ ಜನರನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಹಿಂದಿ (ಅಥವಾ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ) [[ದೆಹಲಿ]], ಪಶ್ಚಿಮ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ, [[ಉತ್ತರಾಖಂಡ]], [[ಛತ್ತೀಸ್‌ಘಡ್|ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ]], [[ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ]], [[ಚಂಡೀಗಡ|ಚಂಡೀಗಢ]], [[ಬಿಹಾರ]], [[ಝಾರ್ಖಂಡ್|ಜಾರ್ಖಂಡ್]], [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ|ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ]], [[ಹರಿಯಾಣ]] ಮತ್ತು [[ರಾಜಸ್ಥಾನ|ರಾಜಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ]] ವಾಸಿಸುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. "ಮಾಡರ್ನ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಹಿಂದಿ", ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ಭಾಷೆಯು [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ ಒಕ್ಕೂಟದ]] [[ರಾಜಭಾಷೆ|ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ]] ಒಂದಾಗಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸುವ ಎರಡು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದಾಗಿದೆ. ಆದರೆ [[ರಾಜ್ಯಸಭೆ|ರಾಜ್ಯಸಭೆಯು]] ಈಗ ಎಂಟನೇ ಶೆಡ್ಯೂಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ 22 ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಮಾತನಾಡಲು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite news |title=Rajya Sabha MPs can now speak in any of 22 scheduled languages in the house |url=https://wap.business-standard.com/article/current-affairs/rajya-sabha-mps-can-now-speak-in-any-of-22-scheduled-languages-in-the-house-118071001144_1.html |access-date=24 July 2018 }}{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ, [[ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಮೊಘಲ್ ಕಾಲದ]] ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆಯಾದ ''ಖಾರಿ ಬೋಲಿ'' (खड़ी बोली) ಯಿಂದ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿತು. ಇದು ಸ್ವತಃ [[ಅಪಭ್ರಂಶ|ಅಪಭ್ರಂಶದಿಂದ]] ವಿಕಸನಗೊಂಡು [[ಪ್ರಾಕೃತ|ಪ್ರಾಕೃತದಿಂದ]] ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಹಂತವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ [[ಇಂಡೋ - ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳೆಂದು]] ವಿಕಸನಗೊಂಡಿವೆ.{{Fact|date=December 2014}} ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವ ಹಿಂದಿಯ ವೈವಿಧ್ಯಗಳಲ್ಲಿ [[ರಾಜಸ್ಥಾನಿ ಭಾಷೆ|ರಾಜಸ್ಥಾನಿ]], ಬ್ರಜ್ ಭಾಷಾ, [[ಹರ್ಯಾಣ್ವಿ ಭಾಷೆ|ಹರ್ಯಾನ್ವಿ]], [[ಬುಂದೇಲಿ]], ಕನೌಜಿ, ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ, [[ಅವಧಿ ಭಾಷೆ|ಅವಧಿ]], ಬಾಘೇಲಿ ಮತ್ತು [[ಛತ್ತೀಸ್ ಘಡ್ ಭಾಷೆ|ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢಿ]] ಸೇರಿವೆ.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=MlJFAQAAMAAJ&dq=hindi+languages+western+eastern&pg=PA58|title=Census of India, 1901|last=Commissioner|first=India Census|date=1902|publisher=Printed at the Government central Press|language=en}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=KMJ_EAAAQBAJ&dq=hindi%2C+braj%2C+awadhi%2C+bagheli%2C+chhattisgarhi%2C+bundeli&pg=PA202|title=UP Police Head Operator / Head Operator (Mechanic) Exam 2022 (Hindi Edition) {{!}} 1800+ Solved Objective Questions (8 Full-length Mock Tests + 4 Sectional Tests)|last=Experts|first=EduGorilla Prep|date=2022-08-03|publisher=EduGorilla Community Pvt. Ltd.|isbn=978-93-5556-434-4|language=hi}}</ref> ಆದರೆ ಸಂಪರ್ಕ ಭಾಷೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ, ಹಿಂದಿ [[ಮುಂಬಯಿ.|ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ]] ಬಂಬಯ್ಯ ಹಿಂದಿಯಂತಹ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಉಪಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಅಂಡಮಾನ್ ಕ್ರಿಯೋಲ್ ಹಿಂದಿ ಕೂಡ [[ಅಂಡಮಾನ್ ದ್ವೀಪಗಳು|ಅಂಡಮಾನ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ]] ವ್ಯಾಪಾರ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{Cite journal|title=Digital vitality of Uralic languages|year=2017|doi=10.1556/2062.2017.64.3.1|last=Ács|first=Judit|last2=Pajkossy|first2=Katalin|last3=Kornai|first3=András|journal=Acta Linguistica Academica|volume=64|issue=3|pages=327–345|url=http://real.mtak.hu/65041/1/2062.2017.64.3.1.pdf}}</ref> ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಂತಹ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವುದರಿಂದ, ಹಿಂದಿ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ''ಸಂಪರ್ಕ ಭಾಷೆಯಾಗಿ'' ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.{{Fact|date=December 2014}} ಹಿಂದಿಯನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಭಾಷೆ, ಬೋಧನಾ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ==== ಆಂಗ್ಲ ====   ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಡಳಿತ, ವ್ಯವಹಾರ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಅನುಮತಿಸಲಾದ ಎರಡು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿ ಜೊತೆಗೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕೂಡ ಒಂದು. ಹಿಂದಿಯು ಅಧಿಕೃತ ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ''ಸಂಪರ್ಕ ಭಾಷೆಯಾಗಿ'' ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ವಾಸ್ತವದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಭಾರತದ ದಕ್ಷಿಣ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿಯ ಬಳಕೆಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ವಿರೋಧವಿತ್ತು ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬಹುಪಾಲು ವಾಸ್ತವಿಕ ''ಸಂಪರ್ಕ ಭಾಷೆಯಾಗಿ'' ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ.<ref>Guha, Ramachandra (10 February 2011). "6. Ideas of India (section IX)". India After Gandhi: The History of the World's Largest Democracy. Pan Macmillan. pp. 117–120. ISBN 978-0-330-54020-9. Retrieved 3 January 2015.</ref> <ref>Hardgrave, Robert L. (August 1965). The Riots in Tamilnad: Problems and Prospects of India's Language Crisis. Asian Survey. University of California Press.</ref>ಪತ್ರಕರ್ತ ಮನು ಜೋಸೆಫ್, ''[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್|ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ]]'' 2011 ರ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ, ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್-ಭಾಷೆಯ ಶಿಕ್ಷಣದ ಬಯಕೆಯಿಂದಾಗಿ, "ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾರತದ ವಾಸ್ತವಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಕಹಿ ಸತ್ಯ."<ref>{{Cite web |last=Joseph, Manu |author-link=Manu Joseph |date=2011-02-17 |title=India Faces a Linguistic Truth: English Spoken Here |url=https://www.nytimes.com/2011/02/17/world/asia/17iht-letter17.html}}</ref> ನಗರವಾಸಿಗಳು, ಶ್ರೀಮಂತ ಭಾರತೀಯರು, ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಾಧನೆ ಹೊಂದಿರುವ ಭಾರತೀಯರು, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು, ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಕಿರಿಯ ಭಾರತೀಯರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷಾ ಪ್ರಾವೀಣ್ಯತೆಯು ಅತ್ಯಧಿಕವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |last=S |first=Rukmini |date=2019-05-14 |title=In India, who speaks in English, and where? |url=https://www.livemint.com/news/india/in-india-who-speaks-in-english-and-where-1557814101428.html |access-date=2022-10-11 |website=mint |language=en}}</ref> 2017 ರಲ್ಲಿ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಹದಿಹರೆಯದವರಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 58 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನ್ನು ಓದಬಲ್ಲರು ಮತ್ತು ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರಲ್ಲಿ 53 ಪ್ರತಿಶತ ಮತ್ತು 18 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಅರುವತ್ತು ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಜನರು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ಓದಬಲ್ಲರು.<ref>{{Cite web |last=Pratim Gohain |first=Manash |date=22 January 2018 |title=58% of rural teens can read basic English: Survey |url=https://timesofindia.indiatimes.com/home/education/58-of-rural-teens-can-read-basic-english-survey/articleshow/62596824.cms |access-date=2022-10-11 |website=The Times of India |language=en}}</ref> === ಪರಿಚ್ಛೇದ ಭಾಷೆಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Indian_Languages_Map.jpg|thumb| ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಎಷ್ಟು ಭಾಷಿಕರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬುದರ ಪ್ರಕಾರ ಅವುಗಳ ಸಾಪೇಕ್ಷ ಗಾತ್ರ <ref>{{Cite web |last=Snoj |first=Jure |title=20 maps of India that explain the country |url=http://calloftravel.com/20-maps-of-india-that-explain-the-country/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170817164557/http://calloftravel.com/20-maps-of-india-that-explain-the-country/ |archive-date=17 August 2017 |access-date=2016-04-17 |website=Call Of Travel |language=en-US}}</ref>]] 1967 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ತನಕ, ದೇಶವು 14 ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು. ಎಂಟನೇ ಪರಿಚ್ಛೇದ ಮತ್ತು ಎಪ್ಪತ್ತೊಂದನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯು [[ಸಿಂಧಿ ಭಾಷೆ|ಸಿಂಧಿ]], [[ಕೊಂಕಣಿ]], ಮೈತೆಯ್ ಮತ್ತು [[ನೇಪಾಳಿ ಭಾಷೆ|ನೇಪಾಳಿಗಳನ್ನು]] ಸೇರಿಸಲು ಅನುಮತಿಸಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಭಾರತದ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು 18 ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಯಿತು. 1 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007 ರಂತೆ ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಎಂಟನೇ ಪರಿಚ್ಛೇದವು 22 ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದೆ.<ref name="cons">{{Cite web |title=Constitution of India as of 29 July 2008 |url=http://lawmin.nic.in/coi/coiason29july08.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180127025751/http://lawmin.nic.in/coi/coiason29july08.pdf |archive-date=27 ಜನವರಿ 2018 |access-date=13 April 2011 |website=The Constitution Of India |publisher=Ministry of Law & Justice }}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true"> <span class="cs1-format">(PDF)</span>. ''The Constitution Of India''. Ministry of Law & Justice. Archived from [http://lawmin.nic.in/coi/coiason29july08.pdf the original] <span class="cs1-format">(PDF)</span> on 21 June 2014<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">13 April</span> 2011</span>.</cite></ref> {{Rp|330}} ಅವುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.<ref>"Statement 1 – Abstract of Speakers' Strength of Languages and Mother Tongues – 2001". Government of India. Archived from the original on 14 October 2013. Retrieved 11 December 2014.</ref> {| class="wikitable sortable" !ಭಾಷೆ ! ಕುಟುಂಬ ! [[ಐಎಸ್‍ಒ ೬೩೯|ISO 639]] ಕೋಡ್ |- | '''[[ಅಸ್ಸಾಮಿ]]''' | [[ಇಂಡೋ - ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್]] |as |- | '''[[ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆ|ಬೆಂಗಾಲಿ (ಬಾಂಗ್ಲಾ)]]''' | [[ಇಂಡೋ - ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್]] |bn |- | '''ಬೋಡೋ''' | [[ಚೀನಿ-ಟಿಬೆಟನ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಸೈನೋ-ಟಿಬೆಟಿಯನ್]] |brx |- | '''[[ಡೋಗ್ರಿ]]''' | [[ಇಂಡೋ - ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್]] |doi |- | '''[[ಗುಜರಾತಿ ಭಾಷೆ|ಗುಜರಾತಿ]]''' | [[ಇಂಡೋ - ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್]] |gu |- | '''[[ಹಿಂದಿ]]''' | [[ಇಂಡೋ - ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್]] |hi |- | '''[[ಕನ್ನಡ]]''' | [[ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳು|ದ್ರಾವಿಡ]] |kn |- | '''[[ಕಾಶ್ಮೀರಿ]]''' | [[ಇಂಡೋ - ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್]] |ks |- | '''[[ಕೊಂಕಣಿ]]''' | [[ಇಂಡೋ - ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್]] |gom |- | '''[[ಮೈಥಿಲಿ]]''' | [[ಇಂಡೋ - ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್]] |mai |- | '''[[ಮಲಯಾಳಂ]]''' | [[ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳು|ದ್ರಾವಿಡ]] |ml |- | '''ಮೈತೆಯಿ (ಮಣಿಪುರಿ)''' | [[ಚೀನಿ-ಟಿಬೆಟನ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಸೈನೋ-ಟಿಬೆಟಿಯನ್]] |mni |- | '''[[ಮರಾಠಿ]]''' | [[ಇಂಡೋ - ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್]] |mr |- | '''[[ನೇಪಾಳಿ ಭಾಷೆ|ನೇಪಾಳಿ]]''' | [[ಇಂಡೋ - ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್]] |ne |- | '''[[ಒರಿಯಾ|ಒಡಿಯಾ]]''' | [[ಇಂಡೋ - ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್]] |or |- | '''[[ಪಂಜಾಬಿ]]''' | [[ಇಂಡೋ - ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್]] |pa |- | '''[[ಸಂಸ್ಕೃತ]]''' | [[ಇಂಡೋ - ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್]] |sa |- | '''[[ಸಂತಾಲಿ ಭಾಷೆ|ಸಂತಾಲಿ]]''' | [[ಆಸ್ಟ್ರೋ-ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಆಸ್ಟ್ರೋಯಾಸಿಯಾಟಿಕ್]] |sat |- | '''[[ಸಿಂಧಿ ಭಾಷೆ|ಸಿಂಧಿ]]''' | [[ಇಂಡೋ - ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್]] |sd |- | '''[[ತಮಿಳು]]''' | [[ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳು|ದ್ರಾವಿಡ]] |ta |- | '''[[ತೆಲುಗು]]''' | [[ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳು|ದ್ರಾವಿಡ]] |te |- | '''[[ಉರ್ದೂ|ಉರ್ದು]]''' | [[ಇಂಡೋ - ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್]] |ur |} ಪ್ರತ್ಯೇಕ [[ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು|ರಾಜ್ಯಗಳು]], ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವುಗಳ ಗಡಿಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ-ಭಾಷಾ ರೇಖೆಗಳ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಅವುಗಳ ಭಾಷಾ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳು ಆ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವ ಪ್ರಧಾನ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಮಹತ್ವದ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಭಾಷಿಕವಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯಗಳು ಆ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ತನ್ನ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಹೊಂದಿರಬಹುದು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ಮತ್ತು [[ಗುಜರಾತ್]], ಇವು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ [[ಕನ್ನಡ]] ಮತ್ತು [[ಗುಜರಾತಿ ಭಾಷೆ|ಗುಜರಾತಿಯನ್ನು]] ತಮ್ಮ ಏಕೈಕ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಹೊಂದಿವೆ. [[ತೆಲಂಗಾಣ]], ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉರ್ದು ಮಾತನಾಡುವ ಮುಸ್ಲಿಂ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ]]<ref name="correspondent">{{Cite web |last=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |date=2022-03-24 |title=Urdu second official language in Andhra Pradesh |url=https://www.deccanchronicle.com/nation/politics/240322/assembly-passes-two-bills-of-minorities-component-and-urdu-as-2nd-offi.html |access-date=2022-03-26 |website=Deccan Chronicle |language=en}}</ref> ಎರಡು ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, [[ತೆಲುಗು]] ಮತ್ತು [[ಉರ್ದೂ|ಉರ್ದು]], ಅದರ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳು. ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯಗಳು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ತಡೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರವು [[ಉರ್ದೂ|ಉರ್ದುವನ್ನು]] ಹೊಂದಿದ್ದು ಅಲ್ಲಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 1% ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಜನರು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದು, ಇದು 2020 ರವರೆಗೆ ಏಕೈಕ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. [[ಮೇಘಾಲಯ]] ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 0.01% ಮಾತನಾಡುವ ಜನರು ಇಂಗ್ಲಿಷನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ವಿದ್ಯಮಾನವು ಬಹುಪಾಲು ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ "ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಭಾಷೆಗಳಾಗಿ" ಪರಿವರ್ತಿಸಿದೆ. <ref>{{Citation|last=Pandharipande|first=Rajeshwari|title=Minority Matters: Issues in Minority Languages in India|url=http://www.unesco.org/most/vl4n2pandhari.pdf|journal=International Journal on Multicultural Societies|volume=4|number=2|year=2002|pages=3–4}}</ref> ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಭಾರತವು ಸ್ವಾಯತ್ತ ಆಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅದು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಅನುಮತಿಸಬಹುದು&nbsp;- ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ ಬೋಡೋಲ್ಯಾಂಡ್ ಟೆರಿಟೋರಿಯಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಗಿರುವ ಒಂದು ನಿದರ್ಶನ, ಇದು ಈಗಾಗಲೇ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಅಸ್ಸಾಮಿ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಜೊತೆಗೆ ಬೋಡೋ ಭಾಷಾ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದೆ. <ref name="BTC">{{Cite web |date=10 February 2003 |title=Memorandum of Settlement on Bodoland Territorial Council (BTC) |url=http://www.satp.org/satporgtp/countries/india/states/assam/documents/papers/memorandum_feb02.htm |access-date=25 December 2014 |website=South Asia Terrorism Portal}}</ref> ಮತ್ತು ಬರಾಕ್ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ [[ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆ|ಬಂಗಾಳಿ]]<ref name="BarakValley"><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1" id="CITEREFANI2014">ANI (10 September 2014). [http://www.dnaindia.com/india/report-assam-government-withdraws-assamese-as-official-language-in-barak-valley-restores-bengali-2017504 "Assam government withdraws Assamese as official language in Barak Valley, restores Bengali"]. ''DNA India''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 December</span> 2014</span>.</cite></ref> ಅದರ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ. == ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆಗಳು == === ಹಿಂದಿ === [[ಚಿತ್ರ:South_Indian_languages.jpg|thumb| [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿನ]] ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣದಲ್ಲಿ&nbsp;– ಮೇಲಿನಿಂದ ಕೆಳಕ್ಕೆ, ಭಾಷೆಗಳು ಹಿಂದಿ, [[ಕನ್ನಡ]], [[ತಮಿಳು]], [[ತೆಲುಗು]] ಮತ್ತು [[ಮಲಯಾಳಂ]] . ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಹಲವು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಇಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.]] ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದಲ್ಲಿ, [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತ|ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ]] ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಏಕೈಕ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. 1947 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಸ್ವತಂತ್ರವಾದಾಗ, ಭಾರತೀಯ [[ಶಾಸಕ|ಶಾಸಕರು]] ಅಧಿಕೃತ ಸಂವಹನಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ವಿವಿಧ ಭಾಷಾ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂವಹನಕ್ಕಾಗಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಸವಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಲಭ್ಯವಿರುವ ಆಯ್ಕೆಗಳೆಂದರೆ: * ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಜನರ (41%) ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ<ref>"Statement 1 – Abstract of Speakers' Strength of Languages and Mother Tongues – 2001". Government of India. Archived from the original on 14 October 2013. Retrieved 11 December 2014.</ref> ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾದ "ಹಿಂದಿ"ಯು ಅವರ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆ. * ಹಿಂದಿಯೇತರ ಭಾಷಿಗರು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಕನ್ನಡಿಗ|ಕನ್ನಡಿಗರು]] ಮತ್ತು ತಮಿಳರು ಮತ್ತು [[ಮಿಝೋರಂ|ಮಿಜೋರಾಂ]] ಮತ್ತು [[ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್|ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್‌ನವರು]] ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನ್ನು ಬಳಸಿರುವುದು. ''ನೋಡಿ:ಹಿಂದಿ ವಿರೋಧಿ ಆಂದೋಲನಗಳು.'' * ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಎರಡನ್ನೂ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೂ ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. 1950 ರಲ್ಲಿ [[ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ|ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನವು]] [[ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿ|ದೇವನಾಗರಿ]] ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ [[ಹಿಂದಿ|ಹಿಂದಿಯನ್ನು]] ಒಕ್ಕೂಟದ [[ರಾಜಭಾಷೆ|ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ]]ಯೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref name="cons"/> ಸಂಸತ್ತು ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧರಿಸದಿದ್ದರೆ, ಅಧಿಕೃತ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ [[ಆಂಗ್ಲ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] ಬಳಕೆಯನ್ನು ಸಂವಿಧಾನವು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ 15 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಅಂದರೆ 26 ಜನವರಿ 1965 ರಂದು ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. <ref name="cons" /> ಆದರೆ ಬದಲಾವಣೆಯ ನಿರೀಕ್ಷೆಯು ಭಾರತದ ಹಿಂದಿ-ಮಾತನಾಡುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ|ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] ಅವರ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಗಳು ಹಿಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿಲ್ಲದಿರುವಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, [[ಭಾರತದ ಸಂಸತ್ತು|ಸಂಸತ್ತು]] 1963 ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |title=DOL<!-- Bot-generated title --> |url=http://www.rajbhasha.nic.in/dolacteng.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100620135422/http://rajbhasha.nic.in/dolacteng.htm |archive-date=20 June 2010 |access-date=21 January 2019}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Commissioner Linguistic Minorities<!-- Bot-generated title --> |url=http://nclm.nic.in/shared/linkimages/35.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071008113359/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/35.htm |archive-date=8 October 2007 |access-date=21 January 2019}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Language in India |url=http://www.languageinindia.com/april2002/officiallanguagesact.html |website=www.languageinindia.com}}</ref> <ref>{{Cite web |title=THE OFFICIAL LANGUAGES ACT, 1963<!-- Bot-generated title --> |url=http://www.indianrailways.gov.in/RPF/Files/law/BareActs/officiallang1963act.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090601185802/http://www.indianrailways.gov.in/RPF/Files/law/BareActs/officiallang1963act.htm |archive-date=1 June 2009 |access-date=21 January 2019}}</ref> <ref>{{Cite web |title=National Portal of India : Know India : Profile<!-- Bot-generated title --> |url=http://india.gov.in/knowindia/official_language.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070417150059/http://india.gov.in/knowindia/official_language.php |archive-date=17 April 2007 |access-date=21 January 2019}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Committee of Parliament on Official Language report |url=http://www.rajbhasha.gov.in/khand8-eng7.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120220150003/http://www.rajbhasha.gov.in/khand8-eng7.pdf |archive-date=20 February 2012 |access-date=21 January 2019}}</ref> ಇದು 1965 ರ ನಂತರವೂ ಹಿಂದಿಯೊಂದಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷಅನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಲು ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಸಿತು. === ಬೆಂಗಾಲಿ === [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]] ಮತ್ತು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]], [[ತ್ರಿಪುರ|ತ್ರಿಪುರಾ]] ಮತ್ತು [[ಅಸ್ಸಾಂ|ಅಸ್ಸಾಂನ]] ಬರಾಕ್ ಕಣಿವೆ ಪ್ರದೇಶ <ref name="The World Factbook">{{Cite web |title=The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/world/ |access-date=2018-02-21 |website=www.cia.gov |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |archive-date=2021-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126032610/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/world/ |url-status=dead }}</ref> <ref name="Summary by language size">{{Cite web |title=Summary by language size |url=https://www.ethnologue.com/statistics/size |access-date=2019-02-21 |website=Ethnologue |language=en}}</ref> ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಬಂಗಾಳ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಾಲಿ ( ''ಬಾಂಗ್ಲಾ'' : বাংলা ಎಂದು ಸಹ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಮಾತನಾಡುವ ಆರನೇ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="The World Factbook" /> <ref name="Summary by language size" /> ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆಯ ನಂತರ (1947), ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಿಂದ ನಿರಾಶ್ರಿತರು [[ತ್ರಿಪುರ|ತ್ರಿಪುರಾ]], ಮತ್ತು [[ಝಾರ್ಖಂಡ್|ಜಾರ್ಖಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೊಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳು|ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳ]] ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಗುಜರಾತ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಬಂಗಾಳಿ ಮಾತನಾಡುವ ಜನರಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಆಭರಣ ಉದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಬಂಗಾಳಿ [[ಮಗಧಿ ಭಾಷೆ|ಮಾಗಧಿ]] [[ಪ್ರಾಕೃತ|ಪ್ರಾಕೃತದಿಂದ]] ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು, [[ಅಪಭ್ರಂಶ]] ವ್ಯುತ್ಪನ್ನವಾದ [[ಅವಹಟ್ಠ ಭಾಷೆ|ಅಬಹತ್ತದಿಂದ]] ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿತು. ಆಧುನಿಕ ಬಂಗಾಳಿ ಶಬ್ದಕೋಶವು ಮಾಗಧಿ ಪ್ರಾಕೃತ ಮತ್ತು [[ಪಾಳಿ ಭಾಷೆ|ಪಾಲಿ]] [[ತದ್ಭವ|ಶಬ್ದಕೋಶದ ಮೂಲವನ್ನು]] ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. [[ಸಂಸ್ಕೃತ|ಸಂಸ್ಕೃತದಿಂದ]] ಎರವಲು ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಎರವಲುಗಳು [[ಪಾರ್ಸಿ ಭಾಷೆ|ಪರ್ಷಿಯನ್]], [[ಅರಬ್ಬೀ ಭಾಷೆ|ಅರೇಬಿಕ್]], [[ಆಸ್ಟ್ರೋ-ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಆಸ್ಟ್ರೋಸಿಯಾಟಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳು]] ಮತ್ತು ಇತರ ಭಾಷೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಂತೆ, ಬೆಂಗಾಲಿಯು ಹಲವಾರು ಉಪಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ದ್ವಿಭಾಷಿಕತೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ, ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣಿತ ರೂಪವು ಭಾಷೆಯೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸುವ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಆಡುಮಾತುಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |title=The Bengali Language at Cornell&nbsp;– Department of Asian Studies |url=http://lrc.cornell.edu/asian/courses/bengali |access-date=28 December 2017 |website=Lrc.cornell.edu}}</ref> ಬೆಂಗಾಲಿ ಭಾಷೆ ಕಲೆ, ಸಂಗೀತ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮವನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನೆಲೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ. ಬೆಂಗಾಲಿಯು ಎಲ್ಲಾ ಆಧುನಿಕ ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳ ಕೆಲವು ಹಳೆಯ ಸುಮಾರು 10 ರಿಂದ 12 ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ (' ಚಾರ್ಗಪದ ' ಬೌದ್ಧ ಹಾಡುಗಳು) ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಭಾಷೆಯ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಅನೇಕ ಚಳುವಳಿಗಳು ನಡೆದಿವೆ ಮತ್ತು 1999 ರಲ್ಲಿ [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಯೋಗ|ಯುನೆಸ್ಕೋ]] 1952 ರಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷಾ ಚಳುವಳಿಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಫೆಬ್ರವರಿ 21 ಅನ್ನು [[ವಿಶ್ವ ಮಾತೃ ಭಾಷೆ ದಿವಸ|ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾತೃಭಾಷಾ ದಿನವೆಂದು]] ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |last=Chu |first=Emily |title=UNESCO Dhaka Newsletter |url=http://www.unesco.org/new/fileadmin/MULTIMEDIA/FIELD/Dhaka/pdf/Publications/UNESCO%20Dhaka%20Newsletter%203v2.pdf |access-date=24 January 2015 |publisher=[[UNESCO]]}}</ref> === ಅಸ್ಸಾಮಿ === [[ಚಿತ್ರ:Illustrated_Manuscript_of_Dakhinpat_Sattra(_Bhagawat).jpg|thumb| ದಖಿನ್ಪತ್ ಸತ್ರದಿಂದ ಆರಂಭಿಕ ಅಸ್ಸಾಮಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾದ ಭಾಗವತ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ.]] ಅಸ್ಸಾಮಿಯಾ ಅಥವಾ ಅಸ್ಸಾಮಿ ಭಾಷೆಯು [[ಅಸ್ಸಾಂ]] ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.<ref name="india-travel-agents.com">{{Cite web |title=Common Languages of India&nbsp;– Popular Indian Language&nbsp;– Languages Spoken in India&nbsp;– Major Indian Languages |url=http://www.india-travel-agents.com/india-guide/languages.html |access-date=28 December 2017 |website=India-travel-agents.com}}</ref> ಇದು ಪೂರ್ವ ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಯಾಗಿದ್ದು, ಮಿಲಿಯನ್ &nbsp;2011 ರ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಎರಡು ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುವವರು 15 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಳೀರು ಮತ್ತು 7 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಷಿಕರು ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು 23 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web |last=Government of India |first=Ministry of Home Affairs |title=C-17 POPULATION BY BILINGUALISM AND TRILINGUALISM |url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-17.html |access-date=2021-08-22}}</ref> ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಅಸ್ಸಾಮಿಯು ಕನಿಷ್ಟ 7 ನೇ ಶತಮಾನದ CE <ref>Sen, Sukumar (1975), ''Grammatical sketches of Indian languages with comparative vocabulary and texts, Volume 1'', P 31</ref> ಗಿಂತ ಮೊದಲು ಪೂರ್ವ ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು, ಮಧ್ಯ ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಮಾಗಧಿ ಪ್ರಾಕೃತದಿಂದ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿತು. ಪೂರ್ವ ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಮಿಯು ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ {{IPA|/x/}} (ಇದು, ಧ್ವನಿಮಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಂಠ್ಯಧ‍ವನಿ ( [ x ] ) ಮತ್ತು ಉರೂಟಾದ ( [ χ ] ) ಉಚ್ಚಾರಣೆಗಳ ನಡುವೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ). ಎಂಟನೇ ಮತ್ತು ಹನ್ನೆರಡನೆಯ ಶತಮಾನದ ನಡುವೆ ರಚಿತವಾದ ಚಾರ್ಯಪದಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಭಾಷೆಯ ಮೊದಲ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಹದಿನಾಲ್ಕನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಥಾನ ಕವಿಗಳ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದವು, ಇದಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ಮಾಧವ್ ಕಂದಲಿಯ ಸಪ್ತಕಾಂಡ ರಾಮಾಯಣ, ಇದು 14 ನೇ ಶತಮಾನದ CE ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ರಾಮಾಯಣ|ರಾಮಾಯಣವನ್ನು]] [[ಇಂಡೋ - ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗೆ]] ಅನುವಾದಿಸಿದ ಮೊದಲ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ. === ಮರಾಠಿ === [[ಮರಾಠಿ]] [[ಇಂಡೋ - ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆ]]. ಇದು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾರತದ [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]] ಮತ್ತು [[ಗೋವ|ಗೋವಾ]] ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಹ-ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಭಾರತದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 2011 ರಲ್ಲಿ 83 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಈ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="Language and Mother Tongue">{{Cite web |title=Language and Mother Tongue |url=http://www.censusindia.gov.in/2011Census/Language_MTs.html |publisher=MHA, Gov. of India}}</ref> ಮರಾಠಿಯು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷಿಕರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು [[ಪ್ರಪಂಚದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆಗಳು|ವಿಶ್ವದ ಹೆಚ್ಚು ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ]] 10 ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಮರಾಠಿಯು ಎಲ್ಲಾ ಆಧುನಿಕ ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳ ಕೆಲವು ಹಳೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; 8 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಶಿಲಾ ಶಾಸನಗಳು ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 1100 AD ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ (ಮುಕುಂದರಾಜ್ ಅವರ ''ವಿವೇಕ ಸಿಂಧು'' 12 ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ). ಮರಾಠಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಉಪಭಾಷೆಗಳೆಂದರೆ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಮರಾಠಿ ಮತ್ತು ವರ್ಹಾಡಿ ಉಪಭಾಷೆ. ಖಂಡೇಶಿ, ಡಾಂಗಿ, ವಡ್ವಾಲಿ, ಸಾಮವೇದಿ ಮುಂತಾದ ಇತರ ಸಂಬಂಧಿತ ಭಾಷೆಗಳಿವೆ. ಮಾಲ್ವಾಣಿ ಕೊಂಕಣಿಯು ಮರಾಠಿ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿದೆ. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರಿ ಪ್ರಾಕೃತದಿಂದ ಬಂದ ಹಲವಾರು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಮರಾಠಿಯೂ ಒಂದು. ಮುಂದೆ ಈ ಬದಲಾವಣೆಯು [[ಮರಾಠಿ|ಹಳೆಯ ಮರಾಠಿಯಂತಹ]] ಅಪಭ್ರಂಶ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಮರಾಠಿ ಭಾಷಾ ದಿನವನ್ನು (ಮರಾಠಿ ದಿನ/ಮರಾಠಿ ದಿವಸ್ (ಅನುವಾದ. ಮರಾಠಿ ದಿನ/ಮರಾಠಿ ದಿವಾಸ) ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಫೆಬ್ರವರಿ 27 ರಂದು ಭಾರತದ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಗೋವಾದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನವನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಮರಾಠಿ ಕವಿ ಕುಸುಮಾಗ್ರಜ ಎಂದೇ ಖ್ಯಾತರಾದ ವಿ.ವಾ.ಶಿರವಾಡಕರ್ ಅವರ ಜನ್ಮದಿನದಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮರಾಠಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು [[ದಾದ್ರಾ ಮತ್ತು ನಗರ್ ಹವೇಲಿ ಮತ್ತು ದಮನ್ ಮತ್ತು ದಿಯು|ದಾದ್ರಾ, ನಾಗರ ಹವೇಲಿ, ದಮನ್ ಮತ್ತು ದಿಯು]] ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಹ-ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. [[ಗೋವ|ಗೋವಾದಲ್ಲಿ]], [[ಕೊಂಕಣಿ]] ಏಕೈಕ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ; ಆದರೂ ಮರಾಠಿಯನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಅಧಿಕೃತ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿಯೂ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.<ref>The Goa, Daman, and Diu Official Language Act, 1987 makes Konkani the official language, but provides that Marathi may also be used "for all or any of the official purposes". The Government also has a policy of replying in Marathi to correspondence received in Marathi. Commissioner Linguistic Minorities,, pp. para 11.3 </ref> ಹಲವು ಶತಮಾನಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಜನರು ಅನೇಕ ಇತರ ಭಾಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಪಭಾಷೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬಂದರು. [[ಪ್ರಾಕೃತ]], ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, [[ಅಪಭ್ರಂಶ]] ಮತ್ತು [[ಸಂಸ್ಕೃತ|ಸಂಸ್ಕೃತದ]] ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಪ್ರಭಾವವು ಅರ್ಥವಾಗುವಂತಹದ್ದಾಗಿದೆ. ಮರಾಠಿಯು [[ಆಸ್ಟ್ರೋ-ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಆಸ್ಟ್ರೋಯಾಸಿಯಾಟಿಕ್]], [[ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳು|ದ್ರಾವಿಡ]] ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಭಾಷೆಗಳಾದ [[ಪಾರ್ಸಿ ಭಾಷೆ|ಪರ್ಷಿಯನ್]] ಮತ್ತು [[ಅರಬ್ಬೀ ಭಾಷೆ|ಅರೇಬಿಕ್]] ಭಾಷೆಗಳಿಂದ ಕೂಡ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿದೆ . ಮರಾಠಿಯು ಪರ್ಷಿಯನ್, ಅರೇಬಿಕ್, [[ಆಂಗ್ಲ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪ [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆ|ಫ್ರೆಂಚ್]] ಮತ್ತು [[ಪೋರ್ಚುಗೀಯ ಭಾಷೆ|ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್‌ನಿಂದ]] ಎರವಲು ಪದಗಳನ್ನು ಪಡಕೊಂಡಿದೆ. === ಮೈತೇಯಿ === ''ಮೈತೇಯಿ ಭಾಷೆ'' (ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ''ಮಣಿಪುರಿ ಭಾಷೆ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ಟಿಬೆಟೊ-ಬರ್ಮನ್ ಭಾಷಾ ಉಪ ಶಾಖೆಯ ಭಾರತೀಯ [[ಚೀನಿ-ಟಿಬೆಟನ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಸೈನೋ-ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ]] . ಇದು [[ಮಣಿಪುರ|ಮಣಿಪುರದ]] ಏಕೈಕ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಭಾರತದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಬೋಡೋ ಜೊತೆಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಎರಡು [[ಚೀನಿ-ಟಿಬೆಟನ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಸೈನೋ-ಟಿಬೆಟಿಯನ್]] ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಶ್ರೀಮಂತ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ|ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯಿಂದ]] ಭಾರತದ ಮುಂದುವರಿದ ಆಧುನಿಕ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=XScmdGvMf7IC&q=Owing+to+its+richness+%2C+the+language+has+been+recognized+as+one+of+the+advanced+modern+languages+of+India+by+the+National+Sahitya+Academy+Manipuri&pg=PA80|title=Encyclopaedia of North-East India|last=Bareh|first=Hamlet|date=2001|publisher=Mittal Publications|isbn=978-81-7099-790-0|pages=80|language=en}}</ref> ಇದು ಬರವಣಿಗೆಗಾಗಿ ಮೈತೇಯಿ ಲಿಪಿ ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳಿ ಲಿಪಿ ಎರಡನ್ನೂ ಬಳಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |title=Manipuri language and alphabets |url=https://omniglot.com/writing/manipuri.htm |access-date=2022-07-29 |website=omniglot.com}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Manipuri language {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Manipuri-language |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿ ಮೈತೇಯಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಭಾರತದ " [[ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಭಾಷೆ|ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಭಾಷೆಗಳ]] " ಗಣ್ಯ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Government must take concrete step for recognition of Manipuri as classical language |url=https://www.ifp.co.in/manipur/government-must-take-concrete-step-for-recognition-of-manipuri-as-classical-language |access-date=2022-07-29 |website=Imphal Free Press |language=en |archive-date=2022-07-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220729150132/https://www.ifp.co.in/manipur/government-must-take-concrete-step-for-recognition-of-manipuri-as-classical-language |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite news |last=IANS |date=2016-08-20 |title=Classic language status for Manipuri demanded |work=Business Standard India |url=https://www.business-standard.com/article/news-ians/classic-language-status-for-manipuri-demanded-116082000690_1.html |access-date=2022-07-29}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2019-08-21 |title=Manipur Govt Begins Efforts for Inclusion of Manipuri Among 'Classical' Languages |url=http://www.indiatodayne.in/breaking-news/story/manipur-govt-begins-efforts-inclusion-manipuri-among-classical-languages-397876-2019-08-21 |access-date=2022-07-29 |website=India Today NE |language=hi}}</ref> ಇದಲ್ಲದೆ, ಇದನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಸ್ಸಾಂ ಸರ್ಕಾರದ ಸಹವರ್ತಿ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಲು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಮಣಿಪುರ|ಮಣಿಪುರದ]] ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಟ್ಟದ ರಾಜ ಮತ್ತು ಮಣಿಪುರ ರಾಜ್ಯದ [[ರಾಜ್ಯಸಭೆ|ರಾಜ್ಯಸಭಾ]] ಸದಸ್ಯರಾಗಿರುವ ಲೀಶೆಂಬಾ ಸನಜಯೋಬಾ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಮೈತೇಯಿಯನ್ನು ಅಸ್ಸಾಂನ ''ಸಹವರ್ತಿ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ'' ಗುರುತಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಮಣಿಪುರಿಯರ ಗುರುತು, ಇತಿಹಾಸ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬಹುದು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Manipuri as associate official language in Assam Sanajaoba approaches Sonowal |url=https://www.thesangaiexpress.com/Encyc/2020/9/24/Manipuri-as-associate-official-language-in-AssamSanajaoba-approaches-Sonowal-.html |access-date=2022-07-29 |website=www.thesangaiexpress.com |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Manipuri language should be one of Assam's associate official languages: AAMSU |url=https://www.ifp.co.in/9888/manipuri-language-should-be-one-of-assams-associate-official-languages-aamsu |access-date=2022-07-29 |website=Imphal Free Press |language=en |archive-date=2023-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230811005543/https://www.ifp.co.in/9888/manipuri-language-should-be-one-of-assams-associate-official-languages-aamsu |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite news |last=Laithangbam |first=Iboyaima |date=2020-09-27 |title=Assam to look into demand to include Manipuri in list of associate languages |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/minister-to-look-into-demand-to-include-manipuri-in-the-list-of-associate-languages-of-assam/article32707194.ece |access-date=2022-07-29 |issn=0971-751X}}</ref> ಮಣಿಪುರ, ಅಸ್ಸಾಂ ಮತ್ತು ತ್ರಿಪುರಾ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ್ಯಂತ ಮಣಿಪುರಿಗಳು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಆಗಸ್ಟ್ 20 ರಂದು ಮೈತೇಯಿ ಭಾಷಾ ದಿನ ( ಮಣಿಪುರಿ ಭಾಷಾ ದಿನ ) ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ದಿನವನ್ನು ಮಣಿಪುರ ಸರ್ಕಾರವು ಆಚರಿಸುತ್ತದೆ. 20 ಆಗಸ್ಟ್ 1992 ರಂದು ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಎಂಟನೇ ಪರಿಚ್ಛೇದದಲ್ಲಿ ಮೈತೀಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ ದಿನದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=kbu_AwAAQBAJ&dq=meitei+language+day&pg=PA24|title=The Endless Kabaw Valley: British Created Visious Cycle of Manipur, Burma and India|last=Singh|first=Dr Th Suresh|date=2014-06-02|publisher=Quills Ink Publishing|isbn=978-93-84318-00-0|pages=24|language=en}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=kbu_AwAAQBAJ&dq=meitei+language+day&pg=PA25|title=The Endless Kabaw Valley: British Created Visious Cycle of Manipur, Burma and India|last=Singh|first=Dr Th Suresh|date=2014-06-02|publisher=Quills Ink Publishing|isbn=978-93-84318-00-0|pages=25|language=en}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=eu8cTROu4LcC&dq=meitei+language+day&pg=PA131|title=Countering Displacements: The Creativity and Resilience of Indigenous and Refugee-ed Peoples|last=Coleman|first=Daniel|last2=Glanville|first2=Erin Goheen|last3=Hasan|first3=Wafaa|last4=Kramer-Hamstra|first4=Agnes|date=2012-04-26|publisher=University of Alberta|isbn=978-0-88864-592-0|pages=131|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=30th Manipuri Language Day observed : 21st aug21 ~ E-Pao! Headlines |url=http://e-pao.net/GP.asp?src=7..210821.aug21 |website=e-pao.net}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2017-08-20 |title=Manipuri Language Day observed in Manipur&nbsp;– Eastern Mirror |url=https://easternmirrornagaland.com/manipuri-language-day-observed-in-manipur/ |website=easternmirrornagaland.com |language=en-GB}}</ref> === ತೆಲುಗು === ತೆಲುಗು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ತೆಲುಗು ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ, ತೆಲಂಗಾಣ ಮತ್ತು ಯಾನಂನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ, ಇದು ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೆಲವೇ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ (ಹಿಂದಿ, ಬಂಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಉರ್ದು ಜೊತೆಗೆ) ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳು, ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ, ಕರ್ನಾಟಕ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಒಡಿಶಾ, ತಮಿಳುನಾಡು, ಗುಜರಾತ್ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಜಿಪ್ಸಿ ಜನರು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜನರು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಹೊಂದಿರುವ ಆರು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾತನಾಡುವವರ ಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ತೆಲುಗು ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ (2011 ರ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ 81 ಮಿಲಿಯನ್), ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆಗಳ ಎಥ್ನೋಲಾಗ್ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹದಿನೈದನೆಯದು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. === ತಮಿಳು === [[File:Thiruppugazh_-_Umbartharu_-_Hamsadhwani.wav|thumb|15ನೇ ಶತಮಾನದ ತಮಿಳು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕವನ ಸಂಕಲನವನ್ನು [[ಗಣೇಶ|ಗಣೇಶನಿಗೆ]] ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ]] ತಮಿಳುನಾಡು, ಪುದುಚೇರಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಹಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆ ತಮಿಳು. ಇದನ್ನು ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳು, ಕೇರಳ, ಕರ್ನಾಟಕ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ, ಮಲೇಷ್ಯಾ, ಸಿಂಗಾಪುರ್, ಮಾರಿಷಸ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾತನಾಡುವವರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ತಮಿಳು ಐದನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ (2001 ರ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ 61 ಮಿಲಿಯನ್) ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ 20 ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.[ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರ ಬೇಕಾಗಿದೆ] ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರ ಬೇಕಾಗಿದೆ] ಇದು ಭಾರತದ 22 ಅನುಸೂಚಿತ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು 2004 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಬಹುಕಾಲ ಉಳಿದಿರುವ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ತಮಿಳು ಕೂಡ ಒಂದು. ಇದನ್ನು "ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಭೂತಕಾಲದೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾದ ನಿರಂತರವಾದ ಸಮಕಾಲೀನ ಭಾರತದ ಏಕೈಕ ಭಾಷೆ" ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. 1997 ಮತ್ತು 2005 ರಲ್ಲಿ ಯುನೆಸ್ಕೋ ಮೆಮೊರಿ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ರಿಜಿಸ್ಟರ್‌ನಿಂದ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತು ನೋಂದಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಭಾರತದ ಎರಡು ಆರಂಭಿಕ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು, ತಮಿಳು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿವೆ. ತಮಿಳುನಾಡು, ಪುದುಚೇರಿ, ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳು, ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಮತ್ತು ಸಿಂಗಾಪುರದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ ತಮಿಳು. ಇದು ಕೆನಡಾ, ಮಲೇಷಿಯಾ, ಮಾರಿಷಸ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. === ಉರ್ದು === ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ, ಮಾಡರ್ನ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಉರ್ದು, ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿಯ ಪರ್ಷಿಯನ್ ರಿಜಿಸ್ಟರ್ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾಷೆಯಾಯಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಅಥವಾ ಉರ್ದು ಜ್ಞಾನವು ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಂತರ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿಯನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತೀಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಎರಡನೇ ಭಾಷೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತದ ಭಾಷೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು. ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರ ಬೇಕಾಗಿದೆ] ಬ್ರಿಟಿಷರು ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ರೋಮನ್ ಲಿಪಿಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉರ್ದು 70 ಮಿಲಿಯನ್ ಭಾಷಿಗರನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು (2001 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ), ಮತ್ತು ಹಿಂದಿಯೊಂದಿಗೆ, ಭಾರತದ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ 22 ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ<ref>"Urdu second official language in Andhra Pradesh". Deccan Chronicle (in ಇಂಗ್ಲಿಷ್). 2022-03-24. Retrieved 2022-03-26.</ref>, ಜಮ್ಮುವಿನ ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಗಮನಾರ್ಹ ಮುಸ್ಲಿಂ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಾಶ್ಮೀರ, ದೆಹಲಿ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ, ಬಿಹಾರ ಮತ್ತು ತೆಲಂಗಾಣ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. === ಗುಜರಾತಿ === ಗುಜರಾತಿ [[ಇಂಡೋ - ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆ]] . ಇದು [[ಗುಜರಾತ್|ಗುಜರಾತ್‌ನ]] ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾರತದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ. ಗುಜರಾತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ [[ಇಂಡೋ-ಯುರೋಪಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಇಂಡೋ-ಯುರೋಪಿಯನ್]] [[ಭಾಷಾ ವಂಶವೃಕ್ಷ|ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬದ]] ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಗುಜರಾತಿಯು ಹಳೆಯ ಗುಜರಾತಿಯಿಂದ ವಂಶಸ್ಥರು (ಸುಮಾರು 1100&nbsp;- 1500&nbsp;CE), [[ರಾಜಸ್ಥಾನಿ ಭಾಷೆ|ರಾಜಸ್ಥಾನಿ]] ಮೂಲದ ಅದೇ ಮೂಲ. ಗುಜರಾತಿ ಭಾರತದ ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು [[ದಮನ್ ಮತ್ತು ದಿಯು]] ಮತ್ತು [[ದಾದ್ರ ಮತ್ತು ನಗರ್ ಹವೆಲಿ|ದಾದ್ರಾ ಮತ್ತು ನಗರ ಹವೇಲಿ]] [[ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು|ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ]] ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. [[ಕೇಂದ್ರೀಯ ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಸ್ಥೆ]] (CIA) ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 4.5% (1.21)&nbsp;2011 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಬಿಲಿಯನ್) ಗುಜರಾತಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದು 54.6 ರಷ್ಟಿದೆ&nbsp;ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. <ref>{{Cite web |last=Sandra Küng |date=6 June 2013 |title=Translation from Gujarati to English and from English to Gujarati&nbsp;– Translation Services |url=http://www.wwt-services.co.uk/translations/languages/gujarati-translation-216 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141017024018/http://www.wwt-services.co.uk/translations/languages/gujarati-translation-216 |archive-date=17 October 2014}}</ref> === ಕನ್ನಡ === ದ್ರಾವಿಡ ವಿದ್ವಾಂಸ ಜ್ವೆಲೆಬಿಲ್ ಪ್ರಕಾರ ಕನ್ನಡವು ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಪೂ.500ರಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ-ತಮಿಳು ಉಪ ಗುಂಪಿನಿಂದ ಕವಲೊಡೆಯಿತು.<ref>Zvelebil in H. Kloss & G.D. McConnell; Constitutional languages, p.240, Presses Université Laval, 1 Jan 1989, </ref> ಇದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ದ್ರಾವಿಡ ವಿದ್ವಾಂಸರಾದ ಸ್ಟೀವರ್ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿಯವರ ಪ್ರಕಾರ, ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು ಭಾಷಾ ಹಂತಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ: ಹಳೆಯ (450ರಿಂದ-1200ರ ವರೆಗೆ), ಮಧ್ಯ (1200ರಿಂದ-1700ರ ವರೆಗೆ) ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ (1700ರಿಂದ-ಇಂದಿನವರೆಗೆ)<ref>Steever, S. B., The Dravidian Languages (Routledge Language Family Descriptions), 1998, p.129, London, Routledge, </ref> <ref>Krishnamurti, Bhadriraju, The Dravidian Languages (Cambridge Language Surveys), 2003, p.23, Cambridge and London: Cambridge University Press, </ref>. ಆರಂಭಿಕ ಲಿಖಿತ ದಾಖಲೆಗಳು 5 ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಬಂದವು<ref>H. Kloss & G.D. McConnell, Constitutional languages, p.239, Presses Université Laval, 1 Jan 1989, </ref>, ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಂತ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯಲ್ಲಿ ( ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗ ) ಲಭ್ಯವಿರುವ ಆರಂಭಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಕ್ರಿ,ಶ.850<ref>Narasimhacharya R; History of Kannada Literature, p.2, 1988, Asian Educational Services, New Delhi, </ref> <ref>Sastri, Nilakanta K.A.; A history of South India from prehistoric times to the fall of Vijayanagar, 1955, 2002, India Branch of Oxford University Press, New Delhi, </ref>. ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯು ಭಾರತದ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಹಳೆಯ ಲಿಖಿತ ಪ್ರಾಚೀನತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ<ref>as, Sisir Kumar; A History of Indian Literature, 500–1399: From Courtly to the Popular, pp.140–141, Sahitya Akademi, 2005, New Delhi, </ref> <ref>R Zydenbos in Cushman S, Cavanagh C, Ramazani J, Rouzer P, The Princeton Encyclopedia of Poetry and Poetics: Fourth Edition, p.767, Princeton University Press, 2012, </ref>. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಇರುವ ಒಟ್ಟು ಶಿಲಾಶಾಸನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು 25,000 ರಿಂದ 30,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯಿಂದ 30,000 ವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಿದ್ವಾಂಸ ಶೆಲ್ಡನ್ ಪೊಲಾಕ್ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.<ref>Datta, Amaresh; Encyclopaedia of Indian literature – vol 2, p.1717, 1988, Sahitya Akademi, </ref> ಗಾರ್ಗ್ ಮತ್ತು ಶಿಪೆಲಿ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಇದು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯವನ್ನು "ವಿಶ್ವದ ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ದಟ್ಟವಾಗಿ ಕೆತ್ತಲಾದ ತುಣುಕುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ"<ref>Sheldon Pollock in Dehejia, Vidya; The Body Adorned: Sacred and Profane in Indian Art, p.5, chapter:The body as Leitmotif, 2013, Columbia University Press, </ref> ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬರಹಗಾರರು ಭಾಷೆಯ ಸಂಪತ್ತಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>Garg, Gaṅgā Rām; Encyclopaedia of the Hindu World, Volume 1, p.68, Concept Publishing Company, 1992, New Delhi, </ref> <ref>Shipley, Joseph T.; Encyclopedia of Literature – Vol I, p.528, 2007, READ BOOKS, </ref> === ಮಲಯಾಳಂ === === ಒಡಿಯಾ === === ಸಂತಾಲಿ === === ಪಂಜಾಬಿ === === ಮೈಥಿಲಿ === ಮೈಥಿಲಿ / / ˈmaɪtɪli / ; [ 1 ಮೈಥಿಲಿ ) ಭಾರತ ಮತ್ತು ನೇಪಾಳದ ಸ್ಥಳೀಯ ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಬಿಹಾರ ಮತ್ತು ಜಾರ್ಖಂಡ್ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref>"मैथिली लिपि को बढ़ावा देने के लिए विशेषज्ञों की जल्द ही बैठक बुला सकते हैं प्रकाश जावड़ेकर". NDTVIndia.</ref> <ref>"मैथिली को भी मिलेगा दूसरी राजभाषा का दर्जा". Hindustan.</ref> ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷಿಕರು ಭಾರತದ ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ದೆಹಲಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಾರೆ.<ref>"BJP trying to influence Maithil voters in delhi | मैथिल मतदाताओं को मोहने की कोशिश में है बीजेपी, दिल्ली में हैं कुल 40 लाख वोटर्स| Hindi News, बिहार एवं झारखंड". zeenews.india.com.</ref> ಭಾರತದ 2011 ರ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ, 13,583,464 ಜನರು ತಮ್ಮ ಮಾತೃಭಾಷೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 1.12% ರಷ್ಟಿದೆ.<ref>Rise in Hindi language speakers, Statement-4 Retrieved on 22 February 2020</ref> ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ, ಇದನ್ನು ಪೂರ್ವ ಟೆರೈನಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ನೇಪಾಳದ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಚಲಿತ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ.<ref>Sah, K. K. (2013). "Some perspectives on Maithili". Nepalese Linguistics (28): 179–188.</ref> ತಿರ್ಹುತವು ಹಿಂದೆ ಲಿಖಿತ ಮೈಥಿಲಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಲಿಪಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref>Brass, P. R. (2005). Language, Religion and Politics in North India. Lincoln: iUniverse. ISBN 0-595-34394-5. Retrieved 1 April 2017.</ref> ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಇದನ್ನು ಕೈಥಿಯ ಸ್ಥಳೀಯ ರೂಪಾಂತರದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಇಂದು ಇದನ್ನು ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ.<ref>Yadava, Y. P. (2013). Linguistic context and language endangerment in Nepal. Nepalese Linguistics 28: 262–274.</ref> 2003 ರಲ್ಲಿ, ಮೈಥಿಲಿಯನ್ನು ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಎಂಟನೇ ಪರಿಚ್ಛೇದದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಣ, ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಧಿಕೃತ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿಯಿದೆ.<ref>Singh, P., & Singh, A. N. (2011). Finding Mithila between India's Centre and Periphery. Journal of Indian Law & Society 2: 147–181.</ref> == ಸಹ ನೋಡಿ == * ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ * [[ಫಿಜಿ ಹಿಂದಿ|ಫಿಜಿ ಹಿಂದಿ]] * ಇಂಡೋ-ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಕ್ರಿಯೋಲ್ಗಳು * ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಭಾಷೆಗಳು * ಭೂತಾನ್ ಭಾಷೆಗಳು * ಚೀನಾದ ಭಾಷೆಗಳು * ಫಿಜಿ ಭಾಷೆಗಳು * ಗಯಾನಾ ಭಾಷೆಗಳು * ಮಲೇಷಿಯಾದ ಭಾಷೆಗಳು * [[ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್|ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್ ಭಾಷೆಗಳು]] * ಮಾರಿಷಸ್ ಭಾಷೆಗಳು * ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್ ಭಾಷೆಗಳು * ನೇಪಾಳದ ಭಾಷೆಗಳು * ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಭಾಷೆಗಳು * ರಿಯೂನಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು * ಸಿಂಗಾಪುರದ ಭಾಷೆಗಳು * ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಭಾಷೆಗಳು * [[ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬೆಗೊ|ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬಾಗೊದ ಭಾಷೆಗಳು]] * ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಭಾಷೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾತನಾಡುವವರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಭಾಷೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅನುವಾದ ಮಿಷನ್ * ಸಿಂಧಿಯ ರೋಮನೀಕರಣ * ತಮಿಳು ಡಯಾಸ್ಪೊರಾ * ತೆಲುಗು ಡಯಾಸ್ಪೊರಾ == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == <references group="lower-alpha" responsive="1"></references> <references group="n" responsive="1"></references> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.muturzikin.com/cartesasiesudest/7.htm ಸೆವೆನ್ ಸಿಸ್ಟರ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ (ಭಾರತ)] ವಿವರವಾದ ನಕ್ಷೆಯೊಂದಿಗೆ [http://www.muturzikin.com/cartesasie/10.htm ಭಾರತದ ಭಾಷಾ ನಕ್ಷೆ] * [http://www.cs.colostate.edu/~malaiya/scripts.html ಭಾರತದ ಭಾಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಲಿಪಿಗಳು] * [http://www.kamat.com/indica/diversity/languages.htm ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಭಾಷೆಗಳ ವೈವಿಧ್ಯ] * [http://www.ciil.org/ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಸಮಗ್ರ ಫೆಡರಲ್ ಸರ್ಕಾರಿ ಸೈಟ್] * [http://www.tdil.meity.gov.in/Services/Lang_Tech_Product.aspx ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191115113958/http://www.tdil.meity.gov.in/Services/Lang_Tech_Product.aspx |date=2019-11-15 }} * [https://www.himachalpariksha.in/2020/03/languages-spoken-in-himachal-pradesh.html ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆಗಳು&nbsp;– ಹಿಮಾಚಲ ಪರೀಕ್ಷೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230406143423/https://www.himachalpariksha.in/2020/03/languages-spoken-in-himachal-pradesh.html |date=2023-04-06 }} {{ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳು}} {{Languages of South Asia}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾಷೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾಷೆ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞಾನ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳು]] gn7q7mnujjif0bnud2fr5wqw84tdk7g 0 5703 1431446 1365059 2026-10-06T16:28:26Z ~2026-53972-65 102174 /* */ 1431446 wikitext text/x-wiki ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಜನನ- ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಸಬಿನಾಳದಲ್ಲಿ೧೯೬೬ ಜನಿಸಿದ ಇವರು ಹಲವು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ ಬೀದಿನಾಟದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಸಲ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಮೌನ ಕ್ರಾಂತಿ ದಾರಾವಾಹಿಯ ಸಹ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದರ ಕೆಂಪು ಹುಡುಗಿ ಕಪ್ಪು ಕಾಲ್ಮರಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಥೆಯಾಗಿದೆ ಭೂಮಿ ತೂಕದ ಜಕ್ಕವ್ವ ಶ್ರೇಷ್ಟ ಪುಸ್ತಕವಾಗಿದೆ ಮಸಬಿನಾಳದ ಪಶುವಾದಿಗಳು ಚಿಂತನ ಗ್ರಂಥವಾಗಿದೆ ಇತಿಹಾಸ ಸತ್ಯವಲ್ಲ ಮುಜಾಹಿದ್ದೀನ್ ಕಾವ್ಯವಾಗಿವೆ ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಲೇಖಕರು ಸಾಹಿತಿಗಳು ಇವರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಶ್ರೇಷ್ಟ್ ಜಾನಪದ ವಿದ್ವಾಂಶರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನರಶ್ಮಿಅನುವಾದದ ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ ಮಸಬಿನಾಳ ಒಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ ಗ್ರಂಥ ಕರ್ನಾಟಕದಿಂದ ಕಠ್ಮಂಡು ಪ್ರವಾಸ ಕಥನ ಇದೆ ಭೀಮಾ ನದಿ ಬತ್ತುತ್ತಿದೆ ಏಕೆ?? ಹೋರಾಟ ರಾಷ್ಟ್ರ ಮಾತೆ ಚನ್ನಮ್ಮ ಯಾಕಲ್ಲ !!?? ಪ್ರಶ್ನೆ . ==ಜನನ== ಶಿಶುನಾಳ ಶರೀಫರು [[ಹಾವೇರಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಶಿಗ್ಗಾಂವಿ]] ತಾಲೂಕಿನ [[ಶಿಶುವಿನ ಹಾಳ]] ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೮೧೯ ಜುಲೈ ೩ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಇವರ ತಂದೆ ದೇವಕಾರ ಮನೆತನದ ಇಮಾಮ ಹಜರತ ಸಾಹೇಬರು ಹಾಗು ತಾಯಿ ಹಜ್ಜೂಮಾ. ಇವರ ಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು ಮಹಮ್ಮದ ಶರೀಫ. ಮುಲ್ಕಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ಪಾಸು ಮಾಡಿದ ಬಳಿಕ ಶರೀಫರು ಕೆಲ ಕಾಲ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. .by Hanish bhatt ==ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ== ಆದರೆ ಮುಂದೆ ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬಿಟ್ಟರು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶರೀಫರಿಗೆ [[ಕಳಸ]]ದ ಗುರು [[ಗೋವಿಂದಭಟ್ಟ]]ರಿಂದ ಅನುಗ್ರಹವಾಯಿತು. ಮಗನು ಕೆಲಸವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಆಧ್ಯ್ಶಾತ್ಮಚಿಂತನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡದ್ದರಿಂದ ಶರೀಫರ ತಂದೆ ತಾಯಿ ಅವರಿಗೆ [[ಕುಂದಗೋಳ]] ನಾಯಕ ಮನೆತನದ '''ಫಾತಿಮಾ''' ಎಂಬ ಕನ್ಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿದರು. ಕೆಲವು ಸಮಯದ ನಂತರ ಇವರಿಗೆ ಒಂದು ಹೆಣ್ಣು ಮಗು ಜನಿಸಿತು. ದುರ್ದೈವದಿಂದ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಂಡತಿ ತೀರಿಕೊಂಡರು. ಶರೀಫರಿಗೆ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಬೇಸರವಾದರೂ, ದೇವರಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ ಉಳಿದಿತ್ತು. ಶರೀಫರು ಆ ಬಳಿಕ ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಸಾಧನೆಗೆ ಮುಡಿಪಿಟ್ಟರು. ತಾಳ್ಮೆಯಿಂದ ಸಜ್ಜನರ ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯಾವಂತರ ಸಹವಾಸದಲ್ಲಿಯೇ ಕಾಲ ಕಳೆಯುತ್ತಾ ಬಂದರು. ತಮಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುವಂತಹ ಗುರುವಿಗಾಗಿ ಅವರು ಊರೂರು ಅಲೆದರು. ಕೊನೆಗೆ ಗೋವಿಂದಭಟ್ಟ ಎಂಬ ಗುರುವಿನಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ದೊರೆಯಿತು. ಯಾವುದೇ ಮತತ ಬಗ್ಗೆ ಮೂಡನಂಬಿಕೆ ಇಲ್ಲದ ಈ ಗುರುಗಳು ಶರೀಫರಿಗೆ ತುಂಬಾ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಾದರು. ಗುರುಶಿಷ್ಯರಿಬ್ಬರೂ ಮಸೀದಿಗಳಿಗೆ, ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ಸಂದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಹೊರಟರು. ಶರೀಫರು ಅನೇಕ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿ ಹಾಡಿದರು. ಈ ಗುರುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ನವಲಗುಂದದ ನಾಗಲಿಂಗಮತಿ ಮತ್ತು ಗಂಗೆಯ ಮಡಿವಾಳಪ್ಪ ಎಂಬುವರು ಸಹ ಶರೀಫರ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದರು. ಶರೀಫರು ಹಾಡಿದ ಪದಗಳು [[ಧಾರವಾಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆಡುಭಾಷೆಯ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಈ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ದೇವತಾಸ್ತುತಿಯ ಪದಗಳಾದರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಪದಗಳು ತತ್ವಬೋಧನೆಯ ಪದಗಳಾಗಿವೆ.ಹೆಚ್ಚಿನ ಪದಗಳು [[ಕನ್ನಡ]]ದಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೂ ಸಹ ಕೆಲವು ಪದಗಳು [[ಉರ್ದು]] ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಹೊಸಗನ್ನಡ ಅರುಣೋದಯ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮುಂಬೆಳಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಅನುಭಾವಕಾವ್ಯದ ಹೊಂಗಿರಣವೊಂದನ್ನು ಹಾಯಿಸಿದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಅನುಭಾವಿ ಕವಿ. ಇವರ ಮೊದಲಿನ ಹೆಸರು ಮಹಮ್ಮದ್ ಶರೀಫ್. ಶಿಗ್ಗಾವಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಶಿಶುವಿನಾಳ ಇವರ ಜನ್ಮಸ್ಥಳ. 1819 ಮಾರ್ಚ್ 7 ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಕನ್ನಡ ಮುಲ್ಕೀ ಪರೀಕ್ಷೆಯವರೆಗೆ ಓದಿದ ಇವರು, ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕೆಲಕಾಲ ಹಳ್ಳಿಯ ಶಾಲೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದರಾದರೂ ಬೇಗನೆ ಅದರ ಹಂಗು ಹರಿದುಕೊಂಡು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಸಾಧನೆಗೆ ತಮ್ಮನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಿ ಕೊಂಡರು. ಅಭಿಜಾತ ಕಲಾವಿದರಾಗಿದ್ದ ಶಿಶುನಾಳರು ಚಿಕ್ಕಂದಿನಲ್ಲಿಯೇ ಹಳ್ಳಿಯ ಜಾತ್ರೆ ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಶರಣರ ವಚನಗಳನ್ನೂ ಅನುಭಾವ ಪದಗಳನ್ನೂ ಹಾಡುತ್ತ, ಬಹುರೂಪಿಗಳ ಹಾಗೆ ವಿವಿಧ ವೇಷ ಹಾಕುತ್ತ, ಬಗೆಬಗೆಯ ಬಯಲಾಟಗಳಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತ ತಮ್ಮ ಕಲೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಜನಮನದ ವಿಲಾಸ-ವಿಕಾಸಗಳಿಗೆ ಮುಡಿಪಿಡಲು ಮೊದಲುಮಾಡಿದರು. ಮೊಹರಂ ಪರ್ವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಲೆ ಎತ್ತುವ ಕರ್ಬಲಾ ಮೇಳಗಳಿಗಾಗಿ ರಿವಾಯತ್ ಪದ ರಚಿಸಿಕೊಟ್ಟರು, ಲಾವಣಿಗಳನ್ನೂ ಬರೆದರು. ಹೀಗೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸಾಹಿತ್ಯಪಥದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹೆಜ್ಜೆ ಮೂಡಿಸಿ, ಮುಂದಿನ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಅಗತ್ಯ ವಾದ ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಕಳಸದ ಗುರುಗೋವಿಂದ ಭಟ್ಟರು, ಅಂಕಲಗಿಯ ಅಡವಿ ಸ್ವಾಮಿಗಳು, ಗರಗದ ಮಡಿವಾಳಪ್ಪ ನವರು, ನವಿಲುಗುಂದದ ನಾಗಲಿಂಗಪ್ಪನವರು, ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯ ಸಿದ್ಧಾರೂಢ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಮುಂತಾದ ಸಮಕಾಲೀನ ಸಾಧುಸತ್ಪುರುಷರ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯ, ಸಂಸರ್ಗಗಳಿಂದ ಅನುಭಾವಿಯಾಗಿ ಮಾಗಿದರು. ಕನ್ನಡ ಸಂಸ್ಕಂತಿಯ ಸರ್ವಧರ್ಮಸಹಿಷ್ಣುಭಾವ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಸರ್ವಸಮನ್ವಯ ಅನುಭಾವ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಅರಗಿಸಿಕೊಂಡು ಇವರು ರಚಿಸಿದ ಅನುಭವ ಪದಗಳು ಆಪ್ತವಾದ ಕಳಕಳಿಗೆ ನೆಲೆ ಯಾಗಿವೆ. ಹಳ್ಳಿಯ ಬಾಳಿನ ದಿನದಿನದ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕಣ್ಮನಗಳನ್ನು ಸೆಳೆದ ಒಂದೊಂದು ಸನ್ನಿವೇಶ-ಸಂಗತಿ, ವಸ್ತು-ವ್ಯಕ್ತಿ, ಪಶು-ಪಕ್ಷಿ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನೇ ಒಂದು ರೂಪಕವನ್ನಾಗಿಯೋ ದೃಷ್ಟಾಂತವ ನ್ನಾಗಿಯೋ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನಾಗಿಯೋ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಅನುಭವದ ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಅನುಭಾವದ ಬೆಳಗನ್ನು ವರ್ಣಮಯವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ಜೀವಮಾನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಇವರು ಬರೆದ ಹಾಡು, ಒರೆದ ಪಾಡು ಒಂದೇ ಆಗಿದೆ. ಬೋಧ ಒಂದೇ, ಬ್ರಹ್ಮನಾದ ಒಂದೇ ಎಂಬುದು ಅವರ ಬೀಜಮಂತ್ರವಾಗಿದ್ದು ನಡಿಯೊ ದೇವರ ಚಾಕರಿಗೆ, ಮುಕ್ತಿಗೊಡೆಯ ಖಾದರ ಲಿಂಗ ನೆಲಸಿರ್ಪ ಗಿರಿಗೆ ಎಂಬುದು ಇವರು ತಮ್ಮ ಮನಕ್ಕೂ ಜನಕ್ಕೂ ಕೊಟ್ಟ ಜೀವಾಳದ ಕರೆಯಾಗಿದೆ. ಇವರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸನಾತನ ವೈದಿಕ ಮತ ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವ ಬ್ರಹ್ಮತತ್ತ್ವ, ತಮ್ಮ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ವೀರಶೈವ ಮತದ ಲಿಂಗತತ್ತ್ವ ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ಮನೆತನಕ್ಕೆ ಪೂಜ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಹುಲಗೂರ ಖಾದರಶಾ ಸಾಧುವಿನ ಸಮಾಧಿತತ್ತ್ವ-ಇವೆಲ್ಲವೂ ಮೂಲತಃ ಒಂದೇ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇವರು ಸರ್ವಧರ್ಮಸಮನ್ವಯದ ಉಜ್ಜ್ವಲ ಮೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಹಿಂದು-ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಬಾಂಧವ್ಯದ ಧವಲಕೀರ್ತಿಯಾಗಿ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಮಹಾತ್ಮ ಕಬೀರರಂತೆ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಜನಮನದ ಗದ್ದುಗೆ ಏರಿದರು. ಇದಲ್ಲದೆ ತಮ್ಮ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ಜನಪದ ಭಾಷೆಯ ಸೊಗಡು-ಗತ್ತು, ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಂಗೀತದ ಲಯ-ಲಾಸ್ಯಗಳಿಂದಾಗಿಯೂ ಇವರು ಜನಮನವನ್ನು ಸೂರೆಗೊಂಡರು. ಹೀಗೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಾಧನೆಯ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದಮೇಲೆ ತಮ್ಮಲ್ಲಿ ಬಂದವರಿಗೆ ಧರ್ಮನೀತಿ ಬೋಧೆ ಮಾಡಲೆಂದು ಇವರು ತಮ್ಮ ಮನೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಕಟ್ಟೆಯೊಂದು ಇಂದಿಗೂ ಇದ್ದು ಬೋಧಪೀಠ ಎಂಬುದಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರಕರ್ನಾಟಕವು ಅನೇಕ ಸಂತರನ್ನು ಪಡೆದ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ. ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯ ಸಿದ್ಧಾರೂಢರು, ನವಲಗುಂದದ ನಾಗಲಿಂಗಜ್ಜ, ಅಥಣಿಯ ಮುರುಘೇಂದ್ರರು, ಅಗಡಿ ಶೇಷಾಚಲಸ್ವಾಮಿಗಳು, ತಿಂಥಿಣಿ ಮೋನೇಶ್ವರರು, ಕಡಕೋಳ ಮಡಿವಾಳಪ್ಪ ಮುಂತಾದವರು ಜನಮಾನಸದಲ್ಲಿ ಬೆರೆತು ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. ಜಾತಿ, ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಬದಿಗೊತ್ತಿ ‘ಸೋಹಂತತ್ತ್ವ’ವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಕೆಲವರು ನಡೆದರೆ; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ‘ದಾಸೋಹಂ’ ಭಾವದಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇವರೆಲ್ಲರು ‘ಆತ್ಮತತ್ತ್ವ’ವನ್ನು ಹಿಡಿದು ನಡೆದವರೇ. ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭು ಹೇಳಿದ ‘ತನ್ನ ತಾನರಿದಡೆ ತನ್ನರಿವೆ ಗುರು’ ಎಂಬ ಮಹಾಸೂತ್ರವನ್ನು ಇಲ್ಲಿಯ ನೂರಾರು ಸಂತರು ಬಿಡದೆ ಧ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜನನ-ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ: ಈಗಿನ ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಸೇರಿದ ಶಿಗ್ಗಾವಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಶಿಶುನಾಳ ಗ್ರಾಮವಿದೆ. ಈಗ ಇದನ್ನು ಶಿಶುವಿನಹಾಳ, ಶಿಶುವಿನಾಳ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ದೇವಕಾರ ಮನೆತನದ ಇಮಾಮ್ ಹಜರತ್ ಸಾಹೇಬ ಮತ್ತು ಆತನ ಹೆಂಡತಿ ಹಜ್ಜೂಮಾ ಇವರಿಗೆ ಬಹುಕಾಲ ಸಂತಾನ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಹುಲಗೂರಿನ ಸಂತ ಖಾದರ ಷಾವಲಿ ಸಮಾಧಿಗೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡ ಮೇಲೆ, ಕ್ರಿ.ಶ.1819 ಮಾರ್ಚ್ 7 ರಂದು ಶರೀಫರು ಜನ್ಮಿಸಿದರು. ಖಾದರ್ ಷಾವಲಿಯವರ ವರಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಜನ್ಮಿಸಿದ ಶರೀಫರು ತಮ್ಮ ಕೊನೆಗಾಲದ ವರೆಗೂ ಮೇಲಿಂದ ಮೇಲೆ ಹುಲಗೂರಿನ ಸಮಾಧಿಗೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಶರೀಫರು ಯಾವುದೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರೂ ‘ಯಾ ಖಾದರ್’ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಅವರ ಶಿಷ್ಯರು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಶರೀಫರು ತಮ್ಮೊಂದು ತತ್ತ್ವಪದದಲ್ಲಿ ‘ನಡೆಯೋ ದೇವರ ಚಾಕರಿಗೆ ಮುಕ್ತಿ | ಗೊಡೆಯ ಖಾದರಲಿಂಗ ನೆಲಸಿರ್ಪ ಗಿರಿಗೆ’ ಎಂದು ಅನನ್ಯತೆಯಿಂದ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಹುಟ್ಟು ಹೆಸರು ಮಹಮ್ಮದ್ ಶರೀಫ್. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಆ ಕಾಲದ ಕೂಲಿಮಠದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಶರೀಫರು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೂ ತುಂಬಾ ಚುರುಕಾದ ಹುಡುಗ, ಆಟ-ಪಾಠಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಮುಂದು. ಅಲ್ಲಿ ಮುಲ್ಕಿಪರೀಕ್ಷೆ ಪಾಸು ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಶರೀಫರು ಮೋಡಿಲಿಪಿಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಓದುವ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮನೆತನದಲ್ಲಿ ಉರ್ದುಬಳಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕಲಿತುಕೊಂಡರು. ಶರೀಫರು ಮುಲ್ಕಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡುವ ವೇಳೆಗೆ ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತಗಳನ್ನು ಓದಿ ಕರಗತ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಚಾಮರಸನ ‘ಪ್ರಭುಲಿಂಗಲೀಲೆ’ ಅವರ ಮೇಲೆ ಬಹಳ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡಿತ್ತು. ‘ಪ್ರಭುಲಿಂಗಲೀಲೆ’ಯ ಕೈಪ್ರತಿಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅದನ್ನು ಸದಾ ತಮ್ಮ ಬಳಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ದೇವಿಪುರಾಣವನ್ನು ಮನನ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಊರಿನ ಜನರೊಡನೆ ಸೇರಿ ಹಗಲುವೇಷ ಹಾಕಿ ಕುಣಿದದ್ದುಂಟು. ಬಯಲಾಟಗಳಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣ ಬಳಿದುಕೊಂಡು ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ್ದರಂತೆ. ಸರ್ವಜ್ಞ ಹಾಗೂ ಸರ್ಪಭೂಷಣ ಶಿವಯೋಗಿಗಳ ಕಾವ್ಯವಾಚನ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಶರೀಫರಿಗೆ ಎಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಹಿಗ್ಗು, ಗ್ರಾಮದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಎಲ್ಲೆ ಶಾಸ್ತ್ರ-ಪುರಾಣ ನಡೆಯಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಶರೀಫರು ಹಾಜರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೊಹರಮ್ ಹಬ್ಬ ನಡೆಯುವಾಗ ರಿವಾಯತ್​ಪದಗಳನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಶರೀಫರು ಕನ್ನಡ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಉರ್ದು, ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲವರಾಗಿದ್ದರು. ಆ ಮೂರು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಪದಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಶರೀಫರು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲೂ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಜಾತಿ, ಮತ, ಪಂಥಗಳನ್ನು ಎಂದೂ ಲೆಕ್ಕಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ‘ಬೆಲ್ಲದ ಹೇರಾಗಿ’ ಜನಮನದಲ್ಲಿ ಚಿರಸ್ಥಾಯಿಯಾದರು. ಶರೀಫರು ಮುಲ್ಕಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ಪಾಸುಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಾಥಮಿಕಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕರಾದರು. ಆದರೆ, ನಾಲ್ಕು ಗೋಡೆಗಳ ನಡುವೆ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ಉಳಿಯಲು ಅವರ ಮನಸ್ಸು ಯಾಕೊ ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಲೋಕಶಿಕ್ಷಕರಾಗಲು ದೈವ ಬಯಸಿತ್ತೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಅವರು ಶಾಲಾಶಿಕ್ಷಕವೃತ್ತಿಗೆ ಕೈಮುಗಿದು ತಮ್ಮ ಮನೆಯ ಮುಂದಿದ್ದ ಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ವಿಷಯ ಕುರಿತು ಚಿಂತಿಸುವ ಪರಿಪಾಠವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ, ಒಳಗಿನ ಅಧ್ಯಾತ್ಮದಾಹ ಆರಲಿಲ್ಲ. ನಿಜಗುರುವಿಗಾಗಿ ಹುಡುಕತೊಡಗಿದರು. ಅವರಿಗೆ ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕುಂದಗೋಳ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕಳಸ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿದ್ದ ಗೋವಿಂದಭಟ್ಟರ ಸಂಪರ್ಕ ಹೇಗೊ ಬೆಳೆಯಿತು. ಗೋವಿಂದಭಟ್ಟರು ಸ್ಮಾರ್ತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು. ಶುದ್ಧ ಅಧ್ಯಾತ್ಮಜೀವಿ. ಅವರು ಒಬ್ಬ ನಿಜಶಿಷ್ಯನ ಹುಡುಕಾಟದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು. ಶರೀಫರನ್ನು ಕಂಡ ಗುರುಗೋವಿಂದ ಭಟ್ಟರು ತಮ್ಮ ನಿಜಶಿಷ್ಯನನ್ನು ಅವರಲ್ಲಿ ಕಂಡು, ಶಿಷ್ಯನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಗುರೂಪದೇಶ ನೀಡಿದರು. ಇಬ್ಬರೂ ತುಂಬಾ ಅನ್ಯೋನ್ಯರಾದರು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ-ಮುಸ್ಲಿಮ ಎಂಬ ಭೇದ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿತ್ತು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಗೋವಿಂದಭಟ್ಟರಿಗೆ ಸಮಾಜದಿಂದ ಬಹಿಷ್ಕಾರ ಹಾಕುವ ಬೆದರಿಕೆಯನ್ನು ಒಡ್ಡಿದರು. ಶರೀಫ ಗೋವಿಂದಭಟ್ಟರೊಡನೆ ಗುರೂಪದೇಶ ಪಡೆದು ಕೊಂಡದ್ದು ಖತೀಬಾ, ಮುಲ್ಲಾ, ಮೌಲ್ವಿಗಳಿಗೆ ಸರಿಕಾಣಬರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಇವರಿಬ್ಬರೂ ಇದಕ್ಕೆ ಸೊಪ್ಪು ಹಾಕದೆ; ತಮ್ಮ ಹಾದಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ನಡೆದೇ ನಡೆದರು. ‘ನನ್ನೊಳಗೆ ನಾ ತಿಳಕೊಂಡೆ ಎನಗೆ ಬೇಕಾದ ಗಂಡನ್ನ ಮಾಡಿಕೊಂಡೆ’ ಎಂದು ಶರೀಫರು ತಮ್ಮೊಂದು ತತ್ತ್ವಪದದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡು ಕೊನೆಗೆ ‘ಗುರುಗೋವಿಂದನ ಪಾದ ಹಿಡಕೊಂಡೆ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಗುರುಗೋವಿಂದರು ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳ ಸಾರವನ್ನು ಶರೀಫರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿಕೊಟ್ಟರು. ‘ಬ್ರಹ್ಮ ಒಂದೇ ಬ್ರಹ್ಮನಾದ ಒಂದೇ’, ‘ಬ್ರಹ್ಮಾನಂದದಿ ಮುಣಗ್ಯಾಡ್ವುದು ನೋಡು’, ‘ಬಾಯಿಲೆ ಬ್ರಹ್ಮವ’ ಇವೇ ಮುಂತಾದ ತತ್ತ್ವಪದಗಳಲ್ಲಿ ಉಪನಿಷತ್ತು ಸಾರುವ ‘ಅಯಮಾತ್ಮಾ ಬ್ರಹ್ಮ’, ‘ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ಮಿ’, ಎಂಬ ಸೂತ್ರರೂಪಿ ಮಾತುಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆಗಳನ್ನು ನಾವು ಕಾಣಬಹುದು. ಶರೀಫರು ಆತ್ಮಧಾನ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು; ಬ್ರಹ್ಮಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಲೀನರಾಗತೊಡಗಿದರು. ಶರೀಫರ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗಳು ಮಗ ಹೀಗೆ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ಮದುವೆಯೇ ಸರಿಯಾದ ಮದ್ದೆಂದು ತಿಳಿದು ಕುಂದಗೋಳದ ನಾಯಕ ಮನೆತನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಫಾತಿಮಾ ಎಂಬಾಕೆಯೊಡನೆ ನಿಕಾ ನೆರವೇರಿಸಿದರು. ಶರೀಫರ ಮದುವೆಗೆ ಗೋವಿಂದ ಭಟ್ಟರು ಹಸಿರು ನಿಶಾನೆ ತೋರಿಸಿದರು. ಸ್ವತಃ ತಾಯಿ-ತಂದೆಯರನ್ನು ಮಕ್ಕಾ-ಮದೀನ ಸ್ವರೂಪರೆಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರಿಂದ ಮದುವೆ ಯಾವ ಅಡ್ಡಿಆತಂಕಗಳೂ ಇಲ್ಲದೆ ನಡೆಯಿತು. ಶರೀಫರ ಬಾಳಿನಲ್ಲಿ ಫಾತಿಮಾ ‘ಚಂದ್ರಮಾ’ ಆಗಿ ಬಂದಳು. ಶರೀಫರೂ ಕೂಡ ಜಾಣ ಸಂಸಾರಿಗನಾಗಿ ಬಾಳಿದರು; ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಬಲು ಗೌರವಯುತವಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರೊಂದು ತತ್ತ್ವಪದದಲ್ಲಿ ‘ತಕ್ಕವಳೆನಿಸಿದಿ ನನ್ನ ಹೆಣ್ತೆ’ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ದಾಂಪತ್ಯದ ಬಾಳಿನಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣುಕೂಸು ಬೆಳ್ದಿಂಗಳಂತೆ ಜನ್ಮಿಸಿತು. ಅದರ ಹೆಸರು ಲತೀಮಾ. ಶರೀಫರು ಮಡದಿ-ಮಕ್ಕಳ ವ್ಯಾಮೋಹಕ್ಕೊಳಗಾಗದೆ, ಪ್ರಾಪಂಚಿಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಕುಂಬಾರಹುಳುವಿನಂತೆ ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ನಡುವೆ ಹುಟ್ಟಿದ ಹೆಣ್ಣುಮಗು ಕೆಲದಿನಗಳಲ್ಲಿ ತೀರಿಕೊಂಡಿತು. ತವರುಮನೆಗೆ ಹೋಗಿದ್ದ ಫಾತಿಮಾ ಕೂಡ ಅಲ್ಲಿಯೇ ತೀರಿಕೊಂಡಳು. ಮಾವ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಗೆ ಬರಬೇಕೆಂದಾಗ ‘ಮೋಹದ ಹೆಂಡತಿ ತೀರಿದ ಬಳಿಕ | ಮಾವನ ಮನೆಯ ಹಂಗಿನ್ಯಾಕೋ’ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಪ್ರಪಂಚದ ಹಂಗನ್ನು ತೊರೆದು ಸ್ವತಂತ್ರರಾದರು. ಶರೀಫರು ಮಗಳು, ಮಡದಿ, ತಾಯಿ-ತಂದೆ ಕೊನೆಗೆ ಗುರುಗೋವಿಂದ ಭಟ್ಟರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಮೇಲೆ ಸಹಜವಾಗಿ ಅವರ ಚಿತ್ತ ಕದಡಿತು. ಅವರು ಮನಶ್ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಕ್ಷೇತ್ರದರ್ಶನ ಪಡೆಯಲು ಹೊರಟರು. ಅವರು ಶಿರಹಟ್ಟಿ ಫಕೀರಸ್ವಾಮಿಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಮಂಗಳ ಹಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮೈಲಾರ ಮಹದೇವನಲ್ಲಿ ಬಂದು ಶರಣಾದರು. ಅನಂತರ ಸವದತ್ತಿಗೆ ಬಂದು ಏಳುಕೊಳ್ಳದ ಎಲ್ಲಮ್ಮನ ದರ್ಶನ ಪಡೆದು; ಚೆನ್ನಬಸವಣ್ಣನ ತಾಣವಾದ ಉಳವಿಗೆ ಬಂದರು. ಅವರ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ನಲವತ್ತಾರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಊರುಗಳ ಪ್ರಸ್ತಾಪವುಂಟು.ಶರೀಫರು ಸಂಚಾರಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚಿದಂಬರ ದೀಕ್ಷಿತರು, ಬಾಲಲೀಲಾ ಮಹಾಂತ ಶಿವಯೋಗಿ, ಗುಡಗೇರಿಯ ಸಂಗಮೇಶ್ವರರು, ಅಂಕಲಗಿ ಅಡವಿಸ್ವಾಮಿಗಳು, ಗದುಗಿನ ಶಿವಾನಂದರು, ಅವರಾದಿ ಫಲಾಹಾರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು, ಇನ್ನೂ ಹಲವು ಸಾಧು-ಸಂತರನ್ನು ಕಂಡರು. ಇವರೆಲ್ಲರು ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು ರೀತಿ ಶರೀಫರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿದವರೇ. ಶರೀಫರು ನವಲಗುಂದದ ನಾಗಲಿಂಗಯತಿಗಳೊಡನೆ ಬಲು ಮೋಜಿನಿಂದ ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರಿಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಆತ್ಮೀಯ ಸಖ್ಯವಿತ್ತು. ಒಮ್ಮೆ ನಾಗಲಿಂಗಾವಧೂತರು ಶರೀಫರನ್ನು ಕಾಣಲು ಶಿಶುನಾಳಕ್ಕೆ ಹೋದರು. ‘ಸರೀಪನಿರುವದೆಲ್ಲಿ?’ ಎಂದಾಗ ಅವರ ಎದುರಿಗೆ ಶರೀಫರೇ ಬಂದರು. ಪಲ್ಲಕ್ಕಿ ಏರಿ ಬರುತ್ತಿರುವ ನಾಗಲಿಂಗಯತಿಗಳನ್ನು ಶರೀಫರು ಛೇಡಿಸಿದರು. ಇಬ್ಬರಿಗೂ ವಾಗ್ವಾದ ಆಯಿತು. ನಂತರ ‘ಬಗಳಮುಖಿಯ ಮಗನ ಕೂಡಾ ರಗಳೆಯಾತಕೆ’ ಎಂದು ನಾಗಲಿಂಗಯತಿಗಳನ್ನು ಕೊಂಡಾಡಿದರು. ಸಿದ್ಧಾರೂಢರು ಶರೀಫರಿಗಿಂತ ಚಿಕ್ಕವರಷ್ಟೆ? ಒಮ್ಮೆ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಗೆ ಬಂದು ಸಿದ್ಧಾರೂಢರನ್ನು ಕಂಡು, ‘ಆ ರೂಢಾ ಈ ರೂಢಾ ಪ್ರಭು ಆಡೋ ನಿರಂಜನ… ಭಂಗರಹಿತ ಪರತತ್ತ್ವದ ಇಂಗಿತ ತಿಳಿದವನೇ ಆರೂಢಾ’ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಆರೂಢದ ದಾರಿ ಮತ್ತು ಏರುವ ಕ್ರಮ ಕಠಿಣವೆಂದು ತಿಳಿಸಿ-ಅಧ್ಯಾತ್ಮತತ್ತ್ವದ ಗಹನತೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಾರೂಢರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು. ಶರೀಫರು ವರಕವಿ. ಆದರೆ, ಲೋಕದ ಬಾಳುವೆ ಬಂಗಾರವೇನೂ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಬಡತನ ಬೆನ್ನನ್ನು ಹತ್ತುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ಒಂದು ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ತುತ್ತು ಅನ್ನ ಸಿಗದೆ ಹೋಯಿತು. ಶರೀಫರು ಸಾಲಗಾರರಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಲು ತಮ್ಮ ಹೊಲ, ಮನೆ ಹಾಗೂ ಶಿಶುವಿನಾಳ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿದ್ದ 2-20ಎಕರೆ ಹೊಲವನ್ನು 1888ರ ಆಗಸ್ಟ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ 200 ರೂಪಾಯಿಗಳಿಗೆ ಮಾರಿ ಎಲ್ಲದರಿಂದ ಋಣಮುಕ್ತರಾದರು. ಶರೀಫರು ಹಲವು ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಅವರ ಕಾವ್ಯ ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾದುದು. ಅವರು ತತ್ತ್ವಪದಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದರು. ದಂಡಕಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ ದೇವ-ದೇವಿಯರನ್ನು ನುತಿಸಿದರು. ಕಾಲಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೇಳಿ ಜನರನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸಿದರು. ಲಾವಣಿಗಳನ್ನು ಹಾಡಿ ನೀತಿಬೋಧೆಯನ್ನು ಹೇಳಿದರು. ಹೋಳೀ ಹಾಡುಗಳ ಮೂಲಕ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು. ಅವರು ರಚಿಸಿದ ದಿವಾಯತ್ ಹೆಜ್ಜೆಮೇಳಕ್ಕೆ ಸೊಬಗನ್ನು ನೀಡಿದುವು. ಮಂಗಳಾರತಿ ಪದಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿ-ಜನತೆಗೂ ದೈವಕ್ಕೂ ಮಂಗಳವನ್ನು ಹೇಳಿದರು. ಶರೀಫರು ಜೀವನದ ನಿತ್ಯಘಟನೆಗಳನ್ನೆ ವಸ್ತುವಾಗಿ ಆರಿಸಿಕೊಂಡು ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ನಡೆಯ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿದರು. ಶರೀಫರು ಚಿಕ್ಕಂದಿನಲ್ಲಿ ಆ ಊರಿನ ಹಿರೇಮಠದ ಸಿದ್ಧರಾಮಯ್ಯ ಎಂಬ ವೀರಶೈವ ಪಂಡಿತರಿಂದ ವೀರಶೈವಧರ್ಮದ ಮರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದರು. ಅವರು ಬಸವಣ್ಣ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭುಗಳ ವಚನಗಳಿಗೆ ಮಾರುಹೋಗಿದ್ದರು. ಅವರೊಂದು ಕಡೆ ‘ಬಸವಣ್ಣನಂಥ ಭಕ್ತನಿಲ್ಲ; ಪ್ರಭುದೇವರಂಥ ಪರಮಾತ್ಮನಿಲ್ಲ’ ಎಂದು ಮನದುಂಬಿ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ‘ಮಣ್ಣುಬಿಟ್ಟು ಮಡಕೆಯಿಲ್ಲ; ತನ್ನ ಬಿಟ್ಟು ದೇವರಿಲ್ಲ’ ಎಂದು ಬಲು ಸೂಚ್ಯವಾಗಿ ಅದ್ವೈತದ ಪ್ರಮೇಯವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಜ್ಞಾನ, ಜ್ಞಾನದಿಂದ ವಿರಕ್ತಿ, ವಿರಕ್ತಿಯಿಂದ ಮುಕ್ತಿ- ಎಂದು ಸಾರಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ‘ಶಿಶುನಾಳಧೀಶ’ ಎಂಬ ಅಂಕಿತವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಶಿಶುವಿನಾಳಗ್ರಾಮದ ಬಯಲುಗುಡಿಯ ಸ್ತಂಭಮೂರ್ತಿ-ಬಸವಣ್ಣ. ಇದು ಊರಿನ ಜಾಗ್ರತ ದೇವತೆ. ಶರೀಫರ ದೈವಭಕ್ತ, ಸಂತ, ಜ್ಞಾನಿ, ಕವಿ, ಸಮಾಜಸುಧಾರಕ, ವಿಚಾರವಾದಿ ಇವೆಲ್ಲ ಮುಖವೂ ಅವರು ರಚಿಸಿದ ಕೃತಿಗಳಿಂದ ನಮಗೆ ಕಾಣಬರುತ್ತದೆ. ಅವರು ಭಕ್ತಿಸಾಧನೆಯೇ ಜೀವನದ ಏಕಮಾತ್ರ ಉದ್ದೇಶವೆಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರು. ಎಲ್ಲಾ ಪಂಥಗಳು ಹೇಳುವುದು ‘ಬ್ರಹ್ಮತತ್ತ್ವ’ವೆಂದು ಅನುಭವದಿಂದಲೇ ಮನಗಂಡಿದ್ದರು. ಆ ಮೂಲಕ ಪರಮಾರ್ಥಸಾಧನೆಯ ಹಾದಿಯನ್ನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತೋರಿಸಿದರು. ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅನೀತಿ, ಮೋಸ, ವಂಚನೆ, ಕಪಟತನ, ಬಾಹ್ಯಾಡಂಬರ, ಅಂಧಶ್ರದ್ಧೆ, ಶೋಷಣೆ, ಇವುಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಕಟುವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿದರು. ಉಚ್ಚ-ನೀಚ, ಕುಲ-ಗೋತ್ರ ಇತ್ಯಾದಿ ಎಲ್ಲಾ ಬಗೆಯ ಭೇದಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕೆಂದು ಸಾರಿದರು. ಸರಳತೆಯೇ ದೈವೀಭಾವಗಳನ್ನು ತಂದುಕೊಡುತ್ತದೆಂದೂ ಬ್ರಹ್ಮಾನಂದಕ್ಕೆ ಇದು ಮೆಟ್ಟಿಲೆಂದೂ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಶರೀಫರು ತಮಗೆ ಸರಿಕಂಡದ್ದನ್ನು ಮುಚ್ಚುಮರೆಯಿಲ್ಲದೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಅವರದು ಮಾತೃಹೃದಯ. ಕರುಣೆ, ಮೈತ್ರಿ, ಪ್ರೇಮಲ ಸ್ವಭಾವ ಅವರ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಸದಾ ನೆಲೆಯಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಶರೀಫರು ಲೋಕಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಬದುಕಿದರು. ಅವರ ಅಂತರಂಗ-ಬಹಿರಂಗಗಳೆರಡು ಬ್ರಹ್ಮಧ್ಯಾನದಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತಿದ್ದುವು. ಶರೀಫರು ತಮ್ಮ ಅವಸಾನಕಾಲವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡರು. ಅವರು ತಮ್ಮೆಲ್ಲ ಶಿಷ್ಯರನ್ನು ಕರೆದು ಯಾರೂ ದುಃಖಪಡಕೂಡದೆಂದೂ ಎಲ್ಲರೂ ಆತ್ಮಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಅನುಷ್ಠಾನಪರರಾಗಿಬೇಕೆಂದೂ ಹೇಳಿದರು. ಅವರು ‘ಬಿಡತೇನಿ ದೇಹ ಬಿಡತೇನಿ | ಕೊಡತೇನಿ ಭೂಮಿಗೆ | ಇಡತೇನಿ ಮಹಿಮರ ನಡತೆಯ ಹಿಡಿದು | ಅವನಿಯೊಳು ಶಿಶುನಾಳಧೀಶನೇ ಗತಿಯೆಂದು | ಜವನ ಬಾಧೆಗೆದ್ದು ಶಿವಲೋಕದೊಳಗೆ ನಾ ||’ ಎಂದು ಹಾಡುತ್ತ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಅನುವಾದರು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ ಎಪ್ಪತ್ತುವರ್ಷ. ಶರೀಫರು ಶರಣತತ್ತ್ವವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರಷ್ಟೆ. ಆ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ‘ವಿಭೂತಿವೀಳ್ಯೆ’ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡು ದೇಹತ್ಯಾಗ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ಅಪೇಕ್ಷೆ ಅವರಿಗಿತ್ತು. ಈ ವಿಧಾನ ಅನುಸರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಜಂಗಮಪಾದಪೂಜೆ ಹಾಗೂ ಜಂಗಮಪಾದವನ್ನು ಮಸ್ತಕದ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟು ಶಿವಸಾಯುಜ್ಯ ಮಂತ್ರಗಳ ಪಠಣ ಅಗತ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಶರೀಫರ ಮಸ್ತಕದ ಮೇಲೆ ಪಾದವನ್ನು ಇಡಲು ಯಾವ ಜಂಗಮನೂ ಮನಸ್ಸು ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೆ ಹಿರೇಮಠದ ಕರಿಬಸವಯ್ಯ ಎಂಬುವರು ಶರೀಫರ ಅಂತಿಮ ಬಯಕೆಯನ್ನು ಈಡೇರಿಸಿದರು. ಆಕ್ಷಣವೇ ಅನಿಮಿಷ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಶಿವಯೋಗದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ನಿಲುವನ್ನು ಇರಿಸಿ; ಓಂಕಾರದ ಪ್ರಭೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಬಯಲಾದರು. ಶರೀಫರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹಿಂದೂ ಪದ್ಧತಿಯಂತೆ ನಡೆಸಬೇಕೊ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆಯೋ ಎಂಬ ಚರ್ಚೆ ಶಿಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಗೊಂದಲವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಎರಡೂ ಕಡೆಯ ಶಿಷ್ಯರು ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅಪೂರ್ವರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಶರೀಫರ ಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. ಒಂದು ಕಡೆ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಕುರಾನ್ ಪಠಣ ಮಾಡಿದರೆ; ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ಹಿಂದೂಗಳು ಉಪನಿಷತ್ತು ಮಂತ್ರಗಳ ಪಠಣ ಮಾಡಿದರು. ‘ಇವ ನಮ್ಮವ’ ಎಂದು ಎಲ್ಲರೂ ಅಂತಿಮಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಮುಸ್ಲಿಂ ಬಂಧುಗಳು ‘ಶರೀಫಾ ನಾನಾಕಿ ದೋಸ್ತಾರಾ’ ಎಂದರೆ ಹಿಂದೂಗಳು ‘ಶರೀಫ ಶಿವಯೋಗಿ ಮಹಾರಾಜ್ ಕೀ ಜೈ’ ಎಂದರು. ಅವರ ಇಚ್ಛೆಯ ಮೇರೆಗೆ ತಾಯಿ-ತಂದೆಗಳ ಸಮಾಧಿ ಮಗ್ಗುಲಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ ನೆರವೇರಿಸಿದರು. ಶರೀಫರ ಗದ್ದುಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದುದು. ಅದು ಯಾವ ಧರ್ಮದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲೂ ಇಲ್ಲ. ಅವರ ಗದ್ದುಗೆಯ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಹಮ್ಮದೀಯರು ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಓದಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ; ಬಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂಗಳು ಕಾಯಿ-ಕರ್ಪರ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶರೀಫರ ಗದ್ದುಗೆಯಲ್ಲಿ ಮತೀಯ ಭಾವನೆಗೆ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲರೂ ಶರೀಫಜ್ಜನ ಮಕ್ಕಳೆಂಬಂತೆ ಏಕೋಭಾವ ನಮಗಿಂದು ಅಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. ಮಹಮ್ಮದ್ ಶರೀಫರು ಶಿವಯೋಗಿ ಶರೀಫರಾಗಿ ಹತ್ತೊಂಭತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ-ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಾಮರಸ್ಯದ ತಾತ್ತಿ್ವಕ ಭೂಮಿಕೆಯನ್ನು ಪಸರಿಸಿದ ಮಹಾಸಂತ. ವ್ಯಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸಮಷ್ಟಿ ಬಾಳುವೆಯ ಮಹಾತತ್ತ್ವವನ್ನು ಸಾರುತ್ತ ‘ಬೋಧ ಒಂದೇ ಬ್ರಹ್ಮಭಾವ ಒಂದೇ’ ಎಂಬ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಹಾಗೂ ತಾತ್ತಿ್ವಕ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಸಾರಿ ಜನಮಾನಸದಲ್ಲಿ ನೆಲೆನಿಂತಿದ್ದಾರೆ ಇವರು ಬರೆದ್ ಹಾಡುಗಳು ತುಂಬಾ ಜನಪ್ರಿಯಾವಾಗಿದೆ ==ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಗೀತೆಗಳು== # ಲೋಕದ ಕಾಳಜಿ # ಸ್ನೇಹ ಮಾಡಬೇಕಿಂತವಳ # ಗುಡಿಯ ನೋಡಿರಣ್ಣ ದೇಹದ # ಅಳಬೇಡ ತಂಗಿ ಅಳಬೇಡ # ಕೋಡಗನ ಕೋಳಿ ನುಂಗಿತ್ತಾ ತಂಗಿ, ಕೋಡಗನ ಕೋಳಿ ನುಂಗಿತ್ತಾ! (ಪದ:ಕೆಳಗೆ ಕೊಟ್ಟಿದೆ) # ಬಿದ್ದಿಯಬ್ಬೇ ಮುದುಕಿ ಬಿದ್ದಿಯಬ್ಬೇ # ತರವಲ್ಲ ತಗಿ ನಿನ್ನ ತಂಬೂರಿ ಸ್ವರ, ಬರಿದೆ ಬಾರಿಸದಿರು ತಂಬೂರಿ # ಮೋಹದ ಹೆಂಡತಿ ತೀರಿದ ಬಳಿಕ, ಮಾವನ ಮನೆಯ ಹಂಗಿನ್ಯಾಕೋ? # ಹಾವು ತುಳಿದೇನೆ ಮಾನಿನಿ, ಹಾವು ತುಳಿದೇನೆ # ಸೋರುತಿಹುದು ಮನೆಯ ಮಾಳಿಗಿ, ಅಜ್ಙಾನದಿಂದ # ಎಲ್ಲರಂಥವನಲ್ಲ ನನ್ನ ಗಂಡ, ಬಲ್ಲಿದನು ಪುಂಡ, ಎಲ್ಲರಂಥವನಲ್ಲ ನನ್ನ ಗಂಡ # ಎಂಥಾ ಮೋಜಿನ ಕುದುರಿ, ಹತ್ತಿದಮ್ಯಾಗ ತಿರುಗುವುದು ಹನ್ನೊಂದು ==ವಿಶೇಷತೆ== ಅವರು ತತ್ವಪದಗಳ ರೂವಾರೀ, ತತ್ವಪದ ಎಂದರೆ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯ ಜೀವ ಮಾಡುವ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು, ಯೋಚಿಸುವ ರೀತಿಯನ್ನು ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಸನ್ನಿವೇಶಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿ ಹಾಡಿನಿಂದ ವಿವರಿಸುವುದು. ಆ ಹಾಡನ್ನು ನೇರ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದರೆ ವಿಚಿತ್ರವೆನಿಸುವುದು ಆದರೆ ಅದರ ತಿರುಳು ಅರಿತು ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೊಲಿಸಿದರೆ ಅದರ ಅರ್ಥ ಹೊರ ಹೊಮ್ಮುವುದು. ಅವರು ಮುಸ್ಲಿಮರಾಗಿದ್ದರೂ ಅವರ ಗುರುಗಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಗೊವಿಂದ ಭಟ್ಟರು. ಅವರ ಗುರು-ಶಿಷ್ಯ ಸಂಬಂಧ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮನೆಮಾತಾಗಿದೆ. ಇವರ ತತ್ವಪದಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶಿಶುನಾಳಧೀಶ ಹಾಗೂ ಗುರು ಗೊವಿಂದರ ಉಲ್ಲೇಖವಿರುತ್ತದೆ. ನವಲಗುಂದದ ನಾಗಲಿಂಗ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಇವರ ಪರಮ ಸ್ನೇಹಿತರು. ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯ ಸಿದ್ಧಾರೂಢರೂ ಇವರ ಸಮಕಾಲೀನರು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಶರೀಫರ ಒಂದು ಒಗಟಿನ ಪದ, ಒಡಪಿನ ಅಥವಾ ಬೆಡಗಿನ ಹಾಡು: ‘ಕೋಡಗನ್ನ ಕೋಳಿ ನುಂಗಿತ್ತಾ’ ಎನ್ನುವ ಪದದಲ್ಲಿ; ಕೋಡಗ ಎಂದರೆ ಮಂಗ-ಮರ್ಕಟ; ಚಂಚಲ ಮನಸ್ಸು. ಕೋಳಿ ಬೆಳಗಿನ ಸೂಚನೆ. ಕೋಳಿ ಕೂಗಿದರೆ ಸೂರ್ಯೋದಯ; ಬೆಳಗಾಗುವುದು ಎಂದರೆ ಜ್ಞಾನೋದಯ. ಅದು ಆದಾಗ ಚಂಚಲ ಮನಸ್ಸು ಅದರಲ್ಲಿ ಕರಗಿಹೋಗುವುದು- ಇದು ಕೋಳಿ ಕೋಡಗನನ್ನು ನುಂಗುವುದು. ವೇದಾಂತದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಮರ್ಕಟಕ್ಕೆ ಹಾಗು ಜ್ಞಾನೋದಯವನ್ನು ಸೂರ್ಯೋದಯಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸುವರು- ಇಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯೋದಯ ಸೂಚಿಸುವ ಕೋಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದೆ ; ಜ್ಞಾನೋದಯವಾದಾಗ ಮನಸ್ಸು ಲಯವಾಗಿ ಹೋಗುವುದು. ಅದು ಕೋಳಿ ಕೋಡಗನನ್ನು ನುಂಗಿದಂತೆ. ಇಲ್ಲಿ ಆ ಪ್ರತಿಮೆ ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. (ಸಂಸಾರವೆಂಬ ವೃಕ್ಷಕ್ಕೆ ವಿಷಯಗಳು ಟೊಂಗೆಗಳಿದ್ದಂತೆ. ಮನಸ್ಸೆಂಬ ಮಂಗವು ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ವಿಷಯದಿಂದ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಹಾರುತ್ತ ಸುಖಪಡುತ್ತದೆ.) * ಮುಂದಿನ ಪದ್ಯಗಳೆಲ್ಲಾ ಹೀಗೆ ಚಂಚಲತೆಯನ್ನು ಅಚಲ-ಅವ್ಯಯ ಪರಬ್ರಹ್ಮ ತತ್ವವು ಅರಿವಾದಾಗ ಚಂಚಲತೆ ನಿಲ್ಲುವುದೆಂದು ಅನೇಕ ರೂಪಕದೊಡನೆ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಕೊನೆಯ ಸಾಲು ಗುರು ಗೋವಿಂದರ ಕರುಣೆ ಶರೀಫರ ಅತ್ಮವನ್ನು - ನಾನೆಂಬ ಭಾವವನ್ನು ನುಂಗಿ -ಇಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡಿ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ದೊರಕಿಸಿತು- ಎಂಬುದು ತಾತ್ಪರ್ಯ. ಕೋಡಗನ ಕೋಳಿ ನುಂಗಿತ್ತಾ| ನೋಡವ್ವ ತಂಗಿ ಕೋಡಗನ ಕೋಳಿ ನುಂಗಿತ್ತಾ||ಪಲ್ಲ|| ಆಡು ಆನೆಯ ನುಂಗಿ ಗೋಡೆ ಸುಣ್ಣವ ನುಂಗಿ ಆಡಲು ಬಂದ ಪಾತರದವಳ ಮದ್ದಲಿ ನುಂಗಿತ್ತಾ ತಂಗಿ||೧|| ಕೋಡಗನ ಕೋಳಿ ನುಂಗಿತ್ತಾ|| ಒಳ್ಳು ಒನಕಿಯ ನುಂಗಿ ಕಲ್ಲು ಗೂಟವ ನುಂಗಿ (ಬೀಸುವ) ಮೆಲ್ಲಲು ಬಂದ ಮುದುಕಿಯ ನೆಲ್ಲು ನುಂಗಿತ್ತಾ ತಂಗಿ||೨||(ಕುಟ್ಟಲಿಕೆ ಬಂದ ಮುದುಕಿಯ ನೊಣವು) ಕೋಡಗನ ಕೋಳಿ ನುಂಗಿತ್ತಾ|| ಹಗ್ಗ ಮಗ್ಗವ ನುಂಗಿ ಮಗ್ಗವ ಲಾಳಿ ನುಂಗಿ ಮಗ್ಗದಲಿರುವ ಅಣ್ಣನನ್ನ ಮಣಿಯು ನುಂಗಿತ್ತಾ ತಂಗಿ||೩|| ಕೋಡಗನ ಕೋಳಿ ನುಂಗಿತ್ತಾ|| ಎತ್ತು ಜತ್ತಗಿ ನುಂಗಿ ಬತ್ತ ಬಾನವ ನುಂಗಿ ಮುಕ್ಕಟ ತಿರುವೊ ಅಣ್ಣನ ಮೇಳಿ ನುಂಗಿತ್ತಾ ತಂಗಿ||೪|| ಕೋಡಗನ ಕೋಳಿ ನುಂಗಿತ್ತಾ|| ಗುಡ್ಡ ಗಂವ್ಹರ ನುಂಗಿ (ಗವಿಯನು) ಗಂವ್ಹರ ಇರಿವೆಯ ನುಂಗಿ ಗುರುಗೋವಿಂದನ ಪಾದ ನನ್ನನೆ ನುಂಗಿತ್ತಾ ತಂಗಿ||೫|| (ಗೋವಿಂದಗುರುವಿನ ಪಾದ ಆತ್ಮವ ನುಂಗಿತ್ತಾ||೫||) ಕೋಡಗನ ಕೋಳಿ ನುಂಗಿತ್ತಾ|| ಪರಮಾತ್ಮರೂಪ ಪರತತ್ತ್ವವಾಗಲೀ, ಪರಮಾತ್ಮನ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರದ ಯಾವುದೇ ಸಾಧನಗಳಾಗಲೀ ಮತ್ತು ಪರಮಾತ್ಮನ ದಿವ್ಯವಾಣಿರೂಪ ಸಂದೇಶವಾಗಲೀ ಇವು ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಜನಾಂಗದ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಸ್ವತ್ತು ಅಲ್ಲವೆಂದು ದಿಟ್ಟತನದಿಂದ ಬೋಧಿಸಿದವರು ಶಿಶುನಾಳದ ಶರೀಫ ಸಾಹೇಬರು. ಇವರು ಸರ್ವಧರ್ಮ ಸಮನ್ವಯದ ಸಾಕಾರಮೂರ್ತಿಗಳಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದವರು. ಏಕೆಂದರೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸರ್ವಜ್ಞನಾದ ಪರಮಾತ್ಮನೊಬ್ಬನೇ ಮೂಲ ಜಗದ್ಗುರು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದರು. ಈಶ್ವರನೇ ಪ್ರಾಚೀನ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಆದಿಕಾಲದ ಋಷಿಗಳಿಗೂ ಗುರುವಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇವನು ಕಾಲಕ್ಕೆ ಅತೀತ. ಕಾಲಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟವನಲ್ಲ. ಅಂದರೆ ಈ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಉತ್ಪತ್ತಿ, ಸ್ಥಿತಿ, ಲಯಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟವನಲ್ಲ. ಪುರಾತನಕಾಲದ ಗುರುಗಳು ಕೂಡ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟವರೇ. ಈ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಆದಿಯಲ್ಲಿಯೂ, ಕಳೆದುಹೋದ ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಮುಂದೆಯೂ ಸರ್ವಜ್ಞನಾಗಿ ಇರುವವನು ಪರಮಾತ್ಮನೊಬ್ಬನೇ. ಆದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮೂಲ ಗುರುವು ಪರಮಾತ್ಮನೇ. ಹೀಗಿರುವಾಗ ಪರಮಾತ್ಮನು ದೇಶಕ್ಕೆ ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅನೇಕ ಋಷಿಮುನಿಗಳನ್ನು, ಪೀರಪೈಗಂಬರರನ್ನು, ಶರಣ ಸಂತರನ್ನು ಸಾಧನವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ತನ್ನ ಸಂದೇಶ ಬೀರಿದಾಗ ಜನರು ಆ ಮೂಲ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಮತ್ತು ಪರಮಾತ್ಮನ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಮರೆತು ಈ ಮಹಾತ್ಮರನ್ನೇ ಮುಖ್ಯವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡಾಗ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ಪೂಜೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಅನೇಕ ಧರ್ಮಗಳು, ಪಂಥಗಳು, ಮತಗಳು, ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು. ಈ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ಶಿಶುನಾಳ ಶರೀಫ ಸಾಹೇಬರು, ಸಮನ್ವಯದ ಸಂದೇಶ ಸಾರಿದರು. ಬೋಧ ಒಂದೇ ಬ್ರಹ್ಮನಾದ ಒಂದೇ ಸಾಧನ ಮಾಡುವ ಹಾದಿ ಒಂದೇ ಆದಿಪದ ಒಂದೇ ಶಿಶುನಾಳಧೀಶನ ಭಾಷೆ ಒಂದೇ ಭವನಾಶ ಒಂದೇ ಎಂದು ಹಾಡಿದರು. ಹಾಗಾಗಿ ಶರೀಫ ಸಾಹೇಬರು ಸೂಫಿ ತತ್ತ್ವದ, ಶರಣತತ್ತ್ವದ ಹಾಗೂ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು ಸಾರುವ ಅದ್ವೈತ ತತ್ತ್ವದ ತ್ರಿವೇಣಿ ಸಂಗಮವಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಬಂದರು. ತಂದೆಯ ಪಾತ್ರ ಸಮನ್ವಯದ ಸಾಕಾರಮೂರ್ತಿಗಳಾಗಿ ಶರೀಫ ಸಾಹೇಬರನ್ನು ಬೆಳೆಸುವಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ ಇಮಾಮ ಸಾಹೇಬರು, ತಾಯಿಯಾದ ಹಜ್ಜುಮಾರವರ ಪಾತ್ರ ಪ್ರಮುಖವಾದುದೆಂಬುದನ್ನು ನಾವು ಯಾರೂ ಮರೆಯುವಂತಿಲ್ಲ. ಹುಲಗೂರಿನ ಸೂಫಿ ಸಂತರಾದ ಹಜರೇಶಾ ಕಾದ್ರಿಯವರ ವರ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ 1819ರ ಜುಲೈ 3ರಂದು ಈಗಿನ ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶಿಗ್ಗಾಂವಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಶಿಶುವಿನಹಾಳ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಶರೀಫ ಸಾಹೇಬರಿಗೆ ಇಮಾಮ ಸಾಹೇಬರು ಉತ್ತಮ ಸಂಸ್ಕಾರ ಕೊಡಿಸಿದರು. ಶಿಶುನಾಳದಲ್ಲಿಯೇ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಹಿರೇಮಠದ ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧರಾಮಯ್ಯನವರು ಶರಣ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಪಾಂಡಿತ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದವರಾಗಿದ್ದರು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಶೂನ್ಯ ಸಂಪಾದನೆ, ಚಾಮರಸ ಕವಿ ವಿರಚಿತ ಪ್ರಭುಲಿಂಗಲೀಲೆ ಮೊದಲಾದ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೂ ಮನಮುಟ್ಟುವಂತೆ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಮಠದಲ್ಲಿಯೇ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಗೌಂಟಿ ಶಾಲೆ ಆರಂಭಿಸಿ ಕನ್ನಡ ಓದು ಬರಹ ಕಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ಇಮಾಮ ಸಾಹೇಬರು ಶರೀಫರಿಗೆ ಶರಣ ಸಾಹಿತ್ಯದ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಕಲಿಸಿಕೊಡಬೇಕೆಂಬ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಶರೀಫರನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧರಾಮಯ್ಯ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಬಳಿ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಅತ್ಯಂತ ವಿನಯದಿಂದ, ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳೇ, ನಮ್ಮ ಶರೀಫನಿಗೆ ತಮ್ಮಲ್ಲಿರುವಂಥ ಶರಣ ಸಾಹಿತ್ಯದ ರಹಸ್ಯ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಧಾರೆ ಎರೆದು ಪೋಷಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವರ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗೆ ಮಹಾಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರು ಮನ್ನಿಸಿ ಶರೀಫರಿಗೆ ಕನ್ನಡ ಕಲಿಸುವುದರ ಜತೆಗೆ ಶರಣರ ವಚನಾಮೃತವನ್ನು ಮನದಣಿಯುವಂತೆ ಉಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶರೀಫರು ಕನ್ನಡ ಕಲಿತು ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ ಬಳಿಕ ಶಿಶುನಾಳದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿಯೇ ಇರುವ ಕಳಸ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳಾದ, ಯೋಗ ಬಲ್ಲವರಾದ, ದಾರ್ಶನಿಕರಾದ, ಸ್ಥಿತಪ್ರಜ್ಞರಾದ, ಸದಾ ಸಂಚಾರಿಯಾದ, ಅದ್ವೈತಿಗಳಾದ ಗೋವಿಂದಭಟ್ಟರು ನೆಲೆಸಿದ್ದರು. ಅವರ ಅಗಾಧ ಮಹಿಮೆ, ಪ್ರಭಾವ ಸುತ್ತೆಲ್ಲ ಹರಡಿತ್ತು. ಇವರ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾದ ಇಮಾಮ ಸಾಹೇಬರು ಶರೀಫರನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಗೋವಿಂದಭಟ್ಟರ ಬಳಿ ಬಂದು ‘ಪೂಜ್ಯ ಗೋವಿಂದಭಟ್ಟರೇ, ನಮ್ಮ ಮಗನಾದ ಶರೀಫನನ್ನು ತಮ್ಮ ಉಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ನಿಮ್ಮ ಶಿಷ್ಯನನ್ನಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ತಮ್ಮಲಿರುವಂಥ ಅಗಾಧವಾದ ಯೋಗ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಅದ್ವೈತ ತತ್ತ್ವದ ರಹಸ್ಯ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಕರುಣಿಸಿ ಮುಕ್ತನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ’ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ. ಯೋಗ್ಯ ಶಿಷ್ಯನನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದ ಗೋವಿಂದ ಭಟ್ಟರೂ ಶರೀಫರ ಸ್ಥಿತಿ ಗತಿಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಇಮಾಮ ಸಾಹೇಬರ ಮಾತಿಗೆ ಸಮ್ಮತಿಸಿ ಶಿಷ್ಯನನ್ನಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ತಮ್ಮಲ್ಲಿರುವ ಸಕಲ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಶರೀಫರಿಗೆ ಧಾರೆ ಎರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇಂದಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ಮಸೀದಿಗೆ ಹೋಗುವ ನಮ್ಮ ಮಗು ಆಕಸ್ಮಾತ್ ಸ್ನೇಹಿತರ ಜತೆಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಮಠ ಮಂದಿರಗಳಿಗೆ ಹೋದರೆ, ತಂದೆಯಾದವನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಥವಾ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಮಠ ಮಂದಿರಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಮಗು ಆಕಸ್ಮಾತ್ ಸ್ನೇಹಿತರ ಜತೆಗೆ ಕೂಡಿಕೊಂಡು ಮಸೀದಿ, ದರ್ಗಾಗಳಿಗೆ ಹೋದರೆ ತಂದೆಯಾದವನು ಆ ಮಗುವನ್ನೂ ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ಸಂಕುಚಿತ ಭಾವನೆ ಉಳ್ಳವರಾಗಿ, ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿಗಳಾಗಿ, ಕೋಮುವಾದಿಗಳಾಗಿ, ನಾವೆಲ್ಲ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಇಂದಿನ ದಿನಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ, ಸ್ವತಃ ತಂದೆಯಾದ ಇಮಾಮ ಸಾಹೇಬರು ಕುರ್​ಆನ್ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ ನಿತ್ಯವೂ ನಮಾಜ್ ಮಾಡುವ ಮಗನನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಧರ್ಮ, ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಮೀರಿ ಮಠಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಶರಣ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿಸುತ್ತಾರೆಂದರೆ ಹಾಗೂ ಗೋವಿಂದ ಭಟ್ಟರ ಬಳಿ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳ ಸಾರವಾದ ಅದ್ವೈತತತ್ತ್ವದ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿಸುತ್ತಾರೆಂದರೆ ಅವರ ವಿಶಾಲ ಭಾವನೆ ಎಂಥದ್ದಿತ್ತೆಂದು ನಾವು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಇಂದು ಪ್ರತಿ ತಂದೆಯೂ ಕೂಡ ತಮ್ಮ ಮಗು ವಿಶಾಲ ಭಾವನೆಯಿಂದ ಬೆಳೆಯಬೇಕಾಗಿತ್ತೆಂದರೆ ತಮ್ಮ ಧರ್ಮದ ಅಧ್ಯಯನದ ಜತೆಗೆ ಅನ್ಯಧರ್ಮದ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನೂ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡಬೇಕು. ಹೀಗಾದಾಗಲೇ ಕೋಮು ಸಾಮರಸ್ಯ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿ ಶಾಂತಿ ನೆಲೆಸುತ್ತದೆ. ಅನ್ಯಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಶರೀಫನಿಗೆ ಪೂಜ್ಯ ಸಿದ್ಧರಾಮಯ್ಯನವರು ಶರಣ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡುತ್ತಾರೆಂದರೆ ಗುರು ಗೋವಿಂದ ಭಟ್ಟರು ಅದ್ವೈತ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡುತ್ತಾರೆಂದರೆ ಅವರ ಭಾವನೆಯೂ ಎಷ್ಟೊಂದು ವಿಶಾಲವಾಗಿತ್ತೆಂಬುದನ್ನು ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಚಿಂತನೆ ಮಾಡುವ ವಿಷಯ. ಶರೀಫಸಾಹೇಬರು ಗುರು ಗೋವಿಂದಭಟ್ಟರ ಉಪದೇಶಾಮೃತವನ್ನು ಪಾನಮಾಡಿ ಆನಂದದಿಂದ ಉದ್ಗಾರ ತೆಗೆದು, ಹೀಗೆ ಹಾಡಿದರು. ದೊರಕಿದಾ ಗುರು ದೊರಕಿದಾ ಪರಮಾನಂದ ಬೋಧ ಅರಿವಿನೊಳಗೆ ಬಂದು ದೊರಕಿದಾ ಗುರು ದೊರಕಿದಾ ಶಿಶುನಾಳಧೀಶ ಪ್ರ ಕಾಶ ಗೋವಿಂದನ ಅಸಮ ತೇಜೋರೂಪ ಕಿರಣದಿಂದಲೆ ಬಂದು ವ್ಯರ್ಥಕಾಲ ಕಳೆಯದೇ ಮನುಷ್ಯ ಜನ್ಮದ ಸಫಲತೆ ಕುರಿತು ಸಂದೇಶ ನೀಡುತ್ತಾ, ಹೀಗೆ ಹಾಡಿದರು. ಹೋಗುತಿಹುದು ಕಾಯ ವ್ಯರ್ಥ ಇದರ ಲಾಘವ ತಿಳಿದವ ಯೋಗಿ ಸಮರ್ಥ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವಾಗ ಸಾಧಕನಿಗೆ ಅವನ ಪೂರ್ವದ ಹೀನ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳು ಹೇಗೆ ವಿಘ್ನ ಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಂದು ರೂಪಕ ಮಾಡಿ ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸೋರುತಿಹುದು ಮನೆಯ ಮಾಳಿಗಿ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಸೋರುತಿಹುದು ಮನೆಯ ಮಾಳಿಗಿ ದಾರು ಗಟ್ಟಿ ಮಾಳ್ಪರಿಲ್ಲ ಕಾಳ ಕತ್ತಲೆಯೊಳಗೆ ನಾನು ಮೇಲಕೇರಿ ಯೋಗಲಾರೆ ಅಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಜೀವನು ಸಂಸಾರದ ವ್ಯಾಮೋಹದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಆಯುಷ್ಯ ಕಳೆದು, ಮುಪ್ಪಿನಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಆಧ್ಯಾತ್ಮದ ಕಡೆ ಮುಖ ಮಾಡದವನನ್ನು ನೋಡಿ ಹೀಗೆ ಹಾಡುತ್ತಾರೆ. ಬಿದ್ದಿಯಬೇ ಮುದುಕಿ ಬಿದ್ದಿಯಬೇ || ಸದ್ಯಕ್ಕಿದು ಹುಲುಗೂರು ಸಂತಿ ಗದ್ದಲದೊಳಗ್ಯಾಕ ನಿಂತಿ? ಬಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿ ಒದ್ದಾಡಿದರ ಎದ್ದು ಹ್ಯಾಂಗ ಹಿಂದಕ ಬರತಿ? ಬಿದ್ದಿಯಬೇ ಮುದುಕಿ ಬಿದ್ದಿಯಬೇ || ಪರಮಾತ್ಮನ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ ಹೊರಗೆ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅಂತಮುಖಿಗಳಾಗಿ ದೇಹವೆಂಬ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅವನನ್ನು ಕಾಣಬೇಕೆಂಬ ಸಂದೇಶ ನೀಡುತ್ತ ಹೀಗೆ ಹಾಡಿದರು. ಗುಡಿಯ ನೋಡಿರಣ್ಣ ದೇಹದ ಗುಡಿಯ ನೋಡಿರಣ್ಣ | ಗುಡಿಯ ನೋಡಿರಿದು ಪೊಡವಿಗೊಡೆಯ ಕಡುಬೆಡಗಿನೋಳ್ ಒಳಗಡಗಿಕೊಂಡಿಹ ಗುಡಿಯ ನೋಡಿರಣ್ಣ, ದೇಹದ ಗುಡಿಯ ನೋಡಿರಣ್ಣ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತರು ದೇಹ ಧರಿಸಿದರೂ ಕೂಡ ಅದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದ್ದುಕೊಂಡು ಹೇಗೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾರೆಂದು ಬಹಳ ಸೊಗಸಾಗಿ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಧುಗಳ ಸಹಜ ಪಥವಿದು ಆನಂದದಿಂದಿರುವುದು || ಬೇಕು ಬ್ಯಾಡಾ ಎಂಬುದನೆಲ್ಲಾ ಸಾಕು ಮಾಡಿ ವಿಷಯ ನೂಕಿ ಲೋಕದೊಳು ಏಕವಾಗಿ ಮೂಕರಂತೆ ಚರಿಸುತಿಹರು || 1 || ಎಲ್ಲೆ ಕುಳಿತರಲ್ಲೆ ದೃಷ್ಟಿ ಎಲ್ಲೆ ನಿಂತರಲ್ಲೆ ಲಕ್ಷ ಅಲ್ಲೆ ಇಲ್ಲೆಯೆಂಬುದಳಿದು ಎಲ್ಲ ತಾವಾಗಿ ಚರಿಸುತಿಹರು || 2 || ದೇಹಧರಿಸಿ ಮೋಹ ಸರಿಸಿ ದೇಹಭೋಗ ನಿತ್ಯ ನೀಗಿ ನಿರ್ಮಲಾತ್ಮ ಶಿಶುನಾಳೇಶನ ಬೆಳಕಿನೊಳು ಬೆಳಗುತಿಹರು || 3 || ವಿಷಮತೆಯಲ್ಲಿ ಸಮತೆ ಶರೀಫ ಸಾಹೇಬರು ಆಧ್ಯಾತ್ಮ ಸಾಧನೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಮುಲ್ಕಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮುಗಿಸಿಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಕೆಲವು ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿಯೂ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದರು. ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕುಂದಗೋಳದ ಫಾತೀಮಾ ಅವರ ಜೊತೆಗೆ ಲಗ್ನವಾಗಿ ಗ್ರಹಸ್ಥ ಜೀವನವನ್ನು ಸ್ವೀಕಾರ ಮಾಡಿದರು. ಅವರ ದಾಂಪತ್ಯ ಜೀವನದ ಫಲವಾಗಿ ಒಂದು ಹೆಣ್ಣು ಮಗು ಹುಟ್ಟಿತು. ಆ ಹೆಣ್ಣು ಮಗು ಬಹಳ ಕಾಲ ಬದುಕಲಿಲ್ಲ. ಆ ಮಗುವಿನ ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿ ಫಾತೀಮಾ ಅವರೂ ಕೂಡ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ತೀರಿಕೊಂಡರು. ಅಂಥ ದುಃಖದ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ, ಮೋಹದ ಹೆಂಡತಿ ತೀರಿದ ಬಳಿಕ ಮಾವನ ಮನೆಯ ಹಂಗಿನ್ಯಾಕೋ ಎಂದು ಬದುಕಿನ ಸ್ಥಿತಿ ವಿವರಿಸಿದರು. ಬಿಡತೇನಿ ದೇಹ ಬಿಡತೇನಿ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಈ ನಾಡಿನ ತುಂಬೆಲ್ಲ ಸಂಚರಿಸಿ, ಜನಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡುತ್ತ ಭಾವೈಕ್ಯದ ಸಂದೇಶ ಬೀರುತ್ತ, ನಡೆಯೋ ದೇವರ ಚಾಕರಿಗೆ ಮುಕ್ತಿಗೊಡೆಯ ಖಾದರಲಿಂಗ ನೆಲೆಸಿರ್ಪ ಗಿರಿಗೆ ಎಂದು ಹಾಡುತ್ತ ಜ್ಞಾನದ ಶಿಖರವನ್ನೇರಿ ತುತ್ತ ತುದಿಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತು, ನಾ ನಾ ಎಂಬುದು ನಾನಲ್ಲ ಈ ಮಾನುಷ ಜನ್ಮವು ನಾನಲ್ಲ, ಜಾತಿಗೋತ್ರಗಳು ನಾನಲ್ಲ, ಬಹು ಪ್ರೀತಿಯ ಸತಿ ಸುತ ನಾನಲ್ಲ, ವೇದ ಓದುಗಳು ನಾನಲ್ಲ, ಒಣ ವಾದ ಮಾಡಿದವ ನಾನಲ್ಲ, ನಾನಾ ರೂಪವು ನಾನಲ್ಲ, ನಾ ಶಿಶುನಾಳಧೀಶನ ಬಿಡಲಿಲ್ಲ ಶರೀಫರು ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಸದಾ ಸಂಚಾರಿಯಾಗಿಯೇ ಬದುಕುತ್ತ ತಮ್ಮ ಪದ್ಯಗಳಿಂದ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಬರುವ ಅನಂತ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ನೀಡುತ್ತ ಸಾಧಕರಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತ, ದುರ್ಜನರನ್ನು ತಿದ್ದಿ ತೀಡುತ್ತ, ಯೋಗದ ಮಹತ್ವವವನ್ನು ಸಾರುತ್ತ, ಅದ್ವೈತ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತ, ಜಾತಿ ಮತಗಳೆಲ್ಲ ಮನುಜ ಕಲ್ಪಿತದ ಸಂಕೋಲೆ ಎಂದು ಸಾರಿ ಧಿಕ್ಕರಿಸುತ್ತ ಸರ್ವಧರ್ಮ ಸಮನ್ವಯದ ಸಂದೇಶ ಬೀರುತ್ತ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಸಂಚರಿಸಿದವರು ಶಿಶುನಾಳ ಶರೀಫ ಸಾಹೇಬರು. ಇವರ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇವರ ಒಡನಾಡಿಗಳಾಗಿ ಇದ್ದವರಲ್ಲಿ ನವಲಗುಂದದ ನಾಗಲಿಂಗಪ್ಪನವರು, ಗರಗದ ಮಡಿವಾಳಪ್ಪನವರು, ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯ ಸಿದ್ಧಾರೂಢರು, ಉಣಕಲ್ಲದ ಸಿದ್ಧಪ್ಪಜ್ಜ ಮೊದಲಾದವರು ಪ್ರಮುಖರು. ಇಂಥ ಶರೀಫರಿಗೂ ಕೂಡ ಅಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂಕೋಚಿತ ಮನೋಭಾವನೆ ಉಳ್ಳವರು ಪೀಡಿಸದೇ, ತೊಂದರೆ ಕೊಡದೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಶರೀಫರು ಆವಾಗಲೂ ಕೂಡ ಅವರಿಗೆ ದಿಟ್ಟತನದಿಂದ ಉತ್ತರ ಕೊಟ್ಟರು. ನನ್ನೊಳಗೆ ನಾ ತಿಳಕೊಂಡೆ ಎನಗೆ ಬೇಕಾದ ಗಂಡನ ಮಾಡಿಕೊಂಡೆ ಆಜ್ಞಾಪ್ರಕಾರ ನಡಕೊಂಡೆ ನಾ ಎಲ್ಲರ ಹಂಗೊಂದು ಹರಕೊಂಡೆ ಮತ್ತೆ ಕೂಡ ನಿಂದಿಸಿದ ಪೀಡಿಸಿದ ಜನರಿಗೆ ಹೀಗೆ ಉತ್ತ್ತಸಿದರು. ಸದ್ಗುರು ಸಾಕಿದ ಮದ್ದಾನೆ ಬರುತಿದೆ ಎದ್ದು ಹೋಗಿರಿ ಇದ್ದ ನಿಂದಕರೆಲ್ಲ ಬಿದ್ದು ಈ ಭವದೊಳು ಹೊರಳ್ಯಾಡೋ ಜನರನ್ನು ಉದ್ಧಾರ ಮಾಡುತ ಬರುತಲಿದೆ. ಶಿಶುನಾಳ ಶರೀಫರು ಕನ್ನಡದ ಅನುಭಾವಿ ಕವಿ. ಲೌಕಿಕದ ಎಲ್ಲ ಬೆಡಗು ಬಿನ್ನಾಣಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲ ಕವಿ. ಲೌಕಿಕ ಅನುಭವಗಳ ತಾತ್ವಿಕ ದರ್ಶನಕ್ಕಿಳಿದು ಮಾತಾಡಿದರು. ಹೀಗಾಗಿಯೆ ಅನುಭಾವಿ ಕವಿ ಎನಿಸಿಕೊಂಡರು. ಕನ್ನಡ ತತ್ವಪದಕಾರರಲ್ಲಿ ಅವರದೇ ಒಂದು ತೂಕ. 18-19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಕಾವ್ಯದ ಭಿನ್ನ ಸಾಧ್ಯತೆಯೊಂದನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಟ್ಟರು. ತನ್ನ ಕಾಲದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಘರ್ಷ, ಆಧುನಿಕತೆಯ ಪ್ರವೇಶ, ರಾಜಕಾರಣ, ಧರ್ಮಗಳ ಕೊಳುಕೊಡೆ, ಅಂಚಿನ ಸಮುದಾಯಗಳ ದನಿ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟು ಹುರಿಗೊಳಿಸಿ ಕಾವ್ಯವಾಗಿಸಿದರು. ಅವರ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಆಶಯ, ಹೊಸ ಆಕೃತಿ ಮೈದಳೆದ ಬಗೆಯನ್ನು ಕನ್ನಡ ಕಾವ್ಯಲೋಕ ಈಗಾಗಲೆ ಗುರುತಿಸಿದೆೆ. ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಕವಿಯೊಬ್ಬ ಕೇವಲ ಸಂವೇದನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಅದರ ಆಕೃತಿ, ಭಾಷೆ, ಶೈಲಿ, ನುಡಿಗಟ್ಟಿನಲ್ಲೂ ಹೊಸತನಕ್ಕಾಗಿ ಹಂಬಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ಶರೀಫರು ಹಾಗೆ ಹಂಬಲಿಸಿ ಎದೆಯ ಹಾಲನ್ನೂ, ಹಾಲಾಹಲವನ್ನೂ ಒಟ್ಟಿಗೇ ಕಾಣಿಸಿದರು. ಜಾತಿ, ಹಣ, ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಮೀರಿ ಬದುಕನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಂಡ ಬಗೆಯೇ ಅವರ ಕಾವ್ಯದ ಒಟ್ಟು ಭಿತ್ತಿಯನ್ನು ಸೃಜಿಸಿದೆ. ಶರೀಫರಂಥ ಫಕೀರರಿಗೆ ಇದು ಸಹಜ ಆಯ್ಕೆಯೇ ಆಗಿತ್ತು. ಕಳಸದ ಗುರು ಗೋವಿಂದಭಟ್ಟರ ಒಡನಾಟ ಇದನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಒಯ್ದಿತು. ಈ ಕವಿಗಳ ಸಂಬಂಧ ಎರಡು ಧರ್ಮಗಳ ಬೆಸುಗೆಯಲ್ಲಿ ಧರ್ಮದ ವಿಕಾರಗಳನ್ನು ಕಳೆದು ಒಳಿತನ್ನಷ್ಟೆ ಅನ್ವೇಷಿಸಿತು. ಸಹಜ, ಸರಳ ಬದುಕಿನ ನೆಮ್ಮದಿ, ಘನತೆಯನ್ನೇ ಹುಡುಕಿತು. ವಚನಕಾರರು ಛಲ ಬೇಕು ಶರಣಂಗೆ ಎಂದರೆ, ಶರೀಫರು ಎಚ್ಚರವಿರಲಿ ತಮ್ಮಾ ಎಂದರು. ಜಾತಿ, ಹಣ, ಅಧಿಕಾರ ಕುರಿತ ಎಚ್ಚರ. ಸ್ವಲ್ಪ ತಿಳಿದು ಸಂಸಾರ ಮಾಡಿದರೆ, ಎಚ್ಚರದಿಂದ ಜೀವನದ ವ್ಯಾಪರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರೆ ನಾಲ್ಕು ದಿನ ನೆಮ್ಮದಿಯಾಗಿ ಬಾಳಬಹುದೆಂದರು. ದೇಹವೇ ಮಸೀದಿ, ದೇಗುಲವೆಂದು ನಂಬಿದರು. ತಮ್ಮ ಸಾಮಾನ್ಯ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯ ದಾರಿಗಳನ್ನೆ ಘನವಾಗಿ ತೆರೆದು ತೋರಿಸಿದರು. ಜನ ಇಂಥ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯ ದಾರಿಗಳಿಗೆ ಬೆರಗಾಯಿತು. ಗುಡ್ಡ, ಕಾಡು, ಮೇಡು ಅಲೆಯುತಿದ್ದ ಶರೀಫರು ತಮ್ಮ ಕವಿ ಎನಿಸಿತು. ಅವರ ಹುಚ್ಚಾಟಗಳು, ಮೌನಗಳ, ಜಗಳಗಳು ಒಳಗಣ್ಣು ತೆರೆಸುವ ಸಾಧನಗಳಾದವು. ದಂತಕತೆಗಳಾಗಿ ಸಮುದಾಯದ ಹಲವು ಅರ್ಥಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾದವು. ಸ್ಥಳೀಯ ಅನುಭವಗಳು ಪ್ರಜ್ಞೆಗಳಾಗಿ ವಿಕಾಸಗೊಂಡವು. ವಿಚಾರಗಳಾಗಿ ತತ್ವಗಳಾಗಿ ಜನಮಾನಸದಲ್ಲಿ ಬೆರೆತುಹೋದವು. ಒಬ್ಬ ಕವಿಯ ನಿಜವಾದ ಅದೃಷ್ಟವೆಂದರೆ ಇದೇ ಇರಬೇಕು. ಶರೀಫರ ತತ್ವಪದಗಳು ಯಾವುದಾದರೊಂದು ಸ್ಥಾಪಿತ ಮತಕ್ಕೆ ಗಂಟುಬಿದ್ದವುಗಳಲ್ಲ. ಶರೀಫರದೇ ಒಂದು ಮತವಿದೆ. ಅದು ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತ, ವಚನ, ಕೀರ್ತನೆ, ಪ್ರಭುಲಿಂಗಲೀಲೆ, ಸೂಫೀತತ್ವ ಎಲ್ಲವುಗಳಿಂದ ಕಲಿತಿದೆ. ತಮ್ಮ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಪಂಥಗಳ ತೆಕ್ಕೆಗೂ ಬಂದರು. ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯ ಸಿದ್ದಾರೂಢರು, ಗರಗದ ಮಡಿವಾಳಪ್ಪನವರು, ನವಲಗುಂದದ ನಾಗಲಿಂಗಜ್ಜ ಇವರ ಒಡನಾಟ ಮತ್ತು ಇವರ ಕುರಿತ ಜನಕಥನಗಳು ಶರೀಫರ ಚಿಂತನೆಯ ದಾರಿಯನ್ನು ಭಿನ್ನವಾಗಿಸಿದವು. ಹಾಗೆಯೇ ಹೊಸಕಾಲದ ಮುನ್ಸೂಚನೆಗಳು ಕೂಡ ಇವೆ. ಗಿರಣಿಯ ವಿಸ್ತಾರ, ಬದುಕಿನ ಹಾಗೂ ಸಮಾಜದ ವಿಸ್ತಾರದ ಸಂಕೇತವೂ ಆಯಿತು. ಆ ಕಾಲದ ಪಲ್ಲಟಗಳ ಸೂಚನೆಯೂ ಆಯಿತು. ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮ, ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಕರ್ಮಠತನವನ್ನು ಮೀರಿನಿಂತಿದ್ದೆ ದೊಡ್ಡ ಸಾಧನೆ. ಇಂಥ ಕರ್ಮಠತನವನ್ನು ಮೀರುವ ಹಲವು ಹೊಸ ಕಾವ್ಯದಾರಿಗಳು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಎಂಬಂತೆ ಹೊಸ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ತೆರೆದುಕೊಂಡವು. ಕಾವ್ಯದ ಈ ಹೊಸದಾರಿಗಳು ಹೊಸ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಸೂಚನೆಗಳು ಕೂಡ ಹೌದು. ಗಂಧ ವಿಭೂತಿ ತೊಗಲಿಗೆ ಧರಿಸಿ, ಜಾತಿ ಜಾತಿ ಬ್ಯಾರೆಯೆನಿಸಿ ಶೀಲದ ಮಾತಾಡತಿರಿ ನಾಡೆಲ್ಲ ನಟನೆ ಇರದ ಹಾದಿ ತೋರುವವನು ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದ ಮಂದಿ ಮಧ್ಯ ಇದ್ದೂ ತಣ್ಣಗಿರುವವನು ಕಟಕಿ ನುಡಿಗೆ ಜಗ್ಗದಿರುವವನು ತನ್ನ ನಿಜದ ಧ್ಯಾನ ನಡೆಸುವವನು ಇವೆಲ್ಲ ಶರೀಫರು ಒಂದು ಮೌಲ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡ ಬಗೆ. ಇಂಥ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಸ್ವೀಕಾರವೆ ನಿಜ ಬದುಕಿನ ಸ್ವೀಕಾರ ಕೂಡ ಆಗಿದೆ. ==ಚಲನಚಿತ್ರ == ೧೯೯೦ ರಲ್ಲಿ [[ಟಿ.ಎಸ್.ನಾಗಾಭರಣ]] ಅವರ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ [[ಸಂತ ಶಿಶುನಾಳ ಶರೀಫ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಸಂತ ಶಿಶುನಾಳ ಶರೀಫ]] ಚಿತ್ರವು ತೆರೆಕಂಡಿತು. ಕನ್ನಡ ನಟರಾದ [[ಶ್ರೀಧರ್]], ಸಾಹಿತಿಗಳಾದ [[ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡ್]] ಹಾಗೂ ನಟಿ [[ಸುಮನ್ ರಂಗನಾಥ್]] ಅವರು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರವು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗಳಲ್ಲಿ '''ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕತಾ ಚಿತ್ರ'''ವೆಂಬ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಯಿತು. ==ಹಾಡುಗಳು== ಕನ್ನಡದ ಖ್ಯಾತ ಹಾಡುಗಾರ ಶ್ರೀ [[ಸಿ ಅಶ್ವತ್ಥ್|ಅಶ್ವಥ್ಥ]]ರು ಇವರ ಅನೇಕ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಖ್ಯಾತ ಕಲಾವಿದ [[ರಘು ದೀಕ್ಷಿತ್]] ಅವರು ಶಿಶುನಾಳ ಶರೀಫರ ಕೆಲ ಗೀತೆಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಶೈಲಿಯ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆ ನೀಡಿ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.livemint.com/Sundayapp/0irwa2rMY1lUJKtPEtX4sO/A-brief-history-of-the-Bhakti-movement.html A brief history of the Bhakti movement www.livemint.com/]</ref> ==ನಿಧನ== ಇಂಥ ದಿವ್ಯ ಸಂದೇಶ ನೀಡುತ್ತ 70 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಬದುಕಿ ಹುಟ್ಟಿದ ದಿನದಂದೇ (1889 March 7) ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹೇಳಿ ಕೇಳಿ, ಬಿಡತೇನಿ ದೇಹ ಬಿಡತೇನಿ ಎಂದು ಹಾಡುತ್ತ ವಿದೇಹ ಕೈವಲ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದು ಶಿಶುನಾಳಧೀಶನಲ್ಲಿ ಒಂದಾದರು. ಅವರ ದಿವ್ಯ ಸಂದೇಶ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರಿಗೆ ದಾರಿದೀಪವಾಗಲಿ. ತುಂಬು ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸಿದ ಶರೀಫರ ಮರಣದ ತರುವಾಯ ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯು ಹಿಂದು ಹಾಗು ಮುಸಲ್ಮಾನ ಭಕ್ತರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ನೆರವೇರಿತು. ==ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು== * ಶಿಶುನಾಳ ಷರೀಫರ ತತ್ವಪದಗಳ ಸಾಹಿತ್ಯ- ವಿಕಿ ಸೋರ್ಸ್:->[https://kn.wikisource.org/wiki/ಶರೀಫ_ಸಾಹಿತ್ಯ] * ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯ:[https://kn.wikisource.org/wiki/ದಾಸ_ಸಾಹಿತ್ಯ] * ಗೋವಿಂದಭಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಶರೀಫ:[https://i.ytimg.com/vi/mOmM7QwKp7s/0.jpg]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * ಯು ಟ್ಯೂಬ್:[https://wn.com/santa_shishunala_sharifa] {{wikisource|ಶರೀಫ|ಶಿಶುನಾಳ ಶರೀಫ}} * ಶಿಶುನಾಳ ಷರೀಫರ ಪದಗಳು - ಚಿಲುಮೆ ತಾಣದಲ್ಲಿ:->[http://chilume.com/?author=20] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಂತರು]] [[ವರ್ಗ:ದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯ]] 5lkxvf3phuais3mjnnldmxlfl7r93c1 0 10632 1431455 1352361 2026-10-06T19:13:52Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431455 wikitext text/x-wiki [[೧೯೨೮]]ರ '''"ನೆಹರು ವರದಿ"''' ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಜ್ಞಾಪನಾ ಪತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಸರ್ವ ಪಕ್ಷ ಸಮಿತಿಯು ನಿವೇದಿಸಿತ್ತು. ಈ ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯನ್ನು [[ಮೋತಿಲಾಲ್ ನೆಹರು]] ವಹಿಸಿದ್ದರು, ಹಾಗೂ ಅವರ ಪುತ್ರ [[ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು]] ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಈ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ಸದಸ್ಯರಿದ್ದು, ಅವರಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಮುಸ್ಲಿಮರಾಗಿದ್ದರು. ==ಸ್ವಂತ ಸಂವಿಧಾನ ರಚನೆಯ ಹಕ್ಕು== ಬ್ರಿಟಿಷರ ಪ್ರಕಾರ, [[ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ]]ವನ್ನು ರಚಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಬ್ರಿಟಿಷರದ್ದೇ ಆಗಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕೆ ಭಾರತೀಯರ ಅಸಮಾಧಾನ ಇದ್ದೇ ಇತ್ತು.llll ==''ನೆಹರು ವರದಿ''== ನೆಹರು ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಧೀನ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿರಬೇಕೆಂದು. ಈ ವರದಿಯ ಕೆಲವು ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳು ಹೀಗಿವೆ: ([http://www.storyofpakistan.com/articletext.asp?artid=A036&Pg=1 details] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070310235304/http://www.storyofpakistan.com/articletext.asp?artid=A036&Pg=1 |date=2007-03-10 }}) * ಸರಕಾರದ ಎಲ್ಲ ಅಧಿಕಾರಗಳು - ಶಾಸಕಾಂಗ, ಕಾರ್ಯಾಂಗ, ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗ - ಜನರಿಂದ ದೊರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಹಾಗೂ ಈ ಸಂವಿಧಾನ ಕೊಡುವ ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತವೆ. * ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಧರ್ಮವಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ನಾಗರಿಕರಾಗಿ ಸಮಾನ ಹಕ್ಕುಗಳಿರುತ್ತವೆ. * ಸಂಯುಕ್ತ ಸರಕಾರವಿದ್ದು ಕೆಲವು ಅಧಿಕಾರಗಳು ಮಾತ್ರ ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರಕ್ಕಿರುತ್ತವೆ. * [[ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]] ಮತ್ತು ಭಾಷಾವಾರು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ * ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕೋಮಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಚುನಾವಣೆ ಪದ್ಧತಿ ಹಾಗೂ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರಗಳು - ಇದ್ಯಾವುದೂ ಈ ವರದಿಯಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ [[೧೯೩೫ರ ಭಾರತ ಸರಕಾರ ಕಾಯ್ದೆ]]ಯು ಇವುಗಳನ್ನು ವಿಪುಲವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟಿತು. * ಭಾರತದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ, ಇದನ್ನು [[ದೇವನಾಗರಿ]] ಅಥವಾ [[ಉರ್ದು]] ಲಿಪಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ಮಾಡಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ([https://web.archive.org/web/20061016115710/http://www.languageinindia.com/may2005/motilalnehrureport1.html details]) ನೆಹರು ವರದಿ ಮತ್ತು [[ಸೈಮನ್ ಆಯೋಗ]]ದ ವರದಿಗಳನ್ನು ಭಾರತದ ದುಂಡು ಮೇಜಿನ ಸಮ್ಮೇಳನಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ [[೧೯೩೫ರ ಭಾರತ ಸರಕಾರ ಕಾಯ್ದೆ]]ಯು ಸೈಮನ್ ಆಯೋಗದ ವರದಿಯ ಮೇಲೆ ಆಧರಿತವಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ನೆಹರು ವರದಿಯ ಪಾತ್ರವೇನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ==ನೆಹರು ವರದಿಗೆ [[ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್‌]]ನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ== ಮುಸ್ಲಿಂ ನಾಯಕರು ನೆಹರು ವರದಿಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ [[ಮಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ ಜಿನ್ನಾ]] [[೧೯೨೯]]ರಲ್ಲಿ [http://www.storyofpakistan.com/articletext.asp?artid=A037 ಹದಿನಾಲ್ಕು ಅಂಶಗಳನ್ನು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051202102650/http://www.storyofpakistan.com/articletext.asp?artid=A037 |date=2005-12-02 }} ಮುಂದಿಟ್ಟರು. ಈ ಅಂಶಗಳು ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ಪ್ರತಿಫಲವಾಗಿ ಮುಂದೆ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯದ ಮುಖ್ಯ ಬೇಡಿಕೆಗಳಾದವು. ಮುಖ್ಯ ವಿರೋಧಗಳೆಂದರೆ: * ಮುಸ್ಲಿಮರಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಚುನಾವಣೆ ಸಮುದಾಯ [http://www.storyofpakistan.com/articletext.asp?artid=A032&Pg=2 The Lucknow Pact] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091102032302/http://www.storyofpakistan.com/articletext.asp?artid=A032&Pg=2 |date=2009-11-02 }} * ಈಶಾನ್ಯ ಮತ್ತು ವಾಯವ್ಯ ಭಾರತಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವಿರುವುದನ್ನು ತಿಳಿದರೂ ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಹುಮತವಿರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಮನಗಂಡ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಪ್ರಾಂತೀಯ ಸರಕಾರಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಕೇಳಿದರು. ==ಇವುಗಳನ್ನೂ ನೋಡಿ== *[[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] *[[ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ]] ==ಉಲ್ಲೇಖನಗಳು== *[http://www.houseofdavid.ca/Ind_uni.htm#gon1935 ಉಲ್ಲೇಖನ] {{Unreferenced}} [[de:Britisch-Indien]] [[fr:Raj britannique]] [[nl:Brits-Indië]] [[pl:Indie Brytyjskie]] [[sv:Brittiska Indien]] {{IndiaFreedom}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿ]] 16k2h8lupiucqso19nsv9op68kadazc 0 11424 1431433 1368686 2026-10-06T13:46:04Z ~2026-53948-65 102172 ಬಸರಕೋಡು ತಾಂಡ 1431433 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೫}} {{Infobox ಊರು | name = ಹಗರಿಬೊಮ್ಮನಹಳ್ಳಿ | native_name = Hagaribommanahalli | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ಪಟ್ಟಣ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Karnataka | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Karnataka, India | latd = 15.04 | latm = | lats = | latNS = N | longd = 76.20 | longm = | longs = | longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ರಾಜ್ಯ | subdivision_name1 = [[ಕರ್ನಾಟಕ]] | subdivision_type2 = ಜಿಲ್ಲೆ | subdivision_name2 = ವಿಜಯನಗರ | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | parts_type = [[Taluka]]s | parts = Hagaribommanahalli | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 7042 | population_as_of = 2001 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[ಕನ್ನಡ]] | timezone1 = IST | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 583212 | registration_plate = KA35 | website = | footnotes = }} '''ಹಗರಿಬೊಮ್ಮನಹಳ್ಳಿ''' [[ವಿಜಯನಗರ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರ. ಈ ತಾಲ್ಲೂಕು [[ಎಣ್ಣೆ]] [[ಬೆಳೆ|ಬೆಳೆಗಳ]] ಹಾಗು ಎಣ್ಣೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಈ ತಾಲುಕಿನ [[ತಂಬ್ರಹಳ್ಳಿ]] [[ಗ್ರಾಮ|ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ]] ಶ್ರೀ ಬಂಡೆ ರಂಗನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಗುಡ್ಡ ಗಮನೀಯ. ಇದರ ಸುತ್ತಲು [[ತುಂಗಭದ್ರ]] ನದಿ ಇದೆ. ಹಗರಿಬೊಮ್ಮನಹಳ್ಳಿ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಮಾಲವಿ [[ಜಲಾಶಯ|ಜಲಾಶಯವಿದೆ]]. ನೀರಾವರಿ ಸವಲತ್ತು ಇಲ್ಲದ [[ರೈತ|ರೈತರು]] ಇದರ ನೀರಿನ ಸದುಪಯೊಗವನ್ನು ಪಡೆಯುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. [[ಕೋಳಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ]] ಕೂಡಾ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೨3 ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ಗಳಿವೆ, ಅವು *ಅಲಬೂರು (ALABOORU) *ಅಂಬಳಿ (AMBALI) *ಬಾಚಿಗೊಂಡನಹಳ್ಳಿ (BACHIGONDANAHALLI) *ಬನ್ನಿಗೋಳ (BANNIGOLA) *ಬನ್ನಿಕಲ್ಲು (BANNIKALLU) *ಬೆಣ್ಣಿಕಲ್ಲು (BENNEKALLU) *ಬ್ಯಾಸಿಗದೇರಿ (BYASIGADERE) *ಚಿಂತ್ರಪಳ್ಳಿ (CHINTRAPALLI) *ದಶಮಾಪುರ (DASAMAPURA) *ಬಲಾಹುಣಸಿ *ಹಗರಿಬೊಮ್ಮನಹಳ್ಳಿ (HAGARIBOMMANAHALLI) *ಹಲಗಾಪುರ (HALAGAPURA) *ಹಂಪಾಪಟ್ಟಣ (HAMPAPATTANA) *ಹಂಪಸಾಗರ (HAMPASAGARA) *ಹನಸಿ (HANASI) *ಕಡಲಬಾಳು (KADALABALU) *ಕೋಗಳಿ (KOGALI) *ಮಾಲವಿ (MALAVI) *ಮರಬ್ಬಿಹಾಳ್‌ (MARABBIHAL) *ಮೋರಿಗೇರಿ (MORIGERI) *ಮುತ್ಕೂರು (MUTHKUR) *ಸೊನ್ನ (SONNA) *ತಂಬ್ರಹಳ್ಳಿ (THAMBRAHALLI) *ಗದ್ದಿಕೆರೆ *ಬಸರಕೋಡು(Basarakodu ) *ಬಸರಕೋಡು ತಾಂಡಾ (BASARAKODU THANDA) {{ವಿಜಯನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಲೂಕುಗಳು}} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಜಯನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಲೂಕುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ತಾಲೂಕುಗಳು]] {{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುಗಳು}} 9p3v11y4mp4eg3tddm5ii9blf98il82 0 12688 1431495 1355572 2026-10-06T23:53:25Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431495 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = ಬಿ.ಕೆ.ಸುಮಿತ್ರಾ | image = | caption = | birth_date = ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೭, ೧೯೪೧ (ವಯಸ್ಸು ೮೨) | genre = ಚಲನಚಿತ್ರ, ಭಾವಗೀತೆ, ಜಾನಪದ ಗೀತೆ | birth_place = ಬಿಳಾಲುಕೊಪ್ಪ, [[ಹೊರನಾಡು]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]] | years_active = ೧೯೬೫ - ಪ್ರಸ್ತುತ | occupation = ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ }}''' '''ಬಿಲಾಲುಕೊಪ್ಪ ಕೃಷ್ಣಯ್ಯ ಸುಮಿತ್ರಾ''', ಬಿ.ಕೆ. ಸುಮಿತ್ರಾ ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಇವರು [[ಕನ್ನಡ]] [[ಚಲನಚಿತ್ರ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಭಾರತೀಯ ಗಾಯಕಿ. ಇವರು ಹಲವಾರು [[ಭಕ್ತಿ]] ಮತ್ತು [[ಜಾನಪದ]] ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Sumitra">{{Cite news|last=Govind|first=Ranjani|date=2016-04-26|title=Singer B.K. Sumitra turns 75|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/singer-bk-sumitra-turns-75/article8521277.ece|access-date=15 September 2020|issn=0971-751X}}</ref> ==ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ== ಸುಮಿತ್ರಾ ಇವರು [[ಕರ್ನಾಟಕ]]ದ [[ಹೊರನಾಡು]] ಸಮೀಪದ ಬಿಲಾಲುಕೊಪ್ಪದಲ್ಲಿ ಗಂಗಮ್ಮ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣಯ್ಯ ದಂಪತಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು. ನಂತರ ಇವರ ಕುಟುಂಬವು [[ಶಿವಮೊಗ್ಗ]]ಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಸುಮಿತ್ರಾ ಅವರು ನಟಿ [[ಪಂಡರೀಬಾಯಿ]]ಯವರ ಸಹೋದರ ಎಂ. ಪ್ರಭಾಕರ್ ಅವರಿಂದ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದರು. ಸುಮಿತ್ರಾ ಎಂ.ಎಲ್.ಸುಧಾಕರ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಅವರ ಪುತ್ರಿ [[:en:Sowmya Raoh|ಸೌಮ್ಯಾ ರಾವ್]] ಸಹ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರ ಮಗ [[ಸುನಿಲ್ ರಾವ್]] ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರದ ನಟರಾದರು.<ref name="B.K.Sumitra">{{Cite web|url=https://www.filmibeat.com/celebs/sumithra-b-k.html#biography|title=Celebrity B. K. Sumitra|website=filmibeat.com|access-date=15 September 2020}}</ref> ==ವೃತ್ತಿ== ಇವರು [[:en:G. K. Venkatesh|ಜಿ.ಕೆ.ವೆಂಕಟೇಶ್‌]] ರವರ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನದ [[:en:Kavaleredu Kulavandu|ಕವಲೆರಡು ಕುಲವೊಂದು]] ಚಿತ್ರದಿಂದ ಗಾಯಕಿಯಾಗಿ ಚಿತ್ರರಂಗ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web|url=https://mfestindia.com/advisory/Sumitra.html#:~:text=In+1992,+she+has+been,coaching+camps+during+her+tour|title=B K SUMITRA, Singer & Tutor|website=mfestindia.com|access-date=2024-03-24|archive-date=2023-04-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20230409090342/https://mfestindia.com/advisory/Sumitra.html#:~:text=In+1992,+she+has+been,coaching+camps+during+her+tour|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Kavaleredu Kula Ondu (1964) Kannada movie: Cast & Crew|url=https://chiloka.com/movie/kavaleredu-kula-ondu-1964|access-date=2020-09-13|website=chiloka.com}}</ref> ಇವರು ೪೦ ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲದ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ, [[:en:G. K. Venkatesh|ಜಿ.ಕೆ.ವೆಂಕಟೇಶ್]], ಆರ್.ಸುದರ್ಶನಂ, ವಿಜಯ ಭಾಸ್ಕರ್, [[:en:M. Ranga Rao|ಎಮ್.ರಂಗ ರಾವ್]], ರಾಜನ್-ನಾಗೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಅನೂಪ್ ಸೀಳಿನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಸಂಯೋಜಕರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಸುಮಿತ್ರಾ ಅವರು ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.prajavani.net/tags/bk-sumitra|title=BK Sumitra|website=Prajavani|access-date=2024-03-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20230409090340/https://www.prajavani.net/tags/bk-sumitra|archive-date=2023-04-09|url-status=dead}}</ref> == ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಾಡುಗಳು == * ಸಂಪಿಗೆ ಮರದ ಹಸಿರೆಲೆ ನಡುವೆ.... * ನೋಡು ನೋಡು ಕಣ್ಣಾರೆ ನಿಂತಿಹಳು...(ಭಕ್ತಿಗೀತೆ) * ಶರಣರ ಕಾಯೈ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ..(ಭಕ್ತಿಗೀತೆ) * ಇಂದು ಶುಕ್ರವಾರ..ಶುಭವ ತರುವ ವಾರ..(ಭಕ್ತಿಗೀತೆ) * ದ್ವಾದಶ ಸ್ತ್ರೋತ್ರ..(ಭಕ್ತಿ ಗೀತೆ) * ಮಧುರ ಮಧುರವೀ ಮಂಜುಳ ಗಾನ..(ಸತೀ ಸುಕನ್ಯ) * ಧರಣಿ ಮಂಡಲ ಮಧ್ಯದೊಳಗೆ-ಪುಣ್ಯ ಕೋಟಿ...(ತಬ್ಬಲಿಯು ನೀನಾದೆ ಮಗನೇ) *ಎದ್ದೇಲು ಮಂಜುನಾಥ - [[:en: Eddelu Manjunatha |ಎದ್ದೇಲು ಮಂಜುನಾಥ]] (೨೦೦೯) * ನಿಂಬೀಯಾ ಬನಾದ ಮೇಗಳ ಚಂದ್ರಮಾ ಚಂಡಾಡಿದ.(ಜನಪದ ಗೀತೆ) * ಘಲ್ಲು ಘಲ್ಲೆನುತ ಗೆಜ್ಜೆ(ಜನಪದ ಗೀತೆ) == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು == *[[:en: Kannada University, Hampi|ಹಂಪಿ ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ]] ನಾಡೋಜ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/bengaluru/2013/mar/19/b-k-sumitra-takes-us-on-a-journey-down-memory-lane-459828.html|title=B K Sumitra takes us on a journey down memory lane|website=The New Indian Express}}</ref> *ಕೆಂಪೇಗೌಡ ಪ್ರಶಸ್ತಿ *೧೯೯೧ – ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<ref>{{Cite web|url=https://karnataka.gov.in/page/Awards/State+Awards/Rajyotsava+Awards/en|title=Karnataka Government|website=karnataka.gov.in}}</ref> *೧೯೯೨ - ಸಂಗೀತ ನೃತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ *೨೦೧೭ – ಕರ್ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರ ಅಕಾಡೆಮಿಯಿಂದ ಜಿ. ವಿ. ಅಯ್ಯರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<ref>{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/content/599414/annual-film-awards-presented.html|title=Annual film awards presented|date=March 4, 2017|website=Deccan Herald}}</ref> *೨೦೧೯ - ಜೀವಮಾನದ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ *೨೦೨೧ - ಕೆ. ಮೋಹನ್‌ದೇವ್ ಆಳ್ವ ಮತ್ತು ಡಾ. ಎಂ.ಕೆ. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಶೈಲಜಾ ಆಳ್ವ ದತ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.<ref>{{Cite web|date=2021-07-19|title=Selected for Kannada Sahitya Parishat Awards-2021|url=https://starofmysore.com/selected-for-kannada-sahitya-parishat-awards-2021/|access-date=2021-09-27|website=Star of Mysore|language=en-US}}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== *{{IMDb title|10519509}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ]] [[ವರ್ಗ: ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]] qbgj8f5jj8f8tc8liepdpi8oqi8tbgq 0 13356 1431435 1429125 2026-10-06T14:26:28Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431435 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer <!-- For more information see [[:Template:Infobox Writer/doc]]. --> | image = Kannada Wikipedia 10th Anniversary (11).jpg | image_size = 500 | alt = | caption = | pseudonym = | birth_name = | birth_date = <!-- {{Birth date and age|YYYY|MM|DD}} --> ೩, ಆಗಸ್ಟ್, ೧೯೪೯ | birth_place = [[ತುಮಕೂರು|ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ]] ಶಿರಾ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ತಾಳಗುಂದ | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} --> | death_place = | resting_place = | occupation = ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿ, ಅಂಕಣಕಾರ, ವಿಜ್ಞಾನ ಲೇಖಕ & ಸಂಪಾದಕ | language = [[ಕನ್ನಡ]] | nationality = [[ಭಾರತೀಯ]] | ethnicity = | citizenship = [[ಭಾರತೀಯ]] | education = ಭೂವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎಸ್ಸಿ | alma_mater = | period = | genre = | subject = Arts | movement = | notableworks = | spouse = | partner = | children = | relatives = | influences = | influenced = | awards = [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಇತ್ಯಾದಿ | signature = | signature_alt = | website = <!-- www.example.com --> | portaldisp = }} '''ತಾಳಗುಂದ ರಾಮಣ್ಣ ಅನಂತರಾಮು''' (ಟಿ. ಆರ್. ಅನಂತರಾಮು) ಒಬ್ಬ ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿ, ಸಂಶೋಧಕ, ಪರಿಶೋಧಕ, ಜನಪ್ರಿಯ ಅಂಕಣಕಾರ, ವಿಜ್ಞಾನ ಲೇಖಕ ಮತ್ತು ಸಂಪಾದಕ. ಇವರು ಅನೇಕ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಅತ್ಯಂತ ವಿಚಾರಪೂರ್ಣ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಲವಾರು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ವಿವಿಧ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಹಲವು ದಶಕಗಳಿಂದ ತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ. [[ಭೂವಿಜ್ಞಾನ|ಭೂವಿಜ್ಞಾನದಂತಹ]] ವಿಷಯದಲ್ಲಿಯ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೂ ಮನಮುಟ್ಟುವಂತೆ ತಲುಪಿಸಿ ಅವರಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿದ ಕನ್ನಡ-ವಿಜ್ಞಾನ ಲೇಖಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರಸಾರ, ಗ್ರಂಥ ರಚನೆ ಹಾಗೂ ಗ್ರಂಥ ಸಂಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. '[[ವಿಸ್ಮಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಮಾಲಿಕೆ]],' ಯಲ್ಲಿ ಕೃತಿಗಳ ಸಂಪಾದನೆ, ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯ, 'ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವಕೋಶ', 'ಜ್ಞಾನ-ವಿಜ್ಞಾನಕೋಶ', 'ಕಿರಿಯರ ಕರ್ನಾಟಕ', 'ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗಾತಿ', 'ಕರ್ನಾಟಕ ಕೋಶ' ಮುಂತಾದ, 'ಪರಾಮರ್ಶನ ಗ್ರಂಥ' ಗಳಿಗೆ ಅವರು ಬರೆದಿರುವ ಲೇಖನ ಮುಂತಾದವುಗಳು ಅನಂತರಾಮುರವರನ್ನು ಕನ್ನಡ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಒಬ್ಬ ವಿಶಿಷ್ಠ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿಸಿವೆ. [[ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ|ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಟನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ]] 'ಪದ ವಿವರಣಾ ಕೋಶ’ ಮತ್ತು ’ಜ್ಞಾನ -ವಿಜ್ಞಾನ ಕೋಶ’ಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸ ಮಹತ್ವದ್ದೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ==ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಜೀವನ== *'ಅನಂತರಾಮು' ಅವರು, ೦೩ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೪೯ರಂದು, [[ತುಮಕೂರು|ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ]] [[ಶಿರಾ]] ತಾಲ್ಲೂಕಿನ, ತಾಳಗುಂದವೆಂಬ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. <ref>{{cite web |title=T R Anantharamu |url=https://www.bookbrahma.com/author/t-r-anantharamu |website=BookBrahma |access-date=21 September 2026}}</ref> * ತಂದೆ ಶ್ರೀ ರಾಮಣ್ಣನವರು. ಸ್ವತಃ ಓದಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಸಕ್ತರಾದ ತಾಯಿ ವೆಂಕಟಲಕ್ಷ್ಮಮ್ಮನವರು ಅನಂತರಾಮುರಿಗೆ ಬಾಲ್ಯದ ಆದರ್ಶವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. * ಸರ್ಕಾರಿ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆ ಹಾಗೂ ಮುನಿಸಿಪಲ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ (೧೯೬೩-೧೯೬೬), ಶಿರಾದಲ್ಲಿ ಶಾಲಾಶಿಕ್ಷಣ ಮುಗಿಸಿದರು. * ತುಮಕೂರು ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ (೧೯೬೬-೭೦) ಪದವಿ ಪಡೆದರು. * ೧೯೭೨ರಲ್ಲಿ [[ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ]] ಎಂ.ಎಸ್ಸಿ (ಭೂವಿಜ್ಞಾನ) ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ತೇರ್ಗಡೆಯಾದರು. ==ವೃತ್ತಿ-ಜೀವನ== * ೧೯೭೨ ರಿಂದ ೧೯೭೬ ರ ವರೆಗೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸರ್ಕಾರಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಭೂವಿಜ್ಞಾನದ ಅಧ್ಯಾಪಕ.<ref>{{cite web |title=T R Anantharamu |url=https://pustakamane.com/@t-r-anantharamu |website=Pustaka Mane |access-date=21 September 2026}}</ref> * ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸುರತ್ಕಲ್ ರೀಜನಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ. * ೧೯೭೭ ರಿಂದ ೨೦೦೮ವರೆಗೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ [[ಭಾರತೀಯ ಭೂ-ವೈಜ್ಞಾನ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಭೂ-ವಿಜ್ಞಾನಿ. * ನಾಡಿನಾದ್ಯಂತ ಚಿನ್ನದ ನಿಕ್ಷೇಪಕ್ಕಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕ ಶೋಧನೆ. ದುರ್ಗಮ ಕಾಡುಗಳ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. * ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದರು. ==ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು: ಜನಪ್ರಿಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರ== * ಕಳೆದ ೪೦ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ನಾಡಿನ ವಿವಿಧ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ೮೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲೇಖನಗಳ ಪ್ರಕಟಣೆ. <ref>{{cite web |title=ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು |url=https://kannadasahithyaparishattu.in/%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%95%E0%B2%9F%E0%B2%A3%E0%B3%86%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81/ |website=ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು |access-date=21 September 2026}}</ref> * ಬೆಂಗಳೂರು ಆಕಾಶವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ೧೯೭೨ರಿಂದಲೂ ವಿಜ್ಞಾನದ ಮುನ್ನಡೆಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಭಾಷಣ, ಸಂದರ್ಶನ. * ಬಹುತೇಕ ಕರ್ನಾಟಕದ ಎಲ್ಲ ಟಿ.ವಿ. ಚಾನೆಲ್‌ಗಳು ಇವರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರಮಾಡಿವೆ. * ಪ್ರಧಾನ ಸಂಪಾದಕ : ಸುಭಾಷ್ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್ `ವಿಸ್ಮಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಮಾಲಿಕೆ` - ೨೭ ಕೃತಿಗಳ ಸಂಪಾದನೆ * [[ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ|ನವಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಸ್ಥೆಯ]] ಪ್ರಕಟಣೆ `ಜ್ಞಾನ-ವಿಜ್ಞಾನ ಕೋಶ`ದ ಸಹಾಯಕ ಸಂಪಾದಕ <ref>{{cite web |title=ವಿಜ್ಞಾನದ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಾತಿರುವುಗಳು |url=https://www.navakarnataka.com/vijnanada-heddariyalli-mahatiruvugalu-anantharamu |website=Navakarnataka Publications |access-date=21 September 2026}}</ref> * ನವಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಸ್ಥೆಯ `ವಿಜ್ಞಾನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಪದ ಸಂಪದದ ಪರಿಷ್ಕತ ಆವೃತ್ತಿಯ (೨೦೧೧) ಸಂಪಾದಕರಲ್ಲೊಬ್ಬರು. * `ನವಕರ್ನಾಟಕ ವಿಜ್ಞಾನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ನಿಘಂಟು’ ಸಂಪಾದಕರು<ref>{{cite web |title=Navakarnataka Vijnana-Tantrajnana Nighantu |url=https://www.navakarnataka.com/navakarnataka-vijnana-tantrajnana-nighantu |website=Navakarnataka Publications |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[ಕುವೆಂಪು ಭಾ಼ಷಾ ಭಾರತಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ]] ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ ಜೆ.ಡಿ. ಬರ್ನಾಲ್‌ರವರ ` ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ’ ಅನುವಾದ ಕೃತಿಗಳ (ನಾಲ್ಕು ಸಂಪುಟಗಳು) ಸಂಪಾದಕರು. (೨೦೧೨) * [[ಪ್ರಜಾವಾಣಿ]] ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ `ವಿಸ್ಮಯ ಜಗತ್ತು’ ಕಿರು ಅಂಕಣಕ್ಕೆ ೨೦೧೨-೧೩ (೭೭೦ ಕಿರು ಮಾಹಿತಿ) * [[ಕಸ್ತೂರಿ (ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆ)|ಕಸ್ತೂರಿ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ]] ಅಂಕಣ ‘ಜ್ಞಾನ ವಿಜ್ಞಾನ’ ಮಾರ್ಚ್, ೨೦೧೪ ರಿಂದ ಇಂದಿಗೂ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. * [[ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು]] ಯೋಜಿಸಿರುವ `ಆಧುನಿಕ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆ’ಯ ಭಾಗವಾಗಿ `ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಪುಟದ ಸಂಪಾದಕ, ೨೦೧೫ * `ಡಿಜಿಟಲ್ ಕನ್ನಡ’ ಇ-ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ವಿಜ್ಞಾನದ ಅಂಕಣ `ಸೈನ್ಸ್ ಸ್ಕೋಪ್’– ೨೦೧೬ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಿಂದ. * ಉದಯಭಾನು ಕಲಾಸಂಘ ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ `ಬೆಂಗಳೂರು ದರ್ಶನ’ಕ್ಕೆ ಮೂರು ಲೇಖನಗಳು ೨೦೧೬ (ಪರಿಷ್ಕೃತ ಆವೃತ್ತಿ). * ಕನ್ನಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ ೨೦೦೩ ’ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗಾತಿ’, ಪರಾಮರ್ಶನ ಗ್ರಂಥಕ್ಕೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಭೂ ವಿಜ್ಞಾನ’ ಕುರಿತಂತೆ ಆಕರ ಲೇಖನ. * ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿರುವ, ಭಾರತೀಯ ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರ '(CIIL)' ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕರ್ನಾಟಕ ಕುರಿತ ’ಭಾಷಾ ಮಂದಾಕಿನಿ’ ಸರಣಿಗೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಭೂ-ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅದ್ಭುತಗಳನ್ನು ಕುರಿತಂತೆ ೨ ಕಂತುಗಳ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಭೂ-ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆ. ==ಟಿ ಆರ್. ಅನಂತರಾಮುರವರ ಪ್ರಕಟಿತ ಕೃತಿಗಳು== ಕನ್ನಡ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು {| class="wikitable" ! colspan="2" |''' ಒಟ್ಟು ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು (ಮೇ 2021ವರೆಗೆ): ೧೧೬ ಕೃತಿಗಳು (ಸಂಪಾದಿತ ಕೃತಿಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ)''' |- |ಸ್ವಂತ ರಚನೆಗಳು |೫೯ ಕೃತಿಗಳು |- |ಅನುವಾದಿತ ಕೃತಿಗಳು |೧೩ ಕೃತಿಗಳು |- |ಸಂಪಾದಿತ ಕೃತಿಗಳು |೩೩ ಕೃತಿಗಳು |- |ಸಂಪಾದನೆ (ಇತರರೊಡನೆ) |೧೦ ಕೃತಿಗಳು |- |ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯ (ಸಂಪಾದನೆ) |೩ ಕೃತಿಗಳು |} ===ಸ್ವಂತ ರಚನೆಗಳು=== {| class="wikitable collapsible sortable" ! colspan="4" |ಸ್ವಂತ ರಚನೆಗಳು: |- ! ಕ್ರಮ ಸಂಖ್ಯೆ !! ಪ್ರಕಟಣೆಯ ವರ್ಷ !! ಪುಸ್ತಕ !! ಪ್ರಕಾಶನ |- | ೧ || ೧೯೭೮ || ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ಸಾಹಿತ್ಯ || ನಭಶ್ರೀ ಪ್ರಕಾಶನ, ಮೈಸೂರು-೫೭೦೦೦೯ |- | ೨ || ೧೯೭೯ || ಎಂ.ಎಸ್. ಕೃಷ್ಣನ್ (ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿ) || ರಾಷ್ಟ್ತೋತ್ಥಾನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೩ || ೧೯೮೦ || ಭೂಮಿಯ ಅಂತರಾಳ<ref>{{cite web |title=ಭೂಮಿಯ ಅಂತರಾಳ |url=https://travp.org/%E0%B2%AD%E0%B3%82%E0%B2%AE%E0%B2%BF%E0%B2%AF-%E0%B2%85%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%B3/ |website=Dr. T R Anantharamu Vignana Pratishtana |access-date=21 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210519001124/https://travp.org/%e0%b2%ad%e0%b3%82%e0%b2%ae%e0%b2%bf%e0%b2%af-%e0%b2%85%e0%b2%82%e0%b2%a4%e0%b2%b0%e0%b2%be%e0%b2%b3/ |archive-date=19 ಮೇ 2021 |url-status=dead}}</ref> || ಕನ್ನಡ ವಿಜ್ಞಾನ ಪರಿಷತ್ತು, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೪ || ೧೯೮೦ || ಬಿಸಿನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆಗಳು || ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು,ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೫ || ೧೯೮೧ || ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಭೂಮಿ || ಕನ್ನಡ ವಿಕಾಸ, ಮೈಸೂರು |- | ೬ || ೧೯೮೫ || ಹಿಮದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ || ರಚನಾ ವಾಚನ, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೭ || ೧೯೯೧ || ಭೂಮಿಯ ವಯಸ್ಸು(೪ನೇ ಮುದ್ರಣ) || [[ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ]], ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೮ || ೧೯೯೧ || ಭೂಗರ್ಭ ಯಾತ್ರೆ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೯ || ೧೯೯೨ || ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಹಿಮಾಲಯ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೧೦ || ೧೯೯೨ || ರಾಜರ ಲೋಹ-ಲೋಹಗಳ ರಾಜ: ಚಿನ್ನ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೧೧ || ೧೯೯೨ || ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೧೨ || ೧೯೯೨ || ಪೆಡಂಭೂತಗಳು ಅಳಿದವೇಕೆ? || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೧೩ || ೧೯೯೨ || ವಿಶ್ವವಿಖ್ಯಾತ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಕೋಪಗಳು || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೧೪ || ೧೯೯೪ || ರತ್ನಗಳು || ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೧೫ || ೧೯೯೪ || ಭೂಕಂಪನಗಳು || ಭಾರತೀಯ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಘ, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೧೬ || ೧೯೯೪ || ಮಳೆ || [[ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], ಹಂಪಿ |- | ೧೭ || ೧೯೯೫ || ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ವೆಗೆನರ್ || [[ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ]], ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೧೮ || ೧೯೯೬ || ಪೆಡಂಭೂತಗಳು: ಮಕ್ಕಳ ಸಚಿತ್ರಕೋಶ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೧೯ || ೧೯೯೭ || ಪ್ರಿ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕ್ ಅನಿಮಲ್ಸ್ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೨೦ || ೧೯೯೯ || ಭೂವಿಜ್ಞಾನ<ref>{{cite web |title=ಭೂವಿಜ್ಞಾನ |url=https://www.bookbrahma.com/book/bhuu-vijnaana |website=BookBrahma |access-date=21 September 2026}}</ref> || ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೨೧ || ೧೯೯೯ || ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ ಸಚಿತ್ರ ವಿಜ್ಞಾನಕೋಶ || ರಾಜ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೨೨ || ೧೯೯೯ || ಚೌಚೌ ಚಾಕಿ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿನೋದ - || [[ಅಂಕಿತ ಪುಸ್ತಕ]], ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೨೩ || ೧೯೯೯ || ಕಾಲಗರ್ಭಕ್ಕೆ ಕೀಲಿಕೈ || ಬ್ಯಾಲದಕೆರೆ ಪ್ರಕಾಶನ, ನಾಗಮಂಗಲ ತಾ. ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆ |- | ೨೪ || ೧೯೯೯ || ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಲೋಹ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ಬ್ಯಾಲದಕೆರೆ ಪ್ರಕಾಶನ, ನಾಗಮಂಗಲ ತಾ. ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆ |- | ೨೫ || ೧೯೯೯ || ಪೆಟ್ರೋಲ್ || ಸಿ.ವಿ.ಜಿ. ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೨೬ || ೨೦೦೦ || ವರಾಹಮಿಹಿರ || ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೨೭ || ೨೦೦೦ || ಬಾನಂಗಳದ ಬತ್ತಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ || ನೆಲಮನೆ ಪ್ರಕಾಶನ, ರಂಗನಾಥಪುರ, ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ, ಮಂಡ್ಯಜಿಲ್ಲೆ, |- | ೨೮ || ೨೦೦೦ || ಬೀರಬಲ್ ಸಾಹ್ನಿ || ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೨೯ || ೨೦೦೨ || ಶಕ್ತಿಸಾರಥಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ: ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ || ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೩೦ || ೨೦೦೨ || ಸೃಷ್ಟಿವಾದಿಗಳ ಮುಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಡಾರ್ವಿನ್ || ಸಿ.ವಿ.ಜಿ. ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೩೧ || ೨೦೦೩ || ಕರ್ತಾರನಿಗೊಂದು ಕಿವಿಮಾತು || ಸಿ.ವಿ.ಜಿ. ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೩೨ || ೨೦೦೫ || ಸರಸ್ವತೀ ನದಿ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರ |- | ೩೩ || ೨೦೦೫ || ದಿವ್ಯನೇತ್ರ || ವರ್ಷಾ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೆöÊಸಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೩೪ || ೨೦೦೬ || ಅಮೂಲ್ಯರೆಡ್ಡಿ || ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೩೫ || ೨೦೦೭ || ದಣಿಯಿಲ್ಲದ ಧರಣಿ || ಸುಧಾ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೆöÊಸಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೩೬ || ೨೦೦೮ || ಪಶ್ಚಿಮಮುಖಿ : ಪ್ರವಾಸ ಕಥನ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೩೭ || ೨೦೦೯ || ಲೋಹವಿದ್ಯಾಪಾರಂಗತ ಕೆ. ನಾಗೇಶರಾವ್ || ಹೊಯ್ಸಳ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘ (ರಿ.)ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೩೮ || ೨೦೦೯ || ತಂತ್ರಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾನೋ ಮಂತ್ರ || ವಸಂತ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೩೯ || ೨೦೦೯ || ಸರ್. ಎಂ. ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ : ಸಾಧಕನ ಹೆಜ್ಜೆಗಳು || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೪೦ || ೨೦೦೯ || ಡಾರ್ವಿನ್ ಕಂಡ ಗಲಪಗಾಸ್ ದ್ವೀಪ || ಪ್ರಗತಿ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೪೧ || ೨೦೦೯ || ದೂರದರ್ಶಕ ಕಂಡ ವಿಶ್ವರೂಪ || ಪ್ರಗತಿ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೪೨ || ೨೦೧೦ || ಜೀವಿರಕ್ಷಕ ಓಜೋನ್ ಪದರ || ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳುರು |- | ೪೩ || ೨೦೧೦ || ವಿಜ್ಞಾನ : ಪ್ರಶ್ನೆ ಪರಿಹಾರ || ವಸಂತ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೪೪ || ೨೦೧೦ || ವಿಜ್ಞಾನ : ಸವಾಲು ಜವಾಬು || ವಸಂತ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೪೫ || ೨೦೧೧ || ವಿಜ್ಞಾನ ಜಗತ್ತು - ೨೦೧೦ || ಶಂಕರ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ, ಗುಲಬರ್ಗಾ |- | ೪೬ || ೨೦೧೧ || ಕೆರೆಗಳು ಬತ್ತಿದಾಗ ಜಲ ಸಮಸ್ಯೆ || ಉದಯಭಾನು ಉನ್ನತ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೪೭ || ೨೦೧೧ || ಮರ್ಫಿ ಲಾ || ಅಂಕಿತ ಪುಸ್ತಕ, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೪೮ || ೨೦೧೧ || ರಸವಿದ್ಯೆ || ಸಪ್ನಾ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೪೯ || ೨೦೧೧ || ನಿಮ್ಮೊಳಗೊಬ್ಬ ಜೀನಿಯಸ್ || ಅರ್ಕಾವತಿ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೫೦ || ೨೦೧೨ || ದೈತ್ಯಪ್ರತಿಭೆಗಳ ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ || ಸಪ್ನಾ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೫೧ || ೨೦೧೩ || ಭೂಮಿಯ ಟೈಂ ಬಾಂಬ್ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೫೨ || ೨೦೧೩ || ನಗ್ ನಗ್ತಾ ವಿಜ್ಞಾನ || ಭೂಮಿ ಬುಕ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೫೩ || ೨೦೧೪ || ಭಾರತರತ್ನ ಸಿ.ಎನ್. ಆರ್. ರಾವ್–ರಸಾಯನ ವಿಜ್ಞಾನದ ಚಿಂತಾಮಣಿ || ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೫೪ || ೨೦೧೫ || ಖ್ಯಾತ ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿ ಬಿ.ಪಿ. ರಾಧಾಕೃಷ್ಣ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೫೫ || ೨೦೧೫ || ಸಲೀಂ ಅಲಿ || ರಾಷ್ಟ್ರೋತ್ಥಾನ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೫೬ || ೨೦೧೬ || ನೀಲಿ ತಿಮಿಂಗಿಲಗಳ ಹೃದಯ || ವಸಂತ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೫೭ || ೨೦೧೮ || ಮತ್ತೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ ಬರ್ಮುಡಾ ಟ್ರೆöಯಾಂಗಲ್ || ಐ.ಬಿ.ಎಚ್. ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೫೮ || ೨೦೧೮ || ಕರೆಯದೆ ಬಂದ ಅತಿಥಿಗಳು || ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇಲಾಖೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೫೯ || ೨೦೧೯ || ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ || ಸಪ್ನಾ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು |} ===ಅನುವಾದಿತ ಕೃತಿಗಳು=== {| class="wikitable collapsible sortable" ! colspan="5" |ಇಂಗ್ಲೀಷಿನಿಂದ ಅನುವಾದಿತ ಕೃತಿಗಳು |- ! ಕ್ರಮ ಸಂಖ್ಯೆ !! ಪ್ರಕಟಣೆಯ ವರ್ಷ !! ಪುಸ್ತಕ !! ಪ್ರಕಾಶನ !! ಮೂಲ |- ! ೧ | ೧೯೯೫ || ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಗಾಗಿ ಸಮುದ್ರ ಮಥನ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್ || ಟಿ.ಕೆ.ಎಸ್. ಮೂರ್ತಿ, |- ! ೨ | ೧೯೯೫ || ನಮ್ಮ ಜಲ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು || ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬುಕ್ ಟ್ರಸ್ಟ್, ಇಂಡಿಯ, ನವದೆಹಲಿ || ರಾಮ |- ! ೩ | ೨೦೦೦ || ವಿಸ್ಮಯಗಳ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್ || ವಿ.ಜಿ. ಕುಲಕರ್ಣಿ. ವಿ.ಜಿ. ಗಂಭೀರ್, ಆರ್. ಎಮ್ ಭಾಗವತ್,. |- ! ೪ | ೨೦೦೭ || ಸುನೀತಾ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ || ಸಪ್ನಾ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು || ಆರಾಧಿಕಾ ಶಮ್, ಕ್ಯಾ. ಎಸ್. ಶೇಷಾದ್ರಿ |- ! ೫ | ೨೦೦೯ || ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ ಕಥೆ (ಇಲಾಖಾ ಪ್ರಕಟಣೆ) || ಗೋವ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಘ ಬೆಂಗಳೂರು || ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಗರ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ, |- ! ೬ | ೨೦೦೫ || ಪರಿಸರಸ್ಥಿತಿ ವರದಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಯೋಜನೆ-೨೦೦೩ || ಅರಣ್ಯ ಜೀವಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಇಲಾಖೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ || |- ! ೭ | ೨೦೦೯ || ವಾಯುಗುಣ ಬದಲಾವಣೆ || ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಪರಿಷತ್ತು || |- ! ೮ | ೨೦೧೧ || ರಾಕೆಟ್ : ಇತಿಹಾಸ, ವಿಜ್ಞಾನ - ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ಪ್ರಿಸಂ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು || |- ! ೯ | ೨೦೧೧ || ಸೌರಶಕ್ತಿಯ ಕಥೆ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು || |- ! ೧೦ | ೨೦೧೩ || ಅಸಾಧಾರಣ ಪರಿಶೋಧಕರು || ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು || |- ! ೧೧ | ೨೦೧೪ || ಮಕ್ಕಳ ಸಚಿತ್ರ ಜ್ವಾನ ಭಂಡಾರ : ಭೂಮಿ || ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು || |- ! ೧೨ | ೨೦೧೪ || ಮಕ್ಕಳ ಸಚಿತ್ರ ಜ್ವಾನ ಭಂಡಾರ : ವಿಶ್ವ || ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು || |- ! ೧೩ | ೨೦೧೬ || ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ ಅವರು ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೆ? || ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು || |} ===ಸಂಪಾದಿತ ಕೃತಿಗಳು=== {| class="wikitable collapsible sortable" ! colspan="5" |ಸಂಪಾದಿತ ಕೃತಿಗಳು |- ! ಕ್ರಮ ಸಂಖ್ಯೆ !! ಪ್ರಕಟಣೆಯ ವರ್ಷ !! ಪುಸ್ತಕ !! ಪ್ರಕಾಶನ |- ! ೧ | ೧೯೯೭ || ಕಾವೇರಿ ಹರಿದು ಬಂದು ದಾರಿ || ದಿಕ್ಸೂಚಿ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬಸವೇಶ್ವರನಗರ, ಬೆಂಗಳೂರು |- ! ೨ | ೨೦೦೦ || ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ ಹೆಜ್ಜೆಗಳು || ಸಿ.ವಿ.ಜಿ. ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು. |- ! ೩ | ೨೦೦೨ || ವಿಸ್ಮಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಮಾಲಿಕೆ (೨೮ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಪ್ರಧಾನ ಸಂಪಾದಕ) || ಸುಭಾಷ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು |- ! ೪ | ೨೦೧೨ || ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ (೪ ಸಂಪುಟಗಳು) (ಜೆ.ಡಿ. ಬರ್ನಾಲ್ ಅವರ `ಸೈನ್ಸ್ ಇನ್ ಹಿಸ್ಟರಿ’) || ಕುವೆಂಪು ಭಾಷಾ ಭಾರತಿ, ಬೆಂಗಳೂರು |- ! ೫ | ೨೦೧೫ || ಆಧುನಿಕ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆ (ಸಂಪುಟ ೧೪ – ವಿಜ್ಞಾನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಪುಟ) || ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು, ಬೆಂಗಳೂರು |- ! ೬ | ೨೦೧೭ || ವಿಜ್ಞಾನದ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಾತಿರುವುಗಳು || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು |- ! ೭ | ೨೦೨೩ || ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಸ್ಮಾರ್ತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು || ಹರಿವು ಬುಕ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು |} ===ಇತರರೊಡನೆ ಸಂಪಾದಿತ ಕೃತಿಗಳು=== {| class="wikitable collapsible sortable" ! colspan="4" |ಇತರರೊಡನೆ ಸಂಪಾದಿತ ಕೃತಿಗಳು |- ! ಕ್ರಮ ಸಂಖ್ಯೆ !! ಪ್ರಕಟಣೆಯ ವರ್ಷ !! ಪುಸ್ತಕ !! ಪ್ರಕಾಶನ || ಟಿಪ್ಪಣಿ |- ! ೧ | ೧೯೯೮ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಜ್ಞಾನ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೋಶ (೪ ಸಂಪುಟಗಳು - ಸಹ ಸಂಪಾದಕ) || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು |- ! ೨ | ೨೦೧೧ || ವಿಜ್ಞಾನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಪದಸಂಪದ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು |- ! ೩ | ೨೦೧೨ || ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂವಹನೆ || ಉದಯಭಾನು ಕಲಾಸಂಘ, ಬೆಂಗಳೂರು |- ! ೪ | ೨೦೧೨ || ವಿಜ್ಞಾನ (ಬೆಳ್ಳಾವೆ ವೆಂಕಟನಾರಣಪ್ಪ ನಂಗಪುರಂ ವೆಂಕಟೇಶ ಐಯ್ಯಂಗಾರ್) || ಉದಯಭಾನು ಕಲಾಸಂಘ, ಬೆಂಗಳೂರು |- ! ೫ | ೨೦೧೩ || ವಿಜ್ಞಾನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ನಿಘಂಟು || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು |- ! ೬ | ೨೦೧೩ || ಕಿರಿಯರ ಸಚಿತ್ರ ವಿಶ್ವಕೋಶ || ವಸಂತ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು |- ! ೭ | ೨೦೧೩ || ವಿಜ್ಞಾನ ಯಾನ || ಸಮೃದ್ಧ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು |- ! ೮ | ೨೦೧೮ || ಮೀನಾಕ್ಷಿಯ ಸೌಗಂಧ (ಬಿ.ಜಿ.ಎಲ್. ಸ್ವಾಮಿ ಅವರ ಬಿಡಿ ಲೇಖನಗಳು) || ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರು |- ! ೯ | ೨೦೨೧ || ನಮ್ಮ ದೇಹದ ವಿಜ್ಞಾನ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು || ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಸಂಪಾದಕರು: [[ನಾ. ಸೋಮೇಶ್ವರ]] |- ! ೧೦ | ೨೦೨೩ || ಖಗೋಳ ದರ್ಶನ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು || ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಸಂಪಾದಕರು: [[ಬಿ. ಎಸ್. ಶೈಲಜಾ]] |} ===ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ (ಪ್ರಧಾನ ಸಂಪಾದಕ)=== {| class="wikitable collapsible sortable" ! colspan="4" | ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ (ಪ್ರಧಾನ ಸಂಪಾದಕ) |- ! ಕ್ರಮ ಸಂಖ್ಯೆ || ಪ್ರಕಟಣೆಯ ವರ್ಷ || ಪುಸ್ತಕ || ಪ್ರಕಾಶನ |- ! ೧ | ೨೦೧೩ || ಕಿರಿಯರ ಸಚಿತ್ರ ವಿಶ್ವಕೋಶ || ವಸಂತ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು |- ! ೨ | ೨೦೧೩ || ಮಕ್ಕಳ ಜ್ಞಾನಕೋಶ ೨ ಸಂಪುಟ || ವಸಂತ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು |- ! ೩ | ೨೦೧೬ || ನಮ್ಮ ನಿಸರ್ಗ-೬೧ ಸರಳ ಪ್ರಯೋಗಗಳು || ವಸಂತ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು |} ==ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಕೊಡುಗೆಗಳು== ಭಾರತೀಯ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿ ಟಿ. ಆರ್. ಅನಂತರಾಮುರ ಕೊಡುಗೆ ಬಹಳ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. <ref>{{cite web |title=ಅನಂತಮುಖಿ- ಡಾ.ಟಿ.ಆರ್. ಅನಂತರಾಮು ಅಭಿನಂದನಾ ಗ್ರಂಥ |url=https://www.kannadaprabha.in/amp/karnataka-news/edited-by-dr-sukanya-soonagahalli-harivu-book-published/articleshow-p0ufi97 |website=Kannada Prabha |date=11 March 2025 |access-date=21 September 2026}}</ref> *'ಕೋಲಾರ ಗೋಲ್ಡ್ ಫೀಲ್ಡ್ಸ್,’ ನ ಗಣಿಯೊಳಗೆ ೩ ಕಿ.ಮೀಟರ್ ಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಳದ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಇಳಿದುಹೋಗಿ, ೬೯ ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ, ಸಂಶೋಧನಾ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಉತ್ತರಭಾರತದ ’ಮೇಘಾಲಯ ರಾಜ್ಯ’ ದ ಬೆಟ್ಟ-ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ-ನಿಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನು ಶೋಧಿಸುವ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಯಶನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. *ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ’ಮಲೆಮಹದೇಶ್ವರ’ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಪ್ರದೆಶದಲ್ಲಿ ೨,೫೦೦ ಚ. ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ದುರ್ಗಮಕಾಡುಗಳ-ಭೂಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಸಂಚರಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿಯೇ ಶಿಬಿರವನ್ನು ಹೂಡಿ, ಅಲ್ಲಿನ ಶಿಲಾನಿಕ್ಷೇಪಗಳ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. *ಜಿಲ್ಲಾಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸರ್ವ ಸಮಸ್ತ ಸಂಪಮ್ಮೂಲಗಳನ್ನೂ ನೀರು, ಮಣ್ಣು ಅರಣ್ಯ, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕಚ್ಚಾವಸ್ತುಗಳು, ಖನಿಜ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು, ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಮಹತ್ವ ’[[ಜಿಲ್ಲಾ ಸಂಪಮ್ಮೂಲ ನಕ್ಷೆ]],’ ಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ಪರಿಪಾಠವನ್ನು ಅವರು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref>http://www.newindianexpress.com/lifestyle/books/article169009.ece?service=print{{Dead link|date=ಜನವರಿ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಕೆಲ ಉಲ್ಲೇಖಾರ್ಹ ಸಂಗತಿಗಳು== [[File:TenthAnniversaryKannadaWikipediaProgram 30.jpg|right|thumbnail|೨೦೧೩ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ದಶಮಾನೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ]] *’ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸರ್ವೆಕ್ಷನ ಸಂಸ್ಥೆ’ ಯ ೧೫೦ ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆ’ ಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅ ಸಂಪಾದಿಸಿದ " ನ್ಯಾಶನಲ್ ಜಿಯೊಲಾಜಿಕಲ್ ಮಾನ್ಯುಮೆಂಟ್ಸ್," ಅತಿ ವಿಶಿಷ್ಠವಾದ, ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಕೃತಿಯಾಗಿದೆಯೆಂಬುದು ಕೃತಿ-ವಿಮರ್ಶಕರ ಅಂಬೋಣ. ಈ ಕೃತಿ, ಬಹಳ ಕಾಲದವರೆಗೆ ಎಲ್ಲರ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗೆ ನೆರವಾಗುವ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಾಗುವ ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಮರಡಿಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ದಿಂಬುಲಾವ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಲಾಲ್ ಬಾಗ್ ನ, ಶಿಲಾಬೆಟ್ಟ, ಸೆಂಟ್ ಮೇರಿ ದ್ವೀಪದ, ಶಿಲಾಕಂಬಗಳು, ಕೆ.ಜಿ.ಎಫ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯ ಕಲ್ಲುಗಳ ರಾಶಿಗಳಬಗ್ಗೆ ಮಾಡಿದ ಅಧ್ಯಯನದ ತಥ್ಯಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಕೃತಿ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>http://bedrebaraha.blogspot.in/2008/03/pashchima-mukhi-of-t-r-anantharamu.html</ref> *ಅಂಕಣಕಾರ ಡಾ. ಎಚ್. ಆರ್. ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿಯವರ ಬರೆದಿರುವಂತೆ ಅನಂತರಾಮುರವರು ಕನ್ನಡದ ಜನಪ್ರಿಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಹೇಗಿರಬೇಕೆಂಬ ’ಬೆಂಚ್ ಮಾರ್ಕ್’ನ್ನು ’ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಗಾತಿ’ಯ ಮೂಲಕ ಮಾಡಿ ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ’ಟಿ. ಆರ್. ಅನಂತರಾಮು’ ರವರ ವಿದ್ವತ್ತನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಜಿ. ಟಿ.ನಾರಾಯಣರಾಯರು ಮೊದಲಿಗರು. *ಅನಂತರಾಮು ಹಾಗೂ ನಾಗೇಶ ಹೆಗಡೆಯವರ ಸಂಪಾದಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಹಂಪಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾ ಲಯದಿಂದ ಹತ್ತು ಸಂಚಿಕೆಗಳು ಒಂದು ಶ್ರೇಷ್ಠಮಾದರಿ ಕನ್ನಡ ಕಾವ್ಯಲೋಕದ ಕಾವ್ಯ-ಸಂಪತ್ತಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ. ==ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು== *`ಭೂಕಂಪನಗಳು` ಕೃತಿಗೆ ಆರ್ಯಭಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. - ೧೯೯೪<ref>{{cite web |title=ಭೂಕಂಪನಗಳು |url=https://travp.org/%E0%B2%AD%E0%B3%82%E0%B2%95%E0%B2%82%E0%B2%AA%E0%B2%A8%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81/ |website=Dr. T R Anantharamu Vignana Pratishtana |access-date=21 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210518172440/https://travp.org/%e0%b2%ad%e0%b3%82%e0%b2%95%e0%b2%82%e0%b2%aa%e0%b2%a8%e0%b2%97%e0%b2%b3%e0%b3%81/ |archive-date=18 ಮೇ 2021 |url-status=dead}}</ref> *`ಕಾಲಗರ್ಭಕ್ಕೆ ಕೀಲಿಕೈ` ಕೃತಿಗೆ ಗೊರೂರು ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ-೨೦೦೬ *ವಿಜ್ಞಾನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ - ಮೌಲ್ಯ ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. ಮೂಡಬಿದರೆ, ದ.ಕ. - ೨೦೦೬ *ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ೨೦೦೮ರ `ಪರಿಸರ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’. *ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಇಲಾಖೆಯ `ವಿಷನ್ ಗ್ರೂಪ್’ಇಂದ `ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂವಹನಕಾರ’ ಪ್ರಶಸ್ತಿ-೨೦೧೧<ref>{{cite web |title=ರಾಕೆಟ್: ಇತಿಹಾಸ, ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ |url=https://www.bookbrahma.com/book/rocket-itihaasa-vijnaana-tantrajnaana |website=BookBrahma |access-date=21 September 2026}}</ref> *ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಕಾಡೆಮಿಯಿಂದ `ಶ್ರೇಷ್ಠ ಲೇಖಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’ (೨೦೧೨-೧೩). ಕೃತಿ:`ದೈತ್ಯ ಪ್ರತಿಭೆಗಳ ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ’ *ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ `ಕುವೆಂಪು ಭಾಷಾ ಭಾರತಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ’ದ ಅನುವಾದ ಪುರಸ್ಕಾರ, ೨೦೧೧ (ಕೃತಿ `ರಾಕೆಟ್’) *ಜನಪ್ರಿಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ 'ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್'- [[ತುಮಕೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ತುಮಕೂರು]], ೨೦೧೫<ref>[http://www.ejnana.com/2015/01/blog-post_24.html?utm_source=feedburner&utm_medium=email&utm_campaign=Feed%3A+-Beta+%28%E0%B2%87-%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%9E%E0%B2%BE%E0%B2%A8+beta%29 ಇ-ಜ್ಞಾನ ಪತ್ರಿಕೆ- 'ಪ್ರಿಯ ಮಿತ್ರ ಅನಂತರಾಮು'.ನಾಗೇಶ್ ಹೆಗಡೆಯವರ ಅಭಿನಂದನಾ ಪತ್ರ.]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘದಿಂದ ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ `ಡಾ. ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’ – ೨೦೧೭ *ವಿ.ಸಿ. ಸಂಪದದಿಂದ ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಗೌರವಾರ್ಪಣೆ - ೨೦೧೮ * [[ವಿಜ್ಞಾನ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ, ಸಂವಹಕರಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ವಾರ್ಷಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] <ref>{{cite web |title=ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ 2021ನೇ ಸಾಲಿನ ವಾರ್ಷಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರಕಟ |url=https://www.bookbrahma.com/news/kannada-pustaka-pradhikaarada-2021ne-saalina-varshika-prashasti-prakata |website=BookBrahma |access-date=21 September 2026}}</ref> ===[[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ|ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯಿಂದ]] ಪುಸ್ತಕ ಪುರಸ್ಕಾರ<ref>[https://www.bookbrahma.com/author/t-r-anantharamu About the author-T R Anantharamu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210605151807/https://www.bookbrahma.com/author/t-r-anantharamu |date=2021-06-05 }},www.bookbrahma.com</ref>=== *೧೯೮೫ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೃತಿ - `ಹಿಮದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ` *೨೦೦೩ರ ಅತ್ತುತ್ತಮ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೃತಿ - `ಕರ್ತಾರನಿಗೊಂದು ಕಿವಿಮಾತು' *೨೦೦೮ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರವಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿ - `ಪಶ್ವಿಮ ಮುಖಿ’<ref>http://bedrefoundation.blogspot.in/2009/08/50th-work-of-sri-t-r-anantharamu-to-be.html</ref> ===[[ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ|ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ]] ವಿಜ್ಞಾನ ಗೋಷ್ಠಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ=== #ಅಖಿಲ ಭಾರತ ೭೩ನೇ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ – ವಿಜ್ಞಾನ ಗೋಷ್ಠಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ, ಶಿವಮೊಗ್ಗ, ೨೦೦೬ #ಅಖಿಲ ಭಾರತ ೮೧ನೇ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ – ವಿಜ್ಞಾನ ಗೋಷ್ಠಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ, ಮಡಿಕೇರಿ, ಕೊಡಗು, ೨೦೧೪ #೩ನೇ ಸಿರಾ ತಾಲ್ಲೂಕು ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ ಸರ್ವಾಧ್ಯಕ್ಷ, ಸಿರಾ, ೨೦೧೫ ==ಡಾ. ಟಿ.ಆರ್.ಎ.ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ ಸ್ಥಾಪನೆ== ಡಾ.ಟಿ.ಆರ್.ಅನಂತರಾಮುರವರು, ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನವನ್ನು ೧೨ ಜನವರಿ ೨೦೨೧ ರಂದು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ನೋಂದಾಯಿಸಿದರು. {{commonscat|Anantharamu_T_R}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <References /> ==ಹೊರಸಂಪರ್ಕಕೊಂಡಿಗಳು== *[https://www.kannadaprabha.com/karnataka/2021/jun/05/dr-tr-anantaramu-science-foundation-inaguarated-to-popularise-science-in-kannada-447571.html ಟಿ. ಆರ್. ಅನಂತರಾಮು ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರತಿಷ್ಟಾನ ಸ್ಥಾಪನೆ] *[https://kanaja.karnataka.gov.in/event/%E0%B2%9F%E0%B2%BF-%E0%B2%86%E0%B2%B0%E0%B3%8D-%E0%B2%85%E0%B2%A8%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%AE%E0%B3%81/ ಟಿ. ಆರ್. ಅನಂತರಾಮು = ಕಣಜ ಅಂತರಜಾಲ ಕನ್ನಡ ಜ್ಞಾನಕೋಶ] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನ ಸಾಹಿತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೧೯೪೯ ಜನನ]] f20fatpg6oiquezkse6niq90rvskwdr 1431436 1431435 2026-10-06T14:29:57Z ChiK 40016 Add: date, title. Changed bare reference to CS1/2. | #UCB_Gadget 1431436 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer <!-- For more information see [[:Template:Infobox Writer/doc]]. --> | image = File:Kannada Wikipedia 10th Anniversary (11) (cropped).jpg | caption = ತಾಳಗುಂದ ರಾಮಣ್ಣ ಅನಂತರಾಮು | pseudonym = | birth_name = | birth_date = <!-- {{Birth date and age|YYYY|MM|DD}} --> ೩, ಆಗಸ್ಟ್, ೧೯೪೯ | birth_place = [[ತುಮಕೂರು|ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ]] ಶಿರಾ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ತಾಳಗುಂದ | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} --> | death_place = | resting_place = | occupation = ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿ, ಅಂಕಣಕಾರ, ವಿಜ್ಞಾನ ಲೇಖಕ & ಸಂಪಾದಕ | language = [[ಕನ್ನಡ]] | nationality = [[ಭಾರತೀಯ]] | ethnicity = | citizenship = [[ಭಾರತೀಯ]] | education = ಭೂವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎಸ್ಸಿ | alma_mater = | period = | genre = | subject = Arts | movement = | notableworks = | spouse = | partner = | children = | relatives = | influences = | influenced = | awards = [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಇತ್ಯಾದಿ | signature = | signature_alt = | website = <!-- www.example.com --> | portaldisp = }} '''ತಾಳಗುಂದ ರಾಮಣ್ಣ ಅನಂತರಾಮು''' (ಟಿ. ಆರ್. ಅನಂತರಾಮು) ಒಬ್ಬ ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿ, ಸಂಶೋಧಕ, ಪರಿಶೋಧಕ, ಜನಪ್ರಿಯ ಅಂಕಣಕಾರ, ವಿಜ್ಞಾನ ಲೇಖಕ ಮತ್ತು ಸಂಪಾದಕ. ಇವರು ಅನೇಕ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಅತ್ಯಂತ ವಿಚಾರಪೂರ್ಣ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಲವಾರು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ವಿವಿಧ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಹಲವು ದಶಕಗಳಿಂದ ತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ. [[ಭೂವಿಜ್ಞಾನ|ಭೂವಿಜ್ಞಾನದಂತಹ]] ವಿಷಯದಲ್ಲಿಯ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೂ ಮನಮುಟ್ಟುವಂತೆ ತಲುಪಿಸಿ ಅವರಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿದ ಕನ್ನಡ-ವಿಜ್ಞಾನ ಲೇಖಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರಸಾರ, ಗ್ರಂಥ ರಚನೆ ಹಾಗೂ ಗ್ರಂಥ ಸಂಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. '[[ವಿಸ್ಮಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಮಾಲಿಕೆ]],' ಯಲ್ಲಿ ಕೃತಿಗಳ ಸಂಪಾದನೆ, ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯ, 'ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವಕೋಶ', 'ಜ್ಞಾನ-ವಿಜ್ಞಾನಕೋಶ', 'ಕಿರಿಯರ ಕರ್ನಾಟಕ', 'ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗಾತಿ', 'ಕರ್ನಾಟಕ ಕೋಶ' ಮುಂತಾದ, 'ಪರಾಮರ್ಶನ ಗ್ರಂಥ' ಗಳಿಗೆ ಅವರು ಬರೆದಿರುವ ಲೇಖನ ಮುಂತಾದವುಗಳು ಅನಂತರಾಮುರವರನ್ನು ಕನ್ನಡ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಒಬ್ಬ ವಿಶಿಷ್ಠ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿಸಿವೆ. [[ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ|ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಟನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ]] 'ಪದ ವಿವರಣಾ ಕೋಶ’ ಮತ್ತು ’ಜ್ಞಾನ -ವಿಜ್ಞಾನ ಕೋಶ’ಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸ ಮಹತ್ವದ್ದೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ==ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಜೀವನ== *'ಅನಂತರಾಮು' ಅವರು, ೦೩ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೪೯ರಂದು, [[ತುಮಕೂರು|ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ]] [[ಶಿರಾ]] ತಾಲ್ಲೂಕಿನ, ತಾಳಗುಂದವೆಂಬ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. <ref>{{cite web |title=T R Anantharamu |url=https://www.bookbrahma.com/author/t-r-anantharamu |website=BookBrahma |access-date=21 September 2026}}</ref> * ತಂದೆ ಶ್ರೀ ರಾಮಣ್ಣನವರು. ಸ್ವತಃ ಓದಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಸಕ್ತರಾದ ತಾಯಿ ವೆಂಕಟಲಕ್ಷ್ಮಮ್ಮನವರು ಅನಂತರಾಮುರಿಗೆ ಬಾಲ್ಯದ ಆದರ್ಶವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. * ಸರ್ಕಾರಿ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆ ಹಾಗೂ ಮುನಿಸಿಪಲ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ (೧೯೬೩-೧೯೬೬), ಶಿರಾದಲ್ಲಿ ಶಾಲಾಶಿಕ್ಷಣ ಮುಗಿಸಿದರು. * ತುಮಕೂರು ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ (೧೯೬೬-೭೦) ಪದವಿ ಪಡೆದರು. * ೧೯೭೨ರಲ್ಲಿ [[ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ]] ಎಂ.ಎಸ್ಸಿ (ಭೂವಿಜ್ಞಾನ) ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ತೇರ್ಗಡೆಯಾದರು. ==ವೃತ್ತಿ-ಜೀವನ== * ೧೯೭೨ ರಿಂದ ೧೯೭೬ ರ ವರೆಗೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸರ್ಕಾರಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಭೂವಿಜ್ಞಾನದ ಅಧ್ಯಾಪಕ.<ref>{{cite web |title=T R Anantharamu |url=https://pustakamane.com/@t-r-anantharamu |website=Pustaka Mane |access-date=21 September 2026}}</ref> * ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸುರತ್ಕಲ್ ರೀಜನಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ. * ೧೯೭೭ ರಿಂದ ೨೦೦೮ವರೆಗೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ [[ಭಾರತೀಯ ಭೂ-ವೈಜ್ಞಾನ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಭೂ-ವಿಜ್ಞಾನಿ. * ನಾಡಿನಾದ್ಯಂತ ಚಿನ್ನದ ನಿಕ್ಷೇಪಕ್ಕಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕ ಶೋಧನೆ. ದುರ್ಗಮ ಕಾಡುಗಳ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. * ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದರು. ==ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು: ಜನಪ್ರಿಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರ== * ಕಳೆದ ೪೦ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ನಾಡಿನ ವಿವಿಧ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ೮೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲೇಖನಗಳ ಪ್ರಕಟಣೆ. <ref>{{cite web |title=ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು |url=https://kannadasahithyaparishattu.in/%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%95%E0%B2%9F%E0%B2%A3%E0%B3%86%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81/ |website=ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು |access-date=21 September 2026}}</ref> * ಬೆಂಗಳೂರು ಆಕಾಶವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ೧೯೭೨ರಿಂದಲೂ ವಿಜ್ಞಾನದ ಮುನ್ನಡೆಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಭಾಷಣ, ಸಂದರ್ಶನ. * ಬಹುತೇಕ ಕರ್ನಾಟಕದ ಎಲ್ಲ ಟಿ.ವಿ. ಚಾನೆಲ್‌ಗಳು ಇವರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರಮಾಡಿವೆ. * ಪ್ರಧಾನ ಸಂಪಾದಕ : ಸುಭಾಷ್ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್ `ವಿಸ್ಮಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಮಾಲಿಕೆ` - ೨೭ ಕೃತಿಗಳ ಸಂಪಾದನೆ * [[ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ|ನವಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಸ್ಥೆಯ]] ಪ್ರಕಟಣೆ `ಜ್ಞಾನ-ವಿಜ್ಞಾನ ಕೋಶ`ದ ಸಹಾಯಕ ಸಂಪಾದಕ <ref>{{cite web |title=ವಿಜ್ಞಾನದ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಾತಿರುವುಗಳು |url=https://www.navakarnataka.com/vijnanada-heddariyalli-mahatiruvugalu-anantharamu |website=Navakarnataka Publications |access-date=21 September 2026}}</ref> * ನವಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಸ್ಥೆಯ `ವಿಜ್ಞಾನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಪದ ಸಂಪದದ ಪರಿಷ್ಕತ ಆವೃತ್ತಿಯ (೨೦೧೧) ಸಂಪಾದಕರಲ್ಲೊಬ್ಬರು. * `ನವಕರ್ನಾಟಕ ವಿಜ್ಞಾನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ನಿಘಂಟು’ ಸಂಪಾದಕರು<ref>{{cite web |title=Navakarnataka Vijnana-Tantrajnana Nighantu |url=https://www.navakarnataka.com/navakarnataka-vijnana-tantrajnana-nighantu |website=Navakarnataka Publications |access-date=21 September 2026}}</ref> * [[ಕುವೆಂಪು ಭಾ಼ಷಾ ಭಾರತಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ]] ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ ಜೆ.ಡಿ. ಬರ್ನಾಲ್‌ರವರ ` ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ’ ಅನುವಾದ ಕೃತಿಗಳ (ನಾಲ್ಕು ಸಂಪುಟಗಳು) ಸಂಪಾದಕರು. (೨೦೧೨) * [[ಪ್ರಜಾವಾಣಿ]] ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ `ವಿಸ್ಮಯ ಜಗತ್ತು’ ಕಿರು ಅಂಕಣಕ್ಕೆ ೨೦೧೨-೧೩ (೭೭೦ ಕಿರು ಮಾಹಿತಿ) * [[ಕಸ್ತೂರಿ (ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆ)|ಕಸ್ತೂರಿ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ]] ಅಂಕಣ ‘ಜ್ಞಾನ ವಿಜ್ಞಾನ’ ಮಾರ್ಚ್, ೨೦೧೪ ರಿಂದ ಇಂದಿಗೂ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. * [[ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು]] ಯೋಜಿಸಿರುವ `ಆಧುನಿಕ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆ’ಯ ಭಾಗವಾಗಿ `ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಪುಟದ ಸಂಪಾದಕ, ೨೦೧೫ * `ಡಿಜಿಟಲ್ ಕನ್ನಡ’ ಇ-ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ವಿಜ್ಞಾನದ ಅಂಕಣ `ಸೈನ್ಸ್ ಸ್ಕೋಪ್’– ೨೦೧೬ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಿಂದ. * ಉದಯಭಾನು ಕಲಾಸಂಘ ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ `ಬೆಂಗಳೂರು ದರ್ಶನ’ಕ್ಕೆ ಮೂರು ಲೇಖನಗಳು ೨೦೧೬ (ಪರಿಷ್ಕೃತ ಆವೃತ್ತಿ). * ಕನ್ನಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ ೨೦೦೩ ’ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗಾತಿ’, ಪರಾಮರ್ಶನ ಗ್ರಂಥಕ್ಕೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಭೂ ವಿಜ್ಞಾನ’ ಕುರಿತಂತೆ ಆಕರ ಲೇಖನ. * ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿರುವ, ಭಾರತೀಯ ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರ '(CIIL)' ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕರ್ನಾಟಕ ಕುರಿತ ’ಭಾಷಾ ಮಂದಾಕಿನಿ’ ಸರಣಿಗೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಭೂ-ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅದ್ಭುತಗಳನ್ನು ಕುರಿತಂತೆ ೨ ಕಂತುಗಳ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಭೂ-ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆ. ==ಟಿ ಆರ್. ಅನಂತರಾಮುರವರ ಪ್ರಕಟಿತ ಕೃತಿಗಳು== ಕನ್ನಡ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು {| class="wikitable" ! colspan="2" |''' ಒಟ್ಟು ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು (ಮೇ 2021ವರೆಗೆ): ೧೧೬ ಕೃತಿಗಳು (ಸಂಪಾದಿತ ಕೃತಿಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ)''' |- |ಸ್ವಂತ ರಚನೆಗಳು |೫೯ ಕೃತಿಗಳು |- |ಅನುವಾದಿತ ಕೃತಿಗಳು |೧೩ ಕೃತಿಗಳು |- |ಸಂಪಾದಿತ ಕೃತಿಗಳು |೩೩ ಕೃತಿಗಳು |- |ಸಂಪಾದನೆ (ಇತರರೊಡನೆ) |೧೦ ಕೃತಿಗಳು |- |ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯ (ಸಂಪಾದನೆ) |೩ ಕೃತಿಗಳು |} ===ಸ್ವಂತ ರಚನೆಗಳು=== {| class="wikitable collapsible sortable" ! colspan="4" |ಸ್ವಂತ ರಚನೆಗಳು: |- ! ಕ್ರಮ ಸಂಖ್ಯೆ !! ಪ್ರಕಟಣೆಯ ವರ್ಷ !! ಪುಸ್ತಕ !! ಪ್ರಕಾಶನ |- | ೧ || ೧೯೭೮ || ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ಸಾಹಿತ್ಯ || ನಭಶ್ರೀ ಪ್ರಕಾಶನ, ಮೈಸೂರು-೫೭೦೦೦೯ |- | ೨ || ೧೯೭೯ || ಎಂ.ಎಸ್. ಕೃಷ್ಣನ್ (ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿ) || ರಾಷ್ಟ್ತೋತ್ಥಾನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೩ || ೧೯೮೦ || ಭೂಮಿಯ ಅಂತರಾಳ<ref>{{cite web |title=ಭೂಮಿಯ ಅಂತರಾಳ |url=https://travp.org/%E0%B2%AD%E0%B3%82%E0%B2%AE%E0%B2%BF%E0%B2%AF-%E0%B2%85%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%B3/ |website=Dr. T R Anantharamu Vignana Pratishtana |access-date=21 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210519001124/https://travp.org/%e0%b2%ad%e0%b3%82%e0%b2%ae%e0%b2%bf%e0%b2%af-%e0%b2%85%e0%b2%82%e0%b2%a4%e0%b2%b0%e0%b2%be%e0%b2%b3/ |archive-date=19 ಮೇ 2021 |url-status=dead}}</ref> || ಕನ್ನಡ ವಿಜ್ಞಾನ ಪರಿಷತ್ತು, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೪ || ೧೯೮೦ || ಬಿಸಿನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆಗಳು || ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು,ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೫ || ೧೯೮೧ || ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಭೂಮಿ || ಕನ್ನಡ ವಿಕಾಸ, ಮೈಸೂರು |- | ೬ || ೧೯೮೫ || ಹಿಮದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ || ರಚನಾ ವಾಚನ, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೭ || ೧೯೯೧ || ಭೂಮಿಯ ವಯಸ್ಸು(೪ನೇ ಮುದ್ರಣ) || [[ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ]], ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೮ || ೧೯೯೧ || ಭೂಗರ್ಭ ಯಾತ್ರೆ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೯ || ೧೯೯೨ || ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಹಿಮಾಲಯ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೧೦ || ೧೯೯೨ || ರಾಜರ ಲೋಹ-ಲೋಹಗಳ ರಾಜ: ಚಿನ್ನ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೧೧ || ೧೯೯೨ || ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೧೨ || ೧೯೯೨ || ಪೆಡಂಭೂತಗಳು ಅಳಿದವೇಕೆ? || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೧೩ || ೧೯೯೨ || ವಿಶ್ವವಿಖ್ಯಾತ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಕೋಪಗಳು || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೧೪ || ೧೯೯೪ || ರತ್ನಗಳು || ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೧೫ || ೧೯೯೪ || ಭೂಕಂಪನಗಳು || ಭಾರತೀಯ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಘ, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೧೬ || ೧೯೯೪ || ಮಳೆ || [[ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], ಹಂಪಿ |- | ೧೭ || ೧೯೯೫ || ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ವೆಗೆನರ್ || [[ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ]], ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೧೮ || ೧೯೯೬ || ಪೆಡಂಭೂತಗಳು: ಮಕ್ಕಳ ಸಚಿತ್ರಕೋಶ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೧೯ || ೧೯೯೭ || ಪ್ರಿ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕ್ ಅನಿಮಲ್ಸ್ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೨೦ || ೧೯೯೯ || ಭೂವಿಜ್ಞಾನ<ref>{{cite web |title=ಭೂವಿಜ್ಞಾನ |url=https://www.bookbrahma.com/book/bhuu-vijnaana |website=BookBrahma |access-date=21 September 2026}}</ref> || ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೨೧ || ೧೯೯೯ || ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ ಸಚಿತ್ರ ವಿಜ್ಞಾನಕೋಶ || ರಾಜ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೨೨ || ೧೯೯೯ || ಚೌಚೌ ಚಾಕಿ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿನೋದ - || [[ಅಂಕಿತ ಪುಸ್ತಕ]], ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೨೩ || ೧೯೯೯ || ಕಾಲಗರ್ಭಕ್ಕೆ ಕೀಲಿಕೈ || ಬ್ಯಾಲದಕೆರೆ ಪ್ರಕಾಶನ, ನಾಗಮಂಗಲ ತಾ. ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆ |- | ೨೪ || ೧೯೯೯ || ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಲೋಹ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ಬ್ಯಾಲದಕೆರೆ ಪ್ರಕಾಶನ, ನಾಗಮಂಗಲ ತಾ. ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆ |- | ೨೫ || ೧೯೯೯ || ಪೆಟ್ರೋಲ್ || ಸಿ.ವಿ.ಜಿ. ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೨೬ || ೨೦೦೦ || ವರಾಹಮಿಹಿರ || ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೨೭ || ೨೦೦೦ || ಬಾನಂಗಳದ ಬತ್ತಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ || ನೆಲಮನೆ ಪ್ರಕಾಶನ, ರಂಗನಾಥಪುರ, ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ, ಮಂಡ್ಯಜಿಲ್ಲೆ, |- | ೨೮ || ೨೦೦೦ || ಬೀರಬಲ್ ಸಾಹ್ನಿ || ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೨೯ || ೨೦೦೨ || ಶಕ್ತಿಸಾರಥಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ: ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ || ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೩೦ || ೨೦೦೨ || ಸೃಷ್ಟಿವಾದಿಗಳ ಮುಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಡಾರ್ವಿನ್ || ಸಿ.ವಿ.ಜಿ. ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೩೧ || ೨೦೦೩ || ಕರ್ತಾರನಿಗೊಂದು ಕಿವಿಮಾತು || ಸಿ.ವಿ.ಜಿ. ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೩೨ || ೨೦೦೫ || ಸರಸ್ವತೀ ನದಿ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರ |- | ೩೩ || ೨೦೦೫ || ದಿವ್ಯನೇತ್ರ || ವರ್ಷಾ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೆöÊಸಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೩೪ || ೨೦೦೬ || ಅಮೂಲ್ಯರೆಡ್ಡಿ || ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೩೫ || ೨೦೦೭ || ದಣಿಯಿಲ್ಲದ ಧರಣಿ || ಸುಧಾ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೆöÊಸಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೩೬ || ೨೦೦೮ || ಪಶ್ಚಿಮಮುಖಿ : ಪ್ರವಾಸ ಕಥನ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೩೭ || ೨೦೦೯ || ಲೋಹವಿದ್ಯಾಪಾರಂಗತ ಕೆ. ನಾಗೇಶರಾವ್ || ಹೊಯ್ಸಳ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘ (ರಿ.)ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೩೮ || ೨೦೦೯ || ತಂತ್ರಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾನೋ ಮಂತ್ರ || ವಸಂತ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೩೯ || ೨೦೦೯ || ಸರ್. ಎಂ. ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ : ಸಾಧಕನ ಹೆಜ್ಜೆಗಳು || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೪೦ || ೨೦೦೯ || ಡಾರ್ವಿನ್ ಕಂಡ ಗಲಪಗಾಸ್ ದ್ವೀಪ || ಪ್ರಗತಿ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೪೧ || ೨೦೦೯ || ದೂರದರ್ಶಕ ಕಂಡ ವಿಶ್ವರೂಪ || ಪ್ರಗತಿ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೪೨ || ೨೦೧೦ || ಜೀವಿರಕ್ಷಕ ಓಜೋನ್ ಪದರ || ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳುರು |- | ೪೩ || ೨೦೧೦ || ವಿಜ್ಞಾನ : ಪ್ರಶ್ನೆ ಪರಿಹಾರ || ವಸಂತ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೪೪ || ೨೦೧೦ || ವಿಜ್ಞಾನ : ಸವಾಲು ಜವಾಬು || ವಸಂತ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೪೫ || ೨೦೧೧ || ವಿಜ್ಞಾನ ಜಗತ್ತು - ೨೦೧೦ || ಶಂಕರ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ, ಗುಲಬರ್ಗಾ |- | ೪೬ || ೨೦೧೧ || ಕೆರೆಗಳು ಬತ್ತಿದಾಗ ಜಲ ಸಮಸ್ಯೆ || ಉದಯಭಾನು ಉನ್ನತ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೪೭ || ೨೦೧೧ || ಮರ್ಫಿ ಲಾ || ಅಂಕಿತ ಪುಸ್ತಕ, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೪೮ || ೨೦೧೧ || ರಸವಿದ್ಯೆ || ಸಪ್ನಾ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೪೯ || ೨೦೧೧ || ನಿಮ್ಮೊಳಗೊಬ್ಬ ಜೀನಿಯಸ್ || ಅರ್ಕಾವತಿ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೫೦ || ೨೦೧೨ || ದೈತ್ಯಪ್ರತಿಭೆಗಳ ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ || ಸಪ್ನಾ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೫೧ || ೨೦೧೩ || ಭೂಮಿಯ ಟೈಂ ಬಾಂಬ್ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೫೨ || ೨೦೧೩ || ನಗ್ ನಗ್ತಾ ವಿಜ್ಞಾನ || ಭೂಮಿ ಬುಕ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೫೩ || ೨೦೧೪ || ಭಾರತರತ್ನ ಸಿ.ಎನ್. ಆರ್. ರಾವ್–ರಸಾಯನ ವಿಜ್ಞಾನದ ಚಿಂತಾಮಣಿ || ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೫೪ || ೨೦೧೫ || ಖ್ಯಾತ ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿ ಬಿ.ಪಿ. ರಾಧಾಕೃಷ್ಣ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೫೫ || ೨೦೧೫ || ಸಲೀಂ ಅಲಿ || ರಾಷ್ಟ್ರೋತ್ಥಾನ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೫೬ || ೨೦೧೬ || ನೀಲಿ ತಿಮಿಂಗಿಲಗಳ ಹೃದಯ || ವಸಂತ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೫೭ || ೨೦೧೮ || ಮತ್ತೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ ಬರ್ಮುಡಾ ಟ್ರೆöಯಾಂಗಲ್ || ಐ.ಬಿ.ಎಚ್. ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೫೮ || ೨೦೧೮ || ಕರೆಯದೆ ಬಂದ ಅತಿಥಿಗಳು || ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇಲಾಖೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರು |- | ೫೯ || ೨೦೧೯ || ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ || ಸಪ್ನಾ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು |} ===ಅನುವಾದಿತ ಕೃತಿಗಳು=== {| class="wikitable collapsible sortable" ! colspan="5" |ಇಂಗ್ಲೀಷಿನಿಂದ ಅನುವಾದಿತ ಕೃತಿಗಳು |- ! ಕ್ರಮ ಸಂಖ್ಯೆ !! ಪ್ರಕಟಣೆಯ ವರ್ಷ !! ಪುಸ್ತಕ !! ಪ್ರಕಾಶನ !! ಮೂಲ |- ! ೧ | ೧೯೯೫ || ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಗಾಗಿ ಸಮುದ್ರ ಮಥನ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್ || ಟಿ.ಕೆ.ಎಸ್. ಮೂರ್ತಿ, |- ! ೨ | ೧೯೯೫ || ನಮ್ಮ ಜಲ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು || ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬುಕ್ ಟ್ರಸ್ಟ್, ಇಂಡಿಯ, ನವದೆಹಲಿ || ರಾಮ |- ! ೩ | ೨೦೦೦ || ವಿಸ್ಮಯಗಳ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್ || ವಿ.ಜಿ. ಕುಲಕರ್ಣಿ. ವಿ.ಜಿ. ಗಂಭೀರ್, ಆರ್. ಎಮ್ ಭಾಗವತ್,. |- ! ೪ | ೨೦೦೭ || ಸುನೀತಾ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ || ಸಪ್ನಾ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು || ಆರಾಧಿಕಾ ಶಮ್, ಕ್ಯಾ. ಎಸ್. ಶೇಷಾದ್ರಿ |- ! ೫ | ೨೦೦೯ || ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ ಕಥೆ (ಇಲಾಖಾ ಪ್ರಕಟಣೆ) || ಗೋವ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಘ ಬೆಂಗಳೂರು || ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಗರ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ, |- ! ೬ | ೨೦೦೫ || ಪರಿಸರಸ್ಥಿತಿ ವರದಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಯೋಜನೆ-೨೦೦೩ || ಅರಣ್ಯ ಜೀವಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಇಲಾಖೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ || |- ! ೭ | ೨೦೦೯ || ವಾಯುಗುಣ ಬದಲಾವಣೆ || ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಪರಿಷತ್ತು || |- ! ೮ | ೨೦೧೧ || ರಾಕೆಟ್ : ಇತಿಹಾಸ, ವಿಜ್ಞಾನ - ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ಪ್ರಿಸಂ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು || |- ! ೯ | ೨೦೧೧ || ಸೌರಶಕ್ತಿಯ ಕಥೆ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು || |- ! ೧೦ | ೨೦೧೩ || ಅಸಾಧಾರಣ ಪರಿಶೋಧಕರು || ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು || |- ! ೧೧ | ೨೦೧೪ || ಮಕ್ಕಳ ಸಚಿತ್ರ ಜ್ವಾನ ಭಂಡಾರ : ಭೂಮಿ || ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು || |- ! ೧೨ | ೨೦೧೪ || ಮಕ್ಕಳ ಸಚಿತ್ರ ಜ್ವಾನ ಭಂಡಾರ : ವಿಶ್ವ || ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು || |- ! ೧೩ | ೨೦೧೬ || ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ ಅವರು ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೆ? || ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು || |} ===ಸಂಪಾದಿತ ಕೃತಿಗಳು=== {| class="wikitable collapsible sortable" ! colspan="5" |ಸಂಪಾದಿತ ಕೃತಿಗಳು |- ! ಕ್ರಮ ಸಂಖ್ಯೆ !! ಪ್ರಕಟಣೆಯ ವರ್ಷ !! ಪುಸ್ತಕ !! ಪ್ರಕಾಶನ |- ! ೧ | ೧೯೯೭ || ಕಾವೇರಿ ಹರಿದು ಬಂದು ದಾರಿ || ದಿಕ್ಸೂಚಿ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬಸವೇಶ್ವರನಗರ, ಬೆಂಗಳೂರು |- ! ೨ | ೨೦೦೦ || ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ ಹೆಜ್ಜೆಗಳು || ಸಿ.ವಿ.ಜಿ. ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು. |- ! ೩ | ೨೦೦೨ || ವಿಸ್ಮಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಮಾಲಿಕೆ (೨೮ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಪ್ರಧಾನ ಸಂಪಾದಕ) || ಸುಭಾಷ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು |- ! ೪ | ೨೦೧೨ || ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ (೪ ಸಂಪುಟಗಳು) (ಜೆ.ಡಿ. ಬರ್ನಾಲ್ ಅವರ `ಸೈನ್ಸ್ ಇನ್ ಹಿಸ್ಟರಿ’) || ಕುವೆಂಪು ಭಾಷಾ ಭಾರತಿ, ಬೆಂಗಳೂರು |- ! ೫ | ೨೦೧೫ || ಆಧುನಿಕ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆ (ಸಂಪುಟ ೧೪ – ವಿಜ್ಞಾನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಪುಟ) || ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು, ಬೆಂಗಳೂರು |- ! ೬ | ೨೦೧೭ || ವಿಜ್ಞಾನದ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಾತಿರುವುಗಳು || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು |- ! ೭ | ೨೦೨೩ || ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಸ್ಮಾರ್ತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು || ಹರಿವು ಬುಕ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು |} ===ಇತರರೊಡನೆ ಸಂಪಾದಿತ ಕೃತಿಗಳು=== {| class="wikitable collapsible sortable" ! colspan="4" |ಇತರರೊಡನೆ ಸಂಪಾದಿತ ಕೃತಿಗಳು |- ! ಕ್ರಮ ಸಂಖ್ಯೆ !! ಪ್ರಕಟಣೆಯ ವರ್ಷ !! ಪುಸ್ತಕ !! ಪ್ರಕಾಶನ || ಟಿಪ್ಪಣಿ |- ! ೧ | ೧೯೯೮ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಜ್ಞಾನ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೋಶ (೪ ಸಂಪುಟಗಳು - ಸಹ ಸಂಪಾದಕ) || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು |- ! ೨ | ೨೦೧೧ || ವಿಜ್ಞಾನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಪದಸಂಪದ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು |- ! ೩ | ೨೦೧೨ || ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂವಹನೆ || ಉದಯಭಾನು ಕಲಾಸಂಘ, ಬೆಂಗಳೂರು |- ! ೪ | ೨೦೧೨ || ವಿಜ್ಞಾನ (ಬೆಳ್ಳಾವೆ ವೆಂಕಟನಾರಣಪ್ಪ ನಂಗಪುರಂ ವೆಂಕಟೇಶ ಐಯ್ಯಂಗಾರ್) || ಉದಯಭಾನು ಕಲಾಸಂಘ, ಬೆಂಗಳೂರು |- ! ೫ | ೨೦೧೩ || ವಿಜ್ಞಾನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ನಿಘಂಟು || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು |- ! ೬ | ೨೦೧೩ || ಕಿರಿಯರ ಸಚಿತ್ರ ವಿಶ್ವಕೋಶ || ವಸಂತ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು |- ! ೭ | ೨೦೧೩ || ವಿಜ್ಞಾನ ಯಾನ || ಸಮೃದ್ಧ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು |- ! ೮ | ೨೦೧೮ || ಮೀನಾಕ್ಷಿಯ ಸೌಗಂಧ (ಬಿ.ಜಿ.ಎಲ್. ಸ್ವಾಮಿ ಅವರ ಬಿಡಿ ಲೇಖನಗಳು) || ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರು |- ! ೯ | ೨೦೨೧ || ನಮ್ಮ ದೇಹದ ವಿಜ್ಞಾನ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು || ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಸಂಪಾದಕರು: [[ನಾ. ಸೋಮೇಶ್ವರ]] |- ! ೧೦ | ೨೦೨೩ || ಖಗೋಳ ದರ್ಶನ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು || ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಸಂಪಾದಕರು: [[ಬಿ. ಎಸ್. ಶೈಲಜಾ]] |} ===ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ (ಪ್ರಧಾನ ಸಂಪಾದಕ)=== {| class="wikitable collapsible sortable" ! colspan="4" | ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ (ಪ್ರಧಾನ ಸಂಪಾದಕ) |- ! ಕ್ರಮ ಸಂಖ್ಯೆ || ಪ್ರಕಟಣೆಯ ವರ್ಷ || ಪುಸ್ತಕ || ಪ್ರಕಾಶನ |- ! ೧ | ೨೦೧೩ || ಕಿರಿಯರ ಸಚಿತ್ರ ವಿಶ್ವಕೋಶ || ವಸಂತ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು |- ! ೨ | ೨೦೧೩ || ಮಕ್ಕಳ ಜ್ಞಾನಕೋಶ ೨ ಸಂಪುಟ || ವಸಂತ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು |- ! ೩ | ೨೦೧೬ || ನಮ್ಮ ನಿಸರ್ಗ-೬೧ ಸರಳ ಪ್ರಯೋಗಗಳು || ವಸಂತ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು |} ==ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಕೊಡುಗೆಗಳು== ಭಾರತೀಯ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿ ಟಿ. ಆರ್. ಅನಂತರಾಮುರ ಕೊಡುಗೆ ಬಹಳ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. <ref>{{cite web |title=ಅನಂತಮುಖಿ- ಡಾ.ಟಿ.ಆರ್. ಅನಂತರಾಮು ಅಭಿನಂದನಾ ಗ್ರಂಥ |url=https://www.kannadaprabha.in/amp/karnataka-news/edited-by-dr-sukanya-soonagahalli-harivu-book-published/articleshow-p0ufi97 |website=Kannada Prabha |date=11 March 2025 |access-date=21 September 2026}}</ref> *'ಕೋಲಾರ ಗೋಲ್ಡ್ ಫೀಲ್ಡ್ಸ್,’ ನ ಗಣಿಯೊಳಗೆ ೩ ಕಿ.ಮೀಟರ್ ಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಳದ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಇಳಿದುಹೋಗಿ, ೬೯ ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ, ಸಂಶೋಧನಾ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಉತ್ತರಭಾರತದ ’ಮೇಘಾಲಯ ರಾಜ್ಯ’ ದ ಬೆಟ್ಟ-ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ-ನಿಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನು ಶೋಧಿಸುವ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಯಶನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. *ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ’ಮಲೆಮಹದೇಶ್ವರ’ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಪ್ರದೆಶದಲ್ಲಿ ೨,೫೦೦ ಚ. ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ದುರ್ಗಮಕಾಡುಗಳ-ಭೂಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಸಂಚರಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿಯೇ ಶಿಬಿರವನ್ನು ಹೂಡಿ, ಅಲ್ಲಿನ ಶಿಲಾನಿಕ್ಷೇಪಗಳ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. *ಜಿಲ್ಲಾಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸರ್ವ ಸಮಸ್ತ ಸಂಪಮ್ಮೂಲಗಳನ್ನೂ ನೀರು, ಮಣ್ಣು ಅರಣ್ಯ, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕಚ್ಚಾವಸ್ತುಗಳು, ಖನಿಜ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು, ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಮಹತ್ವ ’[[ಜಿಲ್ಲಾ ಸಂಪಮ್ಮೂಲ ನಕ್ಷೆ]],’ ಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ಪರಿಪಾಠವನ್ನು ಅವರು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref>http://www.newindianexpress.com/lifestyle/books/article169009.ece?service=print{{Dead link|date=ಜನವರಿ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಕೆಲ ಉಲ್ಲೇಖಾರ್ಹ ಸಂಗತಿಗಳು== [[File:TenthAnniversaryKannadaWikipediaProgram 30.jpg|right|thumbnail|೨೦೧೩ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ದಶಮಾನೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ]] *’ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸರ್ವೆಕ್ಷನ ಸಂಸ್ಥೆ’ ಯ ೧೫೦ ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆ’ ಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅ ಸಂಪಾದಿಸಿದ " ನ್ಯಾಶನಲ್ ಜಿಯೊಲಾಜಿಕಲ್ ಮಾನ್ಯುಮೆಂಟ್ಸ್," ಅತಿ ವಿಶಿಷ್ಠವಾದ, ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಕೃತಿಯಾಗಿದೆಯೆಂಬುದು ಕೃತಿ-ವಿಮರ್ಶಕರ ಅಂಬೋಣ. ಈ ಕೃತಿ, ಬಹಳ ಕಾಲದವರೆಗೆ ಎಲ್ಲರ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗೆ ನೆರವಾಗುವ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಾಗುವ ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಮರಡಿಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ದಿಂಬುಲಾವ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಲಾಲ್ ಬಾಗ್ ನ, ಶಿಲಾಬೆಟ್ಟ, ಸೆಂಟ್ ಮೇರಿ ದ್ವೀಪದ, ಶಿಲಾಕಂಬಗಳು, ಕೆ.ಜಿ.ಎಫ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯ ಕಲ್ಲುಗಳ ರಾಶಿಗಳಬಗ್ಗೆ ಮಾಡಿದ ಅಧ್ಯಯನದ ತಥ್ಯಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಕೃತಿ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web | title=ಬೇದ್ರೆ ಬರಹ: Pashchima Mukhi of T R Anantharamu - A Review by Bedre Manjunath | date=18 March 2008 | url=http://bedrebaraha.blogspot.in/2008/03/pashchima-mukhi-of-t-r-anantharamu.html }}</ref> *ಅಂಕಣಕಾರ ಡಾ. ಎಚ್. ಆರ್. ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿಯವರ ಬರೆದಿರುವಂತೆ ಅನಂತರಾಮುರವರು ಕನ್ನಡದ ಜನಪ್ರಿಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಹೇಗಿರಬೇಕೆಂಬ ’ಬೆಂಚ್ ಮಾರ್ಕ್’ನ್ನು ’ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಗಾತಿ’ಯ ಮೂಲಕ ಮಾಡಿ ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ’ಟಿ. ಆರ್. ಅನಂತರಾಮು’ ರವರ ವಿದ್ವತ್ತನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಜಿ. ಟಿ.ನಾರಾಯಣರಾಯರು ಮೊದಲಿಗರು. *ಅನಂತರಾಮು ಹಾಗೂ ನಾಗೇಶ ಹೆಗಡೆಯವರ ಸಂಪಾದಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಹಂಪಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾ ಲಯದಿಂದ ಹತ್ತು ಸಂಚಿಕೆಗಳು ಒಂದು ಶ್ರೇಷ್ಠಮಾದರಿ ಕನ್ನಡ ಕಾವ್ಯಲೋಕದ ಕಾವ್ಯ-ಸಂಪತ್ತಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ. ==ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು== *`ಭೂಕಂಪನಗಳು` ಕೃತಿಗೆ ಆರ್ಯಭಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. - ೧೯೯೪<ref>{{cite web |title=ಭೂಕಂಪನಗಳು |url=https://travp.org/%E0%B2%AD%E0%B3%82%E0%B2%95%E0%B2%82%E0%B2%AA%E0%B2%A8%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81/ |website=Dr. T R Anantharamu Vignana Pratishtana |access-date=21 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210518172440/https://travp.org/%e0%b2%ad%e0%b3%82%e0%b2%95%e0%b2%82%e0%b2%aa%e0%b2%a8%e0%b2%97%e0%b2%b3%e0%b3%81/ |archive-date=18 ಮೇ 2021 |url-status=dead}}</ref> *`ಕಾಲಗರ್ಭಕ್ಕೆ ಕೀಲಿಕೈ` ಕೃತಿಗೆ ಗೊರೂರು ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ-೨೦೦೬ *ವಿಜ್ಞಾನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ - ಮೌಲ್ಯ ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. ಮೂಡಬಿದರೆ, ದ.ಕ. - ೨೦೦೬ *ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ೨೦೦೮ರ `ಪರಿಸರ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’. *ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಇಲಾಖೆಯ `ವಿಷನ್ ಗ್ರೂಪ್’ಇಂದ `ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂವಹನಕಾರ’ ಪ್ರಶಸ್ತಿ-೨೦೧೧<ref>{{cite web |title=ರಾಕೆಟ್: ಇತಿಹಾಸ, ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ |url=https://www.bookbrahma.com/book/rocket-itihaasa-vijnaana-tantrajnaana |website=BookBrahma |access-date=21 September 2026}}</ref> *ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಕಾಡೆಮಿಯಿಂದ `ಶ್ರೇಷ್ಠ ಲೇಖಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’ (೨೦೧೨-೧೩). ಕೃತಿ:`ದೈತ್ಯ ಪ್ರತಿಭೆಗಳ ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ’ *ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ `ಕುವೆಂಪು ಭಾಷಾ ಭಾರತಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ’ದ ಅನುವಾದ ಪುರಸ್ಕಾರ, ೨೦೧೧ (ಕೃತಿ `ರಾಕೆಟ್’) *ಜನಪ್ರಿಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ 'ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್'- [[ತುಮಕೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ತುಮಕೂರು]], ೨೦೧೫<ref>[http://www.ejnana.com/2015/01/blog-post_24.html?utm_source=feedburner&utm_medium=email&utm_campaign=Feed%3A+-Beta+%28%E0%B2%87-%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%9E%E0%B2%BE%E0%B2%A8+beta%29 ಇ-ಜ್ಞಾನ ಪತ್ರಿಕೆ- 'ಪ್ರಿಯ ಮಿತ್ರ ಅನಂತರಾಮು'.ನಾಗೇಶ್ ಹೆಗಡೆಯವರ ಅಭಿನಂದನಾ ಪತ್ರ.]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘದಿಂದ ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ `ಡಾ. ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’ – ೨೦೧೭ *ವಿ.ಸಿ. ಸಂಪದದಿಂದ ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಗೌರವಾರ್ಪಣೆ - ೨೦೧೮ * [[ವಿಜ್ಞಾನ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ, ಸಂವಹಕರಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ವಾರ್ಷಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] <ref>{{cite web |title=ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ 2021ನೇ ಸಾಲಿನ ವಾರ್ಷಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರಕಟ |url=https://www.bookbrahma.com/news/kannada-pustaka-pradhikaarada-2021ne-saalina-varshika-prashasti-prakata |website=BookBrahma |access-date=21 September 2026}}</ref> ===[[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ|ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯಿಂದ]] ಪುಸ್ತಕ ಪುರಸ್ಕಾರ<ref>[https://www.bookbrahma.com/author/t-r-anantharamu About the author-T R Anantharamu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210605151807/https://www.bookbrahma.com/author/t-r-anantharamu |date=2021-06-05 }},www.bookbrahma.com</ref>=== *೧೯೮೫ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೃತಿ - `ಹಿಮದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ` *೨೦೦೩ರ ಅತ್ತುತ್ತಮ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೃತಿ - `ಕರ್ತಾರನಿಗೊಂದು ಕಿವಿಮಾತು' *೨೦೦೮ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರವಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿ - `ಪಶ್ವಿಮ ಮುಖಿ’<ref>{{cite web | title=ಬೇದ್ರೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ: 50th work of Sri T R Anantharamu to be released on 09-08-09 at Tumkur | date=6 August 2009 | url=http://bedrefoundation.blogspot.in/2009/08/50th-work-of-sri-t-r-anantharamu-to-be.html }}</ref> ===[[ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ|ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ]] ವಿಜ್ಞಾನ ಗೋಷ್ಠಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ=== #ಅಖಿಲ ಭಾರತ ೭೩ನೇ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ – ವಿಜ್ಞಾನ ಗೋಷ್ಠಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ, ಶಿವಮೊಗ್ಗ, ೨೦೦೬ #ಅಖಿಲ ಭಾರತ ೮೧ನೇ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ – ವಿಜ್ಞಾನ ಗೋಷ್ಠಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ, ಮಡಿಕೇರಿ, ಕೊಡಗು, ೨೦೧೪ #೩ನೇ ಸಿರಾ ತಾಲ್ಲೂಕು ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ ಸರ್ವಾಧ್ಯಕ್ಷ, ಸಿರಾ, ೨೦೧೫ ==ಡಾ. ಟಿ.ಆರ್.ಎ.ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ ಸ್ಥಾಪನೆ== ಡಾ.ಟಿ.ಆರ್.ಅನಂತರಾಮುರವರು, ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನವನ್ನು ೧೨ ಜನವರಿ ೨೦೨೧ ರಂದು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ನೋಂದಾಯಿಸಿದರು. {{commonscat|Anantharamu_T_R}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <References /> ==ಹೊರಸಂಪರ್ಕಕೊಂಡಿಗಳು== *[https://www.kannadaprabha.com/karnataka/2021/jun/05/dr-tr-anantaramu-science-foundation-inaguarated-to-popularise-science-in-kannada-447571.html ಟಿ. ಆರ್. ಅನಂತರಾಮು ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರತಿಷ್ಟಾನ ಸ್ಥಾಪನೆ] *[https://kanaja.karnataka.gov.in/event/%E0%B2%9F%E0%B2%BF-%E0%B2%86%E0%B2%B0%E0%B3%8D-%E0%B2%85%E0%B2%A8%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%AE%E0%B3%81/ ಟಿ. ಆರ್. ಅನಂತರಾಮು = ಕಣಜ ಅಂತರಜಾಲ ಕನ್ನಡ ಜ್ಞಾನಕೋಶ] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನ ಸಾಹಿತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೧೯೪೯ ಜನನ]] ce3tolhhcxslw9ionsc9k6h49xehxvr 14 13541 1431444 1047231 2026-10-06T16:03:12Z ~2026-53972-65 102174 /* */ 1431444 wikitext text/x-wiki ಎಂ.ವಿ.ಸೀತಾರಾಮಯ್ಯ ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಬಸವರಾಜ ಕಲ್ಗುಡಿ <br /> [[ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ]] 6ic5oy1gim05ma739ljmvtl4ziz6qhc 0 18054 1431457 1425223 2026-10-06T19:41:45Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431457 wikitext text/x-wiki '''ಪಂಚ ಕೇದಾರ''' [[ಭಾರತ]]ದ [[ಉತ್ತರಾಖಂಡ]] ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಐದು ಅತಿ ಪಾವನ ಶಿವಕ್ಷೇತ್ರಗಳು. ಪಂಚ ಕೇದಾರ ದೇವಾಲಯಗಳು ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಗರ್ವಾಲ್ ಪ್ರದೇಶದ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ.<ref>[https://www.manchalamushafir.com/panch-kedar/ ಪಂಚ ಕೇದಾರ ದೇವಾಲಯ ಉತ್ತರಾಖಂಡ]</ref> ಅಲ್ಲದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೇವಾಲಯವೂ ಭಗವಾನ್ ಶಿವನ ದೇಹದ ವಿಭಿನ್ನ ಭಾಗವೊಂದಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದ್ದು, ಇವು ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳಗಳಾಗಿವೆ. ಪಂಚ ಕೇದಾರ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ದೇಹದ ಭಾಗಗಳು<ref>{{Cite web |url=https://musafirresort.in/panch-kedar/ |title=ಪಂಚ ಕೇದಾರಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ಮತ್ತು ದೇಹದ ಭಾಗಗಳು |access-date=2026-09-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260820170407/https://musafirresort.in/panch-kedar/ |archive-date=2026-08-20 |url-status=dead}}</ref>: * ಕೇದಾರನಾಥದಲ್ಲಿ ಗೂನು * ಮಧ್ಯಮಹೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ಹೊಕ್ಕುಳ (ಹೊಟ್ಟೆ) * ತುಂಗನಾಥದಲ್ಲಿ ಮುಂಗಾಲುಗಳು (ಆಯುಧಗಳು) * ರುದ್ರನಾಥದಲ್ಲಿ ಮುಖ * ಕಲ್ಪೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ಜಾಟಾ (ಮ್ಯಾಟೆಡ್ ಹೇರ್) [[ಹಿಮಾಲಯ|ಹಿಮಾಲಯದ]] ಉನ್ನತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ರಮ್ಯ ಪ್ರಕೃತಿಯ ನಡುವೆ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ ಈ ಐದೂ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ತಲುಪಬೇಕಾದರೆ ಸಾಕಷ್ಟು ದೂರವನ್ನು ಪರ್ವತದ ಏರುದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಮಿಸಬೇಕಾದುದು ಕಡ್ಡಾಯ. ಐತಿಹ್ಯಗಳ ಪ್ರಕಾರ [[ಮಹಾಭಾರತ]] ಯುದ್ಧದ ನಂತರ [[ಪಾಂಡವ|ಪಾಂಡವರು]] ತಮ್ಮ ಬಂಧುಹತ್ಯಾ ಪಾಪವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಕೈಗೊಂಡರು. [[ಶಿವ|ಶಿವನು]] ಇವರಿಗೆ ದರ್ಶನವೀಯಲು ಇಚ್ಛಿಸದೆ [[ಎತ್ತು|ಎತ್ತಿನ]] ರೂಪ ತಳೆದು ನೆಲದೊಳಗೆ ಮರೆಯಾದನು. ನಂತರ ಹಿಮಾಲಯದ ಈ ಐದು ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ರುದ್ರನು ಎತ್ತಿನ ಐದು ಅಂಗಗಳ ರೂಪದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು. ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 2680 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ, ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ರುದ್ರಪ್ರಯಾಗ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಚೋಪ್ಟಾ ಒಂದು ಸುಂದರ ಗಿರಿಧಾಮ. ಇಲ್ಲಿನ ಅದ್ಭುತ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು "ಬುಗ್ಯಾಲ್ಸ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸಮೃದ್ಧ ಹಸಿರು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳಿಂದಾಗಿ ಈ ಗಿರಿಧಾಮವನ್ನು 'ಮಿನಿ ಸ್ವಿಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್' ಎಂದೂ ಸಹ ಸಂಭೋದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚೋಪ್ಟಾ ಗಿರಿಧಾಮವು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ತನ್ನ ಪ್ರಶಾಂತತೆಯ ಅನುಭವದ ಜೊತೆಗೆ ಚೌಖಂಬಾ, ತ್ರಿಶೂಲ್ ಮತ್ತು ನಂದಾ ದೇವಿ ಪರ್ವತಗಳ ಭವ್ಯ ವೀಕ್ಷಣೆಯ ಆನಂದವನ್ನೆ ಉಣಬಡಿಸುತ್ತದೆ.ಈ ಸ್ಥಳವು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 3680 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ, ತುಂಗ್ನಾಥ್ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ತುಂಗ್ನಾಥ್ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಶಿವನ ದೇವಸ್ಥಾನ ಎಂಬ ಕೀರ್ತಿ ಪಡೆದಿದೆ. ಹಿಂದೂ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ರಾಮಾಯಣದ ದುಷ್ಟಾತ್ಮನಾಗಿದ್ದ ರಾವಣನು, ತನ್ನ ಪಾಪಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಸುಕ್ಷೇತ್ರವಿದು ಎಂಬುದಾಗಿ ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ತುಂಗ್ನಾಥ್ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ತಲುಪಬೇಕಾದರೆ ಚೋಪ್ಟಾದಿಂದ 3.5 ಕಿ.ಮೀ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೆರಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಕರ್ಷಣೆಯೆಂದರೆ ಮಂದಾಕಿನಿ ನದಿಯ ಸಾನಿಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಕೇದಾರನಾಥ ಮಂದಿರ. ಪಂಚ ಕೇದಾರಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಹಿಂದೂಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲೊಂದು. ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿತವಾಗಿರುವ ಶಿವ ಲಿಂಗವು12 ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ಶಿವನ ಸುಮಾರು 200 ವಿಗ್ರಹಗಳಿವೆ. ಮಧ್ಯಮಹೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಕಲ್ಪೇಶ್ವರ ಮಂದಿರ ಮತ್ತು ಕಂಛುಲಾ ಕೊರಕ್ ಕಸ್ತೂರಿ ಮೃಗಗಳ ಅಭಯಾರಣ್ಯ,ಇವು ಇಲ್ಲಿನ ಇತರ ಹೆಸರಾಂತ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು. ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಸ್ತನಿಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿರುವ ಚೋಪ್ಟಾವು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಿಸರ್ಗ ಪ್ರೇಮಿಗಳಿಗೆ ಆಕರ್ಷಣೀಯ ತಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿನ ಪಂಚ ಕೇದಾರ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಚಾರಣಿಗರಿಗೆ ಆರಂಭಿಕ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ವಿಮಾನ, ರೈಲು ಮತ್ತು ರಸ್ತೆಗಳ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಚೋಪ್ಟಾವನ್ನು ತಲುಪಬಹುದು. ಡೆಹ್ರಾಡೂನ್ ದಲ್ಲಿನ ಜಾಲಿ ಗ್ರಾಂಟ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಚೋಪ್ಟಾದ ಹತ್ತಿರದ ವಾಯುನೆಲೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಗಿರಿಧಾಮದಿಂದ 226 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ದೆಹಲಿಯ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. ರಿಷಿಕೇಶ್ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣವು ಚೋಪ್ಟಾದ ಹತ್ತಿರದ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಹರಿದ್ವಾರ, ಡೆಹ್ರಾಡೂನ್ ಮತ್ತು ರಿಷಿಕೇಶ ಗಳಿಂದ ಬಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಚೋಪ್ಟಾಕ್ಕೆ ತೆರಳಬಹುದು. ಬೇಸಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಳೆಗಾಲಗಳು ಈ ಸುಂದರ ಗಿರಿಧಾಮಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಲು ಉತ್ತಮ ಕಾಲಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಹಿಮಪಾತವಾಗುವುದರಿಂದ ಈ ಕಾಲವು ಚೋಪ್ಟಾ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಅಷ್ಟೊಂದು ಹಿತಕರವಲ್ಲ. {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು]] i8mq33uo6xtaz7fv1lyphn28z5jropv 0 22195 1431482 1354451 2026-10-06T22:13:48Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431482 wikitext text/x-wiki {{About||the 1939 film|Fast and Furious|other uses|The Fast and the Furious}} {{Infobox film | name = Fast & Furious | image = Fast_and_Furious_Poster.jpg | caption = Theatrical movie poster | director = [[Justin Lin]] | producer = [[Neal H. Moritz]]<br />[[Vin Diesel]]<br />Michael Fottrell<br />'''Co-Producer:'''<br />[[Ricardo Del Río]]<br />'''Executive Producer:'''<br />Samantha Vincent | writer = '''Screenplay:'''<br />[[Chris Morgan (writer)|Chris Morgan]]<br />'''Characters:'''<br />[[Gary Scott Thompson]] | starring = [[Vin Diesel]]<br />[[Paul Walker]]<br />[[Michelle Rodriguez]]<br />[[Jordana Brewster]]<br />[[John Ortiz]]<br />[[Laz Alonso]]<br />[[Gal Gadot]] | music = [[Brian Tyler (composer)|Brian Tyler]] | cinematography = [[Amir Mokri]] | editing = Fred Raskin<br />Christian Wagner | studio = [[Relativity Media]]<br />[[Original Film]]<br />[[One Race Films]]<br />[[Universal Pictures]]<br />[[Neal H. Moritz|Neal H. Moritz Productions]] | distributor = [[Universal Pictures]] | released = April 3, 2009 | runtime = 107 minutes | country = {{filmUS}} | language = English | budget = $85 million <ref>http://boxofficemojo.com/movies/?id=fastandthefurious4.htm</ref> | gross = $359,264,265<ref>{{Cite web |url=http://www.the-numbers.com/movies/2009/FFUR4.php |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-01-07 |archive-date=2011-11-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111118082357/http://www.the-numbers.com/movies/2009/FFUR4.php |url-status=dead }}</ref> | preceded_by = ''[[The Fast and the Furious: Tokyo Drift]]'' (2006) | followed_by = }} '''''ಫಾಸ್ಟ್‌ & ಫ್ಯೂರಿಯಸ್‌'' ''' ಚಿತ್ರವು '''''ದಿ ಫಾಸ್ಟ್‌ ಆಂಡ್‌ ದಿ ಫ್ಯೂರಿಯಸ್‌ 4'' ''' ಎಂದೂ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದು, [[ದಿ ಫಾಸ್ಟ್‌ ಆಂಡ್‌ ದಿ ಫ್ಯೂರಿಯಸ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸರಣಿಯ ನಾಲ್ಕನೇ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ|''ದಿ ಫಾಸ್ಟ್‌ ಆಂಡ್‌ ದಿ ಫ್ಯೂರಿಯಸ್‌'' ಚಲನಚಿತ್ರ ಸರಣಿಯ ನಾಲ್ಕನೇ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ]]. ಈ ಚಿತ್ರ 2009ರ ಎಪ್ರಿಲ್‌ 3ರಂದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಈ ಚಿತ್ರದ ಕಥಾವಸ್ತು ಸರಣಿಯ ಮ‌ೂಲ ಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. [[ಮ‌ೂಲ ಚಿತ್ರ]]ದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿರುವ [[ವಿನ್‌ ಡೀಸಲ್‌‌]], [[ಪೌಲ್ ವಾಕರ್‌]], [[ಮಿಚೆಲ್‌ ರೊಡ್ರಿಗೋಜ್‌]], ಮತ್ತು [[ಜೋರ್ಡನ ಬ್ರೆವ್‌ಸ್ಟರ್‌]] ಅವರು ಮತ್ತೆ ಅದೇ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿರುವರು.<ref>{{cite web|url=http://www.aintitcool.com/node/35874 |title=Another Familiar Face Is Returning For The New FAST AND THE FURIOUS Film!! |date=2008-03-06 |accessdate=2008-03-09 |author=Merrick |publisher=AintItCool.com}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.filmschoolrejects.com/news/michelle-rodriguez-joins-walker-and-diesel-for-the-fast-and-the-furious-4.php |title=Michelle Rodriguez Joins Walker and Diesel for The Fast and the Furious 4 |date=2008-03-07 |accessdate=2008-03-09 |author=Chris Beaumont |publisher=FilmSchoolRejects.com |archive-date=2010-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101112194223/http://www.filmschoolrejects.com/news/michelle-rodriguez-joins-walker-and-diesel-for-the-fast-and-the-furious-4.php |url-status=dead }}</ref> ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು [[ಜಸ್ಟಿನ್ ಲಿನ್‌]] ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸರಣಿಯ ಮ‌ೂರನೇ ಕಂತನ್ನು ಸಹ ಅವರೇ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದರು''[[The Fast and the Furious: Tokyo Drift]]''. == ಕಥಾವಸ್ತು == [[ಡಾಮಿನಿಕ್‌ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಡೊಮಿನಿಕ್ ಟೊರೆಟ್ಟೊ ಮತ್ತು ಅವನ ಹೊಸ ತಂಡವು ಇಂಧನ ಟ್ಯಾಂಕರ್‌ಗಳನ್ನು ಅಪಹರಿಸುತ್ತಿರುವ ದೃಶ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಚಿತ್ರ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಟೊರೊಟ್ಟೊನ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಲೆಟ್ಟಿ, ರಿಕೊ, ಟೆಗೊ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾನ್ ಲ್ಯೂ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಅಪಹರಣದ ನಂತರ, ಟ್ಯಾಂಕರ್‌ನ ಹಿಂತುದಿ ತುಂಬಾ ಬಿಸಿಯಾಗಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸುವ ಡೊಮಿನಿಕ್‌, "ನಿನ್ನದೇ ಏನಾದರೂ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು" ನಿನಗಿದು ಸಕಾಲ ಎಂದು ಹ್ಯಾನ್‌ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಇದರ ಬಳಿಕ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಹೋಗುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ, ಲೆಟ್ಟಿಯನ್ನು ಡೊಮ್‌ ತೊರೆಯುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಟೊರಟ್ಟೊ [[ಪನಾಮ ಸಿಟಿ]]ಯಲ್ಲಿರುವಾಗ, ಅವನಿಗೆ ತಂಗಿ ಮೀಯಾಳಿಂದ ದೂರವಾಣಿ ಕರೆ ಬರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಲಿಟ್ಟಿ ಕೊಲೆಯಾಗಿರುವ ಸಂಗತಿ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಕೂಡಲೇ ಲಾಸ್ ಎಂಜಲೀಸ್‌ಗೆ ಡೊಮ್ ಮರಳುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಲೆಟ್ಟಿ ಅಪಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾದ ಕಾರನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ [[ನೈಟ್ರೋಮಿಥೇನ್‌]] ಜಾಡು ಅವನಿಗೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಡೊಮ್‌ ನೈಟ್ರೋಮಿಥೇನ್‌ ಬಳಸುವ ಏಕಮಾತ್ರ ಕಾರ್‌ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕ್ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಆ ಇಂಧನಕ್ಕಾಗಿ ಬೇಡಿಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಡೇವಿಡ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕ್‌ ನನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ನಡುವೆ, ಮಾದಕ ವಸ್ತುಗಳ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಅರ್ಟುಟೊ ಬ್ರಾಗಾನನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು FBI ಏಜೆಂಟ್‌ ಬ್ರಿಯಾನ್ ಒ'ಕಾನ್ನರ್‌ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಹುಡುಕಾಟ ಡೇವಿಡ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನ ಇರುವಲ್ಲಿಗೆ ಒಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲೇ ಪಾರ್ಕ್‌ ಇರುವ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು ತಲುಪುವ ಡೊಮ್‌, ಮತ್ತು ಪಾರ್ಕ್ ಓಡಿ ಹೋಗುವುದರ ಒಳಗೆ ಅವನನ್ನು ತಲೆಕೆಳಗು ಮಾಡಿ ಕಿಟಕಿಯ ಹೊರಗೆ ತೂಗು ಹಾಕುತ್ತಾನೆ. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಧಾವಿಸುವ ಬ್ರಿಯಾನ್, ಪಾರ್ಕ್‌‌ನನ್ನು ಬದುಕಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಪಾರ್ಕ್ FBIಯ ಹೊಸ ಮಾಹಿತಿದಾರನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಲಾಸ್‌ ಎಂಜಲೀಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಹಾದು ಹೋಗುವ [[ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ರೇಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಂತೆ ಬ್ರಿಯಾನ್‌ನನ್ನು ಪಾರ್ಕ್‌ ಮನವೊಲಿಸುತ್ತಾನೆ; ಈ ರೇಸ್‌ನ ವಿಜೇತರು, [[ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ-ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ಗಡಿ]] ಮ‌ೂಲಕ ಬ್ರಾಗನಿಗೆ [[ಹೆರಾಯಿನ್‌‌]] ಸಾಗಾಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಚಾಲಕರಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವರು. ಪೋಲಿಸರ ವಶದಲ್ಲಿದ್ದ [[ನಿಸಾನ್‌ ಸ್ಕೈಲೈನ್‌ GT-R]] ಅನ್ನು (ಇದು ಆಧುನೀಕರಿಸಿದ GT-T R34) ರೇಸ್‌ಗೆ ಬ್ರಿಯಾನ್‌ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ರೇಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಡೊಮ್‌ ಕೂಡ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿರುತ್ತಾನೆ. ರೇಸ್‌ನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಡೊಮ್‌ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಯಾನ್‌ ನಡುವೆ ತೀವ್ರ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಏರ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಬ್ರಿಯಾನ್‌ನ ಕಾರಿನ ಹಿಂದಿನ ಫೆಂಡರ್‌ಗೆ ತನ್ನ ಕಾರನ್ನು ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆಸುವ ಡೊಮ್‌ ವಿಜಯಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬ್ರಿಯಾನ್‌ನ ಕಾರು ವೇಗವಾಗಿ ಗಿರಕಿ ಹೊಡೆದು ಸ್ಪರ್ಧೆಯಿಂದ ಹೊರಗೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಸ್ಪರ್ಧೆಯಿಂದ ಹೊರಬಿದ್ದರೂ ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ FBI ಏಜೆಂಟ್‌ ಬ್ರಿಯಾನ್‌, ಹೆರಾಯಿನ್ ಸಾಗಾಣಿಕೆ ತಂಡದ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಚಾಲಕ ಡ್ವಿಟ್ ಮುಲ್ಲರ್‌ನನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ಅವನ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ತಂಡವನ್ನು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಇದಾದ ಒಂದು ದಿನದ ನಂತರ ಟೊರೆಟ್ಟೊ ತಂಡವು, ಬ್ರಾಗಾನ ಸಹಚರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ ಫೆನಿಕ್ಸ್‌ನನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಲೆಟ್ಟಿಯನ್ನು ಹತ್ಯೆಗೈದ ಪಾತಕಿ ಫೆನಿಕ್ಸ್ ಎಂಬ ಸತ್ಯಸಂಗತಿ ಡೊಮ್‌ಗೆ ತನ್ನ ತಂಡದಿಂದ ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. ಪೋಲಿಸರ ಕಣ್ತಪ್ಪಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಟೊರೆಟ್ಟೊ ತಂಡ ಗಡಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಇರುವ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗದ ಮ‌ೂಲಕ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಹೆರಾಯಿನ್‌ ತಲುಪಿಸಿದ ನಂತರ, ಚಾಲಕರನ್ನು ಸಾಯಿಸುವಂತೆ ಬ್ರಾಗಾ ಆದೇಶಿಸಿರುವುದು ಬ್ರಿಯಾನ್‌ಗೆ ಮೊದಲೇ ತಿಳಿದಿರುತ್ತದೆ (ಒಂದೆಡೆ ಲಿಟ್ಟಿಯ ಹತ್ಯೆಯಾಗಿದೆ..ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ತನಗೆ ಬೇಕಾಗಿರುವ ಡೊಮ್‌ ಕೂಡ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಓಡಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ, ಹೀಗಿದ್ದೂ ಬ್ರಾಗನನ್ನು ಬಂಧಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸಲು ಲೆಟ್ಟಿಯ ವೇಷ ಧರಿಸುವಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಯಾನ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ). ಎಲ್ಲ ಚಾಲಕರು ತಮ್ಮ ಕಾರುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿದಾಗ, ಇಲ್ಲಿ ಏನೋ ಎಡವಟ್ಟಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಡೊಮ್‌‌ ಅರಿವಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ, ಅವನು ತನ್ನ ಕಾರಿನ ನೈಟ್ರಸ್‌ ಆಕ್ಸೈಡ್‌ ಟ್ಯಾಂಕಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ ಕೊಳವೆಯನ್ನು ಕಳಚಿ, ಸಿಗರೇಟ್ ಲೈಟರ್ ಮ‌ೂಲಕ ಉರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಿ ಸ್ಫೋಟಗೊಳ್ಳಲು ತನ್ನ ಚೆವೆಲ್ಲೆ ಕಾರನ್ನು ಅಣಿಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕೆಲವು ಉದ್ವಿಗ್ನ ಕ್ಷಣಗಳ ನಂತರ, ಡೊಮ್‌ನ ಕಾರು ಸ್ಪೋಟಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಘಟನೆಯಿಂದ ಬ್ರಾಗಾನ ಮಂದಿ ದಿಗ್ಭ್ರಾಂತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಬ್ರಿಯಾನ್‌‌ USD $60 ದಶಲಕ್ಷ ಮೌಲ್ಯದ ಹೆರಾಯಿನ್‌‌ ಇರುವ ಹಮ್ಮರ್(ವಾಹನ)ಅನ್ನು ಅಪಹರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಡೊಮ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಯಾನ್ ಇಬ್ಬರೂ ಹಮ್ಮರ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಲಾಸ್‌ ಎಂಜಲೀಸ್ ಕಡೆಗೆ ವಾಪಸಾಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಹೆರಾಯಿನ್‌‌ ಅನ್ನು ಪೋಲಿಸ್‌ ವಶದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಸಿಡುತ್ತಾರೆ. ಹೆರಾಯಿನ್‌‌ ವಿನಿಮಯ ಹಣವನ್ನು ತೋರಿಸುವಂತೆ ಬ್ರಾಗಾನ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರಿ, ಆತನನ್ನು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರಿಸಿ ಪೊಲೀಸರ ಬಲೆಗೆ ಬೀಳುವಂತೆ ಮಾಡಬಹುದೆಂದು ಬ್ರಿಯಾನ್ ತನ್ನ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪೋಲಿಸರು ಡೊಮ್‌ನನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಿದರೆ ಮಾತ್ರ, ತಾನು ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಎಂದು ಬ್ರಿಯಾನ್ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಎಲ್ಲವೂ ಯೋಜನೆಯಂತೆ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿದ್ದುಕೊಂಡು ಬ್ರಾಗಾ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಾತ ವಂಚಕ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಆ ಹೆಸರು ಮಾತ್ರ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುತ್ತಾನೆ. ನಿಜವಾದ ಬ್ರಾಗ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಮೆಕ್ಸಿಕೊಗೆ ಪಲಾಯನ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಬ್ರಾಗಾನನ್ನು ಹಿಡಿಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಬ್ರಿಯಾನ್‌ ಮತ್ತು ಡೊಮ್‌ ಮೆಕ್ಸಿಕೊಗೆ ತೆರಳುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿನ ಚರ್ಚ್‌ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಗಾನನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವ ಅವರು, ಬಂಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬ್ರಾಗಾನ ಸಹಚರರು ತಮ್ಮ ನಾಯಕನ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಬಂದಾಗ, ಭೂಗತ ಸುರಂಗಗಳ ಮ‌ೂಲಕ ಬ್ರಿಯಾನ್‌ ಮತ್ತು ಡೊಮ್‌ ತಮ್ಮ ಕಾರುಗಳನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಓಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೂ ಬ್ರಾಗನ ಸಹಚರರು ಬೆನ್ನಟ್ಟುತ್ತಾರೆ, ಸುರಂಗದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಫೆನಿಕ್ಸ್‌ ಬ್ರಿಯಾನ್‌ನ ಕಾರಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಬಂದು ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆಯುವುದರಿಂದ ಕಾರಿಗೆ ಹಾನಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ರಿಯಾನ್‌‌ ಮ‌ೂಳೆ ಮುರಿತಕ್ಕೊಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ. ಬ್ರಿಯಾನ್‌ನನ್ನು ಫೆನಿಕ್ಸ್‌ ಕೊಲ್ಲಲು ಮುಂದಾದಾಗ, ಡೊಮ್ ಸುರಂಗದ ಅವಶೇಷಗಳೆಡೆಯಲ್ಲೇ ಕಾರನ್ನು ನುಗ್ಗಿಸಿ ಫೆನಿಕ್ಸ್‌ನ ಮೇಲೆ ಏರಿ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ, ಪರಿಣಾಮ ಫೆನಿಕ್ಸ್ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಸಾವನ್ನಪ್ಪುತ್ತಾನೆ. U.S.ಗೆ ಸೇರಿದ ಘಟನೆಯ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಪೋಲಿಸ್‌ ಮತ್ತು ಹೆಲಿಕಾಫ್ಟರ್‌ಗಳು ಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಸ್ಥಳ ಬಿಟ್ಟು ತೆರಳುವಂತೆ ಡೊಮ್‌ಗೆ ಬ್ರಿಯಾನ್‌ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ತಾನು ಆಯಾಸಗೊಂಡಿದ್ದು ಓಡಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲವೆಂದು ಡೊಮ್‌ ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಡೊಮ್‌ಗೆ [[ಕ್ಷಮೆ]] ನೀಡುವಂತೆ ಬ್ರಿಯಾನ್‌ ಮನವಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರೂ ಸಹ, ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಆತನಿಗೆ [[25 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ]] ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಚಿತ್ರದ ಕೊನೆಯ ದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ, [[ಲಾಂಪೋಕ್‌ ಕಾರಾಗೃಹ]]ಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಕೈದಿಗಳ ಬಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಡೊಮ್‌ನನ್ನು ಕುಳ್ಳಿರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಸ್‌ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಿ ಬರುತಿದ್ದಂತೆ, ಅದನ್ನು ಬ್ರಿಯಾನ್‌, ಮೀಯಾ, ರಿಕೊ ಮತ್ತು ಟೆಗೊ ಅದನ್ನು ಅಡ್ಡಗಟ್ಟುತ್ತಾರೆ. == ಪಾತ್ರವರ್ಗ == {{Main|List of characters in The Fast and the Furious film series}} * '''[[ಡೊಮಿನಿಕ್ ಟೊರೆಟ್ಟೊ]]''' ವಿನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ '''[[ವಿನ್‌ ಡೀಸಲ್‌]]''' : ಈತ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಆಟೋ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕ್. ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ರೇಸರ್ (ವೇಗವಾಗಿ ವಾಹನ ಓಡಿಸುವವ) ಹಲವು ಸೆಮಿ-ಟ್ರಕ್‌ ಅಪಹರಣಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಡೊಮ್‌, ಪೋಲಿಸರಿಗೆ ಬೇಕಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದ. ಚಿತ್ರದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಡಾಮಿನಿಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದು, ಇಂಧನದ ಟ್ರಕ್‌ ಅನ್ನು ಅಪಹರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ [[ಬ್ಯುಕ್‌ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ನ್ಯಾಷನಲ್‌]] ಕಾರನ್ನು ಓಡಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಡೊಮ್‌ [[ಶೆವ್ರೊಲೆಟ್‌ ಚೆವೆಲ್ಲೆ SS]] ಅನ್ನು ಸಹ ಓಡಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಮೊದಲ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ 1970ರ [[ಡಾಡ್ಜ್‌ ಚಾರ್ಚರ್‌ R/T]]ಯನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸುತ್ತಾನೆ (ಬೇರೆ ಶೈಲಿಯ ಎದುರಿನ ಗ್ರಿಲ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ 1969ರ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು). ಬ್ರಾಗಾ ಸಹಚರರಿಂದ ಸಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ತನ್ನ ಮಾಜಿ ಗೆಳತಿ ಲೆಟ್ಟಿಯ ಮರಣದ ಸೇಡನ್ನು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಡೊಮ್ ಲಾಸ್‌ ಎಂಜಲೀಸ್ ಮರಳುವನು. * '''[[ಬ್ರಿಯಾನ್‌ ಒ'ಕಾನ್ನರ್‌]]''' ನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ '''[[ಪೌಲ್ ವಾಕರ್‌]]''' : ಬ್ರಿಯಾನ್‌ ಒಬ್ಬ ಪೋಲಿಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ, ಆಟೋ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕ್ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ರೇಸರ್ ಆಗಿದ್ದ. ಮೆಕ್ಸಿಕೊವಿನ ಮಾದಕ ದ್ರವ್ಯ ಸಾಗಾಣಿಕೆಯ ಮುಂದಾಳು ಅರ್ಟುಟೊ ಬ್ರಾಗಾನ ಜಾಡು ಹಿಡಿಯಲು FBI ಏಜೆಂಟ್‌ ಆಗಿ ಬ್ರಿಯಾನ್‌ ನೇಮಕಗೊಂಡಿದ್ದ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಯಾನ್‌ [[ನಿಸಾನ್‌ ಸ್ಕೈಲೈನ್‌ GTT R34]] ಕಾರನ್ನು ಓಡಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ನಂತರ ಚಿತ್ರದ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ [[ಸುಬರು ಇಂಪ್ರೆಜಾ WRX STI]] ಕಾರನ್ನು ಓಡಿಸುತ್ತಾನೆ. * '''[[ಲೆಟಿಸಿಯಾ "ಲೆಟ್ಟಿ" ಒರ್ಟಿಜ್‌]]''' ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ '''[[ಮಿಚೆಲ್‌ ರೊಡ್ರಿಗೋಜ್‌]]''' : ಇವಳು ಡೊಮಿನಿಕ್‌ನ ಗೆಳತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವನೊಂದಿಗೆ ಡಾಮಿನಿಕ್‌ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾಳೆ. ಬ್ರಾಗಾನ ಸಹಚರರಿಂದ ಅವಳ ಹತ್ಯೆಯಾದ ನಂತರ, ಡೊಮಿನಿಕ್‌ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಅವಳು 1970 [[ಪ್ಲಿಮೌತ್‌ ರೋಡ್‌ರನ್ನರ್‌]] ಅನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಬಲ್ಲಳು. * '''[[ಮಿಯಾ ಟೊರೆಟ್ಟೊ]]''' ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ '''[[ಜೋರ್ಡನ ಬ್ರೆವ್‌ಸ್ಟರ್‌]]''' : ಡೊಮಿನಿಕ್‌ನ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಬ್ರಿಯಾನ್‌ನ ಪ್ರೇಯಸಿ. ಬ್ರಾಗಾನ ವಿರುದ್ಧ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುತಿದ್ದ ಇಬ್ಬರನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಇವಳು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಮಿಯಾ [[ಹಾಂಡ NSX]]ನಿಂದ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಂಡ [[JDM]]ಅನ್ನು ಓಡಿಸುತ್ತಾಳೆ. * '''ರಾಮನ್ ಕಂಪೋಸ್‌/ಅರ್ಟುಟೊ ಬ್ರಾಗಾ''' ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ '''[[ಜಾನ್‌ ಒರ್ಟಿಜ್‌]]''' : ಇವನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಾನು ಬ್ರಾಗನ ಕಡೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡರೂ, ನಂತರದ FBI ವರದಿ ಪ್ರಕಾರ ಆತನೇ ಬ್ರಾಗ ಎಂಬುದು ಬಹಿರಂಗಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪ್ರಮುಖ ಮಾದಕ ವಸ್ತುಗಳ ಮಾರಾಟ ಜಾಲದ ನಾಯಕನಾಗಿರುವ ಈತ US-ಮೆಕ್ಸಿಕೊದ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೆರಾಯಿನ್‌‌ ಅನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ರೇಸರ್‌ಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. * '''ಫೆನಿಕ್ಸ್‌ ಕಾಲ್ಡೆರಾನ್‌''' ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ '''[[ಲಾಸ್‌ ಅಲೊನ್ಸೊ]]''' : ಫೆನಿಕ್ಸ್‌ ಬ್ರಾಗಾನ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡುವವನಾಗಿದ್ದು, ಲೆಟ್ಟಿಯ ಸಾವಿಗೆ ಈತನೆ ಕಾರಣ. ಫೆನಿಕ್ಸ್‌ [[ಫೋರ್ಡ್‌ ಗ್ರ್ಯಾನ್ ಟೊರಿನೊ]] ಕಾರನ್ನು ಓಡಿಸುತ್ತಾನೆ. * '''ಗಿಸೆಲ್ ಹಾರಬೊ''' ರ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ '''[[ಗಾಲ್‌ ಗಡೊಟ್‌]]''' : ಇವಳು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಗಾನೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಆಕೆಯನ್ನು ಡೊಮಿನಿಕ್‌ ಪ್ರಾಣಪಾಯದಿಂದ ಕಾಪಾಡಿದ ನಂತರ, ಬ್ರಾಗಾನನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವಲ್ಲಿ ಡೊಮಿನಿಕ್‌ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಯಾನ್‌ಗೆ ನೆರವಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಗಿಸೆಲ್‌ [[ಟೆಕ್‌ಆರ್ಟ್‌ GTಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌]] ಕಾರನ್ನು ಓಡಿಸುತ್ತಾಳೆ. * '''ಪೆನ್ನಿಂಗ್‌''' ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ '''[[ಜ್ಯಾಕ್ ಕೋನ್ಲಿ]]''' * '''[[ಹ್ಯಾನ್ ಲ್ಯೂ]]''' ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ '''[[ಸುಂಗ್ ಕಾಂಗ್‌]]''' : ಹ್ಯಾನ್‌ ಡಾಮಿನಿಕ್‌ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ಡೊಮಿನಿಕ್‌ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದವನಾಗಿದ್ದು, ಇವನು ಚಿತ್ರದ ಉತ್ತರಭಾಗ''[[The Fast and the Furious: Tokyo Drift|ಟೊಕಿಯೊ ಡ್ರಿಫ್ಟ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ತಾಪಮಾನ ಕುಸಿತದಾಗ ಟೊಕಿಯೊಗೆ ತೆರಳುವಂತೆ ಹ್ಯಾನ್‌ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. "ಟೊಕಿಯೊದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕೆಲವು ಕೆಟ್ಟ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ನಾನು ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ" ಎಂದು ಡೊಮ್‌ಗೆ ಹ್ಯಾನ್‌ ಹೇಳುವನು. * ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಾರಂಭ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ '''ರಿಕೊ''' ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ '''[[ಡಾನ್‌ ಒಮರ್‌]]''' ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವರು. * ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಾರಂಭ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ '''ಟೆಗೊ''' ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ '''[[ಟೆಗೊ ಕ್ಯಾಲ್ಡೆರಾನ್‌]]''' ಸಹ ರಿಕೊ ಜೊತೆ ಕಾಣಿಕೊಳ್ಳುವರು. * '''ಅಲೆಕ್ಸ್‌''' ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ '''[[ಬ್ರ್ಯಾಂಡನ್‌ T. ಜಾಕ್ಸನ್‌]]''' == ನಿರ್ಮಾಣ == ದಕ್ಷಿಣ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಸ್ಯಾನ್‌ ಫೆರ್ನಾಂಡೊ ವ್ಯಾಲಿಯಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಕಾರುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಸುಮಾರು 240 ಕಾರುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>2009 ಮಾರ್ಚ್‌ 12ರಲ್ಲಿ [http://www.edmunds.com/insideline/do/Features/articleId=143967 ಮೋರ್ ಕಾರ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಮೋರ್ ಆಕ್ಷನ್ ಇನ್ ಫಾಸ್ಟ್‌ &amp; ಫ್ಯೂರಿಯಸ್‌] ಎಡ್ಮುಂಡ್ಸ್‌ ಇನ್ಸೈಡ್‌ಲೈನ್‌</ref> ನಕಲಿ ವಾಹನಗಳು ನೈಜವಾಗಿ ಇರಬೇಕಾಗಿದ್ದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ''F-ಬಾಂಬ್‌'' 1973 [[ಶೆವ್ರೊಲೆಟ್‌ ಕ್ಯಾಮರೊ]]ನ ಪ್ರತಿರೂಪವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ''[[ಹಾಟ್‌ ರೋಡ್‌ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌]]'' ನ [[ಡೇವಿಡ್‌ ಫ್ರೀಬುರ್ಜರ್‌]] ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು 3-ವೇಗದ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಶಕ್ತಿ ಸಂವಹನದೊಂದಿಗೆ 300&nbsp;hp ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ V8 ಎಂಜಿನ್‌ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಮ‌ೂಲ ಕಾರು [[ಟ್ವಿನ್‌-ಟರ್ಬೊ]] 1,500&nbsp;hp ಎಂಜಿನ್‌ ಮತ್ತು 5-ವೇಗದ ಶಕ್ತಿ ಸಂವಹನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹಾಗೇನೆ, ಮೊದಲ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾದ ಮ‌ೂಲ ಡಾಡ್ಜ್‌ ಚಾರ್ಜರ್‌ 426 ಹೆಮಿ R/T ಕಾರು 1970ಯದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ ಕಾರು 1969ರ ಡಾಡ್ಜ್‌ ಚಾರ್ಚರ್‌ R/T 426 ಹೆಮಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು 1970 ಕಾರಿನಂತೆ ಕಾಣುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮುಂದಿನ ಗ್ರಿಲ್‌ ಅನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು; ಅದಾಗಲೇ ತುಂಡುತುಂಡಾಗಿದ್ದ ಮ‌ೂಲ 1970 ಡಾಡ್ಜ್‌ ಚಾರ್ಚರ್‌ ಕಾರಿಗೆ ಹಳೇ ರೂಪ ನೀಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>[http://www.edmunds.com/insideline/do/Features/articleId=144026 ದಿ ಎಫ್‌-ಬಾಂಬ್‌ ಡ್ರಾಪ್ಸ್‌ ಆನ್‌ ಫಾಸ್ಟ್‌ &amp; ಫ್ಯೂರಿಯಸ್‌] ಎಡ್ಮುಂಡ್ಸ್‌ ಇನ್ಸೈಡ್‌ಲೈನ್‌ 13ನೇ ಮಾರ್ಚ್‌ 2009</ref> == ಸಂಗೀತ == {{Main|Fast and Furious (soundtrack)}} [[ಬ್ರಿಯಾನ್‌ ಟೇಲರ್‌]] ಅವರು ''ಫಾಸ್ಟ್‌ &amp; ಫ್ಯೂರಿಯಸ್‌'' ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. [[20ನೇ ಸೆಂಚುರಿ ಫಾಕ್ಸ್‌]]ನ ನ್ಯೂಮ್ಯಾನ್‌ ಸ್ಕೋರಿಂಗ್ ಸ್ಟೇಜ್‌ನಲ್ಲಿರುವ [[ಹಾಲಿವುಡ್‌ ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಸಿಂಪೋನಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದರು.<ref name="scoring">{{cite news | author=Dan Goldwasser | url=http://www.scoringsessions.com/news/178/ | title=Brian Tyler scores fast and furious with ''Fast & Furious'' | publisher=ScoringSessions.com | date=[[2009-02-24]] | accessdate=2009-02-24 | archive-url=https://web.archive.org/web/20101225074446/http://scoringsessions.com/news/178/ | archive-date=2010-12-25 | url-status=dead }}</ref> ಸುಮಾರು 78 ನಿಮಿಷಗಳ ಸಂಗೀತ ಆಲ್ಬಮ್‌ನ CDಯನ್ನು ವರೆಸ್‌ ಸಾರಾಬ್ಯಾಂಡ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್‌ ಸಂಸ್ಥೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಚಿತ್ರದ ಟ್ರೇಲರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ (ಚಿತ್ರದ ಜಾಹೀರಾತಿನಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುವ ತುಣುಕು) ಬಳಸಿದ ಧ್ವನಿಪಥ "[[ವಿ ಆರ್ ರಾಕ್‌ಸ್ಟಾರ್ಸ್‌]]" ಅನ್ನು [[ಡಸ್‌ ಇಟ್‌ ಆಫೆಂಡ್‌ ಯು, ಯಾ?]] ತಂಡ ರಚಿಸಿತ್ತು. ಮತ್ತು "[[ಕ್ರ್ಯಾಂಕ್ ದ್ಯಾಟ್‌]]"ನ ರಿಮಿಕ್ಸ್‌ ಮಾಡಿದ ಆವೃತ್ತಿ [[ಟ್ರ್ಯಾವಿಸ್‌ ಬಾರ್ಕರ್‌]] ಅನ್ನು [[ಸೋಲ್ಜಾ ಬಾಯ್‌ ಟೆಲ್‌ 'ಎಮ್‌]] ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. 2009 ಮಾರ್ಚ್‌ 31ರಂದು [[ಸ್ಟಾರ್‌ ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದ [[ಧ್ವನಿಪಥ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ]] ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಧ್ವನಿಪಥದ ಮೊದಲ ಹಾಡನ್ನು "[[ಬ್ಲಾಂಕೊ]]" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು [[ಫೇರಲ್‌ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್‌]] ಒಳಗೊಂಡಿರುವ [[ಪಿಟ್‌ಬುಲ್‌]] ತಂಡವು ಈ ಧ್ವನಿಪಥವನ್ನು ರಚಿಸಿತು. ಇದನ್ನು [[ದಿ ನೆಪ್ಚುನ್ಸ್‌]] ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.<ref name="scoring"/> ಮೊದಲ ಜಾಹೀರಾತು ಧ್ವನಿಪಥವನ್ನು "[[ಕ್ರ್ಯಾಂಕ್‌ ದ್ಯಾಟ್‌ (ಟ್ರ್ಯಾವಿಸ್‌ ಬಾರ್ಕರ್‌ ರಾಕ್‌ ರಿಮಿಕ್ಸ್‌)]]" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿತ್ತು (ಮೊದಲು ಇದನ್ನು ಎರಡನೇ ಹಾಡಾಗಿ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ನಂತರ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು) ಮತ್ತು [[ಟ್ರ್ಯಾವಿಸ್‌ ಬಾರ್ಕರ್‌]] ಒಳಗೊಂಡಿರುವ [[ಸೋಲ್ಜಾ ಬಾಯ್‌]] ತಂಡ ಈ ಹಾಡನ್ನು ರಚಿಸಿತು. [[ಲಿಲ್‌ ಜಾನ್‌‌]] ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಪಿಟ್‌ಬುಲ್‌ ತಂಡವು "[[ಕ್ರೇಜಿ]]" ಎಂಬ ಎರಡನೇ ಹಾಡನ್ನು ರಚಿಸಿತು. ಈ ಧ್ವನಿಪಥವನ್ನು ಪಿಟ್‌ಬುಲ್‌ನ ಮುಂದಿನ ಆಲ್ಬಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಆಲ್ಬಮ್‌ನ ಮೂರನೇ ಹಾಡು "ಬ್ಯಾಡ್‌ ಗರ್ಲ್ಸ್‌"ನ್ನು [[ರಾಬಿನ್‌ ತಿಕೆ]] ರಚಿಸಿದರು. ಧ್ವನಿಪಥವು "ಜಿ-ಸ್ಟ್ರೊ" ಎಂಬ ಹಾಡನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಅದನ್ನು [[ಫೆರಲ್‌ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್‌]] ಒಳಗೊಂಡಿರುವ [[ಬಸ್ಟ ರೈಮ್ಸ್‌]] ತಂಡ ರಚಿಸಿತು ಮತ್ತು ಈ ಹಾಡನ್ನು [[ದಿ ನೆಪ್ಚುನ್ಸ್‌]] ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಈ ಧ್ವನಿಪಥವನ್ನು ಬಸ್ಟ ರೈಮ್ಸ್‌ನ ಆಲ್ಬಮ್‌ ''[[ಬ್ಯಾಕ್‌ ಆನ್‌‌ ಮೈ B.S.]]'' ನಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಈ ಆಲ್ಬಮ್‌ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಥಗಳು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕೆ ಅಮೆಜಾನ್‌ 5ರಲ್ಲಿ 3.5 ಅಂಕ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. "[[ಕ್ರ್ಯಾಂಕ್‌ ದ್ಯಾಟ್‌]]"ನ್ನು ಸೇರಿಸದೆ, ಇಂಟರ್‌ಸ್ಕೋಪ್‌ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್‌ ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್‌ ಚಿತ್ರದ ಧ್ವನಿಪಥವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದವು. "[[ರೈಸಿಂಗ್‌ ಸನ್‌]]" ಎಂಬ ಇನ್ನೊಂದು ಹಾಡನ್ನು ಆಲ್ಬಮ್‌ನಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಕೋರಿಯನ್‌ ತಂಡ [[TVXQ]] ರಚಿಸಿತ್ತು. ಚಿತ್ರದ ಜಪಾನಿನ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ "[[ಬಿಫೋರ್ ಐ ಡಿಕೇ]]" ಹಾಡು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಜಪಾನಿನ ರಾಕ್ ತಂಡ [[ದಿ ಗೆಜೆಟ್‌]] ರಚಿಸಿದ್ದರು. == ಪುರಸ್ಕಾರ == ''ಫಾಸ್ಟ್‌ &amp; ಫ್ಯೂರಿಯಸ್‌'' ಚಿತ್ರ ವೃತ್ತಿಪರ ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಮಿಶ್ರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಪಡೆದಿದೆ. 2009ರ ಎಪ್ರಿಲ್‌ 18ರ ಅಂಕಿ ಅಂಶದ ಪ್ರಕಾರ, ಚಿತ್ರವು [[ರೋಟನ್‌ ಟೊಮಟೊಸ್‌]] ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌<ref>[http://www.rottentomatoes.com/m/fast_and_furious/ ರೋಟನ್‌ ಟೊಮಟೊಸ್‌ - ಫಾಸ್ಟ್‌ &amp; ಫ್ಯೂರಿಯಸ್‌]</ref> ನ ಟೊಮಾಟೊಮೀಟರ್‌ನಲ್ಲಿ 28% ಅಂಕ ಪಡೆದಿತ್ತು, ಅಂತೆಯೇ ಮೇಟಾಕ್ರಿಟಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ 45% ಅಂಕ ಗಳಿಸಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=http://www.metacritic.com/film/titles/fastandfurious4?q=fast%20&%20furious |title=Fast & Furious |publisher=[[Metacritic]] |access-date=2010-01-07 |archive-date=2010-03-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100324235906/http://www.metacritic.com/film/titles/fastandfurious4?q=fast%20&%20furious |url-status=dead }}</ref> ''[[ಎಂಟರ್‌ಟೇನ್‌ಮೆಂಟ್‌ ವೀಕ್ಲಿ]]'',<ref>{{cite web |url=http://www.ew.com/ew/article/0,,20269298,00.html |title=Fast & Furious (2009) |first=Lisa |last=Schwarzbaum |date=2009-04-01 |publisher=[[Entertainment Weekly]] |access-date=2010-01-07 |archive-date=2010-07-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100722013725/http://www.ew.com/ew/article/0,,20269298,00.html |url-status=dead }}</ref> ''[[ದಿ ಹಾಲಿವುಡ್‌ ರಿಪೋರ್ಟರ್‌]]'',<ref>{{cite web |url=http://www.hollywoodreporter.com/hr/film-reviews/film-review-fast-and-furious-1003958448.story |title=Film Review: Fast & Furious |first=Kirk |last=Honeycutt |date=2009-04-02 |publisher=[[Hollywood Reporter]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090405092213/http://www.hollywoodreporter.com/hr/film-reviews/film-review-fast-and-furious-1003958448.story |archivedate=2009-04-05 |access-date=2010-01-07 |url-status=live }}</ref> ಮತ್ತು ''[[ಲಾಸ್‌ ಎಂಜಲೀಸ್ ಟೈಮ್ಸ್‌]]'' <ref>{{cite news|first=Betsy |last=Sharkey |title=Video review: ''Fast & Furious'' |url=http://www.latimes.com/entertainment/la-et-fastfurious3-2009apr03,0,4338270.story |publisher=''[[Los Angeles Times]]'' |date=April 3, 2009 |accessdate=April 6, 2009}}</ref> ಇತ್ಯಾದಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಚಿತ್ರವನ್ನು ಹೊಗಳಿವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಹಿಂದಿನ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆ ನೀಡಿದ್ದ [[ರೋಜರ್ ಎಬರ್ಟ್‌]], ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಅಷ್ಟೊಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ವಿಮರ್ಶೆ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ವಿಮರ್ಶೆ ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿದೆ: "ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ನಾನು ಮೆಚ್ಚುತ್ತೇನೆ. ಆದರೆ ನನಗೆ ಚಿತ್ರ ತೀರಾ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಕಂಡಿತು. ಸರಣಿಯ ಹಿಂದಿನ ಮ‌ೂರು ಚಿತ್ರಗಳು, ಈಗಾಗಲೇ ವೀಡಿಯೊ ಆಟಗಳಾಗಿರುವಾಗ, ನಾಲ್ಕನೇ ಚಿತ್ರದ ಅಗತ್ಯವೇನಿತ್ತು? ಓಹ್‌. ನಾನು ನನ್ನದೇ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದೆ."<ref>{{cite web |url=http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20090401/REVIEWS/904029995 |title=Fast & Furious |access-date=2021-08-29 |archive-date=2012-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121007210506/http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20090401%2FREVIEWS%2F904029995 |url-status=dead }}</ref> === ಗಲ್ಲಾ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ === ಚಿತ್ರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮೊದಲ ದಿನವೇ $30.5 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಆದಾಯ ಗಳಿಸಿತು. ವಾರದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ $70,950,500ನಷ್ಟು ಗಳಿಸಿ, ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಗಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಇದು ''[[The Fast and the Furious: Tokyo Drift|ಟೊಕಿಯೊ ಡ್ರಿಫ್ಟ್‌]]'' ಗಳಿಸಿದ ಸಂಪೂರ್ಣ ದೇಶೀಯ ಗಳಿಕೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು.<ref>{{cite web|url=http://www.boxofficemojo.com/daily/chart/?sortdate=2009-04-03&p=.htm |title=Daily Box Office for Friday, April 3, 2009 |publisher=[[Box Office Mojo]]}}</ref> 2009ರ ವಾರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ ಎಲ್ಲ ಚಿತ್ರಗಳ ಪೈಕಿ ಈ ಚಿತ್ರ ಭರ್ಜರಿಯಾಗಿ ತೆರೆ ಕಂಡಿತ್ತು (ಆದಾಯ ಗಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ''[[ಸ್ಟಾರ್‌ ಟ್ರೆಕ್‌]]'', ''[[X-Men Origins: Wolverine]]'', ''[[ಹ್ಯಾರ್ರಿ ಪೊಟರ್‌ ಮತ್ತು ದಿ ಹಾಫ್‌-ಬ್ಲಡ್‌ ಪ್ರಿನ್ಸ್‌|ಹ್ಯಾರ್ರಿ ಪೊಟರ್‌ ''[[Transformers: Revenge of the Fallen]]'' ಮತ್ತು ''[[The Twilight Saga: New Moon]]'' ದಿ ಹಾಫ್‌-ಬ್ಲಡ್‌ ಪ್ರಿನ್ಸ್‌]]'' ಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಿತು). ಚಿತ್ರ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಆದಾಯ ಗಳಿಸಿತು.<ref>{{cite news|first=Joshua |last=Rich |title=''Fast & Furious'' shatters box office records |url=http://www.cnn.com/2009/SHOWBIZ/Movies/04/05/boxoffice.ew/index.html?section=cnn_latest |publisher=[[Entertainment Weekly]] |date=April 5, 2009 |accessdate=April 5, 2009}}</ref> ಎಪ್ರಿಲ್‌ನ ವಾರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಆರಂಭಿಕ ಗಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಾರಿನ ಸುತ್ತ ಕಥೆ ಹೆಣೆಯಲಾಗಿರುವ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆಯ ಚಿತ್ರ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಪಾತ್ರವಾಯಿತು<ref>{{Cite web |url=http://www.msnbc.msn.com/id/30172616/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-01-07 |archive-date=2010-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100227032001/http://www.msnbc.msn.com/id/30172616/ |url-status=dead }}</ref>. ಈ ಹಿಂದಿನ ''[[ಕಾರಿಗೆ]]'' ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಳಿಕೆ ಒಟ್ಟು $60.1 ದಶಲಕ್ಷವಾಗಿತ್ತು. 2009 ಜುಲೈ 19ರ ಅಂಕಿ ಅಂಶದ ಪ್ರಕಾರ ದೇಶೀಯವಾಗಿ ಈ ಚಿತ್ರವು ಒಟ್ಟು $155,064,265ರಷ್ಟು ಆದಾಯ ಗಳಿಸಿದ್ದು, ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಒಟ್ಟು $359,264,265ರಷ್ಟು ಆದಾಯ ಗಳಿಸಿದೆ (ಇದರ ಮೂಲಕ ಸಂಸ್ಥೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಯಶಸ್ವಿ ಚಿತ್ರವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು). ''ಕಾರುಗಳ'' ಪ್ರಕಾರದ ಚಿತ್ರಗಳ ಗಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಚಿತ್ರ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://boxofficemojo.com/genres/chart/?id=carracing.htm |title=Car films |access-date=2010-01-07 |archive-date=2011-09-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110901235639/http://www.boxofficemojo.com/genres/chart/?id=carracing.htm |url-status=dead }}</ref> == ವೀಡಿಯೊ ಬಿಡುಗಡೆ == 2009ರ ಜುಲೈ 28ರಂದು [[DVD]] ಮತ್ತು [[ಬ್ಲೂ-ರೇ]]ಯಲ್ಲಿ ''ಫಾಸ್ಟ್‌ &amp; ಫ್ಯೂರಿಯಸ್‌'' ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref>{{cite web|title=Blu-ray.com - Fast & Furious Blu-ray |url=http://www.blu-ray.com/movies/movies.php?id=5606}}</ref> ಎರಡು ಡಿಸ್ಕ್‌ಗಳ DVDಯು ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ: * ಚಿತ್ರದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ರತಿ * ಅಂಡರ್ ದಿ ಹುಡ್: ಮಸಲ್ ಕಾರ್ಸ್‌ ಆಂಡ್ ಇಂಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ * ಹೈ ಆಕ್ಟಾನ್‌ ಆಕ್ಷನ್‌: ದಿ ಸ್ಟಂಟ್ಸ್‌‌ * ಶೂಟಿಂಗ್‌ ದಿ ಬಿಗ್‌ ರಿಗ್‌ ಹೀಸ್ಟ್‌ * ಡ್ರೈವಿಂಗ್‌ ಸ್ಕೂಲ್ ವಿದ್‌ ವಿನ್‌ ಡೀಸಲ್‌ * ಹಿಂದೆಂದೂ ನೋಡದ ಮ‌ೂಲ ಕಿರು ಚಿತ್ರ ''ಲಾಸ್‌ ಬಂಡೊಲರೊಸ್‌'', ''ಫಾಸ್ಟ್‌ &amp; ಫ್ಯೂರಿಯಸ್‌'' ನ ಆರಂಭದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ವಿನ್‌ ಡೀಸೆಲ್‌ ಬರೆದು, ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಇದು ಮುಕ್ತ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ಗಾಗಿ iTunes ಮಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 2009ರ ನವೆಂಬರ್‌ 1ರ ಅಂಕಿಅಂಶದ ಪ್ರಕಾರ 2,900,861 ಪ್ರತಿಯಷ್ಟು DVD ಮಾರಾಟವಾಗಿ, $47.82 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಆದಾಯ ಗಳಿಸಿದ್ದು, ಚಿತ್ರದ ಟಿಕೇಟ್ ಮಾರಾಟ ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು ಚಿತ್ರ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ $407,085,500ನಷ್ಟು ಆದಾಯ ಗಳಿಸಿದೆ.<ref name="test">[http://www.the-numbers.com/movies/2009/FFUR4.php. ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಚಿತ್ರದ ಉತ್ತರಭಾಗ == ಚಿತ್ರದ ಉತ್ತರಭಾಗ (ಸೀಕ್ವೆಲ್) ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ. ಆ ಬಗ್ಗೆ ಪೌಲ್ ವಾಕರ್‌ರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ, "ನಾನು ಈ ಬಗ್ಗೆ ಯುನಿವರ್ಸಲ್‌ನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಣಾಧಿಕಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದೇನೆ. ಅವರು ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ." ಮತ್ತು ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]] ಅಥವಾ [[ಬ್ರೆಜಿಲ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಮಾಡಲು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.movie-moron.com/?p=5114 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-01-07 |archive-date=2010-03-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100315094717/http://www.movie-moron.com/?p=5114 |url-status=dead }}</ref> ಇದಲ್ಲದೇ ನಟ ವಿನ್‌ ಡೀಸಲ್‌ ತಾನು ಐದನೇ ಮತ್ತು ಆರನೇ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಅಭಿನಯಿಸುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.worstpreviews.com/headline.php?id=12546 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-01-07 |archive-date=2009-06-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090625235508/http://www.worstpreviews.com/headline.php?id=12546 |url-status=dead }}</ref><ref>http://www.eonline.com/uberblog/b118234_enough_in_tank_another_fast_furious.html</ref> == ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ದಿ ಫಾಸ್ಟ್‌ ಆಂಡ್‌ ದಿ ಫ್ಯೂರಿಯಸ್‌ (ಚಲನಚಿತ್ರ ಸರಣಿ)|''ದಿ ಫಾಸ್ಟ್‌ ಆಂಡ್‌ ದಿ ಫ್ಯೂರಿಯಸ್‌'' (ಚಲನಚಿತ್ರ ಸರಣಿ)]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Cleanup-link rot|date=May 2009}} {{reflist|2}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{official|http://www.fastandfuriousmovie.net}} * {{imdb title|1013752}} * {{rotten-tomatoes|fast_and_furious}} * {{mojo title|fastandthefurious4}} {{The Fast and the Furious}} {{Justin Lin}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:2000ರ ಸಾಹಸ ಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:2008ರ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಾಹಸ ರೋಮಾಂಚಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಟೋ ರೇಸಿಂಗ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಟೋ ರೇಸಿಂಗ್‌ ಮೀಡಿಯಾ]] [[ವರ್ಗ:ಅಪರಾಧ ಕಥೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲೀಷ್-ಭಾಷೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಲಾಸ್‌ ಎಂಜಲೀಸ್ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೆಕ್ಸಿಕೊದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಡಾಮಿನಿಕನ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸರಣಿ ಮಾಧ್ಯಮ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸೀಕ್ವೆಲ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ದಿ ಫಾಸ್ಟ್‌ ಆಂಡ್‌ ದಿ ಫ್ಯೂರಿಯಸ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಯುನಿವರ್ಸಲ್‌ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:D-BOX ಚಲನೆಯನ್ನು ವರ್ಧಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇಂಟರ್‌ಕ್ವೆಲ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹಾಲಿವುಡ್]] 2yj8u9glv43bnqh5gcqrob7wa8gmdhz 0 22846 1431493 1429878 2026-10-06T23:23:36Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431493 wikitext text/x-wiki {{Otheruses4|the singer|the comedian|Bob Marley (comedian)}} {{Infobox musical artist | honorific-prefix = <small>[[The Honourable]]</small> | Name = Bob Marley | Img = Bob-Marley-in-Concert Zurich 05-30-80.jpg | Img_alt = Black and white picture of a man with long dreadlocks playing the guitar on stage. | Img_capt = Bob Marley performing in [[Zurich, Switzerland]] on May 30, 1980. | Landscape = Yes | Background = solo_singer | Birth_name = Robert Nesta Marley | Born = {{birth date|1945|2|6|mf=y}}<br />[[Nine Mile, Jamaica|Nine Mile]], [[Saint Ann Parish, Jamaica|Saint Ann]], [[ಜಮೈಕ]] | Died = {{Death date and age|mf=yes|1981|5|11|1945|2|6}}<br />[[Miami]], [[Florida]], United States | Instrument = Vocals, guitar, percussion | Genre = [[Reggae]], [[ska]], [[rocksteady]] | Occupation = Singer-songwriter, musician | Years_active = 1962–81 | Label = [[Studio One (record label)|Studio One]], [[Beverley's]], [[Upsetter]]/[[Trojan Records|Trojan]], [[Island Records|Island]]/[[Tuff Gong]] | Associated_acts = [[The Wailers (reggae band)|The Wailers]], [[Wailers Band]], [[The Upsetters]], [[I Threes]], [[Bob Marley & The Wailers]] | URL = [http://www.bobmarley.com/ www.bobmarley.com] }} '''ರಾಬರ್ಟ್ ನೆಸ್ಟ "ಬಾಬ್‌" ಮಾರ್ಲಿ''' (ಫೆಬ್ರವರಿ 6, 1945 – ಮೇ 11, 1981) [[ಜಮೈಕಾ]] ದೇಶದ ಒಬ್ಬ ಗಾಯಕ-ಪದ್ಯರಚನೆಕಾರ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತಗಾರ. ಅವನು [[ದ ವೈಲರ್ಸ್‌]] (1964–1974) ಮತ್ತು [[ಬಾಬ್ ಮಾರ್ಲಿ &amp; ದ ವೈಲರ್ಸ್‌]] (1974–1981) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ [[ಸ್ಕಾ]], [[ರಾಕ್‌ಸ್ಟಡಿ]] ಮತ್ತು [[ರೆಗಿ]] ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಗಾಯಕ, ಪದ್ಯರಚನೆಕಾರ ಮತ್ತು ಗಿಟಾರ್ ವಾದಕನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಮಾರ್ಲಿಯು ರೆಗ್ಗಿ ಸಂಗೀತದ ಹೆಸರುವಾಸಿ ಮತ್ತು ಗೌರವಾನ್ವಿತ ನಿರ್ವಾಹಕ. ಅವನು [[ಜಮೈಕಾದ ಸಂಗೀತ]] ಮತ್ತು [[ರಸ್ಟಫರಿ ಆಂದೋಲನ]]ಗಳೆರಡನ್ನೂ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತದ ಕೇಳುಗರಿಗೆ ಹರಡಲು ನೆರವಾದ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರನಾಗಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.empsfm.org/education/index.asp?categoryID=26&ccID=127&xPopConfBioID=784&year=2007|title=2007 Pop Conference Bios/Abstracts|publisher=[[Experience Music Project and Science Fiction Museum and Hall of Fame]]|date=2007}}</ref> ಮಾರ್ಲಿಯ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯ ಗೀತೆಗಳೆಂದರೆ - "[[ಐ ಶಾಟ್ ದ ಶೆರಿಫ್‌]]", "[[ನೊ ವುಮನ್, ನೊ ಕ್ರೈ]]", "[[ಕುಡ್ ಯು ಬಿ ಲವ್ಡ್‌]]", "[[ಸ್ಟರ್ ಇಟ್ ಅಪ್‌]]", "[[ಜ್ಯಾಮಿಂಗ್‌]]", "[[ರಿಡೆಂಪ್ಶನ್ ಸಾಂಗ್‌]]", "[[ಒನ್ ಲವ್‌]]" ಮತ್ತು ದ ವೈಲರ್ಸ್‌‌ನೊಂದಿಗೆ "[[ಥ್ರೀ ಲಿಟಲ್ ಬರ್ಡ್ಸ್‌]]",<ref name="EB">{{cite encyclopedia|title=Bob Marley|encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]]|date=2006}}</ref> ಹಾಗೂ ಅವನ ಮರಣೋತ್ತರ ಬಿಡುಗಡೆಗಳು - "[[ಬಫೆಲೊ ಸೋಲ್ಜರ್‌]]" ಮತ್ತು "[[ಐರನ್ ಲಯನ್ ಜಿಯಾನ್‌]]". ಅವನ ಸಾವಿನ ಮ‌ೂರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ''[[ಲೆಜೆಂಡ್‌]]'' (1984) ಎಂಬ ಸಂಗ್ರಹಣ ಆಲ್ಬಮ್‌ ರೆಗ್ಗಿಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾರಾಟವಾದ ಆಲ್ಬಮ್ ಆಗಿದೆ‌. ಇದು U.S.ನಲ್ಲಿ 10 ಬಾರಿ [[ಪ್ಲಾಟಿನಮ್]] ([[ಡೈಮಂಡ್‌]]) ಪಡೆಯಿತು<ref>{{cite web|url=http://web.bobmarley.com/news/article.jsp?ymd=20070226&contentid=3540|title=Concert Series: 'No Woman, No Cry'|date=February 26, 2007|accessdate=October 3, 2009|first=Doug|last=Miller|publisher=web.BobMarley.com|archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 3, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070303231036/http://web.bobmarley.com/news/article.jsp?ymd=20070226&contentid=3540|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಇದರ 20 ದಶಲಕ್ಷ ಪ್ರತಿಗಳು ಮಾರಾಟವಾದವು.<ref name="forbes-Top_Earners_for_2004">{{cite web|url=http://www.forbes.com/lists/2004/10/25/cx_2004deadcelebtears_9.html|title=Top Earners for 2004|publisher=[[Forbes]]|accessdate=November 30, 2008|page=9|first=Peter|last=Newcomb}}</ref><ref name="iafrica-Rolling_in_the_money">{{cite web|url=http://entertainment.iafrica.com/features/1051960.htm|title=Rolling in the money|publisher=iAfrica|accessdate=November 30, 2008}}</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನ == ಬಾಬ್ ಮಾರ್ಲಿಯು ಜಮೈಕಾದ [[ಸೇಟ್ ಆನ್ ಪ್ಯಾರಿಶ್]]‌ನ [[ನೈನ್ ಮೈಲ್]] ನ ಸಣ್ಣ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ನೆಸ್ಟ ರೋಬರ್ಟ್‌ ಮಾರ್ಲಿಯಾಗಿ ಜನಿಸಿದ.<ref>{{harvnb|Moskowitz|2007|p=1}}</ref> ನಂತರ ಜಮೈಕಾದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಅಧಿಕಾರಿಯೊಬ್ಬ ಅವನ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯದ ಹೆಸರನ್ನು ಬದಲು ಮಾಡಿದನು.<ref>{{harvnb|Moskowitz|2007|p=9}}</ref> ಅವನ ತಂದೆ ನಾರ್ವಲ್ ಸಿಂಕ್ಲೇರ್ ಮಾರ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ [[ಎಸ್ಸೆಕ್ಸ್]]‌‍ನಿಂದ ಬಂದ ಕುಟುಂಬದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ತಲೆಮಾರಿನ ಜಮೈಕಾದವನು. ನಾರ್ವಲ್‌ [[ರಾಯಲ್ ಮೆರೈನ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಆಗಿದ್ದನು ಹಾಗೂ ನೆಡುತೋಪಿನ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕನೂ ಆಗಿದ್ದನು, ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 18 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದ[[ಆಫ್ರೊ-ಜಮೈಕಾದವಳಾದ]] [[ಸೆಡೆಲ್ಲಾ ಬೂಕರ್‌]]‌ಳನ್ನು ವಿವಾಹವಾದನು.<ref>{{harvnb|Moskowitz|2007|p=2}}</ref> ನಾರ್ವಲ್‌ ಅವನ ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಮಗುವಿಗೆ ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದನು, ಆದರೆ ಅವನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ದೂರದೂರಿಗೆ ಪ್ರವಾಸ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ಅವರನ್ನು ಕಾಣುವುದು ಅಪರೂಪವಾಗಿತ್ತು. ಮಾರ್ಲಿಯು 1955ರಲ್ಲಿ 10 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿವನಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವನ ತಂದೆ 60ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ಮರಣ ಹೊಂದಿದರು.<ref>{{harvnb|Moskowitz|2007|p=4}}</ref> ಮಾರ್ಲಿಯು ಮಿಶ್ರ ಜನಾಂಗದ ಮ‌ೂಲದವನಾಗಿದ್ದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಯೌವನದಲ್ಲಿ ಜನಾಂಗೀಯ ಪೂರ್ವಗ್ರಹವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ. ಹಾಗೂ ಜೀವನಪೂರ್ತಿ ಅವನ ಸ್ವಂತ ಜನಾಂಗದ ಗುರುತಿನ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ. ಈ ಕುರಿತು ಒಮ್ಮೆ ಅವನು ಆಕ್ಷೇಪಿಸಿದ್ದಾನೆ: {{Cquote|I don't have prejudice against meself. My father was a white and my mother was black. Them call me half-caste or whatever. Me don't dip on nobody's side. Me don't dip on the black man's side nor the white man's side. Me dip on God's side, the one who create me and cause me to come from black and white.<ref>{{cite web|last=Webley|first=Bishop Derek|title=One world, one love, one Bob Marley|url=http://www.birminghampost.net/comment/birmingham-columnists/more-columnists/2008/05/10/bishop-webley-one-world-one-love-one-bob-marley-65233-20891539/|work=[[Birmingham Post]]|publisher=[[Trinity Mirror]]|date=May 10, 2008|accessdate=June 15, 2008}}</ref>}} ಮಾರ್ಲಿಯು ತನ್ನ ಮಿಶ್ರಿತ ವಂಶವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದರೂ, ಅವನ ಜೀವನಪೂರ್ತಿ ಹಾಗೂ ಅವನ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಕಪ್ಪು ಆಫ್ರಿಕನ್ ಎಂದು ಸ್ವಯಂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ.<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/religion/religions/rastafari/people/bobmarley.shtml|title=Religion and Ethics: Rastafari - Bob Marley|publisher=[[BBC]]}}</ref> "ಬ್ಯಾಬಿಲೋನ್‌‌ ಸಿಸ್ಟಮ್" ಮತ್ತು "ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಮ್ಯಾನ್ ರಿಡೆಂಪ್ಷನ್‌" ಮೊದಲಾದ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಲಿಯು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯರ ಅಥವಾ "ಬ್ಯಾಬಿಲೋನ್‌‌"ನರ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಕರಿಯರ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕನ್ನರ ಹೋರಾಟಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಡಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{harvnb|Middleton|2000|p=181-198}}</ref> ಮಾರ್ಲಿಯು ಜತೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ನುಡಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದ ನೆವಿಲ್ಲೆ "ಬನ್ನಿ" ಲಿವಿಂಗ್‌ಸ್ಟೋನ್‌ನೊಂದಿಗೆ (ನಂತರ [[ಬನ್ನಿ ವೈಲರ್‌]] ಎಂದು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ) ಸ್ನೇಹಿತನಾದನು. ಅವನು ಸ್ಥಳೀಯ ಗಾಯಕ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಠ [[ರಸ್ಟಫರಿ]] [[ಜಾಯ್ ಹಿಗ್ಸ್‌]]ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಗೀತ ಅಭ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ 14ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಶಾಲೆ ತ್ಯಜಿಸಿದ. ಹಿಗ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಲಿವಿಂಗ್‌ಸ್ಟೋನ್‌‌ರೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ [[ಸಂಗೀತ ಗೋಷ್ಠಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಲಿಯು ಸಮಾನ ಸಂಗೀತದ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಪೀಟರ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಇಂಟೋಶ್‌ನನ್ನು (ನಂತರ [[ಪೀಟರ್ ಟೋಶ್‌]] ಎಂದು ಹೆಸರಾದ) ಭೇಟಿಯಾದನು.<ref name="all music">{{cite web|last=Ankeny|first=Jason|title=Bob Marley - Biography|url=http://www.allmusic.com/artist/bob-marley-p2907|publisher=[[Allmusic]]|accessdate=June 15, 2008}}</ref> 1962ರಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ಮಾಪಕ [[ಲೆಸ್ಲಿ ಕಾಂಗ್‌]]‌ನೊಂದಿಗೆ ಅವನ ಮೊದಲ ಎರಡು ಸಿಂಗಲ್ಸ್‌ಗಳಾದ "[[ಜಡ್ಜ್ ನಾಟ್‌]]" ಮತ್ತು "ಒನ್ ಕಪ್ ಆಫ್ ಕಾಫಿ"ಅನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಮಾಡಿದನು. ಈ ಹಾಡುಗಳು [[ಬೆವೆರ್ಲೆ]]ಯ ಹೆಸರುಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಬಾಬಿ ಮಾರ್ಟೆಲ್‌<ref>{{cite web|url=http://www.bobmarley.com/life/musicbusiness/beverley.html|title=The Beverley Label and Leslie Kong: Music Business|publisher=bobmarley.com|access-date=2021-07-17|archive-date=2006-06-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20060621034903/http://www.bobmarley.com/life/musicbusiness/beverley.html|url-status=bot: unknown}}</ref> ಎಂಬ ಗುಪ್ತನಾಮದಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದವು ಹಾಗೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಗಮನವನ್ನೂ ಸೆಳೆದವು. ಈ ಹಾಡುಗಳು ನಂತರ ಮಾರ್ಲಿಯ ಸಾಧನೆಯ ಮರಣೋತ್ತರ ಸಂಗ್ರಹ ''[[ಸಾಂಗ್ಸ್ ಆಫ್ ಫ್ರೀಡಮ್‌]]'' ‌ನಲ್ಲಿ ಮರುಬಿಡುಗಡೆಯಾದವು. == ಸಂಗೀತದ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ == === ದ ವೈಲರ್ಸ್‌ === {{Main|The Wailers (reggae band)}} {{wikinews|Vivien Goldman: An interview with Bob Marley's biographer}} 1963ರಲ್ಲಿ ಬಾಬ್ ಮಾರ್ಲಿ, ಬನ್ನಿ ವೈಲರ್‌, ಪೀಟರ್ ಟೋಶ್‌, [[ಜೂನಿಯರ್ ಬ್ರೈತ್‌ವೈಟೆ]], [[ಬೆವೆರ್ಲಿ ಕೆಲ್ಸೊ]] ಮತ್ತು [[ಚೆರ್ರಿ ಸ್ಮಿತ್‌]] ಮೊದಲಾದವರು ಸೇರಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ "ದ ಟೀನೇಜರ್ಸ್" ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಸ್ಕಾ ಮತ್ತು ರಾಕ್‌ಸ್ಟಡಿ ತಂಡವೊಂದನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು "ದ ವೈಲಿಂಗ್ ರ‌್ಯೂಡ್‌ಬಾಯ್ಸ್‌" ಎಂದು, ಆನಂತರ "ದ ವೈಲಿಂಗ್ ವೈಲರ್ಸ್" ಎಂದೂ - ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ದ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆ ನಿರ್ಮಾಪಕ [[ಕಾಕ್ಸೋನ್ ಡೋಡ್]]‌ನಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು, ಅಂತಿಮವಾಗಿ "[[ದ ವೈಲರ್ಸ್‌]]" ಎಂದೂ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡರು. ಬಾಬ್ ಮಾರ್ಲಿ, ಬನ್ನಿ ವೈಲರ್‌ ಮತ್ತು ಪೀಟರ್ ಟೋಶ್ ಮೊದಲಾದ ಪ್ರಮುಖ ಮ‌ೂವರು ಗಾಯಕರ ತಂಡವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು 1966ರಲ್ಲಿ ಬ್ರೈತ್‌ವೈಟೆ ಕೆಲ್ಸೊ ಮತ್ತು ಸ್ಮಿತ್ ದ ವೈಲರ್ಸ್‌ಅನ್ನು ತೊರೆದುಹೋದರು‌.<ref>{{cite web|url=http://www.vitalspot.com/TheWailers/Biography.html|title=The Wailers'Biography|publisher=Vital Spot|accessdate=October 1, 2009|archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 10, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070910011258/http://www.vitalspot.com/TheWailers/Biography.html|url-status=dead}}</ref> ಮಾರ್ಲಿಯು 1966ರಲ್ಲಿ [[ರೀಟಾ ಆಂಡರ್ಸನ್‌]]‌ಳನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿ ಅವನ ತಾಯಿ ವಾಸಿಸುವ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ [[ಡೆಲಾವೇರ್‌ನ ವಿಲ್ಮಿಂಗ್ಟನ್‌]]‌ನ ಹತ್ತಿರದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಅಲ್ಪಕಾಲಕ್ಕಾಗಿ ತೆರಳಿದನು. ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಮಾರ್ಲಿಯ ಉಪನಾಮದಡಿಯಲ್ಲಿ [[ಡ್ಯುಪಾಂಟ್‌]] ಲ್ಯಾಬ್ ಸಹಾಯಕನಾಗಿ ಮತ್ತು [[ಕ್ರಿಸ್ಲರ್‌]] ಘಟಕದ ಜೋಡಣೆ-ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದನು.<ref>{{cite web|url=http://www.rollingstone.com/news/story/6879720/bob_marley_19451981|title=Bob Marley: 1945-1981|work=[[Rolling Stone]]|date=June 25, 1981|first=Timothy|last=White|publisher=[[Jann Wenner]]|access-date=ಮಾರ್ಚ್ 22, 2010|archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 21, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090421114753/http://www.rollingstone.com/news/story/6879720/bob_marley_19451981|url-status=dead}}</ref> ಜಮೈಕಾಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ನಂತರ ಮಾರ್ಲಿ ರಸ್ಟಫರಿ ಆಂದೋಲನದ ಸದಸ್ಯನಾದನು ಹಾಗೂ ಅವನ ವಿಶಿಷ್ಠ ಮುದ್ರೆ [[ಡ್ರೆಡ್‌ಲಾಕ್ಸ್‌]](ಸುರಳಿ ಸುತ್ತಿದ ಕೂದಲು) ಧರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು. (''ಮಾರ್ಲಿಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ತಿಳಿಯಲು '' [[ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಭಾಗ]]''ವನ್ನು ನೋಡಿ'' ). ಡಾಡ್‌ನೊಂದಿಗಿನ ಸಂಘರ್ಷವೊಂದರ ನಂತರ ಮಾರ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಬ್ಯಾಂಡ್‌, [[ಲೀ "ಸ್ಕ್ರ್ಯಾಚ್" ಪೆರ್ರಿ]] ಮತ್ತು ಅವನ ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ [[ದ ಅಪ್‌ಸೆಟ್ಟರ್ಸ್]]‌ ಒಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು. ಈ ಮೈತ್ರಿಕೂಟವು ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೇ ಕೊನೆಗೊಂಡರೂ, ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟ "ದಿ ವೈಲರ್ಸ್‌"ನ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಕೆಲಸವನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದರು. ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡುವ ಹಕ್ಕಿನ ಹಂಚಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿವಾದದಿಂದ ನಂತರ ಮಾರ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪೆರ್ರಿ ಬೇರೆಬೇರೆಯಾದರು, ಆದರೆ ನಂತರ ಅವರು ಸ್ನೇಹಿತರಾಗಿ ಉಳಿದು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕೆಲಸಮಾಡಿದರು.ಬಾಬ್ ಮತ್ತು ರೀಟಾ ಮಾರ್ಲಿ, ಪೀಟರ್ ಟೋಶ್ ಮತ್ತು ಬನ್ನಿ ವೇಲರ್ ಕಿಂಗ್‌ಸ್ಟನ್‌ ಮತ್ತು ಲಂಡನ್‌ನ JAD ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್‌ನ ಕೆಲವು ಹಳೆಯ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಮರುಕತ್ತರಿಸಿ ದಿ ವೈಲರ್ಸ್ ಧ್ವನಿಯ ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ನಂತರ ಈ ಹಾಡುಗಳನ್ನು " ಯಾವುದೇ ಆಲ್ಬಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಇವುಗಳು ರೆಕಾರ್ಡ್ ಕಂಪೆನಿಗಳಿಗೆ ಕೇಳುವುದಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ಪ್ರದರ್ಶನ ವಸ್ತು" ಎಂದು ಬನ್ನಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ. ಬಾಬ್‌ ಮತ್ತು ರೀಟಾ,1968ರಲ್ಲಿ [[ಜಾನಿ ನ್ಯಾಶ್‌]]‌ನ ಪದ್ಯರಚನೆಕಾರ [[ಜಿಮ್ಮಿ ನಾರ್ಮನ್‌]]‌ನನ್ನು ನೋಡಲು [[ಬ್ರಾಂಕ್ಸ್‌]]‌ಗೆ ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದರು.<ref name="Norman">{{cite news|title=Pre-reggae tape of Bob Marley is found and put on auction|first=Jesse|last=McKinley|date=December 19, 2002|accessdate=January 4, 2009|work=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9803E2DD133DF93AA25751C1A9649C8B63|publisher=[[The New York Times Company]]}}</ref> ನಾರ್ಮನ್‌ನ ಸಹ-ಬರಹಗಾರ [[ಆಲ್ ಪೈಫ್ರಮ್]]ನನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ನಾರ್ಮನ್‌ ಮತ್ತು ಇತರರೊಂದಿಗಿನ ಮ‌ೂರು ದಿನಗಳ ಸಮೂಹ ಸಂಗೀತ ಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಲಿಯು 24 ನಿಮಿಷಗಳ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅವನ ಸ್ವಂತ ಮತ್ತು ನಾರ್ಮನ್-ಪೈಫ್ರಮ್‌ರ ಹಲವು ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದ. ರೆಗ್ಗಿ ದಾಖಲೆ ರಕ್ಷಕ[[ರೋಜರ್ ಸ್ಟೆಫೆನ್ಸ್]]‌ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವುಗಳು ರೆಗ್ಗಿಗಿಂತ ಪಾಪ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿದ್ದು ವಿರಳ ಎಂದು ಮಾರ್ಲೆಯನ್ನು ಅಮೆರಿಕದ ಕೋಷ್ಟಕಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿ ಹೇಳಿದ.<ref name="Norman" /> ''[[ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]'' ‌ನಲ್ಲಿನ ಲೇಖನವೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ,ಮಾರ್ಲಿಯು "ಸ್ಟೆ ವಿತ್ ಮಿ"ಯಲ್ಲಿ ಡೂ-ವೋಪ್ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಮತ್ತು "ಸ್ಪ್ಲಿಶ್ ಫಾರ್ ಮೈ ಸ್ಪ್ಲ್ಯಾಶ್‌"‌ನಲ್ಲಿ "1960ರ ಕಲಾವಿದರ ನಿಧಾನ ಪ್ರೇಮಗೀತೆ ಶೈಲಿ"ಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಧ್ವನಿಗಳಿಂದ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ.<ref name="Norman" /> ದ ವೈಲರ್ಸ್‌ನ ಮೊದಲ ಆಲ್ಬಮ್ ''[[ಕ್ಯಾಚ್ ಎ ಫೈರ್‌]]'' 1973ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡು ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯ ಮಾರಾಟ ಕಂಡಿತು. ಇದರ ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ "[[ಗೆಟ್ ಅಪ್, ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್ ಅಪ್‌]]" ಮತ್ತು "[[ಐ ಶಾಟ್ ದ ಶೆರಿಫ್‌]]" ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ''[[ಬರ್ನಿನ್]]'' ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿದ. [[ಎರಿಕ್ ಕ್ಲಾಪ್ಟನ್]] ಮಾರ್ಲಿಯನ್ನು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಸುವ ಮ‌ೂಲಕ 1974ರಲ್ಲಿ "ಐ ಶಾಟ್ ದ ಶೆರಿಫ್‌" ಜನಪ್ರಿಯ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ.<ref>{{cite web|url=http://www.rollingstone.com/news/story/6596288/i_shot_the_sheriff/print|title=I Shot the Sheriff|publisher=Jann Wenner|work=Rolling Stone|accessdate=October 3, 2009|date=December 9, 2004|archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 8, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090208232622/http://www.rollingstone.com/news/story/6596288/i_shot_the_sheriff/print|url-status=dead}}</ref> ದ ವೈಲರ್ಸ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಮ‌ೂರು ಸದಸ್ಯರೂ ಏಕಾಂಗಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನ ನಡೆಸಲು ಬಯಸಿದ್ದರಿಂದ ಅದು 1974ರಲ್ಲಿ ಛಿದ್ರಗೊಂಡಿತು. ಈ ಬೇರ್ಪಡುವಿಕೆಯ ಕಾರಣವು ಊಹಾಪೋಹಗಳಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಿಹೋಯಿತು; ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಬನ್ನಿ, ಪೀಟರ್ ಮತ್ತು ಬಾಬ್‌ ‌ಮ‌ೂವರ ಮಧ್ಯೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿದ್ದವು ಎಂದು ಕೆಲವರು ನಂಬಿದರೆ, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಬನ್ನಿ ಮತ್ತು ಪೀಟರ್ ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಆಶಿಸಿದರು ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. === ಬಾಬ್ ಮಾರ್ಲಿ &amp; ದ ವೈಲರ್ಸ್‌ === [[ಚಿತ್ರ:Bob-marley-wailers-crystal-palace.jpg|thumb|Bob Marley & The Wailers live at Crystal Palace Park during the Uprising Tour|ಆಲ್ಟ್=ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತುಕೊಂಡು ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ವಾದ್ಯಗೋಷ್ಠಿಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಗುಂಪು]] {{Main|Bob Marley & The Wailers}} ವಿಘಟನೆಯ ನಂತರವೂ ಮಾರ್ಲಿ "ಬಾಬ್ ಮಾರ್ಲೆ &amp; ದ ವೈಲರ್ಸ್‌" ಆಗಿಯೇ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದ. ಅವನ ಹೊಸ [[ಹಿಮ್ಮೇಳ ಬ್ಯಾಂಡ್‌]], [[ಕಾರ್ಲ್ಟನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಅಸ್ಟಾನ್‌ "ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಮ್ಯಾನ್" ಬ್ಯಾರೆಟ್]] ಸಹೋದರರನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಡ್ರಮ್ ಮತ್ತು ಬಾಸ್(ಮಂದ್ರವಾದ್ಯ), [[ಜೂನಿಯರ್ ಮಾರ್ವಿನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಆಲ್ ಆಂಡರ್ಸನ್‌]]‌ರನ್ನು ಗಿಟಾರ್, [[ಟೈರೋನ್ ಡೌವ್ನೈ]] ಮತ್ತು [[ಅರ್ಲ್ "ವ್ಯಾ" ಲಿಂಡೊ]]ರನ್ನು ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, [[ಆಲ್ವಿನ್ "ಸೀಕೊ" ಪ್ಯಾಟರ್ಸನ್]]‌ನನ್ನು ತಾಳವಾದ್ಯ ವಾದಿಸಲು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿತು. [[ಜ್ಯೂಡಿ ಮೊವಾಟ್]], [[ಮರ್ಸಿಯಾ ಗ್ರಿಫಿತ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಮಾರ್ಲಿಯ ಪತ್ನಿ ರೀಟಾ ಮೊದಲಾದವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ "[[ಐ ಥ್ರೀಸ್]]" ಹಿನ್ನೆಲೆ ದ್ವನಿಯನ್ನು ನೀಡಿತು. 1975ರಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಲಿಯು ಜಮೈಕಾದ ಹೊರಗಿನ ಅವನ ಮೊದಲ ಸಾಧನೆ ''[[ನ್ಯಾಟಿ ಡ್ರೀಡ್]]'' ಆಲ್ಬಮ್‌ನ "[[ನೊ ವುಮನ್, ನೊ ಕ್ರೈ]]"ಯ ಮ‌ೂಲಕ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿದ. ಇದರ ನಂತರ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ತಂದುಕೊಟ್ಟ ಮತ್ತೊಂದು ಆಲ್ಬಮ್‌ ''[[ರಸ್ತಮ್ಯಾನ್ ವೈಬ್ರೇಶನ್]]'' (1976), ಇದು [[ಬಿಲ್‌ಬೋರ್ಡ್ ಹಾಟ್ 100|''ಬಿಲ್‌ಬೋರ್ಡ್'' ಹಾಟ್ 100]]ರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ವಾರಗಳಷ್ಟು ಕಾಲ ಇತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.niceup.com/bmbio.html|title=Bob Marley Bio|publisher=niceup.com|accessdate=October 3, 2009}}</ref> 1976ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಕಾದಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಎರಡು ರಾಜಕೀಯ ಗುಂಪುಗಳ ನಡುವಿನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿ ಜಮೈಕಾದ ಪ್ರಧಾನಿ [[ಮೈಕೆಲ್ ಮ್ಯಾನ್ಲೆ]] ಆಯೋಜಿಸಿದ ಒಂದು ಉಚಿತ ಸಂಗೀತ ಕಛೇರಿ "[[ಸ್ಮೈಲ್ ಜಮೈಕಾ]]"ದ ಎರಡು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ಮಾರ್ಲಿಯ ಮನೆಯೊಳಗೆ ನಡೆದ ದಾಳಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಅಜ್ಞಾತ ಬಂದೂಕುಧಾರಿಗಳಿಂದ ಮಾರ್ಲಿ, ಅವನ ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಾಹಕ ಡಾನ್ ಟೇಲರ್ ಗಾಯಗೊಂಡರು. ಟೇಲರ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಲಿಯ ಪತ್ನಿಗೆ ಗಂಭೀರ ಗಾಯಗಳಾಗಿದ್ದವು, ನಂತರ ಅವರು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಬಾಬ್ ಮಾರ್ಲಿಯ ಎದೆ ಮತ್ತು ತೋಳಿನಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಗಾಯಗಳಾಗಿದ್ದವು. ದಾಳಿಯು ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದ್ದು, ಈ ಸಂಗೀತ ಗೋಷ್ಠಿಯು ನಿಜವಾಗಿ ಮ್ಯಾನ್ಲೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವ ರ‌್ಯಾಲಿ ಎಂದು ಹೆಚ್ಚಿನರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು. ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ಹಲ್ಲೆಯತ್ನದ ಎರಡು ದಿನಗಳ ನಂತರ,ನಿಗದಿತ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಸಂಗೀತ ಗೋಷ್ಠಿಯು ನೆರವೇರಿತು ಹಾಗೂ ಗಾಯಗೊಂಡ ಮಾರ್ಲಿಯು ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದನು. ಏಕೆಂದು ಕೇಳಿದಾಗ ಮಾರ್ಲಿ ಹೀಗೆಂದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದನು - "ಈ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ಕೆಟ್ಟದನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಜನರು ಒಂದು ದಿನವೂ ಬಿಡುವು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಇನ್ನು ನಾನು ಹೇಗೆ?" ಮೂಲಭೂತ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಥವಾ ರಾಜಕೀಯ ನಂಬಿಕೆಗಳಿಲ್ಲದ ಜಾಪ್ ಪೋ ಗುಂಪಿನ ಸದಸ್ಯರು ಬಾಬ್ ಮಾರ್ಲಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಆಗಿ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ನೆರೆದಿದ್ದ 80,000 ಜನರ ಗುಂಪಿನ ಎದುರು ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. ಆದರೆ ದಿ ವೈಲರ್ಸ್ ಗುಂಪಿನ ಸದಸ್ಯರು ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿದ್ದರು ಅಥವಾ ಅಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.rollingstone.com/news/story/6879667/the_shooting_of_a_wailer|title=The shooting of a Wailer|work=Rolling Stone|accessdate=October 2, 2009|date=January 13, 1997|publisher=Jann Wenner|archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 16, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100416020353/http://www.rollingstone.com/news/story/6879667/the_shooting_of_a_wailer|url-status=dead}}</ref><ref>ವಾಕರ್, ಜೆಫ್ (1980) - ಜ್ಯಾಪ್ ಪೌವ್‌ನ LP ''ರೆಗ್ಗಿ ನಿಯಮ'' ಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವವರು. ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್: ರೈನೊ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್</ref> ಮಾರ್ಲಿಯು 1976ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಜಮೈಕಾ ಬಿಟ್ಟು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಹೋದ., ಅಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಘೋಷಿತ ಅಜ್ಞಾತವಾಸವನ್ನು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕಳೆದ. ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ''[[ಎಕ್ಸೋಡಸ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ಕಾಯ]]'' ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಳನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದ. ''ಎಕ್ಸೋಡಸ್‌'' ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಲ್ಬಮ್‌ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ 56 ಅನುಕ್ರಮ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ಇತ್ತು. ಇದು ನಾಲ್ಕು UK ಜನಪ್ರಿಯ ಏಕಗೀತದ ರೆಕಾರ್ಡುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: "ಎಕ್ಸೋಡಸ್‌", "ವೈಟಿಂಗ್ ಇನ್ ವೇನ್", "ಜ್ಯಾಮಿಂಗ್‌" ಮತ್ತು "[[ಒನ್ ಲವ್‌]]" ([[ಕರ್ಟಿಸ್ ಮೇಫೀಲ್ಡ್]]‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ "[[ಪೀಪಲ್ ಗೆಟ್ ರೆಡಿ]]"ಯ ವಾದನ). ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವನು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ [[ಕ್ಯಾನಬಿಸ್]](ಮರಿಜುವಾನ)ಅನ್ನು [[ಹೊಂದಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ]] ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಗುರಿಯಾದ.<ref>{{cite web|url=http://www.thirdfield.com/new/timeline.html|title=A Timeline of Bob Marley's Career|publisher=Thirdfield.com|accessdate=October 3, 2009}}</ref> ಮಾರ್ಲಿಯು 1978ರಲ್ಲಿ ಜಮೈಕಾಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿ, ಕಾದಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪಕ್ಷಗಳನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾದ [[ಒನ್ ಲವ್‌ ಪೀಸ್ ಕನ್ಸರ್ಟ್]] ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ರಾಜಕೀಯ ಗಾನಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದನು. ಈ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಲಿಯ ಕೋರಿಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಮೈಕೆಲ್ ಮ್ಯಾನ್ಲೆ (ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ [[ಪೀಪಲ್ಸ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪಾರ್ಟಿ]]ಯ ಮುಖಂಡ) ಮತ್ತು ಅವನ ರಾಜಕೀಯ ಎದುರಾಳಿಯಾದ [[ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಸೀಗ]] (ವಿರೋಧಿ [[ಜಮೈಕಾ ಲೇಬರ್ ಪಕ್ಷದ]] ಮುಖಂಡ) ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಸಂಧಿಸಿ ಕೈಕುಲುಕಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.everything2.com/index.pl?node_id=1307397|title=One Love Peace Concert|publisher=Everything2.com|date=May 24, 2002|accessdate=October 3, 2009}}</ref> ಬಾಬ್ ಮಾರ್ಲಿ ಮತ್ತು ದ ವೈಲರ್ಸ್‌ ಹೆಸರಿನಡಿಯಲ್ಲಿ ಹನ್ನೊಂದು ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಳು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ನೇರಪ್ರಸಾರದ ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಏಳು ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಳು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ 13 ಹಾಡುಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಎರಡು ನೇರಪ್ರಸಾರದ ಆಲ್ಬಮ್‌ ''[[ಬ್ಯಾಬಿಲೋನ್‌‌ ಬೈ ಬಸ್]]'' 1978ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಪ್ರಶಂಸೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಈ ಆಲ್ಬಮ್ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಂತಿಮ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆ "ಜಮ್ಮಿನ್", ಶ್ರೋತೃಗಳನ್ನು ಉನ್ಮಾದಗೊಳಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಮಾರ್ಲಿಯ ನೇರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಬಾವೋತ್ಕರ್ಷವನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.rollingstone.com/reviews/album/301860|title=Babylon by Bus review|publisher=Jann Wenner|accessdate=October 3, 2009|date=December 28, 1978|first=Timothy|last=White|archive-date=ಜನವರಿ 16, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100116120735/http://www.rollingstone.com/reviews/album/301860|url-status=dead}}</ref> ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಆರೋಪ ಮಾಡಿದ ಆಲ್ಬಮ್ ''[[ಸರ್ವೈವಲ್‌]]'' 1979ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು. "ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ", "[[ಆಫ್ರಿಕಾ ಯುನೈಟ್]]", "ವೇಕ್ ಅಪ್ ಆಂಡ್ ಲೈವ್" ಮತ್ತು "ಸರ್ವೈವಲ್‌" ಮೊದಲಾದ ಹಾಡುಗಳು ಆಫ್ರಿಕನ್ನರ ಹೋರಾಟಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಲಿಯ ನೆರವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಅವನು 1979ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಅಮಂದ್ಲ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್‌]]‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದುದು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ [[ವರ್ಣಭೇದ ನೀತಿ]]ಯ ಬಗೆಗಿನ ಅವನ ಪ್ರಬಲ ವಿರೋಧವನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದೆ, ಈ ಬಗ್ಗೆ ಅವನು 1976ರಲ್ಲಿಯೇ ಅವನ "[[ವಾರ್‌]]" ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿದ್ದನು. ಎಪ್ರಿಲ್ 17, 1980ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ]]ಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾ ದಿನಾಚಾರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಸಿಕೊಡುವಂತೆ ಅವನನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ''[[ಅಪ್ರೈಸಿಂಗ್‌]]'' (1980) ಬಾಬ್ ಮಾರ್ಲಿಯ ಅಂತಿಮ ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಆಲ್ಬಮ್‌ ಹಾಗೂ ಇದು "ರಿಡೆಂಪ್ಶನ್ ಸಾಂಗ್‌" ಮತ್ತು "ಫೋರೆವರ್ ಲವಿಂಗ್ ಜಾಹ್"‍‌‌ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಅವನ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಂಶಗಳಿರುವ ತಯಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.rollingstone.com/reviews/album/103460/review/6068123?utm_source=Rhapsody&utm_medium=CDreview|title=Uprising review|publisher=Jann Wenner|first=Chris|last=Morris|date=October 16, 1980|accessdate=October 3, 2009|archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 24, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071024024740/http://www.rollingstone.com/reviews/album/103460/review/6068123?utm_source=Rhapsody&utm_medium=CDreview|url-status=dead}}</ref> ಮಾರ್ಲಿಯ ಮರಣಾನಂತರ 1983ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ''[[ಕಾನ್ಫ್ರಂಟೇಶನ್‌]]'',ಅವನು ಜೀವಂತವಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿತವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿರದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಜನಪ್ರಿಯ "[[ಬಫೆಲೊ ಸೋಲ್ಜರ್‌]]" ಮತ್ತು ಮುಂಚೆ ಜಮೈಕಾದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯವಿದ್ದ ಏಕಗೀತದ ದ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಗಳ ಹೊಸ ಮಿಶ್ರಣಗಳೂ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.rollingstone.com/artists/bobmarley/albums/album/232098/review/6067472/confrontation|title=Confrontation review|publisher=Jann Wenner|accessdate=October 3, 2009|date=September 1, 1983|first=Fred|last=Schruers|archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 25, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070225051939/http://www.rollingstone.com/artists/bobmarley/albums/album/232098/review/6067472/confrontation|url-status=dead}}</ref> == ಕೊನೆಯ ವರ್ಷಗಳು == === ಅನಾರೋಗ್ಯ === 1977ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಲಿಗೆ [[ಕ್ಯಾನ್ಸರಿನ ಮೆಲನೋಮ]]ದ ಒಂದು ರೂಪ [[ಅಕ್ರಲ್ ಲೆಂಟಿಜಿನಿಯಸ್ ಮೆಲನೋಮ]] ಇರುವುದು ಅವನಿಗೆ ಸೌಹಾರ್ದ [[ಫುಟ್ಬಾಲ್]] ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಗಾಯದ ಪರೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ತಿಳಿದುಬಂತು.<ref>{{cite web|url=http://www.independent.co.uk/news/uk/this-britain/when-bob-marley-joined-the-bloomsbury-set-421831.html|title=When Bob Marley joined the Bloomsbury set|publisher=[[Independent News & Media]]|accessdate=October 4, 2009|date=October 27, 2006|first=Sara|last=Newman|archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 20, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140420013153/http://www.independent.co.uk/news/uk/this-britain/when-bob-marley-joined-the-bloomsbury-set-421831.html|url-status=dead}}</ref> ''ಅಪ್ರೈಸಿಂಗ್‌'' ಆಲ್ಬಮ್‌ 1980ರ ಮೇಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ ತನ್ನ ಯುರೋಪಿನ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಪೂರೈಸಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್‌ನಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಸಾವಿರ ಜನರಿಗೆ ಅವರು ಹಿಂದೆಂದೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಂಗೀತ ಗೋಷ್ಠಿಯನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟರು. ಪ್ರವಾಸದ ನಂತರ ಮಾರ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು, ಅಲ್ಲಿ ಅವನು [[ಅಪ್ರೈಸಿಂಗ್‌ ಪ್ರವಾಸ]]ದ ಭಾಗವಾಗಿ [[ಮ್ಯಾಡಿಸನ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್ ಗಾರ್ಡನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದನು. ಅದಾದ ಸ್ವಲ್ಪದರಲ್ಲೇ ಅವನ ಆರೋಗ್ಯ ಕೆಟ್ಟು, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಸ್ವಸ್ಥನಾದನು ಹಾಗೂ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಅವನ ದೇಹದಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿಕೊಂಡಿತು. ಉಳಿದ ಪ್ರವಾಸವು ರದ್ದುಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಲಿಯು [[ಜೋಸೆಫ್ ಇಸ್ಸೆಲ್ಸ್]]‌ನ ಬವರಿಯನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಳಗಾದನು. ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಕೆಲವು ಆಹಾರ, ಪಾನೀಯ ಮತ್ತು ಇತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ದೂರವಿಡುವುದನ್ನು ಆಂಶಿಕವಾಗಿ ಆಧರಿಸಿರುವ [[ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ವಿಧಾನದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆ]]ಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು. ಎಂಟು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸೆಣಸಾಡಿ ಫಲಕಾರಿಯಾಗದೆ ಅವನು ಜಮೈಕಾದಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು ವಿಮಾನ ಹತ್ತಿದನು.<ref>{{cite web|url=http://web.bobmarley.com/story/?storypage=7|title=His story: The life and legacy of Bob Marley|publisher=web.bobmarley.com|accessdate=October 4, 2009|archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 17, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090417040043/http://web.bobmarley.com/story/?storypage=7|url-status=dead}}</ref> === ಮರಣ ಮತ್ತು ಮರಣೋತ್ತರ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ === ಜರ್ಮನಿಯಿಂದ ಜಮೈಕಾಕ್ಕೆ ಹೋಗುವಾಗ ತಾನು ಸಾಯುತ್ತೇನೆಂಬುದನ್ನು ಅರಿತಿದ್ದ ಮಾರ್ಲಿಯ ಜೈವಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಬಹಳಷ್ಟು ಹದಗೆಟ್ಟಿತ್ತು. ಮಿಯಾಮಿಯಲ್ಲಿ ವಿಮಾನದಿಂದ ಇಳಿದ ನಂತರ ಅವನನ್ನು ತಕ್ಷಣ ವೈದ್ಯೋಪಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲಾಯಿತು. ಮಿಯಾಮಿಯ ಸೆಡರ್ಸ್ ಆಫ್ ಲೆಬನಾನ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್‌ನಲ್ಲಿ 1981ರ ಮೇ 11ರ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ತನ್ನ 36ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯುಸಿರೆಳೆದನು. [[ಮೆಲನೋಮ]]ವು ಅವನ ಶ್ವಾಸಕೋಶಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಿದುಳಿಗೆ ಹರಡಿದ್ದರಿಂದ ಸಾವು ಸಂಭವಿಸಿತು. ಅವನ ಮಗ [[ಜಿಗ್ಗಿ]]ಗೆ ಹೇಳಿದ ಅಂತಿಮ ಪದಗಳೆಂದರೆ - "ಹಣದಿಂದ ಜೀವನವನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ".<ref name="timeline">{{cite web|last=Steffens|first=Roger|title=Bob Marley Chronology 1945-1981|url=http://www.reggae.com/artists/bob_marley/chronology.htm|accessdate=October 26, 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20100506042311/http://www.reggae.com/artists/bob_marley/chronology.htm|archive-date=ಮೇ 6, 2010|url-status=dead}}</ref> ಮಾರ್ಲಿಗೆ ಮೇ 21,1981ರಂದು ಜಮೈಕಾದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಗೌರವದೊಂದಿಗೆ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.ಅದು ಇಥಿಯೋಪಿಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕತೆ ಮತ್ತು ರಸ್ತಾಫಾರಿ ಪರಂಪರೆಯ ಅಂಶಗಳಿಂದ ಮಿಳಿತವಾಗಿತ್ತು. ಅವನನ್ನು ಅವನ ಹುಟ್ಟೂರಿನ ಹತ್ತಿರದ ಚರ್ಚಿನ ಸಮಾಧಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು [[ಫೆಂಡರ್ ಸ್ಟ್ರಾಟೊಕಾಸ್ಟರ್‌]]ನೊಂದಿಗೆ(ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಗಿಟಾರ್)(ಕೆಲವು ಆಧಾರಗಳು ಅದು [[ಗಿಬ್ಸನ್ ಲೆಸ್ ಪಾಲ್]] ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತವೆ) ಸಮಾಧಿಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=https://www.findagrave.com/cgi-bin/fg.cgi?page=gr&GRid=1732|title=Bob Marley|date=January 1, 2001|publisher=Find a Grave|accessdate=April 16, 2009}}</ref> ಮರಣದ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಮೊದಲು ಅವನಿಗೆ [[ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಮೆರಿಟ್]](ಜಮೈಕಾದ ಗೌರವ)ನೀಡಿ ಪುರಸ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.biography.com/deathiversary/bob-marley/bob-marley.jsp|title=Bob Marley Biography|publisher=Biography.com|accessdate=April 16, 2009|archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 6, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091206214553/http://www.biography.com/deathiversary/bob-marley/bob-marley.jsp|url-status=dead}}</ref> 1994ರಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಲಿಯನ್ನು [[ರಾಕ್ ಆಂಡ್ ರೋಲ್ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್‌]]ಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು<ref>{{cite web|url=http://www.rockhall.com/inductee/bob-marley|title=Bob Marley|publisher=[[Rock and Roll Hall of Fame]]|accessdate=April 16, 2009}}</ref> ಹಾಗೂ 1999ರಲ್ಲಿ ''[[ಟೈಮ್‌]]'' ನಿಯತಕಾಲಿಕವು ಬಾಬ್ ಮಾರ್ಲಿ & ದ ವೈಲರ್ಸ್‌ನ ''[[ಎಕ್ಸೋಡಸ್‌]]'' ಅನ್ನು 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಲ್ಬಮ್‌ ಎಂದು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.time.com/time/printout/0,8816,993039,00.html|title=The Best Of The Century|date=December 31, 1999|work=[[Time (magazine)|Time]]|publisher=[[Time Inc.]]|accessdate=April 16, 2009|archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 26, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130826225754/http://www.time.com/time/printout/0,8816,993039,00.html|url-status=dead}}</ref> ಅವನು 2001ರಲ್ಲಿ ಮರಣೋತ್ತರ [[ಗ್ರ್ಯಾಮಿ ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಪಡೆದನು ಮತ್ತು ಅವನ ಜೀವನದ ಸುದೀರ್ಘ-ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ ''ಲೆಬೆಲ್ ಮ್ಯೂ‌ಸಿಕ್'' [[ಗ್ರ್ಯಾಮಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. ಇದು ರೀಟಾ, ದ ವೈಲರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಲಿಯ ಪ್ರೇಯಸಿಯರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಕೊಡುಗೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಥೆಯ ಬಹುಭಾಗವನ್ನು ಅವನ ಸ್ವಂತ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.highbeam.com/doc/1P1-79143687.html|title=Grammy Lifetime Achievement Award for Bob Marley|publisher=Caribbian Today|date=January 31, 2001|accessdate=October 4, 2009|archive-date=ಮೇ 12, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130512211935/http://www.highbeam.com/doc/1P1-79143687.html|url-status=dead}}</ref> 2006ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸ್ಟೇಟ್, ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್ "ಬಾಬ್ ಮಾರ್ಲಿ ಬೌಲೆವಾರ್ಡ್"ನ [[ಈಸ್ಟ್ ಫ್ಲಾಟ್‌ಬುಶ್]] ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಚರ್ಚಿನ ವಿಶಾಲ ಬೀದಿಯ ಭಾಗವೊಂದರ ಹೆಸರನ್ನು ರೆಮ್ಸೆನ್ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಈಸ್ಟ್ 98ನೇ ಬೀದಿ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://ny1.com/1-all-boroughs-news-content/top_stories/?SecID=1000&ArID=60701|title=Brooklyn Street Renamed Bob Marley Boulevard|date=July 2, 2006|accessdate=October 6, 2009|publisher=[[NY1]]}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಧರ್ಮ == {{Rastafari}} ಬಾಬ್ ಮಾರ್ಲಿಯು [[ರಸ್ಟಫರಿ]] ಆಂದೋಳನದ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದು,ರೆಗ್ಗಿಯ ಅಭಿವೃದ್ದಿಗೆ ಅದರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಮುಖ್ಯ ಅಂಶವಾಗಿತ್ತು. ಬಾಬ್ ಮಾರ್ಲಿಯು ರಸ್ಟಫರಿಯ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಜಮೈಕಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಂಚಿತವಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಗೀತರಂಗಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಮ‌ೂಲಕ ಅದರ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರತಿಪಾದಕನಾದನು. ಅವನ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯ ಲೇಖಕರ ಪ್ರಕಾರ, ಅವನು [[ಟ್ವೆಲ್ವ್ ಟ್ರೈಬ್ಸ್ ಮ್ಯಾನ್ಶನ್]]‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದನು. ಅವನು ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರಿಂದ "ಟ್ರೈಬ್ ಆಫ್ ಜೋಸೆಫ್" ಎಂಬ ಪಂಗಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವನಾಗಿದ್ದನು (ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹನ್ನೆರಡು ವಿಭಾಗಗಳೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಸದಸ್ಯರಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ). ನಿಜವಾದ ರಸ್ಟಾಸ್ [[ಇಟಾಲ್]] ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಮಾಂಸರಹಿತ ಆಹಾರಕ್ರಮವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ಮಾರ್ಲಿಯು [[ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ]]ಯಾಗಿದ್ದನು.<ref>{{cite web|url=http://www.ivu.org/people/music/marley.html|title=Bob Marley|publisher=The International Vegetarian Union|accessdate=December 16, 2009}}</ref> ಇದನ್ನು ಅವನು ಆಲ್ಬಮ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಅಡಿಟಿಪ್ಪಣಿಗಳಲ್ಲಿ, ಜಾಕೋಬ್‌ ಅವನ ಮಗ ಜೋಸೆಫ್‌ಗೆ ಆಶೀರ್ವಾದ ಮಾಡುವುದು ಸೇರಿದ''[[ಜೆನೆಸಿಸ್]]'' ‌ನಿಂದ ಪಡೆದ ಭಾಗವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾ, ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಮಾರ್ಲಿಯು 1980ರ ನವೆಂಬರ್ 4ರಲ್ಲಿ ಜಮೈಕಾದ ಕಿಂಗ್‌ಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿನ [[ಆರ್ಥೊಡೊಕ್ಸ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಚರ್ಚ್]]‌ನ ಆರ್ಚ್‌ಬಿಷಪ್‌ನಿಂದ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು.<ref>{{cite web|url=http://www.jamaicans.com/culture/rasta/ethiopian_church.shtml|title=The Ethiopian Orthodox Church & Bob Marley's Baptism And The Church|publisher=Jamaicans.com|access-date=2010-03-22|archive-date=2015-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402091702/http://www.jamaicans.com/culture/rasta/ethiopian_church.shtml|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.rastafarispeaks.com/cgi-bin/forum/archive1/config.pl?noframes;read=47421|title=Bob Marley's Baptism in Ethiopian Orthodox Church|publisher=Rastafarispeaks.com}}</ref> == ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳು == ಬಾಬ್ ಮಾರ್ಲಿಗೆ ಅನೇಕ ಮಕ್ಕಳಿದ್ದರು: ಅವನ ಪತ್ನಿ ರೀಟಾಳೊಂದಿಗೆ ಮ‌ೂರು, ರೀಟಾಳ ಹಿಂದಿನ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ದತ್ತುಪಡೆದ ಎರಡು ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಮಹಿಳೆಯರೊಂದಿಗೆ ಇತರ ಅನೇಕ. ಬಾಬ್ ಮಾರ್ಲಿಯ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಅವನಿಗೆ ಹನ್ನೊಂದು ಮಕ್ಕಳಿರುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅಧಿಕೃತ ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟವುಗಳೆಂದರೆ: # [[ಶರೋನ್]] - 1964ರ ನವೆಂಬರ್ 23ರಲ್ಲಿ ರೀಟಾಳಿಗೆ ಅವಳ ಹಿಂದಿನ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಜನನ. # [[ಸೆಡೆಲ್ಲಾ]] - 1967ರ ಆಗಸ್ಟ್ 23ರಲ್ಲಿ ರೀಟಾಳಿಗೆ ಜನನ. # [[ಡೇವಿಡ್ "ಜಿಗ್ಗಿ"]] - 1968ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 17ರಲ್ಲಿ ರೀಟಾಳಿಗೆ ಜನನ. # [[ಸ್ಟೆಫೆನ್]] - 1972ರ ಎಪ್ರಿಲ್ 20ರಲ್ಲಿ ರೀಟಾಳಿಗೆ ಜನನ. # ರೋಬರ್ಟ್‌ "ರೋಬಿ" - 1972ರ ಮೇ 16ರಂದು ಪ್ಯಾಟ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್‌ಳಿಗೆ ಜನನ. # [[ರೋಹನ್]]- 1972ರ ಮೇ 19ರಲ್ಲಿ ಜ್ಯಾನೆಟ್ ಹಂಟ್‌ಳಿಗೆ ಜನನ. # ಕರೆನ್ - 1973ರಲ್ಲಿ ಜ್ಯಾನೆಟ್ ಬೌವೆನ್‌ಳಿಗೆ ಜನನ. # ಸ್ಟೆಫಾನೈ - 1974ರ ಆಗಸ್ಟ್ 17ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವಳು; [[ಸೆಡೆಲ್ಲಾ ಬೂಕರ್‌]] ಪ್ರಕಾರ, ಸ್ಟೆಫಾನೈ ರೀಟಾ ಮತ್ತು ಅವಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದ ಇಟಲ್ ಎಂಬುವವನ ಮಗಳು; ಆದರೂ ಆಕೆಯನ್ನು ಬಾಬ್‌‌ನ ಮಗಳೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. # [[ಜೂಲಿಯನ್]] - 1975ರ ಜೂನ್‌ 4ರಲ್ಲಿ ಲ್ಯೂಸಿ ಪೌಂಡರ್‌ಳಿಗೆ ಜನನ. # [[ಕೈ-ಮಾನಿ]] - 1976ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 26ರಲ್ಲಿ ಅನಿತಾ ಬೆಲ್ನಾವಿಸ್‌ಳಿಗೆ ಜನನ. # [[ಡ್ಯಾಮಿಯನ್]] - 1978ರ ಜುಲೈ 21ರಲ್ಲಿ [[ಕಿಂಡಿ ಬ್ರೇಕ್ಸ್‌ಪಿಯರ್]]‌ಳಿಗೆ ಜನನ. ಮಕೇಡ 1981ರ ಮೇ 30ರಲ್ಲಿ ಯ್ವೆಟ್ಟೆ ಕ್ರಿಕ್ಟನ್‌ಳಿಗೆ ಮಾರ್ಲಿಯ ಮರಣದ ನಂತರ ಜನಿಸಿದಳು.<ref name="dixon">{{cite web|url=http://debate.uvm.edu/dreadlibrary/dixon.html|title=Lovers and Children of the Natural Mystic: The Story of Bob Marley, Women and their Children|publisher=The Dread Library|accessdate=June 21, 2007|first=Meredith|last=Dixon}}</ref> ಅವಳನ್ನೂ ಮಾರ್ಲಿಯ ಮಗಳೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಬಾಬ್ ಮಾರ್ಲೆಯ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಾಗೆಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ. ಅನೇಕ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳು (ಉದಾ. {{cite web|title=Bob Marley's Children|work=Chelsea's Entertainment Reviews|url=http://chelseasreviews.wordpress.com/2006/12/07/bob-marleys-children/|accessdate 2009-12-28}}) 1963ರ ಮೇ 22ರಲ್ಲಿ ಚೆರಿಲ್ ಮುರ್ರೆಗೆ ಜನಿಸಿದ ಇಮಾನಿ ಕ್ಯಾರೋಲ್‌ಳನ್ನೂ ಮಗಳೆಂದು ಪಟ್ಟಿಮಾಡುತ್ತವೆ; ಆದರೆ ಅವಳು ಬಾಬ್ ಮಾರ್ಲಿಯ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ <ref name="dixon" /> ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. == ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆ ಪಟ್ಟಿ == {{Main|Bob Marley and The Wailers discography}} == ಪ್ರವಾಸಗಳು == * ಎಪ್ರಿಲ್-ಜುಲೈ 1973: '''[[ಕ್ಯಾಚ್ ಎ ಫೈರ್‌ ಪ್ರವಾಸ]]''' (ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, USA) * ಅಕ್ಟೋಬರ್-ನವೆಂಬರ್ 1973: '''[[ಬರ್ನಿನ್ ಪ್ರವಾಸ]]''' (USA, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌) * ಜೂನ್-ಜುಲೈ 1975: '''[[ನ್ಯಾಟಿ ಡ್ರೆಡ್ ಪ್ರವಾಸ]]''' (USA, ಕೆನಡಾ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌) * ಎಪ್ರಿಲ್-ಜುಲೈ 1976: '''[[ರಸ್ತಮ್ಯಾನ್ ವೈಬ್ರೇಶನ್ ಪ್ರವಾಸ]]''' (USA, ಕೆನಡಾ, ಜರ್ಮನಿ, ಸ್ವೀಡನ್, ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌, ವೇಲ್ಸ್) * ಮೇ–ಜೂನ್ 1977: '''[[ಎಕ್ಸೋಡಸ್‌ ಪ್ರವಾಸ]]''' (ಫ್ರಾನ್ಸ್‌, ಬೆಲ್ಜಿಯಮ್‌, ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್, ಜರ್ಮನಿ, ಸ್ವೀಡನ್‌, ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌) * ಮೇ-ಆಗಸ್ಟ್ 1978 : '''[[ಕಯಾ ಪ್ರವಾಸ]]''' (USA, ಕೆನಡಾ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌, ಫ್ರಾನ್ಸ್‌, ಸ್ಪೇನ್‌, ಸ್ವೀಡನ್‌, ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌, ನಾರ್ವೆ, ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್, ಬೆಲ್ಜಿಯಮ್‌) * ಎಪ್ರಿಲ್-ಮೇ 1979: '''[[ಬ್ಯಾಬಿಲೋನ್‌‌‌ಗೆ ಬಸ್ ಪ್ರವಾಸ]]''' (ಜಪಾನ್‌, ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಹವಾಯಿ) * ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1979–ಜನವರಿ 1980: '''[[ಸರ್ವೈವಲ್‌ ಪ್ರವಾಸ]]''' (USA, ಕೆನಡಾ, ಟ್ರಿನಿಡ್ಯಾಡ್/ಟೊಬ್ಯಾಕೊ, ಬಹಮಾಸ್, ಗಬೋನ್) * ಮೇ-ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1980 : '''[[ಅಪ್ರೈಸಿಂಗ್‌ ಪ್ರವಾಸ]]''' (ಸ್ವಿಟ್ಜರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌, ಜರ್ಮನಿ, ಫ್ರಾನ್ಸ್‌, ನಾರ್ವೆ, ಸ್ವೀಡನ್‌, ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌, ಬೆಲ್ಜಿಯಮ್‌, ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್, ಇಟಲಿ, ಸ್ಪೇನ್‌, ಐರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌, ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್, USA) == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Hollywood Walk of Fame stars - Bob Marley.jpg|thumb|Marley's star on the Hollywood Walk of Fame|ಆಲ್ಟ್=ಕಾಲುಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಬಾಬ್ ಮಾರ್ಲಿ ಎಂದು ಕೆತ್ತನೆಮಾಡಿರುವ ಐದು ಕೊನೆಯಿರುವ ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದ ನಕ್ಷತ್ರ]] * 1976: ವರ್ಷದ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ (''[[ರೋಲಿಂಗ್ ಸ್ಟೋನ್]]'' ) * ಜೂನ್ 1978: [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ]]ಯಿಂದ [[ಪೀಸ್ ಮೆಡಲ್ ಆಫ್ ದ ಥರ್ಡ್ ವರ್ಲ್ಡ್]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ * 1981ರ ಫೆಬ್ರವರಿ: ಜಮೈಕಾದ ಮ‌ೂರನೇ ಅತಿಶ್ರೇಷ್ಠ ಗೌರವ [[ಜಮೈಕಾದ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಮೆರಿಟ್]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ * 1994ರ ಮಾರ್ಚ್: [[ರಾಕ್ ಆಂಡ್ ರೋಲ್ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್‌]]‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶ. * 1999: ''[[ಎಕ್ಸೋಡಸ್‌]]'' ‌ಗೆ ಶತಮಾನದ ಆಲ್ಬಮ್‌ (''[[ಟೈಮ್‌]]'' ) * 2001ರ ಫೆಬ್ರವರಿ: [[ಹಾಲಿವುಡ್ ವಾಕ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್]]‌ನ ತಾರೆ * 2001ರ ಫೆಬ್ರವರಿ: [[ಗ್ರ್ಯಾಮಿ ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] * 2004: ''ರೋಲಿಂಗ್ ಸ್ಟೋನ್‌'' ಅದರ ಸರ್ವಕಾಲಿಕ 100 ಅತಿಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಲಾವಿದರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ #11ನೇ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಿತು<ref>{{cite web|title=The Immortals: The First Fifty|work=Rolling Stone|publisher=Jann Wenner|url=http://www.rollingstone.com/news/story/5939214/the_immortals_the_first_fifty|access-date=2010-03-22|archive-date=2010-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20100411041126/http://www.rollingstone.com/news/story/5939214/the_immortals_the_first_fifty|url-status=dead}}</ref> * "ಒನ್ ಲವ್‌" ಹಾಡು [[BBC]]ಯಿಂದ ಸಹಸ್ರಮಾನದ ಹಾಡು ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆಯಿತು. * BBC ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಸರ್ವಕಾಲಿಕ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗೀತಕಾರರಲ್ಲೊಬ್ಬ ಎಂದು ಚುನಾಯಿತನಾದ.<ref name="greatest">{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/1347071.stm|title=Who is the greatest lyricist of all time|publisher=[[BBC]]|date=May 23, 2001}}</ref> * 2006ರಲ್ಲಿ ನ್ಯುಬಿಯನ್ ಜ್ಯಾಕ್‌ ಕಮ್ಯೂನಿಟಿ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಬಿರುದೊಂದನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಇದನ್ನು ಮಹಾರಾಣಿಯ ವಿದೇಶೀವ್ಯವಹಾರ ಕಛೇರಿಯು ಬೆಂಬಲಿಸಿತು.<ref>{{cite web|title=London honours legendary reggae artist Bob Marley with heritage plaque|work=AfricaUnite.org|url=http://africa-unite.org/site/content/view/63/54|access-date=2010-03-22|archive-date=2008-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20081120205911/http://africa-unite.org/site/content/view/63/54/|url-status=dead}}</ref> == ಚಲನಚಿತ್ರ ಅಳವಡಿಕೆಗಳು == 2008ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಮಾರ್ಟಿನ್ ಸ್ಕೋರ್ಸೆಸೆ]], ಮಾರ್ಲಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರವೊಂದನ್ನು ತಯಾರಿಸಬೇಕೆಂಬ ತನ್ನ ಆಶಯವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದನು. ಆ ಚಿತ್ರವನ್ನು [[2010]]ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 6ರಂದು ಮಾರ್ಲಿಯ 65ನೇ ಜನ್ಮದಿನದಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ಉದ್ದೇಶಿಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite news|author=Winter Miller|url=http://breakingnews.iol.ie/entertainment/story.asp?j=246581796&p=z4658z5xz|title=Scorsese to make Marley documentary|publisher=[[Ireland On-Line]]|date=February 17, 2008|accessdate=March 6, 2008|archive-date=ಜುಲೈ 15, 2012|archive-url=https://archive.is/20120715174756/http://breakingnews.iol.ie/entertainment/story.asp?j=246581796&p=z4658z5xz|url-status=dead}}</ref> ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸ್ಕೋರ್ಸೆಸೆಯು ಕಾರ್ಯಯೋಜನೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಅದನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟನು. ಅವನ ಬದಲಿಗೆ ಆ ಕಾರ್ಯವನ್ನು [[ಜೊನಾಥನ್ ಡೆಮ್ಮೆ]] ವಹಿಸಿಕೊಂಡನು.<ref>{{cite news|title=Martin Scorsese Drops Out of Bob Marley Documentary|url=http://www.worstpreviews.com/headline.php?id=8737&count=25|publisher=WorstPreviews.com|date=May 22, 2008|accessdate=May 26, 2008|archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 5, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090405234434/http://www.worstpreviews.com/headline.php?id=8737&count=25|url-status=dead}}</ref> 2008ರ ಮಾರ್ಚ್‍‌ನಲ್ಲಿ [[ದ ವೈನ್‌ಸ್ಟೈನ್ ಕಂಪೆನಿ]]ಯು [[ರೀಟಾ ಮಾರ್ಲಿ]]ಯ ''ನೊ ವುಮನ್ ನೊ ಕ್ರೈ: ಮೈ ಲೈಫ್ ವಿತ್ ಬಾಬ್ ಮಾರ್ಲೆ'' ಪುಸ್ತಕದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಬಾಬ್ ಮಾರ್ಲೆಯ [[ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ]]ಯ ಚಿತ್ರವನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಬಗೆಗಿನ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. [[ರ‌್ಯೂಡಿ ಲ್ಯಾಂಗ್ಲೈಸ್]]‌ನು [[ಲಿಜ್ಜೈ ಬೋರ್ಡೆನ್]]‌ನಿಂದ ಕಥಾವಸ್ತುವನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ರೀಟಾ ಮಾರ್ಲಿಯು ನಿರ್ವಾಹಕ ನಿರ್ಮಾಪಕಳಾಗಿರುತ್ತಾಳೆ.<ref>{{cite news|first=Winter|last=Miller|url=http://www.variety.com/article/VR1117981772.html?categoryid=13&cs=1|title=Weinstein Co. options ''Marley''|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=March 3, 2008|accessdate=March 3, 2008|publisher=[[Reed Business Information]]|archive-date=ಜನವರಿ 4, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100104015627/http://www.variety.com/article/VR1117981772.html?categoryid=13&cs=1|url-status=dead}}</ref> == ಧ್ವನಿ ಮಾದರಿಗಳು == * {{audio|Bob Marley & The Wailers - Simmer Down (1964).ogg|"Simmer Down"}} (1964) == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == * [[ರಸ್ಟಫರಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ರೆಗ್ಗಿ ಸಂಗೀತಗಾರರ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಬಾಬ್ ಮಾರ್ಲಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]] * [[ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಅಸ್ಟಾನ್‌ "ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಮ್ಯಾನ್" ಬ್ಯಾರೆಟ್]] * [[ಜೂನಿಯರ್ ಮಾರ್ವಿನ್‌]] * [[ಆಲ್ ಆಂಡರ್ಸನ್‌]] * [[ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿನ ಗೌರವಸೂಚಕ ಬಿರುದುಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{reflist|2}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ == * [[ಫಾರ್ಲೆ, ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್]] (2007). ''ಬಿಫೋರ್ ಲೆಜೆಂಡ್‌: ದ ರೈಸ್ ಆಫ್ ಬಾಬ್ ಮಾರ್ಲಿ'', ಅಮಿಸ್ಟಡ್ ಪ್ರೆಸ್ ISBN 0-06-053992-5 * [[ಗೋಲ್ಡ್‌ಮ್ಯಾನ್, ವಿವೈನ್]] (2006). ''ದ ಬುಕ್ ಆಫ್ ಎಕ್ಸೋಡಸ್‌: ದ ಮೇಕಿಂಗ್ ಆಂಡ್ ಮೀನಿಂಗ್ ಆಫ್ ಬಾಬ್ ಮಾರ್ಲಿ ಆಂಡ್ ದ ವೈಲರ್ಸ್‌' ಆಲ್ಬಮ್‌ ಆಫ್ ದ ಸೆಂಚುರಿ'', ಆರಮ್ ಪ್ರೆಸ್ ISBN 1-84513-210-6 * ಹೆನ್ಕೆ, ಜೇಮ್ಸ್ (2006). ''ಮಾರ್ಲಿ ಲೆಜೆಂಡ್‌: ಆನ್ ಇಲ್ಲಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್ ಲೈಫ್ ಆಫ್ ಬಾಬ್ ಮಾರ್ಲಿ'', ಸೈಮನ್ & ಸ್ಕಸ್ಟರ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ISBN 0-7432-8551-4 * [[ಮಾರ್ಲಿ, ರೀಟಾ]]; ಜೋನ್ಸ್, ಹೆಟ್ಟಿ (2004) ''ನೊ ವುಮನ್ ನೊ ಕ್ರೈ: ಮೈ ಲೈಫ್ ವಿತ್ ಬಾಬ್ ಮಾರ್ಲಿ'' ಹೈಪರಿಯಾನ್ ಬುಕ್ಸ್ ISBN 0-7868-8755-9 * [[ಮಸೌರಿ, ಜಾನ್]] (2007) ''ವೈಲಿಂಗ್ ಬ್ಲೂಸ್: ದ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಬಾಬ್ ಮಾರ್ಲಿಸ್ "ವೈಲರ್ಸ್"'' ವೈಸ್ ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್ ISBN 1-84609-689-8 * {{citation|last=Moskowitz|first=David|title=The Words and Music of Bob Marley|url=https://books.google.com/books?id=JJ4ub5h5E6sC&printsec=frontcover|year=2007|place=[[Westport, Connecticut]], United States|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=0275989356}} * ವೈಟ್, ಟಿಮೋತಿ (2006). ''ಕ್ಯಾಚ್ ಎ ಫೈರ್‌: ದ ಲೈಫ್ ಆಫ್ ಬಾಬ್ ಮಾರ್ಲಿ'' ಔಲ್ ಬುಕ್ಸ್ ISBN 0-8050-8086-4 * {{citation|last=Middleton|first=J. Richard|title= Religion, culture, and tradition in the Caribbean: Identity and Subversion in Babylon: Strategies for "Resisting Against the System" in music of Bob Marley and the Wailers|year=2000|publisher=Palgrave Macmillan|isbn=031223242X}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commons|Bob Marley}} {{wikiquote}} * {{offical|http://www.bobmarley.com/}} * [http://www.bobmarley-foundation.com/main.html ದ ಬಾಬ್ ಮಾರ್ಲಿ ಫೌಂಡೇಶನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090205195759/http://bobmarley-foundation.com/main.html |date=2009-02-05 }} * [http://www.rollingstone.com/artists/bobmarley/biography ಬಾಬ್ ಮಾರ್ಲಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080214084206/http://www.rollingstone.com/artists/bobmarley/biography |date=2008-02-14 }} - ''ರೋಲಿಂಗ್ ಸ್ಟೋನ್‌'' ‌ನಲ್ಲಿ * [http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/music/1347071.stm ಮಾರ್ಲಿ ಎಲೆಕ್ಟಡ್ ಒನ್ ಆಫ್ ದಿ ಗ್ರೇಟೆಸ್ಟ್ ಸಾಂಗ್‌ರೈಟರ್ಸ್] BBC ನ್ಯೂಸ್, ಮೇ 23, 2001 * [http://lens.blogs.nytimes.com/2009/05/18/showcase-bob-marley-by-david-burnett/?hp ಶೊಕೇಸ್: ಬಾಬ್ ಮಾರ್ಲಿ] - ಜೇಮ್ಸ್ ಎಸ್ಟ್ರಿನ್, ''ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'', ಮೇ 18, 2009 * [http://www.bobmarleymagazine.com/archives/372 ಬಾಬ್‌ಮಾರ್ಲಿ ನಿಯತಕಾಲಿಕದಲ್ಲಿ ಹೆದರ್ ಮಾರ್ಲಿಯೊಂದಿಗಿನ ಸಂದರ್ಶನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090911095007/http://www.bobmarleymagazine.com/archives/372 |date=2009-09-11 }} * [http://kazo.wailers.free.fr ಬೃಹತ್‌ಪ್ರಮಾಣದ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆ ಪಟ್ಟಿ] {{Bob Marley}} {{Pan-Africanism}} {{Persondata |NAME= Marley, Bob |ALTERNATIVE NAMES= Marley, Robert Nesta |SHORT DESCRIPTION= Singer, songwriter, guitarist |DATE OF BIRTH= February 6, 1945 |PLACE OF BIRTH= Nine Miles, [[Saint Ann Parish, Jamaica|Saint Ann Parish]], Jamaica |DATE OF DEATH= May 11, 1981 |PLACE OF DEATH= [[Miami, Florida|Miami]], Florida, U.S. }} {{DEFAULTSORT:Marley, Bob}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವರ್ಣಭೇದ ನೀತಿ-ವಿರೋಧಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ಯಾನಬಿಸ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಚರ್ಮದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಉಂಟಾದ ಮರಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲಿಷ್-ಭಾಷೆಯ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಇಥಿಯೋಪಿಯಾದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕ್ರೈಸ್ತರು]] [[ವರ್ಗ:ಗ್ರ್ಯಾಮಿ ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಜಮೈಕಾದ ಪುರುಷ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಜಮೈಕಾದ ರೆಗ್ಗಿ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಜಮೈಕಾದ ರಸ್ಟಫರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜಮೈಕಾದ ಪದ್ಯರಚನೆಕಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಜಮೈಕಾದ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಮ‌ೂಲದ ಜಮೈಕಾದವರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಖಿಲ ಆಫ್ರಿಕಾದವರು]] [[ವರ್ಗ:ರಸ್ಟಫರಿ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ವಾಹಕರು]] [[ವರ್ಗ:ದೆಲವಾರೆಯ ವಿಲ್ಮಿಂಗ್ಟನ್‌ನ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಜಮೈಕಾದಿಂದ ವಲಸೆ ಹೋಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವವರು]] [[ವರ್ಗ:ಜಮೈಕಾದಿಂದ ವಲಸೆಹೋಗಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವವರು]] [[ವರ್ಗ:ರಾಕ್‌ ಆಂಡ್ ರೋಲ್ ಹಾಲ್‌ ಆಫ್ ದಿ ಫೇಮ್‌ ಸೇರಿದವರು]] [[ವರ್ಗ:ಗುಂಡಿನ ದಾಳಿಯ ನಂತರ ಬದುಕುಳಿದವರು]] [[ವರ್ಗ:ಫ್ಲೋರಿಡಾದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದವರು]] [[ವರ್ಗ:ಸೇಂಟ್ ಆನ್ ಪ್ಯಾರಿಶ್‌ನಲ್ಲಿನ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:೧೯೪೫ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:1981ರಲ್ಲಿ ಮರಣಹೊಂದಿದವರು]] [[ವರ್ಗ:ಸಂಗೀತಗಾರರು]] 7dl8kur9visc9dx7drtpj3jil1vsbsf 0 23254 1431494 1355380 2026-10-06T23:32:55Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431494 wikitext text/x-wiki [[File:Marriage of H.H Sri Krishnaraja Wadiyar IV and Rana Prathap Kumari of Kathiawar.jpg|thumb|Child marriage in India. In 1900, [[Rana Prathap Kumari]] age 12 married [[Krishnaraja Wadiyar IV]] age 16. Two years later, he was recognized as the King of Mysore under British India.]] [[File:Valentine,_Laura_-_Aunt_Louisa's_Nursery_Favourite_-_0029.jpg|thumb|Christian child marriage in the Middle Ages]] {{Family law}} [[File:Girl_Summit_-_22nd_July_in_London_(14498368279).jpg|thumb|250px|Poster against child and forced marriage]] [[File:2007 - 2012, Adolescent birth rate per 1000 women world map.svg|thumb|490px|Birth rates per 1,000 women aged 15-19 years, worldwide.]] '''ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹ''' ಎಂದರೆ ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹುಡುಗ-ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ಎರಡು ಕುಟುಂಬಗಳು ಒಪ್ಪಿ ಮದುವೆ ಮಾಡುವುದು. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದ್ದರೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ತರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. ಹುಡುಗಿಯರಿಗೆ ೧೮ ಹಾಗೂ ಹುಡುಗರಿಗೆ ೨೧ ವರ್ಷವೆಂದು ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ವಯಸ್ಸನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದರೂ ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ವರದಿಯಾಗುತ್ತಲೇ ಇದೆ.<ref>{{Cite web |url=https://www.unicef.org/protection/57929_58008.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2018-08-27 |archive-date=2015-11-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151117074834/http://www.unicef.org/protection/57929_58008.html |url-status=dead }}</ref><ref>https://www.globalcitizen.org/en/content/child-marriage-brides-india-niger-syria/</ref> ==ಇತಿವೃತ್ತ== * ಕೆಲವು ಸಮಾಜಗಳಲ್ಲಿ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರುವ '''ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹ''' ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಎರಡು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಿರುವ ರೂಢಿ ಅಂದರೆ ಅದು ಒಬ್ಬ ವಯಸ್ಕ ಪುರುಷ ಚಿಕ್ಕ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹದಿನೈದು ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಹುಡುಗಿ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ) ಮದುವೆಯಾಗುವುದು. ರೂಢಿಯಲ್ಲಿ, ಯಾವಾಗಲೂ ಚಿಕ್ಕ ಹುಡುಗಿ ಒಂದು ಗಂಡಸನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುವುದಾಗಿದೆ. * ಎರಡನೆಯ ರೂಢಿಯೆಂದರೆ [[ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಮದುವೆ]], ಇದರಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಮಕ್ಕಳ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗಳು ಮುಂದೆಂದೋ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡೆವ [[ಮದುವೆ|ಮದುವೆಯನ್ನು]] ಯೋಜಿಸುವುದು. ಈ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿ, ಮದುವೆಗೆ [[ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವಾದ]] ಹುಡುಗ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ಮದುವೆ ಸಮಾರಂಭದವರೆಗೂ ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಭೇಟಿ ಆಗುವ ಹಾಗಿಲ್ಲ, ಮದುವೆ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಮುಟ್ಟಿದ ಮೇಲೆ ಆಗ ಮದುವೆ ಸಮಾರಂಭ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. * [[ಮಹಿಳಾ ಹಕ್ಕುಗಳು]] ಅಥವಾ [[ಮಕ್ಕಳ ಹಕ್ಕುಗಳ]] ಹೋರಾಟದಂತೆ [[ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ]] ಹೋರಾಟವು ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆಲ್ಲಾ ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹಗಳ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಸಾಕಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಆಗಿದೆ ಕಾರಣ ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹವು ಸರಿಯಾದುದಲ್ಲವೆಂದು ಮತ್ತು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ==ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹದ ಉದ್ದೇಶಗಳು== * ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹಗಳಿಗೆ ಅನೇಕ ಉದ್ದೇಶಗಳಿರಬಹುದು. ಕೆಲವು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿನ ಶ್ರೀಮಂತ ಪ್ರಭುತ್ವ-ಗುಣ ವರ್ಗದ ಜನ, ಅನ್ಯ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಬಾಲಕ ಬಾಲಕರಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ಭವಿಷ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಎರಡು ವರ್ಗದ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಭದ್ರ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಏಪರ್ಡಿಸಿರುವುದೂ ಇದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅಷ್ಟೇನೂ ಬಲಾಢ್ಯವಲ್ಲದ ವರ್ಗದ ಉನ್ನತ ಕುಟುಂಬದ ಮಗ ಅಥವಾ ಮಗಳನ್ನು ಬಲಾಢ್ಯ ವರ್ಗದ ಕುಟುಂಬದವರಲ್ಲಿ ಮದುವೆ ಏರ್ಪಡಿಸಿ ತಮ್ಮ ಕುಲ ಅಂತರ್ಗತವಾಗುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿರುವುದಿದೆ. ಕೆಳವರ್ಗದವರೇನಾದರು ಅದೃಷ್ಟವಂತರಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ವಾರಸುದಾರಿಕೆಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಅವರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದವರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟು ಮದುವೆ ಮಾಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. * ಈ ಮುಖಾಂತರ ತಮ್ಮ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಗುವಿನ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಮಗುವಿನ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗಳು ಇನ್ನೊಂದು ಮಗುವಿನ ತಂದೆ ತಾಯಿಗಳ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನ, ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ಮಟ್ಟ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ಮಗುವಿನ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಏಕಪಕ್ಷೀಯವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿ ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>https://www.girlsnotbrides.org/about-child-marriage/</ref> * ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುವವರು ಭೌತಿಕ ಆಕರ್ಷಣೆಯು ಮದುವೆ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟೇನು ಮುಖ್ಯವಲ್ಲ ಎಂದು ಆಲೋಚಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ]]ಕ್ಕೂ [[ಮದುವೆ|ಮದುವೆಗೂ]] ಎಷ್ಟು ಸಮಯದ ಅಂತರವಿರಬೇಕೆಂಬುದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ವಿಚಾರ. ಅಂತರ ವರ್ಗದ ವಿವಾಹದಿಂದ ಕುಟುಂಬಗಳು ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಆರ್ಥಿಕ ಸಬಲತೆಯನ್ನು ಗಟ್ಟಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವನ್ನು ಕುಂಟುಂಬ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲಿನ ಒಪ್ಪಂದ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವು ಏನಾದರೂ ಮುರಿದು ಬಿದ್ದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬಗಳ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಮಧು ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆ ಗಂಭೀರ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ. == ಧರ್ಮಾನುಸಾರ ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹ == === ಜೂಡಾಯಿಸಂನಲ್ಲಿ === [[ಜೂಡಾಯಿಸಂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಯವಿವಾಹ ಸಾಧ್ಯ]], ಕಾರಣ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿನ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಮದುವೆಯಾಗಬಲ್ಲ ವಯಸ್ಸು. ''ಕೆಟಾನ್ನಾಹ್'' (ಅಕ್ಷರಶ:, ೩ ವರ್ಷದಿಂದ ೧೨ ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಒಂದು ದಿನ<ref name="JewEncMaj">{{Jewish Encyclopedia|article=Majority|url=http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?letter=M&artid=91}}</ref> ದವರೆಗೂ ವಯಸ್ಸಿನ ಯಾವುದಾದರು ''[ಒಂದು] ಚಿಕ್ಕ '' ) ಮಗು; ''ಕೆಟಾನ್ನಾಹ್'' ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅವಳ ತಂದೆಯ ಸುಪರ್ದಿಗೆ ಮತ್ತು ಆಧೀನಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟವಳು ಮತ್ತು ಅವಳ ತಂದೆ ಅವಳು ಒಪ್ಪಲಿ ಬಿಡಲಿ ಅವಳಿಗೊಂದು ಮದುವೆ ಏರ್ಪಡಿಸಬಹುದು.<ref name="JewEncMaj"/>. [[ತಲ್ಮುಡ್]] ಪ್ರಕಾರ, ಮದುವೆ ಏನಾದರೂ ವಿಚ್ಛೇದನದಿಂದಲೋ ಅಥವಾ ಗಂಡನ ಸಾವಿನಿಂದಲೋ ಮುರಿದು ಬಿದ್ದರೆ ಮುಂದೆ ಮದುವೆಯಾಗುವುದು ಅಥವಾ ನಿರಾಕರಿಸುವುದು ಐಚ್ಛಿಕವಾದದ್ದು; ''ಕೆಟಾನ್ನಾಹ್'' ಗೆ ಅದನ್ನು ಅಳಿಸಿಹಾಕಲು ಹಕ್ಕಿರುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="JewEncMiu">{{Jewish Encyclopedia|article=Mi'un|url=http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=669&letter=M}}</ref>. ತಂದೆ ಮರಣವನಪ್ಪಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಎಲ್ಲೋ ಕಳೆದು ಹೋಗಿದ್ದರೆ ''ಕೆಟಾನ್ನಾಹ್'' ಳ ಅಣ್ಣ-ತಮ್ಮಂದಿರು ಅವಳಿಗೊಂದು ಮದುವೆ ಏರ್ಪಡಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ತಾಯಿಯಿದ್ದರೂ ಅಷ್ಟೇ<ref name="JewEncMaj"/>, ಆದಾಗ್ಯೂ ಇಂಥ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ''ಕೆಟಾನ್ನಾಹ್'' ಗೆ ಅದು ಮೊದಲನೇ ಮದುವೆ ಆಗಿದ್ದರೂ ಅದನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಲು ಎಂದೂ ಹಕ್ಕಿರುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="JewEncMiu"/>. ''ಕೆಟಾನ್ನಾಹ್'' ಳು ತನ್ನ ಮದುವೆಯನ್ನು ರದ್ದು ಪಡಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೀಬ್ರೂವಿನಲ್ಲಿ ''ಮೀಉನ್'' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ (ಅಕ್ಷರಶ: ''ಒಪ್ಪದಿರುವುದು'' /''ನಿರಾಕರಣೆ'' /''ಪ್ರತಿಭಟನೆ'' ಎಂದು ಅರ್ಥ)<ref name="JewEncMiu"/>, ನಿಜ ರದ್ದತಿಗೆ ಮಾರ್ಗವಾಗುತ್ತದೆ ಆದರೆ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕಲ್ಲ; ವಿಚ್ಛೇದನದ ದಾಖಲೆ (''[[ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು]]'' ) ಅಷ್ಟೇನೂ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ<ref>ಯೇಬಾಮಟ್ 107a</ref>, ಮತ್ತು ''ಕೆಟಾನ್ನಾಹ್'' ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ್ದಲ್ಲಿ ಮದುವೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಾಗೆ ಅದನ್ನು ಕಾನೂನು ಪರಿಧಿಯಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದಿತಳು ಎನ್ನುವ ಹಾಗಿಲ್ಲ.<ref name="Yeb108a">''ಯೇಬಾಮಟ್'' 108a</ref> ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸದೆ ''ಮೀಉನ್'' ಅನ್ನು ರಾಬಿನಿಕ ಬರಹಗಾರರು<ref name="JewEncMiu"/> ಕೆಟ್ಟ ಅಭಿರುಚಿಯಿಂದ ಕಂಡರು<ref name="JewEncMiu"/> ತಾಲ್ಮುಡ್‌<ref>''ಯೇಬಾಮಟ್'' 109a</ref> ನಲ್ಲೂ ಇದೇ ರೀತಿ ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ; ಯೆಹೂದಿ ಮತದ ಆರಂಭದ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ [[ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಶಮಾಯ್]] ಎಂಬ ಒಂದು ಗುಂಪು ಮದುವೆ ರದ್ದು ಪಡಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಇರುವುದು ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ (''[[ಎರೂಸಿನ್]]'' ) ಆದರೆ ಒಮ್ಮೆ ಮದುವೆ (''[[ನಿಸ್ಸೂಇನ್]]'' ) ಶುರುವಾದ ಮೇಲೆ ರದ್ಧತಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ ಎಂದು ವಾದಿಸಿತ್ತು<ref>''ಯೇಬಾಮಟ್'' 107a</ref>. === ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ === ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಇಸ್ಲಾಮೀ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಕನಿಷ್ಠ ವಯಸ್ಸನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಈ ವಿಷಯದ ಕುರಿತಾದ ಚರ್ಚೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರ ದೈಹಿಕ ಪ್ರಬುದ್ಧತೆಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸುನ್ನಿ ಕರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ ತನ್ನ ಅಪ್ರಾಪ್ತ ಮಗಳಿಗೆ ವಿವಾಹ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಲು ತಂದೆಗೆ ಅವಕಾಶವಿದೆ. ದಾಂಪತ್ಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲು ಸೂಕ್ತವಾದ ವಯಸ್ಸನ್ನು (ಇದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಿವಾಹದ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿ ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು) ವಧು, ವರ ಮತ್ತು ವಧುವಿನ ಪೋಷಕರು ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಕಾಲ, ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ದೈಹಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಅನುಗಣವಾಗಿ ಹುಡುಗಿಯರಲ್ಲಿ ಋತುಸ್ರಾವ ಆರಂಭವಾಗುವ ವಯಸ್ಸು ಹೆಚ್ಚು ಕಮ್ಮಿಯಾಗುವುದರಿಂದ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಇಸ್ಲಾಮೀ ಕರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ದಾಂಪತ್ಯದ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ವಯಸ್ಸು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿಲ್ಲ.<ref name="brown-islam">{{Cite book|title=Misquoting Muhammad: The Challenge and Choices of Interpreting the Prophet's Legacy|last=Brown|first=Jonathan A.C.|publisher=Oneworld Publications (Kindle edition)|year=2015|pages=3090–3110 (Kindle locations)}}</ref> [[ಮುಹಮ್ಮದ್]] ಪೈಗಂಬರರ ನಡವಳಿಕೆಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿದೆಯೆಂದು ನಂಬಲಾಗುವ ಹದೀಸ್‌ಗಳನ್ನು ಇದಕ್ಕೆ ಆಧಾರವಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. [[ಮುಹಮ್ಮದ್]] ತನ್ನ ಮೂರನೇ ಪತ್ನಿ [[ಆಯಿಶ|ಆಯಿಶರನ್ನು]] ಸುಮಾರು ಆರು ಅಥವಾ ಏಳನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವಿವಾಹವಾದರು ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ಒಂಬತ್ತು ಅಥವಾ ಹತ್ತನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆಯಿಶಳೊಡನೆ ದಾಂಪತ್ಯ ಆರಂಭಿಸಿದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite book|title=Politics, Gender, and the Islamic Past: The Legacy of 'A'isha Bint Abi Bakr|last=Spellberg|first=Denise|publisher=Columbia University Press|year=1996|isbn=978-0231079990|pages=39–40}}</ref> ಆದರೆ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಮುಫ್ತಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಅಲಿ ಗೊಮಾ ಮುಂತಾದ ಕೆಲವು ಆಧುನಿಕ ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೇಖಕರು ಮತ್ತು ಇಸ್ಲಾಮೀ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಆಯಿಶರ ವಯಸ್ಸಿನ ಬಗ್ಗೆ ಇಸ್ಲಾಮೀ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಶಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಆಯಿಶ ತನ್ನ ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹದಿಹರೆಯದ ಕೊನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದರು ಎಂದು ಇತರ ಪುರಾವೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite book|title=Misquoting Muhammad: The Challenge and Choices of Interpreting the Prophet's Legacy|last=Brown|first=Jonathan A.C.|publisher=Oneworld Publications (Kindle edition)|year=2015|pages=3200 (Kindle location)|author-link=Jonathan A.C. Brown}}</ref> ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮದಂತೆ, ಸಂಭಾವ್ಯ ದೈಹಿಕ ಹಾನಿಯಿರುವ ಕಾರಣ ಎಳೆಯ ಹುಡುಗಿಯರೊಡನೆ ಸಂಭೋಗ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಇಸ್ಲಾಮೀ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹುಡುಗಿಯ ದೈಹಿಕ ಪ್ರಬುದ್ಧತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಮಹಿಳಾ ತಜ್ಞ ಸಾಕ್ಷಿಯ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ನಂತರ ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು.<ref name="brown-islam" /> ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ೧೯೧೭ ರ ಇಸ್ಲಾಮೀ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಕಾನೂನಿನ ಕ್ರೋಡೀಕರಣವು, ಹುಡುಗರಿಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ೧೨ ಮತ್ತು ಹುಡುಗಿಯರಿಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ೯ ವಯಸ್ಸನ್ನು ವಿವಾಹ ಪ್ರಾಯವಾಗಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ಸಂಭೋಗ ಮಾಡಲು (ದಾಂಪತ್ಯ ಆರಂಭಿಸಲು) ಹುಡುಗರಿಗೆ ೧೮ ಮತ್ತು ಹುಡುಗಿಯರಿಗೆ ೧೭ ವಯಸ್ಸನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಲೈಂಗಿಕ ಪ್ರಬುದ್ಧತೆಯ ಪುರಾವೆಯನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾದರೆ ಮಾತ್ರ ೧೮ ಮತ್ತು ೧೭ ವಯಸ್ಸಿನ ಕೆಳಗಿನ ಹುಡುಗರು ಮತ್ತು ಹುಡುಗಿಯರ ದಾಂಪತ್ಯವನ್ನು ಅನುಮತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕನಿಷ್ಠ ವಯಸ್ಸಿಗಿಂತ ಕೆಳಗಿನ ವಿವಾಹವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ೨೦ ನೇ ಶತಮಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇಸ್ಲಾಮೀ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ-ಆಧಾರಿತ ಶಾಸನವು ವಿವಾಹದ ವಯಸ್ಸಿನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿವೆ. ಆದರೆ ಹುಡುಗರಿಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ವಯಸ್ಸನ್ನು ೧೫ ಅಥವಾ ೧೬ ಮತ್ತು ಹುಡುಗಿಯರಿಗೆ ೧೩ ರಿಂದ ೧೬ ಕ್ಕೆ ಏರಿಸಿವೆ.<ref name="EI2-8-29">{{Cite encyclopedia|author1=Schacht, J.|author2=Layish, A.|author3=Shaham, R.|author4=Ansari, Ghaus|author5=Otto, J.M.|author6=Pompe, S.|author7=Knappert, J.|author8=Boyd, Jean|year=1995|title=Nikāḥ|encyclopedia=Encyclopaedia of Islam|edition=2nd|publisher=Brill|editor1=P. Bearman|editor2=Th. Bianquis|editor3=C.E. Bosworth|editor4=E. van Donzel|editor5=W.P. Heinrichs|volume=8|page=29}}</ref> 2019 ರಲ್ಲಿ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ಮದುವೆಯ ವಯಸ್ಸನ್ನು 18 ಕ್ಕೆ ಏರಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=https://www.premiumtimesng.com/entertainment/naija-fashion/369729-saudi-arabia-bans-under-18-marriage.html|title=Saudi Arabia bans under 18 marriage|date=24 December 2019}}</ref> ೨೧ ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದ ವೇಳೆಗೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ದೇಶಗಳ ಕಾನೂನುಗಳು ೧೮ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮದುವೆಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕನಿಷ್ಠ ವಯಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿವೆ, ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವಿನಾಯಿತಿಗಳು ಪೋಷಕರ ಒಪ್ಪಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ತೀರ್ಪಿನೊಂದಿಗೆ ಈ ವಯಸ್ಸಿನ ಮೊದಲು ಮದುವೆಯನ್ನು ಅನುಮತಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿವಾಹವನ್ನು ಇನ್ನೂ ರಾಜ್ಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ ಆದರೆ ಇತರರಲ್ಲಿ, ನೋಂದಾಯಿತ ನಾಗರಿಕ ವಿವಾಹವು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ. == ಪ್ರಾಂತಾನುಸಾರ ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹ == === ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ === * ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ [[ಮದುವೆಯಾಗಬಲ್ಲ ವಯಸ್ಸು]] ೧೬ ರಿಂದ ೧೮ಕ್ಕೆ ಕನಿಷ್ಠ ವಯೋಮಿತಿಯನ್ನು ನಿಯಮ ಎಂದು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಕಾನೂನು ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಂತೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮದುವೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಏಷಿಯಾದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಬಡತನ, ಧರ್ಮ, ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮತ್ತು ಘರ್ಷಣೆ ಬಾಲ್ಯವಿವಾಹಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತೋ ಹಾಗೆಯೇ ಸಬ್-ಸಹರನ್ ಆಫ್ರೀಕಾದಲ್ಲೂ ಕಾರಣವೆನ್ನಲಾಗಿದೆ.<ref name="nourreport">{{citation |last=Nour |first=Nawal M. |title=Health Consequences of Child Marriage in Africa |journal=Emerging Infectious Diseases |volume=12 |issue=11 |pages=1644–1649 |year=2006 |url=http://www.cdc.gov/ncidod/EID/vol12no11/06-0510.htm | issn = 1080-6059 }}</ref> * ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದ ಮದುವೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ, ಪುರುಷ [[ವಧು ದಕ್ಷಿಣೆ|ವಧು ದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು]] ಹೆಣ್ಣಿನ ಮನೆಯವರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟು ಮದುವೆಯಾಗುವುದಿದೆ. (ಈ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು [[ವರದಕ್ಷಿಣೆ]] ಮತ್ತು ವಧು ದಕ್ಷಿಣೆಗೆ ಹೋಲಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.) ಆಫೀಕಾದ ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನಗದಿನ ಮೂಲಕ, ದನಗಳನ್ನು ಕೊಡುವ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ಇನ್ನಿತರ ಮೌಲ್ಯದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕೊಡುವ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಹೆಣ್ಣಿನ ವಯಸ್ಸು ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆಲ್ಲಾ ಕೊಡಬೇಕಾದ ಮೌಲ್ಯವು ಕಡಿಮೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. * ಬಾಲ್ಯವಿವಾಹಗೊಂಡ ಹೆಣ್ಣು ತಾನು ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಗೇರುವ ಮುನ್ನವೆ ಅಂದರೆ ನೆರೆಯುವ ಮೊದಲೇ ತನ್ನ ತಂದೆ ತಾಯಿಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಗಂಡನ ಮನೆ ಸೇರಬಹುದು. ಅನೇಕ ವಿವಾಹಗಳು ಬಡತನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿತವು, ತಂದೆ-ತಾಯಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮನೆಯನ್ನು ನಡೆಸುವುದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗುವ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಖರ್ಚು ಅಂದರೆ ಆಹಾರಕ್ಕೆ, ಬಟ್ಟೆಗೆ ಹಣ ಬೇಕಾದಾಗ ಈ ರೀತಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದುಂಟು. * ಇಂಥ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳು ಪೂರ್ಣ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಪಡೆದು ಒಳ್ಳೆಯ ನೌಕರಿಯನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇವರು ಮದುವೆಯನ್ನು ಆನಂತರವಷ್ಟೇ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ೧೮ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಮೊದಲೇ ಮದುವೆಯಾಗುವ ಹೆಣ್ಣು:ಗಂಡು ಅನುಪಾತವು ಮಾಲಿಯಲ್ಲಿ 72:1 ಇದ್ದರೆ ಕೀನ್ಯಾದಲ್ಲಿ 21:1 ಇರುತ್ತದೆ.<ref name="nourreport"/> * ವಿವಿಧ UN ಆಯೋಗಗಳು ಸೂಚಿಸಿರುವ ಪ್ರಕಾರ ಅನೇಕ ಸಬ್-ಸಹರನ್ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ೧೫ಕ್ಕೂ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳ ಮದುವೆ ಅಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಸರಕಾರಗಳು ಬಾಲ್ಯವಿವಾಹಗಳಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಇರುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರಣಗಳತ್ತ ಗಮನ ಹರಿಸಿರುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ [[ಆಬ್ಸ್‌ಟೆಟ್ರ‍ಿಕ್ ಫಿಸ್ಟುಲಾ]], [[ಪ್ರಿಮೆಚ್ಯೂರಿಟಿ]], [[ಮೃತಶಿಶುವಿನ ಜನನ]], [[ಲೈಂಗಿಕವಾಗಿ ಹರಡುವ ಕಾಯಿಲೆಗಳು]] ಇವುಗಳಲ್ಲಿ [[ಸರ್ವೈಕಲ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]]) ಮತ್ತು [[ಮಲೇರಿಯಾ]].<ref name="nourreport"/> * [[ಇಥಿಯೋಪೀಯಾ]] ಮತ್ತು [[ನೈಜೀರಿಯಾ]] ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ೧೫ಕ್ಕೂ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮದುವೆ ಆಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ೭ ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಕಡಿಮೆಗೇನೇ ಮದುವೆ ಆಗುವುದೂ ಇದೆ.<ref name="autogenerated4">[http://www.unfpa.org/swp/2005/presskit/factsheets/facts_child_marriage.htm ಚೈಳ್ಡ್ ಮ್ಯಾರೇಜ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್‌ಶೀಟ್: ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಪಾಪ್ಯೂಲೇಷನ್ 2005 - UNFPA]</ref> [[ಮಾಲಿ|ಮಾಲಿಯ]] ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ೩೯% ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ೧೫ ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಕಡಿಮೆಯೇ ಮದುವೆ ಆಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ. * [[ನೈಜರ್]] ಮತ್ತು [[ಚಾಡ್|ಚಾಡ್‍ನಲ್ಲಿ]] ೭೦% ರಷ್ಟು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ೧೮ ವಯಸ್ಸಿಗೂ ಕಡಿಮೆ ಇರುವಾಗಲೇ ಮದುವೆ ಆಗಿ ಬಿಡುತ್ತದೆ.<ref name="nourreport"/> [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ|ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ]] ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮದುವೆಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯ ೧೨ ವರ್ಷದಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಹೆಣ್ಣನ್ನು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆಯೆಂದರೆ ೧೪ ವರ್ಷದ ಗಂಡು ಹುಡುಗನಿಗೆ ಮದುವೆ ಏರ್ಪಡಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="nourreport"/> * ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಮದುವೆ ಆದರೆ ಅದು "ಹುಡುಗರಿಗಾಗಲಿ ಹುಡುಗಿಯರಿಗಾಗಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುವುದಕ್ಕೆ ತಡೆ" ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ''ಅಬ್ಸುಮಾ'' ([[ಸೋದರ ಸಂಬಂಧದ ನಡುವೆ]] ಹುಟ್ಟಿದಾರಭ್ಯವೇ [[ಏರ್ಪಡಿಸಿದ ಮದುವೆ]] ಗಳು ), [[ಹೆಣ್ಣನ್ನು ಅಪಹರಿಸುವುದು]] ಮತ್ತು ಜೋಡಿಗಳು ಪಲಾಯನ ಮಾಡುವುದೂ ಸೇರಿದೆ<ref>[http://www.positivedeviance.org/projects/ethopedu/Ethiopia_girls_ed.pdf ಲರ್ನಿಂಗ್ ಫ್ರಂ ಚಿಳ್ಡ್ರನ್, ಫ್ಯಾಮಿಲೀಸ್, ಆಂಡ್ ಕಮ್ಯೂನಿಟೀಸ್ ಟು ಇನ್‌ಕ್ರೀಸ್ ಗರ್ಲ್ಸ್’ ಪಾರ್ಟಿಸಿಪೇಷನ್ ಇನ್ ಪ್ರೈಮರಿ ಸ್ಕೂಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081217053046/http://www.positivedeviance.org/projects/ethopedu/Ethiopia_girls_ed.pdf |date=2008-12-17 }} ಮಕ್ಕಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ USA ವರದಿ</ref>. === ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ === ''[[ಚೈಳ್ಡ್ ಮ್ಯಾರೇಜ್ ರಿಸ್ಟ್ರೇಂಟ್ ಆಕ್ಟ್, 1929]]'' ಅನ್ನು [[ವಿಭಜನೆ ಪೂರ್ವ ಭಾರತ]]ವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಆಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗಿತ್ತು ಇದರ ಪ್ರಕಾರ ಗಂಡಿಗೆ ಮದುವೆ ವಯಸ್ಸು ಇಪ್ಪತೊಂದು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ಹದಿನೆಂಟು ಆಗಿರಲೇಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಮದುವೆ ಮಾಡುವ ಎರಡೂ ಕಡೆಯವರು ಈ ಕಾಯಿದೆ ಅಡಿ ಬರುವ ಎಲ್ಲಾ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಪೂರಯಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.advocatekhoj.com/library/bareacts/childmarriage/index.php?Title=Child%20Marriage%20Restraint%20Act,%201929 ಚೈಳ್ಡ್ ಮ್ಯಾರೇಜ್ ರಿಸ್ಟ್ರೇಂಟ್ ಆಕ್ಟ್,1929]</ref> ವಿಶ್ವದ ಯಾವುದೇ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕಿಂತ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಧಿಕ ಬಾಲ್ಯವಿವಾಹಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ ಎಂಬ ವದ್ಧಂತಿ ಇದೆ. === ಭಾರತದಲ್ಲಿ === * ಬಾಲ್ಯವಿವಾಹದ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು [[ರಾಜಸ್ಥಾನ್]], [[ಗುಜರಾತ್]], [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]], [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ]], [[ಬಿಹಾರ್]] ಮತ್ತು [[ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ]] ರಾಜ್ಯಗಳು ಮದುವೆಯ ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣಿನ ವಯಸ್ಸುಗಳನ್ನು ದೃಢ ಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಬದ್ಧಗೊಳಿಸಲು ವಿವಾಹವನ್ನು ನೊಂದಣಿ ಮಾಡಿಸುವುದನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯ ಮಾಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸಾಮೂಹಿಕ ಮದುವೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಯವಿವಾಹಗಳು ನುಸುಳಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿರುತ್ತಾರೆ.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/1617759.stm "ಚೈಳ್ಡ್ ಮ್ಯಾರೇಜಸ್ ಟಾರ್ಗೆಟೆಡ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ"], BBC ವಾರ್ತೆಗಳು 24 ಅಕ್ಟೋಬರ್, 2001</ref> * “ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪ್ಲಾನ್ ಆಫ್ ಆಕ್ಷನ್ ಫಾರ್ ಚಿಳ್ಡ್ರನ್ 2005,” (ಭಾರತ ಸರಕಾರದ ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಇಲಾಖೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವಂತೆ) 2010ರಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿಗೆ ಬಾಲ್ಯವಿವಾಹಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುವುದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊಡೆದು ಹಾಕಲು ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ಭಾರಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದಾಗಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಗುವನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದು ಅಸಾಧ್ಯವಾದರೂ ಈ ಯೋಜನೆ ಬಹುತೇಖವಾಗಿ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://infochangeindia.org/index.php/200706196471/Agenda/Child-Rights-In-India/Status-of-children-in-India.html |title=ಸ್ಟೇಟಸ್ ಆಫ್ ಚಿಳ್ಡ್ರನ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ |access-date=2010-05-06 |archive-date=2012-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120307051122/http://infochangeindia.org/index.php/200706196471/Agenda/Child-Rights-In-India/Status-of-children-in-India.html |url-status=dead }}</ref> * UNICEF’ನ “ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಳ್‌ಡ್ಸ್ ಚಿಳ್ಡ್ರನ್-2009” ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, 47%ರಷ್ಟು ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳೆಯರು 20–24 ವಯಸ್ಸಿನ ಹೆಣ್ಣುಗಳು ಕಾನೂನಿನ ವಿರೋಧವಾಗಿ 18 ವಯಸ್ಸಿನೊಳಗೇ ಮದುವೆ ಆಗಿದ್ದಾರೆ, 56% ರಷ್ಟು ಮಹಿಳೆಯರು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದವರು.<ref name="unicef.org">{{Cite web |url=http://www.unicef.org/sowc09/docs/SOWC09_Table_9.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-05-06 |archive-date=2009-06-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090619111412/http://www.unicef.org/sowc09/docs/SOWC09_Table_9.pdf |url-status=dead }}</ref> ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆವ ಬಾಲ್ಯವಿವಾಹಗಳಲ್ಲಿ 40% ಭಾರತದಲ್ಲೇ ನಡೆಯುವಂತಹುದು ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2009/01/18/stories/2009011855981100.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-05-06 |archive-date=2009-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090127015155/http://www.hindu.com/2009/01/18/stories/2009011855981100.htm |url-status=dead }}</ref> === ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ === ಮೇಲ್ಕಾಣಿಸಿದ ಕಾಯಿದೆ ಇದಾಗ್ಯೂ, ಬಾಲ್ಯವಿವಾಹದ ಪದ್ಧತಿ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ [[ವಾಣಿ]] ಮತ್ತು [[ವಾಟಾ ಸಟ್ಟಾ]] ಮತ್ತು [[ಸ್ವರ]] ಮುಂತಾದ ಆಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/4499028.stm BBC NEWS | ವರ್ಲ್ಡ್ | ಸೌತ್ ಏಷಿಯಾ | ಫೋರ್ಸ್ಡ್ ಚೈಳ್ಡ್ ಮ್ಯಾರೇಜ್ ಟೆಸ್ಟ್ಸ್ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ ಲಾ]</ref>. ಮದುವೆಯ ಕನಿಷ್ಠ ವಯೋಮಿತಿ ಗಂಡಿಗೆ 18 ವರ್ಷವಿದ್ದರೆ ಹೆಣ್ಣಿಗೆ 16 ವರ್ಷವಿರುತ್ತದೆ.<ref name="news.au"/> === ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ === * [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ]] ೨೦೦೫ರಿಂದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ೪೫% ರಷ್ಟು ಮಹಿಳೆಯರು ಆಗ ೨೫ ರಿಂದ ೨೯ರ ವಯೋಮಾನದವರಾಗಿದ್ದವರು ೧೫ನೇ ವಯಸ್ಸಿಗೇ ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="autogenerated4"/> “ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್‌ಡ್ಸ್ ಚಿಳ್ಡ್ರನ್-2009” ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಒಟ್ಟು ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ೬೩% ರಷ್ಟು ಹೆಣ್ಣುಗಳು, ೨೦-೨೪ ವಯೋಮಾನದವರು ತಮ್ಮ ವಯಸ್ಸು ೧೮ ಆಗುವ ಮೊದಲೇ ಮದುವೆಯಾದವರು.<ref name="unicef.org"/> * ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಕಾರ್ಯಗಳ ಸಚಿವಾಲಯವು ಮಹಿಳೆಯರ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗದ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಮತ್ತು ಬಾಲ್ಯವಿವಾಹದ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಬೋಧನೆ ಹಾಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಾಯಕರ ಸಹಕಾರ ಎಲ್ಲವೂ ಸೇರಿ ಬಾಲ್ಯವಿವಾಹಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. === ಯೆಮೆನ್‌ === * "ಯೆಮೆನ್ ಪೂರ್ತ ಬಾಲ ಮಧು ಮಕ್ಕಳೇ. ಯೆಮೆನ್ ಹುಡುಗಿಯರಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಹುಡುಗಿಯರು 18ನೇ ವಯಸ್ಸಿನೊಳಗೇ ಮದುವೆಯಾಗಿರುತ್ತಾರೆ ಅದರಲ್ಲೂ ಕೆಲವರಂತೂ ಎಂಟು ವಯಸ್ಸಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯೇ ಮದುವೆ ಆಗಿದ್ದಾರೆ."<ref name="Power2009">{{Citation | last= Power | first= Carla | title= Nujood Ali & Shada Nasser win “Women of the Year Fund 2008 Glamour Award” | publisher= Yemen Times | date= 12 August 2009 | url= http://www.yementimes.com/DefaultDET.aspx?i=1207&p=report&a=1 | accessdate= 16 February 2010 | archive-date= 5 ಏಪ್ರಿಲ್ 2011 | archive-url= https://web.archive.org/web/20110405190616/http://www.yementimes.com/DefaultDET.aspx?i=1207&p=report&a=1 | url-status= dead }}</ref> ಇತ್ತೀಚಿನವರೆಗೂ ಯೆಮೆನಿ ಕಾನೂನು, ಮದುವೆಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ವಯೋಮಾನವನ್ನು 15ಕ್ಕೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ ಬುಡಕಟ್ಟು ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಇಸ್ಲಾಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು ಆಗಾಗ್ಗೆ ನಿಯಮವನ್ನು ಸೋಲಿಸುತ್ತದೆ. * ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ, "ಯೆಮೆನಿ ಕಾನೂನು ಯಾವುದೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾಗಲು ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಲೈಂಗಿಕ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಹೆಣ್ಣು ಸೂಕ್ತ ವಯಸ್ಸನ್ನು ತಾಳುವವರೆಗೂ ನಿಷೇಧಿಸುತ್ತದೆ."<ref name="Power2009"/><ref name="Power2009"/> ಅಪರೂಪಕ್ಕೆ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ, ಮದುವೆಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ವಯೋಮಾನ ಹದಿನೈದು ಎಂಬ ಕಾನೂನನ್ನು 1999ರಲ್ಲಿ ರದ್ದು ಪಡಿಸಲಾಯಿತು; ದೃಢವಾದ ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆ, ಹೆಣ್ಣಿನ ಒಂಬತ್ತನೇ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಮದುವೆ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಹೀಗೆ ಇವೆಲ್ಲಾ ಮದುವೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದವು.<ref name="HRWYemenReport2001">{{Citation|author=Human Rights Watch| title= World Report 2001|chapter= Yemen: Human Rights Developments | publisher= Human Rights Watch | year=2001 | url= https://www.hrw.org/wr2k1/mideast/yemen.html | accessdate= 8 April 2010}}</ref> * ಏಪ್ರಿಲ್ 2008ರಲ್ಲಿ [[ನುಜೂದ್ ಅಲಿ]] ಎಂಬ 10 ವರ್ಷದ ಹೆಣ್ಣು ಮಗಳು ವಿಚ್ಛೇಧನವನ್ನು ಪಡೆಯುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಸುದ್ದಿ ಪ್ರಪಂಚಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಪಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ಈ ಉದಾಹರಣೆಯು ಮದುವೆಯ ವಯಸ್ಸು 18 ಆಗಬೇಕೆಂಬ ಕಾನೂನಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ಸಿಕ್ಕಂತಾಯಿತು.<ref name="Daragahi2008">{{Citation| last= Daragahi| first= Borzou | title= Yemeni bride, 10, says I won't | publisher= Los Angeles Times | date= June 11 2008 | url= http://articles.latimes.com/2008/jun/11/world/fg-childbride11 | accessdate= 16 February 2010}}</ref> 2008ರ ತರುವಾಯ, ದಿ ಸುಪ್ರೀಮ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಫಾರ್ ಮದರ್‌ಹುಡ್ ಆಂಡ್ ಚೈಳ್ಡ್‌ಹುಡ್‌ನವರು ಮದುವೆಯ ಕನಿಷ್ಠ ವಯಸ್ಸು 18 ಇರಲೇ ಬೇಕೆಂದು ಪ್ರಸ್ತಾವಣೆಯನ್ನು ಇಟ್ಟರು. ಏಪ್ರಿಲ್ 2009ರಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯ ವಯಸ್ಸು 17 ಇರಬೇಕೆಂದು ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ಜಾರಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. * ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟರಿಯ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದವರ ಕುತಂತ್ರದಿಂದಾಗಿ ಆ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ಮರುದಿನವೇ ಹಿಂದೆಗೆಯಲಾಯಿತು. ಶಾಸನವನ್ನು ಜಾರಿ ಮಾಡಲು ಸಂಧಾನಗಳು ಮುಂದುವರೆದಿವೆ. ಈ ನಡುವೆ, ಯೆಮೆನಿಗಳು ನುಜೂದಳ ಶ್ರಮದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ಬದಲಾವಣೆ ಬಯಸಿದರು ಅದರಲ್ಲಿ ಸ್ವತ: ನುಜೂದಳೇ ಒಂದು ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದಳು. ಈ ರೀತಿಯ ಜಾಗೃತಿ ಅಭಿಯಾನವೊಂದು [[ಅಮ್ರಾನ್]] ನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಬಾಲ್ಯವಿವಾಹಗಳನ್ನು ಯೆಮೆನ್‌ನಲ್ಲಿ ತಡೆದಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref>https://plan-international.org/sexual-health/child-early-forced-marriage</ref> === ಮಧ್ಯ ಪೌರಾತ್ಯ === ==== ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ==== [[ಕಿಂಗ್ಡ್ಂ ಆಫ್ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬಾಲ್ಯವಿವಾಹಗಳನ್ನು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಹೋರಾಟದ ಗುಂಪುಗಳು ದಾಖಲಿಸಿವೆ.[http://asharqalawsat.com/english/news.asp?section=1&amp;id=15361] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090320032901/http://www.asharqalawsat.com/english/news.asp?section=1 |date=2009-03-20 }} [http://current.com/items/89653009/child_marriage_in_saudi_arabia.htm] {{Webarchive|url=https://archive.is/20120712073606/http://current.com/items/89653009/child_marriage_in_saudi_arabia.htm |date=2012-07-12 }}. ಸೌದಿ ಪುರೋಹಿತ ವರ್ಗದವರು ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವಿಗೆ 9 ವರ್ಷಕ್ಕೇ ಮದುವೆ ಮಾಡಿದರೂ ತಪ್ಪಿಲ್ಲ ಎಂದು ಬಾಲ್ಯವಿವಾಹಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ನ್ಯಾಯಾಂಗಗಳ ಇಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನೂ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.[http://www.cnn.com/2009/WORLD/meast/01/17/saudi.child.marriage/].ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಮದುವೆ ವಯಸ್ಸನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿಲ್ಲವಾದ ಕಾರಣ ಎಂಟು ವರ್ಷದ ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವಿಗೂ ಅಲ್ಲಿ ಮದುವೆ ಜರುಗುತ್ತದೆ.[http://www.arabnews.com/?page=1&amp;section=0&amp;article=112494]. === ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾ === ==== ಕೆನಡಾ ==== ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣಿಗಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಗಂಡಿಗಾಗಲಿ ಮದುವೆಯಾಗಲು 18 ವರ್ಷ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನವರಾಗಿರಬೇಕು ಇಲ್ಲವಾದಲ್ಲಿ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಇರಬೇಕು. ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಿದ್ದಲ್ಲಿ ಜನ್ಮದಾತರ ಒಪ್ಪಿಗೆಯು ಇರಲೇ ಬೇಕೆಂದೇನೂ ಇಲ್ಲ. ಹೆಣ್ಣಿಗೆ 16 ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿದ್ದಲ್ಲಿ ಆಗ ಮದುವೆ ಆಗಬಹುದು ಆದರೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಇರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://marriage.about.com/library/bllteenca.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-05-06 |archive-date=2011-01-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110113043154/http://marriage.about.com/library/bllteenca.htm |url-status=dead }}</ref>. ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಮದುವೆ ಆದವರ ಸರಾಸರಿ ವಯಸ್ಸು 33 ಆಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www43.statcan.ca/02/02d/02d_001a_e.htm |title=ಸ್ಟಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಕೆನಡಾ |access-date=2010-05-06 |archive-date=2008-12-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081220183409/http://www43.statcan.ca/02/02d/02d_001a_e.htm |url-status=dead }}</ref> ==== ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ==== * ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆದ್ಯಂತ ಬಾಲ್ಯವಿವಾಹಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಕಾನೂನು ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಮಕ್ಕಳು 16 ವರ್ಷದವರಾಗಿದ್ದರೂ ಮದುವೆ ಆಗಬಹುದು ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಜನ್ಮದಾತರ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಇರಬೇಕು. 16 ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿದ್ದಲ್ಲಿ ಆಗ ಜನ್ಮದಾತರ ಒಪ್ಪಿಗೆಯ ಜೊತೆಗೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಅನುಮತಿಯೂ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.coolnurse.com/marriage_laws.htm |title="ಮ್ಯಾರೇಜ್ ಲಾವ್ಸ್ ಇನ್ ದಿ US ಬೈ ಏಜ್" |access-date=2010-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090831060048/http://www.coolnurse.com/marriage_laws.htm |archive-date=2009-08-31 |url-status=dead}}</ref> * 2008ರವರೆಗೂ, [[ಫಂಡಾಮೆಂಟಲಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಲ್ಯಾಟರ್ ಡೇ ಸೇಂಟ್ಸ್]] ನವರು ಬಾಲ್ಯವಿವಾಹವನ್ನು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆ ಎಂದು 'ಸ್ಪಿರಿಚ್ಯೂಲ್ (ರಿಲಿಜೀಯಸ್ ಒನ್ಲಿ) ಮ್ಯಾರೇಜಸ್,' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣು ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಗೆ ಬಂದೊಡನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಅದು [[ಏಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪತ್ನಿಯರನ್ನು ಪಡೆಯುವ]] ಪದ್ಧತಿಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ನಂತರ ಜನರ ಟೀಕೆಗೆ ಬಾಗಿ ಈ ಪದ್ಧತಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಕಾನೂನನ್ನು ಮಾಡಿ ಮದುವೆಯ ವಯಸ್ಸನ್ನು ಏರಿಸಲಾಯಿತು. 2008ರಲ್ಲಿ, ಚರ್ಚ್‌ನವರು ತಮ್ಮ ನಿಯಮವನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬದಲಾಯಿಸಿ, ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾನೂನು ನಿರ್ಧಸಿರುವ ಮದುವೆಯ ವಯೋಮಾನಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸಿದ್ದರೆ ಮದುವೆ ಆಗಕೂಡದೆಂದು ಹೇಳಿದೆ. 2007ರಲ್ಲಿ, ಚರ್ಚ್‌ನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ [[ವಾರ್ರೆನ್ ಜೆಫ್ಸ್]] ಅನ್ನು 14-ವರ್ಷದ ಬಾಲಕಿಗೂ 19 ವರ್ಷದ ಬಾಲಕನಿಗೂ ಮದುವೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ [[ಅಪ್ರಾಪ್ತ]] ವಯಸ್ಸಿನ ಬಾಲಕಿ ಮೇಲೆ ನಡೆದ [[ಶಾಸನವಿಹಿತ ಅತ್ಯಾಚಾರ]]ಕ್ಕೆ ಶಾಮೀಲುದಾರ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿ ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು.<ref>ಡಾಬ್ನರ್, ಜೆನ್ನಿಫರ್. [http://abcnews.go.com/TheLaw/wireStory?id=3645951 ಪಾಲಿಗ್ಯಾಮಿಸ್ಟ್ ಲೀಡರ್ ಕನ್ವಿಕ್ಟಡ್ ಇನ್ ಉಟಾಹ್]. ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್. ABC ವಾರ್ತೆಗಳು. 2007-09-25.</ref> ಮಾರ್ಚ್ 2008ರಲ್ಲಿ, ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಆಡಳಿತವು [[ಯಾರ್ನಿಂಗ್ ಫಾರ್ ಜೀಯಾನ್ ರಾಂಚ್]] ನಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ವಯಸ್ಕ ಪುರುಷರಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟು ಅವರನ್ನು ಹಿಂಸಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Blumenthal">ಬ್ಲೂಮೆಂಥಾಲ್, ರಾಲ್ಫ್. [https://www.nytimes.com/2008/05/23/us/23raid.html?_r=1&amp;ref=us&amp;oref=slogin ಕೋರ್ಟ್ ಸೇಯ್ಸ್ ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಇಲ್ಲೀಗಲಿ ಸೀಜ್ಡ್ ಸೆಕ್ಟ್ಸ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್]. ದಿ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್.''2008-05-23. '' ''2008-05-24ರಲ್ಲಿ ಮರು ಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.''</ref> ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ನ ಆಡಳಿತವು ರಾಂಚ್‌ನಿಂದ 468 ಮಕ್ಕಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಸರಕಾರದ ಸುಪರ್ದಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref name="Blumenthal"/> FLDS ಈ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಆರೋಪಗಳು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳಿಲ್ಲದೆ ಬಿದ್ದು ಹೋಯಿತು ಮತ್ತು ರಾಂಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಸರಕಾರ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದು ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು. == ಪ್ರಚಲಿತ ಪದ್ಧತಿ == ಅಕ್ಟೋಬರ್ 30, 2008ರಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪೊಲೀಸರು ಬಾಲ್ಯವಿವಾಹ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ದಾಳಿ ಇಟ್ಟು ಇಬ್ಬರು ಸಂಘಟಕರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಜಹಗೀರನ್ನು ಕೊನೆಗಾಣಿಸಿದರು. ಜೊತೆಗೆ ಕರಾಚಿ ಬಳಿಯ ನಜೀಮಾಬಾದ್ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷದ ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವನ್ನು ಏಳು ವರ್ಷದ ಗಂಡು ಹುಡುಗನಿಗೆ ಮದುವೆಯನ್ನು ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರವಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref name="news.au">http://www.news.com.au/heraldsun/story/0,21985,24589595-5005961,00.html{{Dead link|date=ಜೂನ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿರುವ ಗತಕಾಲದ ಪದ್ಧತಿ == * ಪರಾಗುವಾದ ರೀಯೋ ಸಾವೋ ಲಾರಂಜೋದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಅಮೇರಿಕಾ-ಭಾರತೀಯ ಗ್ವಾಟೋಗಳಲ್ಲಿ ತಮಗಿಂತ ಐದರಿಂದ ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನವರನ್ನು ಮದುವೆ ಆಗುತ್ತಿದ್ದರು. * ಪರ್ಷಿಯಾದ ಚಿರಾಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಗೂ ಮುನ್ನವೇ ಮದುವೆ ಆಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ. * ಸಿರಿಯಾದಲ್ಲಿ ... ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳು ಹತ್ತು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಮೊದಲೇ ಮದುವೆ ಆಗುತ್ತಾರೆ. * ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರೀಕಾದ ಆರ್ಕಿರಾ ಬಳಿಯ ಗಬೋನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆ ಕಾಣಿಸುವವರೆಗೂ ಮದುವೆಯನ್ನು ವಿಳಂಬ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. * ಸೂದನ್‌ನ ನೂಬಿಯಾದ ಪುರುಷರು ತರುಣಿಯರನ್ನು ಅವರು ಮುಟ್ಟಾಗುವ ಮೊದಲೇ ಅವರೊಡನೆ ಲೈಂಗಿಕ ಸುಖ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ. * ಸುಮಾತ್ರದ ಅಟ್ಜೇಹ್‌ನವರು, ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆ ತಲುಪದ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ ಜೊತೆಗೂ ಮಲಗುತ್ತಾರೆ. * ಫಿಜಿಯಲ್ಲಿರುವ ವಿಟಿಯ ದ್ವೀಪದವರೂ ಕೂಡ ಹೆಣ್ಣುಗಳು ಮೈನೆರೆಯುವ ಮೊದಲೇ ಅವರನ್ನು ಮದುವೆ ಆಗಿ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ.<ref>[https://books.google.com/books?id=j2-RUs_rbH8C&amp;pg=PA90&amp;lpg=PA90&amp;dq= ಎಲೀ ಮೆಚಿಂಕಾಫ್ : ''ದಿ ನೇಚರ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನ್ : ಸ್ಟಡೀಸ್ ಇನ್ ಆಪ್ಟಿಮಿಸ್ಟಿಕ್ ಫಿಲಾಸಫಿ'' . ][https://books.google.com/books?id=j2-RUs_rbH8C&amp;pg=PA90&amp;lpg=PA90&amp;dq= ಪುಟ್ನಾಮ್, ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್, 1903. p. 90]</ref> == ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹ ನಿಷೇಧ ಕಾಯ್ದೆ -2006 (ಕೇಂದ್ರ ಕಾಯ್ದೆ – 2006)== * ಬಾಲ್ಯವಿವಾಹ ನಿಷೇಧ ಕಾಯ್ದೆ-2006ನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುವ ಸಂಬಂಧ ಕರ್ನಾಟಕ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ರಿಟ್ ಅರ್ಜಿ ಸಂಖ್ಯೆ: 1154/2006ರಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ನಿರ್ದೇಶನದಂತೆ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಸರ್ಕಾರವು ಭಾರತದ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನಿವೃತ್ತ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಜಸ್ಟೀಸ್ ಶಿವರಾಜ್.ವಿ.ಪಾಟೀಲ್ ಇವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಕೋರ್ ಕಮಿಟಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದು, ಸದರಿ ಕೋರ್ ಕಮಿಟಿಯು ದಿನಾಂಕ: 30.06.2011ರಂದು ಅಂತಿಮ ವರದಿಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿರುತ್ತದೆ. * ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗಿರುವ ಶಿಫಾರಸ್ಸುಗಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕಾಗಿ ಸರ್ಕಾರದ ಆದೇಶ ಸಂಖ್ಯೆ: ಮಮಇ 501 ಎಸ್.ಜೆ.ಡಿ 2011, ದಿನಾಂಕ: 16.11.2011ರಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯದಲ್ಲಿ 1 ಉಪ ನಿರ್ದೇಶಕರು, 1 ಸಹಾಯಕ ನಿರ್ದೇಶಕರು, 02 ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಸಹಾಯಕರು, 02 ಗಣಕ ಯಂತ್ರ ಸಹಾಯಕರರು ಮತ್ತು 1 ಸೇವಕರನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಕೋಶವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. * 1955ರ ಹಿಂದೂ ವಿವಾಹ ಕಾಯ್ದೆೆ ಪ್ರಕಾರ ಮದುವೆಗೆ ಹೆಣ್ಣಿಗೆ 18 ವರ್ಷ ಗಂಡಿಗೆ 21 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿರಬೇಕು. ಈ ಕಾನೂನು ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಮಾಡಿದಲ್ಲಿ ಅಂತವರ ವಿರುದ್ಧ ಸೆಕ್ಷನ್ 11 ಹಾಗೂ 12 ಅಡಿ ಕೇಸ್ ದಾಖಲಿಸಬಹುದು. ಹಾಗು ಸೆಕ್ಷನ್ 13ರ ಅಡಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆಯಲು ಅವಕಾಶ ಇದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. * 2012-13ನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಮಕ್ಕಳು ಆರೈಕೆ ಹಾಗೂ ರಕ್ಷಣೆಯ ಮೂಲಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೊಂದಲು ಹಾಗೂ ಪರಿಪೂರ್ಣ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹವು ಈ ಎಲ್ಲಾ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುತ್ತದೆ. ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಅಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಸಿನ ತಾಯ್ತನವು ತಾಯಿ ಹಾಗೂ ಮಗುವನ್ನು ಅಪಾಯದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ತಳ್ಳುವಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಶಿಶು ಮರಣ ಹಾಗೂ ತಾಯಂದಿರ ಮರಣ ಹೆಚ್ಚಾಗಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ==ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹದ ನಿಷೇಧದ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು== * ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹದ ನಿಷೇಧದ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಲು "ಜೀವನ ಮಲ್ಲಿಗೆ ಅರಳಲಿ ಮೆಲ್ಲಗೆ" ಎಂಬ ರೇಡಿಯೋ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವಾರ ಕೇಳಲಾಗುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ ನೀಡಿದ ಶೋತೃಗಳಿಗೆ ರೂ.500/-ರ ನಗದು ಬಹುಮಾನ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ 300 ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಹೋರ್ಡಿಂಗ್ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ 10 ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ 10 ಕಡೆ ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹ ನಿಷೇಧದ ಬಗ್ಗೆ ಗೋಡೆ ಬರಹ ಬರೆಸಲಾಗಿದೆ. * ಶಾಲಾ ಕಾಲೇಜು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಲು ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕರಪತ್ರಗಳು, ಬ್ರೋಷರ್, ಎಫ್.ಎ.ಕ್ಯೂ.ಗಳು, ಸ್ಟಿಕ್ಕರ್ ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು 5 ಬಗೆಯ ಪೋಸ್ಟರ್ ಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳಿಗೆ ಹಂಚಲಾಗಿದೆ. ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹ ನಿಷೇದಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ ಮೂಲಕ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹ ನಿಷೇಧ ಕುರಿತು ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಬೀದಿ ನಾಟಕ. ಕಲಾ ಜಾಥಾಗಳ ಮೂಲ ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ. ==ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಬಾಲ್ಯವಿವಾಹದ ಪಟ್ಟಿ== {|class="wikitable sortable" !Country||% girls married before 18 <br>ICRW-UNICEF data<ref>{{cite web|url=http://www.icrw.org/child-marriage-facts-and-figures|title=Child Marriage Facts and Figures|work=icrw.org|access-date=2016-09-24|archive-date=2018-08-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20180828070027/https://www.icrw.org/child-marriage-facts-and-figures/|url-status=dead}}</ref><ref name="UNICEF data">[http://www.data.unicef.org/child-protection/child-marriage Percentage of women aged 20 to 24 years who were first married or in union before ages 15 and 18], UNICEF</ref><br> (Year of data)|| % girls married<br>before 18 <br>(UN data)<ref>{{cite web|url=http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/indwm/ww2005/tab2a.htm|title=United Nations Statistics Division - Demographic and Social Statistics|work=un.org}}</ref> |- |{{flag|Niger}} || align=center|76 (2012)|| align=center|62 |- |{{flag|Chad}} || align=center|68 (2010)|| align=center|49 |- |{{flag|Central African Republic}} || align=center|68 (2010)|| align=center|42 |- |{{flag|Bangladesh}} || align=center|65 (2011)|| align=center|48 |- |{{flag|Mali}} || align=center|55 (2010)|| align=center|50 |- |{{flag|Guinea}} || align=center|52 (2012)|| align=center|46 |- |{{flag|Malawi}} || align=center|50 (2010)|| align=center|37 |- |{{flag|Mozambique}} || align=center|48 (2011)|| align=center|47 |- |{{flag|Madagascar}} || align=center|41 (2012)|| align=center|34 |- |{{flag|Sierra Leone}} || align=center|44 (2010)|| align=center|47 |- |{{flag|Burkina Faso}} || align=center|52 (2010)|| align=center|35 |- |{{flag|India}} || align=center|47 (1999-2005)|| align=center|30 |- |{{flag|Somalia}} || align=center|45 (1998-2006)|| align=center|38 |- |{{flag|Nicaragua}} || align=center|41 (2000-2006)|| align=center|32 |- |{{flag|Zambia}} || align=center|42 (2002-2007)|| align=center|24 |- |{{flag|Eritrea}} || align=center|41 (2010)|| align=center|38 |- |{{flag|Uganda}} || align=center|40 (2011)|| align=center|32 |- |{{flag|Ethiopia}} || align=center|41 (2011)|| align=center|30 |- |{{flag|Nepal}} || align=center|41 (2011)|| align=center|40 |- |{{flag|Dominican Republic}} || align=center|41 (2009-2010)|| align=center|29 |- |{{flag|Afghanistan}} || align=center|40 (2012)|| align=center|29 |} ==ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಯವಿವಾಹ== *ಅಮೆರಿಕದ 38 ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 2000ದಿಂದ 2010ರ ನಡುವಣ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 17 ವರ್ಷದೊಳಗಿನ 1.67 ಲಕ್ಷ ಬಾಲಕಿಯರಿಗೆ ಮದುವೆ ಆಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಲಭ್ಯ ಇರುವ ವಿವಾಹ ನೋಂದಣಿ ದಾಖಲೆ ತೋರಿಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹ ನಿಷೇಧಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ‘ಅನ್‌ಚೈನ್ಡ್ ಅಟ್ ಲಾಸ್ಟ್’ ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆ ಈ ಮಾಹಿತಿ ಕಲೆ ಹಾಕಿದೆ. ಅಲಾಸ್ಕ, ಲೂಸಿಯಾನಾ ಮತ್ತು ಸೌಥ್ ಕೆರೊಲಿನಾದಲ್ಲಿ 12 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಮದುವೆಯಾದ ಬಾಲಕಿಯರ ಪ್ರಕರಣಗಳತ್ತ ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಿದೆ. ಉಳಿದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ 14 ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಬಾಲಕಿಯರು ಮದುವೆ ಆಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಆಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಸಂಸ್ಥೆ ಹೇಳಿದೆ. *ಆದರೆ ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳ ನಿಖರ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ‘ಅನ್‌ಚೈನ್ಡ್ ಅಟ್ ಲಾಸ್ಟ್’ ಹೇಳಿದೆ. ಆದರೆ ಇಡೀ ದೇಶದಲ್ಲಿ 2000ದಿಂದ 2010ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 2.5 ಲಕ್ಷ ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹ ನಡೆದಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಮೆರಿಕದ ಜನಗಣತಿ ವರದಿ ಕೂಡ ಇದನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ. 2014ರಲ್ಲಿ 57,800 ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹ ಪ್ರಕರಣಗಳು ನಡೆದಿವೆ ಎಂದು ಗಣತಿ ಹೇಳಿದೆ. *ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹ ನಡೆಯುವ ರಾಜ್ಯಗಳೆಂದರೆ ಅರ್ಕಾನ್ಸಸ್, ಇಡಾಹೊ ಮತ್ತು ಕೆಂಟಕಿ. ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹದ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಎಲ್ಲ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹೆತ್ತವರು, ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ ಅಥವಾ ಈ ಇಬ್ಬರ ಸಮ್ಮತಿಯೊಂದಿಗೆ ಬಾಲ್ಯವಿವಾಹಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಇದೆ. 27 ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ಕನಿಷ್ಠ ವಯಸ್ಸು ನಿಗದಿ ಮಾಡಿರುವ ಕಾನೂನೇ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ತಹಿರೀಹ್ ಜಸ್ಟಿಸ್ ಸೆಂಟರ್ ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆ ಹೇಳಿದೆ. *ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹದ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ವಧು ಬಾಲಕಿಯಾಗಿದ್ದರೆ ವರ ಪ್ರೌಢನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಈ ಇಬ್ಬರ ನಡುವಣ ಲೈಂಗಿಕ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಅತ್ಯಾಚಾರ ಎಂದು ಕಾನೂನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಮದುವೆ ಆಗುವುದರಿಂದಾಗಿ ಇದು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಆಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.prajavani.net/news/article/2017/06/03/496077.html |title=ಅಮೆರಿಕವನ್ನೂ ಕಾಡುತ್ತಿರುವ ‘ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹ’; ಅನಿಷ್ಟ ಪದ್ಧತಿ ನಿಷೇಧಕ್ಕೆ ಭಾರೀ ಅಭಿಯಾನ;ಅತ್ಯಾಚಾರ ತನಿಖೆ ತಪ್ಪಿಸಲು ಬಾಲ್ಯವಿವಾಹ;ನಿಕೋಲಸ್ ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫ್;3 Jun, 2017 |access-date=2017-06-03 |archive-date=2017-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170602232229/http://www.prajavani.net/news/article/2017/06/03/496077.html |url-status=dead }}</ref> == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಮದುವೆ]] * [[ಪೈಟ್ ಲಿಕ್ಕಿ]] * [[ಬಾಲ್ಯವಿವಾಹ (ಚಿತ್ರ)]] * [[ಮದುವೆಯಾಗಬಲ್ಲ ವಯಸ್ಸು]] == ಆಕರಗಳು == {{Reflist|2}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.unfpa.org/swp/2005/presskit/factsheets/facts_child_marriage.htm UN ಪಾಪ್ಯೂಲೇಶನ್ ಫಂಡ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್‌ಶೀಟ್, 2005] * [http://www.childmarriage.org/ ಎ ಚಿಳ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ರೈಟ್ಸ್ ಫಿಲ್ಮ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060601054349/http://www.childmarriage.org/ |date=2006-06-01 }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮದುವೆಯ ವಿವಿಧ ಶೈಲಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬಾಲ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಮದುವೆ]] [[ವರ್ಗ:ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನ]] 8wcjc6uwgggqdmwvg0kj43e0ij4np90 0 23553 1431514 1428707 2026-10-07T06:22:56Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431514 wikitext text/x-wiki {{taxobox |name = Maize |image = Koeh-283.jpg |image_caption = Illustration depicting both male and female flowers of maize |regnum = [[Plantae]] |unranked_divisio = [[Angiosperms]] |unranked_classis = Eudicots |unranked_ordo = [[Commelinids]] |ordo = [[Poales]] |familia = [[Poaceae]] |genus = ''[[Teosinte|Zea]]'' |species = '''''Z. mays''''' |binomial = ''Zea mays'' |binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|L.]] }} [[File:Zea mays fraise MHNT.BOT.2011.18.21.jpg|thumb|''Zea mays "fraise"'']] [[File:Zea mays 'Ottofile giallo Tortonese' MHNT.BOT.2015.34.1.jpg|thumb|''Zea mays 'Ottofile giallo Tortonese''']] '''ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ'''ವು (''ಜಿಯಾ ಮೇಸ್''; ಇದನ್ನು ಅನೇಕ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಾತನಾಡುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ 'ಕಾರ್ನ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಮೀಸೊಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸ ಪೂರ್ವ ಕಾಲದಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯರು ಒಗ್ಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಹುಲ್ಲು ಜಾತಿ. ಮುಸುಕಿನ ಜೋಳ, ಗೋವಿನ ಜೋಳ ಪರ್ಯಾಯ ನಾಮಗಳು. ಇದನ್ನು ಆಜ಼್ಟೆಕ್ ಮತ್ತು ಮಾಯನ್ನರು ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ [[ಮೆಕ್ಸಿಕೊ]]ದಾದ್ಯಂತ ನಿಕ್ಸ್‌ಟಮಲೈಸೇಶನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಲು ಅಥವಾ ಪುಡಿಮಾಡಲು ವಿವಿಧ ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಿದರು. ನಂತರ ಈ ಬೆಳೆಯು [[ಅಮೆರಿಕ]]ದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗದಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿತು. ಕ್ರಿ.ಶ 1250ರಿಂದ ಕ್ರಿ.ಶ 1700ರವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭೂಖಂಡವೇ ಈ ಬೆಳೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಯಲು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಅಥವಾ ದಟ್ಟ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಜನಸಮೂಹವು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ವ್ಯಾಪಾರ ಜಾಲವೊಂದನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿತು. 15ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 16ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕನ್ನರೊಂದಿಗಿನ ಯುರೋಪಿನ ಸಂಪರ್ಕದ ನಂತರ ಪರಿಶೋಧಕರು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವನ್ನು ಯುರೋಪ್‌ಗೆ ತಂದರು ಹಾಗೂ ವ್ಯಾಪಾರ ಮೂಲಕ ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಭಿನ್ನ ಹವಾಗುಣದಲ್ಲೂ ಬೆಳೆಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಮತ್ತು ಉಪಯೋಗವು ತುಂಬಾ ಮೌಲ್ಯಯುತವಾದುದರಿಂದ, ಇದು ಪ್ರಪಂಚದ ಇತರ ಕಡೆಗಳಿಗೂ ಬಹುಬೇಗ ಹರಡಿತು. ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವು ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಬೆಳೆಯುವ [[ಬೆಳೆ]]ಯಾಗಿದೆ. ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ [[ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ವೊಂದರಲ್ಲೇ 332 ದಶಲಕ್ಷ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್‍ಗಳಷ್ಟು ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವನ್ನು ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದಲ್ಲಿ ಜೀವಾಂತರ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವು 80%ನಷ್ಟನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="gmo-compass.org">{{Cite web |url=http://www.gmo-compass.org/eng/grocery_shopping/crops/18.genetically_modified_maize_eu.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-06-04 |archive-date=2010-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100527132513/http://www.gmo-compass.org/eng/grocery_shopping/crops/18.genetically_modified_maize_eu.html |url-status=dead }}</ref> ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳು {{convert|7|m|ft|abbr=off}}ನಷ್ಟು ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ.<ref>ಮ‌ೂಲಗಳು: E. ಲೆವಿಸ್ ಸ್ಟರ್ಟೆವೆಂಟ್, 1894 ''ಬುಲೆಟಿನ್ ಆಫ್ ದ ಟಾರ್ರೆ ಬೊಟಾನಿಕಲ್ ಕ್ಲಬ್'' , ಸಂಪುಟ 21, ಲ್ಯಾಂಕಸ್ಟರ್, PA ಆಗಸ್ಟ್ 20, ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಬಗೆಗಿನ ಸಂ. 8 ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು, ಪುಟ 1.</ref> ಹೆಚ್ಚು ವಾಣಿಜ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಬೆಳೆಸಲ್ಪಡುವ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವು {{convert|2.5|m|ft|abbr=off}} ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣಿತ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಸಿಹಿ ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳಗಳಿಗಿಂತ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುತ್ತವೆ. == ಹೆಸರು ನೀಡುವ ರೀತಿನೀತಿಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Corntassel 7095.jpg|left|thumb|upright|ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ ಗಂಡು ಹೂವುಗಳು ತೆನೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಗಂಡು ಪುಷ್ಟ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ]] [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್]] ಮತ್ತು [[ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್]] ನಲ್ಲಿ ಈಗ ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ಸ್ವೀಟ್ ಕಾರ್ನ್(ಸಿಹಿ ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ)" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿನ ಜನರಿಗೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಸಸ್ಯದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೆಸರು ಇದಾಗಿದೆ.<ref>"ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ". ''ದ ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಡಿಕ್ಶನರಿ'' - ಆನ್‌ಲೈನ್ ಆವೃತ್ತಿ ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007 2007ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 16ರಲ್ಲಿ ಪುನಃಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.[http://dictionary.oed.com/cgi/entry/00299980?query_type=word&queryword=maize&first=1&max_to_show=10&sort_type=alpha&result_place=2&search_id=2K83-vPUJCp-982&hilite=00299980]</ref> ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಐಲ್‍ಗಳ ಹೊರಗೆ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳಕ್ಕಿರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪದವೆಂದರೆ "ಕಾರ್ನ್". ಇದು ಮೂಲತಃ ಯಾವುದೇ ಏಕದಳ ಧಾನ್ಯಕ್ಕಿರುವ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪದವಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಇದರ ಅರ್ಥವು 19ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು "ಇಂಡಿಯನ್ ಕಾರ್ನ್"ನಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಹೀಗೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>[[OED]], "ಕಾರ್ನ್", II, 3</ref> ಇಂಡಿಯನ್ ಕಾರ್ನ್ ಪದವು ಈಗ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಬಹು-ಬಣ್ಣದ "ಜಮೀನಿನ ಕಾರ್ನ್" (ಕಲ್ಲುಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ) ಕೃಷಿ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>"ಕಾರ್ನ್". ದ ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಡಿಕ್ಶನರಿ'''' - ಆನ್‌ಲೈನ್ ಆವೃತ್ತಿ 1989. 2007ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 16ರಲ್ಲಿ ಪುನಃಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.[http://dictionary.oed.com/cgi/entry/50050313?query_type=word&queryword=corn&first=1&max_to_show=10&sort_type=alpha&result_place=2&search_id=2K83-GWYYAL-972&hilite=50050313]'''</ref> ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ, "ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ"ವನ್ನು ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರಿ-ವ್ಯಾಪಾರ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ "ಕಾರ್ನ್"ಅನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯುಕೆ, [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]] ಮತ್ತು ಇತರ ಇಂಗ್ಲಿಷ್-ಮಾತನಾಡುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ "ಕಾರ್ನ್" ಪದವನ್ನು ಅಧಿಕವಾಗಿ ಅಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ [[ಪಾಪ್‌ಕಾರ್ನ್]] ಮತ್ತು ಕಾರ್ನ್ ಫ್ಲೇಕ್‍ಗಳಂತಹ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸುವಾಗ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. "ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ" ಪದವನ್ನು ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಬೆಳೆಗಾರರ ಉದ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆ ಎಂದರೆ [http://www.maizeaustralia.com.au ಮೈಜ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಆಫ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಸರಕಾರಿ ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು [[CSIRO]]ನಂತಹ [[ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಗಳು "ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ"ವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ. ಈ ಬಳಕೆಯು ಆಫ್ರಿಕಾದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್-ಮಾತನಾಡುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪುನರಾವರ್ತಿಸಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, 1990ರಲ್ಲಿನ ಅದರ ನಶಿಸುವಿಕೆಯವರೆಗೆ, [[ಕೀನ್ಯಾ]]ವು ಕೀನ್ಯಾ ಮೈಜ್ ಕಾನ್ಸೋರ್ಟಿಯಮ್ ಆಂಡ್ ಮೈಜ್ ಬ್ರೀಡರ್ಸ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್, [[ನೈಜೀರಿಯಾ]]ವು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮೈಜ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಆಫ್ ನೈಜೀರಿಯಾ, [[ಜಿಂಬಾವ್ವೆ]]ಯು ಜಿಂಬಾವ್ವೆ ಸೀಡ್ ಮೈಜ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಮತ್ತು [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]]ವು ಮೈಜ್ ಬೋರ್ಡ್ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಬುರುಂದಿ, ಉಗಾಂಡ, ಬೋಟ್‌ಸ್ವಾನ, ಘಾನ ಮೊದಲಾದ ಕಡೆಗಳ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಕೃಷಿಕರ ಒಕ್ಕೂಟಗಳು UKಯಲ್ಲಿನ ಸಂಬಂಧಿತ ಉದ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಂತೆ ಇದನ್ನು "ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತವೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಮೈಜ್ ಡಿವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಇದೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಅಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಆದ್ಯತೆ ಕೊಟ್ಟು, [[FAO]]ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ 'ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.</ref> [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]]ದಲ್ಲಿ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಪದ ''ಮಿಲ್ಹೊ'' ದಿಂದ ಪಡೆದ ''ಮೈಲೈ'' ಅಥವಾ ''ಮೀಲೈ'' ಎಂಬುದಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>http://dictionary.reference.com/browse/mielie</ref> ಮೈಲೈ-ಮೀಲ್ ಎಂಬುದು ಇದರ ಆಧಾರ ಪದವಾಗಿದೆ. == ರಚನೆ ಮತ್ತು ಶರೀರಕ್ರಿಯಾಶಾಸ್ತ್ರ == [[ಚಿತ್ರ:Cornsilk 7091.jpg|right|thumb|upright|ಬಲಿತಿಲ್ಲದ ಶಲಾಕಾಗುಚ್ಛದೊಂದಿಗಿನ ಹೆಣ್ಣು ಪುಷ್ಟ ವಿನ್ಯಾಸ]] ಇದೊಂದು ಏಕವಾರ್ಷಿಕ ಸಸ್ಯ. ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಕಾಂಡಗಳು ತೋರ್ಕೆಗೆ [[ಬಿದಿರು]] ಮೆಳೆಗಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಎಲೆಗಳು ಹುಟ್ಟುವ ಎರಡು ಗೆಣ್ಣುಗಳ ನಡುವಣ ಕಾಂಡದ ಭಾಗವು 20–30 ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ (8–12 ಇಂಚು). ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವು ಭಿನ್ನ ರೀತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ; ಕೆಳಗಿನ ಎಲೆಗಳು ಅಗಲವಾದ ಎಸಳುಗಳಂತಿದ್ದು, 50–100 ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಉದ್ದ ಮತ್ತು 5–10 ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಅಗಲವಿರುತ್ತವೆ (2–4 ಅಡಿ ಬೈ 2–4 ಇಂಚು); ಕಾಂಡಗಳು ಅನೇಕ ಗೆಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ 2–3 ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು (7–10 ಅಡಿ) ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗೆಣ್ಣು ಎಸಳು-ಎಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಎಲೆಗಳ ಕೆಳಗೆ ಮತ್ತು ಕಾಂಡಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಕದಿರುಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಅವು ಒಂದು ದಿನಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 3 ಮಿಲಿಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಗಿಡ ಕವಲೊಡೆಯದು. ಬುಡದ ಕೆಲವು ಗೆಣ್ಣುಗಳು ಮಣ್ಣಿನೊಳಗೆ ಹೊಕ್ಕು ಗಿಡಕ್ಕೆ ಆಧಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಬುಡಭಾಗದ ಗೆಣ್ಣುಗಳು ಮೇಲ್ಭಾಗದವಕ್ಕಿಂತ ಮೋಟಾದವೂ ದಪ್ಪವಾದವೂ ಆಗಿವೆ. ಎಲೆಯ ಬುಡ ಕವಚದಂತಿದೆ. ಇದು ಅಂತರಗೆಣ್ಣಿನ ಒಂದಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದಿದ್ದು ಅನಂತರ ಕಾಂಡದಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟು ಎಲೆಯ ಅಲಗು ಭಾಗವಾಗಿ ಉದ್ದ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಎಲೆಯ ಅಲಗು ಮತ್ತು ಬುಡ ಸೇರುವಲ್ಲಿ ಪೊರೆಯಂಥ ಲಿಗ್ಯೂಲ್ ಉಂಟು. ಎಲೆಯ ಅಲಗು ಉದ್ದನೆಯ ಚಪ್ಪಟೆ ರಚನೆ. ತುದಿಯೆಡೆಗೆ ಸಾಗಿದಂತೆ ಕಿರಿದುಗೊಳ್ಳುತ್ತ ಬರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಮೇಲ್ಮೈ ಸಣ್ಣ ಕೂದಲುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. [[ಎಲೆ|ಎಲೆಯ]] ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕಾಣುವ ಮಧ್ಯ ನರ ಉಂಟು. ಅಲಗಿನ ಅಂಚು ಕೊಂಚ ಒರಟು ಹಾಗೂ ಎಲೆಯ ಬುಡಭಾಗದೆಡೆ ಅಂಕುಡೊಂಕಾಗಿದೆ. ಮುಸುಕಿನ ಜೋಳದಲ್ಲಿ ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣು ಹೂಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮಂಜರಿಗಳಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಗಂಡು ಹೂಗೊಂಚಲು ಗಿಡದ ತುದಿಯಲ್ಲೂ ಹೆಣ್ಣು ಹೂಗೊಂಚಲು ಗಿಡದ ಮಧ್ಯೆ ಅಥವಾ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಎಲೆಯ ಕಕ್ಷದಲ್ಲೂ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ. ಗಂಡು ಗೊಂಚಲು ಅನೇಕ ಕವಲುಗಳುಳ್ಳ ಪ್ಯಾನಿಕಲ್ ಎಂಬ ಬಗೆಯದು. ಇದರಲ್ಲಿ ನೆಟ್ಟಗೆ ಬೆಳೆಯುವ ಪ್ರಧಾನ ಅಕ್ಷ ಮತ್ತು ಇದರಿಂದ ಹೊರಟು ಆಚೀಚೆ ಬಾಗಿರುವ ಕವಲುಗಳಿವೆ. ಎರಡರ ಮೇಲೂ ಒಂಟಿ ಇಲ್ಲವೆ ಎರಡು ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಜೋಡಿ ಗಂಡು ಹೂಗಳಿರುವುವು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗಂಡು ಹೂವಿನಲ್ಲಿ 3 ಪುಂಕೇಸರಗಳಿವೆ. ಈ ಕದಿರುಗಳು ಹೆಣ್ಣು ಪುಷ್ಪ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಾಗಿವೆ. ಇವು ಪ್ರಧಾನ ಕಾಂಡದ ಮೇಲೆ ಎಲೆಯ ಕಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇವು ಅನೇಕ ಎಲೆಗಳ ಪದರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾಂಡಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದ್ದು ಕದಿರಿನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಎಲೆ ಸುರುಳಿಯ ತಿಳಿ ಹಳದಿ ಎಳೆಗಳು ಹೊರಕ್ಕೆ ಬರುವವರೆಗೆ ಅವು ಸುಲಭವಾಗಿ ಹೊರಕ್ಕೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಇವು ಉದ್ದನೆಯ ನಯವಾದ ದಾರದಂಥ ಶಲಾಕೆಗಳು. ಈ ಎಳೆಗಳು ನೀಳವಾದ ಶಲಾಕಾಗ್ರಗಳು. ಅವು ಕೂದಲಿನ ಕಟ್ಟಿನಂತೆ, ಮೊದಲು ಹಸಿರು ನಂತರ ಕೆಂಪು ಅಥವಾ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಇಂಥ ನೂರಾರು ಶಲಾಕೆಗಳು ಹೊಗೊಂಚಲಿನ ಮೇಲ್ತುದಿಯಿಂದ ಹೊರ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಇವನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ 'ರೇಷ್ಮೆ' (ಸಿಲ್ಕ್) ಎಂದು ಕರೆಯುವುದಂಟು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೆಣ್ಣು ಹೂವಿನಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಒಂದು ಅಂಡಕವುಂಟು. ಮೇವಿಗಾಗಿ ಮಾಡುವ ನಾಟಿಯು ಮತ್ತಷ್ಟು ಒತ್ತಾಗಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಕದಿರುಗಳ ಪ್ರಮಾಣವು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯದ ಭಾಗಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದದ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕದಿರುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವು "ಬೇಬಿ ಕಾರ್ನ್"ಗಳ ಮೂಲವಾಗಿವೆ. ಇವನ್ನು ಏಷ್ಯಾದ ಅಡುಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯಾಹಾರವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವು ಹೂಬಿಡಲು ದೀರ್ಘ-ರಾತ್ರಿ ಬೇಕಾಗುವ ಒಂದು ಐಚ್ಛಿಕ ಸಸ್ಯವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಅದು ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಬೆಳೆಯುವ ಉಷ್ಣಾಂಶಮಾನ ದಿನಗಳು > {{convert|50|°F|°C|abbr=on}}ನಲ್ಲಿ ಹೂ ಬಿಡುತ್ತದೆ.<ref>ಮ‌ೂಲಗಳು: ಕೊಲಿಗ್ಯಾಡೊ 1975, ಸ್ಯಾಲಮಿನಿ 1985, ಪೋಯ್ತಿಗ್ 1994, ಪ್ಯಾಲಿವಾಲ್ 2000.</ref> ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವು [[ಹೂವು|ಹೂ]] ಬಿಡುವ ಮುನ್ನ ಕಳೆಯಬೇಕಾದ ದಿನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ದೀರ್ಘ ರಾತ್ರಿಗಳು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಭಾವದ ಪ್ರಮಾಣವು ಸಸ್ಯವರ್ಣಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಸೂಚಿತ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>P.V. ನೆಲ್ಸನ್ 1985.</ref> ದ್ಯುತಿಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯು ಉಷ್ಣವಲಯದ ತಳಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿರಬಹುದು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಕ್ಷಾಂಶ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿರುವ ದೀರ್ಘ ದಿನಗಳು ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದ ಬೆಳೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಬಿಡುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಅವುಗಳಿಗೆ ಹಿಮದಿಂದ ಸಾಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಕಾಳುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಮಯ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಈ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು [[ಜೈವಿಕ ಇಂಧನ]]ಗಳಿಗಾಗಿ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವನ್ನು ಬಳಸುವುದಕ್ಕೆ ಉಪಯುಕ್ತ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಡುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.aces.uiuc.edu/news/stories/news4169.html |title=ಟ್ರೋಪಿಕಲ್ ಮೈಜ್ ಫಾರ್ ಬಯೋಫುಯೆಲ್ಸ್ |access-date=2010-06-04 |archive-date=2009-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090601143446/http://www.aces.uiuc.edu/news/stories/news4169.html |url-status=dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:GreenCorn.JPG|right|thumb|ಕಾಂಡಗಳು, ಕದಿರುಗಳು ಮತ್ತು ಶಲಾಕಾಗುಚ್ಛಗಳು]] [[ಚಿತ್ರ:Männliche Blüte einer Maispflanze 2009-08-19.JPG|thumb|ಗಂಡು ಹೂವುಗಳು]] ಕಾಂಡದ ತುದಿಯು ತೆನೆಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ತೆನೆಯು ಗಂಡು ಹೂವುಗಳ ಪುಷ್ಪ ವಿನ್ಯಾಸವಾಗಿದೆ. ತೆನೆಯಲ್ಲೂ ಮುಖ್ಯ ಅಕ್ಷವೊಂದಿದ್ದು ಅದರ ಮೇಲೆ ಅನೇಕ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಜೊತೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ ಹೆಣ್ಣು ಹೂಗಳು ಇವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜೋಡಿಯಲ್ಲೂ ಒಂದು ಹೂ ಮಾತ್ರ ಫಲವಂತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ತೆನೆಯು ಬೆಳೆದಾಗ ಮತ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಯೋಗ್ಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಸಿಯಾಗಿ ಶುಷ್ಕವಾಗಿದ್ದಾಗ, ತೆನೆಯ ಮೇಲಿರುವ ಪರಾಗ ಕೋಶಗಳು ಒಡೆದುಕೊಂಡು ಪರಾಗಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಪರಾಗವು ''ವಾಯುಫಲಿತ'' ವಾಗಿದೆ (ಗಾಳಿಯಿಂದ ಹರಡುತ್ತದೆ). ಇದರ ಅತ್ಯಧಿಕ ನೆಲೆಗೊಳಿಸುವ ವೇಗದಿಂದಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರಾಗಗಳು ಕೆಲವು ಮೀಟರ್‌ಗಳೊಳಗಾಗಿ ತೆನೆಯಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಶಲಾಕಾಗುಚ್ಛವು ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಒಂದು ಕಾಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಬಹುದು. ನಿಷೇಚನ ಕ್ರಿಯೆ ಮುಗಿದ ಅನಂತರ ರೇಷ್ಮೆಗಳೆಲ್ಲ ಬಾಡಿ ಉದುರಿ ಹೋಗುತ್ತವಲ್ಲದೆ ಇಡೀ ಅಂಡಾಶಯ ಕ್ಯಾರಿಯಾಪ್ಸಿಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಫಲ (ಕಾಳು) ಆಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ತೆನೆಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಈ ಕಾಳುಗಳು ಸಾಲಾಗಿ ದಂತಪಂಕ್ತಿಯಂತೆ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡಿರುವುವು. ಕಾಳುಗಳ ಮೇಲ್ಮೆ ಗುಂಡಾಗಿ ನಯವಾಗಿರಬಹುದು, ಸುಕ್ಕುಗಟ್ಟಿರಬಹುದು ಇಲ್ಲವೆ ಒಂದೆಡೆಯಲ್ಲಿ ಗುಳಿಯಂತೆ ಕಾಣುವ ತಗ್ಗಿನಿಂದ ಕೂಡಿರಬಹುದು. ಬೀಜಗಳ ಒಳಗಿನ ಭ್ರೂಣಾಹಾರ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಹಿಟ್ಟಿನಂತೆ ಮೆತುವಾಗಿರಬಹುದು. ಅದರ ಬಣ್ಣ ಕೂಡ ಬಿಳಿ, ಹಳದಿ, ಕೆಂಪು ಊದಾ ಹೀಗೆ ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಭ್ರೂಣಾಹಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರೋಟೀನು ಹಾಗೂ ಪಿಷ್ಟ ಇವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಿವೆ. ಭ್ರೂಣಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾಳಿನ ತೂಕದ ಶೇಕಡಾ 6ರಷ್ಟು ಒಂದು ಬಗೆಯ ತೈಲವುಂಟು. ಎಳೆಯ ಕದಿರುಗಳನ್ನು ಜೊಂಡು ಮತ್ತು ಶಲಾಕಾಗುಚ್ಛಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಸಿಯಾಗಿಯೇ ಸೇವಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಸಸ್ಯವು ಬೆಳೆದಂತೆ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ) ಜೊಂಡು ಗಟ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಶಲಾಕಾಗುಚ್ಛಗಳು ಒಣಗಿ ತಿನ್ನಲು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಬೆಳೆಯುವ ಅವಧಿಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಳುಗಳು ಒಣಗಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ಕುದಿಯುವ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸದೆ ಜಗಿಯಲು ಕಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತದೆ. [[ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರ|ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ]] ಆಧುನಿಕ ವ್ಯವಸಾಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ದಟ್ಟವಾಗಿ ನೆಡುವುದನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತವೆ, ಅವು ಪ್ರತಿ ಕಾಂಡಕ್ಕೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಕದಿರನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. === ಬೀಜಗಳು === ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಕಾಳು [[ಪೊಯೇಸಿಯಿ|ಹುಲ್ಲುಗಳ]] ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಬೀಜದ ಹೊದಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿರುವ ಹಣ್ಣಿನ ಬೀಜಕೋಶವೊಂದನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾಳನ್ನು ''ಬೀಜ'' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಜೊಂಡು ಸಮಷ್ಟಿಯ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಅದರ ಹೊರತಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಹಣ್ಣುಗಳು (ಕಾಳುಗಳು) ಒಂದು ಗುಂಪಾಗಿ ಒಟ್ಟುಗೂಡುವುದಿಲ್ಲ. ಕಾಳುಗಳು [[ಬಟಾಣಿ]] ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಅವು ಬಿಳಿ ತಿರುಳಿನಂತೆ ಪದಾರ್ಥದ ಸುತ್ತ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಟಿಕೊಂಡು ಕದಿರುಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಕದಿರು 200 ರಿಂದ 400 ಕಾಳುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು 10–25 ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು (4–10 ಇಂಚುಗಳು) ಉದ್ದವಿರುತ್ತದೆ. ಅವು ಅನೇಕ ಬಣ್ಣಗಳಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ: ಕಪ್ಪು, ನೀಲಿ-ಬೂದು, ನೇರಳೆ, ಹಸಿರು, ಕೆಂಪು, ಬಿಳಿ ಮತ್ತು ಹಳದಿ. [[ಹಿಟ್ಟು|ಹಿಟ್ಟಾಗಿ]] ಪುಡಿಮಾಡಿದಾಗ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವು ಕಡಿಮೆ [[ಹೊಟ್ಟು|ಹೊಟ್ಟನ್ನು]] ಹೊಂದಿದ್ದು ಗೋಧಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಿಟ್ಟನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದು ಗೋಧಿಯಲ್ಲಿರುವ ಗ್ಲೂಟನ್ ಪ್ರೋಟೀನ್ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಬೆಳೆಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಕೂಡಿಕೊಂಡಿರುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೇಕ್ ಮಾಡಿದ ಪದಾರ್ಥವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕದಿರಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಶರ್ಕರ ಮತ್ತು [[ಪಿಷ್ಟ]]ವನ್ನು ಶೇಖರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಆನುವಂಶಿಕ ರೂಪಾಂತರವನ್ನು [[ತರಕಾರಿ]]ಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಸ್ವೀಟ್ ಕಾರ್ನ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಬೆಳೆದಿಲ್ಲದ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಚಿಗುರು ಒಂದು ಪ್ರಬಲವಾದ ಪ್ರತಿಜೀವಕ ಅಂಶ DIMBOA (2,4-ಡಿಹೈಡ್ರೋಕ್ಸಿ-7-ಮೀಥಾಕ್ಸಿ-1,4-ಬೆಂಜಾಕ್ಸಜಿನ್-3-ಒನ್) ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. DIMBOA ಹೈಡ್ರೋಕ್ಸಮಿಕ್ ಆಮ್ಲಗಳ (ಬೆಂಜಾಕ್ಸಾಜಿನಾಯ್ಡ್‌ಗಳೆಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೀಟ, ರೋಗಕಾರಕ ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಮತ್ತು [[ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ|ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳಂತಹ]] ಉಪದ್ರವಕಾರಿ ಕ್ರಿಮಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. DIMBOA ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಹುಲ್ಲು ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಧಿಯಲ್ಲಿ, ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. DIMBOAಅನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಪರಿವರ್ತಿತ ಜಾತಿಯು (bx) ಗಿಡಹೇನು ಮತ್ತು [[ಶಿಲೀಂಧ್ರ]]ಗಳ ದಾಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗುವ ಸಂಭವ ಜಾಸ್ತಿ ಇರುತ್ತದೆ. DIMBOA ಬೆಳೆದಿಲ್ಲದ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿನ ಕೊರೆಯುವ ಕ್ರಿಮಿಗಳಿಗೂ (ಕ್ರ್ಯಾಂಬಿಡೆ ವಂಶ) ಪ್ರತಿರೋಧಕವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವು ಬೆಳೆದಂತೆ DIMBOA ಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಕೊರೆಯುವ ಕ್ರಿಮಿಗಳ ವಿರುದ್ಧದ ಪ್ರತಿರೋಧವು ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಆಳವಿಲ್ಲದ ಬೇರುಗಳಿಂದಾಗಿ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವು ನಿರಾರ್ದ್ರತೆಗೆ ಈಡಾಗುತ್ತದೆ, ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಬಿರುಸಾದ ಗಾಳಿಗೆ ಬೇರುಸಹಿತ ಕಿತ್ತು ಬರುವ ಸಂಭವವಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web| title = Corn Stalk Lodging| publisher = [[Monsanto Company|Monsanto]] Imagine| date = 2008-10-02| url = http://www.dekalb.ca/content/pdf/corn_stalk_lodging.pdf| accessdate = 2009-02-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090225054032/http://www.dekalb.ca/content/pdf/corn_stalk_lodging.pdf|archivedate=2009-02-25}}</ref> == ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವನ್ನು ಆಹಾರವಾಗಿ ಬಳಸುವುದರಿಂದಾಗಬಹುದಾದ ಕೆಲವು ಅಪಾಯಗಳು == === ಪೆಲಾಗ್ರ === ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಅಮೆರಿಕಾದ ಸ್ಥಳೀಯರು ಬೆಳೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವನ್ನು ಇತರ ಕೆಲವರು ಬೆಳೆಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಅದರ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯಿಂದಾಗಿ ಅದು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ಸಾಹದ ಸ್ವಾಗತವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಆದರೆ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವನ್ನು ಪ್ರಧಾನ ಆಹಾರವಾಗಿ ಬಳಸಿದೆಡೆಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ಸಮಸ್ಯೆ ಎದುರಾಯಿತು. ಈ ರೀತಿಯ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯು ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವು ಪ್ರಧಾನ ಆಹಾರವಾಗಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕಾದ ಸ್ಥಳೀಯರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರದಿದ್ದುದು ಒಂದು ನಿಗೂಢ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು.<ref name="pellagra_mystery">{{cite web| url = http://www.eufic.org/web/article.asp?cust=1&lng=en&sid=4&did=16&artid=103| title = The origins of maize: the puzzle of pellagra| dateformat = mdy| accessdate = September 14, 2006| work = EUFIC > Nutrition > Understanding Food| month = December| year = 2001| publisher = The European Food Information Council| archive-date = ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 27, 2006| archive-url = https://web.archive.org/web/20060927074332/http://www.eufic.org/web/article.asp?cust=1&lng=en&sid=4&did=16&artid=103| url-status = dead}}</ref> ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವನ್ನು [[ಕ್ಷಾರ]]-ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಅದ್ದಿಡುವುದನ್ನು ಬಹುಹಿಂದೆಯೇ ಕಲಿತಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ಈ ಕ್ಷಾರವನ್ನು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಬೂದಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ಮೀಸೊಅಮೆರಿಕನ್ನರು [[ಸುಣ್ಣ|ಸುಣ್ಣದಿಂದ]] (ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಆಕ್ಸೈಡ್) ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದು B-ಜೀವಸತ್ವ ನಿಯಾಸಿನ್ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಜೀವಸತ್ವದ ಕೊರತೆಯು ಪೆಲಾಗ್ರ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ರೋಗವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ಷಾರ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನ್ಯಾಹ್ವಾಟ್ಲ್ (ಅಜ್ಟೆಕ್)ನಿಂದ ಪಡೆದ ಹೆಸರಿನಿಂದಾಗಿ: ನಿಕ್ಸ್‌ಟಮಲೈಸೇಶನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಯಾಸಿನ್ ನ್ಯೂನ್ಯತೆಯ ಹೊರತಾಗಿ, ಪೆಲಾಗ್ರವು ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದಲ್ಲಿ ಲೈಸಿನ್ ಮತ್ತು ಟ್ರಿಪ್ಟೊಫಾನ್ ಎಂಬ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ [[ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲ|ಅಮೈನೊ ಆಮ್ಲಗಳ]] ಅಭಾವದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ [[ಪ್ರೋಟೀನ್]] ಕೊರತೆಯಿಂದಲೂ ಬರುತ್ತದೆ. ನಿಕ್ಸ್‌ಟಮಲೈಸೇಶನ್ ಕ್ರಿಯೆಯು ಸ್ವಲ್ಪ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯವರೆಗೆ ಲೈಸಿನ್ ಮತ್ತು ಟ್ರಿಪ್ಟೊಫಾನ್ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಬಹು ಹಿಂದೆಯೇ ಅವರ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಬೀನ್ಸ್ ಹಾಗೂ ಆಮರಾಂತ್ ಮತ್ತು [[ಚೀಯಾ|ಚಿಯಾದಂತಹ]] ಇತರ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಮೂಲಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮತೋಲನ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಕಲಿತಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲದೆ ಅವರು ಸಾಮಾನ್ಯ [[ಪ್ರೋಟೀನ್ ಜೈವಿಕ ಸಂಯೋಜನೆ|ಪ್ರೋಟೀನ್ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ]] ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಮೈನೊ ಆಮ್ಲಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಳನ್ನೂ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಕಾಲದಿಂದ ಪಡೆದ ಅವಶ್ಯಕ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದೆ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯರಲ್ಲದ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರಿಂದ, ಇತರ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಅವಲಂಬನೆಯು ಹೆಚ್ಚು ದುರಂತವಾಗಿತ್ತು. 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಪೆಲಾಗ್ರವು ದಕ್ಷಿಣ ಯು.ಎಸ್.ನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕವಾಗಿ ಹಬ್ಬಿಕೊಂಡಿತು. ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧಕರು ಇದರ ಮೂಲದ ಬಗ್ಗೆ ಎರಡು ತತ್ವಗಳನ್ನು ಪರ್ಯಾಲೋಚಿಸಿದ್ದಾರೆ: ಕೊರತೆ-ತತ್ವವು (ಅಂತಿಮವಾಗಿ ನಿಜವೆಂದು ತೋರಿಸಲಾದ) ಪೆಲಾಗ್ರವು ಕೆಲವು ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣು ಜೀವಿಗಳ ತತ್ವವು ಪೆಲಾಗ್ರವು ಸ್ಥಿರ ಕೀಟಗಳಿಂದ ಹರಡುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣು ಜೀವಿಗಳಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ನಿಜವೆಂದು ಭಾವಿಸಿತು. 1914ರಲ್ಲಿ ಯು.ಎಸ್. ಸರಕಾರವು ಪೆಲಾಗ್ರದ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣು ಜೀವಿಗಳ ತತ್ವವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅನುಮೋದಿಸಿತು. ಆದರೆ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳು ಇದರ ವಿರುದ್ಧ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದರಿಂದ ಈ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. 1920ರ ಮಧ್ಯಂತರದಲ್ಲಿ ಪೆಲಾಗ್ರದ ಕೊರತೆ-ತತ್ವವು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಒಮ್ಮತವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಈ ತತ್ವವು 1932ರಲ್ಲಿ ಪೆಲಾಗ್ರಕ್ಕೆ ನಿಯಾಸಿನ್ ಕೊರತೆಯು ಕಾರಣವೆಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಾಗ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಕ್ಷಾರ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮತ್ತು ಆಹಾರದ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದು, ಅದನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ತಂದ ನಂತರ ಪೆಲಾಗ್ರವು ನಿರ್ಮೂಲನಗೊಂಡಿತು. ಇದರ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಅಧಿಕ ಲೈಸಿನ್ ಇರುವ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಸಮತೋಲಿತ ಆಹಾರದ ಬಳಕೆಯೂ ಸಹ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದೆ. === ಅಲರ್ಜಿ === ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವು ಲಿಪಿಡ್ ವರ್ಗಾಯಿಸುವ ಪ್ರೋಟೀನ್ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಬೇಯಿಸಿದ ನಂತರವೂ ಇರುವ ಜೀರ್ಣವಾಗದ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಆಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದಿಂದ [[ಅಲರ್ಜಿ]] ಉಂಟಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="Allergy">ಕಾರ್ನ್ (ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ) ಅಲರ್ಜಿ, ಇನ್ಫಾರ್ಮ್ಆಲ್ ಡೇಟಾಬೇಸ್, http://foodallergens.ifr.ac.uk/food.lasso?selected_food=33#summary {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080930153724/http://foodallergens.ifr.ac.uk/food.lasso?selected_food=33#summary |date=2008-09-30 }}, 18 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2006</ref> ಈ ಅಲರ್ಜಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯು ಚರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಕೆಂಪು ಗುಳ್ಳೆಗಳು ಏಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಲೋಳೆ ಪೊರೆಗಳ ಊದಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಅಥವಾ ನವೆ, ಭೇದಿ, ವಾಂತಿ, [[ಉಬ್ಬಸ]] ಮತ್ತು ಗಂಭೀರ ಪರಿಸ್ಥಿತಯಲ್ಲಿ ಅತಿಸಂವೇದನಶೀಲತೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಅಲರ್ಜಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. == ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರ == [[ಚಿತ್ರ:GEM corn.jpg|thumb|right|ಹೊಸ ಸ್ಥಳೀಯ ತಳಿಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವಾಗ ಆನುವಂಶಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಹೊಸ ಉಪಜಾತಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.]] [[ಚಿತ್ರ:Corncobs.jpg|thumb|right|ಎರಡು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಬಣ್ಣಗಳಿರುವ ಎಲೆಗಳುಳ್ಳ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ ಕದಿರುಗಳು]] ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳಗಳನ್ನು ಆಹಾರವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೊಂದಿರುವ ಪಿಷ್ಟದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಉಪಜಾತಿಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ: * ಫ್ಲವರ್ ಕಾರ್ನ್ — ''ಜಿಯಾ ಮೇಸ್ ವೇರ್. ಅಮೈಲೇಸಿಯಾ'' * [[ಪಾಪ್‌ಕಾರ್ನ್]] — ''ಜಿಯಾ ಮೇಸ್ ವೇರ್. ಎವರ್ಟಾ'' * ಡೆಂಟ್ ಕಾರ್ನ್ — ''ಜಿಯಾ ಮೇಸ್ ವೇರ್. ಇಂಡೆಂಟಟ'' * ಫ್ಲಿಂಟ್ ಕಾರ್ನ್ — ''ಜಿಯಾ ಮೇಸ್ ವೇರ್. ಇಂಡ್ಯುರಟ'' * ಸ್ವೀಟ್ ಕಾರ್ನ್ — ''ಜಿಯಾ ಮೇಸ್ ವೇರ್. ಸ್ಯಾಕರಟ'' ಮತ್ತು ''ಜಿಯಾ ಮೇಸ್ ವೇರ್. ರ್ಯುಗೋಸ'' * ವ್ಯಾಕ್ಸಿ ಕಾರ್ನ್ — '' ಜಿಯಾ ಮೇಸ್ ವೇರ್. ಸೆರಂಟಿನ'' * ಅಮೈಲೊಮೈಜ್ — ''ಜಿಯಾ ಮೇಸ್'' * ಪಾಡ್ ಕಾರ್ನ್ — ''ಜಿಯಾ ಮೇಸ್ ವೇರ್. ಟ್ಯುನಿಕೆಟ'' ಲ್ಯಾರನಗ ಎಕ್ಸ್ A. ಸೇಂಟ್ ಹಿಲ್. * ಸ್ಟ್ರೈಪ್ಡ್ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ — ''ಜಿಯಾ ಮೇಸ್ ವೇರ್. ಜ್ಯಾಪೋನಿಕ'' '''ಭಾರತದಲ್ಲಿ''': ಮುಸುಕಿನ ಜೋಳದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ತಳಿಗಳಿದ್ದು, ಭಾರತದ ವಾಯುಗುಣ, ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಗಿಡಗಳ ಗಾತ್ರ, ಇಳುವರಿ, ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ ಮುಂತಾದ ಗುಣಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ, ಸಂಕರ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಮೂಲಕ ವೃದ್ಧಿಸಲಾದ ನೂರಾರು ತಳಿಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ಕೆಲವು ಇಂತಿವೆ: ಗಂಗಾ ಹೈಬ್ರಿಡ್-1, ಗಂಗಾ ಹೈಬ್ರಿಡ್ 101, ರಣಜಿತ್ ಹೈಬ್ರಿಡ್, ಡೆಕನ್ ಹೈಬ್ರಿಡ್, ಗಂಗಾ ಸಫೇದ್ ಹೈಬ್ರಿಡ್ 2, ಗಂಗಾ ಹೈಬ್ರಿಡ್ 5, ಡೆಕನ್ 101, ಆಂಬರ್ ಕಾಂಪೋಸಿಟ್, ಕಿಸ್‌ನ್, ಜವಹರ್, ವಿಕ್ರಮ್, ಸೋನ, ವಿಜಯ್, ಶಕ್ತಿ ಇತ್ಯಾದಿ. ಈ ವಿಂಗಡನೆಯನ್ನು ಕಳೆದ 60 ವರ್ಷಗಳಿಂದೀಚೆಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಬಹು-ವರ್ಗೀಕರಣಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಫಸಲಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಸಸ್ಯಗಳ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ದೃಢವಾದ ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಗೀಕರಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ನಂತರ ತಳೀಯ, ಜೀವಕೋಶಶಾಸ್ತ್ರೀಯ, ಪ್ರೋಟೀನ್ ಮತ್ತು ಡಿಎನ್ಎ ಆಧಾರಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಈಗ ವರ್ಗಗಳೆಂದರೆ - ಆಕಾರಗಳು, ಕುಲಗಳು, ವಂಶದ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚಿನ ವಿಭಾಗಗಳು. ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವು 10 [[ವರ್ಣತಂತು (ಕ್ರೋಮೋಸೋಮ್)|ವರ್ಣತಂತುಗಳನ್ನು]] (n=10) ಹೊಂದಿದೆ. ವರ್ಣತಂತುಗಳ ಒಟ್ಟು ಉದ್ದ 1500 ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್. ಕೆಲವು ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ವರ್ಣತಂತುಗಳು "ವರ್ಣತಂತುವಿನ ಉಬ್ಬು (ಕ್ರೋಮಸೋಮಲ್ ನಾಬ್)" ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇವು ಗಾಢ ಬಣ್ಣವನ್ನು ನೀಡುವ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯನ್ನೊಳಗೊಂಡ ವಿವಿಧ ವರ್ಣದ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಉಬ್ಬು ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ ಮತ್ತು ಟಿಯೋಸಿಂಟ್ ಎರಡು ಜಾತಿಗಳಲ್ಲೂ ಬಹುರೂಪಿಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಬಾರ್ಬರಾ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕ್ಲಿಂಟಾಕ್ ಈ ಉಬ್ಬು ಗುರುತನ್ನು 1983ರಲ್ಲಿ [[ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಶರೀರವಿಜ್ಞಾನ ಅಥವಾ ಔಷಧ ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಗೆದ್ದಾಗ ಅವಳ "ಹಾರುವ ಜೀನ್"ಗಳ ಟ್ರ್ಯಾನ್ಸ್‌ಪಾಸನ್ಅನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಲು ಬಳಸಿಕೊಂಡಳು. ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವು ತಳಿವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವಿಕಸನದ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಇಂದೂ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮಾದರಿ ಸಸ್ಯವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/11/19/AR2009111903190.html |title=Scientists have high hopes for corn genome |first=David |last=Brown |publisher=Washington Post |date=2009-11-20}}</ref> USDA ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರಲ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಸರ್ವಿಸ್‍ನಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತು ಅರ್ಬಾನ-ಚ್ಯಾಂಪೇನ್‌ನ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಇಲಿನಾಯ್‍ನ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಕ್ರಾಪ್ ಸೈನ್ಸಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಮೈಜ್ ಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್ ಕೊ ಆಪರೇಶನ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಸೆಂಟರ್, ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ ಪರಿವರ್ತಿತಗಳ ಸಂಗ್ರಹ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಒಟ್ಟು ಸಂಗ್ರಹವು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ 80,000 ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಭಾರಿ ಸಂಗ್ರಹವು ನೂರಾರು ಹೆಸರಿಸಿದ ತಳಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ತಳಿ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಇತರೆ ಆನುವಂಶಿಕ ರೂಪಾಂತರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1000 ವರ್ಣತಂತುವಿನ ವಿಕೃತಿಗಳು (ಉದಾ. ಸ್ಥಾನಾಂತರಣ ಮತ್ತು ಕ್ರಮವ್ಯತ್ಯಯ) ಮತ್ತು ಅಪಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಖ್ಯೆಯ ವರ್ಣತಂತುಗಳ (ಉದಾ. ಟೆಟ್ರಾಪ್ಲಾಯ್ಡ್‌ಗಳು) ಸಂಗ್ರಹವು ಇದೆ. ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ ಪರಿವರ್ತಿತ ಸಂಗ್ರಹಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸುವ ತಳೀಯ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ ತಳಿಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಇತರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಮೈಜ್ ಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಜೀನಾಮಿಕ್ಸ್ ಡೇಟಾಬೇಸ್ [http://maizegdb.org/ ಮೈಜ್GDB] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100610194423/http://www.maizegdb.org/ |date=2010-06-10 }} ಅಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಬಹದು.<ref>{{Cite web |url=http://www.maizegdb.org/ |title=MaizeGDB |access-date=2010-06-04 |archive-date=2010-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100210181550/http://www.maizegdb.org/ |url-status=dead }}</ref> 2005ರಲ್ಲಿ U.S. ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೈನ್ಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ (NSF), ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರ್ (USDA) ಮತ್ತು ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಎನರ್ಜಿ (DOE), B73 ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ ಜೀನೋಮ್ಅನ್ನು ಅನುಕ್ರಮಗೊಳಿಸಲು ಒಕ್ಕೂಟವೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ DNA ಅನುಕ್ರಮ ಮಾಹಿತಿಯು ತಕ್ಷಣ ಜೀನೋಮ್-ಅನುಕ್ರಮದ ಒಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಂಡಾರ ಜೀನ್‍‌ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು. ಅನುಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಜೀನೋಮ್ ವಿವರಣೆಗಳು ಯೋಜನೆಯಿರುವಷ್ಟು ದಿನ ಯೋಜನೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಸೈಟ್ [http://www.maizesequence.org MaizeSequence.org.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090107045312/http://maizesequence.org/ |date=2009-01-07 }} ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ ಜೀನೋಮ್‌ನ ಆರಂಭಿಕ ಅನುಕ್ರಮಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯು 2008ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು.<ref>[http://www.reuters.com/article/rbssIndustryMaterialsUtilitiesNews/idUSN2632641520080226 ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಸಂಶೋಧಕರ ಅನುಕ್ರಮ ಜೀನೋಮ್]</ref> 2009ರ ನವೆಂಬರ್ 20ರಲ್ಲಿ ಈ ಒಕ್ಕೂಟವು ಅದರ ಅನುಕ್ರಮಗೊಳಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ''ಸೈನ್ಸ್'' ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸಿತು.<ref>[http://www.sciencemag.org/cgi/content/abstract/sci;326/5956/1112 ದ B73 ಮೈಜ್ ಜೀನೋಮ್: ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸಿಟಿ, ಡೈವರ್ಸಿಟಿ ಆಂಡ್ ಡೈನಮಿಕ್ಸ್ (ಅಬ್‌ಸ್ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟ್)]</ref> 85%ನಷ್ಟು ಟ್ರ್ಯಾನ್ಸ್‌ಪಾಸನ್‌ಗಳಿಂದ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿರುವ ಜೀನೋಮ್ 32,540 ಜೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ (ಹೋಲಿಕೆಯಿಂದ, ಮಾನವನ ಜೀನೋಮ್ ಸುಮಾರು 2.9 ಶತಕೋಟಿ ಅಂಗಮೂಲಗಳನ್ನು ಮತ್ತು 26,000 ಜೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ). == ಮೂಲ == [[ಚಿತ್ರ:Corn parents1.jpg|right|thumb|ಒಂದು ಟ್ರಿಪ್ಸಾಕಮ್ ಹುಲ್ಲು (ದೊಡ್ಡದು) ಮತ್ತು ಒಂದು ಟಿಯೋಸಿಂಟ್ (ಸಣ್ಣದು)]] ಮೀಸೊಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮೂಲದ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ಊಹೆಗಳಿವೆ:<ref name="isbn0-88029-595-3">{{cite book |author=Ordish, George; Hyams, Edward |title=The last of the Incas: the rise and fall of an American empire |publisher=Barnes & Noble |location=New York |year=1996 |page=26 |isbn=0-88029-595-3 |oclc= |doi= |accessdate=}}</ref> # ಇದು ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ವಾರ್ಷಿಕ ಟಿಯೊಸಿಂಟ್‍ನ, ''ಜಿಯಾ ಮೇಸ್'' ಪ್ರಭೇದ. ''ಪಾರ್ವಿಗ್ಲುಮಿಸ್'' , ನೇರ ಒಗ್ಗಿಸುವಿಕೆಯಾಗಿರಬಹುದು. ಈ ಟಿಯೋಸಿಂಟ್ ಆಗ್ನೇಯ [[ಮೆಕ್ಸಿಕೊ]]ದ ಬಲ್ಸಾಸ್ ನದಿ ಕಣಿವೆಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಬೆಳೆಯಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಇದರ 12%ನಷ್ಟು ಆನುವಂಶಿಕ ಅಂಶವನ್ನು ''ಜಿಯಾ ಮೇಸ್'' ಪ್ರಭೇದ. ''ಮೆಕ್ಸಿಕಾನ'' ದಿಂದ ಅಂತಃಪ್ರವೇಶದ ಮೂಲಕ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ. # ಇದನ್ನು ಸಣ್ಣ ಒಗ್ಗಿಸಿದ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ (ನಿಸರ್ಗ ಸಹಜ ಸ್ಥಿತಿಯ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಲಾದ) ಮತ್ತು ''ಲಕ್ಸುರಿಯಾಂಟೆಸ್'' ವಿಭಾಗದ ಟಿಯೋಸಿಂಟ್ ''Z. ಲಕ್ಸುರಿಯಾನ್ಸ್'' ಅಥವಾ ''Z. ಡಿಪ್ಲೊಪೆರೆನ್ನಿಸ್'' ಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಮಿಶ್ರ ತಳಿ ಇಳಿಸುವುದರಿಂದ (ಸಂಕರೀಕರಣ) ಪಡೆದಿರಬಹುದು. # ಇದು ನಿಸರ್ಗ ಸಹಜ ಸ್ಥಿತಿಯ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಅಥವಾ ಟಿಯೋಸಿಂಟ್‌ನ ಎರಡು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹೊಂದಿಸುವಿಕೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿರಬಹುದು. # ಇದನ್ನು ''Z. ಡಿಪ್ಲೊಪೆರೆನ್ನಿಸ್'' ಅನ್ನು ''ಟ್ರಿಪ್ಸ್ಯಾಕಮ್ ಡ್ಯಾಕ್ಟಿಲಾಯ್ಡ್'' ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಕರೀಕರಣ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಪಡೆದಿರಬಹುದು. ("ಟಿಯೋಸಿಂಟ್" ಪದವು ಜೀನಸ್ ''ಜಿಯಾ'' ದಲ್ಲಿನ ''ಜಿಯಾ ಮೇಸ್'' ಪ್ರಭೇದ. ''ಮೇಸ್'' ಅನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲ [[ಜಾತಿ]]ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಉಪಜಾತಿಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.) 1930ರ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ ಮ್ಯಾಂಜೆಲ್ಸ್‌ಡಾರ್ಫ್‌ ಒಗ್ಗಿಸಿದ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವು ತಿಳಿಯದ ನಿಸರ್ಗ ಸಹಜ ಸ್ಥಿತಿಯ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಜೀನಸ್ ''ಟ್ರಿಪ್ಸ್ಯಾಕಮ್'' ಜಾತಿಯ ನಡುವಿನ ಸಂಕರೀಕರಣದ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಮ್ಯಾಂಜೆಲ್ಸ್‌ಫಾರ್ಡ್‌ನ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಮೇಲೆ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಿದುದರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯದನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯುವ ಮೂಲಕ ಆಧುನಿಕ ಜೀನ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯು ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ ಮೂಲದಲ್ಲಿನ ಟ್ರಿಪ್ಸ್ಯಾಕಮ್‌ನ (ಗಾಮ ಹುಲ್ಲು) ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Guila Naquitz cave.jpg|right|thumb|ಗ್ಯುಯಿಲ ನ್ಯಾಕ್ವಿಟ್ಜ್ ಕೇವ್ - ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಅವಶೇಷಗಳ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಸ್ಥಳ]] ಮೊದಲ ಮಾದರಿಯನ್ನು [[ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ವಿಜೇತ ಜಾರ್ಜ್ ಬೀಡಲ್ 1939ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಇದು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಅನೇಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲಿಲ್ಲ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು: # ''ಜಿಯಾ'' ವಿಭಾಗದ ಜಾತಿಯ ಭಾರಿ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯು ಹೇಗೆ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ, # ಕ್ರಿ.ಪೂ. 3500–2700ರ ಸಣ್ಣ ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಟಿಯೋಸಿಂಟ್‌ನಿಂದ ಹೇಗೆ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು # ಹೊಂದಿಸುವಿಕೆಯು ಹೇಗೆ ಟಿಯೋಸಿಂಟ್ ಅಥವಾ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳಗಳ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಉಳಿಸದೆ ಟಿಯೋಸಿಂಟಾಯ್ಡ್ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 1100ರವರೆಗೆ ನಡೆದಿರಬಹುದು. ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಒಗ್ಗಿಸುವಿಕೆಯು ಸಂಶೋಧಕರು, ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು, ತಳಿವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು, ಸಸ್ಯವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು, ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಮೊದಲಾದವರ ಆಸಕ್ತಿಯ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಕ್ರಿಯೆಯು 7,500ರಿಂದ 12,000ರಷ್ಟು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕೆಲವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. 1950ರಿಂದ 1970ರವರೆಗಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಮೂಲತಃ ಓಕ್ಸಾಕ ಮತ್ತು ಜ್ಯಾಲಿಸ್ಕೊ ಮಧ್ಯದ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಒಗ್ಗಿಸುವಿಕೆಯ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಅತ್ಯಂತ ಪುರಾತನ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿರುವುದು. 2009ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಕನಿಷ್ಠ 8,700 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಬಲ್ಸಾಸ್ ನದಿ ಕಣಿವೆಯ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.eurekalert.org/pub_releases/2009-03/nsf-wgb032309.php |title="ವೈಲ್ಡ್ ಗ್ರಾಸ್ ಬಿಕೇಮ್ ಮೈಜ್ ಕ್ರಾಪ್ ಮೋರ್ ದ್ಯಾನ್ 8,700 ಇಯರ್ಸ್ ಎಗೊ", ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೈನ್ಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್, ''ಯ‌ೂರೇಕಅಲರ್ಟ್'' ‌ನಲ್ಲಿ 2009ರ ಮಾರ್ಚ್ 24ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಸುದ್ಧಿ |access-date=2010-06-04 |archive-date=2012-01-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120119182832/http://www.eurekalert.org/pub_releases/2009-03/nsf-wgb032309.php |url-status=dead }}</ref> ಕ್ರಾಪ್ ವೈಲ್ಡ್ ರಿಲೇಟಿವ್ ಟಿಯೋಸಿಂಟ್, ಬಲ್ಸಾಸ್ ನದಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಆಧುನಿಕ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕಾದ ಆರಂಭಿಕ ಪರಾಗ ಅವಶೇಷಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ಮತ್ತು ಮೇಲಿನ ಕೇಂದ್ರ ಅಮೆರಿಕಾದ ಉಷ್ಣವಲಯದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಲ್ಯಾಗುನ ಮಾರ್ಟಿನೆಜ್‌ವರೆಗಿನ ಕೊಳಗಳ ಕೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿವೆ ಹಾಗೂ ಇದು ರೇಡಿಯೊಕಾರ್ಬನ್ ಕಾಲಗಣನೆಯ ಸುಮಾರು 4,700 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಿನದಾಗಿವೆ. ಆರಂಭಿಕ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ ಕದಿರುಗಳ ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಅವಶೇಷಗಳು ಓಕ್ಸಾಕ ಕಣಿವೆಯ ಗ್ಯುಲ ನ್ಯಾಕ್ವಿಟ್ಜ್ ಕೇವ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಇವು ಸುಮಾರು 6,250 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಿನ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ; ಪ್ಯುಯೆಬ್ಲಾದ ಟೆಹ್ವಕ್ಯಾನ್ ಹತ್ತಿರದ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಅತ್ಯಂತ ಪುರಾತನ ಕದಿರುಗಳು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 2750ರಷ್ಟು ಹಿಂದಿನದಾಗಿವೆ. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 1100ರವರೆಗೆ ಕದಿರಿನ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಬದಲಾವಣೆಗಳೇ ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ. ಇದರ ನಂತರ ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಗುಹೆಗಳ ಕದಿರುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ: ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಟಿಯೋಸಿಂಟ್ ಮೊದಲು ಸಂಗ್ರಹವಾಯಿತು. [[ಚಿತ್ರ:Field, corn, Liechtenstein, Mountains, Alps, Vaduz, sky, clouds, landscape.jpg|thumb|right|ಲೈಚ್ಟೆಂಸ್ಟೈನ್‍‌ನ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಪ್ರದೇಶ]] ಬಹುಶಃ ಕ್ರಿ.ಪೂ 1500ರಲ್ಲಿ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹರಡಲು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಹೊಸ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಗೆ ತಂದುದರಿಂದ, ಹೊಸ ಉಪಯೋಗಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡವು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ತಯಾರಿಗಾಗಿ ಸಿದ್ಧತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಹೊಸ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಆರಿಸಲಾಯಿತು. ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಿಂದಿನ-ಕೊಲಂಬಿಯದ [[ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕ]], ಮೀಸೊಅಮೆರಿಕ, [[ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕ]] ಮತ್ತು ಕ್ಯಾರಿಬಿಯನ್‍ನ ಬಳಕೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರವಾಗಿತ್ತು. ಮೀಸೊಅಮೆರಿಕಾದ ನಾಗರಿಕತೆಯು ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಜಮೀನಿನ ಬೆಳೆಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಲಗೊಂಡಿತು; ಅದನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಮೂಲಕ, ಅದರ ಧಾರ್ಮಿಕತೆ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯವು ಹೆಚ್ಚಿತು ಹಾಗೂ ಅದು ಅವರ ಆಹಾರದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು. ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವು ಮೀಸೊಅಮೆರಿಕಾದ ಜನರ ಗುರುತನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು. ಕ್ರಿ.ಶ. 1ನೇ ಸಹಸ್ರವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ ಕೃಷಿಯು [[ಮೆಕ್ಸಿಕೊ]]ದಿಂದ ಯು.ಎಸ್. ನೈಋತ್ಯ ಭಾಗದವರೆಗೆ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಸಹಸ್ರವರ್ಷದ ನಂತರ ಯು.ಎಸ್. ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ [[ಕೆನಡಾ]]ದವರೆಗೆ ಹರಡಿತು. ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು ಹೊಸ ಬೆಳೆಗಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಕಾಡು ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಿದರಿಂದ ಭೂದೃಶ್ಯವು ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡಿತು. ಅದರ ಒಗ್ಗಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಯಾವುದು ತ್ವರಿತಗೊಳಿಸಿತು ಎಂಬುದು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ನಿಸರ್ಗ ಸಹಜ ಸ್ಥಿತಿಯ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ತಿನ್ನಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಭಾಗವು ತುಂಬಾ ಸಣ್ಣದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಾಳು ತುಂಬಾ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಎರಡು-ಪದರದ ಒಂದು ರಚನೆಯಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದರಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ತಿನ್ನಲು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿದೆ. ಟಿಯೋಸಿಂಟ್‌ನ ಕಾಳುಗಳನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಪಾಪ್‌ಕಾರ್ನ್‌ನಂತೆ ಮಾನವನ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಹುರಿದು "ಅರುಳು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಜಾರ್ಜ್ ಬೀಡಲ್ ಸಮರ್ಥಿಸಿದನು. ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಕೃಷಿಗಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತಾಗಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಕದಿರುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಲು ಆಯ್ದ ತಳಿ-ಸಂವರ್ಧನೆಯ ಅನೇಕ ಪೀಳಿಗೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರಬಹುದು ಎಂದು ಕೆಲವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಟಿಯೋಸಿಂಟ್ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಪರಸ್ಪರ ತಳಿ ಮಾಡುವಿಕೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಮಿಶ್ರ ತಳಿಗಳ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಈ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಸರಿಯಾದುದಲ್ಲ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿವೆ. 2005ರಲ್ಲಿ USDA ಫೋರೆಸ್ಟ್ ಸರ್ವಿಸ್‍ನ ಸಂಶೋಧನೆಯು, 500 ರಿಂದ 1,000 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾದ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಇಂದು ಪೂರ್ವ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಪರಿಸರದ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ತುಂಬಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗ್ರಾಹಿಯಾಗಿರುವ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಚಿಪ್ಪು ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಕ್ಷೀಣಿಸಲು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.srs.fs.usda.gov/pubs/ja/ja_peacock001.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110611232920/http://www.srs.fs.usda.gov/pubs/ja/ja_peacock001.pdf |archive-date=2011-06-11 |url-status=dead}}</ref> == ಉತ್ಪಾದನಾ ಪ್ರಮಾಣಗಳು ಮತ್ತು ವಿಧಾನಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:2005maize.PNG|thumb|right|2005ರ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಉತ್ಪತ್ತಿ]] [[ಚಿತ್ರ:Iowa harvest 2009.jpg|thumb|left|300px|2009ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಐಯೋವದ ಜೋನ್ಸ್ ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿ ಕಟಾವು ಮಾಡಲಾದ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ]] ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಇತರ ಧಾನ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಭಾರದ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಪ್ರಪಂಚದ ಒಟ್ಟು ಬೆಳೆಯ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧದಷ್ಟನ್ನು (~42.5%) ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ; ಇತರ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೆಂದರೆ - [[ಚೀನಾ]], [[ಬ್ರೆಜಿಲ್]], [[ಮೆಕ್ಸಿಕೊ]], [[ಅರ್ಜೆಂಟೀನ|ಅರ್ಜೆಂಟೈನಾ]], [[ಭಾರತ]] ಮತ್ತು [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]]. 2007ರಲ್ಲಿ ಇದರ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಒಟ್ಟು ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಸುಮಾರು 800 ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್‍ಗಳಷ್ಟಿತ್ತು. ಇದು ಭತ್ತ (~650 ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್‍ಗಳು) ಅಥವಾ [[ಗೋಧಿ]]ಗಿಂತ (~600 ದಶಲಕ್ಷಟನ್‍ಗಳು) ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. 2007ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 150 ದಶಲಕ್ಷ ಹೆಕ್ಟೇರುಗಳಷ್ಟು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವನ್ನು ನಾಟಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದು 4970.9 ಕಿಲೋಗ್ರಾಂ/ಹೆಕ್ಟೇರು ಫಸಲನ್ನು ನೀಡಿತು. ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಪ್ರಪಂಚದ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ; ಐಯೋವದ 2009ರ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಮುಂದಾಲೋಚನೆಯು 11614 kg/ha ಆಗಿತ್ತು.<ref>(USDAಯ ಪ್ರತಿ ಬುಷಲ್‌ಗೆ 25.4 ಕೆಜಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಎಕರೆಯ 185 ಬುಷಲ್‌ಗಳಿಂದ ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ) "ಐಯೋವ ಕಾರ್ನ್ ಕ್ರಾಪ್ ಪೋಯ್ಸ್ಡ್ ಟು ಸೆಟ್ ರೆಕಾರ್ಡ್". ''ಸೇಡರ್ ರ‌್ಯಾಪಿಡ್ಸ್ ಗೆಜೆಟ್'' 12 ಆಗಸ್ಟ್ 2009 http://gazetteonline.com/top-story/2009/08/12/iowa-corn-crop-poised-to-set-record {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090816182511/http://gazetteonline.com/top-story/2009/08/12/iowa-corn-crop-poised-to-set-record |date=2009-08-16 }}</ref> ಕಳೆದ ಕೆಲವು ದಶಕಗಳಿಂದ "ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ ಬೆಳೆಯ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರವು ಅಸಮಂಜಸವಾಗಿದೆ".<ref>{{cite journal | author= Duvick, D. N. & Cassman, K. G. | title= Post-green-revolution trends in yield potential of temperate maize in the north-central United States | journal= Crop Science | volume= 39 | pages= 1622–1630 | year= 1999 | url= http://crop.scijournals.org/cgi/content/abstract/39/6/1622 | issue= 6 | access-date= 2010-06-04 | archive-date= 2009-11-15 | archive-url= https://web.archive.org/web/20091115003659/http://crop.scijournals.org/cgi/content/abstract/39/6/1622 | url-status= dead }}</ref> {| class="wikitable" border="1" cellpadding="3" cellspacing="0" align="center" style="clear:left" ! colspan="3"|2007ರ ಪ್ರಮುಖ ಹತ್ತು ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ ಉತ್ಪಾದಕರು |- ! width="30%"| ರಾಷ್ಟ್ರ ! width="60%"|ಉತ್ಪಾದನೆ ([[ಟನ್]]ಗಳು) ! width="10%"|<small>ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು</small> |- | {{USA}} | align="right"|332,092,180 | |- | {{CHN}} | align="right"|151,970,000 | |- | {{BRA}} | align="right"|51,589,721 | |- | {{MEX}} | align="right"|22,500,000 | [F] |- | {{ARG}} | align="right"|21,755,364 | |- | {{IND}} | align="right"|16,780,000 | |- | {{FRA}} | align="right"|13,107,000 | |- | {{IDN}} | align="right"|12,381,561 | |- | {{CAN}} | align="right"|10,554,500 | |- | {{ITA}} | align="right"|9,891,362 | |- bgcolor="#CCCCCC" | [49]ಪ್ರಪಂಚ | align="right"| '''784,786,580''' | '''[A]''' |- | colspan="5" style="font-size:.7em"|ಚಿಹ್ನೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು = ಅಧಿಕೃತ ಚಿತ್ರಣ, P = ಅಧಿಕೃತ ಚಿತ್ರಣ, F = FAO ಅಂದಾಜು, * = ಅನಧಿಕೃತ/ಭಾಗಶಃ-ಅಧಿಕೃತ/ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿತ ದತ್ತಾಂಶ, C = ಎಣಿಕೆಯ ಚಿತ್ರಣ A = ಒಟ್ಟು (ಇದರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತ, ಭಾಗಶಃ-ಅಧಿಕೃತ ಅಥವಾ ಅಂದಾಜಿನ ಚಿತ್ರಣಗಳು ಸೇರಿರಬಹುದು);<br />ಮೂಲಾಧಾರ: ಫುಡ್ ಆಂಡ್ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರಲ್ ಆರ್ಗನೈಜೇಶನ್ ಆಫ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್: ಇಕನಾಮಿಕ್ ಆಂಡ್ ಸೋಷಿಯಲ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್: ದ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಡಿವಿಷನ್ |} === ಭಾರತದಲ್ಲಿ === ಭಾರತದ ಸುಮಾರು 6 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮುಸುಕಿನ ಜೋಳದ ಬೆಳೆಯಿದ್ದು, ಈ ಧಾನ್ಯ [[ಅಕ್ಕಿ]], [[ಭತ್ತ|ಬತ್ತ]], [[ಜೋಳ]] ಮತ್ತು [[ಸಜ್ಜೆ|ಸೆಜ್ಜೆಗಳ]] ಅನಂತರದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಇದರ ಬೇಸಾಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ರಾಜ್ಯಗಳೆಂದರೆ [[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ|ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶ]], [[ಬಿಹಾರ]], [[ರಾಜಸ್ಥಾನ]], [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ|ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ]], [[ಪಂಜಾಬ್]], [[ಗುಜರಾತ್]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]], [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]], [[ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ|ಹಿಮಾಚಲಪ್ರದೇಶ]] ಹಾಗೂ [[ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ]]. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಬೇಸಾಯ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಏರುತ್ತಿದೆ.{{Agriculture country lists|state=collapsed}} [[ಚಿತ್ರ:Corn Zea mays Plant Row 2000px.jpg|right|thumb|upright|ಎಳೆಯ ಕಾಂಡಗಳು]] ಶೀತವನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳದ ಕಾರಣ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವನ್ನು ಸಮಶೀತೋಷ್ಣವಲಯದಲ್ಲಿ ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾಟಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರ ಬೇರು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಳಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸಸ್ಯವು ಮಣ್ಣಿನ ತೇವಾಂಶವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. C4 ಸಸ್ಯವಾಗಿ (C4 ಇಂಗಾಲ ಸ್ಥಿರೀಕರಣವನ್ನು ಬಳಸುವ ಸಸ್ಯ) ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವು ಸಣ್ಣ ಧಾನ್ಯ, [[ಆಲ್ಫಾಲ್ಫ|ಆಲ್ಫಾಲ್ಫ(ಕುದುರೆ ಮೇವಿನ ಸೊಪ್ಪು)]] ಮತ್ತು [[ಸೋಯಾ ಅವರೆ|ಸೋಯಬೀನ್‍ಗಳಂತಹ]] C3 ಸಸ್ಯಗಳಿಗಿಂತ (C3 ಇಂಗಾಲ ಸ್ಥಿರೀಕರಣವನ್ನು ಬಳಸುವ ಸಸ್ಯ) ಹೆಚ್ಚು ನೀರು-ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುವ ಬೆಳೆಯಾಗಿದೆ. ಹೂವುಗಳು ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶಕ್ಕೆ ತಯಾರಾಗಿರುವಾಗ ಶಲಾಕಾಗುಚ್ಛಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವು ನಿರಾರ್ದ್ರತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ಷ್ಮಗ್ರಾಹಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. [[ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ದಲ್ಲಿ, ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವು "ಜುಲೈ ನಾಲ್ಕರೊಳಗೆ ಮೊಣಕಾಲಿನಷ್ಟು ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಬೆಳೆದರೆ" ಅದು ಉತ್ತಮವಾದ ಬೆಳೆಯೆಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಆಧುನಿಕ ಮಿಶ್ರ ತಳಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ದರವನ್ನು ಮೀರುತ್ತವೆ. ಮೇವಿಗಾಗಿ ಬಳಸುವ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವನ್ನು ಸಸ್ಯವು ಹಸಿರಾಗಿರುವಾಗಲೇ ಮತ್ತು ಕಾಳುಗಳು ಬಲಿಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೇ ಕಟಾವು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ವೀಟ್ ಕಾರ್ನ್ಅನ್ನು ಕಾಳಿನಲ್ಲಿ "ಹಾಲು ತುಂಬಿಕೊಂಡಿರುವ ಹಂತ"ದಲ್ಲಿ, ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶದ ನಂತರ ಆದರೆ ಪಿಷ್ಟ ರಚನೆಯಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು, ಬೇಸಿಗೆಯ ಉತ್ತರಾರ್ಧದ ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಮಧ್ಯ-ಶರತ್ಕಾಲದ ನಡುವೆ ಕಟಾವು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜಮೀನಿನ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವನ್ನು ಕಾಳು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಒಣಗುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಜಮೀನಿನಲ್ಲೇ ಬಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಚಳಿಗಾಲ ಅಥವಾ ಆರಂಭಿಕ ವಸಂತಕಾಲದವರೆಗೂ ಕಟಾವು ಮಾಡದೆ ಹಾಗೆಯೇ ಬಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ತೇವಾಂಶವಿರಬೇಕಾದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯು [[ಆಫ್ರಿಕಾ]]ದ ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಮರುಕಳಿಸುವ ಶುಷ್ಕತೆಯು ನೀರಿನ ಬರವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿ, ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಬೆಳೆಯನ್ನು ವಿಫಲಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ. ಹಗಲಿನ ಉಷ್ಣತೆ 19⁰-92⁰C ಇರುವಂಥ ಪ್ರದೆಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕೃಷಿಮಾಡಬಹುದು. ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣತೆಯಾಗಲೀ ಕಡು ಚಳಿಯಾಗಲೀ ಇದರ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗೆ ಹಾನಿಕರ. ಅಂತೆಯೇ 25 ಸೆಂಮಿ.ಗೂ ಕಡಿಮೆ ಮಳೆ ಬೀಳುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು 500 ಸೆಂಮೀಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಳೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಬೆಳೆಯುವುದಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಮುಂಗಾರು ಬೆಳೆಯಾಗಿ ಜೂನ್-ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್-ನವಂಬರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಕುಯ್ಲು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು ದಿಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ಥ್ರೀ ಸಿಸ್ಟರ್ಸ್ ಎಂಬ ಸಂಕೀರ್ಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ನಾಟಿ ಮಾಡಿದರು. ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವು ಬೀನ್‌ಗಳಿಗೆ ಆಧಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಬೀನ್‌ಗಳ ಮತ್ತು ಇತರ ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯ ಸಸ್ಯಗಳ ಬೇರುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಸಾರಜನಕ-ಸ್ಥಿರೀಕರಿಸುವ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದಿಂದ ಪಡೆದ ಸಾರಜನಕವನ್ನು ಬೀನ್‌ಗಳು ಒದಗಿಸಿದವು; ಜಜ್ಜಿ ಹಾಕಿದವುಗಳು ಕಳೆಗಳು ಬರದಂತೆ ನೆಲಕ್ಕೆ ಹೊದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದವು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಮೇಲೆ ತೆರೆಯಾಗಿ ಬಾಷ್ಪೀಕರಣವಾಗದ ಹಾಗೆ ತಡೆಗಟ್ಟಿದವು. ಈ ವಿಧಾನದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಏಕ ಜಾತಿಯ ದಿಬ್ಬ-ಸಸ್ಯಗಾರಿಕೆಯು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ {{convert|60|–|120|cm|ft|abbr=on}} ಅಂತರವಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದಿಬ್ಬದಲ್ಲಿ 3 ಅಥವಾ 4 ಬೀಜಗಳನ್ನು ಬಿತ್ತಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ವಿಧಾನವನ್ನು ಇಂದೂ ಮನೆಯ-ತೋಟಗಾರರು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ನಂತರದ ವಿಧಾನವೆಂದರೆ ''ಚೆಕ್ಡ್ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ''. ಅದರಲ್ಲಿ ದಿಬ್ಬಗಳು ಪ್ರತಿ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ 40 ಇಂಚುಗಳಷ್ಟು ಅಂತರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಕೃಷಿಕರಿಗೆ ಎರಡು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಜಮೀನಿನ ಮೂಲಕ ಸಾಗುವಂತೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚು ಶುಷ್ಕ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಇದು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ನೀರನ್ನು ಶೇಖರಿಸಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಬೀಜಗಳನ್ನು {{convert|10|–|12|cm|in|abbr=on}} ಆಳದ ನೇಗಿಲು ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಧುನಿಕ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವನ್ನು ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ನೆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಸ್ಯವು ಎಳತಾಗಿರುವಾಗಲೇ ಕಟಾವು ಮಾಡಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಕೆಲವು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದಿಬ್ಬಗಳ-ವಿಧಾನವು ಇನ್ನೂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. '''ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತನೆ''': ಮುಸುಕಿನ ಜೋಳಕ್ಕೆ ಆಳವಾದ, ನೀರು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಸಿದು ಹೋಗುವಂಥ ಗೋಡುಮಣ್ಣು ಒಳ್ಳೆಯದು. ಇದನ್ನು ಮಳೆ ಆಸರೆಯ ಬೆಳೆಯಾಗಿಯೊ ಇಲ್ಲವೆ [[ನೀರಾವರಿ]] ಮೂಲಕವೊ ಬೆಳೆಸುವುದಿದೆ. ಹೊಲದಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಕೂರಿಗೆಯಿಂದ ಬೀಜ ಬಿತ್ತಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಲಿನಿಂದ ಸಾಲಿಗೆ 45-75 ಸೆಂಮೀ, ಬೀಜದಿಂದ ಬೀಜಕ್ಕೆ 20-25 ಸೆಂಮೀ ಅಂತರವಿರುವಂತೆ ಬಿತ್ತುವುದೇ ಕ್ರಮ. ಬಿತ್ತಿದ 3-6 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬೀಜಗಳೂ ಮೊಳೆತು ಅನಂತರದ 2-3 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲದಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹಾಯುತ್ತವೆ. ಸಸಿಗಳ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗೆ ಯಥೇಚ್ಛ ನೀರು ಆವಶ್ಯಕ, ಆದರೆ ನೀರು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ನಿಲ್ಲಬಾರದು. ಮುಸುಕಿನ ಜೋಳಕ್ಕೆ ಕೊಟ್ಟಿಗೆ ಗೊಬ್ಬರ ಹಾಗೂ ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಮ್ ಅಮೋನಿಯಮ್ ನೈಟ್ರೇಟ್, ಸೂಪರ್ ಫಾಸ್ಫೇಟ್, ಮ್ಯೂರಿಯೇಟ್ ಆಫ್ ಪೊಟ್ಯಾಷ್, ಅಮೋನಿಯಮ್ ಸಲ್ಫೇಟ್, [[ಯೂರಿಯಾ|ಯೂರಿಯ]] ಮುಂತಾದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರಗಳ ಆವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Cornheap.jpg|thumb|right|ಭಾರತದ ಕಟಾವು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ರಾಶಿ]] ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ, ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸಾರಜನಕ-ಸ್ಥಿರೀಕರಣ ಮಾಡುವ ಬೆಳೆಯೊಂದಿಗೆ, ತಣ್ಣಗಿನ ವಾಯುಗುಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಆಲ್ಫಾಲ್ಫ]]ದೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಬೇಸಿಗೆ ಇರುವೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೋಯಬೀನ್‍ನೊಂದಿಗೆ ಎರಡು-ಬೆಳೆಗಳ ಸರದಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಈ ಸರದಿಗೆ ಮೂರನೇ ಬೆಳೆ ಚಳಿಗಾಲದ ಗೋಧಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮುಸುಕಿನ ಜೋಳವನ್ನು ಶುದ್ಧ ಬೆಳೆಯಾಗಿ ಬೇಸಾಯ ಮಾಡುವುದೇ ವಾಡಿಕೆಯಾದರೂ ಕೆಲವೊಮೆ [[ಹೆಸರು ಕಾಳು|ಹೆಸರು]], [[ಉದ್ದು]], [[ಅಲಸಂಡೆ|ಅಲಸಂದೆ]] ಮುಂತಾದ ದ್ವಿದಳಧಾನ್ಯಗಳನ್ನೊ, [[ಎಳ್ಳು]], [[ಕಡಲೇಕಾಯಿ|ಸೇಂಗ]] ಮುಂತಾದ ಎಣ್ಣೆ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನೊ [[ಬೆಂಡೆ]], [[ಈರುಳ್ಳಿ]], [[ಗಜ್ಜರಿ]] ಇತ್ಯಾದಿ ತರಕಾರಿ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನೊ ಅಕ್ಕಡಿ ಬೆಳೆಗಳನ್ನಾಗಿ ಕೃಷಿಮಾಡುವುದಿದೆ. ಕೆಲವೆಡೆ ಸೋಯಾ ಸಸ್ಯವನ್ನು, ಇನ್ನು ಕೆಲವೆಡೆ [[ಹತ್ತಿ|ಹತ್ತಿಯನ್ನು]], ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಕೆಲವೆಡೆ [[ಕಬ್ಬು|ಕಬ್ಬನ್ನು]] ಈ ರೀತಿ ಮಿಶ್ರ ಬೆಳೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆಸುವುದುಂಟು. ಮುಸುಕಿನ ಜೋಳ ಕುಯ್ಲಾದ ತರುವಾಯ ಗೋದಿ, [[ಬಾರ್ಲಿ]], ಕಬ್ಬು, ಆಲೂಗಡ್ಡೆ, ಸಾಸುವೆ, [[ಕುಸುಬಿ|ಕುಸುಬೆ]] ಮುಂತಾದ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಹಾಕುವ ರೂಢಿಯೂ ಉಂಟು. ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸುವ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಮಿಶ್ರ ತಳಿಗಳಾಗಿವೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ ಗ್ಲೈಫೋಸೇಟ್ಅನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅಥವಾ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕ್ರಿಮಿಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ಒದಗಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಆನುವಂಶಿಕ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗ್ಲೈಫೋಸೇಟ್‌ (ವಾಣಿಜ್ಯ ಹೆಸರು ರೌಂಡಪ್) ಆನುವಂಶಿಕ ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಸಾಯಿಸುವ ಒಂದು ಸಸ್ಯನಾಶಕವಾಗಿದೆ. ಈ ಆನುವಂಶಿಕ ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ನಿಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅತಿ ವಿರಳವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯಪಶ್ಚಿಮ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉತ್ತು ಅಥವಾ ಉಳದೆಯೇ ಕೃಷಿ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉತ್ತು ಬೆಳೆಯುವ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ, ಜಮೀನನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ಬೆಳೆಯನ್ನು ನೆಡುವ ಮೊದಲು ಅಥವಾ ಹಿಂದಿನ ಬೆಳೆಯ ಕಟಾವಿನ ನಂತರ ಕೃಷಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಅಂಶಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವನ್ನು ನೆಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಫಲೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೀಜಗಳನ್ನು ಸಸ್ಯನಾಶಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬೆಳೆಯುವ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜಮೀನನ್ನು ಉಳುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ವಿಧಾನವು ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ತೇವವು ಆವಿಯಾಗಿ ಹೋಗುವುದನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ, ಬೆಳೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ತೇವಾಂಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಹಿಂದಿನ ಪ್ಯಾರಾದಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ ವಿಧಾನಗಳು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉತ್ತು ಮತ್ತು ಉಳದೆಯೇ ಮಾಡುವ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಸಾಧ್ಯಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಬೀಜಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯವಲ್ಲದವುಗಳಾಗಿ ಮಾಡುವ ತೇವಾಂಶ ಮತ್ತು ಪೋಷಕಾಂಶಕ್ಕಾಗಿ ಬೆಳೆಯೊಂದಿಗೆ ಪೈಪೋಟಿ ನಡೆಸುತ್ತವೆ. [[ಚಿತ್ರ:Ab food 06.jpg|thumb|right|ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಕಾಳುಗಳು]] [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ವಿಶ್ವ ಸಮರ II]]ರ ಮೊದಲು, ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ಕಟಾವು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು (ಇದನ್ನು ಬೆಳೆಯುವ ಕೆಲವು ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಇದು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ). ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂದರ್ಭಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಒಂದು ಮತ್ತು ಎರಡು-ಸಾಲಿನ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಕೀಳುವವು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ ಕುಯ್ಲೊಕ್ಕು ಯಂತ್ರವನ್ನು ಮಹಾಯುದ್ಧದವರೆಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಕೈಯಿಂದ ಅಥವಾ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಕೀಳುವವುಗಳಿಂದ ಪೂರ್ಣ ಕದಿರನ್ನು ಕೊಯ್ಲು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಕದಿರಿನಿಂದ ಕಾಳುಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯಲು ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಾರ್ಯ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ ಶೆಲ್ಲರ್ ಅನ್ನು(ಬೀಜಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸುವುದು) ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಪೂರ್ಣ ಕದಿರುಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ''ಕಾರ್ನ್ ಕ್ರಿಬ್ (ಗಳಗೆ)'' ಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪೂರ್ಣ ಕದಿರುಗಳು ಕೆಲವು ಜಾನುವಾರುಗಳ ಆಹಾರದ ಸಮರ್ಥ ರೂಪವಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಆಧುನಿಕ ಸಂಗ್ರಹಗಾರಗಳು ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವನ್ನು ಈ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಶೇಖರಿಸುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಜಮೀನಿನಿಂದ ಧಾನ್ಯವನ್ನು ಕಟಾವು ಮಾಡಿ, ಗುಡಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡುತ್ತಾರೆ. ಕುಯ್ಲೊಕ್ಕು ಯಂತ್ರವು (ಮೊನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ರಾಟೆಯ ಬದಲಿಗೆ ಲಟ್ಟನೆ ಮುರಿಯುವ ಉರುಳೆಗಳೊಂದಿಗೆ) ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಕಾಂಡವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಇದು ಕಾಂಡವನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಬೀಳಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾಂಡವು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಬಾಗಿ, ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ರಾಶಿಯಾಗಿ ಬೀಳುತ್ತವೆ. ಲಟ್ಟನೆ ಮುರಿಯುವ ಉರುಳೆಗಳು ಕಾಂಡವನ್ನು ಎಳೆಯುವಾಗ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಕದಿರು ತುಂಬಾ ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಯಂತ್ರದ ಉದ್ದ ತೂತಿನ ಮಧ್ಯೆ ಸಾಗಿ ಹೋಗದೆ, ಕೇವಲ ಕದಿರು ಮತ್ತು ಸಿಪ್ಪೆ ಮಾತ್ರ ಯಂತ್ರದ ಮೂಲಕ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಕುಯ್ಲೊಕ್ಕು ಯಂತ್ರವು ಸಿಪ್ಪೆ ಮತ್ತು ಜೊಂಡನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ಕೇವಲ ಕಾಳುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮುಸುಕಿನ ಜೋಳವನ್ನು ಧಾನ್ಯ, ಮೇವು ಇಲ್ಲವೇ ಸೈಲೇಜ್‌ಗಾಗಿ ಕಟಾವು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೀಜ ಬಿತ್ತಿದ 80-100 ದಿನಗಳ ತರುವಾಯ ಕುಯ್ಲಿಗೆ ಬರಲು 4-6 ತಿಂಗಳಾಗುವುದೂ ಉಂಟು. ತೆನೆಗಳು ಬಲಿತ ಮೇಲೆ ಕತ್ತರಿಸಿ ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಒಣಗಿಸಿ, ಅನಂತರ ಕೋಲಿನಿಂದ ಬಡಿದು ಕಾಳುಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಿತ್ತನೆಗಾಗಿ ಬೇಕಾದ ಕಾಳುಗಳನ್ನು ತೆನೆಗಳಿಂದ ಬಿಡಿಸದೆ ಹಾಗೆಯೇ ಒಣಗಿಸಿ ಇಡುವುದುಂಟು. ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೆಲವೆಡೆ ತೆನೆಗಳ ನಿಷೇಚನವಾದ ತರುವಾಯ, ಗಿಡದ ತುದಿಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಮೇವಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ದನಗಳಿಗೆ ಕೊಡುವುದಿದೆ. == ತಳಿಗಳ ಮಾರ್ಪಾಡು == ತಳಿ ವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಕಾರ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ (GM) ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವು ಕೆಲವು ವಾಣಿಜ್ಯದ-ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಬೆಳೆಸುವ GM ಬೆಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ 1997ರಿಂದ ಬೆಳೆದವುಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 80%ನಷ್ಟು US ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ ಬೆಳೆಯನ್ನು ಈಗ ತಳಿ ವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಕಾರ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರದ-ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]]ದಲ್ಲಿ, ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ [[ಸ್ಪೇನ್]], [[ಜೆಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಜೆಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್]], [[ಪೋರ್ಚುಗಲ್]] ಮತ್ತು [[ಜರ್ಮನಿ]] ಮೊದಲಾದ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="gmo-compass.org"/> == ಉಪದ್ರವಕಾರಿಗಳು == === ಕೀಟ ಪೀಡೆಗಳು === * ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಕದಿರಿನ ಹುಳು (''ಹೆಲಿಕವರ್ಪಾ ಜಿಯಾ'' ) * ಫಾಲ್ ಆರ್ಮಿವರ್ಮ್ (''ಸ್ಪಾಡೊಪ್ಟೆರಾ ಫ್ರುಗಿಪರ್ಡಾ'' ) * ಸಾಮಾನ್ಯ ಆರ್ಮಿವರ್ಮ್ ('''ಸ್ಯೂಡಲೆಟಿಯ ಯೂನಿಪಂಕ್ಟ)''' * ಕಾಂಡ ಕೊರೆಗ (''ಪಪೈಮೆಮ ನೆಬ್ರಿಸ್'' ) * ಕದಿರು ಎಲೆ ಆಫಿಡ್ (''ರೊಪ್ಯಾಲೊಸಿಫಮ್ ಮೈಡಿಸ್'' ) * ಯುರೋಪಿನ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಕೊರೆಗ (''ಆಸ್ಟ್ರಿನಿಯಾ ನ್ಯೂಬಿಲಾಲಿಸ್'' ) (ECB) * ಕಾರ್ನ್ ಸಿಲ್ಕ್‌ಫ್ಲೈ (''ಆಕ್ಸೆಸ್ಟಾ ಸ್ಟಿಗ್ಮಾಟಿಸ್'' ) * ಕಡಿಮೆ ಕಾಂಡ ಕೊರೆಗ (''ಎಲಾಸ್ಮೊಪಲ್ಪಸ್ ಲಿಗ್ನೋಸೆಲ್ಲಸ್'' ) * ಕಾರ್ನ್ ಡೆಲ್ಫಾಸಿಡ್ (''ಪೆರೆಗ್ರಿನಸ್ ಮೈಡಿಸ್'' ) * ಪಶ್ಚಿಮ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಬೇರು ಹುಳು (''ಡಯಾಬ್ರೋಟಿಕಾ ವರಿಜಿಫೆರ'' ಲಿಕೋಂಟೆ) * ನೈಋತ್ಯ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಕೊರೆಗ (''ಡಯಾಟ್ರಿಯ ಗ್ರ್ಯಾಂಡಿಯೊಸೆಲ್ಲ'' ) ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವು ಯುರೋಪಿನ ಕಾರ್ನ್ ಕೊರೆಗದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಬೆಳೆ ನಾಶವಾದುದರಿಂದ, ''ಬ್ಯಾಸಿಲ್ಲಸ್ ತುರಿಂಜಿಯೆನ್ಸಿಸ್'' ಅನ್ನು ಸ್ರವಿಸುವ ಜೀವಾಂತರ ವಿಷವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು."Bt ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ"ವನ್ನು [[ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು [[ಯುರೋಪ್]]ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಲು ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಕೀಟಪಿಡುಗುಗಳ ಪೈಕಿ ಮುಖ್ಯವಾದುವು ಕಾಂಡಕೊರಕ (ಕೈಲೊಪಾರ್ಟೆಲಸ್) ಕೆಂಪು ಕಂಬಳಿಹುಳು (ಆಮ್‌ಸ್ಯಾಕ್ಟ ಮೂರಿಯೈ), ಪಿಂಕ್ ಕಾಂಡ ಕೊರಕ (ಸೆಸೇಮಿಯ ಇನ್‌ಫೆರನ್ಸ್), ಆರ್ಮಿವರ್ಮ್ (ಸಿರ್ಪಿಸ್ ಯೂನಿಪಂಕ್ಟ) ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಬಗೆಯ [[ಮಿಡತೆ|ಮಿಡತೆಗಳು]], [[ಗೆದ್ದಲು]], ಚಿಮ್ಮಂಡೆಗಳು, ನೊಣಗಳು. === ಕಾಯಿಲೆಗಳು === * ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಕಾಡಿಗೆ ರೋಗ ಅಥವಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾಡಿಗೆ ರೋಗ (''ಉಸ್ಟಿಲ್ಯಾಗೊ ಮೇಡಿಸ್'' ): ಇದು ಒಂದು ಶಿಲೀಂಧ್ರದ ರೋಗ, [[ಮೆಕ್ಸಿಕೊ]]ದಲ್ಲಿ ''ಹ್ಯುಟ್ಲಕೋಚ್'' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಇದನ್ನು ಕೆಲವರು ಸವಿ ತಿನಿಸು ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. * ಮೈಜ್ ಡ್ವಾರ್ಫ್ ಮೊಸಾಯಿಕ್ ವೈರಸ್ * ಸ್ಟೆವಾರ್ಟ್ಸ್ ವಿಲ್ಟ್ (''ಪ್ಯಾಂಟೋಯಿಯ ಸ್ಟೆವಾರ್ಟಿ'' ) * ಸಾಮಾನ್ ಶಿಲೀಂಧ್ರ ರೋಗ (''ಪ್ಯುಸಿನಿಯ ಸಾರ್ಘೈ'' ) * ಗಾಸ್ಸಸ್ ವಿಲ್ಟ್ (''ಕ್ಲ್ಯಾವಿಬ್ಯಾಕ್ಟರ್ ಮಿಚಿಗನೀಸ್'' ) * ಗ್ರೇ ಲೀಫ್ ಸ್ಪಾಟ್ * ಮಾಲ್ ಡಿ ರಿಯೊ ಕ್ವಾರ್ಟೊ (MRCV) * ಕಾಂಡ ಮತ್ತು ಕದಿರು ಕೊಳೆರೋಗ ಎಲೆಗಳಿಗೆ ತಗಲುವ ಬೂಷ್ಟು ರೋಗಗಳ ಪೈಕಿ ಲೀಫ್ ಬ್ಲೈಟ್ (ಹೆಲ್ಮಿಂತೊಸ್ಪೋರಿಯಮ್ ಟರ್ಸಿಕಮ್ ಮತ್ತು ಹೆಲ್ಮಿಂತೊಸ್ಪೋರಿಯಮ್ ಮೇಯ್ಡಿಸ್), ಲೀಫ್ ಸ್ಪಾಟ್ (ಸರ್ಕೊಸ್ಪೊರ ಸೋರ್ಗೈ), ಬ್ರೌನ್ ಸ್ಪಾಟ್ (ಫೈಸೊಡರ್ಮ ಮೇಯ್ಡಿಸ್), ರಸ್ಟ್ (ಪಕ್ಸೀನಿಯ ಸೋರ್ಗೈ), ಡೌನಿ ಮಿಲ್ ಡ್ಯೂ (ಸ್ಕ್ಲೀರೋ ಸ್ಪೊರ ಪ್ರಭೇದಗಳು), ಮುಖ್ಯವಾಗಿವೆ. ಪಿತಿಯಮ್ ಅಫನಿಡರ್ಮೇಟಮ್ ಎಂಬುದರಿಂದ ಬರುವ ಕಾಂಡ ಕೊಳೆ ರೋಗಗಳ ಪೈಕಿ ಪ್ರಧಾನನವಾದ್ದು. ಡಿಪ್ಲೋಡಿಯ ತೆನೆರೋಗ (ಡಿಪ್ಲೋಡಿಯಜೀಯಿ), ಜಿಬರೆಲ್ಲ ತೆನೆ ಕೊಳೆರೋಗ (ಜಿಬರೆಲ್ಲ ಜೀಯಿ), ಸ್ಮಟ್ (ಯುಸ್ಟಿಲ್ಯಾಗೊ ಮೇಯ್ಡಿಸ್-ಕಾಡಿಗೆ) ಮುಂತಾದವು ತೆನೆಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯುಂಟುಮಾಡುವ ರೋಗಗಳು. == ಬಳಕೆಗಳು (ಉಪಯೋಗಗಳು) == [[ಚಿತ್ರ:CornShocksForestvilleMinnesota2006.JPG|thumb|165px|ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಕದಿರುಗಳ ಕಂತೆ ಅಥವಾ ಕಟ್ಟುಗಳು, ಒಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಟಾವು ಮಾಡುವ ಅಭ್ಯಾಸ.]] [[ಚಿತ್ರ:Dried Maize Mote from Oaxaca.png|thumb|right|ಒಣಗಿದ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಕಣ, ಮುಸುಕಿನ ಜೋಳದ ತರಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಅಡುಗೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.]] === ಆಹಾರ === ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ ಮತ್ತು ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳದ ಹಿಟ್ಟು (ಒಣಗಿದ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಪುಡಿ) ಪ್ರಪಂಚದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಆಹಾರವಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಉತ್ಪನ್ನದ ಶೇಕಡಾ 80-90 ರಷ್ಟು ಹೀಗೆ ಆಹಾರವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಹಿಟ್ಟನ್ನು ಅನೇಕ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ [[ಅಂಬಲಿ]] ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ: [[ಇಟಲಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಪೊಲೆಂಟ (ಮೆತ್ತನೆಯ ಅಂಬಲಿ), [[ಬ್ರೆಜಿಲ್]]ನಲ್ಲಿ ಆಂಗ್ಯು, [[ರೊಮೇನಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಮಲಿಗ, ಯು.ಎಸ್.ನಲ್ಲಿ ಮಶ್ ಅಥವಾ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಸಾದ್ಜ, ನ್ಶಿಮ, ಉಗಾಲಿ ಮತ್ತು ಮಿಯಾಲೈ ಪ್ಯಾಪ್. ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳದ ರೊಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಬೇಕರಿ-ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು [[ಗೋಧಿ]] ಹಿಟ್ಟಿನ ಬದಲಿಗೆ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಹಿಟ್ಟನ್ನೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾಸವು (ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳದ ಹಿಟ್ಟನ್ನು ಸುಣ್ಣದ ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸುವುದು) [[ತೊರ್ತೀಯಾ|ಟೋರ್ಟಿಲ್ಲಾ(ಚಪ್ಪಟೆ ರೊಟ್ಟಿ)]], ಅಟೋಲ್ ಮತ್ತು ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಆಹಾರದ ಇತರ ತಿನಿಸುಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಪದಾರ್ಥವಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಮೈದಾ, ರವೆ, ಗಂಜಿಗಳನ್ನೂ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇಡೀ ತೆನೆಯನ್ನು ಸುಟ್ಟು ಇಲ್ಲವೇ ಕುಟ್ಟಿ ತಿನ್ನುವುದು ಸರ್ವಸಾಮಾನ್ಯ. ಆಫ್ರಿಕದ ನೈಜೀರಿಯದಲ್ಲಿ ಇದರ ಹಿಟ್ಟಿನಿಂದ ಓಜಿ ಎಂಬ ಖಾದ್ಯ ವಸ್ತುವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆ ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕದ ಕೆಲವೆಡೆ ಇದರಿಂದ ಉಗಾಲೆ, ಚಿಂಗ ಎಂಬ ಗಂಜಿಯಂಥ ಆಹಾರವನ್ನು ಮಾಡುವುದುಂಟು. ಪಾಪ್‌ಕಾರ್ನ್‌ಗಳು ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳ ಕಾಳುಗಳಾಗಿವೆ, ಇವನ್ನು ಬಿಸಿ ಮಾಡಿದಾಗ ಸಿಡಿದು, ಮೆದುವಾದ ಚೂರುಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು ಲಘು ಆಹಾರವಾಗಿ ತಿನ್ನಬಹುದು. ಸ್ವಲ್ಪ-ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಕಾಳುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಜೊಂಡನ್ನು ಸುಟ್ಟು ಅದರ ಮೇಲೆ, ಕತ್ತರಿಸಿದ-ಈರುಳ್ಳಿಯನ್ನು ಉಪ್ಪಿನೊಂದಿಗೆ ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಫ್ರೈ ಮಾಡಿ ಹದಗೊಳಿಸಿದ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಸವರಿ ವಿಯೆಟ್ನಾಂನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಲಘು ಆಹಾರವಾಗಿ ತಿನ್ನುತ್ತಾರೆ. [[ಮಕ್ಕಿ ದೀ ರೋಟಿ|ಮಕ್ಕಿ ದಿ ರೋಟಿ]] ಎಂಬ ಹುಳಿಹಿಡಿಸದ ರೊಟ್ಟಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ಥಾನದ ಪಂಜಾಬ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಬ್ರೆಡ್ ಆಗಿದೆ. ಚಿಚ ಮತ್ತು "ಚಿಚ ಮೊರಾಡ" (ನೇರಳೆ ಬಣ್ಣದ ಚಿಚ) ಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಕಾರದ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದಿಂದ ಮಾಡಲಾಗುವ ಪಾನೀಯಗಳು. ಚಿಚವು ಹುದುಗಿಸಿದ ಮತ್ತು ಆಲ್ಕಹಾಲಿನ ಪಾನೀಯವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಚಿಚ ಮೊರಾಡವು ಪೆರುವಿನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕುಡಿಯುವ ಮಾದಕವಿಲ್ಲದ ಪಾನೀಯವಾಗಿದೆ. ಕಾರ್ನ್ ಫ್ಲೇಕ್‍ಗಳು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಿನ ಉಪಾಹಾರದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ತಿಂಡಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವನ್ನು ತರಿಯಾಗಿಯೂ ತಯಾರಿಸಬಹುದು. ಅದರಲ್ಲಿ ಕಾಳುಗಳನ್ನು ನಿಕ್ಸ್‌ಟಮಲೈಸೇಶನ್ ಎನ್ನುವ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಲೈ (ಯಾವುದೇ ಕ್ಷಾರ ದ್ರಾವಣ) ಯಲ್ಲಿ ನೆನೆಸಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ; ಅಥವಾ ಗ್ರಿಟ್ಸ್ (ಓಟ್ಸ್ ತರಿ), ಇದು ಒರಟಾಗಿರುವ ಪುಡಿಮಾಡಿದ ತರಿಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಯಾಗಮಿಟೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೇರಿಕನ್ನರಿಂದ ಮೊದಲು ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇದನ್ನು ಆಗ್ನೇಯ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಹಾರವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನ ಸಿಹಿತಿಂಡಿ ಕ್ಯಾಂಜಿಕಾವನ್ನು ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಕಾಳುಗಳನ್ನು ಸಿಹಿ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಚಿತ್ರ:Sweet White Corn.jpg|thumb|right|150px|ಕತ್ತರಿಸಿದ ಸ್ವೀಟ್ ವೈಟ್ ಕಾರ್ನ್]] ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವನ್ನು ಬಲಿಯದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೂ ಅಂದರೆ ಕಾಳುಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಮತ್ತೂ ಮೃದುವಾಗಿರುವಾಗಿರುವಾಗಲೂ ಕಟಾವು ಮಾಡಿ, ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಲಿಯದ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವು ರುಚಿಕರವಾಗಿರಬೇಕಾದರೆ ಅದನ್ನು ಬೇಯಿಸಬೇಕು; ಪೂರ್ಣ ಕದಿರುಗಳನ್ನು ಬೇಯಿಸಿ ಅಥವಾ ಸುಟ್ಟು, ಜೊಂಡಿನ ಮೇಲಿರುವ ಕಾಳುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ತಿನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಜೊಂಡಿನ ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳವು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ, ಕೆನಡಾ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವು ಯುರೋಪಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿರುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಬೇಯಿಸಿದ ಬಲಿಯದ ಕಾಳುಗಳನ್ನು ಜೊಂಡಿನಿಂದ ಕಿತ್ತು, ವಿಶೇಷ ಭಕ್ಷ, [[ಸಲಾಡ್]], ಖಾದ್ಯಾಲಂಕಾರ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ [[ತರಕಾರಿ]]ಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಸಿ ಬಲಿಯದ ಕಾಳುಗಳನ್ನು ಜೊಂಡಿನಿಂದ ತುರಿದು, ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಪ್ಯೂರೀ, ಟಮಾಲಿ, ಪಮೋನ್ಹಾಸ್, ಕ್ಯೂರಾ, [[ಕೇಕ್]], [[ಐಸ್ ಕ್ರೀಂ]] ಮೊದಲಾದ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಬೇಯಿಸಿದ ತಿನಿಸುಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಶರ್ಕರ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಪಿಷ್ಟವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ತಳೀಯ ಉಪಜಾತಿಯಾದ ಸ್ವೀಟ್‌ಕಾರ್ನ್ಅನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಲಿಯದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕರೆಯುವ, ಜೊಂಡಿನ ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳವನ್ನು 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಡ, ಬರಿಗಾಲಿನ "ಬಿಸಿ ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ ಮಾರುವ ಹುಡುಗಿಯರು" ಮಾರಾಟಕ್ಕಾಗಿ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ತಿರುಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಇಂದು ಇದು ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಟ್-ಡಾಗ್ ಬಂಡಿ, ಚ್ಯೂರೊ ಹೊರೆಗಾಡಿ ಮತ್ತು ಹಣ್ಣಿನ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref>ಸೋಲನ್ ರಾಬಿನ್ಸನ್. ಹಾಟ್ ಕಾರ್ನ್: ಲೈಫ್ ಸೀನ್ಸ್ ಇನ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಇಲ್ಲಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್ (1853ರಲ್ಲಿ NY ಟ್ರೈಬ್ಯೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಸರಣಿ, ನಂತರ ಪುಸ್ತಕವಾಯಿತು)</ref>{{nutritionalvalue| name=Sweetcorn, yellow, raw<br /> (seeds only)| kJ=360| water=75.96 g| protein=3.22 g| fat = 1.18 g| carbs=19.02 g| fiber=2.7 g| sugars=3.22 g| potassium_mg=270| magnesium_mg=37| iron_mg=0.52| vitC_mg=6.8| vitA_ug=9| lutein_ug=644 | folate_ug=46| niacin_mg=1.700| thiamin_mg=0.200| tryptophan=0.023 g| threonine=0.129 g| isoleucine=0.129 g| leucine=0.348 g| lysine=0.137 g| methionine=0.067 g| cystine=0.026 g| phenylalanine=0.150 g| tyrosine=0.123 g| valine=0.185 g| arginine=0.131 g| histidine=0.089 g| alanine=0.295 g| aspartic acid=0.244 g| glutamic acid=0.636 g| glycine=0.127 g| proline=0.292 g| serine=0.153 g| source_usda=1| right=1| note=One ear of medium size (6-3/4" to 7-1/2" long)<br /> maize has 90 grams of seeds}} ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವು [[ಪಿಷ್ಟ]]ದ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಕಾರ್ನ್‌ಸ್ಟಾರ್ಚ್‌ (ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಹಿಟ್ಟು) ಮನೆಯ ಅಡುಗೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಕೈಗಾರೀಕರಿಸಿದ ಆಹಾರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವು ಅಡುಗೆ ಎಣ್ಣೆಯ (ಕಾರ್ನ್ ಎಣ್ಣೆ) ಮತ್ತು ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಗ್ಲ್ಯೂಟನ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಮೂಲವೂ ಆಗಿದೆ. ಕಾಳಿನ ಮೊಳಕೆ (ಜರ್ಮ್) ಕಾರ್ನ್ ಎಣ್ಣೆ ಎಂಬ ತೈಲದ ಒಳ್ಳೆಯ ಆಕರ. ಇದನ್ನು ವಿಟಮಿನ್ನುಗಳ ವಾಹಕ ಸಾಮಗ್ರಿ ಮುಂತಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇದನ್ನು ಲಿನ್‌ಸೀಡ್ ಎಣ್ಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಿ ವಾರ್ನಿಷ್‌ಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೂ ಚರ್ಮ ಹದಗಾರಿಕೆಗೂ ಅಥವಾ ಹಾಗೆಯೇ [[ಸಾಬೂನು]] ತಯಾರಿಕೆಗೂ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದುಂಟು. ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಪಿಷ್ಟವನ್ನು ಜಲವಿಭಜಿಸಿ, ಎಂಜೈಮಿಕವಾಗಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿ ಪಾನಕಗಳನ್ನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಫ್ರಕ್ಟೋಸ್ ಇರುವ ಸಿಹಿಯಾದ ಕಾರ್ನ್ ಸಿರಪ್ಅನ್ನು, ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಅಲ್ಲದೆ ಇದನ್ನು ಹುದುಗಿಸಿ, ತೊಟ್ಟಿಕ್ಕಿಸಿ ಧಾನ್ಯದ ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ಅನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಧಾನ್ಯಗಳ ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಬರ್ಬನ್ ವಿಸ್ಕಿಯ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ [[ಬಿಯರ್]]ನಲ್ಲಿ ಪಿಷ್ಟದ ಮೂಲವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಕಾಂಡವನ್ನು ಹೊದಿಕೆ ಕಾಗದ, ರಟ್ಟು ಮುಂತಾದವುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಬಳಸುವುದುಂಟು. ಕಾಳು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿದ ಉಳಿದ ತೆನೆಯಿಂದ ಫರ್‌ಫ್ಯುರಾಲ್ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ಮಾನವನ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಪ್ರಮಾಣವು ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವುದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1/40ನೇ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಜಾನುವಾರು|ಜಾನುವಾರುಗಳ]] ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಮೇವು, ಹಗೇವಿನಲ್ಲಿ ಕೂಡಿಟ್ಟ ಹಸಿರು ಹುಲ್ಲು (ಕತ್ತರಿಸಿದ ಹಸಿರು ಮಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಕಾಂಡಗಳನ್ನು ಹುದುಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ತಯಾರಿಸಿದ) ಅಥವಾ ಧಾನ್ಯವಾಗಿ ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಹಿಟ್ಟು ನಾಯಿ ಆಹಾರದಂತಹ ಕೆಲವು ವಾಣಿಜ್ಯ-ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸಾಕುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಆಹಾರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಘಟಕವಾಗಿದೆ. ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವನ್ನು "ಡಫ್ ಬಾಲ್"ಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವ ಆಹಾರವಾಗಿಯೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಯುರೋಪ್]]ನ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. === ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ಮತ್ತು ಔಷಧಗಳು === ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಪಿಷ್ಟವನ್ನು [[ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್|ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್]], [[ಬಟ್ಟೆ|ಫ್ಯಾಬ್ರಿಕ್]], [[ಅಂಟು]] ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಸಾಯನಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾಗಿಯೂ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಹಿಟ್ಟು ಬಟ್ಟೆಗೆ ಹಾಕುವ ಗಂಜಿ, ಡೆಕ್ಸ್‌ಟ್ರೋಸ್, ಪುಡಿಂಗ್, ಕೆಲವು ತೆರನ ಪ್ರಸಾಧನ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಮುಂತಾದ ವಸ್ತುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಒದಗುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ನ್ ಸಿಲ್ಕ್ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ ಹೆಣ್ಣು ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ ಹೂವುಗಳ ಶಲಾಕಾಗ್ರಗಳನ್ನು ಮೂಲಿಕೆ ಪೂರಕಗಳಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವನ್ನು ತೇವಗೊಳಿಸಿ ಬೀಸಿ ಪುಡಿಮಾಡುವ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ನೀರಿನಾಂಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಉಪಉತ್ಪನ್ನ ಕಾರ್ನ್ ಸ್ಟೀಪ್ ಲಿಕರ್‌ಅನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಜೀವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪ್ರಕಾರದ ಸೂಕ್ಷ್ಣ್ಮಾಣುಜೀವಿಗಳನ್ನು ಬೆಳಸಲು ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="a">{{cite article|journal = Bacteriol Rev.| year = 1948|month = December|volume = 12|number = 4|pages = 297–311|title = Corn steep liquor in microbiology|first1 = R. Winston|last1=Liggett|first2= H.|last2= Koffler}}</ref> === ಜೈವಿಕ ಇಂಧನ === "ಆಹಾರದ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ"ವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಿಸಿ ಮಾಡಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ; ವಿಶೇಷಿಕರಿಸಿದ ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳದ ಒಲೆಗಳು (ಮರದ ಸ್ಟೌವ್‍ಗಳಂತೆ) ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಇವು ಉಷ್ಣವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಲು ಆಹಾರದ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ ಅಥವಾ ಮರದ ಸಣ್ಣ ಉಂಡೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ ಜೊಂಡುಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಜೀವರಾಶಿ ಇಂಧನ ಮೂಲವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಅಗ್ಗವಾಗಿದೆ. ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ ಕಾಳುಗಳನ್ನು ಇಂಧನವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಮನೆಯಲ್ಲಿ-ಬಿಸಿ ಮಾಡುವ ಕುಲುಮೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಲಾಳಿಕೆ ತೊಟ್ಟಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಈ ತೊಟ್ಟಿಯು ಒಂದೇ ಗಾತ್ರದ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ ಕಾಳುಗಳನ್ನು (ಅಥವಾ ಮರದ ಸಣ್ಣ ಉಂಡೆಗಳು ಅಥವಾ [[ಚೆರಿ]] ಗುಂಡಿಗಳು) ಬೆಂಕಿಗೆ ಹಾಕುತ್ತದೆ. ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಎಥನಾಲ್ ಇಂಧನದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರಕ ಸಾಮಾಗ್ರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಥನಾಲ್ ಇಂಧನವನ್ನು ಮೋಟಾರು ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವಾಗ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಮಲಿನಕಾರಿಗಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಇದರೊಂದಿಗೆ ಗ್ಯಾಸೋಲಿನ್ಅನ್ನು ಮಿಶ್ರಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯ 2007ರಲ್ಲಿ ಇಂಧನದ ಬೆಲೆಯು ಏರಿದ್ದರಿಂದ, ಎಥನಾಲ್‌ನ ಬೇಡಿಕೆಯು ಹೆಚ್ಚಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳಕ್ಕಾಗಿ ಕೃಷಿಕರು ಹೆಚ್ಚಿನ ದರವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಇದು 2007ರ ಫಸಲನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಕೃಷಿಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಲಾಭ ತಂದುಕೊಟ್ಟ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಬೆಳೆಯಾಗಿ ಮಾಡಿತು. ಇಂಧನ ಮತ್ತು ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧದಿಂದಾಗಿ, ಈ ಬೆಳೆಗಾಗಿ ಪಾವತಿಸುವ ದರಗಳು ಈಗ ಎಣ್ಣೆಯ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ಹೋಗುತ್ತಿವೆ. ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವನ್ನು ಜೈವಿಕ ಇಂಧನದ ಉತ್ಪಾದನೆಗಾಗಿ ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಆಹಾರದ ದರವು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಗಣೆ, ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟ ಖರ್ಚುಗಳು (80%) ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಆಹಾರದ ದರದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಭಾಗವಾಗಿವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಇಂಧನ ಖರ್ಚುಗಳು ಈ ಖರ್ಚುಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಾಗಣೆ. ಆಹಾರದ ದರಗಳು ಏರಿಕೆಯಾಗುವುದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಇಂಧನ ಖರ್ಚುಗಳಿಂದಾಗಿ ಎಂದು ಗ್ರಾಹಕರು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಜೈವಿಕ ಇಂಧನವು ಇತರ ಆಹಾರ ಬೆಳೆಗಳ ದರಗಳ ಮೇಲೆ ನೇರವಾದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಜೈವಿಕ ಇಂಧನದ ಉತ್ಪತ್ತಿಗಾಗಿ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಬಳಕೆಯು ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆ ಮೂಲಕ ಅದರ ದರವನ್ನೂ ಅಧಿಕಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೃಷಿ ಮಾಡುವ ಎಕರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಇತರ ಆಹಾರದ ಬೆಳೆಗಳಿಂದ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯೆಡೆಗೆ ಬದಲಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಇತರ ಆಹಾರ ಬೆಳೆಗಳ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ, ಅವುಗಳ ದರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.csmonitor.com/Money/2008/0128/p03s03-usec.html ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸೈನ್ಸ್ ಮಾನಿಟರ್]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.iowarfa.org/food_facts.php |title=ಐಯೋವ ರಿನೀವೇಬಲ್ ಫ್ಯುಯೆಲ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ |access-date=2010-06-04 |archive-date=2014-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141011043043/http://www.iowarfa.org/food_facts.php |url-status=dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Haase anaerobic digester.JPG|right|thumbnail|165px|2007ರಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಯ ನ್ಯೂಮುಂಸ್ಟರ್‌ನ ಹತ್ತಿರ ಇರುವ ವ್ಯವಸಾಯ-ಆಧಾರಿತ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಮೇವು ಸಂಗ್ರಾಹಕ. ಸಂಗ್ರಾಹಕದ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಊದಬಹುದಾದ ಜೈವಿಕ ಅನಿಲ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಹಸಿರು ಸಾಧನ]] ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವನ್ನು [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಜೈವಿಕ ಅನಿಲ ಸ್ಥಾವರಗಳಿಗೆ ಪೂರಕ ಸಾಮಾಗ್ರಿಯಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವನ್ನು ಕೊಯ್ಲು ಮಾಡಿ, ಚೂರು ಚೂರು ಮಾಡಿ, ಹಗೇವಿಯಲ್ಲಿ ಕೂಡಿಟ್ಟು, ನಂತರ ಅದನ್ನು ಜೈವಿಕ ಅನಿಲ ಸ್ಥಾವರಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೀವರಾಶಿ ಅನಿಲೀಕರಣ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರವೊಂದು [[ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ]]ದ ಬರ್ಗೆನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಗ್ಯುಸಿಂಗ್ ಹತ್ತಿರದ ಸ್ಟ್ರೆಮ್‌ನಲ್ಲಿ 2005ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡಿತು. ಫಿಸ್ಚರ್ ಟ್ರಾಪ್ಸಚ್ ವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ ಜೈವಿಕ ಅನಿಲದಿಂದ ಡೀಸೆಲ್ಅನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಮೋಟಾರು ವಾಹನಗಳ ಇಂಧನದ ಆಕ್ಟೇನ್ ದರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು, ಮಲಿನಕಾರಿಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಬಳಕೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ಗ್ಯಾಸೊಲಿನ್‍ನಲ್ಲಿ (ಗ್ಯಾಸೊಹಾಲ್) ಎಥನಾಲ್ಅನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ (10% ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ) ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. (ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ "[[ಜೈವಿಕ ಇಂಧನ]]"ವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಇದು ಮಾನವನ ಇಂಧನದ ಹೊಸ ಮೂಲಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರವಾದ ವಿವಾದವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆಯಲ್ಲಿ, ಮೀಸೊಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದಂತಹ ಕೆಲವು ನಾಗರಿಕತೆಗಳ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಾಗಿರುವ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಪದ್ಥತಿಯನ್ನು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕಾದಂತಹ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು; 2008ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ, NAFTAದ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದಗಳಲ್ಲಿ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಪ್ರವೇಶವು ಈ ವಿವಾದವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. ಇದು ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಕೆಟ್ಟ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಈ ಸಂಗತಿಯಿಂದಾಗಿ ಈ ವಿವಾದವು ಹೆಚ್ಚಿತು - "ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಕೃಷಿಕರು ಬಹು-ದಶಲಕ್ಷ ಡಾಲರ್ ಅನುದಾನಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಇತರ ಸರಕಾರಿ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಿಂದ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು NAFTA ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. (...) OXFAM UKಯ ಪ್ರಕಾರ, NAFTA ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾದ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ದರವು ಮೆಕ್ಸಿಕೊದಲ್ಲಿ 1994ರಿಂದ 2001ರವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 70%ನಷ್ಟು ಇಳಿಯಿತು. ಅಲ್ಲದೆ ಅನೇಕ ಕೃಷಿ ಉದ್ಯೋಗಗಳೂ ಕಡಿಮೆಯಾದವು: 1993ರಲ್ಲಿ 8.1 ದಶಲಕ್ಷವಿದ್ದುದು 2002ರಲ್ಲಿ 6.8 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಿತು. ಕೆಲಸವಿಲ್ಲದವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಸಣ್ಣ-ಪ್ರಮಾಣದ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ ಬೆಳೆಗಾರರು.").<ref>[http://www.envio.org.ni/articulo/2676 ರೆವಿಸ್ತಾ ಎನ್ವಿಯೊ - ಆರ್ ಫ್ರೀ ಟ್ರೇಡ್ ಅಗ್ರೀಮೆಂಟ್ಸ್ ಫ್ರೀ? ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110724143228/http://www.envio.org.ni/articulo/2676 |date=2011-07-24 }}[http://www.envio.org.ni/articulo/2676 ಆರ್ ದೆ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಸ್ಟ್ರಾಟೆಜೀಸ್?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110724143228/http://www.envio.org.ni/articulo/2676 |date=2011-07-24 }}</ref> U.S.ನ ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವನ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬಳಕೆಗಾಗಿಯಲ್ಲದೆ [http://www.aces.uiuc.edu/news/stories/news4169.html ಜೈವಿಕ ಇಂಧನಕ್ಕಾಗಿ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090601143446/http://www.aces.uiuc.edu/news/stories/news4169.html |date=2009-06-01 }} ದ ಪರಿಚಯಿಸುವಿಕೆಯು ಇದನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು. 2017ರೊಳಗೆ 35 ಶತಕೋಟಿ ಗ್ಯಾಲನ್‌ಗಳಷ್ಟು [[ಜೈವಿಕ ಇಂಧನ]]ವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಬೇಕೆಂಬ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು U.S. ಫೆಡರಲ್ ಸರಕಾರವು ಘೋಷಸಿದರಿಂದಾಗಿ, ಎಥನಾಲ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯು 2010ರೊಳಗೆ 7 ಶತಕೋಟಿ ಗ್ಯಾಲನ್‌ಗಳಷ್ಟಾಗಬಹುದು. ಈ ಪ್ರಮಾಣವು 2006ರಲ್ಲಿದ್ದ 4.5 ಶತಕೋಟಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಇದು U.S.ನಲ್ಲಿ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಬೇಡಿಕೆಯೊಂದಿಗಿನ ಎಥನಾಲ್‌ನ ಪಾಲನ್ನು 22.6 ಶೇಕಡಾವಾರಿಗಿಂತ 36.1 ಶೇಕಡಾವಾರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www1.ibisworld.com/pressrelease/pressrelease.aspx?prid=115 |title=IBISWorld |access-date=2010-06-04 |archive-date=2008-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080402034432/http://www.ibisworld.com/pressrelease/pressrelease.aspx?prid=115 |url-status=dead }}</ref> === ಅಲಂಕಾರಿಕ ಮತ್ತು ಇತರ ಬಳಕೆಗಳು === ಕೆಲವು ಪ್ರಕಾರದ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂದರ್ಭಾನುಸಾರವಾಗಿ ಆಲಂಕಾರಿಕ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವೈವಿಧ್ಯಗೊಳಿಸಿದ ಮತ್ತು ಎರಡು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಬಣ್ಣಗಳಿರುವ ಎಲೆಗಳುಳ್ಳ ಹಾಗೂ ಬಣ್ಣಯುಕ್ತ ಕದಿರುಗಳಿರುವ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, {{convert|31|ft|m|abbr=on}} ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುವ ಅಥವಾ {{convert|24|in|cm|2|abbr=off}} ಉದ್ದದ ಕದಿರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಗಾತ್ರ-ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯಿರುವ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಕಾಲ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದವು.<ref>http://www.angelfire.com/un/giantcrops/maize.html{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>ಮ‌ೂಲಗಳು: ಈವ್. J. ವಾಶ್. IA 1946, ಕೆಂಪ್ಟನ್ 1924.</ref> ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಜೊಂಡನ್ನು ತೂತು ಮಾಡಿ, ದುಬಾರಿ ಧೂಮಪಾನದ ಕೊಳವೆಗಳಾಗಿ ಮಾಡಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ 1869ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ತಯಾರಿಸಲಾಯಿತು. ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಒಂದು ವಿಶೇಷವಾದ ಬಳಕೆಯೆಂದರೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿ ''ಕಾರ್ನ್ ಮೇಜ್'' (ಅಥವಾ ''ಮೈಜ್ ಮೇಜ್(ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ದಿಗ್ಭ್ರಮೆ)'' )ಅನ್ನು ರಚಿಸುವುದು. ಈ ಮೈಜ್ ಮೇಜ್‌‌ನ ಯೋಚನೆಯನ್ನು ಮೊದಲು ಮಾಡಿದವನು ಯಥೇಚ್ಛವಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ಮೇಜ್‌‌ಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಆಂಡ್ರಿಯನ್ ಫಿಶರ್. ಇವನು ಅಮೇರಿಕನ್ ಮೇಜ್ ಕಂಪೆನಿಯೊಂದಿಗೆ 1993ರಲ್ಲಿ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಮೇಜ್‌‌ ಒಂದನ್ನು ರಚಿಸಿದನು. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮೇಜ್‌ಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯೂ ಮರದ [[ಬೇಲಿ]]ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇವು ಬಲಿಯಲು ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಶೀಘ್ರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಬೆಳೆಯುವ ಅವಧಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ GPSಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮೇಜ್ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಮತ್ತು ಬೇಸಿಗೆಯ ಆರಂಭದೊಳಗೆ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವು ವೀಕ್ಷಕನ ದೃಷ್ಟಿರೇಖೆಯಷ್ಟು ಉದ್ದವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಕೆನಡಾ ಮತ್ತು U.S.ನಲ್ಲಿ, ಇದು ಅನೇಕ ಕೃಷಿ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಮಕ್ಕಳ ಆಟದಲ್ಲಿ ಮರಳ-ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಂತಹ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಮರಳಿನ ಬದಲಿಗೆ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ ಕಾಳುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="corn_box">{{cite web| url = http://www.mazefunpark.com/attractions/details.php?attraction_id=5| title = Maize Quest Fun Park: Corn Box| dateformat = mdy| accessdate = October 8, 2007| archive-date = ಅಕ್ಟೋಬರ್ 12, 2007| archive-url = https://web.archive.org/web/20071012201617/http://mazefunpark.com/attractions/details.php?attraction_id=5| url-status = dead}}</ref> === ಮೇವು === ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವು ಇತರ ಏಕದಳ ಧಾನ್ಯದ ಸಸ್ಯಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಮೇವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಒಣಗಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹಗೇವಿಗೆ ಹಾಕುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಹುದುಗಿಸುವುದರಿಂದ ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಜೀರ್ಣಸಾಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾದಿಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. === ವ್ಯಾಪಾರದ ಸರಕಾಗಿ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ === ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವನ್ನು ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡುವವರು ಮತ್ತು ದರ ಊಹಿಸುವವರು ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡಬಲ್ಲ ಸರಕಾಗಿ ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಕಾರ್ನ್ ಫ್ಯೂಚರ್ಸ್ ಕಾಂಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟ್(ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಭವಿಷ್ಯದ ಒಪ್ಪಂದ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ನ್ ಫ್ಯೂಚರ್ಸ್ ಕಾಂಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು (CBOT) ಷಿಕಾಗೋ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಟ್ರೇಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಟಿಕರ್ ಚಿಹ್ನೆ '''C''' ಯಡಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಮಾರ್ಚ್, ಮೇ, ಜುಲೈ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿತರಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref> [[wikinvest:Corn Prices|ವಿಕಿನ್ವೆಸ್ಟ್‌ನ್‌ ಮ‌ೂಲಕ CBOT ಕಾರ್ನ್ ಭವಿಷ್ಯದ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಅವಲೋಕನ]]</ref> === U.S. ಬಳಕೆ ವಿಭಜನೆ === USDAಯ ವರ್ಲ್ಡ್ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರಲ್ ಸಪ್ಲೈ ಆಂಡ್ ಡಿಮ್ಯಾಂಡ್ ಎಸ್ಟಿಮೇಟ್ಸ್ ರಿಪೋರ್ಟ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ, 12.1 ಶತಕೋಟಿ ಬುಷಲ್(ಕೊಳಗ) 2008 U.S. ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ ಬೆಳೆಯ ವಿಭಜನೆಯು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.iowacorn.org/User/Docs/2009 |title=US Corn Stats.pdf |access-date=2010-06-04 |archive-date=2012-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120111130636/http://www.iowacorn.org/User/Docs/2009 |url-status=dead }}</ref> * 5.25 ಶತಕೋಟಿ ಬುಷಲ್ - ಜಾನುವಾರು ಆಹಾರ * 3.65 ಶತಕೋಟಿ ಬುಷಲ್ - ಎತನಾಲ್ ಉತ್ಪಾದನೆ * 1.85 ಶತಕೋಟಿ ಬುಷಲ್ - ರಫ್ತು * 943 ದಶಲಕ್ಷ ಬುಷಲ್ - ಪಿಷ್ಟ, ಕಾರ್ನ್ ಎಣ್ಣೆ, ಸಿಹಿ ತಿಂಡಿಗಳ (HFCS ಇತ್ಯಾದಿ) ಉತ್ಪಾದನೆ * 327 ದಶಲಕ್ಷ ಬುಷಲ್ - ಮಾನವ ಬಳಕೆ - ಓಟ್ಸ್ ತರಿ, ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಹೂವು, ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಹಿಟ್ಟು, ಪಾನೀಯ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ == ಕಲೆಯಲ್ಲಿ == [[ಚಿತ್ರ:Mochica Corn.jpg|thumb|left|ಬಂಗಾರ ಬಣ್ಣದ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ.ಮೋಕ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಕ್ರಿ.ಶ. 300, ಪೆರುವಿನ ಲಿಮಾದ ಲ್ಯಾಕ್ರೊ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ]] [[ಚಿತ್ರ:CornWaterTower.JPG|thumb|right|ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಕದಿರಿನಂತೆ ಬಣ್ಣ ನೀಡಿದ ಮಿನ್ನೆಸೊಟದ ರೋಚೆಸ್ಟರ್‌ನ ನೀರಿನ ಗೋಪುರ.]] ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವು ಕೊಲಂಬಿಯನ್ನರ-ಮುಂಚಿನ ಯುಗದಿಂದ [[ಆಂಡೆಸ್]]ನ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆಯಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರ [[ಪೆರು]]ವಿನ ಮೋಕ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಮಣ್ಣು, ನೀರು ಮತ್ತು ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಕುಂಬಾರಿಕೆಗಳು ಪೂಜ್ಯ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಅವನ್ನು ವಿಶೇಷ ಆಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವನ್ನು ಮಾನವ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>[10] ^ ಬೆರ್ರಿನ್, ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಮತ್ತು ಲಾರ್ಕೊ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ. ದ ಸ್ಪಿರಿಟ್ ಆಫ್ ಏನ್ಶಿಯೆಂಟ್ ಪೆರು:ಟ್ರೆಸರ್ಸ್ ಫ್ರಮ್ ದ ಮ್ಯೂಸಿಯೊ ಆರ್ಕಿಯೊಲಾಜಿಕೊ ರೇಫೆಲ್ ಲಾರ್ಕೊ ಹೆರೇರ. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಥೇಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ಹಡ್ಸನ್, 1997.</ref> ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಕೃಷಿಯ ಉತ್ಪನ್ನ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾಗ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳವನ್ನೇ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪೀಯ ವಿವರಣೆಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬಳಕೆಯ ಒಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ದಕ್ಷಿಣ ಡಕೋಟದ ಮಿಟ್ಚೆಲ್‌ನ ಕಾರ್ನ್ ಪ್ಯಾಲೇಸ್. ಇದರಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಮಾಡಲು ಬಣ್ಣಯುಕ್ತ ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಜೊಂಡನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅದು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡು ಬಲಿತ ಜೊಂಡುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಕಾಂಡವನ್ನು 1993ರಲ್ಲಿ ಟಂಕಿಸಲಾದ ಕ್ರೊಯಟಿಯನ್ 1 ಲಿಪ ನಾಣ್ಯದ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.hnb.hr ಕ್ರೊಯಟಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್]. [http://www.hnb.hr/novcan/ekovanic.htm?tsfsg=a89719a221b101407a7b882421d5f621 ಕ್ಯೂನ ಮತ್ತು ಲಿಪ, ಕ್ರೊಯಟಿಯಾದ ನಾಣ್ಯಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090622012116/http://www.hnb.hr/novcan/ekovanic.htm?tsfsg=a89719a221b101407a7b882421d5f621 |date=2009-06-22 }}: [http://www.hnb.hr/novcan/kovanice/e1lipa.htm?tsfsg=dd58a2499ab048a6770b27c3017b7ec2 1 ಲಿಪ ನಾಣ್ಯ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110628203927/http://www.hnb.hr/novcan/kovanice/e1lipa.htm?tsfsg=dd58a2499ab048a6770b27c3017b7ec2 |date=2011-06-28 }}. – 2009ರ ಮಾರ್ಚ್ 31ರಲ್ಲಿ ಪುನಃಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == * [[ಪಿಷ್ಟ]] == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಆಕರಗಳು == {{reflist}} * ''ಆರೆಲಿಯಾನೊ ಬ್ರ್ಯಾಂಡೋಲ್ನಿ, ಆಂಡ್ರಿಯಾ ಬ್ರ್ಯಾಂಡೋಲ್ನಿ'' . ''Il ಮೈಸ್ ಇನ್ ಇಟಾಲಿಯ: ಸ್ಟೋರಿಯ ನ್ಯಾಚುರಲೆ ಇ ಅಗ್ರಿಕೊಲ'' XII+370 ಪುಟಗಳು ಮತ್ತು 80 ಬಣ್ಣದ ಪುಟಗಳು. CRF ಪ್ರೆಸ್. ಬೆರ್ಗ್ಯಾಮೊ, ಇಟಲಿ. [http://www.asa-press.com/l-mais.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090531045824/http://www.asa-press.com/l-mais.html |date=2009-05-31 }} [[2006]] * ಫೆರ್ರೊ, D.N. ಮತ್ತು ವೆಬೆರ್, D.C. [http://www.eap.mcgill.ca/CPMP_1.htm ಮ್ಯಾನೇಜಿಂಗ್ ಸ್ವೀಟ್ ಕಾರ್ನ್ ಪೆಸ್ಟ್ಸ್ ಇನ್ ಮಸ್ಸಾಚ್ಯುಸೆಟ್ಸ್] * [http://www.itis.usda.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&amp;search_value=42268 ITIS 42268] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051101142505/http://www.itis.usda.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=42268 |date=2005-11-01 }} - 2002ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 22 * [http://www.plantnames.unimelb.edu.au/Sorting/Zea.html ಎ ಲಿಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಜಿಯಾ ಕ್ಯಾಸ್ಕೋನೋಮಿಕ್ ನೇಮ್ಸ್] - ಈ ಪಟ್ಟಿಯು ಜೀವವರ್ಗೀಕರಣ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಆಸಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಇದೆ. ಇದು ಯಾವುದೇ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಏಕೆಂದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಏಕ-ಜೀನ್ ರೂಪಾಂತರಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಸಾವಿರಾರು ನಮೂದುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಉಪಯುಕ್ತತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆಧುನಿಕ ವರ್ಗೀಕರಣಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ. == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Sisterlinks}} {{Wikispecies|Zea mays}} * [http://gisweb.ciat.cgiar.org/GapAnalysis/?p=284 ಕ್ರಾಪ್ ವೈಲ್ಡ್ ರಿಲೇಟೀವ್ಸ್ ಗ್ಯಾಪ್ ಅನಾಲಿಸಿಸ್ ಪೋರ್ಟಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110418081432/http://gisweb.ciat.cgiar.org/GapAnalysis/?p=284 |date=2011-04-18 }} - ಜಿಯಾ ಜೀನ್‌ಪೂಲ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಎಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಯಾವುದನ್ನು ಎಕ್ಸ್-ಸಿತು ಸಂರಕ್ಷಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಬಗೆಗಿನ ಭರವಸೆಯ ಮಾಹಿತಿಯ ಮೂಲ * [http://www.pfaf.org/database/plants.php?Zea+mays&amp;CAN=WIKIPEDIA ಜಿಯಾ ಮೇಸ್ ಅಟ್ ಪ್ಲ್ಯಾಂಟ್ಸ್ ಫಾರ್ ಎ ಫ್ಯೂಚರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110418041154/http://www.pfaf.org/database/plants.php?Zea+mays&CAN=WIKIPEDIA |date=2011-04-18 }} * [http://www.maizegdb.org/ ಮೈಜ್ ಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಜೀನಾಮಿಕ್ಸ್ ಡೇಟಾಬೇಸ್ ಪ್ರೋಜೆಕ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100210181550/http://www.maizegdb.org/ |date=2010-02-10 }} * [http://www.maizesequence.org ದ ಮೈಜ್ ಜೀನೋಮ್ ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್ ಬ್ರೌಸರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090107045312/http://maizesequence.org/ |date=2009-01-07 }} * {{dmoz|Science/Agriculture/Field_Crops/Cereals/Corn/|Corn}} * [http://www.geochembio.com/biology/organisms/maize/ GeoChemBio.com ನಲ್ಲಿನ ಜಿಯಾ ಮೇಸ್, ಕಾರ್ನ್ ಜೀವವರ್ಗೀಕರಣ ಶಾಸ್ತ್ರ, ಜೀವನ ಚಕ್ರ, ಕಾಳಿನ ರಚನಾ ಶಾಸ್ತ್ರ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150306213605/http://www.geochembio.com/biology/organisms/maize/ |date=2015-03-06 }} * [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/sites/entrez?Db=pubmed&amp;Cmd=DetailsSearch&amp;Term=%22Zea+mays%22%5BMajr%5D+AND+%22loattrfree+full+text%22%5Bsb%5D ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯ "ಜಿಯಾ ಮೇಸ್": ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲೈಬ್ರರಿ ಆಫ್ ಮೆಡಿಸಿನ್‌ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಲೇಖನಗಳು] <hr align="center" noshade size="2" width="50%" /> <center>[[ಆಹಾರ]] &nbsp;|&nbsp; [[ಹಣ್ಣುಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] &nbsp;|&nbsp; [[ತರಕಾರಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]</center> {{Cereals}} {{Model Organisms}}{{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಮುಸುಕಿನ ಜೋಳ}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] ikloq1lqzm802xpjwguww72bwv77u88 0 23589 1431462 1429415 2026-10-06T21:01:21Z InternetArchiveBot 69876 Add 2 books for [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಪರಿಶೀಲನಾರ್ಹತೆ]] (20261006sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 1431462 wikitext text/x-wiki {{Infobox_Disease | Name = Anorexia Nervosa | Image = Gull_-_Anorexia_Miss_A.jpg | Caption = "Miss A" - pictured in 1866 and in 1870 after treatment. She was one of the earliest Anorexia nervosa case studies. From the published medical papers of [[Sir William Gull, 1st Baronet|Sir William Gull]]. | DiseasesDB = 749 | ICD10 = {{ICD10|F|50|0|f|50}}-{{ICD10|F|50|1|f|50}} | ICD9 = {{ICD9|307.1}} | ICDO = | OMIM = 606788 | MedlinePlus = | eMedicineSubj = emerg | eMedicineTopic = 34 | eMedicine_mult = {{eMedicine2|med|144}} | MeshID = }} '''ಅನೋರೆಕ್ಸಿಯಾ ನರ್ವೋಸಾ''' ಎಂಬುದು ಒಂದು ತಿನ್ನುವ ಕಾಯಿಲೆಯಾಗಿದ್ದು, ಒಂದು ಆರೋಗ್ಯಕರ [[ದೇಹ ತೂಕ]]ವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯವು ಈ ವ್ಯಾಧಿಯ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ಒಂದು ವಿಕಾರ ರೂಪುಗೊಂಡ [[ಸ್ವಪ್ರತಿಬಿಂಬ]]<ref>{{cite journal |author=Rosen JC, Reiter J, Orosan P |title=Assessment of body image in eating disorders with the body dysmorphic disorder examination |url=https://archive.org/details/sim_behaviour-research-and-therapy_1995-01_33_1/page/n80 |journal=Behaviour Research and Therapy |volume=33 |issue=1 |pages=77–84 |year=1995 |month=January |pmid=7872941 |doi=10.1016/0005-7967(94)E0030-M}}</ref><ref>{{cite journal |author=Cooper MJ |title=Cognitive theory in anorexia nervosa and bulimia nervosa: progress, development and future directions |url=https://archive.org/details/sim_clinical-psychology-review_2005-06_25_4/page/511 |journal=Clinical Psychology Review |volume=25 |issue=4 |pages=511–31 |year=2005 |month=June |pmid=15914267 |doi=10.1016/j.cpr.2005.01.003}}</ref> ದಿಂದಾಗಿ ದೇಹದ ತೂಕವು ಹೆಚ್ಚಾಗುವಂತಹ ಒಂದು ಗೀಳಿನ ಭಯ, ಅದನ್ನು ವಿವಿಧ [[ಅರಿವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪೂರ್ವಗ್ರಹಗಳಿಂದ]] ನಿಭಾಯಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇದು ರೋಗ ಪೀಡಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅವರ ದೇಹ, ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಸೇವನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಗೆ ಲೆಕ್ಕಹಾಕುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಹೇಗೆ ಆಲೋಚಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ. AN ಎಂಬುದು, ರೋಗದ ಹರಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಮರಣದ ದರ, ಇವೆರಡರ ಪ್ರಮಾಣಗಳು ಯಾವುದೇ ಮಾನಸಿಕ ರೋಗ ಪೀಡಿತರಲ್ಲಿ ಕಾಣುವಂತೆಯೇ ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದೊಂದಿಗೆ ಇರುವ ಒಂದು ಪ್ರಬಲವಾದ ಮಾನಸಿಕ ವ್ಯಾಧಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Attia E |title=Anorexia Nervosa: Current Status and Future Directions |journal=Annual Review of Medicine |volume=61 |pages=425–35 |doi=10.1146/annurev.med.050208.200745 |month=February |year=2010 |pmid=19719398}}</ref> ಹಾಗೇ ಯುವ [[ಬಿಳಿ ಹೆಂಗಸರಿಗೆ]] AN ಕೆಟ್ಟ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದರೆ, [[ಸ್ಟೀರಿಯೋಟೈಪ್]] ಎಂಬುದು ಎಲ್ಲಾ ವಯಸ್ಸಿನ ಪುರುಷರಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ [[ವರ್ಗಗಳಿಗೆ]], [[ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರ್ಥಿಕ]] ಮತ್ತು [[ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ]] ಹಿನ್ನೆಲೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು.<ref>{{cite journal |author=Hill R, Haslett C, Kumar S |title=Anorexia nervosa in an elderly woman |journal=The Australian and New Zealand Journal of Psychiatry |volume=35 |issue=2 |pages=246–8 |year=2001 |month=April |pmid=11284909 |doi=10.1046/j.1440-1614.2001.00871.x}}</ref><ref>{{cite journal |author=Dally P |title=Anorexia tardive--late onset marital anorexia nervosa |journal=Journal of Psychosomatic Research |volume=28 |issue=5 |pages=423–8 |year=1984 |pmid=6512734 |doi=10.1016/0022-3999(84)90074-6}}</ref><ref>{{cite journal |author=Striegel-Moore RH, Schreiber GB, Pike KM, Wilfley DE, Rodin J |title=Drive for thinness in black and white preadolescent girls |url=https://archive.org/details/sim_international-journal-of-eating-disorders_1995-07_18_1/page/59 |journal=The International Journal of Eating Disorders |volume=18 |issue=1 |pages=59–69 |year=1995 |month=July |pmid=7670444 |doi=10.1002/1098-108X(199507)18:1<59::AID-EAT2260180107>3.0.CO;2-6}}</ref><ref>{{cite journal |author=Bennett J |title=It's not just white girls. Anorexics can be male, old, Latino, black or pregnant. A new book undercuts old stereotypes |journal=Newsweek |volume=152 |issue=11 |pages=96 |year=2008 |month=September |pmid=18800573}}</ref><ref>{{cite journal |author=Fassino S, Abbate-Daga G, Leombruni P, Amianto F, Rovera G, Rovera GG |title=Temperament and character in italian men with anorexia nervosa: a controlled study with the temperament and character inventory |journal=The Journal of Nervous and Mental Disease |volume=189 |issue=11 |pages=788–94 |year=2001 |month=November |pmid=11758663 |doi=10.1097/00005053-200111000-00009}}</ref> ಅನೋರೆಕ್ಸಿಯಾ ನರ್ವೋಸಾ ಎಂಬ ಪದವು [[ಸರ್ ವಿಲಿಯಂ ಗುಲ್]] ಎಂಬ [[ರಾಣಿ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ]]ಳ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವೈದ್ಯನಿಂದ 1983 ರಲ್ಲಿ ದೃಢಿಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite journal |author=Gull WW |title=Anorexia nervosa (apepsia hysterica, anorexia hysterica). 1868 |journal=Obesity Research |volume=5 |issue=5 |pages=498–502 |year=1997 |month=September |pmid=9385628}}</ref> ಗ್ರೀಕ್ ಮೂಲದಿಂದ ಈ ಪದವನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ''a'' (α, ನಕಾರದ ಮೊದಲಭಾಗ), ''n'' (ν, ಎರಡು ಸ್ವರಗಳ ನಡುವಿನ ಬಂಧ) ಮತ್ತು ''ಓರೆಕ್ಸಿಯಾ'' (ορεξις, ಹಸಿವು), ಸೇವನೆಯ ಆಸೆ ಕೊರತೆಯೇ ಅದರ ಅರ್ಥ.<ref>{{cite book |last=Costin |first=Carolyn |year=1999 |title=The Eating Disorder Sourcebook |location=Linconwood |publisher=Lowell House |page=6 |isbn=0585189226}}</ref> ==ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು== ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಈ ರೋಗದ ಚಿಹ್ನೆ, ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗೇ ಅನೋರೆಕ್ಸಿಯಾ ನರ್ವೋಸಾ ದೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ನಡವಳಿಕೆಯ ಮತ್ತು ಭೌತಿಕ ಚಿಹ್ನೆಗಳ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಕೂಡಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಸ್ವಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುವ ಚರ್ಮದ ಗುರುತುಗಳಾದಂತ ಬೆಳೆಯುವ ದೇಹ ಮತ್ತು ಮುಖದ ಕೂದಲು ಎನ್ನುವ ಲ್ಯಾನುಗೋದೊಂದಿಗೆ ಅದು ಹಲ್ಲಿನ ಕುಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಲ್ಲುಗಳಿಗೆ ನಷ್ಟವನ್ನುಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹೊಟ್ಟೆಯ ಭಾಗ ಉಬ್ಬಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೀಲುಸಂಧಿಗಳು ಊದಿಕೊಳ್ಳಲಾರಂಬಿಸಬಹುದು. ಪ್ರತೀ ಕೇಸಿನಲ್ಲೂ ರೋಗದ ಚಿಹ್ನೆಗಳ ಮತ್ತು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ರೀತಿ ಮತ್ತು ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣವು ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿರುವುದು ಮತ್ತು ಆಕ್ಷಣ ಗೋಚರಿಸದ, ಅದರ ರೋಗದ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಇರಬಹುದು. ಅನೋರೆಕ್ಸಿಯಾ ನರ್ವೋಸಾ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸ್ವತಃ ಮಾಡಿಕೊಂಡ [[ಉಪವಾಸ]] ದಿಂದ ಉಂಟಾದ [[ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ]]ಯು ತೀವ್ರ [[ದೈಹಿಕ ಜಟಿಲತೆಗಳಿಗೆ]] ಎಡೆಮಾಡಿ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ದೊಡ್ಡ [[ಅಂಗಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಗೂ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Abell TL, Malagelada JR, Lucas AR, ''et al.'' |title=Gastric electromechanical and neurohormonal function in anorexia nervosa |url=https://archive.org/details/sim_gastroenterology_1987-11_93_5/page/958 |journal=Gastroenterology |volume=93 |issue=5 |pages=958–65 |year=1987 |month=November |pmid=3653645}}</ref><ref>{{cite journal |author=Ulger Z, Gürses D, Ozyurek AR, Arikan C, Levent E, Aydoğdu S |title=Follow-up of cardiac abnormalities in female adolescents with anorexia nervosa after refeeding |journal=Acta Cardiologica |volume=61 |issue=1 |pages=43–9 |year=2006 |month=February |pmid=16485732 |doi=10.2143/AC.61.1.2005139}}</ref><ref>{{cite journal |author=Støving RK, Hangaard J, Hagen C |title=Update on endocrine disturbances in anorexia nervosa |journal=Journal of Pediatric Endocrinology & Metabolism |volume=14 |issue=5 |pages=459–80 |year=2001 |month=May |pmid=11393567}}</ref> {| class="wikitable sortable " style="text-align:left;margin-left:1em;float:center" | bgcolor="B0CBE5" colspan="5"|<div align="center">'''ಅನೋರೆಕ್ಸಿಯಾ ನರ್ವೋಸಾದ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಚಿಹ್ನೆಗಳು''' </div> |- | bgcolor="FBF4CE" colspan="5"|[[File:Russell's Sign.png|thumb|right|160px| Russell's sign scarring on knuckles due to sticking fingers down throat to force vomiting<ref>[28]</ref>|alt=Russell's sign is the scarring that occurs on the dorsum of the hand, primarily the knuckles due to sticking fingers down throat to induce vomiting. ಚರ್ಮವು ಹಲ್ಲುಗಳಜೊತೆ ಪದೇ ಪದೇ ಹೊಂದುವ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಈ ಕಲೆಗಳಾಗುತ್ತವೆ.]][[File:Wintertenen.jpg|thumb|right|160px|Chilblains, also known as Perniosis.Possible cutaneous complication of anorexia nervosa.<ref>[29]</ref>|alt=ಚಿಲ್ಬೇನ್ಸ್‌ಗಳು ಕಾಲಿನ ಬೆರಳುಗಳ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಸೋಂಕು ತಗಲುವ ಹುಣ್ಣುಗಳಾಗಿವೆ, ಇವು ಮೊದಲೇ ಇರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ತಣ್ಣನೆಯ ಮತ್ತು ತೇವಕ್ಕೆ ದೇಹವನ್ನು ಒಡ್ಡಿದಾಗ ಆಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ.]] *ಸ್ವಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುವ, ಅತಿವೇಗದ, ನಾಟಕೀಯ ರೀತಿಯ [[ತೂಕದ ಇಳಿಕೆ]] *[[ರಸ್ಸೆಲ್‌ನ ಚಿಹ್ನೆ]]:<ref>{{cite journal |author=Strumìa R, Varotti E, Manzato E, Gualandi M |title=Skin signs in anorexia nervosa |url=https://archive.org/details/sim_dermatology_2001_203_4/page/314 |journal=Dermatology |volume=203 |issue=4 |pages=314–7 |year=2001 |pmid=11752819 |doi=10.1159/000051779}}</ref> ವಾಂತಿ ಮಾಡಲೆಂದು ಗಂಟಲಿನ ಕೆಳಗೆ ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಇರಿಸುವ ಮೂಲಕ [[ನಕ್ಲೆಸ್]] ಮೂಳೆಯ ಗಣ್ಣುಗಳ ಭೀತಿ *[[ಲ್ಯಾನುಗೊ]]: ಮೃದುವಾದ, ತೆಳುವಾದ ಕೂದಲುಗಳು ಮುಖ ಮತ್ತು ದೇಹದೆಲ್ಲೆಡೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ<ref>{{cite journal |author=Walsh JM, Wheat ME, Freund K |title=Detection, evaluation, and treatment of eating disorders the role of the primary care physician |journal=Journal of General Internal Medicine |volume=15 |issue=8 |pages=577–90 |year=2000 |month=August |pmid=10940151 |pmc=1495575 |doi=10.1046/j.1525-1497.2000.02439.x}}</ref> *[[ಕ್ಯಾಲೊರಿಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಕೊಬ್ಬಿ]]ನ ಅಂಶಗಳೊಂದಿಗಿನ [[ಗೀಳು ಮನೋರೋಗ|ಗೀಳು]] *[[ಆಹಾರ]], [[ಭೋಜನಗಳು]] ಅಥವಾ [[ಅಡುಗೆ]] ಜೊತೆಗೆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಮೊದಲೇ ಹಿಡಿದಿಡುವುದು. ಬೇರೆಯವರಿಗಾಗಿ ಆದರೆ ತಾವು ತಮಗೋಸ್ಕರ ತಿನ್ನದಂತೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಧ ವಿಧ ರಾತ್ರಿ ಊಟಗಳನ್ನು ಅಡುಗೆ ಮಾಡಬಹುದು<ref>{{cite journal |author=Pietrowsky R, Krug R, Fehm HL, Born J |title=Food deprivation fails to affect preoccupation with thoughts of food in anorectic patients |url=https://archive.org/details/sim_british-journal-of-clinical-psychology_2002-09_41_3/page/321 |journal=The British Journal of Clinical Psychology |volume=41 |issue=Pt 3 |pages=321–6 |year=2002 |month=September |pmid=12396259 |doi=10.1348/014466502760379172}}</ref> *ತೆಳುವಾಗಿದ್ದರೂ [[ಡಯೆಟ್ ಮಾಡುವುದು]] ಅಥವಾ [[ಅಗತ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ತೂಕಕ್ಕಿಳಿಯುವುದು]] ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾದುದು. *ತೂಕ ಹೆಚ್ಚುವ ಬಗ್ಗೆ ಅಥವಾ ಮುಂದೆ ಅತಿಭಾರವಾಗುವ [[ಭೀತಿ]] *ಔಪಚಾರಿಕತೆಗಳು:ಆಹಾರವನ್ನು ತುಂಬಾ ಚಿಕ್ಕ ಚೂರುಗಳಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸುವುದು; ಬೇರೆಯವರ ಸುತ್ತ ತಿನ್ನಲು ನಿರಾಕರಿಸುವುದು; ಊಟವನ್ನು ಅಡಗಿಸಿಡುವುದು ಅಥವಾ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು. *ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುವುದು: [[ಲಕ್ಸೆಟೀವ್ಸ್]], [[ಡಯೆಟ್ ಮಾತ್ರೆಗಳು]], [[ಐಪೆಕ್ಯಾಕ್ ಸಿರಪ್]], ಅಥವಾ [[ನೀರು ಮಾತ್ರೆಗಳು]] ಇವುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು; ಸ್ವಯಂ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ [[ವಾಂತಿ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ]] ತೊಡಗುಬಹುದು; ವಾಂತಿ ಮಾಡಲೆಂದು ಊಟ ತಿಂದ ನಂತರ ಬಾತ್ ರೂಂಗೆ ಓಡುವುದು ಮತ್ತು [[ಕ್ಯಾಲೋರಿ]] ಗಳಿಂದ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ದೂರ ಸರಿಯುವುದು <ref>{{cite journal |author=Kovacs D, Palmer RL |title=The associations between laxative abuse and other symptoms among adults with anorexia nervosa |url=https://archive.org/details/sim_international-journal-of-eating-disorders_2004-09_36_2/page/224 |journal=The International Journal of Eating Disorders |volume=36 |issue=2 |pages=224–8 |year=2004 |month=September |pmid=15282693 |doi=10.1002/eat.20024}}</ref><ref>{{cite journal |author=Friedman EJ |title=Death from ipecac intoxication in a patient with anorexia nervosa |journal=The American Journal of Psychiatry |volume=141 |issue=5 |pages=702–3 |year=1984 |month=May |pmid=6143508 |url=http://ajp.psychiatryonline.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=6143508}}</ref> *ಸತತವಾಗಿ, ಬಳಲುವಂಥ [[ವ್ಯಾಯಾಮ|ಕಸರತ್ತು]]ಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಬಹುದು.<ref>{{cite journal |author=Peñas-Lledó E, Vaz Leal FJ, Waller G |title=Excessive exercise in anorexia nervosa and bulimia nervosa: relation to eating characteristics and general psychopathology |url=https://archive.org/details/sim_international-journal-of-eating-disorders_2002-05_31_4/page/370 |journal=The International Journal of Eating Disorders |volume=31 |issue=4 |pages=370–5 |year=2002 |month=May |pmid=11948642 |doi=10.1002/eat.10042}}</ref> *[[ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಗ್ರಹಿಕೆಯ ಅನುಭವ]]; ಬೇರೆಯವರಿಂದ ಹೇಳಿಸಿಕೊಂಡಂತೆ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಗ್ರಹಿಕೆಯಿಂದ ಸ್ವತಃ ಅತೀ ತೂಕವೆಂದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ತುಂಬಾ ತೆಳುವಾಗಿದ್ದೀ ಎಂದು ಬೇರೆಯವರಿಂದ ಹೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು *[[ತಂಪ]]ನ್ನು ತಡೆದು ಕೊಳ್ಳದೆ ಇರುವುದು: ನಿರೋಧಿಸುವ ದೇಹದ ಕೊಬ್ಬಿನ ಇಳಿಕೆಯಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ತಂಪಾಗಿರುವಂತೆ ದೂರು ನೀಡುವುದು; [[ಕ್ಯಾಲೋರಿಗಳ]] ಸುರಕ್ಷತೆಗಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ದೇಹದ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವುದು (ಹೈಪೋಥರ್ಮಿಯಾ) <ref>{{cite journal |author=Haller E |title=Eating disorders. A review and update |journal=The Western Journal of Medicine |volume=157 |issue=6 |pages=658–62 |year=1992 |month=December |pmid=1475950 |pmc=1022101}}</ref> *[[ಹತಾಶೆ]]; ಸದಾ ದುಃಖಿತರಾಗಿರುವುದು, [[ಲೆತರ್ಜಿಕ್]] ಸ್ಥಿತಿ<ref>{{cite journal |author=Lucka I |title=[Depression syndromes in patients suffering from anorexia nervosa] |language=Polish |journal=Psychiatria Polska |volume=38 |issue=4 |pages=621–9 |year=2004 |pmid=15518310}}</ref> *[[ಏಕಾಂತ]]; ಗೆಳೆಯರನ್ನು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬವನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯುವುದು; ಇದು ಮುಂದೆ ರಹಸ್ಯಕಾರಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ವಾಪಾಸಾಗವಂತೆ ಮಾಡುವುದು. *ವಸ್ತ್ರಧಾರಣೆ :ದೊಗಲದಂತಹ ಸಡಿಲ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವುದರಿಂದ ತೂಕ ಇಳಿಕೆಯನ್ನು ಹೊದಿಕೆಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಲಾಗುವುದು * ವಿಪರೀತ ವಾಂತಿಯಿಂದಾಗಿ [[ಜೊಲ್ಲುರಸ ಸ್ರವಿಸುವ ಗ್ರಂಥಿ]]ಗಳು ಗಾತ್ರ ಏರಿಕೆಯಾಗಿ [[ಕೆನ್ನೆಗಳು]] ಊದಿಕೊಳ್ಳಲಾರಂಭಿಸುತ್ತವೆ<ref>{{cite journal |author=Bozzato A, Burger P, Zenk J, Uter W, Iro H |title=Salivary gland biometry in female patients with eating disorders |journal=European Archives of Oto-rhino-laryngology |volume=265 |issue=9 |pages=1095–102 |year=2008 |month=September |pmid=18253742 |doi=10.1007/s00405-008-0598-8}}</ref> |- | bgcolor="B0CBE5" colspan="5"|<div align="center">'''ಚರ್ಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅನೋರೆಕ್ಸಿಯಾ ನರ್ವೋಸಾದ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ''' <ref>{{cite journal |author=Strumia R |title=Dermatologic signs in patients with eating disorders |journal=American Journal of Clinical Dermatology |volume=6 |issue=3 |pages=165–73 |year=2005 |pmid=15943493 |doi=10.2165/00128071-200506030-00003}}</ref></div> |- | bgcolor="FBF4CE"|[[ಕ್ಸೆರೋಸಿಸಿ]] | bgcolor="FBF4CE"|[[ತೆಲೊಗನ್ ಎಫ್ಲವಿಯಮ್]] | bgcolor="FBF4CE"|[[ಕಾರೊಟೆನೊಡರ್ಮಾ]] | bgcolor="FBF4CE"|[[ಮೊಡವೆ]] | bgcolor="FBF4CE"|[[ಹೈಪರ್‌ಪಿಗ್‌ಮೆಂಟೇಶನ್]] |- | bgcolor="FBF4CE"|[[ಸೆಬೊರ್ಹೆಕ್ ಡರ್ಮಾಟಿಟಿಸ್]] | bgcolor="FBF4CE"|[[ಆಕ್ರೊಸೈಯಾನೊಸಿಸ್]] | bgcolor="FBF4CE"|[[ಪರ್ನಿಯೋಸಿಸ್]] | bgcolor="FBF4CE"|[[ಪೆಟೆಚಿಯಾಯೆ]] | bgcolor="FBF4CE"|[[ಲಿವೆಡೊ ರೆಟಿಕ್ಯುಲಾರಿಸ್]] |- | bgcolor="FBF4CE"|[[ಇಂಟರ್‌ಡಿಜಿಟಲ್ ಇಂಟೆರ್ಟ್ರಿಗೊ]] | bgcolor="FBF4CE"|[[ಪ್ಯಾರೊನಿಚಿಯಾ]] | bgcolor="FBF4CE"|[[ಸಾಮಾನ್ಯೀಕರಿಸಿದ ಪ್ರುರಿಟಸ್]] | bgcolor="FBF4CE"|[[ಆರ್ಜಿಸಿದ ಸ್ಟ್ರಿಯಾಯೆ ಡಿಸ್ಟೆನ್ಸೇ]] | bgcolor="FBF4CE"|[[ಆಂಗ್ಯುಲರ್ ಸ್ಟೊಮಾಟಿಟಿಸ್]] |- | bgcolor="FBF4CE"|[[ಪ್ರುರಿಗೊ ಪಿಗ್ಮೆಂಟೋಸಾ]] | bgcolor="FBF4CE"|[[ಎಡೆಮಾ]] | bgcolor="FBF4CE"|[[ಲೀನಿಯರ್ ಎರಿತೆಮಾ ಕ್ರ್ಯಾಕ್ವೆಲೆ]] | bgcolor="FBF4CE"|[[ಆಕ್ರೊಡರ್ಮ್ಯಾಟಿಟಿಸ್ ಎಂಟೆರೊಪ್ಯಾಥಿಕಾ]] | bgcolor="FBF4CE"|[[ಪೆಲ್ಲಾಗ್ರ]] |- | bgcolor="B0CBE5" colspan="5"|<div align="center">'''ಅನೊರೆಕ್ಸಿಯಾ ನರ್ವೋಸಾದಿಂದಾಗುವ ಸಂಭವನೀಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು''' </div> |- | bgcolor="FBF4CE"|[[ಮಲಬದ್ಧತೆ]]<ref>{{cite journal |author=Chiarioni G, Bassotti G, Monsignori A, ''et al.'' |title=Anorectal dysfunction in constipated women with anorexia nervosa |url=https://archive.org/details/sim_mayo-clinic-proceedings_2000-10_75_10/page/1015 |journal=Mayo Clinic Proceedings |volume=75 |issue=10 |pages=1015–9 |year=2000 |month=October |pmid=11040849 |doi=10.4065/75.10.1015}}</ref> | bgcolor="FBF4CE"|[[ಅತಿಸಾರ|ಭೇದಿ]]<ref>{{cite journal |author=Waldholtz BD, Andersen AE |title=Gastrointestinal symptoms in anorexia nervosa. A prospective study |url=https://archive.org/details/sim_gastroenterology_1990-06_98_6/page/1415 |journal=Gastroenterology |volume=98 |issue=6 |pages=1415–9 |year=1990 |month=June |pmid=2338185}}</ref> | bgcolor="FBF4CE"|[[ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಲೈಟ್ ಅಸಮತೋಲನ]]<ref>{{cite journal |author=Olson AF |title=Outpatient management of electrolyte imbalances associated with anorexia nervosa and bulimia nervosa |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-infusion-nursing_march-april-2005_28_2/page/118 |journal=Journal of Infusion Nursing |volume=28 |issue=2 |pages=118–22 |year=2005 |pmid=15785332}}</ref> | bgcolor="FBF4CE"|[[ಹಲ್ಲಿನ ಕುಳಿಗಳು]]<ref>{{cite journal |author=van Nieuw Amerongen A, Vissink A |title=[Oral complications of anorexia nervosa, bulimia nervosa and other metabolic disorders] |language=Dutch |journal=Nederlands Tijdschrift Voor Tandheelkunde |volume=108 |issue=6 |pages=242–7 |year=2001 |month=June |pmid=11441717}}</ref> | bgcolor="FBF4CE"|[[ಹಲ್ಲಿನ ನಷ್ಟ]]<ref>{{cite journal |author=de Moor RJ |title=Eating disorder-induced dental complications: a case report |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-oral-rehabilitation_2004-07_31_7/page/725 |journal=Journal of Oral Rehabilitation |volume=31 |issue=7 |pages=725–32 |year=2004 |month=July |pmid=15210036 |doi=10.1111/j.1365-2842.2004.01282.x}}</ref> |- | bgcolor="FBF4CE"|[[ಕಾರ್ಡಿಯಕ್ ಅರೆಸ್ಟ್]]<ref>{{cite journal |author=García-Rubira JC, Hidalgo R, Gómez-Barrado JJ, Romero D, Cruz Fernández JM |title=Anorexia nervosa and myocardial infarction |url=https://archive.org/details/sim_international-journal-of-cardiology_1994-06-15_45_2/page/138 |journal=International Journal of Cardiology |volume=45 |issue=2 |pages=138–40 |year=1994 |month=June |pmid=7960253 |doi=10.1016/0167-5273(94)90270-4}}</ref> | bgcolor="FBF4CE"|[[ಅಮೆನೊರ್ಹಿಯಾ]]<ref>{{cite journal |author=Golden NH, Shenker IR |title=Amenorrhea in anorexia nervosa. Neuroendocrine control of hypothalamic dysfunction |url=https://archive.org/details/sim_international-journal-of-eating-disorders_1994-07_16_1/page/53 |journal=The International Journal of Eating Disorders |volume=16 |issue=1 |pages=53–60 |year=1994 |month=July |pmid=7920581 |doi=10.1002/1098-108X(199407)16:1<53::AID-EAT2260160105>3.0.CO;2-V}}</ref> | bgcolor="FBF4CE"|[[ಎಡಿಮಾ]]<ref>{{cite journal |author=Demaerel P, Daele MC, De Vuysere S, Wilms G, Baert AL |title=Orbital fat edema in anorexia nervosa: a reversible finding |journal=American Journal of Neuroradiology |volume=17 |issue=9 |pages=1782–4 |year=1996 |month=October |pmid=8896638 |url=http://www.ajnr.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=8896638}}</ref> | bgcolor="FBF4CE"|[[ಓಸ್ಟಿಯೊಪೋರೊಸಿಸ್]]<ref>{{cite journal |author=Joyce JM, Warren DL, Humphries LL, Smith AJ, Coon JS |title=Osteoporosis in women with eating disorders: comparison of physical parameters, exercise, and menstrual status with SPA and DPA evaluation |journal=Journal of Nuclear Medicine |volume=31 |issue=3 |pages=325–31 |year=1990 |month=March |pmid=2308003 |url=http://jnm.snmjournals.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=2308003}}</ref> | bgcolor="FBF4CE"|[[ಓಸ್ಟಿಯೊಪೆನಿಯಾ]]<ref>{{cite journal |author=Golden NH |title=Osteopenia and osteoporosis in anorexia nervosa |journal=Adolescent Medicine |volume=14 |issue=1 |pages=97–108 |year=2003 |month=February |pmid=12529194}}</ref> |- | bgcolor="FBF4CE"|[[ಹೈಪೊನಾಟ್ರೆಮಿಯಾ]]<ref>{{cite journal |author=Bahia A, Chu ES, Mehler PS |title=Polydipsia and hyponatremia in a woman with anorexia nervosa |journal=The International Journal of Eating Disorders |volume= |issue= |pages= NA|year=2010 |month=February |pmid=20127934 |doi=10.1002/eat.20792}}</ref> | bgcolor="FBF4CE"|[[ಹೈಪೊಕಲೆಮಿಯಾ]]<ref>{{cite journal |author=Bonne OB, Bloch M, Berry EM |title=Adaptation to severe chronic hypokalemia in anorexia nervosa: a plea for conservative management |url=https://archive.org/details/sim_international-journal-of-eating-disorders_1993-01_13_1/page/125 |journal=The International Journal of Eating Disorders |volume=13 |issue=1 |pages=125–8 |year=1993 |month=January |pmid=8477271 |doi=10.1002/1098-108X(199301)13:1<125::AID-EAT2260130115>3.0.CO;2-4}}</ref> | bgcolor="FBF4CE"|[[ಆಪ್ಟಿಕ್ ನ್ಯೂರೋಪತಿ]]<ref>{{cite journal |author=Mroczkowski MM, Redgrave GW, Miller NR, McCoy AN, Guarda AS |title=Reversible vision loss secondary to malnutrition in a woman with severe anorexia nervosa, purging type, and alcohol abuse |journal=The International Journal of Eating Disorders |volume= |issue= |pages= NA|year=2010 |month=February |pmid=20186722 |doi=10.1002/eat.20806}}</ref> | bgcolor="FBF4CE"|[[ಬ್ರೈನ್ ಆಟ್ರೊಪಿ]]<ref>{{cite journal |author=Drevelengas A, Chourmouzi D, Pitsavas G, Charitandi A, Boulogianni G |title=Reversible brain atrophy and subcortical high signal on MRI in a patient with anorexia nervosa |url=https://archive.org/details/sim_neuroradiology_2001-10_43_10/page/838 |journal=Neuroradiology |volume=43 |issue=10 |pages=838–40 |year=2001 |month=October |pmid=11688699 |doi=10.1007/s002340100589}}</ref><ref>{{cite journal |author=Addolorato G, Taranto C, Capristo E, Gasbarrini G |title=A case of marked cerebellar atrophy in a woman with anorexia nervosa and cerebral atrophy and a review of the literature |url=https://archive.org/details/sim_international-journal-of-eating-disorders_1998-12_24_4/page/443 |journal=The International Journal of Eating Disorders |volume=24 |issue=4 |pages=443–7 |year=1998 |month=December |pmid=9813771 |doi=10.1002/(SICI)1098-108X(199812)24:4<443::AID-EAT13>3.0.CO;2-4}}</ref> | bgcolor="FBF4CE"|[[ಲ್ಯುಕೇಮಿಯಾ]]<ref>{{cite journal |author=Hütter G, Ganepola S, Hofmann WK |title=The hematology of anorexia nervosa |url=https://archive.org/details/sim_international-journal-of-eating-disorders_2009-05_42_4/page/293 |journal=The International Journal of Eating Disorders |volume=42 |issue=4 |pages=293–300 |year=2009 |month=May |pmid=19040272 |doi=10.1002/eat.20610}}</ref><ref>{{cite journal |author=Allende LM, Corell A, Manzanares J, ''et al.'' |title=Immunodeficiency associated with anorexia nervosa is secondary and improves after refeeding |journal=Immunology |volume=94 |issue=4 |pages=543–51 |year=1998 |month=August |pmid=9767443 |pmc=1364233 |doi=10.1046/j.1365-2567.1998.00548.x}}</ref> |- |} ==ಕಾರಣಗಳು== [[ಆಧಾರ ಕಲ್ಪನಾ ಗ್ರಹಿಕೆಯ]] ಅಧ್ಯಯನವು ಊಹಿಸುವಂತೆ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯಲ್ಲಿನ ಅವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿನ ನಿರಂತರತೆಯು ನಿರಾಹಾರದ [[ಹೊಸ ಉಪರೋಗ]]ವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಬಹುದು. [[ಮಿನ್ನೆಸೋಟ ಸ್ಟಾರ್ವೇಷನ್ ಎಕ್ಸ್ಪೆರಿಮೆಂಟ್‌]]ನ ಫಲಿತಾಂಶವು ಉಪವಾಸ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅನೋರೆಕ್ಸಿಯಾ ನರ್ವೋಸಾದ ಹಲವಾರು ನಡುವಳಿಕಾ ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹಿಡಿತಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವವೆಂದು ತೋರಿಸಿದೆ. [[ನ್ಯೂರೋಎಂಡೋಕ್ರೈನ್ ಸಿಸ್ಟಂ]]ನಲ್ಲಿಯ ಅತ್ಯಧಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮದಿಂದ ಒಂದು ವಿಧದ ಸ್ವಯಂ ಚಿರಸ್ಮರಣೀಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಕ್ರಿಯಾಚಕ್ರ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Zandian M, Ioakimidis I, Bergh C, Södersten P |title=Cause and treatment of anorexia nervosa |url=https://archive.org/details/sim_physiology-behavior_2007-09-10_92_1-2/page/283 |journal=Physiology & Behavior |volume=92 |issue=1-2 |pages=283–90 |year=2007 |month=September |pmid=17585973 |doi=10.1016/j.physbeh.2007.05.052}}</ref><ref>{{cite book |first=M. S. |last=Thambirajah |title=Case Studies in Child and Adolescent Mental Health |url=https://archive.org/details/casestudiesinchi0000msth |publisher=Radcliffe Publishing |location= |year=2007 |page=[https://archive.org/details/casestudiesinchi0000msth/page/145 145] |isbn=978-1-85775-698-2 |oclc=84150452}}</ref><ref>{{cite journal |author=Kaye W |title=Neurobiology of anorexia and bulimia nervosa |journal=Physiology & Behavior |volume=94 |issue=1 |pages=121–35 |year=2008 |month=April |pmid=18164737 |pmc=2601682 |doi=10.1016/j.physbeh.2007.11.037}}</ref><ref>{{cite journal |author=Støving RK, Hansen-Nord M, Hangaard J, Hagen C |title=[Neuroendocrine disorders in anorexia nervosa--primary or secondary?] |language=Danish |journal=Ugeskrift for Laeger |volume=158 |issue=49 |pages=7052–6 |year=1996 |month=December |pmid=8999610}}</ref> ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರಸಂಗಗಳಲ್ಲಿ AN ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗುವಾಗ, ಪ್ರಾರಂಭದ ತೂಕ ಇಳಿಕೆಗೆ ಡಯೆಟ್ ಮಾಡುವುದು ಒಂದು ಉತ್ತೇಜಪ್ರೇರಕ ಅಂಶವಾಗುವುದೆಂದು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸೂಚಿಸಿವೆ. ಮೊದಲೇ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಿರುವ ಅನುವಂಶಿಕ ಮನೋರೋಗಕ್ಕೀಡಾಗುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಿಂದಾಗಿ AN ಕಡೆಗೆ ಮುನ್ನುಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಇವೆ. AN ಪರಿಣಾಮದ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನಾ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಪ್ರಸಂಗಗಳಿಂದ ತಿಳಿಯುವುದೇನೆಂದರೆ ಹಲವಾರು ಕಾರಣಗಳೆನ್ನಬಹುದಾದ ಪ್ಯಾರಸಿಟಿಕ್ ಇನ್ಫೆಕ್ಷನ್, ಮೆಡಿಕೇಷನ್ ಸೈಡ್ ಎಫೆಕ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ಜರಿಗಳಿಂದಾಗಿ ತೂಕ ಇಳಿಕೆಯು ಇಚ್ಚೆಯಿಲ್ಲದೆಯೇ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಒಂದು ತೂಕ ಇಳಿಕೆಯೇ ತಾನಾಗಿ ಒಂದು ಉತ್ತೇಜ ಪ್ರೇರಕ ಅಂಶವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Brandenburg BM, Andersen AE |title=Unintentional onset of anorexia nervosa |journal=Eating and Weight Disorders |volume=12 |issue=2 |pages=97–100 |year=2007 |month=June |pmid=17615494 |url=http://www.kurtis.it/abs/index.cfm?id_articolo_numero=3749 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite journal |author=Nygaard JA |title=Anorexia nervosa. Treatment and triggering factors |journal=Acta Psychiatrica Scandinavica. Supplementum |volume=361 |issue= |pages=44–9 |year=1990 |pmid=2291425}}</ref> ===ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಂಶಗಳು=== *[[ಪ್ರಸೂತಿಯ]] ಅಡ್ಡಪರಿಣಾಮಗಳು : ವಿವಿಧ ಪ್ರೀನೇಟಲ್ ಮತ್ತು ಪೆರಿನೇಟಲ್ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ANನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಅಂಶಗಳಾಗಬಹುದು. ಅಂಥ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳೆಂದರೆ ಮೆಟರ್ನಲ್ [[ರಕ್ತಹೀನತೆ|ಅನೀಮಿಯಾ]], [[ಡಯಾಬಿಟೀಸ್ ಮೆಲ್ಲಿಟಸ್]], [[ಪ್ರಿಕ್ಲಾಂಪ್ಸೀಯಾ]], [[ಪ್ಲೆಸೆಂಟಾಲ್]], [[ಇನ್ಫಾರ್ಕಷನ್]], ಮತ್ತು [[ನಿಯೋನೇಟಲ್]] [[ಕಾರ್ಡಿಯಾಕ್]] ಅಬ್ನಾರ್ಮಲಿಟೀಸ್. ನಿಯೋನೇಟಲ್ ತೊಡಕುಗಳು ಸಹ [[ಕೆಟ್ಟ ಅಡೆತಡೆಯುವಿಕೆ]]ಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಒಂದು ಪ್ರಭಾವ ಹೊಂದಿವೆ. AN ಬೆಳವಣಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ [[ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ವಿಶೇಷ ಸ್ವಭಾವಗಳಲ್ಲಿ]] ಒಂದೊಂದು ಸೇರಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal |author=Favaro A, Tenconi E, Santonastaso P |title=Perinatal factors and the risk of developing anorexia nervosa and bulimia nervosa |journal=Archives of General Psychiatry |volume=63 |issue=1 |pages=82–8 |year=2006 |month=January |pmid=16389201 |doi=10.1001/archpsyc.63.1.82}}</ref><ref>{{cite journal |author=Favaro A, Tenconi E, Santonastaso P |title=The relationship between obstetric complications and temperament in eating disorders: a mediation hypothesis |url=https://archive.org/details/sim_psychosomatic-medicine_2008-04_70_3/page/372 |journal=Psychosomatic Medicine |volume=70 |issue=3 |pages=372–7 |year=2008 |month=April |pmid=18256341 |doi=10.1097/PSY.0b013e318164604e}}</ref> *[[ಅನುವಂಶಿಕತೆಯ ಶಾಸ್ತ್ರ]]: ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಅನುವಂಶಿಕತೆಯು ಪ್ರಮಾಣವು 56% ರಿಂದ 84% ರವರೆಗೆ ಇರುವುದರೊಂದಿಗೆ ಇದು ಅನೋರೆಕ್ಸಿಯಾ ನರ್ವೋಸಾದಲ್ಲಿಯೇ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು [[ಅನುವಂಶೀಯ]]ವೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref name="Klump2001">{{cite journal |author=Klump KL, Miller KB, Keel PK, McGue M, Iacono WG |title=Genetic and environmental influences on anorexia nervosa syndromes in a population-based twin sample |url=https://archive.org/details/sim_psychological-medicine_2001-05_31_4/page/737 |journal=Psychological Medicine |volume=31 |issue=4 |pages=737–40 |year=2001 |month=May |pmid=11352375 |doi=10.1017/S0033291701003725}}</ref><ref name="Kortegaard2001">{{cite journal | author=Kortegaard LS, Hoerder K, Joergensen J, Gillberg C, Kyvik KO | title=A preliminary population-based twin study of self-reported eating disorder | url=https://archive.org/details/sim_psychological-medicine_2001-02_31_2/page/361 |journal=Psychological Medicine |volume=31 |issue=2 |pages=361–365 |year=2001 |month=Feb |pmid=11232922 |doi=10.1017/S0033291701003087}}</ref><ref name="Wade2000">{{cite journal |author=Wade TD, Bulik CM, Neale M, Kendler KS |title=Anorexia nervosa and major depression: shared genetic and environmental risk factors |url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-psychiatry_2000-03_157_3/page/469 |journal=Am J Psychiatry |volume=157 |issue=3 |pages=469–71 |year=2000 |month=March |pmid=10698830 |doi=10.1176/appi.ajp.157.3.469}}</ref> 43 [[ವಂಶವಾಹಿ]]ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದ 128 ಬೇರೆ ಬೇರೆ [[ಪಾಲಿಮಾರ್ಫಿಸಮ್ಸ್]] ಗಳನ್ನು 175 AN [[ಕೊಹೋರ್ಟ್ಸ್‌]]ಗಳಲ್ಲಿನ [[ಸಂಘಟಿತ ಅಧ್ಯಯನಗಳು]] ಹೀಗೆ ತೋರಿಸಿವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇವನೆ ನಡವಳಿಕೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸೇರಿದ್ದು, [[ಪ್ರೇರಣೆ]] ಮತ್ತು [[ಬಹುಮಾನೀಯಾ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕ್‌ಗಳು]], [[ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ವಿಶೇಷ ಸ್ವಭಾವಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಭಾವನೆ]]. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಪಾಲಿಮಾರ್ಫಿಸಮ್‌ಗಳು ವಂಶವಾಹಿಗಳ ಎನ್ ಕೋಡಿಂಗ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಘಟಿತವಾಗಿದ್ದು, [[ಅಗೌಟೆಡ್ ರಿಲೇಟೆಡ್ ಪೆಪ್ಟೈಡ್]], [[ಬ್ರೈನ್ ಡಿರೈವ್ಡ್ ನ್ಯೂರೋಫಿಕ್ ಅಂಶ]], [[ಕ್ಯಾಟೆಕೋಲ್-ಓ-ಮಿಥೈಲ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಫರೇಸ್]], [[SK3]] ಮತ್ತು [[ಓಪಿಯೋಯಿಡ್ ರಿಸೆಪ್ಟರ್ ಡೆಲ್ಟಾ-1]]ಗಳೂ ಸೇರಿವೆ <ref name="Rask-Andersen2009">{{cite journal |author=Rask-Andersen M, Olszewski PK, Levine AS, Schiöth HB |title=Molecular mechanisms underlying anorexia nervosa: Focus on human gene association studies and systems controlling food intake |journal=Brain Res Rev |volume= 62|issue= 2|pages= 147–64|year=2009 |month=November |pmid=19931559 |doi=10.1016/j.brainresrev.2009.10.007}}</ref> ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, [[ನೊರೆಪೈನ್ ಫ್ರೈನ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಪೋರ್ಟರ್]] ವಂಶವಾಹಿ [[ಪ್ರೇರಕ]]ದಲ್ಲಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳು ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಅನೋರೆಕ್ಸಿಯಾ ನರ್ವೋಸಾದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದವು, ಆದರೆ ಬಿಂಜ್-ಪರ್ಜ್ ಅನೋರೆಕ್ಸಿಯಾ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite journal |author=Urwin RE, Bennetts B, Wilcken B, ''et al.'' |title=Anorexia nervosa (restrictive subtype) is associated with a polymorphism in the novel norepinephrine transporter gene promoter polymorphic region |journal=Molecular Psychiatry |volume=7 |issue=6 |pages=652–7 |year=2002 |pmid=12140790 |doi=10.1038/sj.mp.4001080}}</ref> **[[ಎಪಿಜೆನಿಟಿಕ್ಸ್]] : ಎಪಿಜೆನಿಟಿಕ್ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಕೌಶಲ್ಯಗಳು : ಅನುವಂಶಿಕ ರೂಪಾಂತರಗಳಿಂದಾದವಾಗಿದ್ದು, ಇವು ಪರಿಸರದ ಪ್ರಭಾವಗಳಿಂದುಂಟಾಗಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಇದು ವಂಶವಾಹಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾಗಳಾದಂಥ [[DNA ಮಿಥೈಲೇಷನ್]] ಅನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸುವುದು ಇವೆಲ್ಲವು DNA ಯ ಸ್ವತಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು DNA ಸರಪಣಿಯಡಿಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅವು ಅನುವಂಶಿಕವೆಂದು [[ಓವಕಲಿಕ್ಸ್ ಅಧ್ಯಯನ]]ದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವು ಪ್ರಚ್ಛನ್ನವಾಗಿ ವಾಪಾಸು ತಿರುಗುವಂಥವು ಹಾಗೇ ಜೀವನ್ ಘಳಿಗೆ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಘಟಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ. [[ಡೊಪಮೈನರ್ಜಿಕ್]] [[ನ್ಯೂರೋಟ್ರಾನ್ಸ್ಮೀಷನ್]], ಮತ್ತು [[ಏಟ್ರಿಯಾಲ್ ನ್ಯಾಟ್ರಿಯುರೇಟಿಕ್ ಪೆಪ್ಟೈಡ್]] [[ಹೋಮಿಯೋಸ್ಟಾಸಿಸ್]] ಇವೆಲ್ಲವುಗಳ ಡೈಸ್ ರೆಗ್ಯೂಲೇಷನ್ ಗೆ ಕಾರಣ ವಿವಿಧ ಸೇವನೆಯ ಕಾಯಿಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಎಪಿಜೆನಿಟಿಕ್ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಕೌಶಲ್ಯಗಳು ತೊಡರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಲೇ ಬಂದಿರುವುದೇ ಆಗಿದೆ.<ref name="Frieling H, Römer KD, Scholz S, et al. 2009 NA">{{cite journal |author=Frieling H, Römer KD, Scholz S, ''et al.'' |title=Epigenetic dysregulation of dopaminergic genes in eating disorders |journal=The International Journal of Eating Disorders |volume= |issue= |pages= NA|year=2009 |month=September |pmid=19728374 |doi=10.1002/eat.20745}}</ref>''"'' ''ಎಪಿಜೆನಿಟಿಕ್ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಕೌಶಲ್ಯಗಳು ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಸೇವನೆಕಯಿಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಗೊತ್ತಿರುವ [[ANP]] ಹೊಮಿಯೋಸ್ಟಾಸಿಸ್ ನ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳಿಗೆ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಬಹುದಾಗಿವೆ." '' <ref name="Frieling H, Römer KD, Scholz S, et al. 2009 NA" /><ref>Epigenetic Downregulation of Atrial Natriuretic Peptide but not Vasopressin mRNA Expression in Females with Eating Disorders is Related to Impulsivity</ref> [[File:Dopamine_and_serotonin_pathways.png|thumb|Dysregulation of the dopamine and serotonin pathways has been implicated in the etiology, pathogenesis and pathophysiology of anorexia nervosa.<ref>[114]</ref><ref>[115]</ref><ref>[116]</ref><ref>[117]</ref>|alt=ಸೆರೋಟಿನಿನ್ ಮತ್ತು ಡೊಪಮೈನ್‌ನ ನ್ಯೂರೋಜೆನಿಕ್ ಪಾತ್‌ವೇಸ್‌ನ ಡಿಸ್ರೆಗ್ಯುಲೇಶನ್, ಅನೊರೆಕ್ಸಿಯಾ ನರ್ವೋಸಾ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ನ್ಯೂರೊಸೈಕಿಯಾಟ್ರಿಕ್ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಎಟಿಯೋಲಜಿ, ಪಾತೊಜೆನಿಸಿಸ್ ಮತ್ತು ಪಾತೊಫಿಸಿಯಾಲಜಿ‌ನಲ್ಲಿ ತಳಕುಹಾಕಿಕೊಂಡಿರುವ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ನ್ಯೂರೊಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಮಿಟರ್‌ಗಳು.]] *[[ಸೆರೊಟೋನಿನ್]] ಡೈಸ್ ರೆಗ್ಯೂಲೇಷನ್;<ref>{{cite journal |author=Kaye WH, Frank GK, Bailer UF, ''et al.'' |title=Serotonin alterations in anorexia and bulimia nervosa: new insights from imaging studies |url=https://archive.org/details/sim_physiology-behavior_2005-05-19_85_1/page/73 |journal=Physiology & Behavior |volume=85 |issue=1 |pages=73–81 |year=2005 |month=May |pmid=15869768 |doi=10.1016/j.physbeh.2005.04.013}}</ref> ನಿರ್ಧಿಷ್ಟವಾಗಿ ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿಯ ಆ ಎಲ್ಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಧಿಕ ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ [[5HT1A ರೆಸಿಪ್ಟರ್|5HT_1A ರೆಸಿಪ್ಟರ್]] ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಕೋಪ]], [[ಬಯಕೆ|ಅಪೇಕ್ಷೆ]] ಮತ್ತು [[ಮನಸ್ಸಿನ ಪ್ರಚೋದನಾ ಹಿಡಿತಗಳು]] ಇವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಸೆದಿದ್ದವು. ಈ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆಲ್ಲಾ ನಿರಾಹಾರವೇ ಕಾರಣೀ ಭೂತವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಆಧಾರ ಕಲ್ಪನಾಗ್ರಹಿಕೆಯಿಂದ ಊಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಲೇ ಇದೆ. ಇದು ಆಗಲೇ ಕೆಳಸ್ತರದ [[ಟಿಪ್ಟೋಫ್ಹನ್]] ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದು, ಹಾಗೂ [[ಸ್ಟೀರಾಯ್ಡ್ ಹಾರ್ಮೋನ್]] ಮೆಟಬಾಲಿಸಂ ಉಂಟಾಗಿ, ಇದೇ ಈ ಎಲ್ಲ ಕಷ್ಟಕರ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಉದ್ವೇಗದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿನ ಸೆರೋಟೋನಿನ್ ಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. 5HT_2A ಸೆರೋಟೋನಿನ್ ರೆಸೆಪ್ಟರ್‌ನ ಬೇರೆ ಅಧ್ಯಯನವುಗಳು (ಆಹಾರ ಉಣಿಸುವಿಕೆ, ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಉದ್ವೇಗಗಳ ತಡೆಯುವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.) ಸೂಚಿಸುವಂತೆ ಈ ಎಲ್ಲ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೆರೋಟೋನಿನ್ ಕ್ರಿಯೆಯು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. AN ಜೊತೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳೆರಡಕ್ಕೂ ಸಾಕ್ಷಿಯು ಇದ್ದು, ಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ಸೆರೋಟೋನಿನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಬಾಧೆ ಆತಂಕಗಳು ಅನೋರೆಕ್ಸಿಯಾದಿಂದ ರೋಗಿಗಳು ಗುಣಮುಖರಾದ ನಂತರವೂ ಸಹ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Kaye WH, Bailer UF, Frank GK, Wagner A, Henry SE |title=Brain imaging of serotonin after recovery from anorexia and bulimia nervosa |url=https://archive.org/details/sim_physiology-behavior_2005-09-15_86_1-2/page/n22 |journal=Physiology & Behavior |volume=86 |issue=1-2 |pages=15–7 |year=2005 |month=September |pmid=16102788 |doi=10.1016/j.physbeh.2005.06.019}}</ref> *[[ಬ್ರೈನ್-ಡಿರೈವ್ಡ್ ನ್ಯೂರೋಟ್ರೋಫಿಕ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್]] (BNDF) ಎಂಬುದು [[ಪ್ರೋಟಿನ್]] ಅಗಿದ್ದು [[ನ್ಯೂರೋನಾಲ್ ಬೆಳವಣಿಗೆ]] ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂರೊಪ್ಲಾಸ್ಟಿಸಿಟಿ]]ಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಇದು [[ಕಲಿಕೆ]], [[ನೆನಪು|ಜ್ಞಾಪಕ]] ಮತ್ತು [[ಹೈಪೋತಲ್ಯಾಮಿಕ್ ಮಾರ್ಗ]] ದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಒಂದು ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಸೇವನಾ ನಡುವಳಿಕೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿ [[ಹೋಮಿಯೋಸ್ಟಾಸಿಸ್‌]]ಗಳನ್ನು ನಿಂಯತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. BNDF ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಕೇತ ವರ್ಧಿಸುತ್ತದೆ [[ನ್ಯೂರೋಟ್ರಾನ್ಸ್ ಮೀಟರ್]] ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು [[ಎಂಟೆರಿಕ್ ನರ್ವಸ್ ಸಿಸ್ಟಂ]]ನಲ್ಲಿ ಸಿನಾಪ್ಟಿಕ್ ಸಂವಾದವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ. BDNFನ ಕೆಳಸ್ತರಗಳು AN ಇರುವ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಕೊಮೊರ್ಬಿಡ್ ಕಾಯಿಲೆಗಳೆನ್ನುವಂಥ ಹೆಚ್ಚಿನ ವ್ಯಾಕುಲತೆಗಳು ಕಾಣುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal |author=Monteleone P, Fabrazzo M, Martiadis V, Serritella C, Pannuto M, Maj M |title=Circulating brain-derived neurotrophic factor is decreased in women with anorexia and bulimia nervosa but not in women with binge-eating disorder: relationships to co-morbid depression, psychopathology and hormonal variables |url=https://archive.org/details/sim_psychological-medicine_2005-06_35_6/page/897 |journal=Psychological Medicine |volume=35 |issue=6 |pages=897–905 |year=2005 |month=June |pmid=15997610 |doi=10.1017/S0033291704003368}}</ref><ref>{{cite journal |author=Wang C, Bomberg E, Billington C, Levine A, Kotz CM |title=Brain-derived neurotrophic factor in the hypothalamic paraventricular nucleus increases energy expenditure by elevating metabolic rate |journal=American Journal of Physiology. Regulatory, Integrative and Comparative Physiology |volume=293 |issue=3 |pages=R992–1002 |year=2007 |month=September |pmid=17567712 |doi=10.1152/ajpregu.00516.2006}}</ref> BDNFನ ಸ್ತರಗಳನ್ನು ಕಸರತ್ತಿನ ಅಭ್ಯಾಸವು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Ferris LT, Williams JS, Shen CL |title=The effect of acute exercise on serum brain-derived neurotrophic factor levels and cognitive function |url=https://archive.org/details/sim_medicine-and-science-in-sports-and-exercise_2007-04_39_4/page/728 |journal=Medicine and Science in Sports and Exercise |volume=39 |issue=4 |pages=728–34 |year=2007 |month=April |pmid=17414812 |doi=10.1249/mss.0b013e31802f04c7}}</ref> *[[ಲೆಪ್ಟಿನ್]] ಮತ್ತು [[ಗ್ರೇಲಿನ್]]; ದೇಹದ [[ಬಿಳಿ ಅಡಿಪೋಸ್ ಜೀವಕೋಶ]] ನಲ್ಲಿಯ [[ಕೊಬ್ಬಿನ ಕೋಶಗಳಿಂದ]] ಲೆಪ್ಟಿನ್ ಎಂಬ ಹಾರ್ಮೋನ್ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸೈಯಿಟಿಯ ಒಂದು ಭಾವನೆಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದನೆ ಉಂಟುಮಾಡುವುದರಿಂದ ಇದು ಹಸಿವಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು (ಅನೋರೆಕ್ಸಿಯಾಜೆನಿಕ್) ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. [[ಉದರ|ಹೊಟ್ಟೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[ಸಣ್ಣ ಕರಳಿನ]] ಮೇಲ್ಬಾಗದಲ್ಲಿ ಗ್ರೇಲಿನ್ ಎಂಬ ಹಸಿವನ್ನುಂಟು ಮಾಡುವ ([[ಓರೆಕ್ಸಿಜೆನಿಕ್]]) ಒಂದು ಹಾರ್ಮೋನ್ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡೂ ಹಾರ್ಮೋನ್‌ಗಳ ವರ್ತುಲಾ ಘಟಕಗಳು ತೂಕ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ. ಆಗಾಗ್ಗೆ ಅತಿಭಾರದ ಬೊಜ್ಜಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅನೋರೆಕ್ಸಿಯಾ ನರ್ವೋಸಾ [[ಪೆಥೋಫಿಸಿಯೋಲಾಜಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬ್ಯುಲಿಮಿಯಾ ನರ್ವೋಸಾ ದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಹಾರ್ಮೋನ್ ಗಳು ಆಗ ತೊಡಕಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal |author=Frederich R, Hu S, Raymond N, Pomeroy C |title=Leptin in anorexia nervosa and bulimia nervosa: importance of assay technique and method of interpretation |journal=The Journal of Laboratory and Clinical Medicine |volume=139 |issue=2 |pages=72–9 |year=2002 |month=February |pmid=11919545 |doi=10.1067/mlc.2002.121014}}</ref> *[[ಮಿದುಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ರಕ್ತದ ಹರಿವು]] (CBF); ನ್ಯೂರೊಇಮೇಜಿಂಗ್ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಅನೋರೆಕ್ಟಿಕ್ ರೋಗಿಗಳ [[ಟೆಂಪೊರಾಲ್ ಲೋಬೆ]]ನಲ್ಲಿ CBF ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸಿವೆ. ಇದು AN ನ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿಯೇ ರೋಗಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಒಂದು ಅಂಶವಾಗಿರಬಹುದು.<ref>{{cite journal |author=Lask B, Gordon I, Christie D, Frampton I, Chowdhury U, Watkins B |title=Functional neuroimaging in early-onset anorexia nervosa |journal=The International Journal of Eating Disorders |volume=37 Suppl |issue= |pages=S49–51; discussion S87–9 |year=2005 |pmid=15852320 |doi=10.1002/eat.20117}}</ref> *[[ಆಟೋಇಮ್ಯೂನ್ ಸಿಸ್ಟಂ]]; [[ನ್ಯೂರೋಪೆಪ್ಟೈಡ್ಸ್‌]]ಗಳ ವಿರುದ್ಧ [[ಆಟೋಆಂಟಿಬಾಡೀಸ್]] ಗಳೆನ್ನುವಂಥ [[ಮೆಲನೊಕೋರ್ಟಿನ್]], ಸೇವನೆಯ ಕಾಯಿಲೆಯಾದ ಅವು ಹಸಿವು ಮತ್ತು ಬಳಲಿಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ವಿಶೇಷ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸೋಂಕು ತಗಲುವುದನ್ನು ಇವುಗಳು ತೋರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿವೆ.<ref>{{cite journal |author=Fetissov SO, Harro J, Jaanisk M, ''et al.'' |title=Autoantibodies against neuropeptides are associated with psychological traits in eating disorders |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America |volume=102 |issue=41 |pages=14865–70 |year=2005 |month=October |pmid=16195379 |pmc=1253594 |doi=10.1073/pnas.0507204102}}</ref> *ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಕೊರತೆಗಳು **[[ಝಿಂಕ್]] ಕೊರತೆಯು ಅನೋರೆಕ್ಸಿಯಾ ಪ್ಯಾಥೋಲಾಜಿಯನ್ನು ಆಳವಾಗಿಸುವ ಒಂದು ವೇಗೋತ್ಕರ್ಷಿಯ ಅಂಶವಾಗಬಹುದು<ref name="Zincappetitereview">{{cite journal |author=Shay NF, Mangian HF |title=Neurobiology of zinc-influenced eating behavior |journal=The Journal of Nutrition |volume=130 |issue=5S Suppl |pages=1493S–9S |year=2000 |month=May |pmid=10801965 |url=http://jn.nutrition.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=10801965}}</ref> ===ಪರಿಸರೀಯ=== ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಂಶಗಳ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿವೆ. ಅವೆಂದರೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮದ ಮೂಲಕ, ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಕೈಗಾರಿಕಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಆದರ್ಶ ಮಹಿಳೆಯ ರೀತಿಯಂತೆ, ತೆಳುವಾಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರೇರೆಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://nursing-resource.com/media-harming-peoples-body-image-say-psychiatrists/ |title=Nursing-Resource.com, Media Harming People's Body Image Say Psychiatrists |access-date=2010-06-09 |archive-date=2010-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100802105536/http://nursing-resource.com/media-harming-peoples-body-image-say-psychiatrists/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.rcpsych.ac.uk/press/pressreleases2010/editorialcode.aspx |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-06-09 |archive-date=2010-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100228173219/http://www.rcpsych.ac.uk/press/pressreleases2010/editorialcode.aspx |url-status=dead }}</ref> ಇತ್ತೀಚಿನ 989 ರ ಒಂದು ಎಪಿಡೆಮಿಯೋಲಾಜಿಕಲ್ ಅಧ್ಯಯನ, 871 ಸ್ವೀಡಿಷ್ ನೆಲೆಗಾರರು ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇನೆಂದರೆ [[ಲಿಂಗ]], [[ಎತ್ನಿಸಿಟಿ]], ಮತ್ತು [[ಸಮಾಜದ ಆರ್ಥಿಕ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ]]ಗಳು ಅನೋರೆಕ್ಸಿಯಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿನ ಅವಕಾಶದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ರಲ್ಲದ ಪೋಷಕರ ಜೊತೆಗೆ ನಿಯಮದೊಂದಿಗೆ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿದ್ದರೆನ್ನಲಾಗಿ ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಜನ ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ, ಬಿಳಿ ಕುಟುಂಬಗಳ ಅತ್ಯಧಿಕ ಕಠಿಣಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{cite journal |author=Lindberg L, Hjern A |title=Risk factors for anorexia nervosa: a national cohort study |url=https://archive.org/details/sim_international-journal-of-eating-disorders_2003-12_34_4/page/397 |journal=The International Journal of Eating Disorders |volume=34 |issue=4 |pages=397–408 |year=2003 |month=December |pmid=14566927 |doi=10.1002/eat.10221}}</ref> ಉದ್ಯೋಗಗಳಲ್ಲಿನ ಜನರು, ಅವರದೇ ಜೀವನ ಕ್ರಮದ ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲಿ ನಿಜವಾಗಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಒತ್ತಡವು ತೆಳುವಾಗಲೆಂದೇ ಇದ್ದಿತ್ತೋ (ಅಂಥವೆಂದರೆ [[ಮಾಡೆಲ್‌ಗಳು]] ಮತ್ತು [[ನೃತ್ಯಗಾರರು]]) ಅಲ್ಲಿ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಅನೋರೆಕ್ಸಿಯಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಿರುತ್ತಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಮುಂದಿನ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇನೆಂದರೆ ಅನೋರೆಕ್ಸಿಯಾ ದೊಂದಿಗೆ ಇರುವವರು ಅತೀ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದೇಹತೂಕ ಇಳಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವಂತಹ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮೂಲಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರು.<ref>{{cite journal |author=Toro J, Salamero M, Martinez E |title=Assessment of sociocultural influences on the aesthetic body shape model in anorexia nervosa |journal=Acta Psychiatrica Scandinavica |volume=89 |issue=3 |pages=147–51 |year=1994 |month=March |pmid=8178671 |doi=10.1111/j.1600-0447.1994.tb08084.x}}</ref> ಅಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾರ್ಯಾರು ಅನೋರೆಕ್ಸಿಯಾ ದೊಂದಿಗಿರುವರೆಂಬ ಪರೀಕ್ಷೆಗೊಳಗಾಗಿದ್ದರೋ ಅಂಥವರೆಲ್ಲ ಮಕ್ಕಳ ಲೈಂಗಿಕ ದುರುಪಯೋಗ ಅನುಭವಗಳಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆಂದು ಅತ್ಯಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣವಿದೆ. ಆಗಿದ್ದರೂ ಸಹ ಅನೋರೆಕ್ಸಿಯಾಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಲೈಂಗಿಕ ದುರುಪಯೋಗವು ಒಂದು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಕಷ್ಟಕರ ಅಂಶವೆಂದು ಯೋಚಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ, ಅಂಥ ದುರುಪಯೋಗದಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೆ ಅನುಭವವಿತ್ತೋ ಅಂಥವರು ಹೆಚ್ಚು ವೈಪರೀತ್ಯ ಮತ್ತು ಮರುಕಳಿಸುವ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಲು ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite journal |author=Carter JC, Bewell C, Blackmore E, Woodside DB |title=The impact of childhood sexual abuse in anorexia nervosa |url=https://archive.org/details/sim_child-abuse-neglect_2006-03_30_3/page/257 |journal=Child Abuse & Neglect |volume=30 |issue=3 |pages=257–69 |year=2006 |month=March |pmid=16524628 |doi=10.1016/j.chiabu.2005.09.004}}</ref> ===ಸ್ವಲೀನತೆಯೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧ=== ಅನೋರೆಕ್ಸಿಯಾ ನರ್ವೋಸಾ ಮತ್ತು [[ಸ್ವಲೀನತೆ]]ಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ [[ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಗಿಲ್ಬರ್ಗ್]]ರವರ ಮತ್ತು ಬೇರೆಯವರ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಸೂಚನೆಯೇನೆಂದರೆ,<ref name="Gillberg1985">{{Cite journal | volume = 39 | issue = 4 | pages = 307–312 | last = Gillberg | first = C. | title = Autism and anorexia nervosa: Related conditions | journal = Nordisk Psykiatrisk Tidskrift | year = 1985 | url = http://www.nifustep.no/norsk/publikasjoner/nordisk_psykiatrisk_tidsskrift_et_forlagssynspunkt | doi = 10.3109/08039488509101911 | access-date = 2010-06-09 | archive-date = 2006-01-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20060114210402/http://www.nifustep.no/norsk/publikasjoner/nordisk_psykiatrisk_tidsskrift_et_forlagssynspunkt | url-status = dead }}</ref><ref name="Rothery">{{cite journal |author=Rothery DJ, Garden GM |title=Anorexia nervosa and infantile autism |journal=The British Journal of Psychiatry |volume=153 |issue= |pages=714 |year=1988 |month=November |pmid=3255470 |doi=10.1192/bjp.153.5.714}}</ref><ref name="Gillberg1">{{Cite journal | volume = 5 | issue = 1 | pages = 27–32 | last = Gillberg | first = C. | coauthors = M. Rastam | title = Do some cases of anorexia nervosa reflect underlying autistic-like conditions? | journal = Behavioural neurology | year = 1992 | url = http://psycnet.apa.org/?fa=main.doiLanding&uid=1993-02071-001}}</ref> ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ [[ಉದ್ದವಾದ ಅಧ್ಯಯನವು]]ಸ್ವಿಡನ್ ನಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅನೋರೆಕ್ಸಿಯಾ ನರ್ವೋಸಾ ಹೊಂದಿರುವ ತಾರುಣ್ಯದಲ್ಲಿನ ಜನರಲ್ಲಿ 23% ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದವರು ಒಂದು ಬಹಳ ಧೀರ್ಘವಾಗಿ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸೇವನೆಕಾಯಿಲೆ ಜೊತೆಗೆ [[ಸ್ವಲೀನತೆಯಿಂದ ವಿಶಾಲವ್ಯಾಪ್ತಿ]] ಯಲ್ಲಿಯೂ ನರಳುತ್ತಿರುವರು.<ref name="Gillberg2">{{cite journal |author=Gillberg IC, Råstam M, Gillberg C |title=Anorexia nervosa 6 years after onset: Part I. Personality disorders |journal=Comprehensive Psychiatry |volume=36 |issue=1 |pages=61–9 |year=1995 |pmid=7705090 |doi=10.1016/0010-440X(95)90100-A}}</ref><ref name="Gillberg3">{{cite journal |author=Gillberg IC, Gillberg C, Råstam M, Johansson M |title=The cognitive profile of anorexia nervosa: a comparative study including a community-based sample |journal=Comprehensive Psychiatry |volume=37 |issue=1 |pages=23–30 |year=1996 |pmid=8770522 |doi=10.1016/S0010-440X(96)90046-2}}</ref><ref name="Råstam1">{{Cite journal | doi = 10.1007/BF01537541 | volume = 25 | issue = 4 | pages = 439–453 | last = Råstam | first = M. | coauthors = C. Gillberg, I. C. Gillberg | title = A six-year follow-up study of anorexia nervosa subjects with teenage onset | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-youth-and-adolescence_1996-08_25_4/page/439 | journal = Journal of Youth and Adolescence | accessdate = 2009-09-23 | year = 1996 }}</ref><ref name="Nilsson1">{{cite journal |author=Nilsson EW, Gillberg C, Gillberg IC, Råstam M |title=Ten-year follow-up of adolescent-onset anorexia nervosa: personality disorders |url=https://archive.org/details/journal-american-academy-child-adolescent-psychiatry_1999-11_38_11/page/1389 |journal=Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry |volume=38 |issue=11 |pages=1389–95 |year=1999 |month=November |pmid=10560225}}</ref><ref name="Wentz1">{{Cite journal | doi = 10.1017/S0021963001007284 | volume = 42 | issue = 05 | pages = 613–622 | last = Wentz | first = Elisabet | coauthors = Christopher Gillberg, I. Carina Gillberg, Maria Råstam | title = Ten-Year Follow-up of Adolescent-Onset Anorexia Nervosa: Psychiatric Disorders and Overall Functioning Scales | journal = The Journal of Child Psychology and Psychiatry and Allied Disciplines | accessdate = 2009-09-23 | year = 2001 | url = http://journals.cambridge.org/action/displayAbstract?fromPage=online&aid=80528 | archive-date = 2009-05-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090505072848/http://journals.cambridge.org/action/displayAbstract?fromPage=online | url-status = dead }}</ref><ref name="Råstam2">{{Cite journal | doi = 10.1007/s00787-003-1111-y | volume = 12 | issue = 1 | last = Råstam | first = Maria | coauthors = Christopher Gillberg, Elisabet Wentz | title = Outcome of teenage-onset anorexia nervosa in a Swedish community-based sample | journal = European Child & Adolescent Psychiatry | accessdate = 2009-09-23 | date = 2003-01-01 | pages = 1 }}</ref><ref name="Wentz2">{{Cite journal | doi = 10.1007/s00787-005-0494-3 | volume = 14 | issue = 8 | pages = 431–437 | last = Wentz | first = Elisabet | coauthors = J. Lacey, Glenn Waller, Maria Råstam, Jeremy Turk, Christopher Gillberg | title = Childhood onset neuropsychiatric disorders in adult eating disorder patients | journal = European Child & Adolescent Psychiatry | accessdate = 2009-09-23 | date = 2005-12-01 }}</ref> ಸ್ವಲೀನತೆ ವಿಶಾಲವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವವರೆಲ್ಲ ಕೆಟ್ಟ ಫಲಿತಾಂಶ ಪಡೆಯಲು ಇಚ್ಛಿಸುವರು,<ref name="Wentz3">{{cite journal |author=Wentz E, Gillberg IC, Anckarsäter H, Gillberg C, Råstam M |title=Adolescent-onset anorexia nervosa: 18-year outcome |journal=The British Journal of Psychiatry |volume=194 |issue=2 |pages=168–74 |year=2009 |month=February |pmid=19182181 |doi=10.1192/bjp.bp.107.048686}}</ref> ಆದರೆ, ಅನೋರೆಕ್ಸಿಯಾ ನರ್ವೋಸಾ [[per se]] ಗಿಂತ ನಡುವಳಿಕೆಯ ಮತ್ತು ಫಾರ್ಮೊಕೋಲಾಜಿಕಲ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳೆರಡರ ಒಂದು ಗೂಡಿದ ಉಪಯೋಗದಿಂದ ಅಧಿಕ ಲಾಭವಿರಬಹುದೆಂದು, ಸ್ವಲೀನತೆ ನ್ನು ಸುಧಿರಿಸಲಿಕ್ಕಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ರಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು..<ref name="Fisman">{{cite journal |author=Fisman S, Steele M, Short J, Byrne T, Lavallee C |title=Case study: anorexia nervosa and autistic disorder in an adolescent girl |url=https://archive.org/details/journal-american-academy-child-adolescent-psychiatry_1996-07_35_7/page/937 |journal=Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry |volume=35 |issue=7 |pages=937–40 |year=1996 |month=July |pmid=8768355}}</ref><ref name="Kerbeshian">{{cite journal |author=Kerbeshian J, Burd L |title=Is anorexia nervosa a neuropsychiatric developmental disorder? An illustrative case report |journal=The World Journal of Biological Psychiatry |volume=10 |issue=4 Pt 2 |pages=648–57 |year=2009 |pmid=18609437 |doi=10.1080/15622970802043117}}</ref> ಬೇರೆ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ [[UK]] ಯ [[ಮೌಡ್ ಸ್ಲೇ ಆಸ್ಪತ್ರೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಗುತುತಿಸಲ್ಪಡುವ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆದಿತು. ಅದು ಸೂಚಿಸಿದೇನೆಂದರೆ ಅನೋರೆಕ್ಸಿಯಾ ನರ್ವೋಸಾ ಹೊಂದಿರುವ ಜನರಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪನಾ ಮಗ್ನತೆಯ ವಿಶೇಷ ಸ್ವಭಾವಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದವು; ಹಂಚಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ವಿಶೇಷ ಗುಣಸ್ವಭಾವಗಳು ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ; [[ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]], [[ಸ್ವಲೀನತೆ ಭಾಗಲಬ್ದದ ಅಂಕ]], [[ನಡುವಿನ ಸಾಂಗತ್ಯ]], [[ಮನಸ್ಸಿನ ಸಿದ್ದಂತ]], ಜ್ಞಾನಗ್ರಹಣೀಯ - ಸ್ವಭಾವದ ನಮ್ಯತೆ, ಭಾವನೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಮುಖದ ಹಾವಭಾವಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು.<ref name="Gillberg4">{{cite journal |author=Gillberg IC, Råstam M, Wentz E, Gillberg C |title=Cognitive and executive functions in anorexia nervosa ten years after onset of eating disorder |journal=Journal of Clinical and Experimental Neuropsychology |volume=29 |issue=2 |pages=170–8 |year=2007 |month=February |pmid=17365252 |doi=10.1080/13803390600584632}}</ref><ref name="Hambrook1">{{Cite journal | volume = 47 | issue = Pt 3 | pages = 335 | last = Hambrook | first = D. | coauthors = K. Tchanturia, U. Schmidt, T. Russell, J. Treasure | title = Empathy, systemizing, and autistic traits in anorexia nervosa: a pilot study | journal = The British journal of clinical psychology/the British Psychological Society | year = 2008 | doi = 10.1348/014466507X272475 | url = http://openurl.ingenta.com/content?genre=article&issn=0144-6657&volume=47&issue=3&spage=335&epage=339 | access-date = 2010-06-09 | archive-date = 2007-02-26 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070226232424/http://openurl.ingenta.com/content?genre=article | url-status = dead }}</ref><ref name="Lopez1">{{cite journal |author=Lopez C, Tchanturia K, Stahl D, Booth R, Holliday J, Treasure J |title=An examination of the concept of central coherence in women with anorexia nervosa |url=https://archive.org/details/sim_international-journal-of-eating-disorders_2008-03_41_2/page/143 |journal=The International Journal of Eating Disorders |volume=41 |issue=2 |pages=143–52 |year=2008 |month=March |pmid=17937420 |doi=10.1002/eat.20478}}</ref><ref name="Russell1">{{cite journal |author=Russell TA, Schmidt U, Doherty L, Young V, Tchanturia K |title=Aspects of social cognition in anorexia nervosa: affective and cognitive theory of mind |journal=Psychiatry Research |volume=168 |issue=3 |pages=181–5 |year=2009 |month=August |pmid=19467562 |doi=10.1016/j.psychres.2008.10.028}}</ref><ref name="Zastrow">{{cite journal |author=Zastrow A, Kaiser S, Stippich C, ''et al.'' |title=Neural correlates of impaired cognitive-behavioral flexibility in anorexia nervosa |url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-psychiatry_2009-05_166_5/page/608 |journal=The American Journal of Psychiatry |volume=166 |issue=5 |pages=608–16 |year=2009 |month=May |pmid=19223435 |doi=10.1176/appi.ajp.2008.08050775}}</ref><ref name="Harrison">{{cite journal |author=Harrison A, Sullivan S, Tchanturia K, Treasure J |title=Emotion recognition and regulation in anorexia nervosa |journal=Clinical Psychology & Psychotherapy |volume=16 |issue=4 |pages=348–56 |year=2009 |pmid=19517577 |doi=10.1002/cpp.628}}</ref> ಝುಕರ್ ''et al.'' (2007) ರವರು ಸ್ವಯಂಬೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿ ಒಂಟಿಯಾಗಿರುವವನ ಮನೋವರ್ತನೆಯ ವಿಶಾಲವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ [[ಕಾಗ್ನಿಟೀವ್ ಎಂಡೋಫಿನೋಟೈಪ್]]ನ್ನು ಅನೋರೆಕ್ಸಿಯಾ ನರ್ವೋಸಾದಡಿಯಲ್ಲಿ ಸರಿ ಪಡಿಸಿ ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲು ಆ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದನು ===ಪುರುಷರಲ್ಲಿ=== [[File:Dennis Quaid Blue Angels.JPEG|thumb|Dennis Quaid suffered from "Manorexia".<ref>[186]</ref>|alt=ಡೆನ್ನಿಸ್ ಕ್ವಾಡ್ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ವರ್ಷವೊಂದರಲ್ಲಿ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ತುತ್ತಾದವರ ಅಂದಾಜು ಸಂಖ್ಯೆ 1 ಮಿಲಿಯರ್ ಪುರುಷರು ಮ್ಯಾನೊರೆಕ್ಸಿಯಾ, ಅಥವಾ ಪುರುಷ ಅನೊರೆಕ್ಸಿಯಾದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ]] ಅಲ್ಲಿ ಅನೋರೆಕ್ಸಿಯಾ ನರ್ವೋಸಾದಿಂದ ನರಳುತ್ತಿರುವ ಪುರುಷರ ಪ್ರಮಾಣವು ಏರುತ್ತಲೇ ಇದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ AN ನ್ನು ಯುವ ಬಿಳಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವುದೆಂದು ನೋಡಲಾಗಿದ್ದರೂ, ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದ [[ಸ್ಟಿಗ್ಮಾ]] ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ. ಪುರುಷರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಸೇವನೆ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಪ್ರಮಾಣವು ಸಲಿಂಗಕಾಮಿಗಳ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದು ಮತ್ತು ದ್ವಿ-ಲಿಂಗೀಯ ಜನಾಂಗಗಳು,<ref>{{cite journal |author=Feldman MB, Meyer IH |title=Childhood abuse and eating disorders in gay and bisexual men |journal=The International Journal of Eating Disorders |volume=40 |issue=5 |pages=418–23 |year=2007 |month=July |pmid=17506080 |pmc=2042584 |doi=10.1002/eat.20378}}</ref> ಇನ್ನೂ ಅದು ಅನ್ಯಲಿಂಗಕಾಮಿ ಪುರುಷರಿಗೆ ಕೂಡ ಸೊಂಕು ತಗಲುತ್ತದೆ. ಸ್ಟಿಗ್ಮಾದ ಗ್ರಹಿಕೆಯಿದ್ದಾಗ್ಯೂ ಕೆಲವು ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ವೈಷಿಷ್ಠ್ಯವಿರುವ ಪುರುಷ ಅತಿಥೇಯರು ಸೇವನೆಯ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿರುವಂಥ ನಟ [[ಡೆನ್ನಿಸ್ ಕ್ವೈಡ್]] ಜೊತೆಗೆ ತಮ್ಮ ಹೋರಾಟಗಳನ್ನು ಪ್ರಚಾರ ಪಡಿಸಿದ. ಕ್ವೈಡ್ ಹೇಳಿದ : ಚಲನಚಿತ್ರವಾದ "[[ವೈಟ್ ಈಯರ್ಪ್]]" ನ್ನು 1994 ರಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ ಹಾಲಿಡೇ ನಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ 40 ಪೌಂಡ್ಸ್ ಗಳ ತೂಕವನ್ನು ಕರಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲೆಂದು ಯಾವಾಗ ಡಯೆಟ್ ನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ್ದನೋ ಆಗಿನಿಂದ ಅವನ್ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಶುರುವಾದವು.{{Citation needed|date=April 2010}} ಥಾಮಸ್ ಹೊಲ್ ಬ್ರೂಕ್ ವಿಸ್ಕೊನ್ಸಿನ್, ಒಕೊನೊಮೊವೊಕ್ ನಲ್ಲಿರುವ ರೋಗರ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸೇವನೆಯಲ್ಲಿ ಅವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ನ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಡೈರೆಕ್ಟರ್ ಆಗಿರುವರು. ಒಬ್ಬ [[ಮನೋರೋಗ-ವೈದ್ಯ]] ಆಗಿ ಸೇವನಾ ಖಾಯಿಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ನುರಿತ ವೈದ್ಯ ವೃತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತ ಇದ್ದರೂ ಅವರು ಒತ್ತಾಯ ಪೂರ್ವಕ ವ್ಯಾಯಾಮ ಮಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅನೋರೆಕ್ಸಿಯಾ ನರ್ವೋಸಾದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಒಂದೊಮ್ಮೆ 6 ಅಡಿ ಉದ್ದದ ಮನೋರೋಗ-ವೈದ್ಯ ಕೇವಲ 135 lbs ನಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ತೂಕವಿದ್ದರು. "ದಪ್ಪನಾಗಿದ್ದು" "ನಾನು ಭಯಭೀತನಾಗಿದ್ದೆ," ಎಂದು ಆತ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.<ref>http://www.usatoday.com/news/health/2001-07-27-eating-healthscout.htm</ref><ref>http://www.pbs.org/wgbh/nova/thin/battle.html</ref> ==ರೋಗನಿರ್ಣಯ== ===ವೈದ್ಯಕೀಯ=== ಪ್ರಾಥಮಿಕ ರೋಗ ಲಕ್ಷಣ ನಿರೂಪಣೆಯು ಒಬ್ಬ [[ಸ್ಪರ್ಧಿ]] ಯಾಗಿ [[ವೃತ್ತಿ ನಿರತ ವೈದ್ಯಕೀಯ]] ನಲ್ಲಿರುವವರಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಡಬೇಕು. ಅಲ್ಲಿ ಬಹುವಿಧವಾದ ಕರಾರುಗಳಾದಂಥ ವೈರಲ್ ಅಥವಾ [[ಬ್ಯಾಕ್ಟೇರಿಯಗಳ ಸೋಂಕು]]ಗಳು, [[ಹಾರ್ಮೋನ್ ಅಸಮತೋಲನ]]ಗಳು, [[ನ್ಯೂರೊಡಿಜೆನರೇಟಿವ್ ವ್ಯಾಧಿ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಬ್ರೈನ್ ಟ್ಯೂಮರ್]]ಗಳು ಬಹುಶಃ ಅನೋರೆಕ್ಸಿಯಾ ನರ್ವೋಸಾ ಸೇರಿ ಸೈಕಿಯಾಟ್ರಿಕ್ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಅನುಕರಣೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಒಂದು ಆಳವಾದ ಅಧ್ಯಯನ ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದ ಮನೋರೋಗ-ವೈದ್ಯ ರಿಚರ್ಡ್ ಹಾಲ್ ರವರ ಪ್ರಕಾರ "ದಿ ಆರ್ಚೀವ್ ಆಫ್ ಜೆನರಲ್ ಸೈಕಿಯಾಟ್ರಿ" ಯಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಪ್ರಕಟ ಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ : * ಸೈಕಿಯಾಟ್ರಿಕ್ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಜೊತೆಗೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವ್ಯಾಧಿಯೂ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಹಾಜರಿರುತ್ತದೆ. * ಸೈಕಿಯಾಟ್ರಿಕ್ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದನ್ನೇ ಆಧರಿಸಿಕೊಂಡು ದೈಹಿಕ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತ ವಾದ ಸೈಕಿಯಾಟ್ರಿಕ್ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯ. * ಮಾನಸಿಕ ರೋಗಿಗಳ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದೈಹಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಪರಾಮರ್ಶಕಗಳು ಒಂದು [[ನಿತ್ಯದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ]]ವೆಂದು ತೋರಿಸಿವೆ. *ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ರೋಗಿಗಳು ಅವರ ಸೈಕಿಯಾಟ್ರಿಕ್ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಕಾರಣಾರ್ಥವೇನೆಂಬ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವಿಲ್ಲದವರಾಗಿರುವರು ಪರಿಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದವರು. *ವೈದ್ಯಕೀಯವಾಗಿ ಸೂಚಿಸುವ ಗುರುತುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ರೋಗಿಗಳ ಸ್ಥಿತಿಯು ಕಾರ್ಯ ಸಂಬಂಧದ ಮನೋರೋಗ ಎಂಬಂಥ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಧಾನಗಳು ಆಗಾಗ್ಗೆ ತಪ್ಪಾಗಿ ನಡೆದಿರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal |author=Hall RC, Popkin MK, Devaul RA, Faillace LA, Stickney SK |title=Physical illness presenting as psychiatric disease |journal=Archives of General Psychiatry |volume=35 |issue=11 |pages=1315–20 |year=1978 |month=November |pmid=568461 |url=http://archpsyc.ama-assn.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=568461 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite journal |author=Hall RC, Gardner ER, Stickney SK, LeCann AF, Popkin MK |title=Physical illness manifesting as psychiatric disease. II. Analysis of a state hospital inpatient population |journal=Archives of General Psychiatry |volume=37 |issue=9 |pages=989–95 |year=1980 |month=September |pmid=7416911}}</ref> *[[ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು]]: AN ನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪರಿಶೀಲನೆಯಿಂದ ರೋಗದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಲು ಹಲವಾರು ರೀತಿಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಬಹುದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು AN ನಿಂದ ರೋಗಿಯ ಮೇಲೆ ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮಗಳು ಉಂಟಾಗುವುದನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲು ಹಲವು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದು. {| class="wikitable sortable " align="center" style="margin:1em;margin-top:0" ! style="background:#D2DDF3" colspan="2"|{{font color| #000000 | ಅನೆರೊಕ್ಸಿಯಾ ನರ್ವೋಸಾದ ರೋಗ ನಿರ್ಣಯ ಹಾಗೂ ನಿರ್ಧರಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು }} | *[[ಸಂಪೂರ್ಣ ರಕ್ತ ಎಣಿಕೆ]] (CBC): [[ಬಿಳಿ ರಕ್ತ ಕಣಗಳು]]. [[ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಪ್ಲೇಟ್ಲೆಟ್‌ಗಳ]] ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ವಿವಿಧ ಕ್ರಮವಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆಗಳಾದ [[ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ]]ಯಿಂತ ಉಂಟಾಗಬಲ್ಲಂತಹ [[ಲ್ಯೂಕೊಸೈಟೊಸಿಸ್]], [[ಲ್ಯೂಕೊಪೆನಿಯಾ]], [[ಥ್ರೊಂಬೊಸೈಟೊಸಿಸ್]] ಮತ್ತು [[ರಕ್ತಹೀನತೆ|ಅನೀಮಿಯಾ]] ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/003642.htm - CBC at Medline]</ref> *[[ಮೂತ್ರ ಪರೀಕ್ಷೆ]]: ಮೂತ್ರದ ಮೇಲೆ ಹಲವಾರು ಬಗೆಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶೋಧನೆ ಮೂಲಕ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಲಿಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗುವುದು. ಸಂಪೂರ್ಣ ಆರೋಗ್ಯದ ಒಂದು ಸೂಚಕವಾಗಿ, ಮತ್ತು ದುರುಪಯೋಗದ ಪದಾರ್ಥವು ದೇಹದೊಳಗಿದ್ದರೆ ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಲು ಈ ಮೂತ್ರ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ<ref>[http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/003579.htm Urinalysis at Medline]</ref> *[[ELISA]]: ELISA ದ ಹಲವಾರು ಉಪ ವಿಧಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ [[ವೈರಾಣು|ವೈರಸ್]] ಗಳು ಮತ್ತು [[ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ]] ಎಂಬಂತ ಬೊರ್ರೆಲಿಯ ಬರ್ಗ್ಡೋಫೆರ್ರಿ (ಲೈಮ್ ಕಾಯಿಲೆ) ಗಳಿಗೆ [[ಆಂಟಿಬಾಡಿಸ್ (ಪ್ರತಿಕಾಯ ಜೀವಾಣು)]]ಗಳು ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Kawabata M, Kubo N, Arashima Y, Yoshida M, Kawano K |title=[Serodiagnosis of Lyme disease by ELISA using Borrelia burgdorferi flagellum antigen] |language=Japanese |journal=Rinsho Byori |volume=39 |issue=8 |pages=891–4 |year=1991 |month=August |pmid=1920889}}</ref> *[[ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಲಾಟ್ ಅನಾಲಿಸಿಸ್]]: ELISA ದ ಪೂರ್ವ ಸಿದ್ಧತಾ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಇದನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.cdc.gov/ncidod/dvbid/lyme/ld_humandisease_diagnosis.htm Western Blot use in Lyme Disease. ][http://www.cdc.gov/ncidod/dvbid/lyme/ld_humandisease_diagnosis.htm CDC]</ref> *[[Chem-20]]: Chem-20 ಯನ್ನು SMA-20 ಎಂದೂ ಸಹ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ [[ಬ್ಲಡ್ ಸೆರಮ್‌]]ನ ಮೇಲೆ 20 ಗುಂಪಿನ ವಿವಿಧ ರಾಸಾಯನಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ [[ಕೊಲೆಸ್ಟ್ರಾಲ್]], [[ಪ್ರೋಟೀನ್]] ಮತ್ತು [[ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಲೈಟ್‌]]ಗಳಾದ [[ಪೊಟ್ಯಾಶಿಯಮ್|ಪೊಟ್ಯಾಷಿಯಮ್]], [[ಕ್ಲೋರಿನ್]] ಮತ್ತು [[ಸೋಡಿಯಮ್|ಸೋಡಿಯಂ]]ಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಲಿವರ್]] ಮತ್ತು [[ಮೂತ್ರಪಿಂಡ|ಕಿಡ್ನಿ]] ಕಾರ್ಯಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.<ref>[http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/003468.htm Chem-20 at Medline]</ref> *[[ಗ್ಲ್ಯೂಕೋಸ್ ಟಾಲರೆನ್ಸ್ ಟೆಸ್ಟ್]] : ಓರಲ್ ಗ್ಲ್ಯೂಕೋಸ್ ಟಾಲೆರೆನ್ಸ್ ಟೆಸ್ಟ್ (OGTT) ಗ್ಲ್ಯೂಕೋಸ್ ಉಪಾಚಯಪಚಯಗೊಳ್ಳಲು ದೇಹದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಅಳತೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಹಲವಾರು ಕಾಯಿಲೆಗಳಾದ [[ಡಯಾಬಿಟಿಸ್]], [[ಇನ್ಸುಲಿನೋಮಾ]], [[ಕುಶಿಂಗ್‌ನ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್]], [[ಹೈಪೊಗ್ಲೈಸೀಮಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಪಾಲಿಸಿಸ್ಟಿಕ್ ಓವರಿ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್‌]]ಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Lee H, Oh JY, Sung YA, Chung H, Cho WY |title=The prevalence and risk factors for glucose intolerance in young Korean women with polycystic ovary syndrome |journal=Endocrine |volume=36 |issue=2 |pages=326–32 |year=2009 |month=October |pmid=19688613 |doi=10.1007/s12020-009-9226-7}}</ref><ref>{{cite journal |author=Takeda N, Yasuda K, Horiya T, ''et al.'' |title=[Clinical investigation on the mechanism of glucose intolerance in Cushing's syndrome] |language=Japanese |journal=Nippon Naibunpi Gakkai Zasshi |volume=62 |issue=5 |pages=631–48 |year=1986 |month=May |pmid=3525245}}</ref> *[[ಸೆಕ್ರಿಟಿನ್-CCK Test]]: [[ಪ್ಯಾಂಕ್ರಿಯಸ್ (ಮೇದೋಜ್ಜಿರಕ ಗ್ರಂಥಿ)]] ಮತ್ತು [[ಗಾಲ್ ಬ್ಲ್ಯಾಡರ್ (ಪಿತ್ತಕೋಶ)]]ಗಳ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Rolny P, Lukes PJ, Gamklou R, Jagenburg R, Nilson A |title=A comparative evaluation of endoscopic retrograde pancreatography and secretin-CCK test in the diagnosis of pancreatic disease |journal=Scandinavian Journal of Gastroenterology |volume=13 |issue=7 |pages=777–81 |year=1978 |pmid=725498 |doi=10.3109/00365527809182190}}</ref><ref>{{cite journal |author=Glasbrenner B, Malfertheiner P, Pieramico O, ''et al.'' |title=Gallbladder dynamics in chronic pancreatitis. Relationship to exocrine pancreatic function, CCK, and PP release |url=https://archive.org/details/sim_digestive-diseases-and-sciences_1993-03_38_3/page/482 |journal=Digestive Diseases and Sciences |volume=38 |issue=3 |pages=482–9 |year=1993 |month=March |pmid=8444080}}</ref> *[[ಸೆರಮ್]][[ಕೋಲಿನ್ ಸ್ಟೆರೆಸ್]] ಪರೀಕ್ಷೆ: ([[ಅಸಿಟಿಲ್ಕೋಲಿನ್ ಸ್ಟೆರೆಸ್]] ಮತ್ತು ಸ್ಯೂಡೋಕೋಲಿನ್ ಸ್ಟೆರೆಸ್) ಲಿವರ್ ಎನ್ಜೈಮ್ಸ್ (ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ ಕಿಣ್ವಗಳ) ಒಂದು ಪರೀಕ್ಷೆಯು ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಮತ್ತು ಅಪೌಷ್ಠಿಕತೆಯ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಅಳತೆ ಮಾಡಲು (ನಿರ್ಣಯಿಸಲು) ಇದು ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Montagnese C, Scalfi L, Signorini A, De Filippo E, Pasanisi F, Contaldo F |title=Cholinesterase and other serum liver enzymes in underweight outpatients with eating disorders |url=https://archive.org/details/sim_international-journal-of-eating-disorders_2007-12_40_8/page/746 |journal=The International Journal of Eating Disorders |volume=40 |issue=8 |pages=746–50 |year=2007 |month=December |pmid=17610252 |doi=10.1002/eat.20432}}</ref> *[[ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಪರೀಕ್ಷೆ]] : ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಒಂದು ಸರಿಣಿಯು ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಂದು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಪೋಷಕಾಂಶ ಕೊರತೆ, [[ಪ್ರೋಟಿನ್ ಕೊರತೆ]] ಮೂತ್ರಪಿಂಡದ ಕಾರ್ಯ, ರಕ್ತಸ್ರಾವದ ರೋಗಗಳು, ಕ್ರಾನ್ಸ್ ರೋಗ, ಇವೆಲ್ಲವುಗಳನ್ನು ಅಳತೆ ಮಾಡಿ ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸಹ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Narayanan V, Gaudiani JL, Harris RH, Mehler PS |title=Liver function test abnormalities in anorexia nervosa--cause or effect |url=https://archive.org/details/sim_international-journal-of-eating-disorders_2010-05_43_4/page/378 |journal=The International Journal of Eating Disorders |volume=43 |issue=4 |pages=378–81 |year=2010 |month=May |pmid=19424979 |doi=10.1002/eat.20690}}</ref> *Lh ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ GnRH: ಲ್ಯೂಟೈನೈಜಿಂಗ್ ಹಾರ್ಮೋನ್ (Lh) ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ [[ಗೊನಾಡೋಟ್ರೋಪಿನ್-ರಿಲಿಸಿಂಗ್ ಹಾರ್ಮೊನ್]](GnRH): ಗೆ ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರವಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ : ಪಿಟ್ಯುಟರಿ ಗ್ರಂಥಿ GnRH ಎಂಬ ಹೈಪೋಥಾಲ್ಯೂಮಸ್ ನಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಒಂದು ಹಾರ್ಮೋನಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ನಡೆಸುವ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಇವಾಗಿವೆ. ಅನೋರೆಕ್ಸಿಯಾ ನರ್ವೋಸಾದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಕೇಂದ್ರಿಯ [[ಹೈಪೋಗೊನಡಿಸಮ್]] ಅನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. *[[ಕ್ರಿಯಟಿನ್ ಕಿನೇಸ್ ಪರೀಕ್ಷೆ]](CK-Test): ಕ್ರಿಯಟಿನ ಕಿನೇಸ್ ಎಂಬ ಒಂದು ಕಿಣ್ವವು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ (CK-MB), ಮೆದುಳಿ (CK-BB) ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಸ್ಥಿಪಂಜರ ಸ್ನಾಯು (CK-MM) ವಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುವಂತಿದ್ದು, ಈ ಕಿಣ್ವದ ರಕ್ತ ಪರಿಚಲನೆಯಾಗುವ ಹಂತಗಳನ್ನು ಈ ಟೆಸ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಅಳತೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Salvadori A, Fanari P, Ruga S, Brunani A, Longhini E |title=Creatine kinase and creatine kinase-MB isoenzyme during and after exercise testing in normal and obese young people |url=https://archive.org/details/sim_chest_1992-12_102_6/page/1687 |journal=Chest |volume=102 |issue=6 |pages=1687–9 |year=1992 |month=December |pmid=1446472 |doi=10.1378/chest.102.6.1687}}</ref><ref>{{cite journal |author=Walder A, Baumann P |title=Increased creatinine kinase and rhabdomyolysis in anorexia nervosa |url=https://archive.org/details/sim_international-journal-of-eating-disorders_2008-12_41_8/page/766 |journal=The International Journal of Eating Disorders |volume=41 |issue=8 |pages=766–7 |year=2008 |month=December |pmid=18521917 |doi=10.1002/eat.20548}}</ref> *[[ಬ್ಲಡ್ ಯೂರಿಯಾ ನೈಟ್ರೋಜನ್ (BUN) ಪರೀಕ್ಷೆ]]: ಯೂರಿಯಾ ನೈಟ್ರೋಜನ್ ಪ್ರೋಟಿನ್ ಉಪಾಚಯಾಪಚಯದ (ಮೆಟಾಬಾಲಿಸಂ) ಉಪೋತ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮೊದಲು ಪಿತ್ತ ಜನಕಾಂಗದಲ್ಲಿ ರಚನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆನಂತರ ಮೂತ್ರಪಿಂಡಗಳ ಮೂಲಕ ದೇಹದಿಂದ ಹೊರದೂಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಈ BUN ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ [[ಮೂತ್ರಪಿಂಡ]]ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲೆಂದು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಕಡಿಮೆ (ಮಂದವಾದ) BUN ಹಂತವು ಪೋಷಕಾಂಶ ಕೊರತೆಯ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಬಹುದು.<ref>[http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/003474.htm BUN at Medline]</ref> *[[BUN ನಿಂದ ಕ್ರಿಯೇಟಿನೈನ್ ಪ್ರಮಾಣ]]: ಮುಂದೆ ಬರುವ ಹಲವಾರು ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಹೇಳಲಿಕ್ಕಾಗಿ ಈ BUN-to-ಕ್ರಿಯೇಟಿನೈನ್ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತೀವ್ರ BUN/ಕ್ರಿಯೇಟಿನೈನ್ ಪ್ರಮಾಣವು ತೀಕ್ಷ್ಣ ನಿರ್ಜಲೀಕರಣ, ತೀವ್ರತರದ ಮೂತ್ರಪಿಂಡ ವೈಫಲ್ಯ, ರಕ್ತ ಸಂಚಯನ ದಟ್ಟಣೆಯಿಂದಾಗುವ ಹೃದಯಾಘಾತ, ಕರುಳುಗಳಲ್ಲಿನ ರಕ್ತಸ್ರಾವ ಇಂಥವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಮಂದ BUN/ಕ್ರಿಯೇಟಿನೈನ್, ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗದ [[ಸಿರ್ರೋಸಿಸ್]], [[ರಾಬ್ಡೋಮ್ಯೋಲಿಸಿಸ್]], [[ಸಿಲಿಯಾಕ್ ಕಾಯಿಲೆ]] ಇವೆಲ್ಲವನ್ನು ಸೂಚಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite journal |author=Ernst AA, Haynes ML, Nick TG, Weiss SJ |title=Usefulness of the blood urea nitrogen/creatinine ratio in gastrointestinal bleeding |url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-emergency-medicine_1999-01_17_1/page/70 |journal=The American Journal of Emergency Medicine |volume=17 |issue=1 |pages=70–2 |year=1999 |month=January |pmid=9928705 |doi=10.1016/S0735-6757(99)90021-9}}</ref><ref>{{cite journal |author=Sheridan AM, Bonventre JV |title=Cell biology and molecular mechanisms of injury in ischemic acute renal failure |journal=Current Opinion in Nephrology and Hypertension |volume=9 |issue=4 |pages=427–34 |year=2000 |month=July |pmid=10926180 |doi=10.1097/00041552-200007000-00015}}</ref><ref>{{cite journal |author=Nelsen DA |title=Gluten-sensitive enteropathy (celiac disease): more common than you think |journal=American Family Physician |volume=66 |issue=12 |pages=2259–66 |year=2002 |month=December |pmid=12507163 |url=http://www.aafp.org/link_out?pmid=12507163}}</ref> *[[ಎಕೊಕಾರ್ಡಿಯೋಗ್ರಾಮ್]]: ಇದು ಅಲ್ಟ್ರಾಸೌಂಡನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ಮೂಲಕ [[ಹೃದಯ]]ದ ಒಂದು ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಪಿಕ್ಚರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಅದರ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುತ್ತದೆಂದು ತಿಳಿಯಲು ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Pascual M, Pascual DA, Soria F, ''et al.'' |title=Effects of isolated obesity on systolic and diastolic left ventricular function |journal=Heart |volume=89 |issue=10 |pages=1152–6 |year=2003 |month=October |pmid=12975404 |pmc=1767886 |doi=10.1136/heart.89.10.1152}}</ref> *[[ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಕಾರ್ಡಿಯೋಗ್ರಾಮ್]] (EKG or ECG): ಇದು ಹೃದಯದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಚಾಲನೆಯನ್ನು ಅಳತೆಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದು [[ಹೈಪರ್ಕೆಲೆಮಿಯಾ]] ದಂತಹ ಹಲವು ಖಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿ ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಲು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Esposito C, Bellotti N, Fasoli G, Foschi A, Plati AR, Dal Canton A |title=Hyperkalemia-induced ECG abnormalities in patients with reduced renal function |journal=Clinical Nephrology |volume=62 |issue=6 |pages=465–8 |year=2004 |month=December |pmid=15630907}}</ref> *[[ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಎನ್ಸೆಫಾಲೋಗ್ರಾಮ್]] (EEG): ಮೆದುಳಿನ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಚಲನವಲನವನ್ನು ಅಳತೆಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಪಿಟ್ಯೂಟರಿ ಗೆಡ್ಡೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಹ ರೋಗದ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲೆಂದು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ <ref>[http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/003931.htm Electroencephalogram at Medline]</ref><ref>{{cite journal |author=Kameda K, Itoh N, Nakayama H, Kato Y, Ihda S |title=Frontal intermittent rhythmic delta activity (FIRDA) in pituitary adenoma |journal=Clinical EEG |volume=26 |issue=3 |pages=173–9 |year=1995 |month=July |pmid=7554305}}</ref> *[[ಅಪ್ಪರ್ GI ಸಿರೀಸ್]]: ಮಧ್ಯೆ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಕರುಳುಗಳ ಟ್ಯ್ರಾಕ್ಟ್ ನ ಗ್ಯಾಸ್ಟ್ರೋಇಂಟೆಸ್ಟಿನಲ್ (ಸಮಸ್ಯೆ) ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Mashako MN, Cezard JP, Navarro J, ''et al.'' |title=Crohn's disease lesions in the upper gastrointestinal tract: correlation between clinical, radiological, endoscopic, and histological features in adolescents and children |journal=Journal of Pediatric Gastroenterology and Nutrition |volume=8 |issue=4 |pages=442–6 |year=1989 |month=May |pmid=2723935}}</ref> *[[ಥೈರಾಯಿಡ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್]] TSH, t4, t3 : ಇದನ್ನು ಥೈರಾಯಿಡ್-ಸ್ರವಿಸುತ್ತಿರುವ ಹಾರ್ಮೋನ್ (TSH), ಥೈರಾಕ್ಸಿನ್ (T4) ಮತ್ತು ಟ್ರಿಯೋಡೊಥೈರೋನೈನ್ (T3) ಗಳ ಹಂತಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಮೂಲಕ ಥೈರಾಯಿಡ್ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Kumar MS, Safa AM, Deodhar SD, Schumacher OP |title=The relationship of thyroid-stimulating hormone (TSH), thyroxine (T4), and triiodothyronine (T3) in primary thyroid failure |url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-clinical-pathology_1977-12_68_6/page/747 |journal=American Journal of Clinical Pathology |volume=68 |issue=6 |pages=747–51 |year=1977 |month=December |pmid=579717}}</ref> *[[ಪ್ಯಾರಾಥೈರಾಯಿಡ್ ಹಾರ್ಮೋನ್]] (PTH) ಪರೀಕ್ಷೆ : [[ಪ್ಯಾರಾಥೈರಾಯಿಡ್]]ನ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವನ್ನು ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ (PTH)ನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅಳತೆಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ಯಾರಹೈಪೋಥೈರಾಯಿಡಿಸಂ ನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಲು ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ([[ಹೊಮಿಯೋಸ್ಟಾಸಿಸ್]]) [[ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ]] ಮತ್ತು [[ಫಾಸ್ಪರಸ್]] ಗಳ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿಡಲೂ ಸಹ PTH ಸಹಕಾರಿಯಗಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Nilsson P, Melsen F, Malmaeus J, Danielson BG, Mosekilde L |title=Relationships between calcium and phosphorus homeostasis, parathyroid hormone levels, bone aluminum, and bone histomorphometry in patients on maintenance hemodialysis |journal=Bone |volume=6 |issue=1 |pages=21–7 |year=1985 |pmid=2581596 |doi=10.1016/8756-3282(85)90402-8}}</ref> *[[ಬೆರಿಯಂ ಎನೆಮ]]: ಕಳಗಿನ ಗ್ಯಾಸ್ಟ್ರೋಇಂಟೆಸ್ಟಿನಲ್ ಟ್ಯ್ರಾಕ್ ನ ಒಂದು [[ಎಕ್ಸ್-ರೇ]]ಯೇ ಇದಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/003817.htm Barium Enema at Medline]</ref> |- |} *[[SPECT ಇಮೇಜಿಂಗ್]], [[MRI]], [[fMRI]], ಮತ್ತು [[PET ಸ್ಕ್ಯಾನ್]]ಗಳಂತಹ ವಿವಿಧ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಬಳಕೆಯ ಮೂಲಕ [[ನ್ಯೂರೊಇಮೇಜಿಂಗ್]] ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಯಾವುದೇ ಆಹಾರ ಸೇವನೆ ರೋಗಗಳನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡುವ ಸಂಧರ್ಬಗಳಾದಂಥ ಲೆಶನ್ (ಅಂಗಾಂಶ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ರೋಗ ಸೂಚ ಬದಲಾವಣೆ), ದುರ್ಮಾಂಸದ ಗೆಡ್ಡೆ ಅಥವಾ ಬೇರೆ (ಆರ್ಗಾನಿಕ್) ಸಾವಯವ ಸ್ಥಿತಿಯು ಏಕೈಕ ಕಾರಣವಾಗಿರುವ ವಸ್ತು ಅಥವಾ ಸೇವನಾ ಕಾಯಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿರುವ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಯಾವುದೇ ತಿನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟ ರೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ರೋಗ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿರಲೇಬೇಕು. *"''ಆದ್ದರಿಂದ ನಾವು ಸೇವನಾ ರೋಗ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಅನುಮಾನ ಬಂದರೆ ಎಲ್ಲ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು (ತಲೆಬುರುಡೆ) ಕ್ರಾನಿಯಲ್ MRI ಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಶಿಫಾರಸ್ಸು ಮಾಡುವೆವು "(Trummer M '' et al.''2002)", ಹೇಗಾದರೂ ಅನೋರೆಕ್ಸಿಯಾ ನರ್ವೋಸಾದ ಆನ್ ಸೆಟ್ ನಲ್ಲಿ ಮುಂಚಿತವಾದ ಪ್ರಮುಖವೆಂದು ತಲೆಬುರುಡೆಯೊಳಗಿನ ರೋಗದ ಕೂಲಂಕುಷ ಜ್ಞಾನವನ್ನೂ ಸಹ ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. '' ''ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ನ್ಯೂರೋಇಮೇಜಿಂಗ್ ಎಂಬುದು ಅನೋರೆಕ್ಸಿಯಾ ನರ್ವೋಸಾ ರೋಗ ಆಕ್ಷಣದ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ರೋಗ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಭಾಗವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತದೆ......".('' ''O'Brien '' et al.''2001).<ref>{{cite journal |author=Trummer M, Eustacchio S, Unger F, Tillich M, Flaschka G |title=Right hemispheric frontal lesions as a cause for anorexia nervosa report of three cases |journal=Acta Neurochirurgica |volume=144 |issue=8 |pages=797–801; discussion 801 |year=2002 |month=August |pmid=12181689 |doi=10.1007/s00701-002-0934-5}}</ref><ref>{{cite journal |author=O'Brien A, Hugo P, Stapleton S, Lask B |title="Anorexia saved my life": coincidental anorexia nervosa and cerebral meningioma |url=https://archive.org/details/sim_international-journal-of-eating-disorders_2001-11_30_3/page/346 |journal=The International Journal of Eating Disorders |volume=30 |issue=3 |pages=346–9 |year=2001 |month=November |pmid=11746295 |doi=10.1002/eat.1095}}</ref>'' ===ಮಾನಸಿಕವಾದ=== ಅನೋರೆಕ್ಸಿಯಾ ನರ್ವೋಸಾವು [[Axis I]]<ref>{{cite journal |author=Westen D, Harnden-Fischer J |title=Personality profiles in eating disorders: rethinking the distinction between axis I and axis II |url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-psychiatry_2001-04_158_4/page/547 |journal=The American Journal of Psychiatry |volume=158 |issue=4 |pages=547–62 |year=2001 |month=April |pmid=11282688 |doi=10.1176/appi.ajp.158.4.547}}</ref> ಎಂಬುದಾಗಿ ವಿಂಗಡನೆಯಾಗಿದ್ದು, (ಮೆದುಳಿಗೆ) ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಏರುಪೇರುಗಳ ಡಯಾಗ್ನಾಸ್ಟಿಕ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಮ್ಯಾನ್ಯುಯಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ಈ ([[DSM-IV]]) ರೋಗ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಬಹುದಾಗಿದೆ. Published by The [[American Psychiatric Association]]. ಈ DSM-IV ರೋಗವು ಪೀಡಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಅವರಾಗಿಯೇ ರೋಗ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಿಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. *'''DSM-IV-TR''' : AN ಗಾಗಿ ಮಾಡುವ ಡಯಾಗ್ನಾಸ್ಟಿಕ್ ಕ್ರೈಟೀರಿಯವು ತೂಕ ಹೆಚ್ಚುವಂಥ ಇಚ್ಛಾ ಭಯವು ಸೇರಿದೆ. ದೇಹದಲ್ಲಿನ ವಯಸ್ಸು ಮತ್ತು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ತೂಕದ 85% ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದೇಹ ತೂಕವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸುವುದು, ಮತ್ತು 3 ಕ್ರಮಾನುಗತ [[ಪೀರಿಯಡ್ ಗಳು]] ಮತ್ತು, ದೇಹ ತೂಕ ಇಳಿಕೆಯ ತೀವ್ರತೆ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ನಿರಾಕರಿಸುವಿಕೆ ಇರಬಹುದು, ಅಥವಾ ಆಕಾರದ ಬಾಕಿ ಉಳಿದ ಪ್ರಚೋದನೆ ಅಥವಾ ಒಬ್ಬನ ಸ್ವಂತ ರೂಪಕ್ಕೆ ತೂಕ, ಅಥವಾ, ಒಬ್ಬರ ಆಕಾರ ಅಥವಾ ತೂಕದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಅಡಚಣೆಯ ಅನುಭವ. ಅದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿಧಗಳಿವೆ : ದಿ ಬಿಂಜ್-ಈಟಿಂಗ್ (ಪಾನ-ಸೇವನೆ)/ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ತಿನ್ನಲು ಹೊಟ್ಟೆ ತೊಳೆದು ಶುದ್ಧಮಾದುವುದು. ಅಥವಾ ಅವರೇ ಸ್ವತಃ ಹೊಟ್ಟೆ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮಾಡದ ನಿಯಮಿತಗೊಳಿಸುವ ವಿಧಗಳು. **'''DSM-IV ನ ವಿಮರ್ಶೆ (ಟೀಕಾವಾದ)''', ಅಲ್ಲಿ ಡಯಾಗ್ನಾಸ್ಟಿಕ್ ಕ್ರೈಟೀರಿಯಾವನ್ನು DSM-IV ನಲ್ಲಿ ಅನೋರೆಕ್ಸಿಯಾ ನರ್ವೋಸಾಗಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದರ ವಿವಿಧ ಉದ್ದೇಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ನಿಯೋಜಿತ ತೂಕದ 85% ಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗೆ ದೇಹದ ತೂಕವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಗತ್ಯವು ಸೇರಿದೆ. ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಧಾನಕ್ಕಾಗಿ [[(ಮುಟ್ಟು ಕಟ್ಟುವಿಕೆ) ಅಮೆನೋರಿಯಾ]] ದ ಅಗತ್ಯ; ಕೆಲವು ಹೆಂಗಸರು AN ನ ಎಲ್ಲಾ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವರು ಮತ್ತು ಋತುಮತಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತಾರೆ. (ಪುನರಾರಂಭಿಸುವರು)<ref>{{cite journal |author=Gendall KA, Joyce PR, Carter FA, McIntosh VV, Jordan J, Bulik CM |title=The psychobiology and diagnostic significance of amenorrhea in patients with anorexia nervosa |journal=Fertility and Sterility |volume=85 |issue=5 |pages=1531–5 |year=2006 |month=May |pmid=16600234 |doi=10.1016/j.fertnstert.2005.10.048}}</ref> ಯಾರ್ಯಾರು ಈ ಕ್ರೈಟೀರಿಯಾವನ್ನು ಸಂಧಿಸಿಲ್ಲವೊ ಅಂಥವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೀಗೆ ವಿಂಗಡಿಸಿದ್ದಾರೆ [[ಸೇವನಾಕಾಯಿಲೆ ಆದರೆ ಬೇರೆಯಾದೆಂದೂ ಗುರುತಿಸಲಾಗದು]] ಈ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಪರಿಣಾಮ ಇಚ್ಛಾನುಸಾರವಾದುದು ಮತ್ತು ಜೀವ ವಿಮೆಯ ಖರ್ಚು ವೆಚ್ಚವನ್ನು ತುಂಬಿಕೊಡಲಾಗುವುದು<ref>{{cite journal |doi=10.1177/1078390308320288 |title=Amenorrhea as a Diagnostic Criterion for Anorexia Nervosa: A Review of the Evidence and Implications for Practice |year=2008 |last1=Smith |first1=A. T. |last2=Wolfe |first2=B. E. |journal=Journal of the American Psychiatric Nurses Association |volume=14 |pages=209}}</ref> AN ಸಬ್‌ಟೈಪ್‌ನ ಕಾಲಾವಧಿಯು ವಿಭಾಗೀಯವಾಗಿ ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಗಣನೆಗಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಬಿಂಜ್ ಈಟಿಂಗ್/ಪರ್ಜಿಂಗ್ ಈ ವಿಧಗಳ ನಡುವಿನ ಡಯಾಗ್ನಾಸ್ಟಿಕ್ ಸರಿಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ರಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟಿಂಗ್ ವಿಧ ಮತ್ತು ರೋಗಿಯ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆ ಮಾಡುವ ಪ್ರೌವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಇಬ್ಬರು ನಡುವೆ ಮೂಡಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Eddy KT, Dorer DJ, Franko DL, Tahilani K, Thompson-Brenner H, Herzog DB |title=Diagnostic crossover in anorexia nervosa and bulimia nervosa: implications for DSM-V |url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-psychiatry_2008-02_165_2/page/245 |journal=The American Journal of Psychiatry |volume=165 |issue=2 |pages=245–50 |year=2008 |month=February |pmid=18198267 |doi=10.1176/appi.ajp.2007.07060951}}</ref><ref>[http://www.medscape.com/viewarticle/557479DSM-IV Diagnostic Criteria for Eating Disorders May Be Too Stringent]</ref> *[[ICD-10]]: ಕ್ರೈಟೀರಿಯಾ ಎಲ್ಲಾ ಸಮಾನವಾಗಿ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿವೆ ಆದರೆ ಇದರೊಂದಿಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿರುವರು. # ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ದೇಹ ತೂಕವನ್ನು ಇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರೇರೇಪಿತರಾಗುವಂತಹ ಹಲವು ದಾರಿಗಳು ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ದೇಹ ತೂಕವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು. (ಕೊಬ್ಬಿನ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಸ್ವತಃ ವಾಂತಿ ಮಾಡುವ ಕ್ರಿಯೆ, ಸ್ವತಃ ಹೊಟ್ಟೆ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುವಿಕೆ, ಅತ್ಯಧಿಕ ಕಸರತ್ತು ಹಸಿವು ದಮನ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸುವುದು). # ಕ್ರಮೇಣ ಪ್ರಾಯಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಕುಂಠಿತಗೊಂಡಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಬಂಧಿತರಾದಲ್ಲಿ. # ಕೆಲವು ದೈಹಿಕವಾದ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ ''"ವೈಡ್ ಸ್ಪ್ರೆಡ್ [[ಎಂಡೋಕ್ರೈನ್]] ಅವ್ಯವಸ್ತತೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು [[ಹೈಪೋಥಲ್ಯಾಮಿಕ್]]-[[ಪಿಟ್ಯೂಟರಿ]]-[[ಗೊನ್ಯಾಡ್]] al ಆಕ್ಸಿಸ್ ಹೆಂಗಸರಲ್ಲಿ [[ಅಮೆನೊರೋಯಿ]]ವಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಗಂಡಸರಲ್ಲಿ ಲೈಂಗಿಕ ಆಸಕ್ತಿಯ ಮತ್ತು ಸಂಭೋಗ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಕೊರತೆಯಂತೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.'' ''ಅಲ್ಲಿ [[ಹಾರ್ಮೋನ್ ಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ]]ಯ ಹಂತಗಳು ಸಹ ಏರಿಕೆಯಾಗಬಹುದಾಗಿದೆ, [[ಕಾರ್ಟಿಸೋಲ್]] ಹಂತಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಥೈರಾಯಿಡ್]] ಹಾರ್ಮೋನ್ ಮತ್ತು ಇನ್ಸೂಲಿನ್ ಸ್ರವಿಸುವಿಕೆಯ ವೈಫಲ್ಯಗಳ ಪೆರಿಫ್ಹೆರಲ್ [[ಮೆಟಾಬಾಲಿಸಂ]]'' ನಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ====ಡಿಫರೆನ್ಷಿಯಲ್ ರೋಗ ನಿರ್ಣಯ==== {{Main|Differential diagnoses of anorexia nervosa}} ಹಲವಾರು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ನಿಯಮಗಳು ಸಹ ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಅನೋರೆಕ್ಸಿಯಾ ನರ್ವೋಸಾ ಎಂಬ ರೋಗವೆಂದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತಪ್ಪಾದ ರೋಗ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವುದನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದರೂ ಸರಿಯಾದ ಡಯಾಗ್ನೋಸಿಸ್ ಮಾಡಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. [[ಅಖಾಲೇಸಿಯಾ]] ದ ವರದಿಯಾಗಿರುವ ಕೇಸ್ ನಲ್ಲಿ AN ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ರೋಗ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಗಿತ್ತು. ಆ ರೋಗಿಯ ಮಾನಸಿಕ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಎರಡು ತಿಂಗಳು ಕಾಲ ನಿರ್ಭಂಧಿತವಾಗಿ ಕಾಲ ತಳ್ಳಿದ್ದನು,<ref>{{cite journal |author=Marshall JB, Russell JL |title=Achalasia mistakenly diagnosed as eating disorder and prompting prolonged psychiatric hospitalization |url=https://archive.org/details/sim_southern-medical-journal_1993-12_86_12/page/1405 |journal=Southern Medical Journal |volume=86 |issue=12 |pages=1405–7 |year=1993 |month=December |pmid=8272922 |doi=10.1097/00007611-199312000-00019}}</ref> ವಿವಿಧ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಮಾನಸಿಕ ವಿಷಯಗಳು ಅನೋರೆಕ್ಸಿಯಾ ನರ್ವೋಸಾದಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದಾದ ಅಂಶಗಳು ಇವೆ. ಬೇರೆ ಒಂದು Axis I [[ರೋಗ ಲಕ್ಷಣ ನಿರೂಪಣೆ]]ಗಾಗಿ ಕೆಲಮಾನದಂಡವನ್ನು ಭರ್ತಿ ಮಾಡಲು ಅಥವಾ ಒಂದು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಖಾಯಿಲೆ ಅದನ್ನು [[Axis II]] ಎಂದು ಸಂಕೇತಿಸಲಾಗಿದೆ (code) ಮತ್ತು ಹಾಗಾಗಿ ಅವನ್ನು ಸೇವನಾ ಖಾಯಿಲೆಯ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವಿಕೆಗೆ [[ಕೊಮೊರ್ಬಿಡ್]] ಎಂಬುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. Axis II ಖಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ಮೂರು (ಸಮುದಾಯಗಳ) "ಕ್ಲಸ್ಟರ್ಸ್" A, B, ಮತ್ತು C ಎಂಬುದಾಗಿ ಉಪ ಭಾಗಗಳಾನ್ನಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ತುರ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಘಟಕ]]ವು ವೈಯಕ್ತಿಕವಾದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ರೋಗಗಳ ಮತ್ತು (ಸೇವನಾ) ತಿನ್ನುವ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ನಡುವೆ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಇನ್ನೂ ಉದ್ಘಾಟಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Rosenvinge JH, Martinussen M, Ostensen E |title=The comorbidity of eating disorders and personality disorders: a meta-analytic review of studies published between 1983 and 1998 |journal=Eating and Weight Disorders |volume=5 |issue=2 |pages=52–61 |year=2000 |month=June |pmid=10941603}}</ref> ಕೆಲವು ಜನರು ಒಂದು (ಪ್ರಾರಂಭಿಕ) ಮೊದಲ ಕಾಯಿಲೆ ಹೊಂದಿರುವರು ಅದು ಮುಂದೆ ಸೇವನಾ ರೋಗದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅವರ ಶಸ್ತ್ರಭೇಧ್ಯತೆಯಿಂದ ಘಾಸಿಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite journal |author=Kaye WH, Bulik CM, Thornton L, Barbarich N, Masters K |title=Comorbidity of anxiety disorders with anorexia and bulimia nervosa |url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-psychiatry_2004-12_161_12/page/2215 |journal=The American Journal of Psychiatry |volume=161 |issue=12 |pages=2215–21 |year=2004 |month=December |pmid=15569892 |doi=10.1176/appi.ajp.161.12.2215}}</ref><ref>{{cite journal |author=Thornton C, Russell J |title=Obsessive compulsive comorbidity in the dieting disorders |url=https://archive.org/details/sim_international-journal-of-eating-disorders_1997-01_21_1/page/83 |journal=The International Journal of Eating Disorders |volume=21 |issue=1 |pages=83–7 |year=1997 |month=January |pmid=8986521 |doi=10.1002/(SICI)1098-108X(199701)21:1<83::AID-EAT10>3.0.CO;2-P}}</ref><ref>{{cite journal |author=Vitousek K, Manke F |title=Personality variables and disorders in anorexia nervosa and bulimia nervosa |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-abnormal-psychology_1994-02_103_1/page/137 |journal=Journal of Abnormal Psychology |volume=103 |issue=1 |pages=137–47 |year=1994 |month=February |pmid=8040475 |doi=10.1037/0021-843X.103.1.137}}</ref> ಕೆಲವು ಆನಂತರ ಅವುಗಳನ್ನು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Braun DL, Sunday SR, Halmi KA |title=Psychiatric comorbidity in patients with eating disorders |url=https://archive.org/details/sim_psychological-medicine_1994-11_24_4/page/859 |journal=Psychological Medicine |volume=24 |issue=4 |pages=859–67 |year=1994 |month=November |pmid=7892354 |doi=10.1017/S0033291700028956}}</ref> ತೀವ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸೇವನಾ ರೋಗದ ಲಕ್ಷಣಗಳ ವಿಧವು ಕೋಮೊರ್ಬಿಡಿಟಿ ಯ ಸೋಂಕು ತಗಲುವುದನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Spindler A, Milos G |title=Links between eating disorder symptom severity and psychiatric comorbidity |journal=Eating Behaviors |volume=8 |issue=3 |pages=364–73 |year=2007 |month=August |pmid=17606234 |doi=10.1016/j.eatbeh.2006.11.012}}</ref> ಈ ಕೊಮೊರ್ಬಿಡ್ ರೋಗಗಳು ತಮ್ಮಷ್ಟಕ್ಕೆ ಬಹು ವಿಧವಾದ ಡಯಾಗ್ನಾಸಿಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅಂಥವುಗಳು [[ಲೈಮ್ ಖಾಯಿಲೆ]] ಅಥವಾ [[ಹೈಪೊಥೈರಾಯಿಡಿಸಮ್]] ಎಂಬ ಹೋಲಿಕೆಯಿಲ್ಲದೆ ಭಿನ್ನ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡಲು ಈ ಮಾನಸಿಕ ನಿರುತ್ಸಾಹವೇ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. {| class="wikitable sortable " align="center" style="margin:1em;margin-top:0" ! style="background:#D2DDF3" colspan="2"|{{font color| #000000 | ಕೊಮೊರ್ಬಿಡ್ ಡಿಸಾರ್ಡರ್ಸ್ }} |- bgcolor="#FBF4CE" | [[ಅಕ್ಸಿಸ್ I]] | [[ಆಕ್ಸಿಸ್ II]] |- bgcolor="FBF4CE" | [[ಡಿಪ್ರೆಶನ್]]<ref>{{cite journal |author=Casper RC |title=Depression and eating disorders |journal=Depression and Anxiety |volume=8 |issue=Suppl 1 |pages=96–104 |year=1998 |pmid=9809221 |doi=10.1002/(SICI)1520-6394(1998)8:1+<96::AID-DA15>3.0.CO;2-4}}</ref> | [[ಒಬ್ಸೆಸ್ಸಿವ್ ಕಂಪಲ್ಸಿವ್ ಪರ್ಸನಾಲಿಟಿ ಡಿಸಾರ್ಡರ್]]<ref>{{cite journal |author=Serpell L, Livingstone A, Neiderman M, Lask B |title=Anorexia nervosa: obsessive-compulsive disorder, obsessive-compulsive personality disorder, or neither? |url=https://archive.org/details/sim_clinical-psychology-review_2002-06_22_5/page/647 |journal=Clinical Psychology Review |volume=22 |issue=5 |pages=647–69 |year=2002 |month=June |pmid=12113200 |doi=10.1016/S0272-7358(01)00112-X}}</ref> |- bgcolor="FBF4CE" | [[ಸಬ್‌ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಸ್ ಅಬ್ಯೂಸ್]], [[ಆಲ್ಕೊಹಾಲಿಸಂ]]<ref>{{cite journal |author=Bulik CM, Klump KL, Thornton L, ''et al.'' |title=Alcohol use disorder comorbidity in eating disorders: a multicenter study |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-clinical-psychiatry_2004-07_65_7/page/n160 |journal=The Journal of Clinical Psychiatry |volume=65 |issue=7 |pages=1000–6 |year=2004 |month=July |pmid=15291691 |doi=10.4088/JCP.v65n0718}}</ref> | | [[ಬಾರ್ಡರ್ ಲೈನ್ ಪರ್ಸನಾಲಿಟಿ ಡಿಸಾರ್ಡರ್]]<ref>{{cite journal |author=Larsson JO, Hellzén M |title=Patterns of personality disorders in women with chronic eating disorders |journal=Eating and Weight Disorders |volume=9 |issue=3 |pages=200–5 |year=2004 |month=September |pmid=15656014}}</ref> |- bgcolor="FBF4CE" | [[ಆಂಕ್ಸಿಯ್ಟಿ ಡಿಸಾರ್ಡರ್‌ಗಳು]]<ref>{{cite journal |author=Swinbourne JM, Touyz SW |title=The co-morbidity of eating disorders and anxiety disorders: a review |journal=European Eating Disorders Review : the Journal of the Eating Disorders Association |volume=15 |issue=4 |pages=253–74 |year=2007 |month=July |pmid=17676696 |doi=10.1002/erv.784}}</ref> | | [[ನಾರ್ಕಿಸ್ಸಿಸ್ಟಿಕ್ ಪರ್ಸನಾಲಿಟಿ ಡಿಸಾರ್ಡರ್]]<ref>{{cite journal |author=Ronningstam E |title=Pathological narcissism and narcissistic personality disorder in Axis I disorders |journal=Harvard Review of Psychiatry |volume=3 |issue=6 |pages=326–40 |year=1996 |pmid=9384963 |doi=10.3109/10673229609017201}}</ref> |- bgcolor="FBF4CE" | [[ಒಬ್ಸೆಸ್ಸಿವ್ ಕಂಪಲ್ಸಿವ್ ಡಿಸಾರ್ಡರ್]]<ref>{{cite journal |author=Anderluh MB, Tchanturia K, Rabe-Hesketh S, Treasure J |title=Childhood obsessive-compulsive personality traits in adult women with eating disorders: defining a broader eating disorder phenotype |url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-psychiatry_2003-02_160_2/page/242 |journal=The American Journal of Psychiatry |volume=160 |issue=2 |pages=242–7 |year=2003 |month=February |pmid=12562569 |doi=10.1176/appi.ajp.160.2.242}}</ref><ref>{{cite journal |author=Pinto A, Mancebo MC, Eisen JL, Pagano ME, Rasmussen SA |title=The Brown Longitudinal Obsessive Compulsive Study: clinical features and symptoms of the sample at intake |journal=The Journal of Clinical Psychiatry |volume=67 |issue=5 |pages=703–11 |year=2006 |month=May |pmid=16841619 |doi=10.4088/JCP.v67n0503}}</ref> | [[ಹಿಸ್ಟ್ರಿಯೋನಿಕ್ ಪರ್ಸನಾಲಿಟಿ ಡಿಸಾರ್ಡರ್]]<ref>{{cite journal |author=Lucka I, Cebella A |title=[Characteristics of the forming personality in children suffering from anorexia nervosa] |language=Polish |journal=Psychiatria Polska |volume=38 |issue=6 |pages=1011–8 |year=2004 |pmid=15779665}}</ref> |- bgcolor="FBF4CE" | [[ಅಟೆನ್ಷನ್-ಡೆಫಿಸಿಟ್-ಹೈಪರ್‌ಆಕ್ಟಿವಿಟಿ -ಡಿಸಾರ್ಡರ್]]<ref>{{cite journal |author=Dukarm CP |title=Bulimia nervosa and attention deficit hyperactivity disorder: a possible role for stimulant medication |journal=Journal of Women's Health |volume=14 |issue=4 |pages=345–50 |year=2005 |month=May |pmid=15916509 |doi=10.1089/jwh.2005.14.345}}</ref><ref>{{cite journal |author=Mikami AY, Hinshaw SP, Arnold LE, ''et al.'' |title=Bulimia nervosa symptoms in the multimodal treatment study of children with ADHD |url=https://archive.org/details/sim_international-journal-of-eating-disorders_2010-04_43_3/page/248 |journal=The International Journal of Eating Disorders |volume=43 |issue=3 |pages=248–59 |year=2010 |month=April |pmid=19378318 |doi=10.1002/eat.20692}}</ref><ref>{{cite journal |author=Biederman J, Ball SW, Monuteaux MC, Surman CB, Johnson JL, Zeitlin S |title=Are girls with ADHD at risk for eating disorders? Results from a controlled, five-year prospective study |journal=Journal of Developmental and Behavioral Pediatrics |volume=28 |issue=4 |pages=302–7 |year=2007 |month=August |pmid=17700082 |doi=10.1097/DBP.0b013e3180327917}}</ref><ref>{{cite journal |author=Cortese S, Bernardina BD, Mouren MC |title=Attention-deficit/hyperactivity disorder (ADHD) and binge eating |url=https://archive.org/details/sim_nutrition-reviews_2007-09_65_9/page/404 |journal=Nutrition Reviews |volume=65 |issue=9 |pages=404–11 |year=2007 |month=September |pmid=17958207 |doi=10.1111/j.1753-4887.2007.tb00318.x}}</ref> | | [[ಅವಾಯ್ಡೆಂಟ್ ಪರ್ಸನಾಲಿಟಿ ಡಿಸಾರ್ಡರ್]]<ref>{{cite journal |author=Bruce KR, Steiger H, Koerner NM, Israel M, Young SN |title=Bulimia nervosa with co-morbid avoidant personality disorder: behavioural characteristics and serotonergic function |url=https://archive.org/details/sim_psychological-medicine_2004-01_34_1/page/113 |journal=Psychological Medicine |volume=34 |issue=1 |pages=113–24 |year=2004 |month=January |pmid=14971632 |doi=10.1017/S003329170300864X}}</ref> |- |} *[[ಬಾಡಿ ಡಿಸ್ಮಾರ್ಫಿಕ್ ಡಿಸಾರ್ಡರ್]](BDD) ಇದು ಒಂದು [[ಸೊಮೆಟೊಫಾರ್ಮ್ ಡಿಸಾರ್ಡರ್]] ಎಂಬಂತೆ ಪಟ್ಟಿಕರಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಇದು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 2% ತನಕ ಸೋಂಕನ್ನು ಹರಡಿದೆ. BDD ಎಂಬುದನ್ನು ತೀವ್ರವಾದ [[ಪರ್ಯಾಯ ಲೋಚನಗಳು]] ಇಂದೆ ವೈಶಿಷ್ಟಗೊಳಿಸಲಾತಿದ್ದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅಥವಾ ದೈಹಿಕವಾದ ಬಿರುಕಿನ ಗ್ರಹಿಕೆ ಉಂಟಾಗುವುದು. ಸಮಾನವಾಗಿ ಗಂಡಸರು ಮತ್ತು ಹೆಂಗಸರಲೆಲ್ಲಾ BDD ಯೂ ಪತ್ತೆಯಾಗುತ್ತಲೆ ಬಂದಿದೆ. ಈಗಿರುವಾಗ BDD ಯನ್ನು ಅನೋರೆಕ್ಸಿಯಾ ನರ್ವೋಸಾ ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ರೋಗವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾಗುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದೇವೆ. AN ಕೇಸಗಳ 25% ನಿಂದ 39% ಒಳಗೆ ಈ ತಪ್ಪು ಕೊಮೋರ್ಬಿಡ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಲೇ ಇದೆ. BDD ಯೂ ಸುಧೀರ್ಘವಾದ ರೋಗವಾಗಿದ್ದು ಶಕ್ತಿಗುಂದಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ ಇದರಿಂದ ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಏಕಾಂಗಿತನ, ತೀವ್ರ ನಿರುತ್ಸಾಹ, ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಕಲ್ಪನೆ ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಹೀಗೆ BDD ಯೂ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ನ್ಯೂರೋಇಮೆಜಿಂಗ್ ಅಧ್ಯಯನವು ಮುಖದ ನೈಜ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಮಾಪನ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಎಡ ಗೋಳಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಆ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಎಡ [[ಲ್ಯಾಟರಲ್ ಪ್ರೀಫ್ರಂನ್ಟಲ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್]], ಲ್ಯಾಟರಲ್ [[ಟೆಂಪೋರಲ್ ಲೊಬೆ]] ಮತ್ತು ಎಡ [[ಪೆರಿಯಾಟಲ್ ಲೊಬೆ]] ಗಳನ್ನು ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಗೋಳಾರ್ಧ ಅಸಮತೋಲನವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. BDD ಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮಾಹಿತಿ ಇರುವ ಕೇಸ್ ಒಬ್ಬ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಪುರಷನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಅದು ಉರಿಊತ ಕೆರಳಿಸುವ ಮೆದುಳಿನ ಕಾರ್ಯವೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. ನ್ಯೂರೋಇಮೆಜಿಂಗ್, ಫ್ರೆಂಟೋಟೆಂಪೋರಲ್ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಕ್ಷೀಣತೆಯ (ಸವೆತ) ಇರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>ಗ್ಯಾಬ್ಬೇ ವಿ. New onset of body dysmorphic disorder following frontotemporal lesion. ನರವಿಜ್ಞಾನ 2003 Jul 8;61(1):123-5.PMID 12847173</ref><ref>ಫಿಲಿಪ್ಸ್ KA,''et al.'' A comparison of delusional and nondelusional body dysmorphic disorder in 100 cases. Psychopharmacol Bull. 1994;30(2):179-86.PMID 7831453</ref><ref>ಫೆಯ್ಸ್‌ನರ್ JD, ಟೌನ್ಸೆಂಡ್ ಜೆ, ಬಿಸ್ಟ್ರಿಟ್‌ಸ್ಕಿ ಎ, ಬೂಕ್‌ಹೇಮರ್ ಎಸ್..Visual information processing of faces in body dysmorphic disorder. Arch Gen Psychiatry. 2007 Dec;64(12):1417-25.PMID 18056550</ref><ref>ಫೆಯ್ಸ್‌ನರ್ JD, ಯಾರ್ಯುರಾ-ಟೊಬಿಯಾಸ್ ಜೆ, ಸಕ್ಸೇನಾ ಎಸ್.ಬಾಡಿ ಇಮೇಜ್. The pathophysiology of body dysmorphic disorder. 2008 Mar;5(1):3-12. Epub 2008 Mar 7.PMID 18314401</ref><ref>ಫೆಯುನ್ಸರ್ JD, ಟೌನ್ಸೆಂಡ್ ಜೆ, ಬಿಸ್ಟ್ರಿಟ್‌ಸ್ಕಿ ಎ, ಬೂಕ್‌ಹೇಮರ್ ಎಸ್. ಆರ್ಚ್ ಜೆನ್ ಸೈಕಿಯಾಟ್ರಿ. 2007 Dec;64(12):1417-25. Visual information processing of faces in body dysmorphic disorder. PMID 18056550</ref> ಅನೋರೆಕ್ಸಿಯಾ ನರ್ವೊಸಾದ ಡಯಾಗ್ನಾಸೆಸ್ ಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೆನೆಂದರೆ [[ಬುಲಿಮಿಯಾ ನರ್ವೋಸಾ]] ಮತ್ತು [[ಈಟಿಂಗ್ ಡಿಸಾರ್ಡರ್ ನಾಟ್ ಅದರ್ ವೈಸ್ ಸ್ಪೆಸಿಫೈಡ್]] (EDNOS) ಅನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಮಾಡಲು ಕಷ್ಟ. ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗೊಳಪಟ್ಟ ರೋಗಿಗಳ ನಡುವ ಗಣನೀಯವಾದ ರೋಗದ ವ್ಯಾಪಕವಿದೆ. ಒಬ್ಬ ರೋಗಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಡವಳಿಕೆ ಅಥವಾ ಗುಣಲಕ್ಷಣದ ತೋರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಸಣ್ಣ ಬದಲಾವಣೆಗಳು "ಅನೋರೆಕ್ಸಿಯಾ ನರ್ವೋಸಾ : ಪಾನಕೇಳಿ-ಸೇವನಾ ವಿಧ" ದಿಂದ ಬುಲಿಮಿಯಾ ನರ್ವೋಸಾಕ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಒಂದೊಂದು ಡಯಾಗ್ನಾಸಿಸ್ ಬಿನ್ನವಾಗಿರಬಹುದು. ಒಂದು ಸೇವನಾ ಖಾಯಿಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಹಲವು ರೀತಿಯ ಡಾಯಾಗ್ನಾಸೆಸ್ ಗಳಿಗೆ ಒಳಪಡುವುದು ಅಸಮಾನ್ಯವಾದುದೇನಲ್ಲ ಅವನ ಅಥವಾ ಅವಳ ನಡವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಲ ಬದಲಾದಂತೆ ಡಯಗ್ನಾಸಗಳು ಸಹ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Zucker1">{{cite journal |author=Zucker NL, Losh M, Bulik CM, LaBar KS, Piven J, Pelphrey KA |title=Anorexia nervosa and autism spectrum disorders: guided investigation of social cognitive endophenotypes |journal=Psychological Bulletin |volume=133 |issue=6 |pages=976–1006 |year=2007 |month=November |pmid=17967091 |doi=10.1037/0033-2909.133.6.976 |url=http://www.duke.edu/web/mind/level2/faculty/labar/pdfs/Zucker_et_al_2007.pdf}}</ref> ==ಚಿಕಿತ್ಸಾಕ್ರಮ== ಅನೋರೆಕ್ಸಿಯಾ ನರ್ವೋಸಾಗೆ ಮಾಡುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ. 1) ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಒಂದು ಆರೋಗ್ಯಯುತ ತೂಕದೊಂದಿಗೆ ಪುನಶ್ಚೇತನ ಗೊಳಿಸುವುದು, 2) ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮಾನಸಿಕ ಖಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವುದು, 3) ಅನಾರೋಗ್ಯ ಪೀಡಿತ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಗೆ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರೆ ಅಂತಹ ನಡವಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಕಡೆಮೆ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಹೊರ ಹಾಕುವುದು.<ref>{{cite journal | author = National Institute of Mental Health | url = http://www.nimh.nih.gov/health/publications/eating-disorders/anorexia-nervosa.shtml | title = ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು | access-date = 2010-06-09 | archive-date = 2010-05-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100527171907/http://www.nimh.nih.gov/health/publications/eating-disorders/anorexia-nervosa.shtml | url-status = dead }}</ref> *ಆಹಾರಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು **AN ನ ಚಿಕೆತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ [[ಸತು]] ಪೂರೈಕೆಯು ಬಹು ಲಾಭದಾಯಕವೆಂದು ಹಲವಾರು ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತಲೇ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಸತು ಕೊರತೆಯಿಂದ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಪೀಡಿತರಲ್ಲದ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಇದು ದೇಹದ ತೂಕ ಪಡೆಯಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Safai-Kutti S |title=Oral zinc supplementation in anorexia nervosa |journal=Acta Psychiatrica Scandinavica. Supplementum |volume=361 |issue= |pages=14–7 |year=1990 |pmid=2291418}}</ref> {{Quotation|"On the basis of these findings and the low toxicity of zinc, zinc supplementation should be included in the treatment protocol for anorexia nervosa". <ref>{{cite journal |author=Su JC, Birmingham CL |title=Zinc supplementation in the treatment of anorexia nervosa |journal=Eating and Weight Disorders |volume=7 |issue=1 |pages=20–2 |year=2002 |month=March |pmid=11930982}}</ref><br> CONCLUSIONS: Oral administration of 14 mg of elemental zinc daily for 2 months in all patients with AN should be routine.<ref>{{cite journal |author=Birmingham CL, Gritzner S |title=How does zinc supplementation benefit anorexia nervosa? |journal=Eating and Weight Disorders |volume=11 |issue=4 |pages=e109–11 |year=2006 |month=December |pmid=17272939 |url=http://www.kurtis.it/abs/index.cfm?id_articolo_numero=3347 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> }} * **[[ಅತ್ಯಾವಶ್ಯಕವಾದ ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲಗಳು]] : ಹಲವಾರು [[ನರದೌರ್ಬಲ್ಯ ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ವಸ್ತ]] ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಲಾಭದಾಯಕವೆಂದು ಈ [[ಒಮೆಗಾ-3 ಫ್ಯಾಟಿ ಆಸಿಡ್]] ಡೊಕೊಸಾಹೆಕ್ಸಾಇನೋಯಿಕ್ ಆಸಿಡ್ (DHA) ಮತ್ತು ಐಕೋಸಪೆಂಟಾಇನೋಯಿಕ್ ಆಸಿಡ್ (EPA) ಗಳು ತೋರಿಸುತ್ತಲೇ ಬಂದಿವೆ. ತೀವ್ರ AN ನ ಕೇಸಿನಲ್ಲಿ [[ಈಥೈಲ್]]-ಐಕೋಸಪೆಂಟಾಇನೋಯಿಕ್ ಆಸಿಡ್ (E-EPA) ಮತ್ತು [[ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು]] ಇವುಗಳಿಂದ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಿದ್ದಾಗ ಶೀಘ್ರ ಆರೋಗ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಂದರೆಂಬ ವರದಿಯು ಅಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Ayton AK, Azaz A, Horrobin DF |title=Rapid improvement of severe anorexia nervosa during treatment with ethyl-eicosapentaenoate and micronutrients |journal=European Psychiatry |volume=19 |issue=5 |pages=317–9 |year=2004 |month=August |pmid=15276668 |doi=10.1016/j.eurpsy.2004.06.002}}</ref> DHA ಮತ್ತು EPA ಗಳ ಪೂರೈಕೆಯಿಂದ AN ನ ಹಲವು ಕೊಮೊರ್ಬಿಡ್ ರೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಅತೀ ಅನುಕೂಲವಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತಲೇ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಏಕಾಗ್ರತ ಕೊರತೆ / ಹೈಪರ್ ಆಕ್ಟಿವಿಟಿ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತತೆ (ADHD), (ಕಲ್ಪನಾ ಮಗ್ನತೆ) ಆಟಿಸಂ, ದೊಡ್ಡ ನಿರುತ್ಸಾಹದ ಕಾಯಿಲೆ (MDD),<ref>{{cite journal |author=Lucas M, Asselin G, Mérette C, Poulin MJ, Dodin S |title=Ethyl-eicosapentaenoic acid for the treatment of psychological distress and depressive symptoms in middle-aged women: a double-blind, placebo-controlled, randomized clinical trial |url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-clinical-nutrition_2009-02_89_2/page/641 |journal=The American Journal of Clinical Nutrition |volume=89 |issue=2 |pages=641–51 |year=2009 |month=February |pmid=19116322 |doi=10.3945/ajcn.2008.26749}}</ref> ಬೈಪೋಲಾರ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತತೆ, ಬಾರ್ಡರ್ ಲೈನ್ ಪರ್ಸ್ನಾಲಿಟಿ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತತೆ ಇವೆಲ್ಲವೂಗಳಿಗೂ DHA ಮತ್ತು EPA ಗಳ ಪೂರೈಕೆಯು ತುಂಬ ಅನಕೂಲಕರವಾಗಿದೆ. DHA ಮತ್ತು EPA ಗಳ ಪೂರೈಕೆಯು ಜ್ಞಾನ ಗ್ರಹಣದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದೆ. DHA ಮತ್ತು EPA ಗಳ ಕಡಿಮೆ (ಟಿಶ್ಯೂ) ಜೀವಕೋಶ ಹಂತಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಉತ್ಕರ್ಷಗೊಂಡ ಜ್ಞಾನ ಸಂಬಂಧಿತ ಕ್ಷೀಣತೆ ಮತ್ತು ಸೌಮ್ಯ ಅರಿವು ಸಂಬಂಧಿತ ದುರ್ಬಲತೆ (ಮೈಲ್ಡ್ ಕಾಗ್ನಿಟಿವ್ ಇಮ್ಪೇರ್ಮೆಂಟ್ - MCI) ಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ.<ref>{{cite journal |author=McNamara RK, Able J, Jandacek R, ''et al.'' |title=Docosahexaenoic acid supplementation increases prefrontal cortex activation during sustained attention in healthy boys: a placebo-controlled, dose-ranging, functional magnetic resonance imaging study |journal=The American Journal of Clinical Nutrition |volume=91 |issue=4 |pages=1060–7 |year=2010 |month=April |pmid=20130094 |doi=10.3945/ajcn.2009.28549 |pmc=2844685}}</ref><ref>{{cite journal |author=Kidd PM |title=Omega-3 DHA and EPA for cognition, behavior, and mood: clinical findings and structural-functional synergies with cell membrane phospholipids |journal=Alternative Medicine Review |volume=12 |issue=3 |pages=207–27 |year=2007 |month=September |pmid=18072818 |url=http://www.thorne.com/altmedrev/.fulltext/12/3/207.pdf |access-date=2010-06-09 |archive-date=2010-02-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100215155100/http://www.thorne.com/altmedrev/.fulltext/12/3/207.pdf |url-status=dead }}</ref> **[[ಪೋಷಕಾಂಶ]] ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ<ref>{{cite journal |author=Latner JD, Wilson GT |title=Cognitive-behavioral therapy and nutritional counseling in the treatment of bulimia nervosa and binge eating |journal=Eating Behaviors |volume=1 |issue=1 |pages=3–21 |year=2000 |month=September |pmid=15001063 |doi=10.1016/S1471-0153(00)00008-8}}</ref><ref>{{cite journal |author=Breen HB, Espelage DL |title=Nutrition expertise in eating disorders |journal=Eating and Weight Disorders |volume=9 |issue=2 |pages=120–5 |year=2004 |month=June |pmid=15330079}}</ref> ***[[ಮೆಡಿಕಲ್ ನ್ಯೂಟ್ರೀಷನ್ ಥೆರಪಿ (ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪೋಷಕಾಂಶ ಥೆರಪಿ) ; (MNT) ಇದನ್ನು ನ್ಯೂಟ್ರೀಷನ್ ಥೆರಪಿ ಎಂದು ಕೂಡ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. MNT ಯು ಪೋಷಕಾಂಶ ನೀಡುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಅಥವಾ ಥೆರಪಿಯು, ಬೆಳವಣಿಗೆ ಅಥವಾ ಪೋಷಕಾಂಶ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುವುದು. ಇದು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಹಿನ್ನಲೆ, ಮಾನಸಿಕ ಹಿನ್ನಲೆ, ದೈಹಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಆಹಾರದ ಹಿನ್ನೆಲೆಗಳ ಒಂದು ಸವಿವರವಾದ (ಅಳತೆಯ) ನಿರ್ಧಾರಣೆಯ ಮೇಲೆ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ.|ಮೆಡಿಕಲ್ ನ್ಯೂಟ್ರೀಷನ್ ಥೆರಪಿ (ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪೋಷಕಾಂಶ ಥೆರಪಿ) ; (MNT) ಇದನ್ನು ನ್ಯೂಟ್ರೀಷನ್ ಥೆರಪಿ ಎಂದು ಕೂಡ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. MNT ಯು ಪೋಷಕಾಂಶ ನೀಡುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಅಥವಾ ಥೆರಪಿಯು, ಬೆಳವಣಿಗೆ ಅಥವಾ ಪೋಷಕಾಂಶ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುವುದು. ಇದು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಹಿನ್ನಲೆ, ಮಾನಸಿಕ ಹಿನ್ನಲೆ, ದೈಹಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಆಹಾರದ ಹಿನ್ನೆಲೆಗಳ ಒಂದು ಸವಿವರವಾದ (ಅಳತೆಯ) ನಿರ್ಧಾರಣೆಯ ಮೇಲೆ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Perelygina L, Patrusheva I, Manes N, Wildes MJ, Krug P, Hilliard JK |title=Quantitative real-time PCR for detection of monkey B virus (Cercopithecine herpesvirus 1) in clinical samples |journal=Journal of Virological Methods |volume=109 |issue=2 |pages=245–51 |year=2003 |month=May |pmid=12711069 |doi=10.1016/S0166-0934(03)00078-8}}</ref><ref>{{cite journal |author=Whisenant SL, Smith BA |title=Eating disorders: current nutrition therapy and perceived needs in dietetics education and research |journal=Journal of the American Dietetic Association |volume=95 |issue=10 |pages=1109–12 |year=1995 |month=October |pmid=7560681 |doi=10.1016/S0002-8223(95)00301-0}}</ref><ref>{{cite journal |author= |title=Position of the American Dietetic Association: Nutrition intervention in the treatment of anorexia nervosa, bulimia nervosa, and other eating disorders |journal=Journal of the American Dietetic Association |volume=106 |issue=12 |pages=2073–82 |year=2006 |month=December |pmid=17186637 |doi= 10.1016/j.jada.2006.09.007 |last1= American Dietetic |first1= Association}}</ref>]] *ಔಷಧ ಚಿಕಿತ್ಸೆ **[[ಒಲ್ಯಾನ್ಜಪೈನ್]]: AN ನ ಕೆಲವು ಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವಾಗ ತುಂಬಾ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರುವುದೆಂದು ಒಲ್ಯಾನ್ ಜಪೈನ್ ತೋರಿಸುತ್ತಾ ಇದೆ. [[ಬಾಡಿ ಮಾಸ್ ಇಂಡೆಕ್ಸ್]] ನ್ನು ಏರಿಸಲೆಂದು ಗೀಳುತನತ್ವವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲೆಂದು, ಹಾಗೂ ಆಹಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ಗೀಳಿನ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲೆಂದು ಹೀಗೆ ಇವೆಲ್ಲವಕ್ಕೂ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿರಲೆಂದು ಈ ಚಿಕೆತ್ಸೆ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. *ಸೈಕೊಥೆರಪಿ/ಕಾಗ್ನಿಟಿವ್ ರಿಮಿಡಿಯೇಶನ್ **[[ಕಾಗ್ನಿಟಿವ್ ಬಿಹೇವಿಯರಲ್ ಥೆರಪಿ]] (CBT) "ಈ CBT ಯ ಸಾಮ್ಯಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಥೆರಪಿಗಳ ಒಂದು ವರ್ಗೀಕರಣಕ್ಕೆ ತುಂಬಾ ಸಾಮಾನ್ಯಾವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಪದವಾಗಿದೆ. ಕಾಗ್ನಿಟೀವ್-ಬಿಹೇವಿಯರಲ್ ಥೆರಪಿಗೆ (ಜ್ಞಾನಗ್ರಹಣ-ನಡವಳಿಕೆಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ) ಈಗ ಹಲವು ವಿಧದ ಮಾರ್ಗೋಪಾಯಗಳಿವೆ. CBT ಯು ಅನೋರೆಕ್ಸಿಯಾ ನರ್ವೋಸಾವಿರುವ ತಾರುಣ್ಯದವರು ಮತ್ತು ಯುವಕರಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಸಹಾಯಕಾರಿ ಎಂದು ಒಂದು [[ಸಾಕ್ಷಿಯಾಧಾರಿತ]] ರೂಪದದಾಖಲೆಯಿರುವ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿನ ದಿನಾಂಕವು ತೋರಿಸಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Pike KM, Walsh BT, Vitousek K, Wilson GT, Bauer J |title=Cognitive behavior therapy in the posthospitalization treatment of anorexia nervosa |url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-psychiatry_2003-11_160_11/page/2046 |journal=The American Journal of Psychiatry |volume=160 |issue=11 |pages=2046–9 |year=2003 |month=November |pmid=14594754 |doi=10.1176/appi.ajp.160.11.2046}}</ref><ref>{{cite journal |author=Bowers WA, Ansher LS |title=The effectiveness of cognitive behavioral therapy on changing eating disorder symptoms and psychopathology of 32 anorexia nervosa patients at hospital discharge and one year follow-up |journal=Annals of Clinical Psychiatry |volume=20 |issue=2 |pages=79–86 |year=2008 |pmid=18568579 |doi=10.1080/10401230802017068}}</ref><ref>{{cite journal |author=Ball J, Mitchell P |title=A randomized controlled study of cognitive behavior therapy and behavioral family therapy for anorexia nervosa patients |journal=Eating Disorders |volume=12 |issue=4 |pages=303–14 |year=2004 |pmid=16864523 |doi=10.1080/10640260490521389}}</ref> {| class="wikitable sortable " style="text-align:center;margin-left:1em;float:right" | bgcolor="#cedff2" colspan="5"| '''ಕಾಗ್ನಿಟಿವ್ ಬಿಹೇವಿಯೋರಲ್ ಥೆರಪೀಗಳು''' |- | bgcolor="#FBF4CE"|[[ರ್ಯಾಷನಲ್ ಎಮೋಟಿವ್ ಬಿಹೇವಿಯರ್ ಥೆರೆಪಿ]] | bgcolor="#FBF4CE"|[[ಡೈಯಲೆಕ್ಟಿಕಲ್ ಬಿಹೇವಿಯರ್ ಥೆರಪಿ]]<ref>{{cite journal |author=Schneider N, Korte A, Lenz K, Pfeiffer E, Lehmkuhl U, Salbach-Andrae H |title=[Subjective evaluation of DBT treatment by adolescent patients with eating disorders and the correlation with evaluations by their parents and psychotherapists] |language=German |journal=Zeitschrift Für Kinder |volume=38 |issue=1 |pages=51–7 |year=2010 |month=January |pmid=20047176 |doi=10.1024/1422-4917.a000006}}</ref> | bgcolor="#FBF4CE"|[[ರ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿವಿಂಗ್ ಥೆರಪಿ]] | bgcolor="#FBF4CE"|[[ರ್ಯಾಷನಲ್ ಬಿಹೇವಿಯರ್ ಥೆರಪಿ]] | bgcolor="#FBF4CE"|[[ಕಾಗ್ನಿಟಿವ್ ಥೆರಪಿ]] |- |} * **[[(ಸ್ವೀಕಾರ ಮತ್ತು ಒಪ್ಪಂದ ಚಿಕಿತ್ಸೆ) ಅಕ್ಸೆಪ್ಟೆಂನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಕಮಿಟ್ಮೆಂಟ್ ಥೆರಪಿ]] : CBT ಎಂಬ ಒಂದು ವಿಧವು AN ನ ಒಂದು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಭರವಸೆ ಮೂಡಿಸಿ ತನ್ನ ಮಹತ್ವ ತೋರಿಸಿದೆ. ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಆಗಿ ''ಅನುಭವ ಹೊಂದಿದ ಭಾಗಿದಾರರು'' ಕೆಲವು ಅಳತೆ ಮಾನಗಳಲ್ಲೇ ಮಹತ್ವಯುತ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಪಡೆದಿರುವರು, ಒಂದು ವರ್ಷದ ಅಭ್ಯಾಸದಲ್ಲೇ ಯಾವುದೇ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ರೋಗಿಗಳು ತೂಕ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮ ಅನುಭವಿಸಿಲ್ಲ.<ref>{{cite journal |author=Berman MI, Boutelle KN, Crow SJ |title=A case series investigating acceptance and commitment therapy as a treatment for previously treated, unremitted patients with anorexia nervosa |journal=European Eating Disorders Review |volume=17 |issue=6 |pages=426–34 |year=2009 |month=November |pmid=19760625 |doi=10.1002/erv.962}}</ref> <div style="background:#CCC;border:1px solid #666;float:right;width:20%;padding:1em;margin:0 0 1em 1em"> '''<span style="color:green">ಹಸಿರು</span> <span style="color:red">ಕೆಂಪು</span> <span style="color:blue">ನೀಲಿ</span>''' <br>'''<span style="color:purple">ನೇರಳೆ ಬಣ್ಣ</span> <span style="color:blue">ನೀಲಿ</span> <span style="color:purple">ನೇರಳೆ ಬಣ್ಣ</span>''' ---- '''<span style="color:red">ನೀಲಿ</span> <span style="color:green">ನೇರಳೆ ಬಣ್ಣ</span> <span style="color:blue">ಕೆಂಪು</span>''' <br>'''<span style="color:blue">ಹಸಿರು</span> <span style="color:red">ನೇರಳೆ ಬಣ್ಣ</span> <span style="color:purple">ಹಸಿರು</span>''' ---- <div align="center">[[ಸ್ಟ್ರೂಪ್ ಪರೀಕ್ಷೆ]]:</div> [[ಕಾಗ್ನಿಟಿವ್ ರಿಮಿಡಿಯೇಷನ್ ಥೆರಪಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡನೆಯ ಸೆಟ್ ಬಣ್ಣಗಳ ಶಬ್ಧಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲನೆಯ ಸೆಟ್ ಹೆಸರಿಸುವುದು ಸುಲಭ </div> * **[[ಕಾಗ್ನಿಟೀವ್ ರೆಮಿಡಿಯೇಷನ್ ಥೆರಪಿ]](CRT): ಇದು ಒಂದು ಜ್ಞಾನಗ್ರಹಣ ಸಂಬಂಧಿತ ಹಿಂದಿನ ಆರೋಗ್ಯದ ಪುನರ್ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿದೆ. ಮೆದುಳು ನರ ಸಂಬಂಧಿತ ಅರಿವಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲೆಂದು ಲಂಡಂನ್ ನ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದು, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಂಥ ಶಕ್ತಿಗಳೆಂದರೆ ಗಮನ, (ಏಕಾಗ್ರ), [[ವರ್ಕಿಂಗ್ ಥೆರಪಿ]], [[ಕಾಗ್ನಿಟೀವ್ ಫ್ಲಕ್ಸಿಬಿಲಿಟಿ]] ಮತ್ತು [[ಪ್ಲಾನಿಂಗ್]] ಮತ್ತು [[ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಟಿವ್ ಫಂಕ್ಷನಿಂಗ್]] ಎಂಬುವುಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಚರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರೇರೆಪಿಸಲಾಗಿದೆ. AN ಹೊಂದಿರುವ ರೋಗಿಗಳ, ಕಾಗ್ನಿಟೀವ್ ಪ್ಲೆಕ್ಸಿಬಿಲಿಟಿಯಲ್ಲಿ ತುಂಬ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವರೆಂದು ನ್ಯೂರೋಸೈಕಾಲಿಜಿಕಲ್ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ತೋರಿಸಿವೆ. ಕಿಂಗ್ಸ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪೊಲ್ಯಾಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ಧ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ CRT ಯಿರುವ ಯುವಕ/ಯುವತಿಯರಲ್ಲಿನ ಅನೋರೆಕ್ಸಿಯಾ ನರ್ವೋಸಾದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಅನುಕೂಲಕರ ಫಲಿತಾಂಶ ಸಿಕ್ಕಿದೆಯೆಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 10-17 ವಯಸ್ಸಿನ ತರುಣರಲ್ಲಿ [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ಸಟೀಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮೆಂಟಲ್ ಹೆಲ್ತ್]]<ref>http://www.nimh.nih.gov/trials/eating-disorders.shtml</ref> ನಿಂದ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿಯ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಪ್ರಯೋಗಳು ಇನ್ನೂ ಸಹ ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಾ ಇರುತ್ತಿವೆ ಮತ್ತು 16 ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದ ಒಂದು ಕಂಜಂಕ್ಟೀವ್ (ಸಂಬಂಧ ಸೂಚಕ) ಸಮುಚ್ಛಯಾತ್ಮಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ (ಥೆರಪಿ) ಯಲ್ಲಿ ಕಾಗ್ನೀಟಿವ್ ಬಿಹೇವಿಯರಲ್ ಥೆರಪಿ ಜೊತೆಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://edresearch.stanford.edu/studies.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-06-09 |archive-date=2010-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100715073933/http://edresearch.stanford.edu/studies.html |url-status=dead }}</ref> * **[[ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಥೆರಪಿ (ಕುಟುಂಬ ಚಿಕಿತ್ಸೆ)]]: ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಥೆರಪಿಯ ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳು ANಯಿರುವ ಯುವಕರಲ್ಲಿ ಮೂಡಿದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕೆಂದು ಸಾಬೀತು ಪಡಿಸುತ್ತಲೇ ಇವೆ. ಇಲ್ಲಿ "ಕಾನ್ಜಾಂಯಿಂಟ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಥೆರಪಿ" (CFT) ಯೂ ಸೇರಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಥೆರಪಿಸ್ಟ್ ನಿಂದ ಎಲ್ಲ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ಪೋಷಕರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೊಳ ಪಡಿಸಲಾಗುವುದು. "ಸೆಪರೇಟೆಡ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಥೆರಪಿ" (SFT) ಯಲ್ಲಿ ಪೋಷಕರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಥೆರಪಿಸ್ಟ್ ಗಳೊಂದಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. "''ಐಸ್ಲರ್ಸ್ ಕೊಹೊರ್ಟ್ ಹೀಗೆ ತೋರಿಸಿದ್ದಾನೆ, FBT ಯ ವಿಧದ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಗೊಂದಲವಿದ್ದರೂ, 75% ರೋಗಿಗಳು ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ, 15% ನಷ್ಟು ಕಾಲನಂತರದಲ್ಲಿ ಫಲಿತಾಂಶ ಪಡೆದಿರುವವರು....'' ''"''.<ref name="Eisler I, Dare C, Hodes M, Russell G, Dodge E, Le Grange D 2000 727–36">{{cite journal |author=Eisler I, Dare C, Hodes M, Russell G, Dodge E, Le Grange D |title=Family therapy for adolescent anorexia nervosa: the results of a controlled comparison of two family interventions |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-child-psychology-and-psychiatry_2000-09_41_6/page/727 |journal=Journal of Child Psychology and Psychiatry, and Allied Disciplines |volume=41 |issue=6 |pages=727–36 |year=2000 |month=September |pmid=11039685 |doi=10.1111/1469-7610.00660}}</ref><ref>{{cite journal |author=Lock J, le Grange D |title=Family-based treatment of eating disorders |journal=The International Journal of Eating Disorders |volume=37 Suppl |issue= |pages=S64–7; discussion S87–9 |year=2005 |pmid=15852323 |doi=10.1002/eat.20122}}</ref> **[[ಮೌಡ್ಸಲೇ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಥೆರಪಿ]]: 4 ರಿಂದ 5 ವರ್ಷದ ಮುಂದುವರಿದ ನಿರಂತರ ಮೌಡ್ಸಲೇ ಯ ಅಧ್ಯಯನವು 90% ವರೆಗಿನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದಿರುವ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite journal |author=le Grange D, Eisler I |title=Family interventions in adolescent anorexia nervosa |journal=Child and Adolescent Psychiatric Clinics of North America |volume=18 |issue=1 |pages=159–73 |year=2009 |month=January |pmid=19014864 |doi=10.1016/j.chc.2008.07.004}}</ref> *ಅಪ್ರಧಾನ/[[ಬದಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು]] **[[ಯೋಗ]]: ಪೂರ್ವ ಸಿದ್ದತಾ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಯೋಗ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಧನಾತ್ಮಕ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ ಒಂದು ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಯ ಪೋಷಣೆಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ಅಡ್ ಜಂಗ್ಟೀವ್ ಥೆರಪಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಲ್ಲಿ ಇದು ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಸೇವನಾ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಿದೆ ಎಂದು ಆಹಾರದ ಪೂರ್ವ ತಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಪ್ರತಿ ಕಾಲಾವಧಿಗೂ ತತ್ ಕ್ಷಣ ರೋಗವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ದಾಖಲೆಗಳ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸಿತ್ತು. [[ಸೇವನಾ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತತೆಯ ತಪಾಸಣೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಂಡ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾಲಾವಧಿಯ ನಿರಂತರ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಒಳ್ಳೆಯ ಅಂಕಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದು ಕಾಲಾನಂತರ ಅದರಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite journal |author=Carei TR, Fyfe-Johnson AL, Breuner CC, Brown MA |title=Randomized controlled clinical trial of yoga in the treatment of eating disorders |journal=The Journal of Adolescent Health |volume=46 |issue=4 |pages=346–51 |year=2010 |month=April |pmid=20307823 |doi=10.1016/j.jadohealth.2009.08.007 |pmc=2844876}}</ref> **[[ಅಕ್ಯೂಪಂಕ್ಚರ್]]/[[Tui na]]: ಚೈನಾದಲ್ಲಿ ಈ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪ್ರಕಾರ AN ರೋಗಕ್ಕೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಅಕ್ಯೂಪಂಕ್ಚರ್ ಮತ್ತು Tui na ಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಗಿಸಿ ಒಂದು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಧನಾತ್ಮಕ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ವಿಧಾನವೇ [[ಮ್ಯಾನಿಪ್ಯೂಲೇಷನ್ ಥೆರಪಿ]].<ref>{{cite journal | author=Z Ying-ping | title=Treatment of 46 cases of anorexia with Tuina plus acupuncture |journal=Journal Journal of Acupuncture and Tuina Science|volume=2 |issue=5 |pages=26–27 |year=2004 |month=Feb|doi=10.1007/BF02848353 | last2=Tian-Yun | first2=Chen}}</ref> *[[ಪ್ರಯೋಗಾತ್ಮಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ]] **[[ಮ್ಯಾರಿನಾಲ್]] (ಡ್ರೋನಾಬಿನಾಲ್) : ಡೆಲ್ಟಾ-9-THC ಯ ಒಂದು ಸಿಂಥಟಿಕ್ ವಿಧ್ ಇದು [[ರೆಸಿನ್]] ಎಂಬ [[ಕೆನ್ನಾಬಿಸ್ ಸಟೀವಾ]] ಗಿಡದಿಂದ ಹೊರತೆಗೆದ ಮೂಲವಸ್ತುವೇ [[ಸೈಕೊಆಕ್ಟೀವ್]] ಇದು ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿ AN ರೋಗದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಟ್ರಯಲ್]] ನ ವಿಷಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ, 2011 ರ ಅಂತ್ಯದ ತನಕ ಈ ಅಧ್ಯಯನವು ಮುಂದುವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. **[[ಗ್ರೇಲಿನ್ ಟ್ರೀಟ್ ಮೆಂಟ್]] ಗ್ರೇಲಿನ್‌ನ [[ಇನ್ಫ್ಯೂಷನ್‌]]ನಲ್ಲಿ [[ಪೈಲಟ್ ಅಧ್ಯಯನಗಳು]] ಬಳಸಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಿದರೆಂದು AN ಇರುವ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ರಹಿತ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಬಹಳ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿತ್ತೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಗ್ಯಾಸ್ಟ್ರೋಇಂಟೆಸ್ಟಿನಲ್ ಲಕ್ಷಣಗಳು [[ಹಸಿವು]] ನಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆ ಮತ್ತು [[ಎಡ್ ವರ್ಸ್ ಎಫೆಕ್ಟ]] ಗಳು ಇಲ್ಲದೆ ಶಕ್ತಿಯ ಬಳಕೆ ಇವೆಲ್ಲವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇಳಿಮುಖದ ರೋಗದಲ್ಲಿ ಈ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಪಲಿತಾಂಶಗಳು ಧನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿವೆ.<ref>{{cite journal |author=Hotta M, Ohwada R, Akamizu T, Shibasaki T, Takano K, Kangawa K |title=Ghrelin increases hunger and food intake in patients with restricting-type anorexia nervosa: a pilot study |journal=Endocrine Journal |volume=56 |issue=9 |pages=1119–28 |year=2009 |pmid=19755753 |doi=10.1507/endocrj.K09E-168}}</ref> ==ಬೇನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮುನ್ನರಿವು== ಅನೋರೆಕ್ಸಿಯಾದ ಮುನ್ಸೂಚನಾ ಅಧಿಕಾರವಧಿಯು ಹೆಚ್ಚು ಅನುಕೂಲಕರವೂ ಮತ್ತು ಸಹಾಯ ಸೂಚಿಸುವುದರ ಪರವಾಗಿದೆ. [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕೊಮೊರ್ಬಿಡಿಟಿ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಸರ್ವೆ]] ನ್ನು ಯೂನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಪೂರ್ತಿ 9,282 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಗವಹಿಸಿದವರಲೆಲ್ಲಾ ಸರ್ವೆ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಫಲಿತಾಂಶದ ಪ್ರಕಾರ ಅನೋರೆಕ್ಸಿಯಾ ನರ್ವೋಸಾದ ಸರಾಸರಿ ಕಾಲಾವಧಿಯೆಂದರೆ 1.7 ವರ್ಷಗಳೆಂದು ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಲಾಗಿತ್ತು. ''"ಜನರು ಏನನ್ನು ನಂಬಬಹುದೆಂಬುದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಅನೋರೆಕ್ಸಿಯಾ ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ನಿರಂತರವಾದ ಸುಧೀರ್ಘ ಅನಾರೋಗ್ಯವಲ್ಲ; ಹಲವು ಪ್ರಸಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಇದು, ಇದರ ಕೋರ್ಸನ್ನು ಓಡಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜನರು ಗುಣಮುಖರಾಗುವರು"'' <ref>{{cite journal |author=Hudson JI, Hiripi E, Pope HG, Kessler RC |title=The prevalence and correlates of eating disorders in the National Comorbidity Survey Replication |journal=Biological Psychiatry |volume=61 |issue=3 |pages=348–58 |year=2007 |month=February |pmid=16815322 |pmc=1892232 |doi=10.1016/j.biopsych.2006.03.040}}</ref> ಹರೆಯದ ಅನೋರೆಕ್ಸಿಯಾ ನರ್ವೊಸಾದ ಪ್ರಸಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು 75% ನಷ್ಟು ರೋಗಿಗಳು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಪ್ರತಿಫಲವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವರು ಮತ್ತು ಅದರೊಂದಿಗೆ 15% ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಧನಾತ್ಮಕ ಫಲಿತಾಂಶದ ಒಂದು ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುವುದು.<ref name="Eisler I, Dare C, Hodes M, Russell G, Dodge E, Le Grange D 2000 727–36" /> ಮೌಡಸ್ಲೇ ಕುಟುಂಬ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಧಾನ ದ ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕ ಪ್ರಥಮ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಮುಂದುವರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗುಣಮುಖರಾಗುವ ಪ್ರಮಾಣವು 75% ಮತ್ತು 90% ಗಳ ನಡುವೆ ಇತ್ತು.<ref>{{cite book |author=Eisler I, Le Grange D, Asen KE |chapter=Family interventions |editor=Treasure J, Schmidt U, van Furth E |title=Handbook of eating disorders |edition=2nd |location=Chichester |publisher=Wiley |year=2003 |pages=291–310}}</ref> AN ನ ತೀವ್ರತರದ ಪ್ರಸಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ, ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಆತಿಥ್ಯದ ನಂತರ 30% ರೋಗದ ಮರುಕಳಿಸುವಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಪೂರ್ಣ ಗುಣಮುಖದ ಒಂದು ಸುಧೀರ್ಘಾವಧಿಯೆಂದರೆ 57-79 ತಿಂಗಳುಗಳು, ಸಂಪೂರ್ಣ ಗುಣಮುಖವಾಗುವ ಪ್ರಮಾಣ ಇನ್ನೂ 76% ನಷ್ಟಿತ್ತು. 10-15 ವರ್ಷಗಳ ತನಕ ಸುಧೀರ್ಘ ಕಾಲವಧಿಯ ಮುಂದುವರಿದ ಚಿಕಿತ್ಸಾಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದರೂ ಸಹ ಮತ್ತೆ ರೋಗ ಮರುಕಳಿಸಿದ ಪ್ರಸಂಗಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದವು.<ref>{{cite journal |author=Strober M, Freeman R, Morrell W |title=The long-term course of severe anorexia nervosa in adolescents: survival analysis of recovery, relapse, and outcome predictors over 10-15 years in a prospective study |url=https://archive.org/details/sim_international-journal-of-eating-disorders_1997-12_22_4/page/339 |journal=The International Journal of Eating Disorders |volume=22 |issue=4 |pages=339–60 |year=1997 |month=December |pmid=9356884 |doi=10.1002/(SICI)1098-108X(199712)22:4<339::AID-EAT1>3.0.CO;2-N}}</ref> ==ಸೋಂಕು/ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕಶಾಸ್ತ್ರ== ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕೆ 100,000 ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ 8 ಮತ್ತು 13 ಪ್ರಸಂಗಗಳ ನಡುವಿನ ಒಂದು ಘಟನೆಯು ಅನೋರೆಕ್ಸಿಯಾ ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ರೋಗ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿ ಸ್ವರೂಪ ತಿಳಿಸುವ ಪರೀಕ್ಷೆಗಾಗಿ ಕಠಿಣ ಕ್ರಮ ಯೋಜನೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡು 0.3% ನಷ್ಟು ಸರಾಸರಿ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite journal |author=Bulik CM, Reba L, Siega-Riz AM, Reichborn-Kjennerud T |title=Anorexia nervosa: definition, epidemiology, and cycle of risk |journal=The International Journal of Eating Disorders |volume=37 |issue=S1 |pages=S2–9; discussion S20–1 |year=2005 |pmid=15852310 |doi=10.1002/eat.20107}}</ref><ref>{{cite journal |author=Hoek HW |title=Incidence, prevalence and mortality of anorexia nervosa and other eating disorders |journal=Current Opinion in Psychiatry |volume=19 |issue=4 |pages=389–94 |year=2006 |month=July |pmid=16721169 |doi=10.1097/01.yco.0000228759.95237.78}}</ref> 40% ನ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಸಂಗಗಳು 15 ರಿಂದ 19 ವರ್ಷಗಳ ನಡುವಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ಯುವ ತಾರುಣ್ಯದ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸೋಂಕು ತಗಲುತ್ತದೆ. ಅನೋರೆಕ್ಸಿಯಾ ಪೀಡಿತ ಜನರಲ್ಲಿ ಸರಿ ಸುಮಾರು 90% ನಷ್ಟು ಮಹಿಳೆಯರಾಗಿರುವರು. ==ಇತಿಹಾಸ== {{Main|History of anorexia nervosa}} ಸುಮಾರು [[16 ನೇ ಶತಮಾನ]] ಮತ್ತು [[17 ನೇ ಶತಮಾನ]] ಗಳಿಗೂ ಮುಂಚಿನ ವಿವರಣೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಅನೋರೆಕ್ಸಿಯಾ ನರ್ವೋಸಾದ ಇತಿಹಾಸವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ರೋಗವೆಂದು ಅನೋರೆಕ್ಸಿಯಾ ನರ್ವೋಸಾದ ಅಂಗೀಕಾರ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕಳೆದ 19 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಕಳೆದ 19 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ "[[ಫಾಸ್ಟಿಂಗ್ ಗರ್ಲ್ಸ್ (ಉಪವಾಸ ಮಾಡುವ ಹುಡುಗಿಯರು)]]" ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಗಮನ ಹರಿದಿತ್ತು ಇದು ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ನಡುವಿನ ವಿವಾದವನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿತ್ತು. ಅಂಥಹ ಪ್ರಸಂಗಗಳಾದ ಸರಹ್ ಜಾಕೋಬ್ (ದಿ "ವೆಲ್ಶ್ ಫಾಸ್ಟಿಂಗ್ ಗರ್ಲ್") ಮತ್ತು ಮೊಲ್ಲಿ ಫ್ಯಾನ್ಚರ್ (ದಿ " ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್ ಎನಿಗ್ಮಾ") ಇವರುಗಳು ಪ್ರಚೋದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ವಿವಾದದ ಪರಿಣಿತರುಗಳಾಗಿ ಆಹಾರದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ [[ವರ್ಜನೆ (ಅನ್ನತ್ಯಾಗ ಅಥವಾ ಖಂಡೋಪವಾಸ)]]ದ ವಾದಗಳನ್ನು ಸಮದೂಗಿಸಿದರು. ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ದೇಹದ ಉಭಯತ್ವ (ಎರಡಾಗಿರುವಿಕೆ) ವನ್ನು ಅಸ್ತಿಕರು ಆಕರ ಗ್ರಂಥಗಳ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ್ದರು. ಆಗ ಸಂದೇಹವಾದಿಗಳು ವಿಜ್ಞಾನದ ನಿಯಮಗಳ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಜೀವನದ ವಸ್ತು ನಿಷ್ಠ ಸತ್ಯಗಳನ್ನು ಧೀರ್ಘವಾಗಿ ನಿಜವೆಂದು ಸಮರ್ಥಿಸಿದರು. ವಿಮರ್ಶಕರು [[ಹಿಸ್ಟೀರಿಯಾ (ಚಿತ್ತೋದ್ರೇಕ)]], ಮೂಢನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಮೋಸಗಾರಿಕೆಗಳ ಉಪವಾಸ ಮಾಡುವ ಹುಡುಗಿಯರನ್ನು ದೂಷಿಸಿ ಆಪಾದನೆಗೆ ಗುರಿಮಾಡಿದರು. ಲೌಕಿಕ ಮತಧರ್ಮಾತೀತತ್ವ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರತ್ವಗಳ ಪ್ರಗತಿಯು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ (ಪ್ರವೀಣತೆ) ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಪಾದ್ರಿಯಿಂದ ವೈದ್ಯರುಗಳಿಗೆ ಸಾಗಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅನೋರೆಕ್ಸಿಯಾವನ್ನು ಪೂಜ್ಯನೀಯ ಭಾವನೆಯಿಂದ ಕೆಟ್ಟ ಬೈಗುಳ ಪದ್ಧತಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿತು.<ref>ಬ್ರಂಬರ್ಗ್, ''Fasting Girls'', pp. 62-99{{Verify source|year?|date=April 2010}}</ref> ==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ== * [[ಬಿಂಗೆ ತಿನ್ನುವ ಡಿಸಾರ್ಡರ್]] * [[ಮರ್ಯಾ ಹಾರ್ನ್‌ಬಾಚರ್]] * [[ಕರೆನ್ ಕಾರ್ಪೆಂಟರ್]] * [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಆಫ್ ಅನೊರೆಕ್ಸಿಯಾ ನರ್ವೋಸಾ ಮತ್ತು ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಡಿಸಾರ್ಡರ್ಸ್]] * [[ಆರ್ಥೊರೆಕ್ಸಿಯಾ ನರ್ವೋಸಾ]] ==ಆಕರಗಳು== {{Reflist|2}} ==ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ== *Eating with Your Anorexic: How My Child Recovered Through [[Family-Based Treatment]] and Yours Can Too by Laura Collins Publisher: ಮೆಕ್‌ಗ್ರಾ-ಹಿಲ್; 1 ಆವೃತ್ತಿ (ಡಿಸೆಂಬರ್ 15, 2004) ಭಾಷೆ: ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ISBN 0071445587 ISBN 978-0071445580 *Anorexia Misdiagnosed Publisher:[http://www.curingeatingdisorders.org/ ಲಾರಾ ಎ. ಡಾಲಿ]; 1ನೆಯ ಆವೃತ್ತಿ (ಡಿಸೆಂಬರ್ 15, 2006) ಭಾಷೆ:ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ISBN 0938279076 ISBN 978-0938279075 *Wasted: A Memoir of Anorexia and Bulimia [http://www.maryahornbacher.com/ Marya Hornbacher.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100517073738/http://maryahornbacher.com/ |date=2010-05-17 }} ಪ್ರಕಾಶಕರು: Harper Perennial; 1 ಆವೃತ್ತಿ (ಜನವರಿ 15, 1999) ಭಾಷೆ: ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ISBN 0060930934 ISBN 978-0060930936 *Anorexia Nervosa and Related Eating Disorders in Childhood and Adolescence By Bryan Lask, Rachel Bryant-Waugh ಪ್ರಕಾಶಕ: ಸೈಕಾಲಜಿ ಪ್ರೆಸ್; 2 ಆವೃತ್ತಿ (ಅಕ್ಟೋಬರ್ 12, 2000) ISBN 0863778046 ISBN 978-0863778049 *Too Fat or Too Thin?: A Reference Guide to Eating Disorders; ಸಿಂಥಿಯಾ ಆರ್. ಕಲೊಡ್ನರ್. ಪ್ರಕಾಶಕರು: Greenwood Press; 1 ಆವೃತ್ತಿ (ಆಗಸ್ಟ್ 30, 2003) ಭಾಷೆ: ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ISBN 0313315817 ISBN 978-0313315817 *Overcoming Binge Eating; Christopher Fairburn. ಪ್ರಕಾಶಕ: The Guilford Press; ರೀಇಷ್ಯೂ ಆವೃತ್ತಿ (ಮಾರ್ಚ್ 10, 1995) ಭಾಷೆ:ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ISBN 0898621798 ISBN 978-0898621792 ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== * [http://www.pbs.org/wgbh/nova/thin/ Dying to Be Thin on PBS] * [http://www.eatingwithyouranorexic.com/ Eating With Your Anorexic] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100828175657/http://www.eatingwithyouranorexic.com/ |date=2010-08-28 }} * [http://www.nationaleatingdisorders.org/uploads/file/information-resources/NEDA-TKP-A01-Glossary-Parent.pdf Eating Disorders Glossary] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100704182938/http://www.nationaleatingdisorders.org/uploads/file/information-resources/NEDA-TKP-A01-Glossary-Parent.pdf |date=2010-07-04 }} * [http://www.anad.org/ National Association of Anorexia Nervosa and Associated Disorders] * [http://www.nationaleatingdisorders.org/ National Eating Disorders Association] * [http://www.mayoclinic.com/invoke.cfm?id=DS00294 MayoClinic eating disorders information] * [https://web.archive.org/web/20100111074733/http://www.bbc.co.uk/health/conditions/mental_health/disorders_eating.shtml BBC Mental Health on eating disorders] * [http://www.nhsdirect.nhs.uk/articles/article.aspx?articleId=27 Anorexia nervosa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080913200041/http://www.nhsdirect.nhs.uk/articles/article.aspx?articleId=27 |date=2008-09-13 }} NHS Direct * [http://emedicine.medscape.com/article/805152-overview Anorexia nervosa eMedicine] {{DEFAULTSORT:Anorexia Nervosa}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ತಿನ್ನುವ ಕಾಯಿಲೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಂಸ್ಕೃತಿ-ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅನೊರೆಕ್ಸಿಯಾ ನರ್ವೋಸಾದಿಂದಾದ ಸಾವುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ರೋಗಗಳು]] fp5c11dkk7mizg0ln942huos92e54mj 0 23712 1431483 1381035 2026-10-06T22:27:50Z InternetArchiveBot 69876 Add 1 book for [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಪರಿಶೀಲನಾರ್ಹತೆ]] (20261006sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 1431483 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Mitochondria, mammalian lung - TEM.jpg|thumb|250px|right|ಸಸ್ತನಿಯ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ(ಲಂಗ್‌)ಟಿಸ್ಯೂವಿನ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌ ಮೈಕ್ರೊಗ್ರಾಫ್‌. ಇದರಲ್ಲಿ ಮಾಟ್ರಿಕ್ಸ್‌‌ ಮತ್ತು ಮೆಂಬರೇನ್‌ಗಳನ್ನು(ಪದರ) ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ.]] [[ಚಿತ್ರ:Biological cell.svg|thumb|250px|ಪ್ರಾಣಿಯ ಜೀವಕೋಶದ ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಚಿತ್ರಣ. ಇದರಲ್ಲಿ ಜೀವಕೋಶದೊಳಗಿನ ಎಲ್ಲ ಅಂಶಗಳನ್ನು (ಸಬ್‌‌ಸೆಲ್ಯುಲಾರ್‌ ಕಾಂಪೊನೆಂಟ್‌)ಕಾಣಬಹುದು. ಜೀವಕೋಶಗಳ ವಿಶೇಷ ಭಾಗ (ಆರ್ಗೆನಲ್‌): (1) ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಲಸ್‌ (2) ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್(ಬೀಜಕಣ) (3)ರೈಬೊಸೋಮ್‌ (4) ವೆಸಿಕಲ್(5) ರಫ್ ಎಂಡೊಪ್ಲಾಸ್ಮಿಕ್‌ ರೆಟಿಕುಲಮ್ (ER)(6) ಗಾಲ್ಗಿ ಆಪರೇಟಸ್ (7) ಸೈಟೊಸ್ಕೆಲಿಟನ್ (8) ಸ್ಮೂತ್ ER (9) ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯ (10) ವಾಕ್ಯುಓಲ್(ಕುಹರ) (11) ಸೈಟೊಪ್ಲಾಸಮ್ (ಜೀವಕೋಶದ ದ್ರವ) (12) ಲೈಸೊಸೋಮ್ (13) ಸೆಂಟ್ರೊಸೋಮ್‌ ಒಳಗಿರುವ ಸೆಂಟ್ರಿಯೋಲ್‌ಗಳು.]] [[ಸೆಲ್ ಬೈಯಲಾಜಿಯಲ್ಲಿ (ಜೀವಕೋಶಗಳ ಜೀವವಿಜ್ಞಾನ ಶಾಸ್ತ್ರ)]] '''ಮೈಟಕಾಂಡ್ರಿಯನ್‌''' (ಬಹುವಚನ: '''ಮೈಟ್ರೊಕಾಂಡ್ರಿಯ''' )- ತಂತುಮಯ ಸಂಯೋಜಕ ಅಂಗಾಂಶಗಳ ಮೆಂಬರೇನ್‌ಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಒಂದು [[ಅಂಗಕ(ಆರ್ಗನೆಲ್‌)]] ಆಗಿದ್ದು, ಇದು ಬಹಳಷ್ಟು [[ಯೂಕರಿಯಾಟಿಕ್‌]] [[ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ]] ಸಿಗುತ್ತದೆ.<ref name="mitosomes">{{cite journal |author=Henze K, Martin W |title=Evolutionary biology: essence of mitochondria |url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2003-11-13_426_6963/page/127 |journal=Nature |volume=426 |issue=6963 |pages=127–8 |year=2003 |pmid=14614484 |doi=10.1038/426127a}}</ref> ಈ ಅಂಗಕಗಳ ವ್ಯಾಸ 0.5 ರಿಂದ 10 ಮೈಕ್ರೊಮಿಟರ್‌ ([[μm]]) ಗಳಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಮೈಟಕಾಂಡ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ಸೆಲುಲಾರ್ ಪವರ್‌ ಪ್ಲಾಂಟ್ಸ್‌" (ಜೀವಕೋಶದ ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲ) ಎಂದು ಕೆರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಜೀವಕೋಶಗಳು ಪೂರೈಸುವ [[ಕೆಮಿಕಲ್‌ ಎನರ್ಜಿಯ (ರಸಾಯನಿಕ ಶಕ್ತಿ)]] ಮೂಲವಾದ [[ಅಡಿನೊಸೀನ್ ಟ್ರೈಫಾಸ್ಫೇಟ್‌]] (ATP), ಅನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite book | last = Campbell | first = Neil A. | coauthors = Brad Williamson; Robin J. Heyden | title = Biology: Exploring Life | publisher = Pearson Prentice Hall | date = 2006 | location = Boston, Massachusetts | pages = | url = http://www.phschool.com/el_marketing.html | doi = | id = | isbn = 0-13-250882-6 | access-date = 2010-06-21 | archive-date = 2014-11-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20141102041816/http://www.phschool.com/el_marketing.html | url-status = dead }}</ref> ಜೀವಕೋಶಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು(ಸೆಲುಲಾರ್‌ ಎನರ್ಜಿಯನ್ನು) ಪೂರೈಸುವುದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯಾ ಇತರ ವಿವಿಧ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಅವು: [[ಸಿಗ್ನಲಿಂಗ್‌]], [[ಸೆಲುಲಾರ್ ಡಿಫರೆನ್ಷಿಯೇಷನ್ (ಜೀವಕೋಶಗಳ ಭೇದಕರಣ)]]‌, [[ಸೆಲ್‌ ಡೆತ್ (ಜೀವಕೋಶಗಳ ಮರಣ)]]‌, ಇದಲ್ಲದೆ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯ [[ಸೆಲ್‌ ಸೈಕಲ್‌(ಜೀವಕೋಶದ ಜೀವನಚಕ್ರ)]] ಮತ್ತು [[ಸೆಲ್‌ ಗ್ರೋತ್(ಜೀವಕೋಶದ ಬೆಳವಣಿಗೆ)‌]] ಅನ್ನು ಕೂಡ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=McBride HM, Neuspiel M, Wasiak S |title=Mitochondria: more than just a powerhouse |journal=Curr. Biol. |volume=16 |issue=14 | pages = R551 |year=2006 |pmid=16860735 | doi = 10.1016/j.cub.2006.06.054}}</ref> [[ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ ರೋಗಗಳು]],<ref>{{cite journal | author=Gardner A, Boles RG |title=Is a "Mitochondrial Psychiatry" in the Future? A Review | journal=Curr. Psychiatry Review |volume=1 |issue=3 |pages=255–271 |year=2005| doi=10.2174/157340005774575064}}</ref> ಕಾರ್ಡಿಯಾಕ್‌ ಡಿಸ್‌ಫಂಕ್ಷನ್‌ಗಳನ್ನು(ಹೃದಯದ ಅಸಹಜ ಕ್ರಿಯೆ(ಸರಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡದಿರುವುದು)<ref>{{cite journal | author=Lesnefsky EJ, et al. |title=Mitochondrial dysfuntion in cardiac disease ischemia-reperfusion, aging and heart failure | journal=J. Mol. Cell. Cardiol. |volume=33 |issue=6 |pages=1065–1089 |year=2001| doi=10.1006/jmcc.2001.1378}}</ref> ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ರೋಗಗಳಿಗೆ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯ ಕಾರಣವಿರಬಹುದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಇದು [[ವಯಸ್ಸಾಗುವ (ಏಜಿಂಗ್‌) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ]] ಕೂಡ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯನ್ ಎನ್ನುವ ಪದವು ಗ್ರೀಕ್‌ ಭಾಷೆಯಿಂದ ಬಂದಿದೆ, ''μίτος '' ಅಥವಾ ಮೈಟೊಸ್, ಎಂದರೆ ತಂತು (ತ್ರೆಡ್) + ''χονδρίον'' ಅಥವಾ ''ಕಾಂಡ್ರಿಯಾನ್'' , ಎಂದರೆ ಹರಳು/ಕಣ(ಗ್ರಾನ್ಯೂಲ್). ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ ಹಲವಾರು ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುಣವಿಶೇಷಗಳು ಇದನ್ನು ಅನನ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಜೀವಕೋಶದಲ್ಲಿ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ ಸಂಖ್ಯೆಯು [[ಜೀವಿ]] ಮತ್ತು [[ಟಿಸ್ಯೂ (ಅಂಗಾಂಶ)]] ವಿಧದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆನೇಕ ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯವಿರಬಹುದು, ಹಾಗೆಯೆ ಮತ್ತೆ ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸಾವಿರ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯಗಳಿರಬಹುದು.<ref name="Alberts">{{cite book| last = Alberts| first = Bruce| coauthors = Alexander Johnson, Julian Lewis, Martin Raff, Keith Roberts, Peter Walter| year = 1994| title = Molecular Biology of the Cell| url = https://archive.org/details/molecularbiology0004albe| publisher = Garland Publishing Inc.| location = New York| isbn = 0815332181}}</ref><ref name="Voet">{{cite book | last = Voet | first = Donald | coauthors = Judith G. Voet, Charlotte W. Pratt | title = Fundamentals of Biochemistry, 2nd Edition | publisher = John Wiley and Sons, Inc. | year = 2006 | pages = 547 |isbn=0471214957 }}</ref> ಈ ಅಂಗಕವು(ಆರ್ಗೆನಲ್), ಅನೇಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಪೂರ್ಣ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ವಿವಿಧ ಅಂಕಣಗಳಿಂದ (ಕಂಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌) ಕೂಡಿದ ರಚನೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಅಂಕಣಗಳು (ಕಂಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌) ಅಥವಾ ಭಾಗಗಳೆಂದರೆ: [[ಹೊರ ಮೆಂಬರೇನ್(ಔಟರ್‌ ಮೆಂಬರೇನ್)‌]], [[ಇಂಟರ್‌ಮೆಂಬರೇನ್‌ ಸ್ಪೇಸ್‌ (ಮೇಂಬರೇನ್‌ಗಳ ನಡುವಿನ ಪ್ರದೇಶ)]], [[ಒಳ ಮೆಂಬರೇನ್ (ಇನ್ನರ್‌ ಮೆಂಬರೇನ್‌)]] ಹಾಗು [[ಕ್ರಿಸ್ಟೆ]] ಮತ್ತು [[ಮಾಟ್ರಿಕ್ಸ್‌]]. (ಮೆಂಬರೇನ್‌: ಪೊರೆ/ಪರೆ, ತಂತುಮಯ ಸಂಯೋಜಕ ಅಂಗಾಂಶ). ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳು ಟಿಸ್ಯೂ ಮತ್ತು ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಹಾಗೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತವೆ. ಮನುಷ್ಯರ [[ಕಾರ್ಡಿಯಾಕ್‌]] ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದಲ್ಲಿ (ಹೃದಯದ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯ) 615 ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ;<ref>{{cite journal | author=Taylor SW, Fahy E, Zhang B, Glenn GM, Warnock DE, Wiley S, Murphy AN, Gaucher SP, Capaldi RA, Gibson BW, Ghosh SS | title=Characterization of the human heart mitochondrial proteome | url=https://archive.org/details/sim_nature-biotechnology_2003-03_21_3/page/281 | journal=Nat Biotechnol. | date=2003 March | volume=21 | issue=3 | pages=281–6 | pmid=12592411 | doi=10.1038/nbt793 }}</ref> ಅದಾಗ್ಯೂ, [[ಮ್ಯುಅರೈನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ]](ಇಲಿಗಳು), ಭಿನ್ನ ಜೀನ್‌ಗಳಿಂದ (ಜೀನ್‌: ವಂಶವಾಹಿ) ಎನ್‌ಕೋಡ್‌ ಮಾಡಲ್ಪಟಂತಹ 940 ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳಿವೆ, ಎಂದು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ತಿಳಿಸಿದೆ.<ref>{{cite journal | author=Zhang J, Li X, Mueller M, Wang Y, Zong C, Deng N, Vondriska TM, Liem DA, Yang J, Korge P, Honda H, Weiss JN, Apweiler R, Ping P | title=Systematic characterization of the murine mitochondrial proteome using functionally validated cardiac mitochondira | journal=Proteomics | year=2008 | volume=8 | issue=8 | pages=1564–1575 | pmid=18348319 | doi=10.1002/pmic.200700851 | pmc=2799225}}</ref> ಮೈಟ್ರೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ [[ಪ್ರೋಟಿಒಮ್‌]] ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal | author=Zhang J, Liem DA, Mueller M, Wang Y, Zong C, Deng N, Vondriska TM, Yang J, Korge P, Drews O, Maclellan WR, Honda H, Weiss JN, Apweiler R, Ping P | title=Altered Proteome Biology of Cardiac Mitochondria Under Stress Conditions | journal=J. Proteome Res | year=2008 | pmid=18484766 | doi=10.1021/pr070371f | volume=7 | pages=2204 | issue=6}}</ref> ಜೀವಕೋಶದ DNA ಯ ಬಹುಭಾಗವು [[ಸೆಲ್‌ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್‌‌ನಲ್ಲಿದೆ]] ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅದರೂ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯ ತನ್ನದೆ ಅದ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ [[ಜೀನೊಮ್‌]] ಹೊಂದಿದೆ. ಇಷ್ಟಲ್ಲದೆ, ಇದರ DNAಯು [[ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರೀಯದ]] [[ಜೀನೊಮ್‌ನೊಂದಿಗೆ]] ಸಾಮ್ಯತೆಯಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Andersson SG, Karlberg O, Canbäck B, Kurland CG |title=On the origin of mitochondria: a genomics perspective |journal=Philos. Trans. R. Soc. Lond., B, Biol. Sci. |volume=358 |issue=1429 |pages=165–77; discussion 177–9 |year=2003 |month=January |pmid=12594925 |pmc=1693097 |doi=10.1098/rstb.2002.1193}}</ref> == ರಚನೆ == [[ಚಿತ್ರ:Animal mitochondrion diagram en (edit).svg|thumb|300px]] ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯ ಹೊರಗಿನ ಮತ್ತು ಒಳಗಿನ ಮೆಂಬರೇನ್ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು [[ಪಾಸ್ಪೊಲಿಪಿಡ್‌ ಬೈಲೇಯರ್]] (ಪಾಸ್ಪೊಲಿಪಿಡ್‌ ನ ಎರಡು ಲೇಯರ್‌ಗಳು(ಪದರಗಳು)) ಮತ್ತು [[ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳಿಂದ]] ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Alberts"/> ಆದರೆ, ಎರಡೂ ಮೆಂಬರೇನ್‌ಗಳೂ ಅದರದೆ ಆದ ಬೇರೆಬೇರೆ ಗುಣವಿಶೇಷಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಎರಡು-ಮೆಂಬರೇನಿನ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಐದು ಅಂಕಣಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಅವು: [[ಮೈಟ್ರೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ ಹೊರಗಿನ ಮೆಂಬರೇನ್]], [[ಇಂಟರ್‌ಮೆಂಬರೇನ್‌ ಸ್ಪೇಸ್ (ಅಂತರ ಮೆಂಬರೇನುಗಳ ಪ್ರದೇಶ)]], (ಹೊರ ಮೆಂಬರೇನ್ ಮತ್ತು ಒಳ ಮೆಂಬರೇನಿನ ನಡುವೆ ಇರುವ ಪ್ರದೇಶ), [[ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ ಒಳ ಮೆಂಬರೇನ್]], [[ಕ್ರಿಸ್ಟ]] ಪ್ರದೇಶ (ಒಳಮೆಂಬರೇನ್ ಒಳಗಡೆ ಮಡಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ರಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ.)‌ ಮತ್ತು [[ಮಾಟ್ರಿಕ್ಸ್‌]](ಒಳ ಮೆಂಬರೇನ್‌ ಒಳಗಡೆಯಿರುವ ಪ್ರದೇಶ). {{clear}} === ಹೊರಗಿನ ಮೆಂಬರೇನ್ === {{main|Outer mitochondrial membrane}} ಮೈಟ್ರೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ ಹೊರಗಿನ ಮೆಂಬರೇನ್, ಸಂಪೂರ್ಣ [[ಅಂಗಕವನ್ನು(ಆರ್ಗೆನಲ್)]] ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಇದು ಯೂಕರಿಯಾಟಿಕ್‌ ಪ್ಲಾಸ್ಮ ಮೆಂಬರೇನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಪ್ರೋಟೀನ್‌-[[ಫಾಸ್ಪೊಲಿಪಿಡ್‌]] ಪ್ರಮಾಣದ ನಿಷ್ಟತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ (ತೂಕದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1:1). ಇದು ''[[ಪೊರಿನ್ಸ್‌]] '' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ [[ಇಂಟೆಗ್ರಲ್‌‌ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು]] (ಮೆಂಬರೇನಿನೊಂದಿಗೆ ಅವಿಭಾಜ್ಯವಾಗಿರುವ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳು) ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಪೊರಿನ್ಸ್‌ಗಳು ದಾರಿಯನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತವೆ, ಇದರ ಮೂಲಕ 5000 [[ಡಾಲ್ಟನ್‌]] ಅಥವಾ ಇನ್ನು ಕಡಿಮೆಯ ಮಾಲಿಕ್ಯೂಲಾರ್ ಗಾತ್ರವಿರುವ ಮಾಲಿಕ್ಯೂಲ್‌ಗಳನ್ನು ಮೆಂಬರೇನಿನ ಒಂದು ಕಡೆಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ [[ವಿಸ್ತರಿಸಲು]] (ಡಿಪ್ಯೂಸ್‌ ಆಗಲು) ಅವಕಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Alberts"/> ದೊಡ್ಡ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳು ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಬೇಕಾದರೆ ಅದರ [[ಎನ್‌-ಟರ್ಮಿನಸ್‌]](ತುದಿಗೆ), [[ಹೊರ ಮೆಂಬರೇನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌‌ಲೋಕೆಸ್‌]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ದೊಡ್ಡ [[ಮಲ್ಟಿಸಬ್‌ಯುನಿಟ್‌]] ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿದೆ ಎನ್ನುವ ಸೇರು ಸಿಗ್ನಿಲಿಂಗ್‌ ಸಿಕ್ವೆನ್ಸ್‌(ಸಂಕೇತ ಸರಣಿ) ಇರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾದಾಗ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಮೆಂಬರೇನ್ ಮೂಲಕ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಸಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Neupert">{{cite journal | author=Herrmann JM, Neupert W | title=Protein transport into mitochondria | journal=Curr Opin Microbiol | volume=3 | issue=2 | date= 2000 April | pages=210–214 | doi=10.1016/S1369-5274(00)00077-1}}</ref> ಹೊರಗಿನ ಮೆಂಬರೇನ್‌ ನಾಶವಾದರೆ ಇಂಟರ್‌ಮೆಂಬರೇನ್‌ ಸ್ಪೇಸ್‌ ನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳು [[ಸೈಟೊಸೊಲ್‌ಗೆ]] ಸೂಸಿಹೋಗುವುದರಿಂದಾಗಿ ಜೀವಕೋಶ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮರಣ ಹೊಂದುತ್ತದೆ.<ref name="Chipuk">{{cite journal | author= Chipuk JE, Bouchier-Hayes L, Green DR | title= Mitochondrial outer membrane permeabilization during apoptosis: the innocent bystander scenario | journal= Cell Death and Differentiation. | year=2006 | volume=13 | pages= 1396–1402 | doi=10.1038/sj.cdd.4401963 }}</ref> ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ ಹೊರ ಮೆಂಬರೇನ್, [[ಎಂಡೊಪ್ಲಾಸ್ಮಿಕ್‌ ರೆಟಿಕುಲಮ್‌]](ER)ಮೆಂಬರೇನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು MAM (ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯಾ ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್‌ ER-ಮೆಂಬರೇನ್‌) ಎನ್ನುವ ರಚನೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದು ER-ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯ ಕ್ಯಾಲ್‌ಷಿಯಂ ಸಿಗ್ನಲಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ER ಮತ್ತು ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯಗಳ ನಡುವೆ ಲಿಪಿಡ್‌ಗಳ ಸ್ಥಾನಾಂತರದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Hayashi T, Rizzuto R, Hajnoczky G, Su TP |title=MAM: more than just a housekeeper |journal=Trends Cell Biol. |volume=19 |issue=2 |pages=81–8 |year=2009 |month=February |pmid=19144519 |doi=10.1016/j.tcb.2008.12.002 |pmc=2750097}}</ref> === ಇಂಟರ್‌ಮೆಂಬರೇನ್‌ ಸ್ಪೇಸ್‌ === ಹೊರಗಿನ ಮೆಂಬರೇನ್ ಮತ್ತು ಒಳಗಿನ ಮೆಂಬರೇನ್ ನಡುವಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು [[ಇಂಟರ್‌ಮೆಂಬರೇನ್‌ ಸ್ಪೇಸ್‌]] (ಮೆಂಬರೇನ್‌ ಅಂತರ ಪ್ರದೇಶ) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತೇವೆ. ಹೊರಗಿನ ಮೆಂಬರೇನ್ ಮೂಲಕ ಚಿಕ್ಕ ಮಾಲಿಕ್ಯೂಲ್‌ಗಳು ಸುಲಭವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಸಾಧ್ಯವಿರುವುದರಿಂದ, ಇಂಟರ್‌ಮೆಂಬರೇನ್‌ ಸ್ಪೇಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಅಯಾನು ಮತ್ತು ಷುಗರ್‌‌ಗಳಂತಹ ಚಿಕ್ಕ ಮಾಲಿಕ್ಯೂಲ್‌ಗಳ ಪ್ರಮಾಣವು [[ಸೈಟೊಸಾಲ್‌]] ಗಳ ಹಾಗೆಯೆ ಇರುತ್ತದೆ.<ref name="Alberts"/> ಆದರೆ, ದೊಡ್ಡ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊರಗಿನ ಮೆಂಬರೇನ್‌ ಮೂಲಕ ರವಾನಿಸಬೇಕಾದರೆ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಿಗ್ನಲಿಂಗ್‌ ಸಿಕ್ವೆನ್ಸ್‌ (ಸಂಕೇತಗಳ ಸರಣಿ) ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿರುತ್ತದೆ, ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ ಸಂಯೋಜನೆಯು [[ಸೈಟೊಸಾಲ್‌ಗಿಂತ]] ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್‌ಮೆಂಬರೇನ್‌ ಸ್ಪೇಸ್‌ಗೆ ಸೀಮಿತವಾದ(ಲೋಕಲೈಸ್‌ ಆದ) ಪ್ರೋಟೀನ್‌ ಅಂದರೆ [[ಸೈಟೊಕ್ರೋಮ್ c]].<ref name="Chipuk"/> === ಒಳಗಿನ ಮೆಂಬರೇನ್ === {{main|Inner mitochondrial membrane}} ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ ಒಳಗಿನ ಮೆಂಬರೇನ್ ಐದು ರೀತಿಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ:<ref name="Alberts"/> # [[ಆಕ್ಸಿಡೇಟಿವ್ ಫಾಸ್ಫಾರಿಲೇಷನ್‌]] ಗಳ [[ರೆಡಾಕ್ಸ್‌]] ರಿಯಾಕ್ಷನ್‌ಗಳನ್ನು (ಕ್ರಿಯೆ) ನಡೆಸುವಂತಹ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳು. # [[ATP ಸಿಂಥೇಸ್]]‌, ಇದು [[ATP]] ಯನ್ನು ಮಾಟ್ರಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. # ಮಾಟ್ರಿಕ್ಸ್‌‌ಗಳ ಒಳಗೂ ಹೊರಗೂ [[ಮೆಟಬೊಲೈಟ್‌ಗಳ]] (ಮೆಟಬೊಲೈಟ್‌: ಉಪಾವಚಯಕ, ಮೆಟಬಾಲಿಸಮ್‌ ಕ್ರಿಯೆಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು) ಸಾಗಣೆಯನ್ನು (ಪ್ಯಾಸೆಜ್‌) ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಟ್ರಾನ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳು. # ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಕ್ರಿಯಾವಿಧಾನ. # ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ ಫ್ಯೂಷನ್‌ ಮತ್ತು ಫಿಷನ್‌ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳು. (ಫ್ಯೂಷನ್‌: ಒಂದುಗೂಡುವುದು; ಫಿಷನ್: ವಿದಳನ) ಇದು 150 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವಿಧ [[ಪಾಲಿಪೈಪ್ಟೈಡ್‌ಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರೋಟೀನ್-ಪಾಸ್ಪೊಲಿಪಿಡ್‌ ನಿಷ್ಪತ್ತಿಯಿದೆ (ತೂಕದಲ್ಲಿ 3:1 ಕ್ಕಿಂತ ಜಾಸ್ತಿ, ಅಂದರೆ ಇದು ಸುಮಾರು 15 ಪಾಸ್ಪೊಲಿಪಿಡ್‌‌ಗಳಿಗೆ 1 ಪ್ರೋಟೀನ್‌ ಇರುತ್ತದೆ). ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯನಿನ ಒಟ್ಟು ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ 1/5 ಭಾಗ ಒಳಗಿನ ಮೆಂಬರೇನಿನಲ್ಲಿದೆ.<ref name="Alberts"/> ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಒಳಗಿನ ಮೆಂಬರೇನ್ [[ಕಾರ್ಡಿಯೊಲಿಪಿನ್‌]] ಎನ್ನುವ ಬಹಳ ವಿಶೇಷವಾದ ಪಾಸ್ಪೊಲಿಪಿಡ್‌ನಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಈ ಪಾಸ್ಪೊಲಿಪಿಡ್‌ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 1942ರಲ್ಲಿ ದನಗಳ (ಭೀಫ್‌‌) ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯದ ಪ್ಲಾಸ್ಮ ಮೆಂಬರೇನ್‌ಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಗುಣ.<ref name="McMillin">{{cite journal| author=McMillin JB, Dowhan W | title=Cardiolipin and apoptosis | journal=Biochim. Et Biophys. Acta. | date=2002 December | volume=1585 | pages=97–107 | pmid=12531542 | doi=10.1016/S1388-1981(02)00329-3| issue=2-3 }}</ref> ಕಾರ್ಡಿಯೊಲಿಪಿನ್‌ ಎರಡರ ಬದಲಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಮೇದಾಮ್ಲಗಳನ್ನು (ಫ್ಯಾಟಿ ಆಸಿಡ್‌) ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ಒಳಗಿನ ಮೆಂಬರೇನ್‌‌ ಅನ್ನು ಅಪ್ರವೇಶ್ಯವನ್ನಾಗಿಸುತ್ತದೆ(ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದ ಹಾಗೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ).<ref name="Alberts"/> ಹೊರಗಿನ ಮೆಂಬರೇನಿನ ಹಾಗಿರದೆ, ಒಳಗಿನ ಮೆಂಬರೇನಿನಲ್ಲಿ ಪೊರಿನ್‌ಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ ಹಾಗು ಇದು ಎಲ್ಲಾ ಮಾಲಿಕ್ಯೂಲ್‌ಗಳಿಗೆ ಬಹು ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅಪ್ರೇವಶ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ (ಒಳಗೆಹೊಗಲು ಅವಕಾಶ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ). ಸುಮಾರು ಎಲ್ಲಾ ಅಯಾನು ಮತ್ತು ಮಾಲಿಕ್ಯೂಲ್‌ಗಳು ಮಾಟ್ರಿಕ್ಸ್‌ ಒಳಗೆ ಮತ್ತು ಹೊರಬರಲು ವಿಶೇಷ ಮೆಂಬರೇನ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟರ್ಸ್‌‌‌ಗಳ(ರವಾನಿಸುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪದಾರ್ಥಗಳ) ಅವಶಕ್ಯತೆಯಿರುತ್ತದೆ. [[ಒಳ ಮೆಂಬರೇನಿನ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಲೋಕೇಸ್]]‌‌(TIM) ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ Oxa1 ಮೂಲಕ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾಟ್ರಿಕ್ಸ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಾಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref name="Neupert"/> ಇದಲ್ಲದೆ, [[ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಚೈನಿನ]] (ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌ ರವಾನೆಯಾಗುವ ಸರಣಿ) ಎಂಜೈಮಿನ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಒಳ ಮೆಂಬರೇನ್ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಮೆಂಬರೇನ್‌ ಪಟೆನ್ಷಲ್‌ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ==== ಕ್ರಿಸ್ಟೆ ==== [[ಚಿತ್ರ:MitochondrionCAM.jpg|thumb|right|250 px|ಇಲಿಯ ಲಿವರ್(ಯಕೃತ್) ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ ಕ್ರಿಸ್ಟೆಯ ಅಡ್ಢ ಛೇದದ ಚಿತ್ರಣ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಭವನಿಯ 3D ರಚನೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಒಳ ಮೆಂಬರೇನಿನ ಜೊತೆಯಿರುವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು.]] {{main|Crista}} ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯಾದ ಪದರನ್ನು ಅನೇಕ [[ಕ್ರಿಸ್ಟೆಗಳ]] ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಂಕಣಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯಗಳ ಒಳಗಿನ ಮೆಂಬರೇನಿನ ಮೇಲ್ಮೈ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ATP ಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಯಕೃತ್(ಲಿವರ್) ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ ಒಳಗಿನ ಮೆಂಬರೇನಿನ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವು ಅದರ ಹೊರಗಿನ ಮೆಂಬರೇನಿನ ವಿಸ್ತೀರ್ಣಕ್ಕಿಂತ ಐದು ಪಟ್ಟು ಜಾಸ್ತಿಯಿರುತ್ತದೆ. ಇದರ ನಿಷ್ಪತ್ತಿಯು ಚರವಾಗಿರುತ್ತದೆ(ಆಸ್ಥಿರ: ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ); ATPಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೇಡಿಕೆಯಿರುವ ಮಸಲ್‌ ಸೆಲ್‌‌ಗಳಂತಹ(ಸ್ನಾಯುಗಳ ಜೀವಕೋಶ) ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕ್ರಿಸ್ಟೆಗಳಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಮಡಿಕೆಗಳನ್ನು(ಫೋಲ್ಡ್‌) ಚಿಕ್ಕ ವರ್ತುಲಕಾರದ ಅಂಶಗಳಾದ [[F1 ಪಾರ್ಟಿಕಲ್‌|F₁ ಪಾರ್ಟಿಕಲ್‌]] ಅಥವಾ ಆಕ್ಸಿಸೋಮ್‌ಗಳಿಂದ ಒತ್ತಾಗಿಡಲಾಗಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಇವು ಕೇವಲ ಸರಳ ಸ್ವೇಚ್ಛೆಯಾಗಿರುವ ಫೋಲ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲ, ಆದರೆ ಒಳ ಪದರದ ಒಳಮಡಿಕೆಗಳಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಒಟ್ಟಾರೆ [[ಕೀಮಿಯೊಸೊಮಾಟಿಕ್‌]] ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.<ref name="Mannella">{{ cite journal | author=Mannella CA | title= Structure and dynamics of the mitochondrial inner membrane cristae _{| volume=1763 |issue=5–6|year=2006 | pages=542–548 | doi=10.1016/j.bbamcr.2006.04.006 | pmid=16730811 | journal=Biochimica et biophysica acta | unused_data=|} journal=Biochimica et Biophysica Acta (BBA) - Mol Cell Res. }}</ref> {{clear}} === ಮಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ === {{main|Mitochondrial matrix}} ಒಳಮೆಂಬರೇನಿನ ಒಳಗಡೆಯಿರುವ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮಾಟ್ರಿಕ್ಸ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಒಂದು ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯನಿನ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ ಅಂಶದ 2/3 ಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Alberts"/> ಮಾಟ್ರಿಕ್ಸ್‌ ATP ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ. ಇದು ಒಳ ಮೆಂಬರೇನಿನಲ್ಲಿರುವ ATP ಸಿಂಥೇಸ್‌ ಜೊತೆಗೆ ಕೂಡಿ ATP ಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಮಾಟ್ರಿಕ್ಸ್‌, ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾರಿಕೃತವಾದ ನೂರಾರು ಎಂಜೈಮುಗಳ ಮಿಶ್ರಣ, ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ ವಿಶೇಷ [[ರೈಬೊಸೋಮ್‌]],[[tRNA]] ಮತ್ತು [[ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ DNA]] [[ಜೀನೊಮಿನ]] ಹಲವಾರು ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಎಂಜೈಮುಗಳ ಮುಖ್ಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳೆಂದರೆ [[ಪೈರೊವೇಟ್]] ಮತ್ತು [[ಮೇದಾಮ್ಲಗಳ (ಫ್ಯಾಟಿ ಆಸಿಡ್)‌]] ಅಕ್ಸಿಡೀಕರಣ ಮತ್ತು [[ಸಿಟ್ರಿಕ್‌ ಆಸಿಡ್‌ ಸೈಕಲ್‌]] (ಸಿಟ್ರಿಕ್‌ ಆಮ್ಲದ ರಚನೆಯಾಗುವ ಸರಣಿ)‌.<ref name="Alberts"/> ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯ ತಮ್ಮದೆ ಆದ ಜೆನಿಟಿಕ್‌ (ಅನುವಂಶಿಕ) ಅಂಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಇವು ತಮ್ಮದೆ ಆದ [[RNA]] ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು [[ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು]] ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. (''[[ಪ್ರೋಟೀನ್‌ ಬೈಯೊಸಿಂಥೆಸಿಸ್‌]] ಯನ್ನು ನೋಡಿ'' ). ಪ್ರಕಟವಾಗಿರುವ ಮನುಷ್ಯರ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ DNA ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ 16,569 ಬೇಸ್‌ ಪೇರ್‌ಗಳನ್ನು, 37 ಎನ್‌ಕೋಡಿಂಗ್‌ ಜೀನ್‌ಗಳನ್ನು(ವಂಶವಾಹಿ) ತೋರಿಸಿತು: 22 [[tRNA]], 2 [[rRNA]], ಮತ್ತು 13 [[ಪೆಪ್ಟೈಡ್‌]] ಜೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite journal | author=Anderson S, Bankier AT, Barrell BG, de Bruijn MH, Coulson AR, et al. | title=Sequence and organization of the human mitochondrial genome | journal=Nature. | date=1981-04-09 | volume = 410 | issue=5806 | pages = 141 | doi = 10.1038/290457a0}}</ref> ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿರುವ 13 ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ [[ಪೆಪ್‌ಟೈಡ್‌ಗಳು]] , ಅತಿಥೇಯ ಜೀವಕೋಶದ [[ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ]] [[ಜೀನ್‌ಗಳಿಂದ]] ಎನ್‌ಕೋಡ್‌ ಮಾಡಲಾಗುವ [[ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ]] ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ ಒಳ ಮೆಂಬರೇನ್‌ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. == ಸಂಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಸರಣ == ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ [[ಯೂಕರಿಯೋಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ]] ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಜೀವಕೋಶದ ವಿಧಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಇದರ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ನೆಲೆಯು ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಯೂನಿಸೆಲ್ಯುಲರ್ (ಏಕಕೋಶಿಯ) ಜೀವಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯನ್‌ ಇರುತ್ತದೆ. ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಮನುಷ್ಯರ ಯಕೃತ್ (ಲಿವರ್) ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯ ಇರುತ್ತದೆ; ಸುಮಾರು ಒಂದು ಜೀವಕೋಶಕ್ಕೆ 1000-2000 ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯಗಳಷ್ಟು ಇರುತ್ತದೆ, ಹಾಗು ಇದು ಜೀವಕೋಶದ ಗಾತ್ರದ 1/5 ಭಾಗದಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Alberts"/> ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯಗಳು [[ಮಸಲ್‌ಗಳ(ಸ್ನಾಯು)]] [[ಮೈಓಫೈಬ್ರಿಲ್‌ಗಳ(ಸ್ನಾಯುತಂತಗಳು)]] ನಡುವೆ ಗುಚ್ಛಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಅಥವಾ [[ಸ್ಪರ್ಮ್‌]] [[ಫ್ಲಾಜೆಲಮ್‌]] ಸುತ್ತಲೂ ಹರಡಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Alberts"/> ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ಜೀವಕೋಶದೊಳಗಡೆ [[ಸೈಟೊಸ್ಕೆಲಿಟನ್‌]] ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ 3D ಉಪವಿಭಾಗಗಳ ಜಾಲವನ್ನು (ಬ್ರಾಂಚಿಂಗ್‌ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌) ರಚಿಸುತ್ತದೆ. ಸೈಟಸ್ಕೆಲಿಟನ್‌ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಕೂಡುವಿಕೆಯು ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯಾದ ಅಕಾರವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುತ್ತವೆ, ಇದು ಇದರ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಕೂಡ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal | author=Rappaport L, Oliviero P, Samuel JL | title=Cytoskeleton and mitochondrial morphology and function | journal=Mol and Cell Biochem. | volume=184 |pages=101–105 | year= 1998 | doi=10.1023/A:1006843113166}}</ref> ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳು [[ವಿಮೆಂಟಿನ್]], ಎನ್ನುವ ಸೈಟೊಸ್ಕೆಲಿಟನ್‌ನ ಅಂಶವು, ಸೈಟೊಸ್ಕೆಲಿಟನ್‌ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಕೂಡಲು ಬಹಳ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal | author=Tang HL, Lung HL, Wu KC, Le AP, Tang HM, Fung MC | title=Vimentin supports mitochondrial morphology and organization | journal=Biochemical J | year=2007 | doi=10.1042/BJ20071072 | pmid=17983357 | volume=410 | pages=141 | issue=1 }}</ref> == ಕ್ರಿಯೆಗಳು(ಫಂಕ್ಷನ್‌) == ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಯದ ಬಹಳ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ATP]] ಯನ್ನು ರೆಸ್ಪಿರೇಷನ್‌(ಶ್ವಾಸನ) ಮೂಲಕ ತಯಾರಿಸುವುದು (ಅಂದರೆ [[ADP]] ಯ ಫಾಸ್ಫಾರಿಲೇಷನ್‌), ಹಾಗೂ ಸೆಲ್ಯುಲರ್(ಜೀವಕೋಶದ) [[ಮೆಟಾಬಲಿಸಮ್‌(ಚಯಾಪಚಯ)]] ಅನ್ನು ನಿಯಂತ್ರನ ಮಾಡುವುದು.<ref name="Voet"/> ATP ಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಣೆಯಲ್ಲಿ ರಿಯಾಕ್ಷನ್‌ಗಳ(ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳ) ಮುಖ್ಯವಾದ ಗುಂಪನ್ನು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ [[ಸಿಟ್ರಿಕ್‌ ಆಸಿಡ್‌ ಸೈಕಲ್‌]] ಅಥವಾ ಕ್ರೆಬ್ಸ್‌ ಸೈಕಲ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯಾ ATP ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದೇ ಅಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ. === ಶಕ್ತಿಯ ಪರಿವರ್ತನೆ === ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾದ ಕ್ರಿಯೆಯು [[ATP]] ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಈ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಒಳ ಮೆಂಬರೇನುಗಳ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳಿಂದಾಗಿ ಇದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಸೈಟಸಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವ [[ಗ್ಲೂಕೋಸ್]], [[ಪೈರೊವೇಟ್]] ಮತ್ತು [[NADH]] ಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ ಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Voet"/> [[ಸೆಲ್ಯುಲರ್‌ ರೆಸ್ಪಿರೇಷನ್‌]] ನಿನ (ಜೀವಕೋಶಗಳ ಉಸಿರಾಟ) ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು [[ಏರೋಬಿಕ್‌ ರೆಸ್ಪಿರೇಷನ್‌]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗು ಇದು [[ಆಕ್ಸಿಜನ್‌]] ನ್ನಿನ (ಅಮ್ಲಜನಕದ) ಪ್ರಮಾಣದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆಕ್ಸಿಜನ್ನಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ, ಗ್ಲೈಕಲಿಟಿಕ್‌ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು [[ಆನೇರೋಬಿಕ್‌ ರೆಸ್ಪಿರೇಷನ್‌]] (ಆಕ್ಸಿಜನ್‌ ಇಲ್ಲದೆ (ಅಮ್ಲಜನಕವಿಲ್ಲದೆ)) ಮೂಲಕ ಮೆಟಾಬೊಲೈಸ್‌ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. (ಉಪಾವಚಿಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ). ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Voet"/> ಗ್ಲೂಕೋಸ್‌ನಿಂದ ಅನೇರೋಬಿಕ್‌ ರೆಸ್ಪಿರೇಷನ್‌ ಮೂಲಕ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವ ATPಯ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ಏರೋಬಿಕ್‌ ರೆಸ್ಪಿರೇಷನ್‌ ಮೂಲಕ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವ ATPಯ ಪ್ರಮಾಣ 13 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Rich PR |title=The molecular machinery of Keilin's respiratory chain |journal=Biochem. Soc. Trans. |volume=31 |issue=Pt 6 |pages=1095–105 |year=2003 |pmid=14641005 |url=http://www.biochemsoctrans.org/bst/031/1095/bst0311095.htm |doi=10.1042/BST0311095}}</ref> ಸಸ್ಯಗಳ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯ ಆಕ್ಸಿಜನ್‌ ಇಲ್ಲದೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ 0}ನೈಟ್ರೇಟ್‌ ಅನ್ನು ಬಳಸಿ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ATP ಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ತೋರಿಸಿವೆ.<ref name="pmid17333252">{{cite journal |author=Stoimenova M, Igamberdiev AU, Gupta KJ, Hill RD |title=Nitrite-driven anaerobic ATP synthesis in barley and rice root mitochondria |journal=Planta |volume=226 |issue=2 |pages=465–74 |year=2007 |month=July |pmid=17333252 |doi=10.1007/s00425-007-0496-0}}</ref> ==== ಪೈರೊವೇಟ್ : ಸಿಟ್ರಿಕ್ ಆಸಿಡ್‌ ಸೈಕಲ್ (ಸಿಟ್ರಿಕ್‌ ಆಮ್ಲ ರಚನೆಯಾಗುವ ಸರಣಿ) ==== {{main|Pyruvate decarboxylation|Citric acid cycle}} [[ಗ್ಲೈಕಾಲಿಸಿಸ್‌ನಿಂದ]] ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪೈರೊವೇಟ್ ಮಾಲಿಕ್ಯೂಲ್‌ ಅನ್ನು ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ ಒಳ ಮೆಂಬರೇನಿನ ಮೂಲಕ ಮಾಟ್ರಿಕ್ಸ್‌‌ಗೆ [[ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಸಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ]]. ಅಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು [[ಕೊಎಂಜೈಮ್‌ A]] ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ [[ಅಕ್ಸಿಡಿಕರಣಗೊಳಿಸಿ]]CO₂, [[acetyl-CoA]], ಮತ್ತು [[NADH]] ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Voet"/> ''[[ಸಿಟ್ರಿಕ್‌ ಆಸಿಡ್‌ ಸೈಕಲ್‌]]'' ಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಬ್‌ಸ್ಟ್ರೇಟ್(ಅಧ:ಸ್ತರ) ಎಂದರೆ ಅಸಿಟೈಲ್-CoA. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ''ತ್ರಿಕಾರ್ಬಾಕ್ಸಿಲಿಕ್‌ ಆಸಿಡ್‌ (TCA) ಸೈಕಲ್‌'' ಆಥವಾ ''ಕ್ರೆಬ್ಸ್‌ ಸೈಕಲ್‌'' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಸಿಟ್ರಿಕ್‌ ಆಸಿಡ್‌ ಸೈಕಲ್‌ನ ಎಂಜೈಮ್‌ಗಳು ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ ಮಾಟ್ರಿಕ್ಸ್‌‌ನಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ [[ಸುಕಿನೇಟ್‌ ಡಿಹೈಡ್ರೋಜಿನೇಸ್‌]] ಎನ್ನುವ ಒಂದು ಎಂಜೈಮ್‌ ಮಾತ್ರ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ ಒಳ ಮೆಂಬರೇನಿನ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ IIಅಂಶವಾಗಿ ಕೂಡಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal | author=King A, Selak MA, Gottlieb E| journal=Oncogene. | year=2006 | volume=25 | pages=4675–4682 | doi=10.1038/sj.onc.1209594 | title=Succinate dehydrogenase and fumarate hydratase: linking mitochondrial dysfunction and cancer}}</ref> ಸಿಟ್ರಿಕ್‌ ಆಸಿಡ್‌ ಸೈಕಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಸಿಟೈಲ್-CoA ಅನ್ನು ಕಾರ್ಬನ್‌ ಡೈ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಗೆ ಆಕ್ಸಿಡಿಕರಣ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ರೆಡ್ಯುಸ್ಡ್‌ ಕೊಫಾಕ್ಟರ್‌ಗಳು([[NADH]] ನ ಮೂರು ಮಾಲಿಕ್ಯೂಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು [[FADH2|FADH₂]]) ನ ಒಂದು ಮಾಲಿಕ್ಯೂಲ್‌) ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ''[[ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಚೈನಿನ]]'' ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌ಗೆ ಮತ್ತು [[GTPಯ]] ಒಂದು ಮಾಲಿಕ್ಯೂಲ್‌ಗೆ (ಇದು ATPಯಾಗಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ) ಮೂಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Voet"/> ==== NADH ಮತ್ತು FADH₂: ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌ ಟ್ರಾನ್‌ಸ್ಪೋರ್ಟ್‌ ಚೈನ್‌ ==== {{main|Electron transport chain|Oxidative phosphorylation}} [[ಚಿತ್ರ:ETC electron transport chain.svg|thumb|300px|ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ ಇಂಟರ್‌ಮೆಂಬರೇನಿನ ಸ್ಪೇಸ್‌ನ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಚೈನ್‌ ನ ಚಿತ್ರಣ.]] NADH ಮತ್ತು FADH₂ ವಿನ ರೆಡಾಕ್ಸ್‌ ಶಕ್ತಿಯು(ಎನರ್ಜಿ) ಆಕ್ಸಿಜನ್‌ಗೆ (O_{<small>2</small>}) ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಚೈನ್‌‌ ಮೂಲಕ ಹಲವು ಹಂತದಲ್ಲಿ ರವಾನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಶಕ್ತಿ-ಸಮೃದ್ಧ ಮಾಲಿಕ್ಯೂಲ್‌ಗಳು ಮಾಟ್ರಿಕ್ಸ್‌ ಒಳಗಡೆ ಸಿಟ್ರಿಕ್‌ ಆಸಿಡ್‌ ಸೈಕಲ್‌ ಮೂಲಕ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಇದು ಸೈಟೊಪ್ಲಾಸಮ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಗ್ಲೈಕಾಲಿಸಿಸ್]] ನಿಂದ ಕೂಡ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸೈಟೊಪ್ಲಾಸಮ್‌ನಿಂದ ರೆಡ್ಯೂಸಿಂಗ್‌ ಇಕ್ವಿವೇಲೆಂಟ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ [[ಅಂಟಿಪೋರ್ಟರ್‌]] ನ [[ಮಾಲೇಟ್‌ ಅಸ್ಪರಟೇಟ್‌ ಷಟಲ್]] ಸಿಸ್ಟಂ ಮೂಲಕ ಕಳುಹಿಸಬಹುದು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಇದನ್ನು [[ಗ್ಲೈಸೆರಾಲ್‌ ಪಾಸ್ಪೇಟ್‌ ಷಟಲ್‌]] ಬಳಸಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಚೈನ್‌ ಗೆ ಕಳುಹಿಸಬಹುದು.<ref name="Voet" /> ಒಳ ಮೆಂಬರೇನಿನಲ್ಲಿರುವ [[ಪ್ರೋಟೀನ್‌ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌‌ಗಳು ]]([[NADH ಡಿಹೈಡ್ರೋಜಿನೇಸ್]], [[ಸೈಟೊಕ್ರೋಮ್ c ರಿಡಕ್ಟ್ಎಸ್]], ಮತ್ತು [[ಸೈಟೊಕ್ರೋಮ್‌ c ಅಕ್ಸಿಡೇಸ್‌]]) ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರ್ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಹೊರಬರುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು (ಇನ್‌ಕ್ರಿಮೆಂಟಲ್‌ ರಿಲೀಸ್‌ ಆಫ್ ಎನರ್ಜಿ) ಬಳಸಿ ಇಂಟರ್‌ಮೆಂಬರೇನ್‌ ಸ್ಪೇಸ್‌ಗೆ (ಅಂತರ ಮೆಂಬೆರೇನುಗಳ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ) [[ಪ್ರೋಟಾನ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ]](H⁺) ಪಂಪ್ ಮಾಡತ್ತವೆ.‌(ರವಾನೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ). ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದೆಯಾದರೂ ಒಂದು ಸ್ವಲ್ಪ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌ಗಳು ಆಕ್ಸಿಜನ್‌ ಅನ್ನು ಅತಿಮುಂಚೆ(ಪ್ರೆಮಚ್ಯುರಿಲಿ) ರೆಡ್ಯುಸ್‌ ಮಾಡುತ್ತವೆ; ಇದರಿಂದಾಗಿ [[ಸೂಪರ್‌ಆಕ್ಸೈಡ್‌ಗಳ ‌]] ಹಾಗಿರುವ [[ರಿಯಾಕ್ಟಿವ್‌ ಆಕ್ಸಿಜನ್‌ ಸ್ಪೀಷೀಸ್‌]] ಗಳು (ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದಿಸುವ ಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆಕ್ಸಿಜನ್‌ಗಳ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು) ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.<ref name="Voet" /> ಇದು ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದಲ್ಲಿ [[ಆಕ್ಸಿಡೇಟಿವ್‌ ಸ್ಟ್ರೇಸ್‌(ಒತ್ತಡ)]] ಕೂಡ ಉಂಟು ಮಾಡಬಹುದು ಹಾಗು ಇದು ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯಗಳ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು, ಇದು ವಯಸ್ಸಾಗುವದರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರಬಹದು.<ref name="oxidativedamage">{{cite journal| first=K. |last=Huang| coauthors=K. G. Manton| year=2004| title=The role of oxidative damage in mitochondria during aging: A review| journal=Frontiers in Bioscience| volume=9|pages=1100–1117| doi=10.2741/1298}}</ref> ಇಂಟರ್‌ಮೆಂಬರೇನ್‌ ಸ್ಪೇಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರೋಟಾನ್‌ ಪ್ರಮಾಣ ಜಾಸ್ತಿಯಾದ ಹಾಗೆ, ಒಳ ಮೆಂಬರೇನ್‌ ಸುತ್ತಲೂ ಒಂದು ಬಲಿಷ್ಠವಾದ [[ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಕೆಮಿಕಲ್‌ ಗ್ರೇಡಿಯಂಟ್‌]] ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರೋಟಾನ್‌ಗಳು [[ATP ಸಿಂಥಸೇಸ್‌]] ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ ಮೂಲಕ ಮಾಟ್ರಿಕ್ಸ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳ ಪಟೆನ್ಷಲ್‌ ಎನರ್ಜಿಯನ್ನು (ವಿಭವ ಶಕ್ತಿ) ಬಳಸಿ ADP ಯಿಂದ [[ATP]]ಯನ್ನು ಮತ್ತು ಇನ್‌ಆರ್ಗಾನಿಕ್‌ ಫಾಸ್ಪೆಟ್‌ (P_i) ಅನ್ನು ಸಂಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Voet"/> ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಕಿಮಿಯೊಸಿಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇದನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪೀಟರ್‌ ಮಿಚಲ್‌ ವಿವರಿಸಿದನು.<ref name="Mitchella">{{cite journal | author=Mitchell P, Moyle J | title=Chemiosmotic hypothesis of oxidative phosphorylation | url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_1967-01-14_213_5072/page/137 | journal=Nature. | date= 1967-01-14 | volume=213 | issue=5072 | pages=137–9 | doi = 10.1038/213137a0}}</ref><ref name="Mitchellb">{{cite journal | author=Mitchell P | title=Proton current flow in mitochondrial systems | journal=Nature. | date=1967-06-24 | volume = 25 | issue=5095 | pages=1327–8 | pmid=6056845 | doi = 10.1038/2141327a0}}</ref> ಈತನ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ 1978ರಲ್ಲಿ [[ರಸಾಯನ ಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೋಬಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು]] ಪಡೆದನು. ನಂತರ, ATP ಸಿಂಥೇಸ್‌ನ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶದೀಕರಣ ನೀಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ 1997ರಲ್ಲಿ ರಸಾಯನ ಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ನೋಬಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು [[ಪಾಲ್‌ ಡಿ. ಬಾಯರ್]] ಮತ್ತು [[ಜಾನ್‌ .ಇ. ವಾಲ್ಕರ್‌]] ಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web | last =Nobel Foundation | title =Chemistry 1997 | date = | url =http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1997/ | accessdate =2007-12-16 }}</ref> ==== ಶಾಖದ ಉತ್ಪಾದನೆ(ಹೀಟ್‌ ಪ್ರೋಡಕ್ಷನ್‌) ==== ಕೆಲವೊಂದು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರೋಟಾನ್‌ಗಳು ATP ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ ಮಾಟ್ರಿಕ್ಸ್‌ ಅನ್ನು ಮರುಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ''ಪ್ರೋಟಾನ್‌ ಲೀಕ್‌ '' ಅಥವಾ ''ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯಲ್ ಅನ್‌ಕಪಲಿಂಗ್‌'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಮಾಟ್ರಿಕ್ಸ್‌ನೊಳಗೆ ಪ್ರೋಟಾನ್‌ಗಳ [[ಸುಗಮವಾದ ವಿಸರಣ]] ನಿಂದಾಗಿ (ಫಸಿಲಿಟೇಟ್‌ಡ್‌ ಡಿಫ್ಯೂಷನ್‌) ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು, ಪ್ರೋಟಾನ್‌ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೊಕೆಮಿಕಲ್‌ ಗ್ರೇಡಿಯಂಟಿನ ಉಪಯೋಗವಾಗದ (ಬಳಕೆಯಾಗದ) ವಿಭವ ಶಕ್ತಿಯು(ಪಟೆನ್ಷಲ್‌ ಎನರ್ಜಿ) ಶಾಖದ ರೂಪವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="Voet"/> ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು [[ಥರ್ಮೊಜೆನಿನ್‌]] ಅಥವಾ [[UCP1]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರೋಟಾನ್‌ ಚಾನಲ್‌ರಿಂದ ಮೀಡಿಯೇಟ್‌ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Mozo">{{cite journal | author=Mozo J, Emre Y, Bouillaud F, Ricquier D, Criscuolo F | title=Thermoregulation: What Role for UCPs in Mammals and Birds? | journal=Bioscience Reports. | date=2005 November | pages=227–249 | doi=10.1007/s10540-005-2887-4 | volume=25 }}</ref> ಥರ್ಮೊಜೆನಿನ್‌-33k[[Da]] ಯಿರುವ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ ಆಗಿದ್ದು ಇದನ್ನು 1973ರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು.<ref name="Nicholls">{{cite journal | author=Nicholls DG, Lindberg O | year=1973 | title=Brown-adipose-tissue mitochondria. The influence of albumin and nucleotides on passive ion permeabilities | journal=Eur. J. Biochem. | volume=37 | pages = R551 | pmid=4777251 | doi = 10.1111/j.1432-1033.1973.tb03014.x | issue=3}}</ref> ಥರ್ಮೊಜೆನಿನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಬ್ರೌನ್‌ ಅಡಿಪೋಸ್‌ ಟಿಸ್ಯೂ]] ಅಥವಾ ಬ್ರೌನ್‌ ಫ್ಯಾಟ್‌ ದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ನಾನ್‌-ಶಿವರಿಂಗ್‌ ಥರ್ಮೊಜೆನಿಸಿಸ್‌ಗೆ (ಉಷ್ಣೋತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು) ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ರೌನ್‌ ಆಡಿಪೋಸ್‌ ಟಿಸ್ಯೂ ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಇದು ಪ್ರಾರಂಭದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹೈಬರ್ನೇಟಿಂಗ್ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಂತದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ, ಬ್ರೌನ್‌ ಅಡಿಪೋಸ್ ಟಿಸ್ಯೂ ಹುಟ್ಟಿನಿಂದಲೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ವಯಸ್ಸಾದ ಹಾಗೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Mozo"/> === ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಮ್‌ ಅಯಾನುಗಳ ಶೇಖರಣೆ === [[ಚಿತ್ರ:Chondrocyte- calcium stain.jpg|right|thumb|300 px|ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌ ಮೈಕ್ರೊಸ್ಕೋಪಿಯ(ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕದ) ಮೂಲಕ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಕಾಂಡ್ರೊಸೈಟ್‌‌ ಒಳಗಿರುವ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯ(M), ಇದನ್ನು ಕ್ಯಾಲ್‌ಷಿಯಮ್‌ ಗೆ ಸ್ಟೇನ್‌ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.]] ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತವಾಗಿರುವ ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂನ ಪ್ರಮಾಣವು ರಿಯಾಕ್ಷನ್‌ಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ; ಇದು ಜೀವಕೋಶದಲ್ಲಿ [[ಸಿಗ್ನಲ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌‌ಡಕ್ಷನ್‌]] ಗೆ ಬಹಳ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯ ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲದ ಮಟ್ಟಿಗೆ [[ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂಯನ್ನು ಶೇಖರಿಸುತ್ತದೆ]], ಇದು ಜೀವಕೋಶದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂನ ಸಂತುಲನವನ್ನು (ಹೋಮಿಯೊಸ್ಟಾಟಿಸ್) ಕಾಪಾಡುಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="Siegel_Basic_Neurochemistry">{{cite book | editor=Siegel GJ, Agranoff BW, Fisher SK, Albers RW, Uhler MD | title=Basic Neurochemistry | url=https://archive.org/details/basicneurochemis0000unse_e2f6 | edition=6 | year=1999 | isbn=0-397-51820-X | publisher=Lippincott Williams & Wilkins | author=Editor-in-chief, George J. Siegel; editors, Bernard W. Agranoff... [et al.]; illustrations by Lorie M. Gavulic }}</ref> ವಸ್ತುತಃ, ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಅನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಇವುಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಇವುಗಳನ್ನು ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂಗೆ ಬಹಳ ಒಳ್ಳೆಯ "ಸೈಟೊಸೊಲಿಕ್‌ ಬಫರ್‌" ಗಳನ್ನಾಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Rossier"/><ref>ಬ್ರೈಟಾನ್‌, ಕಾರ್ಲ್‌ ಟಿ ಮತ್ತು ರಾಬರ್ಟ್‌ ಎಂ. ಹಂಟ್‌ (1974): "ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯಾಲ್‌ ಕ್ಯಾಲ್ಷಿಯಂ ಅಂಡ್‌ ಇಟ್ಸ್‌ ರೋಲ್‌ ಇನ್‌ ಕಾಲ್ಸಿಫಿಕೇಷನ್‌", ''ಕ್ಲಿನಿಕಲ್‌ ಆರ್ಥೋಪೆಡಿಕ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ರಿಲೇಟೆಡ್‌ ರಿಸರ್ಚ್‌'' '''100''' : 406-416</ref><ref>ಬ್ರೈಟಾನ್‌, ಕಾರ್ಲ್‌ ಟಿ ಮತ್ತು ರಾಬರ್ಟ್‌ ಎಂ. ಹಂಟ್‌ (1978): "ದ ರೋಲ್‌ ಆಫ್‌ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯಾ ಇನ್‌ ಗ್ರೋತ್‌ ಪ್ಲೇಟ್‌ ಕಾಲ್ಸಿಫಿಕೇಷನ್‌ ಆಸ್‌ ಡೆಮಾನ್‌ಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್‌ ಇನ್‌ ಎ ರಕಿಟಿಕ್ ಮಾಡಲ್‌", ''ಜರ್ನಲ್‌ ಆಫ್‌ ಬೋನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಜಾಯಿಂಟ್‌ ಸರ್ಜರಿ'' , '''60-A''' : 630-639</ref> ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಅನ್ನು ಶೇಖರಿಸುವ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣ ಜಾಗವೆಂದರೆ ಎಂಡೊಪ್ಲಾಸ್ಮಿಕ್ ರೆಟಿಕುಲಮ್ (ER). ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯ ಮತ್ತು ER ನಡುವೆ ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಇಂಟರ್‌ಪ್ಲೇಯಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal | title=Mitochondria–endoplasmic reticulum choreography: structure and signaling dynamics | author=Pizzo P, Pozzan T | journal=Trends Cell Bio. | volume=17 | issue=10 | date=2007 October | pages=511–517 | doi=10.1016/j.tcb.2007.07.011 | pmid=17851078}}</ref> [[ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ ಒಳ ಮೆಂಬರೇನಿನ]] ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ [[ಯುನಿಪೋರ್ಟರ್‌]] ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಅನ್ನು [[ಮಾಟ್ರಿಕ್ಸ್‌]] ಒಳಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡುಹೋಗುತ್ತದೆ.<ref name="MillerRJ">{{cite journal | author=Miller RJ | title=Mitochondria – the kraken wakes! | url=https://archive.org/details/sim_trends-in-neurosciences_1998-03_21_3/page/95 | journal=Trends in Neurosci. | volume=21| issue=3| year=1998 | pages=95–97 doi=10.1016/S0166–2236(97)01206–X | doi=10.1016/S0166-2236(97)01206-X }}</ref> ಇದನ್ನು ಮೂಲತಃ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ [[ಮೆಂಬರೇನ್‌ ಪಟೆನ್ಷಲ್‌]] ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="Siegel_Basic_Neurochemistry"/> ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಅನ್ನು ಜೀವಕೋಶದೊಳಗೆ ಪುನಃ ಬಿಡುಗಡೆಯು ಸೋಡಿಯಂ ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂಗಳ ಪ್ರೋಟಾನುಗಳ ವಿನಿಮಯದೊಂದಿಗೆ ಅಥವಾ "ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಉಂಟುಮಾಡುವ-ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ-ಬಿಡುಗಡೆ" ಯ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ಆಗಬಹುದು.<ref name="MillerRJ"/> ಇದರಿಂದಾಗಿ [[ಮೆಂಬರೇನ್‌ ಪಟೆನ್ಷಲ್‌]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಿ, ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಸ್ಪೈಕ್ ಅಥವಾ ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ವೇವ್‌ಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಇವುಗಳು [[ಎರಡನೇಯ ಮೆಸ್ಸೆಂಜರ್‌ ಸಿಸ್ಟಂ]] ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಬಹದು, ಇದು ನರ ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ(ನರ್ವ್ ಸೆಲ್‌) [[ನ್ಯೂರೊಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಮಿಟರ್‌ ರೀಲಿಸ್‌]] ಮತ್ತು ಎಂಡೊಕ್ರೈನ್‌ ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ [[ಹಾರ್ಮೋನ್‌]] ಗಳ ರಿಲೀಸ್‌ ಅಂತಹ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸಹಯೋಜಕಗೊಳಿಸಬಹದು. {{clear}} === ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕ್ರಿಯೆಗಳು === ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯ ಅನೇಕ [[ಮೆಟಬಾಲಿಕ್‌]] ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ (ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆ)ಪ್ರಮುಖವಾದ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳು: * ಇದು [[ಮೆಂಬರೇನ್‌ ಪಟೆನ್ಷಲ್‌]] ಅನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Voet"/> * [[ಅಪೊಪ್ಟೊಸಿಸ್]]‌- ಜೀವ ಕೋಶದ ಪ್ರೋಗ್ರ್ಯಾಮ್ಡ್‌ (ನಿಯಂತ್ರಿತ) ಅಂತ್ಯ<ref>{{cite journal | author=Green DR | title=Apoptotic pathways: the roads to ruin | url=https://archive.org/details/cell_1998-09-18_94_6/page/695 | journal=Cell. | date=1998 September | volume=94 | issue=6 | pages=695–8 | doi=10.1016/S0092-8674(00)81728-6 | pmid=9753316}}</ref> * ಕ್ಯಾಲ್‌ಷಿಯಂ ಸಿಗ್ನಲಿಂಗ್‌ (ಕ್ಯಾಲ್‌ಷಿಯಂ-ಪ್ರೇರಿತ ಅಪೊಪ್ಟೊಸಿಸ್‌‌ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ)<ref>{{cite journal | journal=Cell Calcium | title=Mitochondrial calcium signalling and cell death: approaches for assessing the role of mitochondrial Ca2+ uptake in apoptosis | author=Hajnóczky G, Csordás G, Das S, Garcia-Perez C, Saotome M, Sinha Roy S, Yi M | pmid=17074387 | doi=10.1016/j.ceca.2006.08.016 | year=2006 | volume=40 | pages=553 | issue=5-6 | pmc=2692319}}</ref> * ಸೆಲ್ಯುಲರ್‌ ಪ್ರೊಲಿಪೆರೆಷನ್‌ ಅನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="McBride">{{cite journal | author=McBride HM, Neuspiel M, Wasiak S | title=Mitochondria: more than just a powerhouse | journal=Curr Biol. | date=2006 July | volume=16 | issue=14 | pages=R551–60 | pmid=16860735 | doi=10.1016/j.cub.2006.06.054 }}</ref> * ಸೆಲ್ಯುಲರ್‌ [[ಮೆಟಬಾಲಿಸಮ್]] (ಜೀವಕೋಶದ ಉಪಾವಚಯ) ಅನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="McBride"/> * ಕೆಲವೊಂದು ಹೀಮ್‌ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯಾಗುವ ರಿಯಾಕ್ಷನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ''([[ಪೊರ್‌ಫೈರಿನ್‌]] ಅನ್ನು ಕೂಡ ನೋಡಿ) '' * [[ಸ್ಟಿರಾಯ್ಡ್‌ಗಳ]] ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ.<ref name="Rossier">{{cite journal | title=T channels and steroid biosynthesis: in search of a link with mitochondria | author=Rossier MF | journal=Cell Calcium. | year=2006 | volume=40 | issue=2 | pages=155–64 | pmid=16759697 | doi=10.1016/j.ceca.2006.04.020 }}</ref> ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ ಕೆಲವೊಂದು ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಕೆಲವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಬಗೆಯ ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೆ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪ್ರೋಟೀನ್‌ ಮೆಟಬಾಲಿಸಂನಲ್ಲಿ ತಯಾರಾಗುವ ನಿರುಪಯುಕ್ತ ಉಪಉತ್ಪನ್ನವಾದ(ವೇಸ್ಟ್‌ ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್‌) [[ಅಮೊನಿಯಾವನ್ನು]] ಡಿಟಾಕ್ಸಿಫೈ ಮಾಡಬಲ್ಲ ಕೆಲವು ಎಂಜೈಮ್‌ಗಳನ್ನು [[ಲಿವರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ (ಯಕೃತ್‌‌)]] ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯಾ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಜೀನ್‌‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮ್ಯೂಟೇಷನ್‌ಗಳ ಪರಿಣಾಮದಿಂದಾಗಿ [[ಮೈಟಕಾಂಡ್ರಿಯದ ರೋಗಗಳು]] ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. == ಉತ್ಪತ್ತಿ/ಮೂಲ == {{main|Endosymbiotic theory}} ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯ [[ಪ್ರೊಕಾರಿಯೋಟ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ]] ಅನೇಕ ಸಾಮ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಇದು ಮೂಲತ: [[ಎಂಡೊಸಿಂಬೈಯೊಟಿಕ್‌]] ಪ್ರೊಕಾರಿಯೋಟ್‌ಗಳಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿರಬಹುದೆಂದಯ ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯನ್ [[DNA]] ಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ; ಇದು ಒಂದು ವೃತ್ತೀಯ ಕ್ರೊಮೊಸೊಮ್‌ನ ಹಲವಾರು ಪ್ರತಿರೂಪಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ರೆಸ್ಪಿರೇಟರಿ ಚೈನ್‌ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೆ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ ಕ್ರೊಮೊಸೊಮ್‌ಗಳು [[ರಿಡಾಕ್ಸ್‌]] ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳಿಗಾಗಿಗೆಯೆ ಜೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. '''ರಿ''' ಡಾಕ್ಸ್‌‌ '''ರೆ''' ಗ್ಯುಲೇಷನ್‌ಗೆ '''Co''' -ಲೊಕೇಷನ್‌ನ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿದೆ ಎಂದು [[CoRR ಹೈಪಾತಿಸೀಸ್‌]] ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ ಜೀನೊಮ್‌ ಕೆಲವು [[ರೈಬೊಸೊಮ್‌ಗಳ]] RNAಗಳನ್ನು ಕೊಡ್‌ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಇದು [[ಮೆಸೆಂಜರ್‌ RNA]] ಗಳನ್ನು ಪ್ರೋಟಿನ್‌ಗಳಾಗಿಸುವ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಲೇಷನ್‌ಗೆ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿರುವ ಇಪ್ಪತ್ತೆರಡು [[tRNA]] ಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಕೋಡ್‌‌ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ರಚನೆಯು ಪ್ರೊಕಾರಿಯೋಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಾಮ್ಯತೆಯನ್ನು [[ಪ್ರೊಟಿಯೊಬಾಕ್ಟಿರಿಯ]] ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೆ ಪರಿವರ್ತವಾದ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ DNA ಯು [[ಜೆನಿಟಿಕ್‌ ಕೋಡ್‌ನಲ್ಲಿ]] (ಅನುವಂಶಿಕ ಸಂಕೇತ) ಕೂಡ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref name="Shoulders1">{{cite journal | author=Futuyma DJ | title=On Darwin's Shoulders | url=https://archive.org/details/sim_natural-history_2005-11_114_9/page/64 | journal=Natural History | volume=114 | issue=9 | year=2005 | pages=64–68}}</ref> ಇದು,[[ಪ್ರೊಟೊ-ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯನ್‌]] ಎಂದು ಕೆರೆಯಲಾಗಿವ ಇದರ ಪೂರ್ವಜ, [[ಪ್ರೊಟಿಯೊಬಾಕ್ಟಿರಿಯ]] ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿತ್ತು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Shoulders1"/> ಅದರಲ್ಲೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರೊಟೊ-ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯನ್‌, [[ರಿಕೆಟ್ಟ್‌ಸಿಯ]] ಜೊತೆ ಪ್ರಾಯಶಃ ಸಂಬಂಧಹೊಂದಿರಬಹುದು ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal | author=Emelyanov VV | year=2003 | title=Mitochondrial connection to the origin of the eukaryotic cell | journal=Eu J Biochem. | volume=270 | issue=8 | pages=1599–1618 | doi=10.1046/j.1432-1033.2003.03499.x | unused_data=|pm[id=12694174}}</ref> ಆದರೆ, ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ ಪೂರ್ವಜನಿಗೂ ಅಲ್ಫಾ-ಪ್ರೊಟಿಯೊಬಾಕ್ಟಿರಿಯ ನಡುವೆಯಿರುವ ನಿಖರ ಸಂಬಂಧ ಕುರಿತಂತೆ, ಹಾಗು ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಸ್‌ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ನಂತರ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಯಿತೆನ್ನುವುದು ಈಗಲೂ ವಿವದಾಸ್ಪದವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal|author=Gray MW, Burger G, Lang BF |title=Mitochondrial evolution |url=https://archive.org/details/sim_science_1999-03-05_283_5407/page/1476 |journal=Science (journal) |volume=283 |issue=5407 |pages=1476–81 |year=1999 |month=March |pmid=10066161}}</ref> ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ DNA ಗಳಿಂದ ಕೋಡ್‌ ಮಾಡಲಾದ ರೈಬೊಸೋಮ್‌ಗಳು, ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೆ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಆಕಾರವನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತದೆ.<ref name="O">{{cite journal | author=O'Brien TW | title=Properties of human mitochondrial ribosomes | journal=IUBMB Life. | date=2003 September | volume=55 | issue=9 | pages=505–13 | doi = 10.1080/15216540310001626610}}</ref> ಇವು ಬ್ಯಾಕ್ಟಿರಿಯದ [[70S]] ರೈಬೊಸೋಮ್‌ ಅನ್ನು ಬಹಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೋಲುತ್ತದ್ದೆಯೆ ಹೊರತು [[80S]] [[ಸೈಟೊಪ್ಲಾಸ್ಮಿಕ್‌]] ರೈಬೊಸೋಮ್‌ಗಳನ್ನಲ್ಲ, ಇದು [[ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಾರ್‌]] DNAಗಾಗಿ ಕೋಡ್‌ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯ ಅದರ ಅತಿಥೇಯ ಜೀವಕೋಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿರುವ [[ಎಂಡೊಸಿಂಬಯಾಟಿಕ್‌]] ಸಂಬಂಧವನ್ನು [[ಲಿನ್‌ ಮಾರ್ಗುಲಿಸ್‌]] ಎನ್ನುವ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದ.<ref>{{cite journal | author=Lynn Sagan | year=1967 | title=On the origin of mitosing cells | url=https://archive.org/details/journal-of-theoretical-biology_1967-03_14_3/page/255 | journal=J Theor Bio. | volume=14 | issue=3 | pages=255–274 | pmid=11541392 | doi=10.1016/0022-5193(67)90079-3}}</ref> [[ಎಂಡೊಸಿಂಬಯಟಿಕ್‌ ಹೈಪಾತಿಸೀಸ್‌]] ಎನ್ನುವ ಊಹನವು, ಬ್ಯಾಕ್ಟಿರಿಯದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯ ಹೇಗೋ ಇನ್ನೊಂದು ಜೀವಕೋಶದ [[ಎಂಡೊಸೈಟೊಸಿಸ್‌ನಿಂದ]] ಪಾರಾಗಿ [[ಸೈಟೊಪ್ಲಾಸಮ್‌ನೊಂದಿಗೆ]] ಒಂದುಗೂಡಿತು ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಬ್ಯಾಕ್ಟಿರಿಯಗಳು ಅತಿಥೇಯ ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ [[ರೆಸ್ಪಿರೇಷನ್‌]] (ಶ್ವಸನ) ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಇದು [[ಗ್ಲೈಕಾಲಿಸಿಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ಫರ್ಮೆಂಟೆಷನ್‌]] ಮೇಲೆ ನಿರ್ಬರವಾಗಿದ್ದ ಜೀವಕೋಶಗಳಿಗೆ ವಿಕಾಸ ಹೊಂದುವ ಸಾಕಷ್ಟು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿದವು. ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಅತಿಥೇಯ ಜೀವಕೋಶಗಳು [[ಪೋಟೋಸಿಂಥೆಸಿಸ್‌]] (ದ್ಯುತಿಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ) ಮಾಡಲು ಸಕ್ಷಮವಾಗಿರುವ ಸಿಂಬಯಾಟಿಕ್‌ ಬ್ಯಾಕ್ಟಿರಿಯ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದವು. ಸಿಂಬೈಯೊಟ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೊತೆಗೂಡಿದಾಗ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಜೀವಿಸಬಲ್ಲಂತಹ ಪರಿಸರಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಜಾಸ್ತಿಯಾಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಸಿಂಬೈಯಾಟಿಕ್‌ ಸಂಬಂಧ ಪ್ರಾಯಶ: 1.7<ref>{{cite journal | author=Emelyanov VV | year=2001 | title=Rickettsiaceae, rickettsia-like endosymbionts, and the origin of mitochondria | journal=Biosci. Rep. | volume=21 | pages=1–17 | pmid=11508688 | doi = 10.1023/A:1010409415723 | issue=1}}</ref> ರಿಂದ 2<ref>{{cite journal | author=Feng D-F, Cho G, Doolittle RF | year=1997 | title=Determining divergence times with a protein clock: update and reevaluation | journal=Proc. Natl Acad. Sci. | volume=94 | pages=13028–13033 | pmid=9371794 | doi = 10.1073/pnas.94.24.13028 | issue=24 | pmc=24257}}</ref> ಬಿಲಿಯನ್‌ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಉಂಟಾಗಿರಬಹುದು. ಕೆಲವು ಯುನಿಸೆಲ್ಯುಲಾರ್‌ ಯೂಕರಿಯಾಟ್‌ಗಳ ಗುಂಪುನಿಲ್ಲಿ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯ ಇರವುದಿಲ್ಲ,ಅವು:[[ಮೈಕ್ರೊಸ್ಪೊರಿಡಿಯನ್ಸ್‌]], [[ಮೆಟಮೊನಾಡ್ಸ್‌]]ಮತ್ತು [[ಆರ್ಕ್‌ಅಮಿಬೆ]].<ref name="Cavlier-Smith">{{cite journal | author=Cavalier-Smith T | title=Archamoebae: the ancestral eukaryotes? | year=1991| journal=Biosystems. | volume=25 | pages = 1241 | pmid=1854912 | doi = 10.1016/0303-2647(91)90010-I | issue=1-2}}</ref> [[rRNA]] ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ರಚಿತವಾದ [[ಫೈಲೋಜೆನಿಟಿಕ್‌ ಟ್ರೀ]] (ಜೀವವಿಕಾಸ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ ರಚಿಸಲದ ವಂಶವೃಕ್ಷ) ಪ್ರಕಾರ ಈ ಗುಂಪುಗಳು ಬಹಳ ಪ್ರಿಮಿಟಿವ್‌(ಆದಿಮ) ಆದ ಯೂಕರಿಯಾಟ್‌ಗಳೆಂದು ಕಂಡು ಬಂದಿವೆ. ಇದು ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯಾಗಳಿಗು ಮುಂಚೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಇದನ್ನು [[ಲಾಂಗ್‌-ಬ್ರಾಂಚ್‌ ಅಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ಷನ್‌]] ಗಳ ಆರ್ಟಿಫ್ಯಾಕ್ಟ್‌(ಕೃತಕಜ) ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವು ಡಿರೈವ್ಡ್‌ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿದ್ದು, ಇವುಗಳು ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದಿಂದ ಪಡೆದ ಜೀನ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಆರ್ಗೆನಲ್‌ಗಳನ್ನು(ಅಂಗಕ) ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ (ಉದಾ: [[ಮೈಟೊಸೊಮ್]] ಮತ್ತು [[ಹೈಡ್ರೊಜಿನೊಸೊಮ್‌]]). == ಜೀನೋಮ್ == {{main|Mitochondrial DNA}} ಮನುಷ್ಯಯರ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ ಜೀನೊಮ್ ವೃತ್ತಾಕಾರವಾದ [[DNA]] ಮಾಲಿಕ್ಯೂಲ್‌ ಆಗಿದ್ದು, ಸುಮಾರು 16 [[ಕಿಲೊಬೇಸ್‌ಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref name="ChanDC">{{cite journal | author=Chan DC | title= Mitochondria: Dynamic Organelles in Disease, Aging, and Development | journal= Cell | volume=125 | issue=7 | date=2006-06-30 | pages=1241–1252 | doi=10.1016/j.cell.2006.06.010 | pmid=16814712}}</ref> ಇದು 37 ಜೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಎನ್‌ಕೋಡ್‌ ಮಾಡುತ್ತದೆ: 13 ರೆಸ್ಪಿರೇಟರಿ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌‌‌ I, III, IV ಮತ್ತು V ರ [[ಸಬ್‌ಯುನಿಟ್‌]] ಗಳಿಗಾಗಿ, 22 ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ [[tRNA]] ಗಾಗಿ (ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್‌ ಅಮೀನೊ ಆಮ್ಲಗೆ 20, ಹಾಗು ಲ್ಯೂಸೀನ್‌ ಮತ್ತು ಸೆರಿನ್‌ಗಾಗಿ ಒಂದೊಂದು ಅಧಿಕ ಜೀನ್‌), ಮತ್ತು 2 [[rRNA]] ಗಾಗಿ.<ref name="ChanDC"/> ಒಂದು ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯನ್‌ ಅದರ DNAಯ ಎರಡರಿಂದ ಹತ್ತು ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು.<ref name="Wiesner">{{cite journal | author=Wiesner RJ, Ruegg JC, Morano I |year=1992 |title=Counting target molecules by exponential polymerase chain reaction, copy number of mitochondrial DNA in rat tissues | journal=Biochim Biophys Acta | volume=183 |pages=553–559 | pmid=1550563 | issue=2}}</ref> ಪ್ರೊಕಾರಿಯೂಟ್‌ಗಳ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೆ, ಕೋಡಿಂಗ್‌ DNA (ಡಿ.ಎನ್.ಎ.) ಯ ಪ್ರಮಾಣ ಹಾಗು ಆಬ್ಸೆನ್ಸ್‌‌ ಆಫ್‌ ರೀಪೀಟ್ಸ್‌‌ ಅನುಪಾತವು ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ ಜೀನ್‌ಗಳು ಮಲ್ಟಿಜೆನಿಕ್‌ ಟ್ರಾನ್‌ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ಸ್‌‌ ಗಳನ್ನಾಗಿ [[ಟ್ರಾನ್ಸ್‌‌ಸ್ಕ್ರೈಬ್‌‌]] ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಛೇದಿಸಿ ಮತ್ತು [[ಪಾಲಿಅಡಿನೈಲೇಟ್]] ಮಾಡಿ, ಮಟ್ಯುಅರ್(ಪಕ್ವ) ಆದ [[mRNA]] ಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ ಜೀನೊಮ್‌ ಎನ್‌ಕೋಡ್‌ ಮಾಡಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಏನಿಲ್ಲ. ಬಹಳಷ್ಟು [[ಸೆಲ್‌ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್ ‌]]‌ (ಜೀವಕೋಶದ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್‌) ನಲ್ಲಿರುವ ಜೀನ್‌ಗಳು ಕೋಡ್‌ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ಹಾಗು ಇದಕ್ಕೆ ಸರಿಹೊಂದುವ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳು ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯನ್‌ಗೆ ಬೇರೆಕಡೆಯಿಂದ ರವಾನಿಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Anderson">{{cite journal | author=Anderson S, Bankier AT, Barrell BG, de-Bruijn MHL, Coulson AR, et al.|year=1981 | title=Sequence and organization of the human mitochondrial genome | url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_1981-04-09_290_5806/page/n30| journal=Nature | volume=290 | pages=427–465 | doi = 10.1038/290457a0}}</ref> ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್‌ ಮತ್ತು [[ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ ಜೀನೊಮಿನಲ್ಲಿ]] ಎನ್‌ಕೋಡ್‌ ಆಗುವ ಜೀನಗಳ ನಿಖರವಾದ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ ಜೀನೊಮ್‌ ವೃತ್ತಾಕಾರವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಆದರೂ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅಪವಾದಗಳು ಕೂಡ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಆಧ್ಯಯನಗಳು ತಿಳಿಸಿದೆ.<ref name="Fukuhara">{{cite journal | author = Fukuhara H, Sor F, Drissi R, Dinouël N, Miyakawa I, Rousset, and Viola AM|year=1993 |title=Linear mitochondrial DNAs of yeasts: frequency of occurrence and general features |journal=Mol Cell Biol. |volume= 13 | issue=4 |pages=2309–2314 | pmid=8455612 | pmc = 359551}}</ref> ಸಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ DNAಗಳಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯಯರಲ್ಲಿರುವ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ ಜೀನೊಮ್‌ಗಳ ಹಾಗೆ [[ಇಂಟ್ರಾನ್ಸ್‌‌]] ಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ;<ref name="Anderson"/> ಆದರೆ, ಕೆಲವೊಂದು ಯುಕಾರಿಯೊಟಿಕ್‌ಗಳ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ DNAಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಟ್ರಾನ್ಸ್‌‌ಗಳಿದೆ ಎಂದು ಗಮನಿಸಲಾಗಿದೆ,<ref>{{cite journal | author=Bernardi G | title= Intervening sequences in the mitochondrial genome | url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_1978-12-07_276_5688/page/558 | journal=Nature. | year=1978 | volume=276 | issue= 5688| pages=558–559 | pmid=214710 | doi=10.1038/276558a0 }}</ref> ಉದಾಹರಣಗೆ [[ಯೀಸ್ಟ್‌]] <ref>{{cite journal | author=Hebbar SK, Belcher SM, Perlman PS | title=A maturase-encoding group IIA intron of yeast mitochondria self-splices in vitro | url=https://archive.org/details/sim_nucleic-acids-research_1992-04-11_20_7/page/1747 | journal=Nucleic Acids Res. | date=1992 April | volume=20 | issue=7 | pages=1747–54 | pmid=1579468 | doi = 10.1093/nar/20.7.1747 | pmc=312266}}</ref> ಮತ್ತು ''[[ಡೈಕ್ಟಿಯೊಸ್ಟೆಲಿಯಮ್]] ಡಿಸ್ಕೊಇಡಿಯಮ್<ref>{{cite journal | author= Gray MW, Lang BF, Burger G | title=Mitochondria of protists | journal=Ann Rev of Genetics. | volume=38 | pages=477–524 | year=2004 | doi=10.1146/annurev.genet.37.110801.142526 | pmid=15568984}}</ref> (Dictyostelium discoideum)'' ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ [[ಪ್ರೊಟಿಸ್ಟ್‌ಗಳು]].<ref>{{cite journal | author= Gray MW, Lang BF, Cedergren R, Golding GB, Lemieux C, Sankoff D, et al. | title= Genome structure and gene content in protist mitochondrial DNAs | journal= Nucl Acids Res. | volume= 26 | issue=4 | year=1998 | pages=865–878 | pmid=9461442 | doi = 10.1093/nar/26.4.865 | pmc= 147373}}</ref> ‌ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ ಜೀನೊಮ್‌ ವೈಶಿಷ್ಟವಾಗಿ 16-kb ಉದ್ದವಿದ್ದು, ಮತ್ತು 37 ಜೀನ್‌ಗಳಿದ್ದು ಒಂದು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಕ್ರೋಮೊಸೋಮ್‌ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಜೀನ್‌ಗಳು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿತಗೊಂಡಿದ್ದು ಹಾಗು ಅದರ ಸ್ಥಾನವು ವ್ಯತಾಸವಾಗುತಿರುತ್ತದೆ. ಕುತೂಹಲ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಈ ಪಾಟರ್ನ್‌ ಮನುಷ್ಯ ದೇಹಕ್ಕೆ ಹತ್ತುವ ಹೇಣುಗಳಲ್ಲಿ (ಲೌಸ್) (''[[ಪೆಡಿಕುಲುಸ್ ಹುಮನಸ್ (Pediculus humanus)]]'' ) ಇದು ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಈ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ ಜೀನೊಮ್‌ ಅನ್ನು 3–4 kb ಉದ್ದದ್ದ, ಒಂದರಿಂದ ಮೂರು ಜೀನ್‌ಗಳಿರುವ 18 ಮಿನಿಸರ್ಕುಲರ್‌ ಕ್ರೋಮೊಸೋಮ್‌ಗಳಿಂದ ಸಂಯೊಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Shao">{{cite journal |author=Shao R, Kirkness EF, Barker SC |title=The single mitochondrial chromosome typical of animals has evolved into 18 minichromosomes in the human body louse, Pediculus humanus |journal=Genome Res. |volume= 19|issue= 5|pages= 904–12|year=2009 |month=March |pmid=19336451 |doi=10.1101/gr.083188.108 |pmc=2675979}}</ref> ಈ ಪಾಟರ್ನ್‌(ವಿನ್ಯಾಸ), ಹೀರುವ ಹೇಣುಗಳಲ್ಲಿ(ಸಕ್ಕಿಂಗ್ ಲೈಸ್) ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅಗಿಯುವ ಹೇಣುಗಳಲ್ಲಿ(ಚ್ಯೂಯಿಂಗ್‌ ಲೈಸ್) ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಮಿನಿಕ್ರೋಮೊಸೋಮ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ರಿಕಾಂಬಿನೇಷನ್‌ ಆಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ವ್ಯತಾಸಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇನೆಂದು ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್‌(ಮಾನಕ) ಕೋಡ್‌ಗೆ ಅಲ್ಪಸ್ವಲ್ಪ ವ್ಯತಾಸಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಊಹೆಗಳನ್ನು ಮುಂಚಿನಿಂದಲ್ಲೂ ಮಾಡಲಾಯಿತ್ತಾದರೂ ಅದನ್ನು 1979ರ ತನಕ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>ಕ್ರಿಕ್‌, ಎಫ್. ಎಹ್‌. ಸಿ. ಮತ್ತು ಆರ್ಗೆಲ್‌, ಎಲ್‌.ಇ.(1973) "ಡೈರೆಕ್ಟೆಡ್‌ ಪಾನ್ಸ್‌ಪೆರ್ಮಿಯ." ಇಕಾರ್ಸ್‌ 19:341-346. p. 344: "ಸ್ವಲ್ಪ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಿರುವ ಕೋಡ್‌ಗಳಿರುವ ಜೀವಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಆಶ್ಚರ್ಯವೇನು ಅಲ್ಲ.(ಇಟ್‌ ಇಸ್‌ ಎ ಲಿಟ್ಲ್‌ ಸರ್ಪರೈಸಿಂಗ್‌ ಥಟ್ ಆರ್ಗಾನಿಸಂಸ್ ವಿತ್‌ ಸಮ್‌ವಾಟ್‌ ಡಿಪರೆಂಟ್‌ ಕೋಡ್ಸ್‌ ಡು ನಾಟ್‌ ಕೊಎಕ್ಸಿಸ್ಟ್‌)." (ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಣೆಗಳು [http://www.talkorigins.org/faqs/comdesc/section1.html ] ರಲ್ಲಿ)</ref> ಸಂಶೋಧಕರು [[ಮನ್ಯಷ್ಯರ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯ ಜೀನ್‌ಗಳ]] ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬೇಕಾದರೆ, ಅವು ಇನ್ನೊಂದು ಪರ್ಯಾಯ ಕೋಡ್‌ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು.<ref>{{cite journal | author= Barrell BG, Bankier AT, Drouin J | title= A different genetic code in human mitochondria | url= https://archive.org/details/sim_nature-uk_1979-11-08_282_5735/page/189 | journal=Nature. | volume=282 | pages=189–194 | year=1979 |doi=10.1038/282189a0 }}</ref> ಇದಾದ ನಂತರ, ಅನೇಕ ಪರ್ಯಾಯ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ ಕೋಡ್‌ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ,<ref>[http://130.14.29.110/Taxonomy/Utils/wprintgc.cgi?mode=c NCBI: "ದ ಜೆನೆಟಿಕ್‌ ಕೋಡ್ಸ್‌", ಕಂಪೈಲ್ಡ್‌ ಬೈ ಆಂಡ್ರೆಜ್ (ಆಂಜೆ) ಎಲ್ಸನೊವಸ್ಕಿ ಅಂಡ್‌ ಜಿಮ್‌ ಒಸ್ಟೆಲ್‌]</ref> ಅಲ್ಪಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಾಗುವ ಪರಿವರ್ತಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal | author=Jukes TH, Osawa S | title=The genetic code in mitochondria and chloroplasts | journal=Experientia. | date=1990-12-01 | volume=46 | issue=11–12 | pages = 1117–26 | pmid=2253709 | doi = 10.1007/BF01936921}}</ref> ಇದಲ್ಲದೆ, AUA, AUC, ಮತ್ತು AUU ಕೋಡಾನ್‌‌ಗಳೆಲ್ಲವು ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ ಕೋಡಾನ್‌ಗಳಾಗಿ ಅಂಗೀಕಾರವಾಗಬಹುದಾಗಿದೆ. {| class="wikitable" width="55%" align="center" |+ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಜೆನಿಟಿಕ್‌ ಕೋಡ್‌‌ಗೆ(UGC) ಕೆಲವು ಅಪವಾದಗಳು(ಎಕ್ಸೆಪ್ಷನ್‌)<td><ref name="Alberts"/></td> |- !ಜೀವಿ !ಕೋಡಾನ್‌ !ಮಾನಕ !ನವೀನ (ನಾವೆಲ್) |- | rowspan="3"|ಸಸ್ತಿನಿ(ಮ್ಯಾಮೇಲಿಯನ್) | AGA,&nbsp;AGG | ಅರ್ಜಿನೈನ್‌ | ಸ್ಟಾಪ್‌ ಕೋಡಾನ್ |- | AUA | ಐಸೊಲುಸೀನ್ | ಮೆಥಿಯೊನೈನ್ |- | UGA | ಸ್ಟಾಪ್‌ ಕೋಡಾನ್ | ಟ್ರಿಪ್ಟೊಫಾನ್ |- | rowspan="3"|ಆಕಶೇರುಕಗಳು (ಇನ್‌ವರ್ಟಿಬ್ರೇಟ್‌) | AGA, AGG | ಅರ್ಜಿನೈನ್ | ಸೇರೀನ್ |- | AUA | ಐಸೊಲುಸೀನ್ | ಮೆಥಿಯೊನೈನ್ |- | UGA | ಸ್ಟಾಪ್‌ ಕೋಡಾನ್ | ಟ್ರಿಪ್ಟೊಫಾನ್ |- | rowspan="3"|ಯೀಸ್ಟ್‌ | AUA | ಐಸೊಲುಸೀನ್‌ | ಮೆಥಿಯೊನೈನ್ |- | UGA | ಸ್ಟಾಪ್‌ ಕೋಡಾನ್ | ಟ್ರಿಪ್ಟೊಫಾನ್ |- | CUA | ಲುಸೀನ್ | ಥ್ರೆಯೊನೈನ್ |} ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಜೇನಿಟಿಕ್‌ ಕೋಡ್‌ನ(ಅನುವಂಶಿಕ ಸಂಕೇತ) ಸ್ಯೂಡೋ-ಚೇಂಚ್‌ಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತೆ; ಇದು ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾನ್ಯವಾದ [[RNA ಎಡಿಟಿಂಗ್‌]] ಎನ್ನುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದಾಗಿ ಆಗುತ್ತದೆ. ಉಚ್ಚ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ(ಉಚ್ಚ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ವಿಕಾಸ ಹೊಂದಿದ ಸಸ್ಯಗಳು) CGG [[ಟ್ರಿಪ್ಟೊಫಾನ್]] ಗೆ ಹೊರತು ಕೋಡ್‌ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಹೊರತು [[ಅರ್ಜಿನೈನ್‌]] ಗಲ್ಲ ಎಂದು ಯೋಚಿಸಲಾಯಿತು; ಆದರೆ, ಸಂಸ್ಕರಣಗೊಂಡ RNA ಗಳಲ್ಲಿರುವ ಕೊಡಾನ್‌, UGG ಎಂದು ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ಇದು ಟ್ರಿಪ್ಟೊಫಾನ್ ನಿನ [[ಯುನಿವರ್ಸಲ್‌ ಜೆನಿಟಿಕ್‌ ಕೋಡ್‌]] ಗೆ ಸಮಂಜಸವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite journal | author=Hiesel R, Wissinger B, Schuster W, Brennicke A | year = 2006 | title=RNA editing in plant mitochondria | journal=Science. | volume=246 | issue=4937 | pages=1632–4 | pmid=2480644 | doi = 10.1126/science.2480644}}</ref> ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶವೆಂದರೆ, ಆರ್ತ್ರೊಪೊಡ್‌‌ಗಳ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ ಜೆನಿಟಿಕ್‌ ಕೋಡ್‌ ಒಂದು ಫೈಲಮ್‌(ವಿಭಾಗ) ಒಳಗೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ವಿಕಾಸವಾಗಿದೆ, ಕೆಲವು ಜೀವಿಗಳು ವಿಶಿಷ್ಠವಾಗಿ AGG ಯನ್ನು ಲೈಸೀನ್‌ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal | title=Parallel Evolution of the Genetic Code in Arthropod Mitochondrial Genomes | author=Abascal F, Posada D, Knight RD, Zardoya R | journal=PLoS Biology. | volume=4 | issue=5 | pages=0711–0718 | doi=10.1371/journal.pbio.0040127 | pmid=16620150 | year=2006 | pmc=1440934}}</ref> ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ ಜೀನೊಮ್‌ಗಳು ಅವುಗಳು ವಿಕಾಸವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಉಹಿಸಲಾಗಿರುವ [[ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಗಳಿಗೆ]] ಹೊಲಿಸಿದರೆ ಕಡಿಮೆ ಜೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಅದಾಗ್ಯೂ ಕೆಲವು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಳೆದುಹೋಗಿದ್ದರೂ, ರೆಸ್ಪಿರೇಟರಿ II ಪ್ರೋಟೀನ್‌ ಸಬ್‌ಯುನಿಟ್‌ಗಳಂತಹ ಆನೇಕವನ್ನು [[ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್‌ಗೆ]] ರವಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ.<ref name="ChanDC"/> ಇದನ್ನು ವಿಕಾಸಾದ ಕಾಲಘಟದಲ್ಲಿ ಸಮಾನ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ''[[ಕ್ರೈಪ್ಟೊಸ್ಪೊರಿಡಿಯಮ್ (Cryptosporidium)]]'' ಗಳಂತಹ ಕೆಲವು ಜೀವಿಗಳ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯವು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ DNA ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಪ್ರಾಯಶಃ ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಜೀನ್‌ಗಳು ಕಳೆದುಹೋಗಿವೆ ಅಥವಾ ರವಾನೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="Henriquez">{{cite journal | author=Henriquez FL, Richards TA, Roberts F, McLeod R, Roberts CW | title=The unusual mitochondrial compartment of Cryptosporidium parvum | journal=Trends Parasitol. | date=2005 February | volume=21 | issue=2 | pages=68–74 | pmid=15664529| doi=10.1016/j.pt.2004.11.010}}</ref> ''ಕ್ರೈಪ್ಟೊಸ್ಪೊರಿಡಿಯಮ್ (Cryptosporidium)'' ದಲ್ಲಿ, ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯವು [[ATP]] ಯನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಪರ್ಯಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿರುತ್ತದೆ, ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಜೀವಿಯು ಅನೀಕ [[ಸೈಯನೇಡ್‌]], [[ಅಸೈಡ್‌]] ಮತ್ತು [[ಅಟೊವಾಕ್ಯೂನ್‌]] ಗಳಂತಹ ಅನೇಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯ ಪ್ರತಿರೋಧಕಗಳನ್ನು [[ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ]].<ref name="Henriquez"/> == ಪ್ರತಿರೂಪಣ ಮತ್ತು ಅನವಂಶಿಕ ಲಕ್ಷಣ (ರೆಪ್ಲಿಕೇಷನ್‌ ಮತ್ತು ಇನ್‌ಹೆರಿಟನ್ಸ್‌) == {{seealso|mitochondrial genome}} ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಗಳ ಸೆಲ್‌ ಡಿವಿಷನ್‌ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೆ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯ ಕೂಡ [[ದ್ವಿವಿದಲನ (ಬೈನರಿ ಫಿಶನ್‌)]] ಮೂಲಕ ಡಿವೈಡ್‌ (ವಿಭಜನೆ) ಆಗುತ್ತವೆ; ಆದರೆ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಗಳ ಹಾಗಿರದೆ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯ ಬೇರೆ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯಗಳ ಜೊತೆ ಕೂಡ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ(ಪ್ಯೂಸ್).<ref name="ChanDC"/><ref>{{cite journal | author=Hermann GJ, Thatcher JW, Mills JP, Hales KG, Fuller MT, Nunnari J, Shaw JM | title=Mitochondrial Fusion in Yeast Requires the Transmembrane GTPase Fzo1p | journal=J. Cell. Bio. | volume = 143 | number=2 | date=1998 October | pages=359–373 | pmid=9786948 | doi = 10.1083/jcb.143.2.359 | issue=2 | pmc=2132826}}</ref> (ಪ್ರತಿರೂಪಣ: ಅನುವಂಶಿಕ ಪದಾರ್ಥವು ಅದರ ತನ್ನ ನಕಲನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ). . ಈ ಡಿವಿಷನ್‌ ನ(ವಿಭಜನೆಯ) ನಿಯಂತ್ರಣ ಬೇರೆಬೇರೆ ಯೂಕರಿಯೋಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಏಕ-ಕೋಶಿಯ ಯೂಕರಿಯೋಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅದರ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಡಿವಿಷನ್‌, [[ಜೀವಕೋಶದ ಜೀವಚಕ್ರದೊಂದಿಗೆ (ಸೆಲ್‌ ಸೈಕಲ್‌)]] ಸಂಬಂಧಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಯನ್ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್‌ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಏಕಕಾಲಕ್ಕೆ ಡಿವೈಡ್‌(ವಿಭಜನೆ) ಆಗಬಹುದು. ಈ ಡಿವಿಷನ್‌ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಬಹಳ ಬಿಗುವಿನಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡಬೇಕು, ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಪ್ರತಿ ಜೀವಕೋಶ ಕಡೆಪಕ್ಷ ಒಂದು ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯನ್‌ ಅದರೂ ಪಡೆಯುವ ಹಾಗೆ ನಡೆಯಬೇಕು. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಯೂಕರಿಯೋಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸಸ್ತನಿಗಳು), ಜೀವಕೋಶದ ಜೀವನಚಕ್ರ ಹಂತಗಳಿಗಿಂತ, ಜೀವಕೋಶದ ಶಕ್ತಿಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯ ಅದರ DNA ಯನ್ನು ಪ್ರತಿರೂಪ ಮಾಡಿ ಹಾಗು ಡಿವೈಡ್‌ ಆಗಬಹುದು. ಜೀವಕೋಶಗಳ ಶಕ್ತಿಯ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯ ಬೆಳೆದು ಡಿವೈಡ್‌ (ವಿಭಜನೆ)ಆಗುತ್ತದೆ. ಶಕ್ತಿಯ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದಾಗ, ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ, ಏಕ ಕೋಶಿಯ ಯೂಕರಿಯೋಟ್‌ಗಳಿಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, [[ಸೈಟೊಪ್ಲಾಸಮ್‌]](ಜೀವಕೋಶ ದ್ರವ) ಗಳು ಡಿವೈಡ್‌ ಆಗುವಾಗ ಜಾತ ಜೀವಕೋಶಗಳಿಗೆ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯವು ರಾಂಡಮ್‌(ನಿಯಮಿತವಾಗಿಲ್ಲದ) ಆಗಿ ಹಂಚಿಕೆ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಜೀವಿಯ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್‌ ಜೀನ್‌ಗಳು ಇನ್‌ಹೆರಿಟ್‌ (ಪಡೆಯುವ) ಆಗುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ ಜೀನ್‌ಗಳು ಇನ್‌ಹೆರಿಟ್‌ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದು [[ಅಂಡಾಣು(ಎಗ್‌ ಸೆಲ್‌)]] ಅನ್ನು ಒಂದು ವೀರ್ಯಾಣುವಿನಿಂದ ಫಲೀಕರಣವಾಗುವಾಗ, ಅಂಡ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್ (ಎಗ್‌ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್) ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಮ್‌ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್‌,ಎರಡೂ ಸಮನಾಗಿ [[ಯುಗ್ಮಜ (ಜೈಗೋಟ್)]] ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್‌ ನ ಜೆನಿಟಿಕ್‌ ಮೇಕ್‌ಅಪ್‌ಗೆ (ಅನುವಂಶಿಯ ಗುಣಗಳಿಗೆ) ಸಮನಾಗಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯ, ಮತ್ತು ಹೀಗಾಗಿ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ DNA ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೇವಲ ಎಗ್‌ ನಿಂದ ಮಾತ್ರ ಬರುತ್ತದೆ. ಸ್ಪರ್ಮ್‌ನ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಯ ಎಗ್‌ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರೂ ಕೂಡ ಅವು ಎಂಬ್ರಿಯೋವಿನ ಜೆನೆಟಿಕ್‌ ಇನ್ಫಾರ್ಮೇಷನ್‌ಗೆ(ಅನುವಂಶಿಕ ಮಾಹಿತಿ( ಯಾವುದೆ ರೀತಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ.<ref>ಕಿಂಬಾಲ್‌, ಜೆ.ಡಬ್ಲ್ಯೂ.(2006) [http://home.comcast.net/~john.kimball1/BiologyPages/S/Sexual_Reproduction.html#Copulation_and_Fertilization "ಸೆಕ್ಷುಯಲ್‌ ರಿಪ್ರೊಡ್‌ಕ್ಷನ್‌ ಇನ್‌ ಹ್ಯೂಮನ್ಸ್‌: ಕಾಪುಲೇಷನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಫರ್ಟಿಲೈಸೇಷನ್‌,"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151002175927/http://home.comcast.net/~john.kimball1/BiologyPages/S/Sexual_Reproduction.html#Copulation_and_Fertilization |date=2015-10-02 }} ''ಕಿಂಬಾಲ್ಸ್‌ ಬೈಯಾಲಜಿ ಪೇಜಸ್‌'' (ಬೇಸ್ಡ್‌‌ ಆನ್‌ ''ಬೈಯಾಲಜಿ'' , 6th ed., 1996)]</ref> ಆದರೆ, ಪಟರ್ನಲ್‌ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯಗಳನ್ನು (ತಂದೆಯಿಂದ ಪಡೆದ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯ) [[ಭ್ರೂಣ(ಎಂಬ್ರಿಯೊ)]] ದಲ್ಲಿ ನಾಶಮಾಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು [[ಯುಬಿಕ್ಯುಟಿನ್n]] ನಿಂದ ಮಾರ್ಕ್(ಗುರುತು)ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal | author=Sutovsky, P., et al.|year=1999|title=Ubiquitin tag for sperm mitochondria| url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_1999-11-18_402_6759/page/43|journal=[[Nature (journal)|Nature]]|volume=402|pages=371–372|doi=10.1038/46466}}[http://www.sciencenews.org/20000101/fob3.asp ''ಸೈನ್ಸ್ ನ್ಯೂಸ್'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071219174548/http://www.sciencenews.org/20000101/fob3.asp |date=2007-12-19 }} ರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಅಂಡಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ(ಎಗ್‌ ಸೆಲ್‌) ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯ ಇರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇದೇ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯಗಳೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡು ಡಿವೈಡ್‌ ಆಗಿ ಒಂದು ಪ್ರೌಢ ಜೀವಿಯ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ತುಂಬುತ್ತವೆ. ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯಗಳು ಹೀಗಾಗಿ, ಬಹಳಷ್ಟು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಫೀಮೇಲ್‌ ಲೈನ್‌‌ಗಳಿಂದ(ತಾಯಿ) ಇನ್‌ಹೆರಿಟ್‌ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು [[ಮಟರ್ನಲ್ ಇನ್‌ಹೆರಿಟನ್ಸ್‌]] (ತಾಯಿಯಿಂದ ಬಂದ ಅನುವಂಶಿಯ ಗುಣಗಳು) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಆದರೆ, ಕೆಲವೊಂದು ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯವನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತಂದೆಯಿಂದ ಅನುವಂಶಿಯವಾಗಿ ಪಡೆಯಬಹುದು(ಪಟರ್ನಲಿ ಇನ್‌ಹೆರಿಟ್‌ ಆಗಬಹುದು). ಕೆಲವೊಂದು ಕೋನಿಫರಸ್‌ ಮರಗಳಲ್ಲಿ (ಶಂಕುಮರದ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದ) ಇದೇ ನಿಯಮವಾದರೂ, [[ಪೈನ್‌ ಮರ]] ಮತ್ತು [[ಯೂ ಮರ]] ಗಳಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal| author=Mogensen HL|year=1996| title=The Hows and Whys of Cytoplasmic Inheritance in Seed Plants| journal=American Journal of Botany| volume=83 | pages = 247 | doi = 10.2307/2446172| issue=3}}</ref> ಇದು ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಕೆಳ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತದೆ, ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal| first=D. R.| last=Johns|year=2003|title=Paternal transmission of mitochondrial DNA is (fortunately) rare| url=https://archive.org/details/sim_annals-of-neurology_2003-10_54_4/page/n13| journal=Annals of Neurology|volume=54| pages=422–4 | doi=10.1002/ana.10771 | pmid=14520651| issue=4}}</ref> ಒಂದು ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯನ್‌ ಅದರ DNA ಯ 2-10 ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ [[ಯುನಿಪರೆಂಟಲ್‌ ಇನ್‌ಹೆರಿಟನ್ಸ್‌]] ಬೇರೆಬೇರೆ ಲೈನೇಜ್‌ಗಳ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯಗಳ ನಡುವೆ [[ಜೆನಿಟಿಕ್‌ ರಿಕಾಂಬಿನೇಷನ್‌]] ಆಗುವುದಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name="Wiesner"/> ಇದೇ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ DNA ಅನ್ನು [[ದ್ವಿವಿದಲನ (ಬೈನರಿ ಫಿಶನ್‌)]] ದಿಂದಾಗಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆಗುವ ರಿಕಾಂಬಿನೇಷನ್‌ ಜೆನಿಟಿಕ್‌ ಇನ್ಟೆಗ್ರಿಟಿಯನ್ನು(ಅನವಂಶಿಕ ಸಮಗ್ರತೆ) ಕಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆಯೆ ಹೊರತು ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ DNA ನಲ್ಲಿ ರಿಕಾಂಬಿನೇಷನ್‌ ಆಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ರೆಕಾಂಬಿನೇಷನ್‌ಗೆ ಬೇಕಾದ ಎಂಜೈಮ್‌ಗಳು ಸಸ್ತನಿಗಳ ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದೆ ಎನ್ನುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal | author=Thyagarajan B, Padua RA, Campbell C | title=Mammalian mitochondria possess homologous DNA recombination activity | url=https://archive.org/details/sim_journal-of-biological-chemistry_1996-11-01_271_44/page/27536 | journal=J. Biol. Chem. | volume=271 | issue=44 | year=1996 | pages=27536–27543 | pmid=8910339 | doi=10.1074/jbc.271.44.27536}}</ref> ಇದಲ್ಲದೆ, ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯ ರಿಕಾಂಬಿನೇಷನ್‌ ಆಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಕೂಡ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಿವೆ.<ref>{{cite journal| author=Lunt DB, Hyman BC | title=Animal mitochondrial DNA recombination | url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_1997-05-15_387_6630/page/247 | journal=Nature | volume=387 | date=15 May 1997 | pmid=9153388 | doi=10.1038/387247a0 | pages=247| issue=6630 }}</ref> ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಾಗೆ ಈ ಮಾಹಿತಿಗಳು ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾಗಿವೆ, ಆದರೆ ರಿಕಾಂಬಿನೇಷನ್‌ ಆಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಪರೋಕ್ಷ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಿವೆ.<ref>{{cite journal | author=Eyre-Walker A, Smith NH, Maynard Smith J | title=How clonal are human mitochondria? | journal= Proc. Royal Soc. Biol. Sci. (Series B) | volume=266 | issue=1418 | date=1999-03-07 | pages=477–483 | pmid=10189711 | doi=10.1098/rspb.1999.0662 | pmc=1689787 }}</ref><ref>{{cite journal | author=Awadalla P, Eyre-Walker A, Maynard Smith J | title=Linkage Disequilibrium and Recombination in Hominid Mitochondrial DNA | url=https://archive.org/details/sim_science_1999-12-24_286_5449/page/2524 | journal=Science. | date=24 December 1999 | volume=286 | issue=5449 | pages=2524–2525 | pmid=10617471 | doi=10.1126/science.286.5449.2524 }}</ref> ರಿಕಾಂಬಿನೇಷನ್‌ ಆಗದಿದ್ದರೆ, ಪೂರ್ತಿಯ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ DNA ಸಿಕ್ವೆನ್ಸ್‌(ಸರಣಿ) ಒಂದು [[ಹಾಪ್ಲೊಟೈಪ್‌]] ಅನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಜನಾಂಗಗಳು ಹೇಗೆ ವಿಕಾಸವಾದವು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಬಹಳ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. == ಜನರ ಅನುವಂಶಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೈಗೊಂಡ ಅಧ್ಯಯನಗಳು(ಪಾಪುಲೇಷನ್‌ ಜೆನಿಟಿಕ್‌ ಸ್ಟಡಿಸ್‌) == {{Main|Human mitochondrial genetics}} ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯಾದ DNA ದಲ್ಲಿನ ಸರಿಸುಮಾರು [[ಜೆನಿಟಿಕ್‌ ರಿಕಾಂಬಿನೇಷನ್‌]] ಇಲ್ಲದಿರುವ ಅಂಶವು ಇದನ್ನು [[ಪಾಪುಲೇಷನ್‌ ಜೆನಿಟಿಕ್ಸ್‌‌]] ಮತ್ತು [[ಎವಲ್ಯೂಷನರಿ ಬೈಯಾಲಜಿ]] ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಉಪಯುಕ್ತ ಮಾಹಿತಿಯ ಮೂಲವನ್ನಾಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal | author=Castro JA, Picornell A, Ramon M | title=Mitochondrial DNA: a tool for populational genetics studies | journal=Int Microbiol. | year=1998 | volume=1 | issue=4 | pages=327–32| pmid=10943382}}</ref> ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ DNAಯನ್ನು ಒಂದು ಏಕ ಘಟಕ ಅಥವಾ [[ಹ್ಯಾಪ್ಲೊಟೈಪ್‌]] ಆಗಿ ಅನುವಂಶೀವಾಗಿ ಪಡೆಯುವ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಬೇರೆಬೇರೆ ಜೀವಿಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ DNA ಯನ್ನು ಒಂದು [[ಜೀನ್‌ ಟ್ರೀ]] (ವಂಶವಾಹಿಗಳ ವಂಶವೃಕ್ಷ) ಅನ್ನಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಬಹುದು. ಈ ಜೀನ್‌ ಟ್ರೀ ಗಳಲ್ಲಿನ ನಮೂನೆಗಳನ್ನು(ಪ್ಯಾಟರ್ನ್‌) ಬಳಸಿ ಜನಾಂಗಗಳು ಹೇಗೆ ವಿಕಾಸವಾದವು ಎನ್ನುವುದುರ ಬಗ್ಗೆ ತರ್ಕಿಸಬಹುದು. ಇದಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಒಳ್ಳೆಯ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ [[ಹ್ಯೂಮನ್‌ ಎವಲ್ಯೂಷನರಿ ಜೆನಿಟಿಕ್ಸ್‌]] ನಲ್ಲಿ [[ಮಾಲಿಕ್ಯುಲಾರ್‌ ಕ್ಲಾಕ್‌]] ಬಳಸಿ [[ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ ಇವ್‌]]‌ ನ ಇತ್ತೀಚಿನ ಕಾಲವನ್ನು(ಡೇಟ್‌) ಕೊಡಬಹುದು.<ref>{{cite journal | journal=Nature. | volume=325 | pages=31–36 | date=1987 January | doi=10.1038/325031a0 | title=Mitochondrial DNA and human evolution | url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_1987-01-01_325_6099/page/31 | author=Cann RL, Stoneking M, Wilson AC | pmid=3025745 | issue=6099}}</ref><ref>{{cite journal |author=Torroni A, Achilli A, Macaulay V, Richards M, Bandelt HJ |title=Harvesting the fruit of the human mtDNA tree |url=https://archive.org/details/sim_trends-in-genetics_2006-06_22_6/page/339 |journal=Trends Genet. |volume=22 |issue=6 |pages=339–45 |year=2006 |pmid=16678300 | doi=10.1016/j.tig.2006.04.001 }}</ref> ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಆಫ್ರಿಕಾದಿಂದಾಚೆ (ಔಟ್‌ ಆಫ್‌ ಆಫ್ರಿಕಾ)]] ಅಧುನಿಕ ಮನುಷ್ಯ ಬಂದ ಎನ್ನುವ ವಾದಕ್ಕೆ ಬಲವಾದ ಸಾಕ್ಷಿಯೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Garrigan06">{{cite journal |author=Garrigan D, Hammer MF |title=Reconstructing human origins in the genomic era |journal=Nat. Rev. Genet. |volume=7 |issue=9 |pages=669–80 |year=2006 |pmid=16921345 | doi=10.1038/nrg1941}}</ref> ಮನುಷ್ಯರಿಂದ ಪಡೆದ ಇನ್ನೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ [[ನಿಯಾಂಡರ್ಟಾಲ್‌]] (ಪ್ರಾಚೀನ ಶಿಲಾಯುಗದ ಯೂರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸಿದ್ದ) ಮೂಳೆಗಳಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ DNAಯ ಸೀಕ್ವೆನ್ಸಿಂಗ್(ಸರಣಿ). d ನಿಯಾಂಡರ್ಟಾಲ್‌ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ ಬದುಕಿರುವ ಮನುಷ್ಯರ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯಾಗಳ DNA ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ(ಸರಣಿ) ಎವಲ್ಯುಷನರಿ(ವಿಕಸನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ) ಅಂತರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವನ್ನು ನಿಯಾಂಡರ್ಟಾಲ್‌ ಮತ್ತು ,ಅಂಗರಚನಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅಧುನಿಕವಾದ, ಮನುಷ್ಯರ ನಡುವೆ ಇಂಟರ್‌ಬ್ರೀಡಿಂಗ್‌ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಿಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯ DNA ಕೇವಲ ಒಂದು ಜನಾಂಗದಲ್ಲಿನ ಮಹಿಳೆಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನಷ್ಟೆ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಒಂದು ಇಡೀ ಜನಾಂಗದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ [[Y-ಕ್ರೊಮೊಸೋಮ್‌ಗಳ]] [[ನಾನ್‌-ರಿಕಂಬೈನಿಂಗ್‌]] ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಪರ್ಟನಲ್‌ ಜೆನಿಟಿಕ್‌ ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್‌‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಸರಿದೂಗಬಹದು. ಸ್ವಲ್ಪ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ನೋಡಿದರೆ, [[ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್‌ DNA]]ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರವೆ ಒಂದು ಜನಾಂಗ ಹೇಗೆ ವಿಕಾಸವಾಯಿತು ಎನ್ನುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal | journal=Am J Hum Genet. | date=1997 April | volume=60 | issue=4 | pages=772–89 | title=Archaic African and Asian lineages in the genetic ancestry of modern humans | author=Harding RM, Fullerton SM, Griffiths RC, Bond J, Cox MJ, Schneider JA, Moulin DS, Clegg JB | pmid=9106523 | pmc=1712470}}</ref> == ಅಪಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರಿಯೆ,ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ (ಡಿಸ್‌ಫಂಕ್ಷನ್‌) ಮತ್ತು ರೋಗ == === ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ ರೋಗಗಳು === {{main|Mitochondrial disease}} ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಚಯಾಪಚಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ (ಸೆಲ್‌ ಮೆಟಬಾಲಿಸಂ) ಕೇಂದ್ರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುವ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ ನಾಶ ಮತ್ತು ನಂತರ ಅದರಿಂದಾಗಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಲಾಗದಿರುವುದು ಮನುಷ್ಯರ ರೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ. (ಅಪಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರಿಯೆ: ಸರಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸದಿರುವುದು). ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ ರೋಗಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನ್ಯುರಲಾಜಿಕಲ್‌ (ನರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ) ರೋಗಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಅದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ [[ಮೈಯೊಪತಿ]], [[ಡೈಯಾಬೀಟೀಸ್‌]], ಮತ್ತು ಮಲ್ಟಿಪಲ್‌ ಎಂಡೊಕ್ರಿನೊಪತಿ ಅಥವಾ ಹಲವು ಇತರ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ರೋಗಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳಬಹುದು.<ref name="Zeviani">{{cite journal | author=Zeviani M, Di Donato S| title=Mitochondrial disorders | url=https://archive.org/details/sim_brain_2004-10_127_10/page/n10| journal=Brain. | year=2004 | volume=127 | pages=2153–2172 | doi=10.1093/brain/awh259 | pmid=15358637 | issue=Pt 10}}</ref> mtDNAಯಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಮ್ಯೂಟೇಷನ್‌ಗಳಿಂದಾಗಿ ಆಗುವ ರೋಗಗಳು: [[ಕಿಅರನ್ಸ್‌-ಸೇರೆ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್]]‌, [[MELAS ಸಿಂಡ್ರೋಮ್‌]] ಮತ್ತು [[ಲೆಬೆರ್‌ ಹೆರೆಡಿಟರಿ ಆಪ್ಟಿಕ್‌ ನ್ಯೂರೊಪತಿ]].<ref name="pmid15861210">{{cite journal |author=Taylor RW, Turnbull DM |title=Mitochondrial DNA mutations in human disease |journal=Nat. Rev. Genet. |volume=6 |issue=5 |pages=389–402 |year=2005 |pmid=15861210 |doi=10.1038/nrg1606 |pmc=1762815}}</ref> ಇದರಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಈ ರೋಗಗಳು ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳೆಯಿಂದ ಆಕೆಯ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹರಡುತ್ತದೆ.(ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಮಿಟ್‌ ಆಗುತ್ತದೆ). ಏಕೆಂದರೆ, [[ಸೈಗೋಟ್‌]] ಅದರ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯವನ್ನು ಓವಮ್‌ನಿಂದ(ಅಂಡ) ಪಡೆಯುತ್ತದೆ, ಹೀಗಾಗಿ mtDNAಯನ್ನು ಕೂಡ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. [[ಕಿಅರನ್ಸ್‌-ಸೇರೆ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್]], ಪಿಯರ್‌ಸನ್ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್‌ ಮತ್ತು [[ಪ್ರೊಗ್ರೆಸ್ಸಿವ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಟರ್ನಲ್‌ ಆಪ್‌ತ್ಯಾಲ್ಮೋಪ್ಲಿಜಿಯ]] ಗಳಂತಹ ರೋಗಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ mtDNA ಗಳ ರಿಅರೇಂಜ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳಿಂದಾಗಿ ಆಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಯೋಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, [[MELAS ಸಿಂಡ್ರೋಮ್]]‌‌, [[ಲೆಬೆರ್‌ರ ಹೆರಿಡಿಟರಿ ಆಪ್ಟಿಕ್‌ ನ್ಯೂರೊಪತಿ]], ಮೈಯೊಕ್ಲೊನಿಕ್‌ ಎಪಿಲೆಪ್ಸಿ ವಿತ್‌ ರಾಗಡ್‌ ರೆಡ್‌ ಫೈಬರ್ಸ್‌ (MERRF), ಮತ್ತು ಇತರ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಕಾರಣ mtDNAಯಲ್ಲಿ ಆಗುವ [[ಪಾಯಿಂಟ್‌ ಮ್ಯೂಟೇಷನ್‌]] ಕಾರಣ.<ref name="Zeviani"/> ಇನ್ನಿತರ ರೋಗಗಳಲ್ಲಿ, ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಾರ್‌ ಜೀನ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ ಕೊರತೆಗಳು ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ ಪ್ರೋಟೀನ್‌‌ಗಳ ಸಮರ್ಪಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ. [[ಫೆಡಿರಿಚ್‌ ಅಟಾಕ್ಸಿಯ]], [[ಹೆರಿಡಿಟರಿ ಸ್ಪಾಸ್ಟಿಕ್‌ ಪ್ಯಾರಪ್ಲೀಜ]] ಮತ್ತು [[ವಿಲ್ಸ್‌ನ್‌ ರೋಗದಲ್ಲಿ]] ಇದು ಕಾರಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Chinnery PF, Schon EA |title=Mitochondria |journal=J. Neurol. Neurosurg. Psychiatr. |volume=74 |issue=9 |pages=1188–99 |year=2003 |pmid=12933917 |doi=10.1136/jnnp.74.9.1188 |pmc=1738655}}</ref> ಇತರ ಅನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಬರುವ (ಜೆನಿಟಿಕ್) ರೋಗಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯವಾಗುವ ಹಾಗೆಯೆ ಈ ರೋಗಗಳು ಕೂಡ [[ಡಾಮಿನೆನ್ಸ್‌ ರಿಲೇಷನ್‌ಶಿಪ್‌]] ನ ಮೂಲಕ ಅನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಆಕ್ಸಿಡೇಟಿವ್ ಫಾಸ್ಪೊರಿಲೇಷನ್‌ ಎಂಜೈಮ್‌ಗಳ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಾರ್‌ ಮ್ಯೂಟೇಷನ್‌ಗಳಿಂದಾಗಿ(ಕಿಣ್ವಗಳ ಕ್ಷಾರೀಕರಣದಿಂದಾಗಿ) ಅನೇಕ ರೋಗಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ, ಅವು: [[ಕೋಎಂಜೈಮ್‌ Q10]] ಕೊರತೆ ಮತ್ತು [[ಬಾರ್ತ್‌ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್]]‌‌.<ref name="Zeviani"/> ಪರಿಸರದ ಅಂಶಗಳು ಅನುವಂಶಿಕ (ಹೆರಿಡಿಟರಿ) ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ(ಪ್ರೀಡಿಸ್‌ಪಸಿಷನ್) ಸ್ಪಂದಿಸಿ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಕ್ರಿಮಿನಾಶಕ/ಕೀಟನಾಶಕ (ಪೆಸ್ಟಿಸೈಡ್‌)]] ಗಳ ಜೊತೆ ಸಂಪರ್ಕವು (ಎಕ್ಸ್‌ಪೋಷರ್‌) [[ಪಾರ್ಕಿನ್‌ಸನ್ ರೋಗ]] ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೂ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಸಂಬಂಧವಿರಬಹುದು.<ref>{{cite journal |author=Sherer TB, Betarbet R, Greenamyre JT |title=Environment, mitochondria, and Parkinson's disease |journal=The Neuroscientist. |volume=8 |issue=3 |pages=192–7 |year=2002 |pmid=12061498 | doi=10.1177/1073858402008003004}}</ref><ref>{{cite journal |author=Gomez C, Bandez MJ, Navarro A |title=Pesticides and impairment of mitochondrial function in relation with the parkinsonian syndrome |journal=Front. Biosci. |volume=12 |issue= |pages=1079–93 |year=2007 |pmid=17127363 | doi = 10.2741/2128}}</ref> ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ ಅಪಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರಿಯೆಯೊಂದಿಗೆ (ಡಿಸ್‌ಫಂಕ್ಷನ್‌)ಸಂಬಂಧವಿರುವ ಇತರ ರೋಗಗಲಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ರೋಗನಿದಾನಗಳೆಂದರೆ:[[ಷಿಜೊಫ್ರೀಮಿಯ (ಛಿದ್ರಮನಸ್ಕತೆ)]], [[ಬೈಪೊಲಾರ್‌ ಡಿಸ್‌ಆರ್ಡರ್‌]], [[ಡಿಮೆನ್ಷಿಯ (ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯ)]], [[ಅಲ್‌ಸೈಮರ್ ರೋಗ]] , ಪಾರ್ಕಿನ್‌ಸನ್‌ ರೋಗ ‌, [[ಎಪಿಲೆಪ್ಸಿ (ಅಪಸ್ಮಾರ)]], [[ಸ್ಟ್ರೋಕ್‌]] , [[ಕಾರ್ಡಿಯೊವ್ಯಾಸ್ಕುಲಾರ್‌ ರೋಗ ‌]], [[ರೆಟಿನಿಟಿಸ್‌ ಪಿಗ್ಮೆಂಟೊಸ]], ಮತ್ತು [[ಡಯಾಬೀಟೀಸ್‌ ಮೆಲ್ಲಿಟಸ್]].<ref>{{cite journal |author=Schapira AH |title=Mitochondrial disease |url=https://archive.org/details/sim_the-lancet_july-1-7-2006_368_9529/page/70 |journal=Lancet |volume=368 |issue=9529 |pages=70–82 |year=2006 |pmid=16815381 | doi=10.1016/S0140-6736(06)68970-8}}</ref><ref name="Pieczenik">{{cite journal |author=Pieczenik SR, Neustadt J |title=Mitochondrial dysfunction and molecular pathways of disease |journal=Exp. Mol. Pathol. |volume=83 |issue=1 |pages=84–92 |year=2007 |pmid=17239370 | doi=10.1016/j.yexmp.2006.09.008 }}</ref> ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದ ಹಾಗೆ ಕಾಣುವ ಈ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಒಂದು ಎಳೆಯೆಂದರೆ ಸೆಲ್ಯುಲರ್‌ (ಅಂಗಾಂಶ)ನಾಶವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ [[ಆಕ್ಸಿಡೇಟಿವ್‌ ಸ್ಟ್ರೆಸ್‌]](ಒತ್ತಡ). ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ ಅಪಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರಿಯೆ(ಡಿಸ್‌ಫಂಕ್ಷನ್‌) ಹೇಗೆ ಈ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳ ರೋಗನಿದಾನಕ್ಕೆ ಸರಿಹೊಂದುತ್ತದೆ, ಎನ್ನುವುದು ಇನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಬೇಕಿದೆ.{{Citation needed|date=January 2009}} === ವಯಸ್ಸಾಗುವದಕ್ಕೆ(ಏಜಿಂಗ್) ಇರುವ ಸಂಭಾವ್ಯ ಸಂಬಂಧಗಳು === ಜೀವಕೋಶದ ಪವರ್‌ಹೌಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ ಪಾತ್ರದಿಂದಾಗಿ ರೆಸ್ಪಿರೇಟರಿ ಚೈನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅಧಿಕ-ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ (ಎನರ್ಜಿ) [[ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌ಗಳು]] ಲೀಕ್‌ ಆಗಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಅದರಿಂದಾಗಿ [[ರಿಯಾಕ್ಟಿವ್‌ ಆಕ್ಸಿಜನ್‌ ಸ್ಪೀಷೀಸ್‌‌]] ಗಳು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಇದು ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ [[ಆಕ್ಸಿಡೇಟಿವ್‌ ಸ್ಟ್ರೆಸ್‌(ಒತ್ತಡ)]] ಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ DNAಯ ಮ್ಯೂಟೇಷನ್‌ ಗತಿಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{ cite journal | author= Richter C, Park J, Ames BN | title=Normal Oxidative Damage to Mitochondrial and Nuclear DNA is Extensive | journal=PNAS | date =1988 September | volume=85 | issue=17 | pages=6465–6467 | pmid=3413108 | doi = 10.1073/pnas.85.17.6465 | pmc= 281993}}</ref> ಒಂದು ವಿಷವರ್ತುಲ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ, ಆಕ್ಸಿಡೇಟಿವ್ ಸ್ಟ್ರೇಸ್‌(ಒತ್ತಡ) ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯ DNA ಮ್ಯೂಟೀಷನ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಎಂಜೈಮ್‌ಗಳ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಕ್ಸಿಡೇಟಿವ್ ಸ್ಟ್ರೇಸ್‌ಗೆ (ಒತ್ತಡ) ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವಯಸ್ಸಾಗುವ ಪ್ರಕಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯಗೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳಾಗುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.circuitblue.com/biogerontology/mito.shtml|title=Mitochondria and Aging.}}</ref> ವಯಸ್ಸಾದ ರೋಗಿಗಳ(ಪೇಷಂಟ್‌) ಟಿಸ್ಯೂಗಳಲ್ಲಿ ರೆಸ್ಪಿರೇಟರಿ ಚೈನ್‌ನ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ ಎಂಜೈಮಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಪ್ರಮಾಣವು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal | author=Boffoli D, Scacco SC, Vergari R, Solarino G, Santacroce G, Papa S | title=Decline with age of the respiratory chain activity in human skeletal muscle | journal=Biochim. Biophys. Acta. | volume=1226 | year=1994 | pages=73–82 | pmid=8155742 | issue=1}}</ref> ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯ ಜೀನೊಮ್‌ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣವು ಹಾನಿ ಆದಾಗ (ಡಿಲೀಷನ್‌), ಅದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ [[ಆಕ್ಸಿಡೇಟಿವ್‌ ಸ್ಟ್ರೆಸ್‌ಗೆ(ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ)]] ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗು [[ಪಾರ್ಕಿನ್ಸನ್ ರೋಗದಲ್ಲಿ]] ನ್ಯೂರಾನಿನ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal | author=Bender A, Krishnan KJ, Morris CM, Taylor GA, Reeve AK, Perry RH, Jaros E, Hersheson JS, Betts J, Klopstock T, Taylor RW, Turnbull DM| title=High levels of mitochondrial DNA deletions in substantia nigra neurons in aging and Parkinson disease |journal=Nat Gen. | volume=38 | pages=515–517 | year=2006 | pmid=16604074| doi=10.1038/ng1769 | issue=5}}</ref> ವಯಸ್ಸಾಗುವುದಕ್ಕೂ ಆಕ್ಸಿಡೇಟಿವ್‌ ಸ್ಟ್ರೆಸ್‌ಗೂ ಇರುವ ಸಂಬಂಧದ ಬಗೆಗಿರುವ ಊಹೆಗಳು ಹೊಸದೇನು ಅಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಇವೆರಡರ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಸುಮಾರು 50 ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಹಿಂದಿಯೇ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ;<ref>{{cite journal | author=Harman D |title=Aging: a theory based on free radical and radiation chemistry | url=https://archive.org/details/sim_journal-of-gerontology_1956-07_11_3/page/298 | journal= J. Gerontol. | volume=11 | year=1956 | pages=298–300 | pmid=13332224 | issue=3}}</ref> ಆದರೆ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದಾಗಿ ವಯಸ್ಸಾಗುತ್ತದೆಯೋ ಅಥವಾ ಅದು ವಯಸ್ಸಾಗುವುದರ ಲಕ್ಷಣವೋ ಎನ್ನುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯಾಪಕ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಇಲಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಲಾದ ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ DNA ಮ್ಯೂಟೇಷನ್‌ಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಜಾಸ್ತಿಯಾದಾಗ ಅದರ ಜೀವಾವಧಿ(ಲೈಫ್‌ ಸ್ಪಾನ್‌) ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಆದರೂ ರಿಯಾಕ್ಟಿವ್‌ ಆಕ್ಸಿಜನ್‌ ಸ್ಪೀಷೀಸ್‌ ಪ್ರಮಾಣ ಜಾಸ್ತಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಇದು ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯದ DNA ಮ್ಯೂಟೇಷನ್‌ಗಳು ಬೇರೆ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಜೀವಾವಧಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal | author= Trifunovic A, Hansson A, Wredenberg A, Rovio AT, Dufour E, Khvorostov I, Spelbrink JN, Wibom R, Jacobs HT, Larsson NG | title=Somatic mtDNA mutations cause aging phenotypes without affecting reactive oxygen species production | journal=PNAS. | year=2005 | volume=102 | issue=50 | pages=17993–8 | pmid=16332961 | doi=10.1073/pnas.0508886102 | pmc= 1312403 }}</ref> ಇದರ ಪರಿಣಾಮದಿಂದಾಗಿ, ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯಾಗೂ, ಆಕ್ಸಿಡೇಟಿವ್ ಸ್ಟ್ರೆಸ್‌ಗೂ‌, ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸಾಗುವುದಕ್ಕೂ ಇರುವ ನಿಖರವಾದ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೂ ಯಾವುದೇ ತಿರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == {{Commons|Mitochondrion}} * [[ಆನ್ಟಿ-ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯಾಲ್‌ ಆನ್ಟಿಬಾಡಿಸ್]] * [[ಬೈಯೊಎನೆರ್ಜೆಟಿಕ್ಸ್‌]] * [[CoRR ಹೈಪಾತಿಸೀಸ್‌]] * [[ಹ್ಯೂಮನ್‌ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯಲ್ ಜೆನಿಟಿಕ್ಸ್‌]] * [[ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯಲ್‌ ಪರ್ಮಿಯಬಿಲಿಟಿ ಟ್ರ್ಯಾನ್‌ಸಿಷನ್‌ ಪೋರ್]] * [[ನೆಬೆಂಕೆರ್ನ್]] * [[ಅಂಕೋಸೈಟ್]] * [[ಅಂಕೋಸೈಟೋಮ]] * [[ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಡ್‌]] * [[ಸಬ್‌‌ಮೈಟ್ರೊಕಾಂಡ್ರಿಯಲ್‌ ಪಾರ್ಟಿಕಲ್‌]] * [[TIM/TOM ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌]] == ಅಕರಗಳು == {{Reflist|2}} == ಬಾಹ್ಯಕೊಂಡಿಗಳು == * [[ಮೈನ್ಸ್‌ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ]]ಯಲ್ಲಿನ [http://www.uni-mainz.de/FB/Medizin/Anatomie/workshop/EM/EMMitoE.html ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯ ಅಟ್ಲಾಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120629101035/http://www.uni-mainz.de/FB/Medizin/Anatomie/workshop/EM/EMMitoE.html |date=2012-06-29 }} * mitochondrial.net ನಲ್ಲಿನ [http://www.mitochondrial.net ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯ ರೀಸರ್ಚ್‌‌ ಪೋರ್ಟಲ್] * cytochemistry.net ನಲ್ಲಿನ [http://www.cytochemistry.net/Cell-biology/mitoch1.htm ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯ: ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್ ಡಿಕ್ಟೇಟ್ಸ್‌ ಫಂಕ್ಷನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100125062948/http://www.cytochemistry.net/Cell-biology/mitoch1.htm |date=2010-01-25 }} * [[ಅಲಬಾಮ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ]] ಯ [http://bama.ua.edu/~hsmithso/class/bsc_495/mito-plastids/mito_web.html ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯ ಲಿಂಕ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090418174136/http://bama.ua.edu/~hsmithso/class/bsc_495/mito-plastids/mito_web.html |date=2009-04-18 }} * [http://www.mitophysiology.org/ MIP] ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯಲ್ ಫಿಸಿಯಲಜಿ ಸೊಸೈಟಿ * [[ಮಿಷಿಗನ್‌ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ]] ಯ [http://opm.phar.umich.edu/localization.php?localization=Mitochondrial%20inner%20membrane 3D ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಪ್ರೋಟೀನ್ಸ್ ಫ್ರಮ್‌ ಇನ್ನರ್ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯಲ್‌ ಮೆಂಬರೇನ್] * [[ಮಿಷಿಗನ್‌ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ]] ಯ [http://opm.phar.umich.edu/localization.php?localization=Mitochondrial%20outer%20membrane 3D ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಪ್ರೋಟೀನ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೆಷನ್‌ ವಿತ್ ಔಟರ್‌ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯಲ್‌ ಮೆಂಬರೇನ್] * [http://ccdb.ucsd.edu/sand/main?stype=lite&amp;keyword=mitochondrion&amp;Submit=Go&amp;event=display&amp;start=1 ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯನ್-ಸೆಲ್‌ ಸೆಂಟರ್ಡ್‌ ಡಾಟಾಬೇಸ್‌] * [[ಸಾನ್‌ ಡಿಯಾಗೋ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ]] ಯ [http://www.sci.sdsu.edu/TFrey/MitoMovie.htm ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯನ್ ರಿಕನ್ಸ್‌ಟ್ರಕ್ಟಡ್‌ ಬೈ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌ ಟೊಮೊಗ್ರಾಫಿ] * [http://www.wadsworth.org/databank/electron/cryomito_dis2.html ವಿಡೀಯೋ ಕ್ಲಿಪ್‌ ಆಫ್‌ ರಾಟ್‌-ಲಿವರ್‌ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯನ್‌ ಫ್ರಮ್‌ ಕ್ರಯೊ-ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌ ಟೊಮೊಗ್ರಾಫಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20031211051649/http://www.wadsworth.org/databank/electron/cryomito_dis2.html |date=2003-12-11 }} {{organelles}} {{Mitochondrial enzymes}} {{NCBI-scienceprimer}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ]] ixt0mc8f76wzkuitnftkwv7f9cflk41 0 23863 1431534 1430188 2026-10-07T11:38:47Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431534 wikitext text/x-wiki {{About|the field of philosophy}} {{Cleanup|date=January 2009}} {{More footnotes|date=April 2009}} {{wiktionary|pragmatism}} ತಾತ್ವಿಕ ಚಳುವಳಿಯಾಗಿರುವ '''ವಾಸ್ತವಿಕವಾದ''' ವು ಆದರ್ಶ ಅಥವಾ ಅದರ ಒಂದು [[ಪ್ರತಿಪಾದನೆ]] ಸತ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಒಂದು ವೇಳೆ ತೃಪ್ತಿಕರವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅದರ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯ ಅರ್ಥವನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರಿಣಾಮದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವಲ್ಲಿ ಕಾಣಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಅವಾಸ್ತವಿಕ ಉಪಾಯಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಲಿಯಂ ಜೇಮ್ಸ್ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವಿಕತೆ ಎನ್ನುವುದು ಕಲ್ಪನೆಯೊಂದರ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆಯನ್ನು ಅದರ ಮಾನ್ಯತೆಗಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು ಆಗಿದೆ. ವಾಸ್ತವಿಕವಾದ 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಪಿಯರ್ಸ್ ಸ್ಯಾಂಡರ್ಸ್]] ಅವರ [[ವಾಸ್ತವಿಕತೆಯ ಉತ್ತುಂಗ]] ಕಲ್ಪನೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಇದೇ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು [[ವಿಲಿಯಂ ಜೇಮ್ಸ್]], [[ಜಾನ್ ಡೀವಿ]] ಮತ್ತು [[ಜಾರ್ಜ್ ಸಂತಾಯನಾ]] ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದರು. ವಾಸ್ತವಿಕತೆಯ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಎಂದರೆ, [[ತಾರ್ಕಿಕ ಅನುಭವವಾದ]], [[ಕಾರಣತ್ವ]], [[ಪರೀಕ್ಷಾವಾದ]], [[ಪರಿಕಲ್ಪನಾ ಸಾಪೇಕ್ಷತೆ]], [[ವಾಸ್ತವಿಕ ಮೌಲ್ಯದ ಭಿನ್ನತೆ]]ಯನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯುವಿಕೆ, ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು [[ಭ್ರಮಾವಾದ]]ದತ್ತ ಅತೀವ ಆಸಕ್ತಿ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಆಗಿದೆ. 1960ರಿಂದ ವಾಸ್ತವಿಕತಾವಾದವು ಹೊಸತಾಗಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ವಿಮರ್ಶಾತತ್ವ ಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ ([[ಡಬ್ಯ್ಲೂ.ವಿ.ಓ ಕ್ವೈನ್]] ಮತ್ತು [[ವಿಲ್ಫ್ರಿಡ್ ಸೆಲ್ಲರ್ಸ್]]) 1930ರಿಂದ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟನ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲವಾಗಿರುವ [[ತಾರ್ಕಿಕ ಧನಾತ್ಮಕತಾವಾದ]]ವನ್ನು ಪರಿಷ್ಕೃತ ವಾಸ್ತವಿಕತಾವಾದದಲ್ಲಿ ಟೀಕಿಸಿ ತಮ್ಮ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದರು. [[ರಿಚರ್ಡ್ ರೊರ್ಟಿ]] ಮತ್ತಷ್ಟು ಇದನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿ [[ನೈಸರ್ಗಿಕ ಜ್ಞಾನಶಾಸ್ತ್ರ]]ದ ಕುರಿತು ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ [[ಖಂಡಾಂತರ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]]ವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದು ಅಲ್ಲದೇ ಮತ್ತು ಟೀಕಾಕಾರರಿಂದ ಅದು [[ಸಾಪೇಕ್ಷಿತ]] ಎಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿದೆ. ಸಮಕಾಲಿನ ವಾಸ್ತವಿಕತಾವಾದವನ್ನು ವಿಮರ್ಶಾ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟು ನಿಟ್ಟಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಹುವಾಗಿರುವ ಸಾಪೇಕ್ಷಿತ ನಿಲುವು (ರೋರ್ಟಿ ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ) ಮತ್ತು ನವ್ಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದ ([[ಸೂಸಾನ್ ಹ್ಯಾಕ್]] ಅವರಂತಹವರು) ಪೀಯರ್ಸ್, ಜೇಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡೀವಿ ಅವರ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಇದೆ. ==ಮೂಲಗಳು== [[File:Charles Sanders Peirce theb3558.jpg|thumb|right|ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಪಿಯರ್ಸ್: ಅಮೆರಿಕಾದ ಪಾಲಿಮತ್ ಇವನು ಮೊದಲಿಗೆ ವಾಸ್ತವಿಕ ವ್ಯವಹಾರಿಕತೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದನು.]] 1800ರಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದವು ಒಂದು ತಾತ್ವಿಕ ಚಳುವಳಿಯಾಗಿ [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]]ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಸ್ಯಾಂಡರ್ಸ್‌ ಪಿಯರ್ಸ್‌]] ({{pron-en|ˈpɜrs}}"ಪರ್ಸ್‌" ಮುಂತಾದವು) ಮತ್ತು [[ವಿಲಿಯಮ್‌ ಜೇಮ್ಸ್‌]]ರ (ಇಬ್ಬರೂ [[ದ ಮೆಟಾಫಿಸಿಕಲ್‌ ಕ್ಲಬ್‌]]ನ ಸದಸ್ಯರು) ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ಕೃತಿಗಳೇ ಈ ಚಳುವಳಿಯ ಒಟ್ಟಾರೆ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಹಾಗೆಯೇ [[ಜಾರ್ಜ್‌ ಹರ್ಬರ್ಟ್‌ ಮೇಡ್‌]], ಮತ್ತು [[ಚಾನ್ಸಿ ರಿಟ್‌]]ರ ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ಕೃತಿಗಳು. ಇಂಗ್ಲಿಷಿನ ''’ಪ್ರಾಗ್ಮ್ಯಾಟಿಸಮ್‌’'' (ವಾಸ್ತವಿಕವಾದ) ಎನ್ನುವ ಪದವನ್ನು ಮೊದಲು ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದವನು ಜೇಮ್ಸ್‌. 1870ರಲ್ಲಿ, ಆ ಪದವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿ ಮಾಡಿದ್ದು ಪಿಯರ್ಸ್‌ ಎಂದು ಈತನೇ ಹೇಳಿದ.<ref>ಜೇಮ್ಸ್,ವಿಲಿಯಂ (1907) ''[[s:Pragmatism: A New Name for Some Old Ways of Thinking|ಪ್ರಾಗ್ಮಾಟಿಸಂ]]'' , ಉಪನ್ಯಾಸ ನೋಡಿ 2, ನಾಲ್ಕನೇಯ ಪ್ಯಾರಾಗ್ರಾಫ್.</ref> ಪಿಯರ್ಸ್‌ನ "[[s:The Fixation of Belief|ದ ಫಿಕ್ಸೇಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಬಿಲೀಫ್‌]]" (1877) ಮತ್ತು "[[s:How to Make Our Ideas Clear|ಹೌ ಟು ಮೇಕ್‌ ಆರ್‌ ಐಡಿಯಾಸ್‌ ಕ್ಲಿಯರ‍್‌]]" ಎನ್ನುವ ಪ್ರಬಂಧಗಳೇ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದಕ್ಕೆ ಬುನಾದಿಯಾದ ಪ್ರಬಂಧಗಳು ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ ಜೇಮ್ಸ್‌ (1878). 1906ರಲ್ಲಿ<ref>ಪಿಯರ್ಸ್,ಸಿ.ಎಸ್., ''ಕಲೆಕ್ಟೆಡ್ ಪೇಪರ್ಸ್'' ಸಂಪುಟ. 5, ಪ್ಯಾರಾಗ್ರಾಫ್ 12.</ref>, "ದಶಕಗಳ ಹಿಂದೆ ಮೆಟಾಫಿಸಿಕಲ್‌ ಕ್ಲಬ್‌ನ ನಿಕೋಲಸ್‌ ಸೇಂಟ್‌ ಜಾನ್‌ ಗ್ರೀನ್‌ <blockquote>ಆಗಾಗ್ಗೆ ’ನಂಬಿಕೆ’ಯ ಬಗೆಗೆ [[ಬೇಯ್ನ್‌]] ನೀಡಿದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ’ಯಾವುದರ ಪ್ರಕಾರ ಮನುಷ್ಯ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಿದ್ಧವಿದ್ದಾನೋ ಅದು’ - ಎಂಬುದರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಿಂದ, ವಾಸ್ತವಿಕವಾದವು ಅನುಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ scarce ಎನ್ನಬಹುದು; ಇದು ನನ್ನನ್ನು ಆತ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದದ ಅಜ್ಜ ಎಂದು ಯೋಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಪಿಯರ್ಸ್‌ ಬರೆದ.</blockquote> ಜೇಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಿಯರ್ಸ್, ನಂಬಿಕೆ, ನಡತೆ, ಮತ್ತು [[ಮನೋಧರ್ಮ]]ಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಹೊಂದಿ, ಗ್ರೀನ್‌ನೊಡನೆ ಸಮ್ಮತಿ ಹೊಂದಿದರು. ಗ್ರೀನ್ ಮಾತಿಗೆ ಸಮ್ಮತಿಸಿದ ಜಾನ್ ಶೂಕ್ ಅವರು “ಚೌನ್ಸೆ ರೈಟ್ ಗೆ ಕೂಡ ಸಾಕಷ್ಟು ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ಪಿಯರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಮರಳಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ನೀಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ತಾರ್ಕಿಕ ಊಹೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಆಸಾಧಾರಣವಾದಿ ಮತ್ತು [[ಭ್ರಮಾಸ್ಪದವಾದಿ]] [[ಪ್ರಯೋಗಶೀಲತೆ]] ಬೇಕು ಎಂದು ರೈಟ್ ಬೇಡಿಕೆ ಮಂಡಿಸಿದ್ದರು. ಚಿಂತನೆಗಳಿಂದ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಭಿನ್ನವಾಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಕೆಲವರು ಆಚರಣೆಗಳತ್ತ ನೋಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. (ಕೆಲ ಬಾರಿ ಸರ್ವೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಉಪಯುಕ್ತ ಭಿನ್ನತೆ) ಪಿಯರ್ಸ್, ವಾಸ್ತವಿಕ ಸಂಶಯದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿಚಾರಣೆ ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ ವಿನಃ ಕೇವಲ ಮಾತಿನ ಅಥವ ಉತ್ಕ್ರೆಕ್ಷಿತ ಸಂಶಯಗಳಿಂದ ಅಲ್ಲ. ಸವಿಯಾದ ಮಾರ್ಗದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಂತದಲ್ಲಿ “ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಆಗುವ ಪರಿಣಾಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ನಂತರ ಆ ಪರಿಣಾಮಗಳ ನಿಮ್ಮ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ಆ ವಸ್ತುವಿನ ಕುರಿತು ಇಡೀ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ನಿಮ್ಮದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನೇ ನಂತರ ಅವರು ವಾಸ್ತವಿಕತೆಯ ಉತ್ತುಂಗತೆ ಎಂದು ಕರೆದರು. ಇದು ಯಾವುದೇ ವಸ್ತುವಿನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗೆ ಸಮನಾಗಿದ್ದು, ಮಾಹಿತಿ ಇರುವ ಆಚರಣೆಗಳಿಗಾಗಿನ ಕಲ್ಪಿತ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದೇ ವಾಸ್ತವಿಕತಾವಾದದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರತಿಫಲನ ವಿಧಾನದಂತೆ ಇದೆ. ಖಚಿತ ಮತ್ತು ಅನಿಶ್ಟಿತ ಘಟನಾವಳಿಗಳ ಕಲ್ಪಿತ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು ಆಗಿವೆ. ಪರಿಶೀಲನೆಯ ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಊಹಾ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ಪಿಯರ್ಸ್‌ನ ವಿಶೇಷತೆಯೆಂದರೆ, ಆತ [[ಗಣಿತ ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ]] ಮತ್ತು [[ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೂಲಪುರುಷ]]ನಾದರೂ ಡಿಡಕ್ಟಿವಿಸ್ಟ್ ವಿಚಾರವಾದ ಮತ್ತು ಇಂಡಕ್ಟಿವಿಸ್ಟ್ ಪ್ರಯೋಗವಾದಗಳ ನಡುವಿನ ಮೂಲ ಪರ್ಯಾಯದ ಹೊರತಾದ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಕುರಿತು ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬರುವ ಕುರಿತು ಆತನ ಕಾಳಜಿ. ಜೇಮ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾದ ಪಿಯರ್ಸ್ 1897ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಪಿಯರ್ಸ್, ವಾಸ್ತವಿಕವಾದದ ಕುರಿತು ಉಪನ್ಯಾಸ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಬರೆದು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಗೊಳಿಸಿದರು. ಊಹಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷಾ ಮಾದರಿಯ ಅರ್ಥವನ್ನು ಸಿಮೀತಗೊಳಿಸುವ ವೇಳೆ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ, ಅದರ ಅರ್ಥ, ಅದರ ಬೌದ್ಧಿಕ ಉದ್ದೇಶವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಚರಣೆಗೆ ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ನೈಜ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಅರ್ಥಗಳಲ್ಲದೇ ಪರಿಣಾಮಗಳಾಗಿವೆ. ಪಿಯರ್ಸ್ 1905 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೂಲ ಆಲೋಚನೆಯನ್ನು ಹೇಳುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರಬೇಕೆಂದು ಮತ್ತು ಬಹುಶಃ (ನಿಜವಾಗಿ ಅಲ್ಲದಿರಹುದು) ಜೇಮ್ಸ್‌ನ ಕುರಿತು ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದ ಎಂಬ ಹೊಸ ಶಬ್ದವನ್ನು ನೀಡಿದ(ಮೊದಲಿನ ವಿವರಣೆಗಾಗಿ ಮೆನಾಂಡ್ 2001 ಅನ್ನು ನೋಡಿ; ನಂತರದಕ್ಕಾಗಿ [[ವಾಸ್ತವಿಕತಾವಾದ]]ವನ್ನು ನೋಡಿ). ಆತ ಹೇಳಿದ, ಈ ಶಬ್ದ ಎಷ್ಟು ಕೆಟ್ಟದಾಗಿದೆಯೆಂದರೆ, ಇದನ್ನು ಯಾರೂ ಕದಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ (ಹ್ಯಾಕ್ 1998). ಸತ್ಯವು ಬದಲಾಗುವಂತಹುದಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅನಂತತೆಯು ನೈಜವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ತನ್ನ ದೃಷ್ಠಿಕೋನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದನು, ಇದಕ್ಕೆ ಇತರೆ ವಾಸ್ತವತಾವಾದಿಗಳು ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಇತರ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಆತ ಅವರೊಂದಿಗಿದ್ದನು.<ref>ಪಿಯರ್ಸ್,ಸಿ.ಎಸ್.ಕೊನೆಯ ಪ್ಯಾರಾಗ್ರಾಫ್ ನೋಡಿ1908) "[[s:A Neglected Argument for the Reality of God|ದೇವರ ಸತ್ಯತೆಗೆ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿತ ವಾದ]]", ''ಹಿಬ್ಬರ್ಟ್ ಜರ್ನಲ್'' 7, ''ಕಲೆಕ್ಟೆಡ್ ಪೇಪರ್ಸ್'' ಸಂಪುಟ. 6,ಪ್ಯಾರಾಗ್ರಾಫ್ಸ್ 452-485, ''ಎಸೆನ್ಶಿಯಲ್ ಪಿಯರ್ಸ್'' ಸಂಪುಟ. 2, 434-450,ಒಳಗೊಂಡು ಮತ್ತು ಬೇರೆಡೆ ಪುನಃಮುದ್ರಣವಾಯಿತು . "ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಮಾಡದಿರಲು ಒಪ್ಪುವುದನ್ನು (ನಂಬಲು ಒಪ್ಪುವುದು)" "ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡುವುದರೊಡನೆ (ಯೋಚನೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು, ಅನುಮಾನಿಸಲುಲ್, ಮತ್ತು ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಒಪ್ಪುವುದು) ತಪ್ಪು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಾರದು" ಎಂದು ಪಿಯರ್ಸ್ ಯೋಚಿಸಿದ್ದ, ಮತ್ತು ಇತರ ವಾಸ್ತವತಾವಾದಿಗಳ "ಗಂಭೀರವಾದ ತಾರ್ಕಿಕತೆಯ ಕೋಪದ ದ್ವೇಷದ" ಕುರಿತು ಆತ ದಿಗಿಲುಗೊಂಡಿದ್ದ. ಅವನು ಕೂಡ ಅವರ [[ನಾಮಮಾತ್ರವಾದಿ]] ಒಲವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ. ಆದರೆ ಆತ ನಿಯತಿವಾದದ ಮಿಥ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ನೈಜವಾಗಿರದಿದ್ದರೂ ನೈಜ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಹವ್ಯಾಸಗಳ ಕುರಿತು ಅವರೊಡನೆ ಸಮಾನ ಮನಸ್ಕನಾಗಿದ್ದ.</ref> ವಿವಿಧ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದಿಗಳ ಉತ್ತೇಜನಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ: *[[ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಬೇಕನ್]] ಅವರು ಹೇಳಿದ ''<span lang="la">ಇಪ್ಸಾ ಸೈಂಟಿಯಾ ಪೊಟೆಸ್ಟಾಸ್ ಎಸ್ಟ್</span>'' (“ಜ್ಞಾನವೇ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ”) *[[ಡೆವಿಡ್ ಹ್ಯೂಮ್]] ಅವರ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕ್ರಮಗಳಿಗಾಗಿ ಮಾಡಿರುವ ನಿಸರ್ಗದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ, *[[ನೇರ ನಿಷ್ಠುರವಾದ]]ಕ್ಕಾಗಿ [[ಥಾಮಸ್ ರೀಡ್]] *[[ಇಮ್ಯಾನುಯೇಲ್ ಕಾಂಟ್]] ಅವರ ಆದರ್ಶವಾದ ಇದರಿಂದಲೇ ಪಿಯರ್ಸ್ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದದ ಶಬ್ದದ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಿದರು, *[[ಜಾರ್ಜ್ ಹೆಗೆಲ್]] ಅವರು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ [[ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾದ]]ವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು (ಪಿಂಕಾರ್ಡ್ ಇನ್ ಮಿಸಾಕ್ 2007) ಮತ್ತು *[[ನಾಮಿನಾಲಿಸಂ]] ಮತ್ತು [[ಪ್ರಯೋಗಶೀಲತಾವಾದ]]ಕ್ಕೆ [[ಜೆ.ಎಸ್. ಮಿಲ್]] ==ವಾಸ್ತವಿಕವಾದಿಯ ಕೇಂದ್ರ ಬಿಂದುಗಳು== ===ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಗಳು=== ಕೌಶಲ್ಯದ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸೈದ್ದಾಂತಿಕರಣಗೊಳಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮೂಲವಾಗಿ ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು ಇದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಾರೆ. ಸಿದ್ದಾಂತ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲ ವಿನಃ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಮತ್ತು ಭಿನ್ನತೆಗಳು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಮಾರ್ಗ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ನಕಾಶೆಗಳು ಅಥವ ಸಾಧನಗಳು ಆಗಿವೆ. ಜಾನ್ ಡೆವೆ ಹೇಳಿದಂತೆ ಸಿದ್ದಾಂತದ ವಿರುದ್ಧ ಆಚರಣೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೇ ಇಲ್ಲ ಬದಲಾಗಿ ಕೌಶಲ್ಯಯುತ ಆಚರಣೆ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲದ ಮೂರ್ಖತನದ ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ವೈರುಧ್ಯತೆ ಇದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂ ಪೆಪೆರಲ್ ಮಾಂಟೇಗ್ಯೊ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ "ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಆಚರಣೆಗೆ ತರುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಕೈಗೊಡಲಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಕೌಶಲ್ಯಯುತಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ. (ಎಲ್ಡ್ರಿಜ್‌1998, ಪು.&nbsp;5ದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದಂತೆ) ಸಿದ್ಧಾಂತವು ನೇರ ಅನುಭವದ ಸಾಮಾನ್ಯೀಕರಣವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅದು ಅನುಭವವನ್ನೇ ಹೇಳಲು ಮರಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ತನ್ನ ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಜೀವಿಯು ವಾಸ್ತವವಾದದ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಹಾದಿಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ===ಮೂರ್ತೀಕರಣ-ವಿರೋಧದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು=== ನಿಶ್ಚಿತವಾದದ ಶೋಧದಲ್ಲಿ ಡೆವೆ "ತಾತ್ವಿಕ ಪತನ" ಎಂದು ಅವರೇ ಕರೆದಿರುವುದನ್ನು ಟೀಕಿಸಿ, ಕೆಲ ಬಾರಿ ತಾತ್ವಿಕವಾದಿಗಳು (ಮಾನಸಿಕ ಮತ್ತು ದೈಹಿಕ) ವರ್ಗಿಕರಣಗಳನ್ನು ಉಚಿತವಾಗಿ ದೊರೆತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಸಂಶೋಧಿಸಿರುವ ಹೆಸರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಇರುವ ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟಪಡಿಸಿದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅರಿತಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಮೆಟಾಫಿಸಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಪರಿಕಲ್ಪನಾರ್ಥ ಗೊಂದಲಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. [[ಹೆಗೆಲಿಯನ್]] ತಾತ್ವಿಕವಾದಿಗಳ "[[ಅಂತಿಮ ಅಸ್ತಿತ್ವ]]"ದ ವಿವಿಧ ಉದಾಹರಣೆಗಳಿದ್ದು, ತರ್ಕದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಾದ "[[ಮೌಲ್ಯವಿರುವ ಕ್ಷೇತ್ರ]]" ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಸಿದ್ಧ ಚಿಂತನೆಯ ಅಂಶವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಸಿದ್ಧ ಚಿಂತನೆ ಕ್ರಮದೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧಹೊಂದಿಲ್ಲ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು. ಅದೇ ರೀತಿ ಡೇವಿಡ್ ಹೈಲ್ಡರ್ ಬ್ರಾಂಡ್ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಕ್ರೋಢಿಕರಿಸಿ ಕೆಲವೊಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಠ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿರುವ ಇಂದ್ರಿಯ ನಿಗ್ರಹದ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ವಿಚಾರಣೆಯು ನಿಷ್ಠುರವಾದಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಆದರ್ಶವಾದಿಗಳನ್ನು ಒಂದೆಡೆ ಸೇರಿಸಿ ಜ್ಞಾನದ ಖಾತೆ ರಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು ಅದು ಅನುಭವದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಶೂನ್ಯಚಿತ್ತದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. (ಹಿಲ್ಡೆಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ 2003) ===ನಿಸರ್ಗವಾದ ಮತ್ತು ಆಂಟಿ-ಕಾರ್ಟಿಸೈನಿಸಂ=== ಪ್ರಾರಂಭದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದಿಗಳನ್ನು ಆದ್ಯಾತ್ಮಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಇಚ್ಚಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಅವರು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಆದಷ್ಟು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ತರುವ ಇಚ್ಚೆ ಇತ್ತು. ನಿಷ್ಠುರವಾದ ಮತ್ತು ಆದರ್ಶವಾದ ಆದ್ಯಾತ್ಮವು ವಿಜ್ಞಾನದ ಪರೀಧಿಯಾಚೆ ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲಿನ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು. ಈ ಆದ್ಯಾತ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ನಂತರ ಕಾಂಟ್ ಅವರಿಂದ ಉತ್ತೇಜಿತವಾದ ನಶ್ವರವಾದ ಇಲ್ಲವೆ, ಸಮಕಾಲೀನ ಜ್ಞಾನದ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಮತ್ತು ಸತ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಸರಿಹೊಂದುವಂತಹದ್ದು ಆಗಿದ್ದವು. ವಾಸ್ತವಿಕವಾದಿಗಳು ನಶ್ವರವಾದವನ್ನು ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವು ಕಾರಣಕ್ಕೆ [[ಎ ಪ್ರಿಯರಿ]] ಮತ್ತು ನಂತರದ್ದನ್ನು ಅವಿಮರ್ಶಿತ ಘಟನಾವಳಿಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಟೀಕಿಸಿದರು. ಬದಲಾಗಿ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದವು ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕವಾಗಿ ಇದನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಅರಿತಿರುವ ಮತ್ತು ಅರಿವಿನ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧ ಹೇಗೆ ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಇದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. "[[s:The Fixation of Belief|ನಂಬಿಕೆ ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸುವಿಕೆ]]"ಯಲ್ಲಿ (1877) ಅಂತಃದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಭಾವಾರ್ಥಗಳು ತಾತ್ವಿಕ (ಡೆಸ್ಕಾರ್ಟ್ಸ್ ಕಾಲದಿಂದ ಆದ್ಯಾತ್ಮದ ಸಿದ್ದ ಸೂತ್ರಗಳು) ತನಿಖೆಗೆ ನಿಜವಾದ ವಿಧಾನಗಳು ಎನ್ನುವ ವಾದವನ್ನು ಪಿಯರ್ಸ್ ಅಲ್ಲಗಳೆದರು. ಭಾವಾರ್ಥವು ದೋಷಪೂರಿತ ಕಾರಣತ್ವಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅನಂತವಾದದ ಕುರಿತ ನಮ್ಮ ಅಂತಃದೃಷ್ಟಿಯು ನಮ್ಮನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಆತ್ಮಪರೀಕ್ಷೆಯು ಬುದ್ಧಿಯ ಕುರಿತ ಇರುವ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಾವಕಾಶ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ಸ್ವಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ಬಾಹ್ಯ ಜಗತ್ತಿನೊಂದಿಗೆ ನಮ್ಮ ಸಂವಾದದಿಂದ ಒಡಮೂಡಿರುವುದು ಆಗಿರುತ್ತದೆ ವಿನಃ ಸುತ್ತಲಿನ ಇತರ ಯಾವುದೇ ಮಾರ್ಗದಿಂದಲ್ಲ. (ಡಿ ವಾಲ್ 2005, ಪಿಪಿ.7-10) ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಶಾಸ್ತ್ರವು ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರದ ತತ್ವಗಳಿಂದ ಉದೃತವಾಗಿರುವ ವಿಶೇಷ ವಿಜ್ಞಾನ<ref>ಕಸ್ಸರ್, ಜೆಫ್ (1998), "ಪಿಯರ್ಸ್ ಸಪೋರ್ಟೆಡ್ಸೈಕೊಲಾಜಿಸಂ" in ''ಟ್ರಾನ್ಸಾಕ್ಷನ್ಸ್ ಆಫ್ ದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಎಸ್.ಪಿಯರ್ಸ್ ಸೊಸೈಟಿ '' ಯಲ್ಲಿ, ಸಂಪುಟ. 35, ಸಂಖ್ಯೆ. 3,ಬೇಸಿಗೆ 1999,ಪುಪು. 501–527. ಅರೈಸ್ಬೆ [http://www.cspeirce.com/menu/library/aboutcsp/kasser/psychol.htm ಎಪ್ರಿಂಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110524015847/http://www.cspeirce.com/menu/library/aboutcsp/kasser/psychol.htm |date=2011-05-24 }}.</ref> ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ನಾವು ಏನು ವಿಚಾರ ''ಮಾಡಬೇಕು'' ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ ನಾವು ಏನು ವಿಚಾರ ''ಮಾಡುತ್ತೇವೆ'' ಎನ್ನುವುದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>ಪಿಯರ್ಸ್ (ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ) ತರ್ಕವು ಪ್ರಮಾಣಕ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದ,ಇದರಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವಿಕ ವ್ಯವಹಾರಿಕತೆ ವಿಧಾನ ಅಭಿವೃದ್ದಿಯಾಗುತ್ತದೆ,ಮತ್ತು ಆ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ,ಆದಾಗ್ಯೂ ಅನುಮಾನವಾಗಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಗಣಿತದಂತೆ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿಲ್ಲ, ಈಗಲೂ ಪ್ರಚಲಿತ ರಚನಾತ್ಮಕ ಭಾಗದ ಫಿನೊಮಿನಾದಲ್ಲಿ, ವಿಷಯ ಮತ್ತು ಮನೋಸ್ಥಿತಿ ವಿಶೇಷವಾದ ಅನುಭವದ ಅಥವಾ ಆ [[ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನ]] ಮತ್ತು [[ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಮನಶಾಸ್ತ್ರ]] ದಂತಹ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗದೆ,ಎರಡರಲ್ಲೂ ಪಿಯರ್ಸ್ ಸಕ್ರಿಯ ವಾಗಿದ್ದಾರೆ. "[http://www.helsinki.fi/science/commens/terms/philosophy.html ಫಿಲಾಸಫಿ]" ''ಕಮೆನ್ಸ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ಪಿಯರ್ಸ್ ಟರ್ಮ್ಸ್'' ನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ನೋಡಿ. ಪಿಯರ್ಸ್ ಕೂಡ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಿದ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವಿಕ ಸಂಶಯಕ್ಕಿಂತ ಅತಿಪರವಲಯ ಸಂಶಯದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಸಮೀಪದ ಕರ್ಟೇಸಿಯನ್ ಕಟುವಾಗಿ ವಿಮರ್ಶಿಸಿದ. ಅವರ 1868ರ ಆರಂಭಿಕ ""ಸಮ್ ಕಾನ್ಸಿಕ್ವೆನ್ಸಸ್ ಆಫ್ ಫೋರ್ ಇನ್‌ಕ್ಯಾಪಾಸಿಟೀಸ್" ನೋಡಿ, ''ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಸ್ಪೆಕ್ಯುಲೆಟಿವ್ ಫಿಲಾಸಫಿ '' ಸಂಪುಟ. 2, ಸಂಖ್ಯೆ. 3, ಪುಪು. 140–157. ಪುನರ್‌ಮುದ್ರಣಗೊಂಡಿತು ''ಕಲೆಕ್ಟೆಡ್ ಪೇಪರ್ಸ್'' ಸಂಪುಟ. 5, ಪ್ಯಾರಾಗ್ರಾಫ್ಸ್264–317, ''ರೈಟಿಂಗ್ಸ್'' ಸಂಪುಟ. 2, ಪುಪು. 211–42, ಮತ್ತು ''ಎಸೆನ್ಶಿಯಲ್ ಪಿರರ್ಸ್'' ಸಂಪುಟ. 1, ಪುಪು. 28–55. [http://www.cspeirce.com/menu/library/bycsp/conseq/cn-frame.htm ಎಪ್ರಿಂಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110524015109/http://www.cspeirce.com/menu/library/bycsp/conseq/cn-frame.htm |date=2011-05-24 }}.</ref> ಇದು ಇತರ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಲ್ಲಿ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಅಸ್ವೀಕಾರ್ಹ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ.ಅವರು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಮತ್ತು ಇತರ ತಾತ್ವಿಕ ವಾದಗಳ ಮತ್ತು ನಿಸರ್ಗದ ಪ್ರತಿಬಿಂಬದ ಮೇಲೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ರಿಚರ್ಡ್ ರೋರ್ಟಿ ಹಲವಾರು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ತಾತ್ವಿಕವಾದಿಗಳ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಾದ ಜ್ಞಾನಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸ್ಥಳ ನಿಗದಿ ಮಾಡುವುದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದ್ದು ಮತ್ತು ಕೆಲಬಾರಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟದ್ದು ಎಂಬ ವಾದದ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಅವರು ಟೀಕಿಸಿದರು. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಜ್ಞಾನಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ನೈಸರ್ಗಿಕರಣಗೊಂಡ ಜ್ಞಾನಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಬಂಧ ಮೂಲಕ ಮರಳಿ ತರುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರಾಗಿದ್ದ ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ವಿ. ಕ್ವೈನ್ ಅವರು, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜ್ಞಾನಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಟೇಸಿಯನ್ ಕನಸಾಗಿರುವ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ನಿಶ್ಚಿತತೆಯನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದರು. ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಕನಸು ಆಸಾಧ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ ಇದು ತಪ್ಪು ದಾರಿಗೆ ಸೆಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಚಾರಣೆಯಿಂದ ಜ್ಞಾನಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಇದು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತದೆ. [[File:Hilary Putnam.jpg|thumb|right|ಹಿಲರಿ ಪುಟ್ನಮ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಟಿಸ್ಕೆಪ್ಟಿಸಿಜಂ ಮತ್ತು ಫಾಲಿಬಿಲಿಜಂ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಪ್ರಗ್ಮಾಟಿಸಂನ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿವೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು.]] ===ಸಂದೇಹವಾದ-ವಿರೋಧ ಮತ್ತು ಫ್ಯಾಲಿಬಿಲಿಸಮ್‌ಗಳ ಸಾಮರಸ್ಯ=== [[ಹಿಲೇರಿ ಪುಟ್ನಮ್]] ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇನೆಂದರೆ, ಅಸಂದೇಹವಾದ ಮತ್ತು [[ಫ್ಯಾಲಿಬಿಲಿಸಮ್‌]]ಗಳ ಸಾಮರಸ್ಯವು ಅಮೇರಿಕಾದ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದದ ಕೇಂದ್ರ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ದೇವರ-ದೃಷ್ಟಿ-ನೋಟ’ವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿಲ್ಲದರ ಜೊತೆ, ಎಲ್ಲಾ ಮಾನವ ಜ್ಞಾನಗಳು ಭಾಗಶಃವಾಗಿವೆ, ಇದು ಜಾಗತಿಕ ಸಂದೇಹವಾದ ನಡುವಳಿಕೆಯನ್ನು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಪಿಯರ್ಸ್ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇನೆಂದರೆ, [[ಮೇಡಿಟೇಷನ್ಸ್ ಆನ್ ಫರ್ಸ್ಟ್ ಫಿಲೊಸೊಫಿ]] (ಮೊದಲ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೇಲಿನ ಏಕಾಗ್ರತೆಯ ಚಿಂತನೆ)ಯಲ್ಲಿನ ಡೇಸ್ಕರ್ಟ್ಸ್‌ನ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವಾತ್ಮಕ ವಿಧಾನಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಸಂದೇಹವು ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಡಬಾರದು ಮತ್ತು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪರಿಶೀಲನೆಯನ್ನು ನಡೆಸುವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಡಬಾರದು. ಸಂದೇಹ, ನಂಬಿಕೆಯಂತೆಯೇ, ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅವಿಧೇಯ ಸತ್ಯ ಸಂಗತಿಗಳ (ಅವುಗಳನ್ನು ಡೀವಿಯು ಒಂದು ’ಸನ್ನಿವೇಶ’ ಎಂದು ಕರೆದನು) ಜೊತೆಗಿನ ತಿಕ್ಕಾಟ (ಮುಖಾಮುಖಿ)ದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಅದು ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗಳಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ತೀರ್ಮಾನಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಿಚಾರಣೆಯು ನಂತರ ವಿವೇಕಯುಕ್ತವಾಗಿ ವಿಷಯದ ಬಗೆಗೆ ನಂಬಿಕೆಯ ಒಂದು ನಿರ್ಧಾರಿತ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ವಾಪಸಾಗಲು ಪ್ರತ್ನಿಸುವ ಸ್ವಯಂ-ನಿಯಂತ್ರಿತ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅಸಂದೇಹವಾದವು ಡೆಸ್ಕರ್ಟ್ಸ್‌ನ ಏಳುವಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ನವೀನ ತಾತ್ವಿಕವಾದ ಸಂದೇಹವಾದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದಿರಬೇಕು. ಎಲ್ಲ ಜ್ಞಾನಗಳು ಹಳೆಯದಾದ ಸಂದೇಹವಾದ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸರಿಹೊಂದುವ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದದ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿದೆ. ===ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಮೀಮಾಂಸೆಯ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದದ ಸಿದ್ಧಾಂತ === {{main|Pragmatic theory of truth}} ಮೊದಲಿನ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದದ [[ಜ್ಞಾನಮೀಮಾಂಸವಾದ]]ವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಾರ್ವಿನ್‌]]ನಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ವಾಸ್ತವಿಕವಾದವು ತಿಳಿವಳಿಕೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಿಗೆ ವಿಕಸನವನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿನದೇನಲ್ಲ: [[ಶೋಪೆನ್‌ಹೌರ್]] ಒಂದು ''ಜೀವವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಆದರ್ಶವಾದ'' ವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದನು. ಅದರಲ್ಲಿ ಅವನು ಯಾವುದು ಒಂದು ಜೀವಿಯು ನಂಬುತ್ತದೆಯೋ ಅದು ಯಾವುದು ಸತ್ಯವೋ ಅದರಿಂದ ಕಠೋರವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಇಲ್ಲಿ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಒಂದು ಪರಿಪೂರ್ಣವಾದ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಜೀವನದ ಜೊತೆಗಿನ ಮತ್ತು ಅದರ ಆಚೆಗಿನ ಜೀವಿಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ತರ್ಕಾತೀತ ಸತ್ಯದ ಜೊತೆಗಿನ ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ವಾಸ್ತವಿಕವಾದವು ಒಂದು "ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ" ತಿಳುವಳಿಕೆಯ ವಿವರವನ್ನು ನೀಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಈ ಆದರ್ಶವಾದಕ್ಕೆ ಸವಾಲನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ: ಹೇಗೆ ಜೀವಿಗಳು ಅವರ ವಾತಾವರನ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಹಿಡಿತವನ್ನು ಪದೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಎಂಬುದರ ತೀಳುವಳಿಕೆಗೆ ಪರಿಶೀಲನೆ ಎನ್ನುವರು. ''ನಿಜ'' ಮತ್ತು ''ಸತ್ಯ'' ಗಳು ಪರೀಶೀಲನೆಯ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಗುರುತುಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಈ ವಿಷಯದ ಹೊರಗಡೆ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಗಟ್ಟಿಮುಟ್ಟಾದ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದದ ಅರಿವಿನಲ್ಲಿ ಇದು ''ವಾಸ್ತವವಾದಿ'' ಆಗಿರುವುದಿಲ್ಲ (ಅದನ್ನು [[ಹಿಲೇರಿ ಪುಟ್ನಮ್]] ನಂತರದಲ್ಲಿ [[ತತ್ವ ಮೀಮಾಂಸೆಯ ವಾಸ್ತವವಾದ]] ಎಂದು ಕರೆದನು),ಆದರೆ ಇದು ವ್ಯವಹರಿಸಲೇಬೇಕಾದ ಒಂದು ಬಾಹಿಕ ಜಗತ್ತನ್ನು ಹೇಗೆ ಅಂಗೀಕರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಇದು [[ವಾಸ್ತವವಾದಿ]]ಯಾಗಿದೆ. ಅವಲೋಕನಗಳನ್ನು ಆದ್ರ್ಶವಾದಿಯಾಗಿ ಅಥವಾ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದಿಯಾಗಿ ಗುಂಪುಗೂಡಿಸುವ ತತ್ವವಾದಿಗಳ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಜೊತೆ, ( [[ವಿಲಿಯಮ್ ಜೇಮ್ಸ್‌]]‌ನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ತಿಳುವಳಿಕೆಯ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಅಭಿರುಚಿಯ ಮಾತುಗಾರಿಕೆಯ ಜೊತೆ) ವಾಸ್ತವಿಕವಾದವು [[ವಸ್ತುನಿಷ್ಠವಾದ]] ಅಥವಾ [[ಆದರ್ಶವಾದ]]ದ ಒಂದು ವಿಧವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಜೇಮ್ಸ್‌ನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ-ತಿರುಗಲ್ಪಟ್ಟ ಹಲವರು ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳು - ''ಸತ್ಯದ ದುಡ್ಡಿನ ಬೆಲೆ'' , (ಜೇಮ್ಸ್‌ 1907, p.&nbsp;200) ಮತ್ತು ''ಸತ್ಯವು ಕೇವಲ ನಮ್ಮ ವಿಚಾರದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿನ ಏಕೈಕ ಸಾಧನ'' (ಜೇಮ್ಸ್‌ 1907, p.&nbsp;222) - ಇವುಗಳು ವಿಷಯದಿಂದ ಹೊರೆತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಮತ್ತು ಸಮಕಾಲೀನ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಯೋಜನೆಗಳು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಉಪಯುಕ್ತತೆಯ ಜೊತೆ ಸತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆಯೋ ಅವುಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ಅಣಕಚಿತ್ರವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ವಿಲಿಯಮ್ ಜೇಮ್ಸ್‌ ಬರೆದನು: {{quotation|It is high time to urge the use of a little imagination in philosophy. The unwillingness of some of our critics to read any but the silliest of possible meanings into our statements is as discreditable to their imaginations as anything I know in recent philosophic history. Schiller says the truth is that which 'works.' Thereupon he is treated as one who limits verification to the lowest material utilities. Dewey says truth is what gives 'satisfaction'! He is treated as one who believes in calling everything true which, if it were true, would be pleasant. (James 1907, p. 90)}} ವಾಸ್ತವಿಕತೆಯಲ್ಲಿ, ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ನಿರ್ವಹಿಸುವಿಕೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಜೇಮ್ಸ್‌ ಊಹಿಸುತ್ತಾನೆ. (ಡೀವಿ 1910 ಒಂದು 'FAQ' ಗಾಗಿ ನೋಡಿ) [[ವಾಸ್ತವಿಕತೆ]]ಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆಯ ಪಾತ್ರವು ವಾಸ್ತವಿಕವಾದದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಚರ್ಚಾಗ್ರಾಸವಾಗಿದೆ. ಯಾವಾಗ ಒಂದು ನಂಬಿಕೆಯು ವಾಸ್ತವಿಕತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆಯೋ ಆಗ ಅದು ಸಿಂಧುವಾಗಿರುತ್ತದೆಯೇ? ''ನಕಲು ಮಾಡುವುದು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಒಂದು (ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಒಂದು) ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ,'' (ಜೇಮ್ಸ್‌ 1907, p.&nbsp;91). ಪರಿಶೀಲನೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವುಗಳು ಹೇಗೆ ಸಹಾಯಕ ಎಂದು ಸಾಧಿಸಿ ತೋರಿಸುವುದರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾದ ಯಾವುದು ಸರಿ ಅಥವಾ ತಪ್ಪು ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆಯೋ ಆ ನಂಬಿಕೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆಯೇ? ಸುತ್ತಲಿನ ವಾತಾವರಣದ [[ಬುದ್ಧಿವಂತ]] [[ಜೀವಿ]]ಗಳ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕೇವಲ ನಂಬಿಕೆಯು ಅರ್ಥವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆಯೇ? ನಂಬಿಕೆಯು ಈ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಯಸಸ್ವಿಯಾಗಲ್ಪಡುತ್ತದೆಯೋ ಆಗ ಇದು ಕೇವಲ ನಿಜವಾಗಲ್ಪಡುತ್ತದೆಯೇ? In ವಾಸ್ತವಿಕವಾದದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಉಪಯೋಗಕರವಾಗುವುದಿಲ್ಲವೋ ಅದು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿ ನಿಜ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ, ಅಥವಾ ಅಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಅಲ್ಪಾವಧಿಗಾಗಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಯಾವುದೇ ಅಂಶಗಳಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪತಿ/ಪತ್ನಿಗೆ ನನ್ನ [[ಮೋಸ]]ವನ್ನು ನಂಬಲು ನಂಬಿಕೆಯು ಈಗ ನನಗೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇದು ನಿರ್ದಿಷ್ತವಾಗಿ ಒಂದು ದೀರ್ಘವಾದ-ಅವಧಿಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಇದು ಉಪಯೋಗಕರವಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಸತ್ಯ ಸಂಗತಿಗಳ ಜೊತೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ (ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಸತ್ಯವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ). ==ಇತರ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದ== ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದವು ಸರಳವಾಗಿ ಅರ್ಥದ ಒಂದು ಮಾನದಂಡವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಇದು ಚುರುಕಾಗಿ ಒಂದು ಪೂರ್ತಿ-ಗರಿಮೂಡಿದ ಜ್ಞಾನಮೀಮಾಂಸೆಯಾಗಿ ಪೂರ್ತಿ ತತ್ವಶಸ್ತ್ರದ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ವಿಶಾಲ-ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆಗಳ ಜೊತೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದಿಗಳು ಒಂದು ಸಾಮನ್ಯವಾದ ಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಅವರ ಕೆಲಸವು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಯಾವುದೇ ಅವಲೋಕನಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ. ===ವಿಜ್ಞಾನದ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ=== ವಿಜ್ಞಾನದ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ, [[ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟಲ್ಲಿಸಮ್]] ಎಂಬ ದೃಷ್ಠಿಕೋನವೆಂದರೆ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಕೇವಲ ಉಪಯುಕ್ತ ಸಾಧನಗಳಾಗಿದ್ದು ಅವುಗಳ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಸತ್ಯವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂಬುದರ ಆಧಾರಿತವಾಗಿ ಅಳೆಯಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅವು ವಿವರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿವೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಅಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ಸ್‌ಟ್ರುಮೆಂಟಲಿಸಮ್‌ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದ ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಮಿಥ್ಯೆಗಳ ಅರ್ಥವೇನು ಮತ್ತು ಅವುಗಳು ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಒಂದು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಉತ್ತರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. [[ಸಿ.ಐ.ಲೇವಿಸ್‌]] ನ ''ಮೈಂಡ್ ಅಂಡ್ ದ ವರ್ಲ್ಡ್ ಆರ್ಡರ್: ಔಟ್‌ಲೈನ್ ಆಫ್ ಎ ಥಿಯರಿ ಆಫ್ ನಾಲೇಡ್ಜ್'' ದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ವಾದಗಳ ಒಂದೆಂದರೆ ವಿಜ್ಞಾನವು ಕೇವಲ ವಾಸ್ತವದ ನಕಲನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಪರಿಕಲ್ಪನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೊಡನೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿದವುಗಳು ವಾಸ್ತವಿಕತಾವಾದದ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಆಗಿರಬೇಕು, ಅಂದರೆ, ಅವುಗಳು ಪ್ರಶ್ನೆಮಾಡುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಲೇವಿಸ್‌ ಸ್ವಂತವಾಗಿ ಬೆಳೆಸಿದ ಬಹುಸಂಖ್ಯೆಯ [[ಮೋಡಲ್ ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರ]]ದ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಒಂದು ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ. ಲೇವಿಸ್‌ನನ್ನು ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಬ್ಬ 'ಪರಿಕಲ್ಪನಾತ್ಮಕ ವಾಸ್ತವಿಕತಾವಾದಿ' ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. (ಲೇವಿಸ್‌ 1929) ಇನ್ನೊಂದು ಬೆಳವಣಿಗೆಯೆಂದರೆ [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಬ್ಲೂ. ಮೋರಿಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ರುಡಾಲ್ಫ್ ಕಾರ್ನಾಪ್‌ರ]] ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ [[ತಾರ್ಕಿಕ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಪ್ರಮಾಣವಾದ]] ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವಿಕವಾದಗಳ ಸಹಕಾರ. ಈ ಇಬ್ಬರು ಬರಹಗಾರರ ಮೇಲೆ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದದ ಪ್ರಭಾವವು ಅವರ ಜ್ಞಾನಮೀಮಾಂಸೆಯಲ್ಲಿ [[ವಾಸ್ತವಿಕತಾವಾದದ ಸೂತ್ರ]] ಸೇರಿರುವುದು ಮಾತ್ರವಾಗಿದೆ. ಇನ್ನೂ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಕಲ್ಪನೆಯ ವಾಸ್ತವಿಕತಾವಾದಿಗಳು ಇವರನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಡಬ್ಲೂ.ವಿ.ಕ್ವಿನ್‌ನ ಪ್ರಬಂಧ "[[ಟೂ ಡಾಗ್ಮಾಸ್ ಆಫ್ ಎಂಪಿರಿಸಿಸಮ್]]," 1951 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿತು, ಇದು ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ಪದ್ಧತಿಯ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಪ್ರಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಈ ಪ್ರಬಂಧವು ತಾರ್ಕಿಕ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಪ್ರಮಾಣವಾದಿಗಳ ತಾತ್ವಿಕತೆಯ ಕೇಂದ್ರ ನಂಬಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ನೀಡಿದ ಪೆಟ್ಟಾಗಿತ್ತು. ಶಬ್ದಗಳ ಅರ್ಥಗಳ ಮೌಲ್ಯದ ಮೇಲೆ ಸತ್ಯವಾಗುವ ('ಎಲ್ಲ ಬ್ಯಾಚಲರ್‌ಗಳೂ ಅವಿವಾಹಿತರು') ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ಸತ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವಾಸ್ತತವತೆಯ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾದ ಸಂಯೋಜಿತ ಸತ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಿತ್ತು. ಇನ್ನೊಂದೆಂದರೆ ಸರಳೀಕರಣವಾದ. ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತವೆಂದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಹೇಳಿಕೆಯೂ ತನ್ನ ಅರ್ಥವನ್ನು ತಕ್ಷಣದ ಅನುಭವವನ್ನು ಕುರಿತು ಹೇಳುವ ಪದಗಳ ತಾರ್ಕಿಕ ರಚನೆಯ ಮೂಲಕ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕ್ವಿನ್‌ ನ ವಾದವು ಪಿಯರ್ಸ್‌ನ ಹೇಳಿಕೆಯಾದ ಸೂತ್ರಗಳು ಎ ಪ್ರಿಯರಿ ಸತ್ಯಗಳಲ್ಲ ಆದರೆ ಸಂಯೋಜಿತ ಹೇಳಿಕೆಗಳಾಗಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ತರುತ್ತದೆ. ===ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರ=== ಶಿಲ್ಲರ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ರಚಿಸಿದ ‘ಫಾರ್ಮಲ್ ಲಾಜಿಕ್’ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೇಲಿನ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕಾಗಿ ಜನಪ್ರೀಯತೆಗೆ ಬಂದರು. ಆಗಿನಿಂದ ಶಿಲ್ಲರ್ ಅವರ ಲೌಕಿಕವಾದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಭಾಷೆಯ ತತ್ವಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಾಸ್ತವವಾದಿಗಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಯಿತು. ಶಬ್ದಗಳು ನೈಜ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವಾಗ ಕೇವಲ ಅರ್ಥವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿವೆ ಎಂಬುವುದರ ಮೂಲಕ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಳಕ್ಕೆ ನುಗ್ಗಬಲ್ಲ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಲ್ಲರ್ ತೊಡಗಿದರು. ಶಿಲ್ಲರ್ ಅವರ ಮುಖ್ಯ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಹೊಂದಿದ ಪುಸ್ತಕವೆಂದರೆ ಎಂದರೆ ಅವರ "ಫಾರ್ಮಲ್ ಲಾಜಿಕ್"ನ ನಂತರದ ಭಾಗ. ಈ ಪುಸ್ತಕ "ಲಾಜಿಕ್ ಫಾರ್ ಯೂಸ್‌"ನಲ್ಲಿ ಶಿಲ್ಲರ್ ಅವರು "ಫಾರ್ಮಲ್ ಲಾಜಿಕ್"ನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ನೂತನ ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ವರ್ಜಿಸಿಬಿಟ್ಟರು. ಅವರು ಏನನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುತ್ತಾರೋ ಅದನ್ನು ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಇಂದು ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಪತ್ತೆ ಕಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕಲ್ಪಿತ-ಕಡಿತ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಪದ್ಧತಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಎಫ್.ಸಿ.ಎಸ್. ಶಿಲ್ಲರ್ ಅರು ನಿಜವಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ತಳ್ಳಿ ಹಾಕಿದರಾದರೂ, ಹೆಚ್ಚಿನ ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಅಂತಿಮ ಸಿಂಧುತ್ವಕ್ಕೆ ಇದು ಆಧಾರವಾಗಿದೆ ಎಂಬಂತೆ ವರ್ತಿಸುವುದರ ಕುರಿತು ವಿಷಮ ಭಾವ ತೋರ್ಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅನೇಕ ಇತರ ಪೂರ್ವದ ತರ್ಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ತಾರ್ಕಿಕ ಸಾಧನದ ''ಗುಚ್ಛ'' ಎಂಬಂತೆ ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಸಿ.ಐ.ಲೇವಿಸ್‌ನ ದೃಷ್ಠಿಕೋನವಾಗಿದೆ. ಪೂರ್ವದ ತರ್ಕವನ್ನು ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸಿ.ಎಸ್.ಪಿಯರ್ಸ್ ಅನೇಕ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ. ಸ್ಟಿಫನ್ ಟೌಲ್ ಮಿನ್ ಅವರ ದ ''ಯೂಸಸ್ ಆಫ್ ಆರ್ಗ್ಯೂಮೆಂಟ್'' ಇದು ಶ್ರೇಷ್ಠರನ್ನು ಮಾಹಿತಿ ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರದತ್ತ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರ ಅಧ್ಯಯನದತ್ತ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು. (ಏನೇ ಆದರೂ ಇದು ನಿಜವಾಗಿ ಒಂದು ಎಪಿಸ್ಟಮಿಕ್ ಕೆಲಸವಾಗಿದೆ) ===ತಾತ್ವಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತ=== ಜೇಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡೆವರಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚಿನ ನೇರ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಯೋಚನೆಕಾರರಾಗಿದ್ದರು, ಅನುಭವವೇ ಅಂತಿಮ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಅನುಭವವೇ ವಿವರಿಸಬೇಕಾರುವಂತಹದ್ದು. ಅವರು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಅತೃಪ್ತರಾಗಿದ್ದರು ಏಕೆಂದರೆ ಹ್ಯೂಮ್ ನ ಕಂದಾಚಾರ ದಿನಗಳಿಂದಲೂ ಪ್ರಯೋಗವಾದಿಗಳು ಅನುಭವವನ್ನು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜ್ಞಾನ ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆನೂ ಅಲ್ಲ ಎಂಬಂತೆ ಯೋಚಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಗೆ ಇದು ಪ್ರಯೋಗವಾದ ಶಕ್ತಿಗೆ ವಿರುದ್ಧ ಬೀಳಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಸಂಪರ್ಕ ಹಾಗೂ ಅರ್ಥ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನುಭವದಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ್ದೆಲ್ಲವೂ ಅವುಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವುದರ ಬದಲು ದೂರ ಹೋಗುವುದು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಸತ್ಯದಂತೆ ದತ್ತಾಂಶ ಇಡುವುದು ಎಂದು ನಾವು ವಿವರಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಬೇಕು. ಡೀವೀ ಅವರ ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ [[ತೀವ್ರಗಾಮಿ ಪ್ರಯೋಗವಾದ]] ಹಾಗೂ ತಕ್ಷಣದ ಪ್ರಯೋಗವಾದವು ಅರ್ಥಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸ್ಥಾನ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವುದರ ಬದಲು ಸೂ ಶಬ್ದದ ಅಣುವಿನ ಜಗತ್ತಿಗೆ ವ್ಯಕ್ತಿನಿಷ್ಠ ಸೇರ್ಪಡೆಯಂತೆ ಬೆಲೆಯಿಂದ ದೂರ ತಳ್ಳುವುದು ಆಗಿದೆ. [[File:Chicago Club 1896.jpg|thumb|right|"ಚಿಕಾಗೊ ಕ್ಲಬ್" ವೈಟ್‌ಹೆಡ್ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಮೀಡ್ ಮತ್ತು ಡೀವಿಯ್.ವಾಸ್ತವಿಕ ವ್ಯವಹಾರಿಕತೆಯನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅಮೆರಿಕಾದ ವಾಸ್ತವಿಕ ವ್ಯವಹಾರಿಕತೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇದರ ಹಲವಾರು ತತ್ವ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು ಅಮೆರಿಕಾದವರು.]] ವಿಲಿಯಂ ಜೇಮ್ಸ್ ಅವರು ಈ ತತ್ವಜ್ಞಾನದ ನ್ಯೂನ್ಯತೆಗೆ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ಉದಾಹರಣೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ: {{quotation|[A young graduate] began by saying that he had always taken for granted that when you entered a philosophic classroom you had to open relations with a universe entirely distinct from the one you left behind you in the street. The two were supposed, he said, to have so little to do with each other, that you could not possibly occupy your mind with them at the same time. The world of concrete personal experiences to which the street belongs is multitudinous beyond imagination, tangled, muddy, painful and perplexed. The world to which your philosophy-professor introduces you is simple, clean and noble. The contradictions of real life are absent from it. [...] In point of fact it is far less an account of this actual world than a clear addition built upon it [...] It is no explanation of our concrete universe (James 1907, pp. 8-9)}} ಎಫ್.ಸಿ.ಎಸ್.ಶಿಲ್ಲರ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಪುಸ್ತಕ ಒಗಟೆಯ ಒಗಟುಗಳು ಇದು ಅವರು ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಅರಿಯುವ ಮೊದಲೇ ಪ್ರಕಾಶನವಾಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಚಿಲ್ಲರ್ ಅವರು ಭೌತವಾದ ಹಾಗೂ ಸ್ಪಷ್ಟ ಆಧ್ಯಾತ್ಮ ಸಂಬಂಧಿ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಮಧ್ಯಂತರವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವೆರಡು ಶೋಧ ರಚನೆಯ ಮಧ್ಯೆ ತುಂಡರಿಸಿದ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ವಿಲಿಯಂ ಜೇಮ್ಸ್ ಅವರು ಗಟ್ಟಿ ಮನಸ್ಸಿನ ಪ್ರಯೋಗಶೀತಲೆ ಮತ್ತು ಕೋಮಲ ಮನಸ್ಸಿನ ವಿಚಾರವಾದ ಎಂದು ಕರೆದರು. ಚಿಲ್ಲರ್ ಅವರು ಯಾವಾಗ ತಾತ್ವಿಕವಾದದ ಸಾರಾಂಶವು ಜಗತ್ತಿನ ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಮಗ್ಗಲಿನ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲವೋ (ಅಪೂರ್ಣತೆ, ಬದಲಾವಣೆ, ದೈಹಿಕವಾದುದು) ಆಗ ಯಾಂತ್ರಿಕ ವಾಸ್ತವವಾದವು ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಗ್ಗಲಿನ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಉಂಟುಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು (ಇಚ್ಛಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಅರಿವು, ಉದ್ದೇಶ, ಸಾರ್ವತ್ರಿಕಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ದೇವರನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು). ಯಾವಾಗ ಶಿಲ್ಲರ್ ಅವರು ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಧ್ಯಂತರ ರೀತಿಯ ಬಗೆಯನ್ನು ಕುರಿತು ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ ಆಗ ಅವರು ಆಧ್ಯಾತ್ಮವಾದವು ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ನೆರವು ಬರುವಂತಹ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಅದು ವಿವರಣಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಬೆಲೆ ಉಳ್ಳದಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ [[ಸ್ಟಿಫನ್ ಟೌಲ್ಮಿನ್]] ಅವರು ನೈಜತೆ ಹಾಗೂ ತೋರಿಕೆಗಳ ಮಧ್ಯೆ ವಿಶೇಷಿಸುವುದರ ಅಗತ್ಯವು ಕೇವಲ ಶೋಧನೆಯ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಎತ್ತುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ಸತ್ಯ ಏನು ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಇಂತಹದ್ದೇ ಉಪಾಯವು [[ವಿಶ್ಲೇಷಣೋತ್ತರ ಕಾಲದ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ]] [[ಡೇನಿಯಲ್ ಡೆನ್‌ನೆಟ್]] ಅವರಿಂದ ಸೂಚಿಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅವರು ಯಾರು ಜಗತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಟ್ಟನ್ನು ದತ್ತು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಮತ್ತು ನೈಜತೆಯ ಎರಡೂ ಸಿಂಟಾಕ್ಟಿಕಲ್ ಮಗ್ಗಲುಗಳನ್ನು (ಅಂದರೆ ಸೂ ಎಂದು ಶಬ್ದ ಮಾಡುವ ಅಣು) ಹಾಗೂ ಅವಶ್ಯಕ ಅಥವಾ ಶಬ್ದಾರ್ಥ ನಿರ್ವಚನ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಗುಣಧರ್ಮಗಳು (ಅಂದರೆ ಅರ್ಥ ಹಾಗೂ ಬೆಲೆ) ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೋ ಅವರು ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ತೀರ್ವಗಾಮಿ ಪ್ರಯೋಗವಾದವು ಅಲ್ಲಿರುವ ಯಾವುದೇ ವಿಜ್ಞಾನದ ಪರಿಮಿತಿಯ ಅರ್ಥದ ರೀತಿ ಹಾಗೂ ಬೆಲೆ ಮತ್ತು [[ಸರಳೀಕರಣವಾದ]]ದ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬಲ್ಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಕುರಿತ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಗುಣಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ [[ಧರ್ಮ ಹಾಗೂ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ಮಧ್ಯೆಯ ಸಂಬಂಧ]]ದಲ್ಲಿ ಇದೆ, ಇದು ಪದೆ ಪದೆ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನೂ ಕೇವಲ [[ದೈಹಿಕ ಇಂದ್ರಿಯಗೋಚರ]]ದಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿಸಿ ಕಡಿಮೆ ದರ್ಜೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ===ಮನಸ್ಸಿನ ತತ್ವ=== [[ಜಾನ್ ಡೀವಿ]] ಅವರು ''ನೇಚರ್ ಅಂಡ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೀರಿಯೆನ್ಸ್'' (1929) ಮತ್ತು ಅರ್ಧ ಶತಮಾನದ ನಂತರ [[ರಿಚರ್ಡ್ ರೊರ್ಟಿ]] ಅವರು ತಮ್ಮ ಭವ್ಯವಾದ ''ಫಿಲಾಸಫಿ ಅಂಡ್ ದ ಮಿರರ್ ಆಫ್ ನೇಚರ್'' (1979) ರಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೂ ಕೂಡ ದೇಹಕ್ಕೆ ಮನಸ್ಸಿನ ಸಂಬಂಧ ಕುರಿತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚರ್ಚೆಗಳು ರೀತಿಯ ತಾತ್ವಿಕ ಗೊಂದಲಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು. ಅವರು ಮನಸ್ಸು ಹಾಗೂ ಮನಸ್ಸಿನ ಹುರುಳನ್ನು [[ಮೂಲತತ್ವ ವಿಚಾರ]]ದ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಇಡುವುದು ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು. ಒಮ್ಮೆ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮನಸ್ಸು ಹಾಗೂ ದೇಹದ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ವಿರಾಗಿಗಳು ಅಥವಾ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದಿಗಳ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬಯಸಿದರೂ ಕೂಡ ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರವು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಮೊದಲಿನವರು (ರೊರ್ಟಿ ಕೂಡ ಅವರಲ್ಲೊಬ್ಬರು) ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ಹೊರಗೆ ಮಾಡಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಾರೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಅದನ್ನು ಸುಳ್ಳು ಸಮಸ್ಯೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗಾದ್ದರಿಂದ ಕೊನೆಯ ನಂಬಿಕೆ ಎಂದರೆ ಅದೊಂದು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾದ ಪ್ರಯೋಗಾತ್ಮಕ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎಂಬುದು. ===ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರ=== ವಾಸ್ತವಿಕವಾದವು ಪ್ರಯೋಗಿಕ ಹಾಗೂ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಕಾರಣಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಯಾವುದೇ ಮೂಲಭೂತ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ, ನೈಜತೆ ಮತ್ತು ಬೆಲೆಯ ಮಧ್ಯೆ ಯಾವುದೇ ಭೂತವಿಚಾರದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೂ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ನೋಡುತ್ತದೆ. ನೈಜತೆ ಹಾಗೂ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಅರಿವಿನ ತುಷ್ಟಿಯಾಗಿದೆ: ಜ್ಞಾನ ಎಂದರೆ ಯಾವುದು ನಾವು ನಂಬಬೇಕೋ ಅದು; ಮೌಲ್ಯಗಳು ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿನ ಉತ್ತಮತೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಾಗಿವೆ. ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ನೀತಿ ಎಂದರೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಮಾನವೀಯತೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟದ್ದಕ್ಕೆ ಮಿಗಿಲಾದ ಯಾವುದೇ ನೈತಿಕತೆಯ ಅಂತಿಮ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ. ಉತ್ತಮ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಯಾವುದಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಕಾರಣಗಳಿವೆಯೋ ಅವುಗಳಿಗೆ; ಏನೆಂದರೆ, ಉತ್ತಮ ಕಾರಣಗಳ ವಿಧಾನ. ಪೂರ್ವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬೆಲೆ ಹಾಗೂ ನೈಜತೆಯ ಮಧ್ಯೆ ಹೋಲಿಕೆಗೆ ಜೆರೋಮ್ ಸ್ಕೀವಿಂಡ್ ಹಾಗೂ ಜಾನ್ ಸರ್ಲೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಒತ್ತು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರು. [[File:william james small.png|thumb|right|ವಿಲಿಯಂ ಜೆಮ್ಸ್ ತಾತ್ವಿಕತೆಯ ಅರ್ಥಗರ್ಭಿತತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ (ಆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ) ಆದರೆ, ಇತರೆ ತತ್ವ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು, ಅರ್ಥ ಅಥವಾ ನೈತಿಕತೆಯ ಆಧಾರ ಧರ್ಮಎಂಬುದನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು.]] ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ '''ವಿಲಿಯಂ ಜೇಮ್ಸ್''' ಅವರ ಕೊಡುಗೆಯಾದ ಪ್ರಬಂಧ ''ದ ವಿಲ್ ಟು ಬಿಲೀವ್'' ಸಾಪೇಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ತರ್ಕವಿರೋಧತೆಯ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ತಪ್ಪಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಅದರ ತನ್ನದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅದು ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರವು ಯಾವಾಗಲೂ ನಂಬಿಕೆಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ವಿಶ್ವಾಸ ಹಾಗೂ ನಾವು ಯಾವಾಗಲೂ ನೈತಿಕ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಕಾಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತದೆ. {{quotation|Moral questions immediately present themselves as questions whose solution cannot wait for sensible proof. A moral question is a question not of what sensibly exists, but of what is good, or would be good if it did exist. [...] A social organism of any sort whatever, large or small, is what it is because each member proceeds to his own duty with a trust that the other members will simultaneously do theirs. Wherever a desired result is achieved by the co-operation of many independent persons, its existence as a fact is a pure consequence of the precursive faith in one another of those immediately concerned. A government, an army, a commercial system, a ship, a college, an athletic team, all exist on this condition, without which not only is nothing achieved, but nothing is even attempted. (James 1896)}} ಶ್ರೇಷ್ಠ ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ, '''ಜಾನ್ ಡೀವಿ''' ಅವರು ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಶಾಲವಾಗಿ ನೈತಿಕತೆ ಹಾಗೂ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಕುರಿತು ಬರೆದರು. (ಇಡೆಲ್ 1993) ಅವರ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಲೇಖನ ''ಥ್ರೀ ಇಂಡೆಪೆಂಡೆಂಟ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್ಸ್ ಇನ್ ಮಾರಲ್ಸ್'' (ಡೀವಿ 1930), ಅವರು ನೈತಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ಮೂರು ಸಾಮಾನ್ಯ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ನೋಟಗಳಾದ ಸರಿಯಾದದ್ದು, ಸಾಧುವಾದದ್ದು ಹಾಗೂ ಉತ್ತಮವಾದದ್ದು ಇವುಗಳನ್ನು ಐಕ್ಯಗೊಳಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು. ಅವರು ಯಾವಾಗ ಈ ಎಲ್ಲ ಮೂರೂ ನೋಟಗಳೂ ನೈತಿಕ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಕುರಿತು ಚಿಂತಿಸಲು ಕೂಡ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ದಾರಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವಾದರೂ, ಮೂರು ಮೂಲಪಾಠಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಘರ್ಷಣೆ ಸಂಭವಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಗೆಹರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದರು. (ಆಂಡರ್ಸನ್, ಎಸ್ಇಪಿ) ಡೀವಿ ಕೂಡ '''ದಾರಿ ಹಾಗೂ ಅಂತ್ಯ''' ದ ಮಧ್ಯೆಯ ಎರಡು ಬಗೆಯನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದರು. ಅವರು ಹೇಳಿದಂತೆ ಇವು ಪ್ರತಿದಿನದ ಕೆಲಸ ಜೀವನ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯೆಯ ಇಳಿಕೆಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಎರಡೂ ಕೂಡ ಕೇವಲ ಅಂತ್ಯದ ಅರ್ಥದಂತೆ ಸಂಕಲ್ಪಿಸಿದರು. ಅವರು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಕೆಲಸದ ಅಗತ್ಯ ಹಾಗೂ ಶಿಕ್ಷಣವು ಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧತೆಯಲ್ಲ ಅದುವೇ ಜೀವನ ಎಂಬಂತೆ ನೋಡುವ ಕುರಿತು ಹೇಳಿದನು. (ಡೀವಿ 2004 (1910) ಸಿಎಚ್. 7; ಡೀವಿ 1997 (1938), ಪಿ. 47) ಡೀವಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾಲದ ಇತರ ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರದ ತತ್ವಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಅಯರ್ ಅವರ ಉದ್ರೇಕವಾದವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು. ಡೀವಿ ಅವರು ನೈತಿಕತೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಶಿಸ್ತಿನಂತೆ ನೋಡಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಬೆಲೆಗಳು ಭಾವನೆಯಂತೆ ಅಥವಾ ಅತ್ಯಗತ್ಯತೆಯಂತಲ್ಲದೆ ಆದರೆ, ಊಹಾಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಂತೆ ಆ ಕುರಿತು ಯಾವ ಕೃತ್ಯ ತೃಪ್ತಿಕರ ಫಲಿತಾಂಶ ಕೊಡುತ್ತದೆಯೋ ಅಥವಾ ಆತ ಕಾಲಾವಧಿ ನೀಡಿದ ವೆಚ್ಚದಾಯಕ ಅನುಭವದಂತೆ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಬಹುದು. ಮತ್ತು ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮುಂದಿನ ತಾತ್ಪರ್ಯದಂತೆ ಮನುಷ್ಯನು ತನ್ನನ್ನು ಯಾವುದು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಬಲ್ಲದು ಎಂಬುದನ್ನು ಎಂದಿನಿಂದ ಅರಿತಿಲ್ಲವೋ ಆ ನೀತಿ ಶಾಸ್ತ್ರವು ಭ್ರಮೆಗೆ ಆಸ್ಪದ ನೀಡುವಂತಹ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ. [[ಮೆಟಾ-ಎಥಿಕ್ಸ್‌]]ಗೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರದ ಕೊಡುಗೆ ಎಂದರೆ ಟೋಡ್ ಲೆಕಾನ್ ಅವರ ‘ನೈತಿಕತೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದು’ (ಲೆಕನ್ 2003). ಲೆಕನ್ ವಾದದಂತೆ ನೈತಿಕತೆಯು ಒಂದು ಭ್ರಮಾ ಸದೃಷವಾದದ್ದು ಆದರೆ, ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಅಥವಾ ತತ್ವದ ತಳಹದಿಯ ಮೇಲೆ ವಿವೇಚನೆಯುಳ್ಳ ಅಭ್ಯಾಸ ಹಾಗೂ ಅದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಸಂಕಲ್ಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದು ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಬದಲು ಅವರು ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ ಚಾಣಾಕ್ಷವಾಗಿಸಲು ಸಿದ್ಧಾಂತ ಹಾಗೂ ನಿಯಮಗಳು ಸಾಧನದಂತೆ ಎದ್ದೇಳುತ್ತವೆ ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ===ಸೌಂದರ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ=== ಜಾನ್ ಡೀವಿಯ ''ಆರ್ಟ್ ಆ‍ಯ್‌ಸ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೀರಿಯೆನ್ಸ್'' , ಇದರ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಜೇಮ್ಸ್ ಅವರು [[ಹಾರ್ವರ್ಡ್]] ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಉಪನ್ಯಾಸ ನೀಡಿದ್ದು, ಕಲೆಯ ಐಕ್ಯತೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿದಿನದ ಅನುಭವದಂತೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದರು. (ಕ್ಷೇತ್ರ, ಐಇಪಿ) ಕಲೆ, ಡೀವಿಗಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಸೃಜನಶೀಲ ಜೀವನದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಲಾಕಾರರ ಗುಂಪಿನ ಸೌಕರ್ಯವಲ್ಲ. ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಜಡ ಗ್ರಾಹಕರು ಎಂದು ಅವರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಡೀವಿ ಕಲಾ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಕಲೆಯ ಅದ್ವಿತೀಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡಿದ ಮತ್ತು [[ಸೌಂದರ್ಯ ಶ್ಲಾಘನೆ]]ಯ ನಿರಾಸಕ್ತ ಸ್ವಭಾವದ [[ಇಮ್ಯಾನ್ಯುಯಲ್ ಕಾಂಟ್]] ಅವರ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಾದ ಸೌಂದರ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ [[ಅನುಭವಾತೀತ]] ಸಾಮಿಪ್ಯದಿಂದ ದೂರ ಹೋಗುವುದಾಗಿತ್ತು. [[ಜೋಸೆಫ್ ಮಾರ್ಗೋಲಿಸ್]] ವರ್ತಮಾನದ ಪ್ರಮುಖ ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ, ಸಾಂದರ್ಯತಜ್ಞ. ಅವರು ಕಲೆಯ ಕೆಲಸವನ್ನು ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ, ‘ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಮೂರ್ತರೂಪದ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಅವಶ್ಯವಾದ ಅಸ್ತಿತ್ವವುಳ್ಳ ವಸ್ತು’ ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯ ‘ಉಚ್ಛಾರಣೆ’ ಇದು ಭೂತವಿಚಾರದ ಚತುರೋಕ್ತಿಯಲ್ಲ ಆದರೆ, ಸರದಿಯಲ್ಲಿ ಇತರ ಮಾನವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. ಅವರು ಕಲೆಯ ಕೆಲಸವು ಜಟಿಲವು ಹಾಗೂ ಆಳವಾಗಿ ಕಷ್ಟದಾಯಕವು ಆಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ===ಧರ್ಮದ ತತ್ವಜ್ಞಾನ=== ''ಎ ಕಾಮನ್ ಫೇಯ್ತ್'' ನಲ್ಲಿ ಡೀವಿ ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ''ದ ವೆರೈಟೀಸ್ ಆಫ್ ರಿಲೀಜಿಯಸ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೀರಿಯೆನ್ಸ್'' ನಲ್ಲಿ ವರ್ತಮಾನದ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮದ ಪಾತ್ರವು ಈಗಲೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು. ಸಾಮಾನ್ಯ ನೋಟದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಬೇಕಾದುದೆಂದರೆ ವಿಲಿಯಂ ಜೇಮ್ಸ್ ಗೆ ಓನ್ಲಿ ಇಟ್ ಸೋಫಾರ್ ನಂತೆ ಅದು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಕೆಲವು ಮಟ್ಟಿಗೆ ನಿಜವಾದದ್ದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಹೇಳಿಕೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯು ಮಾನಸಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬಹುದು ಆದರೆ (ಎ) ನಿಜವಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿರುವ ವಸ್ತುವನ್ನು ನಿಮ್ಮೆಡೆಗೆ ತರದಿರಬಹುದು (ಬಿ) ನಿಜವಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಕೇಳಲ್ಪಡದಿದ್ದರೂ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದಾಗಿ ಉಂಟಾದ ತಂಪು ಭಾವದ ಮೂಲಕ ವಿವರಿಸಬಹುದು. ಹಾಗಾಗಿ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದವು ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ವಿರೋಧಾಭಾವವಲ್ಲ ಆದರೆ, ಅದು ವಿಶ್ವಾಸದ ಕುರಿತು ಕ್ಷಮೆ ಕೇಳುವಂತಹುದೂ ಅಲ್ಲ. [[ಜೋಸೆಫ್ ಮಾರ್ಗೋಲಿಸ್]] ಅವರು ''ಹಿಸ್ಟರೀಡ್ ಥಾಟ್, ಕನ್ಸ್‌ಟ್ರಕ್ಟೆಡ್ ವರ್ಲ್ಡ್'' (ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ, 1995) ಇದರಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವುದು ಹಾಗೂ ನೈಜತೆಯ ಮಧ್ಯೆ ಪ್ರಭೇದವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಅಸ್ತಿತ್ವ ಈ ಶಬ್ದವನ್ನು ಕೇವಲ ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪೀಯರ್ಸ್ ನ ''ಸೆಕೆಂಡ್‌ನೆಸ್'' : ಅಸಭ್ಯವಾಗಿ ನಮ್ಮ ನಡಿಗೆಗೆ ದೈಹಿಕ ಅವರೋಧ ನೀಡುವುದಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಖ್ಯೆಯಂತಹ ನಮ್ಮ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವಂತಹ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ನೈಜ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಅವರು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಮಾರ್ಗೋಲಿಸ್ ಅವರು ಹೇಳುವಂತೆ ದೇವರು ಭಾಷಾ ಪಾಂಡಿತ್ಯದ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಜವಾಗಿರಬಹುದು, ನಂಬುವವರು ಕೂಡ ಅಂತೆಯೇ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಅಂತಹ ಕೆಲವು ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರದಿರಬಹುದು. ==ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ, ಆಧುನಿಕ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ ಹಾಗೂ ಆಧುನಿಕ ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರ== ನವವಾಸ್ತವಿಕತಾವಾದ ಒಂದು ವಿಶಾಲವಾದ ವರ್ತಮಾನದ ವರ್ಗವಾಗಿದ್ದು, ಅನೇಕ ವಿಚಾರವಾದಿಗಳಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಒಂದನ್ನೊಂದು ತೀವ್ರಗಾಮಿಯಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸುತ್ತದೆ. ನವವಾಸ್ತವಿಕತಾವಾದ ಈ ಹೆಸರು ವಿಚಾರವಾದಿಗಳು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಒಳನೋಟಗಳನ್ನು ಸಂಘೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಅರ್ಥಕೊಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಗರ್ಭಿತವಾಗಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ವಿಭಾಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಭಾಗಿಸುವಿಕೆಯು ಅವರ ತತ್ವಜ್ಞಾನದ ಪದ್ಧತಿವಾದದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸಬಹುದು (ಅವರಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯದವರು) ಅಥವಾ ನಿಜವಾದ ಫಲದಾಯಕ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ([[ಸಿ.ಐ. ಲೇವಿಸ್]] ಅವರು ಡೀವಿ ಅವರ ತೀವ್ರ ವಿಷಮವಾಗಿದ್ದರು; ರಿಚರ್ಡ್ ರೋರ್ಟಿ ಪೀಯರ್ಸ್ ಅವರನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ). ಪ್ರಮುಖವಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ಆಧುನಿತ ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರೆಂದರೆ ಮುಂದೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟವರು ಸೇರಿ ಲುವಿಸ್, [[ಡಬ್ಲ್ಯು.ವಿ.ಓ. ಕ್ವಿನ್]], [[ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಡೇವಿಡ್‌ಸನ್]], [[ಹಿಲರಿ ಪುಟ್‌ನಮ್]] ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ [[ರಿಚರ್ಡ್ ರೋರ್ಟಿ]]. [[ಖಂಡಾಂತರ ವಿಚಾರ]]ಕ್ಕೆ [[ಸ್ಟಾನ್ಲಿ ಫಿಶ್]], ನಂತರದ ರೋರ್ಟಿ ಹಾಗೂ [[ಜರ್ಗನ್ ಹ್ಯಾಬರ್ಮಾಸ್]] ಇವರು ಸಮೀಪದವರು. ಆಧುನಿಕ ಶ್ರೇಷ್ಠ ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರವು ಯಾರು ತಮ್ಮನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರ ಯೋಜನೆಯ ವಾರಸುದಾರರು ಎಂದು ತಿಳಿಯುವ ಯೋಚನೆಕಾರರನ್ನು ವಾಚಿಸುತ್ತದೆ. [[ಸಿಡ್ನಿ ಹುಕ್]] ಹಾಗೂ [[ಸುಸಾನ್ ಹಾಕ್]] ([[ಫೌಂಡರೆಂಟಿಸಮ್]] ನ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾದ) ಇವರು ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಗಳು. ಎಲ್ಲ ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇದು ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಪೋಸ್ಟನಾಲಿಟಿಕ್ ತತ್ವಜ್ಞಾನದ ಆಗಮನವನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುವ ಹಾಗೂ ಆಗ್ಲೋ-ಅಮೇರಿಕನ್ ತತ್ವಜ್ಞಾನ ಬದಲಾವಣೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ವಿಚಾರಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿಲ್ಲದೆ, ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಅವರು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ ತತ್ವಜ್ಞಾನದ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. [[ವಿಟ್‌ಗೆನ್‌ಸ್ಟೇನ್]] ಮೂಲಕ ಬಂದ ಅವರ ತತ್ವಜ್ಞಾನದ ಸ್ಥಾನದ ಯಾರನ್ನು ಅವರು ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿಯ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಕೆಡಿಸುವ ರೀತಿಯ ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ [[ಸ್ಪಿಫನ್ ಟೌಲ್‌ಮಿನ್]] ನಂತೆ ಕ್ವಿನ್ ಅವರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾದ [[ಡೇನಿಯಲ್ ಡೆನ್‌ನೆಟ್]] ಅವರು ಈ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಾರೆ. (ಡೀವಿ ಅವರ 1929 ರಿಂದ 1988 ನೇ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ, ಪಿ. 13). ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆ ಎಂದರೆ ಮಾರ್ಕ್ ಜಾನ್ಸನ್ ಯಾರ ಮೂರ್ತ ತತ್ವಜ್ಞಾನವು ತನ್ನ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರವಾದವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆಯೋ ಅವರದ್ದು, (ಲೇಕಾಫ್ ಮತ್ತು ಜಾನ್ಸನ್ 1999), ನೇರ ನೈಜವಾದ ಮತ್ತು ವಿರುದ್ಧವಾದ ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರದ ಜೊತೆ ಕಾರ್ಟೆನಿಯಾನಿಸಮ್. ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ವಾಸ್ತವಿಕತಾವಾದವು ಜ್ಞಾನದ ಸಿದ್ಧಾಂತವಾಗಿದ್ದು, ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಯ ಕೆಲಸದ ಜೊತೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತಾರ್ಕಿಕವಾದ ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಇರ್ವಿಂಗ್ ಲುವಿಸ್. ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ವಾಸ್ತವಿಕತಾವಾದದ ಜ್ಞಾನಶಾಸ್ತ್ರವು ಮೊದಲು 1929 ರಲ್ಲಿ '' ಮೈಂಡ್ ಅಂಡ್ ವರ್ಡ್ಡ್ ಆರ್ಡರ್, ಔಟ್ ಲೈನ್ ಆಫ್ ಎ ಥಿಯರಿ ಆಫ್ ನಾಲೆಡ್ಜ್'' ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಫ್ರೆಂಚ್ ವಾಸ್ತವಿಕತಾವಾದವು [[ಬ್ರುನೋ ಲೇಚರ್]], [[ಮೈಕಲ್ ಕ್ರೋಸಿಯರ್]] ಮತ್ತು [[ಲ್ಯುಕ್ ಬೋಲ್ಟಾಸ್ಕಿ]] ಹಾಗೂ [[ಲಾರೆಂಟ್ ಛೆವಿನೋಟ್]] ಅವರಂತಹ ವಿಚಾರವಾದಿಗಳಿಂದ ಗಮನ ಕೊಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದು [[ಪಿಯರ್ ಬೋರ್ಡು]] ಅವರ ಫ್ರೆಂಚ್ [[ಟೀಕಾತ್ಮಕ ಸಿದ್ಧಾಂತ]]ಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ಪದೇ ಪದೇ ವಿನ್ಯಾಸದ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ನಿರೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ==ವರ್ತಮಾನದ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಗಳು== ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, [[ತಾರ್ಕಿಕ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಪ್ರಮಾಣವಾದ]] ಮತ್ತು [[ಸಾಮಾನ್ಯ ಭಾಷೆಯ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]]ಗಳ ಚಳುವಳಿಗಳು ವಾಸ್ತವಿಕವಾದದೊಂದಿಗೆ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ವಾಸ್ತವಿಕವಾದದಂತೆ, ತಾರ್ಕಿಕ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಪ್ರಮಾಣವಾದವು ಅರ್ಥಹೀನ ತಾತ್ವಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತದಿಂದ ದೂರವುಳಿಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವಂತೆ ನಮಗೆ ಅರ್ಥದ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮಾನದಂಡವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗಿದ್ದರೂ, ತಾರ್ಕಿಕ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಪ್ರಮಾಣವಾದವು ವಾಸ್ತವಿಕವಾದ ಮಾಡುವಂತೆ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೇಲೆ ಒತ್ತು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ವಾಸ್ತವತಾವಾದಿಗಳು ತಾತ್ವಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನೂ ಅರ್ಥಹೀನ ಎಂದು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲು ತಮ್ಮ ಅರ್ಥದ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸಲಿಲ್ಲ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ವಾಸ್ತವಿಕವಾದವನ್ನು ತಾತ್ವಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಬೋಧನೆಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಅಥವಾ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸುವ ಬದಲು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬಲ್ಲವುಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಲಾಯಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಭಾಷೆಯ [[ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]]ವು [[ನಾಮಮಾತ್ರವಾದಿ]] ಗುಣದಿಂದಾಗಿ [[ಭಾಷೆಯ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]]ಕ್ಕಿಂತ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಮೀಪವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಒಂದು ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಅದು ಭಾಷೆಯ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ತನ್ನ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಸಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಹೊರತಾಗಿ ''ಭಾಷೆ'' ಮತ್ತು ''ಜಗತ್ತಿನ'' ನಡುವಿನ ಅಮೂರ್ತ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಲು ಹೊರಡುವುದಿಲ್ಲ. ವಾಸ್ತವಿಕವಾದ [[ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೊಳಿಸಲು]] ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ. [[ಹೆನ್ರಿ ಬರ್ಗ್‌ಸನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಅಲ್‌ಫ್ರೆಡ್ ನಾರ್ಥ್ ವೈಟ್‌ಹೆಡ್‌]] ರಂತಹ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಚರ್ಚೆಯಿಂದಾಗಿ ಅವರ ಕಾರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿತು. ಅವರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಾಸ್ತವತಾವಾದಿಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ದೃಷ್ಠಿಕೋನ ಭಿನ್ನವಿದೆ. (ಡಗ್ಲಾಸ್ ಬ್ರೌನಿಂಗ್‌ ಎಟ್ ಆಲ್‌. 1998; ರೇಶರ್, SEP) ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ [[ವರ್ತನೆವಾದ]] ಮತ್ತು [[ಕಾರ್ಯೋದ್ದೇಶವಾದ]]ಗಳು ವಾಸ್ತವಿಕವಾದದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಅಚ್ಚರಿಯೇನಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಜೇಮ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಡೀವಿ ಇಬ್ಬರೂ ಮನಃಶ್ಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಮತ್ತು [[ಮೀಡ್]] ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನಾಗಿದ್ದನು. [[ಪ್ರಯೋಜನತತ್ವ]]ವು ವಾಸ್ತವಿಕವಾದದೊಂದಿಗೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಸಮಾನ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು [[ಜಾನ್ ಸ್ಟುವರ್ಟ್ ಮಿಲ್‌]] ಸಮಾನ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದನು. === ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದದ ಪ್ರಭಾವ=== ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವಿಕತೆಯ ಜ್ಞಾನಮೀಮಾಂಸೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಮೊದಲು ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ಜ್ಞಾನ ಭಾಗವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಅನೇಕ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿತ್ತು.<ref>ಬಯರ್ಟ್, ಪಿ. (2004). ಪ್ರಾಗ್ಮಾಟಿಸಂ ಆ‍ಯ್‌ಸ್ ಎ ಫಿಲಾಸಫಿ ಆಫ್ ದ ಸೋಷಿಯಲ್ ಲೈಫ್. ''ಯುರೋಪಿಯನ್ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಸೋಷಿಯಲ್ ಥಿಯರಿ'' , 7(3), 355-369.</ref><ref>ಬಿಯೇಸ್ಟಾ, ಜಿ.ಜೆ.ಜೆ. &amp; ಬರ್ಬುಲ್ಸ್, ಎನ್. (| 2003 ''ಪ್ರಾಗ್ಮಾಟಿಸಂ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಎಜುಕೇಶನಲ್ ರಿಸರ್ಚ್'' . ಲನ್ಹಾಮ್, ಎಂಡಿ: ರೊವ್‌ಮನ್ ಮತ್ತು ಲಿಟ್ಲ್‌ಪೀಲ್ಡ್</ref> ಇದರ ಹಿಂಬಾಲಕರ ಪ್ರಕಾರ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದವು ಅನೇಕತ್ವವಾದಿ ಹಾಗೂ ವ್ಯವಹಾರಿಕ ವಿಧಾನ ಎರಡನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತದೆ<ref>ಕೋರ್ನಿಶ್,ಎಫ್. &amp; ಗಿಲ್ಸೆಸ್ಪಿ,ಪಿ. ((2009). [http://gcal.academia.edu/FloraCornish/Papers/107681/A-pragmatist-approach-to-the-problem-of-knowledge-in-health-psychology ಎ ಪ್ರಾಗ್ಮಾಟಿಸ್ಟ್ ಅಪ್ರೋಚ್ ಟು ದ ಪ್ರಾಬ್ಲೆಮ್ ಆಫ್ ನಾಲೆಡ್ಜ್ ಇನ್ ಹೆಲ್ತ್ ಸೈಕಾಲಜಿ] ''ಜರ್ನಲ್ ಅಫ್ ಹೆಲ್ತ್ ಸೈಕಾಲಜಿ'' , 14(6), 1-10.</ref>. ===ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದದ ಪ್ರಭಾವ=== [[ಜಾನ್ ಡೀವಿ]], [[ವಿಲಿಯಮ್ ಜೇಮ್ಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಸ್ಯಾಂಡರ್ಸ್ ಪಿಯರ್ಸ್]]ರ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದವು [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತ]]ದ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. ವಿದ್ವಾಂಸರ ಪ್ರಕಾರ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತದ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಹುಟ್ಟಿನ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯಂತ ಗಾಢವಾದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿದೆ.<ref>ಶೀಲ್ಡ್ಸ್,ಪೆಟ್ರಿಶಿಯಾ ಎಂ. 2008. ರೀಡಿಸ್ಕವರಿಂಗ್ ದ ಟಾಪ್ರೋಟ್: ಈಸ್ ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಪ್ರಾಗ್ಮಾಟಿಸಂ ದ ರಿರೊಟ್ ಟು ರಿನ್ಯೂ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್ ? ಪಬ್ಲಿಕ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್ ರಿವ್ಯೂ 68(2) 205-221</ref><ref>ಹೈಲ್ಡೆಬ್ರಾಂಡ್, ಡೇವಿಡ್ ಎಲ್. 2008. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತವಾಗಿ ವಾಸ್ತವಿಕ ವ್ಯವಹಾರಿಕತೆ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಮತ್ತು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠತೆ. ಪಬ್ಲಿಕ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್ ರಿವ್ಯೂ.68(2) 222-229</ref> ಅತ್ಯಂತ ಮೂಲ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಬಹುತ್ವ ಸಿದ್ಧಾಂತದ, ಸಮಸ್ಯಾಭರಿತ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು "ಸಫಲಗೊಳಿಸುವಂತೆ" ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣೀಭೂತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕರೊಂದಿಗಿನ ಪ್ರತಿದಿನದ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೂ ಕಾರಣೀಭೂತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಡೀವಿಯ ಸಹಭಾಗಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಇಂತಹ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಡೀವಿ ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್‌ರ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಒಂದು ಸಾಧನವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಅಭಿಮತವು ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಮತ್ತು ಆ ಮೂಲಕ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮುಂದುವರೆದು, ಅಮೇರಿಕಾದ [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತ]]ದ ಹುಟ್ಟಿಗೂ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಾಸ್ತವತಾವಾದಿಗಳ ಅತ್ಯಂತ ಗಾಢ ಪ್ರಭಾವದ ಸಮಯವೂ ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಗಿವೆ. ಯಾವ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದ (ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದ ಅಥವಾ ನವ-ವಾಸ್ತವಿಕವಾದ) [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತ]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬುದು ಚರ್ಚೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಪ್ಯಾಟ್ರೀಶಿಯಾ ಶೀಲ್ಡ್ಸ್ ಡೀವಿಯ ವಿಚಾರಣೆಯ ಸಮುದಾಯದ ವಿಚಾರವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ಈ ಚರ್ಚೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು.<ref>ಶೀಲ್ಡ್ಸ್,ಪೆಟ್ರಿಶಿಯಾ 2003. ದ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಆಫ್ ಎನ್‌ಕ್ವಾಯರಿ: ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಪ್ರಾಗ್ಮಾಟಿಸಂ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್." ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್ &amp; ಸೊಸೈಟಿ 35(5): 510-538. [http://aas.sagepub.com/cgi/content/abstract/35/5/510 ಸಾರಾಂಶ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090618090337/http://aas.sagepub.com/cgi/content/abstract/35/5/510 |date=2009-06-18 }}</ref> ಹಗ್ ಮಿಲ್ಲರ್‌ ವಿಚಾರಣೆಯ ಸಮುದಾಯದ ಒಂದು ಸಂಗತಿಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದ. ಅದೆಂದರೆ (ಸಮಸ್ಯಾತ್ಮ ಸಂದರ್ಭ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ದೃಷ್ಠಿಕೋನ, ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ) - ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ದೃಷ್ಠಿಕೋನ.<ref>ಮಿಲ್ಲರ್,ಹಗ್. 2004. "ವೈ ಒಲ್ಡ್ ಪ್ರಾಗ್ಮಾಟಿಸಂ ನೀಡ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಅಪ್‌ಗ್ರೇಡ್. ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್ &amp; ಸೊಸೈಟಿ 36(2), 234-249.</ref> ಒಂದು ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವೃತ್ತಿನಿರತ <ref>ಸ್ಟಾಲ್ಸಿಸ್, ಗ್ರೇಗೊರಿ 2004. "ಕಂದಕದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ: ಮಿಲ್ಲರ್‌ರ ವೈ ಒಲ್ಡ್ ಪ್ರಾಗ್ಮಾಟಿಸಂ ನೀಡ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಅಪ್‌ಗ್ರೇಡ್" ಮೇಲೆ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್ &amp; ಸೊಸೈಟಿ 36(3):326-369</ref>, ಒಬ್ಬ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ,<ref>ವೆಬ್,ಜೇಮ್ಸ್ "ಹಗ್ ಟಿ.ಮಿಲ್ಲರ್‌ರ 'ವೈ ಒಲ್ಡ್ ಪ್ರಾಗ್ಮಾಟಿಸಂ ನೀಡ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಅಪ್‌ಗ್ರೇಡ್' ಮೇಲೆ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್ &amp; ಸೊಸೈಟಿ , 36(4) 479-495.</ref> ಒಬ್ಬ ಯೋಜಕ,<ref>ಹಾಚ್,ಸಿ. 2006. "ರೊರ್ಟಿ ಹಳೆಯ ವಾಸ್ತವವಾದಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಎನು ಪಾಠ ಮಾಡಬಹುದು? ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್ &amp; ಸೊಸೈಟಿ. 38(3):389-398.[http://aas.sagepub.com/cgi/content/abstract/38/3/389 ಸಾರಾಂಶ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080507185925/http://aas.sagepub.com/cgi/content/abstract/38/3/389 |date=2008-05-07 }}</ref> ಇತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತ ವಿದ್ವಾಂಸರು,<ref>ಇವಾನ್ಸ್, ಕರೇನ್. 2005. "ಅಪ್‌ಗ್ರೇಡ್ ಆರ್ ಎ ಡಿಫರೆಂಟ್ ಎನಿಮಲ್ ಆಲ್‌ಟುಗೆದರ್? ವೈ ಒಲ್ಡ್ ಪ್ರಾಗ್ಮಾಟಿಸಂ ಬೆಟರ್ ಇನ್‌ಫಾರ್ಮ್ಸ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಮ್ಯಾನೆಜ್ಮೆಂಟ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ನ್ಯೂ ಪ್ರಾಗ್ಮಾಟಿಸಂ ಮಿಸ್ಸೆಸ್ ದ ಪಾಯಿಂಟ್". ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್ &amp; ಸೊಸೈಟಿ 37(2): 248-255</ref><ref>ಸ್ನಿಡರ್,ಕೀತ್. 2005. ರೊರ್ಟ್ಯನ್ ಪ್ರಾಗ್ಮಾಟಿಸಂ: "ವೇರ್ ಈಸ್ ದ ಬೀಫ್ ಫಾರ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್." ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್ &amp; ಸೊಸೈಟಿ37(2):243-247</ref> ಮತ್ತು ಹೆಸರಾಂತ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು<ref>ಹೈಲ್ಡೆಬ್ರಾಂಡ್, ಡೇವಿಡ್. 2005. "ವಾಸ್ತವಿಕ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕತೆ, ಆಧುನಿಕ ವಾಸ್ತವಿಕ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತ." ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್ &amp; ಸೊಸೈಟಿ 37(3): 360-374. [http://aas.sagepub.com/cgi/content/abstract/37/3/345 ಸಾರಾಂಶ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080907043749/http://aas.sagepub.com/cgi/content/abstract/37/3/345 |date=2008-09-07 }}</ref><ref>ಹಿಕ್ಮನ್,ಲಾರ್ರಿ 2004. "ಆನ್ ಹಗ್ ಟಿ.ಮಿಲ್ಲರ್‌ ಆನ್ 'ವೈ ಒಲ್ಡ್ ಪ್ರಾಗ್ಮಾಟಿಸಂ ನೀಡ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಅಪ್‌ಗ್ರೇಡ್." ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್ &amp; ಸೊಸೈಟಿ 36(4): 496-499.</ref>. ಮಿಲ್ಲರ್‌ <ref>ಮಿಲ್ಲರ್,ಹಗ್ 2005. "ರೆಸಿಡ್ಯು ಅಫ್ ಫಂಡಮೆಂಟಾಲಿಜಂ ಇನ್ ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಪ್ರಾಗ್ಮಾಟಿಸಂ. ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್ &amp; ಸೊಸೈಟಿ. 37(3):345-359.</ref> ಮತ್ತು ಶೀಡ್ಸ್‌ <ref>ಶೀಲ್ಡ್ಸ್,ಪೆಟ್ರಿಶಿಯಾ. 2004. "ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಪ್ರಾಗ್ಮಾಟಿಸಂ: ಎಂಗೇಜಿಂಗ್ ಪ್ರಾಕ್ಟೀಷನರ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೀರಿಯೇನ್ಸ್." ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್ &amp; ಸೊಸೈಟಿ, 36(3): 351-361</ref><ref>ಶೀಲ್ಡ್ಸ್,ಪೆಟ್ರಿಶಿಯಾ. 2005. "ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಪ್ರಾಗ್ಮಾಟಿಸಂ ಡಸ್ ನಾಟ್ ನೀಡ್ ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಅಪ್‌ಗ್ರೇಡ್: ಲೆಸನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್. ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್ &amp; ಸೊಸೈಟಿ. 37(4):504-518. [http://aas.sagepub.com/cgi/content/abstract/37/4/504 ಸಾರಾಂಶ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080725000832/http://aas.sagepub.com/cgi/content/abstract/37/4/504 |date=2008-07-25 }}</ref> ಸಹಾ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದಿಸಿದರು. ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, [[ಚಾರ್ಟರ್ ಸ್ಕೂಲ್‌ಗಳನ್ನು]] ವಿಮರ್ಶಿಸುವ [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತ]]ದ ಅನ್ವಯಿತ ವಿದ್ವತ್ತು<ref>ಪೆರೆಜ್,ಶಿವನ್, "ಅಸೆಸಿಂಗ್ ಸರ್ವೀಸ್ ಲರ್ನಿಂಗ್ ಯೂಸಿಂಗ್ ಪ್ರಾಗ್ಮಾಟಿಕ್ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಎಜುಕೇಶನ್: ಎ ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಚಾರ್ಟರ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಕೇಸ್ ಸ್ಟಡಿ" (2000). ಅಪ್ಲೈಡ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಪ್ರೋಜೆಕ್ಟ್ಸ್. ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪೇಪರ್ 76. http://ecommons.txstate.edu/arp/76 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200801023740/https://digital.library.txstate.edu/handle/10877/3512 |date=2020-08-01 }}</ref>, ಗುತ್ತಿಗೆ ಅಥವಾ [[ಹೊರಗುತ್ತಿಗೆ ನೀಡುವಿಕೆ]]<ref>ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ, ಜಾಸನ್ ಫೀಲ್ಡ್ಸ್, "ಕಾಂಟ್ರಾಕ್ಟಿಂಗ್ ಥ್ರು ದ ಲೆನ್ಸ್ ಆಫ್ ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಪ್ರಾಗ್ಮಾಟಿಸಂ: ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರೆಶನ್ ಆಫ್ ಲೋಕಲ್ ಗವರ್ನ್ಮೆಂಟ್ ಕಾಂಟ್ರಾಕ್ಟಿಂಗ್ " (2009). ಅಪ್ಲೈಡ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಪ್ರೋಜೆಕ್ಟ್ಸ್. ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ. Paper 288. http://ecommons.txstate.edu/arp/288 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200220145047/https://digital.library.txstate.edu/handle/10877/3749 |date=2020-02-20 }}</ref>,ಹಣಕಾಸು ನಿರ್ವಹಣೆ,<ref>ಬಾರ್ಟ್ಲೆ,ಜಾನ್ ಆರ್.ಮತ್ತು ಶೀಲ್ಡ್ಸ್,ಪೆಟ್ರಿಶಿಯಾ ಎಂ., "ಅಪ್ಲೈಯಿಂಗ್ ಪ್ರಾಗ್ಮಾಟಿಸಂ ಟು ಪಬ್ಲಿಕ್ ಬಡ್ಜೆಟಿಂಗ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಫೈನಾನ್ಶಿಯಲ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ " (2008). ಫ್ಯಾಕಲ್ಟಿ ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್-ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಸೈನ್ಸ್. ಪೇಪರ್ 48. http://ecommons.txstate.edu/polsfacp/48 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100719194124/http://ecommons.txstate.edu/polsfacp/48/ |date=2010-07-19 }}</ref> [[ಕಾರ್ಯಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಅಳೆಯುವಿಕೆ]]<ref>ವಿಲ್ಸನ್,ತಿಮೊಥಿ ಎಲ್., "ಪ್ರಾಗ್ಮಾಟಿಸಂ ಆ‍ಯ್‍೦ಡ್ ಫರ್ಫಾರ್ಮೆನ್ಸ್ ಮೆಜರ್ಮೆಂಟ್:ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರೇಶನ್ಸ್ ಆಫ್ ಪ್ರಾಕ್ಟೀಸಸ್ ಇನ್ ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಗವರ್ನ್ಮೆಂಟ್" (2001). ಅಪ್ಲೈಡ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಪ್ರೋಜೆಕ್ಟ್ಸ್. ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ. ಪೇಪರ್ 71. http://ecommons.txstate.edu/arp/71 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120311073220/http://ecommons.txstate.edu/arp/71/ |date=2012-03-11 }}</ref>, ನಗರ ಪ್ರಾರಂಭಯೋಜನೆಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ<ref>ಹೋವಾರ್ಡ್-ವಾಟ್ಕಿನ್ಸ್, ಡೆಮೆಟ್ರಿಯಾ ಸಿ., "ದ ಆಸ್ಟೀನ್, ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ಕ್ವಾಲಿಟಿ ಆಫ್ ಲೈಫ್ ಇನಿಶಿಯೇಟಿವ್ ಆ‍ಯ್‌ಸ್ ಎ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಆಫ್ ಎನ್‌ಕ್ವಾಯರಿ: ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರೇಟರಿ ಸ್ಟಡಿ" (2006). ಅಪ್ಲೈಡ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಪ್ರೋಜೆಕ್ಟ್ಸ್. ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ . ಪೇಪರ್ 115. http://ecommons.txstate.edu/arp/115 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190601012442/https://digital.library.txstate.edu/handle/10877/3479 |date=2019-06-01 }}</ref>, ಮತ್ತು [[ನಗರ ಯೋಜನೆ]]<ref>ಜಾನ್ಸನ್,ತಿಮೊಥಿ ಲೀ, "ದ ಡೌನ್‌ಟೌನ್ ಆಸ್ಟೀನ್ ಪ್ಲಾನಿಂಗ್ ಪ್ರೊಸೆಸ್ ಆ‍ಯ್‌ಸ್ ಎ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಆಫ್ ಎನ್‌‍ಕ್ವಾಯರಿ: ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರೇಟರಿ ಸ್ಟಡಿ" (2008). ಅಪ್ಲೈಡ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಪ್ರೋಜೆಕ್ಟ್ಸ್. ಪೇಪರ್ 276. http://ecommons.txstate.edu/arp/276 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120311080613/http://ecommons.txstate.edu/arp/276/ |date=2012-03-11 }}.</ref> ಗಳು [[ಪರಿಕಲ್ಪನಾತ್ಮಕ ಕಾರ್ಯ ಸ್ವರೂಪ]] ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಕೇಂದ್ರದ ಮೇಲೆ ನೇರವಾಗಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದದ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ತರುತ್ತವೆ. ===ವಾಸ್ತವಿಕವಾದ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀವಾದ=== 1990ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದವೇ ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ ತತ್ತ್ವಗಳ ಮೂಲವೆಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ. ಸೀಗ್‌ಫ್ರೈಡ್‌ನ ಕೃತಿಗಳಾದ <ref>ಸೈಗ್‌ಫ್ರೈಡ್, ಸಿ.ಎಚ್. (2001. ಫೆಮಿನಿಸ್ಟ್ ಇಂಟರ್‌ಪ್ರಿಟೇಶನ್ಸ್ ಆಫ್ ಜಾನ್ ದೆವೆಯ್. ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪಾರ್ಕ್: ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೆನಿಯಾ ರಾಜ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ; ಸೈಗ್‌ಫ್ರೈಡ್, ಸಿ.ಎಚ್. (1996). ವಾಸ್ತವಿಕ ವ್ಯವಹಾರಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀವಾದ: ಸಾಮಾಜಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನ್ನು ಪುನಃಹೆಣೆಯುವುದು. ಚಿಕಾಗೋ: ಚಿಕಾಗೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ.; ಸೈಗ್‌ಫ್ರೈಡ್, ಸಿ.ಎಚ್. (1992). ಎಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ವಾಸ್ತವವಾದಿಗಳು ಸ್ತ್ರೀವಾದಿಗಳು? ಹೈಪಟಿಯಾ, 6, 8-21.</ref> ಡುರಾನ್‌,<ref>ಡುರಾಜ್,ಜೆ. (2001. ಎ ಹಾಲಿಸ್ಟಿಕಲಿ ದೆವೆಯನ್ ಫೆಮಿನಿಜಂ. ಮೆಟಾಫಿಲಾಸಫಿ, 32, 279-292. ಡುರಾನ್,ಜೆ. (1993). ವಾಸ್ತವಿಕ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀವಾದದ ಛೇಧನ. ಹೈಪಟಿಯಾ, 8</ref> ಕೇತ್‌,<ref>ಕೀತ್,ಎಚ್ (1999). ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವಿಕ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕತೆ: ಜಾರ್ಜ್ ಹೆರ್ಬರ್ಟ್ ಮೀಡ್‌ರ ಕಾಳಜಿಯ ನೈತಿಕತೆ. ಟ್ರಾನ್ಸಾಕ್ಷನ್ ಆಫ್ ದ ಚಾರ್ಲ್ದ್ ಎಸ್. ಪಿಯರ್ಸ್ ಸೊಸೈಟಿ, 35, 328-344.</ref> ಮತ್ತು ವಿಪ್ಸ್‌<ref>ವಿಪ್ಸ್, ಜೆ. ಡಿ. (2004). ಜಾನ್ ಅದ್ದಾಮ್ಸ್ ವಾಸ್ತವಿಕ ವ್ಯವಹಾರಿಕತೆ-ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಕಮ್ಯುನಿಟೇರಿಯಾನಿಜಂಗೆ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಸಮಾಜಿಕ ಚಿಂತನೆ. ಹೈಪಟಿಯಾ, 19, 118-113.</ref> ಗಳು ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವಿಕವಾದದ ನಡುವೆ ಇರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ತಾತ್ವಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಪರಿಶೋಧಿಸುತ್ತದೆ. ವಾಸ್ತವಿಕವಾದ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀವಾದಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಹುಡುಕಲು ಬಹಳ ಸಮಯವೇ ಬೇಕಾಯಿತು, ಏಕೆಂದರೆ 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಂತರದ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ತಾರ್ಕಿಕ ಗುಣಾತ್ಮಕವಾದದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದಕ್ಕೇ ಗ್ರಹಣ ಹಿಡಿದಿತ್ತು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ ಬೋಧನೆಗಳಿಂದ ಇದು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗಿತ್ತು. ವಾಸ್ತವಿಕವಾದದ ಸೋಲಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಅಂಶಗಳನ್ನೇ ಈಗ ಸ್ತ್ರೀವಾದಿಗಳು ಅದರ ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ “ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಧಾನದ ಪದ್ಧತಿಯ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳ ದೃಢವಾದ ಮತ್ತು ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು; ವಾಸ್ತವಿಕ ಹೇಳಿಕೆಗಳ ಮೌಲ್ಯದ ಆಯಾಮಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ”; ಸೌಂದರ್ಯಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನದ ಮೌಲ್ಯವಾಗಿ ನೋಡುವಿಕೆ; ತಾರ್ಕಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದು; ಪ್ರಮುಖ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಬಲ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದು; “ಅಂಗೀಕೃತ ಪದ್ಧತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸುವುದು; ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಮೀಮಾಂಸೆಯೆಡೆಗೆ ಸಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆದಿದ್ದು, ಅದರ ಬದಲಿಗೆ ಸಾಕಾರ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ನೀಡಿದ್ದು” <ref>ಸೇಯ್ಗ್‌ಫ್ರೈಡ್, ಸಿ.ಎಚ್. (1996). ವಾಸ್ತವಿಕ ವ್ಯವಹಾರಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀ ವಾದ:ಸಾಮಾಜಿಕ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಮತ್ತೆ ಹೆಣೆಯುವುದು. ಚಿಕಾಗೋ: ಚಿಕಾಗೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ. ಪು. 21</ref>. ಈ ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು [[ಜೇನ್‌ ಆಡಮ್ಸ್‌]] ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದದ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಡೂಯಿ, ಮೇಡ್‌ ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್‌ರ ಚಿಂತನೆಗಳು ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ ತತ್ತ್ವಗಳಿಗೆ ಹೋಲುತ್ತವೆ. ಜೇನ್‌ ಆಡಮ್ಸ್‌, ಜಾನ್‌ ಡೂಯಿ ಮತ್ತು ಜಾರ್ಜ್‌ ಹರ್ಬರ್ಟ್‌ ಮೇಡ್‌ ಮೂವರು ಸ್ನೇಹಿತರಾದಂತೆ ತಮ್ಮ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು, ಒಬ್ಬರು ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದರು. ಹಲ್-ಹೌಸ್ ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀಯರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದರು. ==ಟೀಕೆ== ಆನಂತರ ಬಂದ [[ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ವಿ.ಒ. ಕ್ವೀನ್‌]] ಮುಂತಾದ ಬಹಳಷ್ಟು ವಾಸ್ತವಿಕವಾದಿಗಳು ನಿಜದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳಾಗಿದ್ದರು, ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದದ ಬಗೆಗೆ ಬಂದ ಅತ್ಯಂತ ಉಗ್ರ ವಿಮರ್ಶೆಯು ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ಸ್ಕೂಲ್‌ನ ಒಳಗಿನಿಂದಲೇ ಬಂದದ್ದು. [[ಬರ್ಟ್‌ರಂಡ್‌ ರಸೆಲ್‌]]ರವರು ಜ್ಞಾನಶಾಸ್ತ್ರೀಯ [[ಸಾಪೇಕ್ಷಾವಾದ]]ಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಮೇಲು ಮತ್ತು ದೂರದೃಷ್ಟಿಯಿಲ್ಲದ [[ವ್ಯಾವಹಾರಿಕವಾದ]] ಎಂದು ತಾನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡ ತತ್ತ್ವದ ಮೇಲೆ ಮಾಡಿದ ನಿಂದಕ ಟೀಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿದ್ದ. ವಾಸ್ತವಿಕವಾದಿಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಹೇಗೆ ಪ್ರಯೋಗವಾದಿ ಅಥವಾ ವಾಸ್ತವಾದಿ (realist) ಚಿಂತಕರು ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಾಸ್ತವಾದಿಗಳು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಆಗಲಿಲ್ಲ. ವಾಸ್ತವಿಕವಾದಿ ಜ್ಞಾನಶಾಸ್ತ್ರವು [[ಸಿದ್ಧಾಂತವಾದ]]ದ ಮಾರುವೇಷ ಎಂದೇ ಅವರು ತಿಳಿದಿದ್ದರು. (ಹಿಲ್ಡ್‌ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ 2003) [[ಶೀತಲ ಸಮರ]]ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಬೌದ್ಧಿಕ ಜೀವನವನ್ನು ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳೇ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದವು, ವಾಸ್ತವಿಕವಾದವು "ಅಮೂರ್ತತೆಗೆ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾದ ಹಿಂಸಾಚಾರವನ್ನು ತಡೆಯಬೇಕೆಂದು" ಬಯಸುವುದರಿಂದ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅದು ಅಷ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಲೂಯಿಸ್‌ ಮೆನಾಂಡ್‌{0/} ವಾದಿಸುತ್ತಾನೆ. ರಿಚರ್ಡ್‌ ರೋರ್ಟಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ [[ನವವಾಸ್ತವಿಕವಾದ]]ವನ್ನು ಸಾಪೇಕ್ಷಿಕ ಎಂದು [[ಸೂಸನ್‌ ಹ್ಯಾಕ್‌]] (ಹ್ಯಾಕ್‌ 1997) ಮುಂತಾದ ನವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಾಸ್ತವತಾವಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಲವು ವಿಶ್ಲೇಷಕ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು (ಡೆನೆಟ್‌ 1998) ಇಬ್ಬರೂ ಟೀಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ರೋರ್ಟಿಯ ಮೊದಮೊದಲ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ಕೃತಿಗಳಿಗೂ ಆತನ ಅನಂತರದ ಕೃತಿಗಳಿಗೂ ಬಹಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. ರೋರ್ಟಿಯನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಕೆಲವರು ಆ ಕೃತಿಗಳು ತತ್ತ್ವಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ವಿಮರ್ಶೆ]]ಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ - ಬಹುತೇಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು ರೋರ್ಟಿಯ ಚಿಂತನೆಗಳ ಎರಡನೆಯ ಹಂತದ ಮೇಲೇಯೆ ಬಂದಿರುವವು. * ನೋಡಿ: ವಿಮರ್ಶಾ ಪಠ್ಯ, [[ಮುಂದಿನ ಓದು]]. ==ವಾಸ್ತವತಾವಾದಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ== {{col-begin}} {{col-break}} ===ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಾಸ್ತವತಾವಾದಿಗಳು (1850-1950)=== * [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಸ್ಯಾಂಡರ್ಸ್ ಪಿಯರ್ಸ್]] (1839–1914): ಇವರು ಅಮೆರಿಕಾದ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದದ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತರು (ಮುಂದೆ ಪಿಯರ್ಸ್‌ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದ ಎಂದೇ ಹೆಸರಾಯಿತು). ಈತನು ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದ ತರ್ಕ ಮತ್ತು ಸೀಮಿಯೋಟಿಕ್ಸ್‌ನಿಂದ ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರದವರೆಗೆ ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳ ಬಗೆಗೆ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ . * [[ವಿಲಿಯಮ್ ಜೇಮ್ಸ್‌]] (1842–1910): ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ [[ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ]] ಮತ್ತು [[ಧರ್ಮ]] ತತ್ತ್ವವಿಚಾರ ಪರಿಣತ, ಹಾಗೆಯೇ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಕೂಡ. ಪಿಯರ್ಸ್‌ ತನ್ನ ಜೀವನ ಪರ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗದ ಕಾರಣ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನ "ಪ್ರಾಗ್‌ಮ್ಯಾಟಿಸಮ್‌" ಎಂಬ ಪದದ ಜೊತೆಗೆ ಇವರ ಹೆಸರು ಥಳುಕು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದೆ. * [[ಜಾನ್ ಡೀವಿ]] (1859–1952): ಪ್ರಮುಖ [[ಶಿಕ್ಷಣ ತತ್ತ್ವಜಾನಿ]], ಆತನ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದವನ್ನು [[ಇನ್ಸ್‌ಟ್ರುಮೆಂಟಲಿಸಮ್‌]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. * [[ಎಫ್‌.ಸಿ.ಎಸ್‌. ಷಿಲ್ಲರ್‌]] (1864–1937): ಆತನ ಕಾಲದ ಪ್ರಮುಖ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ. ಷಿಲ್ಲರ್‌ಅನ್ನು ಈಗ ಬಹುತೇಕ ಮರೆತೇ ಬಿಡಲಾಗಿದೆ. '''ಮೂಲವಾಸ್ತವಿಕವಾದಿಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಬಂಧಿತ ಚಿಂತಕರು''' * [[ಜಾರ್ಜ್‌ ಹರ್ಬರ್ಟ್‌ ಮೇಡ್‌]] (1863–1931): ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರೀಯ [[ಸಾಮಾಜಿಕ ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ]]. * [[ರಾಲ್ಫ್‌ ವಾಲ್ಡೋ ಎಮರ್‌ಸನ್‌]] (1803–1882): ಅಮೆರಿಕಾದ ಮೂಲವಾಸ್ತವಿಕವಾದಿ. * [[ಜೋಸೇ ರಾಯ್ಸ್‌]] (1855–1916): ಜೇಮ್ಸ್‌ನ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ. ಒಂದು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಆಧ್ಯಾತ್ಮದ ಚೌಕಟ್ಟಿನೊಳಗೆ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ. ಆತನಿಗೆ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳ ಕುರಿತಾದ ತತ್ತ್ವಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿ ಇತ್ತು. ಆತನ ಕೃತಿಗಳನ್ನು [[ನವ-ಹೆಗೆಲಿಯನಿಸಮ್‌]]ನ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. * [[ಜಾರ್ಜ್‌ ಸ್ಯಾಂಟಾಯಾನ]] (1863–1952): ಈತನನ್ನು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಅಂಗೀಕೃತ ವಾಸ್ತವತಾವಾದಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಾಸ್ತವತಾವಾದಿ ವಿಧಿ-ವಿಧಾನಗಳನ್ನು [[ಪ್ರವೃತ್ತಿವಾದ (ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ)]]ಕ್ಕೆ ಅಳವಡಿಸಿದ; ಆತನ ಮೊದಲ ಮೇರುಕೃತಿ ''[[ದ ಲೈಫ್‌ ಆಫ್‌ ರೀಸನ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. '''ಅಷ್ಟೇನೂ ಪ್ರಮುಖರಲ್ಲದವರು''' * [[ಜಿಯೊವನ್ನಿ ಪಾಪಿನಿ]] (1881–1956): ಇಟಲಿಯ ಪ್ರಬಂಧಕಾರ, ಜೇಮ್ಸ್‌ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಈತನ ಹೆಸರು ಹೇಳಿದ್ದರಿಂದಷ್ಟೇ ಗೊತ್ತಾದವ. * [[ಜಿಯೋವನ್ನಿ ವಯ್‌ಲಾಟಿi]] (1863–1909): ಇಟಲಿಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವತಾವಾದಿ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿ. * [[ಹು ಶಿ]] (1891–1962): ಚೀನಾದ ಬೌದ್ಧಿಕ ಪರಿವರ್ತನಕಾರ, ಡೂವಿಯ ಕೃತಿಗಳ ಅನುವಾದಕ ಮತ್ತು ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವತಾವಾದವನ್ನು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದವ. * [[ರೇನ್‌ಹೋಲ್ಡ್‌ ನೇಭರ್‌]] (1892–1971): ಅಮೆರಿಕಾದ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ದೈವಜ್ಞಾನಿ. ಈತನು ತನ್ನ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್‌ ವಾಸ್ತವವಾದದಲ್ಲಿ ’ವಾಸ್ತವಿಕವಾದ’ವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ. ===ನವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಾಸ್ತವತಾವಾದಿಗಳು (1950-)=== ನವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಾಸ್ತವತಾವಾದಿಗಳು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಾಸ್ತವತಾವಾದಿಗಳಿಗೆ ನವವಾಸ್ತವತಾದಿಗಳಿಗಿಂತ ಹತ್ತಿರ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. * [[ಸಿಡ್ನಿ ಹೂಕ್‌]] (1902–1989): ಈತ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿ ಮತ್ತು ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿ, ಕೊಲಂಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಡೂವಿಯ ಶಿಷ್ಯನಾಗಿದ್ದ. * [[ಐಸಾಕ್‌ ಲೆವಿ]] (1930): ವಾಸ್ತವತಾವಾದವನ್ನು ನಿರ್ಧಾರ-ತತ್ತ್ವದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಈತ ಬಯಸಿದ. * [[ಸೂಸನ್‌ ಹ್ಯಾಕ್‌]] (1945): ಮಯಾಮಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಪಾಠ ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ [[ಫೌಂಡರೆಂಟಿಸಮ್]]ಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಸಿ.ಎಸ್‌.ಪಿಯರ್ಸ್‌ನ ಬೌದ್ಧಿಕ ಮೊಮ್ಮಗಳು ಎಂದೂ ಈಕೆಯನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. * [[ಲ್ಯಾರಿ ಹಿಕ್‌ಮ್ಯಾನ್‌]]: ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು [[ಡೂವಿ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ]]ದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ಡೂವಿ ವಿದ್ವಾಂಸ ಕೂಡ. * [[ಡೇವಿಡ್‌ ಹಿಲ್ಡ್‌ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌]]: ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಾಸ್ತವತಾವಾದಿಗಳ ಇತರ ವಿದ್ವಾಂಸರಂತೆ, ಹಿಲ್ಡ್‌ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ ಕೂಡ ನವವಾಸ್ತವತಾವಾದ ಬಗೆಗೆ ಅತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾನೆ ಮತ್ತು ಜಾನ್‌ ಡೂವಿಯ ಬರವಣಿಗೆಗಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ವಾದಿಸುತ್ತಾನೆ. * [[ನಿಕೊಲಸ್‌ ರೆಶೆರ್‌]] {{col-break|gap=3em}} ===ವಿಶ್ಲೇಷಕ, ನವ- ಮತ್ತು ಇತರ ವಾಸ್ತವತಾವಾದಿಗಳು (1950-)=== (ಅನೇಕ ವೇಳೆ ನವವಾಸ್ತವಿಕವಾದ ಎಂದೂ ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.) * [[ವಿಲ್ಲಾರ್ಡ್‌ ವ್ಯಾನ್‌ ಆರ್ಮನ್‌ ಕ್ವೀನ್‌]] (1908–2000): ವಾಸ್ತವತಾವಾದಿ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿ, [[ಭಾಷೆ]], [[ತರ್ಕ]], ಮತ್ತು [[ಗಣಿತ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]]ಗಳ ಬಗೆಗೆ ಈತನ ಒಲವು. * [[ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್‌ ಇರ್ವಿಂಗ್‌ ಲೇವಿಸ್‌]] (1883–1964). * [[ರಿಚರ್ಡ್‌‌ ರೋರ್ಟಿ]] (1931–2007): ''[[ಫಿಲಾಸಫಿ ಅಂಡ್‌ ದ ನೇಚರ್‌ ಆಫ್‌ ಮಿರರ್‌]]'' ನ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಲೇಖಕ. * [[ಹಿಲೇರಿ ಪಟ್ನಮ್‌]]: ಹಲವು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರೋರ್ಟಿಯ ವಿರೋಧಿ ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದವು ಬಹಳ ಅನುಮೋದಕ ತತ್ತ್ವ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. * [[ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಲೀ ಫಿಷ್‌]]: ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಅಧ್ಯಯನ ವಾಸ್ತವಿಕತಾವಾದಿ. ರೋರ್ಟೀಯ ಮತ್ತು ಪೋಸ್ನರ್‌ನ ಕಾನೂನು ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು "ಬಹುತೇಕ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದವೇ" ಎಂದು ಖಂಡಿಸುತ್ತಾರೆ<ref>in: ಸ್ಟಾನ್ಲಿ ಫಿಶ್,ದೇರ್ ಈಸ್ ನೋ ಸಚ್ ಥಿಗ್ ಅ‍ಯ್‌ಸ್ ಫ್ರೀ ಸ್ಪೀಚ್, ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, 1994.</ref> ಮತ್ತು ''ದ ರಿವೈವಲ್‌ ಆಫ್‌ ಪ್ರಾಗ್ಮ್ಯಾಟಿಸಮ್‌'' ಸಂಕಲನಕ್ಕೆ ಬೆನ್ನುಡಿಯನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ<ref>ಎಡಿಶನ್,ಮೊರಿಸ್ ಡಿಕ್‌ಸ್ಟೇನ್,ಡ್ಯೂಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, 1998</ref>. * [[ರಿಚರ್ಡ್‌ ಷಶ್ಟರ್‌ಮ್ಯಾನ್‌]]: ಕಲಾ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿ. * [[ಮೈಕ್‍ ಸ್ಯಾಂಡ್‌ಬೋದೆ]]: ರೋರ್ಟಿಯ ನವವಾಸ್ತವಿಕವಾದವನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಎಂಬ ಹೊಸ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ. ಜ್ಯೂಯೆರ್‌ಗೆನ್‌ ಹ್ಯಾಬರ್‌ಮಸ್‌, ಹನ್ಸ್‌ ಜೊಆಸ್‌, ಸಾಮಿ ಪಿಲ್ಸ್‌ಟ್ರೋಮ್, ಮ್ಯಾಟ್ಸ್‌ ಬರ್ಗ್‌ಮನ್‌, ಮೈಕೇಲ್‌ ಎಸ್ಫೆಲ್ಡ್‌ ಮತ್ತು ಹೆಲ್ಮಟ್‌ ಪೇಪ್‌ರ ಜೊತೆಗೆ ಈತನೂ ಯೂರೋಪ್‌ನ ವಾಸ್ತವತಾವಾದಿಗಳ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಪಿಯರ್ಸ್‌, ಜೇಮ್ಸ್‌, ಡೂವಿ, ರೋರ್ಟಿ, ಬ್ರ್ಯಾಂಡಮ್‌, ಪಟ್ನಮ್‌ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಮೆರಿಕಾ ವಾಸ್ತವತಾವಾದದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. * [[ಸ್ಟೀಫೆನ್‌ ಟೌಲ್ಮಿನ್‌]]: ವಿಟ್‌ಗೆನ್‌ಸ್ಟೀನ್‌ನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ, ತನ್ನ ''ದ ಯೂಸಸ್‌ ಆಫ್‌ ಆರ್ಗ್ಯುಮೆಂಟ್‌'' ನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ. * [[ಜಾನ್‌ ಹಾದೋರ್ನ್‌]]: ತನ್ನ ''ನಾಲೇಜ್‌ ಅಂಡ್‌ ಲಾಟರೀಸ್‌'' ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ [[ಲಾಟರಿ ವಿಪರ್ಯಾಸ]]ವನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಲು [[ಸಂದರ್ಭವಾದ]]ದ ವಾಸ್ತವತಾರೂಪವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. * [[ಜೇಸನ್‌ ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಲೀ]]: ತನ್ನ ''ನಾಲೇಜ್‌ ಅಂಡ್‌ ಪ್ರ್ಯಾಕ್ಟಿಕಲ್‌ ಇಂಟರೆಸ್ಟ್‌'' ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂದರ್ಭವಾದದ ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವತಾರೂಪವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾನೆ. * [[ಆರ್ತೂರ್‌ ಫೈನ್‌]]: ವಿಜ್ಞಾನದ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿ. [[ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಾಸ್ತವವಾದ]]ದ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ [[ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಭೌತಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ]]ವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ. * [[ಜೋಸೆಫ್‌ ಮಾರ್ಗೋಲಿಸ್‌]] ಈಗಲೂ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಮೂಲ ವಾಸ್ತವತಾವಾದಿಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ಖಂಡಾಂತರ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಜೊತೆಗಿನ ಮರುಮೈತ್ರಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಇತ್ತೀಚಿನ ಕೃತಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಾಸ್ತವವಾದವು ಮೂಲ ವಾಸ್ತ್ವವತಾವಾದಿಗಳ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಪಿಯರ್ಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ಡೂವಿ]]ಯವರ ಕಾಣಿಕೆಗಳ ಒಳನೋಟಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಮತ್ತು ಆಳವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸುವ ಕೃತಿ ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ. ===ಇತರ ವಾಸ್ತವವಾದಿಗಳು=== '''ಕಾನೂನು ವಾಸ್ತವವಾದಿಗಳು''' * [[ಆಲಿವರ್ ವೆಂಡೆಲ್ ಹೊಲ್ಮ್ಸ್, ಜೂ.]]: [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ]]. * [[ಸ್ಟೀಫನ್ ಬ್ರೇಯರ್ ]]: [[ಯು.ಎಸ್ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ]] ಸಹಾಯಕ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ * [[ರಿಚರ್ಡ್ ಪೋಸ್ನರ್ ]]: [[ಯು.ಎಸ್ ಏಳನೇಯ ಸಂಚಾರಿ ಅಪೀಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ]] ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ. '''ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವವಾದಿಗಳು''' * [[ಕಾರ್ನೆಲ್ ವೆಸ್ಟ್]]: ಜನಾಂಗ, ರಾಜಕೀಯ,ಧರ್ಮದ ಮೇಲಿನ ವಿಚಾರವಾದಿ; "ಭವಿಷ್ಯಸೂಚಕ ವಾಸ್ತವಿಕತೆ" ಗುರುತಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. * [[ವಿಲ್‌ಫ್ರಿಡ್ ಸೆಲ್ಲರ್ಸ್]]: ವಿಶಾಲವಾದ ವಿಚಾರಚಾದಿ, ವಿಶ್ಲೇಷಾತ್ಮಕ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ [[ಫಂಡೇಶನಾಲಿಜಂ]] ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಮಾಡಿದರು. * [[ಫ್ರಾಂಕ್ ಪಿ,ರಾಮ್ಸೆಯ್]] * [[ಕಾರ್ಲ್-ಒಟ್ಟೊ ಅಪೆಲ್]] * [[ರಾಂಡೊಲ್ಫ್ ಬೌರ್ನೆ]] * [[ಜರ್ಗೆನ್ ಹಬೆರ್ಮಾಸ್]] {{col-end}} ==ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ== '''ಐಇಪಿ''' [http://www.iep.utm.edu ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಫಿಲಾಸಫಿ] '''ಎಸ್‌ಇಪಿ''' [http://plato.stanford.edu ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಫಿಲಾಸಫಿ ] * ಎಲಿಜಬೆತನ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡರ್ಸನ್. [http://plato.stanford.edu/entries/dewey-moral/ ''ದೆವೆಯ್ಸ್ ಮಾರಲ್ ಫಿಲಾಸಫಿ'' ]. ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಫಿಲಾಸಫಿ. * ಡೌಗ್ಲಾಸ್ ಬ್ರೌನಿಂಗ್, ವಿಲಿಯಂ ಟಿ. ಮೈಯರ್ಸ್ (ಎಡಿಶನ್.) ''ಫಿಲಾಸಫಿ ಆಫ್ ಪ್ರೋಸೆಸ್.'' 1998. * ರಾಬರ್ಟ್ ಬರ್ಚ್. [http://plato.stanford.edu/entries/peirce/ ''ಚಾರ್ಲ್ ಸ್ಯಾಂಡರ್ಸ್ ಪಿಯರ್ಸ್‌'' ]. ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಫಿಲಾಸಫಿ. * ಜಾನ್ ಡೀವಿಯ್ ಡೋನಾಲ್ಡ್ ಎಫ್.ಕೋಚ್ (ಎಡಿಶನ್.) ''ಲೆಕ್ಚರ್ಸ್ ಆನ್ ಎಥಿಕ್ಸ್ 1900–1901.'' 1991. * ಡೇನಿಯಲ್ ಡೇನ್ನೆಟ್. [http://ase.tufts.edu/cogstud/papers/postmod.tru.htm ಪೋಸ್ಟ್‌ಮಾಡರ್ನಿಜಂ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಟ್ರುಥ್]. 1998. * ಜಾನ್ ಡೀವಿಯ್ ''ದ ಕ್ವೆಸ್ಟ್ ಫಾರ್ ಸರ್ಟ್ಯಾಂಟಿ:ಎ ಸ್ಟಡಿ ಆಫ್ ದ ರಿಲೇಶನ್ ಆಫ್ ನಾಲೆಡ್ಜ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಷನ್'' 1929. * ಜಾನ್ ಡೀವಿಯ್ ''ಥ್ರಿ ಇಂಡಪೆಂಡೆಂಟ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್ಸ್ ಇನ್ ಮಾರಲ್ಸ್.'' 1930. * ಜಾನ್ ಡೀವಿಯ್ [http://spartan.ac.brocku.ca/~lward/Dewey/Dewey_1910b/Dewey_1910_toc.html ''ದ ಇನ್‌ಪ್ಲ್ಯೂಯೆನ್ಸ್ ಆಫ್ ಡಾರ್ವಿನ್ ಆನ್ ಫಿಲಾಸಫಿ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಅದರ್ ಎಸ್ಸೆಸ್'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070126081521/http://spartan.ac.brocku.ca/~lward/Dewey/Dewey_1910b/Dewey_1910_toc.html |date=2007-01-26 }}. 1910. * ಜಾನ್ ಡೀವಿಯ್ ''ಎಕ್ಸ್‌ಪೀರಿಯೆನ್ಸ್ &amp; ಎಜುಕೇಶನ್.'' 1938. * ಕಾರ್ನೆಲೀಸ್ ಡೆ ವಾಲ್. ''ಆನ್ ಪ್ರಾಗ್ಮಾಟಿಸಂ.'' 2005. * ಅಬ್ರಹಾಮ್ ಇಡೆಲ್. [http://www.crvp.org/book/Series01/I-11/chapter_i.htm ಪ್ರಾಗ್ಮಾಟಿಕ್ ಟೇಸ್ಟ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಎಥಿಕಲ್ ಇನ್‌ಸೈಟ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061207201054/http://crvp.org/book/Series01/I-11/chapter_i.htm |date=2006-12-07 }}. ಇನ್:ಎಥಿಕ್ಸ್ ಎಟ್ ಕ್ರಾಸ್‌ರೋಡ್ಸ್: ನರೇಟಿವ್ ಎಥಿಕ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಆಬ್ಜೆಕ್ಟಿವ್ ರೀಜನ್ ಜಾರ್ಜ್ ಎಫ್. ಮ್ಯಾಕ್‌ಲೀನ್, ರಿಚಾರ್ಡ್ ವೋಲಾಕ್ (ಎಡಿಶನ್.) 1993. * ಮೈಕೆಲ್ ಎಲ್‌ಡ್ರಿಜ್. ''ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮಿಂಗ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೀರಿಯನ್ಸ್: ಜಾನ್ ಡೀವಿಯ್ಸ್ ಕಲ್ಚರಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟಾಲಿಜಂ'' 1998. * ರಿಚಾರ್ಡ್ ಫೀಲ್ಡ್. [http://www.iep.utm.edu/d/dewey.htm#H5 ''ಜಾನ್ ಡೀವಿ(1859-1952)'' ]. ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಫಿಲಾಸಫಿ. * ಡೇವಿಡ್ ಎಲ್,ಹಿಲ್ಡ್‌ಬ್ರಾಂಡ್. ''ಬಿಯಾಂಡ್ ರಿಯಾಲಿಜಂ &amp; ಆ‍ಯ್‌೦ಟಿ-ರಿಯಾಲಿಜಂ.'' 2003. * ಡೇವಿಡ್ ಎಲ್,ಹಿಲ್ಡ್‌ಬ್ರಾಂಡ್. [http://davidhildebrand.org/articles/hildebrand_neopragmatist.pdf ''ದ ನಿಯೊಪ್ರಾಗ್ಮಾಟಿಸ್ಟ್ ಟರ್ನ್'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090925061217/http://davidhildebrand.org/articles/hildebrand_neopragmatist.pdf |date=2009-09-25 }}. ಸೌತ್‌ವೆಸ್ಟ್ ಫಿಲಾಸಫಿ ರಿವ್ಯೂ ಸಂಪುಟ. 19, ಸಂಖ್ಯೆ. 1. ಜನವರಿ, 1998. * ವಿಲಿಯಮ್ ಜೇಮ್ಸ್ [http://www.gutenberg.org/etext/5116 ''ಪ್ರಾಗ್ಮಾಟಿಸಂ,ಎ ನ್ಯೂ ನೇಮ್ ಫಾರ್ ಸಮ್ ಒಲ್ಡ್ ವೇಸ್ ಆಫ್ ಥಿಂಕಿಂಗ್,ಪಾಪ್ಯುಲರ್ ಲೆಕ್ಚರ್ಸ್ ಆನ್ ಫಿಲಾಸಫಿ'' ]. 1907. * ವಿಲಿಯಂ ಜೆಮ್ಸ್ [http://falcon.jmu.edu/~omearawm/ph101willtobelieve.html ''ದ ವಿಲ್ ಟು ಬಿಲೀವ್'' ]. 1896. * ಜಾರ್ಜ್ ಲಾಕ್‌ಆಪ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕ್ ಜಾನ್ಸನ್. ''ಫಿಲಾಸಫಿ ಇನ್ ದ ಫ್ಲೆಶ್ : ದ ಎಂಬಾಡಿಯೇಡ್ ಮೈಂಡ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಇಟ್ಸ್ ಚಾಲೆಂಜ್ ಟು ವೆಸ್ಟರ್ಸ್ ಥಾಟ್.'' 1929. * ಟೋಡ್ ಲೀಖನ್. ''ಮೇಕಿಂಗ್ ಮೊರಾಲಿಟಿ: ಪ್ರಾಗ್ಮಾಟಿಸ್ಟ್ ರೀಕನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ ಇನ್ ಎಥಿಕಲ್ ಥೀಯರಿ.'' 2003. * ಸಿ.ಐ.ಲೆವೀಸ್. ''ಮೈಂಡ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ದ ವರ್ಲ್ಡ್ ಆರ್ಡರ್: ಔಟ್‌ಲೈನ್ ಆಫ್ ಎ ಥೀಯರಿ ಆಫ್ ನಾಲೆಡ್ಜ್.'' 1929. * ಕೀಯಾ ಮೈತ್ರಾ. ''ಆನ್ ಪುಟ್ನಮ್.'' 2003. * ಜೋಸೆಫ್ ಮಾರ್ಗೋಲೀಸ್. ''ಹಿಸ್ಟೋರೈಡ್ ಥಾಟ್,ಕನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಟೆಡ್ ವರ್ಲ್ದ್'' 1995. * ಲೂಯಿಸ್ ಮೆನಾಂದ್. ''ದ ಮೆಟಾಫಿಜಿಕಲ್ ಕ್ಲಬ್.'' 2001. * ಹಿಲರಿ ಪುಟ್ನಮ್ ''ರೀಜನ್,ಟ್ರುಥ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಹಿಸ್ಟರಿ.'' 1981. * ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ವಿ.ಒ.ಕ್ವೈನ್. [http://www.ditext.com/quine/quine.html ''ಟು ಡೊಗ್ಮಾ ಆಫ್ ಎಂಫಿರಿಸಿಜಂ'' ]. ಫಿಲಾಸಫಿಕಲ್ ರಿವ್ಯೂ. ಜನವರಿ, 1998. * ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ವಿ.ಒ.ಕ್ವೈನ್ ''ಒಂಟೋಲಾಜಿಕಲ್ ರಿಲೆಟಿವ್ಲಿ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಅದರ್ ಎಸ್ಸೆ.'' 1969. * ಎನ್.ರೆಸ್ಚರ್ [http://plato.stanford.edu/entries/process-philosophy/ ''ಪ್ರೊಸೆಸ್ ಫಿಲಾಸಫಿ'' ]. ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಫಿಲಾಸಫಿ. * ರಿಚಾರ್ಡ್ ರೊರ್ಟಿ ''ರೊರ್ಟಿ ಟ್ರುಥ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಪ್ರೋಗ್ರೆಸ್: ಫಿಲಾಸಫಿಕಲ್ ಪೇಪರ್ಸ್ '' ''ಸಂಪುಟ 81 .'' 1998. * ಸ್ಟೀಫನ್ ಟೌಲ್ಮಿನ್. ''ದ ಯೂಸಸ್ ಆಫ್ ಆರ್ಗ್ಯುಮೆಂಟ್.'' 1958. * ವಿಲಿಯಂ ಎಗ್ಗಿನ್ಟನ್/[[ಮೈಕ್ ಸ್ಯಾಂಡ್‌ಬೋಥ್]](Eds.) ''ದ ಪ್ರೊಗ್ಮಾಟಿಕ್ ಟರ್ನ್ ಇನ್ ಫಿಲಾಸಫಿ. '' ''ಕಂಟೇಂಪರರಿ ಎಂಗೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಬಿಟ್ವಿನ್ ಅನಾಲಿಟಿಕ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಥಾಟ್.'' 2004. * [[ಮೈಕ್ ಸ್ಯಾಂಡ್‌ಬೋಥ್]]. ''ಪ್ರೊಗ್ಮಾಟಿಕ್ ಫಿಲಾಸಫಿ.'' 2005. ===ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಮೂಲಗಳು=== ಪೇಪರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೀಪೀಡಿಯಾಗಳು ಗ್ರಂಥಸೂಚಿಯ ಭಾಗಗಳು. ಇತರ ಮೂಲಗಳು ಸಂದರ್ಶನಗಳು,ಅವಲೋಕನಗಳು,ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದು. * [[ಗ್ಯಾರಿ ಎ ಒಲ್ಸನ್]] ಮತ್ತು ಸ್ಟೀಫನ್ ಟೌಲ್ಮಿನ್. ''ಲಿಟ್ರರಿ ಥಿಯರಿ, ಫಿಲಾಸಫಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್, ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಪರ್ಸ್ವೆಸಿವ್ ಡಿಸ್‌ಕೋರ್ಸ್ : ಥಾಟ್ಸ್ ಫ್ರಾಮ್ ಎ ನಿಯೊ-ಪ್ರಿಡಾಮಿನಿಸ್ಟ್.'' [http://jac.gsu.edu/jac/13.2/Articles/1.htm ಜೆಎಸಿ 13.2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060901100934/http://jac.gsu.edu/jac/13.2/Articles/1.htm |date=2006-09-01 }} ಯಲ್ಲಿ ಸಂದರ್ಶನ. 1993. * ಸೂಸನ್ ಕಾಕ್. [http://www.newcriterion.com/archive/16/nov97/menand.htm ''ವಲ್ಗರ್ ರೊರ್ಟಿಯಿಸಂ'' ]. ದ ನ್ಯೂ ಕ್ರಿಟೇರಿಯಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಮರ್ಶೆ. ನವೆಂಬರ್ 1932 * ಪೀಟರಿನ್, ಎ.ವಿ. “ಇಂಟರ್‌ಡಿಸಿಪ್ಲೀನರಿ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಪಿಯರ್ಸ್'ಸ್ ಕ್ಲಾಸಿಫಿಕೇಶನಾಫ್ ದ ಸೈನ್ಸಸ್: ಎ ಸೆಂಟೆನಿಯಲ್ ರೀಅಸೆಸ್ಮೆಂಟ್," ''ಪರ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟಿವ್ಸ್ ಸೈನ್ಸ್'' , 14(2), 127-152 (2006). vvv ==ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ== * [[ಅಮೆರಿಕಾ ತತ್ವಜ್ಞಾನ]] * [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸ್ಯಾಂಡರ್ಸ್ ಪಿಯರ್ಸ್ ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ]] * [[ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟಾಲಿಜಂ]] * [[ವಾಸ್ತವ ವ್ಯವಹಾರಿಕತೆ]] * [[ ಲೌಕಿಕ ಸೂತ್ರ ]] * [[ಸತ್ಯದ ಲೌಕಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತ]] * [[ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಧಾನ#ಲೌಕಿಕ ಮಾದರಿ]] * [[ಲೌಕಿಕ ಬೌದ್ಧಧರ್ಮ]] == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} * [[ಬಾಲ್ಡ್‌ವಿನ್,ಜೇಮ್ಸ್ ಮಾರ್ಕ್]] (ಎಡಿಶನ್., 1901–1905), ''[[ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ಫಿಲಾಸಫಿ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಸೈಕಾಲಜಿ]]'' , ೩, 4 ,ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಕ್‌ಮಿಲನ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, ಎನ್‌ವೈ. * [[ದೆವೆಯ್,ಜಾನ್]] (1900–1901), ''ಲೆಕ್ಚರ್ಸ್ ಆನ್ ಎಥಿಕ್ಸ್ 1900–1901'' , ಡೋನಾಲ್ಡ್ ಎಫ್.ಕೋಚ್ (ಎಡಿಶನ್.),ಸೌತರ್ನ್ ಇಲ್ಲಿನಾಯಿಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಕಾರ್ಬೊಂಡಲೆ ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ಸ್‌ವಿಲ್ಲೆ, IL, 1991. * ದೆವೆಯ್, ಜಾನ್ (1910), ''ಹೌ ವಿ ಥಿಂಕ್'' , [[ಡಿ.ಸಿ.ಹೀಥ್]], ಲೆಕ್ಸಿಂಗ್ಟನ್, ಎಮ್‌ಎ, 1910. ಪುನರ್‌ಮುದ್ರಣವಾಯಿತು, ಪ್ರೊಮೊಥೆಯಸ್ ಬುಕ್ಸ್, ಬಫಲೊ,ಎನ್‌ವೈ, 1991. * ದೆವೆಯ್, ಜಾನ್(1929), ''ದ ಕ್ವೆಸ್ಟ್ ಫಾರ್ ಸರ್ಟ್ಯಾಂಟಿ:ಎ ಸ್ಟಡಿ ಆಫ್ ದ ರಿಲೇಶನ್ ಆಫ್ ನಾಲೆಡ್ಜ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಷನ್'' , ಮಿಲ್ಟನ್,ಬಾಲ್ಚ್, ಮತ್ತು ಕಂಪನಿ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್,ಎನ್‌ವೈ. ಪುನರ್‌ಮುದ್ರಣವಾಯಿತು, ಪುಪು.&nbsp;1–254 ರಲ್ಲಿ ''ಜಾನ್, ದೆವೆಯ್, ದ ಲೇಟರ್ ವರ್ಕ್ಸ್, 1925–1953, ಸಂಪುಟ 4: 1929'' , [[ಜೋ ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಬಾಯ್ಡ್‌ಸ್ಟನ್]] (ಎಡಿಶನ್.), ಹೆರಿಯೆಸ್ಟ್ ಫರ್ಸ್ಟ್ ಸಿಮೊನ್ (text. ed.), [[ಸ್ಟೀಫನ್ ಟೌಲ್ಮನ್]] (intro.), [[ಸೌತರ್ನ್ ಇಲ್ಲಿನಾಯಿಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಕಾರ್ಬೊಂಡಲೆ ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ಸ್‌ವಿಲ್ಲೆ, IL, 1984. * ದೆವೆಯ್, ಜಾನ್ (1932), ''ಥಿಯರಿ ಆಫ್ ದ ಮಾರಲ್ ಲೈಫ್'' , ಭಾಗ 2 ದೆವೆಯ್, ಜಾನ್ ಮತ್ತು [[ಜೇಮ್ಸ್ ಟಫ್ಟ್ಸ್]], ''ಎಥಿಕ್ಸ್'' , ಹೆನ್ರಿ ಹಾಲ್ಟ್ ಮತ್ತು ಕಂಪನಿ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್,ಎನ್‌ವೈ, 1908. 2ನೇಯ ಆವೃತ್ತಿ, ಹಾಲ್ಟ್, ರಿನೆಹಾರ್ಟ್ ಮತ್ತು ವಿನ್ಸ್ಟನ್, 1932. ಪುನರ್‌ಮುದ್ರಣವಾಯಿತು, ಆರ್ನಾಲ್ಡ್ ಇಸೆನ್ಬರ್ಗ್ (ಎಡಿಶನ್.),ವಿಕ್ಟರ್ ಕೆಸ್ಟೆನ್‌ಬಮ್ (pref.), ಇರ್ವಿಂಗ್ಟನ್ ಪಬ್ಲಿಷರ್ಸ್,ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್,ಎನ್‌ವೈ, 1980. * ದೆವೆಯ್, ಜಾನ್ (1938), ''ಲಾಜಿಕ್: ದ ಥಿಯರಿ ಆಫ್ ಎನ್‌ಕ್ವಾಯರಿ'' , ಹೆನ್ರಿ ಹಾಲ್ಟ್ ಮತ್ತು ಕಂಪನಿ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್,ಎನ್‌ವೈ, 1938. ಪುನರ್‌ಮುದ್ರಣವಾಯಿತು, ಪುಪು.&nbsp;1–527 ರಲ್ಲಿ ''ಜಾನ್, ದೆವೆಯ್, ದ ಲೇಟರ್ ವರ್ಕ್ಸ್, 1925–1953, ಸಂಪುಟ 12: 1938'' , [[ಜೋ ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಬಾಯ್ಡ್‌ಸ್ಟನ್]] (ಎಡಿಶನ್.),ಕಥ್ಲೀನ್ ಪೌಲೊಸ್ (text. ed.), [[ರ್ನೆಸ್ಟ್ ನಗೆಲ್]] (intro.), [[ಸೌತರ್ನ್ ಇಲ್ಲಿನಾಯಿಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಕಾರ್ಬೊಂಡಲೆ ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ಸ್‌ವಿಲ್ಲೆ, IL, 1986. * [[ಜೇಮ್ಸ್,ವಿಲಿಯಂ]] (1902), "[[s:Baldwin Dictionary Definition of Pragmatic (1) and (2) Pragmatism|ಪ್ರಾಗ್ಮಾಟಿಕ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಪ್ರಾಗ್ಮಾಟಿಸಂ]]", 1ಪ್ಯಾರಾಗ್ರಾಫ್, ಸಂಪುಟ. 2, ಪುಪು.&nbsp;321–322 ರಲ್ಲಿ ಜೆ.ಎಂ. ಬಾಲ್ಡ್‌ವಿನ್ (ಎಡಿಶನ್., 1901–1905), ''ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ಫಿಲಾಸಫಿ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಸೈಕಾಲಜಿ'' , 3 ,4 ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ,ಮ್ಯಾಕ್‌ಮಿಲನ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, ಎನ್‌ವೈ. ಪುನರ್‌ಮುದ್ರಣವಾಯಿತು, ಸಿಪಿ 5.2 ರಲ್ಲಿ ಸಿ.ಎಸ್. ಪಿಯರ್ಸ್‌, ''ಕಲೆಕ್ಟೆಡ್ ಪೇಪರ್ಸ್ '' . * ಜೇಮ್ಸ್,ವಿಲಿಯಂ (1907), [http://www.gutenberg.org/etext/5116 ''ಪ್ರಾಗ್ಮಾಟಿಸಂ, ಎ ನ್ಯೂ ನೇಮ್ ಫಾರ್ ಸಮ್ ಒಲ್ಡ್ ವೇ ಆಫ್ ಥಿಕಿಂಗ್ , ಪಾಪ್ಯುಲರ್ ಲೆಕ್ಚರ್ಸ್ ಆನ್ ಫಿಲಾಸಫಿ'' ],ಲಾಂಗ್ಮನ್ಸ್,ಗ್ರೀನ್,ಮತ್ತು ಕಂಪನಿ,ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್,ಎನ್‌ವೈ * ಜೇಮ್ಸ್,ವಿಲಿಯಂ (1909), [http://www.gutenberg.org/etext/5117 ''ದ ಮೀನಿಂಗ್ ಅಫ್ ಟ್ರುಥ್, ಎ ಸೀಕ್ವೆಲ್ ಟು'ಪ್ರಾಗ್ಮಾಟಿಸಂ'' ], ಲಾಂಗ್ಮನ್ಸ್,ಗ್ರೀನ್,ಮತ್ತು ಕಂಪನಿ,ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್,ಎನ್‌ವೈ. * ಲುಂಡಿನ್, ರೋಜರ್ (2006) [http://www.amazon.com/gp/product/0742521745 ''ಫ್ರಾಮ್ ನೇಚರ್ ಟು ಎಕ್ಸ್‌ಪೀರಿಯನ್ಸ್: ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಸರ್ಚ್ ಫಾರ್ ಕಲ್ಚರಲ್ ಅಥಾರಿಟಿ'' ] ರೊವ್ಮನ್ &amp; ಲಿಟ್ಲ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಪಬ್ಲಿಷರ್ಸ್, Inc. * [[ಪಿಯರ್ಸ್, ಸಿ.ಎಸ್.]], ''[[ಕಲೆಕ್ಟೆಡ್ ಪೇಪರ್ಸ್ ಆಫ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸ್ಯಾಂಡರ್ಸ್ ಪಿಯರ್ಸ್‌]]'' , vols. 1–6, [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಹರ್ಟ್ಸ್‌ಹೋರ್ನ್]] ಮತ್ತು [[ಪೌಲ್ ವೆಯುಸ್]] (ಎಡಿಶನ್.), ಸಂಪುಟಗಳು. 7–8, [[ಆರ್ಥರ್ ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಬರ್ಕ್ಸ್]] (ಎಡಿಶನ್.),ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಜ್,ಎಂಎ, 1931–1935, 1958. ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿಲಾಗಿರುವುದು CP vol.para. * ಪಿಯರ್ಸ್, ಸಿ.ಎಸ್., ''[[ದ ಎಸೆನ್ಶಿಯಲ್ ಪಿಯರ್ಸ್, ಸೆಲೆಕ್ಟೆಡ್ ಫಿಲಾಸಫಿಕಲ್ ರೈಟಿಂಗ್ಸ್]], ಸಂಪುಟ 1 (1867–1893)'' ,ನಾಥನ್ ಹೌಸರ್ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಸ್ಚಿಯನ್ ಕ್ಲೋಯೆಸೆಲ್ (ಎಡಿಶನ್ಸ್.), ಇಂಡಿಯಾನಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಬ್ಲೀಮಿಂಗ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯಾನಾಪೊಲಿಸ್, ಐಎನ್, 1992. * ಪಿಯರ್ಸ್, ಸಿ.ಎಸ್., ''ದ ಎಸೆನ್ಶಿಯಲ್ ಪಿಯರ್ಸ್‌, ಸೆಲೆಕ್ಟೆಡ್ ಫಿಲಾಸಫಿಕಲ್ ರೈಟಿಂಗ್ಸ್, ಸಂಪುಟ 2 (1893–1913)'' , ಪಿಯರ್ಸ್ ಎಡಿಶನ್ ಪ್ರೋಜೆಕ್ಟ್ (ಎಡಿಶನ್ಸ್.),ಇಂಡಿಯಾನಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಪ್ರೆಸ್, ಬ್ಲೀಮಿಂಗ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯಾನಾಪೊಲಿಸ್, ಐಎನ್, 1998. * [[ಪುಟ್ಮನ್, ಹಿಲರಿ]] (1994), ''ವರ್ಡ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಲೈಫ್'' , ಜೇಮ್ಸ್ ಕೊನಾಂಟ್ (ಎಡಿಶನ್ .), ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಜ್, ಎಂಎ. * [[ಕ್ವೈನ್.ಎಂ.ವಿ.]] (1951), "ಟು ಡೊಗ್ಮಾಸ್ ಆಫ್ ಎಂಪಿರಿಸಿಜಂ", ''ಫಿಲಾಸಫಿಕಲ್ ರಿವ್ಯೂ'' (ಜನವರಿ 1951). ಪುನರ್‌ಮುದ್ರಣವಾಯಿತು, ಪುಪು.&nbsp;20–46 ರಲ್ಲಿ ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ವಿ. ಕ್ವೈನ್, ''ಫ್ರಾಮ್ ಎ ಲಾಜಿಕಲ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಅಫ್ ವ್ಯೂ'' , 1980. * ಕ್ವೈನ್.ಎಂ.ವಿ. (1980), ''ಫ್ರಾಮ್ ಎ ಲಾಜಿಕಲ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಅಫ್ ವ್ಯೂ, ಲಾಜಿಕೊ-ಫಿಲಾಸಫಿಕಲ್ ಎಸ್ಸೆಸ್'' , 2ಆವೃತ್ತಿ, ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಜ್, ಎಂಎ, 1980. * [[ರಾಮ್ಸೆಯ್,ಎಫ್.ಪಿ.]] (1927), "ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಫ್ರೊಪೊಜಿಷನ್ಸ್", ''ಅರಿಸ್ಟೊಟೇಲಿಯನ್ ಸೊಸೈಟಿ ಸಪ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಸಂಪುಟ 7'' , 153–170. ಪುನರ್‌ಮುದ್ರಣವಾಯಿತು, ಪುಪು.&nbsp;34–51 ರಲ್ಲಿ ಎಫ್.ಪಿ. ರಾಮ್ಸೆಯ್, ''ಫಿಲಾಸಫಿಕಲ್ ಪೇಪರ್ಸ್'' , ಡೇವಿಡ್ ಹಾಗ್ ಮೆಲ್ಲೊರ್ (ಎಡಿಶನ್.), ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಜ್, ಯುಕೆ, 1990. , * ರಾಮ್ಸೆಯ್,ಎಫ್.ಪಿ. (1990), ''ಫಿಲಾಸಫಿಕಲ್ ಪೇಪರ್ಸ್'' , ಡೇವಿಡ್ ಹಾಗ್ ಮೆಲ್ಲೊರ್ (ಎಡಿಶನ್.), ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಜ್, ಯುಕೆ. ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ== ===ಸ್ಥೂಲ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು=== * ಜಾನ್ ಜೆ. ಸ್ಟುಹರ್,ಎಡಿಶನ್. ''ಒನ್ ಹಂಡ್ರೆಡ್ ಇಯರ್ಸ್ ಆಫ್ ಪ್ರಾಗ್ಮಾಟಿಜಂ: ವಿಲಿಯಂ ಜೇಮ್ಸಸ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನರಿ ಫಿಲಾಸಫಿ '' (ಇಂಡಿಯಾನಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ; 2010) 215 ಪುಟಗಳು; ವಾಸ್ತವ ವ್ಯವಹಾರಿಕತೆ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಬಂಧ, ವಿವಾದವನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥ ಮತ್ತು ಯೋಚನೆಯ ಒಂದು ದಾರಿಯಾಗಿ ವಾಸ್ತವ ವ್ಯವಹಾರಿಕತೆ, ಸತ್ಯದ ಸಿದ್ಧಾಂತವಾಗಿ ವಾಸ್ತವ ವ್ಯವಹಾರಿಕತೆ,ಒಂದು ಮನಃಸ್ಥಿತಿ,ದೃಷ್ಟಿಕೋನ,ಮನೋಧರ್ಮವಾಗಿ ವಾಸ್ತವ ವ್ಯವಹಾರಿಕತೆ. '''ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಾಸ್ತಾವಿಕ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಿಷಯಗಳು''' <br> ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡಿ ಇದು ಪ್ರಾಸ್ತಾವಿಕ ಪಟ್ಟಿ:ಕೆಲವು ಮುಖ್ಯ ಕೃತಿಗಳು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗಿವೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಕಡಿಮೆ ನೆನಪಿನಲ್ಲುಳಿಯುವ ಕೃತಿಗಳು ಅವು ಅದ್ಭುತವಾದ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. * ಸಿ.ಎಸ್. ಪಿಯರ್ಸ್, [[s:The Fixation of Belief|ದ ಫಿಕ್ಸೆಶನ್ ಆಫ್ ಬಿಲೀಫ್]] (ಪೇಪರ್) * ಸಿ.ಎಸ್. ಪಿಯರ್ಸ್, [[s:How to Make Our Ideas Clear|ಹೌ ಟು ಮೇಕ್ ಅವರ್ ಐಡಿಯಾಸ್ ಕ್ಲೀಯರ್]] (ಪೇಪರ್) * ಸಿ.ಎಸ್. ಪಿಯರ್ಸ್, ಎ ಡೆಫಿನೇಶನ್ ಆಫ್ ಪ್ರಾಗ್ಮಾಟಿಸಂ (ಪೇಪರ್ಸ್) * ವಿಲಿಯಂ ಜೇಮ್ಸ್, ಪ್ರಾಗ್ಮಾಟಿಸಂ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳು I, II ಮತ್ತು VI) * ಜಾನ್ ಡೀವಿಯ್,ರೀಕನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಚನ್ ಆಫ್ ಫಿಲಾಸಫಿ * ವಿಲಿಯಂ ಜೇಮ್ಸ್, ಥ್ರಿ ಇಂಪಾರ್ಟೆಂಟ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್ಸ್ ಇನ್ ಮಾರಲ್ಸ್ (ಪೇಪರ್) * ವಿಲಿಯಂ ಜೇಮ್ಸ್, [http://spartan.ac.brocku.ca/~lward/Dewey/Dewey_1910b/Dewey_1910_06.html ಎ ಶಾರ್ಟ್ ಕೆಟೆಕಿಜಂ ಕನ್ಸರ್ನಿಂಗ್ ಟ್ರುಥ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061231084020/http://spartan.ac.brocku.ca/~lward/Dewey/Dewey_1910b/Dewey_1910_06.html |date=2006-12-31 }} (ಅಧ್ಯಾಯ) * ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ವಿ.ಇ. ಕ್ವೈನ್, ಥ್ರಿ ಡೊಗ್ಮಾಸ್ ಆಫ್ ಎಂಪಿರಿಸಿಜಂ (ಪೇಪರ್) '''ದ್ವಿತೀಯ ವಿಷಯಗಳು''' * ಕಾರ್ನೆಲೀಸ್ ಡೆ ವಾಲ್, ''ಆನ್ ಪ್ರಾಗ್ಮಾಟಿಸಂ '' * ಲೂಯಿಸ್ ಮೆನಾಂಡ್, ''[[The Metaphysical Club: A Story of Ideas in America]]'' * ಹಿಲರಿ ಪುಟ್ನಮ್, ''ಪ್ರಾಗ್ಮಾಟಿಸಂ :ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಒಪನ್ ಕ್ವೇಶ್ಚನ್'' * ಅಬ್ರಹಾಂ ಅಡೆಲ್, [http://www.crvp.org/book/Series01/I-11/chapter_i.htm ''ಪ್ರಾಗ್ಮಾಟಿಕ್ ಟೇಸ್ಟ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‍೦ಡ್ ಎಥಿಕಲ್ ಇನ್‌ಸೈಟ್ '' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061207201054/http://crvp.org/book/Series01/I-11/chapter_i.htm |date=2006-12-07 }} * ಡಿ.ಎಸ್.ಕ್ಲಾರ್ಲೆ, ''ರ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕ್ಸೆಪ್ಟನ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಎಥಿಕಲ್ ಪರ್ಪಸ್'' * ಹಾಕ್, ಸೂಸನ್ &amp; ಲೇನ್, ರಾಬರ್ಟ್, ಎಡಿಶನ್ಸ್. (2006). ''ಪ್ರಾಗ್ಮಾಟಿಸಂ ಒಲ್ಡ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ನ್ಯೂ: ಸೆಲೆಕ್ಟೆಡ್ ರೈಟಿಂಗ್ಸ್'' . ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್:ಪ್ರೊಮೆಥೆಯಸ್ ಬುಕ್ಸ್. * ಲೂಯುಸ್ ಮೆನಾಂಡ್, ಎಡಿಶನ್., ''ಪ್ರಾಗ್ಮಾಟಿಸಂ : ಎ ರೀಡರ್ '' ( ಪಿಯರ್ಸ್, ಜೇಮ್ಸ್, ಡೀವಿಯ್, ರೊರ್ಟಿ, ಇತರರಿಂದ ಒಳಗೊಂಡ ಪ್ರಬಂಧಗಳು) '''ವಿಮರ್ಶೆ ವಿಷಯಗಳು''' * ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಯೊನ್ಕಿನ್ಸ್, [http://rebirthofreason.com/Articles/Younkins/Deweys_Pragmatism_and_the_Decline_of_Education.shtml ''ಡೀವಿಸ್ ಪ್ರಾಗ್ಮಾಟಿಸಂ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ದ ಡಿಕ್ಲೈನ್ ಆಫ್ ಎಜುಕೇಶನ್'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160709081831/http://rebirthofreason.com/Articles/Younkins/Deweys_Pragmatism_and_the_Decline_of_Education.shtml |date=2016-07-09 }}. * [http://aynrandlexicon.com/lexicon/pragmatism.html ''ಪ್ರಾಗ್ಮಾಟಿಸಂ'' ],ಅಯನ್ ರ್ಯಾಂಡ್ ಲೆಕ್ಸಿಕನ್ '''ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳು''' <br> ಹಲವಾರು ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳು ಇಣುಕಿ ನೋಡಿ-ಅವಲೋಕನಗಳ ವಾಸ್ತವಿಕ ವ್ಯವಹಾರಿಕತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಿದವು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ. * [http://www.peircesociety.org/transactions.html ಟ್ರಾನ್ಸಾಕ್ಷನ್ಸ್ ಆಫ್ ದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಎಸ್,ಪಿಯರ್ಸ್‌ ಸೊಸೈಟಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071011065724/http://www.peircesociety.org/transactions.html |date=2007-10-11 }} * [[ಸಮಕಾಲೀನ ವಾಸ್ತವಿಕ ವ್ಯವಹಾರಿಕತೆ]] * [http://williamjamesstudies.press.uiuc.edu/ ವಿಲಿಯಂ ಜೇಮ್ಸ್ ಅಧ್ಯಯನಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070614101850/http://williamjamesstudies.press.uiuc.edu/ |date=2007-06-14 }} * [http://lnx.journalofpragmatism.eu/ ವಾಸ್ತವಿಕ ವ್ಯವಹಾರಿಕತೆಯ ಯುರೋಪಿಯನ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100608171855/http://lnx.journalofpragmatism.eu/ |date=2010-06-08 }} '''ಆನ್‌ಲೈನ್ ಮೂಲಗಳು''' * [http://www.pragmatism.org ವಾಸ್ತವಿಕ ವ್ಯವಹಾರಿಕ ಸೈಬ್ರರಿ] * [http://neopragmatism.org Neopragmatism.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190415034805/http://www.neopragmatism.org/ |date=2019-04-15 }} * [http://www.nordprag.org/ ನಾರ್ಡಿಕ್ ಪ್ರಾಗ್ಮಾಟಿಸಂ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್] * [http://www.pragmatisme.nl/ ಡಚ್ ಪ್ರಾಗ್ಮಾಟಿಸಂ ಫೌಂಡೇಶನ್] * [https://web.archive.org/web/20100215222729/http://www.associazionepragma.com/ Associazione Culturale Pragma (ಇಟಲಿ)] * [https://web.archive.org/web/20100206020422/http://www.peirce.org/ ಅರೈಸ್ಬೆ: The ಪಿಯರ್ಸ್‌ ಗೇಟ್‌ವೇ] * [http://www.peirce.org/ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಎಸ್. ಪಿಯರ್ಸ್‌ ಅಧ್ಯಯನಗಳು] * [https://web.archive.org/web/20090115091305/http://www.bbc.co.uk/radio4/history/inourtime/inourtime_20051117.shtml ಬಿಬಿಸಿ ರೇಡಿಯೋ 4's ಇನ್ ಅವರ್ ಟೈಮ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ಆನ್ ಪ್ರಾಗ್ಮಾಟಿಸಂ ] ([[ರೀಯಲ್‌ಆಡಿಯೋ]]ಅವಶ್ಯವಿದೆ) * [https://www.youtube.com/watch?v=GlrEbffVVjM ವಾಸ್ತವಿಕ ವ್ಯವಹಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಪುನಶ್ಚೇತನ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಚಲನಚಿತ್ರ] {{Template group |list= {{Philosophy topics}} {{analytic philosophy}} {{philosophy of mind}} {{philosophy of science}} }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ತತ್ತ್ವಚಿಂತನೆಯ ಆಂದೋಲನಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವೈಧ್ಯಕೀಯ ತತ್ವಜ್ಞಾನ]] [[ವರ್ಗ:ವಾಸ್ತವಿಕ ವ್ಯವಹಾರಿಕತೆ]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಯೋಗಶೀಲತೆ]] [[ವರ್ಗ:ತತ್ವಜ್ಞಾನ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸ್ಯಾಂಡರ್ ಪಿಯರ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]] 35cso8hp2m86ejsn59ixyx58u0tygeo 0 24264 1431475 1430359 2026-10-06T21:49:09Z InternetArchiveBot 69876 Add 1 book for [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಪರಿಶೀಲನಾರ್ಹತೆ]] (20261006sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 1431475 wikitext text/x-wiki {{About|the virus|information about the disease caused by the virus|ಸರ್ಪ ಸುತ್ತು}} {{Taxobox | color = violet | name = ''Herpes simplex virus'' | image = Herpes simplex virus TEM B82-0474 lores.jpg | image_caption = [[Transmission electron microscopy|TEM]] [[micrograph]] of a herpes simplex virus. | image_width = 240px | virus_group = i | familia = ''[[Herpesviridae]]'' | subfamilia = [[Alphaherpesvirinae]] | genus = ''[[Simplexvirus]]'' | subdivision_ranks = Species | subdivision = '''''Herpes simplex virus 1''''' (HWJ-1)<br /> '''''Herpes simplex virus 2''''' (HWJ-2) }} '''ಹರ್ಪೀಸ್‌ ಸಿಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ ವೈರಸ್‌ (Herpes simplex virus)''' '''1''' ಹಾಗೂ '''2''' ('''HSV-1''' ಮತ್ತು '''HSV-2''' ) ಇದನ್ನು '''ಹರ್ಪೀಸ್‌ ವೈರಸ್‌ 1''' ಹಾಗೂ '''2''' ('''HHV-1''' ಮತ್ತು '''-2''' ) ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಇವು ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಸೋಂಕು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಹರ್ಪೀಸ್‌ ವೈರಸ್‌ ಕುಟುಂಬ [[ಹರ್ಪೀಸ್‌ವೈರಿಡೇ (Herpesviridae)]]ನ ಎರಡು ಅಂಗಗಳಾಗಿವೆ.<ref name="Sherris">{{cite book| author = Ryan KJ, Ray CG (editors)| title = Sherris Medical Microbiology| url = https://archive.org/details/sherrismedicalmi0000unse_q1i3| edition = 4th| pages = [https://archive.org/details/sherrismedicalmi0000unse_q1i3/page/555 555]–62| publisher = McGraw Hill| year = 2004| isbn = 0-8385-8529-9 }}</ref> HSV-1 ಹಾಗೂ -2 ಎರಡೂ ಸಹ [[wiktionary:ubiquitous|ಎಲ್ಲೆಡೆ]]ಯೂ ಇರುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ [[ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]]ವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಸೋಂಕಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ವೈರಸ್ ಉತ್ಪಾದಿಸಿ [[ಪ್ರಸರಿಸಿದಾಗ]] ಈ ವೈರಸ್‌ಗಳು ಹರಡುತ್ತವೆ. [[ಚರ್ಮ]]ದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಬಾಯಿ, ತುಟಿಗಳು ಅಥವಾ ಜನನಾಂಗಗಳ [[ಲೋಳೆಪೊರೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ ನೀರು[[ಗುಳ್ಳೆ]]ಗಳುಂಟಾಗುವುದು ಹರ್ಪೀಸ್‌ ಸಿಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ ವೈರಸ್‌ [[ಸೋಂಕಿ]]ನ ರೋಗ-ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು.<ref name="Sherris" /> ಹರ್ಪೀಸ್‌ ರೋಗದ [[ಹಕ್ಕಳೆ]] ಲಕ್ಷಣದೊಂದಿಗೆ ಈ ಗುಳ್ಳೆಗಳು ಗುಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಆದರೂ, [[ನರಗಳಿಗೆ ಸೋಂಕುಂಟುಮಾಡುವ ಹಾಗೂ ನರಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸುವ ವೈರಸ್‌]]ಗಳಾಗಿ, HSV-1 ಹಾಗೂ -2 ವೈರಸ್‌ಗಳು, ''ಸುಪ್ತ'' ವಾಗಿ [[ನರ]]ಗಳ [[ಜೀವಕೋಶ]] ಕಾಯಗಳಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಅಡಗಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ, ವಾಹಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜೀವಿತಾವಧಿ ಶರೀರದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆರಂಭಿಕ ಅಥವಾ ''ಪ್ರಾಥಮಿಕ'' ಸೋಂಕಿನ ನಂತರ, ಕೆಲವು ಸೋಂಕಿತ ಜನರಿಗೆ ವೈರಸ್‌ನ ''ಪುನಃ ಸಕ್ರಿಯಾಕರಣ'', ಅಥವಾ ''ಏಕಾಏಕಿ ಆರಂಭ'' ಗಳು ಆಗೊಮ್ಮೆ ಈಗೊಮ್ಮೆ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಏಕಾಏಕಿ-ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ನರಜೀವಕೋಶದಲ್ಲಿನ ವೈರಸ್‌ ಸಕ್ರಿಯಗೊಂಡು, [[ನರತಂತು]]ವಿನ ಮೂಲಕ ಚರ್ಮದೆಡೆ ರವಾನೆಯಾಗಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿ ವೈರಸ್‌ ಪ್ರತಿರೂಪಣ(ನಕಲಾಗುವಿಕೆ) ಹಾಗೂ ಪ್ರಸರಣ(ಶೆಡ್ಡಿಂಗ್)ಸಂಭವಿಸಿ ಹೊಸ ಹುಣ್ಣುಗಳಾಗಬಹುದು.<ref>{{cite web | title=Herpes simplex | url=http://www.dermnetnz.org/viral/herpes-simplex.html | date=2006-09-16 | publisher=DermNet NZ&nbsp;— New Zealand Dermatological Society | accessdate=2006-10-15}}</ref> HSV ಸೋಂಕಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಗೊತ್ತಿರುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳ ಮೂಲಕ ವೈರಸ್‌ ಪ್ರಸರಣ ಮತ್ತು ಹರಡುವಿಕೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಬಹುದು. == ಹರಡುವಿಕೆ == {{Main|Herpes simplex}} ಸೋಂಕಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಚರ್ಮದಿಂದ ಅಥವಾ ಆಗಾಗ್ಗೆ [[ಲಾಲಾರಸ]]ದ ಅಥವಾ ಜನನಾಂಗಗಳ [[ಸ್ರವಿಸುವಿಕೆ]]ಯಿಂದ HSV-1 ಹಾಗೂ -2 ಒಂದೇ ಪ್ರಭೇದಗಳ ನಡುವೆ [[ಹರಡು]]ತ್ತವೆ. ಹುಣ್ಣುಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಹರಡುವಿಕೆಯು ಸಂಭವಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು. ಆದರೂ ಗೋಚರಿಸದ ವ್ರಣಗಳಲ್ಲಿಯೂ <ref name="pmid18156035">{{cite journal |author=Gupta R, Warren T, Wald A |title=Genital herpes |url=https://archive.org/details/lancet_december-22-2007-january-4-2008_370_9605/page/2127 |journal=Lancet |volume=370 |issue=9605 |pages=2127–37 |year=2007 |pmid=18156035 |doi=10.1016/S0140-6736(07)61908-4}}</ref> ಸಹ ವೈರಸ್‌ ಪ್ರಸರಣ ಮತ್ತು ಹರಡುವಿಕೆ ಸಾಧ್ಯ. ಬಹಳಷ್ಟು HSV-2 ಸೋಂಕುಗಳು ರೋಗ-ಲಕ್ಷಣಗಳಿಲ್ಲದ ಪ್ರಸರಣದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.<ref name="PMID_18186706" /> HSV-1 ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಾಲ್ಯಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಯಿಯ ಮೂಲಕ ರವಾನೆಯಾಗಬಹುದು, ಆದರೆ ಲೈಂಗಿಕವಾಗಿಯೂ ಪಸರಿಸಬಹುದು. HSV-2 ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಲೈಂಗಿಕವಾಗಿ ಹರಡುವ ಸೋಂಕು.<ref name="pmid18156035" /> ಎರಡೂ ವೈರಸ್‌ಗಳು ತಾಯಿಯಿಂದ ಶಿಶುವಿಗೆ ಜನನಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಅಥವಾ ಜನನದ ಸಮಯ [[ರವಾನೆ]]ಯಾಗಬಹುದು.<ref name="pmid19797284">{{cite journal |author=Corey L, Wald A |title=Maternal and Neonatal Herpes Simplex Virus Infections |journal=New England Journal of Medicine |volume=361 |issue=14 |pages=1376–85 |year=2009 |pmid=19797284 |doi=10.1056/NEJMra0807633 |pmc=2780322}}</ref> ತಾಯಿಗೆ ಯಾವುದೇ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಲೀ ಹೆರಿಗೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ತೆರೆದ ವ್ರಣಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಸೋಂಕಿನ ಅಪಾಯ ಕಡಿಮೆ. HSVಯ ಕೆಲವು ರೂಪಗಳು ಶಿಶುವಿಗೆ ಮಾರಣಾಂತಿಕವಾಗುವಷ್ಟು ಅಪಾಯಕಾರಿ<ref name="pmid17317423">{{cite journal |author=Kimberlin DW |title=Herpes simplex virus infections of the newborn |url=https://archive.org/details/sim_seminars-in-perinatology_2007-02_31_1/page/n22 |journal=Semin. Perinatol. |volume=31 |issue=1 |pages=19–25 |year=2007 |pmid=17317423 |doi=10.1053/j.semperi.2007.01.003}}</ref> ಏಕೆಂದರೆ ಶಿಶುವಿನ [[ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯು ಆಗಷ್ಟೇ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ಈ ವೈರಸ್‌ ವಿರುದ್ಧ ರಕ್ಷಣೆ ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಬಹುದು. ಇದರಿಂದಾಗಿ [[ಮೆದುಳಿನ ಉರಿಯೂತ(ಎನ್‌ಸಿಫಾಲಿಟಿಸ್)]] ಸಂಭವಿಸಿ ಮೆದುಳಿಗೆ ಹಾನಿಯಾಗಬಹುದು. HSVಯೊಂದಿಗಿನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸೋಂಕಿನಿಂದ ಸಂಭವಿಸುವ ರೋಗ-ಲಕ್ಷಣಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಂತರ ಸಂಭವಿಸುವ ಏಕಾಏಕಿ ಸಂಭವಕ್ಕಿಂತಲೂ ತೀವ್ರವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಶರೀರವು [[ಪ್ರತಿಕಾಯ]]ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲದಿರಬಹುದು. ಈ ಮೊದಲ ಏಕಾಏಕಿ-ಆರಂಭವು ಕಡಿಮೆ ಅಪಾಯದ (≈1%) [[ನಂಜಾಗದ ಮೆದುಳಿನ ಉರಿಯೂತ]] ಉಂಟಾಗಬಹುದು.<ref name="Sherris" /> == ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಜೀವವಿಜ್ಞಾನ == === ವೈರಸ್‌ನ ರಚನೆ === ಪ್ರಾಣಿ ಹರ್ಪೀಸ್‌ ವೈರಸ್‌ಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ಸಮಾನ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಹರ್ಪೀಸ್‌ ವೈರಸ್‌ಗಳ ರಚನೆಯು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಎರಡು-ತಂತುಗಳ, ರೇಖೀಯ [[DNA]] [[ಜಿನೊಮ್]]‌ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದು [[ಕ್ಯಾಪ್ಸಿಡ್‌ ವೈರಸ್‌ ಕೋಶ]] ಎಂಬ [[ವಿಂಶತಿಮುಖೀಯ]] ಪ್ರೊಟೀನ್‌ ಪಂಜರದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ.ಇದು ‌ [[ಆವರಣ]]ವೆಂಬ [[ಮೇದಸ್ಸಿನ ದ್ವಿಪದರ]]ದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುವರೆಯಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಆವರಣವು [[ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಹೊದಿಕೆ]]ಯ ಮೂಲಕ ಕ್ಯಾಪ್ಸಿಡ್‌ಗೆ ಜೋಡಣೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಣವನ್ನು [[ವೈರಿಯಾನ್]]‌ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="pmid16814597">{{cite journal |author=Mettenleiter TC, Klupp BG, Granzow H |title=Herpesvirus assembly: a tale of two membranes |journal=Curr. Opin. Microbiol. |volume=9 |issue=4 |pages=423–9 |year=2006 |pmid=16814597 |doi=10.1016/j.mib.2006.06.013}}</ref> HSV-1 ಮತ್ತು HSV-2 ಎರಡೂ ಅವುಗಳ ಜಿನೊಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ತಲಾ 74 ವಂಶವಾಹಿಗಳು (ಅಥವಾ ತೆರೆದು ಓದಬಹುದಾದ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳು (ಒಆರ್‌ಎಫ್‌ಗಳನ್ನು (ORF)) ಹೊಂದಿವೆ.<ref name="pmid16490275">{{cite journal |author=McGeoch DJ, Rixon FJ, Davison AJ |title=Topics in herpesvirus genomics and evolution |journal=Virus Res. |volume=117 |issue=1 |pages=90–104 |year=2006 |pmid=16490275 |doi=10.1016/j.virusres.2006.01.002}}</ref> ಆದರೂ ವಂಶವಾಹಿ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಕುರಿತು ಊಹಾಪೋಹದಲ್ಲಿ 94 ಭಾವಿಸಲಾದ ORFಗಳಲ್ಲಿ 84 ಅಪೂರ್ವ ಪ್ರೊಟೀನ್‌ ಸಾಂಕೇತಿಕರಣ ವಂಶವಾಹಿಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಬಲ್ಲದು.<ref name="pmid15266111">{{cite journal |author=Rajcáni J, Andrea V, Ingeborg R |title=Peculiarities of herpes simplex virus (HSV) transcription: an overview |journal=Virus Genes |volume=28 |issue=3 |pages=293–310 |year=2004 |pmid=15266111 |doi=10.1023/B:VIRU.0000025777.62826.92}}</ref> ಈ ವಂಶವಾಹಿಗಳು ಕ್ಯಾಪ್ಸಿಡ್‌, ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಹೊದಿಕೆ ಮತ್ತು ಆವರಣ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿರುವ ವಿವಿಧ ಪ್ರೋಟಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಕೇತರೂಪಗೊಳಿಸುತ್ತದಲ್ಲದೇ, ವೈರಸ್‌ನ ಪ್ರತಿರೂಪಣ ಮತ್ತು ಸೋಂಕನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ;ವಂಶವಾಹಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಳಗಿನ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ವಿವರಣೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ: HSV-1 ಹಾಗೂ HSV-2ರ ಜಿನೊಮ್‌ಗಳು ಬಹಳಷ್ಟು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದ್ದು, ಎರಡು ವಿಶಿಷ್ಟ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ: ದೀರ್ಘ ವಿಶಿಷ್ಟ ಭಾಗ (U_L) ಹಾಗೂ ಹ್ರಸ್ವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಭಾಗ (U_S). 74 ಜ್ಞಾತ ORFಗಳಲ್ಲಿ U_L 56 ವೈರಸ್‌ ವಂಶವಾಹಿಗಳು ಹಾಗೂ U_S ಕೇವಲ 12 ವಂಶವಾಹಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref name="pmid16490275" /> ಸೋಂಕಿತ ಜೀವಿಯ [[RNA ಪಾಲಿಮರೇಸ್‌ II]] HSV ವಂಶವಾಹಿಗಳ ನಕಲಾಗುವ ವೇಗವನ್ನು ವರ್ಧಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="pmid16490275" /> ''ಆರಂಭಿಕ'' ಹಾಗೂ ''ನಂತರ'' ದ ವೈರಸ್‌ನ ವಂಶವಾಹಿಗಳ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಪ್ರೊಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಕೇತಗೊಳಿಸುವ [[ತಕ್ಷಣದ ಆರಂಭಿಕ ವಂಶವಾಹಿಗಳು]], ಸೋಂಕು ತಗುಲಿದ ಕೂಡಲೆ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತವಾಗುವ ವಂಶವಾಹಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲು. [[DNA ಪ್ರತಿರೂಪಣ]]ದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿರುವ ಕಿಣ್ವಗಳ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ ಹಾಗೂ ಕೆಲವು [[ಆವರಣ]] [[ಗ್ಲೈಕೊಪ್ರೊಟೀನ್]]‌ಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲು ಆರಂಭಿಕ ವಂಶವಾಹಿಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ನಂತರದ ವಂಶವಾಹಿಗಳ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ವಂಶವಾಹಿಗಳ ಈ ಗುಂಪು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ವೈರಿಯಾನ್ ಕಣಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವ ಪ್ರೊಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಕೇತಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="pmid16490275" /> (U_L)ನಿಂದ ಐದು ಪ್ರೊಟೀನ್‌ಗಳು ವೈರಸ್‌ನ ಕ್ಯಾಪ್ಸಿಡ್‌ ರಚನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ: [[UL6]], UL18, UL35, UL38 ಹಾಗೂ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಯಾಪ್ಸಿಡ್‌ ಪ್ರೊಟೀನ್‌ UL19.<ref name="pmid16814597" /> {| class="wikitable" style="width:90%;float:centre;font-size:90%;margin-left:40px" |- | colspan="6" align="center" style="color:black;background:#ccccff"| '''HSV-1ರ ತೆರೆದ ಓದುವ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳು (ORFಗಳು)''' <ref name="pmid16490275" /><ref>ಸರ್ಚ್ ಇನ್ ಯೂನಿಟ್‌ಪ್ರಾಟ್ ನಾಲೇಜ್‌ಬೇಸ್(ಸ್ವಿಸ್-ಪ್ರಾಟ್ ಎಂಡ್(TrEMBL)) ಫಾರ್ (HHV1) ‌</ref> |- align="left" style="color:black;background:#ccccff" | width="25" | <small>'''ವಂಶವಾಹಿ''' </small> | width="130" | '''ಪ್ರೊಟೀನ್‌‌‌ - ಸಸಾರಜನಕ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥ''' | width="240" |<small>'''ಕ್ರಿಯೆ/ವಿವರ''' </small> | width="25" |<small>'''ವಂಶವಾಹಿ''' </small> | width="130" | '''ಪ್ರೊಟೀನ್‌‌‌''' | width="220" |<small>'''ಕ್ರಿಯೆ/ವಿವರ''' </small> |- | <small> [[UL1]] </small> | <small> [[ಗ್ಲೈಕೊಪ್ರೊಟೀನ್‌]] L [http://www.expasy.org/uniprot/P10185] </small> | <small>ಮೇಲ್ಪದರ ಮತ್ತು ಪೊರೆ</small> | | <small> [[UL38]] </small> | <small> UL38; VP19C [http://www.expasy.org/uniprot/P32888] </small> | <small>ಕ್ಯಾಪ್ಸಿಡ್‌ ಜೋಡಣೆ ಮತ್ತು DNA (DNA) ಪಕ್ವತೆ</small> |- | <small> [[UL2]] </small> | <small>UL2 [http://www.expasy.org/uniprot/P10186] </small> | <small>[[ಯುರೆಸಿಲ್‌-DNA ಗ್ಲೈಕೊಸೈಲೇಸ್‌]]</small> | | <small> [[UL39]] </small> | <small>UL39 [http://www.expasy.org/uniprot/P08543] </small> | <small>[[ರೈಬೊನೂಕ್ಲಿಯೊಟೈಡ್‌ ರಿಡಕ್ಟೇಸ್‌]] (ದೊಡ್ಡ ಉಪಘಟಕ) </small> |- | <small> [[UL3]] </small> | <small>UL3 [http://www.expasy.org/uniprot/P10187] </small> | <small>ತಿಳಿದಿಲ್ಲ</small> | | <small> [[UL40]] </small> | <small>UL40 [http://www.expasy.org/uniprot/P06474] </small> | <small>ರೈಬೊನೂಕ್ಲಿಯೊಟೈಡ್‌ ರಿಡಕ್ಟೇಸ್‌ (ಚಿಕ್ಕ ಉಪಘಟಕ)</small> |- | <small> [[UL4]] </small> | <small>UL4 [http://www.expasy.org/uniprot/P10188] </small> | <small>ತಿಳಿದಿಲ್ಲ</small> | | <small> [[UL41]] </small> | <small>UL41; VHS [http://www.expasy.org/uniprot/P10225] </small> | <small>ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಹೊದಿಕೆ ಪ್ರೊಟೀನ್‌; ವೈರಿಯಾನ್‌ ವಾಹಕ ನಿರೋಧನ<ref name="pmid12083325">{{cite journal |author=Matis J, Kúdelová M |title=Early shutoff of host protein synthesis in cells infected with herpes simplex viruses |journal=Acta Virol. |volume=45 |issue=5–6 |pages=269–77 |year=2001 |pmid=12083325 |doi=}}</ref></small> |- | <small>[[UL5]] </small> | <small>UL5 [http://www.expasy.org/uniprot/Q2MGV2] </small> | <small> [[DNA ಪ್ರತಿರೂಪಣ]]</small> | | <small> [[UL42]] </small> | <small>UL42 [http://www.expasy.org/uniprot/Q4H1G9] </small> | <small>[[DNA ಪಾಲಿಮರೇಸ್‌]] ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಅಂಶ</small> |- | <small> [[UL6]] </small> | <small>UL6 [http://www.expasy.org/uniprot/P10190] </small> | <small>DNAಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್</small> | | <small> [[UL43]] </small> | <small>UL43 [http://www.expasy.org/uniprot/P10227] </small> | <small>ಪೊರೆಯ ಪ್ರೊಟೀನ್‌</small> |- | <small> [[UL7]] </small> | <small>UL7 [http://www.expasy.org/uniprot/P10190] </small> | <small>ವೈರಿಯಾನ್‌ ಪಕ್ವತೆ</small> | | <small> [[UL44]] </small> | <small>ಗ್ಲೈಕೊಪ್ರೊಟೀನ್‌ C [http://www.expasy.org/uniprot/P10228] </small> | <small>ಮೇಲ್ಪದರ ಮತ್ತು ಪೊರೆ</small> |- | <small>[[UL8]] </small> | <small>UL8 [http://www.expasy.org/uniprot/P10192] </small> | <small>[[DNA ಹೆಲಿಕೇಸ್‌]]/[[ಪ್ರೈಮೇಸ್‌]] ಸಂಕೀರ್ಣ-ಸಂಬಂಧಿತ ಪ್ರೊಟೀನ್‌</small> | | <small> [[UL45]] </small> | <small>UL45 [http://www.expasy.org/uniprot/P10229] </small> | <small>ಪೊರೆ ಪ್ರೊಟೀನ್‌; C-ಟೈಪ್‌ ಲೆಕ್ಟಿನ್‌<ref name="pmid18256535">{{cite journal |author=Wyrwicz LS, Ginalski K, Rychlewski L |title=HSV-1 UL45 encodes a carbohydrate binding C-type lectin protein |journal=Cell Cycle |volume=7 |issue=2 |pages= 269–71|year=2007 |pmid=18256535 |doi=10.4161/cc.7.2.5324}}</ref></small> |- | <small>[[UL9]] </small> | <small>UL9 [http://www.expasy.org/uniprot/P10193] </small> | <small>[[ಪ್ರತಿರೂಪಣ ಮೂಲ]]-ಬೈಂಡಿಂಗ್‌ ಪ್ರೊಟೀನ್‌</small> | | <small> [[UL46]] </small> | VP11/12 <small> [http://www.expasy.org/uniprot/P08314] </small> | <small>ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಹೊದಿಕೆ ಪ್ರೊಟೀನ್‌ಗಳು</small> |- | <small> [[UL10]] </small> | <small>ಗ್ಲೈಕೊಪ್ರೊಟೀನ್‌ M [http://www.expasy.org/uniprot/P04288] </small> | <small>ಮೇಲ್ಪದರ ಮತ್ತು ಪೊರೆ</small> | | <small> [[UL47]] </small> | <small>UL47; VP13/14 [http://www.expasy.org/uniprot/P10231] </small> | <small>ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಹೊದಿಕೆ ಪ್ರೊಟೀನ್‌</small> |- | <small> [[UL11]] </small> | <small>UL11 [http://www.expasy.org/uniprot/P04289] </small> | <small>ವೈರಿಯಾನ್‌ ನಿರ್ಗಮನ ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢೀಯ ಹೊದಿಕೆ</small> | <small> [[UL48]] </small> | <small>VP16 (ಆಲ್ಫಾ-TIF) [http://www.expasy.org/uniprot/P04486] </small> | <small>ವೈರಿಯಾನ್‌ ಪಕ್ವತೆ; ಜೀವಕೋಶೀಯ ನಕಲು ಕಾರಕಗಳಾದ ಆಕ್ಟ್‌-1 ಮತ್ತು ಹೆಚ್‌ಸಿಎಫ್‌ ಒಂದಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸುವುದರ ಮೂಲಕ [[IEG]]ಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು ^5'TAATGARAT^3'ಗೆ ಬದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.</small> |- | <small> [[UL12]] </small> | <small>UL12 [http://www.expasy.org/uniprot/Q68978] </small> | <small>[[ಆಲ್ಕಾಲೀನ್‌]] [[ಎಕ್ಸೊನೂಕ್ಲಿಯೇಸ್‌]]</small> | | <small> [[UL49]] </small> | <small>UL49A [http://www.expasy.org/uniprot/O09800] </small> | <small>ಹೊದಿಕೆ ಪ್ರೊಟೀನ್‌</small> |- | <small> [[UL13]] </small> | <small>UL13 [http://www.expasy.org/uniprot/Q9QNF2] </small> | <small>[[ಸೆರೀನ್‌]]-[[ಥ್ರಿಯೊನೀನ್‌]] [[ಪ್ರೊಟೀನ್‌ ಕೈನೇಸ್‌]]</small> | | <small>[[UL50]] </small> | <small>UL50 [http://www.expasy.org/uniprot/P10234] </small> | <small>[[dUTP ಡೈಫೊಸ್ಫೇಟೇಸ್‌]]</small> |- | <small> [[UL14]] </small> | <small>UL14 [http://www.expasy.org/uniprot/P04291] </small> | <small>[[ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಹೊದಿಕೆ]] ಪ್ರೊಟೀನ್‌</small> | | <small> [[UL51]] </small> | <small>UL51 [http://www.expasy.org/uniprot/P10234] </small> | <small>ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಹೊದಿಕೆ ಪ್ರೊಟೀನ್‌</small> |- | <small> [[UL15]] </small> | <small>[[ಟರ್ಮಿನೇಸ್‌]] [http://www.expasy.org/uniprot/P04295] </small> | <small>DNAನ ಸಂಸ್ಕರಣ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್</small> | | <small>[[UL52]] </small> | <small>UL52 [http://www.expasy.org/uniprot/P10236] </small> | <small>DNA ಹೆಲಿಕೇಸ್‌/ಪ್ರೈಮೇಸ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ ಪ್ರೊಟೀನ್‌</small> |- | <small> [[UL16]] </small> | <small>UL16 [http://www.expasy.org/uniprot/P10200] </small> | <small>ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಹೊದಿಕೆ ಪ್ರೊಟೀನ್‌</small> | | <small>[[UL53]] </small> | <small>ಗ್ಲೈಕೊಪ್ರೊಟೀನ್‌ K [http://www.expasy.org/uniprot/P68333] </small> | <small>ಮೇಲ್ಪದರ ಮತ್ತು ಪೊರೆ</small> |- | <small> [[UL17]] </small> | <small>UL17 [http://www.expasy.org/uniprot/P10201] </small> | <small>DNA ಸಂಸ್ಕರಣ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್</small> | | <small>[[UL54]] </small> | <small>IE63; ICP27 [http://www.expasy.org/uniprot/P10238] </small> | <small>ನಕಲು ನಿಯಂತ್ರಣ</small> |- | <small> [[UL18]] </small> | <small>VP23 [http://www.expasy.org/uniprot/P10202] </small> | <small>[[ಕ್ಯಾಪ್ಸಿಡ್‌]] ಪ್ರೊಟೀನ್‌</small> | | <small>[[UL55]] </small> | <small>UL55 [http://www.expasy.org/uniprot/P10239] </small> | <small>ತಿಳಿದಿಲ್ಲ</small> |- | <small> [[UL19]] </small> | <small>VP5 [http://www.expasy.org/uniprot/P06491] </small> | <small>ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಯಾಪ್ಸಿಡ್‌ ಪ್ರೊಟೀನ್‌</small> | | <small>[[UL56]] </small> | <small>UL56 [http://www.expasy.org/uniprot/P10240] </small> | <small>ತಿಳಿದಿಲ್ಲ</small> |- | <small> [[UL20]] </small> | <small>UL20 [http://www.expasy.org/uniprot/P10204] </small> | <small>ಪೊರೆ ಪ್ರೊಟೀನ್‌</small> | | <small>[[US1]] </small> | <small>ICP22; IE68 [http://www.expasy.org/uniprot/P04485] </small> | <small>ವೈರಸ್‌ನ ಪ್ರತಿರೂಪಣ</small> |- | <small> [[UL21]] </small> | <small>UL21 [http://www.expasy.org/uniprot/P10205] </small> | <small>ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಹೊದಿಕೆ ಪ್ರೊಟೀನ್‌<ref name="pmid16014918">{{cite journal |author=Vittone V, Diefenbach E, Triffett D, Douglas MW, Cunningham AL, Diefenbach RJ |title=Determination of interactions between tegument proteins of herpes simplex virus type 1 |journal=J. Virol. |volume=79 |issue=15 |pages=9566–71 |year=2005 |pmid=16014918 |doi=10.1128/JVI.79.15.9566-9571.2005 |pmc=1181608}}</ref></small> | | <small>[[US2]] </small> | <small>US2 [http://www.expasy.org/uniprot/P06485] </small> | <small>ತಿಳಿದಿಲ್ಲ</small> |- | <small> [[UL22]] </small> | <small>ಗ್ಲೈಕೊಪ್ರೊಟೀನ್‌ H [http://www.expasy.org/uniprot/P06477] </small> | <small>ಮೇಲ್ಪದರ ಮತ್ತು ಪೊರೆ</small> | | <small>[[US3]] </small> | <small>US3 [http://www.expasy.org/uniprot/P04413] </small> | <small>ಸೆರೀನ್‌/ಥ್ರಿಯೊನೀನ್‌-ಪ್ರೊಟೀನ್‌ ಕೈನೇಸ್‌</small> |- | <small>[[UL23]] </small> | <small>[[Thymidine kinase]] [http://www.expasy.org/uniprot/O55259] </small> | <small> DNA ಪ್ರತಿರೂಪಣಕ್ಕೆ ಹೊರಅಂಚು</small> | | <small>[[US4]] </small> | <small>ಗ್ಲೈಕೊಪ್ರೊಟೀನ್‌ G [http://www.expasy.org/uniprot/P06484] </small> | <small>ಮೇಲ್ಪದರ ಮತ್ತು ಪೊರೆ</small> |- | <small>[[UL24]] </small> | <small>UL24 [http://www.expasy.org/uniprot/P10208] </small> | <small>ತಿಳಿದಿಲ್ಲ</small> | | <small>[[US5]] </small> | <small>ಗ್ಲೈಕೊಪ್ರೊಟೀನ್‌ J [http://www.expasy.org/uniprot/P06480] </small> | <small>ಮೇಲ್ಪದರ ಮತ್ತು ಪೊರೆ</small> |- | <small> [[UL25]] </small> | <small>UL25 [http://www.expasy.org/uniprot/P10209] </small> | <small>DNA ಸಂಸ್ಕರಣ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್</small> | | <small>[[US6]] </small> | <small>ಗ್ಲೈಕೊಪ್ರೊಟೀನ್‌ D [http://www.expasy.org/uniprot/A1Z0Q5] </small> | <small>ಮೇಲ್ಪದರ ಮತ್ತು ಪೊರೆ</small> |- | <small> [[UL26]] </small> | <small>P40; VP24; VP22A [http://www.expasy.org/uniprot/P10210] </small> | <small>ಕ್ಯಾಪ್ಸಿಡ್‌ ಪ್ರೊಟೀನ್‌</small> | | <small>[[US7]] </small> | <small>ಗ್ಲೈಕೊಪ್ರೊಟೀನ್‌ I [http://www.expasy.org/uniprot/P06487] </small> | <small>ಮೇಲ್ಪದರ ಮತ್ತು ಪೊರೆ</small> |- | <small> [[UL27]] </small> | <small>ಗ್ಲೈಕೊಪ್ರೊಟೀನ್‌ B [http://www.expasy.org/uniprot/A1Z0P5] </small> | <small>ಮೇಲ್ಪದರ ಮತ್ತು ಪೊರೆ</small> | | <small>[[US8]] </small> | <small>ಗ್ಲೈಕೊಪ್ರೊಟೀನ್‌ E [http://www.expasy.org/uniprot/Q703F0] </small> | <small>ಮೇಲ್ಪದರ ಮತ್ತು ಪೊರೆ</small> |- | <small> [[UL28]] </small> | <small>ICP18.5 [http://www.expasy.org/uniprot/P10212] </small> | <small>DNA ಸಂಸ್ಕರಣ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್</small> | | <small>[[US9]] </small> | <small>US9 [http://www.expasy.org/uniprot/P06481] </small> | <small>ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಹೊದಿಕೆ ಪ್ರೊಟೀನ್‌</small> |- | <small> [[UL29]] </small> | <small>UL29 [http://www.expasy.org/uniprot/Q2MGU6] </small> | <small>ಪ್ರಮುಖ DNA-ಬಂಧಿತ ಪ್ರೊಟೀನ್‌</small> | | <small>[[US10]] </small> | <small>US10 [http://www.expasy.org/uniprot/P06486] </small> | <small>ಕ್ಯಾಪ್ಸಿಡ್‌/ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಹೊದಿಕೆ ಪ್ರೊಟೀನ್‌</small> |- | <small> [[UL30]] </small> | <small>[[DNA ಪಾಲಿಮರೇಸ್‌ |DNA ಪಾಲಿಮರೇಸ್‌ [http://www.expasy.org/uniprot/Q4ACM2 ]]] </small> | <small>DNA ಪ್ರತಿರೂಪಣ</small> | | <small>[[US11]] </small> | <small>US11; Vmw21 [http://www.expasy.org/uniprot/P56958] </small> | <small>DNA ಮತ್ತು ರಣ/ನ್ನು ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ.</small> |- | <small> [[UL31]] </small> | <small>UL31 [http://www.expasy.org/uniprot/Q25BX0] </small> | <small>ಬೈಜಿಕ ಮಾತೃಕೆ ಪ್ರೊಟೀನ್‌</small> | | <small>[[US12]] </small> | <small>ICP47; IE12 [http://www.expasy.org/uniprot/P03170] </small> | <small>[[TAP]]ಗೆ ಪ್ರತಿಜನಕವು ಬಂಧಿತವಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದರ ಮೂಲಕ [[MHC class I]] ಹಾದಿಯನ್ನು ನಿರೋಧಿಸುತ್ತದೆ. </small> |- | <small> [[UL32]] </small> | <small>UL32 [http://www.expasy.org/uniprot/P10216] </small> | <small>[[ಹೊದಿಕೆ]] [[ಗ್ಲೈಕೊಪ್ರೊಟೀನ್‌]]</small> | | <small>[[RS1]] </small> | <small>ICP4; IE175 [http://www.expasy.org/uniprot/P08392] </small> | <small>ವಂಶವಾಹಿ ನಕಲನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. </small> |- | <small> [[UL33]] </small> | <small>UL33 [http://www.expasy.org/uniprot/P10217] </small> | <small>DNA ಸಂಸ್ಕರಣ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್</small> | | <small>[[ICP0]] </small> | <small>ICP0; IE110; α0 [http://www.expasy.org/uniprot/P08393] </small> | <small>ವೈರಸ್‌ನ ವಂಶವಾಹಿ ನಕಲನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಹಾಗೂ [[ಇಂಟರ್ಫರಾನ್]]‌ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುವ E3 [[ಉಬಿಕ್ವಿಟಿನ್]]‌ ಲೈಗೇಸ್‌</small> |- | <small> [[UL34]] </small> | <small>UL34 [http://www.expasy.org/uniprot/P10218] </small> | <small>ಆಂತರಿಕ ಬೈಜಿಕ ಪೊರೆ ಪ್ರೊಟೀನ್‌</small> | | <small>[[LRP1]] </small> | <small>LRP1 [http://www.expasy.org/uniprot/P17588] </small> | <small>ಸುಪ್ತತೆ-ಸಂಬಂಧಿತ ಪ್ರೊಟೀನ್‌</small> |- | <small> [[UL35]] </small> | <small>VP26 [http://www.expasy.org/uniprot/P10219] </small> | <small>ಕ್ಯಾಪ್ಸಿಡ್‌ ಪ್ರೊಟೀನ್‌</small> | | <small>[[LRP2]] </small> | <small>LRP2 [http://www.expasy.org/uniprot/P17589] </small> | <small>ಸುಪ್ತತೆ-ಸಂಬಂಧಿತ ಪ್ರೊಟೀನ್‌</small> |- | <small> [[UL36]] </small> | <small>UL36 [http://www.expasy.org/uniprot/P10220] </small> | <small>ದೊಡ್ಡ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಹೊದಿಕೆ ಪ್ರೊಟೀನ್‌</small> | | <small>[[RL1]] </small> | <small>RL1; ICP34.5 [http://www.expasy.org/uniprot/O12396] </small> | <small>ನರ-ವೈರಾಣು ಕಾರಕ </small><small>eIF4aಯನ್ನು ಡಿ-ಫಾಸ್ಫೊರಿಲೇಟ್‌ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ [[PKR]]ಗೆ ವಿರೋಧಕವಾಗುತ್ತದೆ. </small> |- | | <small>[[UL37]] </small> | <small>UL37 [http://www.expasy.org/uniprot/P10216] </small> | <small>ಕ್ಯಾಪ್ಸಿಡ್‌ ಜೋಡಣೆ</small> | | <small>[[LAT]] </small> | <small>ಯವುದೂ ಇಲ್ಲ [http://www.expasy.org/uniprot/Q69079] </small> | <small>ಸುಪ್ತತೆ-ಸಂಬಂಧಿತ ನಕಲು</small> |} === ಜೀವಕೋಶೀಯ ಪ್ರವೇಶ === ಪೋಷಕ ಜೀವಿಯ ಜೀವಕೋಶದೊಳಗೆ HSVಯ ಪ್ರವೇಶವು, ಪೋಷಕ ಜೀವಕೋಶದ ಮೇಲ್ಪದರದಲ್ಲಿರುವ [[ಗ್ರಾಹಿ]]ಗಳೊಂದಿಗೆ ಆವರಣದ ವೈರಸ್‌ನ ಮೇಲ್ಪದರದಲ್ಲಿರುವ ಹಲವು [[ಗ್ಲೈಕೊಪ್ರೊಟೀನ್]]‌ಗಳ ಪರಸ್ಪಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ವೈರಸ್‌ ಕಣವನ್ನು ಆವರಿಸಿರುವ ಆವರಣವು ಜೀವಕೋಶದ ಮೇಲ್ಪದರದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗ್ರಾಹಿಗಳಿಗೆ ಬಂಧಿತವಾದಾಗ, ವಾಹಕದ ಜೀವಕೋಶ ಪೊರೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡು, ಒಂದು ''ರಂಧ್ರ'' ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ರಂಧ್ರದ ಮೂಲಕ ವೈರಸ್‌ ಪೋಷಕ ಜೀವಿಯ ಜೀವಕೋಶವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ.HSV ಪ್ರವೇಶದ ಅನುಕ್ರಮ-ಹಂತಗಳು [[ಇತರೆ ವೈರಸ್‌ಗಳಿಗೆ]] ಸದೃಶವಾಗಿದೆ. ಮೊದಲಿಗೆ, ವೈರಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪೂರಕ ಗ್ರಾಹಿಗಳು ಹಾಗೂ ಜೀವಕೋಶದ ಮೇಲ್ಪದರವು ವೈರಸ್‌ ಹಾಗೂ ಜೀವಕೋಶದ ಪೊರೆಗಳನ್ನು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ತರುತ್ತವೆ. ಮಧ್ಯಂತರ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಎರಡೂ ಪೊರೆಗಳು ವಿಲೀನವಾಗಿ, ''ಅರೆ-ವಿಲೀನ ಸ್ಥಿತಿ'' ಯುಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಸ್ಥಿರ ''ಪ್ರವೇಶ ರಂಧ್ರ'' ವುಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಮೂಲಕ ವೈರಸ್‌ನ ಹೊದಿಕೆಯ ಅಂಶಗಳು ಪೋಷಕ ಜೀವಕೋಶದೊಳಗೆ ರವಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Subramanian_17299053">{{cite journal |author=Subramanian RP, Geraghty RJ |title=Herpes simplex virus type 1 mediates fusion through a hemifusion intermediate by sequential activity of glycoproteins D, H, L, and B |journal=Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. |volume=104 |issue=8 |pages=2903–8 |year=2007 |pmid=17299053 |doi=10.1073/pnas.0608374104 |doi-access=free |pmc=1815279|bibcode=2007PNAS..104.2903S }}</ref> ಹರ್ಪೀಸ್‌ ವೈರಸ್‌ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ, ಗ್ಲೈಕೊಪ್ರೊಟೀನ್‌ C (gC) ಎನ್ನಲಾದ ವೈರಸ್‌ನ ಆವರಣ ಗ್ಲೈಕೊಪ್ರೊಟೀನ್‌, [[ಹೆಪಾರಾನ್‌ ಸಲ್ಫೇಟ್‌]] ಎಂಬ ಜೀವಕೋಶ ಮೇಲ್ಪದರ ಕಣಕ್ಕೆ ಬಂಧಿತವಾದಾಗ, ಆರಂಭಿಕ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಗ್ಲೈಕೊಪ್ರೊಟೀನ್‌ D (gD) ಎನ್ನಲಾದ ಎರಡನೆಯ ಗ್ಲೈಕೊಪ್ರೊಟೀನ್ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ [http://www3.interscience.wiley.com/cgi-bin/fulltext/122668866/PDFSTART ಮೂರು]{{dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಜ್ಞಾತ ಪ್ರವೇಶ ಗ್ರಾಹಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕೆ ಬಂಧಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹರ್ಪೀಸ್‌ವೈರಸ್‌ ಪ್ರವೇಶ ಮಧ್ಯಸ್ಥಕ ([[HVEM]]), [[ನೆಕ್ಟಿನ್‌]]-1 ಹಾಗೂ 3-O ಸಲ್ಫೇಟೆಡ್‌ ಹೆಪಾರಾನ್‌ ಸಲ್ಫೇಟ್‌ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಗ್ರಾಹಿಯು ವಾಹಕ ಜೀವಕೋಶಕ್ಕೆ ದೃಢ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಿರ ಬೆಸೆಯುವಿಕೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಪೊರೆಯ ಮೇಲ್ಪದರಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಸಾಮೀಪ್ಯಕ್ಕೆ ಒಯ್ದು, ವೈರಸ್‌ನ ಹೊದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಧಿತವಾಗಿರುವ ಇತರೆ ಗ್ಲೈಕೊಪ್ರೊಟೀನ್‌ಗಳು, ಇತರೆ ಜೀವಕೋಶ ಮೇಲ್ಪದರ ಕಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. HVEMಗೆ ಒಮ್ಮೆ ಬಂಧಿತವಾದಾಗ, gD ತನ್ನ ರಚನಾಕ್ರಮವನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸಿಕೊಂಡು, ವೈರಸ್‌ ಗ್ಲೈಕೊಪ್ರೊಟೀನ್‌ಗಳಾದ H (gH) ಹಾಗೂ L (gL) ಒಂದಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಒಂದು ಸಂಕೀರ್ಣದ ರಚನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪೊರೆ ಪ್ರೊಟೀನ್‌ಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಸಮ-ಬೆಸುಗೆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ. ನಂತರ, gH/gL ಸಂಕೀರ್ಣದೊಂದಿಗೆ gBಯ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯು ವೈರ್ಸ್‌ನ ಕ್ಯಾಪ್ಸಿಡ್‌ಗಾಗಿ ಒಂದು ಪ್ರವೇಶ ರಂಧ್ರ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Subramanian_17299053" /> ಪೋಷಕ ಜೀವಕೋಶದ ಮೇಲ್ಪದರದಲ್ಲಿ ಗ್ಲೈಕೊಪ್ರೊಟೀನ್ B [[ಗ್ಲೈಕೊಸಾಮಿನೊಗ್ಲೈಕ್ಯಾನ್‌]]‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. === ತಳೀಯ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು === ವೈರಸ್‌ನ ಕ್ಯಾಪ್ಸಿಡ್‌ ಜೀವಕೋಶೀಯ ಸೈಟೊಪ್ಲಾಸ್ಮ್‌ ಹೊಕ್ಕ ನಂತರ, [[ಜೀವಕೋಶದ ಬೀಜಕಣ]]ಕ್ಕೆ ಇದು ರವಾನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ''ಬೈಜಿಕ ಪ್ರವೇಶ ರಂಧ್ರ'' ದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಬೀಜಕಣಕ್ಕೆ ಅಂಟಿದ ನಂತರ, ಕ್ಯಾಪ್ಸಿಡ್‌ ತನ್ನ ಕ್ಯಾಪ್ಸಿಡ್‌ ''ದ್ವಾರ'' ದ ಮೂಲಕ ತನ್ನ DNA ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊರನೂಕುತ್ತದೆ. ಉಂಗುರಾಕಾರದಲ್ಲಿ ರಚನೆಯಾಗಿರುವ, UL6 ಎಂಬ ಪೋರ್ಟಲ್ ಪ್ರೊಟೀನ್‌ನ ಹನ್ನೆರಡು ಪ್ರತಿಗಳಿಂದಾಗಿ‌ ಕ್ಯಾಪ್ಸಿಡ್‌ ಪೋರ್ಟಲ್ ರಚನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಅಂಟಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ಈ ಪ್ರೊಟೀನ್‌ಗಳು ಅಮೈನೊ ಆಮ್ಲಗಳ [[ಲ್ಯೂಸಿನ್‌ ಝಿಪ್ಪರ್‌]] ಅನುಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref name="pmid17188319">{{cite journal|title=Visualization of the herpes simplex virus portal in situ by cryo-electron tomography|author=Cardone G, Winkler DC, Trus BL, Cheng N, Heuser JE, Newcomb WW, Brown JC, Steven AC|journal=Virology|date=May 2007 | year=2007|volume=361|issue=2|pmid=17188319|pages=426–34|doi=10.1016/j.virol.2006.10.047|pmc=1930166}}</ref> ಪ್ರತಿಯೊಂದು [[ವಿಂಶತಿಮುಖಿ]] ಕ್ಯಾಪ್ಸಿಡ್‌ ಒಂದು [[ವರ್ಟೆಕ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ರಂಧ್ರವೊಂದನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref name="pmid15507654">{{cite journal|pmid=15507654|title=Structure and polymorphism of the UL6 portal protein of herpes simplex virus type 1|author=Trus BL, Cheng N, Newcomb WW, Homa FL, Brown JC, Steven AC|journal=Journal of Virology|year=2004 | date=November 2004|volume=78|issue=22|pages=12668–71|doi=10.1128/JVI.78.22.12668-12671.2004|pmc=525097}}</ref><ref name="Nellissery_2007">{{cite journal|journal=Journal Virology|date=2007-06-20|title=A putative leucine zipper within the HSV-1 UL6 protein is required for portal ring formation|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-virology_2007-09_81_17/page/8868|author=Nellissery JK, Szczepaniak R, Lamberti C, Weller SK|pmid=17581990|volume=81|issue=17|pages=8868–77|doi=10.1128/JVI.00739-07|pmc=1951442}}</ref> ಒಂದು ರೇಖೀಯ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ DNA ಕ್ಯಾಪ್ಸಿಡ್‌ನಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="pmid17540405">{{cite journal |author=Newcomb WW, Booy FP, Brown JC |title=Uncoating the herpes simplex virus genome |journal=J. Mol. Biol. |volume=370 |issue=4 |pages=633–42 |year=2007 |pmid=17540405 |doi=10.1016/j.jmb.2007.05.023 |pmc=1975772}}</ref> === ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣೆಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ === ಜೀವಕೋಶ ಮೇಲ್ಪದರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಜನಕದ MHCಕ್ಲ್ಯಾಸ್‌ 1 ನಿರೂಪಣೆಯ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶದೊಂದಿಗೆ, HSV ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. HSV ICP-47 <ref>ಅಬ್ಬಾಸ್‌ ಎಟ್ ಆಲ್ (2009) ಸೆಲ್ಯುಲರ್‌ ಅಂಡ್‌ ಮಾಲೆಕ್ಯೂಲರ್‌ ಇಮ್ಯೂನೊಲಜಿ, ಎಲ್ಸೆವಿಯರ್‌ ಇಂಕ್.</ref> ಸ್ರವಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಟಿಎಪಿ ರವಾನಕವನ್ನು ಅಡ್ಡಪಡಿಸಿ ಈ ಕಾರ್ಯ ಸಾಧಿಸುತ್ತದೆ. ಗಾಲ್ಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ರವಾನೆಯಾಗಿ ಜೀವಕೋಶ ಮೇಲ್ಪದರದಲ್ಲಿ [[CD8+ CTLs]] ಇಂದ ಗುರುತಿಸುವ ಮುಂಚೆ, ಟಿಎಪಿ ಎಮ್‌ಹೆಚ್‌ಸಿ ಕ್ಲ್ಯಾಸ್‌ 1 ಕಣದ ದೃಢತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ICP-47 ಈ ದೃಢತೆಯನ್ನು ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತಗೊಳಿಸಿ, CTL ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಗಾಗಿ ಸೈಟೊಸೊಲಿಕ್‌ ಪ್ರೊಟೀನ್‌ಗಳ ಸೆರೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ CTL ನಾಶವಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುತ್ತದೆ. === ಪ್ರತಿರೂಪಣ === [[ಚಿತ್ರ:Herpes simplex virus pap test.jpg|thumb|right|HSV (ಮಲ್ಟಿ-ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೇಷನ್‌, ಗ್ರೌಂಡ್‌ ಗ್ಲಾಸ್‌ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟಿನ್‌) ವೈರಾಣು ಸೈಟೊಪಾಥಿಕ್‌ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವ ಮೈಕ್ರೊಗ್ರ್ಯಾಫ್‌.]] ಜೀವಕೋಶ ಸೋಂಕಾದ ನಂತರ, ''ತಕ್ಷಣ-ಆರಂಭಿಕ'', ''ಆರಂಭಿಕ'' ಹಾಗೂ ''ನಂತರ'' ಎನ್ನಲಾದ ಹರ್ಪೀಸ್ ವೈರಸ್‌ ಪ್ರೊಟೀನ್‌ಗಳು ಉತ್ಪಾದಿತವಾಗುತ್ತವೆ. ಕಪೋಸಿಸ್‌ ಸಾರ್ಕೊಮಾ-ಸಂಬಂಧಿತ ಹರ್ಪೀಸ್‌ವೈರಸ್‌ ಎಂಬ ಹರ್ಪೀಸ್‌ ವೈರಸ್‌ ಕುಟುಂಬದ ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಗದ ಮೇಲೆ [[ಫ್ಲೋ ಸಿಟೊಮೆಟ್ರಿ]] ಬಳಸಿ ನಡೆಸಲಾದ ಸಂಶೋಧನೆಯು, ''ವಿಳಂಬಿತ-ನಂತರ'' ಎನ್ನಲಾದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ [[ಲೈಟಿಕ್‌ ಹಂತ]]ದ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="PMID_17005685">{{cite journal |author=Adang LA, Parsons CH, Kedes DH |title=Asynchronous progression through the lytic cascade and variations in intracellular viral loads revealed by high-throughput single-cell analysis of Kaposi's sarcoma-associated herpesvirus infection |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-virology_2006-10_80_20/page/10073 |journal=J. Virol. |volume=80 |issue=20 |pages=10073–82 |year=2006 |pmid=17005685 |doi=10.1128/JVI.01156-06 |pmc=1617294}}</ref> ''ನಂತರದ ಲೈಟಿಕ್‌ ಹಂತ'' ದಂತಹ ಈ ಲೈಟಿಕ್‌ ಸೋಂಕಿನ ಈ ಹಂತಗಳು ಸುಪ್ತ ಹಂತಕ್ಕಿಂತಲೂ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ. HSV-1 ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ, ಸುಪ್ತಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪ್ರೊಟೀನ್‌ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವುಗಳು ಲೈಟಿಕ್‌ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ನಕಲಾದ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರೊಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ವೈರಸ್‌ನ ತಳೀಯ ಪ್ರತಿರೂಪಣ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೀವಕೋಶವನ್ನು ಹೊಕ್ಕಾಗ, α-TIF ಪ್ರೊಟೀನ್‌ ವೈರಸ್‌ನ ಕಣದೊಡನೆ ಜೋಡಿಯಾಗಿ, ಕೂಡಲೇ [[ಆರಂಭಿಕ]] [[ನಕಲು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ]]ಯಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ವೈರಿಯಾನ್‌ ವಾಹಕ ನಿರೋಧಕ (VHS ಅಥವಾ UL41) ವೈರಸ್‌ ಪ್ರತಿರೂಪಣಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.<ref name="pmid12083325" /> ಈ ಕಿಣ್ವವು ವಾಹಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರೊಟೀನ್‌ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ವಾಹಕದ [[mRNA]]ನ್ನು ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತಗೊಳಿಸಿ, ವೈರಸ್‌ನ ಪ್ರತಿರೂಪಣಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ವೈರಸ್‌ ಪ್ರೊಟೀನ್‌ಗಳ ವಂಶವಾಹಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ವೈರಸ್‌ ಜಿನೊಮ್‌ ಕೂಡಲೇ ಬೀಜಕಣದತ್ತ ಸಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ವಿಹೆಚ್‌ಎಸ್‌ ಪ್ರೊಟೀನ್‌ ಸೈಟೊಪ್ಲಾಸ್ಮ್‌ನಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="pmid16940547">{{cite journal |author=Taddeo B, Roizman B |title=The virion host shutoff protein (UL41) of herpes simplex virus 1 is an endoribonuclease with a substrate specificity similar to that of RNase A |journal=J. Virol. |volume=80 |issue=18 |pages=9341–5 |year=2006 |pmid=16940547 |doi=10.1128/JVI.01008-06 |pmc=1563938}}</ref><ref>{{cite journal |author=Skepper JN, Whiteley A, Browne H, Minson A |title=Herpes simplex virus nucleocapsids mature to progeny virions by an envelopment --> deenvelopment --> reenvelopment pathway |journal=J. Virol. |volume=75 |issue=12 |pages=5697–702 |year=2001 |date=June 2001 |pmid=11356979 |pmc=114284 |doi=10.1128/JVI.75.12.5697-5702.2001 |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-virology_2001-06_75_12/page/5697}}</ref> ವೈರಸ್‌ ಮೇಲ್ಪದರದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಪ್ಸಿಡ್ ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಹಿಗಳ‌ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ನಂತರದ ಪ್ರೊಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಜಿನೊಮ್‌]], ತಿರುಳು ಮತ್ತು [[ಕ್ಯಾಪ್ಸಿಡ್]]‌ ಸೇರಿದಂತೆ, ವೈರಸ್‌ನ ಕಣಗಳ ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್ ಜೀವಕೋಶದ ಬೀಜಕಣದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ, ವೈರಸ್‌ ಜಿನೊಮ್‌ನ [[ಕಾಂಕ್ಯಾಟಿಮರ್‌ (concatemers)]]ಗಳು ಸೀಳಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ, ಮೊದಲೇ-ರಚನೆಯಾಗಿರುವ ಕ್ಯಾಪ್ಸಿಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. HSV-1 ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಾಗೂ ಆನಂತರದ ಆವರಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೊಳಗಾಗುತ್ತದೆ. ಜೀವಕೋಶದ ಬೈಜಿಕ ಒಳಪೊರೆಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹೊದಿಕೆ ರಚನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆನಂತರ ಇದು ಬೈಜಿಕ ಹೊರಪೊರೆಯೊಂದಿಗೆ ಒಗ್ಗೂಡಿ, ಸೈಟೊಪ್ಲಾಸ್ಮ್‌(ಕೋಶದ್ರವ್ಯ) ಒಳಗೆ ಬರಿದಾದ ಕ್ಯಾಪ್ಸಿಡ್‌ನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಸೈಟೋಪ್ಲಾಸ್ಮ್‌ನ [[ಕೋಶಕ]]ಗಳೊಳಗೆ ಜೋಡಿಯಾಗುವುದರ ಮೂಲಕ ವೈರಸ್‌ ತನ್ನ ಅಂತಿಮ ಆವರಣ ಹೊಂದುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Granzow H, Klupp BG, Fuchs W, Veits J, Osterrieder N, Mettenleiter TC |title=Egress of alphaherpesviruses: comparative ultrastructural study |journal=J. Virol. |volume=75 |issue=8 |pages=3675–84 |year=2001 |date=April 2001 |pmid=11264357 |pmc=114859 |doi=10.1128/JVI.75.8.3675-3684.2001 |url=}}</ref> === ಸುಪ್ತ ಸೋಂಕು === HSVಗಳು ''ಸುಪ್ತ ಸೋಂಕು'' ಎಂಬ ನಿಶ್ಚೇಷ್ಟ ಆದರೆ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತವೆ. ಇದು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ [[ನರಗ್ರಂಥಿ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="Sherris" /> HSV-1 ಆಗಾಗ್ಗೆ [[ತ್ರಿಶಾಖೀಯ ಕಪಾಲ ನರಗ್ರಂಥಿ]]ಗಳಿಗೆ ಸೋಂಕು ತಗುಲಿಸುತ್ತದೆ. HSV-2 [[ತ್ರಿಕಾಸ್ಥಿಯ ನರಗ್ರಂಥಿ]]ಗಳಿಗೆ ಸೋಂಕು ತಗುಲಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಈ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿರದು. ಜೀವಕೋಶದ ಸುಪ್ತ ಸೋಂಕು ಹಂತದಲ್ಲಿ, HSVಗಳು [[ಸುಪ್ತತಾ ಸಂಬಂಧಿತ ನಕಲು (Latency Associated Transcript (LAT))]] [[RNA]] ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಎಲ್‌ಎಟಿ (LAT) ವಾಹಕದ ಜೀವಕೋಶ ಜಿನೊಮ್‌ನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ಜೀವಕೋಶದ ಸಹಜ ಸಾವು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಪೋಷಕ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ, LAT ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯು ವೈರಸ್‌ಗಳ ಭಂಡಾರವನ್ನೇ ಸಂರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಇನ್ನಷ್ಟು ಉಲ್ಬಣಗಳು ಹಾಗೂ ಸೋಂಕುಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. [[ನರಕೋಶ]]ಗಳಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರೊಟೀನ್‌ ಹರ್ಪೀಸ್‌ ವೈರಸ್‌ DNAಗೆ ಬಂಧಿತವಾಗಿ, [[ಸುಪ್ತತೆ]]ಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು. ಹರ್ಪೀಸ್‌ ವೈರಸ್‌ DNA ಐಸಿಪಿ4 (ICP4) ಎಂಬ ಪ್ರೊಟೀನ್‌ಗಾಗಿ ವಂಶವಾಹಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. HSV-1ರಲ್ಲಿನ ಲೈಟಿಕ್‌ ಸೋಂಕಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿತ ವಂಶವಾಹಿಗಳಿಗೆ ಇದು ಪ್ರಮುಖ [[ಅಂತರ-ಸಕ್ರಿಯಕಾರಕ (trans-activator)]] ಆಗಿದೆ.<ref name="PMID17555596">{{cite journal |author=Pinnoji RC, Bedadala GR, George B, Holland TC, Hill JM, Hsia SC |title=Repressor element-1 silencing transcription factor/neuronal restrictive silencer factor (REST/NRSF) can regulate HSV-1 immediate-early transcription via histone modification |journal=Virol. J. |volume=4 |issue= |pages=56 |year=2007 |pmid=17555596 |doi=10.1186/1743-422X-4-56 |doi-access=free |pmc=1906746}}</ref> ಐಸಿಪಿ4ಗಾಗಿ ವಂಶವಾಹಿಯನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ಅಂಶಗಳು,ಮಾನವ ನರಕೋಶದ ಪ್ರೋಟಿನ್ ನ್ಯೂರೋನಲ್ ರಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟಿವ್ ಸೈಲೆನ್ಸಿಂಗ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್ (NRSF) ಅಥವಾ [[ಹ್ಯೂಮನ್ ರಿಪ್ರೆಸರ್ ಎಲಿಮೆಂಟ್ ಸೈಲೆನ್ಸಿಂಗ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಶನ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್(REST)]] ಎನ್ನಲಾದ ಪ್ರೋಟಿನ್‌ನನ್ನು ಬಂಧಿಸುತ್ತವೆ. ವೈರಸ್‌ನ DNA ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಬಂಧಿತವಾದಾಗ, ಐಸಿಪಿ4 ವಂಶವಾಹಿ ಸರಣಿಯ ಮೇಲೆ [[ಹಿಸ್ಟೋನ್ ಡಿಕೆಟಲೈಸೇಷನ್]] ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಈ ವಂಶವಾಹಿಯಿಂದ ನಕಲಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಿ, ಲೈಟಿಕ್‌ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ವೈರಸ್‌ನ ಇತರೆ ವಂಶವಾಹಿಗಳ ನಕಲನ್ನು ಸಹ ತಡೆಗಟ್ಟುತ್ತದೆ.<ref name="PMID17555596" /><ref name="pmid17502875">{{cite journal |author=Bedadala GR, Pinnoji RC, Hsia SC |title=Early growth response gene 1 (Egr-1) regulates HSV-1 ICP4 and ICP22 gene expression |journal=Cell Res. |volume=17 |issue=6 |pages=546–55 |year=2007 |pmid=17502875 |doi=10.1038/cr.2007.44|pmc=7092374 }}</ref> ಇನ್ನೊಂದು HSV ಪ್ರೊಟೀನ್‌ ಐಸಿಪಿ4 ಪ್ರೊಟೀನ್‌ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯ ನಿರೋಧವನ್ನು ಹಿಮ್ಮುಖಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. [[ICP0]] ''ICP4'' ವಂಶವಾಹಿಯಿಂದ ಎನ್ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಫ್‌ (NRSF) ನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಳಿಸಿ, ವೈರಸ್‌ DNA ಸುಪ್ತವಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುತ್ತದೆ.<ref name="pmid16082207">{{cite journal |author=Roizman B, Gu H, Mandel G |title=The first 30 minutes in the life of a virus: unREST in the nucleus |journal=Cell Cycle |volume=4 |issue=8 |pages=1019–21 |year=2005 |pmid=16082207 |doi=10.4161/cc.4.8.1902}}</ref> ಶೀತ ಮತ್ತು ಫ್ಲೂ ಜ್ವರ, ಇಸಬು (ಎಕ್ಸಿಮಾ) ಇಂತಹ ಕಾಯಿಲೆಗಳು, ಮಾನಸಿಕ ಹಾಗೂ ದೈಹಿಕ ಒತ್ತಡ, ತೀವ್ರ ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಮೈಒಡ್ಡುವಿಕೆ, ಉದರದ ಬೇನೆ, ಆಯಾಸ ಅಥವಾ ಗಾಯ ಹಾಗೂ ಋತುಸ್ರಾವಗಳಿಂದ ವೈರಸ್‌ ಪುನಃ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಬಹುದು. {{clear}} == ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಲಸಿಕೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ == ''ಹರ್ಪೀಸ್‌ ಸಿಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ ವೈರಸ್‌ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಕುರಿತು ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ, [[ಹರ್ಪೀಸ್ ಸಿಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌]] ನೋಡಿ.'' ಹರ್ಪೀಸ್‌ ವೈರಸ್‌ಗಳು ಜೀವಾವಧಿ ಸೋಂಕುಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ವೈರಸ್‌ನ್ನು ಶರೀರದಿಂದ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡಲಾಗದು. ವೈರಸ್‌ ಪ್ರತಿರೂಪಣ(ನಕಲೀಕರಣ) ನಿರೋಧಿಸುವ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಉದ್ದೇಶದ [[ವೈರಸ್‌-ನಿರೋಧಿ ಔಷಧಿ]]ಗಳು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಏಕಾಏಕಿ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಬಂಧಿತ ಅಂಗಹಾನಿಯ ದೈಹಿಕ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಇತರರಿಗೆ ಹರಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಇದು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. [[ಎಸೈಕ್ಲೊವಿರ್‌]] ಹಾಗೂ [[ವ್ಯಾಲಾಸೈಕ್ಲೊವಿರ್‌]] ವೈರಸ್ ನಿರೋಧಕHSV-2 ಶೆಡ್ಡಿಂಗ್‌ನ್ನು 60-80%ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಿ,HSV-2 ಹರಡುವಿಕೆಯ ಅಪಾಯವನ್ನು ಅರ್ಧಕ್ಕೆ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾಗಬಹುದಾದ ರೋಗಿಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸೂಚಿಸಿವೆ.<ref name="PMID_18186706">{{cite journal |author=Koelle DM, Corey L |title=Herpes simplex: insights on pathogenesis and possible vaccines |journal=Annual Review of Medicine |volume=59 |issue= |pages=381–95 |year=2008 |pmid=18186706 |doi=10.1146/annurev.med.59.061606.095540}}</ref> [[ಅಲೊ ವೆರಾ]] ಜನನಾಂಗ ಹರ್ಪೀಸ್‌ ವಿರುದ್ಧ ಬಹಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯೆಂದು ''ಪ್ರಣಾಳೀಯ'' ಸಂಶೋಧನೆಯು ಸೂಚಿಸಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Vogler BK, Ernst E |title=Aloe vera: a systematic review of its clinical effectiveness |journal=The British Journal of General Practice |volume=49 |issue=447 |pages=823–8 |year=1999 |date=October 1999 |pmid=10885091 |pmc=1313538 |url=http://openurl.ingenta.com/content/nlm?genre=article&issn=0960-1643&volume=49&issue=447&spage=823&aulast=Vogler }}{{dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಲಸಿಕೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕುರಿತು ಸಂಶೋಧನೆ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ವಿಕಸನೀಯ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಂಬಂಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾನವ ವಾಹಕಗಳಿಗೆ HSVಗಳ ಅನೇಕ ರೂಪಾಂತರಗಳಿಂದ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಲಸಿಕೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯುಂಟಾಗಿದೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಬಹಳಷ್ಟು ಗಮನಾರ್ಹ ಲಸಿಕೆಗಳೆಂದರೆ ಬಯೊವೆಕ್ಸ್‌ ಉದ್ದಿಮೆಯ ಇಮ್ಯುನೊವೆಕ್ಸ್‌HSV2 (ImmunoVEXHSV2) <ref>ಜನನಾಂಗ ಹರ್ಪೀಸ್‌ ಲಸಿಕೆ ಇಮ್ಯೂನೊವೆಕ್ಸ್‌HSV2 (ImmunoVEXHSV2) ಒಂದಿಗೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪ್ರಯೋಗದ ಮೊದಲ ಹಂತ ನಡೆಸಿದ ಬಯೊವೆಕ್ಸ್‌ http://www.biovex.com/03_04_10_Immunovex_trial.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100817052117/http://www.biovex.com/03_04_10_Immunovex_trial.html |date=2010-08-17 }}</ref> == ಆಲ್ಜೆಮರ್ ಕಾಯಿಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ == HSV-1 ಹಾಗೂ [[ಅಲ್ಜೈಮರ್‌ ಕಾಯಿಲೆ]]ಯೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧದ ಸಾಧ್ಯತೆ 1979ರಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite journal |author=Middleton PJ, Petric M, Kozak M, Rewcastle NB, McLachlan DR |title=Herpes-simplex viral genome and senile and presenile dementias of Alzheimer and Pick |journal=Lancet |volume=315 |issue=8176 |pages=1038 |year=1980 |date=May 1980 |pmid=6103379 |doi=10.1016/S0140-6736(80)91490-7 |url=}}</ref> ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಂಶವಾಹಿ ವಿಭಿನ್ನತೆ ([[APOE]]-epsilon4 allele carriers) ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆಯಲ್ಲಿ, HSV-1 ನರಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಹಾನಿಯೊಡ್ಡಿ, ಆಲ್ಜೈಮರ್‌ ಕಾಯಿಲೆಯುಂಟಾಗುವ ಸಂಭವ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ವೈರಸ್‌ [[ಲೈಪೊಪ್ರೊಟೀನ್]]‌ಗಳ ಅಂಶಗಳು ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಹಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸಿ, ಆಲ್ಜೈಮರ್‌ ಕಾಯಿಲೆಯುಂಟಾಗಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Dobson1999">{{cite journal |author=Dobson CB, Itzhaki RF |title=Herpes simplex virus type 1 and Alzheimer's disease |journal=Neurobiol. Aging |volume=20 |issue=4 |pages=457–65 |year=1999 |pmid=10604441 |doi=10.1016/S0197-4580(99)00055-X |url=https://archive.org/details/sim_neurobiology-of-aging_july-august-1999_20_4/page/457}}</ref> ಆಲ್ಜೈಮರ್‌ ಕಾಯಿಲೆ ಉದ್ಭವಿಸಲು ರೋಗಕಾರಕ HSVಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟ ಕೊಂಡಿಯಾಗಿವೆ ಎಂದು ಈ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿದೆ.<ref name="Pyles2001">{{cite journal |author=Pyles RB |title=The association of herpes simplex virus and Alzheimer's disease: a potential synthesis of genetic and environmental factors |journal=Herpes |volume=8 |issue=3 |pages=64–8 |year=2001 |date=November 2001 |pmid=11867022 |doi= |url=http://www.ihmf.com/journal/download/83pyles(64)vol864.pdf |access-date=2010-08-11 |archive-date=2011-10-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111016065701/http://www.ihmf.com/journal/download/83pyles(64)vol864.pdf |url-status=dead }}</ref> ವಂಶವಾಹಿ ಅಲೀಲ್‌ ಇಲ್ಲದೆ, HSV-1 ಯಾವುದೇ ನರ ಹಾನಿ ಮಾಡದು ಅಥವಾ ಆಲ್ಜೈಮರ್‌ ರೋಗಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗದು.<ref name="Itzhaki1997">{{cite journal |author=Itzhaki RF, Lin WR, Shang D, Wilcock GK, Faragher B, Jamieson GA |title=Herpes simplex virus type 1 in brain and risk of Alzheimer's disease |journal=Lancet |volume=349 |issue=9047 |pages=241–4 |year=1997 |date=January 1997 |pmid=9014911 |doi=10.1016/S0140-6736(96)10149-5 |url=https://archive.org/details/sim_the-lancet_1997-01-25_349_9047/page/241}}</ref> == ಪರಾಮರ್ಶನಗಳು == {{Reflist|2}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.mayoclinic.com/health/cold-sore/DS00358 ಮೇಯೊ ಕ್ಲಿನಿಕ್ ಕುರಿತು ಕೋಲ್ಡ್ ಸೋರ್ಸ್] * [http://www.phac-aspc.gc.ca/publicat/std-mts/sti_k.html ಜನೈಟಲ್ ಹರ್ಪೀಸ್ - ಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಹೆಲ್ತ್‌ ಏಜೆನ್ಸಿ ಆಫ್‌ ಕೆನಡಾ] * [http://www.herpes.org.uk/ UKಜನೈಟಲ್ ಹರ್ಪೀಸ್ ರಿಸೋರ್ಸ್ ಸೈಟ್] * [https://web.archive.org/web/20100901055418/http://www.nhs.uk/conditions/cold-sore/Pages/Introduction.aspx ಎನ್‌ಹೆಚ್‌ಎಸ್‌ ಹೆಲ್ತ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯ - ನೀರಿನ ಗುಳ್ಳೆಗಳ ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿ.] * [http://www.herpes.com/hsv1-2.html HSV-1 ಹಾಗೂ HSV-2 ರೋಗಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಕುರಿತು ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಘದ ಅಂತರಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ ಲೇಖನ.] * [http://news.bbc.co.uk/1/hi/health/7483832.stm ಕೋಲ್ಡ್ ಸೋರ್ ವೈರಸ್ ಸೀಕ್ರೆಟ್ ರಿವೀಲ್ಡ್] [[BBC News]] * [https://www.wikigenes.org/e/art/e/61.html ಹರ್ಪೀಸ್‌ ಸಿಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌: ವಾಹಕ ಮತ್ತು ವೈರಾಣು ಪ್ರೊಟೀನ್‌ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆ: HSV-1 ಪರಸ್ಪರಕ್ರಿಯೆಯ ವಾಹಕ ಪ್ರೊಟೀನ್‌ಗಳ ಒಂದು ದತ್ತಾಂಶಸಂಗ್ರಹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100812033023/https://www.wikigenes.org/e/art/e/61.html |date=2010-08-12 }} {{DEFAULTSORT:Herpes Simplex Virus}} [[ವರ್ಗ:ಹರ್ಪೀಸ್‌ವೈರಸ್‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಂಟು ರೋಗಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಲೈಂಗಿಕವಾಗಿ ಹರಡುವ ರೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಸೋಂಕುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವೈರಸ್‌ ರೋಗಗಳು|.]] [[ar:فيروس الحلأ البسيط]] [[cs:Herpes simplex virus]] [[de:Herpes-simplex-Viren]] [[dv:ޖެނިޓަލް ހާރޕީޒް]] [[en:Herpes simplex virus]] [[es:Virus del herpes simple]] [[fi:Herpes simplex]] [[fr:Herpès]] [[hr:Herpes simpleks]] [[id:Virus herpes simpleks]] [[it:Herpes simplex]] [[ja:単純ヘルペスウイルス]] [[lt:Herpesas]] [[nl:Herpes simplexvirus]] [[no:Herpes simplex]] [[pl:Wirus opryszczki pospolitej]] [[pt:Herpes simplex virus]] [[ro:Virusul herpes simplex]] [[ru:Вирус простого герпеса]] [[simple:Herpes simplex]] [[sl:Virus herpesa simpleksa]] [[sv:Herpes simplex]] [[ta:பாலுறுப்பு ஹேர்பீஸ்]] [[tr:Herpes simpleks]] s8enx3ga0xt1pm4j7vctqhtplgxevft 0 24285 1431461 1381166 2026-10-06T20:54:11Z InternetArchiveBot 69876 Add 2 books for [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಪರಿಶೀಲನಾರ್ಹತೆ]] (20261006sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 1431461 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Antibody.svg|thumb|255px|ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರತಿಕಾಯವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರತಿಜನಕಕ್ಕೆ ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ; ಈ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯು ಬೀಗ ಮತ್ತು ಕೀಯಂತೆ ಇರುತ್ತದೆ.]] '''ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳು''' ('''ಇಮ್ಯುನೊಗ್ಲಾಬ್ಯುಲಿನ್‌‌(ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣಾ ಗ್ಲಾಬ್ಯುಲಿನ್)''' ಗಳೆಂದೂ<ref name="pmid8450761">{{cite journal |author=Litman GW, Rast JP, Shamblott MJ |title=Phylogenetic diversification of immunoglobulin genes and the antibody repertoire |url=https://archive.org/details/sim_molecular-biology-and-evolution_1993-01_10_1/page/60 |journal=Mol. Biol. Evol. |volume=10 |issue=1 |pages=60–72 |year=1993 |pmid=8450761 |doi=}}</ref> ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ '''Ig''' ) [[ಗ್ಯಾಮ ಗ್ಲಾಬ್ಯುಲಿನ್‌]] [[ಪ್ರೋಟೀನ್‌]]ಗಳಾಗಿವೆ. ಅವು [[ಕಶೇರುಕ]]ಗಳ [[ರಕ್ತ]] ಅಥವಾ ಇತರ [[ಶಾರೀರಿಕ ದ್ರವ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು [[ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯು [[ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಾ]] ಮತ್ತು [[ವೈರಸ್‌]]‌ಗಳಂತಹ ಬಾಹ್ಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಮತ್ತು ತಟಸ್ಥಗೊಳಿಸಲು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಾಗಿ ಮೂಲ ರಚನಾತ್ಮಕ ಘಟಕಗಳಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ - ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಎರಡು ದೊಡ್ಡ [[ದೀರ್ಘ ಸರಪಣಿ(]]ಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ಸಣ್ಣ [[ಸರಳ ಸರಪಣಿ]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ,(ಅಣುವಿನಲ್ಲಿರುವ ಘಟಕ) [[ಮಾನೊಮರ್‌]]ಗಳು ಒಂದು ಘಟಕದಿಂದ,(ಎರಡು ಅಣುಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದ ಒಂದೇ ಅಣು) [[ಡೈಮರ್‌]]‌ಗಳು ಎರಡು ಘಟಕಗಳಿಂದ ಅಥವಾ(ಐದು ಘಟಕಗಳ ಕಾಯ,ಪ್ರತಿಕಾಯದ ಅಂಶ ಇರುವಂತಹದ್ದು) [[ಪೆಂಟಾಮರ್‌]]‌ಗಳು ಐದು ಘಟಕಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳು [[ಪ್ಲಾಸ್ಮಾ ಜೀವಕೋಶ]]ಗಳೆನ್ನುವ ಒಂದು ರೀತಿಯ [[ಬಿಳಿ ರಕ್ತಕಣ]]ದಿಂದ ಉತ್ಪಾದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಅನೇಕ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಪ್ರತಿಕಾಯ ದೀರ್ಘ ಸರಪಣಿಗಳಿವೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವಿಧಗಳಿವೆ. ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳನ್ನು ಅವು ಹೊಂದಿರುವ ದೀರ್ಘ ಸರಪಣಿಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ''[[ಐಸೊಟೈಪ್‌ಗಳಾಗಿ]]'' ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಐದು ಪ್ರತಿಕಾಯ ಐಸೊಟೈಪ್‌ಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಅವು ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಸಸ್ತನಿಗಳು ಎದುರಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಹೊರಗಿನ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣಾ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ.<ref name="Market">ಎಲಿಯೊನೊರ ಮಾರ್ಕೆಟ್, F. ನಿನ ಪ್ಯಾಪವಾಸಿಲಿಯೊ (2003) [http://biology.plosjournals.org/perlserv/?request=get-document&amp;doi=10.1371/journal.pbio.0000016 ''V(D)J ರಿಕಾಂಬಿನೇಶನ್ ಆಂಡ್ ದಿ ಎವಲ್ಯೂಶನ್ ಆಫ್ ದಿ ಅಡಾಪ್ಟಿವ್ ಇಮ್ಯೂನ್ ಸಿಸ್ಟಮ್'' ] [[PLoS ಬಯಾಲಜಿ]]1(1): e16.</ref> ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ರಚನೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒಂದೇ ರೀತಿ ಇದ್ದರೂ, ಪ್ರೋಟೀನ್‌ನ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಭಾಗವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ತುದಿಯ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಜನಕ(ಆಂಟಿಜೆನ್)ಗಳನ್ನು ಬಂಧಿಸುವ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಭಾಗವನ್ನು [[ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುವ(ಹೈಪರ್‌ವೇರಿಯೇಬಲ್) ಭಾಗ]]ವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುವ-ಭಾಗವು [[ಪ್ರತಿಜನಕ]]ಗಳೆನ್ನುವ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಅಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಂಧಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="Janeway5">{{cite book | author = [[Charles Janeway|Janeway CA, Jr]] ''et al.'' | title = Immunobiology. | edition = 5th | publisher = Garland Publishing | year = 2001 | url = http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?call=bv.View..ShowTOC&rid=imm.TOC&depth=10 | isbn = 0-8153-3642-X }}</ref> ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳಲ್ಲಿನ ಈ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಭಿನ್ನತೆಯು ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾರದ ಪ್ರತಿಜನಕಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಕಾಯದಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ಪ್ರತಿಜನಕದ ಭಿನ್ನ ಭಾಗವನ್ನು [[ಎಪಿಟೋಪ್‌]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಎಪಿಟೋಪ್‌ಗಳು ಅವುಗಳ ಪ್ರತಿಕಾಯದೊಂದಿಗೆ [[ಪ್ರೇರಿತ ಹೊಂದಿಕೆ(ಇಂಡ್ಯೂಸ್ಡ್ ಫಿಟ್)]] ಎನ್ನುವ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಪರಸ್ಪರ-ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಬಂಧಿಸುತ್ತವೆ. ಅದು [[ಜೀವಿ]]ಯನ್ನು ರಚಿಸುವ ಅನೇಕ ವಿವಿಧ ಅಣುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳು ಕೇವಲ ಅವುಗಳ ಭಿನ್ನ ಪ್ರತಿಜನಕವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಗುರುತಿಸುವಂತೆ ಮತ್ತು ಅದರೊಂದಿಗೆ ಬಂಧಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಕಾಯದಿಂದ ಪ್ರತಿಜನಕದ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯು ಅದನ್ನು ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಇತರ ಭಾಗಗಳ ದಾಳಿಗೆ ''ಹೊಂದಿಸುತ್ತದೆ''. ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳು [[ಸೋಂಕನ್ನು]] ಉಂಟುಮಾಡುವ [[ರೋಗಕಾರಕ]]ದ ಭಾಗವೊಂದಕ್ಕೆ ಬಂಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ಉದ್ದಿಷ್ಟ ಗುರಿಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ತಟಸ್ಥಗೊಳಿಸಬಹುದು.<ref name="Rhoades">{{cite book | author = Rhoades RA, Pflanzer RG | title = Human Physiology| edition = 4th | publisher = Thomson Learning | year = 2002 | isbn = 0-534-42174-1}}</ref> ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮತ್ತು ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರಕಾರದ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳು ಅನೇಕ [[ಜೀನ್]] ಅಂಶಗಳ ಯಾದೃಚ್ಛಿಕ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ರಚನೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಅಂಶಗಳು ವಿವಿಧ ಪ್ರತಿಜನಕ ಬಂಧಿಸುವ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸಂಕೇತ-ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ (ಅಥವಾ ''ಪ್ಯಾರಾಟೋಪ್‌ಗಳು'' ) ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ, ನಂತರ ಈ ಪ್ರತಿಕಾಯ ಜೀನ್‌ನ ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಯಾದೃಚ್ಛಿಕ [[ಹೊಸ ಪರಿವರ್ತನೆ]] ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಪ್ರತಿಕಾಯದ ವಿಭಿನ್ನತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Market" /><ref name="diaz">{{cite journal |author=Diaz M, Casali P |title=Somatic immunoglobulin hypermutation |journal=Curr Opin Immunol |volume=14 |issue=2 |pages=235–40 |year=2002 |pmid=11869898 |doi=10.1016/S0952-7915(02)00327-8}}</ref> ಪ್ರತಿಕಾಯ ಜೀನ್‌ಗಳು [[ಕ್ಲಾಸ್ ಸ್ವಿಚಿಂಗ್]] ಎನ್ನುವ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಮತ್ತೆ-ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಈ ಕ್ರಿಯೆಯು ದೀರ್ಘ ಸರಪಣಿಯ ಆಧಾರವನ್ನು ಬೇರೆಯದಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಪ್ರತಿಜನಕವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಭಾಗವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡ ಪ್ರತಿಕಾಯದ ಭಿನ್ನ ರೀತಿಯ ಐಸೊಟೈಪ್‌ ರಚನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಒಂದು ಪ್ರತಿಕಾಯವನ್ನು ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳು ಬಳಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿಯು [[ರಸಧಾತುಗಳ(ಹ್ಯೂಮರಲ್) ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="Pier">{{cite book | author = Pier GB, Lyczak JB, Wetzler LM | title = Immunology, Infection, and Immunity | url = https://archive.org/details/immunologyinfect0000unse_c4z8 | publisher = ASM Press| year = 2004 | isbn = 1-55581-246-5}}</ref> ==ಪ್ರಕಾರಗಳು== ಮೇಲ್ಮೈ ಇಮ್ಯುನೊಗ್ಲಾಬ್ಯುಲಿನ್‌ (ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣಾಗ್ಲಾಬ್ಯುಲಿನ್) (Ig) ಅದರ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಮೆಂಬ್ರೇನ್ ಭಾಗದಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ B ಜೀವಕೋಶಗಳ ಪೊರೆಯ ಮೇಲೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳು Ig ಯಿಂದ ಸ್ರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರೂಪಗಳಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅವು ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಮೆಂಬ್ರೇನ್ ಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳು ರಕ್ತಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ದೇಹದ ಪೊಳ್ಳು ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಸ್ರವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮೇಲ್ಮೆ Ig ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳು ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಮೆಂಬ್ರೇನ್ ಭಾಗವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಉಳಿದೆಲ್ಲಾ ರೀತಿಯಿಂದ ಒಂದೇ ಆಗಿರುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನ್ನು ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳ ಎರಡು ಪ್ರಕಾರಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ: ಕರಗುವ ಪ್ರಕಾರ ಅಥವಾ ಪೊರೆಯಿರುವ ಪ್ರಕಾರ (ಪರ್ಹ್ಯಾಮ್ 21-22). ಪೊರೆಯಿರುವ ಪ್ರಕಾರದ ಪ್ರತಿಕಾಯವನ್ನು ''ಮೇಲ್ಮೆ ಇಮ್ಯುನೊಗ್ಲಾಬ್ಯುಲಿನ್‌ '' (sIg) ಅಥವಾ ''ಪೊರೆ ಇಮ್ಯುನೊಗ್ಲಾಬ್ಯುಲಿನ್‌ '' (mIg) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ''B ಜೀವಕೋಶ ಗ್ರಾಹಕ(ಸೆಲ್ ರಿಸೆಪ್ಟರ್)'' (BCR)ದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ, ಇದು B ಜೀವಕೋಶವು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರತಿಜನಕ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಾಗ ಅದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ B ಜೀವಕೋಶದ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Parker D |title=T cell-dependent B cell activation |journal=Annu. Rev. Immunol. |volume=11 |pages=331–60 |year=1993 |pmid=8476565 |doi=10.1146/annurev.iy.11.040193.001555}} </ref> BCR ಮೈಲ್ಮೆ IgD ಅಥವಾ IgM ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳಿಂದ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ.ಅಲ್ಲದೇ (ವಂಶಪಾರಂಪರಿಕ ಅಂಶಗಳ ಸಂಕೇತ) [[ಸಂಕೇತ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಡಕ್ಷನ್]]‌ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ Ig-α ಮತ್ತು Ig-β (ಗುಣವಿಶೇಷಗಳನ್ನು)[[ಹೆಟಿರೊಡೈಮರ್‌]]‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.<ref name="isbn0-7817-3650-1">{{cite book |author=Wintrobe, Maxwell Myer |authorlink= Maxwell Wintrobe |editor= |others= John G. Greer, John Foerster, John N Lukens, George M Rodgers, Frixos Paraskevas |title=Wintrobe's clinical hematology |edition=11 |publisher=Lippincott Williams & Wilkins |location=Hagerstown, MD |year=2004 |pages=453–456 |quote= |isbn=0-7817-3650-1 }}</ref> ಮಾನವನ ಒಂದು ಸಾಂಕೇತಿಕ B ಜೀವಕೋಶವು ಅದರ ಮೇಲ್ಮೆಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡ ಸುಮಾರು 50,000ರಿಂದ 100,000 ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref name="isbn0-7817-3650-1" /> ಪ್ರತಿಜನಕವು ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ಅವು BCRಗಳನ್ನು ಇತರ ಜೀವಕೋಶ-ಸಂಕೇತಿಸುವ ಗ್ರಾಹಕಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ಲಿಪಿಡ್ ಪೊರೆಗಳ ಮೇಲೆ ಸುಮಾರು 1 ಮೈಕ್ರೊಮೀಟರ್ ವ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೊಡ್ಡ ತೇಪೆಗಳಲ್ಲಿ ಗುಂಪುಗೂಡುತ್ತವೆ.<ref name="isbn0-7817-3650-1" /> ಈ ತೇಪೆಗಳು [[ಜೀವಕೋಶದ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ]]ಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="pmid18275475">{{cite journal |author=Tolar P, Sohn HW, Pierce SK |title=Viewing the antigen-induced initiation of B-cell activation in living cells |journal=Immunol. Rev. |volume=221 |issue= |pages=64–76 |year=2008 |month=February |pmid=18275475 |doi=10.1111/j.1600-065X.2008.00583.x |url=http://doi.org/10.1111/j.1600-065X.2008.00583.x }}</ref> ಮಾನವರಲ್ಲಿ, ಜೀವಕೋಶದ ಮೇಲ್ಮೆಯು B ಜೀವಕೋಶ ಗ್ರಾಹಕಗಳ ಸುತ್ತ ಸಾವಿರಾರು ಆಂಗ್‌ಸ್ಟ್ರಾಮ್‌ಗಳಷ್ಟು<ref name="isbn0-7817-3650-1" /> ಉದ್ದಕ್ಕೆ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ. ಅದು BCRಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಭಾವಗಳಿಂದ ಮತ್ತಷ್ಟು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತದೆ. == ಐಸೊಟೈಪ್‌ಗಳು == {| class="wikitable" style="width:55%;float:right;font-size:90%;margin-left:15px" |+ ಸಸ್ತನಿಗಳ ಪ್ರತಿಕಾಯ ಐಸೊಟೈಪ್‍ಗಳು | '''ಹೆಸರು''' | '''ಪ್ರಕಾರಗಳು''' | align="center"| '''ವಿವರಣೆ''' | align="center"| '''ಪ್ರತಿಕಾಯ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳು''' |- | align="center"| [[IgA]] | align="center"| 2 | [[ಕರುಳು]], [[ಶ್ವಾಸೇಂದ್ರಿಯ ಪ್ರದೇಶ]] ಹಾಗೂ [[ಮೂತ್ರಾಂಗ ಮತ್ತು ಜನನೇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರದೇಶ]]ಗಳಂತಹ [[ಮ್ಯುಕೋಸಲ್]] ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ [[ರೋಗಜನಕ]]ಗಳ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Underdown B, Schiff J |title=Immunoglobulin A: strategic defense initiative at the mucosal surface |url=https://archive.org/details/sim_annual-review-of-immunology_1986_4/page/389 |journal=Annu Rev Immunol |volume=4 |issue= |pages=389–417 |year=1986 |pmid=3518747 |doi=10.1146/annurev.iy.04.040186.002133}}</ref> ಲಾಲಾರಸ, ಕಣ್ಣೀರು ಮತ್ತು ಎದೆಹಾಲಿನಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. | rowspan="5"|[[ಚಿತ್ರ:Mono-und-Polymere.svg|170px|ಕೆಲವು ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳು ಬಹು ಪ್ರತಿಜನಕ ಅಣುಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಂಧಿಸುವ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿಮಾಡುತ್ತವೆ.]] | - | align="center"| [[IgD]] | align="center"| 1 | ಪ್ರತಿಜನಕಗಳಿಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳದ Bಜೀವಕೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಜನಕ ಗ್ರಾಹಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Geisberger">{{cite journal |author=Geisberger R, Lamers M, Achatz G |title=The riddle of the dual expression of IgM and IgD |journal=Immunology |volume=118 |issue=4 |pages=429–37 |year=2006 |pmid=16895553 |doi=10.1111/j.1365-2567.2006.02386.x |pmc=1782314}}</ref> ಇದು ಆಂಟಿಮೈಕ್ರೊಬಿಯಲ್ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಲು ಬಾಸೊಫಿಲ್ ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಟ್ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Chen">{{cite journal |author=Chen K, Xu W, Wilson M, He B, Miller NW, Bengtén E, Edholm ES, Santini PA, Rath P, Chiu A, Cattalini M, Litzman J, B Bussel J, Huang B, Meini A, Riesbeck K, Cunningham-Rundles C, Plebani A, Cerutti A |title=Immunoglobulin D enhances immune surveillance by activating antimicrobial, proinflammatory and B cell-stimulating programs in basophils |journal=Nature Immunology |volume=10 |issue=8 |pages=889–98 |year=2009 |pmid=19561614 |doi=10.1038/ni.1748 |pmc=2785232}}</ref> | - | align="center"| [[IgE]] | align="center"| 1 | [[ಅಲರ್ಜಿಕಾರಕ]]ಗಳನ್ನು ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ, [[ಮಾಸ್ಟ್ ಜೀವಕೋಶಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಬಾಸೊಫಿಲ್‌]]ಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ [[ಹಿಸ್ಟಮೈನ್]]‌ಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಇದು [[ಅಲರ್ಜಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತದೆ. [[ಪರೋಪಜೀವಿಯಾದ ಜಂತು]]ಗಳ ವಿರುದ್ಧವೂ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Pier" /> | - | align="center"| [[IgG]] | align="center"| 4 | ಅದರ ನಾಲ್ಕು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ,ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ರೋಗಕಾರಕಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರತಿಕಾಯ-ಆಧಾರಿತ ಪ್ರತಿರಕ್ಷೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Pier" /> ಭ್ರೂಣಕ್ಕೆ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಪ್ರತಿರಕ್ಷೆಯನ್ನು ನೀಡಲು ಪ್ಲಾಸೆಂಟಾವನ್ನು ಭೇದಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಏಕೈಕ ಪ್ರತಿಕಾಯವಿದು. | - | align="center"| [[IgM]] | align="center"| 1 | ಇದು B ಜೀವಕೋಶಗಳ ಮೇಲ್ಮೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸ್ರಾವದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಕಷ್ಟು IgG ಇರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು B ಜೀವಕೋಶ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಯ (ರಸಧಾತುಗಳ) ಪ್ರತಿರಕ್ಷೆಯ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ರೋಗಕಾರಕಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತದೆ.<ref name="Pier" /><ref name="Geisberger" /> |} ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳು, [[ಐಸೊಟೈಪ್‌ಗಳು]] ಅಥವಾ ಶ್ರೇಣೀಕೃತ ಎನ್ನುವ ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾರಗಳಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. [[ಜರಾಯುಯುಕ್ತ]] ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ ಐದು ಪ್ರತಿಕಾಯ ಐಸೊಟೈಪ್‌ಗಳಿರುತ್ತವೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ - IgA, IgD, IgE, IgG ಮತ್ತು IgM. ಅವನ್ನು "Ig" ಎಂಬ ಪೂರ್ವಪ್ರತ್ಯಯದಿಂದ ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, Ig ಎಂದರೆ ಪ್ರತಿಕಾಯದ ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಸರು; ಇಮ್ಯುನೊಗ್ಲಾಬ್ಯುಲಿನ್‌. ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದಂತೆ ಅವುಗಳ ಜೈವಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು, ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸುವ ಜಾಗಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಅವು ವಿವಿಧ ಪ್ರತಿಜನಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.<ref name="woof">{{cite journal |author=Woof J, Burton D |title=Human antibody-Fc receptor interactions illuminated by crystal structures |journal=Nat Rev Immunol |volume=4 |issue=2 |pages=89–99 |year=2004 |pmid=15040582 |doi=10.1038/nri1266}}</ref> B ಜೀವಕೋಶದ ಪ್ರತಿಕಾಯ ಐಸೊಟೈಪ್‌, ಜೀವಕೋಶದ [[ಬೆಳವಣಿಗೆ]] ಮತ್ತು [[ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವಿಕೆ]]ಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಜನಕದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗದ, ಬೆಳೆಯದ B ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ನೈವ್ B ಜೀವಕೋಶಗಳೆನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಅವು ಜೀವಕೋಶದ ಮೇಲ್ಮೆಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ IgM ಐಸೊಟೈಪ್‌ಅನ್ನು ಮಾತ್ರ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತವೆ. B ಜೀವಕೋಶಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೆಳೆದಾಗ IgM ಮತ್ತು IgD ಎರಡನ್ನೂ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಎರಡೂ ಇಮ್ಯುನೊಗ್ಲಾಬ್ಯುಲಿನ್‌ ಐಸೊಟೈಪ್‌ಗಳ ಸಹ-ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯು B ಜೀವಕೋಶದ 'ಸಂಪೂರ್ಣ-ಬೆಳವಣಿಗೆ'ಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿಜನಕಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಲು ತಯಾರಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Goding">{{cite journal |author=Goding J |title=Allotypes of IgM and IgD receptors in the mouse: a probe for lymphocyte differentiation |journal=Contemp Top Immunobiol |volume=8 |issue= |pages=203–43 |year= 1978|pmid=357078}}</ref> B ಜೀವಕೋಶದ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ನಂತರ ಜೀವಕೋಶಕ್ಕೆ ಅಂಟಿರುವ ಪ್ರತಿಕಾಯ ಅಣುವು ಪ್ರತಿಜನಕದೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಜೀವಕೋಶ ವಿಭಜಿಸಿ, [[ಪ್ಲಾಸ್ಮಾ ಜೀವಕೋಶ]] ಎನ್ನುವ ಪ್ರತಿಕಾಯವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ(ಅಂಗಾಂಶ) ಜೀವಕೋಶವಾಗಿ [[ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಳ್ಳಲು]] ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಕ್ರಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ B ಜೀವಕೋಶವು ಪ್ರತಿಕಾಯವನ್ನು [[ಪೊರೆ]]ಯ ರೂಪದ ಬದಲಿಗೆ [[ಸ್ರವಿಸುವ]] ರೂಪದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. B ಜೀವಕೋಶಗಳ ಕೆಲವು [[ಮರಿ ಜೀವಕೋಶಗಳು(ಜೀವಕೋಶವೊಂದರ ವಿದಳನದಿಂದ ದೊರೆತ ಇನ್ನೊಂದು ಜೀವಕೋಶ)]] [[ಐಸೊಟೈಪ್‌ ಸ್ವಿಚಿಂಗ್]] ಎಂಬ ಕ್ರಿಯೆಗೊಳಗಾಗುತ್ತವೆ, ಇದು ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳು IgM ಅಥವಾ IgD ಯಿಂದ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿರೂಪಿತ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ IgE, IgA ಅಥವಾ IgG ಎಂಬ ಇತರ ಪ್ರತಿಕಾಯ ಐಸೊಟೈಪ್‌ಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಒಂದು ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. == ರಚನೆ == ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳು ದೀರ್ಘ (~150&nbsp;k[[Da]]) [[ಗೋಳಕಣಗಳಿಂದ ಘಟಿತವಾದ]] [[ಪ್ಲಾಸ್ಮಾ ಪ್ರೋಟೀನ್‌]]‌ಗಳಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಶರ್ಕರ ಸರಪಣಿಗಳು ಅವುಗಳ ಕೆಲವು [[ಅಮೈನೊ ಆಮ್ಲ]] ಉಳಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal |author=Mattu T, Pleass R, Willis A, Kilian M, Wormald M, Lellouch A, Rudd P, Woof J, Dwek R |title=The glycosylation and structure of human serum IgA1, Fab, and Fc regions and the role of N-glycosylation on Fc alpha receptor interactions |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-biological-chemistry_1998-01-23_273_4/page/2260 |journal=J Biol Chem |volume=273 |issue=4 |pages=2260–72 |year=1998 |pmid=9442070 |doi=10.1074/jbc.273.4.2260}}</ref> ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳು ''[[ಗ್ಲೈಕೊಪ್ರೋಟೀನ್‌]]‌ಗಳಾಗಿವೆ''. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರತಿಕಾಯದ ಮೂಲ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಘಟಕವೆಂದರೆ ಇಮ್ಯುನೊಗ್ಲಾಬ್ಯುಲಿನ್‌ (Ig) [[ಮಾನೊಮರ್‌]] (ಕೇವಲ ಒಂದು Ig ಘಟಕವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ); ಸ್ರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳು IgA ಅಂತೆ ಎರಡು Ig ಘಟಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಡೈಮರಿಕ್‌]](ಪ್ರೊಟೀನ್ ಯುಕ್ತ) ಆಗಿರಬಹುದು, [[ಟೆಲಿಯಾಸ್ಟೀ ಮೀನು]] IgM ಅಂತೆ ನಾಲ್ಕು Ig ಘಟಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಟೆಟ್ರಾಮರಿಕ್]] ಆಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಸಸ್ತನಿಯ IgM ಅಂತೆ ಐದು Ig ಘಟಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಪೆಂಟಾಮರಿಕ್]] ಆಗಿರಬಹುದು.<ref name="roux">{{cite journal |author=Roux K |title=Immunoglobulin structure and function as revealed by electron microscopy |url=https://archive.org/details/international-archives-of-allergy-and-immunology_1999-10_120_2/page/85 |journal=Int Arch Allergy Immunol |volume=120 |issue=2 |pages=85–99 |year=1999 |pmid=10545762 |doi=10.1159/000024226}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Antibody IgG2.png|thumb|right|ಅನೇಕ ಇಮ್ಯುನೊಗ್ಲಾಬ್ಯುಲಿನ್‌ ಡೊಮೇನ್‌ಗಳು ಪ್ರತಿಕಾಯದ ಎರಡು ದೀರ್ಘ ಸರಪಣಿಗಳು (ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ನೀಲಿ) ಹಾಗೂ ಎರಡು ಸರಳ ಸರಪಣಿಗಳನ್ನು (ಹಸಿರು ಮತ್ತು ಹಳದಿ) ರಚಿಸುತ್ತವೆ.ಇಮ್ಯುನೊಗ್ಲಾಬ್ಯುಲಿನ್‌ ಡೊಮೇನ್‌ಗಳು 7ರಿಂದ(ಸ್ಥಿರ ಡೊಮೇನ್‌ಗಳಿಗೆ‌) 9ರವರೆಗಿನ (ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುವ ಡೊಮೇನ್‌ಗಳಿಗೆ‌) β-ಸ್ಟ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಿಂದ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ : [41]]] ಪ್ರತಿಕಾಯದ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುವ ಭಾಗಗಳೆಂದರೆ V ಭಾಗಗಳು ಹಾಗೂ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವ ಭಾಗವೆಂದರೆ C ಭಾಗ. === ಇಮ್ಯುನೊಗ್ಲಾಬ್ಯುಲಿನ್‌ ಡೊಮೇನ್‌ಗಳು(ರೋಗ ನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯ ವಲಯಗಳು) === Ig ಮಾನೊಮರ್‌ "Y"-ಆಕಾರದ ಅಣುವಾಗಿದ್ದು, ಅದು ನಾಲ್ಕು [[ಪಾಲಿಪೆಪ್ಟೈಡ್‌]] ಸರಪಣಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ; ಎರಡು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ''ದೀರ್ಘ ಸರಪಣಿಗಳು'' ಮತ್ತು ''ಸರಳ ಸರಪಣಿಗಳು'' [[ಡೈಸಲ್ಫೈಡ್ ಬಂಧ]]ಗಳಿಂದ ಕೂಡಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.<ref name="woof" /> ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸರಪಣಿಯು [[ಇಮ್ಯುನೊಗ್ಲಾಬ್ಯುಲಿನ್‌ ಡೊಮೇನ್‌]]ಗಳೆನ್ನುವ [[ರಚನಾತ್ಮಕ ಡೊಮೇನ್‌]]ಗಳಿಂದ ರಚಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಡೊಮೇನ್‌ಗಳು ಸುಮಾರು 70-110 [[ಅಮೈನೊ ಆಮ್ಲ]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಅವುಗಳ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೆಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಅವನ್ನು ವಿವಿಧ ವರ್ಗಗಳಾಗಿ (ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುವ ಅಥವಾ IgV ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರ ಅಥವಾ IgC ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ) ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Barclay A |title=Membrane proteins with immunoglobulin-like domains--a master superfamily of interaction molecules |journal=Semin Immunol |volume=15 |issue=4 |pages=215–23 |year=2003 |pmid=14690046 |doi=10.1016/S1044-5323(03)00047-2}}</ref> ಅವು ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ [[ಇಮ್ಯುನೊಗ್ಲಾಬ್ಯುಲಿನ್‌ ಪದರ]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಎರಡು [[ಬೀಟಾ ಶೀಟ್]]‌ಗಳು “ಸ್ಯಾಂಡ್‌ವಿಚ್” ಆಕಾರವನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತವೆ. ಅವು ರಕ್ಷಿತ(ಪ್ರೊಟೀನ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವ ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲ) [[ಸಿಸ್ಟೈನ್‌]]ಗಳ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿದ್ಯುದಾವೇಶದ ಅಮೈನೊ ಆಮ್ಲಗಳ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೂಲಕ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕೂಡಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. === ದೀರ್ಘ ಸರಪಣಿ === ಐದು ಪ್ರಕಾರದ ಸಸ್ತನಿಗಳ Ig [[ದೀರ್ಘ ಸರಪಣಿ]]ಗಳಿವೆ, ಅವನ್ನು [[ಗ್ರೀಕ್ ಅಕ್ಷರ]]ಗಳಿಂದ ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ: α, δ, ε, γ ಮತ್ತು μ.<ref name="Janeway5" /> ದೀರ್ಘ ಸರಪಣಿಯ ಪ್ರಕಾರವು ಪ್ರತಿಕಾಯದ ''ವರ್ಗ'' ವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ; ಆ ಸರಪಣಿಗಳು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ IgA, IgD, IgE, IgG ಮತ್ತು IgM ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.<ref name="Rhoades" /> ವಿಶಿಷ್ಟ ದೀರ್ಘ ಸರಪಣಿಗಳು ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ; α ಮತ್ತು γ ಸರಿಸುಮಾರು 450 ಅಮೈನೊ ಆಮ್ಲಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ μ ಮತ್ತು ε ಸುಮಾರು 550 [[ಅಮೈನೊ ಆಮ್ಲ]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.<ref name="Janeway5" /> [[ಚಿತ್ರ:Immunoglobulin basic unit.svg|thumb|1. Fab ಭಾಗ 2. Fc ಭಾಗ 3. ಒಂದು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುವ (VH) ಡೊಮೇನ್‌, ನಂತರ ಒಂದು ಸ್ಥಿರ ಡೊಮೇನ್‌ (CH1), ಕೀಲು ಭಾಗ ಮತ್ತು ಎರಡು ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಿರ (CH2 ಮತ್ತು CH3) ಡೊಮೇನ್‌‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೀರ್ಘ ಸರಪಣಿ.4. ಒಂದು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುವ (VL) ಮತ್ತು ಒಂದು ಸ್ಥಿರ (CL) ಡೊಮೇನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸರಳ ಸರಪಣಿ5.ಪ್ರತಿಜನಕ ಬಂಧಿಸುವ ಭಾಗ (ಪ್ಯಾರಾಟೋಪ್‌)6. ಕೀಲು ಭಾಗಗಳು.]] ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೀರ್ಘ ಸರಪಣಿಯು ಎರಡು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ - ''ಸ್ಥಿರ ಭಾಗ'' ಮತ್ತು ''ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುವ ಭಾಗ''. ಸ್ಥಿರ ಭಾಗವು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಐಸೊಟೈಪ್‌ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ರೀತಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದು ಬೇರೆಬೇರೆ ಐಸೊಟೈಪ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆಬೇರೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ದೀರ್ಘ ಸರಪಣಿಗಳಾದ γ, α ಮತ್ತು δ ''ಮೂರು'' ಸಾಲಿನ Ig [[ಡೊಮೇನ್‌ಗಳನ್ನು]] ಒಳಗೊಂಡ ಒಂದು ಸ್ಥಿರ ಭಾಗವನ್ನು ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನಮ್ಯತೆಗಾಗಿ ಒಂದು ಕೀಲು(ಹಿಂಜ್) ಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ;<ref name="woof" /> ದೀರ್ಘ ಸರಪಣಿಗಳಾದ μ ಮತ್ತು ε ''ನಾಲ್ಕು'' ಇಮ್ಯುನೊಗ್ಲಾಬ್ಯುಲಿನ್‌ ಡೊಮೇನ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಒಂದು ಸ್ಥಿರ ಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.<ref name="Janeway5" /> ದೀರ್ಘ ಸರಪಣಿಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುವ ಭಾಗವು ವಿವಿಧ B ಜೀವಕೋಶಗಳಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದು ಒಂದು B ಜೀವಕೋಶ ಅಥವಾ [[B ಜೀವಕೋಶ ಕ್ಲೋನ್‌]]‌ನಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ರೀತಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೀರ್ಘ ಸರಪಣಿಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುವ ಭಾಗವು ಸರಿಸುಮಾರು 110 ಅಮೈನೊ ಆಮ್ಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಒಂದು Ig ಡೊಮೇನ್‌ನಿಂದ ರಚಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. === ಸರಳ ಸರಪಣಿ === ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ರೀತಿಯ(ರೋಗ ನಿರೋಧಕಗಳ ಅಂಶಗಳುಳ್ಳ ಪ್ರೊಟೀನ್ ಸಹಿತ ಜೀವಕೋಶ) [[ಇಮ್ಯುನೊಗ್ಲಾಬ್ಯುಲಿನ್‌ ಸರಳ ಸರಪಣಿ]]ಗಳಿವೆ, ಅವನ್ನು ಲ್ಯಾಂಬ್ಡ (λ) ಮತ್ತು ಕಪ್ಪ (κ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Janeway5" /> ಸರಳ ಸರಪಣಿಯೊಂದು ಎರಡು ಅನುಕ್ರಮ ಡೊಮೇನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ: ಒಂದು ಸ್ಥಿರ ಡೊಮೇನ್, ಮತ್ತೊಂದು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುವ ಡೊಮೇನ್. ಸರಳ ಸರಪಣಿಯ ಸರಿಸುಮಾರು ಉದ್ದವೆಂದರೆ 211ರಿಂದ 217 ಅಮೈನೊ ಆಮ್ಲಗಳು.<ref name="Janeway5" /> ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರತಿಕಾಯವು ಒಂದೇ ರೀತಿಯಿರುವ ಎರಡು ಸರಳ ಸರಪಣಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ; ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರತಿಕಾಯದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಪ್ರಕಾರದ ಸರಳ ಸರಪಣಿ, κ ಅಥವಾ λ, ಮಾತ್ರ ಇರುತ್ತದೆ. ಐಯೋಟ (ι) ಸರಪಣಿಯಂತಹ ಇತರ ಪ್ರಕಾರದ ಸರಳ ಸರಪಣಿಗಳು [[ಕಾಂಡ್ರಿಕ್ತೈಸ್]] ಮತ್ತು [[ಟೆಲಿಯೊಸ್ಟೈ]] ಮೊದಲಾದ ಕೆಳವರ್ಗದ [[ಕಶೇರುಕ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. === CDR, Fv, Fab ಮತ್ತು Fc ಭಾಗಗಳು(ಸಂಕೇತದ ಚಿನ್ಹೆ) === ಪ್ರತಿಕಾಯದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ಭಿನ್ನ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, Y ಯ ಕವಲುಗಳು ಪ್ರತಿಜನಕವನ್ನು ಬಂಧಿಸುವ ಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಆ ಮೂಲಕ ಅದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಹೊರಗಿನ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಕಾಯದ ಈ ಭಾಗವನ್ನು ''[[Fab (ಫ್ರ್ಯಾಗ್ಮೆಂಟ್, ಆಂಟಿಜೆನ್ ಬೈಂಡಿಂಗ್) ಭಾಗ]]'' ವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಪ್ರತಿಕಾಯದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೀರ್ಘ ಮತ್ತು ಸರಳ ಸರಪಣಿಯಿಂದ ಒಂದು ಸ್ಥಿರ ಮತ್ತು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುವ ಡೊಮೇನ್ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.<ref name="putnam79">{{cite journal |author=Putnam FW, Liu YS, Low TL |title=Primary structure of a human IgA1 immunoglobulin. IV. Streptococcal IgA1 protease, digestion, Fab and Fc fragments, and the complete amino acid sequence of the alpha 1 heavy chain|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-biological-chemistry_1979-04-25_254_8/page/2865 |journal= J Biol Chem|volume=254 |issue=8 |pages=2865–74|year=1979 |pmid=107164}}</ref> [[ಪ್ಯಾರಾಟೋಪ್‌]], ದೀರ್ಘ ಮತ್ತು ಸರಳ ಸರಪಣಿಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುವ ಡೊಮೇನ್‌ಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿಕಾಯ [[ಮಾನೊಮರ್‌]]‌ನ [[ಅಮೈನೊ ತುದಿ]]ಯಲ್ಲಿ ರಚನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುವ ಡೊಮೇನ್‌ಅನ್ನು F_V ಭಾಗವೆಂದೂ ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಇದು ಪ್ರತಿಜನಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಂಧಿಸುವಾಗ ಅತಿ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸರಳ (V_L) ಮತ್ತು ದೀರ್ಘ (V_H) ಸರಪಣಿಗಳ ಮೇಲೆ ಮೂರಿರುವ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುವ ಕುಣಿಕೆಗಳು ಪ್ರತಿಜನಕದ ಬಂಧಕ್ಕೆ ಜವಾಬ್ದಾರವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಕುಣಿಕೆಗಳನ್ನು [[ಕಾಂಪ್ಲಿಮೆಂಟಾರಿಟಿ ಡಿಟರ್ಮೈನಿಂಗ್ ರೀಜನ್]](ಒಟ್ಟು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಕಾರಣಗಳ ನಿರ್ಧಾರ) (CDR)ಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣಾ ಜಾಲ ಸಿದ್ಧಾಂತ]]ದ ಆಧಾರಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, CDR ಗಳನ್ನು ಐಡಿಯೊಟೈಪ್‌ಗಳೆಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣಾ ಜಾಲ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ, ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಐಡಿಯೊಟೈಪ್‌ಗಳ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೂಲಕ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. Y ದ ಆಧಾರವು ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣಾ ಜೀವಕೋಶದ ಸಕ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಸರಿಹೊಂದಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಭಾಗವನ್ನು ''[[Fc (ಫ್ರ್ಯಾಗ್ಮೆಂಟ್, ಕ್ರಿಸ್ಟಲೈಜೇಸಬಲ್) ಭಾಗ]]'' ವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಪ್ರತಿಕಾಯದ ವರ್ಗದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ಸ್ಥಿರ ಡೊಮೇನ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಎರಡು ದೀರ್ಘ ಸರಪಣಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Janeway5" /> ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಂಧಿಸುವ ಮೂಲಕ Fc ಭಾಗವು, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರತಿಕಾಯವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರತಿಜನಕಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Huber R |title=Spatial structure of immunoglobulin molecules |journal=Klin Wochenschr |volume=58 |issue=22 |pages=1217–31 |year=1980 |pmid=6780722 |doi=10.1007/BF01478928}}</ref> Fc ಭಾಗವು [[Fc ಗ್ರಾಹಕ]]ಗಳಂತಹ ವಿವಿಧ ಜೀವಕೋಶ [[ಗ್ರಾಹಕ]]ಗಳೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು [[ಪೂರಕ]] ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳಂತಹ ಇತರ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣಾ ಅಣುಗಳೊಂದಿಗೂ ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಮೂಲಕ ಇದು [[ಆಪ್ಸೊನೈಜೇಶನ್]], ಜೀವಕೋಶದ [[ಲೈಸಿಸ್]], ಮತ್ತು [[ಡಿಗ್ರ್ಯಾನುಲೇಶನ್]] [[ಮಾಸ್ಟ್ ಜೀವಕೋಶಗಳು]], [[ಬಾಸೊಫಿಲ್‌ಗಳು]] ಹಾಗೂ [[ಇಯೊಸಿನೊಫಿಲ್‌]]ಗಳು ಮೊದಲಾದ ಅನೇಕ [[ಮಾನಸಿಕ]] ಪರಿಣಾಮಗಳ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="woof" />{8/){3} == ಕ್ರಿಯೆ == ಸಕ್ರಿಯ B ಜೀವಕೋಶಗಳು ಕರಗುವ ಪ್ರತಿಕಾಯವನ್ನು ಸ್ರವಿಸುವ [[ಪ್ಲಾಸ್ಮಾ ಜೀವಕೋಶ]]ಗಳೆನ್ನುವ ಪ್ರತಿಕಾಯವನ್ನು-ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಜೀವಕೋಶಗಳಾಗಿ ಅಥವಾ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಪ್ರತಿಜನಕವನ್ನು ಜ್ಞಾಪಿಸಿಕೊಂಡು ಮುಂದಿನ ಒಡ್ಡುವಿಕೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಉಳಿಯುವ [[ಜ್ಞಾಪಕ ಜೀವಕೋಶ]]ಗಳಾಗಿ [[ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ]].<ref>{{cite journal |author=Borghesi L, Milcarek C |title=From B cell to plasma cell: regulation of V(D)J recombination and antibody secretion |journal=Immunol Res |volume=36 |issue=1-3 |pages=27–32 |year=2006 |pmid=17337763 |doi=10.1385/IR:36:1:27}} </ref> ಬದುಕಿನ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ [[ಪ್ರಸವಪೂರ್ವ]] ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆಗತಾನೆ ಜನಿಸಿದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳು ತಾಯಿಯಿಂದ [[ನಿಷ್ಟ್ರಿಯ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣೆ]]ಯ ಮೂಲಕ ಪರಿಹಾರ ಒದಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಆರಂಭಿಕ ಅಂತರ್ವರ್ಧಕ ಪ್ರತಿಕಾಯದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯು ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾರದ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜೀವನದ ಮೊದಲ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳು ರಕ್ತಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವುದರಿಂದ, ಅವನ್ನು [[ರಸಧಾತುಗಳ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯ ಭಾಗವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹರಡುವ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳು ಕ್ಲೋನಲ್(ಅಬೀಜ ಸಂತಾನದ) B ಜೀವಕೋಶಗಳಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೆ, ಅವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಕೇವಲ ಒಂದು [[ಪ್ರತಿಜನಕ]]ಕ್ಕೆ (ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ [[ವೈರಸ್‌]] [[ಕ್ಯಾಪ್ಸಿಡ್ ಪ್ರೋಟೀನ್‌]] ಭಾಗ) ಮಾತ್ರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳು [[ಪ್ರತಿರಕ್ಷೆ]]ಗೆ ಮೂರು ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವ: ಅವು ರೋಗಕಾರಕಗಳು ಜೀವಕೋಶಗಳೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಅವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿಕೊಂಡು ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡದ ಹಾಗೆ ತಡೆಯುತ್ತವೆ; ಅವು [[ಮ್ಯಾಕ್ರೊಫೇಜ್]]‌ಗಳಿಂದ ರೋಗಕಾರಕಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಜೀವಕೋಶಗಳಿಂದ ರೋಗಕಾರಕವನ್ನು ಮುಚ್ಚುವ ಮೂಲಕ ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತವೆ; ಅವು [[ಪೂರಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾ ಸರಣಿ]]ಯಂತಹ ಇತರ [[ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ]]ಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ರೋಗಕಾರಕಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತವೆ.<ref name="Ravetch">{{cite journal |author=Ravetch J, Bolland S |title=IgG Fc receptors |journal=Annu Rev Immunol |volume=19 |issue= |pages=275–90 |year=2001 |pmid=11244038 |doi=10.1146/annurev.immunol.19.1.275}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:IgM white background.png|thumb|left|ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ರವಿಸಲ್ಪಡುವ IgM ಐದು Ig ಘಟಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.ಪ್ರತಿಯೊಂದು Ig ಘಟಕವು (1 ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾದ) ಎರಡು ಎಪಿಟೋಪ್‌ ಬಂಧಿಸುವ Fab ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ IgM ಸುಮಾರು 10 ಎಪಿಟೋಪ್‌ಗಳನ್ನು ಬಂಧಿಸಬಲ್ಲುದು.]] === ಪೂರಕದ (ಕಾಂಪ್ಲಿಮೆಂಟ್‌ನ) ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವಿಕೆ === ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳ ಮೇಲಿನ ಮೇಲ್ಮೆ ಪ್ರತಿಜನಕಗಳ ಮೇಲೆ ಬಂಧಿಸಿರುವ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳು [[ಪೂರಕ ಕಾಸ್ಕೇಡ್‌]]ನ ಮೊದಲ ಅಂಶವನ್ನು ಅವುಗಳ [[Fc ಭಾಗ]]ದೊಂದಿಗೆ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು "ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್" ಪೂರಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="Ravetch" /> ಇದು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾವನ್ನು ಎರಡು ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಯಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="Pier" /> ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಪ್ರತಿಕಾಯ ಮತ್ತು ಪೂರಕ ಅಣುಗಳ ಬಂಧನವು [[ಆಪ್ಸೊನೈಸೇಶನ್‌]] ಎನ್ನುವ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ [[ಫ್ಯಾಗೊಸೈಟ್(ಭಕ್ಷಕ ಕೋಶ)]]ಗಳು ಆ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಯನ್ನು ಅರಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ; ಈ ಫ್ಯಾಗೊಸೈಟ್‌ಗಳನ್ನು ಪೂರಕ ಕಾಸ್ಕೇಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಕೆಲವು ಪೂರಕ ಅಣುಗಳು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಸಾಯಿಸಲು ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಕೆಲವು ಪೂರಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಂಶಗಳು [[ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಪೊರೆಯ ದಾಳಿ]]ಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal |author=Rus H, Cudrici C, Niculescu F |title=The role of the complement system in innate immunity |journal=Immunol Res |volume=33 |issue=2 |pages=103–12 |year=2005 |pmid=16234578 |doi=10.1385/IR:33:2:103}}</ref> === ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವಿಕೆ === ಜೀವಕೋಶಗಳ ಹೊರಗೆ ನಕಲುಗೊಳ್ಳುವ ರೋಗಕಾರಕಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಲು ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳು ರೋಗಕಾರಕಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇದು ಅವು [[ಕೂಡಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ]] ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಪ್ರತಿಕಾಯ ಕನಿಷ್ಠ ಎರಡು ಪ್ಯಾರಾಟೋಪ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ, ಇದು ಪ್ರತಿಜನಕಗಳ ಮೇಲ್ಮೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಎಪಿಟೋಪ್‌ಗಳನ್ನು ಬಂಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿಜನಕದೊಂದಿಗೆ ಬಂಧಿಸಬಹುದು. ರೋಗಕಾರಕವನ್ನು ಮುಚ್ಚುವ ಮೂಲಕ, ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳು ಅವುಗಳ Fc ಭಾಗವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿನ ರೋಗಕಾರಕದ ವಿರುದ್ಧ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕಗಳ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="Pier" /> ಮುಚ್ಚಿದ ರೋಗಕಾರಕಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಅಂತಹ ಜೀವಕೋಶಗಳು Fc ಗ್ರಾಹಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಅವುಗಳ ಹೆಸರೇ ಸೂಚಿಸುವಂತೆ IgA, IgG ಮತ್ತು IgE ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳ [[Fc ಭಾಗ]]ದೊಂದಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸುತ್ತವೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜೀವಕೋಶದ ಮೇಲೆ Fc ಗ್ರಾಹಕ ಒಂದಿಗಿನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರತಿಕಾಯದ ಕೂಡಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ಆ ಜೀವಕೋಶದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ; ಫ್ಯಾಗೊಸೈಟ್‌ಗಳು [[ಭಕ್ಷಿಸಿ ನಾಶಪಡಿಸುತ್ತವೆ]], [[ಮಾಸ್ಟ್ ಜೀವಕೋಶಗಳು]] ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂಟ್ರೊಫಿಲ್]]‌ಗಳು [[ಡಿಗ್ರ್ಯಾನ್ಯುಲೇಟ್]] ಆಗುತ್ತವೆ, [[ಸಹಜವಾಗಿ ಸಾಯಿಸುವ ಜೀವಕೋಶಗಳು]] [[ಸೈಟೊಕಿನ್]]‌ಗಳು ಮತ್ತು [[ಸೈಟೊಟಾಕ್ಸಿಕ್]] ಅಣುಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡುತ್ತವೆ; ಇದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅತಿಕ್ರಮಿಸುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ. Fc ಗ್ರಾಹಕಗಳು ಐಸೊಟೈಪ್‌-ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿವೆ, ಇದು ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಮ್ಯತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ವಿಭಿನ್ನ ರೋಗಕಾರಕಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣಾ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name="Janeway5" /> === ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳು === ಮಾನವರು ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವರ್ಗದ ಪ್ರೈಮೇಟ್‌ಗಳು “ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರತಿಕಾಯ”ಗಳನ್ನೂ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ, ಅವು ವೈರಸ್ ಸೋಂಕಿಗಿಂತ ಮೊದಲು ಸೀರಮ್‌ನಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅವು ಹಿಂದೆ ಯಾವುದೇ ಸೋಂಕು, ವ್ಯಾಕ್ಸಿನೇಶನ್, ಇತರ ಹೊರಗಿನ ಪ್ರತಿಜನಕಗಳಿಗೆ ಒಡ್ಡುವಿಕೆ ಅಥವಾ [[ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣೆ]]ಯಿಲ್ಲದೆ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳು ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಪೂರಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾಸರಣಿಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಮುಚ್ಚಿದ ವೈರಸ್ ಅಂಶಗಳ ಲೈಸಿಸ್ (ಜೀವಕೋಶದ ವಿಭಜನೆ) ಕ್ರಿಯೆಯು ನಡೆಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳು [[ಗ್ಲೈಕೊಸಿಲೇಟ್]] ಆದ ಜೀವಕೋಶದ ಮೇಲ್ಮೆಯ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ತುದಿಯ ಶರ್ಕರವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಡೈಸ್ಯಾಕರೈಡ್ [[ಗ್ಯಾಲಕ್ಟೋಸ್‌]] α(1,3)-ಗ್ಯಾಲಕ್ಟೋಸ್‌ (α-ಗ್ಯಾಲ್)ನ ವಿರುದ್ಧ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಇವು ಮಾನವನ ಕರುಳಿನಲ್ಲಿರುವ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಈ ಶರ್ಕರಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web |author= Racaniello, Vincent| url=http://www.virology.ws/2009/10/06/natural-antibody-protects-against-viral-infection/ |date=2009-10-06 |title=Natural antibody protects against viral infection |format= |work=Virology Blog |accessdate=2010-01-22}}</ref> [[ಕ್ಸೆನೊಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪ್ಲಾಂಟೇಟ್ ಆದ ಅಂಗಗಳ]] ತಳ್ಳಿಹಾಕುವಿಕೆಯು, ಗ್ರಾಹಕ ಅಂಗಾಶದ ಸೀರಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಪರಿಚಲನೆಯಾಗುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳು ಕೊಡುವ ಅಂಗಾಶದಲ್ಲಿರುವ α-ಗ್ಯಾಲ್ ಪ್ರತಿಜನಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಡುವುದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Milland J, Sandrin MS |title=ABO blood group and related antigens, natural antibodies and transplantation |journal=Tissue Antigens |volume=68 |issue=6 |pages=459–66 |year=2006 |month=December |pmid=17176435 |doi=10.1111/j.1399-0039.2006.00721.x |url=}}</ref> == ಇಮ್ಯುನೊಗ್ಲಾಬ್ಯುಲಿನ್‌ ವೈವಿಧ್ಯತೆ(ಪ್ರತಿಕಾಯದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ವಿವಿಧತೆ) == ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳು ಪ್ರತಿಕಾಯದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಬಲ್ಲವು. ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಾಶ ಮಾಡಲು ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನತೆಯಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ; ಅವುಗಳ ಅಮೈನೊ ಆಮ್ಲ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಭಿನ್ನತೆಯು ಅವುಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಪ್ರತಿಜನಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Mian I, Bradwell A, Olson A |title=Structure, function and properties of antibody binding sites |url=https://archive.org/details/journal-of-molecular-biology_1991-01-05_217_1/page/133 |journal=J Mol Biol |volume=217 |issue=1 |pages=133–51 |year=1991 |pmid=1988675 |doi=10.1016/0022-2836(91)90617-F}}</ref> ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 10 ಶತಕೋಟಿ ಪ್ರಕಾರದ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳು ಪ್ರತಿಜನಕವೊಂದರ ವಿವಿಧ ಎಪಿಟೋಪ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಂಧಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.<ref name="pmid8612345">{{cite journal |author=Fanning LJ, Connor AM, Wu GE |title=Development of the immunoglobulin repertoire |journal=Clin. Immunol. Immunopathol. |volume=79 |issue=1 |pages=1–14 |year=1996 |pmid=8612345 |doi=10.1006/clin.1996.0044}}</ref> ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಅನೇಕ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದರೂ, ಈ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಲು ಲಭ್ಯವಾಗಿರುವ [[ಜೀನ್‌]]ಗಳ ಪ್ರಮಾಣವು ಮಾನವನ ಜೀನೋಮ್‌ನ ಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ಮಿತಿಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಸಂಕೀರ್ಣ ಜೀನ್-ಸಂಬಂಧಿತ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ, ಅವು ಕಶೇರುಕ B ಜೀವಕೋಶಗಳು ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರತಿಕಾಯ ಜೀನ್‌ಗಳಿಂದ ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.<ref name="namazee">{{cite journal |author=Nemazee D |title=Receptor editing in lymphocyte development and central tolerance |journal=Nat Rev Immunol |volume=6 |issue=10 |pages=728–40 |year=2006 |pmid=16998507 |doi=10.1038/nri1939}}</ref> === ಡೊಮೇನ್ (ಪ್ರಭಾವಿತವಲಯದಲ್ಲಿನ) ವ್ಯತ್ಯಾಸ === [[ಚಿತ್ರ:Hypervariabledomains.PNG|thumb|250px|right|ದೀರ್ಘ ಸರಪಣಿಯ ಹೈಪರ್‌ವೇರಿಯೇಬಲ್ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ, PDB 1IGT]] ಪ್ರತಿಕಾಯವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುವ ಕ್ರೋಮೊಸೋಮ್‌ನ ಭಾಗವು ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಪ್ರತಿಕಾಯದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಡೊಮೇನ್‌ಗಾಗಿ ಅನೇಕ ವಿಭಿನ್ನ ಜೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಮಾನವರಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘ ಸರಪಣಿ ಜೀನ್‌ಗಳನ್ನು ([[IGH@]]) ಹೊಂದಿರುವ ಭಾಗವು [[14ನೇ ಕ್ರೋಮೊಸೋಮ್‌‌]]ನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಲ್ಯಾಂಬ್ಡಾ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪ ಸರಳ ಸರಪಣಿ ಜೀನ್‌ಗಳನ್ನು ([[IGL@]] ಮತ್ತು [[IGK@]]) ಒಳಗೊಂಡ ಭಾಗಗಳು [[22]] ಮತ್ತು [[2]]ನೇ ಕ್ರೋಮೊಸೋಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಡೊಮೇನ್‍‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುವ ಡೊಮೇನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರತಿಕಾಯದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೀರ್ಘ ಮತ್ತು ಸರಳ ಸರಪಣಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ವಿಭಿನ್ನ B ಜೀವಕೋಶಗಳಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ ವಿವಿಧ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುವ ಡೊಮೇನ್‌ಗಳ ಭಿನ್ನತೆಯು ಹೈಪರ್‌ವೇರಿಯೇಬಲ್(ಅತಿಹೆಚ್ಚಾಗಿ-ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುವ) ಬಾಗಗಳೆಂದು ಕರೆಯುವ ಮೂರು ಲೂಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ (HV-1, HV-2 ಮತ್ತು HV-3) ಅಥವಾ [[ಕಾಂಪ್ಲಿಮೆಂಟಾರಿಟಿ ಡಿಟರ್ಮೈನಿಂಗ್(ಪೂರಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ) ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ]] (CDR1, CDR2 ಮತ್ತು CDR3) ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. CDR ಗಳು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುವ ಡೊಮೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿತ ಆಧಾರ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ದೀರ್ಘ ಸರಪಣಿ ಭಾಗವು ಸುಮಾರು 65 ವಿವಿಧ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುವ ಡೊಮೇನ್‌ ಜೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಅವೆಲ್ಲವೂ ಅವುಗಳ CDR ಗಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿಕಾಯದ ಇತರ ಡೊಮೇನ್‌ಗಳ ಜೀನ್‌ಗಳೊಂದಿಗಿನ ಈ ಜೀನ್‌ಗಳ ಸೇರಿಕೆಯು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವಿಧತೆಯೊಂದಿಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಯೋಗವನ್ನು V(D)J ಪುನಃಸಂಯೋಗವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಈ ಕೆಳಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>ಪೀಟರ್ ಪರ್ಹ್ಯಾಮ್. "ದಿ ಇಮ್ಯೂನ್ ಸಿಸ್ಟಮ್. 2ನೇ ಆವೃತ್ತಿ. ಗಾರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸೈನ್ಸ್: ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, 2005. ಪುಟ 47-62</ref> === V(D)J ಪುನಃಸಂಯೋಗ === [[ಚಿತ್ರ:VDJ recombination.png|thumb|250px|right|ಇಮ್ಯುನೊಗ್ಲಾಬ್ಯುಲಿನ್‌ ದೀರ್ಘ ಸರಪಣಿಗಳ V(D)J ಪುನಃಸಂಯೋಜನೆಯ ಸರಳ ಸ್ಥೂಲಸಮೀಕ್ಷೆ]] ''V(D)J ಪುನಃಸಂಯೋಗ'' ವೆಂದೂ ಕರೆಯುವ ಇಮ್ಯುನೊಗ್ಲಾಬ್ಯುಲಿನ್‌ನ ಶಾರೀರಿಕ ಪುನಃಸಂಯೋಜನೆಯು ಒಂದು ಭಿನ್ನ ಇಮ್ಯುನೊಗ್ಲಾಬ್ಯುಲಿನ್‌ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುವ ಭಾಗವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಇಮ್ಯುನೊಗ್ಲಾಬ್ಯುಲಿನ್‌ ದೀರ್ಘ ಅಥವಾ ಸರಳ ಸರಪಣಿಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುವ ಭಾಗವು ಜೀನ್-ಚೂರುಗಳೆಂದು ಕರೆಯುವ ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಕೇತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಈ ಭಾಗಗಳನ್ನು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುವ(ವೇರಿಯೇಬಲ್) (V), ಭಿನ್ನತೆ(ಡೈವರ್ಸಿಟಿ) (D) ಮತ್ತು ಸೇರುವ(ಜಾಯ್ನಿಂಗ್) (J) ಭಾಗಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="namazee" /> V, D ಮತ್ತು J ಭಾಗಗಳು [[Ig ದೀರ್ಘ ಸರಪಣಿ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಕೇವಲ V ಮತ್ತು J ಭಾಗಗಳು ಮಾತ್ರ [[Ig ಸರಳ ಸರಪಣಿ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. V, D ಮತ್ತು J ಜೀನ್ ಭಾಗಗಳ ಹಲವಾರು ನಕಲುಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಅವು [[ಸಸ್ತನಿಗಳ]](ವಂಶವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿ) [[ಜೀನೋಮ್‌]]ಗಳಲ್ಲಿ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ಮೂಳೆಯ ಮಜ್ಜೆಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ B ಜೀವಕೋಶವು ಒಂದು V, ಒಂದು D ಮತ್ತು ಒಂದು J ಜೀನ್ ಭಾಗವನ್ನು (ಅಥವಾ ಸರಳ ಸರಪಣಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು V ಮತ್ತು ಒಂದು J ಭಾಗ) ಯಾದೃಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ಆರಿಸಿ ಒಂದುಗೂಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಇಮ್ಯುನೊಗ್ಲಾಬ್ಯುಲಿನ್‌ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುವ ಭಾಗವೊಂದನ್ನು ಕಲೆಹಾಕುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಕಾರದ ಜೀನ್ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ನಕಲುಗಳಿರುವುದರಿಂದ ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಇಮ್ಯುನೊಗ್ಲಾಬ್ಯುಲಿನ್‌-ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುವ ಭಾಗವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಲು ವಿವಿಧ ಸಂಯೋಜನೆಗಳ ಜೀನ್ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದರಿಂದ, ಈ ಕ್ರಿಯೆಯು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿವಿಧ [[wikt:paratope|ಪ್ಯಾರಾಟೋಪ್‌ಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಆ ಮೂಲಕ ವಿವಿಧ ಪ್ರತಿಜನಕ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.<ref name="Market" /> B ಜೀವಕೋಶವು V(D)J ಪುನಃಸಂಯೋಗದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಇಮ್ಯುನೊಗ್ಲಾಬ್ಯುಲಿನ್‌ ಜೀನ್ಅನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಅದು ಯಾವುದೇ ಇತರ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುವ ಭಾಗವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ. (ಈ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು [[ಅಲೆಲಿಕ್ ಎಕ್ಸ್‌ಕ್ಲೂಷನ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ). ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು B ಜೀವಕೋಶವು ಕೇವಲ ಒಂದು ರೀತಿಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುವ ಸರಪಣಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಬಲ್ಲವು.<ref name="Janeway5" /><ref>{{cite journal |author=Bergman Y, Cedar H |title=A stepwise epigenetic process controls immunoglobulin allelic exclusion |journal=Nat Rev Immunol |volume=4 |issue=10 |pages=753–61 |year=2004 |pmid=15459667 |doi=10.1038/nri1458}}</ref> === ಸೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಹೈಪರ್‌ಮ್ಯುಟೇಶನ್(ಶಾರೀರಿಕ ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ಪರಿವರ್ತನೆ) ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಣ ಬಲ ಹೆಚ್ಚುವಿಕೆ,ಪ್ರೌಢತೆ(ಅಫಿನಿಟಿ ಮ್ಯಾಚುರೇಶನ್) === :''ಈ ವಿಷಯದ ಬಗೆಗಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ, [[ಸೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಹೈಪರ್‌ಮ್ಯುಟೇಶನ್]] ಮತ್ತು [[ಆಕರ್ಷಣ ಬಲದ ಹೆಚ್ಚಳ]] ವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ.'' ಪ್ರತಿಜನಕದೊಂದಿಗೆ ಸಕ್ರಿಯಗೊಂಡ ನಂತರ B ಜೀವಕೋಶಗಳು ಅತಿಶೀಘ್ರವಾಗಿ [[ವಿಭಜನೆ]]ಯಾಗಲು ಆರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಅತಿಶೀಘ್ರವಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಗುವ ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ, ದೀರ್ಘ ಮತ್ತು ಸರಳ ಸರಪಣಿಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುವ ಡೊಮೇನ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುವ ಜೀನ್‌ಗಳು ''ಸೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಹೈಪರ್‌ಮ್ಯುಟೇಶನ್'' (SHM) ಎನ್ನುವ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ದರ ಪ್ರಮಾಣದ(ಅಂಶಗಳಿಗೆ) [[ಪಾಯಿಂಟ್ ರೂಪಾಂತರ]]ಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತವೆ. SHM ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜೀವಕೋಶ ವಿಭಜನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜೀನ್‌ನ ರೂಪಾಂತರಕ್ಕೆ ಸರಿಸುಮಾರು ಒಂದು [[ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಟೈಡ್‌]] ಬದಲಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="diaz" /> ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಮರಿ-B ಜೀವಕೋಶಗಳು ಅವುಗಳ ಪ್ರತಿಕಾಯ ಸರಪಣಿಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುವ ಡೊಮೇನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಿನ್ನವಾದ [[ಅಮೈನೊ ಆಮ್ಲ]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತವೆ. ಇದು ಪ್ರತಿಕಾಯ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನತೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರತಿಕಾಯದ ಪ್ರತಿಜನಕ-ಬಂಧಿಸುವ [[ಆಕರ್ಷಣ]] ಬಲದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Honjo T, Habu S |title=Origin of immune diversity: genetic variation and selection |url=https://archive.org/details/sim_annual-review-of-biochemistry_1985_54_annual/page/803 |journal=Annu Rev Biochem |volume=54 |issue= |pages=803–30 |year=1985 |pmid=3927822 |doi=10.1146/annurev.bi.54.070185.004103}}</ref> ಕೆಲವು ಪಾಯಿಂಟ್ ರೂಪಾಂತರಗಳು ಮೂಲ ಪ್ರತಿಕಾಯಕ್ಕಿಂತ ಅವುಗಳ ಪ್ರತಿಜನಕದೊಂದಿಗೆ ದುರ್ಬಲ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು (ಕಡಿಮೆ ಆಕರ್ಷಣೆ ಬಲ) ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅದೇ ಕೆಲವು ಪಾಯಿಂಟ್ ರೂಪಾಂತರಗಳು ಪ್ರಬಲ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು (ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಣೆ ಬಲ) ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ.<ref name="orguil">{{cite journal |author=Or-Guil M, Wittenbrink N, Weiser AA, Schuchhardt J |title=Recirculation of germinal center B cells: a multilevel selection strategy for antibody maturation |journal=Immunol. Rev. |volume=216 |issue= |pages=130–41 |year=2007 |pmid=17367339 |doi=10.1111/j.1600-065X.2007.00507.x}}</ref> ಮೇಲ್ಮೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಕರ್ಷಣೆ ಬಲದ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ B ಜೀವಕೋಶಗಳು ಇತರ ಜೀವಕೋಶಗಳೊಂದಿಗಿನ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲವಾದ ಉಳಿಯುವ ಸಂಕೇತವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಅದೇ ಕಡಿಮೆ ಆಕರ್ಷಣೆ ಬಲದ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವಂತಹವು ಇದನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಅವು [[ಅಪೋಪ್ಟೋಸಿಸ್]]‌ನಿಂದಾಗಿ ಸಾಯುತ್ತವೆ.<ref name="orguil" /> ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರತಿಜನಕಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಣ ಬಲವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ B ಜೀವಕೋಶಗಳು ಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಉಳಿಯುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ದುರ್ಬಲ ಆಕರ್ಷಣ ಬಲವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವುಗಳನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಂಧಿಸುವ ಆಕರ್ಷಣ ಬಲವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ''ಆಕರ್ಷಣ ಬಲದ ಹೆಚ್ಚಳ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಕರ್ಷಣ ಬಲದ ಹೆಚ್ಚಿಸುವಿಕೆಯು V(D)J ಪುನಃಸಂಯೋಗದ ನಂತರ ಬೆಳೆದ B ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಇದು ನೆರವಿಗಾಗಿ [[ಸಹಾಯಕ T ಜೀವಕೋಶ]]ಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite journal | author = Neuberger M, Ehrenstein M, Rada C, Sale J, Batista F, Williams G, Milstein C |title=Memory in the B-cell compartment: antibody affinity maturation |journal=Philos Trans R Soc Lond B Biol Sci |volume=355 |issue=1395 |pages=357–60 |year=2000 |month=March |pmid=10794054 |pmc=1692737 |doi=10.1098/rstb.2000.0573}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Class switch recombination.png|thumb|250px|right|ಕ್ಲಾಸ್ ಸ್ವಿಚ್‌ ಪುನಃಸಂಯೋಜನೆಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ, ಇದು ಸಕ್ರಿಯ B ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಐಸೊಟೈಪ್‌ ಸ್ವಿಚಿಂಗ್‌ಗೆ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ]] === ಕ್ಲಾಸ್ ಸ್ವಿಚಿಂಗ್ (ಜೈವಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ) === [[ಐಸೊಟೈಪ್‌ ಅಥವಾ ಕ್ಲಾಸ್ ಸ್ವಿಚಿಂಗ್]] B ಜೀವಕೋಶದ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ನಂತರ ಕಂಡುಬರುವ ಒಂದು [[ಜೈವಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ]]. ಇದು ಜೀವಕೋಶವು ವಿವಿಧ ವರ್ಗದ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳನ್ನು (IgA, IgE ಅಥವಾ IgG) ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="Market" /> ಪ್ರತಿಕಾಯದ ವಿವಿಧ ವರ್ಗಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಇಮ್ಯುನೊಗ್ಲಾಬ್ಯುಲಿನ್‌ ದೀರ್ಘ ಸರಪಣಿಯ ಸ್ಥಿರ (C) ಭಾಗಗಳಿಂದ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆರಂಭಿಕವಾಗಿ, ನೈವ್ B ಜೀವಕೋಶಗಳು ಕೇವಲ ಜೀವಕೋಶ-ಮೇಲ್ಮೈ IgM ಮತ್ತು IgD ಅನ್ನು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಪ್ರತಿಜನಕ ಬಂಧಿಸುವ ಭಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಐಸೊಟೈಪ್‌ಅನ್ನು ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಹೊಂದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ನಂತರ ಪ್ರತಿಜನಕವನ್ನು ಹೊರಹಾಕಲು IgG, IgA ಅಥವಾ IgE ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಕ್ರಿಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಪ್ರತಿಕಾಯವು ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ಲಾಸ್ ಸ್ವಿಚಿಂಗ್ ಒಂದೇ ಸಕ್ರಿಯ B ಜೀವಕೋಶದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಮರಿ ಜೀವಕೋಶಗಳು ವಿವಿಧ ಐಸೊಟೈಪ್‌ಗಳ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕ್ಲಾಸ್ ಸ್ವಿಚಿಂಗ್‌ನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಕಾಯ ದೀರ್ಘ ಸರಪಣಿಯ ಕೇವಲ ಸ್ಥಿರ ಭಾಗ ಮಾತ್ರ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ; ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುವ ಭಾಗ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಜನಕ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣವು ಬದಲಾಗದೆ ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಒಂದು B ಜೀವಕೋಶದ ಮರಿ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ ಪ್ರತಿಜನಕಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಪ್ರತಿಜನಕವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಕ್ಲಾಸ್ ಸ್ವಿಚಿಂಗ್ ಕ್ರಿಯೆಯು ಸೈಟೊಕಿನ್‌ಗಳಿಂದ ಪ್ರಚೋದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಐಸೊಟೈಪ್‌ B ಜೀವಕೋಶದಲ್ಲಿರುವ ಸೈಟೊಕಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Stavnezer J, Amemiya CT |title=Evolution of isotype switching |journal=Semin. Immunol. |volume=16 |issue=4 |pages=257–75 |year=2004 |pmid=15522624 |doi=10.1016/j.smim.2004.08.005}}</ref> ಕ್ಲಾಸ್ ಸ್ವಿಚಿಂಗ್, ದೀರ್ಘ ಸರಪಣಿ ಜೀನ್ [[ಭಾಗ]]ದಲ್ಲಿ ಕ್ಲಾಸ್ ಸ್ವಿಚ್ ರಿಕಾಂಬಿನೇಶನ್ (CSR) ಎಂಬ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ರಿಯೆಯು ''ಸ್ವಿಚ್ (S) ಬಾಗಗಳು'' ಎನ್ನುವ ರಕ್ಷಿತ [[ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಟೈಡ್‌]]‌ನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ, ಇದು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸ್ಥಿರ ಭಾಗದ ಜೀನ್‌ನ (δ-ಸರಪಣಿಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) [[DNA]] ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. DNA ಸ್ಟ್ರ್ಯಾಂಡ್, ಎರಡು ಆಯ್ದ S-ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ [[ಕಿಣ್ವ]]ಗಳ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕತೆಯಿಂದ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Durandy A |title=Activation-induced cytidine deaminase: a dual role in class-switch recombination and somatic hypermutation |journal=Eur. J. Immunol. |volume=33 |issue=8 |pages=2069–73 |year=2003 |pmid=12884279 |doi=10.1002/eji.200324133}}</ref><ref>{{cite journal |author=Casali P, Zan H |title=Class switching and Myc translocation: how does DNA break? |journal=Nat. Immunol. |volume=5 |issue=11 |pages=1101–3 |year=2004 |pmid=15496946 |doi=10.1038/ni1104-1101}}</ref> ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುವ ಡೊಮೇನ್‌ [[ಎಕ್ಸಾನ್]], [[ನಾನ್-ಹೋಮೊಲಾಗಸ್ ಎಂಡ್ ಜಾಯ್ನಿಂಗ್]] (NHEJ) ಎಂಬ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಅಪೇಕ್ಷಿತ ಸ್ಥಿರ ಭಾಗದೊಂದಿಗೆ (γ, α or ε) ಮತ್ತೆ ಒಂದುಗೂಡುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ರಿಯೆಯು ವಿವಿಧ ಐಸೊಟೈಪ್‌ನ ಪ್ರತಿಕಾಯವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುವ ಇಮ್ಯುನೊಗ್ಲಾಬ್ಯುಲಿನ್‌ ಜೀನ್ಅನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Lieber MR, Yu K, Raghavan SC |title=Roles of nonhomologous DNA end joining, V(D)J recombination, and class switch recombination in chromosomal translocations |journal=DNA Repair (Amst.) |volume=5 |issue=9-10 |pages=1234–45 |year=2006 |pmid=16793349 |doi=10.1016/j.dnarep.2006.05.013}}</ref> == ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು == === ರೋಗ ಲಕ್ಷಣ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆ === ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯು ವೈದ್ಯಕೀಯ [[ರೋಗ ನಿರ್ಣಯಿಸುವುದರಲ್ಲಿ]] ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ರೀತಿಯಾಗಿದೆ. ಅದು [[ಸೀರಮ್ ಶಾಸ್ತ್ರ]]ದಂತಹ ಅನ್ವಯಗಳು ಈ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.elispot-analyzers.de/english/elisa-animation.html |title=Animated depictions of how antibodies are used in [[ELISA]] assays |accessdate=2007-05-08 |work=Cellular Technology Ltd.—Europe |archive-date=2007-05-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070509175657/http://www.elispot-analyzers.de/english/elisa-animation.html |url-status=dead }}</ref> ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಜೈವಿಕ-ರಾಸಾಯನಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ರೋಗ ಲಕ್ಷಣ ಗುರುತಿಸಲು<ref>{{cite web |url=http://www.elispot-analyzers.de/english/elispot-animation.html |title=Animated depictions of how antibodies are used in [[ELISPOT]] assays |accessdate=2007-05-08 |work=Cellular Technology Ltd.—Europe |archive-date=2007-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070501235938/http://www.elispot-analyzers.de/english/elispot-animation.html |url-status=dead }}</ref> [[ಎಪ್ಸ್ಟೈನ್-ಬಾರ್ ವೈರಸ್‌]] ಅಥವಾ [[ಲೈಮ್ ರೋಗ]]ದ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳ ಒಂದು [[ಟೈಟರ್]]ಅನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ರಕ್ತದಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಸೋಂಕು ''ಬಹಳ'' ಹಿಂದೆ ಕಂಡುಬಂದಿತ್ತು ಎಂದರ್ಥ. ಈ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ B ಜೀವಕೋಶಗಳು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ನಶಿಸಿಹೋಗಿವೆ. [[ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಾ ಶಾಸ್ತ್ರ]]ದಲ್ಲಿ, ರೋಗಿಯ ಪ್ರತಿಕಾಯದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಲು ಇಮ್ಯುನೊಗ್ಲಾಬ್ಯುಲಿನ್‌ನಗಳ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವರ್ಗಗಳ ಮಟ್ಟಗಳನ್ನು [[ನೆಫೆಲೊಮೆಟ್ರಿ]] (ಅಥವಾ ಟರ್ಬಿಡಿಮೆಟ್ರಿ)ಯಿಂದ ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Stern P |title=Current possibilities of turbidimetry and nephelometry |journal=Klin Biochem Metab |volume=14 |issue=3 |pages=146–151 |year=2006| url= http://www.clsjep.cz/odkazy/kbm0603-146.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080227144335/http://www.clsjep.cz/odkazy/kbm0603-146.pdf|archivedate=2008-02-27}}</ref> ರೋಗನಿರ್ಣಯವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರದ ರೋಗಿಗಳ [[ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ]]ದ ಹಾನಿಯ ಕಾರಣವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವಲ್ಲಿ ಇಮ್ಯುನೊಗ್ಲಾಬ್ಯುಲಿನ್‌ಗಳ ವಿವಿಧ ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿನ ಉತ್ಕರ್ಷಣೆಯು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Rhoades" /> ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಉತ್ಕರ್ಷಗೊಳಿಸಿದ IgA ಆಲ್ಕಹಾಲಿಕ [[ಸಿರೋಸಿಸ್]]ಅನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಉತ್ಕರ್ಷಗೊಳಿಸಿದ IgM [[ವೈರಸ್-ಹೆಪಟೈಟಿಸ್]] ಮತ್ತು [[ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಪಿತ್ತರಸದ-ಸಿರೋಸಿಸ್]]ಅನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. IgG ಅನ್ನು [[ವೈರಲ್-ಹೆಪಟೈಟಿಸ್]], [[ಆಟೊಇಮ್ಯೂನ್ ಹೆಪಟೈಟಿಸ್]] ಮತ್ತು ಸಿರೋಸಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ಕರ್ಷಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಆಟೊಇಮ್ಯೂನ್ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು]] ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದೇಹದ [[ಎಪಿಟೋಪ್‌]]‌ಗಳನ್ನೇ ಬಂಧಿಸುವ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳಿಂದ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ; ಹೆಚ್ಚಿನವನ್ನು [[ರಕ್ತ ಪರೀಕ್ಷೆ]]ಯ ಮೂಲಕ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣಾ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯ [[ಹೀಮೊಲಿಟಿಕ್ ಅನೀಮಿಯ]]ದಲ್ಲಿ [[ಕೆಂಪು ರಕ್ತಕಣ]] ಮೇಲ್ಮೈ ಪ್ರತಿಜನಕಗಳ ವಿರುದ್ಧ ನಿರ್ದೇಶಿಸುವ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳನ್ನು(ಎರಡು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಏಕಕಾಲಕ್ಕೆ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸುವಿಕೆ) [[ಕೂಂಬ್ಸ್ ಪರೀಕ್ಷೆ]]ಯ ಮೂಲಕ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Dean">{{cite book |last=Dean |first=Laura |title= Blood Groups and Red Cell Antigens| year= 2005|publisher=National Library of Medicine (US), |location=NCBI Bethesda (MD) |isbn= |chapter= Chapter 4: Hemolytic disease of the newborn |chapterurl= http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=rbcantigen.chapter.ch4}}</ref> ಕೂಂಬ್ಸ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು [[ರಕ್ತ ವರ್ಗಾವಣೆ]]ಯ ತಯಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ [[ಪ್ರಸವಪೂರ್ವ]] ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಕಾಯವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Dean" /> ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ, ಸಂಕೀರ್ಣ ಪ್ರತಿಜನಕ-ಪ್ರತಿಕಾಯದ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಿಕೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಅನೇಕ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣಾ-ರೋಗನಿರ್ಣಯ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ - [[ELISA]], [[ಇಮ್ಯುನೊಫ್ಲೋರೆಸೆನ್ಸ್]], [[ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಲಾಟ್]], [[ಇಮ್ಯುನೊಡಿಫ್ಯೂಜನ್]], [[ಇಮ್ಯುನೊಎಲೆಕ್ಟ್ರೊಫೋರೆಸಿಸ್]] ಮತ್ತು [[ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಕ್ ಇಮ್ಯುನಸೆ]].(ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ರೋಗ ನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಮಾಣಿಕರಿಸುವುದು.) ಮಾನವನ ಕೋರಿಯಾನಿಕ್ ಗೊನಾಡೊಟ್ರೋಪಿನ್ನ ವಿರುದ್ಧ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳನ್ನು ಗರ್ಭಿಣಿಯರ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದ್ದಿಷ್ಟ [[ಏಕಕ್ಲೋನೀಯ ಪ್ರತಿಕಾಯ]] ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು, [[ಸಂಧಿವಾತ]],<ref>{{cite journal |author=Feldmann M, Maini R |title=Anti-TNF alpha therapy of rheumatoid arthritis: what have we learned? |journal=Annu Rev Immunol |volume=19 |issue= |pages=163–96 |year=2001 |pmid=11244034 |doi=10.1146/annurev.immunol.19.1.163}}</ref> [[ಮಲ್ಟಿಪಲ್ ಸ್ಕ್ಲೈರೋಸಿಸ್(ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯುವಿನಂತಹ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಡುವ ನರಸಂಬಂಧಿ ಕಾಯಿಲೆ)]],<ref>{{cite journal |author=Doggrell S |title=Is natalizumab a breakthrough in the treatment of multiple sclerosis? |journal=Expert Opin Pharmacother |volume=4 |issue=6 |pages=999–1001 |year=2003 |pmid=12783595 |doi=10.1517/14656566.4.6.999}}</ref> [[ಸೋರಿಯಾಸಿಸ್(ಸೋರ)]],<ref>{{Cite journal |author=Krueger G, Langley R, Leonardi C, Yeilding N, Guzzo C, Wang Y, Dooley L, Lebwohl M |title=A human interleukin-12/23 monoclonal antibody for the treatment of psoriasis|url=https://archive.org/details/sim_new-england-journal-of-medicine_2007-02-08_356_6/page/n65 | journal = [[N Engl J Med]]|volume=356 |issue=6 |pages=580–92 |year=2007 |pmid=17287478 |doi=10.1056/NEJMoa062382}}</ref> ಮೊದಲಾದ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ [[ನಾನ್-ಹಾಡ್ಕ್ಗಿನ್‌ನ ಲಿಂಫೋಮ]],<ref>{{cite journal |author=Plosker G, Figgitt D |title=Rituximab: a review of its use in non-Hodgkin's lymphoma and chronic lymphocytic leukaemia |journal=Drugs |volume=63 |issue=8 |pages=803–43 |year=2003 |pmid=12662126 |doi=10.2165/00003495-200363080-00005}}</ref> [[ಕಲರೆಕ್ಟಲ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]], [[ತಲೆ ಮತ್ತು ಕತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] ಮತ್ತು [[ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]]‌ನಂತಹ ಅನೇಕ ರೀತಿಯ [[ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]]‌ಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Vogel C, Cobleigh M, Tripathy D, Gutheil J, Harris L, Fehrenbacher L, Slamon D, Murphy M, Novotny W, Burchmore M, Shak S, Stewart S |title=First-line Herceptin monotherapy in metastatic breast cancer |journal=Oncology |volume=61 Suppl 2 |issue= |pages=37–42 |year=2001 |pmid=11694786 |doi=10.1159/000055400}}</ref> [[X-ಸಂಬಂಧಿತ ಅಗ್ಯಾಮಾಗ್ಲಾಬ್ಯುಲಿನೀಮಿಯ]] ಮತ್ತು [[ಹೈಪೊಗ್ಯಾಮಗ್ಲಾಬ್ಯುಲಿನೀಮಿಯ]] ಮೊದಲಾದ ಕೆಲವು ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣಾ ನ್ಯೂನ್ಯತೆಗಳು ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳ ಭಾಗಶಃ ಅಥವಾ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕೊರತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal | author = LeBien TW | title = Fates of human B-cell precursors | journal = Blood | volume = 96 | issue = 1 | pages = 9–23 | date=1 July 2000| pmid = 10891425 | url = http://bloodjournal.hematologylibrary.org/cgi/content/full/96/1/9 }}</ref> ಈ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಪ್ರತಿರಕ್ಷೆ]] ಎಂಬ [[ಪ್ರತಿರಕ್ಷೆ]]ಯ ಸರಳ ಪದದ ಮೂಲಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಿದ್ಧ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳನ್ನು ಮಾನವನ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಣಿಯ [[ಸೀರಮ್]], ನಿಶ್ಚಲ ಇಮ್ಯುನೊಗ್ಲಾಬ್ಯುಲಿನ್‌ ಅಥವಾ ಏಕಕ್ಲೋನೀಯ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸೋಂಕಿತ ರೋಗಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಪ್ರತಿರಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="USC">{{cite web | author = Ghaffer A | title = Immunization | work = Immunology - Chapter 14 | publisher = University of South Carolina School of Medicine | url = http://pathmicro.med.sc.edu/ghaffar/immunization.htm | date = 2006-03-26 | accessdate = 2007-06-06}}</ref> === ಪ್ರಸವಪೂರ್ವ ಚಿಕಿತ್ಸೆ === ರೀಸಸ್ D (RhD) ಪ್ರತಿಜನಕ ಎಂದೂ ಕರೆಯುವ [[ರೀಸಸ್ ಅಂಶ]]ವು [[ಕೆಂಪು ರಕ್ತಕಣ]]ದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಒಂದು ಪ್ರತಿಜನಕವಾಗಿದೆ; ರೀಸಸ್-ಪಾಸಿಟಿವ್ (Rh+) ಆಗಿರುವವರು ಈ ಪ್ರತಿಜನಕವನ್ನು ಅವರ ಕೆಂಪು ರಕ್ತಕಣದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ, ಅದೇ ರೀಸಸ್-ನೆಗೆಟಿವ್ (Rh–) ಆಗಿರುವವರು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಸಹಜ [[ಹೆರಿಗೆ]], ಪ್ರಸವದ ಆಘಾತ ಅಥವಾ ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, [[ಭ್ರೂಣ]]ದ ರಕ್ತವು ತಾಯಿಯ ದೇಹವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು. ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಮಗುವಿನಲ್ಲಿ Rh-ಹೊಂದಿಕೆಯಿಲ್ಲದಾಗ, ಅನುಗತ ರಕ್ತ ಮಿಶ್ರಣವು Rh- ತಾಯಿಯು Rh+ ಮಗುವಿನ ರಕ್ತ ಕಣಗಳಲ್ಲಿರುವ Rh ಪ್ರತಿಜನಕಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾಕಾರಿಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದು [[ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯ]] ಮುಂದಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆನಂತರದ ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ [[ಮಗುವಿಗೆ ಹೀಮೊಲಿಟಿಕ್ ಕಾಯಿಲೆ ಬರುವಂತಹ]] ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Urbaniak S, Greiss M |title=RhD haemolytic disease of the fetus and the newborn |journal=Blood Rev |volume=14 |issue=1 |pages=44–61 |year=2000 |pmid=10805260 |doi=10.1054/blre.1999.0123}}</ref> [[Rho(D) ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣಾ ಗ್ಲಾಬ್ಯುಲಿನ್‌]] ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳು ಮಾನವನ ರೀಸಸ್ D (RhD) ಪ್ರತಿಜನಕಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತವೆ.<ref name="Fung">{{cite journal |author=Fung Kee Fung K, Eason E, Crane J, Armson A, De La Ronde S, Farine D, Keenan-Lindsay L, Leduc L, Reid G, Aerde J, Wilson R, Davies G, Désilets V, Summers A, Wyatt P, Young D |title=Prevention of Rh alloimmunization |journal=J Obstet Gynaecol Can |volume=25 |issue=9 |pages=765–73 |year=2003 |pmid=12970812}}</ref> ರೀಸಸ್-ನೆಗೆಟಿವ್ ತಾಯಿಯು ರೀಸಸ್-ಪಾಸಿಟಿನ್ ಭ್ರೂಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಾಗ ಕಂಡುಬರಬಹುದಾದ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗ್ರಾಹೀಕರಣವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು [[ಪ್ರಸವಪೂರ್ವ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಕ್ರಮ]]ದ ಭಾಗವಾಗಿ RhD-ವಿರೋಧಿ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಘಾತ ಮತ್ತು ಪ್ರಸವದ ಮುಂಚೆ ಮತ್ತು ಅದಾದ ಕೂಡಲೇ RhD-ವಿರೋಧಿ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ತಾಯಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವುದರಿಂದ ತಾಯಿಯ ದೇಹದಲ್ಲಿರುವ ಭ್ರೂಣದಿಂದ Rh ಪ್ರತಿಜನಕವು ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರತಿಜನಕವು ತಾಯಿಯ B ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು, ಜ್ಞಾಪಕ B ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ Rh ಪ್ರತಿಜನಕವನ್ನು "ಜ್ಞಾಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ" ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಇದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ತಾಯಿಯ ರಸಧಾತುಗಳ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು Rh-ವಿರೋಧಿ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.ಅಲ್ಲದೇ ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಥವಾ ಮುಂದಿನ ಮಗುವಿನ ರೀಸಸ್ ಪ್ರತಿಜನಕದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. Rho(D) ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣಾ ಗ್ಲಾಬ್ಯುಲಿನ್‌ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಮುಂದೆ [[Rh ಕಾಯಿಲೆ]]ಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಬಹುದಾದ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗ್ರಾಹೀಕರಣವನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದು ಮೂಲವಾಗಿರುವ ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="Fung" /> == ಸಂಶೋಧನಾ ಅಳವಡಿಕೆಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:FluorescentCells.jpg|thumb|right|200px|ಯುಕ್ಯಾರಿಯೋಟಿಕ್ ಸೈಟೊಸ್ಕೆಲಿಟನ್‌ನ ಇಮ್ಯುನೊಫ್ಲೋರೆಸೆನ್ಸ್ ಚಿತ್ರಣ.ಆಕ್ಟಿನ್ ತಂತುಗಳನ್ನು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ, ಮೈಕ್ರೊಟ್ಯೂಬ್ಯೂಲ್‌ಗಳನ್ನು ಹಸಿರಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಲಿಯಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.]] ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳನ್ನು [[ಪ್ರತಿಜನಕ]]ವೊಂದನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರತಿಕಾಯಕ್ಕಾಗಿ [[ಇಲಿ]], [[ದೊಡ್ಡ ಇಲಿ]] ಅಥವಾ [[ಮೊಲ]] ಮೊದಲಾದ [[ಸಸ್ತನಿ]]ಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರತಿಕಾಯಕ್ಕಾಗಿ [[ಆಡು]], [[ಕುರಿ]] ಅಥವಾ [[ಕುದುರೆ]] ಮೊದಲಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಚುಚ್ಚುವ ಮೂಲಕ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ರಕ್ತವು [[ಸೀರಮ್]]‌ನಲ್ಲಿ ''[[ಪಾಲಿಕ್ಲೋನಲ್ ಪ್ರತಿಕಾಯ]]'' ಗಳನ್ನು- ಒಂದೇ ಪ್ರತಿಜನಕಕ್ಕೆ ಬಂಧಿಸಿರುವ ಹಲವು ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳು(ಗಳನ್ನು)- ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ನಂತರ [[ಆಂಟಿಸೀರಮ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಮೊಟ್ಟೆಯ ಹಳದಿ ಲೋಳೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಕ್ಲೋನಲ್ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರತಿಜನಕಗಳನ್ನು [[ಕೋಳಿ]]ಗಳಿಗೂ ಚುಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Tini M, Jewell UR, Camenisch G, Chilov D, Gassmann M |title=Generation and application of chicken egg-yolk antibodies |url=https://archive.org/details/sim_comparative-biochemistry-and-physiology-part-a_2002-03_131a_3/page/569 |journal=Comp. Biochem. Physiol., Part a Mol. Integr. Physiol. |volume=131 |issue=3 |pages=569–74 |year=2002 |pmid=11867282 |doi=10.1016/S1095-6433(01)00508-6}}</ref> ಪ್ರತಿಜನಕದ ಒಂದು ಎಪಿಟೋಪ್‌ಗೆ(ನಿರೋಧಕ ಅಂಗಾಂಶ) ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿರುವ ಪ್ರತಿಕಾಯವನ್ನು ಪಡೆಯಲು, ಪ್ರಾಣಿಯಿಂದ ಪ್ರತಿಕಾಯವನ್ನು ಸ್ರವಿಸುವ [[ದುಗ್ಧಕೋಶ]]ಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿ, ಅವನ್ನು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಜೀವಕೋಶದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಮೂಲಕ [[ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಉಳಿಯುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ]]. ಈ ಸಂಯೋಜಿತ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು [[ಹೈಬ್ರಿಡೋಮ]]ಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬೆಳೆದು, ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳನ್ನು ಸ್ರವಿಸುತ್ತವೆ. ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಪ್ರತಿಕಾಯವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿಮಾಡುವ [[ಜೀವಕೋಶದ ಕ್ಲೋನ್‌]]ಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಏಕ ಹೈಬ್ರಿಡೋಮ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು [[ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವ ಕ್ಲೋನಿಂಗ್]] ಮೂಲಕ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಈ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳನ್ನು ''[[ಮೋನೊಕ್ಲೋನಲ್ ಪ್ರತಿಕಾಯ]]'' ಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite journal |author=Cole SP, Campling BG, Atlaw T, Kozbor D, Roder JC |title=Human monoclonal antibodies |url=https://archive.org/details/molecular-and-cellular-biochemistry_1984-06_62_2/page/109 |journal=Mol. Cell. Biochem. |volume=62 |issue=2 |pages=109–20 |year=1984 |pmid=6087121 |doi=10.1007/BF00223301}}</ref> ಪಾಲಿಕ್ಲೋನಲ್ ಮತ್ತು ಮೋನೊಕ್ಲೋನಲ್ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಪ್ರೋಟೀನ್‌ A/G]] ಅಥವಾ [[ಪ್ರತಿಜನಕ-ಆಕರ್ಷಣ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೊಗ್ರಫಿ]]ಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಪರಿಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Kabir S |title=Immunoglobulin purification by affinity chromatography using protein A mimetic ligands prepared by combinatorial chemical synthesis |journal=Immunol Invest |volume=31 |issue=3-4 |pages=263–78 | year = 2002 |pmid=12472184 |doi=10.1081/IMM-120016245}}</ref> ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ, ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿದ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ಅನ್ವಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಅಂತರ್ಜೀವಕೋಶ]] ಮತ್ತು [[ಬಹಿರ್ಜೀವಕೋಶ]] ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಮತ್ತು ನೆಲೆಗೊಳಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳನ್ನು [[ಫ್ಲೊ ಸೈಟೊಮೆಟ್ರಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಜೀವಕೋಶ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಅವು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾರದ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಅವುಗಳ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ [[ವಿಭಿನ್ನ ಅಣುಗಳ ಸಮೂಹದ]] ವಿವಿಧ ಸಂಯೋಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.ಜೊತೆಗೆ ವಿವಿಧ ಅಂತರ್ಜೀವಕೋಶ ಮತ್ತು ಸ್ರವಿಸುವ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ.<ref name="Stecher">{{cite journal |author=Brehm-Stecher B, Johnson E |title=Single-cell microbiology: tools, technologies, and applications |url=http://mmbr.asm.org/cgi/content/full/68/3/538?view=long&pmid=15353569 | doi = 10.1128/MMBR.68.3.538-559.2004 |journal=Microbiol Mol Biol Rev |volume=68 |issue=3 |pages=538–59 |year=2004 |pmid=15353569 |pmc=515252}}</ref> ಅವನ್ನು [[ಇಮ್ಯುನೊಪ್ರೆಸಿಪಿಟೇಶನ್(ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣಾ-ಒತ್ತರಿಸುವಿಕೆ)]]ನಲ್ಲಿ, ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಗೆ ಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲವನ್ನು [[ಜೀವಕೋಶ ಲೈಸೇಟ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಇತರ ಅಣುಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Williams N |title=Immunoprecipitation procedures |journal=Methods Cell Biol |volume=62 |issue= |pages=449–53 |year=2000 |pmid=10503210 |doi=10.1016/S0091-679X(08)61549-6}}</ref> ಅಲ್ಲದೆ ಅವನ್ನು [[ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಲಾಟ್‌]] ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ, [[ಎಲೆಕ್ಟ್ರೊಫೋರೆಸಿಸ್(ವಿದ್ಯುತ್ಸರಣ)]]ನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು<ref>{{cite journal |author=Kurien B, Scofield R |title=Western blotting |journal=Methods |volume=38 |issue=4 |pages=283–93 |year=2006 |pmid=16483794 |doi=10.1016/j.ymeth.2005.11.007}}</ref> ಹಾಗೂ [[ಇಮ್ಯುನೊಹಿಸ್ಟೊಕೆಮೆಸ್ಟ್ರಿ]] ಅಥವಾ [[ಇಮ್ಯುನೊಫ್ಲೋರೆಸೆನ್ಸ್]]‌ನಲ್ಲಿ, ಅಂಗಾಂಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ನ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಅಥವಾ [[ಮೈಕ್ರೊಸ್ಕೋಪ್]]‍‌ನ ನೆರವಿನಿಂದ ಜೀವಕೋಶಗಳೊಳಗೆ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Stecher" /><ref>{{cite journal |author=Scanziani E |title=Immunohistochemical staining of fixed tissues |journal=Methods Mol Biol |volume=104 |issue= |pages=133–40 |year= 1998|pmid=9711649 |doi=10.1385/0-89603-525-5:133}}</ref> [[ELISA]] ಮತ್ತು [[ELISPOT]] ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳಿಂದ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿ, ಅವುಗಳ ಪರಿಮಾಣವನ್ನೂ ನಿರ್ಧರಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite journal |author=Reen DJ.|title=Enzyme-linked immunosorbent assay (ELISA)|journal=Methods Mol Biol.|volume=32 |issue= |pages=461–6 |year= 1994|pmid=7951745 |doi=10.1385/0-89603-268-X:461}}</ref><ref>{{cite journal |author=Kalyuzhny AE |title=Chemistry and biology of the ELISPOT assay|journal=Methods Mol Biol.|volume=302 |issue= |pages=15–31 |year= 2005|pmid=15937343 |doi=10.1385/1-59259-903-6:015}}</ref> == ರಚನೆಯ ಕಲ್ಪನೆ == ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು [[ಜೈವಿಕ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯು ಅವುಗಳ ರಚನೆಯನ್ನು [[ಹೆಚ್ಚಿನ ಪೃಥಕ್ಕರಣ]]ದಲ್ಲಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರತಿಕಾಯದ [[ಪ್ರೋಟೀನ್‌ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್]], ಪ್ರತಿಜನಕ ಬಂಧಿಸುವ ಆಕರ್ಷಣ ಬಲದ ಪರಿವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ಎಪಿಟೋಪ್‌ನ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[(ಕ್ಷ) X-ಕಿರಣ ಸ್ಫಟಿಕಶಾಸ್ತ್ರ]]ವು ಪ್ರತಿಕಾಯದ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಒಂದು ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಪ್ರತಿಕಾಯವನ್ನು ಸ್ಫಟಕೀಕರಿಸುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯಾಸದಾಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ;ಅದಕ್ಕೆ ಅಧಿಕ ಸಮಯವೂ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕಂಪ್ಯೂಟರಿನ ಸಾಧನೆಗಳು ಸ್ಫಟಿಕಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಒಂದು ಕಡಿಮೆ ಖರ್ಚಿನ, ವೇಗದ ಪರ್ಯಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಅವು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ರಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡದಿರುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಅನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ''ವೆಬ್ ಆಂಟಿಬಾಡಿ ಮಾಡೆಲಿಂಗ್'' (WAM)<ref>{{cite journal |author=Whitelegg N.R.J., Rees A.R. |title=WAM: an improved algorithm for modeling antibodies on the WEB |journal=Protein Engineering |volume=13 |issue=12 |pages=819–824 |year=2000 |doi=10.1093/protein/13.12.819 |pmid=11239080 |url=http://peds.oxfordjournals.org/cgi/content/abstract/13/12/819 }}<br /> [http://antibody.bath.ac.uk/abmod.html WAM] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717212251/http://antibody.bath.ac.uk/abmod.html |date=2011-07-17 }}</ref> ಮತ್ತು ''ಪ್ರೆಡಿಕ್ಷನ್ ಆಫ್ ಇಮ್ಯುನೊಗ್ಲಾಬ್ಯುಲಿನ್‌ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್'' (PIGS)<ref>{{cite journal |author=Marcatili P, Rosi A,Tramontano A |title=PIGS: automatic prediction of antibody structures|journal=Bioinformatics |volume=24|issue=17 |pages=1953–1954 |year=2008 |doi=10.1093/bioinformatics/btn341 |pmid=18641403}}<br /> [http://arianna.bio.uniroma1.it/pigs/ ಪ್ರಿಡಿಕ್ಷನ್ ಆಫ್ ಇಮ್ಯುನೊಗ್ಲಾಬ್ಯುಲಿನ್‌ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್(PIGS)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101126235204/http://arianna.bio.uniroma1.it/pigs/ |date=2010-11-26 }}</ref> ಮೊದಲಾದ ಆನ್‌ಲೈನ್ ವೆಹ್ ಸರ್ವರ್‌ಗಳು ಪ್ರತಿಕಾಯದ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುವ ಭಾಗಗಳ ಕಂಪ್ಯೂಟರಿನ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ರೊಸೆಟ್ಟ ಆಂಟಿಬಾಡಿಯು ಪ್ರತಿಕಾಯ F_V ಭಾಗದ ರಚನೆಯನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವ ಒಂದು [[ಸರ್ವರ್]] ಆಗಿದೆ. ಅದು CDR ಲೂಪ್‌ಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ ಹಾಗೂ ಸರಳ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘ ಸರಪಣಿಗಳ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿಸುವ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇದು ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳು ಅವುಗಳ ಅನನ್ಯ ಪ್ರತಿಜನಕದೊಂದಿಗೆ ಬಂಧಿಸುವ ಬಗೆಗಿನ ಉತ್ತಮ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ನೀಡುವ [[ಸಮಾನರೂಪತೆ(ಹೋಮೋಲಜಿ)]] ಮಾದರಿಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Sivasubramanian A, Sircar A, Chaudhury S, Gray J J |title=Toward high-resolution homology modeling of antibody Fv regions and application to antibody–antigen docking|journal=Proteins |volume=74 |pages=497–514 |year=2009 |doi=10.1002/prot.22309 |pmid=19062174 |issue=2}} <br />[http://antibody.graylab.jhu.edu ರೊಸೆಟ್ಟಾಆಂಟಿಬಾಡಿ]</ref> == ಇತಿಹಾಸ == "ಪ್ರತಿಕಾಯ" ಪದದ ಮೊದಲ ಬಳಕೆಯು ಪಾಲ್ ಎಹ್ರ್ಲಿಚ್‌ನ ಗ್ರಂಥಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ''ಆಂಟಿಕೋರ್ಪರ್'' (''ಆಂಟಿಬಾಡಿ(ಪ್ರತಿಕಾಯ)'' ಯ ಜರ್ಮನ್ ಪದ) ಪದವು 1891ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಅವನ ಲೇಖನ "ಎಕ್ಸ್ಪರಿಮೆಂಟಲ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ ಆನ್ ಇಮ್ಯೂನಿಟಿ"ಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಅದು ಹೀಗಿದೆ - "ಎರಡು ಅಂಶಗಳು ಎರಡು ಬೇರೆಬೇರೆ ಆಂಟಿಕೋರ್ಪರ್ಅನ್ನು ನೀಡಿದರೆ, ಅವು ಬೇರೆಬೇರೆಯಾಗಿರಬೇಕಾಗಿರುತ್ತದೆ".<ref name="Lindenmann">{{cite journal |author=Lindenmann, Jean |url=http://www3.interscience.wiley.com/cgi-bin/fulltext/119531625/PDFSTART |title=Origin of the Terms 'Antibody' and 'Antigen' |journal=Scand. J. Immunol. |volume=19 |pages=281–5 |year=1984 |accessdate=2008-11-01 |pmid=6374880 |issue=4 |archive-date=2010-11-18 |archive-url=https://www.webcitation.org/5uK08DeWS?url=http://www3.interscience.wiley.com/cgi-bin/fulltext/119531625/PDFSTART |url-status=dead }}</ref>. ಆದರೂ ಆ ಪದವನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ. ಆಂಟಿಬಾಡಿ(ಪ್ರತಿಕಾಯ)ಗೆ ಕೆಲವು ಇತರ ಪದಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಯಿತು; ಅವುಗಳೆಂದರೆ ''ಇಮ್ಯುನೊಕೋರ್ಪರ್'', ''ಆಂಬೊಸೆಪ್ಟರ್'', ''ಜ್ವಿಸ್ಚೆಂಕೋರ್ಪರ್'', ''ಸಬ್‌ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಸ್ ಸೆನ್ಸಿಬಿಲಿಸ್ಯಾಟ್ರೈಸ್'', ''ಕೋಪುಲ'', ''ಡೆಮ್ಸನ್'', ''ಫಿಲೊಸೈಟೇಸ್'', ''ಫಿಕ್ಸೇಚರ್'' ಮತ್ತು ''ಇಮ್ಯುನಿಸಿನ್''.<ref name="Lindenmann" /> ''ಆಂಟಿಬಾಡಿ(ಪ್ರತಿಕಾಯ)'' ಪದವು ''[[ಆಂಟಿಟಾಕ್ಸಿನ್(ವಿಷನಿರೋಧಕ)]]'' ಪದಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಅದೇ ರೀತಿ ''ಇಮ್ಯುನೊಕೋರ್ಪರ್'' ‌ಗೂ ಶಾಬ್ದಿಕ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="Lindenmann" /> [[ಚಿತ್ರ:AngeloftheWest.jpg|thumb|left|250px|ಜೂಲಿಯನ್ ವಾಸ್-ಆಂಡ್ರಿಯೆ ರಚಿಸಿದ ಏಂಜೆಲ್ ಆಫ್ ವೆಸ್ಟ್ (2008). ಇದನ್ನು ಇವನು ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಸ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ನ ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ಗಾಗಿ E. ಪದ್ಲಾನ್ <ref>[166]</ref> ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಪ್ರತಿಕಾಯದ ರಚನೆಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.<ref>[167]</ref> ವೃತ್ತದಲ್ಲಿರಿಸಿದ ಪ್ರತಿಕಾಯವು ಲಿಯನಾರ್ಡೊ ದ ವಿನ್ಸಿಯ ವಿಟ್ರುವಿಯನ್ ಮ್ಯಾನ್ ಅನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಆ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿಕಾಯದ ಮತ್ತು ಮಾನವನ ದೇಹದ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿತೋರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>[168]</ref>]] ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳ ಅಧ್ಯಯನವು 1890ರಲ್ಲಿ [[ಎಮಿಲ್ ವನ್ ಬೆಹ್ರಿಂಗ್]] ಮತ್ತು [[ಶಿಬಾಸಬುರೊ ಕಿಟಸ್ಯಾಟೊ]] [[ಡಿಫ್ಟೀರಿಯ]] ಮತ್ತು [[ಧನುರ್ವಾಯು ಜೀವಾಣು ವಿಷದ]]ದ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಕಾಯದ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದಾಗ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಬೆಹ್ರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಕಿಟಸ್ಯಾಟೊ [[ರಸಧಾತುಗಳ ಪ್ರತಿರಕ್ಷೆ]]ಯ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಸೀರಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಮಧ್ಯವರ್ತಿಯು ಹೊರಗಿನ ಪ್ರತಿಜನಕದೊಂದಿಗೆ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸಬಹುದು ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದರು.<ref>{{cite web | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1901/behring-bio.html | title = Emil von Behring - Biography | accessdate = 2007-06-05 | work = }}</ref><ref>{{cite journal | author = AGN | title = The Late Baron Shibasaburo Kitasato | journal = Canadian Medical Association Journal | year = 1931 | volume = | pages = 206 | url = http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?artid=382621_prizes/medicine/laureates/1901/behring-bio.html | format = {{dead link|date=March 2010}} }}{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಅವರ ಕಲ್ಪನೆಯು 1897ರಲ್ಲಿ [[ಪಾಲ್ ಎಹ್ರ್ಲಿಂಚ್]]‌‌ಗೆ ಪ್ರತಿಕಾಯ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಜನಕದ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯ [[ಸೈಡ್ ಚೈನ್(ಬದಿಯ ಸರಪಣಿ) ಸಿದ್ಧಾಂತ]]ವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಅವನು ಜೀವಕೋಶಗಳ ಮೇಲ್ಮೆಯಲ್ಲಿರುವ ಗ್ರಾಹಕಗಳು (“ಸೈಡ್ ಚೈನ್” ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ) ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ [[ಜೀವಾಣು ವಿಷ]]ಗಳೊಂದಿಗೆ "ಬೀಗ ಮತ್ತು ಕೀ" ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಬಲ್ಲವು ಹಾಗೂ ಈ ಬಂಧಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಯು ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಆಧಾರಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite journal |author=Winau F, Westphal O, Winau R |title=Paul Ehrlich--in search of the magic bullet |journal=Microbes Infect. |volume=6 |issue=8 |pages=786–9 |year=2004 |pmid=15207826 |doi=10.1016/j.micinf.2004.04.003}}</ref> ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳು ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಸ್ವಂತತ್ರವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಇತರ ಸಂಶೋಧಕರು ನಂಬಿದ್ದರು. 1904ರಲ್ಲಿ [[ಆಲ್ಮ್ರಾತ್ ವ್ರೈಟ್]], ಕರಗಬಲ್ಲ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳು [[ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ]]ಗಳಿನ್ನು [[ಫ್ಯಾಗೊಸೈಟಾಸಿಸ್]]‌ಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿ, ಸಾಯಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಆವರಿಸಿರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದನು; ಈ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅವನು [[ಆಪ್ಸೋನಿನೈಸೇಶನ್]] ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದನು.<ref>{{cite journal |author=Silverstein AM |title=Cellular versus humoral immunology: a century-long dispute |journal=Nat. Immunol. |volume=4 |issue=5 |pages=425–8 |year=2003 |pmid=12719732 |doi=10.1038/ni0503-425}}</ref> 1920ರಲ್ಲಿ [[ಮೈಕೆಲ್ ಹೈಡೆಲ್ಬರ್ಗರ್]] ಮತ್ತು [[ಆಸ್ವಾಲ್ಡ್ ಆವೆರಿ]], ಪ್ರತಿಜನಕಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳಿಂದ ಅವಕ್ಷೇಪಿಸಬಹುದು ಎಂದೂ ಸೂಚಿಸಿದರು.ಅಲ್ಲದೇ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳು ಪ್ರೋಟೀನ್‌ನಿಂದ ರಚಿತವಾಗಿವೆಯೆಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟರು‌.<ref>{{cite journal |author=Van Epps HL |title=Michael Heidelberger and the demystification of antibodies |journal=J. Exp. Med. |volume=203 |issue=1 |pages=5 |year=2006 |pmid=16523537 |url=http://www.jem.org/cgi/reprint/203/1/5.pdf |doi=10.1084/jem.2031fta |pmc=2118068}}</ref> ಪ್ರತಿಜನಕ-ಪ್ರತಿಕಾಯ ಬಂಧನದ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಜೈವಿಕ-ರಾಸಾಯನಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು 1930ರ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ [[ಜಾನ್ ಮರಾಕ್]] ಹೆಚ್ಚು ವಿವರಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದನು.<ref>{{cite book |last= Marrack | first = JR | title = Chemistry of antigens and antibodies | edition = 2nd | year = 1938 | publisher = His Majesty's Stationery Office | location = London | isbn= | oclc=3220539}}</ref> ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು 1940ರಲ್ಲಿ [[ಲಿನಸ್ ಪಾಲಿಂಗ್]], ಎಹ್ರ್ಲಿಚ್ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ ಬೀಗ-ಮತ್ತು-ಕೀ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿದಾಗ ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಅವನು ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಜನಕಗಳ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಅವುಗಳ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯೋಜನೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆಕಾರವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತವೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟನು.<ref>{{cite web |url=http://profiles.nlm.nih.gov/MM/Views/Exhibit/narrative/specificity.html |title=The Linus Pauling Papers: How Antibodies and Enzymes Work |accessdate=2007-06-05}}</ref> 1948ರಲ್ಲಿ [[ಆಸ್ಟ್ರಿಡ್ ಫ್ಯಾಗ್ರಿಯಸ್]], [[ಪ್ಲಾಸ್ಮಾ ಜೀವಕೋಶಗಳ]] ರೂಪದಲ್ಲಿ B ಜೀವಕೋಶಗಳು ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಬಲ್ಲವೆಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದನು.<ref>{{cite journal | author = Silverstein AM | title = Labeled antigens and antibodies: the evolution of magic markers and magic bullets | journal = Nat. Immunol. | volume = 5 | issue = 12 | pages = 1211–7 | year = 2004 | pmid = 15549122 | url = http://users.path.ox.ac.uk/~seminars/halelibrary/Paper%2018.pdf | doi = 10.1038/ni1140 | access-date = 2010-08-13 | archive-date = 2007-06-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070616084446/http://users.path.ox.ac.uk/~seminars/halelibrary/Paper%2018.pdf | url-status = dead }}</ref> ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಪ್ರತಿಕಾಯ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ ರಚನೆಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾದವು. ಈ ರಚನಾತ್ಮಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸುಧಾರಣೆಯು 1960ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಗೆರಾಲ್ಡ್ ಎಡೆಲ್ಮ್ಯಾನ್]] ಮತ್ತು [[ಜೋಸೆಫ್ ಗ್ಯಾಲಿ]] ಪ್ರತಿಕಾಯ [[ಸರಳ ಸರಪಣಿ]]ಯನ್ನು ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿದಾಗ ಕಂಡುಬಂದಿತು.<ref>{{cite journal |author=Edelman GM, Gally JA |title=The nature of Bence-Jones proteins. Chemical similarities to polypetide chains of myeloma globulins and normal gamma-globulins |journal=J. Exp. Med. |volume=116 |issue= |pages = 207–27 |year=1962 |pmid=13889153 |doi=10.1084/jem.116.2.207 |pmc=2137388}}</ref> ಅವರು ಈ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ ಮತ್ತು 1845ರಲ್ಲಿ [[ಹೆನ್ರಿ ಬೆನ್ಸ್ ಜೋನ್ಸ್]] ವಿವರಿಸಿದ [[ಬೆನ್ಸ್-ಜೋನ್ಸ್ ಪ್ರೋಟೀನ್‌]] ಒಂದೇ ಆಗಿದೆಯೆಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದರು.<ref>{{cite journal |author=Stevens FJ, Solomon A, Schiffer M |title=Bence Jones proteins: a powerful tool for the fundamental study of protein chemistry and pathophysiology |journal=Biochemistry |volume=30 |issue=28 |pages=6803–5 |year=1991 |pmid=2069946 |doi=10.1021/bi00242a001}}</ref> ಎಡೆಲ್ಮ್ಯಾನ್ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳು [[ಡೈಸಲ್ಫೈಡ್ ಬಂಧ]]-ಸಂಬಂಧಿತ ದೀರ್ಘ ಮತ್ತು ಸರಳ ಸರಪಣಿಗಳಿಂದ ರಚಿತವಾಗಿವೆಯೆಂದು ತೋರಿಸಲು ಅನ್ವೇಷಣೆ ನಡೆಸಿದನು. ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, IgG ಯ ಪ್ರತಿಕಾಯ-ಬಂಧಿಸುವ (Fab) ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕಾಯ ಟೈಲ್ (Fc) ಭಾಗಗಳನ್ನು [[ರಾಡ್ನಿ ಪೋರ್ಟರ್]] ಕಂಡುಹಿಡಿದನು.<ref name="edel">{{cite journal |author=Raju TN |title=The Nobel chronicles. 1972: Gerald M Edelman (b 1929) and Rodney R Porter (1917-85) |url=https://archive.org/details/sim_the-lancet_1999-09-18_354_9183/page/1040 |journal=Lancet |volume=354 |issue=9183 |pages=1040 |year=1999 |pmid=10501404 |doi=}}</ref> ಈ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ IgG ಯ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ [[ಅಮೈನೊ ಆಮ್ಲ]] ಸರಣಿಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿದರು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಜಂಟಿಯಾಗಿ 1972ರ [[ಶರೀರವಿಜ್ಞಾನ ಅಥವಾ ಔಷಧ ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref name="edel" /> ಹೆಚ್ಚಿನ ಈ ಅಧ್ಯಯನಗಳು IgM ಮತ್ತು IgG ಅನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದ್ದವು. ಇತರ ಇಮ್ಯುನೊಗ್ಲಾಬ್ಯುಲಿನ್‌ ಐಸೊಟೈಪ್‌ಗಳನ್ನು 1960ರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು: [[ಥೋಮಸ್ ಟೋಮಸಿ]] ಸ್ರಾವಕ ಪ್ರತಿಕಾಯವನ್ನು ([[IgA]])<ref>{{cite journal |author=Tomasi TB |title=The discovery of secretory IgA and the mucosal immune system |journal=Immunol. Today |volume=13 |issue=10 |pages=416–8 |year=1992 |pmid=1343085 |doi=10.1016/0167-5699(92)90093-M}}</ref> ಹಾಗೂ [[ಡೇವಿಡ್ ರೋವೆ]]{{dn}} ಮತ್ತು [[ಜಾನ್ ಫ್ಯಾಹೆ]]{{dn}} IgD ಅನ್ನು ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿದರು.<ref>{{cite journal |author=Preud'homme JL, Petit I, Barra A, Morel F, Lecron JC, Lelièvre E |title=Structural and functional properties of membrane and secreted IgD |journal=Mol. Immunol. |volume=37 |issue=15 |pages=871–87 |year=2000 |pmid=11282392 |doi=10.1016/S0161-5890(01)00006-2}}</ref> ಅಲರ್ಜಿಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳ ಒಂದು ವರ್ಗ [[IgE]]ಅನ್ನು [[ಕಿಕಿಶಿಗ್ ಇಶಿಜಾಕ]] ಮತ್ತು [[ಟೆರುಕಿ ಇಶಿಜಾಕ]] ಕಂಡುಹಿಡಿದರು.<ref>{{cite journal |author=Johansson SG |title=The discovery of immunoglobulin E |journal=Allergy and asthma proceedings : the official journal of regional and state allergy societies |volume=27 |issue=2 Suppl 1 |pages=S3–6 |year=2006 |pmid=16722325}}</ref> ಈ ಪ್ರತಿಕಾಯ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ ವ್ಯಾಪಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಮೂಲವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಜೀನ್‌ಗಳ ಅಧ್ಯಯನವು, ಇಮ್ಯುನೊಗ್ಲಾಬ್ಯುಲಿನ್‌ ಜೀನ್‌ಗಳ ಶಾರೀರಿಕ ಪುನಃಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು 1976ರಲ್ಲಿ [[ಸುಸುಮು ಟೊನೆಗಾವ]] ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿದಾಗ ಕಂಡುಬಂದಿತು.<ref>{{cite journal |author=Hozumi N, Tonegawa S |title=Evidence for somatic rearrangement of immunoglobulin genes coding for variable and constant regions |url=https://archive.org/details/sim_proceedings-of-the-national-academy-of-sciences-usa_1976-10_73_10/page/3628 |journal=Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. |volume=73 |issue=10 |pages=3628–32 |year=1976 |pmid=824647 |pmc=431171 |doi=10.1073/pnas.73.10.3628}}</ref> == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == <div> * [[ಪ್ರತಿಕಾಯ ಬಾಹ್ಯಹೋಲಿಕೆ]] * [[ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯಲ್-ವಿರೋಧಿ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳು]] * [[ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್-ವಿರೋಧಿ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳು]] * [[ಕೊಲಸ್ಟ್ರಮ್]] * [[ELISA]] * [[ರಸಧಾತುಗಳ ಪ್ರತಿರಕ್ಷೆ]] * [[ಇಮ್ಯೂನಾಲಜಿ (ರೋಗರಕ್ಷಾ ಶಾಸ್ತ್ರ)]] * [[ಇಮ್ಯುನೊಸಪ್ರೆಸ್ಸಿವ್ ಔಷಧ]] * [[ಇಂಟ್ರಾವೀನಸ್ ಇಮ್ಯುನೊಗ್ಲಾಬ್ಯುಲಿನ್‌]] (IVIg) * [[ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಕ್ ಇಮ್ಯೂನಸೆ]] * [[ಮೋನೊಕ್ಲೋನಲ್ ಪ್ರತಿಕಾಯ]] * [[ತಟಸ್ಥಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರತಿಕಾಯ]] * [[ಎರಡನೆಯ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳು]] * [[ಏಕ ಡೊಮೇನ್‌ ಪ್ರತಿಕಾಯ]] </div> == ಆಕರಗಳು == {{Reflist|2}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commonscat|Antibodies}} * [http://www.path.cam.ac.uk/~mrc7/mikeimages.html ಮೈಕ್ಸ್ ಇಮ್ಯುನೊಗ್ಲಾಬ್ಯುಲಿನ್‌ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್/ಫಂಕ್ಷನ್ ಪೇಜ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070403013202/http://www.path.cam.ac.uk/~mrc7/mikeimages.html |date=2007-04-03 }} - [[ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]] * [http://www.rcsb.org/pdb/static.do?p=education_discussion/molecule_of_the_month/pdb21_1.html ಆಂಟಿಬಾಡೀಸ್ ಆಸ್ ದಿ PDB ಮಾಲಿಕ್ಯೂಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಮಂತ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100414071336/http://www.rcsb.org/pdb/static.do?p=education_discussion%2Fmolecule_of_the_month%2Fpdb21_1.html |date=2010-04-14 }} - [[ಪ್ರೋಟೀನ್‌ ಡೇಟಾ ಬ್ಯಾಂಕ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳ ರಚನೆಯ ವಿವರಣೆ * [http://pathmicro.med.sc.edu/mayer/IgStruct2000.htm ಮೈಕ್ರೊಬಯಾಲಜಿ ಆಂಡ್ ಇಮ್ಯುನಾಲಜಿ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್‌ಬುಕ್] - [[ದಕ್ಷಿಣ ಕ್ಯಾರೊಲಿನಾದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]] * [http://users.path.ox.ac.uk/~scobbold/tig/new1/mabth.html ಎ ಹಂಡ್ರೆಡ್ ಯಿಯರ್ಸ್ ಆಫ್ ಆಂಟಿಬಾಡಿ ಥೆರಪಿ] - [[ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]]ದಲ್ಲಿ, ಕಾಯಿಲೆಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಅನ್ವಯಗಳು * [http://www.cellsalive.com/antibody.htm ಹೌ ಲಿಂಫೊಸೈಟ್ಸ್ ಪ್ರೊಡ್ಯೂಸ್ ಆಂಡಿಬಾಡಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100901021323/http://www.cellsalive.com/antibody.htm |date=2010-09-01 }} - ಸೆಲ್ಸ್ ಅಲೈವ್ * [http://www.ii.bham.ac.uk/clinicalimmunology/CISimagelibrary/ ಆಂಟಿಬಾಡಿ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090925190032/http://www.ii.bham.ac.uk/clinicalimmunology/CISimagelibrary/ |date=2009-09-25 }} - ಫ್ಲೋರೆಸೆಂಟ್ ಪ್ರತಿಕಾಯ ಚಿತ್ರಣ ಲೈಬ್ರರಿ, [[ಬರ್ಮಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]] {{immune_system}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಗ್ಲೈಕೊಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ]] cxq64pp57uuorq12jlj56ixofi7ah7x 0 24298 1431465 1381801 2026-10-06T21:07:21Z InternetArchiveBot 69876 Add 1 book for [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಪರಿಶೀಲನಾರ್ಹತೆ]] (20261006sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 1431465 wikitext text/x-wiki {{Infobox disease | Name = Pulmonary embolism | Image = Pulmonary embolism.jpg| Caption = Chest spiral [[CT scan]] with [[radiocontrast]] agent showing multiple filling defects of principal branches of the [[pulmonary arteries]], due to acute and chronic pulmonary embolism.| DiseasesDB = 10956 | ICD10 = {{ICD10|I|26||i|26}} | ICD9 = {{ICD9|415.1}} | MedlinePlus = 000132 | eMedicineSubj = med | eMedicineTopic = 1958 | eMedicine_mult = {{eMedicine2|emerg|490}} {{eMedicine2|radio|582}} | MeshID = D011655 | }} '''ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್''' ('''PE''' ) [[ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಮುಖ್ಯವಾದ ಅಪಧಮನಿ]]ಯ ತಡೆಗಟ್ಟಿದ ಸ್ಥಿತಿ ಅಥವಾ ದೇಹದಲ್ಲಿನ ಇತರ ಭಾಗಗಳ ಮೂಲಕ ರಕ್ತಪ್ರವಾಹದ ಒಳಗೆ ([[embolism]]) ಒಂದು ದ್ರವ್ಯದ ಮೂಲಕ ಇದರ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಿದ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದು [[ಕಾಲಿನಲ್ಲಿನ ಆಳವಾದ ಧಮನಿ]]ಗಳಿಂದ ಒಂದು [[ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿದ ರಕ್ತ ಕಣ]]ದ ಧಮನಿರೋಧದ ಕಾರಣದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು [[ಧಮನಿ ಥ್ರಂಬೋಎಂಬಾಲಿಸಮ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣವು [[ಗಾಳಿ]], [[ಕೊಬ್ಬು]] ಅಥವಾ [[ಗರ್ಭದ ಒಳಕವಚದ ಸ್ರವಿಕೆ]]ಯ ಧಮನಿರೋಧದ ಕಾರಣದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. [[ಶ್ವಾಸಕೋಶ]]ದ ಮೂಲಕ ಪ್ರವಹಿಸುವ ರಕ್ತದ ಹರಿವಿನ ಪ್ರತಿರೋಧ ಮತ್ತು ಹೃದಯದ [[ಬಲಬದಿಯ ಕುಹರ]]ದ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವ ಪರಿಣಾಮಕ ಒತ್ತಡವು ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್‌ನ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಚಿಹ್ನೆಗಳಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತವೆ. ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್‌ನ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಹಲವಾರು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ [[ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] ಮತ್ತು [[ದೀರ್ಘಕಾಲದ ವಿರಾಮ]]ಗಳಲ್ಲಿ (ಬೆಡ್ ರೆಸ್ಟ್) ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Goldhaber">{{cite book |author=Goldhaber SZ |editor=Kasper DL, Braunwald E, Fauci AS, ''et al.'' |title=Harrison's Principles of Internal Medicine|edition=16th |year=2005 |publisher=McGraw-Hill |location=New York, NY |isbn=0-071-39140-1 |pages=1561–65 |chapter=Pulmonary thromboembolism}}</ref> ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್‌ನ ಲಕ್ಷಣಗಳು [[ಉಸಿರಾಟದಲ್ಲಿನ ತೊಂದರೆ]], [[ಉಸಿರೆಳೆತದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎದೆ ನೋವು]], ಮತ್ತು [[ಹೃದಯಾತಿಸ್ಪಂದನ]]ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. [[ರೋಗಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಲಕ್ಷಣ]]ಗಳು ರಕ್ತದ ಕಡಿಮೆ [[ಆಮ್ಲಜನಕ ಆರ್ದ್ರೀಕರಣ]] ಮತ್ತು [[ನೀಲಿಗಟ್ಟುವಿಕೆ]], [[ವೇಗವಾಗಿ ಉಸಿರಾಡುವುದು]], ಮತ್ತು [[ತೀವ್ರವಾದ ಹೃದಯ ಬಡಿತ]]ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್‌ನ ಕಠಿಣವಾದ ದೃಷ್ಟಾಂತಗಳು [[ಕುಸಿತ]], [[ಅತಿರೇಕವಾದ ಕಡಿಮೆ ರಕ್ತದ ಒತಡ]], ಮತ್ತು [[ಆಕಸ್ಮಿಕ ಮರಣ]]ಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ.<ref name="Goldhaber" /> ರೋಗನಿದಾನ(ರೋಗ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ)ವು ಈ ರೋಗಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಜೊತೆ ([[ಡಿ-ಡೈಮರ್]] ಪರೀಕ್ಷೆ) ಮತ್ತು ಇಮೇಜಿಂಗ್ ಅಧ್ಯಯನ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಸಿಟಿ ಪಲ್ಮನರಿ ಆಂಜಿಯೋಗ್ರಫಿ]]ಯ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ [[ಹೆಪಾರಿನ್]] ಮತ್ತು [[ವಾರ್‌ಫಾರಿನ್‌]]ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ [[ಹೆಪ್ಪುರೋಧಕ]] ಔಷಧಗಳ ಜೊತೆಗಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕಠಿಣವಾದ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ [[ಅಂಗಾಂಶ ಪ್ಲಾಸ್ಮಿನೋಜೆನ್ ಕ್ರಿಯಾವರ್ಧಕ]] (tPA) ಅಥವಾ [[ಪಲ್ಮನರಿ ಥಂಬೆಕ್ಟೊಮಿ]]ಯ ಮೂಲಕ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ಔಶಧಗಳ ಜೊತೆಗೆ [[ಥ್ರಂಬೋಲಿಸಿಸ್]] ಅವಶ್ಯಕವಾಗಬಹುದು. ==ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಹಾಗು ರೋಗ-ಲಕ್ಷಣಗಳು== ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್‌ನ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ-ಪ್ರಾರಂಭವಾದ [[dyspnea]] (ಉಸಿರಾಟದ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವಿಕೆ), [[tachypnea]] (ವೇಗವಾಗಿ ಉಸಿರಾಡುವಿಕೆ), ಫ್ಲ್ಯೂರೆಟಿಕ್ ಸ್ವರೂಪದ [[ಎದೆ ನೋವು]] (ಉಸಿರಾಟದಿಂದ ಹದಗೆಟ್ಟ ಸ್ಥಿತಿ), [[ಕೆಮ್ಮು]] ಮತ್ತು [[hemoptysis]] (ರಕ್ತ ಕೆಮ್ಮು) ಮುಂತಾದವುಗಳು. ಹೆಚ್ಚು ಕ್ಲಿಷ್ಟವಾದ ಸಂದರ್ಭಗಳು [[ಸೈನೋಸಿಸ್]] (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತುಟಿಗಳು ಮತ್ತು ಬೆರಳುಗಳ ನೀಲಿಗಟ್ಟುವಿಕೆ), [[ಕುಸಿತ]] ಮತ್ತು [[ರಕ್ತಪರಿಚಲನೆಯ ಅಸ್ಥಿರತೆ]]ಗಳಂತಹ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. [[ಆಕಸ್ಮಿಕ ಮರಣ]]ದ ಎಲ್ಲಾ ದೃಷ್ಟಾಂತಗಳ ಸುಮಾರು 15% ದೃಷ್ಟಾಂತಗಳು ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿರುವವುಗಳಾಗಿವೆ.<ref name="Goldhaber" /> ಭೌತಿಕ ಪರಿಶೀಲನೆಗಳ ನಂತರ, ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಸೋಂಕು ತಗುಲಿದ ಭಾಗಗಳ ಮೇಲೆ ಒಂದು [[ಎದೆಗೂಡಿನ ತಿಕ್ಕಾಟ]]ವು ಸ್ಟೆತಾಸ್ಕೋಪ್‌ನ ಮೂಲಕ ಕೇಳಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬಲಬದಿಯ ಕುಹರದ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾದ ಆಯಾಸವು ಎಡಭಾಗದ ಪ್ಯಾರಾಸ್ಟೆಮಲ್ ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟವಾಗಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, [[ಎರಡನೆಯ ಹೃದಯ ಬಡಿತದ ಪಲ್ಮನರಿ ಘಟಕದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡದಾದ ಶಬ್ದ]]ವು [[ಕಂಠಾಭಿಧಮನಿ ಧಮನಿ ಒತ್ತಡ]]ವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ವಿರಳವಾಗಿ ಕಾಲು ಊತವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="Goldhaber" /> [[ಜ್ವರ]]ವು ಆದಾಗ್ಯೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟವು ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್ ಜೊತೆಗಿನ 14% ಜನರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Stein PD, Afzal A, Henry JW, Villareal CG |title=Fever in acute pulmonary embolism |journal=Chest |volume=117 |issue=1 |pages=39–42 |year=2000 |month=January |pmid=10631196 |doi= 10.1378/chest.117.1.39|url=https://archive.org/details/sim_chest_2000-01_117_1/page/39}}</ref> ==ರೋಗನಿರ್ಣಯ== ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್ ರೋಗನಿರ್ಣಯವು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಆಯ್ದು ತೆಗೆದ ಪರೀಕ್ಷಕಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಊರ್ಜಿತಗೊಂಡ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮಾನದಂಡಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಧಾನ ([[ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ]], [[ಎದೆ ನೋವು]]) ಮುಂತಾದವುಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಇತರ ಕಾರಣಗಳಿಂದುಂಟಾದ ಎದೆ ನೋವು ಮತ್ತು ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಮಾಡುವ ನಿರ್ಣಯವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರೋಗಿಯ ಸಮರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ, ಅಂದರೆ [[ವೈದ್ಯಕೀಯ ಇತಿಹಾಸ]], [[ದೈಹಿಕ ಪರಿಶೀಲನೆ]]ಯ ನಂತರ ಕಂಡುಬಂದ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಅವಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ, ಇದು ಒಂದು ರೋಗಿಯ ಸಂಭವನೀಯತೆಯ ಧೃಡೀಕರಣವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Goldhaber" /> ವೆಲ್ಸ್‌ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ರೋಗಿಯ ರೋಗದ ಸಂಭವನೀಯತೆಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸುವ ವಿಧಾನವೆಂದರೆ [[ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಪ್ರಿಡಿಕ್ಷನ್ ರೂಲ್]], ಇದರ ಬಳಕೆಯು ದೊರೆಯಲ್ಪಡುವ ಬಹುವಿಧದ ಆವೃತ್ತಿಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಕ್ಲಿಷ್ಟವಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. 1995 ರಲ್ಲಿ, ವೆಲ್ಸ್ ''ಎಟ್ ಆಲ್.'' ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್‌ನ ಸಂಭವಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಊಹಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಪ್ರಿಡಿಕ್ಷನ್ ರೂಲ್ ಅನ್ನು (ಒಂದು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದನು.<ref name="pmid7752753">{{cite journal |author=Wells PS, Hirsh J, Anderson DR, Lensing AW, Foster G, Kearon C, Weitz J, D'Ovidio R, Cogo A, Prandoni P |title=Accuracy of clinical assessment of deep-vein thrombosis |url=https://archive.org/details/sim_the-lancet_1995-05-27_345_8961/page/1326 |journal=Lancet |volume=345 |issue=8961 |pages=1326–30 |year=1995 |pmid=7752753 |doi=10.1016/S0140-6736(95)92535-X}}</ref> ಪ್ರಿಡಿಕ್ಷನ್ ರೂಲ್ 1998 ರಲ್ಲಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="pmid9867786">{{cite journal |author=Wells PS, Ginsberg JS, Anderson DR, Kearon C, Gent M, Turpie AG, Bormanis J, Weitz J, Chamberlain M, Bowie D, Barnes D, Hirsh J |title=Use of a clinical model for safe management of patients with suspected pulmonary embolism |url=https://archive.org/details/sim_annals-of-internal-medicine_1998-12-15_129_12/page/n40 |journal=Ann Intern Med |volume=129 |issue=12 |pages=997–1005 |year=1998 |pmid=9867786 |last12=Hirsh |first12=J}}</ref> ಈ ಪ್ರಿಡಿಕ್ಷನ್ ರೂಲ್ 2000 ರಲ್ಲಿ ವೆಲ್ಸ್ ''ಎಟ್ ಆಲ್‌.'' ನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಊರ್ಜಿತಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸರಳಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="pmid10744147">{{cite journal | author = Wells P, Anderson D, Rodger M, Ginsberg J, Kearon C, Gent M, Turpie A, Bormanis J, Weitz J, Chamberlain M, Bowie D, Barnes D, Hirsh J | title = Derivation of a simple clinical model to categorize patients probability of pulmonary embolism: increasing the models utility with the SimpliRED D-dimer. | journal = Thromb Haemost | volume = 83 | issue = 3 | pages = 416–20 | year = 2000 | pmid = 10744147 | last12 = Barnes | first12 = D | last13 = Hirsh | first13 = J}}</ref> 2000 ರಲ್ಲಿನ ಪ್ರಕಟಣೆಯಲ್ಲಿ, ವೆಲ್ಸ್‌ನು ಆ ಪ್ರಿಡಿಕ್ಷನ್ ರೂ‌ನ ಜೊತೆಗೆ 2 ಅಥವಾ 4 ರ ಕಟ್‌ಆಫ್‌ ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಸ್ಕೋರಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದನು.<ref name="pmid10744147" /> 2001 ರಲ್ಲಿ, ವೆಲ್ಸ್‌ನು ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದಕ್ಕೆ 2 ರ ಹೆಚ್ಚು ಮಿತವಾದ ಕಟ್‌ಆಫ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು.<ref name="pmid11453709">{{cite journal |author=Wells PS, Anderson DR, Rodger M, Stiell I, Dreyer JF, Barnes D, Forgie M, Kovacs G, Ward J, Kovacs MJ |title=Excluding pulmonary embolism at the bedside without diagnostic imaging: management of patients with suspected pulmonary embolism presenting to the emergency department by using a simple clinical model and d-dimer |journal=Ann Intern Med |volume=135 |issue=2 |pages=98–107 |year=2001 |pmid=11453709 | url=http://www.annals.org/cgi/content/full/135/2/98}}</ref> ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸ್ತುತದ 2 ರ ಕಟ್‌ಆಫ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಆದರೆ ವೆಲ್ಸ್‌ನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ<ref name="pmid7752753" /><ref name="pmid9867786" /> ಒಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆವೃತ್ತಿ, "ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಿದ ವಿಸ್ತರಿತ ಆವೃತ್ತಿ"ಯು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="pmid10739372">{{cite journal |author=Sanson BJ, Lijmer JG, Mac Gillavry MR, Turkstra F, Prins MH, Büller HR |title=Comparison of a clinical probability estimate and two clinical models in patients with suspected pulmonary embolism. ANTELOPE-Study Group |journal=Thromb. Haemost. |volume=83 |issue=2 |pages=199–203 |year=2000 |pmid=10739372}}</ref> ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚಿನಲ್ಲಿ, ವೆಲ್ಸ್‌ನ ಬಿಂದುಗಳ<ref name="pmid10744147" /> ಕಟ್‌ಆಫ್‌ನ ಮೊದಲಿನ ಬಳಕೆಗಳಿಂದ ಕೇವಲ ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧ್ಯಯನವು ಪುನರಾವರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="pmid16403929">{{cite journal |author=van Belle A, Büller H, Huisman M, Huisman P, Kaasjager K, Kamphuisen P, Kramer M, Kruip M, Kwakkel-van Erp J, Leebeek F, Nijkeuter M, Prins M, Sohne M, Tick L |title=Effectiveness of managing suspected pulmonary embolism using an algorithm combining clinical probability, D-dimer testing, and computed tomography |journal=JAMA |volume=295 |issue=2 |pages=172–9 |year=2006 |pmid=16403929 | url=http://jama.ama-assn.org/cgi/content/full/295/2/172 | doi=10.1001/jama.295.2.172 |last12=Prins |first12=MH |last13=Sohne |first13=M |last14=Tick |first14=LW |last15=Christopher Study |first15=Investigators}}</ref> ಅಲ್ಲಿ ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್‌ಗೆ ಪ್ರಿಡಿಕ್ಷನ್ ರೂಲ್‌‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ [[ಜೆನೆವಾ ರೂಲ್‌]] ಕೂಡ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ, ''ಯಾವುದೇ'' ರೂಲ್‌ನ ಬಳಕೆಯು ಥ್ರಂಬೋಎಂಬಾಲಿಸಮ್‌ನ ಪುನರ್‌ಸಂಭವಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವುದರ ಜೊತೆ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿದೆ.<ref name="pmid16461959">{{cite journal |author=Roy PM, Meyer G, Vielle B, Le Gall C, Verschuren F, Carpentier F, Leveau P, Furber A |title=Appropriateness of diagnostic management and outcomes of suspected pulmonary embolism |url=https://archive.org/details/sim_annals-of-internal-medicine_2006-02-07_144_3/page/157 |journal=Ann. Intern. Med. |volume=144 |issue=3 |pages=157–64 |year=2006 |pmid=16461959}}</ref> ''ವೆಲ್ಸ್‌ನ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು'' :<ref name="pmid12952389">{{cite journal |author=Neff MJ |title=ACEP releases clinical policy on evaluation and management of pulmonary embolism |journal=American family physician |volume=68 |issue=4 |pages=759–60 |year=2003 |pmid=12952389 |doi= |url=http://www.aafp.org/afp/20030815/practice.html |format={{dead link|date=March 2010}} |access-date=2010-08-14 |archive-date=2007-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070926230609/http://www.aafp.org/afp/20030815/practice.html |url-status=dead }}</ref> *ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಸಂಶಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ಡಿವಿಟಿ]] - 3.0 ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗಳು *ಪರ್ಯಾವಾದ ರೋಗನಿರ್ಣಯವು ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್‌ಗೆ ಕಡಿಮೆ ನಿರೀಕ್ಷಣೀಯವಾಗಿದೆ- 3.0 ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗಳು *[[ಹೃದಯಾತಿಸ್ಪಂದನ]] - 1.5 ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗಳು *ಅಚಲಗೊಳಿಸುವಿಕೆ/ಹಿಂದಿನ ನಾಲ್ಕು ವಾರಗಳಲ್ಲಿನ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ - 1.5 ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗಳು *[[ಡಿವಿಟಿ]] ಅಥವಾ ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್‌ನ ಇತಿಹಾಸ - 1.5 ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗಳು *[[ಹಿಮಾಪ್ಟಿಸಿಸ್]] - 1.0 ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗಳು *ಮಾರಕ ಪೃವೃತ್ತಿ (6 ತಿಂಗಳುಗಳ ಒಳಗಿನ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು, ಉಪಶಾಮಕ) - 1.0 ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ (ಅರ್ಥವಿವರಣೆ)<ref name="pmid10744147" /><ref name="pmid11453709" /><ref name="pmid17874979">{{cite journal |author=Yap KS, Kalff V, Turlakow A, Kelly MJ |title=A prospective reassessment of the utility of the Wells score in identifying pulmonary embolism |url=https://archive.org/details/sim_medical-journal-of-australia_2007-09-17_187_6/page/333 |journal=Med. J. Aust. |volume=187 |issue=6 |pages=333–6 |year=2007 |pmid=17874979 |doi=}}</ref> * ಫಲಿತಾಂಶ >6.0 - ಹೆಚ್ಚು (ಸಂಭವನೀಯತೆ 59% ಸಂಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಾಹಿತಿ ಆಧಾರಿತ<ref name="pmid17185658">{{cite journal |author=Stein PD, Woodard PK, Weg JG, Wakefield TW, Tapson VF, Sostman HD, Sos TA, Quinn DA, Leeper KV, Hull RD, Hales CA, Gottschalk A, Goodman LR, Fowler SE, Buckley JD |title=Diagnostic pathways in acute pulmonary embolism: recommendations of the PIOPED II Investigators |url=https://archive.org/details/sim_radiology_2007-01_242_1/page/15 |journal=Radiology |volume=242 |issue=1 |pages=15–21 |year=2007 |doi=10.1148/radiol.2421060971 | pmid=17185658 |last12=Gottschalk |first12=A |last13=Goodman |first13=LR |last14=Fowler |first14=SE |last15=Buckley |first15=JD |last16=Pioped Ii |first16=Investigators}}</ref>) * ಫಲಿತಾಂಶ 2.0 ದಿಂದ 6.0 ವರೆಗೆ- ಮಧ್ಯಮ (ಸಂಭವನೀಯತೆ 29% ಸಂಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಾಹಿತಿ ಆಧಾರಿತ<ref name="pmid17185658" />) * ಫಲಿತಾಂಶ <2.0 - ಕಡಿಮೆ (ಸಂಭವನೀಯತೆ 15% ಸಂಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಾಹಿತಿ ಆಧಾರಿತ<ref name="pmid17185658" />) ಪರ್ಯಾಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ (ಅರ್ಥವಿವರಣೆ)<ref name="pmid10744147" /><ref name="pmid16403929" /> * ಫಲಿತಾಂಶ > 4 - ಸಂಭಾವ್ಯ ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್. ರೋಗನಿರ್ಣಯ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ. * ಫಲಿತಾಂಶ 4 ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ - ಅಸಂಭವನೀಯ ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್. ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದಕ್ಕೆ [[ಡಿ-ಡೈಮರ್]] ಅನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ. ===ರಕ್ತ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು=== ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್‌ನ ಕಡಿಮೆ/ಮಧ್ಯಮ ಹಂತದ ಸಂದೇಹದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಟ್ಟದ [[ಡಿ-ಡೈಮರ್‌]]ನ ಮಟ್ಟವು ([[ರಕ್ತ ಪರೀಕ್ಷೆ]]ಯಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ) ಥ್ರಂಬೋಟಿಕ್ ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್‍ನ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯನ್ನು ತೊಲಗಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಮೊದಲಿನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ತೋರಿಸಿದವು.<ref name="pmid8165626">{{cite journal |author=Bounameaux H, de Moerloose P, Perrier A, Reber G |title=Plasma measurement of D-dimer as diagnostic aid in suspected venous thromboembolism: an overview |journal=Thromb. Haemost. |volume=71 |issue=1 |pages=1–6 |year=1994 |pmid=8165626 |doi=}}</ref> ಇದು ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್‌ನ ಕಡಿಮೆ [[ಪರೀಕ್ಷಾ-ಮೊದಲಿನ ಸಂಭವನೀಯತೆ]]ಯನ್ನು ಮತ್ತು ನಕಾರಾತ್ಮಕ [[ಡಿ-ಡೈಮರ್‌]]ನ ಜೊತೆಗಿನ ರೋಗಿಗಳ ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳ [[ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದ ಪರೀಲನೆ]]ಯ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು, ಈ ವಿಧದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರದ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿನ ಥ್ರಂಬೋಎಂಬಾಲಿಕ್ ಘಟನೆಗಳ ಮೂರು ತಿಂಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಯು [[95% ನಂಬಿಕೆ ಅಂತರ]]ಗಳಲ್ಲಿ 0.14% ಇತ್ತು, ಅದಾಗ್ಯೂ ಈ ಅವಲೋಕನವು ಕೇವಲ ಒಂದು [[ಯಾದೃಚ್ಛಿಕ-ನಿಯಂತ್ರಿತ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಪ್ರಯೋಗ]]ಕ್ಕೆ ನಿರ್ಬಂದಿತವಾಗಿತ್ತು, ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳು [[ಸಂಭವನೀಯ ಸಹಾಯ]]ವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದವು.<ref>{{Cite journal | title = VIDAS D-dimer in combination with clinical pre-test probability to rule out pulmonary embolism. A systematic review of management outcome studies | year = 2009 | journal = Thromb Haemost | pages = 886–92 | volume = 101 | issue = 5 | pmid = 19404542 | last1 = Carrier | first1 = M. | last2 = Righini | first2 = M. | last3 = Djurabi | first3 = R.K. | last4 = Huisman | first4 = M.V. | last5 = Perrier | first5 = A. | last6 = Wells | first6 = P.S. | last7 = Rodger | first7 = M. | last8 = Wuillemin | first8 = W.A. | last9 = Gal | first9 = Le G. | postscript = <!--None--> }}</ref> ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್ ರೋಗ ಇದೆ ಎಂಬ ಸಂಶಯ ಬಂದಾಗ, ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್‌ನ ಪ್ರಮುಖವಾದ ದ್ವಿತೀಯಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಹಲವಾರು ವಿಧದ [[ರಕ್ತ ಪರೀಕ್ಷೆ]]ಗಳು ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಇದು ಒಂದು [[ಪೂರ್ತಿ ರಕ್ತದ ಪ್ರಮಾಣ]], [[ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟುವಿಕೆಯ ಸ್ಥಿತಿ]] ([[ಪಿಟಿ]], [[ಅಪಿಟಿಟಿ]], [[ಟಿಟಿ]]), ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ರೋಗ ನಿದಾನ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ([[ಕೆಂಪುರಕ್ತಕಣ ಶೇಖರಣಾ ಪ್ರಮಾಣ]], [[ಕಲಿಜದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ]], [[ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗದ ಕಿಣ್ವ]]ಗಳು ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಲೈಟ್‌ಗಳು) ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ಸರಿಯಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಅತ್ಯವಶ್ಯಕವಾಗುತ್ತವೆ. ===ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿತ್ರಣ=== {{FixBunching|beg}} [[File:Pulmonary embolism selective angiogram.JPEG|thumb|ಎಡಭಾಗದ ಪ್ರಮುಖ ಪಲ್ಮನರಿ ಅಪಧಮನಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರತಿಬಂಧಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಥ್ರಂಬಸ್ (ಎ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಕೊಡಲ್ಪಟ್ಟ) ಅನ್ನು ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸುವ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಜಿಯೋಗ್ರಾಮ್.ಇಸಿಜಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವಿಕೆಯು ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.]] {{FixBunching|mid}} [[File:Pulmonary embolism CTPA.JPEG|thumb|ಒಂದು ಕೂಡಿರುವ ಎಂಬಲಸ್ ಅನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಿಟಿ ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಜಿಯೋಗ್ರಫಿ (CTPA) ಮತ್ತು ಎರಡೂ ಪ್ರಮುಖ ಪಲ್ಮನರಿ ಅಪಧಮನಿಗಳ ಪ್ರಯೋಗಶಾಲೆಯ ಶಾಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರಭೂತವಾದ ಥ್ರಂಬಸ್ ಸಾರಗಳು.]] {{FixBunching|mid}} [[File:Pulmonary embolism scintigraphy PLoS.png|thumb|ಹಾರ್ಮೋನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗರ್ಭನಿರೋಧಕ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಲ್‌ಡಿಕಾಸ್ಕಿಬ್ ಅನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಮಹಿಳೆಯಲ್ಲಿ ವೆಂಟಿಲೆಷನ್-ಪರ್ಫ್ಯೂಷನ್ ಸಿಂಟಿಗ್ರಾಫಿ.( ಎ) ಕ್ಸೆನಾನ್ -133 ಅನಿಲದ 20.1 mCi ಒಳತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ನಂತರ, ಆಮೇಲಿನ ಮುನ್ನಂದಾಜುಗಳಲ್ಲಿ ಪದೆದುಕೊಂಡ ಸಿಂಟಿಗ್ರಾಫಿಕ್ ಚಿತ್ರಣಗಳು ಶ್ವಾಸಕೋಶಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ಸಮನಾದ ಗಾಳಿಯ ತೆರೆಯುವಿಕೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.(ಬಿ) ಟೆಕ್ನೆಟಿಯಮ್-99m-ಮ್ಯಾಕ್ರೋಅಗ್ರಿಗೇಟೆಡ್ ಅಲ್ಬಿಯಮ್ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ 4.1 mCi ಯ ಅಂತರಭಿದಮಿನಿಯ ಒಳಸೇರುವಿಕೆಯ ನಂತರ, ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಸಿಂಟಿಗ್ರಫಿಕ್ ಚಿತ್ರಣಗಳು ಈ ತರುವಾಯದ ಊಹಾ ಚಿತ್ರಣಗಳಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.ಇದು ಮತ್ತು ಇತರ ಅವಲೋಕನಗಳು ಬಹುವಿಧದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ತಗ್ಗಿದ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿದವು.]] {{FixBunching|end}} ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್ ರೋಗ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮಾಡುವ ಒಂದು [[ಅತ್ಯುತ್ಕೃಷ್ಟ ಮಟ್ಟದ ಮಾನದಂಡ]]ವು ''[[ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಜಿಯೋಗ್ರಫಿ]]'' ಯಾಗಿದೆ. ಆಕ್ರಮಣಶೀಲವಲ್ಲದ ಸಿಟಿ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‍ಗಳ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಬಳಕೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಜಿಯೋಗ್ರಫಿಯ ಬಳಕೆಯು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ;ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ-ಅಲ್ಲದ ಚಿತ್ರಣ [[ಸಿಟಿ ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಜಿಯೋಗ್ರಫಿ]] (CTPA) ಇದು ಬಲ ಹೃದಯದ ತೂರುನಳಿಕೆಯ ಉಪಯೋಗದ ಬದಲಾಗಿ, [[ವಿಕಿರಣಭಿನ್ನತೆ]]ಯ ಜೊತೆಗೆ [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಟೊಮೊಗ್ರಫಿ]]ಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾದ ಒಂದು [[ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಜಿಯೋಗ್ರಾಮ್]] ಆಗಿದೆ. ಇದರ ಉಪಯೋಗಗಳು ಯಾವುವೆಂದರೆ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಸಮಾನ ಸ್ಥಿತಿ, ಇದರ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ-ಅಲ್ಲದ ಸ್ವಭಾವ, ರೋಗಿಗಳ ಸಹಾಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ದೊರಕುವಿಕೆ, ಮತ್ತು ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್ ಇಲ್ಲದಿದ್ದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ [[ಭೇದಾತ್ಮಕ ರೋಗನಿದಾನ]]ವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಇತರ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಿಕೆ ಮುಂತಾದವುಗಳು. ಸಿಟಿ ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಜಿಯೋಗ್ರಫಿಯ ನಿಖರತೆಯ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಿಕೆಯು ಬಹುವಿಧದ ಸಂಶೋಧಕ ಸಿಟಿ (MDCT) ಯಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ದೊರಕುವ ಸಂಶೋಧಕಗಳ ಸಾಲುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ತಡೆಯೊಡ್ಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref name="pmid16479644">{{cite journal |author=Schaefer-Prokop C, Prokop M |title=MDCT for the diagnosis of acute pulmonary embolism |journal=European radiology |volume=15 Suppl 4 |issue= |pages=D37–41 |year=2005 |pmid=16479644 |doi=}}</ref>. ಒಂದು [[ಸಮೂಹ ಅಧ್ಯಯನ]]ದ ಪ್ರಕಾರ, ಏಕೈಕ-ಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದ [[ಸ್ಪೈರಲ್ ಸಿಟಿ]]ಯು ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್ ರೋಗವಿದೆ ಎಂದು ಸಂಶಯಿಸಲ್ಪಡುವ ರೋಗಿಯಲ್ಲಿ ರೋಗನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="pmid15634261">{{cite journal| author=|title=Accuracy of single-detector spiral CT in the diagnosis of pulmonary embolism: a prospective multicenter cohort study of consecutive patients with abnormal perfusion scintigraphy.|year=2005|journal=Journal of thrombosis and haemostasis : JTH |pmid=15634261|pmc=|doi=10.1111/j.1538-7836.2004.01064.x| last1=Van Strijen| first1=MJ| last2=De Monye| first2=W| last3=Kieft| first3=GJ| last4=Pattynama| first4=PM| last5=Prins| first5=MH| last6=Huisman| first6=MV| volume=3| issue=1| pages=17–25}}</ref> ಈ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, [[ಸಂವೇದನತ್ವ]]ವು 69% ಮತ್ತು [[ನಿರ್ದಿಷ್ಟತ್ವ]]ವು 84% ಇತ್ತು. ಈ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವಿಕೆಯ ಚಾಲ್ತಿಯು 32%, [[ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಊಹಾ ಮೌಲ್ಯ]]ವು 67.0% ಮತ್ತು [[ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಊಹಾ ಮೌಲ್ಯ]]ವು 85.2% ಇತ್ತು (ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಸರಿಹೊಂದಿಸಲು [http://medinformatics.uthscsa.edu/calculator/calc.shtml?calc_dx_SnSp.shtml?prevalence=32&amp;sensitivity=69&amp;specificity=84 ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110930073441/http://medinformatics.uthscsa.edu/calculator/calc.shtml?calc_dx_SnSp.shtml%3Fprevalence=32&sensitivity=69&specificity=84 |date=2011-09-30 }}). ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಟಿ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಇದು ಅಂತಿಮ ರೋಗ ನಿರ್ಣಯ ಸಾಧನವಾಗಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದ, ಸಂಭವನೀಯ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳ ಒಂದುಗೂಡುವಿಕೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಈ ಅಧ್ಯಯನದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಪಕ್ಷಪಾತಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಒಂದು ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಏಕೈಕ ಭಾಗದ ಸಿಟಿ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಇದು ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್ ಅನ್ನು ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೇ ತಾನೇ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಅಸಮರ್ಥವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಬರಹಗಾರರು ವರದಿ ಮಾಡಿದರು. 4 ವಿಭಾಗ ಮತ್ತು 16 ವಿಭಾಗ ಸ್ಕ್ಯಾನರ್‌ಗಳ ಒಂದು ಮಿಶ್ರಣದ ಜೊತೆಗಿನ ಅಧ್ಯಯನವು 83% [[ಸಂವೇದನತ್ವ]] ಮತ್ತು 96% [[ನಿರ್ದಿಷ್ಟತ್ವ]]ವನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿತು. ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಸಂಭವನೀಯತೆಯು ಚಿತ್ರಣದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಅಸಂಗತವಾಗಿದ್ದಾಗ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯು ಅವಶ್ಯಕವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಈ ಅಧ್ಯಯನವು ತಿಳಿಸಿತು.<ref name="pmid16738268">{{cite journal |author=Stein PD, Fowler SE, Goodman LR, ''et al.'' |title=Multidetector computed tomography for acute pulmonary embolism |url=https://archive.org/details/sim_new-england-journal-of-medicine_2006-06-01_354_22/page/2317 |journal=N. Engl. J. Med. |volume=354 |issue=22 |pages=2317–27 |year=2006 |pmid=16738268 |doi=10.1056/NEJMoa052367 |last12=Tapson |first12=VF |last13=Wakefield |first13=TW |last14=Weg |first14=JG |last15=Woodard |first15=PK |last16=Pioped Ii |first16=Investigators}}</ref> ಸಿಟಿಪಿಎ ಇದು ವಿಕ್ಯೂ ಸ್ಕ್ಯಾನಿಂಗ್‌ಗೆ ಕೆಳಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ವಿಕ್ಯೂ ಸ್ಕ್ಯಾನಿಂಗ್‌ಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡಿದಾಗ ಹೆಚ್ಚು ಎಂಬೋಲಿಯನ್ನು (ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಸುಧಾರಣೆಗೊಳಿಸದೇ) ಕಂಡುಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ.<ref name="Anderson2007">{{cite journal|author=Anderson DR, Kahn SR, Rodger MA ''et al.''|year=2007|title=Computed tomographic pulmonary angiography vs ventilation-perfusion lung scanning in patients with suspected pulmonary embolism|url=https://archive.org/details/jama_2007-12-19_298_23/page/2743|journal=JAMA|volume=298|issue=23|pages=2743–53|doi= 10.1001/jama.298.23.2743|pmid=18165667|last12=Cartier|first12=Y|last13=Barnes|first13=D|last14=Burton|first14=E|last15=Pleasance|first15=S|last16=Skedgel|first16=C|last17=O'rouke|first17=K|last18=Wells|first18=PS}}</ref> ''[[ವೆಂಟಿಲೇಷನ್/ಪರ್ಫ್ಯೂಷನ್ ಸ್ಕ್ಯಾನ್]]'' (ಅಥವಾ ''ವಿ/ಕ್ಯೂ ಸ್ಕ್ಯಾನ್'' ಅಥವಾ ''ಶ್ವಾಸಕೋಶ [[ಸ್ಫುರಣರೇಖನ]]'' ), ಇದು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು [[ಗಾಳಿಗೆ ತೆರೆದುಕೊ]]ಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತವೆ ಆದರೆ ರಕ್ತದಿಂದ [[ಆವರಿಸ]]ಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದಿಲ್ಲ (ರಕ್ತದ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟುವಿಕೆಯ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವಿಕೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ) ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಿಟಿ ತಾಂತ್ರಿಕತೆಗಳ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಕ ದೊರಕುವಿಕೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಈ ರೀತಿಯ ಪರಿಶೀಲನೆಯು ಕಡಿಮೆ ಪುನರಾವರ್ತಿತವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸಿಟಿ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಿಕಿರಣ ಹೊರಸೂಸುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಇದನ್ನು [[ಅಯೋಡಿನ್‌ನ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತತೆ]]ಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ [[ಗರ್ಭಿಣಿ]] ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಉಪಯೋಗಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Scarsbrook AF, Gleeson FV |title=Investigating suspected pulmonary embolism in pregnancy |journal=BMJ |volume=334 |issue=7590 |pages=418–9 |year=2007 |pmid=17322258 |doi=10.1136/bmj.39071.617257.80|url=http://www.bmj.com/cgi/content/full/334/7590/418 |pmc=1804186}}</ref> ;ಕಡಿಮೆ ಸಂಭವನೀಯತೆಯ ರೋಗನಿರ್ಣಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು/ರೋಗನಿರ್ಣಯ-ಅಲ್ಲದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಪುನರಾವರ್ತಿತವಾಗಿ ನಡೆಸುವ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್‌ಗೆ [[ಸಂವೇದನಶೀಲ]]ವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅವು ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. *''[[ಎದೆಯ ಎಕ್ಸ್-ರೇ]] (ಕ್ಷ-ಕಿರಣ)'' ಗಳು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರೋಗಿಗಳ ಮೇಲೆ ಇತರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಅಂದರೆ [[ನೆತ್ತರು ದಟ್ಟಣೆಯ ಹೃದಯಾಘಾತ]] ಮತ್ತು [[ಪಕ್ಕೆಲುಬು ಮುರಿತ]]ದಂತಹ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಎದೆಯ ಎಕ್ಸ್-ರೇಗಳು ವಿರಳವಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ,<ref>{{cite journal | author = Worsley D, Alavi A, Aronchick J, Chen J, Greenspan R, Ravin C | title = Chest radiographic findings in patients with acute pulmonary embolism: observations from the PIOPED Study. | url = https://archive.org/details/sim_radiology_1993-10_189_1/page/133 | journal = Radiology | volume = 189 | issue = 1 | pages = 133–6 | year = 1993 | pmid = 8372182}}</ref> ಆದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್ ಅನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮಾಡುವ [[ಸಂಕೇತ]]ಗಳ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ವೆಸ್ಟರ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಸಂಕೇತ]], [[ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಟನ್ ಹಂಪ್]]). *''ಕಾಲುಗಳ [[ಅಲ್ಟ್ರಾಸೊನೋಗ್ರಫಿ]]'' ಇದು ''ಲೆಗ್ ಡೊಪ್ಲರ್'' ಎಂದೂ ಕೂಡ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು [[ಆಳವಾದ ಧಮನಿಗಳ ಥ್ರಂಬೋಸಿಸ್]] (DVT) ಅನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಕಾಲುಗಳ [[ಅಲ್ಟ್ರಾಸೊನೋಗ್ರಫಿ]]ಯಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿರುವಂತೆ [[ಡಿವಿಟಿ]]ಯ ಅಸ್ತಿತ್ವವು, ವಿ/ಕ್ಯೂ ಅಥವಾ ಸ್ಪೈರಲ್ ಸಿಟಿ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ಗಳ (ಡಿವಿಟಿ ಮತ್ತು ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್‍ಗಳ ನಡುವಣ ಶಕ್ತಿಯುತವಾದ ಸಮನ್ವಯತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ) ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದೇ ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೇ ತಾನೇ ರಕ್ತ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಥವಾಗಿರುತ್ತದೆ. [[ಗರ್ಭಿಣಿ ಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿ]] ಇದು ಸರಿಯಾದ ವಿಧಾನವಾಗಿರಬಹುದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಇತರ ವಿಧಾನಗಳು ಹುಟ್ಟುವ ಮಗುವಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿನ ನ್ಯೂನತೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಒಂದು ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್ ಅನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ತಾಯಿಯ ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್‌ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಕಡಿಮೆ-ವಿಕಿರಣತ್ವ ಪ್ರಮಾಣದ ಸ್ಕ್ಯಾನಿಂಗ್ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಬಹುದು. ===ವಿದ್ಯುತ್ ಹೃದಯಸ್ಪಂದನಲೇಖದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು=== [[File:Pulmonary embolism ECG.jpg|thumb|ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್ ಜೊತೆಗಿನ ಒಬ್ಬ ರೋಗಿಯ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಕಾರ್ಡಿಯೋಗ್ರಾಮ್ ಇದು ಪ್ರತಿ ನಿಮಿಷಕ್ಕೆ ಸರಿಸುಮಾರು 150 ಬಡಿತಗಳ ಸೈನಸ್ ಹೃದಯಾತಿಸ್ಪಂದನ ಮತ್ತು ಬಲ ಭಾಗದ ಶಾಖೆಯ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.]] ಒಂದು [[ವಿದ್ಯುತ್‌ಹೃದಯನಲೇಖ]]ವು (ECG) ಎದೆಯ ನೋವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರೋಗಿಗಳ ಮೇಲೆ [[ಹೃದಯ ಸ್ನಾಯುವಿನ ಅತಿಕ್ರಮ]]ವನ್ನು (ಹೃದಯಾಘಾತ) ತ್ವರಿತವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಒಂದು [[ಇಸಿಜಿ]]ಯು ಬಲ ಭಾಗದ ಹೃದಯದ ಶ್ರಮವನ್ನು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ''[[ಕೋರ್ ಪಲ್ಮನೆಲ್‌]]'' ಗಳ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ - ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಸಂಕೇತಗಳು ಪ್ರಾರಂಭದ I ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡದಾದ ಎಸ್ ತರಂಗ, ಪ್ರಾರಂಭದ III ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡದಾದ ಕ್ಯು ತರಂಗ ಮತ್ತು ಪ್ರಾರಂಭದ III ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಮಾನಾಕಾರದ ಟಿ ತರಂಗಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ("S1Q3T3").<ref>{{cite journal |author=McGinn S, [[Paul Dudley White|White PD]] | title=Acute cor pulmonale resulting from pulmonary embolism |journal=J Am Med Assoc |year=1935 |volume=104 | pages=1473–80}}</ref> ಇದು ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ (20% ದವರೆಗೆ) ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇತರ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲೂ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ನಿರ್ಬಂಧಿತವಾದ ರೋಗನಿರ್ಣಯ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇಸಿಜಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಚಿಹ್ನೆಯೆಂದರೆ ಸೈನಸ್ ಹೃದಯಾತಿಸ್ಪಂದನ, ಬಲ ಬದಿಯ ವಿಚಲನ ಮತ್ತು ಬಲ ಬದಿಯ ಭಾಗಗಳ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವಿಕೆ ಇತ್ಯಾದಿ.<ref>{{cite journal |author=Rodger M, Makropoulos D, Turek M, ''et al.'' |title=Diagnostic value of the electrocardiogram in suspected pulmonary embolism |url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-cardiology_2000-10-01_86_7/page/807 |journal=Am. J. Cardiol. |volume=86 |issue=7 |pages=807–9, A10 |year=2000 |month= October|pmid=11018210 |doi=10.1016/S0002-9149(00)01090-0}}</ref> ಸೈನಸ್ ಹೃದಯಾತಿಸ್ಪಂದನವು ಆದಾಗ್ಯೂ ಈಗಲೂ ಕೂಡ ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ 8 - 69% ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite book |author=Amal Mattu; Deepi Goyal; Barrett, Jeffrey W.; Joshua Broder; DeAngelis, Michael; Peter Deblieux; Gus M. Garmel; Richard Harrigan; David Karras; Anita L'Italien; David Manthey |title=Emergency medicine: avoiding the pitfalls and improving the outcomes |url=https://archive.org/details/emergencymedicin0000unse_x7s7 |publisher=Blackwell Pub./BMJ Books |location=Malden, Mass |year=2007 |pages=[https://archive.org/details/emergencymedicin0000unse_x7s7/page/10 10] |isbn=1-4051-4166-2 |oclc= |doi= |accessdate=}}</ref> ===ಎಕೋಕಾರ್ಡಿಯೋಗ್ರಫಿ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು=== ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಮತ್ತು ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣವಲ್ಲದ ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್‌ನಲ್ಲಿ, ಹೃದಯದ ಬಲ ಭಾಗದ ಅಪಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯವು [[ಎಕೋಕಾರ್ಡಿಯೋಗ್ರಫಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಇದು ಪಲ್ಮನರಿ ಅಪಧಮನಿಯು ತೀವ್ರವಾಗಿ |ಎಕೋಕಾರ್ಡಿಯೋಗ್ರಫಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಇದು [[ಪಲ್ಮನರಿ ಅಪಧಮನಿ]]ಯು ತೀವ್ರವಾಗಿ ]]ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಹೃದಯವು ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಸರಿಹೊಂದಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬುದರ ಸೂಚನೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಸಂಶೋಧನೆಯು [[ಥ್ರಂಬೋಲಿಸಿಸ್‌]]ನ ಒಂದು ಸೂಚನೆಯಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಕೆಲವು ಅಧ್ಯಯನಗಳು (ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ) ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್ (ಸಂಶಯಾಸ್ಪದವಾಗಿ)ಹೊಂದಿದ ಪ್ರತಿ ರೋಗಿಗೂ ಒಂದು ಎಕೋಕಾರ್ಡಿಯೋಗ್ರಾಮ್ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ [[ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಟ್ರೊಪಿನಿನ್ಸ್‌]]ಗಳಲ್ಲಿನ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಿತಿ ಅಥವಾ [[ಮೆದುಳಿನ ನ್ಯೂಟ್ರಿಯೋರೆಟಿಕ್ ಸಂಯುಕ್ತ]]ವು ಹೃದಯದ ಆಯಾಸವನ್ನು ಸೂಚಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಒಂದು ಎಕೋಕಾರ್ಡಿಯೋಗ್ರಾಮ್‌ನ ಅವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite journal |author=Kucher N, Goldhaber SZ |title=Cardiac biomarkers for risk stratification of patients with acute pulmonary embolism |url=https://archive.org/details/sim_circulation_2003-11-04_108_18/page/2191 |journal=Circulation |volume=108 |issue=18 |pages=2191–4 |year=2003 |pmid=14597581 |doi=10.1161/01.CIR.0000100687.99687.CE}}</ref> ಎಕೋಕಾರ್ಡಿಯೋಗ್ರಫಿಯಲ್ಲಿ ಬಲ ಭಾಗದ ಕುಹರದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಗೋಚರಿಕೆಯು ''ಮ್ಯಾಕ್‌ಕೊನ್ನೆಲ್‌ನ ಸಂಕೇತ'' ಎಂಬುದಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಮಿಡ್-ಫ್ರೀ ವಾಲ್‌ನ ಅಕಿನೇಶಿಯಾದ ಸಂಶೋಧನೆಯಾಗಿದೆ ಆದರೆ ಅಪೆಕ್ಸ್‌ನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಲನೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ದೃಷ್ಟಾಂತವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್‌ನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ 77% ಸಂವೇದನತ್ವ ಮತ್ತು 94% ನಿರ್ದಿಷ್ಟತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=McConnell MV, Solomon SD, Rayan ME, Come PC, Goldhaber SZ, Lee RT |title=Regional right ventricular dysfunction detected by echocardiography in acute pulmonary embolism |url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-cardiology_1996-08-15_78_4/page/n108 |journal=Am. J. Cardiol. |volume=78 |issue=4 |pages=469–73 |year=1996 |pmid=8752195 |doi=10.1016/S0002-9149(96)00339-6}}</ref> ===ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು (ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು) ಅಲ್ಗೋರಿದಮ್‌ಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುವುದು=== ಒಂದು ರೋಗನಿರ್ಣಯ ಅಲ್ಗೋರಿದಮ್‌ಗೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ಶಿಫಾರಸುಗಳು PIOPED ಸಂಶೋಧಕರಿಂದ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಶಿಫಾರಸುಗಳು 64 ಭಾಗ ಎಮ್‌ಡಿಸಿಟಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮಾಡಿದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="pmid17185658" /> ಈ ಸಂಶೋಧಕರು ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದರು: * ಕಡಿಮೆ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಸಂಭವನೀಯತೆ. ಡಿ-ಡೈಮರ್ ನಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿದ್ದರೆ, ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ಡಿ-ಡೈಮರ್ ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿದ್ದರೆ, ಎಮ್‌ಡಿಸಿಟಿ ಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ. * ಮಧ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಸಂಭವನೀಯತೆ. ಡಿ-ಡೈಮರ್ ನಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿದ್ದರೆ, ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ''ಆದಾಗ್ಯೂ'', ಈ ದೃಷ್ಟಾಂತದಲ್ಲಿ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಡಿ-ಡೈಮರ್‌ನ ಜೊತೆಗಿರುವ ಒಂದು ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಎಮ್‌ಡಿಸಿಟಿಯು ತಪ್ಪಾಗುವ 5% ಸಂಭವನೀಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಬರಹಗಾರರು ಸಂಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ, 64 ಭಾಗದ ಎಮ್‌ಡಿಟಿಸಿಯಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ 5% ತಪ್ಪಿನ ಪ್ರಮಾಣವು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾದ ಡಿ-ಡೈಮರ್ ಎಮ್‌ಡಿಸಿಟಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. * ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಸಂಭವನೀಯತೆ. ಎಮ್‌ಡಿಸಿಟಿಗೆ ಮುಂದುವರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿದ್ದರೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು, ನಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿದ್ದರೆ ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್ ಅನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದಿರಲು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿವೆ. ===ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಕೊನೆಗಾಣಿಸುವ ಮಾನದಂಡ=== ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್ ಕೊನೆಗಾಣಿಸುವ ಮಾನದಂಡ, ಅಥವಾ ಪಿಇಆರ್‌ಸಿ ಸೂತ್ರವು ಯಾವ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್ ಇದೆ ಸಂಶಯಪಡಲಾಗುತ್ತಿದೆಯೋ ಅವರನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇದು ವಿಫಲವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಸಂಶಯಾಸ್ಪದ ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರೋಗಿಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಪ್ರಿಡಿಕ್ಷನ್ ಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ವೆಲ್ಸ್‌ನ ಫಲಿತಾಂಶ ಮತ್ತು ಜೆನೆವಾದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಂತಲ್ಲದೇ, ಪಿಇಆರ್‌ಸಿ ಸೂತ್ರವು ಯಾವಾಗ ವೈದ್ಯನು ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಒಂದು ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ-ಸಮಸ್ಯೆ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿರುತ್ತಾನೋ ಅಂತಹ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿನ ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಕೊನೆಗಾಣಿಸುವುದಕ್ಕೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಯಾವುದೇ ಮಾನದಂಡಗಳ ಜೊತೆಗಿಲ್ಲದ ಈ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ ಸಮಸ್ಯೆಯ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ರೋಗಿಗಳು ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್‌ನ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ರೋಗನಿರ್ಣಯಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗಬೇಕಿಲ್ಲ: ಹೈಪೋಕ್ಸಿಯಾ-Sa0₂ <95%, ಒಮ್ಮಗ್ಗುಲಿನ ಕಾಲಿನ ಊತ, ಹೆಮೋಪ್ಟಿಸಿಸ್, ಮೊದಲಿನ ಡಿವಿಟಿ ಅಥವಾ ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್, ಇತ್ತೀಚಿನ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಅಥವಾ ದೈಹಿಕ ಗಾಯ, ವಯಸ್ಸು >50, ಹಾರ್ಮೋನ್ ಬಳಕೆ, ಹೃದಯಾತಿಸ್ಪಂದನ. ಈ ನಿರ್ಣಯದ ಹಿಂದಿರುವ ತಾರ್ಕಿಕ ವಿವರಣೆಯೇನೆಂದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರೀಕ್ಷೆಯು (ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಎದೆಯ ಭಾಗದ ಸಿಟಿ ಎಂಜಿಯೋಗ್ರಾಮ್) ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ತೊಂದರೆಯನ್ನು (ವಿಕಿರಣದ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಬಣ್ಣದಿಂದ) ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು.<ref>{{Cite journal | last = Kline | first = Jeffrey A | year = 2004 | title = Clinical criteria to prevent unnecessary diagnostic testing in emergency department patients with suspected pulmonary embolism | journal = Journal of Thrombosis and Haemostasis | volume = 2 | issue = 8 | pages = 1247–1255 | doi = 10.1111/j.1538-7836.2004.00790.x | url = http://piedmontfayetteed.org/PERC%20rule.pdf | pmid = 15304025 | last1 = Kline | first1 = JA | last2 = Mitchell | first2 = AM | last3 = Kabrhel | first3 = C | last4 = Richman | first4 = PB | last5 = Courtney | first5 = DM }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಪಿಇಆರ್‌ಸಿ ಸೂತ್ರವು ತಪ್ಪಾದ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರಮಾಣ 1.0% (16/1666) ರ ಜೊತೆ 97.4% ಸಂವೇದನತ್ವ ಮತ್ತು 21.9% ನಿರ್ದಿಷ್ಟತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite journal | last = Kline | first = Jeffrey A | year = 2008 | title = Prospective multicenter evaluation of the pulmonary embolism rule-out criteria | journal = Journal of Thrombosis and Haemostasis | volume = 6 | issue = 5 | pages = 772–780 | doi = 10.1111/j.1538-7836.2008.02944.x | url = http://www.ingentaconnect.com/content/bsc/jth/2008/00000006/00000005/art00010 | pmid = 18318689 | last1 = Kline | first1 = JA | last2 = Courtney | first2 = DM | last3 = Kabrhel | first3 = C | last4 = Moore | first4 = CL | last5 = Smithline | first5 = HA | last6 = Plewa | first6 = MC | last7 = Richman | first7 = PB | last8 = O'neil | first8 = BJ | last9 = Nordenholz | first9 = K}}</ref> ==ಚಿಕಿತ್ಸಾಕ್ರಮ== ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಹೆಪ್ಪುಕಾರಿವಿರೋಧಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವುದರ ಪ್ರಧಾನ ಆಧಾರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, [[ಆಕ್ಸಿಜೆನ್]] (ಆಮ್ಲಕನಕ) ಅಥವಾ [[ನೋವು ಶಾಮಕ]]ದಂತಹ ಬೆಂಬಲಕಾರಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ವೇಳೆ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ===ಹೆಪ್ಪುಕಾರಕ ವಿರೋಧತೆ=== {{main|anticoagulant}} ಹೆಚ್ಚಿನ ದೃಷ್ಟಾಂತಗಳಲ್ಲಿ, [[ಹೆಪ್ಪುಕಾರಕ ವಿರೋಧಿ]] ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಆಧಾರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. [[ಹೆಪಾರಿನ್]], [[ಕಡಿಮೆ ಅಣುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತೂಕದ ಹೆಪಾರಿನ್‌]]ಗಳು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಎನಾಕ್ಸೋಪಾರಿನ್]] ಮತ್ತು [[ಡಾಲ್ಟೆಪರಿನ್]]), ಅಥವಾ [[ಫಂಡಾಪ್ಯಾರಿನಕ್ಸ್]] ಇದು ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಲೇಪಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಹಾಗೆಯೇ [[ವಾರ್‌ಫಾರಿನ್]], [[ಆಸಿನೋಕ್ಯುಮರಲ್]], ಅಥವಾ [[ಫೆನ್‌ಪ್ರೊಕೌಮನ್]] ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಪ್ರಾರಂಭಗೊಳಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ (ಇದು ಹಲವಾರು ದಿನಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರೋಗಿಯು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿರುವಾಗ ಇದು ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ). [[ಕಡಿಮೆ ಅಣುಗಳ ತೂಕವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹೆಪಾರಿನ್]], ಹೆಪಾರಿನ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ [[ಕೊಕ್ರೇನ್ ಸಂಯೋಜನೆ]]ಯ ಮೂಲಕ [[ಯಾದೃಚ್ಛಿಕ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಪ್ರಯೋಗ]]ದ ಒಂದು [[ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾದ ಪರಿಶೀಲನೆ]]ಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡಿದಾಗ ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್ ಹೊಂದಿದ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ತಸ್ರಾವವು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="pmid15495007">{{cite journal| author=|title=Fixed dose subcutaneous low molecular weight heparins versus adjusted dose unfractionated heparin for venous thromboembolism.|year=2004|journal=Cochrane database of systematic reviews (Online) |pmid=15495007|pmc=|doi=10.1002/14651858.CD001100.pub2| last1=Van Dongen| first1=CJ| last2=Van Den Belt| first2=AG| last3=Prins| first3=MH| last4=Lensing| first4=AW| issue=4| pages=CD001100| last5=Prins| first5=Martin H}} [http://pubmed.gov/15862070 ಎಸಿಪಿಜೆಸಿ ಪರಿಶೀಲನೆ]</ref>[[ತುಲನಾತ್ಮಕ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿಸುವಿಕೆ]]ಯು 40.0% ಆಗಿತ್ತು. ಈ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅದೇ ರೀತಿಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ (ಕಡಿಮೆ ಅಣುಗಳ ತೂಕದ ಹೆಪಾರಿನ್ ಜೊತೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಮಾಡದಿದ್ದಾಗ 2.0% ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ತಸ್ರಾವ ಕಂಡುಬಂದಿತು), ಇದು ಒಂದು 0.8% ದವರೆಗೆ [[ಪರಿಪೂರ್ಣ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿಸುವಿಕೆ]]ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. 1.7ರಷ್ಟು ರೋಗಿಗಳು ತಮ್ಮ ಅನುಕೂಲಕ್ಕೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆಯಬೇಕಾಗಿದೆ (ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆಯಬೇಕಾದವರ ಸಂಖ್ಯೆ =1.7) ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ ರಕ್ತಸ್ರಾವದ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಈ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಸರಿಹೊಂದಿಸಲು [http://medinformatics.uthscsa.edu/calculator/calc.shtml?calc_rx_rates.shtml?eer=1.2&amp;cer=2.0 ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722105656/http://medinformatics.uthscsa.edu/calculator/calc.shtml?calc_rx_rates.shtml%3Feer=1.2&cer=2.0 |date=2011-07-22 }}). ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ರೋಗಿಗಳನ್ನು [[ಬಾಹ್ಯ ರೋಗಿಗಳು]] ಎಂದು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.bestbets.org/bets/bet.php?id=421 |title=BestBets: Outpatient treatment of pulmonary embolism |format= |work= |accessdate=December 6, 2008 |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 18, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100918181822/http://bestbets.org/bets/bet.php?id=421 |url-status=dead }}</ref> ಒಂದು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ [[ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಪ್ರಯೋಗ]]<ref>{{cite web |url=http://clinicaltrials.gov/ct2/show/NCT00425542 |title=Safety Study of Outpatient Treatment for Pulmonary Embolism - Full Text View - ClinicalTrials.gov |format= |work= |accessdate=December 6, 2008}}</ref> ವು, [[ಅವಲೋಕನದ ಅಧ್ಯಯನಗಳ]] ಒಂದು ಇತ್ತೀಚಿನ [[ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಪರಿಶೀಲನೆ]]ಯ ಮೂಲಕ ಸಂಯೋಜನೆಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಈ ಪ್ರಯೋಗವು ಸುರಕ್ಷತೆಗಾಗಿ ಎದುರು ನೋಡುತ್ತಿದೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಪರಿಶೀಲನೆಯು ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್‌ನ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಬಾಹ್ಯ ರೋಗಿಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿತು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಕಾರಣಗಳಿಂದಲೂ ಸಂಭವಿಸಿದ ಮರಣಗಳು 5 ರಿಂದ 44% ದವೆರೆಗೂ ಇವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಿತು, ಮತ್ತು ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಥ್ರಂಬೋಎಂಬಾಲಿಸಮ್‌ನಂತಹ ಇತರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಪ್ರಮಾಣವು 1 ರಿಂದ 9% ವರೆಗೂ ಇತ್ತು, ಮತ್ತು ಸಮಸ್ಯಾತ್ಮಕ ರಕ್ತಸ್ರಾವವು 0 ದಿಂದ 4% ದವರೆಗೆ ಕಂಡುಬಂದಿತು.<ref>{{Cite journal | title = Outpatient treatment and early discharge of symptomatic pulmonary embolism: a systematic review | url = https://archive.org/details/european-respiratory-journal_2009-05_33_5/page/1148 | year = 2009 | journal = Eur Respir J | pages = 1148–55 | volume = 33 | issue = 5 | pmid = 19407049 | last1 = Squizzato | first1 = A. | last2 = Galli | first2 = M. | last3 = Dentali | first3 = F. | last4 = Ageno | first4 = W. | doi = 10.1183/09031936.00133608 | postscript = <!--None--> }}</ref> ವಾರ್‌ಫಾರಿನ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಪ್ರಮಾಣದ ಸರಿಹೊಂದಿಕೆ ಮತ್ತು [[ಐಎನ್‌ಆರ್‌]]ನ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ಅವಶ್ಯಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್‌ನಲ್ಲಿ 2.0 ಮತ್ತು 3.0 ರ ನಡುವಣ ಐಎನ್‌ಆರ್‌ಗಳು ಆದರ್ಶಪ್ರಾಯ ಎಂಬುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ವಾರ್‌ಫಾರಿನ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್‌ನ ಮತ್ತೊಂದು ಆಘಾತವು ಸಂಭವಿಸಿದರೆ, ಐಎನ್‌ಆರ್ ಪರದೆಯು ಅಂದರೆ 2.5-3.5 ರವರೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ (ಅಲ್ಲಿ ವಿರೋಧಾಭಾಸಗಳು ಇಲ್ಲದಿದ್ದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ) ಅಥವಾ ಹೆಪ್ಪುಕಾರಕ ವಿರೋಧಿಯು ಒಂದು ಭಿನ್ನವಾದ ಹೆಪ್ಪುಕಾರಕಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಬಹುದು ಅಂದರೆ [[ಕಡಿಮೆ ಅಣುಗಳ ತೂಕದ ಹೆಪಾರಿನ್‌]]ಗೆ ಬದಲಾಗಬಹುದು. ತೀವ್ರ ಪರಿಸ್ಥಿಯಲ್ಲಿರುವ ರೋಗಿಗಳ ಜೊತೆ, [[ಕಡಿಮೆ ಅಣುಗಳ ತೂಕದ ಹೆಪಾರಿನ್]] ಜೊತೆಗಿನ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟುವಿಯ ಪ್ರಯೋಗದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಾರ್‌ಫಾರಿನ್‌ಗೆ ಪರವಾಗಿ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal | author=Lee AY, Levine MN, Baker RI, Bowden C, [[Ajay Kakkar, Baron Kakkar|Kakkar AK]], Prins M, Rickles FR, Julian JA, Haley S, Kovacs MJ, Gent M | title=Low-molecular-weight heparin versus a coumarin for the prevention of recurrent venous thromboembolism in patients with cancer. | url=https://archive.org/details/sim_new-england-journal-of-medicine_2003-07-10_349_2/page/146 | journal=N Engl J Med | year=2003 | pages=146–53 | volume=349 | issue=2 | pmid=12853587 | doi=10.1056/NEJMoa025313 | last12=Randomized Comparison Of Low-Molecular-Weight Heparin Versus Oral Anticoagulant Therapy For The Prevention Of Recurrent Venous Thromboembolism In Patients With Cancer (Clot) | first12=Investigators}}</ref> ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಗರ್ಭಿಣಿ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ವಾರ್‌ಫಾರಿನ್‌ನ [[ವಿರೂಪಜನಕ]] ಪರಿಣಾಮಗಳು ಎಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಅಣುಗಳ ತೂಕದ ಹೆಪಾರಿನ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಇದು ಗರ್ಭದ ಮೊದಲ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಮೊದಲ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಐಎನ್‌ಆರ್ ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಮಟ್ಟವನ್ನು ತಲುಪುವವರೆಗೆ ಅವರು ಆಂತರಿಕ ರೋಗಿಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ, ಕಡಿಮೆ-ಸಮಸ್ಯಾತ್ಮಕ ದೃಷ್ಟಾಂತಗಳು ಈ ಮೊದಲೇ ಡಿವಿಟಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ ಒಂದು ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯ ರೋಗಿಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal |author=Davies CW, Wimperis J, Green ES, ''et al.'' |title=Early discharge of patients with pulmonary embolism: a two-phase observational study |url=https://archive.org/details/european-respiratory-journal_2007-10_30_4/page/708 |journal=Eur. Respir. J. |volume=30 |issue=4 |pages=708–14 |year=2007 |month= October|pmid=17567672 |doi=10.1183/09031936.00140506}}</ref> ವಾರ್‌ಫಾರಿನ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಅಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿನ ಡಿವಿಟಿಗಳು ಅಥವಾ ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್ ಇದ್ದಲ್ಲಿ "ಜೀವನಪೂರ್ತಿ" ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ, ಇವು ಯಾವ ಸಂಗತಿಗಳೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 3–6 ತಿಂಗಳುಗಳ ವರೆಗೆ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಸಾಮಾನ್ಯ [[ಡಿ-ಡೈಮರ್]] ಮಟ್ಟವು ಒಂದು ಮೊದಲಿನ ಅಪ್ರಚೋದಕಕಾರಿ ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬೋಲಸ್ ಹೊಂದಿದ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಮುಂದುವರಿಕೆಯ ಸಂಕೇತವನ್ನು ನೀಡಬಹುದು.<ref name="pmid17065639">{{cite journal |author=Palareti G, Cosmi B, Legnani C, ''et al.'' |title=D-dimer testing to determine the duration of anticoagulation therapy |url=https://archive.org/details/sim_new-england-journal-of-medicine_2006-10-26_355_17/page/1780 |journal=N. Engl. J. Med. |volume=355 |issue=17 |pages=1780–9 |year=2006 |pmid=17065639 |doi=10.1056/NEJMoa054444 |last12=Tripodi |first12=A |last13=Prolong |first13=Investigators}}</ref> ===ಥ್ರಂಬೋಲಿಸಿಸ್=== {{main|Thrombolysis}} ಹೆಮೊಡೈನಮಿಕ್ ಅಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್ (ಷಾಕ್ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಅಧಿಕ ಒತ್ತಡ, ಇದು ಹೃದಯ ಸಂಕೋಚನದ ರಕ್ತದ ಒತ್ತಡ <90 mmHg ಅಥವಾ ಒತ್ತಡದ ಇಳಿಕೆಯು 40 mmHg for>15 ಪ್ರತಿ ನಿಮಿಷವು ಹೊಸ ರೀತಿಯ ಅರಿದ್‌ಮಿಯಾ, ಹೈಪೋವೋಲೆಮಿಯಾ ಅಥವಾ ಸೆಪ್ಸಿಸ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಉಂಟಾಗದಿದ್ದರೆ) ಇದು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಮೂಲಕ ರಕ್ತದ ಹೆಪ್ಪುಗಟುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಿಣ್ವಗಳ ಸಹಿತ ಕೊನೆಗಾಣಿಸುವ [[ಥ್ರಂಬೋಲಿಸಿಸ್‌]]ನ ಒಂದು ಸೂಚನೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ದೊರಕುವ ಅತ್ಯಂತ ಒಳ್ಳೆಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಗೊತ್ತುವಳಿಗಳ ಮೂಲಕ ಬೆಂಬಲಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author= |title=British Thoracic Society guidelines for the management of suspected acute pulmonary embolism |journal=Thorax |volume=58 |issue=6 |pages=470–83 |year=2003 |month=June |pmid=12775856 |pmc=1746692 |doi=10.1136/thorax.58.6.470 |url=http://thorax.bmj.com/cgi/content/full/58/6/470 |last1= British Thoracic Society Standards Of Care Committee Pulmonary Embolism Guideline Development |first1= Group}}</ref><ref name="ESC">{{cite journal |author=Torbicki A, Perrier A, Konstantinides S, ''et al.'' |title=Guidelines on the diagnosis and management of acute pulmonary embolism: the Task Force for the Diagnosis and Management of Acute Pulmonary Embolism of the European Society of Cardiology (ESC) |journal=Eur. Heart J. |volume=29 |issue=18 |pages=2276–315 |year=2008 |month=September |pmid=18757870 |doi=10.1093/eurheartj/ehn310 |last12=Mayer |first12=E |last13=Remy-Jardin |first13=M |last14=Bassand |first14=JP |last15=Vahanian |first15=A |last16=Camm |first16=J |last17=De Caterina |first17=R |last18=Dean |first18=V |last19=Dickstein |first19=K |last20=Filippatos |first20=G |last21=Funck-Brentano |first21=C |last22=Hellemans |first22=I |last23=Kristensen |first23=SD |last24=Mcgregor |first24=K |last25=Sechtem |first25=U |last26=Silber |first26=S |last27=Tendera |first27=M |last28=Widimsky |first28=P |last29=Zamorano |first29=JL |last30=Zamorano |first30=JL |last31=Andreotti |first31=F |last32=Ascherman |first32=M |last33=Athanassopoulos |first33=G |last34=De Sutter |first34=J |last35=Fitzmaurice |first35=D |last36=Forster |first36=T |last37=Heras |first37=M |last38=Jondeau |first38=G |last39=Kjeldsen |first39=K |last40=Knuuti |first40=J |last41=Lang |first41=I |last42=Lenzen |first42=M |last43=Lopez-Sendon |first43=J |last44=Nihoyannopoulos |first44=P |last45=Perez Isla |first45=L |last46=Schwehr |first46=U |last47=Torraca |first47=L |last48=Vachiery |first48=JL |last49=Task Force For The Diagnosis And Management Of Acute Pulmonary Embolism Of The European Society Of |first49=Cardiology}}</ref><ref>{{cite journal |author=Hirsh J, Guyatt G, Albers GW, Harrington R, Schünemann HJ |title=Executive summary: American College of Chest Physicians Evidence-Based Clinical Practice Guidelines (8th Edition) |journal=Chest |volume=133 |issue=6 Suppl |pages=71S–109S |year=2008 |month=June |pmid=18574259 |doi=10.1378/chest.08-0693 |url=http://www.chestjournal.org/lookup/pmid?view=long&pmid=18574259 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಥ್ರಂಬೋಲಿಸಿಸ್‌ನ ಬಳಕೆಯು ಈಗಲೂ ಕೂಡ ಚರ್ಚೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ ರಕ್ತದ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟುವಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಯುವುದಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ರಕ್ತಸ್ರಾವ ಅಥವಾ [[ಆಘಾತ]]ದ ಒಂದು ಸಂಭವಿಸುವ ಸಮಸ್ಯೆ ಇದೆ.<ref>{{cite journal |author=Dong B, Jirong Y, Liu G, Wang Q, Wu T |title=Thrombolytic therapy for pulmonary embolism |journal=Cochrane Database Syst Rev |issue=2 |pages=CD004437 |year=2006 |pmid=16625603 |doi=10.1002/14651858.CD004437.pub2 }}</ref> ಎಲ್ಲಿ ಬಲ ಭಾಗದ ಕುಹರದ ಅಪಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರಿಯೆಯು [[ಎಕೋಕಾರ್ಡಿಯೋಗ್ರಫಿ]]ಯಲ್ಲಿ ತೋರ್ಪಡಿಸಲು ಬರುತ್ತದೆಯೋ ಮತ್ತು ಹೃತ್ಕರ್ಣದಲ್ಲಿ ಗೋಚರ ಥ್ರಂಬಸ್‌ಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವವು ಯಾವಾಗ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆಯೋ ಅಂತಹ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಥ್ರಂಬೋಲಿಸಿಸ್‌ನ ಅವಶ್ಯಕತೆಯ ಸೂಚನೆಯು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal | author=Goldhaber SZ | title=Pulmonary embolism | url=https://archive.org/details/sim_the-lancet_2004-04-17_363_9417/page/1295 |journal=Lancet | year=2004 | volume=363 | pages=1295–305 | pmid=15094276 | doi=10.1016/S0140-6736(04)16004-2 | issue=9417}}</ref> ===ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾ ನಿರ್ವಹಣೆ=== [[File:Mar07 090.jpg|thumb|right|ಕೆಳಗಣ ಮಹಾಸಿರೆಯ ಶೋಧಕವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು.]] ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್‌ನ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ([[ಪಲ್ಮನರಿ ಥ್ರಂಬೆಕ್ಟಮಿ]]) ಅಸಾಧಾರಣವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಕಡಿಮೆ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಇದು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾ ತಾಂತ್ರಿಕತೆಗಳ ಪುನರವಲೋಕನದ ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ಪುನರ್ಜಾಗೃತಿಯೆಡೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ಉಂಟೂಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal | author=Augustinos P, Ouriel K | title=Invasive approaches to treatment of venous thromboembolism | journal=Circulation | year=2004 | volume=110 | issue=9 Suppl 1 | pages=I27–34 | pmid=15339878 | doi=10.1161/01.CIR.0000140900.64198.f4}}</ref> [[ಪಲ್ಮನರಿ ಅಧಿಕ ಒತ್ತಡ]]ಕ್ಕೆ (''ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಥ್ರಂಬೋಎಂಬೋಲಿಕ್ ಅಧಿಕ ಒತ್ತಡ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ಕಾರಣವಾಗುವ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್ ಇದು [[ಪಲ್ಮನರಿ ಥ್ರಂಬೋಎಂಡರ್ಟೆರೆಕ್ಟೆಮಿ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಜೊತೆಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ನೀಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ===ಕೆಳಗಣ ಮಹಾಸಿರೆಯ ಶೋಧಕ=== {{main|inferior vena cava filter}} ಹೆಪ್ಪುಕಾರಕ ವಿರೋಧಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು [[ಅನಿರ್ದೇಶಿತವಾಗಿ]]ದ್ದರೆ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಅಥವಾ ಹೊಸ ಎಂಬೋಲಿಯು ಪಲ್ಮನರಿ ಅಪಧಮನಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿವುದರಿಂದ ತಡೆಗಟ್ಟುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಬಂಧಕವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವುದಕ್ಕೆ, ಒಂದು [[ಕೆಳಗಣ ಮಹಾಸಿರೆಯ ಶೋಧಕ]]ವು ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref name="pmid9459643">{{cite journal |author=Decousus H, Leizorovicz A, Parent F, Page Y, Tardy B, Girard P, Laporte S, Faivre R, Charbonnier B, Barral F, Huet Y, Simonneau G |title=A clinical trial of vena caval filters in the prevention of pulmonary embolism in patients with proximal deep-vein thrombosis. Prévention du Risque d'Embolie Pulmonaire par Interruption Cave Study Group |url=https://archive.org/details/sim_new-england-journal-of-medicine_1998-02-12_338_7/page/n48 |journal=N Engl J Med |volume=338 |issue=7 |pages=409–15 |year=1998 |pmid=9459643 |doi=10.1056/NEJM199802123380701 |last12=Simonneau |first12=G}}</ref> ==ರೋಗದ ಮುನ್ಸೂಚನೆ== ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೊಳಗಾಗದ ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್‌ನಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ [[ಮರಣದ ಪ್ರಮಾಣ]]ವು 26% ಇದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಅಂಕಿಯು 1960 ರಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾರಿಟ್ ಮತ್ತು ಜೋರ್ಡಾನ್ ಅವರಿಂದ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಪ್ರಯೋಗದ ಫಲಿತಾಂಶದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ,<ref name="Barritt">{{cite journal|author=Barritt DW, Jordan SC | title=Anticoagulant drugs in the treatment of pulmonary embolism: a controlled trial. |url=https://archive.org/details/sim_the-lancet_1960-06-18_1_7138/page/1309 | journal=[[The Lancet|Lancet]] | year=1960 | volume=1 | pages=1309–12 | pmid=13797091 | doi=10.1016/S0140-6736(60)92299-6|issue=7138 }}</ref> ಅದು ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್‌ನ ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ಪ್ಲಸೀಬೋದ ವಿರುದ್ಧ ಹೆಪ್ಪುಕಾರಕ ವಿರೋಧತೆಯನ್ನು ತುಲನೆ ಮಾಡಿ ನೋಡಿತು. ಬ್ಯಾರಿಟ್ ಮತ್ತು ಜೋರ್ಡಾನ್ ಇವರುಗಳು [[ಬ್ರಿಸ್ಟಲ್ ರಾಯಲ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ]]ಯಲ್ಲಿ 1957 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ಈ ಅಧ್ಯಯನವು ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್‌ನ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಪ್ಪುಕಾರಕ ವಿರೋಧಿಗಳ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆಸಿದ ಏಕೈಕ ಪ್ಲಸೀಬೋ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಪ್ರಯೋಗವಾಗಿದೆ, ಅದರ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಎಷ್ಟು ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡುವಂತಿದ್ದವೆಂದರೆ ಈ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ನಡೆಸುವುದು ಅನೈತಿಕ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗವು ಯಾವತ್ತಿಗೂ ಕೂಡ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ನಡೆಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಆಶ್ವಾಸನೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಅದು ಹೇಳಿತು, ಪ್ಲಸೀಬೋ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ 26% ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಮರಣದ ಪ್ರಮಾಣವು ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ತಪ್ಪು ಹೇಳಿಕೆಯಾಗಿರಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಆ ದಿನದ ತಾಂತ್ರಿಕತೆಗಳು ಕೇವಲ ತೀವ್ರವಾದ ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸಂಶೋಧಿಸಿದವು. ಮುನ್ಸೂಚನೆಯು ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಪ್ರಮಾಣದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಇತರ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸ್ಥಿತಿಗಳ ಸಹ-ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಶ್ವಾಸಕೋಶಕ್ಕೆ ಉಂಟಾದ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಎಂಬೊಲೈಸೇಷನ್ [[ಪಲ್ಮನರಿ ಅಧಿಕ ಒತ್ತಡ]]ಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್‌ನ ನಂತರ, ರೋಗಿಯು ಉಳಿಯಬೇಕಾದರೆ ಹೇಗಾದರೂ ಮಾಡಿ ಎಂಬೋಲಸ್ ಅನ್ನು ವಿಘಟಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಥ್ರಂಬೋಟಿಕ್ ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್‌ನಲ್ಲಿ, ರಕ್ತದ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿದ ಗಡ್ಡೆಯು [[ಫಿಬ್ರಿನೋಲಿಸಿಸ್]] ಮೂಲಕ ಒಡೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಅಥವಾ ಗಡ್ಡೆಯ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಹೊಸ ಮಾರ್ಗವು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಇದು ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಪುನಃ ಹರಿಯುವಂತೆ ಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್‌ನ ನಂತರದ ಮೊದಲ ಅಥವಾ ಎರಡು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ತದ ಪ್ರವಹಿಸುವಿಕೆಯು ತ್ವರಿತ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal | url = http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1819885/?page=1 | journal = British Medical Journal | date=17 October 1970| volume = 4 | number = 5728 | pages = 135–139 | doi = 10.1136/bmj.4.5728.135 | title = Resolution of Pulmonary Embolism | first1 = R. H. Secker | last1 = Walker | first2 = Judy A. | last2 = Jackson | first3 = Jan | last3 = Goodwin | pmid = 5475816 | issue = 5728 | pmc = 1819885}}</ref> ಅದರ ನಂತರ ಸುಧಾರಣೆ ವೇಗವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಕೆಲವು ನ್ಯೂನತೆಗಳು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಸಣ್ಣ ಉಪವಿಭಾಗೀಯ ಪಲ್ಮನರಿ ಎಬಾಲಿಸಮ್‌ಗಳು ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೊಳಗಾಗಲ್ಪಡಬೇಕೇ ಬೇಡವೇ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಅಲ್ಲಿ ವಿರೋಧಾಭಾಸಗಳಿವೆ<ref>{{cite journal |author=Le Gal G, Righini M, Parent F, van Strijen M, Couturaud F |title=Diagnosis and management of subsegmental pulmonary embolism |journal=J Thromb Haemost |volume=4 |issue=4 |pages=724–31 |year=2006 |pmid=16634736 |doi=10.1111/j.1538-7836.2006.01819.x}}</ref> ಮತ್ತು ಉಪವಿಭಾಗೀಯ ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ ರೋಗಿಗಳು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಇಲ್ಲದೆಯೂ ಕೂಡ ಸರಿಯಾಗಿರುವುದಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.<ref name="pmid16738268"/><ref name="pmid16738276">{{cite journal |author=Perrier A, Bounameaux H |title=Accuracy or outcome in suspected pulmonary embolism |journal=N Engl J Med |volume=354 |issue=22 |pages=2383–5 |year=2006 |pmid=16738276 |url=http://content.nejm.org/cgi/content/full/354/22/2383 |doi=10.1056/NEJMe068076 |access-date=2010-08-14 |archive-date=2007-02-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070211013621/http://content.nejm.org/cgi/content/full/354/22/2383 |url-status=dead }}</ref> ಒಮ್ಮೆಗೇ ಹೆಪ್ಪುಕಾರಕ ವಿರೋಧಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ನಿಲ್ಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ, ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್‌ನ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಪ್ರತಿವರ್ಷ 0.5% ರಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=White RH |title=Risk of fatal pulmonary embolism was 0.49 per 100 person-years after discontinuing anticoagulant therapy for venous thromboembolism |journal=Evid Based Med |volume=13 |issue=5 |pages=154 |year=2008 |month=October |pmid=18836122 |doi=10.1136/ebm.13.5.154 |url=}}</ref> ===ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಊಹಿಸುವಿಕೆ=== ಪಿಇಎಸ್‌ಐ ಮತ್ತು ಜೆನೆವಾ ಊಹಿಸುವಿಕೆಯ ಸೂತ್ರಗಳು ಮರಣದ ಪ್ರಮಣವನ್ನು ಅಂದಾಜಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಬಾಹ್ಯ ರೋಗಿಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುವ ರೋಗಿಗಳ ಆಯ್ಕೆಗೆ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ನೀಡಬಹುದು.<ref name="pmid17625081">{{cite journal |author=Jiménez D, Yusen RD, Otero R, ''et al.'' |title=Prognostic models for selecting patients with acute pulmonary embolism for initial outpatient therapy |url=https://archive.org/details/sim_chest_2007-07_132_1/page/n39 |journal=Chest |volume=132 |issue=1 |pages=24–30 |year=2007 |pmid=17625081 |doi=10.1378/chest.06-2921}}</ref> ===ಅಂತರ್ನಿಹಿತವಾಗಿರುವ ಪರಿಣಾಮಗಳು=== ಮೊದಲಿನ ಒಂದು ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್ ನಂತರ, ದ್ವಿತೀಯಕ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗಾಗಿ ನಡೆಸುವ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಬಹಳ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ದ್ವಿತೀಯಕ ಪಲ್ಮನರಿ ಎಂಬಾಲಿಸಮ್ ಸಂಭವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಮಾತ್ರ, ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ [[ಹೆಪ್ಪುಕಾರಕ ವಿರೋಧಿ]] ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಂಭವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಅಂತರ್ನಿಹಿತ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಒಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ಪರೀಕ್ಷೆಯು ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಘಟಕ ವಿ ದಿಂದಾದ ರೂಪಾಂತರ ಪರೀಕ್ಷೆ ("ಥ್ರಂಬೋಫೀಲಿಯಾ ಪರದೆ"), ಆಂಟಿಫಾಸ್ಪೋಲಿಫಿಡ್ ಪ್ರತಿಜನಕಗಳು, ಜೀವಸತ್ವ ಸಿ ಮತ್ತು ಎಸ್ ಮತ್ತು ಆಂಟಿಥ್ರಂಬಿನ್ ಮಟ್ಟಗಳು, ಮತ್ತು ನಂತರ ಪ್ರೋಥ್ರಂಬಿನ್ ರೂಪಾಂತರ, ಎಮ್‌ಟಿಎಚ್‌ಎಫ್‌ಆರ್ ರೂಪಾಂತರ, ಘಟಕ ಸಾಂದ್ರತೆ ಮತ್ತು ವಿರಳವಾಗಿ ಅನುವಂಶಿಕವಾದ [[ಹೆಪ್ಪುಕಾರಿ]] ವೈಪರೀತ್ಯಗಳು ಮುಂತಾದವುಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ==ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕಶಾಸ್ತ್ರ== ===ಅಪಾಯಕಾರಿ ಅಂಶಗಳು=== [[ದೇಹಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ]] ಕಾಲಿನ [[ಆಳವಾದ ಸಿರೆಯ ಥ್ರಂಬೋಸಿಸ್]] (DVTs) ಅಥವಾ ಶ್ರೋಣಿ ಕುಹರದ ಸಿರೆಯ ಥ್ರಂಬೋಸಿಸ್ ಇವುಗಳು ಎಂಬಾಲಿಸಮ್‌ನ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಮೂಲಗಳಾಗಿವೆ. ಡಿವಿಟಿಯ ಯಾವುದೇ ಸಮಸ್ಯಾತ್ಮಕ ಘಟಕವು ಸಿರೆಯ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿದ ಕಣಗಳು ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟವಾಗುವ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ರಕ್ತಪರಿಚಲನೆಗೆ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತವೆ, ಅದು ಎಲ್ಲಾ ಡಿವಿಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 15% ದವರೆಗೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿರಂತರವಾದ ಅವಧಿಯ [[ಸಿರೆಯ ಥ್ರಂಬೋಎಂಬಲಿಸಮ್]] (VTE) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಥ್ರಂಬೋಸಿಸ್‌ನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ [[ವಿಕ್ರೋವ್‌ನ ಟ್ರೈಡ್]] (ರಕ್ತದ ಪ್ರವಹಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳು, ರಕ್ತದ ಪ್ರತಿಬಂಧಕದಲ್ಲಿನ ಘಟಕಗಳು ಮತ್ತು ರಕ್ತದ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಘಟಕಗಳು) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ಗುಂಪಿನ ಕಾರಣದಿಂದ ಉಂಟಾಗಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ವೇಳೆ, ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಘಟಕಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. * ''ರಕ್ತದ ಪ್ರವಹಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು'' : ಅಚಲನೆ (ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ, [[ಗಾಯ]] ಅಥವಾ [[ದೀರ್ಘ-ದೂರದ ವಾಯು ಮಾರ್ಗದ ಪ್ರಯಾಣ]]ದ ನಂತರ), [[ಗರ್ಭಿಣಿ ಸ್ಥಿತಿ]] (ಪ್ರೋಕಾಗ್ಯುಲೆಂಟ್ ಕೂಡ), [[ಸ್ಥೂಲಕಾಯತೆ]] (ಪ್ರೋಕಾಗ್ಯುಲೆಂಟ್ ಕೂಡ) * ''ರಕ್ತದ ಪ್ರತಿಬಂಧಕದಲ್ಲಿನ ಘಟಕಗಳು'' : ವಿಟಿಇನಲ್ಲಿ ನೇರವಾದ ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಪ್ರಸ್ತುತತೆ. * ''ರಕ್ತದ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಅಂಶಗಳು'' (ಪ್ರೊಕಾಗ್ಯುಲಂಟ್ ಸ್ಥಿತಿ): ** [[ಆಸ್ಟ್ರೋಜನ್]] - [[ಹಾರ್ಮೋನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗರ್ಭನಿರೋಧಕ]]ವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ** ಜೆನೆಟಿಕ್ ಥ್ರಂಬೋಫೀಲಿಯಾ ([[ಘಟಕ V ಲೀಡನ್]], [[ಪ್ರೋಥ್ರಂಬಿ]]ನ್, ರೂಪಾಂತರ G20210A, [[ಜೀವಸತ್ವ ಸಿ ಯ ಕೊರತೆ]], [[ಜೀವಸತ್ವ ಎಸ್ ಕೊರತೆ]], [[ಆಂಟಿಥ್ರಂಬಿನ್]] ಕೊರತೆ, [[ಹೈಪರ್‌ಹೋಮೋಸಿಸ್ಟೇನ್‌ಮಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಪ್ಲಾಸ್ಮಿನೋಜೆನ್]]/[[ಫಿಬ್ರಿನೋಲಿಸಿಸ್]]/ಅಸ್ವಸ್ತತೆಗಳು). ** ಗಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಥ್ರಂಬೋಫೀಲಿಯಾ ([[ಆಂಟಿಫಾಸ್ಪೊಲಿಪಿಡ್ ಲಕ್ಷಣಗಳು]], [[ನೆಫ್ರಾಟಿಕ್ ಲಕ್ಷಣಗ]]ಳು, [[ಪ್ಯಾರೊಕ್ಸಿಸ್ಮಲ್ ನೊಕ್ಟೋರ್ನಲ್ ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ಯೂರಿಯಾ]]) ==ಪರಾಮರ್ಶನಗಳು== {{Reflist|2}} {{Vascular diseases}} {{Respiratory pathology}} {{DEFAULTSORT:Pulmonary Embolism}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವೈದ್ಯಕೀಯ ತುರ್ತುಸೇವೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪಲ್ಮನರಿ ಹೃದಯ ಕಾಯಿಲೆ ಮತ್ತು ಪಲ್ಮನರಿ ಪ್ರವಹಿಸುವಿಕೆಗಳ ಕಾಯಿಲೆಗಳು]] 2vwmsn0ik7acrp88e0d9408gmkjih6i 0 24350 1431471 1427523 2026-10-06T21:29:22Z InternetArchiveBot 69876 Add 5 books for [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಪರಿಶೀಲನಾರ್ಹತೆ]] (20261006sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 1431471 wikitext text/x-wiki [[File:ShRNA Lentivirus.svg|thumb|right|upright=2.8|ಸಸ್ತನಿಗಳ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ದೇಶಿತ ಎಸ್‌ಎಚ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳ ಲೆಂಟಿವೈರಲ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಮತ್ತು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಯಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.]] '''ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ''' ('''RNAi''' ) ಇದು ಜೀವಂತ ಕೋಶಗಳೊಳಗೆ ಯಾವ ವಂಶವಾಹಿಗಳು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಅವು ಹೇಗೆ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಸಣ್ಣ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಅಣುಗಳ ಎರಡು ವಿಧಗಳು - ಮೈಕ್ರೋ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ (miRNA) ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುವ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ (siRNA) - ಇವುಗಳು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿವೆ. ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಗಳು ವಂಶವಾಹಿಗಳ ನೇರವಾದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾಗಿವೆ, ಮತ್ತು ಈ ಸಣ್ಣ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಇತರ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳಿಗೆ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಕಾರ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿಸುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿಸುತ್ತವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ಸಂದೇಶವಾಹಕ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಯನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರೋಟೀನ್ ಅನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ತಡೆಯುವುದು. ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವು ಪರಾವಲಂಬಿ ವಂಶವಾಹಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ - ವೈರಸ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋಸಾನ್‌ಗಳು ಕೋಶಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ - ಹಾಗೆಯೇ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಂಶವಾಹಿಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವುದರಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಐ ಯ ಮಾರ್ಗವು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹಲವಾರು ಯುಕಾರ್ಯೋಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಿಣ್ವಗಳ ಡೈಸರ್ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಅದು ದೀರ್ಘವಾದ ದ್ವಿಗುಣ-ಘಟಕದ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ (dsRNA) ಅಣುಗಳನ್ನು ~20 ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೋಟೈಡ್‌ಗಳ ಸಣ್ಣ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ''ನಿರ್ದೇಶಕ ಘಟಕ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರತಿ ವಿಭಾಗದ ಎರಡು ಘಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಘಟಕವು ನಂತರ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ-ಪ್ರಚೋದಿತ ನಿಶ್ಯಬ್ದವಾಗಿಸುವ ಮಿಶ್ರಣ(RISC)ದೊಳಕ್ಕೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಚೆನ್ನಾಗಿ-ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ ಫಲಿತಾಂಶ ಯಾವುದೆಂದರೆ ಪ್ರತಿನಕಲಿನ-ನಂತರದ ವಂಶವಾಹಿ ನಿಶ್ಯಬ್ದವಾಗಿಸುವಿಕೆ, ನಿರ್ದೇಶಕ ಘಟಕ ಆಧಾರವು ಒಂದು ಸಂದೇಶವಾಹಕ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಸಣ್ಣಕಣಗಳ ಒಂದು ಪರಸ್ಪರ ಪೂರಕ ಅನುಕ್ರಮದ ಜೊತೆಗೂಡಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಮತ್ತು ಆರ್‌ಐಎಸ್‌ಸಿ ಮಿಶ್ರಣದ ವೇಗವರ್ಧಕ ಅಂಶವಾದ ಅರ್ಗೋನೌಟ್ ಮೂಲಕ ಸೂಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಅದು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಎಸ್‌ಐಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳ ಮೋಲಾರ್ ಸಾಂದ್ರಣಗಳಿಂದ ನಿರ್ಬಂಧಿತವಾಗಿರುವುದರ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಜೀವಿಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳಲ್ಲೂ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತದೆ. ವಂಶವಾಹಿಗಳ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಐ ಯ ಆಯ್ದ ಮತ್ತು ಧೃಡವಾದ ಪರಿಣಾಮವು ಇದನ್ನು ಕೋಶದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಒಂದು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಾಧನವಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ಡಿಎಸ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಯು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ವಂಶವಾಹಿಗಳ ಆಸಕ್ತಿಯ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತದೆ. ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಐ ಇದೂ ಕೂಡ ಕೋಶದಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿ ವಂಶವಾಹಿಯನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಬಂದಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವ ದೊಡ್ಡ-ಪ್ರಮಾಣದ ಪರದೆಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಇದು ಕೋಶ ವಿಭಜನೆಯಂತಹ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಕೋಶೀಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಅಥವಾ ಒಂದು ಘಟನೆಗೆ ಅವಶ್ಯಕವಾದ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮಾರ್ಗದ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದೂ ಕೂಡ ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭರವಸಾದಾಯಕ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವು ಪ್ರತಿನಕಲಿನ-ನಂತರದ ವಂಶವಾಹಿಗಳ ನಿಶ್ಯಬ್ದವಾಗಿಸುವಿಕೆ, ಮತ್ತು ನಿಗ್ರಹಕಾರಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹಲವಾರು ಇತರ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಮೇಲುನೋಟಕ್ಕೆ ಗೋಚರವಾಗುವ ಅಸಂಬಂಧಿತ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಗಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ಇದು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಐ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತವೆ. 2006 ರಲ್ಲಿ, ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಫೈರ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೈಗ್ ಸಿ. ಮೆಲ್ಲೊ ಇವರುಗಳು 1998 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಣೆ ಮಾಡಿದ ನೆಮಾಟೋಡ್ ವೊರ್ಮ್ ''ಸಿ. ಎಲೆಗಾನ್ಸ್‌'' ದಲ್ಲಿ<ref name="Daneholt2006">{{cite web | title=Advanced Information: RNA interference | last=Daneholt | first=Bertil | work=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2006 | url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2006/adv.html | accessdate=2007-01-25}}</ref> ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಮೇಲಿನ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ, ಭೌತಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಅಥವಾ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡರು.<ref name="Fire">{{cite journal |author=Fire A, Xu S, Montgomery M, Kostas S, Driver S, Mello C |title=Potent and specific genetic interference by double-stranded RNA in ''Caenorhabditis elegans'' |url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_1998-02-19_391_6669/page/806 |journal=Nature |volume=391 |issue=6669 |pages=806–11 |year=1998 |pmid=9486653 |doi=10.1038/35888}}</ref> ==ಕೋಶಗಳ ಯಾಂತ್ರಿಕ ರಚನೆ== [[File:2ffl-by-domain.png|thumb|right|ಡಿಎಸ್‌ಆರ‍್ಎನ್‌ಎಗಳನ್ನು ಎಸ್‌ಐಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳಿಗೆ ಸೀಳಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವಿಕೆಯ ವೇಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಜಿಯರ್ಡಿಯಾ ಇಂಟೆಸ್ಟಿನಲಿಸ್‌ಗಳಿಂದ ಡೈಸರ್ ಪ್ರೋಟೀನ್. RNase ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳು ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ, ಪಿಎಜಡ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣ, ಪ್ಲ್ಯಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಕೆಂಪು, ಮತ್ತು ಸಂವಹಕ ಹೆಲಿಕ್ಸ್ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ.<ref name="Macrae">[4]</ref>]] ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಐ ಇದು ಒಂದು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ-ಅವಲಂಬಿತ ವಂಶವಾಹಿ ನಿಶ್ಯಬ್ದವಾಗಿಸುವಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ, ಅದು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ-ಪ್ರಚೋದಿತ ನಿಶ್ಯಬ್ದವಾಗಿಸುವಿಕೆಯ ಘಟಕದ (RISC) ಮೂಲಕ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಕೋಶದ ಕೋಶದ್ರವ್ಯದಲ್ಲಿನ ಸಣ್ಣ ದ್ವಿಗುಣ-ಘಟಕದ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಅಣುಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅವುಗಳು ವೇಗವರ್ಧಕ ಆರ್‌ಐಎಸ್‌ಸಿ ಘಟಕ ಅರ್ಗೊನೌಟ್‌ನ ಜೊತೆಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.<ref name="Daneholt2006" /> ಯಾವಾಗ ಡಿಎಸ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಯು ಬಹಿರ್ಜಾತವಾಗಿರುತ್ತದೆಯೋ (ಒಂದು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಜಿನೋಮ್ ಅಥವಾ ಪ್ರಯೋಗಶಾಲಾ ಬದಲಾಯಿಸುವಿಕೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ವೈರಸ್‌ನ ಮೂಲಕ ಸೋಂಕು ತಗಲುವುದರಿಂದ ಬರಲ್ಪಡುತ್ತದೆ), ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಯು ಕೋಶದ್ರವ್ಯದ ಮೇಲೆ ನೇರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಿಣ್ವಗಳ ಡೈಸರ್ ಮೂಲಕ ಸಣ್ಣ ಘಟಕಗಳಾಗಿ ಭೇದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಡಿಎಸ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಯೂ ಕೂಡ ಜೆನೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ-ಸಂಯೋಜಕ ವಂಶವಾಹಿಯ ಮೂಲಕ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೈಕ್ರೋಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗೂ- ಮೊದಲಿನಂತೆ ಅಂತರ್ವರ್ಧಕವಾಗಿರಬಹುದು (ಕೋಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದುವಂತಹುದು). ಅಂತಹ ವಂಶವಾಹಿಗಳಿಂದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಪ್ರತಿನಕಲುಗಳು ಮೊದಲಿಗೆ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ರೋಆರ್‌ಎನ್‌ಎಯ ಸ್ಟೆಮ್-ಲೂಪ್ ವಿನ್ಯಾಸದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ, ನಂತರ ಡೈಸರ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಭೇದಿಸಲ್ಪಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕೋಶದ್ರವ್ಯಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಎರಡು ಡಿಎಸ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಮಾರ್ಗಗಳು, ಆರ್‌ಐಎಸ್‌ಸಿ ಘಟಕಗಳ ಮೇಲೆ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಬಹಿರ್ವರ್ಧಕ ಮತ್ತು ಅಂತರ್ವರ್ಧಕಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ.<ref name="pmid15614608">{{cite journal |author=Bagasra O, Prilliman KR |title=RNA interference: the molecular immune system |journal=J. Mol. Histol. |volume=35 |issue=6 |pages=545–53 |year=2004 |pmid=15614608 |doi=10.1007/s10735-004-2192-8 |url=http://www.kluweronline.com/art.pdf?issn=1567-2379&volume=35&page=545 |access-date=2010-08-19 |archive-date=2020-03-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200314161641/http://www.kluwer.nl/ |url-status=dead }}</ref> ===ಡಿಎಸ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ವಿಚ್ಛೇದ (ಸೀಳಿಕೆ)=== ಅಂತರ್ವರ್ಧಕ ಡಿಎಸ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಯು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಐ ಅನ್ನು ರೈಬೋನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಡೈಸರ್ ಅನ್ನು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ, ಅದು 21–25 ಆಧಾರಿತ ಜೋಡಿಗಳ ದ್ವಿಗುಣ-ಘಟಕಗಳ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರತಿ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಜೋಡಿಯಲ್ಲದ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಆಧಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಭೇದಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal|last1=Siomi|first1=Haruhiko|last2=Siomi|first2=Mikiko C.|title=On the road to reading the RNA-interference code|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2009-01-22_457_7228/page/396|journal=[[Nature (journal)|Nature]]|volume=457|issue=7228|pages=396–404|year=2009|date=22 January 2009|doi=10.1038/nature07754|pmid=19158785}}</ref><ref name="Zamore">{{cite journal |author=Zamore P, Tuschl T, Sharp P, Bartel D |title=RNAi: double-stranded RNA directs the ATP-dependent cleavage of mRNA at 21 to 23 nucleotide intervals |url=https://archive.org/details/cell_2000-03-31_101_1/page/25 |journal=Cell |volume=101 |issue=1 |pages=25–33 |year=2000 |pmid=10778853 |doi=10.1016/S0092-8674(00)80620-0}}</ref><ref name="Vermeulen">{{cite journal |author=Vermeulen A, Behlen L, Reynolds A, Wolfson A, Marshall W, Karpilow J, Khvorova A |title=The contributions of dsRNA structure to dicer specificity and efficiency |journal=RNA |volume=11 |issue=5 |pages=674–82 |year=2005 |pmid=15811921 |doi=10.1261/rna.7272305 |pmc=1370754}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Castanotto|first1=Daniela|last2=Rossi|first2=John J.|title=The promises and pitfalls of RNA-interference-based therapeutics|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2009-01-22_457_7228/page/426|journal=[[Nature (journal)|Nature]]|volume=457|issue=7228|pages=426–433|year=2009|date=22 January 2009|doi=10.1038/nature07758|pmid=19158789|pmc=2702667}}</ref> ಬಹುವಿಧದ ಜೀವಿಗಳ ಜಿನೋಮ್‌ಗಳ್ ಮೇಲಿನ [[ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌|ಬಯೋಇನ್‌ಫೊರ್ಮೆಟಿಕ್ಸ್]] ಅಧ್ಯಯನಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಉದ್ದೇಶಿತ-ವಂಶವಾಹಿಯ ಈ ಉದ್ದವನ್ನು ಗರಿಷ್ಠಗೊಳಿಸುವ ಮತ್ತು ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಕನಿಷ್ಠಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="Qiu">{{cite journal |author=Qiu S, Adema C, Lane T |title=A computational study of off-target effects of RNA interference |journal=Nucleic Acids Res |volume=33 |issue=6 |pages=1834–47 |year=2005 |pmid=15800213 |doi=10.1093/nar/gki324 |pmc=1072799}}</ref> ಈ ಸಣ್ಣದಾದ ದ್ವಿಗುಣ-ಘಟಕಗಳ ವಿಭಾಗಗಳು ಕಡಿಮೆ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳು (siRNAs) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಈ ಕಡಿಮೆ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳು ನಂತರ ಏಕೈಕ ಘಟಕಗಳಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಆರ್‌ಐ‌ಎಸ್‌ಸಿ ಘಟಕದೊಳಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಆರ್‌ಐ‌ಎಸ್‌ಸಿ ಘಟಕದೊಳಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ, ಕಡಿಮೆ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳ ಆಧಾರ-ಜೋಡಿಯು ಅವುಗಳ ಗುರಿ ಎಮ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಎಮ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗ ವಿಚ್ಛೇದವನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತವೆ, ಆ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಪರಿವರ್ತನಾ ಪ್ರಮಾಣ ಫಲಕವಾಗಿ ಬಳಸುವುದರಿಂದ ತಡೆಗಟ್ಟುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Ahlquist P |title=RNA-dependent RNA polymerases, viruses, and RNA silencing |url=https://archive.org/details/sim_science_2002-05-17_296_5571/page/1270 |journal=Science |volume=296 |issue=5571 |pages=1270–3 |year=2002 |pmid=12016304 |doi=10.1126/science.1069132}}</ref> ಬಹಿರ್ವರ್ಧಕ ಕಡಿಮೆ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಯು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ''ಸಿ ಎಲಿಗಾನ್ಸ್‌'' ನಲಿನ RDE-4 ಮತ್ತು ''ಡ್ರೊಸೊಫಿಲಾ'' ದಲ್ಲಿನ R2D2 ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಮೂಲಕ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಅದು ಡೈಸರ್ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Parker">{{cite journal |author=Parker G, Eckert D, Bass B |title=RDE-4 preferentially binds long dsRNA and its dimerization is necessary for cleavage of dsRNA to siRNA |journal=RNA |volume=12 |issue=5 |pages=807–18 |year=2006 |pmid=16603715 |doi=10.1261/rna.2338706 |pmc=1440910}}</ref> ಈ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಕೇವಲ ದೀರ್ಘ ಡಿಎಸ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳನ್ನು ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಈ ದೀರ್ಘತೆಯ ನಿರ್ದಿಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ ಯಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ.<ref name="Parker" /> ಈ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ-ಬಂಧಿತ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳು ನಂತರ ವಿಚ್ಛೇದಿತ ಕಡಿಮೆ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಹೊಂದಿದ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳನ್ನು ಆರ್‌ಐಎಸ್‌ಸಿ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ.<ref name="Liu2003">{{cite journal |author=Liu Q, Rand T, Kalidas S, Du F, Kim H, Smith D, Wang X |title=R2D2, a bridge between the initiation and effector steps of the Drosophila RNAi pathway |journal=Science |volume=301 |issue=5641 |pages=1921–5 |year=2003 |pmid=14512631 |doi=10.1126/science.1088710}}</ref> ''ಸಿ. ಎಲಿಗಾನ್ಸ್‌'' ನಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವಿಕೆಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯು ಕೋಶದ ಮೂಲಕ ಒಂದು ’ದ್ವಿತೀಯಕ’ ಕಡಿಮೆ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಡೈಸರ್-ಉತ್ಪಾದಿತ ಉಪಕ್ರಮಿಸುವಿಕೆ ಅಥವಾ ’ಪ್ರಾಥಮಿಕ’ ಕಡಿಮೆ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಪ್ರಮಾಣ ಫಲಕಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Baulcombe D |title=Molecular biology. Amplified silencing |url=https://archive.org/details/sim_science_2007-01-12_315_5809/page/199 |journal=Science |volume=315 |issue=5809 |pages=199–200 |year=2007 |pmid=17218517 |doi=10.1126/science.1138030}}</ref> ಈ ಕಡಿಮೆ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳು ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಡೈಸರ್-ಉತ್ಪಾದಿತ ಕಡಿಮೆ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ-ಅವಲಂಬಿತ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಪೊಲಿಮಿರೇಸ್‌ನ (RdRP) ಮೂಲಕ ಉತ್ಪಾದಿತವಾದಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="Pak">{{cite journal |author=Pak J, Fire A |title=Distinct populations of primary and secondary effectors during RNAi in C. elegans |url=https://archive.org/details/sim_science_2007-01-12_315_5809/page/241 |journal=Science |volume=315 |issue=5809 |pages=241–4 |year=2007 |pmid=17124291 |doi=10.1126/science.1132839}}</ref><ref name="Sijen">{{cite journal |author=Sijen T, Steiner F, Thijssen K, Plasterk R |title=Secondary siRNAs result from unprimed RNA synthesis and form a distinct class |url=https://archive.org/details/sim_science_2007-01-12_315_5809/page/244 |journal=Science |volume=315 |issue=5809 |pages=244–7 |year=2007 |pmid=17158288 |doi=10.1126/science.1136699}}</ref> ===ಮೈಕ್ರೋಆರ್‌ಎನ್‌ಎ=== [[File:Microrna secondary structure.png|thumb|right|ಬ್ರಾಸಿಕಾ ಒಲೆರೆಸಾದಿಂದ ಒಂದು ಮೊದಲಿನ-ಮೈಕ್ರೋಆರ್‌ಎನ್‌ಎಯ ಸ್ಟೆಮ್-ಲೂಪ್ ದ್ವಿತೀಯಕ ವಿನ್ಯಾಸ.]] {{main|MicroRNA}} ಮೈಕ್ರೋ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳು (miRNAs) ವಂಶವಾಹಿಯಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂಯೋಜನ-ಮಾಡದ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳಾಗಿವೆ. ಅವು ವಂಶವಾಹಿಗಳ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Wang QL, Li ZH |title=The functions of microRNAs in plants |journal=Front. Biosci. |volume=12 |issue= |pages=3975–82 |year=2007 |pmid=17485351}}</ref><ref>{{cite journal |author=Zhao Y, Srivastava D |title=A developmental view of microRNA function |url=https://archive.org/details/sim_trends-in-biochemical-sciences_2007-04_32_4/page/189 |journal=Trends Biochem. Sci. |volume=32 |issue=4 |pages=189–97 |year=2007 |pmid=17350266 |doi=10.1016/j.tibs.2007.02.006}}</ref> ವಿಶಾಲ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ದೃಷ್ಟಾಂತವು, ಮೈಕ್ರೋಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳ ಹಾಗೆಯೇ ಬಾಹ್ಯ ಡಿಎಸ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳಿಂದ ನಿಶ್ಯಬ್ದವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಅಂತರ್ವರ್ಧಿತವಾಗಿ ಪ್ರಚೋದಿತವಾದ ವಂಶವಾಹಿ ನಿಶ್ಯಬ್ದವಾಗಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪ್ರಬುದ್ಧವಾದ ಮೈಕ್ರೋಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳು ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಬಹಿರ್ವರ್ಧಿತ ಡಿಎಸ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಲ್ಪಟ್ಟ ಕಡಿಮೆ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳ ಸದೃಶವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಪ್ರಬುದ್ಧತೆಯನ್ನು ತಲುಪುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ, ಮೈಕ್ರೋಆರ್ಎನ್‌ಎಗಳು ಮೊದಲಿಗೆ ಪ್ರತಿನಕಲಿನ-ನಂತರದ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಒಳಗಾಗಲೇ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಮೈಕ್ರೋಆರ್‌ಎನ್‌ಎಯು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಪ್ರತಿನಕಲಿನಂತೆ ಒಂದು ''ಮೊದಲಿನ-ಮೈಕ್ರೋಆರ್‌ಎನ್‌ಎ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಬಹಳ ದೀರ್ಘವಾದ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ-ಸಂಯೋಜಕ ವಂಶವಾಹಿಯ ಮೂಲಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೊಳಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಅದು ಮೈಕ್ರೋಸಂಸ್ಕಾರಕ ಘಟಕದಿಂದ ''ಮೊದಲಿನ-ಮೈಕ್ರೋಆರ್‌ಎನ್‌ಎ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು 70-ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೋಟೈಡ್ ಸ್ಟೆಮ್-ಲೂಪ್ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಕೋಶದ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಈ ಘಟಕವು ದ್ರೋಶಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು RNase III ಕಿಣ್ವವನ್ನು ಮತ್ತು ಒಂದು ಡಿಎಸ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ-ಬಂಧಿತ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಪಾಶಾಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಮೊದಲಿನ-ಮೈಕ್ರೋಆರ್‌ಎನ್‌ಎಯ ಡಿಎಸ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಭಾಗವು ಆರ್‌ಐಎಸ್‌ಸಿ ಘಟಕವಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಡುವಂತಹ ಪ್ರಬುದ್ಧ ಮೈಕ್ರೋಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಅಣುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಭೇದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ, ಮೈಕ್ರೋಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳು ಅವುಗಳ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಕೆಳವಾಹಿನಿಯ ಕೋಶೀಯ ಯಾಂತ್ರಿಕತೆಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref name="Denli">{{cite journal |author=Gregory R, Chendrimada T, Shiekhattar R |title=MicroRNA biogenesis: isolation and characterization of the microprocessor complex |journal=Methods Mol Biol |volume=342 |issue= |pages=33–47 |year=2006 |pmid=16957365 |doi=10.1385/1-59745-123-1:33}}</ref> ದೀರ್ಘ ಡಿಎಸ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಪೂರ್ವಗಾಮಿಗಳಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ಕಡಿಮೆ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳು ಮೈಕ್ರೋಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಗಿರುತ್ತವೆ, ಆ ಮೈಕ್ರೋಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಒಂದು ಗುರಿಗೆ ಅಸಂಪೂರ್ಣ ಆಧಾರಿತ ಜೋಡಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮತ್ತು ಒಂದೇ ರೀತಿಯಾದ ಅನುಕ್ರಮದ ಜೊತೆಗೆ ಹಲವಾರು ವಿಭಿನ್ನ ಮೈಕ್ರೋಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳ ಪರಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸುತ್ತವೆ. ಅದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಕಡಿಮೆ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಆಧಾರಿತ-ಜೋಡಿಗಳ ನಿರ್ದಿಷ್ಟತೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಏಕೈಕ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗುರಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಚೋದಿತ ಮೈಕ್ರೋಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳು ಭೇದನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.<ref name="Pillai_2006">{{cite journal | author = Pillai RS, Bhattacharyya SN, Filipowicz W | title = Repression of protein synthesis by miRNAs: how many mechanisms? | journal = Trends Cell Biol | volume = 17| issue = 3| pages = 118–26| year = 2007| pmid = 17197185 | doi = 10.1016/j.tcb.2006.12.007}}</ref> ''ಡ್ರೊಸೊಫೀಲಿಯಾ'' ಮತ್ತು ''ಸಿ.ಎಲಿಗಾನ್ಸ್‌'' ಗಳಲ್ಲಿ, ಮೈಕ್ರೋಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಆರ‍ೆನ್‌ಎಗಳು ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಅರ್ಗೊನೌಟ್ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಡೈಸರ್ ಕಿಣ್ವಗಳ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.<ref name="Okamura">{{cite journal |author=Okamura K, Ishizuka A, Siomi H, Siomi M |title=Distinct roles for Argonaute proteins in small RNA-directed RNA cleavage pathways |journal=Genes Dev |volume=18 |issue=14 |pages=1655–66 |year=2004 |pmid=15231716 |doi=10.1101/gad.1210204 |pmc=478188}}</ref><ref name="Lee">{{cite journal |author=Lee Y, Nakahara K, Pham J, Kim K, He Z, Sontheimer E, Carthew R |title=Distinct roles for Drosophila Dicer-1 and Dicer-2 in the siRNA/miRNA silencing pathways |url=https://archive.org/details/cell_2004-04-02_117_1/page/69 |journal=Cell |volume=117 |issue=1 |pages=69–81 |year=2004 |pmid=15066283 |doi=10.1016/S0092-8674(04)00261-2}}</ref> [[File:Argonaute 1u04 1ytu composite.png|thumb|right|300px|ಆರ್ಕಿಯಾ ಜಾತಿಯ ಪೈರೋಕಾಕುಸ್ ಫ್ಯೂರೋಸಸ್‌ನ ಒಂದು ಪೂರ್ತಿ-ಪ್ರಮಾಣದ ಅರ್ಗೊನೌಟ್ ಪ್ರೋಟೀನ್. : ದ್ವಿಗುಣ-ಘಟಕದ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಜೊತೆಗಿನ ಸಂಯುಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಅರ್ಗೊನೌಟ್ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ನ ಪಿಐಡಬ್ಲುಐ ವ್ಯಾಪ್ತಿ.]] ===ಆರ್‌ಐಎಸ್‌ಸಿ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ವೇಗವರ್ಧನೆ (ಉತ್ಪ್ರೇರಣೆ)=== ಒಂದು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ-ಪ್ರಚೋದಿತ ನಿಶ್ಯಬ್ದವಾಗಿಸುವ ಘಟಕದ (RISC) ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಅಂಶಗಳು (ಘಟಕಗಳು) ಅರ್ಗೊನೌಟ್ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಎಂಡೋನ್ಯೂಕ್ಲೀಸ್‌ಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಅವು ಉದ್ದೇಶಿತ ಎಮ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಕಡಿಮೆ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಪೂರಕವಾಗಿ ಭೇದಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.<ref name="Daneholt2006" /> ಡೈಸರ್‌ನಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಟುಣುಕುಗಳು ದ್ವಿಗುಣ-ಘಟಕಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಕಡಿಮೆ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಎರಡು ಘಟಕಗಳಲ್ಲಿ ''ನಿರ್ದೇಶಕ ಘಟಕ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದೇ ಒಂದು ಘಟಕ ಮಾತ್ರ ಅರ್ಗೊನೌಟ್ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಂಶವಾಹಿ ಸದ್ದಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ''ನಿರ್ದೇಶಕ-ವಿರೋಧಿ ಘಟಕ'' ಅಥವಾ ''ದೂರಗಾಮಿ ಘಟಕ'' ವು ಆರ್‌ಐಎಸ್‌ಸಿ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೆಳಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="Gregory">{{cite journal |author=Gregory R, Chendrimada T, Cooch N, Shiekhattar R |title=Human RISC couples microRNA biogenesis and posttranscriptional gene silencing |url=https://archive.org/details/cell_2005-11-18_123_4/page/631 |journal=Cell |volume=123 |issue=4 |pages=631–40 |year=2005 |pmid=16271387 |doi=10.1016/j.cell.2005.10.022}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ ಒಂದು ಎಟಿಪಿ-ಅವಲಂಬಿತ ಹೆಲಿಕೇಸ್ ಈ ಎರಡು ಘಟಕಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಮೊದಲಿಗೆ ನಂಬಲಾಗಿತ್ತು, ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಎಟಿಪಿ-ಅಧೀನದಲ್ಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಆರ್‌ಐಎಸ್‌ಸಿ ಯ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಘಟಕಗಳಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref name="Matranga">{{cite journal |author=Matranga C, Tomari Y, Shin C, Bartel D, Zamore P |title=Passenger-strand cleavage facilitates assembly of siRNA into Ago2-containing RNAi enzyme complexes |url=https://archive.org/details/cell_2005-11-18_123_4/page/607 |journal=Cell |volume=123 |issue=4 |pages=607–20 |year=2005 |pmid=16271386 |doi=10.1016/j.cell.2005.08.044}}</ref><ref name="Leuschner">{{cite journal |author=Leuschner P, Ameres S, Kueng S, Martinez J |title=Cleavage of the siRNA passenger strand during RISC assembly in human cells |journal=EMBO Rep |volume=7 |issue=3 |pages=314–20 |year=2006 |pmid=16439995 |doi=10.1038/sj.embor.7400637 |pmc=1456892}}</ref> ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕವಾಗಿ ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ಘಟಕವು ಇದರ ಪೂರಕಕ್ಕೆ 5' ಎಂಡ್ ಕನಿಷ್ಟ ಜೋಡಿಯದಾಗಿರುತ್ತದೆ,<ref>{{cite journal | title=Asymmetry in the assembly of the RNAi enzyme complex| url=https://archive.org/details/cell_2003-10-17_115_2/page/199| author=Schwarz DS, Hutvágner G, Du T, Xu Z, Aronin N, Zamore PD| journal=Cell| year=2003| volume=115| issue=2| pages=199–208| pmid=14567917 | doi=10.1016/S0092-8674(03)00759-1}}</ref> ಆದರೆ ಘಟಕದ ಆಯ್ಕೆಯು ಆರ್‌ಐಎಸ್‌ಸಿ ಸಂಯೋಜನೆಗಿಂತ ಮುಂಚೆ ಡೈಸರ್ ಡಿಎಸ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸುವುದರಲ್ಲಿನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾಗಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="Preall">{{cite journal |author=Preall J, He Z, Gorra J, Sontheimer E |title=Short interfering RNA strand selection is independent of dsRNA processing polarity during RNAi in Drosophila |journal=Curr Biol |volume=16 |issue=5 |pages=530–5 |year=2006 |pmid=16527750 |doi=10.1016/j.cub.2006.01.061}}</ref> ಅದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ, R2D2 ಪ್ರೋಟೀನ್ ಇದು ದೂರಗಾಮಿ ಘಟಕದ ಹೆಚ್ಚು-ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವ 5' ಎಂಡ್ ಅನ್ನು ಬಂಧಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ಅಂಶವಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Tomari">{{cite journal |author=Tomari Y, Matranga C, Haley B, Martinez N, Zamore P |title=A protein sensor for siRNA asymmetry |url=https://archive.org/details/sim_science_2004-11-19_306_5700/page/1377 |journal=Science |volume=306 |issue=5700 |pages=1377–80 |year=2004 |pmid=15550672 |doi=10.1126/science.1102755}}</ref> ಅರ್ಗೊನೌಟ್ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗೆ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಯನ್ನು ಬಂಧಿಸುವ ವಿನ್ಯಾಸದ ಆಧಾರವು ಒಂದು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ-ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಅರ್ಗೊನೌಟ್ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಬಂಧಿಸುವ ಎಕ್ಸ್-ರೇ ಸ್ಪಟಿಕಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೂಲಕ ಪರಿಶೀಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.ಇಲ್ಲಿ, ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಘಟಕದ ಫಾಸ್ಫಾಲೀಕೃತ 5' ಎಂಡ್ ಒಂದು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೂಲ ಮೇಲ್ಮೈ ಪಾಕೆಟ್ ಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಗ್ನೇಷಿಯಮ್ ಮತ್ತು ಅರೋಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಂತಹ (ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆಟಮ್ ಅನ್ನು ಒಂದು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಅನ್ನು, ಇದನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಮುಂದಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುಮತಿಸುವ ಒಂದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ) ಒಂದು ದ್ವಿವೇಲನ್ಸೀಯ ಲವಣಗಳ ಮೂಲಕ (ಎರಡು ಧನಾತ್ಮಕ ಧ್ರುವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಆಟಮ್) ಕಡಿಮೆ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳಲ್ಲಿನ 5' ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೋಟೈಡ್ ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಟೈರೋಸಿನ್ ಉಳಿಕೆಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಮಾರ್ಗವು ಕಡಿಮೆ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಯನ್ನು ಇದರ ಮೈಕ್ರೋಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಗುರಿಗೆ ಬಂಧಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೇಷನ್ ಸೈಟ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಆಲೋಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="Ma">{{cite journal |author=Ma J, Yuan Y, Meister G, Pei Y, Tuschl T, Patel D |title=Structural basis for 5'-end-specific recognition of guide RNA by the A. fulgidus Piwi protein |url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2005-03-31_434_7033/page/666 |journal=Nature |volume=434 |issue=7033 |pages=666–70 |year=2005 |pmid=15800629 |doi=10.1038/nature03514}}</ref> ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿರುವ ಆರ್‌ಐಎಸ್‌ಸಿ ಸಂಯುಕ್ತವು ಪರಸ್ಪರ ಪೂರಕವಾದ ಎಮ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳನ್ನು ಕೋಶದೊಳಗೆ ಹೇಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಸೀಳುವಿಕೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಪರಿವರ್ತನೆಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಡಬೇಕು ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಎಮ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಗುರಿಯ ಪರಿವರ್ತನೆಯು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಐ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯ ಕೆಳಮಟ್ಟಕ್ಕಿಳಿಸುವಿಕೆಗೆ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="Sen">{{cite journal |author=Sen G, Wehrman T, Blau H |title=mRNA translation is not a prerequisite for small interfering RNA-mediated mRNA cleavage |journal=Differentiation |volume=73 |issue=6 |pages=287–93 |year=2005 |pmid=16138829 |doi=10.1111/j.1432-0436.2005.00029.x}}</ref> ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಐ‌ಗಳು ಪರಿವರ್ತನೆ ಹೊಂದಲಾಗದ ಎಮ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಗುರಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ.<ref name="Gu">{{cite journal |author=Gu S, Rossi J |title=Uncoupling of RNAi from active translation in mammalian cells |journal=RNA |volume=11 |issue=1 |pages=38–44 |year=2005 |pmid=15574516 |doi=10.1261/rna.7158605 |pmc=1370689}}</ref> ಆರ್‌ಐಎಸ್‌ಸಿಯ ವೇಗವರ್ಧಕ ಘಟಕಗಳಾದ ಅರ್ಗೋನೌಟ್ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳು, ಪಿ-ಕಾಯಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕೋಶದ್ರವ್ಯದಲ್ಲಿನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ (ಕೋಶದ್ರವ್ಯದ ಕಾಯಗಳು ಅಥವಾ ಜಿಡಬ್ಲು ಕಾಯಗಳನ್ನೂ ಕೂಡ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ), ಅವು ಎಮ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ನಾಶದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ;<ref name="SenBlau">{{cite journal |author=Sen G, Blau H |title=Argonaute 2/RISC resides in sites of mammalian mRNA decay known as cytoplasmic bodies |journal=Nat Cell Biol |volume=7 |issue=6 |pages=633–6 |year=2005 |pmid=15908945 |doi=10.1038/ncb1265}}</ref> ಮೈಕ್ರೋಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಚಟುವಟಿಕೆಯೂ ಕೂಡ ಪಿ-ಕಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಗುಂಪಾಗಿ ಇರಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.<ref name="Lian">{{cite journal |author=Lian S, Jakymiw A, Eystathioy T, Hamel J, Fritzler M, Chan E |title=GW bodies, microRNAs and the cell cycle |journal=Cell Cycle |volume=5 |issue=3 |pages=242–5 |year=2006 |pmid=16418578}}</ref> ಪಿ-ಕಾಯಗಳ ಭೇದನವು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಕಾರ್ಯಪಟುತ್ವವನ್ನು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿಸುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ನಿರ್ಣಯಾತ್ಮಕ ಹೆಜ್ಜೆಯ ಒಂದು ತಾಣವಾಗಿದೆ.<ref name="Jakymiw">{{cite journal |author=Jakymiw A, Lian S, Eystathioy T, Li S, Satoh M, Hamel J, Fritzler M, Chan E |title=Disruption of P bodies impairs mammalian RNA interference |journal=Nat Cell Biol |volume=7 |issue=12 |pages=1267–74 |year=2005 |pmid=16284622 |doi=10.1038/ncb1334}}</ref> [[File:RNAi-simplified.png|thumb|350px|left|ಕಿಣ್ವ ಡೈಸರ್ ದ್ವಿಗುಣ ಘಟಕದ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳನ್ನು, ಕಡಿಮೆ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುವ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಅಥವಾ ಮೈಕ್ರೋಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಅನುಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಿಯೆಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ-ಪ್ರಚೋದಿತ ನಿಶ್ಯಬ್ದ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ (RISC) ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ, ಅದು ಸಂದೇಶಕ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಯನ್ನು ಪರಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Hammond2000">[73]</ref>]] ===ಪ್ರತಿನಕಲಿನ ನಿಶ್ಯಬ್ದವಾಗಿಸುವಿಕೆ === ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಮಾರ್ಗದ ಘಟಕಗಳೂ ಕೂಡ ಅವುಗಳ ಜಿನೋಮ್‌ಗಳ ಸಂಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸದ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಯುಕಾರ್ಯೋಟ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಹಿಸ್ಟೋನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಹೆಟರೋಕ್ರೋಮಾಟೀನ್‌ಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದ ಸೇರಿಸುವಿಕೆಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ವಂಶವಾಹಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಕಲಿಗೂ-ಮುಂಚೆ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ;<ref name="Holmquist_2006">{{cite journal |author=Holmquist G, Ashley T |title=Chromosome organization and chromatin modification: influence on genome function and evolution |journal=Cytogenet Genome Res |volume=114 |issue=2 |pages=96–125 |year=2006 |pmid=16825762 |doi=10.1159/000093326}}</ref> ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಪ್ರಚೋದಿತ ಪ್ರತಿನಕಲಿನ ನಿಶ್ಯಬ್ದವಾಗಿಸುವಿಕೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಆರ್‌ಐಟಿಎಸ್ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ್ ಒಂದು ಘಟಕದ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ವಿದಳನ ಕಿಣ್ವದಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಯುಕ್ತವು ಅರ್ಗೋನೌಟ್, ಒಂದು ಕ್ರೊಮೊಡೊಮೇನ್ ಪ್ರೋಟೀನ್, ಅನ್ನು ಮತ್ತು ಒಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿರದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಎಂದು Tas3 ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಪ್ರೋಟೀನ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Verdel">{{cite journal |author=Verdel A, Jia S, Gerber S, Sugiyama T, Gygi S, Grewal S, Moazed D |title=RNAi-mediated targeting of heterochromatin by the RITS complex |url=https://archive.org/details/sim_science_2004-01-30_303_5658/page/672 |journal=Science |volume=303 |issue=5658 |pages=672–6 |year=2004 |pmid=14704433 |doi=10.1126/science.1093686}}</ref> ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಒಳಸೇರಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಹೆಟರೋಕ್ರೊಮಾಟಿಕ್ ತಾಣಗಳು ಅರ್ಗೋನೌಟ್ ಮತ್ತು ಆರ್‌ಡಿಆರ್‌ಪಿ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ.<ref name="Irvine">{{cite journal |author=Irvine D, Zaratiegui M, Tolia N, Goto D, Chitwood D, Vaughn M, Joshua-Tor L, Martienssen R |title=Argonaute slicing is required for heterochromatic silencing and spreading |url=https://archive.org/details/sim_science_2006-08-25_313_5790/page/1134 |journal=Science |volume=313 |issue=5790 |pages=1134–7 |year=2006 |pmid=16931764 |doi=10.1126/science.1128813}}</ref> ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ವಿದಳನ ಕಿಣ್ವ ''ಎಸ್. ಪೋಂಬ್‌'' ನಲ್ಲಿನ ಈ ವಂಶವಾಹಿಗಳ ತೆಗೆದುಹಾಕುವಿಕೆಯು ಹಿಸ್ಟೋನ್ ಮಿಥೈಲೇಷನ್ ಮತ್ತು ಸೆಂಟ್ರೋಮಿಯರ್ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ,<ref name="Volpe_2002">{{cite journal |author=Volpe T, Kidner C, Hall I, Teng G, Grewal S, Martienssen R |title=Regulation of heterochromatic silencing and histone H3 lysine-9 methylation by RNAi |url=https://archive.org/details/sim_science_2002-09-13_297_5588/page/1831 |journal=Science |volume=297 |issue=5588 |pages=1833–7 |year=2002 |pmid=12193640 |doi=10.1126/science.1074973}}</ref> ಇದು ಕೋಶ ವಿಭಜನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ವೇಗದ ಅಥವಾ ಸ್ಟಾಲ್‍ಡ್ ಅನಾಫೇಸ್ ಅನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="Volpe_2003">{{cite journal |author=Volpe T, Schramke V, Hamilton G, White S, Teng G, Martienssen R, Allshire R |title=RNA interference is required for normal centromere function in fission yeast |journal=Chromosome Res |volume=11 |issue=2 |pages=137–46 |year=2003 |pmid=12733640 |doi=10.1023/A:1022815931524}}</ref> ಕೆಲವು ದೃಷ್ಟಾಂತಗಳಲ್ಲಿ, ಹಿಸ್ಟೋನ್ ಸುಧಾರಣೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿತವಾದ ಇದೇ ರೀತಿಯಾದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ವಂಶವಾಹಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಕಲಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.<ref name="Li">ಲಿ ಎಲ್‌ಸಿ, ಓಕಿನೋ ಎಸ್‌ಟಿ, ಝಾವೋ ಎಚ್, ಪೂಕೊಟ್ ಡಿ, ಪ್ಲೇಸ್ ಆರ್‌ಎಫ್, ಉರಾಕಮಿ ಎಸ್, ಎನೋಕಿಡಾ ಎಚ್, ಡಾಹಿಯಾ ಆರ್. (2006- ಮಾನವ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಡಿಎಸ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳು ಪ್ರತಿನಕಲಿನ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವಿಕೆಗೆ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ''Proc Natl Acad Sci USA'' 103(46):17337–42. ಪಿಎಮ್‌ಐಡಿ 15172857</ref> ಆರ್‌ಐಡಿಎಸ್ ಸಂಯುಕ್ತವು ಹೆಟರೋಕ್ರೊಮಾಟಿನ್‌ನ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವ ಯಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸರಿಯಾಗಿ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ವಿದಳನ ಕಿಣ್ವದಲ್ಲಿನ ಸಹಾಯಕ-ವಿಧದ ಭಾಗದ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಅವು ಇತರ ವಂಶವಾಹಿ ಭಾಗಗಳ ಅಥವಾ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಹೆಟರೋಕ್ರೊಮಾಟಿನ್ ಭಾಗಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ, ಆರ್‌ಐಟಿಎಸ್ ಇದು ಕಡಿಮೆ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಒಂದು ಸಂಯುಕ್ತವನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ, ಅದು ಆಂತರಿಕ ವಂಶವಾಹಿಗಳಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ಮೀಥೇಲ್‌ಗಳಿಂದ ಸಂಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹಿಸ್ಟೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ, ಯಾವುದೇ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಪೊಲಿಮಿರೇಸ್‌ಗಳಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಎಮ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ-ಮುಂಚಿನ ಪ್ರತಿನಕಲುಗಳ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸಹ-ಪ್ರತಿನಕಲು ಮಾಡುವ ರೀತಿಯಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಒಂದು ಹೆಟರೋಕ್ರೊಮಾಟಿನ್‌ನ ಭಾಗದ ನಿರ್ಮಿಸುವಿಕೆಯು, ಇದರ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಇದು ಡೈಸರ್-ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ, ಪ್ರಾಯಶಃ ಏಕೆಂದರೆ ಡೈಸರ್ ಇದು ನಂತರದ ಪ್ರತಿನಕಲುಗಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡ ಕಡಿಮೆ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಪರ್ಯಾಯವನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Noma">{{cite journal |author=Noma K, Sugiyama T, Cam H, Verdel A, Zofall M, Jia S, Moazed D, Grewal S |title=RITS acts in cis to promote RNA interference-mediated transcriptional and post-transcriptional silencing |journal=Nat Genet |volume=36 |issue=11 |pages=1174–80 |year=2004 |pmid=15475954 |doi=10.1038/ng1452}}</ref> ಹೆಟರೋಕ್ರೊಮಾಟಿನ್ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ಒಂದು ಸ್ವಯಂ-ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಗೊಳ್ಳುವ ಪರಿಣಾಮದ ಮಾಹಿತಿಯ ಲೂಪ್‌ನಂತೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕೆಂದು ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಹೊಸ ಎಸ್‌ಐಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳು ಆರ್‌ಡಿಆರ್‌ಪಿಗಳ ಮೂಲಕ ಆಂತರಿಕ ಆರ್‌ಐಟಿಎಸ್ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಿಗಾಗಿ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಉದ್ಭವಾವಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.<ref name="Sugiyama">{{cite journal |author=Sugiyama T, Cam H, Verdel A, Moazed D, Grewal S |title=RNA-dependent RNA polymerase is an essential component of a self-enforcing loop coupling heterochromatin assembly to siRNA production |journal=Proc Natl Acad Sci USA |volume=102 |issue=1 |pages=152–7 |year=2005 |pmid=15615848 |doi=10.1073/pnas.0407641102 |pmc=544066}}</ref> ಸಸ್ತನಿಗಳ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಟರೋಕ್ರೊಮಾಟಿನ್ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಐ ಮಾರ್ಗದ ಘಟಕಗಳಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿರುವ ವಿದಳನ ಕಿಣ್ವದ ಸಹಾಯಕ-ವಿಧದ ಭಾಗಗಳ ಅವಲೋಕನಗಳ ಪ್ರಸ್ತುತತೆ ಮತ್ತು ಸಸ್ತನಿಗಳಿಗೆ ಮಧ್ಯಖಂಡಗಳು (ಸೆಂಟ್ರೋಮಿಯರ್) ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ.<ref name="Wang_2006">{{cite journal |author=Wang F, Koyama N, Nishida H, Haraguchi T, Reith W, Tsukamoto T |title=The assembly and maintenance of heterochromatin initiated by transgene repeats are independent of the RNA interference pathway in mammalian cells |url=https://archive.org/details/sim_molecular-and-cellular-biology_2006-06_26_11/page/4028 |journal=Mol Cell Biol |volume=26 |issue=11 |pages=4028–40 |year=2006 |pmid=16705157 |doi=10.1128/MCB.02189-05 |pmc=1489094}}</ref> ===ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಸಂಸ್ಕರಿಸುವಿಕೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಕ್ರಾಸ್‌ಟಾಕ್=== ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ಯುಕಾರ್ಯೋಟ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಸಂಸ್ಕರಿಸುವಿಕೆಯ ವಿಧವು ಅಡೆನೊಸಿನ್ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೋಟೈಡ್‌ಗಳನ್ನು ಕಿಣ್ವ ಅಡೆನೋಸಿನ್ ಡಿಯಾಮಿನೇಸ್ ಮುಖಾಂತರ ಡಿಎಸ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎದಲ್ಲಿನ ಇನೋಸಿನ್‌ಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Bass_2002">{{cite journal |author=Bass B |title=RNA editing by adenosine deaminases that act on RNA |journal=Annu Rev Biochem |volume=71 |issue= |pages=817–46 |year=2002 |pmid=12045112 |doi=10.1146/annurev.biochem.71.110601.135501 |pmc=1823043}}</ref> ಇದು ಪ್ರಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಐ ಮತ್ತು ಎ→ಐ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಸಂಸ್ಕರಿಸುವಿಕೆ ಮಾರ್ಗಗಳು ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ ಡಿಎಸ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ದ್ರವ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಪರಸ್ಪರ ಸ್ಪರ್ಧೆ ನಡೆಸುತ್ತವೆ ಎಂದು 2000 ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="Bass_2000">{{cite journal |author=Bass B |title=Double-stranded RNA as a template for gene silencing |url=https://archive.org/details/cell_2000-04-28_101_3/page/235 |journal=Cell |volume=101 |issue=3 |pages=235–8 |year=2000 |pmid=10847677 |doi=10.1016/S0092-8674(02)71133-1}}</ref> ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಕೆಲವು ಮುಂಚಿನ-ಮೈಕ್ರೋಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳು A→I ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಸಂಸ್ಕರಿಸುವಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತವೆ,<ref name="Luciano_2004">{{cite journal |author=Luciano D, Mirsky H, Vendetti N, Maas S |title=RNA editing of a miRNA precursor |journal=RNA |volume=10 |issue=8 |pages=1174–7 |year=2004 |pmid=15272117 |doi=10.1261/rna.7350304 |pmc=1370607}}</ref><ref name="yang2006">{{cite journal |author=Yang W, Chendrimada T, Wang Q, Higuchi M, Seeburg P, Shiekhattar R, Nishikura K |title=Modulation of microRNA processing and expression through RNA editing by ADAR deaminases |journal=Nat Struct Mol Biol |volume=13 |issue=1 |pages=13–21 |year=2006 |pmid=16369484 |doi=10.1038/nsmb1041}}</ref> ಮತ್ತು ಈ ಯಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಬುದ್ಧ ಮೈಕೊಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು.<ref name="yang2006" /> ಅದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಕನಿಷ್ಠ ಪಕ್ಷ ಒಂದು ಸಸ್ತನಿ ವರ್ಗದ ಎಡಿಎಆರ್ ಇದು ಎಸ್‌ಐಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳನ್ನು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಐ ವರ್ಗದ ಘಟಕಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿಸಬಹುದು.<ref name="Yang_2005">{{cite journal |author=Yang W, Wang Q, Howell K, Lee J, Cho D, Murray J, Nishikura K |title=ADAR1 RNA deaminase limits short interfering RNA efficacy in mammalian cells |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-biological-chemistry_2005-02-04_280_5/page/3946 |journal=J Biol Chem |volume=280 |issue=5 |pages=3946–53 |year=2005 |pmid=15556947 |doi=10.1074/jbc.M407876200}}</ref> ಈ ಮಾದರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಂಬಲವು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಸಂಸ್ಕರಿಸುವಿಕೆಯು ಅಂತರ್ವರ್ಧಕ ವಂಶವಾಹಿಗಳ ಮತ್ತು ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಜೀನ್‌ಗಳ A→I ಆರ್‌ಎನ್‌ಆಐ ನಿಶ್ಯಬ್ದವಾಗಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ತಟಸ್ಥಗೊಳಿಸುವ ಎಡಿಎಆರ್-ನಲ್ ''ಸಿ.ಎಲಿಗಾನ್ಸ್‌'' ತಂತುಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref name="Nishikura_2006">{{cite journal |author=Nishikura K |title=Editor meets silencer: crosstalk between RNA editing and RNA interference |journal=Nat Rev Mol Cell Biol |volume=7 |issue=12 |pages=919–31 |year=2006 |pmid=17139332 |doi=10.1038/nrm2061}}</ref> [[File:Rnai diagram retrovirology.png|thumb|300px|right|ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ವಂಶವಾಹಿ ಕಾರ್ಯನಿಲ್ಲಿಸುವಿಕೆಗಳ ನಡುವಣ ಪ್ರಮುಖ ಭಿನ್ನತೆಗಳ ವಿವರಣೆಗಳು.ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ವಿಶದಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೈಕ್ರೋ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಅಥವಾ ಬಹಿರ್ವರ್ಧಕ ಕಡಿಮೆ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುವ ಆರ‍್‌ಎನ್‌ಎಗಳು ಡೈಸರ್ ಮೂಲಕ ಸಂಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಆರ್‌ಐಎಸ್‌ಸಿ ಸಂಯುಕ್ತದೊಳಗೆ ಸಾಗುವುದನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ, ಅದು ವಂಶವಾಹಿ ಕಾರ್ಯನಿಲ್ಲಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಂವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Saumet">[104]</ref>]] ===ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು=== ಜೀವಿಗಳು ಬಾಹ್ಯ ಡಿಎಸ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಯನ್ನು ತಮ್ಮ ದೇಹಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಐ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ''ಸಿ. ಎಲಿಗಾನ್ಸ್‌'' ಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಅನುವಂಶಿಕವಾಗಿರಬಹುದು, ಆದಾಗ್ಯೂ ''ಡ್ರೊಸೊಫಿಲಾ'' ಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಐ ಇದು ಪ್ಲಾಸ್ಮಾಡೆಸ್ಮೊಟಾಗಳ ಮೂಲಕ ಕೋಶಗಳ ನಡುವಿನ ಎಸ್‌ಐಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ಮೂಲಕ ವ್ಯಾಪಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ (ಕೋಶಗಳ ಮಾರ್ಗಗದಲ್ಲಿರುವ ಸಂವಹನ ಮತ್ತು ವರ್ಗಾವಣೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಮಾರ್ಗಗಳು).<ref name="Lodish" /> ಅನುವಂಶಿಕತೆಯು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಐದಿಂದ ಗುರಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಪ್ರವರ್ತಕಗಳ ಮೆತಿಲೀಕರಣದಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ; ಹೊಸ ಮೆತೀಲೀಕರಣದ ರಚನೆಯು ಕೋಶದ ಪ್ರತಿ ಹೊಸ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ನಕಲು ಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal| author=Jones L, Ratcliff F, Baulcombe DC| title=RNA-directed transcriptional gene silencing in plants can be inherited independently of the RNA trigger and requires Met1 for maintenance| journal=Current Biology| year=2001| volume=11| issue=10| pages=747–757| url=http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&_udi=B6VRT-433PCG6-K&_user=10&_coverDate=05%2F15%2F2001&_rdoc=1&_fmt=&_orig=search&_sort=d&view=c&_acct=C000050221&_version=1&_urlVersion=0&_userid=10&md5=1e8ad684cc54f07e94776926599d292b| doi=10.1016/S0960-9822(01)00226-3| pmid=11378384| access-date=2010-08-19| archive-date=2007-12-21| archive-url=https://web.archive.org/web/20071221170309/http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&_udi=B6VRT-433PCG6-K&_user=10&_coverDate=05%2F15%2F2001&_rdoc=1&_fmt=&_orig=search&_sort=d&view=c&_acct=C000050221&_version=1&_urlVersion=0&_userid=10&md5=1e8ad684cc54f07e94776926599d292b| url-status=dead}}</ref> ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ನಡುವಿನ ಒಂದು ವಿಶಾಲವಾದ ಭಿನ್ನತೆಯು ಅಂತರ್ವಧಿತವಾಗಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಮೈಕ್ರೋಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುತ್ತದೆ; ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಮೈಕ್ರೋಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟತೆಯಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಉದ್ದೇಶ್ಯ ವಂಶವಾಹಿಗಳಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ನೇರವಾದ ಎಮ್‍ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಭೇದನಗಳನ್ನು ಆರ್‌ಐಎಸ್‌ಸಿಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತವೆ, ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೈಕ್ರೋಆರ‍್‌ಎನ್‌ಎಗಳು ಅನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಪರಿವರ್ತನೆಯ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="Saumet" /> ಈ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಪರಿಣಾಮವು ಸಂದೇಶಕ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳ ಪೊಲಡೆನಿನ್ ಟೇಲ್‌ನ ಜೊತೆಗೆ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಅಂಶದ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದರ ಮೂಲಕ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref name="Humphreys">{{cite journal | author = Humphreys DT, Westman BJ, Martin DI, Preiss T | year = 2005 | title= MicroRNAs control translation initiation by inhibiting eukaryotic initiation factor 4E/cap and poly(A) tail function. | url = https://archive.org/details/sim_proceedings-of-the-national-academy-of-sciences-usa_2005-11-22_102_47/page/16961 | journal = Proc Natl Acad Sci USA |volume=102 | pages=16961–16966 | pmid = 16287976 | doi = 10.1073/pnas.0506482102 | issue = 47 | pmc = 1287990}}</ref> ''ಲಿಷ್ಮೇನಿಯಾ ಮೇಜರ್'' ಮತ್ತು ''ಟ್ರೈಪಾನೊಸೊಮಾ ಕ್ರುಜಿ'' ಯಂತಹ ಕೆಲವು ಯುಕಾರ್ಯೋಟಿಕ್ ಪ್ರೊಟೊಸೊವಾಗಳು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಐ ಮಾರ್ಗಗಳ ಪೂರ್ತಿಯಾದ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.<ref name="DaRocha_2004">{{cite journal | author = DaRocha W, Otsu K, Teixeira S, Donelson J | title = Tests of cytoplasmic RNA interference (RNAi) and construction of a tetracycline-inducible T7 promoter system in Trypanosoma cruzi | url = https://archive.org/details/molecular-and-biochemical-parasitology_2004-02_133_2/page/175 | journal = Mol Biochem Parasitol | volume = 133 | issue = 2 | pages = 175–86 | year = 2004 | pmid = 14698430 | doi = 10.1016/j.molbiopara.2003.10.005}}</ref><ref name="Robinson_2003">{{cite journal | author = Robinson K, Beverley S | title = Improvements in transfection efficiency and tests of RNA interference (RNAi) approaches in the protozoan parasite Leishmania | url = https://archive.org/details/molecular-and-biochemical-parasitology_2003-05_128_2/page/217 | journal = Mol Biochem Parasitol | volume = 128 | issue = 2 | pages = 217–28 | year = 2003 | pmid = 12742588 | doi = 10.1016/S0166-6851(03)00079-3}}</ref> ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಥವಾ ಎಲ್ಲಾ ಘಟಕಗಳೂ ಕೂಡ ಕೆಲವು ಫಂಗೈಗಳಲ್ಲಿ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಮಾದರಿ ಜೀವಕೋಶ ''ಸೈಕರೋಮೈಸಿಸ್ ಸೆರವಿಸಿ'' ಯು ಫಂಗೈಗಳ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="Aravind">{{cite journal |author=L. Aravind, Hidemi Watanabe, David J. Lipman, and Eugene V. Koonin|title= Lineage-specific loss and divergence of functionally linked genes in eukaryotes |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|volume=97 |issue=21 |pages=11319–11324 |year=2000 |id= |doi=10.1073/pnas.200346997|pmid= 11016957 |pmc=17198}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ ಒಂದು ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನವು ಇತರ ಪುನರಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳುವ ''ಸಕಾರೊಮೈಸಿಸ್ ಕ್ಯಾಸ್ಟೆಲಿ'' ಮತ್ತು ''ಕ್ಯಾಂಡಿಡಾ ಅಲ್ಬಿಕಾನ್ಸ್‌'' ಗಳಂತಹ ವಿದಳನ ಕಿಣ್ವಗಳ ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಎನ್‌ಆಐ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಬಯಲು ಮಾಡಿದವು, ಅದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ''ಎಸ್. ಕ್ಯಾಸ್ಟೆಲಿ'' ಯಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಎರಡು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಐ-ಸಂಬಂಧಿತ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳು ''ಎಸ್. ಸೆರವಿಸಿ'' ಯಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಐಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದವು.<ref>{{cite journal |author=Drinnenberg IA, Weinberg DE, Xie KT, Nower JP, Wolfe KH, Fink GR, Bartel DP |title=RNAi in Budding Yeast |url=https://archive.org/details/sim_science_2009-10-23_326_5952/page/544 |journal=Science | year=2009 |pmid= 19745116|doi=10.1126/science.1176945 |volume=326 |issue=5952 |pages=544–50}}</ref> ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಮಾರ್ಗದ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವ ಆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಆಸ್ಕೋಮೈಸಿಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಸಿಡಿಯೋಮೈಸಿಟ್‌ಗಳು, ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ನಿಶ್ಯಬ್ದವಾಗಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅವಶ್ಯಕವಾದ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳು ಹಲವಾರು ಫಂಗಲ್ ವಂಶಾವಳಿಗಳಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಕಳೆದುಹೋಗಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ, ಈ ಕಳೆಯುವಿಕೆಯು ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ ಅದೇ ರೀತಿಯಾದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವಿಕೆಯ ಜೊತೆಗಿನ ಒಂದು ಹೊಸ ಮಾರ್ಗದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಅಥವಾ ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿನ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ಅನುಕೂಲತೆಗಳ ಕೊರತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಉಂಟಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Nakayashiki">{{cite journal |author=Nakayashiki H, Kadotani N, Mayama S |title=Evolution and diversification of RNA silencing proteins in fungi |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-molecular-evolution_2006-07_63_1/page/127 |journal=J Mol Evol |volume=63 |issue=1 |pages=127–35 |year=2006 |pmid=16786437 |doi=10.1007/s00239-005-0257-2}}</ref> ===ಸಂಬಂಧಿತ ಪ್ರೊಕಾರ್ಯೋಟಿಕ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು=== ಪ್ರೊಕಾರ್ಯೋಟ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ವಂಶವಾಹಿಯ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಗಳು ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಐಗೆ ಸದೃಶವಾಗಿರುವ ಒಂದು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ-ಆಧಾರಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ, ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ-ಸಂಯೋಜಕ ವಂಶವಾಹಿಗಳು ಆಧಾರ ಜೋಡಿಯಾಗಿಸುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಎಮ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಅನ್ನು ಬಂಧಿಸುವ ಒಂದು ಪರ್ಯಾಯ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಅನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಎಮ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಯ ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣ ಅಥವಾ ಪರಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಈ ನಿಯಂತ್ರಕಾ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೈಕ್ರೋ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳಿಗೆ ಸಾದೃಶ್ಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಏಕೆಂದರೆ ಡೈಸರ್ ಕಿಣ್ವವು ಇದರಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿರಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="Morita_2006">{{cite journal |author=Morita T, Mochizuki Y, Aiba H |title=Translational repression is sufficient for gene silencing by bacterial small noncoding RNAs in the absence of mRNA destruction |journal=Proc Natl Acad Sci USA |volume=103 |issue=13 |pages=4858–63 |year=2006 |pmid=16549791 |doi=10.1073/pnas.0509638103 |pmc=1458760}}</ref> ಪ್ರೊಕಾರ್ಯೋಟ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ CRISPR ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಯುಕಾರ್ಯೋಟಿಕ್ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸಾದೃಶವಾಗಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಯಾವುದೇ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಅಂಶಗಳೂ ಕೂಡ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="makarova">{{cite journal |author=Makarova K, Grishin N, Shabalina S, Wolf Y, Koonin E |title=A putative RNA-interference-based immune system in prokaryotes: computational analysis of the predicted enzymatic machinery, functional analogies with eukaryotic RNAi, and hypothetical mechanisms of action |journal=Biol Direct |volume=1 |issue= |pages=7 |year=2006 |pmid=16545108 |doi=10.1186/1745-6150-1-7 |pmc=1462988}}</ref> ==ಜೈವಿಕ ಉಪಯೋಗಗಳು== ===ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣೆ=== ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವು ವೈರಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಬಾಹ್ಯ ಆನುವಂಶಿಕ ವಸ್ತುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಾ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖವಾದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೊಸೊನ್ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಸ್ವಯಂ-ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನೂ ಕೂಡ ತಡೆಗಟ್ಟುತ್ತದೆ.<ref name="Stram_2006">{{cite journal |author=Stram Y, Kuzntzova L |title=Inhibition of viruses by RNA interference |journal=Virus Genes |volume=32 |issue=3 |pages=299–306 |year=2006 |pmid=16732482 |doi=10.1007/s11262-005-6914-0}}</ref> ''ಅರ್ಬೈಡೊಪ್ಸೈಸ್ ಥಾಲಿಯಾನಾ'' ದಂತಹ ಸಸ್ಯಗಳು, ಸಸ್ಯವು ಹಲವಾರು ವಿಧದ ವೈರಸ್ ಸೋಂಕುಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಅವುಗಳಿಗೆ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಬಹುವಿಧದ ಡೈಸರ್ ಸಾಮ್ಯಗಳನ್ನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Blevins">{{cite journal |author=Blevins T, Rajeswaran R, Shivaprasad P, Beknazariants D, Si-Ammour A, Park H, Vazquez F, Robertson D, Meins F, Hohn T, Pooggin M |title=Four plant Dicers mediate viral small RNA biogenesis and DNA virus induced silencing |journal=Nucleic Acids Res |volume=34 |issue=21 |pages=6233–46 |year=2006 |pmid=17090584 |doi=10.1093/nar/gkl886 |pmc=1669714}}</ref> ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಐ ಮಾರ್ಗವು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಗಲ್ಪಡುವುದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆಯೂ ಕೂಡ, ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚೋದಿತ ವಂಶವಾಹಿ ನಿಶ್ಯಬ್ದವಾಗಿಸುವಿಕೆಯು ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಪೂರ್ತಿ ಸಸ್ಯದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಬಹುದು, ಮತ್ತು ಕಸಿ ಮಾಡುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಆಧಾರ ಭಾಗದಿಂದ ಕಸಿಕುಡಿ ಸಸ್ಯದವರೆಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲ್ಪಡಬಹುದು.<ref name="Palauqui">{{cite journal |author=Palauqui J, Elmayan T, Pollien J, Vaucheret H |title=Systemic acquired silencing: transgene-specific post-transcriptional silencing is transmitted by grafting from silenced stocks to non-silenced scions |journal=EMBO J |volume=16 |issue=15 |pages=4738–45 |year=1997 |pmid=9303318 |doi=10.1093/emboj/16.15.4738 |pmc=1170100}}</ref> ಈ ದೃಷ್ಟಾಂತವು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿತು, ಮತ್ತು ಒಂದು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆಂತರಿಕ ಹೋರಾಟದ ನಂತರ ಒಂದು ವೈರಸ್‌ಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಪೂರ್ತಿ ಸಸ್ಯವನ್ನು ತಯಾರು ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="Voinnet">{{cite journal |author=Voinnet O |title=RNA silencing as a plant immune system against viruses |url=https://archive.org/details/sim_trends-in-genetics_2001-08_17_8/page/449 |journal=Trends Genet |volume=17 |issue=8 |pages=449–59 |year=2001 |pmid=11485817 |doi=10.1016/S0168-9525(01)02367-8}}</ref> ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ಹಲವಾರು ಸಸ್ಯ ವೈರಸ್‌ಗಳು ಸಸ್ಯ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಐ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದಕ್ಕಾಗಿ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಯಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಿದವು.<ref name="Lucy">{{cite journal |author=Lucy A, Guo H, Li W, Ding S |title=Suppression of post-transcriptional gene silencing by a plant viral protein localized in the nucleus |journal=EMBO J |volume=19 |issue=7 |pages=1672–80 |year=2000 |pmid=10747034 |doi=10.1093/emboj/19.7.1672 |pmc=310235}}</ref> ಇವುಗಳು ಡೈಸರ್‌ನ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಲ್ಪಡುವಂತಹ ಏಕೈಕ-ಘಟಕದ ಮೇಲಿನ ಕೊನೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಸಣ್ಣ ದ್ವಿಗುಣ-ಅಂಶದ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಘಟಕಗಳನ್ನು ವೈರಸ್‌ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref name="Merai">{{cite journal |author=Mérai Z, Kerényi Z, Kertész S, Magna M, Lakatos L, Silhavy D |title=Double-stranded RNA binding may be a general plant RNA viral strategy to suppress RNA silencing |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-virology_2006-06_80_12/page/5747 |journal=J Virol |volume=80 |issue=12 |pages=5747–56 |year=2006 |pmid=16731914 |doi=10.1128/JVI.01963-05 |pmc=1472586}}</ref> ಕೆಲವು ಸಸ್ಯ ಜಿನೋಮ್‍ಗಳೂ ಕೂಡ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಧದ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳಿಂದುಂಟಾದ ಸೋಂಕಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಅಂತರ್ವರ್ಧಿತ ಕಡಿಮೆ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಅರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳನ್ನು ಹೊರಹಾಕುತ್ತವೆ.<ref name="Katiyar-Agarwal">{{cite journal |author=Katiyar-Agarwal S, Morgan R, Dahlbeck D, Borsani O, Villegas A, Zhu J, Staskawicz B, Jin H |title=A pathogen-inducible endogenous siRNA in plant immunity |journal=Proc Natl Acad Sci USA |volume=103 |issue=47 |pages=18002–7 |year=2006 |pmid=17071740 |doi=10.1073/pnas.0608258103 |pmc=1693862}}</ref> ಈ ಪರಿಣಾಮಗಳು ರೋಗಕಾರಕಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯೀಕರಿಸಿದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿರಬಹುದು. ಈ ರೋಗಕಾರಕಗಳು ಸೋಂಕುಕಾರಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಪರಪೋಷಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಚಯಾಪಚಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುತ್ತದೆ.<ref name="Fritz">{{cite journal |author=Fritz J, Girardin S, Philpott D |title=Innate immune defense through RNA interference |journal=Sci STKE |volume=2006 |issue=339 |pages=pe27 |year=2006 |pmid=16772641 |doi=10.1126/stke.3392006pe27}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಸ್ಯಗಳಿಗಿಂತ ಡೈಸರ್ ಕಿಣ್ವಗಳ ಕಡಿಮೆ ರೂಪಾಂತರಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತದೆ, ಕೆಲವು ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿನ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಐ ಕೂಡ ಕೆಲವು ವೈರಸ್ ವಿರೋಧಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ತೋರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಎಳೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಮತ್ತು ಪ್ರಬುದ್ಧ ''ಡ್ರೊಸೊಫಿಲಾ'' ಎರಡರಲ್ಲೂ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವು ವೈರಸ್ ವಿರೋಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಡ್ರೊಸೊಫಿಲಾ ಎಕ್ಸ್ ವೈರಸ್‌ನಂತಹ ರೋಗಕಾರಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿದೆ.<ref name="Zambon">{{cite journal |author=Zambon R, Vakharia V, Wu L |title=RNAi is an antiviral immune response against a dsRNA virus in Drosophila melanogaster |journal=Cell Microbiol |volume=8 |issue=5 |pages=880–9 |year=2006 |pmid=16611236 |doi=10.1111/j.1462-5822.2006.00688.x}}</ref><ref name="Wang">{{cite journal |author=Wang X, Aliyari R, Li W, Li H, Kim K, Carthew R, Atkinson P, Ding S |title=RNA interference directs innate immunity against viruses in adult Drosophila |url=https://archive.org/details/sim_science_2006-04-21_312_5772/page/n143 |journal=Science |volume=312 |issue=5772 |pages=452–4 |year=2006 |pmid=16556799 |doi=10.1126/science.1125694 |pmc=1509097}}</ref> ಪ್ರತಿರಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯಾದ ಪಾತ್ರವು ''ಸಿ.ಎಲಿಗಾನ್ಸ್‌'' ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಅರ್ಗೊನೌಟ್ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳು ವೈರಸ್‌ಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಹುಳುಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಐ ಮಾರ್ಗದ ಘಟಕಗಳ ವೇಗಗಳನ್ನು ವರ್ಧಿಸುವ ಅವುಗಳು ವೈರಸ್‌ನಿಂದಾಗುವ ಸೋಂಕಿಗೆ ಪ್ರತಿರೋಧಕಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ.<ref name="Lu">{{cite journal |author=Lu R, Maduro M, Li F, Li H, Broitman-Maduro G, Li W, Ding S |title=Animal virus replication and RNAi-mediated antiviral silencing in Caenorhabditis elegans |journal=Nature |volume=436 |issue=7053 |pages=1040–3 |year=2005 |pmid=16107851 |doi=10.1038/nature03870 |pmc=1388260}}</ref><ref name="Wilkins">{{cite journal |author=Wilkins C, Dishongh R, Moore S, Whitt M, Chow M, Machaca K |title=RNA interference is an antiviral defence mechanism in Caenorhabditis elegans |url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2005-08-18_436_7053/page/1044 |journal=Nature |volume=436 |issue=7053 |pages=1044–7 |year=2005 |pmid=16107852 |doi=10.1038/nature03957}}</ref> ಸಸ್ತನಿಗಳ ಜನ್ಮಸಿದ್ಧ ಪ್ರತಿರಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ ಅರ್ಥ ಮಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಈ ಬಗೆಗೆ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಾಹಿತಿಯು ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ವಂಶವಾಹಿಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವ ವೈರಸ್‌ಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವವು ಸಸ್ತನಿಗಳ ಜೀವಕೋಶದಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಐ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಥವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಇದು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಐ-ಆಧಾರಿತ ಸಸ್ತನಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಾ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಪರವಾಗಿರುವ ಒಂದು ಸಾಕ್ಷ್ಯವಾಗಿರಬಹುದು.<ref name="Berkhout">{{cite journal |author=Berkhout B, Haasnoot J |title=The interplay between virus infection and the cellular RNA interference machinery |journal=FEBS Lett |volume=580 |issue=12 |pages=2896–902 |year=2006 |pmid=16563388 |doi=10.1016/j.febslet.2006.02.070}}</ref><ref name="Schutz">{{cite journal |author=Schütz S, Sarnow P |title=Interaction of viruses with the mammalian RNA interference pathway |journal=Virology |volume=344 |issue=1 |pages=151–7 |year=2006 |pmid=16364746 |doi=10.1016/j.virol.2005.09.034}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಐ-ಸಂಬಂಧಿತ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣೆಯು ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗೆ ಒಳಗಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂಬ ಊಹೆಯು (ಕಲ್ಪನೆಯು) ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ರುಜುವಾತುಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref name="Cullen">{{cite journal |author=Cullen B |title=Is RNA interference involved in intrinsic antiviral immunity in mammals? |journal=Nat Immunol |volume=7 |issue=6 |pages=563–7 |year=2006 |pmid=16715068 |doi=10.1038/ni1352}}</ref> ಸಸ್ತನಿಗಳ ವೈರಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ‌ಐಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾದ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳೂ ಕೂಡ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಇವೆ, ಹರ್ಪೀಸ್ ವೈರಸ್‌ಗಳಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೈಕ್ರೋ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳು ವೈರಸ್ ಗುಪ್ತ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಮಧ್ಯವರ್ತಿಯಾಗಿ ತೋರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಹೆಟರೊಕ್ರೊಮಾಟಿನ್ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಸಾಧನದಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Li">{{cite journal |author=Li H, Ding S |title=Antiviral silencing in animals |journal=FEBS Lett |volume=579 |issue=26 |pages=5965–73 |year=2005 |pmid=16154568 |doi=10.1016/j.febslet.2005.08.034 |pmc=1350842}}</ref> ===ವಂಶವಾಹಿಗಳ ಡೌನ್‌ರೆಗ್ಯುಲೇಷನ್ (ಕೆಳನಿಯಂತ್ರಣ)=== ಇಂಟ್ರೋನಿಕ್ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್‌ಜೆನಿಕ್ ಮೈಕ್ರೋ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಎರಡನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಅಂತರ್ವರ್ಧಕವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲ್ಪಡುವ ಮೈಕ್ರೋ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳು ಪರಿವರ್ತನಾ ಪ್ರತಿಬಂಧಕದಲ್ಲಿ<ref name="Saumet" /> ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ರೂಪೋತ್ಪತ್ತಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸ್ಟೆಮ್ ಕೋಶಗಳಂತಹ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲ್ಪಡದ ಅಥವಾ ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೋಶದ ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="Carrington">{{cite journal |author=Carrington J, Ambros V |title=Role of microRNAs in plant and animal development |url=https://archive.org/details/sim_science_2003-07-18_301_5631/page/n77 |journal=Science |volume=301 |issue=5631 |pages=336–8 |year=2003 |pmid=12869753 |doi=10.1126/science.1085242}}</ref> ವಂಶವಾಹಿಗಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯ ಕೆಳನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ವರ್ಧಕವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೈಕ್ರೋ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳ ಪಾತ್ರವು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ''ಸಿ. ಎಲಿಗಾನ್ಸ್‌'' ಗಳಲ್ಲಿ 1993 ರಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="Lee_1993">{{cite journal |author=Lee R, Feinbaum R, Ambros V |title=The C. elegans heterochronic gene lin-4 encodes small RNAs with antisense complementarity to lin-14 |journal=Cell |volume=75 |issue=5 |pages=843–54 |year=1993 |pmid=8252621 |doi=10.1016/0092-8674(93)90529-Y}}</ref> ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕಾರ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯು, ''ಅರಬೈಡೊಪ್ಸೈಸ್‌'' ನ "ಜೀಡಬ್ಲು ಮೈಕ್ರೋ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ" ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಇದು ಸಸ್ಯದ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಹಲವಾರು ವಂಶವಾಹಿಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Palatnik_2003">{{cite journal |author=Palatnik J, Allen E, Wu X, Schommer C, Schwab R, Carrington J, Weigel D |title=Control of leaf morphogenesis by microRNAs |url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2003-09-18_425_6955/page/257 |journal=Nature |volume=425 |issue=6955 |pages=257–63 |year=2003 |pmid=12931144 |doi=10.1038/nature01958}}</ref> ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಮೈಕ್ರೋ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಗಳಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ವಂಶವಾಹಿಗಳು ಪ್ರತಿನಕಲಿನ ಅಂಶಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ;<ref name="Zhang_plant">{{cite journal |author=Zhang B, Pan X, Cobb G, Anderson T |title=Plant microRNA: a small regulatory molecule with big impact |journal=Dev Biol |volume=289 |issue=1 |pages=3–16 |year=2006 |pmid=16325172 |doi=10.1016/j.ydbio.2005.10.036}}</ref> ಆದ್ದರಿಂದ ಮೈಕ್ರೋ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ವಿಸ್ತಾರವಾದ-ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ನಕಲಿನ ಅಂಶಗಳು ಹಾಗೆಯೇ ಎಫ್-ಬಾಕ್ಸ್ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಮೂಲ ನಿಯಂತ್ರಕ ವಂಶವಾಹಿಗಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ತಿ ವಂಶವಾಹಿಗಳ ಸಂಪರ್ಕ ಜಾಲವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Jones-Rhoades">{{cite journal |author=Jones-Rhoades M, Bartel D, Bartel B |title=MicroRNAS and their regulatory roles in plants |url=https://archive.org/details/sim_annual-review-of-plant-biology_2006_57/page/19 |journal=Annu Rev Plant Biol |volume=57 |issue= |pages=19–53 |year=2006 |pmid=16669754 |doi=10.1146/annurev.arplant.57.032905.105218}}</ref> ಮಾನವರನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹಲವಾರು ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ, ಮೈಕ್ರೋ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಗಳು ಗಡ್ಡೆಗಳ (ದುರ್ಮಾಂಸ) ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕೋಶದ ಚಕ್ರದ ಅನಿಯಂತ್ರಣಗಳ ಜೊತೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ, ಮೈಕ್ರೋ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಗಳು ಗ್ರಂಥಿಜನಕ ವಂಶವಾಹಿಗಳು ಮತ್ತು ಗಡ್ಡೆಯ ಪ್ರತಿಬಂಧಕಗಳು ಈ ಎರಡೂ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="Zhang_cancer">{{cite journal |author=Zhang B, Pan X, Cobb G, Anderson T |title=microRNAs as oncogenes and tumor suppressors |journal=Dev Biol |volume=302 |issue=1 |pages=1–12 |year=2007 |pmid=16989803 |doi=10.1016/j.ydbio.2006.08.028}}</ref> ===ವಂಶವಾಹಿಗಳ ಅಪ್‌ರೆಗ್ಯುಲೇಷನ್ (ಮೇಲುನಿಯಂತ್ರಣ)=== ಒಂದು ಪ್ರವರ್ತಕದ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿರುವ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಅನುಕ್ರಮಗಳು (ಕಡಿಮೆ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಮತ್ತು ಮೈಕ್ರೋ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ) ವಂಶವಾಹಿಗಳ ಪ್ರತಿ ನಕಲನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ, ಇದು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಕ್ರಿಯಶೀಲತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಒಂದು ದೃಷ್ಟಾಂತವಾಗಿದೆ. ಹೇಗೆ ಈ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳು ವಂಶವಾಹಿಗಳನ್ನು ಅಪ್‌ರೆಗ್ಯುಲೇಟ್ ಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂಬುದರ ಯಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ: ಡೈಸರ್ ಮತ್ತು ಅರ್ಗೊನೌಟ್‌ಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಹಿಸ್ಟೋನ್ ಡಿಮೆಥಿಲೀಕರಣವೂ ಕೂಡ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಇದೆ.<ref>{{cite journal | author=Check E| title=RNA interference: hitting the on switch| url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2007-08-23_448_7156/page/855| journal=Nature| year=2007| volume=448| issue=7156| pages=855–858| pmid=17713502 | doi=10.1038/448855a}}</ref><ref>{{cite journal |author=Li LC, Okino ST, Zhao H, ''et al.'' |title=Small dsRNAs induce transcriptional activation in human cells |journal=Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. |volume=103 |issue=46 |pages=17337–42 |year=2006 |pmid=17085592 |url=http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pubmed&pubmedid=17085592 |doi=10.1073/pnas.0607015103 |pmc=1859931 }}{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ವಿಕಸನ== ಎಚ್ಚರಿಕೆ-ಆಧಾರಿತ ವಂಶಾನುಗತ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಎಲ್ಲಾ ಯುಕಾರ್ಯೋಟ್‌ಗಳ ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮೂಲರೂಪವು (ಪೂರ್ವಿಕ) ಈ ಮೊದಲೇ ಒಂದು ಮೊದಲಿನ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಯುಕಾರ್ಯೋಟ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮರ್ಗಗಳ ಗೈರುಹಾಜರಿಯು ಒಂದು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ಗುಣಲಕ್ಷಣ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Cerutti">{{cite journal |author=Cerutti H, Casas-Mollano J |title=On the origin and functions of RNA-mediated silencing: from protists to man |journal=Curr Genet |volume=50 |issue=2 |pages=81–99 |year=2006 |pmid=16691418 |doi=10.1007/s00294-006-0078-x |pmc=2583075}}</ref> ಈ ಆನುವಂಶಿಕ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಐ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ ಕನಿಷ್ಠ ಪಕ್ಷ ಒಂದು ಡೈಸರ್-ತರಹದ ಪ್ರೋಟೀನ್, ಒಂದು ಅರ್ಗೊನೌಟ್, ಒಂದು ಪಿಐಡಬ್ಲುಐ ಪ್ರೋಟೀನ್, ಮತ್ತು ಒಂದು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ-ಅವಲಂಬಿತ ಅರ್‌ಎನ್‌ಎ ಪೊಲಿಮಿರೇಸ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಅವು ಇತರ ಕೋಶೀಯ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನೂ ಕೂಡ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಒಂದು ದೊಡ್ಡ-ಪ್ರಮಾಣದ ತುಲನಾತ್ಮಕ ಜಿನೋಮಿಕ್ಸ್ ಅಧ್ಯಯನವು ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಯುಕಾರ್ಯೋಟ್ಸ್‌ಗಳ ಅಗ್ರ ಗುಂಪು ಈ ಮೊದಲೇ ಈ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಅದು ನಂತರ ಸಾಮಾನ್ಯೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಕೆಳಮಟ್ಟದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಾದ ಎಕ್ಸೋಸಮ್ ಜೊತೆಗೆ ಸಮೀಪದ ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref name="Anantharaman">{{cite journal |author=Anantharaman V, Koonin E, Aravind L |title=Comparative genomics and evolution of proteins involved in RNA metabolism |journal=Nucleic Acids Res |volume=30 |issue=7 |pages=1427–64 |year=2002 |pmid=11917006 |doi=10.1093/nar/30.7.1427 |pmc=101826}}</ref> ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ-ಬಂಧಿಸುವಿಕೆ ಅರ್ಗೊನೌಟ್ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಜಾತಿ, ಅದು ಯುಕಾರ್ಯೋಟ್ಸ್‌ಗಳಲಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಆರ್ಕಿಯಾಗಳು ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಠ ಪಕ್ಷ ಕೆಲವು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು (''ಅಕ್ವಿಫೆಕ್ಸ್ ಇಯಾಲಿಕ್ಯೂಸ್‌'' ನಂತಹ), ಪರಿವರ್ತನಾ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವಿಕೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಸಾದೃಶವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಮೂಲರೂಪದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಐ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಆನುವಂಶಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಹಿರ್ವರ್ಧಕ ಜಿನೆಟಿಕ್ ಘಟಕಗಳಾದ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೊಸಾನ್ ಮತ್ತು ವೈರಲ್ ಜಿನೋಮ್‌ಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಾ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.<ref name="Cerutti" /><ref name="Buchon">{{cite journal |author=Buchon N, Vaury C |title=RNAi: a defensive RNA-silencing against viruses and transposable elements |url=https://archive.org/details/sim_heredity_2006-02_96_2/page/195 |journal=Heredity |volume=96 |issue=2 |pages=195–202 |year=2006 |pmid=16369574 |doi=10.1038/sj.hdy.6800789}}</ref> ಹಿಸ್ಟೋನ್‌ ಬದಲಾವಣೆಗಳಂತಹ ಸಂಬಂಧಿತ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಆಧುನಿಕ ಯುಕರ್ಯೋಟ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತವೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಮೈಕ್ರೋ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳ ಮೂಲಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣದಂತಹ ಇತರ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ನಂತರದಲ್ಲಿ ವಿಕಸನ ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Cerutti" /> ಹಲವಾರು ಯುಕಾರ್ಯೋಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ ವೈರಲ್ ವಿರೋಧಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಘಟಕಗಳಂತೆ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ವಂಶವಾಹಿಗಳು ವೈರಲ್ ವಂಶವಾಹಿಗಳ ಜೊತೆ ಒಂದು ವಿಕಸನಾ ಶಕ್ತಿಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ವೈರಸ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಪರಪೋಷಿ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಐ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಯಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿಕಸನವನ್ನು ಮಾಡಿವೆ, ಅದರ ಒಂದು ಪರಿಣಾಮವು ಸಸ್ಯಗಳ ವೈರಸ್‌ಗಳಿಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.<ref name="Lucy" /> ''ಡ್ರೊಸೊಫಿಲಾ'' ದಲ್ಲಿನ ವಿಕಸನಾ ಪ್ರಮಾಣಗಳ ಅಧ್ಯಯನಗಳು, ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಐ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿನ ವಂಶವಾಹಿಗಳು ಒಂದು ಶಕ್ತಿಯುತವಾದ ಮಾರ್ಗದರ್ಷಕ ಆಯ್ಕೆಗೆ ಅಧೀನವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ''ಡ್ರೊಸೊಫಿಲಾ'' ಜಿನೋಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ-ವಿಕಸನಗೊಳ್ಳುವ ವಂಶವಾಹಿಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ.<ref name="Obbard">{{cite journal |author=Obbard D, Jiggins F, Halligan D, Little T |title=Natural selection drives extremely rapid evolution in antiviral RNAi genes |journal=Curr Biol |volume=16 |issue=6 |pages=580–5 |year=2006 |pmid=16546082 |doi=10.1016/j.cub.2006.01.065}}</ref> ==ತಾಂತ್ರಿಕ ಉಪಯೋಗಗಳು== ===ವಂಶವಾಹಿ ನಾಕ್‌ಡೌನ್=== ಮಾದರಿ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಶ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ''ಜೀವಿಯಲ್ಲಿಯ'' ವಂಶವಾಹಿನಿಯ ಕಾರ್ಯದ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಲು ಪ್ರಯೋಗಾತ್ಮಕ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ದಾರಿಯನ್ನು ಆಗಾಗ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Daneholt2006" /> ಎರಡು-ಎಳೆಯ ಆರ್‌ಎನ್‌‌ಎಯನ್ನು ಅನುಕ್ರಮ ಪೂರಕವಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿ ಕೋಶ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳೊಳಗೆ ವಂಶವಾಹಿನಿಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿಸುವುದು,ಅಲ್ಲಿ ಇದು ಬಹಿರ್ವರ್ಧಿ ಆನುವಂಶಿಕ ಮೂಲದ್ರವ್ಯ ಮತ್ತು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಐ ದಾರಿ ಚುರುಕುಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಈ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಕೌಶಲ ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಸಂಶೋಧಕರು ಗುರಿಯಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡ ವಂಶವಾಹಿನಿಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಕುಗ್ಗುವಿಕೆ ಕಾರಣ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಬಹುದು. ಈ ಕುಗ್ಗುವಿಕೆಯ ಅಧ್ಯಯನದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ವಂಶವಾಹಿನಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ತೋರಿಸಬಹುದು. ವಂಶವಾಹಿನಿಯ ಹಿಂಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಐ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೊನೆಗಾಣಿಸದವರೆಗೂ,ಈ ತಂತ್ರ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ನಾಕ್‌ಡೌನ್" ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ ತೆಗೆದುಹಾಕಿದ ವಂಶವಾಹಿನಿ ಹಿಂಡುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇದರ "ನಾಕ್‌ಔಟ್" ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದಿಂದ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="pmid12480342">{{cite journal |author=Voorhoeve PM, Agami R |title=Knockdown stands up |journal=Trends Biotechnol. |volume=21 |issue=1 |pages=2–4 |year=2003 |pmid=12480342 |url=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0167779902000021 |doi=10.1016/S0167-7799(02)00002-1 }}</ref> ಕಾಂಪ್ಯೂಟೇಶನಲ್ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಪ್ರಯತ್ನ ಯಶಸ್ವಿ ಡಿಎಸ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಕಾರಕ ರಚನೆ ಸಾಧುವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಂಶಾವಾಹಿನಿ ನಾಕ್‌ಡೌನ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ ಆದರೆ "ಆಫ್-ಟಾರ್ಗೆಟ್" ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರವೇಶಮಾಡಿದ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಜೊತೆ ಆಧಾರಿತ ಅನುಕ್ರಮ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ವಂಶವಾಹಿನಿಗಳ ಹಿಂಡುವಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಆಫ್-ಟಾರ್ಗೆಟ್ ಪರಿಣಾಮ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಡಿಎಸ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಅನುಕ್ರಮಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಾಗ ಕೆಲವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪದೇ ಪದೇ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ''ಎಚ್. ಸೆಪಿಯನ್ಸ್'', ''ಸಿ.ಎಲೆಗಾನ್ಸ್'',ಮತ್ತು ''ಎಸ್. ಪೊಮ್ಬೆ'' ಜಿನೋಮ್‌ಗಳ ಅಧ್ಯಯನದಿಂದ ಅಂದಾಜುಮಾಡಿದಾಗ ಎಸ್‌‍ಐಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆಫ್-ಟಾರ್ಗೆಟ್ ಪರಿಣಾಮ ಹೊಂದಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.<ref name="Qiu" /> ಬಹುಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಉಪಕರಣಗಳು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ರಚನೆಗೆ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿದ ಸಾಧನ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ,<ref name="Naito_ds">{{cite journal |author=Naito Y, Yamada T, Matsumiya T, Ui-Tei K, Saigo K, Morishita S |title=dsCheck: highly sensitive off-target search software for double-stranded RNA-mediated RNA interference |journal=Nucleic Acids Res |volume=33 |issue=Web Server issue |pages=W589–91 |year=2005 |pmid=15980542 |doi=10.1093/nar/gki419 |pmc=1160180}}</ref><ref name="Henschel">{{cite journal |author=Henschel A, Buchholz F, Habermann B |title=DEQOR: a web-based tool for the design and quality control of siRNAs |journal=Nucleic Acids Res |volume=32 |issue=Web Server issue |pages=W113–20 |year=2004 |pmid=15215362 |doi=10.1093/nar/gkh408 |pmc=441546}}</ref> ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ-ಸಸ್ತನಿ,<ref name="Naito_si">{{cite journal |author=Naito Y, Yamada T, Ui-Tei K, Morishita S, Saigo K |title=siDirect: highly effective, target-specific siRNA design software for mammalian RNA interference |journal=Nucleic Acids Res |volume=32 |issue=Web Server issue |pages=W124–9 |year=2004 |pmid=15215364 |doi=10.1093/nar/gkh442 |pmc=441580}}</ref> ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ-ವೈರಸ್<ref name="Naito_virus">{{cite journal |author=Naito Y, Ui-Tei K, Nishikawa T, Takebe Y, Saigo K |title=siVirus: web-based antiviral siRNA design software for highly divergent viral sequences |journal=Nucleic Acids Res |volume=34 |issue=Web Server issue |pages=W448–50 |year=2006 |pmid=16845046 |doi=10.1093/nar/gkl214 |pmc=1538817}}</ref> ಎಸ್‌ಐಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳು ಸಾಧ್ಯತೆಯಿರುವ ಕ್ರಾಸ್-ರಿಯಾಕ್ಟೀವಿಟಿಯನ್ನು ಸ್ವಂಯಂ ಆಗಿ ತಪಾಸಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಣಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಗಾತ್ಮಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ,ಡೈಸರ್‌ನಿಂದ ಬಹಿರ್ವರ್ಧಿ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಉದ್ದವಾದ ಎಳೆಯ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು, ಅಥವಾ ಎಸ್‌ಐಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಗೆ ಚಿಕ್ಕದಾದ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳು ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಸ್ತನಿಜಾತಿಯ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ, ಚಿಕ್ಕದಾದ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳು ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ ಏಕೆಂದರೆ ಉದ್ದವಾದ ದ್ವಿ-ಎಳೆಯ ಮೊಲೆಕ್ಯುಲಾಸ್ ಸಸ್ತನಿ ಜಾತಿಗಳ ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ಪ್ರೋಟೀನಿನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರೇರೆಪಿಸಲು, ಜನ್ಮಜಾತ ನಿರೋಧಕಶಕ್ತಿಗೆ ಅನ್ಯ ಆನುವಂಶಿಕ ವಸ್ತು ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="Reynolds">{{cite journal |author=Reynolds A, Anderson E, Vermeulen A, Fedorov Y, Robinson K, Leake D, Karpilow J, Marshall W, Khvorova A |title=Induction of the interferon response by siRNA is cell type- and duplex length-dependent |journal=RNA |volume=12 |issue=6 |pages=988–93 |year=2006 |pmid=16611941 |doi=10.1261/rna.2340906 |pmc=1464853}}</ref> ಮೊದಲಿನ ಇಲಿಯ ಭ್ರೂಣದಲ್ಲಿನ ಅಂಡಾಣುಗಳು ಮತ್ತು ಕೋಶಗಳು ಬಹಿರ್ವರ್ಧಿ ಡಿಎಸ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಕೊರತೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಇವು ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ ವಂಶವಾಹಿನಿ-ನಾಕ್‌ಡೌನ್ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾದರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿವೆ.<ref name="Stein_oocyte">{{cite journal |author=Stein P, Zeng F, Pan H, Schultz R |title=Absence of non-specific effects of RNA interference triggered by long double-stranded RNA in mouse oocytes |journal=Dev Biol |volume=286 |issue=2 |pages=464–71 |year=2005 |pmid=16154556 |doi=10.1016/j.ydbio.2005.08.015}}</ref> ವಿಶೇಷವಾದ ಪ್ರಯೋಗಶಾಲೆಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಕೂಡ ನೇರವಾದ ಎಸ್‌ಐಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳ ಪರಿಚಯವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಸಸ್ತನಿ ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಐ ಪ್ರಯೋಜನ ಉತ್ತಮ ಪಡಿಸಲು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸ್ಥಿರವಾದ ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್ ಎನ್‌ಕೋಡಿಂಗ್ ಜೊತೆಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫೆಕ್ಷನ್ ಅನುಕ್ರಮದಿಂದ ಎಸ್‍ಐ‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಕಲು ಮಾಡಬಹುದು,ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಲೆಂಟಿವೈರಲ್ ವಿದಿಶ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಚುರುಕುಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರೇರಿಸಬಹುದಾದ ಅಥವಾ ನಕಲಿನ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಕರಣಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ,<ref name="Brummelkamp">{{cite journal |author=Brummelkamp T, Bernards R, Agami R |title=A system for stable expression of short interfering RNAs in mammalian cells |url=https://archive.org/details/sim_science_2002-04-19_296_5567/page/550 |journal=Science |volume=296 |issue=5567 |pages=550–3 |year=2002 |pmid=11910072 |doi=10.1126/science.1068999}}</ref> ಇದನ್ನು ''ಕಂಡಿಶನಲ್ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಐ'' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Tiscornia">{{cite journal |author=Tiscornia G, Tergaonkar V, Galimi F, Verma I |title=CRE recombinase-inducible RNA interference mediated by lentiviral vectors |journal=Proc Natl Acad Sci USA |volume=101 |issue=19 |pages=7347–51 |year=2004 |pmid=15123829 |doi=10.1073/pnas.0402107101 |pmc=409921}}</ref><ref name="Ventura">{{cite journal |author=Ventura A, Meissner A, Dillon C, McManus M, Sharp P, Van Parijs L, Jaenisch R, Jacks T |title=Cre-lox-regulated conditional RNA interference from transgenes |url=https://archive.org/details/sim_proceedings-of-the-national-academy-of-sciences-usa_2004-07-13_101_28/page/10380 |journal=Proc Natl Acad Sci USA |volume=101 |issue=28 |pages=10380–5 |year=2004 |pmid=15240889 |doi=10.1073/pnas.0403954101 |pmc=478580}}</ref> ===ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಜೀನೋಮಿಕ್ಸ್‌=== [[File:Drosophila melanogaster - side (aka).jpg|thumb|left|250px|ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಬುದ್ಧ ಡ್ರೊಸೊಫಿಲಾ ನೊಣ, ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾದರಿಯ ಜೀವಕೋಶವು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಐ ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.]] [[File:Celegans wt nhr80rnai.png|thumb|left|250px|ಒಂದು ಪ್ರಬುದ್ಧ ಸಿ. ಎಲಿಗಾನ್ಸ್ ವೊರ್ಮ್, ಡಿಸಾಟರೇಸ್ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಹಾರ್ಮೋನ್ ಗ್ರಾಹಕದ ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಐ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.ಈ ವೋರ್ಮ್‌ಗಳು ಅಪಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲ ಚಯಾಪಚಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಆದರೆ ಜೀವಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಮತ್ತು ಫಲವತ್ತಾದವುಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ.<ref name=Brock_2006>[207]</ref>]] ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಐನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಜೀನೋಮಿಕ್ಸ್ ಉಪಯೋಗಗಳು ''ಸಿ.ಎಲೆಗನ್ಸ್'' ‌ ಆಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ<ref name="Kamath">{{cite journal |author=Kamath R, Ahringer J |title=Genome-wide RNAi screening in Caenorhabditis elegans |journal=Methods |volume=30 |issue=4 |pages=313–21 |year=2003 |pmid=12828945 |doi=10.1016/S1046-2023(03)00050-1}}</ref> ಮತ್ತು ''ದ್ರೊಸೊಫಿಲಾ'',<ref name="Boutros">{{cite journal |author=Boutros M, Kiger A, Armknecht S, Kerr K, Hild M, Koch B, Haas S, Paro R, Perrimon N |title=Genome-wide RNAi analysis of growth and viability in Drosophila cells |journal=Science |volume=303 |issue=5659 |pages=832–5 |year=2004 |pmid=14764878 |doi=10.1126/science.1091266}}</ref> ಇವುಗಳು ಮಾದರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಇಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಐ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ''ಸಿ. ಎಲೆಗನ್ಸ್'' ಎರಡು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಆರ್ಎನ್‌ಎಐ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ : ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ವಂಶವಾಹಿನಿ ನಿರಾಕರಣೆ ಪರಿಣಾಮ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಾರಸುದಾರನಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಎರದನೇಯದಾಗಿ ಡಿಎಸ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಹಂಚಿಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸರಳವಾಗಿದೆ. ಯಾಂತ್ರಿಕ ರಚನೆಯ ಮೂಲಕ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ,''[[ಎಸ್ಚರೀಶಿಯ ಕೋಲಿ|ಇ.ಕೊಲಿ]]'' ಯಂಥಹ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಬಯಸಿದ ಡಿಎಸ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಜಂತುಗಳಿಗೆ ಒಯ್ಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕರುಳಿನ ಭಾಗದ ಮೂಲಕ ಜಂತುಗಳಿಗೆ ಅರ್‌ಎನ್‌ಎ ವರ್ಗಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಒದ್ದೆಯಾದ ಜಂತುಗಳ ಡಿಎಸ್‌ಅರ್‌ಎನ್‌ಎ ಪರಿಹಾರ ಮತ್ತು ಗೊನಾಡ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಡಿಎಸ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಚುಚ್ಚುವಂತಹ ಈ "ಉಣಿಸಿವಿಕೆಯಿಂದ ಹಂಚಿಕೆ" ವಂಶವಾಹಿನಿ ನಿರಾಕರಣೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ನಷ್ಟವಾಗಿ ಕೇವಲ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಮಯ-ಹಾಳುಮಾಡುವ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ.<ref name="Fortunato_2005">{{cite journal |author=Fortunato A, Fraser A |title=Uncover genetic interactions in ''Caenorhabditis elegans'' by RNA interference |journal=Biosci Rep |volume=25 |issue=5–6 |pages=299–307 |year=2005 |pmid=16307378 |doi=10.1007/s10540-005-2892-7}}</ref> ಹಾಗಿದ್ದಾಗ್ಯೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸವ ಹೆಚ್ಚು ಕಷ್ಟ,ಸಸ್ತನಿ ಕೋಶಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಕೋಶ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ-ಪ್ರಮಾಣದ ಜೆನೊಮಿಕ್ ಪರಿಶೀಲನಾ ಉಪಯೋಗ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಕೂಡ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.<ref name="Cullen_genome">{{cite journal |author=Cullen L, Arndt G |title=Genome-wide screening for gene function using RNAi in mammalian cells |url=https://archive.org/details/sim_immunology-and-cell-biology_2005-06_83_3/page/217 |journal=Immunol Cell Biol |volume=83 |issue=3 |pages=217–23 |year=2005 |pmid=15877598 |doi=10.1111/j.1440-1711.2005.01332.x}}</ref> ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಜಿನೊಮ್-ವ್ಯಾಪಕ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಐ ರಚನೆ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳಿಗೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ ಪ್ರಯೋಗಾತ್ಮಕ ಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಏಕ ಎಸ್‌ಐಆರ್‌‍ಎನ್‌ಎ ರಚನೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೃತಕವಾಗಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಕೃತಕ ನರ ಜಾಲ ಗಳು ಎಸ್‌ಐಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ರಚನೆಗೆ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಪದೇ ಪದೇ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ<ref name="Huesken">{{cite journal |author=Huesken D, Lange J, Mickanin C, Weiler J, Asselbergs F, Warner J, Meloon B, Engel S, Rosenberg A, Cohen D, Labow M, Reinhardt M, Natt F, Hall J |title=Design of a genome-wide siRNA library using an artificial neural network |url=https://archive.org/details/sim_nature-biotechnology_2005-08_23_8/page/995 |journal=Nat Biotechnol |volume=23 |issue=8 |pages=995–1001 |year=2005 |pmid=16025102 |doi=10.1038/nbt1118}}</ref> ಮತ್ತು ವಂಶವಾಹಿನಿ ನಾಕ್‌ಡೌನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅದರ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಮೊದಲೆ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Ge">{{cite journal |author=Ge G, Wong G, Luo B |title=Prediction of siRNA knockdown efficiency using artificial neural network models |journal=Biochem Biophys Res Commun |volume=336 |issue=2 |pages=723–8 |year=2005 |pmid=16153609 |doi=10.1016/j.bbrc.2005.08.147}}</ref> ಜಿನೊಮ್ ಅನೊಟೇಶನ್‌ಗೆ ಮಾಸ್ ಜೆನೊಮಿಕ್ ಪರಿಶೀಲನೆಯನ್ನು ವಿಶಾಲವಾದ ಆಶಾದಾಯಕ ವಿಧಾನವಾಗಿ ಮತ್ತು ಮೈಕ್ರೊಅರೆಸ್ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತ ಪರಿಶೀಲನಾ ವಿಧಾನದ ಹೈ-ಥ್ರೂಪುಟ್ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref name="Janitz">{{cite journal |author=Janitz M, Vanhecke D, Lehrach H |title=High-throughput RNA interference in functional genomics |journal=Handb Exp Pharmacol |volume= 173|issue= 173|pages=97–104 |year=2006 |pmid=16594612 |doi=10.1007/3-540-27262-3_5}}</ref><ref name="Vanhecke">{{cite journal |author=Vanhecke D, Janitz M |title=Functional genomics using high-throughput RNA interference |journal=Drug Discov Today |volume=10 |issue=3 |pages=205–12 |year=2005 |pmid=15708535 |doi=10.1016/S1359-6446(04)03352-5}}</ref> ಹಾಗಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಪರಿಶೀಲನೆಗಳ ಉಪಯೋಗ ಮತ್ತು ಮಾದರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹತ್ತಿರ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯೀಕರಿಸಲು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ,ಉದಾಹರಣೆಗೆ,'' ಸಿ.ಎಲೆಗಾನ್ಸ್'' ಪ್ಯಾರಾಸಿಟಿಕ್ ನೆಮೆಟೊಡೆಸ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.<ref name="Geldhof">{{cite journal |author=Geldhof P, Murray L, Couthier A, Gilleard J, McLauchlan G, Knox D, Britton C |title=Testing the efficacy of RNA interference in Haemonchus contortus |journal=Int J Parasitol |volume=36 |issue=7 |pages=801–10 |year=2006 |pmid=16469321 |doi=10.1016/j.ijpara.2005.12.004}}</ref><ref name="Geldhof2">{{cite journal |author=Geldhof P, Visser A, Clark D, Saunders G, Britton C, Gilleard J, Berriman M, Knox D. |title=RNA interference in parasitic helminths: current situation, potential pitfalls and future prospects |journal=Parasitology |volume= 134|issue= Pt 5|pages=1–11 |year=2007 |pmid=17201997 |doi=10.1017/S0031182006002071}}</ref> ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಜೀನೋಮಿಕ್ಸ್ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಐ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಜೀನೋಮಿಕ್ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅನೋಟೇಶನ್‌ಗೆ ಆಕರ್ಷಕ ತಂತ್ರವಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಹಲವು ಸಸ್ಯಗಳು ಪಾಲಿಪ್ಲಾಯಿಡ್‌,ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜೆನೆಟಿಕ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‍ ವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಸವಾಲಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಬ್ರೆಡ್ ವೀಟ್ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಜೀನೋಮಿಕ್ಸ್ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಐ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ( ಹೆಕ್ಸಾಪ್ಲೊಯಿಡ್)<ref name="Travella">{{cite journal |author=Travella S, Klimm T, Keller B |title=RNA interference-based gene silencing as an efficient tool for functional genomics in hexaploid bread wheat |journal=Plant Physiol |volume=142 |issue=1 |pages=6–20 |year=2006 |pmid=16861570 |doi=10.1104/pp.106.084517 |pmc=1557595}}</ref> ಹಾಗೆಯೇ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಸ್ಯ ಮಾದರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ''ಆರಾಬಿಡೋಪ್ಸಿಸ್'' ಮತ್ತು ಮೈಜ್.<ref name="McGinnis">{{cite journal |author=McGinnis K, Chandler V, Cone K, Kaeppler H, Kaeppler S, Kerschen A, Pikaard C, Richards E, Sidorenko L, Smith T, Springer N, Wulan T |title=Transgene-induced RNA interference as a tool for plant functional genomics |journal=Methods Enzymol |volume=392 |issue= |pages=1–24 |year=2005 |pmid=15644172 |doi=10.1016/S0076-6879(04)92001-0}}</ref> ===ಔಷಧ=== ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಹಾಗಿದ್ದಾಗ್ಯೂ ನಿರೋಧಕ ಪ್ರೋಟೀನು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗೆ ಉದ್ದವಾದ ಡಿಎಸ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಎಳೆಗಳನ್ನು ಸಸ್ತನಿ ಕೋಶಗಳೊಳಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ, ಚಿಕ್ಕದಾದ ನಕಲಿ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ನಿರೋಧಕ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಹೆಚ್ಚು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಬಹುದು.<ref name="Paddison">{{cite journal |author=Paddison P, Caudy A, Hannon G |title=Stable suppression of gene expression by RNAi in mammalian cells |journal=Proc Natl Acad Sci USA |volume=99 |issue=3 |pages=1443–8 |year=2002 |pmid=11818553 |doi=10.1073/pnas.032652399 |pmc=122210}}</ref> ಉಪಯೋಗಗಳು ಮೊದಲು ಕಪ್ಪುಕಲೆ ಅವನತಿ ಮತ್ತು ಉಸಿರಾಟದ ಸಿನ್ಸಿಟಿಯಲ್ ವೈರಸ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಪರೀಕ್ಷೆ ತಲುಪಬೇಕು,<ref name="Sah">{{cite journal |author=Sah D |title=Therapeutic potential of RNA interference for neurological disorders |url=https://archive.org/details/sim_life-sciences_2006-10-04_79_19/page/1773 |journal=Life Sci |volume=79 |issue=19 |pages=1773–80 |year=2006 |pmid=16815477 |doi=10.1016/j.lfs.2006.06.011}}</ref> ಇಲಿ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಚೋದಿತ ಜಠರ ವೈಫಲ್ಯಕ್ಕೆ ಹಿಂದುಮುಂದಾದ ಪರಿಣಾಮ ತೋರುತ್ತದೆ.<ref name="Zender">{{cite journal |author=Zender L, Hutker S, Liedtke C, Tillmann H, Zender S, Mundt B, Waltemathe M, Gosling T, Flemming P, Malek N, Trautwein C, Manns M, Kuhnel F, Kubicka S |title=Caspase 8 small interfering RNA prevents acute liver failure in mice |journal=Proc Natl Acad Sci USA |volume=100 |issue=13 |pages=7797–802 |year=2003 |pmid=12810955 |doi=10.1073/pnas.1330920100 |pmc=164667}}</ref> ಸೂಚಿಸಿದ ಇತರೆ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಉಪಯೋಗಗಳು ಆ‍ಯ್‌೦ಟಿವೈರಲ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿವೆ, ಪ್ರಾಸಂಗಿಕ ಮೈಕ್ರೋಬೈಸೈಡ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಪಾರದರ್ಶಕವಾದ ದ್ರವ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿರುವ ವೈರಸ್ ಟೈಪ್ 2 ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ವೈರಲ್ ವಂಶವಾಹಿನಿ ಹಿಂಡುವಿಕೆ ನಿರೋಧ<ref name="Jiang">{{cite journal |author=Jiang M, Milner J |title=Selective silencing of viral gene expression in HPV-positive human cervical carcinoma cells treated with siRNA, a primer of RNA interference |journal=Oncogene |volume=21 |issue=39 |pages=6041–8 |year=2002 |pmid=12203116 |doi=10.1038/sj.onc.1205878}}</ref> ದಿಂದ ಸೋಂಕು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ( ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ವೈಧ್ಯಕೀಯ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ: ಇಲಿಗಳಲ್ಲಿ,ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ),ಎಚ್‌ಐವಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಗ್ರಾಹಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಹಗ್ರಾಹಿಗಳ ನಾಕ್‌ಡೌನ್,<ref>{{cite journal |author=Crowe S |title=Suppression of chemokine receptor expression by RNA interference allows for inhibition of HIV-1 replication, by Martínez et al. |journal=AIDS |volume=17 Suppl 4 |pages=S103–5 |year=2003 |pmid=15080188 |url=http://www.medscape.com/viewarticle/467320}}</ref> ಹೆಪಟೈಟೀಸ್ ಎ ನಿರಾಕರಣೆ<ref name="Kusov">{{cite journal |author=Kusov Y, Kanda T, Palmenberg A, Sgro J, Gauss-Müller V |title=Silencing of hepatitis A virus infection by small interfering RNAs |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-virology_2006-06_80_11/page/5599 |journal=J Virol |volume=80 |issue=11 |pages=5599–610 |year=2006 |pmid=16699041 |doi=10.1128/JVI.01773-05 |pmc=1472172}}</ref>,ಮತ್ತು ಹೆಪಟೈಟೀಸ್ ಬಿ ವಂಶವಾಹಿನಿಗಳು,<ref name="Jia">{{cite journal |author=Jia F, Zhang Y, Liu C |title=A retrovirus-based system to stably silence hepatitis B virus genes by RNA interference |url=https://archive.org/details/biotechnology-letters_2006-10_28_20/page/1679 |journal=Biotechnol Lett |volume=28 |issue=20 |pages=1679–85 |year=2006 |pmid=16900331 |doi=10.1007/s10529-006-9138-z}}</ref> ಇನ್‌ಫ್ಲೂಯೆಂಜಾ ನಿರಾಕರಣೆ ವಂಶವಾಹಿನಿ ಹಿಂಡುವಿಕೆ,<ref name="Li"/> ಮತ್ತು ದಡಾರ ವೈರಸ್ ಹಿಮ್ಮಡಿಕೆ ಪ್ರತಿಬಂಧದಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಎನ್‌ಐ ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Hu">{{cite journal |author=Hu L, Wang Z, Hu C, Liu X, Yao L, Li W, Qi Y |title=Inhibition of Measles virus multiplication in cell culture by RNA interference |journal=Acta Virol |volume=49 |issue=4 |pages=227–34 |year=2005 |pmid=16402679}}</ref> ನರ ಅವನತಿ ಹೊಂದುವ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಾಗಿಯೂ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ, ಜೊತೆಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹಂಟಿಂಗ್‌ಟನ್‌ನ ಕಾಯಿಲೆಯಂತಹ ಪಾಲಿಗ್ಲುಟೇಮೈನ್ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಲಕ್ಷ್ಯವಹಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Raoul">{{cite journal |author=Raoul C, Barker S, Aebischer P |title=Viral-based modelling and correction of neurodegenerative diseases by RNA interference |journal=Gene Ther |volume=13 |issue=6 |pages=487–95 |year=2006 |pmid=16319945 |doi=10.1038/sj.gt.3302690}}</ref> ನಿರಾಕರಣೆ ವಂಶವಾಹಿನಿಗಳನ್ನು ಭೇದಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಗಡ್ಡೆ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಪ್‌ರೆಗ್ಯುಲೆಟೇಡ್ ಅಥವಾ ವಂಶವಾನಿಗಳನ್ನು ಕೋಶ ವಿಭಜನೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸುವುದರಿಂದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಆಶಾದಾಯಕ ದಾರಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="Putral">{{cite journal |author=Putral L, Gu W, McMillan N |title=RNA interference for the treatment of cancer |journal=Drug News Perspect |volume=19 |issue=6 |pages=317–24 |year=2006 |pmid=16971967 |doi=10.1358/dnp.2006.19.6.985937}}</ref><ref name="Izquierdo">{{cite journal |author=Izquierdo M |title=Short interfering RNAs as a tool for cancer gene therapy |journal=Cancer Gene Ther |volume=12 |issue=3 |pages=217–27 |year=2005 |pmid=15550938 |doi=10.1038/sj.cgt.7700791}}</ref> ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಐಗಳ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಶೋಧನಾ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಅನ್ವಯಿಕ ಸುರಕ್ಷಿತ ಪ್ರಸವ ಪದ್ಧತಿ ವಿಕಾಸ,ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವೈರಲ್ ವಿದಿಶ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ವಂಶವಾಹಿನಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಸೂಚಿಸಿದ ಮಾದರಿಯನ್ನೆ ಹೋಲುತ್ತವೆ.<ref name="Li_delivery">{{cite journal |author=Li C, Parker A, Menocal E, Xiang S, Borodyansky L, Fruehauf J |title=Delivery of RNA interference |journal=Cell Cycle |volume=5 |issue=18 |pages=2103–9 |year=2006 |pmid=16940756}}</ref><ref name="Takeshita">{{cite journal |author=Takeshita F, Ochiya T |title=Therapeutic potential of RNA interference against cancer |url=https://archive.org/details/sim_cancer-science_2006-08_97_8/page/689 |journal=Cancer Sci |volume=97 |issue=8 |pages=689–96 |year=2006 |pmid=16863503 |doi=10.1111/j.1349-7006.2006.00234.x}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ ಅರ್‌ಎನ್‌ಎಐ-ಆಧಾರಿತ ಔಷಧಗಳಿಗೆ ಆಶಾದಾಯಕ ಕೋಶ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪ್ರಸರಣ, ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪಕ್ಕೆ ಸಂಭಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಕಳವಳಗಳು ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿವೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ "ಆಫ್-ಟಾರ್ಗೆಟ್" ಪರಿಣಾಮಗಳು ವಂಶವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಗುರಿಯಾಗಿರಿಸಿದ ವಂಶಾವಾಹಿನಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕೂಡ ಅದೇ ತೆರನಾದ ಅನುಕ್ರಮ ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="Tong">{{cite journal |author=Tong A, Zhang Y, Nemunaitis J |title=Small interfering RNA for experimental cancer therapy |journal=Curr Opin Mol Ther |volume=7 |issue=2 |pages=114–24 |year=2005 |pmid=15844618}}</ref> ಕಾಂಪ್ಯುಟೇಶನಲ್ ನೀನೋಮಿಕ್ಸ್ ಅಧ್ಯಯನವು ಆಫ್-ಟಾರ್ಗೆಟ್ ದೋಷ ಪ್ರಮಾಣವು 10% ಎಂದು ಅಂದಾಜುಮಾಡಿದೆ.<ref name="Qiu" /> ಇಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಜಠರ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಧ್ಯಯನವು ಪ್ರಯೋಗಾತ್ಮಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ, ಡಿಎಸ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಹಾದಿಯ "ಹೆಚ್ಚು ಆರ್ದ್ರೀಕರಣ" ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹೀಗಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧಕರಿಂದ ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref name="Grimm">{{cite journal |author=Grimm D, Streetz K, Jopling C, Storm T, Pandey K, Davis C, Marion P, Salazar F, Kay M |title=Fatality in mice due to oversaturation of cellular microRNA/short hairpin RNA pathways |url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2006-05-25_441_7092/page/537 |journal=Nature |volume=441 |issue=7092 |pages=537–41 |year=2006 |pmid=16724069 |doi=10.1038/nature04791}}</ref> ಸಕ್ರಿಯ ಯಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸಿ shRNAs ಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೊಳಪಡಿಸಿ ನಂತರ ಸೈಟೋಪ್ಲಾಸ್ಮ್‌ಗೆ ಕಳಿಸಬೇಕಾಗಿರುವುದು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ಈ ಎಲ್ಲವುಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯತೆಯ ಅಧೀನದ ಪರಿಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿಯೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಐಗೆ ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಉಪಯೋಗಗಳು ಅದರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆರ್‌‍ಎನ್‌ಎ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಆಧಾರಿತ ಅನ್ವಯಿಕ ಎಚ್‌ಐವಿ-1 ಸೋಂಕಿಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಫಲಿತಾಂಶ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಸತತವಾದ ಗುರಿಯಿರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಎಚ್‌ಐವಿ-1 ನಂತಹ ವೈರಸ್‌ಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಐ-ದಾಳಿಗೆ ಕಷ್ಟಕರವಾದ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳು ಪಾರಾಗುವ-ಪ್ರವೃತ್ತಿಯವು, ಈ ಕಾಂಬಿನೆಶನಲ್ ಅಗತ್ಯಗಳು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಐ ತಂತ್ರವು ವೈರಲ್ ಪರಾರಿಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತವೆ. ಆ‍ಯ್‌೦ಟಿವೈರಲ್ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಐ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಭವಿಷ್ಯವು ತುಂಬಾ ಆಶಾದಾಯಕವಾಗಿದೆ,ಆದರೆ ಇದು ಪ್ರಿ-ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಷ್ಟಕರವಾದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು ನಿಸ್ಸಂದಿಗ್ಧವಾಗಿ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಐ ಒಪ್ಪಿದವರು ವಿವರಿಸುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ-ಅನುಕ್ರಮ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಉಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Berkhout1">{{cite book |author= Berkhout, B; ter Brake, O| year=2010 |chapter=RNAi Gene Therapy to Control HIV-1 Infection|title=RNA Interference and Viruses: Current Innovations and Future Trends | publisher=Caister Academic Press | isbn= 978-1-904455-56-1}}</ref> ===ಬಯೋಟೆಕ್ನಾಲಜಿ (ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ)=== ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಪರಿಶ್ರಮ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ,ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಹಾರ ಸಸ್ಯಗಳು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ ಟಾಕ್ಸಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಇಂಜನಿಯರಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಸಸ್ಯದ ತಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ವಾರಸುದಾರನಿಗೆ ಸಲ್ಲುವ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಐ ಪೆನೊಟೈಪ್ ಕೆಲವು ತಂತ್ರಗಳ ಲಾಭವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಹತ್ತಿ ಬೀಜಗಳು ಡಯಟರಿ ಪ್ರೋಟೀನ್‌‍ನಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ ಆದರೆ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಟಾಕ್ಸಿಕ್ ಟೆರ್ಪೆನಾಯ್ಡ್ ಉತ್ಪಾದಿತ ಗಾಸಿಪೊಲ್ ಹೊಂದಿದ್ದು ಮಾನವ ಉಪಭೋಗಕ್ಕೆ ಸರಿಹೊಂದದಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಆರ್ಏನ್ಎಐ ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಿದ ಹತ್ತಿ ತಳಿಯ ಬೀಜಗಳು ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ ಡೆಲ್ಟಾ-ಕ್ಯಾಡಿನೆನೆ ಸಿಂಥಾಸ್ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಸಸ್ಯದ ಇತರೆ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಿಣ್ವ ಉತ್ಪಾದನಾ ಪರಿಣಾಮದ ಹೊರತಾಗಿ,ಗಾಸಿಪೊಲ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಕಿಣ್ವವಾಗಿದೆ,ಸಸ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೀಟಗಳಿಂದಾಗುವ ಹಾನಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಗಾಸಿಪೊಲ್ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ.<ref name="Sunilkumar">{{cite journal |author=Sunilkumar G, Campbell L, Puckhaber L, Stipanovic R, Rathore K |title=Engineering cottonseed for use in human nutrition by tissue-specific reduction of toxic gossypol |journal=Proc Natl Acad Sci USA |volume=103 |issue=48 |pages=18054–9 |year=2006 |pmid=17110445 |doi=10.1073/pnas.0605389103 |pmc=1838705}}</ref> ಕ್ಯಾಸ್ಸಾವ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ಸಯಾನೊಜೆನಿಕ್ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದ ಲಿನಾಮೆರಿನ್ ಎಂಬ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವುದರ ಕಡೆಗೆ ಇಂತಹ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಹಾಗಿದ್ದಗ್ಯೂ ಯಾವುದೇ ಆರ್ಎನ್‌ಐ-ಆಧಾರಿತ‌ ತಳಿವಿಜ್ಞಾನ ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಸಸ್ಯ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳು ಇಲ್ಲ ಇನ್ನೂ ಪ್ರಯೋಗಾತ್ಮಕ ಹಂತದಲ್ಲಿಯೇ ಇದೆ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಟೋಮೆಟೋ ಸಸ್ಯಗಳ ಅಲರ್ಜಿಕ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ<ref name="Le_tomato">{{cite journal |author=Le L, Lorenz Y, Scheurer S, Fötisch K, Enrique E, Bartra J, Biemelt S, Vieths S, Sonnewald U |title=Design of tomato fruits with reduced allergenicity by dsRNAi-mediated inhibition of ns-LTP (Lyc e 3) expression |journal=Plant Biotechnol J |volume=4 |issue=2 |pages=231–42 |year=2006 |pmid=17177799 |doi=10.1111/j.1467-7652.2005.00175.x}}</ref>, ಮತ್ತು ತಂಬಾಕು ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರು ಜನಕ ಅಗ್ರಗಾಮಿಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="Gavilano">{{cite journal |author=Gavilano L, Coleman N, Burnley L, Bowman M, Kalengamaliro N, Hayes A, Bush L, Siminszky B |title=Genetic engineering of Nicotiana tabacum for reduced nornicotine content |journal=J Agric Food Chem |volume=54 |issue=24 |pages=9071–8 |year=2006 |pmid=17117792 |doi=10.1021/jf0610458}}</ref> ಇತರೆ ಸಸ್ಯಗಳ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಪ್ರಯೋಗಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮಾದಕವಸ್ತುವಲ್ಲದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳ ತಯಾರಿಕೆ,ಅಫೀಮು ಗಸಗಸೆ ಗಿಡ<ref name="Allen">{{cite journal |author=Allen R, Millgate A, Chitty J, Thisleton J, Miller J, Fist A, Gerlach W, Larkin P |title=RNAi-mediated replacement of morphine with the nonnarcotic alkaloid reticuline in opium poppy |url=https://archive.org/details/sim_nature-biotechnology_2004-12_22_12/page/1559 |journal=Nat Biotechnol |volume=22 |issue=12 |pages=1559–66 |year=2004 |pmid=15543134 |doi=10.1038/nbt1033}}</ref> ಸಾಧಾರಣ ಸಸ್ಯಗಳ ವೈರಸ್‌ಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು,<ref name="Zadeh">{{cite journal |author=Zadeh A, Foster G |title=Transgenic resistance to tobacco ringspot virus |journal=Acta Virol |volume=48 |issue=3 |pages=145–52 |year=2004 |pmid=15595207}}</ref> ಮತ್ತು ಡಯಟರಿ ಆ‍ಯ್‌೦ಟಿಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್ ಹೊಂದಿರುವ ಟೋಮೆಟೋದಂತಹ ಸಸ್ಯಗಳ ಸಾರವರ್ಧನೆ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="Niggeweg">{{cite journal |author=Niggeweg R, Michael A, Martin C |title=Engineering plants with increased levels of the antioxidant chlorogenic acid |url=https://archive.org/details/sim_nature-biotechnology_2004-06_22_6/page/746 |journal=Nat Biotechnol |volume=22 |issue=6 |pages=746–54 |year=2004 |pmid=15107863 |doi=10.1038/nbt966}}</ref> ಫ್ಲಾವ್ರ್ ಸಾರ್ವ್ ಟೋಮೆಟೊ ಮತ್ತು ಎರಡು ಕಲ್ಟಿವರ್ಸ್ ರಿಂಗ್‌ಸ್ಪಾಟ್-ನಿರೋಧಕ ಪಪಾಯ ಒಳಗೊಂಡ ಮೊದಲಿನ ವಾಣೀಜ್ಯಕ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳು,ಮೂಲತಃ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದ ಆ‍ಯ್‌೦ಟಿಸೆನ್ಸ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಆದರೆ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಐ ಹಾದಿಯನ್ನು ಲಾಭಕರವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref name="Sanders">{{cite journal |author=Sanders R, Hiatt W |title=Tomato transgene structure and silencing |url=https://archive.org/details/sim_nature-biotechnology_2005-03_23_3/page/287 |journal=Nat Biotechnol |volume=23 |issue=3 |pages=287–9 |year=2005 |pmid=15765076 |doi=10.1038/nbt0305-287b}}</ref><ref name="Chiang">{{cite journal |author=Chiang C, Wang J, Jan F, Yeh S, Gonsalves D |title=Comparative reactions of recombinant papaya ringspot viruses with chimeric coat protein (CP) genes and wild-type viruses on CP-transgenic papaya |journal=J Gen Virol |volume=82 |issue=Pt 11 |pages=2827–36 |year=2001 |pmid=11602796}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆ == [[File:Rnai phenotype petunia crop.png|thumb|250px|right|ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪಿಟ್ಯೂನಿಯಾ ಸಸ್ಯಗಳು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಣದ್ರವ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಧಿಸಿದ ವಂಶವಾಹಿಗಳು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಐ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯ ನಿಲ್ಲಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.ಎಡಭಾಗದ ಸಸ್ಯವು ಕಾಡು-ಜಾತಿಯದ್ದಾಗಿದೆ; ಬಲಭಾಗದ ಸಸ್ಯಗಳು ಹೂವಿನ ವರ್ಣದ್ರವ್ಯರಹಿತ ಬಿಳಿಯ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ, ಟಾನ್ಸ್‌ಜೀನ್ ಮತ್ತು ಅಂತರ್ವರ್ಧಕ ವಂಶವಾಹಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಈ ಎರಡರ ಪ್ರತಿಬಂಧಕವನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವ ವಂಶವಾಹಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.<ref name="Matzke">[285]</ref>]] ಜೀವಾಂತರ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆ‍ಯ್‌೦ಟಿಸೆನ್ಸ್ ಆರ್ಎನ್‌ಎ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ನಕಲಿನ ಪ್ರತಿರೋಧದ ಅವಲೋಕನದಿಂದ ಮೊದಲ ಆರ್ಎನ್‌ಎಐ ಸಂಶೋಧನೆಯಾಗಿದೆ,<ref name="Ecker_1986">{{cite journal |author=Ecker JR, Davis RW |title=Inhibition of gene expression in plant cells by expression of antisense RNA |journal=Proc Natl Acad Sci USA |volume=83 |issue=15 |pages=5372–5376 |year=1986 | doi= 10.1073/pnas.83.15.5372 | pmid=16593734 |pmc=386288}}</ref> ಮತ್ತು 1990ರ ಮೊದಲಿಗೆ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್]] ಮತ್ತು [[ನೆದರ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್|ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್]] ಸಸ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಂದ ಪ್ರಯೋಗ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ವರದಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ನೇರವಾಗಿ ಬಂದಿವೆ.<ref name="Napoli_1990">{{cite journal |author=Napoli C, Lemieux C, Jorgensen R |title=Introduction of a Chimeric Chalcone Synthase Gene into Petunia Results in Reversible Co-Suppression of Homologous Genes in trans |url=https://archive.org/details/sim_plant-cell_1990-04_2_4/page/279 |journal=Plant Cell |volume=2 |issue=4 |pages=279–289 |year=1990 |pmid=12354959 |doi=10.1105/tpc.2.4.279 |pmc=159885}}</ref> ಪೆಟುನಿಯಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪರಿವರ್ತಿತ ಹೂವಿನ ಬಣ್ಣದ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ, ಸಂಶೋಧಕರು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವಂಶವಾಹಿನಿ ನಕಲು ಚಾಲ್ಕೊನೆ ಸಿಂಥಾಸೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು, ಪೆಟುನಿಯಾ ಸಸ್ಯಗಳಳೊಳಗೆ ಹೂವಿನ ವರ್ಣಕತೆಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗುಲಾಬಿ ಅಥವಾ ನೇರಳೆ ಹೂವಿನ ಬಣ್ಣದ ಕಿಣ್ವ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತ ವಂಶವಾಹಿನಿ ಗಾಢ ಹೂವುಗಳಲ್ಲಿ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಪರಿಣಾಮ ಕಾಣಬಹುದು,ಆದರೆ ಬದಲಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ವರ್ಣಕತೆ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ,ಪೂರ್ಣ ಅಥವಾ ಸ್ವಲ್ಪ ಬಿಳಿ ಹೂಗಳು,ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಚಾಲ್ಕೊನೆ ಸಿಂಥಾಸೆ ಚಟುವಟಿಕೆ ಕಡಿಮೆ ಇರುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ,ನಿಜವಾಗಿ,ಎರಡು ಎಂಡೊಜೆನೊಸ್ ವಂಶವಾಹಿನಿಗಳು ಮತ್ತು ಜೀವಾಂತರಗಳು ಬಿಳಿ ಹೂವಿನಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಮಿತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಕೂಡಲೆ, ಸಂಬಂಧಿತ ಪ್ರಸಂಗದ ಅವಧಿಯ '' ದಮನಗೊಳಿಸುವಿಕೆ'' ಫಂಗಸ್ ''ನ್ಯೂರೊಸ್ಪೋರಾ ಕ್ರಾಸಾ'' ದಲ್ಲಿ ಗುರುತಾಗಿದೆ,<ref name="Romano">{{cite journal |author=Romano N, Macino G |title=Quelling: transient inactivation of gene expression in Neurospora crassa by transformation with homologous sequences |url=https://archive.org/details/sim_molecular-microbiology_1992-11_6_22/page/3343 |journal=Mol Microbiol |volume=6 |issue=22 |pages=3343–53 |year=1992 |pmid=1484489 |doi=10.1111/j.1365-2958.1992.tb02202.x}}</ref> ಹಾಗಿದ್ದಾಗ್ಯೂ ಇದು ಸಂಬಂಧವಾಗಿ ತಕ್ಷಣವೆ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ. ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರಿಶೋಧನೆ ವಿದ್ಯಮಾನವು ಎಂಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಅವನತಿ ಹೆಚ್ಚಳದ ಪ್ರಮಾಣದ ಮೂಲಕ ವಂಶವಾಹಿನಿ ಹಿಂಡುವಿಕೆ ಪೋಸ್ಟ್-ನಕಲಿನ ಪ್ರತಿರೋಧದ ಕೆಳನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Van_Blokland_1994">{{cite journal | author = Van Blokland R, Van der Geest N, Mol JNM, Kooter JM | title = Transgene-mediated suppression of chalcone synthase expression in ''Petunia hybrida'' results from an increase in RNA turnover | journal = Plant J | year = 1994 | volume = 6 | pages = 861&ndash;77 | url=http://doi.org/10.1046/j.1365-313X.1994.6060861.x | doi = 10.1046/j.1365-313X.1994.6060861.x}}</ref> ಈ ವಿದ್ಯಮಾನವನ್ನು ''ಕೋ-ಸಪ್ರೆಶನ್ ಆಫ್ ಜೀನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಶನ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಮೊಲಾಕ್ಯೂಲರ್ ಯಾಂತ್ರಿಕ ರಚನೆ ಅಜ್ಞಾತವಾಗಿಯೆ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.<ref>{{cite book | title=Antisense nucleic acids and proteins: fundamentals and applications | url=https://archive.org/details/antisensenucleic0000unse | author=Mol JNM, van der Krol AR| year=1991| pages=[https://archive.org/details/antisensenucleic0000unse/page/4 4], 136| publisher=M. Dekker| isbn=0824785169}}</ref> ಕಡಿಮೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ, ಸಸ್ಯ ವೈರಸ್ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ವೈರಲ್ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ಅದೇತೆರನಾದ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ವಿದ್ಯಮಾನದಿಂದ ಅವಲೋಕಿಸುತ್ತಾ ಸುಧಾರಿತ ಸಸ್ಯ ನಿರೋಧಕದ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯಗಳು ವೈರಲ್ ಸೋಂಕಿಗೆ ವೈರಲ್ -ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಪೋಟೀನ್ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೊಳಿಸಿ ಅಧಿಕ ತಾಳ್ಮೆ ಅಥವಾ ನಿರೋಧ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ,ಇದೇ ತೆರನಾದ ಸುರಕ್ಷತಾ ಮಟ್ಟಯಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯಗಳು ಕೇವಲ ಚಿಕ್ಕ,ವೈರಲ್ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಅನುಕ್ರಮದ ನಾನ್-ಕೋಡಿಂಗ್ ರೀಜನ್ಸ್ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಲಾಗದು. ವೈರಲ್ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಯು ಜೀವಾಂತರದಿಂದ ಹಾಗೆಯೇ ವೈರಲ್ ಹಿಮ್ಮಡಿಕೆ ಪ್ರತಿರೋಧವು ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧಕರು ನಂಬಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Covey_1997">{{cite journal | author = Covey S, Al-Kaff N, Lángara A, Turner D | title = Plants combat infection by gene silencing | journal = Nature | year = 1997 | volume = 385 | pages = 781&ndash;2 | doi= 10.1038/385781a0 }}</ref> ಪ್ರತಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ.ಸಸ್ಯ ವಂಶವಾಹಿನಿಗಳ ಸಣ್ಣ ಅನುಕ್ರಮಗನ್ನು ವೈರಸ್‌ಗಳೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿಸಿದಾಗ,ಗುರಿಯಾಗಿಸಿದ ವಂಶವಾಹಿನಿ ರೋಗದ ಸಸ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಪ್ರೆಸ್ಡ್ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ವಿದ್ಯಮಾನಕ್ಕೆ "ವೈರಸ್-ಪ್ರಚೋದಿತ ವಂಶವಾಹಿನಿ ನಿಶ್ಯಬ್ದಾಗಿಸುವಿಕೆ" (ವಿಐಜಿಎಸ್)ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಕೆಲವು ವಿದ್ಯಮಾನಗಳನ್ನು ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಪೋಸ್ಟ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಕ್ರಿಪ್ಶನಲ್ ಜೀನ್ ಸೈಲೆನ್ಸಿಂಗ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Ratcliff_1997">{{cite journal | author = Ratcliff F, Harrison B, Baulcombe D| title = A Similarity Between Viral Defense and Gene Silencing in Plants | url = https://archive.org/details/sim_science_1997-06-06_276_5318/page/1558| journal = Science | year = 1997 | volume = 276 | pages = 1558&ndash;60 | doi= 10.1126/science.276.5318.1558 }}</ref> ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಅವಲೋಕನಗಳ ನಂತರ,ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತದ ಹಲವಾರು ಪ್ರಯೋಗಶಾಲೆಗಳು ಇತರೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವಿದ್ಯಮಾನದ ಘಟನೆಯನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸಿದರು.<ref name="Guo">{{cite journal |author=Guo S, Kemphues K |title=par-1, a gene required for establishing polarity in C. elegans embryos, encodes a putative Ser/Thr kinase that is asymmetrically distributed |url=https://archive.org/details/cell_1995-05-19_81_4/page/611 |journal=Cell |volume=81 |issue=4 |pages=611–20 |year=1995 |pmid=7758115 |doi=10.1016/0092-8674(95)90082-9}}</ref><ref name="Pal-Bhadra">{{cite journal |author=Pal-Bhadra M, Bhadra U, Birchler J |title=Cosuppression in Drosophila: gene silencing of Alcohol dehydrogenase by white-Adh transgenes is Polycomb dependent |url=https://archive.org/details/cell_1997-08-08_90_3/page/479 |journal=Cell |volume=90 |issue=3 |pages=479–90 |year=1997 |pmid=9267028 |doi=10.1016/S0092-8674(00)80508-5}}</ref> ''ಸಿ.ಎಲೆಗಾನ್ಸ್'' ‌ ಒಳಗಡೆ ದ್ವಿ ಎಳೆಯ ಆರ್ಎನ್‌ಎ ಚುಚ್ಚಿದ ನಂತರ ಸಮರ್ಥವಾದ ವಂಶವಾಹಿನಿ ನಿಶ್ಯಬ್ದ ಪರಿಣಾಮವು ಕ್ರೈಗ್ ಸಿ. ಮೆಲ್ಲೊ ಮತ್ತು ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ರ್ಯೂ ಫೈರ್‌'ರ 1998 ''ನೇಚರ್'' ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾಯಿತು. ಮಾಂಸಖಂಡ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಪರಿಶೋಧನಾ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ,ಎಂಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಆ‍ಯ್‌೦ಟಿಸೆನ್ಸ್ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಇವೆರಡಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ಚುಚ್ಚುಮದ್ದುಗಳು ಪ್ರೋಟೀನ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವುದನ್ನು ಅವರು ಗಮನಿಸಿದ್ದಾರೆ,ಆದರೆ ದ್ವಿ-ಎಳೆಯ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಗುರಿಯಾಗಿರಿಸಿದ ವಂಶವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಿಶ್ಯಬ್ದವಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಅವರು ''ಆರ್ಎನ್‌ಎಐ'' ಎಂಬ ಶಬ್ದವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಫೈರ್ ಮತ್ತು ಮೆಲ್ಲೊರ ಸಂಶೋಧನೆಯು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ವಿದ್ಯಮಾನಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಉತ್ಪಾದಕ ಏಜೆಂಟ್ ಆಗಿ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಪೈರ್ ಮತ್ತು ಮೆಲ್ಲೊ 2006ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ ಅಥವಾ ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ನೋಬೆಲ್ ಬಹುಮಾನ ಪಡೆದರು.<ref name="Daneholt2006" /> ==ನೋಡಿ== *[[ವಂಶವಾಹಿ]] *[[ಜೀವಕೋಶ]] *ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ *[[ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ]] ==ಆಕರಗಳು== {{reflist|2}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{Wikiversity}} *''ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ನೇಕೆಡ್ ವಿಜ್ಞಾನಿ'' ಗಳಿಂದ [http://www.thenakedscientists.com/HTML/articles/article/rna-interference-explained/ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಐ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಪರಿಶೀಲನೆ] *''[[ನೇಚರ್ (ನಿಯತಕಾಲಿಕ )|ನೇಚರ್‌]]'' ನಿಂದ [http://www.nature.com/focus/rnai/animations/animation/animation.htm ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಐ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಎನಿಮೇಷನ್] *[http://www.pbs.org/wgbh/nova/sciencenow/3210/02.html ನೋವಾ ಸೈನ್ಸ್ ನವ್ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಐ ಅನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ] - ಪಿಬಿಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜುಲೈ 26, 2005 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ''ನೋವಾ'' ಪ್ರಸಾರ ಮಾಧ್ಯಮದ ಒಂದು 15 ನಿಮಿಷದ ವೀಡಿಯೋ *{{PLoSlink |link=http://www.plosbiology.org/plosonline/?request=get-document&doi=10.1371/journal.pbio.0020133 |title=Planting the Seeds of a New Paradigm }} *[http://www.silencinggenomes.org ಜಿನೋಮ್‌ಗಳ ನಿಶ್ಯಬ್ದವಾಗಿಸುವಿಕೆ] ಶಿಕ್ಷಣದ ಸಲುವಾಗಿ ಸಿ. ಎಲಿಗಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ (RNAi) ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ಮಾಹಿತಿಗಳು. ಕೋಲ್ಡ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಹಾರ್ಬರ್ ಪ್ರಯೋಗಶಾಲೆಯ ಡೋಲನ್ ಡಿಎನ್‌ಎ ಕಲಿಕಾ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ. *[http://www.natureprotocols.com/2006/07/19/rnai_screens_in_c_elegans_in_a.php ಒಂದು -ಒಳ್ಳೆಯ ದ್ರವ ಆಕಾರದಲ್ಲಿನ ಸಿ. ಎಲಿಗಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಐ ಪರದೆಗಳು ಮತ್ತು ವಂಶವಾಹಿಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯ (ಒಂದು ಪ್ರೊಟೊಕೋಲ್) ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061116000124/http://www.natureprotocols.com/2006/07/19/rnai_screens_in_c_elegans_in_a.php |date=2006-11-16 }} *[https://www.nytimes.com/2006/10/03/science/03nobel.html?ex=1180065600&amp;en=e26ec371cb398ea0&amp;ei=5070 ಅಮೇರಿಕಾದ 2 ’ವೋರ್ಮ್ ಪೀಪಲ್’ ಎನ್‌ವೈ ಟೈಮ್ಸ್ ದಿಂದ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡರು]'''' * [http://www.nature.com/mt/webfocus/rnai/index.html#2008 ''ಅಣುಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆ'' ವೆಬ್ ಫೋಕಸ್: "ಒಂದು ಚಿಕಿತ್ಸಕ ತಂತ್ರವಾಗಿ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಐದ್ ಬೆಳವಣಿಗೆ"], ಒಂದು ಚಿಕಿತ್ಸಕ ತಂತ್ರವಾಗಿ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಐದ ಬಗೆಗಿನ ಸ್ವತಂತ್ರ ಲೇಖನಗಳ ಒಂದು ಸಂಗ್ರಹ. {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಆರ್‌ಎನೆಐ]] [[ವರ್ಗ:ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ]] [[ವರ್ಗ:ವಂಶವಾಹಿಗಳ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಅಣುಗಳ ಆನುವಂಶಿಕತೆ]] 1oorto10qk7uv0wnamzfmt7ll627wtk 0 24378 1431468 1427701 2026-10-06T21:21:15Z InternetArchiveBot 69876 Add 1 book for [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಪರಿಶೀಲನಾರ್ಹತೆ]] (20261006sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 1431468 wikitext text/x-wiki {{About|the disease itself|the genetic transmission of sickle-cell disease and its carrier state|sickle cell trait}} {{DiseaseDisorder infobox | Name = Sickle-cell anaemia| Image = sicklecells.jpg | Caption = Normal and sickle-shaped red blood cells | DiseasesDB = 12069 | ICD10 = {{ICD10|D|57||d|55}} | ICD9 = {{ICD9|282.6}} | ICDO = | OMIM = 603903 | MedlinePlus = 000527 | eMedicineSubj = med | eMedicineTopic = 2126 | eMedicine_mult = {{eMedicine2|oph|490}} {{eMedicine2|ped|2096}} {{eMedicine2|emerg|26}} {{eMedicine2|emerg|406}} | MeshName = Sickle+Cell+anemia | MeshNumber = C15.378.071.141.150.150 | }} '''ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರೋಗ''', ಅಥವಾ '''ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರಕ್ತಹೀನತೆ''' (ಅಥವಾ '''ರಕ್ತಹೀನತೆ''' ; ಅಥವಾ '''drepanocytosis''' ಎನ್ನುವುದು ಒಂದು ಆನುವಂಶಿಕ ರಕ್ತದ ಕಾಯಿಲೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣಗಳು ಒಂದು ವಿಕೃತ, ಬಿಗಿಯಾದ, ಕುಡಗೋಲಿನ ಆಕಾರವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ರಕ್ತದ ಕಣಗಳು ಕುಡಗೋಲಿನ ಆಕಾರವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ, ಕಣಗಳ ಮೃದುತ್ವವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಜಟಿಲ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಹೀಮೋಗ್ಲೋಬೀನ್‌ ವಂಶವಾಹಿಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಮಾರ್ಪಾಡಿನ ಕಾರಣದಿಂದ ರಕ್ತಕಣಗಳು ಕುಡಗೋಲಿನ ಆಕಾರ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಸರಿಸುಮಾರು ಆಯಸ್ಸು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಪುರುಷರ ಸರಾಸರಿ ಆಯಸ್ಸು ೪೨ ವರ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀಯರ ಆಯಸ್ಸು ೪೮ ವರ್ಷಗಳು.<ref>{{cite journal |author=Platt OS, Brambilla DJ, Rosse WF, ''et al.'' |title=Mortality in sickle cell disease. Life expectancy and risk factors for early death |journal=N. Engl. J. Med. |volume=330 |issue=23 |pages=1639–44 |year=1994 |month=June |pmid=7993409 |url=http://content.nejm.org/cgi/content/full/330/23/1639 |doi=10.1056/NEJM199406093302303 |issn=0028-4793 |access-date=2010-08-23 |archive-date=2010-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100105155059/http://content.nejm.org/cgi/content/full/330/23/1639 |url-status=dead }}</ref> ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರೋಗವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಣ್ಣಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಮಲೇರಿಯಾ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಅಥವಾ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ ಉಷ್ಣವಲಯ ಅಥವಾ ಉಪ-ಉಷ್ಣವಲಯ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಜನರಲ್ಲಿ (ಅಥವಾ ಅವರ ವಂಶಸ್ಥರಲ್ಲಿ) ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಉಪ-ಸಹಾರ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಒಂದರಷ್ಟು ಜನ ಈ ವಂಶವಾಹಿಯನ್ನು<ref>{{Cite web |url=http://sicklecell.md/ |title=Sicklecell.md |access-date=2010-08-23 |archive-date=2011-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110430031859/http://sicklecell.md/ |url-status=dead }}</ref> ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಮಲೇರಿಯಾ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ವಂಶವಾಹಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಕ್ಕೂ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಮೌಲ್ಯವಿದೆ (ಕುಡಗೋಲು ಕಣ ಸ್ವಭಾವ).<ref>[http://sicklecell.md/faq.asp#q1 Sicklecell.md FAQ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110430031852/http://sicklecell.md/faq.asp#q1 |date=2011-04-30 }}: "ಕುಡಗೋಲು ಕಣ ರಕ್ತಹೀನತೆಯು ಕೇವಲ ಕಪ್ಪು ಜನರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಏಕೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ?</ref> ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರೋಗದ ಎರಡು ವಂಶವಾಹಿ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೂಪವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿರುವವರು ಮಲೇರಿಯಾ ರೋಗಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿರೋಧ ಒಡ್ಡಬಲ್ಲವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಮಲೇರಿಯಾ ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಡಿಯಮ್ ಹರಡಿದ ರೋಗವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ ರಕ್ತಕಣಗಳು ಕುಡಗೋಲಾಗುವುದರಿಂದ (ಕುಡಗೋಲಿನ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ) ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹರಡದೆ ನಿಂತು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಹೆಲ್ತ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‍]]ನಲ್ಲಿ ಈ ರೋಗದ ವ್ಯಾಪಕತೆ ಸರಿಸುಮಾರು ೫,೦೦೦ದಲ್ಲಿ ೧. ಅದರಲ್ಲೂ ಬಹುತೇಕ ಉಪ-ಸಹಾರ ಆಫ್ರಿಕಾ ವಂಶದವರಲ್ಲಿಯೇ ಹೆಚ್ಚು.<ref>http://www.nhlbi.nih.gov/health/dci/Diseases/Sca/SCA_Summary.html</ref> ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ೫೦೦ ಕಪ್ಪು ಮಗುವಿನಲ್ಲಿ ೧ ಕಪ್ಪು ಮಗುವಿಗೆ ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರಕ್ತಹೀನತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರಕ್ತಹೀನತೆಯು ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರೋಗದ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ವಿಧದ ಹೆಸರಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಬಿಎಸ್ ಅನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ರೂಪಾಂತರಗಳ ಸಮಯುಗ್ಮಜತೆಯಿರುತ್ತದೆ (ಏಕರೂಪತೆ). ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರಕ್ತಹೀನತೆಯು "ಎಚ್‌ಬಿಎಸ್‌ಎಸ್", ಎಸ್‌ಎಸ್ ಕಾಯಿಲೆ", ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ ಎಸ್", ಅಥವಾ ಅದೇ ರೀತಿಯ ಕ್ರಮಜೋಡಣೆಗಳಿಗೂ ಕೂಡ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಭಿನ್ನಯುಗ್ಮಜತೆಯಿರುವ ಜನರಲ್ಲಿ, ಕೇವಲ ಒಂದು ಕುಡುಗೋಲು ವಂಶವಾಹಿಯಿರುವ ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಬುದ್ಧ ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ ವಂಶವಾಹಿಯಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ, ಇದು "ಎಚ್‌ಬಿಎ‌ಎಸ್" ಅಥವಾ "ಕುಡುಗೋಲು ಕಣ ಲಕ್ಷಣ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರೋಗದ ಇತರ, ವಿರಳವಾದ ವಿಧಗಳು, ಕುಡಗೋಲು-ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ ಸಿ ರೋಗ (ಎಚ್‌ಬಿಎಸ್‌ಸಿ), ಕುಡಗೋಲು ಬೀಟಾ-ಪ್ಲಸ್-ಥಲಸೀಮಿಯಾ (HbS/β⁺) ಮತ್ತು ಕುಡಗೋಲು ಬೀಟಾ-ಜೀರೋ-ಥಲಸೀಮಿಯಾ (HbS/β^೦)ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರೋಗದ ಈ ಇತರ ವಿಧಗಳು ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಭಿನ್ನಯುಗ್ಮಜೀಯಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಎಚ್‌ಬಿಎಸ್ ಅನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ರೂಪಾಂತರದ ಒಂದೇ ಒಂದು ನಕಲನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಮತ್ತೊಂದು ಅಪಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ ಆಲೀಲ್ ವಂಶವಾಹಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ. ಇಲ್ಲಿ ''ರೋಗ'' ಎನ್ನುವ ಪದವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಆನುವಂಶಿಕ ವಿಕೃತಿಯು ರೋಗದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ತರಬಹುದು, ಇದರಿಂದ ತೀವ್ರ ತೊಂದರೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾವು ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಬಂದ ಎಲ್ಲ ಹೀಮೋಗ್ಲೋಬೀನ್‌ನ ವೈವಿಧ್ಯಗಳೂ ಹಾನಿಕರವಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಆನುವಂಶಿಕ ಬಹುರೂಪತ್ವ ಎಂದು ಹೆಸರು. == ಮುನ್ಸೂಚನೆಗಳು ಹಾಗೂ ರೋಗ-ಲಕ್ಷಣಗಳು == ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರೋಗವು ಅನೇಕ ತೀವ್ರ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಎಡೆ ಮಾಡಿಕೊಡಬಹುದು, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಮಾರಕವಾದವು. === ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ವಿಷಮ ಸ್ಥಿತಿ === ಕುಡಗೋಲು ಕಣ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಅನೇಕ ಸ್ವತಂತ್ರ ತೀವ್ರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲು "ಕುಡಗೋಲು ಕಣ ವಿಷಮ ಸ್ಥಿತಿ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕುಡಗೋಲು ಕಣ ರೋಗವು ರಕ್ತಹೀನತೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಿಷಮ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಅನೇಕ ರೀತಿಯವಾಗಿರಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ರಕ್ತನಾಳ-ಮುಚ್ಚುವಿಕೆಯ ವಿಷಮ ಸ್ಥಿತಿ, ಆಗರ್ಭ ಅಂಗವೈಕಲ್ಯ ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿ, ಸ್ವಾಧೀನ ವಿಷಮ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಹೈಪರ್ ಹಿಮೋಲಿಟಿಕ್ ವಿಷಮ ಸ್ಥಿತಿ. ಕುಡಗೋಲು ಕಣ ವಿಷಮ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಐದರಿಂದ ಏಳು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಇರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.bestbets.org/bets/bet.php?id=1189 |title=BestBets: How long should an average sickle cell crisis last? |format= |work= |accessdate= |archive-date=2010-06-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100617031532/http://bestbets.org/bets/bet.php?id=1189 |url-status=dead }}</ref> ==== ರಕ್ತನಾಳ-ಮುಚ್ಚುವಿಕೆಯ ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿ ==== ರಕ್ತನಾಳ-ಮುಚ್ಚುವಿಕೆಯ ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿಯು ಕುಡಗೋಲು-ಆಕಾರದ ಕೆಂಪು ರಕ್ತಕಣಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಅವು ಲೋಮಧಮನಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಅಂಗಕ್ಕೆ ರಕ್ತದ ಪ್ರವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುತ್ತವೆ, ಇದು ರಕ್ತ ಕೊರತೆ, ನೋವು, ನೆಕ್ರೋಸಿಸ್ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಅಂಗದ (ಅವಯವ) ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿಗಳ ಪುನರಾವರ್ತತೆ, ತೀವ್ರತೆ, ಮತ್ತು ಕಾಲಾವಧಿಗಳು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ನೋವು ನೀಡುವಂಥ ವಿಷಮ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಜಲಸಂಚಯನ (ಹೈಡ್ರೇಷನ್) ಮತ್ತು ನೋವಳಿಕಗಳ ಜೊತೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲ್ಪಡುತ್ತವೆ; ನೋವು ನಿರ್ವಹಣೆಯು (ನಿಯಂತ್ರಣವು) ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿಯು ಬಗೆಹರಿಯುವವರೆಗೆ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದ ಅಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಒಪಿಯೋಯ್ಡ್‌ಗಳ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣವು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ತೀವ್ರವಲ್ಲದ ವಿಷಮ ಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ, ರೋಗಿಗಳ ಒಂದು ಉಪಗುಂಪು NSAIDಗಳ (ಡೈಕ್ಲೋಫಿನಾಕ್‌ನಂತಹ ಅಥವಾ ನೆಪ್ರೊಕ್ಸಿನ್) ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚು ತೀವ್ರವಾದ ವಿಷಮ ಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಅಂತರಭಿದಮನಿಯ ಒಪಿಯೋಯ್ಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಆಂತರಿಕ ರೋಗಿಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣವು ಅವಶ್ಯಕವಾಗುತ್ತದೆ; ರೋಗಿಗಳನ್ನು-ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದ ನೋವಳಿಕೆ (PCA) ಸಾಧನಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಡೈಫನ್‌ಹೈಡ್ರಮಿನ್ ಇದು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಒಪಿಯೋಯ್ಡ್ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ತುರಿಕೆಗೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಚೋದಕ (ಉತ್ತೇಜಕ) ಶ್ವಾಸಕೋಶ ಮಾಪಕದ ಬಳಕೆ, ಎಟ್‌ಲೆಕ್ಟಸೀಸ್‌ನ (ವಿಸ್ತರಿತ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ನಾಶವಾಗುವಿಕೆ) ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ದೀರ್ಘವಾದ ಉಸಿರಾಟವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಈ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಯು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ==== ಗುಲ್ಮದ ಸ್ವಾಧೀನ ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿ ==== ಇದರ ಕಿರಿದಾದ ರಕ್ತನಾಳಗಳು ಮತ್ತು ದೋಷಯುಕ್ತ ಕೆಂಪು ರಕ್ತಕಣಗಳ ಕೊನೆಯಾಗಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದ ಗುಲ್ಮವು ಪುನರಾವರ್ತಿತವಾಗಿ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ. ಕುಡುಗೋಲು-ಕಣ ರಕ್ತಹೀನತೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಯಾವಸ್ಥೆಯು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆಯೇ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಕ್ತ ಪೂರೈಕೆಯಾಗದಿರುವ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಈ ಗುಲ್ಮೋಚ್ಛೇದನವು ಕೋಶದಲ್ಲಿನ ಜೀವಿಗಳಿಂದ ಸೋಂಕು ಹರಡುವ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ;<ref>{{cite journal |author=Pearson H |title=Sickle cell anaemia and severe infections due to encapsulated bacteria |journal=J Infect Dis |volume=136 Suppl |issue= |pages=S25–30 |year= 1977|pmid=330779 |month=Aug |issn=0022-1899 |url=http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/meningitis.html |format=Free full text}}</ref><ref>{{cite journal |author=Wong W, Powars D, Chan L, Hiti A, Johnson C, Overturf G |title=Polysaccharide encapsulated bacterial infection in sickle cell anaemia: a thirty year epidemiologic experience |journal=Am J Hematol |volume=39 |issue=3 |pages=176–82 |year=1992 |pmid=1546714 | doi = 10.1002/ajh.2830390305 |month=Mar |issn=0361-8609 |url=http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/sicklecellanemia.html |format=Free full text}}</ref> ಅಂತಹ ಗುಲ್ಮ ರೋಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಚುಚ್ಚುಮದ್ದುಗಳನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. * ''ಗುಲ್ಮದ ಸ್ವಾಧೀನ ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿ'' : ಇವು ಗುಲ್ಮಗಳ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ, ನೋವಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ವರ್ಧಿಸುವಿಕೆಯಾಗಿವೆ. ಯಕೃತ್ತಿನ ರಕ್ತನಾಳಗಳು ಮತ್ತು ದ್ವಾರಗಳು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ, ಅವು ಗುಲ್ಮದೊಳಕ್ಕೆ ರಕ್ತದ ಹಠಾತ್ ಶೇಖರಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಆಕಸ್ಮಿಕ ಹೈಪೋವೊಲಮಿಯಾಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಪ್ರವಹಿಸುವಿಕೆಯ ದೋಷವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕಿಬ್ಬೊಟ್ಟೆಯು ಉಬ್ಬಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತುಂಬಾ ಗಟ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಗುಲ್ಮದ ಸ್ವಾಧೀನತೆಯ ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಒಂದು ತುರ್ತುಸ್ಥಿತಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಅದಕ್ಕೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ನೀಡಲ್ಪಡದಿದ್ದರೆ, ರೋಗಿಗಳು ರಕ್ತದ ಪ್ರವಹಿಸುವಿಕೆಯ ವೈಫಲ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ೧–೨ ಘಂಟೆಗಳೊಳಗೆ ಸಾವನ್ನಪ್ಪುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ವೇಳೆ ರಕ್ತದ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ಜೊತೆ (ರಕ್ತದಾನ) ನಿರ್ವಹಣೆಯು ಬೆಂಬಲದಾಯಕವಾಗಿದೆ, ಈ ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿಯು ಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿದೆ, ಇದು ೩–೪ ಘಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ದಿನದ ಒಳಗೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ==== ಆಗರ್ಭ ಅಂಗವೈಕಲ್ಯ ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿ ==== * ''ಆಗರ್ಭ ಅಂಗವೈಕಲ್ಯ ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿ'' ಗಳು ರೋಗಿಗಳ ಎಲ್ಲೆಗೆರೆಯ ರಕ್ತಹೀನತೆಯ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ನೋವುಗಳಾಗಿವೆ, ಇವು ಪ್ಯಾಲರ್ ಹೃದಯಾತಿಸ್ಪಂದನ ಮತ್ತು ಬಳಲಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿಯು ಪರ್ವೋವೈರಸ್ ಬಿ೧೯ ಮೂಲಕ ಉಲ್ಬಣಗೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತವೆ, ಅದು ಕೆಂಪು ರಕ್ತಕಣ ಪೂರ್ವಗಾಮಿಗಳ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುತ್ತ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಿಗುಣಗೊಳ್ಳುತ್ತ ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತ ನೇರವಾಗಿ ಎರಿಥ್ರೋಪೊಯಿಸಸ್ (ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ) ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ. ಪರ್ವೋವೈರಸ್ ಸೋಂಕು ಸುಮಾರು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಎರಡರಿಂದ ಮೂರು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಕೆಂಪು ರಕ್ತಕಣಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಇದು ಕಡಿಮೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಕುಡುಗೋಲು-ಕಣ ರೋಗಿಗಳ ಕಡಿಮೆಯಾದ ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣಗಳ ಜೀವಿತ ಅವಧಿಯು ಹಠಾತ್ತಾದ, ಜೀವವನ್ನು-ಬೆದರಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೋಗದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರಿಟಿಕ್ಯುಲೋಸೈಟ್‌ನ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತವೆ (ರಿಟಿಕ್ಯುಲೋಸೈಟೊಪೇನಿಯಾಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ), ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ರಕ್ತಕಣಗಳ ತ್ವರಿತ ಗತಿಯ ಬದಲಾವಣೆಯು ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್‌ನ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿಯು ನಿಲ್ಲುವುದಕ್ಕೆ ೪ ದಿನಗಳಿಂದ ಒಂದು ವಾರ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ರೋಗಿಗಳು ಇದನ್ನು ಬೆಂಬಲಪೂರಕವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ; ಕೆಲವರಿಗೆ ರಕ್ತದ ವರ್ಗಾವಣೆಯು ಅವಶ್ಯಕವಾಗುತ್ತದೆ. ==== ಹಿಮೋಲಿಟಿಕ್ ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿ ==== * ''ಹಿಮೋಲೀಟಿಕ್ ವಿಷಮ ಸ್ಥಿತಿ'' ಗಳು ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿನ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ವೇಗವರ್ಧಿತ ಇಳಿಕೆಗಳಾಗಿವೆ. ಕೆಂಪು ರಕ್ತಕಣಗಳು ತ್ವರಿತ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ನಾಶಗೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ಜಿ೬ಪಿಡಿ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ವೇಳೆ ರಕ್ತದ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ಜೊತೆ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ಬೆಂಬಲ ಪೂರಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ==== ಇತರೆ ==== ಇದು ತುಂಬಾ ಮೊದಲಿಗೆ ಅಂದರೆ ಆರು ತಿಂಗಳಿನ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಕುಡಗೋಲಿನ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Jadavji T, Prober CG |title=Dactylitis in a child with sickle cell trait |journal=Can Med Assoc J |volume=132 |issue=7 |pages=814–5 |year=1985 |month=April |pmid=3978504 |pmc=1345873 |doi= |url= |issn=0008-4409}}</ref> ಈ ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿಯು ಒಂದು ತಿಂಗಳಿನವರೆಗೂ ಇರುತ್ತದೆ.<ref>http://www.ejbjs.org/cgi/content/abstract/೫೮/೮/೧೧೬೧{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಮತ್ತೊಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಕುಡಗೋಲು ಕಣ ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿಯೆಂದರೆ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಎದೆ ನೋವಿನ ಲಕ್ಷಣ, ಇದು ಜ್ವರ, ಎದೆ ನೋವು, ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ, ಮತ್ತು ಎದೆಯ ಎಕ್ಸ್-ರೇಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಒಳಹರಿವು ಮುಂತಾದ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಶ್ವಾಸಕೋಶದಲ್ಲಿನ ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ ಮತ್ತು ಕುಡಗೋಲಿನ ಕಣಗಳು ಎರಡೂ ಕೂಡ ಈ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ರೋಗಿಯು ಎರಡೂ ಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ನೀಡಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.{{Citation needed|date=July 2008}} ಇದು ನೋವಿನಿಂದಾವೃತವಾದ ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿ, ಉಸಿರಾಟದ ಸೋಂಕು, ಮೂಳೆ-ಮಜ್ಜೆಯ ಧಮನಿರೋಧ, ಅಥವಾ ಸಂಭವನೀಯವಾಗಿ ಎಟೆಲೆಕ್ಟಾಸಿಸ್, ನಿದ್ರಾಜನಕ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಅಥವಾ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯೋನ್ಮುಖವಾಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. === ತೊಂದರೆಗಳು === ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರಕ್ತಹೀನತೆ ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ: * ಅಗಾಧ ಪ್ರಮಾಣದ (ಸ್ವಯಂ) ಗುಲ್ಮೋಚ್ಛೇದ-ನಂತರದ ಸೋಂಕು (OPSI), ಇದು ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ್ ಆಸ್ಪ್ಲೀನಿಯಾದ ಕಾರಣದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ''ಸ್ಟ್ರೆಪ್ಟಕಾಕಸ್ ನ್ಯುಮೋನಿ'' (ಒಂದು ಬಗೆಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣುಜೀವಿ) ಮತ್ತು ''ಹಿಮೋಫಿಲಸ್ ಇನ್‌ಫ್ಲುಯೆಂಜಾ'' ದಂತಹ ಕೋಶದಲ್ಲಿನ ಜೀವಿಗಳ ಮೂಲಕ ಉಂಟಾಗಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ದಿನನಿತ್ಯದ ಪೆನ್ಸಿಲಿನ್ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಬಾಲ್ಯಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಾಗಿದೆ, ಇದು ಕೆಲವು ರಕ್ತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ (hematologists) ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾಲಾವಧಿಯವರೆಗೆ ಮುಂದುವೆರುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ರೋಗಿಗಳು ಈ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ''ಎಚ್. ಇನ್‌ಫ್ಲುಯೆಂಜಾ'', ''ಎಸ್. ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ'', ಮತ್ತು ''ನೈಸೀರಿಯಾ ಮೆನಿಂಗ್‌ಟಿಡಿಸ್‌'' ಗಳಿಗೆ ದಿನನಿತ್ಯದ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದುಗಳಿಂದ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. * ಆಘಾತ, ಇದು ರಕ್ತ ನಾಳಗಳ ಸುಧಾರಣಾತ್ಮಕ ಕಿರಿದಾಗುವಿಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಆಮ್ಲಜನಕವು ಮೆದುಳಿಗೆ ಸಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಮೆದುಳಿನ ಮುರಿತ (ಅತಿಕ್ರಮ)ವು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮೆದುಳಿನ ರಕ್ತಸ್ರಾವವು ಪ್ರಬುದ್ಧರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. * ಕೊಲೆಲಿಥೈಸಿಸ್ (ಪಿತ್ತಗಲ್ಲು) ಮತ್ತು ಕೊಲೆಸಿಸ್ಟೈಟಿಸ್, ಇದು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಹಿಮೋಲಿಸಿಸ್‌ನ ಕಾರಣದಿಂದ ಮಿತಿ ಮೀರಿದ ಬಿಲಿರುಬಿನ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಅವಕ್ಷೇಪನದ ಕಾರಣದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. * ಸೊಂಟ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಕೀಲುಗಳ ಅವಾಸ್ಕ್ಯುಲರ್ ನೆಕ್ರೋಸಿಸ್ (ನಂಜಾಗದ ಮೂಳೆ ನೆಕ್ರೋಸಿಸ್), ಇದು ರಕ್ತಕೊರತೆಯ ಒಂದು ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. * ಹೈಪೋಪ್ಲೆನಿಸ್ಮ್ (ಗುಲ್ಮದ ಅಸಮರ್ಪಕ ಕಾರ್ಯ) ಕಾರಣದಿಂದ ಕಡಿಮೆಯಾಗಲ್ಪಟ್ಟ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು. * ಪುರುಷ ಜನನಾಂಗದ ಲಿಂಗೋತ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಊತಕ. * ಮೂಳೆ ಉರಿಯೂತ (ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದಿಂದುಂಟಾದ ಮೂಳೆಯ ಸೋಂಕುರೋಗ); ಕುಡುಗೋಲು-ಕಣ ರೋಗದಲ್ಲಿ ಮೂಳೆ ಉರಿಯೂತದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪರಿಣಾಮವೆಂದರೆ ''ಸಾಲ್ಮನೆಲ್ಲಾ'' (ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ವಿಶಿಷ್ಟ-ಅಲ್ಲದ ಸೀರೋಟೈಪ್ ಸಾಲ್ಮನೆಲ್ಲಾ ಟಿಫಿಮ್ಯೂರಿಯಮ್, ಸಾಲ್ಮನೆಲ್ಲಾ ಎಂಟರಿಟೈಡಿಸ್, ಸಾಲ್ಮನೆಲ್ಲಾ ಪ್ಯಾರಾಟೈಫಿ ಬಿ), ಇದು ''ಸ್ಟೆಫಿಲೋಕಾಕಸ್ ಔರುಸ್‌'' ನಿಂದ ಉಂಟಾಗಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮ್-ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಎಂಟರಿಕ್ ಬೆಸಿಲಿಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಕರುಳಿನ ಇಂಟ್ರಾವ್ಯಾಸ್ಕುಲರ್ ಕುಡಗೋಲು ಕಣ ರೋಗವು ತೇಪೆಗಳಿಂದ ವೈವಿಧ್ಯಗೊಂಡ ರಕ್ತಕೊರತೆಯ ಊತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Almeida A, Roberts I |title=Bone involvement in sickle cell disease |journal=Br. J. Haematol. |volume=129 |issue=4 |pages=482–90 |year=2005 |month=May |pmid=15877730 |doi=10.1111/j.1365-2141.2005.05476.x |url=http://www3.interscience.wiley.com/cgi-bin/fulltext/118642709/HTMLSTART |access-date=2010-08-23 |archive-date=2012-12-16 |archive-url=https://archive.today/20121216133415/http://www3.interscience.wiley.com/cgi-bin/fulltext/118642709/HTMLSTART |url-status=dead }}</ref> * ಓಪಿಯೋಯ್ಡ್‌ನ ಸೈರಣೆ, ಇದು ಓಪಿಯೇಟ್‌ಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಬಳಕೆಯ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಒಪಿಯೇಟ್‌ಗಳ ಚಟಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಇತರ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಒಪಿಯೇಟ್‌ನ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗಿಂತ ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರೋಗವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. * ಮೂತ್ರಪಿಂಡದಲ್ಲಿ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಗಂಟಿನ ನೆಕ್ರೋಸಿಸ್. * ಕಾಲಿನ ಹುಣ್ಣುಗಳು. * ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ, ಹಿಂಭಾಗದ ರೆಟಿನೊಪಥಿ, ಅಂಗವಿಭಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ರೆಟಿನೊಪಥಿ, ಪಾರದರ್ಶಕ ರಕ್ತಸ್ರಾವಗಳು ಮತ್ತು ರೆಟಿನಾದ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆ, ಮುಂತಾದವುಗಳು ಕುರುಡುತನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ನಿಯಮಿತವಾದ ವಾರ್ಷಿಕ ಕಣ್ಣಿನ ಪರಿಶೀಲನೆಗಳು ಅವಶ್ಯಕ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. * ಗರ್ಭಿಣಿ ಅವಸ್ಥೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಗರ್ಭಾಶಯದೊಳಗೆ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಕುಂಠಿತ, ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಗರ್ಭಪಾತ, ಮತ್ತು ಮುಂಚಿನ-ಬಸಿರುನಂಜುಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. * ತೀವ್ರವಾದ ನೋವು: ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ರಕ್ತನಾಳ-ಮುಚ್ಚುವಿಕೆಯ ನೋವಿನ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ, ಹಲವಾರು ರೋಗಿಗಳು ತೀವ್ರವಾದ ನೋವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಅದು ವರದಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="pmid18195334">{{cite journal |author=Smith WR, Penberthy LT, Bovbjerg VE, ''et al.'' |title=Daily assessment of pain in adults with sickle cell disease |journal=Ann. Intern. Med. |volume=148 |issue=2 |pages=94–101 |year=2008 |pmid=18195334 |month=Jan |issn=0003-4819}}</ref> * ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತಡ (ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಅಪಧಮನಿಯ ಮೇಲಿನ ಹೆಚ್ಚಿದ ಒತ್ತಡ), ಇದು ಬಲ ಭಾಗದ ಕುಹರದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಯಾಸಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೃದಯ ವೈಫಲ್ಯ (ಹೃದಯಾಘಾತ)ದ ಸಂಭವನೀಯತೆಯೂ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಇದರ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ, ಪರಿಶ್ರಮ ಸಹಿಸುವಿಕೆಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವಿಕೆ ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಪ್ರಜ್ಞಾಶೂನ್ಯತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ<ref name="pmid14985486">{{cite journal |author=Gladwin MT, Sachdev V, Jison ML, ''et al.'' |title=Pulmonary hypertension as a risk factor for death in patients with sickle cell disease |journal=N. Engl. J. Med. |volume=350 |issue=9 |pages=886–95 |year=2004 |pmid=14985486 |doi=10.1056/NEJMoa035477 |url=http://content.nejm.org/cgi/content/full/350/9/886 |month=Feb |last12=Blackwelder |first12=WC |last13=Schechter |first13=AN |last14=Rodgers |first14=GP |last15=Castro |first15=O |last16=Ognibene |first16=FP |issn=0028-4793 |access-date=2010-08-23 |archive-date=2009-08-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090822054202/http://content.nejm.org/cgi/content/full/350/9/886 |url-status=dead }}</ref>. * ಕುಡಗೋಲು ಕಣ ನೆಫ್ರಾಪಥಿಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಉಂಟಾಗುವ ತೀವ್ರವಾದ ಕಲಿಜದ (ಮೂತ್ರಪಿಂಡ) ವಿಫಲತೆ - ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತಡ (ಹೆಚ್ಚಿನ ರಕ್ತದ ಒತ್ತಡ), ಪ್ರೊಟೀನ್ಯೂರಿಯಾ (ಮೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ ನಷ್ಟವಾಗುವಿಕೆ), ಹೆಮಟೂರಿಯಾ (haematuria) (ಮೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ರಕ್ತಕಣಗಳ ನಷ್ಟವಾಗುವಿಕೆ) ಮುಂತಾದವುಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಲಿಜದ ವಿಫಲತೆಯು ಕೊನೆಯ ಹಂತದವೆರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದರೆ, ಅದು ಒಂದು ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ ಪೂರ್ವಸೂಚನೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name="pmid1892333">{{cite journal |author=Powars DR, Elliott-Mills DD, Chan L, ''et al.'' |title=Chronic renal failure in sickle cell disease: risk factors, clinical course, and mortality |url=https://archive.org/details/sim_annals-of-internal-medicine_1991-10-15_115_8/page/614 |journal=Ann. Intern. Med. |volume=115 |issue=8 |pages=614–20 |year=1991 |pmid=1892333 |month=Oct |issn=0003-4819}}</ref> === ಭಿನ್ನಯುಗ್ಮಜಗಳು === ಭಿನ್ನಯುಗ್ಮಜೀಯ ವಿಧವು (ಕುಡಗೋಲು ಕಣ ಲಕ್ಷಣ) ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಯಾವಾಗಲೂ ರೋಗದ ಲಕ್ಷಣ ಇಲ್ಲದಿರುವ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅದರ ಒಂದೇ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ಐಸೋಸ್ತೆನುರಿಯಾದ ಜೊತೆ ಕಂಡುಬರುವ ಕಲಿಜದ ಸಾಂದ್ರೀಕರಣ ನ್ಯೂನತೆಯಾಗಿದೆ. == ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರ == ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ಎಂಡೋನ್ಯೂಕ್ಲೀಸ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ಸೂಚಿಸಿದಂತೆ ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ವಂಶವಾಹಿಗಳ ರೂಪಾಂತರವು ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಅಸ್ಥಿರಗಳು ಕ್ಯಾಮರೂನ್, ಸೆನೆಗಲ್, ಬೆನಿನ್, ಬಂಟು ಮತ್ತು ಸೌದಿ-ಏಷಿಯನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ಎಚ್‌ಬಿಎಫ್ ಹಂತಗಳಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿರುವ ಸಂಗತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವುಗಳ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮಹತ್ವವು ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸೆನೆಗಲ್ ಮತ್ತು ಸೌದಿ-ಏಷಿಯನ್ ಅಸ್ಥಿರಗಳು ಸೌಮ್ಯವಾದ ಕಾಯಿಲೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref name="pmid7505527">{{cite journal |author=Green NS, Fabry ME, Kaptue-Noche L, Nagel RL |title=Senegal haplotype is associated with higher HbF than Benin and Cameroon haplotypes in African children with sickle cell anemia |journal=Am. J. Hematol. |volume=44 |issue=2 |pages=145–6 |year=1993 |pmid=7505527 | doi = 10.1002/ajh.2830440214 |month=Oct |issn=0361-8609 |url=http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/sicklecellanemia.html |format=Free full text}}</ref> ಎಚ್‌ಜಿಬಿಎಸ್‌ಗೆ ಭಿನ್ನಯುಗ್ಮಜಿಗಳಾಗಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ (ಕುಡಗೋಲು ಕಣದ ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್‌ನ ವಾಹಕಗಳು), ಪೊಲಿಮಿರೈಸೇಷನ್ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಆಲೀಲ್ ಇದು ೫೦% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ ಅನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಎಚ್‌ಜಿಬಿಎಸ್‌ಗೆ ಸಮಯುಗ್ಮಜಿಗಳಾಗಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಮೃದುವಾದ ಡೋನಟ್-ತರಹದ ಆಕಾರದಿಂದ ತೊಂದರೆ ಕೊಡುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಮೊಳೆಗಳಿಂದಾವೃತವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ, ಎಚ್‌ಬಿಎಸ್‌‌ನ ದೀರ್ಘ-ಸರಪಳಿಯ ಪೊಲಿಮರ್‌ಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವವು ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣದ ಆಕಾರವನ್ನು ವಿರೂಪಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ, ಇದು ರಕ್ತಕಣಗಳನ್ನು ದುರ್ಬಲವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಲೋಮನಾಳಗಳ ಒಳಗೆ ಒಡೆಯುವಿಕೆಗೆ ಆಸ್ಪದವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ವಾಹಕಗಳು ಆಮ್ಲಜನಕದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಲ್ಲಿ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪರ್ವತಾರೋಹಣವನ್ನು ಮಾಡುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ) ಅಥವಾ ತೀವ್ರವಾಗಿ ನಿರ್ಜಲೀಕೃತಗೊಂಡಾಗ ಅವು ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾದ ಸಂದರ್ಭಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಈ ನೋವಿನಿಂದಾವೃತವಾದ ವಿಷಮ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಪ್ರತಿ ರೋಗಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ೦.೮ ಬಾರಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=November 2008}} ಯಾವಾಗ ಏಳನೆಯ ಅಮಿನೋ ಆಮ್ಲ (ಪ್ರಾಥಮಿಕ ನೆಥೋನಿನ್ ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೆ), ಗ್ಲುಟಾಮಿಕ್ ಆಮ್ಲಗಳು ಇದರ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದಕ್ಕೆ ವಾಲಿನ್‌ನಿಂದ ಪ್ರತಿಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರೋಗವು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Sickle cell distribution.jpg|thumb|left|150px|ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಹಂಚುವಿಕೆಯು ಗುಲಾಬಿ ಮತ್ತು ನೇರಳೆ ಬಣ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ]] [[ಚಿತ್ರ:Malaria distribution.jpg|thumb|left|150px|ಮಲೇರಿಯಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಿಭಾಗೀಕರಣವು (ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಈ ರೋಗವು ಇನ್ನು ಸ್ಥಾನಿಕವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಯುವುದಿಲ್ಲ) ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ]] [[ಚಿತ್ರ:Paludisme - Frequence statistique.png|thumb|left|150px|ಮಲೇರಿಯಾದ ಆಧುನಿಕ ಹಂಚಿಕೆ]] ವಂಶವಾಹಿಯ ನ್ಯೂನತೆಯು ಬೀಟಾ-ಗ್ಲೋಬಿನ್ ವಂಶವಾಹಿಯ ಒಂದು ಏಕೈಕ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೋಟೈಡ್‌ನ ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ರೂಪಾಂತರವಾಗಿದೆ (ಏಕೈಕ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೋಟೈಡ್‌ನ ಬಹುರೂಪತೆ - ಎಸ್‌ಎನ್‌ಪಿ) (ಎ ದಿಂದ ಟಿ ವರೆಗೆ), ಅದು ಸ್ಥಾನ ೬ ರಲ್ಲಿ ವೇಲಿನ್ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಗ್ಲುಟ್ಯಾಮೇಟ್‌ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೂಪಾಂತರದ ಜೊತೆಗಿನ ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ ಎಸ್ ಗಳು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಪ್ರಬುದ್ಧ ಎಚ್‌ಬಿಎ ಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ ಎಚ್‌ಬಿಎಸ್ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಆನುವಂಶಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯು, ಒಂದು ಜಿಏಜಿಯಿಂದ ಗಿಟಿಜಿ ವರೆಗಿನ ಕೊಡೊನ್ ರೂಪಾಂತರದಲ್ಲಿ, ಏಕೈಕ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೋಟೈಡ್‌ನ ರೂಪಾಂತರದ ಕಾರಣದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಆಮ್ಲಜನಕ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್‌ನ ದ್ವಿತೀಯಕ, ತೃತೀಯಕ ಅಥವಾ ಚತುಷ್ಟಕ ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಗೋಚರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ''ಉಂಟುಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ''. ಕಡಿಮೆ ಆಮ್ಲಜನಕ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಸಂದರ್ಭಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಏನು ಮಾಡುತ್ತದೆಂದರೆ, ಸ್ವತಃ ಎಚ್‌ಬಿಎಸ್‌ನ ಬಹುರೂಪೀಕರಣ. ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್‌ನ ಡಿಯೊಕ್ಸಿ ವಿಧವು ಇ ಮತ್ತು ಎಫ್ ಹೆಲೈಸ್‌ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದು ಜಲದ್ವೇಷದ ಮಚ್ಚೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಹಿಮೋಗ್ಲೊಬಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ೬ ನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ವೇಲೈನ್‌ನ ಜಲದ್ವೇಷದ ಉಳಿಕೆಗಳು ಜಲದ್ವೇಷದ ಮಚ್ಚೆಗಳ ಜೊತೆ ಸಂಯೋಜನಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಅವು ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ ಎಸ್ ಕಣಗಳು ಏಕೀಕರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ತಂತುಯುಕ್ತ ಅತಿರಭಸದ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಆಟೋಸೋಮಲ್ ಅಪಸರಣ ಇದು ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರೋಗಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಆಲೀಲ್ ಆಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಮೋಸೋಮ್ (ವರ್ಣತಂತು) ೧೧ ರ ಸಣ್ಣ ಭುಜಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ತಂದೆ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಇಬ್ಬರಿಂದಲೂ ದೋಷಪೂರಿತವಾದ ವಂಶವಾಹಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಈ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ತುತ್ತಾಗುತ್ತಾನೆ; ಒಂದು ದೋಷಪೂರಿತ ಮತ್ತು ಒಂದು ಆರೋಗ್ಯವಂತ ವಂಶವಾಹಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಆರೋಗ್ಯಯುತವಾಗಿರುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅವನು ಒಂದು ಗ್ರಾಹಕ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಗ್ರಾಹಕರಾದ ಎರಡು ತಂದೆ ತಾಯಿಗಳು ಮಗುವನ್ನು ಹೊಂದಿದರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅವರ ಮಗುವು ಈ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ತುತ್ತಾಗುವ ೪-ರಲ್ಲಿ-೧ ಸಂಭವನೀಯತೆಯಿದೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಕ್ಕಳು ಗ್ರಾಹಕರಾಗುವ ಸಂಭವನೀಯತೆಯು ೨-ರಲ್ಲಿ-೧ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ವಂಶವಾಹಿಯು ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಪಸಾರಕವಾಗಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದ, ಗ್ರಾಹಕರು ಕೆಲವು ಕುಡಗೋಲು ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ರೋಗದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನುಂಟು ಮಾಡುವಷ್ಟಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ಆದರೆ ಮಲೇರಿಯಾಕ್ಕೆ ನಿರ್ಧಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುವಷ್ಟಾದರೂ ಕೂಡ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಕಾರಣದಿಂದ, ಭಿನ್ನಯುಗ್ಮಜಿಗಳು ಸಮಯುಗ್ಮಜಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಭಿನ್ನಯುಗ್ಮಜಿಗಳ ಉಪಯೋಗಕರತೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಭಿನ್ನಯುಗ್ಮಜಿಗಳ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ಉಪಯೋಗದ ಕಾರಣದಿಂದ, ರೋಗವು ಈಗಲೂ ಕೂಡ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದೆ, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಮಲೇರಿಯಾಕ್ಕೆ-ಗುರಿಯಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಇತ್ತೀಚಿನ ಪೀಳಿಗೆಗಳ ಜನರಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ [[ಆಫ್ರಿಕಾ]], ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್, [[ಭಾರತ]] ಮತ್ತು [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ|ಮಧ್ಯ ಪೂರ್ವ]]ಗಳಂತಹ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಜನರಲ್ಲಿ ಈಗಲೂ ಕೂಡ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="pmid16001361">{{cite journal |author=Kwiatkowski DP |title=How malaria has affected the human genome and what human genetics can teach us about malaria |url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-human-genetics_2005-08_77_2/page/171 |journal=Am. J. Hum. Genet. |volume=77 |issue=2 |pages=171–92 |year=2005 |pmid=16001361 |doi=10.1086/432519 |month=Aug |issn=0002-9297 |pmc=1224522}} {{PMC|1224522}}</ref> ಮಲೇರಿಯಾವು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಯುರೋಪ್‌ಗೆ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ರೋಗವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಇದು ೨೦ ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ವಿರಳವಾದ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಸಂಭವಿಸುವ ದೃಷ್ಟಾಂತಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸುವುದರ ಜೊತೆ, ನಿರ್ಮೂಲನ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref>http://www.cdc.gov/ncidod/EID/vol7no6/romi.htm</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?artid=1808464 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-08-23 |archive-date=2013-08-01 |archive-url=https://archive.today/20130801115257/http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?artid=1808464 |url-status=dead }}</ref> ಮಲೇರಿಯಾ ಪರಾವಲಂಬಿ ಜೀವಿಯು ಒಂದು ಕ್ಲಿಷ್ಟಕರವಾದ ಜೀವನ ಚಕ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಳೆಯುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಗ್ರಾಹಕದಲ್ಲಿ, ಮಲೇರಿಯಾ ಪರಾವಲಂಬಿ ಜೀವಿಯ ಇರುವಿಕೆಯು ದೋಷಪೂರಿತ ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ ಜೊತೆಗಿನ ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣಗಳನ್ನು, ಜೀವದ್ರವ್ಯರಾಶಿಗಳನ್ನು ಪುನರುತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಅಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಅಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಛಿದ್ರ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಎಚ್‌ಬಿ ಗಳ ಬಹುರೂಪೀಕರಣವು ಮೊದಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಬಿ ಗಳ ಜೀರ್ಣವಾಗುವಿಕೆಗೆ ಪರಾವಲಂಬಿ ಜೀವಿಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಮಲೇರಿಯಾವು ಒಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿರುವಂತಹ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ ಅವರು ಬದುಕುಳಿಯುವ ಸಂಭವನೀಯತೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ (ಭಿನ್ನಯುಗ್ಮಜಿಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಆಯ್ಕೆ). [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುಎಸ್ಎ]] ಯಲ್ಲಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಮಲೇರಿಯಾಗಳಿಲ್ಲದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, [[ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕಾ]]ಕ್ಕಿಂತ (ಸುಮಾರು ೪.೦%) ಕಪ್ಪು ಜನರಲ್ಲಿ ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರಕ್ತಹೀನತೆಯ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವಿಕೆಯು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ (ಸುಮಾರು ೦.೨೫%) ಮತ್ತು ಅದು ಮತ್ತೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಾನಿಕ ಮಲೇರಿಯಾದ ಹೊರತಾಗಿ, ಕುಡಗೋಲು ಕಣ ರೂಪಾಂತರವು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಅನನುಕೂಲಕರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸೋಂಕು ಹೊಂದಿದ ಜನರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಉಳಿದವರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂದಾಗುತ್ತಿದೆ. ಬಹುವಿವಾಹಕ್ಕೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪೃವೃತ್ತಿಯ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಿರುವುದೂ ಕೂಡ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ವಂಶವಾಹಿಗಳು ಹರಡುವುದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಬಂಧಿಸುತ್ತಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://journals.cambridge.org/action/displayAbstract?aid=%E0%B3%A7%E0%B3%A9%E0%B3%AC%E0%B3%A7%E0%B3%A8%E0%B3%AD%E0%B3%AC |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2011-04-06 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305203654/http://journals.cambridge.org/action/displayAbstract?aid=%E0%B3%A7%E0%B3%A9%E0%B3%AC%E0%B3%A7%E0%B3%A8%E0%B3%AD%E0%B3%AC |url-status=dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Autorecessive.svg|right|thumb|200px|ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರೋಗವು ಆಟೋಸೋಮಲ್ ಅಪ್ರಭಾವಕ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿದೆ.]] === ಆನುವ೦ಶಿಕತೆ === * ರಕ್ತದ ಬಗೆ, ಕೂದಲಿನ ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ರಚನೆ, ಕಣ್ಣಿನ ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಇತರ ದೈಹಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತಂದೆ-ತಾಯಿಯರಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡಂತೆಯೇ ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನೂ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. * ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಹೀಮೋಗ್ಲೋಬೀನ್‌ ವಿಧಗಳು, ಆತನು ತನ್ನ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯರಿಂದ ಯಾವ ಹೀಮೋಗ್ಲೋಬೀನ್‌ಅನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. # ತಂದೆ ಇಲ್ಲವೇ ತಾಯಿ ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರಕ್ತಹೀನತೆ (SS) ಇದ್ದು ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗೆ ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ಸ್ವಭಾವ (AS) ಇದ್ದರೆ, ಮಗುವಿಗೆ ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರೋಗ ಇರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ೫೦% (SS) ಮತ್ತು ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ಲಕ್ಷಣ ಇರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ೫೦% (AS). # ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿದಂತೆ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ಸ್ವಭಾವ (AS) ಇದ್ದರೆ, ಮಗುವಿಗೆ ಕುಡಗೋಲು ಕಣ ರೋಗ ಇರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ೨೫% (೪ರಲ್ಲಿ ೧) (SS). == ರೋಗನಿರ್ಣಯ == ಎಚ್‌ಬಿಎಸ್‌ಎಸ್ ನಲ್ಲಿ, ರಕ್ತದ ಪೂರ್ತಿ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ ಮಟ್ಟಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ರಿಟಿಕ್ಯುಲೋಸೈಟ್ ಸಂಖೆಯ ಜೊತೆಗೆ ೬–೮&nbsp;g/dL ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ (ಮೂಳೆ ಮಜ್ಜೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಕುಡಗೋಲು ಕಣಗಳ ನಾಶಪಡಿಸುವಿಕೆಯ ನಷ್ಟವನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸುತ್ತದೆ). ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರೋಗಗಳ ಇತರ ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ, ಎಚ್‌ಬಿ ಮಟ್ಟಗಳು ತುಂಬಾ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಒಂದು ರಕ್ತದ ಪೊರೆಯು ಹೈಪೋಸ್ಪ್ಲೆನಿಸಮ್‌ನ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಬಹುದು (ಉದ್ದೇಶ್ಯ ಕೋಶಗಳು ಮತ್ತು ಹೊವೆಲ್-ಜಾಲಿ ಕಾಯಗಳು). ಒಂದು ರಕ್ತ ಪೊರೆಯ ಮೇಲೆ ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣಗಳು ಕುಡಗೋಲು ರೋಗಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗುವುದನ್ನು ಸೋಡಿಯಮ್ ಮೆಟಾಬೈಸಲ್ಫೇಟ್‌ನ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಚೋದಿಸಬಹುದು. ಕುಡಗೋಲು ಕಣ ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್‌ನ ಕಂಡುಬರುವಿಕೆಯೂ ಕೂಡ "ಕುಡಗೋಲು ವಿಲಯನತ್ವ ಪರೀಕ್ಷೆ"ಯ ಜೊತೆ ವಿವರಿಸಲ್ಪಡಬಹುದು. ಒಂದು ಕಡಿಮೆಯಾಉತ್ತಿರುವ ದ್ರಾವಣದಲ್ಲಿ (ಸೋಡಿಯಮ್ ದಿಥಿಯೋನೈಟ್‌ನಂತಹ ದ್ರಾವಣ) ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ ಎಸ್ ನ ಒಂದು ಸಂಯೋಜನೆಯು ಒಂದು ಬಗ್ಗಡವಾದ ಗೋಚರಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತದೆ, ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಎಚ್‌ಬಿ ಯು ಒಂದು ಸ್ವಚ್ಛವಾದ ದ್ರಾವಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅಪಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ ವಿಧಗಳು ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ ವಿದ್ಯುತ್ಸರಣದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ, ಇದು ಒಂದು ವಿಧದ ಹರಳುಗಳ ವಿದ್ಯುತ್ಸರಣವಾಗಿದೆ, ಅದರ ಮೇಲೆ ಹಲವಾರು ವಿಧದ ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್‌ಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ. ಕುಡಗೋಲಿನ ಕಣಗಳ (ಎಚ್‌ಜಿಬಿಎಸ್‌ಸಿ) ಜೊತೆಗಿನ ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ (ಎಚ್‌ಜಿಬಿಎಸ್) ಮತ್ತು ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ ಸಿ - ಇವು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಎರಡು ವಿಧಗಳಾಗಿವೆ - ಇವು ಅದರ ಮೂಲಕ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ರೋಗ ನಿರ್ಣಯವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾರ್ಯದಕ್ಷತೆಯ ದ್ರವರೂಪದ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿಯ (ಎಚ್‌ಪಿಎಲ್‌ಸಿ) ಜೊತೆಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇತರ ರೋಗ ನಿರ್ಣಯ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಎಚ್‌ಬಿಎಸ್ ಮತ್ತು ಎಚ್‌ಬಿಸಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟತೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಆನುವಂಶಿಕತೆಯ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸುವಿಕೆಯು ವಿರಳವಾಗಿ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref name="pmid10926923">{{cite journal |author=Clarke GM, Higgins TN |title=Laboratory investigation of haemoglobinopathies and thalassemias: review and update |journal=Clin. Chem. |volume=46 |issue=8 Pt 2 |pages=1284–90 |year=2000 |pmid=10926923 |doi= |url=http://www.clinchem.org/cgi/content/full/46/8/1284 |month=Aug |issn=0009-9147}}</ref> ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿಯು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಸೋಂಕಿನ ಮೂಲಕವು ವ್ಯಾಪಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ನಿಗೂಢವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿತವಾದ ಮೂತ್ರದ ಸೋಂಕನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಮೂತ್ರಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಿಗೂಢವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿತವಾದ ನ್ಯುಮೋನಿಯಾವನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಎದೆಯ ಎಕ್ಸ್-ರೇ ಅನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಅವಶ್ಯಕವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.bestbets.org/bets/bet.php?id=1102 |title=BestBets: Does routine urinalysis and chest radiography detect occult bacterial infection in sickle cell patients presenting to the accident and emergency department with painful crisis? |format= |work= |accessdate= |archive-date=2010-06-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100617032223/http://bestbets.org/bets/bet.php?id=1102 |url-status=dead }}</ref> ರೋಗದ ಗ್ರಾಹಕರು ಎಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಅವರು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಆನುವಂಶಿಕ ಸಲಹೆ ಸಮಾಲೋಚನೆಗೆ ಒಳಗಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹುಟ್ಟಲಿರುವ ಮಗುವು ರೋಗವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲು ಫೀಟಸ್‌ನಿಂದ ರಕ್ತದ ಮಾದರಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಥವಾ ಗರ್ಭದ ಒಳಗವಚಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ದ್ರವದ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು ಅವಶ್ಯಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಫೀಟಸ್‌ನಿಂದ ರಕ್ತದ ಮಾದರಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದ, ಎರಡನೆಯ ಪರೀಕ್ಷೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ೧೯೭೯ ರಲ್ಲಿ ರೂಪಾಂತರವು ಈ ರೋಗಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ನಂತರ, ಯು.ಎಸ್. ವಾಯು ಸೇನೆಯು ಕಪ್ಪು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ರೂಪಾಂತರದ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಗಾಗಬೇಕು ಎಂಬ ಆದೇಶವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಇದು ೧೪೩ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಅವರು ಗ್ರಾಹಕರಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಅವರು ರೋಗದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ಅವರನ್ನು ಸೇವೆಯಿಂದ ವಜಾ ಮಾಡಿತು. ಇದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸೇವೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಒಬ್ಬ ಶಿಕ್ಷಾರ್ಥಿಯು ಒಂದು ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು ಹೂಡಿದ ನಂತರ ಮಾತ್ರ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news |author=Anonymous |title=Air force academy sued over sickle cell policy|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?sec=health&res=9807EFD7163BF937A35752C0A967948260 |work=New York Times |date=4 January 1981 |accessdate=21 December 2008}}</ref> == ರೋಗ-ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರ == ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರಕ್ತಹೀನತೆಯು ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್‌ನ ಬೀಟಾ-ಗ್ಲೋಬಿನ್ ಸರಪಳಿಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಬಿಂದುವಿನ ರೂಪಾಂತರದ ಮೂಲಕ ಉಂಟಾಗಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಇದು ಆರನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಹೈಡ್ರೋಫೀಲಿಕ್ ಅಮಿನೋ ಆಮ್ಲದ ಗುಲ್ಟಾಮಿಕ್ ಆಮ್ಲವು ಹೈಡ್ರೋಫೋಬಿಕ್ ಅಮಿನೋ ಆಮ್ಲದ ವಾಲೈನ್‌ನ ಜೊತೆಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಬೀಟಾ-ಗ್ಲೋಬಿನ್ ವಂಶವಾಹಿಯು ವರ್ಣತಂತು ೧೧ರ ಸಣ್ಣ ಬಾಹುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಎರಡು ರೂಪಾಂತರ ಬೀಟಾ-ಗ್ಲೋಬಿನ್ ಉಪವಿಭಾಗಗಳ ಜೊತೆಗಿನ ಎರಡು ಉಗ್ರ-ವಿಧದ ಆಲ್ಫಾ-ಗ್ಲೋಬಿನ್ ಉಪವಿಭಾಗಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ ಎಸ್ (ಎಚ್‌ಬಿಎಸ್) ಅನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಕಡಿಮೆ-ಆಮ್ಲಜನಕದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಹೆಚ್ಚು ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ), ಬೀಟಾ-ಗ್ಲೋಬಿನ್ ಸರಪಳಿಯ ಆರನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಧ್ರುವೀಯ ಅಮಿನೋ ಆಮ್ಲವು ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್‌ನ ಸಹವೆಲೆನ್ಸೀಯ-ಅಲ್ಲದ ಪೊಲಿಮಿರೈಸೇಷನ್ (ಸಂಯೋಜನ) ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ, ಅದು ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣಗಳನ್ನು ಕುಡಗೋಲು ಆಕಾರವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವವನ್ನು ನಾಶಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣಗಳ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವವು ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರೋಗದ ರೋಗ ಶರೀರ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಅವು ಕೋಶಗಳು ಲೋಮನಾಳಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದು ಹೋಗುವುದಕ್ಕೆ ಅವುಗಳನ್ನು ವಿರೂಪಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರೋಗದಲ್ಲಿ, ಕಡಿಮೆ-ಆಮ್ಲಜನಕ ಒತ್ತಡವು ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣಗಳ ಕುಡಗೋಲು ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕುಡಗೋಲು ಲಕ್ಷಣದ ಪುನರಾವರ್ತನೆಗಳು ಕೋಶದ ಒಳ ಚರ್ಮವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಕೋಶದ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಯ ಆಮ್ಲಜನಕ ಒತ್ತಡಗಳು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಈ ಕೋಶಗಳು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗುತ್ತವೆ. ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಈ ಗಡುಸಾದ ರಕ್ತ ಕಣಗಳು ಲೋಮನಾಳಗಳನ್ನು ಹಾದು ಹೋಗುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ವಿರೂಪಗೊಳಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಇದು ರಕ್ತನಾಳಗಳ ಮುಚ್ಚುವಿಕೆ ಮತ್ತು ರಕ್ತ ಕೊರೆತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ರೋಗದ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾದ ರಕ್ತಹೀನತೆಯು ಹಿಮೋಲೀಸಿಸ್‌ನಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಹಿಮೋಲೀಸಿಸ್ ಅಂದರೆ ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣಗಳ ವಿರೂಪದ ಕಾರಣದಿಂದ ಗುಲ್ಮದ ಒಳಗಡೆಯಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ನಾಶವಾಗುವಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಮೂಳೆ ಮಜ್ಜೆಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಹೊಸ ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ, ಇದು ನಾಶವಾಗುವಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite web |url=http://sickle.bwh.harvard.edu/scd_background.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-08-23 |archive-date=2010-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100923165921/http://sickle.bwh.harvard.edu/scd_background.html |url-status=dead }}</ref> ಆರೋಗ್ಯಯುತವಾದ ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ೯೦–೧೨೦ ದಿನಗಳು ಜೀವಿಸುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಕುಡಗೋಲು ಕಣಗಳು ಕೇವಲ ೧೦–೨೦ ದಿನಗಳು ಮಾತ್ರ ಜೀವಿಸುತ್ತವೆ.<ref>http://emedicine.medscape.com/article/778971-overview</ref> ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ, ಮಾನವರು ತಮ್ಮ ದೇಹದಲ್ಲಿ, ಎರಡು ಆಲ್ಫಾ ಮತ್ತು ಎರಡು ಬೀಟಾ ಸರಪಳಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ ಎ, ಎರಡು ಆಲ್ಫಾ ಮತ್ತು ಎರಡು ಡೆಲ್ಟಾ ಸರಪಳಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ ಎ೨ ಮತ್ತು ಎರಡು ಆಲ್ಫಾ ಮತ್ತು ಎರಡು ಗ್ಯಾಮ್ಮಾ ಸರಪಳಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ ಎಫ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ, ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ ಎ ಮಾನವರಲ್ಲಿನ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್‌ನ ಸುಮಾರು ೯೬-೯೭% ಇರುತ್ತದೆ. ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾದ ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ ಎ ಯಲ್ಲಿ, ಗ್ಲುಟಾಮಿಕ್ ಆಮ್ಲವು ಬೀಟಾ ಸರಪಳಿಯ ೬ ನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರೋಗದಲ್ಲಿ, ಈ ಗ್ಲುಟಾಮಿಕ್ ಆಮ್ಲವು ವಾಲೈನ್ ಕಣಗಳಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ವಾಲೈನ್ ಕಣಗಳು ಕುಡಗೋಲು ಕಣಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಇದು ರೂಪಾಂತರದ ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಎರಡು ಬೀಟಾ ಸರಪಳಿಗಳ ಪೊಲಿಮಿರೈಸೇಷನ್‌ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳ ಗೋಚರಿಕೆಯು ಒಗಟುಗಳ ಚೂರುಗಳಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ (ಅಥವಾ ಬೀಗ ಮತ್ತು ಚಾವಿ); ಅದರ ಅರ್ಥ ಅವುಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಸರಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಕಣಗಳು ವಿರೂಪಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಪೊಲಿಮಿರ್‌ಗಳ ಉದ್ದುದ್ದವಾದ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅವು ತುಂಬಾ ಗಡುಸಾಗಿರುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ರಕ್ತನಾಳಗಳ ಮುಚ್ಚುವಿಕೆಗೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಪೊಲಿಮಿರೈಸೇಷನ್‌ನ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಸೋಂಕು, ಆಮ್ಲಜನಕದ ಕೊರತೆ, ಆಮ್ಲವ್ಯಾಧಿ, ಭೌತಿಕ ವ್ಯಾಯಾಮಗಳು, ಶೀತ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತಡದ ನಿರ್ಜಲೀಕರಣದ ಕಾರಣದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ರಕ್ತನಾಳಗಳ ಮುಚ್ಚುವಿಕೆ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗುತ್ತದೆ. == ನಿರ್ವಹಣೆ == === ಫೋಲಿಕ್‌ ಆಮ್ಲ ಮತ್ತು ಪೆನ್ಸಿಲಿನ್ === ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರೋಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಕ್ಕಳು ಮಕ್ಕಳ ತಜ್ಞರುಗಳಿಂದ ಕೂಲಂಕುಷವಾದ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಒಳಗಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವರು ಆರೋಗ್ಯವಂತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಭರವಸೆಯನ್ನು ನೀಡಲು ರಕ್ತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಕಾರ್ಯಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯೂ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ರೋಗಿಗಳು ಜೀವಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ೧ ಮಿಗ್ರಾಂ ಪ್ರಮಾಣದ ಫೋಲಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಹುಟ್ಟಿದಾಗಿನಿಂದ ಐದು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರೆಗೆ, ಬಾಲ್ಯಾವಸ್ಥೆಯ ಮುಂಚಿನ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಅಪ್ರಬುದ್ಧ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಪೆನ್ಸಿಲಿನ್ ಅನ್ನೂ ಕೂಡ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. === ಯಾತನಾಮಯ (ನೋವಿನಿಂದಾವೃತವಾದ) (ರಕ್ತನಾಳಗಳ-ಮುಚ್ಚುವಿಕೆಯ) ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿ === ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರೋಗವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ರಕ್ತನಾಳಗಳ-ಮುಚ್ಚುವಿಕೆಯ ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ತೀವ್ರವಾದ ಯಾತನಾದಾಯಕ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿಗಳ ಪುನರಾವರ್ತನ, ತೀವ್ರತೆ, ಮತ್ತು ಅನುಭವಿಸುವ ಅವಧಿಯು, ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮಹತ್ತರವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾತನಾಮಯ ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿಗಳು ನೋವಳಿಕೆಗಳ ಜೊತೆ ರೋಗದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲ್ಪಡುತ್ತವೆ; ನೋವಿನ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿಯು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸರಿಯಾದ ಹಂತಕ್ಕೆ ಬರುವವರೆಗೂ ನಿಯಮಿತವಾದ ಕಾಲದ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಓಪಿಯೋಯ್ಡ್ ನಿಯಂತ್ರಣವು ಅವಶ್ಯಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಸೌಮ್ಯವಾದ ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ, ರೋಗಿಗಳ ಒಂದು ಉಪಗುಂಪು NSAID ಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಡೈಕ್ಲೋಫಿನಕ್ ಅಥವಾ ನೆಪ್ರಾಕ್ಸಿನ್). ಹೆಚ್ಚು ತೀವ್ರವಾದ ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಅಂತರಭಿದಮನಿಯ ಓಪಿಯೋಯ್ಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಆಂತರಿಕ ರೋಗಿಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದು ಅವಶ್ಯಕವಾಗುತ್ತದೆ; ರೋಗಿಗಳ-ನಿಯಂತ್ರಿತ ನೋವಳಿಕೆ (PCA) ಸಾಧನಗಳು ಈ ರೋಗದ ಶಮನಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತತ್ವೆ. ಡೈಫನ್‌ಹೈಡ್ರಮಿನ್ ಕೂಡ, ಓಪಿಯೋಯ್ಡ್‌ನ ಬಳಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಯಾವುದೇ ತುರಿಕೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ವೈದ್ಯರುಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಔಷಧವಾಗಿದೆ. === ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಎದೆನೋವಿನ ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿಗಳು === ಇದರ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ರಕ್ತನಾಳಗಳ-ಮುಚ್ಚುವಿಕೆಯ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಹೋಲುವಂತದ್ದಾಗಿದೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ ರೋಗನಿರೋಧಕಗಳ ಸಂಯೋಜನೆ (ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು-ನ್ಯೂನಗೊಳಿಸುವ ["ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದ"] ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು ಈ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವುದರಿಂದ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕ್ವಿನೋಲೋನ್ ಅಥವಾ ಮಾರ್ಕೋಲೈಡ್),<ref>{{cite book | title=Pulmonary and Critical Care Medicine | editor= C et al., editors | author=Aldrich TK, Nagel RL. | chapter=Pulmonary Complications of Sickle Cell Disease. | edition=6th | date=1998 | pages=1–10 | publisher=Mosby | location=St. Louis |isbn=0-81511-371-4}}</ref> ಆಮ್ಲಜನಕದ ಕೊರತೆಗೆ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಪೂರೈಕೆ, ಮತ್ತು ಕೂಲಂಕಷವಾದ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ರೋಗಗಳು ರೋಗವನ್ನು ಇನ್ನೂ ಕೆಟ್ಟ ಹಂತಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತವೆ, ಸರಳವಾದ ರಕ್ತದ ವರ್ಗಾವಣೆ ಅಥವಾ ರಕ್ತದ ವಿನಿಮಯ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳು ಸೂಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಎರಡನೆಯ ವಿಧಾನವು, ರೋಗಿಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಯ ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣಗಳಿಗಾಗಿ ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣದ ಗಣನೀಯ ಭಾಗದ ಪರಸ್ಪರ ವಿನಿಮಯವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಅದು ರೋಗಿಯ ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ ಎಸ್ ನ ಪ್ರತಿಶತ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. === ಹೈಡ್ರೊಕ್ಸ್ ಯೂರಿಯಾ === ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರಕ್ತಹೀನತೆಯ ಕಾರಣಾತ್ಮಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯೆಂದರೆ ಹೈಡ್ರೊಕ್ಸ್‌ಯೂರಿಯಾ. ಇದು ೧೯೯೫ ರ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ (ಕ್ಯಾರಕೆ ''ಎಟ್. ಆಲ್'' )<ref name="pmid7715639">{{cite journal |author=Charache S, Terrin ML, Moore RD, ''et al.'' |title=Effect of hydroxyurea on the frequency of painful crises in sickle cell anemia. Investigators of the Multicenter Study of Hydroxyurea in Sickle Cell Anemia |url=https://archive.org/details/sim_new-england-journal-of-medicine_the-new-england-journal-of-medicine_1995-05-18_332_20/page/1317 |journal=N. Engl. J. Med. |volume=332 |issue=20 |pages=1317–22 |year=1995 |pmid=7715639|doi= 10.1056/NEJM199505183322001 |month=May |issn=0028-4793}}</ref> ಆಘಾತಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ತೀವ್ರತೆಗಳಲ್ಲಿನ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವಿಕೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿತು ಮತ್ತು ೨೦೦೩ ರ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಬದುಕುಳಿಯುವ ಸಂಭವನೀಯತೆಯ ಹೆಚ್ಚುವಿಕೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿತು (ಸ್ಟೈನ್‌ಬರ್ಗ್ ''ಎಟ್. ಆಲ್'' )<ref name="pmid12672732">{{cite journal |author=Steinberg MH, Barton F, Castro O, ''et al.'' |title=Effect of hydroxyurea on mortality and morbidity in adult sickle cell anemia: risks and benefits up to 9 years of treatment |journal=JAMA |volume=289 |issue=13 |pages=1645–51 |year=2003 |pmid=12672732 |doi=10.1001/jama.289.13.1645 |url=http://jama.ama-assn.org/cgi/content/full/289/13/1645 |month=Apr |last12=Ramirez |first12=G |last13=Adler |first13=B |last14=Smith |first14=W |last15=Carlos |first15=T |last16=Ataga |first16=K |last17=Decastro |first17=L |last18=Bigelow |first18=C |last19=Saunthararajah |first19=Y |last20=Telfer |first20=M |last21=Vichinsky |first21=E |last22=Claster |first22=S |last23=Shurin |first23=S |last24=Bridges |first24=K |last25=Waclawiw |first25=M |last26=Bonds |first26=D |last27=Terrin |first27=M |issn=0098-7484}}</ref>. ಇದು ಕುಡಗೋಲು ಕಣ ರಕ್ತಹೀನತೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ ಎಸ್ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಫಿಟಲ್ ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಪುನರ್‌ಕ್ರಿಯಾಶೀಲಗೊಳಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ, ಭಾಗಶಃ ಸಾಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಹೈಡ್ರೋಕ್ಸ್‌ಯೂರಿಯಾ ಮೊದಲಿಗೆ ರಾಸಾಯನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಒಂದು ಘಟಕವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅದರ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಬಳಕೆಯು ಹಾನಿಕಾರಕವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ, ಆದರೆ ಈ ತೊಂದರೆಯು ಇಲ್ಲದಂತೆ ಕಂಡುಬಂದಿತು ಅಥವಾ ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿತು ಮತ್ತು ಸಂಭವನೀಯವಾಗಿ ಇದರ ಉಪಯೋಗಗಳು ಇದರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ.<ref name="Platt2008">{{cite journal |author=Platt OS |title=Hydroxyurea for the treatment of sickle cell anemia |url=https://archive.org/details/sim_new-england-journal-of-medicine_2008-03-27_358_13/page/1362 |journal=N. Engl. J. Med. |volume=358 |issue=13 |pages=1362–9 |year=2008 |pmid=18367739 |doi=10.1056/NEJMct0708272 |month=Mar |issn=0028-4793}}</ref> === ಮೂಳೆ ಮಜ್ಜೆಗಳ ಕಸಿ ಮಾಡುವಿಕೆ (ಸ್ಥಳಾಂತರೀಕರಣ) === ಮೂಳೆ ಮಜ್ಜೆ ಕಸಿಮಾಡುವಿಕೆಗಳು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಸಾಧಿಸಿ ತೋರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref name="pmid8663884">{{cite journal |author=Walters MC, Patience M, Leisenring W, ''et al.'' |title=Bone marrow transplantation for sickle cell disease |journal=N. Engl. J. Med. |volume=335 |issue=6 |pages=369–76 |year=1996 |month=August |pmid=8663884 |doi= 10.1056/NEJM199608083350601|url=http://content.nejm.org/cgi/pmidlookup?view=short&pmid=8663884&promo=ONFLNS19 |last12=Sullivan |first12=KM |issn=0028-4793}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == ಚಿಕಾಗೋ ಹೃದಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಧ್ಯಾಪಕ ಜೇಮ್ಸ್ ಬಿ. ಹೆರ್ರಿಕ್‌ನಿಂದ (೧೮೬೧–೧೯೫೪) ೧೯೧೦ ರಲ್ಲಿ ಕುಡಗೋಲು ಕಣಗಳ ವಿವರಣೆಯು ನೀಡಲ್ಪಡುವವರೆಗೂ ಈ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹಗಳು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವನ ಇಂಟರ್ನ್ (ನಿರ್ಬಂಧಿತ) ಅರ್ನೆಸ್ಟ್ ಎಡ್‌ವರ್ಡ್ ಐರನ್ಸ್ (೧೮೭೭–೧೯೫೯), ಗ್ರೆನಡಾದ ೨೦-ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ದಂತವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವಾಲ್ಟರ್ ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್ ನೋಯೆಲ್‌ನು ರಕ್ತಹೀನತೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೦೪ ರಲ್ಲಿ ಚಿಕಾಗೋ ಪ್ರೆಸ್ಬಿಟೇರಿಯನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ದಾಖಲಾದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅವನ ರಕ್ತದಲ್ಲಿ "ವಿಶಿಷ್ಟ ದೀರ್ಘವಾದ ಮತ್ತು ಕುಡಗೋಲು ಆಕಾರದ" ಕಣಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು.<ref>{{cite journal |author=Herrick, J.B. |title=Peculiar elongated and sickle-shaped red blood corpuscles in a case of severe anemia |journal=Archives of Internal Medicine |volume=6 | pages=517–521 |year=1910 }}</ref> ನೋಯೆಲ್‌ನು ನಂತರದ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ "ಸ್ನಾಯುಗಳ ಸಂಧಿವಾತ" ಮತ್ತು "ಪಿತ್ತವಿಕಾರದ ಆಘಾತಗಳ" ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಪುನರ್‌ದಾಖಲಾಗಲ್ಪಟ್ಟನು. ನೋಯೆಲ್‌ನು ತನ್ನ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದನು ಮತ್ತು ದಂತಚಿಕಿತ್ಸಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಗ್ರೆನಡಾದ (ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್‌ನ) ರಾಜಧಾನಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದನು. ಅವನು ೧೯೧೬ ರಲ್ಲಿ ನ್ಯುಮೋನಿಯಾದಿಂದ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದನು ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಗ್ರೆನಡಾದಲ್ಲಿನ ಸೌಟೆರಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಸ್ಮಶಾನದಲ್ಲಿ ಅವನ ದಹನಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯಿತು.<ref name="pmid2642320">{{cite journal |author=Savitt TL, Goldberg MF |title=Herrick's 1910 case report of sickle cell anemia. The rest of the story |journal=JAMA |volume=261 |issue=2 |pages=266–71 |year=1989 |pmid=2642320 | doi = 10.1001/jama.261.2.266 |month=Jan |issn=0098-7484 |url=http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/sicklecellanemia.html |format=Free full text}}</ref> ವೆರ್ನಾನ್‌ ಮೇಸಾನ್‌‌ನು ೧೯೨೨ರಲ್ಲಿ ಈ ರೋಗಕ್ಕೆ "ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರಕ್ತಹೀನತೆ" ಎಂದು ಹೆಸರು ನೀಡಿದನು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ರೋಗದ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಈ ಮೊದಲೇ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿತ್ತು. : ೧೮೪೬ರಲ್ಲಿ ''ವೈದ್ಯಕೀಯ ಔಷಧವಿಜ್ಞಾನದ ಸದರ್ನ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕ'' ವು ಒಂದು ಹತೋಟಿ ತಪ್ಪಿದ (ಪಲಾಯನ್ ಮಾಡುವ) ಅಧೀನದ ಆಟೋಸ್ಪೈಗಳಲ್ಲಿನ ಗುಲ್ಮದ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿತು. ೧೮೭೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಆಪ್ರಿಕಾದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಇದರ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿತು, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಶಿಶುಗಳ ಮರಣದ ಕಾರಣದಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ''ಆಗ್‌ಬೆಂಜೀಸ್'' ಎಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು ("ಬರುವ ಮತ್ತು ಹೋಗುವ ಮಕ್ಕಳು"). ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಇತಿಹಾಸವು ೧೬೭೦ ರ ಘನಾಯಿನ್ ಕುಟುಂಬದ ಒಂದು ವರದಿಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಿತು.<ref>ಕೊನೊಟೆಯ್-ಅಹುಲು ಎಫ್‌ಐ‌ಡಿ. ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಕುಡಗೋಲು ಕಣ ರೋಗದ ಮೇಲೆ ವಾತಾವರಣದ ಪರಿಣಾಮಗಳು: ಎಪಿಡೆಮಿಯೋಲೊಜಿಕ್ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರಿಗಣನೆಗಳು. ಒಳಗೆ: ಕುಡಗೋಲು ಕಣ ರೋಗ, ರೋಗನಿರ್ಣಯ, ನಿರ್ವಹಣೆ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆ. ಅಬ್ರಾಮ್‌ಸನ್ ಎಚ್, ಬೆರ್ಟ್ಲೆಸ್ ಜೆ‌ಎಫ್, ವೆತರ್ಸ್ ಡಿಎಲ್, ಎಡ್ಸ್. CV Mosby Co, St. Louis. ೧೯೭೩; ೨೦; cited in {{cite journal|last=Desai|first=D. V.|coauthors=Hiren Dhanani|year=2004|title=Sickle Cell Disease: History And Origin|url=http://www.ispub.com/ostia/index.php?xmlFilePath=journals/ijhe/vol1n2/sickle.xml|journal=The Internet Journal of Haematology|issn=1540-2649|volume=1|issue=2|access-date=2021-08-09|archive-date=2014-01-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20140108062534/http://ispub.com/ostia/index.php?xmlFilePath=journals%2Fijhe%2Fvol1n2%2Fsickle.xml|url-status=dead}}</ref> ಹಾಗೆಯೇ, ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ಯಾತನೆಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಟಾರ್ ಸೋಪ್‌ನ ಬಳಕೆಯ ಅಭ್ಯಾಸವು ಕಪ್ಪು ಜನಾಂಗದವರಲ್ಲಿ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿತ್ತು.{{Citation needed|date=April 2008}} ೧೯೪೯ ರಲ್ಲಿ, ಲಿನಸ್ ಪೌಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು, ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರೋಗವು ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ ಕಣಗಳಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಅಪಸಾಮಾನ್ಯತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸುವಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗರಾದರು. ಒಂದು ಆನುವಂಶಿಕ ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ನ ರೂಪಾಂತರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದು ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಯಾಗಿತ್ತು, ಇದು ಕಣಗಳ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಮೈಲಿಗಲ್ಲಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಇದು ಅವರ "ಕುಡಗೋಲು ಕಣ ರಕ್ತಹೀನತೆ, ಕಣಗಳ ಒಂದು ಕಾಯಿಲೆ" ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ವಂಶವಾಹಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ ರೂಪಾಂತರಗಳ ಮೂಲವು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಪೆನಿನ್ಸುಲಾದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿತು ಎಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅದು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಏಷಿಯಾ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕಾಗಳಿಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿತು. ವರ್ಣತಂತುಗಳ ವಿನ್ಯಾಸಗಳ (ಸ್ವರೂಪಗಳ) ನಿರ್ಧರಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ, ಅಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಪಕ್ಷ ನಾಲ್ಕು ಸ್ವತಂತ್ರ ರೂಪಾಂತರಿತ ಘಟಕಗಳಿವೆ ಎಂಬುದು ಈಗ ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೆಯದು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಮಧ್ಯ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಸ್ವತಂತ್ರ ಘಟನೆಗಳು ೩,೦೦೦ ಮತ್ತು ೬,೦೦೦ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಸರಿಸುಮಾರು ೭೦,೦೦೦-೧೫೦,೦೦೦ ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಮುಂಚೆ ಸಂಭವಿಸಿದವು ಎಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal|last=Desai|first=D. V.|coauthors=Hiren Dhanani|year=2004|title=Sickle Cell Disease: History And Origin|url=http://www.ispub.com/ostia/index.php?xmlFilePath=journals/ijhe/vol1n2/sickle.xml|journal=The Internet Journal of Haematology|issn=1540-2649|volume=1|issue=2|access-date=2021-08-09|archive-date=2014-01-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20140108062534/http://ispub.com/ostia/index.php?xmlFilePath=journals%2Fijhe%2Fvol1n2%2Fsickle.xml|url-status=dead}}</ref> == ಸಂಶೋಧನೆ == ಕುಡಗೋಲಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹಾಗೆಯೇ ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರೋಗಗಳಿಂದುಂಟಾಗುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹಲವಾರು ವಿಧಾನಗಳು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ನಿಕೋಸನ್‌ನಂತಹ ಫೈಟೋಕೆಮಿಕಲ್‌ಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್‌ನ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಹಲವಾರು ಇತರ ವಿಧಾನಗಳು ಸಂಶೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟೀವೆ. [[ಜೀನ್‌(ವಂಶವಾಹಿ) ಚಿಕಿತ್ಸೆ|ವಂಶವಾಹಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ]]ಯು ಸಂಶೋಧನೆಯ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿದೆ. == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == * ಹೆಮಟಾಪೊಯಿಟಿಕ್ ಹುಣ್ಣುಗಳು * ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಮಿಶ್ರಣ == ಪರಾಮರ್ಶನಗಳು == {{reflist|2}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{DMOZ|Health/Conditions_and_Diseases/Blood_Disorders/Sickle_Cell|Sickle cell}} * [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/bookshelf/br.fcgi?book=gene&amp;part=sickle ವಂಶವಾಹಿ ಪರಿಶೀಲನೆ/NCBI/NIH/UW ಕುಡಗೋಲು ಕಣ ರೋಗಗಳ ಮೇಲಿನ ಪ್ರವೇಶ] {{Hematology}} {{DEFAULTSORT:Sickle-Cell Disease}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ರಕ್ತಹೀನತೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಟೋಸೋಮಲ್ ಅಪ್ರಭಾವಕ ಕಾಯಿಲೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ತೀವ್ರ ನೋವಿನ ಲಕ್ಷಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅನುವಂಶಿಕ ಕಾಯಿಲೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಮೋಲೀಟಿಕ್ ರಕ್ತಹೀನತೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:ಹೆಮಟಾಪೆಥೊಲೊಜಿ]] lf40vbj2qksczpuu228u2suzq4cxobx 0 24888 1431497 1381339 2026-10-07T00:43:03Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431497 wikitext text/x-wiki {{Infobox UK place |official_name = Belfast |irish_name=Béal Feirste |local_name = |label_position = bottom |static_image_name = Belfast montage2.jpg |imagesize = 300px |static_image_caption = '''Top:''' Belfast from [[Cavehill]], '''Middle''': [[Obel Tower]], [[Albert Clock]], Waterfont Financial Centre, [[Victoria Square (Belfast)|Victoria Square]] shopping complex, '''Bottom''' [[Belfast City Hall]], [[Waterfront Hall]] |latitude = 54.597 |longitude = -5.930 |population = |population_ref = <span style = "font-size: smaller;">City of Belfast:<br /> 267,500<ref name = "demography1">{{cite web |url = http://www.nisra.gov.uk/demography/default.asp3.htm |title = Demography |publisher = NISRA |date = |accessdate = 2009-05-30 |archive-date = 2012-11-13 |archive-url = https://web.archive.org/web/20121113155622/http://www.nisra.gov.uk/demography/default.asp3.htm |url-status = dead }}</ref>&nbsp;<br />[[Urban area]]:<br />483,418<ref>[http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20060215211111/http://www.statistics.gov.uk/downloads/theme_compendia/fom2005/03_FOPM_UrbanAreas.pdf The UK's major urban areas] Office for National Statistics (Belfast Urban Area defined in footnote 6, page 16 of the pdf)</ref><br />[[Belfast Metropolitan Area|Metropolitan area]]:<br />579,276<ref name = "nisra.gov.uk">{{Cite web |url=http://www.nisra.gov.uk/archive/demography/publications/urban_rural/ur_gaz.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-09-23 |archive-date=2014-04-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140401113858/http://www.nisra.gov.uk/archive/demography/publications/urban_rural/ur_gaz.pdf |url-status=dead }}</ref> |irish_grid_reference = J338740 |dublin_distance_mi = 106 |dublin_direction = S |unitary_northern_ireland = [[Belfast City Council|City of Belfast]] |country = Northern Ireland |post_town = BELFAST |postcode_area = BT |postcode_district = BT1–BT17, BT29 (part), BT36 (part), BT58 |dial_code = 028 |constituency_westminster = [[Belfast North (UK Parliament constituency)|Belfast North]]<br />[[Belfast South (UK Parliament constituency)|Belfast South]]<br />[[Belfast East (UK Parliament constituency)|Belfast East]]<br />[[Belfast West (UK Parliament constituency)|Belfast West]] |constituency_ni_assembly = [[Belfast North (Assembly constituency)|Belfast North]]<br />[[Belfast South (Assembly constituency)|Belfast South]]<br />[[Belfast East (Assembly constituency)|Belfast East]]<br />[[Belfast West (Assembly constituency)|Belfast West]] |lieutenancy_northern_ireland = [[County Antrim]]<br />[[County Down]] |website = [http://www.belfastcity.gov.uk/ www.belfastcity.gov.uk] |area_total_sq_mi = 44.4 }} '''ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌''' ({{derive|Irish|Béal Feirste|mouth of the [[shoal|sandbar]]}}) ನಾರ್ದರ್ನ್‌ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ ನ ರಾಜಧಾನಿ ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದಾದ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ. ಅದು ಪ್ರಗತಿ ಹೊಂದಿದ ಸರಕಾರ ಹಾಗೂ ಶಾಸನಾಧಿಕಾರ ಪಡೆದ ನಾರ್ದರ್ನ್‌‌ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="MSN Encarta">{{cite encyclopedia | title = Northern Ireland | work = MSN Encarta – Northern Ireland | publisher = Microsoft | url = http://encarta.msn.com/encyclopedia_761571415/Northern_Ireland.html | accessdate = 2007-10-29 | archiveurl = https://www.webcitation.org/5kwPwcCDY?url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761571415/Northern_Ireland.html | archivedate = 2009-10-31 | url-status = dead }}</ref> ಇದು ನಾರ್ದರ್ನ್‌‌ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಾಲವಾದ ಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು [[ಐರ್ಲೆಂಡ್|ಐರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ]]ಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ-ವಿಶಾಲವಾದ ಪಟ್ಟಣ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ 15ನೇ-ವಿಶಾಲವಾದ ಪಟ್ಟಣ. ಇದು ಅಲ್ಸ್ಟರ್ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದ ವಾಸಸ್ಥಳ. ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಪಟ್ಟಣದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 267,500<ref name="demography1" /> ಮತ್ತು ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶದ ಹೃದಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಅದರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 483,418.<ref name="carrickfergus2006">{{cite book|last1=Boal|first1=F.|last2=Royle|first2=S.|year=2006|title=Enduring City|url=https://archive.org/details/enduringcitybelf0000unse|publisher=Blackstaff Press Ltd|isbn=978-0856407901|quote=Going one step further, and viewing Belfast at the end of the twentieth century, we can consider places such as Carrickfergus, Antrim, Comber, Newtownards and Bangor as falling within the broadly defined 'Metropolitan Belfast'.|author=ed. by Frederick W. Boal ....}}</ref> ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಮಹಾಪಟ್ಟಣವಾಸಿ ಪ್ರದೇಶದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ 579,276 ಇದೆ.<ref name="nisra.gov.uk" /> ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ 100ನೇ-ವಿಶಾಲವಾದ ಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶದ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ಗೆ 1888ರಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಣ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಕೊಡಲಾಯಿತು. ಚಾರಿತ್ರಿಕವಾಗಿ, ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಐರಿಷ್ ನಾರುಬಟ್ಟೆ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ (ಅದಕ್ಕಾಗಿ "ಲೈನೆನೊಪೊಲಿಸ್" ಎಂಬ ಹೆಸರು ಗಳಿಸಿತು), ತಂಬಾಕು ಉತ್ಪಾದನೆ, ಹಗ್ಗ-ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಹಡಗು ನಿರ್ಮಾಣ: ಪಟ್ಟಣದ ಮುಖ್ಯ ಹಡಗು ನಿರ್ಮಾಣ, ಹಾರ್ಲೇಂಡ್ ಮತ್ತು ವೊಲ್ಫ್ , ಇದು ಆಪತ್ತಿನ-ವಿಧಿ RMS ಟೈಟೇನಿಕ್ ಕಟ್ಟಿಸಿತು, ಮತ್ತು 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾದ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ವಿಶಾಲವಾದ ಹಾಗೂ ತುಂಬ ನೌಕಾಂಗಣ ತಯಾರಿಸಬಲ್ಲ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. 20ನೇ ಶತಮಾನ ನಂತರದ ಅರ್ಧದವರೆಗೆ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಅದರ ಸ್ಥಳವನ್ನು ನೆಲೆಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ [[ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ|ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಕ್ರಾಂತಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತು. ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ವಲಸೆಯಿಂದ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಅಲ್ಪಕಾಲದಲ್ಲೇ 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಸರದಿಯಲ್ಲಿ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ವಿಶಾಲವಾದ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣದ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಯಶಸ್ಸಿನ ಕುರಿತ ಹೇಳಿದ ಎದುರಾಳಿ ಹೊಮ್ ರೂಲ್ ನ ಅಲ್ಸ್ಟರ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸದಸ್ಯರು ಆ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ ಖಾಸಗೀಕರಣವನ್ನು ದೂರವಿಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಅಲ್ಸ್ಟರ್ ಅದನ್ನು ಆ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಇವತ್ತು, ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ, ಅದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ, ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ [[ವ್ಯಾಪಾರ]]ದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಕೇಂದ್ರ, ಮತ್ತು ನಾರ್ತೆರ್ನ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಆರ್ಥಿಕ ಯಂತ್ರವಾಗಿದೆ. ತಡೆಯೊಡ್ಡುವ, ತೊಂದರೆಯ, ಮತ್ತು ವಿನಾಶ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ದಿ ಟ್ರಬಲ್ಸ್ ಕಾಲದ ನಡುವೆ ಅಧಿಕವಾಗಿ ಈ ಪಟ್ಟಣವು ಕಷ್ಟಪಟ್ಟಿತು, ಆದರೆ ನಂತರ ಶಾಂತವಾದ, ಕಳೆದ ವರ್ಷಗಳ ತೀವ್ರ ರಾಜಕೀಯ ಹಿಂಸಾಚಾರದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯ, ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಕಾಲವನ್ನು ಹೊಂದಿತು. ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಪಟ್ಟಣದ ಕೇಂದ್ರ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಣಕ್ಕೊಳಗಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಪುನಃ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ, ಅದಲ್ಲೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಸ್ಕ್ವೇರ್ ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ. ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಎರಡು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ಜೊರ್ಜ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಸಿಟಿ ಏರ್ಪೊರ್ಟ್ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿದೆ, ಮತ್ತು ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಶನಲ್ ಏರ್ಪೊರ್ಟ್ {{convert|15|mi|km|0}} ಪಟ್ಟಣದ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಬಂದರು(ರೇವು ಪಟ್ಟಣ), ವ್ಯಾಪಾರದ ಹಾಗೂ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಲೊಗ್ ತೀರದ ಹಡಗುಕಟ್ಟೆಗಳ ಕೈಗಾರಿಕೆಗೆ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿದೆ, ಅದರೊಡನೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಹರ್ಲೇಂಡ್ ಮತ್ತು ವೊಲ್ಫ್ ನೌಕಾನೆಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಡಬ್ಲಿನ್-ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ವಾಯುಮಾರ್ಗದ ಮತದಾರ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ, 3 ಮಿಲಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಅಥವಾ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ ದ್ವೀಪದ ಮೊತ್ತ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟು. == ಹೆಸರು == {{Historical populations |state=collapsed |1821|37277 |1831|53287 |1841|75308 |1851|97784 |1861|119393 |1871|174412 |1881|208122 |1891|255950 |1901|349180 |1911|386947 |1926|415151 |1937|438086 |1951|443671 |1961|415856 |1966|398405 |1971|362082 |1981|314270 |1991|279237 |2001|277391 |2006|267374 ||footnote=<ref>{{cite web|url=http://www.cso.ie/census |title=Census for post 1821 figures |publisher=Cso.ie |date= |accessdate=2010-08-12}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.histpop.org/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-09-23 |archive-date=2016-05-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160507023856/http://www.histpop.org/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |author=NISRA |url=http://www.nisranew.nisra.gov.uk/census |title=Northern Ireland Statistics and Research Agency - Census Home Page |publisher=Nisranew.nisra.gov.uk |date= |accessdate=2010-08-12 |archive-date=2010-04-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100404114651/http://www.nisranew.nisra.gov.uk/census/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite book |last=Lee |first=JJ |editor-last=Goldstrom |editor-first=J. M. |editor2-last=Clarkson |editor2-first=L. A. |title=Irish Population, Economy, and Society: Essays in Honour of the Late K. H. Connell |year=1981 |publisher=Clarendon Press |location=Oxford, England |chapter=On the accuracy of the Pre-famine Irish censuses }}</ref><ref>{{Cite journal | last = Mokyr | first = Joel | author-link = Joel Mokyr | last2 = O Grada | first2 = Cormac | author2-link = | title = New Developments in Irish Population History, 1700–1850 | journal = The Economic History Review | volume = 37 | issue = 4 | pages = 473–488 | date = November | year = 1984 | url = http://www3.interscience.wiley.com/journal/120035880/abstract | doi = 10.1111/j.1468-0289.1984.tb00344.x | access-date = 2010-09-23 | archive-date = 2012-12-04 | archive-url = https://archive.today/20121204160709/http://www3.interscience.wiley.com/journal/120035880/abstract | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.belfastcity.gov.uk/factsandfigures/demographics.asp |title=Belfast City Council. Belfast: A Profile of the City. Demographics |publisher=Belfastcity.gov.uk |date= |accessdate=2010-08-12 |archive-date=2010-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100925231740/http://belfastcity.gov.uk/factsandfigures/demographics.asp |url-status=dead }}</ref> }} ''ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್'' ‌ ಹೆಸರು ಐರಿಶ್ ಶಬ್ದವಾದ ''Béal Feirsde'' ದಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದ್ದು, ನಂತರ ಅದನ್ನು '' Béal Feirste'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.dil.ie/browse-small.asp ''ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ದಿ ಐರಿಶ್ ಲ್ಯಾಂಗ್ವೇಜ್'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100609205834/http://www.dil.ie/browse-small.asp |date=2010-06-09 }}: ''ಬೆಲ್'' (ಲೆಟರ್ ಬಿ,ಕಾಲಮ್ 61); ''ಫೇರ್ಟಾಸ್'' (ಲೆಟರ್ ಎಫ್, ಕಾಲಮ್ 96).</ref> ''béal'' ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಅರ್ಥ "ಬಾಯಿ" ಮತ್ತು ''feirsde/feirste'' ಎಂಬುದು ''fearsaid'' ಶಬ್ದದ ಏಕವಚನವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನದಿಯ ಬಳಿಯಿರುವ ಮರಳುದಡ ಅಥವಾ ಅಲೆ ನಿರ್ಮಿತ ದಿಬ್ಬವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Logainm">{{cite web|url=http://www.logainm.ie/?text=Belfast&placeID=118005&uiLang=en |title=Placenames Database of Ireland – Belfast |publisher=Logainm.ie |date= |accessdate=2010-08-12}}</ref><ref name="Belfast name">{{cite web | title = Placenames/Logainmneacha – Belfast | work = BBC Northern Ireland – Education | publisher = BBC | url = http://www.bbc.co.uk/northernireland/irish/blas/education/beginnersblas/1belfast.shtml | accessdate = 2007-05-17}}</ref> ಅಂದರೆ ಈ ಹೆಸರು "ಮರಳುದಡದ ಬಾಯಿ" ಅಥವಾ "ಅಲೆನಿರ್ಮಿತ ದಿಬ್ಬದ ಬಾಯಿ" ಎಂದು ಅರ್ಥ ಕೊಡುತ್ತದೆ.<ref name="Logainm" /> ಈ ಮರಳುದಿಬ್ಬ ಡೊನೆಗಲ್ ಕ್ವೆಯ್: ಲಗನ್ ಬಳಿ ಎರಡು ನದಿಗಳ ಸಂಗಮದಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಲೊಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಉಪನದಿ ಫಾರ್ಸೆಟ್. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಸುತ್ತಲು ಮೂಲ ವಾಸಸ್ಥಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿತು.<ref>{{cite book | last = Keenan | first = Desmond | title = Pre-Famine Ireland | pages = Chapter 5 | publisher = XLibris.com | url = http://www.deskeenan.com/4PrChapter5.htm | year = 2000 | nopp = true | access-date = 2010-09-23 | archive-date = 2011-07-09 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110709014848/http://www.deskeenan.com/4PrChapter5.htm | url-status = dead }}</ref> ಐರಿಶ್ ಹೆಸರಾದ ''Béal Feirste'' ವನ್ನು ಕೌಂಟಿ ಮಯೊವಿನ ಒಂದು ನಗರಪ್ರದೇಶವೂ ಹೊಂದಿದೆ, ಅದರ ಹೆಸರು ''Belfarsad'' ಎಂದು ಆಂಗ್ಲೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.logainm.ie/37016.aspx ಐರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಸ್ಥಳ ಹೆಸರಿನ ದತ್ತಸಂಚಯ - ಬೆಲ್ಫಾರ್ಸಾದ್]</ref> ಮರಳುದಿಬ್ಬಕ್ಕೆ ಬಾಯಿಯಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ಆ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ಬದಲಾದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ "[ನದಿಯ] ಮರಳುದಿಬ್ಬದ ಬಾಯಿ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಅದು ನದಿ ಫಾರ್ಸೆಟ್‌ ಲಾಗಾನ್ ನದಿಯನ್ನು ಸೇರುವಲ್ಲಿ ಮರಳುದಿಬ್ಬ ಇರುವುದರಿಂದಾಗಿ ಹಾಗೆ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಎಡ್ಮಂಡ್ ಹೊಗನ್ ಹಾಗೂ ಜೊನ್ ಒ ಡೊನೊವನ್ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite book |title=Onomasticon Goedelicum |last=Hogan |first=Edmund |year=1910 |location=Dublin |url=http://publish.ucc.ie/doi/locus/B |access-date=2010-09-23 |archive-date=2011-07-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110717183101/http://publish.ucc.ie/doi/locus/B |url-status=dead }}; {{Cite book |title=Annals of the Kingdom of Ireland |last=O'Donovan |first=John |year=1856 |location=Dublin |url=https://archive.org/stream/annalarioghachta04ocle#page/1100/mode/2up }}</ref> ನದಿಯ ಉಬ್ಬರವಿಳಿತದ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೂ ನದಿಗೆ ಆ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ.<ref name="Logainm" /> == ಇತಿಹಾಸ == 1888ರಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ಗೆ ಪಟ್ಟಣ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಕೊಟ್ಟಾಗ ಕೌಂಟಿ ಬೊರೊ ರಚನೆಗೊಂಡರೂ,<ref>{{cite web | title = Belfast City Hall | work = Discover Northern Ireland | publisher = Ireland Tourist Board | url = http://www.discovernorthernireland.com/product.aspx?ProductID=2782 | accessdate = 2007-05-18 | archive-date = 2007-06-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070616234058/http://www.discovernorthernireland.com/product.aspx?ProductID=2782 | url-status = dead }}</ref> ಇದನ್ನು ಕೌಂಟಿ ಅಂಟ್ರಿಮ್ ಹಾಗೂ ಕೌಂಟಿ ಡೌನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿದ ಪಟ್ಟಣ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | title = Belfast, Newcastle and the County Down Coast | work = County Down Northern Ireland | publisher = GoIreland.com | url = http://www.countydown.com/ | accessdate = 2009-01-17}}</ref> [[File:Belfast Castle.JPG|thumb|ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಅರಮನೆ.]] === ಮೂಲಗಳು === ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕಂಚಿನ ಯುಗದಿಂದ ವಸತಿಯಿದೆ. ದ ಜೇಂಟ್ಸ್ ರಿಂಗ್ ಎಂಬ ಒಂದು 5,000-ವರ್ಷ-ಹಳೆಯ ಹೆನ್ಜ್ ಕಟ್ಟಡವು ಪಟ್ಟಣದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ, ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿಣದ ಯುಗದ ಉಳಿದಿರುವ ಬೆಟ್ಟದ ಕೋಟೆಗಳು, ಸುತ್ತಲು ಇರುವ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಂದ ಕಾಣಬಹುದು. ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ವಾಸಸ್ಥಳವಾಗಿ ಮಧ್ಯ ಕಾಲಾವಧಿಯ ನಡುವೆ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮುಖ್ಯತೆಯಾಗಿ ಉಳಿದಿತು. 12ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಜೊನ್ ಡಿ ಕೊರ್ಸಿ ಒಂದು ಕೋಟೆ ಕಟ್ಟಿಸಿರುವುದು ಈಗ ಪಟ್ಟಣದ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆಸಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿದೆ ಇದೆ, ಆದರೆ ಇದು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 1177ರಲ್ಲಿ ಡಿ ಕೊರ್ಸಿ ಕಟ್ಟಿದ ಉತ್ತರದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಕರ್ರಿಕ್ಫೆರ್ಗುಸ್ ಕೆಸಲ್ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಒ ನೀಲ್ ಜನಾಂಗ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿತ್ತು. 14ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಕೆಸಲ್ರಿಗ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಗ್ರೆಯ್ ಕೆಸಲ್ ಅನ್ನು ಹಗ್ ಒ ನೀಲ್ ಸಂತತಿಯವರಾದ ಕ್ಲನ್ ಐದ್ ಬುಯ್ದ್ ಕಟ್ಟಿಸಿದನು, ಈಗ ಪಟ್ಟಣದ ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite book | last = Komesu | first = Okifumi | title = Irish Writers and Politics | page = 73 | publisher = Rowman & Littlefield | url = https://books.google.com/?id=AwFO2Z8Bk0YC&pg=PA73&lpg=PA73&dq=%22yellow+hugh+o+neill%22 | year= 1990 | isbn = 9780389209263}}</ref> ಕೊನ್ ಒ ನೀಲ್ ಕೂಡ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನು. ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿನ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನಡುವೆ ಹರಿಯುವ ಕೊನ್ ಸ್ ವಾಟರ್ ನದಿಯು ಒಂದು ಉಳಿದಿರುವ ಇದನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಕೊಂಡಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news |url=http://www.theflightoftheearls.net/May2406.pdf |title=Celebrations mark the arrival of first Ulster Scots in Ireland |publisher=Irish News |date=2006-04-24 |accessdate=2007-09-18 |format=PDF |archive-date=2007-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927114138/http://www.theflightoftheearls.net/May2406.pdf |url-status=dead }}</ref> === ಬೆಳವಣಿಗೆ === ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಸರ್ ಅರ್ಥರ್‌ ಚಿಚೆಸ್ಟೆರ್ ರಿಂದ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ, 17ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಆವಾಸ ಸ್ಥಾನವಾಗಿತ್ತು, ಅದು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಮತ್ತು ಅಲ್ಸ್ಟೆರ್‌ನ ವಸಾಹತು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ವಲಸೆಗಾರರಿಂದ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತ್ತು. (ಆದಾಗ್ಯೂ, ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಮತ್ತು ಕೌಂಟಿ ಅಂಟ್ರಿಮ್ ಇವರುಗಳು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ವಸಾಗತುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಈ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ವಸಾಹತು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.) 1791ರಲ್ಲಿ, ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಐರಿಷ್‌ಮೆನ್ ಇದು ಹೆನ್ರಿ ಜಾಯ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕ್ರ್ಯಾಕನ್ ಮತ್ತು ನಗರದ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರೆಸ್ಬಿಟೇರಿಯನ್‌ರು ಥಿಯೋಬಾಲ್ಡ್ ವೊಲ್ಫ್ ಟೋನ್ ಮತ್ತು ಥಾಮಸ್ ರಸೆಲ್‌ರನ್ನು ಆಮಂತ್ರಿಸಿದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ಕಾಲದ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಗುರುತುಗಳು ಈಗಲೂ ಕೂಡ ನಗರದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ ಎಂಟ್ರೀಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ವ್ಯಾಪಾರದ ಹಾಗೂ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ 18ನೇ ಹಾಗೂ 19ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಐರ್ಲೇಂಡಿನ ಅತ್ಯಂತ-ಪ್ರಮುಖವಾದ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಪಟ್ಟಣವಾಯಿತು. ಲಿನೆನ್ (ನಾರುಬಟ್ಟೆ), ಹಗ್ಗ-ತಯಾರಿಕೆ, ತಂಬಾಕು, ಭಾರಿ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಹಡಗು ನಿರ್ಮಾಣ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಕೈಗಾರಿಕೆಯು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದಿತು ಮತ್ತು ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್ ಡಬ್ಲಿನ್ ಅನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಿ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು. ಹರ್ಲೇಂಡ್ ಮತ್ತು ವೊಲ್ಫ್ ನೌಕಾಂಗಣಗಳು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಹಡಗು ನಿರ್ಮಾಣ ತಾಣಗಳಾದವು ಅವು ಸರಿಸುಮಾರು 35,000 ಕೆಲಸಗಾರರನ್ನು ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/northern_ireland/3176184.stm |title=Cranes to remain on city skyline |publisher=BBC News |date=2003-10-09 |accessdate=2007-03-12}}</ref> 1920-22ರಲ್ಲಿ, ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ವಿಭಜನೆ ಹೊಂದಿದ ಕಾರಣದಿಂದ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಹೊಸ ವಿಭಾಗದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಯಿತು. ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿತವಾದ ತೊಂದರೆಗಳು (ಐರಿಷ್‌ನ ಸ್ವತಂತ್ರತೆಯ ಯುದ್ಧ) 500 ಜನರನ್ನು ಬಲಿತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು, 1960 ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯ ನಂತರದಿಂದ "ತೊಂದರೆಗಳು" ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ತನಕ ನಗರದಲ್ಲಿ ರಕ್ತ ಪಂಥೀಯ ಹೋರಾಟವು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು.<ref>ರೋಬೇರ್ಟ್ ಲಿನ್ಚ್, ದಿ ನಾರ್ದರ್ನ್‌‌ ಐಆರ್‌ಎ ಅಂಡ್ ದಿ ಅರ್ಲಿ ಈಯರ್ಸ್ ಆಫ್ ಪಾರ್ಟಿಶನ್, p227</ref> [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|II ನೆಯ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧ]]ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್ ದಾರುಣವಾದ ಬಾಂಬ್ ಧಾಳಿಗಳಿಂದ ತತ್ತರಿಸಿತು. 1941 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಧಾಳಿಯಲ್ಲಿ, ಜರ್ಮನ್ ಬಾಂಬುಗಾರರು ಸಾವಿರಾರು ಜನರ ಜೀವಹರಣ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಹತ್ತಾರು ಸಾವಿರ ಜನರನ್ನು ನೆಲೆರಹಿತರನ್ನಾಗಿಸಿದರು. ಇದು ಲಂಡನ್ ಹೊರಗಡೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮಿಂಚುಧಾಳಿಯ ಸಂದರ್ಭದ ರಾತ್ರಿ ಧಾಳಿಯಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮಾರಣಹೋಮ ಎನ್ನಬಹುದು.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/northern_ireland/1269206.stm |title=The Belfast blitz is remembered |publisher=BBC News |date=2001-04-11 |accessdate=2007-03-12}}</ref> === ಸಮಸ್ಯೆಗಳು === ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್ ಇದು 1921 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗುವ ತನಕ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಶಾಸನ 1920 ರ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಮುಖವಾದ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಲ್ಪಟ್ಟ ದಿನದಿಂದ ಅದು ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್ ಜನರ ನಡುವಣ ಪಂಥೀಯ ವಿರೋಧಾಭಾಸಗಳ ಹಲವಾರು ಉಪಾಖ್ಯಾನಗಳ ದೃಶ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿರೋಧಾಭಾಸದಲ್ಲಿನ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾದ ಗುಂಪುಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಾದಿ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಠಾವಂತವಾದಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಆ ಗುಂಪುಗಳು ’ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ’ ಮತ್ತು ’ವೃತ್ತಿಸಂಘವಾದಿ’ ಗುಂಪುಗಳು ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಇತ್ತೀಚಿನ ಉದಾಹರಣೆಯು ದ ಟ್ರಬಲ್ಸ್ (ತೊಂದರೆಗಳು) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು - ಇದು ಸರಿಸುಮಾರು 1969 ರಿಂದ 1990 ರ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ ವಿಷಮಾವಸ್ಥೆಗೆ ಏರಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಪ್ರಜಾಸಮುದಾಯದ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿತ್ತು. ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ 1970 ರ ದಶಕದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಶತ್ರುತ್ವದ ಅರೆಸೈನಿಕ ಗುಂಪುಗಳು ನಿರ್ಮಣವಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಟ್ರಬಲ್‌ಗಳ ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು. ಟ್ರಬಲ್‌ಗಳ ಪೂರ್ತಿ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಸಿಡಿಗುಂಡುಗಳ ಎಸೆಯುವಿಕೆ, ಕೊಲ್ಲುವಿಕೆ, ಮತ್ತು ಬೀದಿ ಹಿಂಸಾಚಾರಗಳು ಒಂದು ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದವು. 1972ರಲ್ಲಿ ಪ್ರೊವಿಜನಲ್ IRA ಇದು ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಪಟ್ಟಣದ ಕೇಂದ್ರದ ಮಿತಿಯಲ್ಲಿ 22 ಗುಂಡುಗಳನ್ನು ಸ್ಫೋಟಮಾಡಿಸಿತು, ಒಂಭತ್ತು ಜನರನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ದಿನವು "ಬ್ಲಡಿ ಫ್ರೈಡೆ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅಲ್ಸ್ಟರ್ ವಾಲಂಟಿಯರ್ ಫೋರ್ಸ್ (ಅಲ್ಸ್ಟರ್ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಬಲ,ಯುವಿಎಫ್) ಮತ್ತು ದ ಅಲ್ಸ್ಟರ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ (ಅಲ್ಸ್ಟರ್ ರಕ್ಷಣಾ ಸಂಘ,ಯುಡಿಎ)ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ನಿಷ್ಠಾವಂತವಾದಿ ಅರೆಸೈನಿಕ ಗುಂಪುಗಳು ಅವುಗಳು ನಡೆಸಿದ ಕೊಲೆಗಳು ಐಆರ್‌ಎ ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದವು ಎಂಬುದಾಗಿ ವಾದಿಸಿದವು. ಇದರ ಧಾಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತುತ್ತಾದವರೆಂದರೆ ಪ್ರೊವಿಷನಲ್ ಐಆರ್‌ಎ ಯ ಜೊತೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲದ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ನಾಗರೀಕರಾಗಿದ್ದರು. 1970 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶಾಂಕಿಲ್ ರೋಡ್ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾದ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಕುಖ್ಯಾತ ಗುಂಪು ಶಾಂಕಿಲ್ ಬುಚರ್ಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. 1969ರಿಂದ 2001ರವರೆಗೆ ನಗರದಲ್ಲಿನ ರಾಜಕೀಯ ಹಿಂಸಾಚಾರದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆ, 1,500 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/northern_ireland/1269206.stm |title=Sutton Index of Deaths |publisher=CAIN |accessdate=2007-09-10 | date=2001-04-11}}</ref> ಟ್ರಬಲ್ಸ್ ನ ಪೂರ್ವಾರ್ಜಿತ ಸ್ವತ್ತಿನ ಭಾಗವೆಂದರೆ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಠಾವಂತ ಅರೆಸೈನಿಕ ಗುಂಪುಗಳು ಸಂಘಟಿತ ಹಿಂಸಾಚಾರ ಮತ್ತು ಮೋಸದ ವ್ಯಾಪಾರಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡವು. == ಆಡಳಿತ == ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ 1613ರಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ I ರಿಂದ ಬೊರೊ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಮತ್ತು 1888ರಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾರಿಂದ ಉದ್ಯೋಗಸ್ಥ ಪಟ್ಟಣ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web | title = Belfast City Hall: History and Background | publisher = Belfast City Council | url = http://www.belfastcity.gov.uk/cityhall/history.asp?menuitem=background | accessdate = 2007-05-24 | archive-date = 2007-05-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070504052645/http://www.belfastcity.gov.uk/cityhall/history.asp?menuitem=background | url-status = dead }}</ref> 1973ರಿಂದ ಅದು ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್ ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ (ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್ ನಗರ ಮಂಡಳಿ) ಮೂಲಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web | title = Local Government (Boundaries) Act (Northern Ireland) 1971 | publisher = Conflict Archive on the Internet (CAIN) | year = 2007 | url = http://cain.ulst.ac.uk/hmso/lgba1971.htm | accessdate = 2007-05-24 | archive-date = 2007-07-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070707194021/http://cain.ulst.ac.uk/hmso/lgba1971.htm | url-status = dead }}</ref> ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕೊಮನ್ಸ್ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಯುರೋಪ್‌ ಸಂಸತ್ತಿನ(ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್) ಚುನಾವಣೆಗೆ, ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್ ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಿತ್ತು. === ಸ್ಥಳೀಯ ಸರಕಾರ === [[File:Belfast City Hall 2.jpg|thumb|ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಸಿಟಿ ಹಾಲ್]] ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಪಟ್ಟಣವು ಮುನ್ಸಿಪಾಲ್ ಸರಕಾರದ ಒಂದು ಪುರಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷ ಪದವಿಯ ಒಂದು ವಿಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 51 ಪುರಸಭಾ ಸದಸ್ಯರುಗಳಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಲ್ಪಟ್ಟ ಲಾರ್ಡ್ ಮೇಯರ್, ಡೆಪ್ಯುಟಿ ಲಾರ್ಡ್ ಮೇಯರ್ ಮತ್ತು ಹೈ ಶೆರಿಫ್ ಇವರುಗಳು ನಗರದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಡೇನಿಯಲ್ ಡಿಕ್ಸನ್ ಇವರು 1892ರಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆ ಹೊಂದಿದ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನ ಮೊದಲ ಲೋರ್ಡ್ ಮೆಯರ್ ಆಗಿದ್ದರು.<ref name="Belfast City Council - Lord Mayor">{{cite web | title = Councillors: Lord Mayor | publisher = Belfast City Council | url = http://www.belfastcity.gov.uk/councillors/index.asp?menuitem2=lord-mayor | accessdate = 2007-05-24 | archive-date = 2007-06-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070607193627/http://www.belfastcity.gov.uk/councillors/index.asp?menuitem2=lord-mayor | url-status = dead }}</ref> ಜೂನ್ 2009ರ ವರೆಗೆ, ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನ ಲಾರ್ಡ್ ಮೆಯರ್ ಅಲೈಯನ್ಸ್ ರಾಜಕಾರಣಿ, ನಯೋಮಿ ಲೊಂಗ್ ಆಗಿದ್ದರು, ಅವರು ಪಟ್ಟಣದ ಏಕಮಾತ್ರ ಎರಡನೆಯ ಮಹಿಳಾ ಲಾರ್ಡ್ ಮೆಯರ್ ಆಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಕರ್ತವ್ಯವು ಮಂಡಳಿಯ ಸಭೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸುವುದು, ನಗರಕ್ಕೆ ಬರುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಂದರ್ಶಕರನ್ನು ಆದರಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಗೂ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ನಗರವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಅದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref name="Belfast City Council - Lord Mayor" /> ಲೊಂಗ್ ಸಿನ್ ಫಿನ್ ಲಾರ್ಡ್ ಮೇಯರ್, ಟಾಮ್ ಹಾರ್ಟ್ಲಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಆ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದರು. 1997ರಲ್ಲಿ, ಒಕ್ಕೂಟದ ಸದಸ್ಯರು ಅದರ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ [[ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌]]ನ (ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್ ನಗರ ಮಂಡಳಿ) ಪರಿಪೂರ್ಣ ಹತೋಟಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು, ಅದರೊಡನೆ ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಒಕ್ಕೂಟ ಪಾರ್ಟಿಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಸಂಘವಾದಿಗಳ ನಡುವೆ ಅಧಿಕಾರದ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. ಈ ಸ್ಥಾನವು 2001 ಮತ್ತು 2005ರ ಮಂಡಳಿ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಧೃಢಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅದರ ನಂತರ ಅದು ನಾಲ್ಕು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ಪುರಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಇಬ್ಬರು ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕ ಪಕ್ಷ (ಎಸ್‌ಡಿಎಲ್‌ಪಿ) ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಸಿನ್ ಫಿನ್ ಪಕ್ಷದವರಾಗಿದ್ದರು. 1996ರಲ್ಲಿ, ಆಯ್ಕೆಯಾಗಲ್ಪಟ್ಟ ಅಲ್ಬನ್ ಮ್ಯಾಗಿನ್ನೆಸ್ ಇವರು ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನ ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ಲಾರ್ಡ್ ಮೆಯರ್ ಆಗಿದ್ದರು. 2005ರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರಕಾರದ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ, ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಮತದಾರರು 51 ಪುರಸಭಾ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ಗೆ ಈ ಕೆಳಗೆ ನಮೂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳಿಂದ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು: 15 ಡೆಮೊಕ್ರೆಟಿಕ್ ಯುನಿಯನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ (ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ವೃತ್ತಿಸಂಘವಾದಿ ಪಕ್ಷ, ಯುಡಿಪಿ), 14 ಸಿನ್ ಫೀನ್, 8 ಎಸ್‌ಡಿಎಲ್‌ಪಿ, 7 ಅಲ್ಸ್ಟರ್ ವೃತ್ತಿಸಂಘವಾದಿ ಪಕ್ಷ (ಯುಯುಪಿ), 4 ಸಂಯುಕ್ತ ಒಕ್ಕೂಟ, 2 ಪ್ರೊಗ್ರೆಸೀವ್ ವೃತ್ತಿಸಂಘವಾದಿ ಪಕ್ಷ (ಪಿಯುಪಿ), ಮತ್ತು 1 ಸ್ವತಂತ್ರ ಪಕ್ಷ (ಯುಯುಪಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಒಬ್ಬ ಮೊದಲಿನ ಡೆಪ್ಯುಟಿ ಮೇಯರ್‌ನು ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿಲ್ಲದ ನಿಷ್ಠಾವಂತ ಅರೆಸೈನಿಕ ಸಂಬಂಧಿತ-ಅಲ್ಸ್ಟರ್ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದನು).<ref>{{cite web | title = Belfast City Council Elections 1993–2005 | work = Northern Ireland Elections | publisher = Northern Ireland Social and Political Archive (ARK) | year = 2005 | url = http://www.ark.ac.uk/elections/lgbelfast.htm | accessdate = 2007-05-24 | archive-date = 2018-07-26 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180726100947/http://www.ark.ac.uk/elections/lgbelfast.htm | url-status = dead }}</ref> === ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಸಂಸತ್ತು ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್ === [[File:Stormont Parliamentary Building 01.JPG|thumb|ಸ್ಟೊರ್ಮೊಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ ಕಟ್ಟಡಗಳು.ನಾರ್ದರ್ನ್‌‌ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಗೆ 1932ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.]]ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರವಾಗಿ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‍ಗೆ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಶಾಸಕಾಂಗ ಸ್ಟೊರ್ಮೊಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಸಂಸತ್ತಿನ ಆಶ್ರಯ ತಾಣವಾಗಿತ್ತು. ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ನಾಲ್ಕು ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ ಸಂಸತ್ತು ಹಾಗೂ ಯುಕೆ ಸಂಸದೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ: ಉತ್ತರ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌, ಪಶ್ಚಿಮ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌, ದಕ್ಷಿಣ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌. ಎಲ್ಲಾ ನಾಲ್ಕು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಕೆಸಲ್ರೀಗ್, ಲಿಸ್ಬರ್ನ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಟೌನ್‌ಅಬೇ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ನಗರದ ಮಿತಿಯ ಹೊರಗಡೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. 2007ರಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ, ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಶಾಸಕಾಂಗ ಸಂಸತ್ತಿನ ಸದಸ್ಯರುಗಳಲ್ಲಿ (ಎಮ್‌ಎಲ್‌ಎ ಗಳು) 24 ಸದಸ್ಯರುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ 6 ಸದಸ್ಯರುಗಳಿದ್ದರು. ಎಮ್‌ಎಲ್‌ಎ ಬ್ರೇಕ್‌ಡೌನ್ 8 ಸಿನ್ ಫಿನ್, 6 ಡಿಯುಪಿ, 4 ಎಸ್‌ಡಿಎಲ್‌ಪಿ, 3 ಯುಯುಪಿ, 2 ಒಕ್ಕೂಟ ಸಂಘ, ಮತ್ತು 1 ಪಿಯುಪಿ ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref>{{cite news | title = Northern Ireland election | publisher = BBC News | date= 2007-03-09 | url = http://news.bbc.co.uk/1/shared/vote2007/nielection/html/main.stm | accessdate = 2007-03-13}}</ref> 2005ರ ಯುಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ, ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ [[ಲಂಡನ್|ಲಂಡನ್‌]]ನ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್‌ಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಒಂದು ಎಮ್‌ಪಿಯನ್ನು (ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಸದಸ್ಯ) ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿತು. ಇದು 1 ಡಿಯುಪಿ, 1 ಎಸ್‌ಡಿಎಲ್‌ಪಿ, 1 ಒಕ್ಕೂಟ ಮತ್ತು 1 ಸಿನ್ ಫೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref>{{cite web | title = The 2005 Westminster elections in Northern Ireland | work = Northern Ireland Elections | publisher = Northern Ireland Social and Political Archive (ARK) | year = 2005 | url = http://www.ark.ac.uk/elections/fw05.htm | accessdate = 2007-05-24 | archive-date = 2007-06-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070608002447/http://www.ark.ac.uk/elections/fw05.htm | url-status = dead }}</ref> === ಗೌರವ ಲಾಂಛನ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ತಿ === ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ [[ಲ್ಯಾಟಿನ್]] ಸೂಕ್ತಿ ಇದೆ "{{lang|la|''Pro tanto quid retribuamus''}}". ಇದು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ವಲ್ಗೇಟ್ ಬೈಬಲ್‌ನಲ್ಲಿನ ಪವಿತ್ರಗೀತೆ 116 ಚರಣ 12 ದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಶಾಬ್ದಿಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವಾಗಿ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ "ಈ (''ಪ್ರೋ'' ) ಎಲ್ಲದಕ್ಕೆ(''ಟ್ಯಾಂಟೊ'' ) ನಾವು ಯಾವ ರೀತಿ (''ಕ್ವಿಡ್'' ) ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಬಹುದು (''ರೆಟ್ರಿಬುಮಸ್'' )" ಈ ಚರಣವು (ಪದ್ಯವು) ಭಿನ್ನ ಬೈಬಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಭಾಷಾಂತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ (ಅನುವಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟೀದೆ) - ಉದಾಹರಣೆಗೆ "ಭಗವಂತನು ನನಗೆ ನೀಡಿದ ಎಲ್ಲಾ ಅನುಕೂಲಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ನಾನು ಅವನಿಗೆ ಏನನ್ನು ನೀಡಲಿ?" ಎಂಬುದಾಗಿ ಅನುವಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>ಕಿಂಗ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಬೈಬೆಲ್, ಸಂಗೀತ 116 ವಚನ 12</ref> ಅದು "ಆ ಎಲ್ಲಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅನುಕೂಲತೆಗಳ ಬದಲಾಗಿ, ನಾವು ಏನನ್ನು ವಾಪಸು ನೀಡಬಹುದು?" ಎಂಬುದಾಗಿಯೂ ಕೂಡ ಅನುವಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>"ಐ ರಿಫ್ಲೆಕ್ಟ್ ಆನ್ ದ ಟು ಮ್ಯಾಟೂಸ್ ಆಫ್ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್ – {{lang|la|''Pro Tanto Quid''}} ಮತ್ತು {{lang|la|''E Pluribus Unum''}} . ಐ ಆ‍ಯ್‌ಮ್ ರಿಲಾಯಬಲಿ ಇನ್‌ಫಾರ್ಮ್ಡ್ ದ್ಯಾಟ್ ದೀಸ್ ರಫ್ಲಿ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಲೇಟ್ ಆ‍ಯ್‌ಸ್ ‘ಇನ್ ರಿಟರ್ನ್ ಫಾರ್ ಸೋ ಮಚ್,ವಾಟ್ ಶಲ್ ವಿ ಗಿವ್ ಬ್ಯಾಕ್? ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಫ್ರಾಮ್ ಮೇನಿ,ಒನ್ ." [http://www.allianceparty.org/news/000578/celebrating_diversity_by_belfast_lord_mayor_tom_ekin.html ಸೆಲೆಬ್ರೆಟಿಂಗ್ ಡೈವರ್ಸಿಟಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100504163214/http://www.allianceparty.org/news/000578/celebrating_diversity_by_belfast_lord_mayor_tom_ekin.html |date=2010-05-04 }}, ಬೈ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್ ಲಾರ್ಡ್ ಮೇಯರ್ ಟಾಮ್ ಎಕಿನ್.</ref> ಕ್ವೀನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಯೂನಿಯನ್ ರಾಗ್ ವೀಕ್ ಪ್ರಕಟಣೆ ''ಪಿಟಿಕ್ಯೂ'' ಇದು ಈ ಸೂಕ್ತಿಯ ಮೊದಲ ಮೂರು ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಪಟ್ಟಣದ ಗೌರವ ಲಾಂಛನಗಳು ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿತ್ತು ''ಪಾರ್ಟಿ ಪೆರ್ ಫೆಸ್ಸೆ ಅರ್ಗೆಂಟ್ ಅಂಡ್ ಅಝುರಿ, ಇನ್ ಚೀಫ್ ಎ ಪೈಲ್ ವೇರ್ ಅಂಡ್ ಒನ್ ಎ ಕಂಟನ್ ಗೂಲ್ಸ್ ಎ ಬೆಲ್ ಅರ್ಗೆಂಟ್, ಬೇಸ್ ಎ ಶಿಪ್ ವಿದ್ ಸೈಲ್ಸ್ ಸೆಟ್ ಅರ್ಗೆಂಟ್ ಒನ್ ವೇವ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಸೀ ಪ್ರೊಪೆ'' ರ್. ಈ ಕುಲಚಿಹ್ನೆಗಳ ಭಾಷೆಯು ಒಂದು ರಕ್ಷಾಕವಚವು ಎರಡು ಸಮತಲವಾಗಿ ವಿಭಾಗವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ (''ಪಾರ್ಟಿ ಪೆರ್ ಫೆಸ್ಸೆ'' ). ರಕ್ಷಾಕವಚದ ಮೇಲ್ಭಾಗವು (''ಚೀಫ್'' ) ಬೆಳ್ಳಿಯದಾಗಿದೆ (''ಆರ್ಗೆಂಟ್'' ), ಮತ್ತು ಮೃದು ರೋಮವನ್ನು (''ವೇರ್'' ) ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಒಂದು ಪುನರಾವರ್ತಿತವಾದ ನೀಲಿ-ಮತ್ತು-ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣಗಳ ಮಾದರಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಳಕ್ಕೆ-ಮುಖಮಾಡಿರುವ ತ್ರಿಕೋನಾಕೃತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ (''ಎ ಪೈಲ್'' ). ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೆಂಪು ಚೌಕವೂ ಕೂಡ ಇದೆ (''ಎ ಕ್ಯಾಂಟನ್ ಗ್ಯೂಲ್ಸ್'' ) ಅದರ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಬೆಳ್ಳಿಯ ಘಂಟೆಯಿದೆ. ಘಂಟೆಯು ಇಲ್ಲಿ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನ ಮೊದಲ ಉಲಿಕಂತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ "ಕ್ಯಾಂಟಿಂಗ್" (ಅಥವಾ ಪನ್ನಿಂಗ್) ಹೆರಾಲ್ಡಿಯ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ರಕ್ಷಾಕವಚದ ಕೆಳಗಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ (''ಇನ್ ಬೇಸ್'' ) ಬೆಳ್ಳಿಯ ನೌಕಾಯಾನ ಹಡಗು ಸಮುದ್ರದ (''ಪ್ರಾಪರ್'' ) ವಾಸ್ತವಿಕ ಬಣ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ತರಂಗಗಳ ಮೇಲೆ ತೇಲುತ್ತಿರುವಂತೆ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಲಗಡೆಯ ಸಹಾಯಕವೆಂದರೆ (ಅಂದರೆ, ನೋಡುಗನ ಎಡಭಾಗ) ಒಂದು ಸಂಕೋಲೆ ಹಾಕಿದ ತೋಳವಾಗಿದೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಎಡಪಾರ್ಶ್ವದ ಬದಿಯ ಸಹಾಯಕವೆಂದರೆ ಒಂದು ಸಮುದ್ರ-ಕುದುರೆಯಾಗಿದೆ. ರಕ್ಷಾಕವಚದ ಮೇಲಿನ ಜುಟ್ಟು ಕೂಡ ಒಂದು ಸಮುದ್ರ-ಕುದುರೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಲಾಂಛನಗಳು ರಾಜ ಜೇಮ್ಸ್ I ನು ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್ ನಗರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ 1613ಕ್ಕೂ ಹಿಂದಿನ ದಿನಾಂಕಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದವಾಗಿವೆ. ಮುದ್ರೆಯು ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಂದ ಅವರ ಚಿಹ್ನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಿ-ನಾಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹದಿನೇಳನೆಯ ಶತಮಾನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟವು.<ref name="Buildings of Belfast">{{cite book | last = Brett | first = C. E. B. | title = Buildings of Belfast, 1700–1914 | publisher = Weidenfeld and Nicolson | year= 1967 | location = London}}</ref> ಸಿಟಿ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿನ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಬಣ್ಣ ಹಚ್ಚಿದ ಗಾಜು ಕಿಟಕಿ ಲಾಂಛನವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿವರಣೆಯು ಸಮುದ್ರಕುದುರೆ ಮತ್ತು ಹಡಗುಗಳು ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನ ಮಹತ್ವವುಳ್ಳ ಸಮುದ್ರತೀರದ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಸೂಚಿಸುವುತ್ತವೆ. ತೋಳವು ನಗರದ ನಿರ್ಮಾಪಕ, ಸರ್ ಆರ್ಥರ್ ಚೆಚಿಸ್ಟರ್‌ಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಒಂದು ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಅವರ ಸ್ವಂತ ಗೌರವ ಲಾಂಛನವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Buildings of Belfast" /> == ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭೂಗೋಳ == [[File:Cavehill, Belfast.jpg|thumb|right|ಕೇವ್ಹಿಲ್, ಒಂದು ಕಪ್ಪುಶಿಲೆಯ ಬೆಟ್ಟ ಇಲ್ಲಿಂದ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಸುತ್ತಲೂ ನೋಡಬಹುದು.]] [[File:The Lagan - geograph.org.uk - 190622.jpg|thumb|right|ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಟಿನ ಲಗನ್ ನದಿ.]] ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿನ ಸಮುದ್ರತೀರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ {{Coord|54|35|49|N|05|55|45|W|}}. ನಗರವು ಕೇವ್ ಹಿಲ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಸಾಲುಗಳ ಮೂಲಕ ನಾರ್ತ್‌ವೆಸ್ಟ್ ದಿಕ್ಕಿನ ಕಡೆಗೆ ಬಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ನಗರವು ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಲೊಗ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಲ್ಯೆಗನ್ ನದಿಯ ಕೇಂದ್ರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಒಂದು ಕಾಲಕ್ಕೆ ಜನಪ್ರಿಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಹಡಗು ನಿರ್ಮಾಣ ಉದ್ದಿಮೆಗೆ ಸರಿಯಾದ ತಾಣವಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. 1911/1912ರಲ್ಲಿ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ''ಟೈಟಾನಿಕ್'' ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಹೆರ್ಲಾಂಡ್ ಮತ್ತು ವೋಲ್ಫ್ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ದದಾದ ನೌಕಾಂಗಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು.<ref name="Titanic In History">{{cite web | title = Introduction To Titanic – Titanic In History | work = Titanic. Built in Belfast | publisher = Ulster Folk and Transport Museum | url = http://www.titanicinbelfast.com/template.aspx?pid=342&area=1&parent=321 | accessdate = 2007-05-18 | archive-date = 2007-08-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070817040144/http://www.titanicinbelfast.com/template.aspx?pid=342&area=1&parent=321 | url-status = dead }}</ref> ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಪೂರ್ವಭಾಗದ ಕಡಲತೀರಗಳ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಅಕ್ಷಾಂಶದ ಒಂದು ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಇದು ಕಡಿಮೆ ಚಳಿಗಾಲದ ದಿನಗಳು ಮತ್ತು ದೀರ್ಘ ಅವಧಿಯ ಬೇಸಗೆ ಸಾಯಂಕಾಲಗಳ ಸಂಭ್ರಮವನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. [[ದಕ್ಷಿಣಾಯಣ|ಚಳಿಗಾಲದ ಅಯನ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ]]ಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ವರ್ಷದ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಹಗಲಿನ ಅವಧಿಯ ದಿನ, ಸ್ಥಳೀಯ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ 16:00 ಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೆಯೇ ಸೂರ್ಯೋದಯವು ಸರಿಸುಮಾರು 08:45 ಸಮಯಕ್ಕೆ ಆಗಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೇಸಗೆಯ ಅಯನ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯ ಮೂಲ ಸರಿಹೊಂದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಅ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು 22:00 ಸಮಯದ ನಂತರ ಮುಳುಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು 05:00 ಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ಉದಯಿಸುತ್ತಾನೆ.<ref>{{cite web | title = Sunrise and sunset in Belfast | work = Sun Calculator | publisher = time and date.com | url = http://www.timeanddate.com/worldclock/astronomy.html?n=919| accessdate = 2007-05-18 }}</ref> 1994ರಲ್ಲಿ, ಲ್ಯೇಗನ್‌ಸೈಡ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್‌ನಿಂದ ಸರಾಸರಿ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಒಂದು ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಆ ಮೂಲಕ ಅಲ್ಲಿ ಶೇಖರಗೊಂಡ ಕೆಸರು ರಾಡಿಯ ನೀರಿನಿಂದಾಗಿ ಆ ನಗರಕ್ಕೆ ಲಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿತು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ({{derive|Irish|Béal Feirste|The sandy ford at the river mouth}}).<ref name="Belfast name" /> ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌‌ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರಕಾರದ ಪ್ರಾಂತದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು{{sq mi to km2|42.3|spell=UK}} ಆಗಿತ್ತು.<ref name="Areameasurements">{{cite web | title = Area Measurements in Northern Ireland | work = 2001 census Data | publisher = Northern Ireland Statistics & Research Agency | year = 2001 | url = http://www.nisranew.nisra.gov.uk/census/area_measurement.html | accessdate = 2007-05-18 | archive-date = 2007-06-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070617083217/http://www.nisranew.nisra.gov.uk/census/area_measurement.html | url-status = dead }}</ref> ಫಾರ್ಸೆಟ್ ನದಿಯ ಹೆಸರೂ ಕೂಡ ಈ ಕೆಸರಿನ ಶೇಖರಣೆಗಳ ನಂತರದಲ್ಲಿ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು (ಐರಿಷ್ ''ಫೀರ್ಸ್ಟ್‌'' ನಿಂದ ಇದರ ಅರ್ಥವೇನೆಂದರೆ "ಮರಳಿನ ಸ್ಪಿಟ್). ಮೂಲತಃ ಅದು ಈ ದಿನಗಳಿಗಿಂತ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ ನದಿಯಾಗಿತ್ತು, ಫಾರ್ಸೆಟ್ ನದಿಯು 19 ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಹೈ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹಡಗುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತ್ತು. ನಗರದ ಕೇಂದ್ರ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಇದು ಬ್ಯಾಂಕ್ ನದಿಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಜ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಇದು ಮೊದಲಿನ ಫಾರ್ಸೆಟ್ ಬ್ರಿಜ್‌ಗನ ಒಂದು ತಾಣಕ್ಕೆ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web | title = Belfast City: Did you know? | work = Discover Ireland | publisher = Tourism Ireland | year = 2007 | url = http://www.discoverireland.com/za/ireland-places-to-go/areas-and-cities/belfast-city/highlights/culture/ | accessdate = 2007-05-18 | archive-date = 2007-09-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070928125051/http://www.discoverireland.com/za/ireland-places-to-go/areas-and-cities/belfast-city/highlights/culture/ | url-status = dead }}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಲ್ಯಾಗನ್‌ ನದಿಯು ನಗರದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಯಾಗಿ ಫಾರ್ಸೆಟ್ ನದಿಯನ್ನು ಹಿಂದೆಹಕಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ಫಾರ್ಸೆಟ್ ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಹೈ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಜ್ಞಾತ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತ ಬಂದಿದೆ. ನಗರವು ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ನಾರ್ತ್‌ವೆಸ್ಟ್ ಭಾಗಗಳ ಮೇಲೆ ಡಿವಿಸ್ ಪರ್ವತ, ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಪರ್ವತ ಮತ್ತು ಕೇವ್‌ಹಿಲ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಒಂದು ಸಾಲು ಬೆಟ್ಟಗಳ ಮೂಲಕ ಪಾರ್ಶ್ವಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಇದು ಜೋನಾಥನ್ ಸ್ವಿಫ್ಟ್‌ರ ''ಗುಲಿವರ್ಸ್ ಟ್ರಾವೆಲ್‌'' ಗೆ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಎಂಬುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಫ್ಟ್ ಲೈಮ್‌ಸ್ಟೋನ್ ಮಾರ್ಗದ ಕೆಳಭಾಗದ ಸಮಿಪದ ಲಿಲ್ಲಿಪುಟ್ ಕಾಟೇಜ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕೇವ್‌ಹಿಲ್ ನಗರವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಒಂದು ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿರುವ ರಾಕ್ಷಸ ಎಂಬಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name="Jonathan Swift">{{cite web | title = Belfast Hills | work = Discover Northern Ireland | publisher = Northern Ireland Tourist Board | url = http://www.discovernorthernireland.com/product.aspx?ProductID=10391 | accessdate = 2007-05-18 | archive-date = 2007-09-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070928003726/http://www.discovernorthernireland.com/product.aspx?ProductID=10391 | url-status = dead }}</ref> ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ''ನೆಪೋಲಿಯನ್‌ನ ಮೂಗು'' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ರಾಕ್ಷಸನ ಮೂಗಿನ ಆಕಾರವು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮ್ಯಾಕ್‌ಆರ್ಟ್ಸ್ ಫೋರ್ಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಈ ಹೆಸರು ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ 16 ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ನಾಯಕ ಆರ್ಟ್ ಓ-ನೈಲ್‌ನ ನಂತರದಲ್ಲಿ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web | title = About the Cave Hill | publisher = The Cave Hill Conservation Campaign | year= 2007 | url = http://www.cavehill.freeuk.com/home.htm | accessdate = 2007-05-25|archiveurl = https://web.archive.org/web/20070206154855/http://www.cavehill.freeuk.com/home.htm |archivedate = February 6, 2007|deadurl=yes}}</ref> ಕೆಸಲ್ರೀಗ್ ಬೆಟ್ಟಗಳು ನಗರದ ಆಗ್ನೇಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಕವಿ ಹಾಗೂ ಡೌನ್ ಮತ್ತು ಕೊನ್ನೊರ್‌ನ ಬಿಷಪ್ ಆಗಿದ್ದ ಡಾ. ವಿಲಿಯಮ್ ಫಿಲ್ಬಿನ್ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್ ಬಗ್ಗೆ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ: "ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್ ನಗರವು ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ಗೋಡೆಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡ, ಸಮುದ್ರಗಳನ್ನು ಕಂದಕವನ್ನಾಗಿಸಿಕೊಂಡ, ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳ ಬುನಾದಿ ಹೊಂದಿದ ನಗರವಾಗಿದೆ". === ಹವಾಮಾನ/ವಾಯುಗುಣ === ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳಿಲ್ಲದ ಹವಾಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ದಿನನಿತ್ಯದ ಸರಾಸರಿ ಅಧಿಕ ಉಷ್ಣಾಂಶಗಳು 18&nbsp;°C (64&nbsp;°F) ಮತ್ತು ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ 6&nbsp;°C (43&nbsp;°F) ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ತಾಪಮಾನದ ದಾಖಲೆಯು 1983 ಜುಲೈ 12ರಂದು 30.8&nbsp;°C (87.4&nbsp;°F) ಆಗಿತ್ತು.<ref name="Met Office">{{cite web | title = Climate: Northern Ireland | publisher = Met Office | url = http://www.metoffice.gov.uk/climate/uk/ni/ | accessdate = 2007-05-25 | archive-date = 2012-01-26 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120126115900/http://www.metoffice.gov.uk/climate/uk/ni/ | url-status = dead }}</ref><ref name="Belfast Weather">{{cite web | title = Belfast, Northern Ireland – Average Conditions | work = BBC Weather Centre | publisher = BBC | url = http://www.bbc.co.uk/weather/world/city_guides/city.shtml?tt=TT003750 | accessdate = 2009-10-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20031206135113/http://www.bbc.co.uk/weather/world/city_guides/city.shtml?tt=TT003750|archivedate=2003-12-06}}</ref> ನಗರವು ಲೇಕ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ ಅಥವಾ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಹೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ,{{mm to in|846|spell=UK}} ಆದರೆ ಡಬ್ಲಿನ್ ಅಥವಾ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಆಗ್ನೇಯ ಸಮುದ್ರತೀರಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆ ಸುರಿತದ ಜೊತೆಗೆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಅವಕ್ಷೇಪನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ (0.01 in/0.25 ಎಮ್‌ಎಮ್ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು).<ref>{{cite web | title = Rainfall in Ireland | publisher = Met Éireann | url = http://www.met.ie/climate/rainfall.asp | accessdate = 2007-05-25}}</ref> ನಗರ ಹಾಗೂ ಸಮುದ್ರತೀರದ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ 10 ದಿನಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮಂಜಿನಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Met Office" /> ನಗರವು ಚಳಿಗಾಲದ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಅದರ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಅಕ್ಷಾಂಶ ರೇಖೆಯಾಗಿ ಎಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ಉಷ್ಣಾಂಶವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೂ ಕೂಡ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ, ಉಷ್ಣಾಂಶಗಳು 17&nbsp;°C ತಲುಪುತ್ತವೆ, ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಷಿಯಾ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಇದು ~-45&nbsp;°C ಇರುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣಾಂಶಗಳು 27&nbsp;°C (80&nbsp;°F) ಹಂತಕ್ಕೆ ತಲುಪುವುದು ಅಸಾಮಾನ್ಯವೇನಲ್ಲ.<ref>{{cite web | title = Belfast/Harbour Climate History | work = weatheronline.co.uk | publisher = weatheronline.co.uk | url = http://weatheronline.co.uk/cgi-bin/regframe?3CODE=%26PLZN%3DBelfast%26PLZ%3DBT13&LANG=en&PRG=citybild | accessdate = 2008-03-22}}</ref> ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಿರವಾದ ತೇವಾಂಶವನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಹವಾಮಾನವು ಅದು ಹೆಚ್ಚಿನ 20s (80–85&nbsp;°F)ದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅಹಿತವಾಗಿ ತೋರುತ್ತದೆ, ಅದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಯುರೋಪ್‌ನ ಇತರ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿನ ಅಧಿಕ ಉಷ್ಣಾಂಶದಲ್ಲಿನ ಅದೇ ರೀತಿಯಾದ ತಾಪಮಾನಗಳು ಅಹಿತವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. {{Weather box |location = Belfast |metric first = Yes |single line = Yes |Jan record high C = 13 |Feb record high C = 14 |Mar record high C = 19 |Apr record high C = 21 |May record high C = 26 |Jun record high C = 28 |Jul record high C = 31 |Aug record high C = 28 |Sep record high C = 26 |Oct record high C = 21 |Nov record high C = 16 |Dec record high C = 14 |year record high C = 31 |Jan high C = 6 |Feb high C = 7 |Mar high C = 9 |Apr high C = 12 |May high C = 15 |Jun high C = 18 |Jul high C = 18 |Aug high C = 18 |Sep high C = 16 |Oct high C = 13 |Nov high C = 9 |Dec high C = 7 |year high C = 12 |Jan low C = 2 |Feb low C = 2 |Mar low C = 3 |Apr low C = 4 |May low C = 6 |Jun low C = 9 |Jul low C = 11 |Aug low C = 11 |Sep low C = 9 |Oct low C = 7 |Nov low C = 4 |Dec low C = 3 |year low C = 6 |Jan record low C = -13 |Feb record low C = -12 |Mar record low C = -12 |Apr record low C = -4 |May record low C = -3 |Jun record low C = -1 |Jul record low C = 4 |Aug record low C = 1 |Sep record low C = -2 |Oct record low C = -4 |Nov record low C = -6 |Dec record low C = -11 |year record low C = -13 |Jan precipitation mm = 80 |Feb precipitation mm = 52 |Mar precipitation mm = 50 |Apr precipitation mm = 48 |May precipitation mm = 52 |Jun precipitation mm = 68 |Jul precipitation mm = 94 |Aug precipitation mm = 77 |Sep precipitation mm = 80 |Oct precipitation mm = 83 |Nov precipitation mm = 72 |Dec precipitation mm = 90 |year precipitation mm = 846 |source 1 = <ref name="Belfast Weather" /> |date=August 2010 }} === ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತಗಳು === [[File:Belfast panorama from queens tower.jpg|thumb|ಅಷ್ಬಿ ಕಟ್ಟಡದಿಂದ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನ ಒಂದು ನೋಟ, QUBಯ ಒಂದು ಭಾಗ. ಮುಂಚೂಣಿನೆಲದಲ್ಲಿ ಕ್ವೀನ್ಸ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿಯ ಡೆವಿಡ್ ಕೀರ್ ಕಟ್ಟಡ. ಮದ್ಯ ಭಾಗದಿಂದ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಸಿಟಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಕಿತ್ತಳೆ ಬಣ್ಣದ ಮುಂಭಾಗದ ನೋಟವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು, ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಸಿಟಿಯ ಎರಡನೆ ಎತ್ತರವಾದ ಕಟ್ಟಡ ವಿಂಡ್ಸೋರ್ ಹೌಸ್ ಬಲಭಾಗದಿಂದ ಕಾಣುತ್ತದೆ.]] ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್ 19 ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ನಗರದಿಂದ ಒಂದು ಔದ್ಯಮಿಕ ನಗರವಾಗಿ (ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಟ್ಟಣ) ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ, ಇದು [[ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್]] ಅಥವಾ ಬರ್ಮಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ಗಳಂತಹ ಇತರ ತುಲನಾತ್ಮಕ ನಗರಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮಲ್ಲೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅನುಭವವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಮತ್ತು ನಗರಗಳ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಂಯೋಜನವಾಗಿದೆ. ನಗರವು ಇತರ ಅಡಚಣೆಗಳನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುತ್ತ, ತನ್ನನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಅಡಚಣೆಗೆ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ನಗರವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಆನಂತರದಲ್ಲಿ, ಈ ವಿಸ್ತರಣೆಗಳು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ಬಂದ ಹೆದ್ದಾರಿಯ ರಸ್ತೆಗಳು (ಫಾಲ್ಸ್ ರಸ್ತೆ ಅಥವಾ ನ್ಯೂಟೌನರ್ಡ್ಸ್ ರಸ್ತೆಗಳಂತಹ) ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೇಟೆಡ್ ನೆಲೆಸುವಿಕೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಗರದ ಪ್ರಾಂತಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಲ್ಪಟ್ಟವು. ನಗರದ ಕೇಂದ್ರ ಭಾಗವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ನಗರವು ಉತ್ತರ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್, ಪೂರ್ವ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್, ದಕ್ಷಿಣ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್ ಎಂಬುದಾಗಿ ಐದು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿಭಾಗವೂ ಕೂಡ ಒಂದು ಸಂಸದೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ . ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್ ಗೋಡೆಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಂಗಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಅದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ಪೀಸ್ ಲೈನ್ಸ್" (ಶಾಂತಿಯ ಗೆರೆಗಳು) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಇದು ಆಗಸ್ಟ್ 1969 ರ ನಂತರ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸೈನ್ಯದಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಅದು ಈಗಲೂ ಕೂಡ ನಗರದ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಪ್ರಾಂತಗಳನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸುತ್ತದೆ. <ref name="Peacelines">{{cite paper | author = Margrethe C. Lauber | title = Belfast's Peacelines: An Analysis of Urban Borders, Design and Social Space in a Divided City | url = http://www.mspacenyc.com/belfast.study.html | accessdate = 2007-05-18|archiveurl = https://web.archive.org/web/20070208064520/http://www.mspacenyc.com/belfast.study.html |archivedate = February 8, 2007|deadurl=yes}}</ref> 2008ರಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಗೋಡೆಗಳ ತೆಗೆದುಹಾಕುವಿಕೆಗೆ ಒಂದು ಯೋಜನೆಯು ಮಂಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.macaulayassociates.co.uk/pdfs/peace_wall.pdf |title="A Process for Removing Interface Barriers", Tony Macaulay, July 2008 |format=PDF |date= |accessdate=2010-08-12 |archive-date=2011-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111006204650/http://www.macaulayassociates.co.uk/pdfs/peace_wall.pdf |url-status=dead }}</ref> ಜೂನ್ 2007ರಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಯುಕೆ£16 ಮಿಲಿಯನ್ ಯೋಜನೆಯು ಪ್ರಕಟಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಅದು ನಗರದ ಕೇಂದ್ರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೀದಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸುವ ಮತ್ತು ಪುನರಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web | title = Major makeover for Belfast City Centre | publisher = Department for Social Development (NI) | date = 2007-06-12 | url = http://www.dsdni.gov.uk/index/news_items/major-makover-belfast.htm | accessdate = 2007-06-12 | archive-date = 2007-09-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070928104438/http://www.dsdni.gov.uk/index/news_items/major-makover-belfast.htm | url-status = dead }}</ref> ನಗರದೊಳಗಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು (ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬಸ್ ಕ್ಯಾರಿಡಾರ್‌) ಆನ್‌ಟ್ರಿಮ್ ರಸ್ತೆ, ಶೋರ್ ರಸ್ತೆ, ಹಾಲಿವುಡ್ ರಸ್ತೆ, ನ್ಯೂಟೌನರ್ಡ್ಸ್ ರಸ್ತೆ, ಕ್ಯಾಸಲ್ರೀಗ್ ರಸ್ತೆ, ಕ್ರೀಗಗ್ ರಸ್ತೆ, ಒರ್ಮೆಯೂ ರಸ್ತೆ, ಮ್ಯಾಲೋನ್ ರಸ್ತೆ, ಲಿಸ್ಬರ್ನ್ ರಸ್ತೆ, ಫಾಲ್ಸ್ ರಸ್ತೆ, ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ರಸ್ತೆ, ಶಾಂಕಿಲ್ ರಸ್ತೆ, ಮತ್ತು ಕ್ರುಮ್ಲಿನ್ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web | title = The Arterial Routes | work = Belfast Metropolitan Area Plan 2015 Draft Plan | publisher = The Planning Service | url = http://www.planningni.gov.uk/areaplans_policy/Plans/BMA/draft_plan/02Part4/volume2/Arterial%20Routes/ArterialRoutes.htm | accessdate = 2007-06-12 | archive-date = 2007-09-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070901151302/http://www.planningni.gov.uk/AreaPlans_Policy/Plans/BMA/draft_plan/02Part4/volume2/Arterial%20Routes/ArterialRoutes.htm | url-status = dead }}</ref> ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ನಗರದ ಕೇಂದ್ರ ಭಾಗವು ಎರಡು ಅಂಚೆಸಂಕೇತಗಳಿಂದ ವಿಭಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಸಿಟಿ ಹಾಲ್‌ನ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಇರುವ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ''BT1'' , ಮತ್ತು ಅದರ ದಕ್ಷಿಣದ ಕಡೆಗಿರುವ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ''BT2'' ಎಂಬ ಅಂಚೆಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಹಡಗುಕಟ್ಟೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು ''BT3'' ಅಂಚೆ ಸಂಕೇತವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇತರ ವಿಶಾಲವಾದ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಅಂಚೆಸಂಕೇತಗಳು ಗಡಿಯಾರದ ತಿರುಗುವಿಕೆಯ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ''ಬಿಟಿ'' ''ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌'' ಅನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದರೂ ಕೂಡ, ಅದು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಪ್ರದೇಶದುದ್ದಕ್ಕೂ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | title = The UK Postcode System | publisher = List Masters | year = 2005 | url = http://www.listmasters.co.uk/postcodes.php | accessdate = 2007-06-12 | archive-date = 2007-06-24 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070624020159/http://www.listmasters.co.uk/postcodes.php | url-status = dead }}</ref> 2001ರಿಂದ, ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಿಂದ ವರ್ಧಿಸಲ್ಪಟ ನಗರದ ಮಂಡಳಿಯು ಅನೇಕ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದೆ. '''ಕ್ಯಾಥಡ್ರಲ್ ವಿಭಾಗ''' ವು ಸೇಂಟ್ ಆನ್ನೆಸ್ ಕ್ಯಾಥಡ್ರಲ್ (ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಚರ್ಚ್)ನಿಂದ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಶದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="Cathedral Quarter">{{cite web | title = Exploring Belfast's cultural life | publisher = Belfast City Council | year = 2007 | url = http://www.belfastcity.gov.uk/culture/culturallife.asp?menuitem=culturallife | accessdate = 2007-05-25 | archive-date = 2007-07-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070714005049/http://www.belfastcity.gov.uk/culture/culturallife.asp?menuitem=culturallife | url-status = dead }}</ref> ಅದು ವಾರ್ಷಿಕ ಗೋಚರ ಮತ್ತು ಕಲೆಯ ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕಸ್ಟಮ್ ಹೌಸ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್ ಇದು ಉಚಿತ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಬೀದಿ ಮನೋರಂಜನೆಗಳಿಗೆ ನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ಹೊರಾಂಗಣದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. '''ಗೀಲ್ಟಾಚ್ಟ್ ವಿಭಾಗ''' ಇದು ಪಶ್ಚಿಮ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿನ ಫಾಲ್ಸ್ ರಸ್ತೆಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ, ಅದು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ದೇಶದ ಭಾಷೆಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | title = Gaeltacht Quarter | publisher = Department of Culture, Arts and Leisure | year = 2007 | url = http://www.dcalni.gov.uk/index/languages/gaeltacht_quarter.htm | accessdate = 2007-05-25 | archive-date = 2007-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070927032912/http://www.dcalni.gov.uk/index/languages/gaeltacht_quarter.htm | url-status = dead }}</ref> ದಕ್ಷಿಣ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನ '''ಕ್ವೀನ್ಸ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್‌''' ಕ್ವೀನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಆ ಪ್ರದೇಶವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ನ ಪ್ರತಿ ಶರತ್ಕಾಲದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್ ಹಬ್ಬವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಅದು ಸಸ್ಯವಿಜ್ಞಾನದ ಉದ್ಯಾನವನಗಳ ಮತ್ತು ಅಲ್ಸ್ಟರ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್‌ಗಳ ಆವಾಸ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ, ಅದು ಪ್ರಮುಖ ಪುನರ್‌ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ನಂತರದಲ್ಲಿ 2009 ರಲ್ಲಿ ಪುನಃ ತೆರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web | title = Contact Details | publisher = The Ulster Museum | year = 2007 | url = http://www.ulstermuseum.org.uk/contact-us/contact-details/ | accessdate = 2007-05-18 | archive-date = 2007-05-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070529080126/http://www.ulstermuseum.org.uk/contact-us/contact-details/ | url-status = dead }}</ref> ದ ಗೊಲ್ಡೆನ್ ಮೈಲ್ ಇದು ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಸಿಟಿ ಹಾಲ್ ಮತ್ತು ಕ್ವೀನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ನಡುವಣ ಮೈಲ್‌ಗೆ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಡಬ್ಲಿನ್ ರೋಡ್, ಗ್ರೇಟ್ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಸ್ಟ್ರೀಟ್, ಶಾಫ್ಟ್ಸ್‌ಬರಿ ಸ್ಕ್ವೇರ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಡ್‌ಬರಿ ಪ್ಲೇಸ್ ಇವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಇದು ನಗರದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಒಳ್ಳೆಯ ಬಾರ್ ಮತ್ತು ಉಪಹಾರ ಗೃಹಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web | title=The Golden Mile: Pub Crawl | publisher = Virtual Belfast | url = http://www.belfastbar.co.uk/The-Golden-Mile-articles.htm | accessdate = 2007-05-25}}</ref> 1998ರಲ್ಲಿನ ಗುಡ್ ಫ್ರೈಡೆ ಒಪ್ಪಂದದ ನಂತರದಿಂದ, ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿನ ಲಿಸ್ಬರ್ನ್ ರಸ್ತೆಯು ನಗರದ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ಕೃಷ್ಟವಾದ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಬೀದಿಯಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web | title = Shopping At A Glance | work = Visit South Belfast | publisher = South Belfast Partnership | url = http://www.visitsouthbelfast.com/tourism/default.asp?cms=Tourism%5FThings+To+Do%5FShopping_Shopping+At+A+Glance&cmsid=19_49_81_227&id=227&viewtype=Category | accessdate = 2007-05-18 | archive-date = 2011-07-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110717222117/http://www.visitsouthbelfast.com/tourism/default.asp?cms=Tourism_Things+To+Do_Shopping_Shopping+At+A+Glance&cmsid=19_49_81_227&id=227&viewtype=Category | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite news | last=Burns | first=Gemma | url=http://www.dailyireland.com/home.tvt?_scope=DailyIreland/South%20Belfast%20News/Features&id=26382&psv=13&_ticket=9NTHLXD4YGSGX4SGPNNADY7BZKLAFUUGUYRIJQOJBVXF9LLDN32STRRIVON9ANVRBNKACJ5J9QRFK11M9NTGNXT9CHUT71QFIRY4S0SEAOYFBHSJ5LE1HONDNMTEGPKACN1FURUQS10YM75OV6 | title=A passion for preserving Belfast's beauty | publisher=South Belfast News | date=2007-02-28 | accessdate=2007-03-12 | archive-date=2007-09-27 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070927074921/http://www.dailyireland.com/home.tvt?_scope=DailyIreland%2FSouth%20Belfast%20News%2FFeatures&id=26382&psv=13&_ticket=9NTHLXD4YGSGX4SGPNNADY7BZKLAFUUGUYRIJQOJBVXF9LLDN32STRRIVON9ANVRBNKACJ5J9QRFK11M9NTGNXT9CHUT71QFIRY4S0SEAOYFBHSJ5LE1HONDNMTEGPKACN1FURUQS10YM75OV6 | url-status=dead }}</ref> ಅಂತಿಮವಾಗಿ, '''ಟೈಟಾನಿಕ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್‌''' ಇದು ಮುಂಚೆ ''ಕ್ವೀನ್ಸ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ '' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಬಂದರಿನ ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿರುವ {{convert|0.75|km²|0|abbr=on}} ಸುಧಾರಿತ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅದು ಇಲ್ಲಿ 1912 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಟೈಟಾನಿಕ್ ಹಡಗಿನ ನಂತರ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು,<ref name="Titanic In History" /> ಮುಂಚಿನ ಕೆಲವು ನೌಕಾಂಗಣ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು "ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದಾದ ನದೀತೀರಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವ" ಕಾರ್ಯಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲ್ಪಟ್ಟವು.<ref name="Titanic Quarter">{{cite web | title = Corporate Message: The Vision | work = About Us at Titanic Quarter | publisher = Titanic Quarter | year= 2006 | url = http://www.titanic-quarter.com/about.php?ID=3 | accessdate = 2007-05-18}}</ref> ಈ ಯೋಜನೆಗಳು ವಸತಿಗೃಹಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ, ಒಂದು ನದಿಯಬದಿಗಿನ ಮನೋರಂಜನ ಪ್ರಾಂತ, ಮತ್ತು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಟೈಟಾನಿಕ್-ಕಲ್ಪನೆಯ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್ (ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ) ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು.<ref name="Titanic Quarter" /> == ಪಟ್ಟಣ/ನಗರದೃಶ್ಯ == === ವಾಸ್ತುಶಾಸ್ತ್ರ/ವಾಸ್ತುಶೈಲಿ === [[File:City Hall And The Belfast Wheel.jpg|thumb|left|ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಸಿಟಿ ಹಾಲ್ ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಬಿಗ್ ವ್ಹೀಲ್]] ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌‍ ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಕಟ್ಟಡಗಳ ವಾಸ್ತು ಶೈಲಿಯು ಎಡ್ವರ್ಡಿಯನ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಿಟಿ ಹಾಲ್ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಶೈಲಿಯ ವಾಟರ್‌ಫ್ರಂಟ್ ಹಾಲ್‌ ರೀತಿಯ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ ಕಟ್ಟಡಗಳೆಂದು ಪರಿಚಿತವಾಗಿರುವ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಕಾಲದ ಕಟ್ಟಡಗಳಾದ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌‍ನ ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ''ಲಾನ್ಯನ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್'' ಮತ್ತು ಲಿನೆನ್ ಹಾಲ್ ಲೈಬ್ರರಿಗಳು ಸರ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಲಾನ್ಯನ್‌ ಅವರಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟವುಗಳಾಗಿವೆ. 1888ರಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಅವರಿಂದ ಅಂಗೀಕೃತವಾದ ಸಿಟಿಹಾಲ್ ನಿರ್ಮಾಣ 1906ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಇದನ್ನು ಬೆಲ್ಫಾಟ್ ನಗರದ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ತೋರ್ಪಡಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಭಾರತದ ಕಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿರುವ ವಿಕ್ಟೊರಿಯಾ ಮೆಮೊರಿಯಲ್ ಹಾಲ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿಯ ಡರ್ಬನ್ ಸಿಟಿಹಾಲ್ ಇವು ಎಡ್ವರ್ಡೇರಿಯನ್ ವಾಸ್ತುವಿನ್ಯಾಸದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾದ ಕಟ್ಟಡಗಳಾಗಿವೆ.<ref>{{cite book | last = Krishna | first = Dutta | title = Calcutta: A Cultural and Literary History | page = 132 | publisher = Signal Books | url = https://books.google.com/?id=UKfoHi5412UC&pg=PA132&dq=%22victoria+memorial%22+calcutta+belfast+-wikipedia | year= 2003 | isbn = 9781902669595}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2007/05/25/world/africa/25durban.html?_r=1&oref=slogin |title=Where the Road to Renaming Does Not Run Smooth |publisher=New York Times |date=2006-05-25 |accessdate=2007-10-01|author=Wines, Michael}}</ref> ಡರ್ಬನ್ ಸಿಟಿ ಹಾಲ್‌ನ ಗುಮ್ಮಟವು 173 ಪೂಟ್‌ (53 m) ಎತ್ತರವಿದ್ದು ಈ ಕಟ್ಟದದ ಬಾಗಿಲ ಮೇಲೆ " ಹಿಬರ್ನಿಯಾ ಪಟ್ಟಣವು ನಗರದ ಕಲೆ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ.<ref name="Go To Historic Buildings">{{cite web | title = Historic Belfast: A guide to the City's landmark buildings | publisher = Go To Belfast | url = http://www.gotobelfast.com/index.cfm/level/page/category_key/197/Page_Key/428/Parent_Key/0/type/Page/PaGeName/Historic_Buildings_of_Belfast | accessdate = 2007-05-23|archiveurl = https://web.archive.org/web/20070618164651/http://www.gotobelfast.com/index.cfm/level/page/category_key/197/Page_Key/428/Parent_Key/0/type/Page/PaGeName/Historic_Buildings_of_Belfast |archivedate = June 18, 2007|deadurl=yes}}</ref> ಈ ಹಿಂದೆ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳೆಂದು ಪರಿಚಿತವಾಗಿದ್ದ ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ವೈಭವೋಪೇತ ಎರಡು ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ 1860ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಉಲ್ಸ್ಟರ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (ವಾರ್ನಿಂಗ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್) ಮತ್ತು 1769ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ನಾರ್ಥನ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್ (ಡೊನ್‌ಗಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್) ಮುಖ್ಯವಾದವುಗಳಾಗಿವೆ. ಚಿಚೆಸ್ಟರ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ದಿ ರಾಯಲ್ ಕೋರ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಜಸ್ಟಿಸ್‌ ಕಟ್ಟಡವು ಉತ್ತರ ಐರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಸುಪ್ರಿಮ್‌ ಕೊರ್ಟ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿತ್ತು. ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಕೆಥೆಡ್ರಲ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್‌ ಏರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಈಗ ಇದನ್ನು ನಗರದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="Cathedral Quarter" /> 262&nbsp;ft (80 m) ಎತ್ತರ ಹಾಗೂ ಸುಮಾರು 23 ಅಂತಸ್ತುಗಳಿರುವ ವಿಂಡ್ಸರ್‌ ಹೌಸ್ (ವಿಶಿಷ್ಠವಾದ ವಿನ್ಯಾಸವುಳ್ಳದ್ದು) ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | last = Morgan | first = Ian | title = Ireland's tallest building to be turned into flats | publisher = 24dash.com | date= 2007-03-04 | url = http://www.24dash.com/printNews/1/17408.htm | accessdate = 2007-06-02}}</ref> ಹೆಚ್ಚಿನ ಎತ್ತರದ ಒಬೆಲ್ ಟವರ್‌‌ನ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯವು ಈಗಾಗಲೇ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡಿದ್ದು, ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿಯೇ ಅದು ವಿಂಡ್ಸರ್‌ ಹೌಸ್‌ನ ಎತ್ತರವನ್ನು ಮೀರಿಸಿದೆ. 2007ರಲ್ಲಿ, ಔರೊರ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣದ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಲಾಯಿತು. 37 ಮಹಡಿ ಹಾಗೂ 358&nbsp;ft (109 m) ಎತ್ತರವಿರುವ ಈ ಕಟ್ಟಡವು ಈ ಹಿಂದಿನ ಎರಡೂ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಎತ್ತರವನ್ನು ಮೀರಿಸುವಂತಹದ್ದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | title = Belfast's tallest building revealed | publisher = Archiseek | date = 2007-01-19 | url = http://ireland.archiseek.com/news/2007/000024.html | accessdate = 2007-06-02 | archive-date = 2007-10-13 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071013201326/http://ireland.archiseek.com/news/2007/000024.html | url-status = dead }}</ref> [[File:30w8jti-1.jpg|thumb|right|ಮುಸ್ಸಂಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಕ್ಷಿತಿಜ]] ಗ್ರೇಟ್‌ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ 1876ರಲ್ಲಿ ಜೊಸೆಫ್ ಆಂಡರ್‌ಸನ್‌ ಅವರಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸುಂದರವಾಗಿ ಅಲಂಕಾರಗೊಂಡಿರುವ ಕ್ರೌನ್ ಲಿಕ್ಕರ್ ಸೆಲೂನ್, ನ್ಯಾಶನಲ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಒಡೆತನಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟ ಯುಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಏಕೈಕ ಬಾರ್ ಆಗಿದೆ. ಜೇಮ್ಸ್ ಮ್ಯಾಸನ್ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿದ್ದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಸಿತ್ರ ''ಒಡ್‌ ಮ್ಯಾನ್ ಔಟ್‌‍ (Odd Man Out)'' ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ ಮುಖ್ಯ ಸ್ಥಳವಾದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಇದು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite news | title = BBC seeks stars of Belfast film noir | publisher = BBC News Northern Ireland | date= 2007-02-23 | url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/northern_ireland/6388303.stm | accessdate = 2007-05-23}}</ref> ಕ್ರೌನ್‌ ಬಾರ್‌ನಲ್ಲಿಯ ಉಪಹಾರ ಗೃಹದ ವಿನ್ಯಾಸವು ಮೊದಲು ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲಾದ ಟೈಟಾನಿಕ್ ರೀತಿಯದ್ದೇ ವೈಭವೋಪೇತ ಹಡಗಾಗಿದ್ದ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡಿದ ವಿನ್ಯಾಸವಾಗಿತ್ತು.<ref name="Go To Historic Buildings" /> ಹರ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಮತ್ತು ವುಲ್ಫ್ ಶಿಫ್‌ಯಾರ್ಡ್‌ಗಳು ಈಗ ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸ್ಥಬ್ಧ ಹಡಗುಕಟ್ಟೆಗಳಾಗಿವೆ.<ref>{{cite web | title = Welcome to Belfast City | publisher = Irish News | url = http://www.irishnews.com/tourism/belfast/index.html | accessdate = 2007-05-23 | archive-date = 2007-09-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070928083323/http://www.irishnews.com/tourism/belfast/index.html | url-status = dead }}</ref> ಇಲ್ಲಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕ್ರೇನ್‌ಗಳು, ಸ್ಯಾಮ್‍ಸನ್ ಮತ್ತು ಗೋಲಿಯಾತ್‌ಗಳು ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನ ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಮುಖಮಾಡಿ ಸ್ಥಬ್ಧವಾಗಿ ನಿಂತಿರುವುದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವಾಟರ್ ಫ್ರಂಟ್ ಹಾಲ್ ಹಾಗೂ ಒಡಿಸ್ಸಿ ಅರೇನಾ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಹೊಂದಿದೆ. ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ ಒಪೆರಾ ಹೌಸ್ ಇದು ವಿಶಿಷ್ಠವಾದ ವಿನ್ಯಾಸ ಹೊಂದಿರುವ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದ್ದು ಇದರ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯವನ್ನು 1985ರಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಈಗ ಅದರ ಹಿಂದಿನ ವೈಭವದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಅದನ್ನು ಮರಳಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | title = Grand Opera House | publisher = Cinema Treasures | url = http://cinematreasures.org/theater/2061/ | accessdate = 2007-06-01}}</ref> ಖ್ಯಾತ ನಟ ಲಿಯಾಮ್ ನೀಸನ್ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಲಿರಿಕ್ ಥಿಯೇಟರ್ (ಈಗ ಪುನರ್‌ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ) ದೇಶದಲ್ಲಿ ಯಾವತ್ತೂ ಸಕ್ರೀಯವಾಗಿದ್ದ ಥಿಯೇಟರ್‌ ಆಗಿದೆ.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/northern_ireland/4083973.stm |title=Neeson in bid to revive theatre |publisher=BBC News |date=2004-12-10 |accessdate=2007-12-07|author=BBC}}</ref> ಅಲ್ಸ್ಟರ್‌ ಹಾಲ್ (1859–1862) ಮೊದಲು ವೈಭವೋಪೇತ ನೃತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲಾದ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿತ್ತು. ಈಗ ಅದನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಂಗೀತ ಕಛೇರಿ ಹಾಗೂ ಆಟದ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಲಾಯ್ಡ್‌ ಜಾರ್ಜ್‌, ಪರ್ನೆಲ್‌ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಪೀಯರ್ಸ್ ಮುಂತಾದವರೆಲ್ಲರೂ ಇಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ರಾಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.<ref name="Go To Historic Buildings" /> === ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ಮತ್ತು ಉಪವನಗಳು === ಲಗನ್ ನದಿಯ ಹುಟ್ಟಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್ ಸುತ್ತಲೂ ವಿಶೇಷವಾದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಾತಾವರಣ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ. ಇದು ಉತ್ತಮವಾದ ತೋಟಗಾರಿಕಾ ವ್ಯವಸಾಯಕ್ಕೆ ಸಹಾಯಕವಾದುದಾಗಿದೆ. ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಜನಪದ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಂಬಿತವಾಗಿರುವ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಸೇರಿದಂತೆ, ಕೇವ್ ಹಿಲ್, ಕಂಟ್ರಿ ಪಾರ್ಕ್, ಲಗನ್ ವ್ಯಾಲಿ ರಿಜನಲ್ ಪಾರ್ಕ್ ಜೊತೆಗೆ ಕಾಲಿನ್ ಗ್ಲೆನ್ ನಗರದ ಸೌಂಧರ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ. ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪಾರ್ಕ್‌ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Parks and gardens">{{cite news| title = Parks and gardens| publisher = gotobelfast| date = 2007-04-01| url = http://www.gotobelfast.com/what_to_do/attractions/parks__gardens.aspx| accessdate = 2009-05-16| archive-date = 2009-07-02| archive-url = https://web.archive.org/web/20090702111952/http://www.gotobelfast.com/what_to_do/attractions/parks__gardens.aspx| url-status = dead}}</ref> ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಗಾರ್ಡನ್‌ಗಳು ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್ ಪರಂಪರೆಯ ಮುಖ್ಯವಾದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ವನ್ಯಮೃಗಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಮುಖ್ಯವಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿವೆ. ರೋಸ್ ವೀಕ್ ಹಬ್ಬ, ಪಕ್ಷಿ ವೀಕ್ಷಣೆ, ದೊಡ್ಡ ಮೃಗಗಳ ಭೇಟೆ ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ಸಂಭ್ರಮದ ಹಬ್ಬಗಳು ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ.<ref name="Parks and gardens" /> ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನಲವತ್ತಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ಇವೆ. ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನ ಕಾಡು ಸರಕಾರದ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಂಗಡಗಳ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಲಾದುದಾಗಿದೆ. 1992ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳಿಯವಾಗಿ ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಕಾಲಿ ಜಾಗ ಹಾಗೂ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಒಂದು ಸ್ಥಳಿಯ ಸಂಘವನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು. ಅವರು 1993ರಿಂದ ಸುಮಾನಿಲ್ಲರು 30ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ಇವರು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web | title = Forest of Belfast | publisher = Belfast City Council | url = http://www.belfastcity.gov.uk/parksandopenspaces/forestofbelfast.asp?menuitem=forest | accessdate = 2007-05-18 | archive-date = 2007-02-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070208161104/http://www.belfastcity.gov.uk/parksandopenspaces/forestofbelfast.asp?menuitem=forest | url-status = dead }}</ref> 2006ರಲ್ಲಿ, ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಯುಕೆ£8 ಮಿಲಿಯನ್‌ ಹಣವನ್ನು ಈ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಎತ್ತಿಟ್ಟಿದೆ.<ref>{{cite web | title = Your City, Your Space | publisher = Belfast City Council | url = http://www.belfastcity.gov.uk/parksandopenspaces/openspacestrategy.asp?menuitem=yourcity | accessdate = 2007-05-18 | archive-date = 2012-02-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120207183843/http://www.belfastcity.gov.uk/parksandopenspaces/openspacestrategyfunding.pdf | url-status = dead }}</ref> ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌‍ ನ್ಯಾಚುರಾಲಿಸ್ಟ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಕ್ಲಬ್‌‍ ಅನ್ನು 1863ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ನಾರ್ಥನ್ ಐರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web | title = About the Field Club | publisher = Belfast Naturalists' Field Club | url = http://www.habitas.org.uk/bnfc/about.html | accessdate = 2007-05-18 | archive-date = 2003-04-22 | archive-url = https://web.archive.org/web/20030422084637/http://www.habitas.org.uk/bnfc/about.html | url-status = dead }}</ref> [[File:Belfast Botanic Gardens glasshouse.jpg|thumb|ಬೊಟೆನಿಕ್ ಗಾರ್ಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಖರ್ಜೂರದ ಮನೆ.]] 2005ರಲ್ಲಿ 700,000 ಸಂದರ್ಶಕರು<ref>{{cite web | title = Hansard 27 April 2006| publisher = House of Commons| url = http://www.publications.parliament.uk/pa/cm200506/cmhansrd/cm060427/text/60427w07.htm | accessdate = 2007-10-01}}</ref> ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕ್ವೀನ್ಸ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್‌ನ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಕ್ಕೆ<ref name="Botanic Gardens">{{cite web | title = Botanic Gardens | publisher = Belfast City Council | url = http://www.belfastcity.gov.uk/parksandopenspaces/parksdetails.asp?id=54 | accessdate = 2007-05-18 | archive-date = 2008-04-18 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080418113722/http://www.belfastcity.gov.uk/parksandopenspaces/parksdetails.asp?id=54 | url-status = dead }}</ref> ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದರು. 1830ರಲ್ಲಿ ಸರ್‌‍ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌‍ ಲೇನ್ಯನ್‌‍ರಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಬೊಟಾನಿಕ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಪಾಮ್ ಹೌಸ್ ಇದು ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಗ್ಲಾಸ್‌ನ ಎರಕದ ಗ್ಲಾಸ್ ಹೌಸ್‌ಗೆ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | title = Palm House Botanic Gardens, Belfast City | publisher = Houses, Castles and Gardens of Ireland | url = http://www.gardensireland.com/palm-house.html | accessdate = 2007-05-18 | archive-date = 2008-05-13 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080513021454/http://www.gardensireland.com/palm-house.html | url-status = dead }}</ref> ಇಲ್ಲಿರುವ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿಯ ಇನ್ನೀತರ ಆಕರ್ಷಣೆಯ ಕೇಂದ್ರಗಳೆಂದರೆ ಟ್ರಾಫಿಕಲ್ ರಾವೈನ್ (1889ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶ), ಇಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಕಛೇರಿಗಳು ಮತ್ತು ಪಾಪ್ ಕಛೇರಿಗಳೂ ಕೂಡ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು.<ref>{{cite web|url=http://www.belfastcity.gov.uk/parksandopenspaces/tropicalravine.asp|accessdate=2009-05-30|publisher=Belfast City Council|title=Tropical Ravine|archive-date=2009-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20090517075802/http://www.belfastcity.gov.uk/parksandopenspaces/tropicalravine.asp|url-status=dead}}</ref> 1997ರಲ್ಲಿ U2 ತಂಡವು ಇಲ್ಲಿ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ನೀಡಿತ್ತು. ನಗರದ ಸಿಟಿ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಸರ್ ಥಾಮಸ್ ಮತ್ತು ಲೇಡಿ ಡಿಕ್ಸನ್‌‍ ಪಾರ್ಕ್ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೋಸ್ ಗಾರ್ಡನ್‌ಗೆ ಸಾವಿರಾರು ಪ್ರವಾಸಿಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Go To Belfast: Sir Thomas and Lady Dixon Park">{{cite web | title = Sir Thomas and Lady Dixon Park and City of Belfast International Rose Garden | publisher = Go To Belfast | url = http://www.gotobelfast.com/thingstodo/viewdetail.cfm/TDVenue_Key/421/level/page/category_key/197/Page_Key/279/parent_key/0/type/Page/PaGeName/Restaurant_Month.htm | accessdate = 2007-05-18|archiveurl = https://web.archive.org/web/20070531190626/http://www.gotobelfast.com/thingstodo/viewdetail.cfm/TDVenue_Key/421/level/page/category_key/197/Page_Key/279/parent_key/0/type/Page/PaGeName/Restaurant_Month.htm |archivedate = May 31, 2007|deadurl=yes}}</ref> ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ರೋಸ್ ವೀಕ್ ಸುಮಾರು 20,000ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೂಗಳ ಅರಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಭಾಗವಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | title = Sir Thomas and Lady Dixon Park | work = Discover Northern Ireland | publisher = Northern Ireland Tourist Board | url = http://www.discovernorthernireland.com/product.aspx?ProductID=2795 | accessdate = 2007-05-18 | archive-date = 2007-06-15 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070615145945/http://www.discovernorthernireland.com/product.aspx?ProductID=2795 | url-status = dead }}</ref> ಇದು {{convert|128|acre|km2}}ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳಿರುವ, ಕಾಡು ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮತ್ತು ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಡಯಾನಾ ಮೆಮೊರಿಯಲ್ ಗಾರ್ಡನ್, ಜಪಾನ್ ಗಾರ್ಡನ್, ವಾಲ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಮತ್ತು ಗೋಲ್ಡನ್ ಕ್ರೌನ್ ಕಾರಂಜಿಗಳನ್ನು 2002ರ ಕ್ವೀನ್ಸ್ ಗೋಲ್ಡನ್ ಜುಬಿಲಿ ಆಚರಣೆಯ ಸಲುವಾಗಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Go To Belfast: Sir Thomas and Lady Dixon Park" /> 2008ರಲ್ಲಿ, ಕ್ರೊಯ್ಡನ್ ನ ಲಂಡನ್ ಬೊರೊಗ್ ಹಾಗೂ ಶೆಫೀಲ್ಡ್ ಒಳಗೊಂಡು RHS ಬ್ರಿಟನ್ ಇನ್ ಬ್ಲೂಮ್ ಪೈಪೋಟಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳ (200,001 ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು) ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ಹಂತಕ್ಕೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತವಾಗಿತ್ತು. ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಜೂ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ರಿಂದ ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಾಗೂ ಅದನ್ನು ಪ್ರಚಾರಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಮಂಡಳಿ £1.5 ಮಿಲಿಯನ್‌ ಹಣವನ್ನು ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ ವೆಚ್ಚಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಅದು ಯುಕೆ ಹಾಗೂ ಐರ್ಲೇಂಡಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರಕಾರ ಸಹಾಯ ನಿಧಿ ಒದಗಿಸುವ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ನಾರ್ಥನ್‌ ಐರ್ಲೇಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ 295,000 ಸಂದರ್ಶಕರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಅದರ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಣಿಗಳ ಸಹಜ ವಾಸಸ್ಥಾನ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರಾಣಿಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು 140 ಬಗೆಯ 1,200 ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು ಏಶಿಯದ ಆನೆಗಳು, ಬಾರ್ಬರಿ ಸಿಂಹಗಳು, ಬಿಳಿ ಹುಲಿಗಳು ([[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಇರುವುದರಲ್ಲಿ ಒಂದು), ಪೆಂಗ್ವಿನ್ ನ ಮೂರು ಬಗೆಗಳು, ವೆಸ್ಟೆರ್ನ್ ಲೊಲೇಂಡ್ ಗೊರಿಲ್ಲಾದ ಒಂದು ಕುಟುಂಬ, ಕೊಮನ್ ಚಿಂಪಾನ್ಝೀಸ್ ನ ಒಂದು ಗುಂಪು, ಒಂದು ಕೆಂಪು ಪಾಂಡ ಮತ್ತು ಲಂಗುರ್ ನ ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಅಲ್ಲಿವೆ. ಪ್ರಾಣಿಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಮುಖ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಬೆದರಿಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಅನೇಕ ಬಗೆಗಳ ಉಳಿಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವ ಸಹಾಯಕ್ಕೆ ಯುರೋಪ್‌ದ ಹಾಗೂ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಳಿ- ಬೆಳೆಸುವಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news| title = Parks and gardens| publisher = belfastzoo| date = 2007-04-01| url = http://www.belfastzoo.co.uk/aboutbelfastzoo/HistoryofBelfastZoo.aspx| accessdate = 2009-05-16| archive-date = 2009-04-14| archive-url = https://web.archive.org/web/20090414005143/http://www.belfastzoo.co.uk/aboutbelfastzoo/HistoryofBelfastZoo.aspx| url-status = dead}}</ref> == ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಅಧ್ಯಯನ/ವಿವರ == [[File:Belfast-pano.jpg|thumb|800 px|ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನ ಸಮಗ್ರ ನೋಟ]] 2001ರ ಜನಗಣತಿ ಪ್ರಕಾರ, ಪಟ್ಟಣದ ಎಲ್ಲೆಯೊಳಗಿನ (ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನಗರ ಪ್ರದೇಶ) ಜನಸಂಖ್ಯೆ 276,459 ಆಗಿತ್ತು,<ref name="Belfast Urban Area">{{cite web | title = Comparative Demography Profile: Belfast District Council, Northern Ireland | work = 2001 census data (Crown Copyright) | publisher = Northern Ireland Statistics & Research Agency | year= 2001 | url = http://www.nicensus2001.gov.uk/nica/browser/profile.jsp?profile=Demography&mainLevel=CouncilArea&mainArea=Belfast&mainText=&mainTextExplicitMatch=null&compLevel=CountryProfile&compArea=Northern+Ireland&compText=&compTextExplicitMatch=null | accessdate = 2007-05-17|archiveurl = https://web.archive.org/web/20070927161000/http://www.nicensus2001.gov.uk/nica/browser/profile.jsp?profile=Demography&mainLevel=CouncilArea&mainArea=Belfast&mainText=&mainTextExplicitMatch=null&compLevel=CountryProfile&compArea=Northern+Ireland&compText=&compTextExplicitMatch=null |archivedate = September 27, 2007|deadurl=yes}}</ref> ಆದರೆ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಮಹಾನಗರವಾಸಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ 579,554 ಜನರು ಇದ್ದರು.<ref name="Belfast Metropolitan Area">{{cite web | title = Area Profile of Belfast Metropolitan Urban Area (BMUA) | work = 2001 Census data | publisher = Northern Ireland Statistics & Research Agency | year= 2001 | url = http://www.ninis.nisra.gov.uk/mapxtreme_towns/report.asp?settlementName=Belfast%20Metropolitan%20Urban%20Area%20(BMUA)&BandName=Belfast%20Metropolitan%20Urban%20Area%20(BMUA) | accessdate = 2007-05-16}}</ref> ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದು ಹದಿನೈದನೇ-ವಿಶಾಲವಾದ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇದು ಹನ್ನೊಂದನೆಯ-ವಿಶಾಲವಾದ ಪಟ್ಟಣಗಳ ಕೂಟ ವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|author=Pointer, Graham|url=http://www.statistics.gov.uk/downloads/theme_compendia/fom2005/03_FOPM_UrbanAreas.pdf|format=PDF|title=The UK's major urban areas|publisher= UK National Statistics|accessdate=2007-12-07|archiveurl=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20060215211111/http://www.statistics.gov.uk/downloads/theme_compendia/fom2005/03_FOPM_UrbanAreas.pdf|archivedate=2006-02-15}}</ref> ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಇಪ್ಪತ್ತನೇಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಗಾಧವಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು [[ಜನಸಂಖ್ಯೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕಂಡಿತು. ಈ ಏರಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇಳಿಕೆಯನ್ನು ಕಾಣುವ ಮೂಲಕ ''ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನಗರ'' ದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 600,000 ಆಗಿತ್ತು.<ref name="Geography in Action Urban Growth">{{cite web | last = Stephen | first = Roulston | title = Urban Structure: Growth of Belfast | work = Geography in Action | publisher = National Grid for Learning | year = 2006 | url = http://www.geographyinaction.co.uk/Urban_structure/Urban_growth.html | accessdate = 2007-05-18 | archive-date = 2007-04-15 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070415203906/http://geographyinaction.co.uk/Urban_structure/Urban_growth.html | url-status = dead }}</ref> ಅದರ ನಂತರ, ನಗರದೊಳಗಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ನಾಟಕೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಗ್ರೇಟರ್ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಅದೇ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ 2001ರ ಜನಗಣತಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ, 277,391<ref name="Belfast Urban Area" /> ರಷ್ಟಿದ್ದು ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ 579,554 ಜನರು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಮಹಾನಗರವಾಸಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುತಿದ್ದರು.<ref name="Belfast Metropolitan Area" /> ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸಾಂದ್ರತೆಯು 2,415 ಜನರು/ಕಿಮೀ²ಗೆ ಇತ್ತು (119 ಉಳಿದ ನಾರ್ತೆರ್ನ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ ಹೋಲಿಸುವುದಾದರೆ).<ref name="Belfast LGD">{{cite web | title = Local Government District Information for Belfast LGD | work = Northern Ireland Neighbourhood Information Service (NINIS) | publisher = Northern Ireland Statistics and Research Agency | year= 2003 | url = http://www.ninis.nisra.gov.uk/mapxtreme/report.asp?INIT=YES&POSTCODE=BT015GS&DESC=FromGeneral&CurrentLevel=COA&ID=95GG390015&Name=95GG390015&Tab=DC | accessdate = 2007-06-01}}</ref> ಅನೇಕ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ, ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನ ನಗರದೊಳಗಿನ ಪ್ರದೇಶವು ಈಗ ಹಿರಿಯರ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ, ಹಾಗೂ ಒಬ್ಬಂಟಿಕ ಯುವಕ ಜನರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಕುಟುಂಬಗಳು ನಗರದ ಹೊರಗೆ ಜೀವನ ನಡೆಸಲು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಲಿವೆ. ಸಮಾಜ-ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬಿಸ್ನೆಸ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ ಇಂದ ಹೊರಕ್ಕೆ ಹರಡಿದೆ. ಮೆಲೊನೊ ರಸ್ತೆಯು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ.<ref name="Geography in Action Urban Growth" /> ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ವಿಸ್ತಾರವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಫಾಲ್ಸ್ ಹಾಗೂ ಶಂಕಿಲ್ ರೋಡ್ ಗಳ ಸುತ್ತಲು ಪ್ರದೇಶವು ನಾರ್ತೆರ್ನ್ ಐರ್ಲೇಂಡಿನಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವಾರ್ಡ್‌ಗಳಾಗಿವೆ.<ref>{{cite web | title = Northern Ireland Multiple Deprivation Measure | publisher = Department of Finance and Personnel | date = 2005-05 | url = http://www.nisra.gov.uk/archive/deprivation/NIMDM2005FullReport.pdf | format = PDF | accessdate = 2007-05-18 | archive-date = 2007-06-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070605142717/http://www.nisra.gov.uk/archive/deprivation/NIMDM2005FullReport.pdf | url-status = dead }}</ref> ನಗರದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಸ್ಥಿತಿ ಕಂಡುಬಂದರೂ ಕೂಡ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನ ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತಗಳು ಇನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಾರ್ತೆರ್ನ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಜನಾಂಗೀಯ, ರಾಜಕೀಯ ಹಾಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನೆರೆಹೊರೆಯ ಕೆಲಸದ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಅಧಿಕವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web | last = Stephen | first = Roulston | title = Ethnic Diversity: Segregation in Belfast. Introduction to Ethnic Diversity in Belfast | work = Geography in Action | publisher = National Grid for Learning | year = 2006 | url = http://www.geographyinaction.co.uk/Ethnic%20Diversity/Ethnic_intro.html | accessdate = 2007-05-18 | archive-date = 2007-05-18 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070518001158/http://www.geographyinaction.co.uk/Ethnic%20Diversity/Ethnic_intro.html | url-status = dead }}</ref> ಈ ವಲಯದಲ್ಲಿ – ಕಥೊಲಿಕ್ ಅಥವಾ ಒಂದು ಕಡೆ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಾದಿ ಮತ್ತು ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಅಥವಾ ಇನ್ನೊಂದಡೆ ನಿಷ್ಠಾವಂತವಾದಿ – ಇವು ತಪ್ಪದೇ ಬಾವುಟಗಳು ಇಂದ, [[ಗೀಚುಬರಹ|ಗೀರುಚಿತ್ರ]] ಹಾಗೂ ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರಗಳು ಇಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬೇರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಚರಿತ್ರೆಯ ಪೂರ್ತಿ ಕಾಣಿಸಿ ಕೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಘಟನೆ ನಡೆದಾಗಲೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ವಲಸೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಬೇರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿಯ ಈ ತೀಕ್ಷ್ಣತೆಯನ್ನು "ತಡೆಹಲ್ಲು ಸಾಲು ಪರಿಣಾಮ" ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಮಾಧಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಮಾಣ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal | last = Lloyd | first = C | title = Measuring local segregation in Northern Ireland | journal = Centre for Spatial Territorial Analysis and Research (C-STAR) | year= 2003 | publisher = School of Geography, Queen's University | url = http://www.qub.ac.uk/c-star/pubs/lloydetal.pdf | accessdate = 2006-03-12 |format=PDF}} </ref> ಯಾವಾಗ ಹಿಂಸಾಚಾರ ಧಗಧಗಿಸುತ್ತದೆಯೋ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅದು ಅಂತರ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನ(ಗಣಕಯಂತ್ರದ) ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆಯ ಅಧಿಕ ಹಂತಗಳು 90% ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವೆಸ್ಟ್ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದೆ. ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಆದರೆ ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ಹಂತಗಳು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿರುವ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್ ಪೂರ್ವ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ.<ref name="Ethnic Segregation">{{cite journal | last = Doherty | first = P | title = Ethnic Residential Segregation in Belfast | journal = Centre for the Study of Conflict | pages = Chapter 8 | year = 1995 | publisher = University of Ulster, Coleraine | url = http://cain.ulst.ac.uk/csc/reports/apartbel.htm#conclude | accessdate = 2006-03-12 | nopp = true | archive-date = 2006-03-03 | archive-url = https://web.archive.org/web/20060303104237/http://cain.ulst.ac.uk/csc/reports/apartbel.htm#conclude | url-status = dead }}</ref> ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ವರ್ಗದ ಜನರು ಸಂಧಿಸುವ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನ ಪ್ರದೇಶಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜನಾಂಗೀಯ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸಮುದಾಯಗಳು ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ 1930ರಿಂದ ಇವೆ.<ref name="Who lives here">{{cite web | title = Ethnic minorities: Who lives here? | work = Northern Ireland Learning: Teacher's Notes | publisher = BBC | url = http://www.bbc.co.uk/northernireland/schools/11_16/citizenship/pdfs/ctz_eth_pg02_tn.pdf | format = PDF | accessdate = 2007-05-24}}</ref> ಚೀನಾ ದೇಶದವರು ಹಾಗೂ ಐರಿಶ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವಂತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಯುರೋಪ್‌ ಯುನಿಯನ್ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪಿಯನ್ ವಲಸೆಗಾರರ ಒಳಹರಿವು ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ಜನಗಣತಿಯ (2001) ಪ್ರಕಾರ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಾಂಗೀಯ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 4,584 ಅಥವಾ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 1.3% ಇದೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಜನತೆ ದಕ್ಷಿಣ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 2.63%ರಷ್ಟಿದೆ.<ref name="Who lives here" /> ಗ್ರೇಟರ್ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಾರ್ತೆರ್ನ್ ಐರ್ಲೇಂಡಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಅಂದಾಜು 5,000 ಮುಸುಲ್ಮಾನರು<ref>{{cite web | title = About Us | publisher = Belfast Islamic Centre | url = http://belfastislamiccentre.org.uk/about_us/about_us.htm | year = 2007 | accessdate = 2007-05-24 | archive-date = 2007-07-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070707070907/http://www.belfastislamiccentre.org.uk/about_us/about_us.htm | url-status = dead }}</ref> ಮತ್ತು 200 [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದು]] ಕುಟುಂಬಗಳು<ref>{{cite web | title = Hinduism | work = Primary Focus: Programme 1 – Indian Community | publisher = BBC | url = http://www.bbc.co.uk/northernireland/schools/4_11/pfocus/citizenship/spring2001/ | accessdate = 2007-10-08}}</ref> ಜೀವಿಸುತಿದ್ದಾರೆ. == ಆರ್ಥಿಕತೆ == 1994ರ IRA ಕದನ ವಿರಾಮದ ಒಪ್ಪಂದ ಮತ್ತು ಗುಡ್ ಫ್ರೈಡೆ ಅಗ್ರೀಮೆಂಟ್‌‍ನ 1998ರ ಹಸ್ತಾಕ್ಷರದಿಂದ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ಗೆ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಲು ಹೆಚ್ಚಾದ ವಿಶ್ವಾಸ ಕೊಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web | title = Durkan "hopeful" For Future Of Good Friday Agreement | publisher = Department of Finance and Personnel | url = http://archive.nics.gov.uk/dfp/010209f-dfp.htm | accessdate = 2007-09-17 | archive-date = 2007-10-12 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071012210212/http://archive.nics.gov.uk/dfp/010209f-dfp.htm | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web | title = House of Commons Hansard Written Answers for 13 February 2002 | publisher = House of Commons | url = http://www.publications.parliament.uk/pa/cm200102/cmhansrd/vo020213/text/20213w02.htm | accessdate = 2007-09-17}}</ref> ಇದು ಈವರೆಗೆ ತಡೆಹಿಡಿಯಲಾಗಿದ್ದ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಕಾಣಲು ಸಹಾಯಕವಾಯಿತು. ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಸ್ಕ್ವೇರ್, ದಿ ಕೆತೆಡ್ರಲ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್‌ ಮತ್ತು ಲಾಂಗ್ಸೈಡ್ ಜೊತೆಗಿನ ಒಡಿಸ್ಸಿಯ ಸಂಕೀರ್ಣ ಮತ್ತು ನೆಲಗುರುತು ವಾಟರ್ ರ್ಫ್ರಂಟ್ ಹಾಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಂಡಿತು.[[File:Waterfront Hall, Belfast.jpg|thumb|left|ದಿ ವಾಟೆರ್ಫ್ರಂಟ್ ಹಾಲ್. ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿ, ವಸ್ತುಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಸಮ್ಮೇಳನ ಜಾಗವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಭಾಂಗಣವು 1997ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.]] ಟೈಟಾನಿಕ್‌ ಕ್ವಾರ್ಟರ್‌ನ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಮತ್ತು ಈ ದ್ವೀಪದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರವಾದ ಒಬೇಲ್ ಟವರ್‌‍ ಅನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಕಾರ್ಯ ಆರಂಭವಾಯಿತು.<ref>{{cite news|url= http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/northern_ireland/5251794.stm | accessdate = 2007-03-13 | work=BBC News | date=2006-08-07 | title=U2 Tower strikes bad chord with residents}}</ref> ಇವತ್ತು, ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌, ನಾರ್ಥನ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಫೆಬ್ರವರಿ 2006ರಲ್ಲಿ, ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನ ನಿರುದ್ಯೋಗದ ಪ್ರಮಾಣ 4.2% ಇತ್ತು. ಇದು ನಾರ್ಥನ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ ಗಿಂತ ಕಡೆಮೆ<ref>{{cite web | title = Monthly Labour Market Report | publisher = Department of Enterprise, Trade and Investment | date = 2006-02-15 | url = http://www.detini.gov.uk/cgi-bin/downdoc?id=1941 | accessdate = 2007-05-18 | archive-date = 2007-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070927223435/http://www.detini.gov.uk/cgi-bin/downdoc?id=1941 | url-status = dead }}</ref> ಮತ್ತು ಯುಕೆಯ 5.5% ಸರಾಸರಿ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿತ್ತು.<ref> {{cite web | title = Employment | work = National Statistics | publisher = Office of National Statistics | date= 2006-03 | url = http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=12 | accessdate = 2007-05-18}}</ref> ಕಳೆದ ೧೦ ವರ್ಷದಿಂದ ಉದ್ಯೋಗ 16.4 ಶೇಕಡವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ. ಒಟ್ಟಾಗಿ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇದು ಯುಕೆಯ 9.2 ಶೇಕಡ ಆಗಿದೆ.<ref>{{cite news | title = From bombs and bullets to boom towns | publisher = Guardian Unlimited | date= 2007-04-01 | url = https://www.theguardian.com/Northern_Ireland/Story/0,,2047327,00.html | accessdate = 2007-05-16 | location=London | first=Oliver | last=Morgan}}</ref> ನಾರ್ಥನ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಕಾರಣ ಆಸ್ತಿಯ ಬೆಲೆ ನಗರದಲ್ಲಿ ಮೇಲಕ್ಕೇರಿದೆ. ಇದನ್ನು ಶಾಂತಿಯ ಲಾಭಾಂಶ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. 2007ರಲ್ಲಿ, ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮನೆಯ ಬೆಲೆ 50%ರಷ್ಟು ಏರಿದೆ. ಇದು ನಾರ್ಥನ್ ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಈವರೆಗಿನ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ ಕಂಡ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite press release | title = Northern Ireland Reaches Watershed in House Price Growth | publisher = University of Ulster | date = 2007-11-15 | url = http://news.ulster.ac.uk/releases/2007/3504.html | accessdate = 2007-12-10 | archive-date = 2007-12-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071217065312/http://news.ulster.ac.uk/releases/2007/3504.html | url-status = dead }}</ref> ಮಾರ್ಚ್ 2007ರಲ್ಲಿ, ಸರಾಸರಿಯಾಗಿ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮನೆಯ ಬೆಲೆ £91,819, ಮತ್ತು ಸೌತ್ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ £141,000 ಸರಾಸರಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite news | last =Carson | first = Helen | title = Typical price of Ulster home edges ever closer to [[Pound sterling|UK£]]200,000 | publisher = Belfast Telegraph | date= 2007-02-28 | url = http://www.belfasttelegraph.co.uk/news/local-national/article2311541.ece | accessdate = 2007-03-13}}</ref> 2004ರಲ್ಲಿ, ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಕನಿಷ್ಠ ಮಾಲೀಕರ ಕಸುಬು 54% ಶೇಕಡಾ ನಾರ್ಥನ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಇತ್ತು.<ref>{{cite press release | title = House Owner Occupation Rates | publisher = Halifax | date = 2004-11-19 | url = http://www.hbosplc.com/economy/includes/19-11-04UKowneroccupation.doc | accessdate = 2007-05-18 | format = DOC | archive-date = 2007-06-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070605142713/http://www.hbosplc.com/economy/includes/19-11-04UKowneroccupation.doc | url-status = dead }}</ref> ಬೆಲ್‍ಪಾಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಕಾರಣ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಸಂಖ್ಯೆ ಕೂಡಾ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. 2005ರಲ್ಲಿ 6.4 ಮಿಲಿಯ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಇದ್ದರು, ಅದು 2004 ರಿಂದ 8.5% ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರು £285.2 ಮಿಲಿಯ ಹಣವನ್ನು ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ವ್ಯಯ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ 15,600ರಷ್ಟು ಕೆಲಸವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite book | title = Belfast 2005: Tourism Facts and Figures | place = Belfast | publisher = Belfast City Council | year = 2006 | url = http://www.belfastcity.gov.uk/tourism/docs/FactsFigures2005.pdf | accessdate = 2007-05-18 | archive-date = 2007-06-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070605142741/http://www.belfastcity.gov.uk/tourism/docs/FactsFigures2005.pdf | url-status = dead }}</ref> ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಎಣಿಕೆ 6% ಏರಿತು ಅದ್ದರಿಂದ 2006 ರಲ್ಲಿ 6.8 ಮಿಲಿಯ ಮುಟ್ಟಿತು. ಇದರಿಂದ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ವೆಚ್ಚ ಕೂಡಾ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಇದು £324 ಮಿಲಿಯದಷ್ಟು. ಅದು 2005 ರಲ್ಲಿ 15%ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು.<ref>{{cite news | title= Record number of visitors come to Belfast | work= GO Belfast | page=6 | date=July/August 2007}}</ref> ನಗರದಲ್ಲಿಯ ಎರಡು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ನಗರವನ್ನು ಯುರೋಪ್‌ನ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಭೇಟಿಯ ಒಂದು ತಾಣವಾಗಿ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite web | title = Invest in Belfast: A 2007 City Guide for Investors | publisher = Belfast City Council | url = http://www.belfastcity.gov.uk/investinbelfastguide/lifequality.asp | accessdate = 2007-05-18 | archive-date = 2007-10-10 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071010040408/http://www.belfastcity.gov.uk/investinbelfastguide/lifequality.asp | url-status = dead }}</ref> ಕಳೆದ ದಶಮಾನದ ಮೂವತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳಣಿಗೆ ಕಂಡ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಮುಖ್ಯವಾದುದಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಹೊವರ್ಡ್ ಸ್ಪೆನ್ಸೆರ್ ಅವರ ವರದಿಯು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. "ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಯುಕೆಯ ಮೂಲಭೂತ ಆರ್ಥಿಕ ಸೌಲಭ್ಯದ ಕಾರಣ ಜನರು ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಲು ಉತ್ಸುಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ."<ref>{{cite web|url=http://www.wilson-nesbitt.com/articles/841/30062008/belfast_uks_fastest-growing_economy |title=WNS |publisher=Wilson-nesbitt.com |date=2008-06-30 |accessdate=2010-08-12}}</ref> ಬಿಬಿಸಿ ರೆಡಿಯೋ 4ರ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಯುಕೆಯಲ್ಲಿಯ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್ ತೆರಿಗೆಯು ಗಣರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯ ತೆರಿಗೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. "ಅಗಾಧವಾದ ಮೊತ್ತದ" ವಿದೇಶೀಯ ಹೂಡಿಕೆ ದೇಶಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿದೆ.<ref>WNS http://www.wilson-nesbitt.com/articles/758/12052008/northern_ireland_an_attractive_investment_opportuಎನ್‌ಐty{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟಕ್ಕೇರುತ್ತಿರುವ ಅರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯಿತು: "ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಯುಕೆಯ ನಾರ್ಥನ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನದಾಗಿತ್ತು. ಆದುದರಿಂದ ಬೇರೆ ದೇಶಕ್ಕಿಂತ ಇದರ GDP 1 ಶೇಕಡ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯಿತು. ಆಧುನಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ಸೇವಾ ಕ್ಷೇತ್ರವೇ ನಾರ್ಥನ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದುದಾಗಿದೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತಮ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕೂಡಾ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿ ಉದ್ಯಮವು ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತಮ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಉಧ್ಯಮವಾಗಿದೆ. ಅದುದರಿಂದ ದಾಖಲೆ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರವಾಸಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗಳ ಆದಾಯ ಮತ್ತು ಕಾಲ್ ಸೆಂಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ.<ref name="The Times">{{cite web |url=http://www.bcglocations.com/uk/northernireland/northernireland_intro.html |title=The Times |publisher=Bcglocations.com |date= |accessdate=2010-08-12 |archive-date=2006-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061104103706/http://www.bcglocations.com/uk/northernireland/northernireland_intro.html |url-status=dead }}</ref> ಸ್ಥಳಿಯ ಪ್ರದೇಶದ ಕುರಿತಾಗಿ ಇದ್ದ ವಿರೋಧಗಳು ಕೊನೆಯಾದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ನಾರ್ಥನ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆ ಇಲ್ಲಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ.<ref name="The Times" /> ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಕುರಿತಾದ ಜರ್ಮನ್‌ನ ವಾರಪತ್ರಿಕೆ ಡೇರ್ ಸ್ಪಿಗೆಲ್ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಅನ್ನು ವಿವಿಧ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿರುವ ''ದಿ ನ್ಯೂ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಟೈಗರ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.spiegel.de/international/business/0,1518,563841,00.html |title=Der Spiegel |publisher=Spiegel.de |date=2008-07-04 |accessdate=2010-08-12}}</ref> === ಕೈಗಾರಿಕಾ ಬೆಳವಣಿಗೆ === [[File:Belfast's Harland and Wolff Shipyard (RMS Adriatic), 1907.jpg|thumb|1907ರ ಹರ್ಲೇಂಡ್ ಮತ್ತು ವೊಲ್ಫ್ ನೌಕಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ನೌಕೆ ನಿರ್ಮಾಣದವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸ್ಟಿರಿಯೋಸ್ಕೋಪ್ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕಾರ್ಡ್ .]] ಹದಿನೇಳನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬೆಲ್‌ಪಾಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡುಬಂದಾಗ ಇಲ್ಲಿಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿತ್ತು.<ref name="Belfast, The Making of the City 1">{{cite book | last = Beckett | first = JC | coauthors = et al. | title = Belfast, The Making of the City. Chapter 1: Belfast to the end of the eighteenth century | publisher = Appletree Press Ltd | year= 2003 | location = Belfast | pages = 13–26 | isbn = 0862818788}}</ref> ಅದು ಸುತ್ತುಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಾದ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಲೊಗ್ ನಿಂದ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಅದರದೇ ಆದ ಬಂದರು ದೊರಕಿತು. ಈ ಬಂದರಿನ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್, ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಜಲಮಾರ್ಗವನ್ನು ಒದಗಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತ್ತು. ಹದಿನೇಳನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಗೋಮಾಂಸ, ಬೆಣ್ಣೆ, ತೊಗಲು, ಕೊಬ್ಬು ಮತ್ತು ಧಾನ್ಯವನ್ನು ರಫ್ತು ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಇದ್ದಲು, ಬಟ್ಟೆ, ದ್ರಾಕ್ಷಾರಸ, ಬ್ರಾಂದಿ, ಕಾಗದ, ಮರಮುಟ್ಟು ಮತ್ತು ತಂಬಾಕನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="Belfast, The Making of the City 1" /> ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ನರ್ದರ್ನ್‌ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿ ನಾರುಬಟ್ಟೆಯ ವ್ಯಾಪಾರ ವಿಕಾಸವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಹದಿನೆಂಟನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಐದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಾಗ ನಾರುಬಟ್ಟೆಯ ರಫ್ತು ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನಿಂದ ರವಾನೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="Belfast, The Making of the City 1" /> ಈಗಿರುವ ಪಟ್ಟಣ [[ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ|ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಕ್ರಾಂತಿ]]ಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಂಡದ್ದಾಗಿದೆ.<ref name="Columbia Encyclopedia">{{cite book | title = The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition. | publisher = Columbia University Press | year = 2005 | url = http://www.bartleby.com/65/be/Belfast.html | access-date = 2010-09-23 | archive-date = 2007-02-25 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070225174733/http://www.bartleby.com/65/be/Belfast.html | url-status = dead }}</ref> ನಾರುಬಟ್ಟೆಯ ಮತ್ತು ಹಡಗು ನಿರ್ಮಾಣದ ವ್ಯಾಪಾರದ ಕೈಗಾರಿಕ ಬದಲಾವಣೆ ತನಕ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಆದರೆ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಂಡಿತು. ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ನಾರುಬಟ್ಟೆ ತಯಾರಿ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ದೊಡ್ಡದಾದ ಪ್ರದೇಶವಾಯಿತು, "ಲಿನೇನೋಪೋಲಿಸ್" ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಸಂಪಾದಿಸಿತು.<ref name="Belfast, The Making of the City 3">{{cite book | last = Beckett | first = JC | coauthors = Boyle, E | title = Belfast, The Making of the City. Chapter 3: "Linenopolis": the rise of the textile industry | publisher = Appletree Press Ltd | year= 2003 | location = Belfast | pages = 41–56 | isbn = 0862818788}}</ref> ದೊಡ್ಡ ಹಡಗುಗಳು ನಿಲ್ಲಲು ಅಗತ್ಯವಾದಂತಹ ಆಳವಾದ ಜಾಗ ಕೊಡಲು 1845ರಲ್ಲಿ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್ ‌ನೌಕಾ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಹೂಳೆತ್ತುವ ಯಂತ್ರದಿಂದ ಹೂಳೆತ್ತಲಾಯಿತು. ಡೊನೆಗಲ್ ಕ್ವೆಯ್ ನದಿಯಲ್ಲಿ ನೌಕಾ ನಿಲ್ದಾಣ ವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡೆಯಿತು.<ref name="Belfast, The Making of the City 4">{{cite book | last = Beckett | first = JC | coauthors = Sweetman, R | title = Belfast, The Making of the City. Chapter 4: The development of the port | publisher = Appletree Press Ltd | year= 2003 | location = Belfast | pages = 57–70 | isbn = 0862818788}}</ref> 1861ರಲ್ಲಿ ಹರ್ಲೇಂಡ್ ಮತ್ತು ವುಲ್ಫ್ ಹಡಗು ಕಟ್ಟುವ ಸಂಸ್ಥೆಯು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಟೈಟಾನಿಕ್ ಅನ್ನು ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ 1912ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು. ಅದು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಅತೀ ದೊಡ್ಡದಾದ ನೌಕಾಂಗಣವಾಯಿತು.<ref name="Titanic In History" /> [[File:H&W Cranes2.jpg|thumb|ಸ್ಯಾಮ್‌ಸನ್ ಮತ್ತು ಗೊಲಿಯಾತ್, ಹರ್ಲೇಂಡ್ &amp; ವೊಲ್ಫ್‌ನ ಗಾಂಟ್ರಿ ಯಂತ್ರಗಳು.]] ಶಾರ್ಟ್ ಬ್ರೋಥೆರ್ಸ್ plc ಒಂದು ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಆಕಾಶ ಪ್ರದೇಶದ ಸಂಸ್ಥೆ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ. ಅದು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ವಿಮಾನ ತಯಾರಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು. ಸಂಸ್ಥೆಯು ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಜೊತೆಗಿನ ಒಡನಾಟವನ್ನು 1936ರಲ್ಲಿ ಶಾರ್ಟ್ & ಹರ್ಲೇಂಡ್ Ltd ಜೊತೆ ಆರಂಭಿಸಿತು. ಶಾರ್ಟ್ಸ್‌‍ ಮತ್ತು ಹರ್ಲೇಂಡ್ ಮತ್ತು ವೊಲ್ಫ್‌ನ ಜಂಟಿ ಹೂಡಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಈಗ ಶಾರ್ಟ್ಸ್ ಬೊಂಬಾರ್ಡೀಯರ್ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ತಯಾರಿಸುವ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Corporate Series">{{cite web | title = Corporate Series Northern Ireland | work = Corporate Northern Ireland 2007 | publisher = Corporate Series | url = http://www.corporateseries.com/nireland/07/CNI_section07.pdf | accessdate = 2007-12-07 | format = PDF | archive-date = 2008-02-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080216070011/http://www.corporateseries.com/nireland/07/CNI_section07.pdf | url-status = dead }}</ref> ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಹತ್ತಿಯ ಉಡಿಗೆಯ [[ಮೊದಲನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ಒಂದನೇಯ ಮಹಾಯುದ್ದದ]] ಕಾರಣ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಪ್ರಪಂಚದ ಇತರೆಡೆಗೆ ಇದ್ದ ನಾರುಬಟ್ಟೆಯ ವ್ಯಾಪಾರದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇಳಿಕೆ ಕಂಡುಬಂದಿತು.<ref name="Belfast, The Making of the City 3" /> ಬ್ರಿಟೀಷ್‌ನ ಅನೇಕ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶ್ರಮದ ಕೈಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದವಾಗಿದ್ದವು. ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ 1960ರ ತರುವಾಯ ಅಪಾಯಕರ ಇಳಿತವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು. 1970ರ ಮತ್ತು 1980ರ ದಿ ಟ್ರಬಲ್ಸ್ನಿಂದಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ತೊಂದರೆ ಅನುಭವಿಸಿತು. 100,000ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೆಲಸವನ್ನು 1970ರಿಂದ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="Management Today">{{cite journal | title = Northern Ireland – Where is the bright new future? | journal = Management Today | date = 2006-03-23 | url = http://www.managementtoday.co.uk/news/542849/ | accessdate = 2007-05-16 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20071211205513/http://www.managementtoday.co.uk/news/542849/ | archivedate = 2007-12-11 | url-status = dead}}</ref> ಕೆಲವು ದಶಮಾನಕ್ಕೆ, ನಾರ್ಥನ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬೆಂಬಲ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಬೊಕ್ಕಸದಿಂದ ಯುಕೆ£4 ಮಿಲಿಯ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗಿತ್ತು.<ref name="Management Today" /> ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಪಂಥೀಯ ಹಿಂಸಾಚಾರದಿಂದ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ಗೆ ಡಬ್ಲಿನ್ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಟೈಗರ್‌‍ ಜೊತೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ಕಷ್ಟವಾಯಿತು.<ref name="Management Today" /> ಈ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌‌‍ಗಿಂತ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಮತ್ತು ನರ್ದರ್ನ್‌ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿ ವೇತನ ದರವು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿತ್ತು. ಐರಿಶ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌‍ನ ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತದ ಪರಿಣಾಮದಿಂದ ವೇತನ ಮಟ್ಟವು ತುಂಬ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ. ನಾರ್ಥನ್‌ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಜೀವನ ವೆಚ್ಚ ಗಣರಾಜ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಸಾರ್ಥಕವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಇದೆ ಮತ್ತು ಇದರಿಂದ ಗಡಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಬಿಡಿ ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡು ಬರಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. == ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯ == [[File:Belfast houses 1981.jpg|thumb|right|ದಿ ಟ್ರಬಲ್ಸ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ,ಪಾಕೇನ್ಹ್ಯಾಮ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್, ಶೇಫ್ಟೆಸ್ಬರ್ಗ್ ಸ್ಕೇರ್, ಸೌತ್ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನ ಕಾರ್ಮಿಕ-ವರ್ಗದ ಗೃಹಪಂಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಮನೆಗಳು]] ನಾರ್ದರ್ನ್‌‌ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ ಕೆಟ್ಟದಾದ ದಿ ಟ್ರಬಲ್ಸ್ಗಳನ್ನು ಕಂಡಿತು, ಸಂಘರ್ಷಣೆ ಸಂಭವಿಸಿದರಿಂದ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮರಣವು ನಗರದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಯಿತು. ಆದರೂ, 1998ರ ಗುಡ್ ಫ್ರೈಡೆ ಅಗ್ರೀಮೆಂಟ್ ತರುವಾಯ ನಗರದ ಕೇಂದ್ರಭಾಗಗ‌ನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ, ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಸ್ಕ್ವೇರ್, ಕ್ವೀನ್ಸ್ ದ್ವೀಪ, ಮತ್ತು ಲಗಾನ್‌ಸೈಡ್ ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಒಡಿಸ್ಸೀ ಸಂಕೀರ್ಣ ಮತ್ತು ನೆಲಗುರುತು ವಾಟರ್‌ಫ್ರಂಟ್ ಹಾಲ್‌ಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾದ ನಗರ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಕ್ಕೊಳಗಾಯಿತು. ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ: ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಲಾಗ್‌ನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಜಾರ್ಜ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಸಿಟಿ ಏರ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಮತ್ತು ಲಾಗ್ ನೀಗ್ ಪಕ್ಕದ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಶನಲ್ ಏರ್‌ಪೋರ್ಟ್‌. ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನ ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಪಟ್ಟಣದ ಮುಖ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಸ್ಟರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ನಗರದಲ್ಲಿ ಕಾಲೆಜು ಆವರಣವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಅದು ವರ್ಣಚಿತ್ರ, ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಾಸ್ತ್ರದೆಡೆಗೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್ ಡಬ್ಲಿನ್-ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಮಾರ್ಗದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದ್ದು 3 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. === ನಿತ್ಯೋಪಯೋಗಿ ಸೇವೆಗಳು === [[File:SilentValley.jpg|thumb|ಸೈಲೆಂಟ್ ವ್ಯಾಲಿ ರೆಸರ್ವರ್, ಶೋವಿಂಗ್ ದ ಬ್ರಿಸ್ಕ್-ಬಿಲ್ಟ್ ಓವರ್‌ಫ್ಲೋ]] ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ಗೆ ಬಹುಪಾಲು ನೀರನ್ನು ಮೌರ್ನೆ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಂದ ನೀರನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕೌಂಟಿ ಡೌನ್‌ನ ಸೈಲೆಂಟ್ ವ್ಯಾಲೀ ರಿಸರ್ವಯರ್‌ ಪೂರೈಕೆಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | title = The Silent Valley | publisher = Northern Ireland Water | year = 2007 | url = http://www.niwater.com/thesilentvalley.asp | accessdate = 2007-05-26 | archive-date = 2007-05-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070502233542/http://www.niwater.com/thesilentvalley.asp | url-status = dead }}</ref> ಉಳಿದ ಪಟ್ಟಣದ ನೀರಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಕೌಂಟಿ ಆ‍ಯ್‌ಟ್ರೀಮ್‌ನಲ್ಲಿನ ''ಡುನೋರೆ ವಾಟರ್ ಟ್ರೀಟ್‌ಮೆಂಟ್ ವರ್ಕ್ಸ್‌'' ನ ಮೂಲಕ ಬರುವ ಲೊಗ್ ನೀಗ್‌ನಿಂದ ಪೂರೈಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="BMA plan">{{cite web | title = Strategic Plan Framework: Public Services and Utilities | work = Draft Belfast Metropolitan Area Plan 2015 | publisher = The Planning Service | url = http://www.planningni.gov.uk/areaplans_policy/Plans/BMA/draft_plan/01Part1_3/03Strategic_Framework/publics_u.htm | accessdate = 2007-05-26}}</ref> ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನ ಪ್ರಜೆಗಳು ನೀರಿನ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ದರದ ಬಿಲ್ಲಿನ ಮೂಲಕ ಪಾವತಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೀರಿನ ಸುಂಕದ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮೇ 2007ರಲ್ಲಿ ಖಾಸಗೀಕರಣ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | title = Water Reform Implemented: Secretary of State announces deferral of charges | publisher = Water Reform NI | month = March | year = 2007 | url = http://www.waterreformni.gov.uk/ | accessdate = 2007-05-26 | archive-date = 2007-06-09 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070609093844/http://www.waterreformni.gov.uk/ | url-status = dead }}</ref> ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ಗೆ ಸುಮಾರು {{convert|1300|km|0|abbr=on}}ಒಳಚರಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿದ್ದು , ಅದು ಈಗ ಯುಕೆ£100 ಮಿಲಿಯ ಬೆಲೆಯ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಬದಲಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದು 2009ರಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಇದೆ.<ref>{{cite web | title = Belfast Sewers Project – Key Facts | publisher = Northern Ireland Water | year = 2007 | url = http://www.niwater.com/belfastsewersproject.asp | accessdate = 2007-05-26 | archive-date = 2007-05-17 | archive-url = https://archive.is/20070517133017/http://www.niwater.com/belfastsewersproject.asp | url-status = dead }}</ref> ನಾರ್ದರ್ನ್‌‌ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಸಿಟಿಯು ನಾರ್ದರ್ನ್‌‌ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ. ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ಗೆ ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ ಕಿಲ್ರೂಟ್ ಪವರ್ ಸ್ಟೇಷನಿನಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ, ಅದು 520 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ಇಬ್ಬಗೆಯ ಇದ್ದಲು ಮತ್ತು ತೈಲ ಜ್ವಾಲೆಯ ಕಾರ್ಖಾನೆ, ಕಾರ್ರಿಕ್ಫೆರ್ಗುಸ್‌ನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಈ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಇದೆ.<ref name="BMA plan" /> ಸಿರಿಫೆರ್ಗಸ್ ಸಮೀಪದ ಸ್ಟೇಷನ್‌ನಿಂದ ಗ್ರೇಟರ್‌ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ಗೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲವನ್ನು ಐರಿಶ್ ಸಮುದ್ರದ ಮುಖಾಂತರ ಸ್ಟನ್‌ರಾರ್‌ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿಸಲು ಫಿನಿಕ್ಸ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಗ್ಯಾಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಪರವಾನಿಗೆ ನೀಡಿದೆ.<ref name="BMA plan" /> ಏಪ್ರಿಲ್ 2007ರಲ್ಲಿ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನ (ಮತ್ತು ಉಳಿದ ನಾರ್ದರ್ನ್‌‌ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ) ಅನಿಲದರವನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು. ''ವ್ಯಾಲ್ಯೂಯೆಶನ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಏಜನ್ಸಿ'' ಯು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮನೆಯ ಆಸ್ತಿಯ ಮೌಲ್ಯ ನಿರ್ಧರಿಸಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮನೆಗೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಬಂಡವಾಳ ಮೌಲ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಂದರೆ ದರ ನಿಗದಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | title = Summary of domestic rating reforms | publisher = Department of Finance and Personnel | year= 2005 | url = http://www.ratingreviewni.gov.uk/index/domestic/domestic-summary.htm | accessdate = 2007-05-26}}</ref> ಇತ್ತೀಚಿನ ಮನೆಯ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥಯು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web | title = Domestic Rates Reform | publisher = Fair Rates Campaign | url = http://www.fairratescampaign.co.uk/rates_reform.html | accessdate = 2007-05-26 | archive-date = 2007-09-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070928014217/http://www.fairratescampaign.co.uk/rates_reform.html | url-status = dead }}</ref> === ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ === ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಹೆಲ್ತ್ ಅವರಿಂದ ಏಪ್ರಿಲ್ 1 2007ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ ಐದು ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಹೆಲ್ತ್ & ಸೋಶಿಯಲ್ ಕೇರ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ನಾರ್ದರ್ನ್‌‌ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಅನೇಕ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ತಜ್ಞ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web | title = Review Of Public Administration: Consultation On Draft Legislation To Establish Five New Integrated Health And Social Services Trusts | publisher = DHSSPS | url = http://www.dhsspsni.gov.uk/hpssreview-trust-consultation-document.pdf | accessdate = 2007-09-17|format=PDF}}</ref> ನಾರ್ದರ್ನ್ ಐರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ರಾಯಲ್ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಮಾನಸಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಮತ್ತು ತಜ್ಞ ಮಾನಸಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ-ಹೆಸರಾದ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿವೆ.<ref>{{cite journal | last = Payne | first = William | title = Hospital Development:PFI beyond DBFO | journal = ProQuest Information and Learning Company | publisher = Wilmington Publishing Ltd. | date = 1998-09 | url = http://findarticles.com/p/articles/mi_qa3873/is_199809/ai_n8824797/print | accessdate = 2007-05-06 | archive-date = 2008-01-18 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080118062947/http://findarticles.com/p/articles/mi_qa3873/is_199809/ai_n8824797/print | url-status = dead }}</ref> ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಸಿಟಿಯು ನರಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ, ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನ, ಇಎನ್‌ಟಿ, ಮತ್ತು ದಂತ ವಿಜ್ಞಾನ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಸಿಟಿ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ರಕ್ತವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ತಜ್ಞ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅರ್ಬುದ ರೋಗದ ಕೇಂದ್ರವು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸೇವೆ ನೀಡುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web| title =Belfast Cancer Centre, Northern Ireland| publisher =Ulster Medical Society| url =http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?artid=1891734| accessdate =2009-05-30| archive-date =2013-08-01| archive-url =https://archive.today/20130801115624/http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?artid=1891734| url-status =dead}}</ref> ಸಿಟಿ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ನ ಮೇರಿ ಜಿ ಮಕ್ಗೆವನ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮೂತ್ರಪಿಂಡ ಶಾಸ್ತ್ರ ಘಟಕವು ಒಂದು ಮೂತ್ರಪಿಂಡ ವರ್ಗಾಯಿಸುವ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನಾರ್ದರ್ನ್‌‌ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ ಗೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮೂತ್ರಪಿಂಡಗಳ ಯಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | title = Belfast City Hospital: About the Unit | publisher = The Renal Association | date = 2006-11 | url = http://www.renal.org/unit/index.pl?c=belfast | accessdate = 2007-05-24 | archive-date = 2007-09-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070928030230/http://www.renal.org/unit/index.pl?c=belfast | url-status = dead }}</ref> ದಕ್ಷಿಣ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನ ಮಸ್ಗ್ರೇವ್ ಪಾರ್ಕ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಮೂಳೆಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಸಂಧಿವಾತ ರೋಗ, ಕ್ರೀಡೆಯ ಔಷಧ ಮತ್ತು ಪುನಶ್ಚೈತನ್ಯಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತಜ್ಞವಾದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಾಗಿದೆ. ಮೇ 2006ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ದರ್ನ್‌‌ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಮೊದಲ ಎಕ್ಯೈರ್ಡ್ ಬ್ರೇನ್ ಇನ್ಜುರಿ ಯುನಿಟ್‌ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಪ್ರಿನ್ಸೆ ಆಫ್ ವೆಲೆಸ್ ಮತ್ತು ಡುಚೆಸ್ಸ್ ಆಫ್ ಕಾರ್ನ್ವಾಲ್ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಸುಮಾರು GB£9 ಮಿಲಿಯ ವೆಚ್ಚ ತಗಲಿದೆ.<ref>{{cite news | title = TRH open Northern Ireland's first Regional Acquired Brain Injury Unit | publisher = The Prince of Wales | date= 2006-05-15 | url = http://www.princeofwales.gov.uk/newsandgallery/news/trh_open_northern_ireland_s_first_regional_acquired_brain_in_778.html | accessdate = 2007-05-06|archiveurl = https://web.archive.org/web/20070307071451/http://www.princeofwales.gov.uk/newsandgallery/news/trh_open_northern_ireland_s_first_regional_acquired_brain_in_778.html |archivedate = March 7, 2007|deadurl=yes}}</ref> ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಇತರೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಉತ್ತರ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೇಟರ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಮತ್ತು ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್. === ಸಾರಿಗೆ === ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಯುರೋಪ್‌ ದರ್ಜೆಯ ಕಾರು ಹೊಂದುರುವ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ, {{convert|22.5|mi|km|0}} M2 ಮತ್ತು M22 ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ರಸ್ತೆ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.wesleyjohnston.com/roads/m2.html |title='&#39;M2 / M22 Motorway'&#39; |publisher=Wesleyjohnston.com |date= |accessdate=2010-08-12}}</ref> ನಾರ್ದರ್ನ್‌‌ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಇತ್ತೀಚಿನ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌‌ನ 77%ರಷ್ಟು ಜನರು ಕಾರಿನಿಂದ, 11% ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆಯಿಂದ ಮತ್ತು 6% ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಿಂದ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref name="Travel Survey">{{cite paper | author = Northern Ireland Statistics and Research Agency | title = Travel Survey for Northern Ireland 2002–04 | publisher = Department for Regional Development | date = 2005-10-18 | url = http://www.drdni.gov.uk/statistic-details.htm?publication_id=161 | format = PDF | accessdate = 2007-05-06 | archive-date = 2007-05-19 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070519124721/http://www.drdni.gov.uk/statistic-details.htm?publication_id=161 | url-status = dead }}</ref> ಜೊತೆಗೆ ನಾರ್ದರ್ನ್‌‌ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ 1.18 ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು 1.14 ಪಶ್ಚಿಮದ ಅಂಕಿ ಅಂಶಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಪ್ರತಿ ಮನೆಗೆ 0.70 ಕಾರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="Travel Survey" /> 2006ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಹತ್ವವಾದ ರಸ್ತೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ-ಕಾರ್ಯಯೋಜನೆ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌‍ನಲ್ಲಿ ಶುರುವಾಯಿತು, ವೆಸ್ಟ್ಲಿಂಕ್ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಎರಡು ಜಂಕ್ಷನ್‌ಗಳನ್ನು ದ್ವಿ- ರಸ್ತೆಗಳನ್ನಾಗಿ ದರ್ಜೆ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿಭಜಿಸಲಾಯಿತು. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಕಾರ್ಯಯೋಜನೆಯು ಐದು ತಿಂಗಳು ತಡವಾಗಿ ಫೆಬ್ರವರಿ 2009ರಲ್ಲಿ ಮುಗಿಯಿತು, ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ 4 2009ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಓಡಾಟಕ್ಕೆ ಮುಕ್ತವಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.belfastcity.gov.uk/2009/m1westlink.asp |title=Completion of M1/Westlink improvement scheme |publisher=Belfastcity.gov.uk |date=2009-03-04 |accessdate=2010-08-12 |archive-date=2009-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091225094006/http://www.belfastcity.gov.uk/2009/m1westlink.asp |url-status=dead }}</ref> ಈ ವಿಭಾಜಕವು ಯಾರ್ಕ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿ ತೊಂದರೆಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರ ವಾದಮಾಡಿದ್ದರು Commentators have argued that this may simply create a bottleneck at York Street, the next at-grade intersection, until that too is upgraded. ಯಾರ್ಕ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಈಗ ಪುನರ್‌ಪರಿಶೀಲನಾ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಶಾಸನಬದ್ಧ ಕ್ರಮವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರೇ, ಗ್ರೇಡ್ ವಿಭಜಿಸುವ ಜಂಕ್ಷನ್‌ನಿಂದ ವೆಸ್ಟ್ಲಿಂಕ್‌ಗೆ ಜೋಡಿಸುವ M2/M3 ರಸ್ತೆ 2013/14 ರಿಂದ 2017/2018ರೊಳಗೆ ಸಂಚರಿಸಬಹುದಗಿದೆ,<ref>{{cite web |url=http://roadimprovements.roadsni.gov.uk/index/schemes/york_street_interchange-7.htm |title=Scheduled work on Westlink to M2/M3 Junction |publisher=Roadimprovements.roadsni.gov.uk |date=2009-11-26 |accessdate=2010-08-12 |archive-date=2010-05-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100503192814/http://roadimprovements.roadsni.gov.uk/index/schemes/york_street_interchange-7.htm |url-status=dead }}</ref> ಅದು M1 ಮತ್ತು M2 ಎಂಬ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ರಸ್ತೆಯು ನಾರ್ದರ್ನ್‌‌ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌‌ಗೆ ನಿರಂತರ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಬ್ಲಾಕ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಗಳು ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ, ಕೆಲವು ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೆ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ತೆರಳಬಹುದು. ಆದರೂ, ಇವುಗಳು ಖಾಸಗಿ ವಾಹನಗಳ ದರಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ನಾರ್ದರ್ನ್‌‌ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಬಸ್ ಮತ್ತು ರೈಲಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಟ್ರಾನ್ಸ್ಲಿಂಕ್ ಎಂಬ ಅಧೀನ ಸಂಸ್ಥೆಯು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಬಸ್ ಸೇವೆಗಳು ನಗರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಉಪನಗರದಲ್ಲಿ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಲಿಂಕ್ ಮೆಟ್ರೋ ಮೂಲಕ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ನಗರದ ಕೇಂದ್ರಭಾಗದಿಂದ ಹನ್ನೆರಡನೆಯ ದರ್ಜೆಯ ಬಸ್ ಕಾರಿಡಾರ್ ಮೂಲಕ ಹೊರಪ್ರದೇಶಗಳತ್ತ ಹೊರಡುವ ಮುಖ್ಯವಾದ ರೇಡಿಯಲ್‌ ರಸ್ತೆಗಳ ಮೂಲಕ ವಸತಿ ಪ್ರದೇಶಗಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವತ್ತ ಇವುಗಳು ಸೇವೆ ನೀಡುತ್ತಿವೆ, ಕೆಲವು ಉಪ ನಗರಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಡಿಮೆ ಇದೆ.{{Citation needed|date=August 2008}} ಅನೇಕ ದೂರದ ಉಪನಗರಗಳಿಗೆ ಉಲ್ಸ್ಸ್ಟೆರ್ ಬಸ್ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಾರ್ದರ್ನ್‌‌ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ ರೈಲ್ವೆ ಮೂರು ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನ ನಾರ್ದರ್ನ್‌‌ ಉಪನಗರಗಳಾದ ಕಾರ್ರಿಕ್ಫೆರ್ಗುಸ್ ಮತ್ತು ಲರ್ನೆಗೆ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದ ಕಡೆಯಿಂದ ಬಂಗೊರ್‌ಗೆ ಮತ್ತು ನೈಋತ್ಯ-ಭಾಗದಿಂದ ಲಿಸ್ಬುರ್ನ್ ಮತ್ತು ಪೋರ್ಟಡೌನ್ ಕಡೆಗೆ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸೇವೆ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಉಪನಗರ ರೇಲ್ವೆ ಪದ್ಧತಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ಗೆ ಡಬ್ಲಿನ್‌ನಿಂದ ನೇರ ರೈಲು ಸಂಪರ್ಕ ಇದೆ, ಅದನ್ನು ''ಎಂಟರ್ಪ್ರೈಸ್'' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ ಅದನ್ನು ಎನ್‌ಐಆರ್ ಮತ್ತು ಲಾರ್ನೋಡ್ ಇರೆಯನ್ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ, ಇದು ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಸರ್ಕಾರಿ ರೈಲ್ವೆ ಇಲಾಖೆಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಏಪ್ರಿಲ್ 2008ರಲ್ಲಿ, ಡಬ್ಲಿನ್ ನಲ್ಲಿರುವಂತೆ, ಡಿಆರ್‌ಡಿ ಲಘು-ರೈಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ತರುವ ಬಗ್ಗೆ ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ಗೆ ಲಘು ರೈಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಬೇಕಾಗುವಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇಲ್ಲ, ಬಸ್-ಮಾದರಿಯ ತ್ವರಿತ ಸಾಗಣೆಗೆ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಬಹುದೆಂದು ಸಲಹಾಕಾರರು ತಿಳಿಸಿದರು.ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ ಬಸ್-ಮಾದರಿಯ ತ್ವರಿತ ಸಾಗಣೆ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಆರ್ಥಿಕ ಫಲಿತಾಂಶ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಲಘು ರೈಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಲಘು ರೈಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಅಟ್ಕಿನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕೆಪಿಎಂಜಿ ವರದಿ ತಿಳಿಸಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/player/nol/newsid_7330000/newsid_7336800/7336822.stm?bw=bb&mp=wm&news=1&bbcws=1 |title=video No light rail system for city |publisher=BBC News |date= 2008-04-08|accessdate=2009-05-30}}</ref> <ref>{{cite news | last = | first = | title = City to get rapid transit network | work = BBC Northern Ireland | url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/northern_ireland/7335313.stm| accessdate = 2008-04-04 | date=2008-04-08}}</ref> ನಗರವು ಎರಡು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ : ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣವು ಸ್ಥಳೀಯ ವಾಯುಯಾನ, ಯುರೋಪ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರದಾಚೆಗೆ ಮಾತ್ರ ವಾಯುಯಾನ ಸೇವೆ ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಗರದ ವಾಯುವ್ಯ ಭಾಗದ ಲೊಗ್ ನೀಗ್ ಸಮೀಪ ಜೊರ್ಜ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಸಿಟಿ ಏರ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ನಗರದ ಕೇಂದ್ರಭಾಗಕ್ಕೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದ್ದು, ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಲೊಗ್‌ನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದೆ, ಇಲ್ಲಿಂದ ಇಂಗ್ಲೇಂಡ್‌ನ ಸ್ಥಳೀಯ ವಿಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಯೂರೋಪಿನ ವಿಮಾನಗಳು ಮಾತ್ರ ಹಾರಾಟ ನಡೆಸುತ್ತವೆ. 2005ರಲ್ಲಿ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣವು ಯುಕೆಯಲ್ಲಿನ 11ನೇ ಬಿಡುವಿಲ್ಲದ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಗಿತ್ತು,ಜಾರ್ಜ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್ ಸಿಟಿ ಏರ್‌ಫೋರ್ಟ್‌ನಿಂದ 2% ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಪ್ರಯಾಣಿಸಿ 11ನೇ ಬಿಡುವಿಲ್ಲದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾಯಿತು, 1% ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಪ್ರಯಾಣಿಸಿ 16ನೇ ಬಿಡುವಿಲ್ಲದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾಯಿತು.<ref>{{cite paper | author = Northern Ireland Statistics and Research Agency | title = Northern Ireland Transport Statistics Annual 2005–2006 | publisher = Department for Regional Development | date = 2006-09-28 | url = http://www.drdni.gov.uk/statistic-details.htm?publication_id=170 | format = PDF | accessdate = 2007-05-02}}</ref> ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಬಂದರು ಹೊಂದಿದೆ ಅದನ್ನು ಸರಕುಗಳ ರಫ್ತು ಮಾಡುವಿಕೆಗೆ ಮತ್ತು ಆಮದು ಮಾಡುವಿಕೆಗೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ದೋಣಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಿಸುವ ಸೇವೆಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಸ್ಟನ್‌ರಾರ್‌ಗೆ ಎಚ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್ (ತ್ವರಿತ ಸೇವೆ) ದೋಣಿಯು ಸ್ಟೇನಾ ಲೈನ್ ಮೂಲಕ ಸೇವೆ ನೀಡುತ್ತದೆ ಇದು ಒಂದು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ದಾಟಲು ಕೇವಲ 90 ನಿಮಿಷ ಸಾಕಾಗುತ್ತದೆ- ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ದೋಣಿಯಲ್ಲಿ ದಾಟುವುದಾದರೇ 3 ಗಂಟೆ 45 ನಿಮಿಷ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ನೋರ್ಫಾಲ್ಕ್ಲೈನ್ - ನೋರ್ಸೆ ಮೆರ್ಚಂಟ್ ಫೆರ್ರಿಸ್ ಆಗಿದ್ದು - ಲಿವೆರ್ಪೂಲ್ ನಿಂದ ಮತ್ತು ಲಿವೆರ್ಪೂಲ್ ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಕ/ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ದಾಟುವ ಸಮಯ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ 8 ಗಂಟೆಗಳು ಮತ್ತು ದೌಗ್ಲಾಸ್‌ನ ಐಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನ್‌ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಋತುಕಾಲಿಕ ನೌಕಾಯಾನ ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಐಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನ್ ಸ್ಟ್ರೇಂ ಪ್ಯಾಕೆಟ್ ಕಂಪನಿಯು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. == ಸಂಸ್ಕೃತಿ == ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರೋಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಮತ್ತು ಕಥೊಲಿಕ್ ನಿವಾಸಿಗಳೆಂದು ವಿಭಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Belfast Urban Area" /> ಈ ಎರಡು ಭಿನ್ನವಾದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸಮುದಾಯದವರು ಪಟ್ಟಣದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ನೆರವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಟ್ರಬಲ್ಸ್ ನಾದ್ಯಂತ, ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನ ಕಲಾವಿದರು ಕವನ, ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ತೆರೆದುಕೊಂಡರು. 1998 ಗುಡ್ ಫ್ರೈಡೆ ಅಗ್ರೀಮೆಂಟ್ ತರುವಾಯ, ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪರಿವರ್ತನೆಯಿಂದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{cite web | title = Summary of the bid | work = One Belfast Where Hope and History Rhyme (Internet Archive) | publisher = Imagine Belfast 2008 | date = 2002-11-22 | url = http://www.imaginebelfast2008.com/front.html | accessdate = 2007-05-24 | archive-date = 2002-12-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20021207124752/http://www.imaginebelfast2008.com/front.html | url-status = bot: unknown }}</ref> 2003ರಲ್ಲಿ, 2008ರ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಆಫ್ ಕಲ್ಚರ್ ಪಡೆಯಲು ನಡೆದ ಹರಾಜು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್ ವಿಫಲವಾಯಿತು. ''ಇಮಾಜಿನ್ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ '' , ಎಂಬ ಸ್ವಯಮಾಡಳಿತದ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಹರಾಜನ್ನು ನಡೆಸಿತು, ಈ ಹರಾಜಿನಿಂದ "ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಯುರೋಪ್‌ದ ಅತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಸೇರುವ ಸ್ಥಳವಾಗುತ್ತದೆ, ಚರಿತ್ರೆ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಗೆ ಒಂದು ನೆಲೆ ಬೀಡಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ವ್ಯಂಗ್ಯ, ಅಣಕ ಬರಹ ಮತ್ತು ವಿಸ್ಮರಣೆಗಳಿಗೆ ಒಂದು ವೇದಿಯಾಗುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite news | title = The official websites on UK bids for European capital of culture 2008 | publisher = The Guardian | date= 2002-10-30 | url = http://society.guardian.co.uk/regeneration/page/0,,774007,00.html | accessdate = 2007-03-13 | location=London}}</ref> ಪಟ್ಟಣದ ಚರಿತ್ರೆ ಮತ್ತು ಬಹುಬೇಗ ಬದಲಾಗಬಹುದಾದ ರಾಜಕಾರಣವು ಹರಾಜಿಗೆ ತೊಂದರೆಯುಂಟುಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ''ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'' ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.<ref>{{cite news | last = Ward | first = D | coauthors = Carter, H | title = Six cities shortlisted for culture capital bid | publisher = The Guardian | date= 2002-10-31 | url = https://www.theguardian.com/uk_news/story/0,,822886,00.html | accessdate = 2007-03-13 | location=London}}</ref> 2004-05ರಲ್ಲಿನ, ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಕಲೆಯ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ 1.8 ಮಿಲಿಯ ಜನರು ಹಾಜರಿದ್ದರು (400,000 ಜನ ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು). ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, 80,000 ಜನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಕಲೆಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು, 2003–04 ಗಿಂತ ಎರಡುಪಟ್ಟು ಜಾಸ್ತಿ.<ref name="Belfast Cultural Strategy">{{cite web | title = Integrated Cultural Strategy for Belfast | publisher = Capital City: Belfast City Councils Development Agenda | date = 2006-05 | url = http://www.belfastcity.gov.uk/culture/culturalstrategy.asp | format = PDF | accessdate = 2007-05-24 | archive-date = 2007-10-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071020083835/http://www.belfastcity.gov.uk/culture/culturalstrategy.asp | url-status = dead }}</ref> ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಶಾಂತಿ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಲೆಯ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ನೀಡಿದ ಸಕ್ರಿಯ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಿಂದ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಮೊದಲಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. 2004–05ರಲ್ಲಿ, 5.9 ಮಿಲಿಯ ಜನರು ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ಗೆ ಭೇಟಿನೀಡಿದ್ದಾರೆ, ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷಗಿಂತ ಸುಮಾರು 10%ರ‍ಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು, ಮತ್ತು ಯುಕೆ£262.5 ಮಿಲಿಯ ವೆಚ್ಚ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Belfast Cultural Strategy" /> ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನ, ಅಲ್ಸ್ಟರ್ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರ, ಒಂದೇ ನಾರ್ದರ್ನ್‌‌ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಪೂರ್ಣಾವಧಿಯ ಸ್ವರಮೇಳ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ ವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ. ಇದು 1966ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು, ಬಿಬಿಸಿ ನಾರ್ದರ್ನ್‌‌ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ ಒರ್ಕೆಸ್ಟ್ರದಿಂದ ಒಡೆದು ಹೋಗುವವರೆಗೂ 1981ರ ರೂಪದಲ್ಲಿಯೇ ಇಂದಿಗೂ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ.<ref>{{cite web | title = Welcome to the new season | publisher = Ulster Orchestra Society | url = http://www.ulster-orchestra.org.uk/concerts/welcome.html | accessdate = 2007-05-24|archiveurl = https://web.archive.org/web/20070205212256/http://www.ulster-orchestra.org.uk/concerts/welcome.html |archivedate = February 5, 2007|deadurl=yes}}</ref> ಕ್ವೀನ್ಸ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿಯ ಸಂಗೀತ ಶಾಲೆಯು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಸಂಗೀತಗಾರರಿಂದ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವಂತಹ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ(ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಸ್ಕ್ವೇರ್) ದ ಹಾರ್ಟಿ ರೂಂನಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ-ಊಟದ ಮತ್ತು ಸಂಜೆಯ ವೇಳೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ ಕೆಲವು ಐರಿಶ್ ವಾದ್ಯಗೋಷ್ಠಿ ತಂಡಗಳು ಪಟ್ಟಣದ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆಯು ನುಡಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸಂಗೀತ ಶಾಲೆಗಳು ಮಾತ್ರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತ ಕಲಿಸುವತ್ತ ಗಮನಹರಿಸಿವೆ. ಕೆಲ್ಲಿ ಸ್ ಸೆಲ್ಲರ್ಸ್, ಮಾಡೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಹೆರ್ಕುಲೆಸ್ ಬಾರ್‌ನಂತಹ ಪಟ್ಟಣದ ಹೆಸರಾಂತ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಳಗಗಳಲ್ಲಿ ನುಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮ್ಯಾಕ್‌ಪೀಕ್ಸ್, ಬ್ರಿಯಾನ್ ಕೆನೆಡಿ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಡ್ 9 ಲೈಸ್, ಇವರು ಹೆಸರಾಂತ ಕಲಾವಿದರು. ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಗೀತ ಬರೆದು ಅಥವಾ ಸಮರ್ಪಿಸಿದ ಸಂಗೀತಗಾರರು ಮತ್ತು ವಾದ್ಯಗೋಷ್ಠಿಗಳು: ಯು2, ವ್ಯಾನ್ ಮೊರ್ರಿಸೋನ್, ಸ್ನೋ ಪೇಟ್ರೋಲ್, ಸಿಂಪಲ್ ಮೈಂಡ್ಸ್, ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್, ಕೇಟಿ ಮೆಲುಅ, ಬೋನಿ ಎಂ, ಪೌಲ್ ಮುಲ್ಡೂನ್, ಸ್ಟಿಫ್ ಲಿಟಲ್ ಫಿಂಗರ್ಸ್, ನ್ಯಾನ್ಸಿ ಗ್ರಿಫಿತ್, ಗ್ಲೆನ್ ಪ್ಯಾಟರ್ರ್ಸನ್, ಒರ್ಬಿಟಲ್, ಜೇಮ್ಸ್ ಟೇಲರ್, ಸ್ಪ್ಯಾಂಡವ್ ಬ್ಯಾಲೆಟ್, ದಿ ಪೋಲಿಸ್, ಬಾರ್ನ್‌ಬ್ರ್ಯಾಕ್, ಗ್ಯಾರಿ ಮೂರ್. ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಹ್ ಏಯ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಸೆಂಟರ್ ಕೂಡ ಇದೆ(ಕೆಥೆಡ್ರಲ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್‌), ಇಲ್ಲಿ ಯುವ ವಯಸ್ಸಿನ ಸಂಗೀತಗಾರರು ಮತ್ತು ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಅವರ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂಗೀತ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಶುರುಮಾಡುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಾರ್ದರ್ನ್‌‌ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ವೃತ್ತಿನಿರತ ಸಂಗೀತಗಾರರಿಂದ ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಉಳಿದ ನಾರ್ದರ್ನ್ ಐರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಪಟ್ಟಣವು ಐರಿಶ್ ಮಾತೃಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುವ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ , ಅದಾಗ್ಯೂ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಈ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುವಂತೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಐರಿಶ್ ಮಾತನಾಡುವವರು ಇದ್ದಾರೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ನಾನಾ ರೀತಿಯ ಮೂಲಗಳಿಂದ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ, ಹೆಸರಾಂತ ಫೋರ್ಸ್ ನ ಗೇಲ್ಲ್ಗೆ, ಎಲ್ಲಾ-ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಐರಿಶ್ ಹಾಗೂ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಸರಕಾರದಿಂದ ನಿಧಿ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ. ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಐರಿಶ್ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಇದೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆ ಇದೆ, ಆದರೂ ಅದಕ್ಕೆ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ರಾಜ್ಯದ ಖಜಾನೆಯಿಂದ ನಿಧಿ ಕೊಡಲಾಗುತಿಲ್ಲ ಆದರೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂಗ್ರಹದಿಂದ ಮತ್ತು TACA ಔದಾರ್ಯದಿಂದ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. === ಮಾಧ್ಯಮ === [[File:BBC Northern Ireland Belfast.jpg|thumb|ಓರ್ಮೆಯು ಅವೆನ್ಯೂನಲ್ಲಿರುವ, ಬಿಬಿಸಿ ನಾರ್ದರ್ನ್‌‌ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ‌ ಆಕಾಶವಾಣಿ ಪ್ರಸರಣ ಕೇಂದ್ರ.]] ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌, ಜಗತ್ತಿನ ಹಳೆಯ, ಇನ್ನೂ ಮುದ್ರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ [[ಆಂಗ್ಲ|ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ ವೃತ್ತ]] ಪತ್ರಿಕೆ ''ದ ನ್ಯೂಸ್‌ ಲೆಟರ್'' ‌’ನ ತವರು.<ref>{{cite web | title = Research Guide: Irish News & Newspapers | publisher = Boston College | year= 2007 | url = http://www.bc.edu/libraries/research/guides/s-irishnews/ | accessdate = 2007-05-24|archiveurl = https://web.archive.org/web/20070809020149/http://www.bc.edu/libraries/research/guides/s-irishnews/ |archivedate = August 9, 2007|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web | last = Johnston | first = Ruth | title = Belfast News Letter | work = Your Place and Mine | publisher = BBC | url = http://www.bbc.co.uk/northernireland/yourplaceandmine/belfast/newsletter.shtml | accessdate = 2007-05-24}}</ref> ಇತರ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ''ಐರಿಷ್‌ ನ್ಯೂಸ್'' ‌ ಹಾಗೂ ''ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಟೆಲೆಗ್ರಾಫ್'' ‌- ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಅನುದಾನಿತ ಐರಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ ''ಲಾ ನ್ವಾ'' ಇದರ ಕಡಿಮೆ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಮುಚ್ಚಲಾಗಿದೆ.({{derive|Irish|Lá Nua|New Day}}) ಇವುಗಳಲ್ಲದೆ ನಗರದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಉಚಿತವಾಗಿ ಮುದ್ರಣವಾಗುತ್ತಿರುವ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಾದ ಗೊ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌, ಫೇಟ್‌ ಮ್ಯಾಗ್‌ಜಿನ್‌ ಹಾಗೂ ವ್ಯಾಕ್ಯುಮ್‌ ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಕಾಫಿ ಕೇಂದ್ರ, ಬಾರ್‌ ಹಾಗೂ ಇತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳ ಮೂಲಕ ಹಂಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ನಾರ್ದರ್ನ್‌‌ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಬಿಬಿಸಿಯು ತನ್ನ ಮುಖ್ಯ ಕಛೇರಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಐಟಿವಿ ಸ್ಟೇಷನ್‌ನ ಯುಟಿವಿ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರಗಳಾದ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಸಿಟಿ ಬೀಟ್‌ ಮತ್ತು U105 ಎರಡು ಸಮುದಾಯ ರೇಡಿಯೋ ಸ್ಟೇಷನ್‌ಗಳಾದ ಫೇಯಿಲೆ ಎಫ್‌ಎಂ ಮತ್ತು ಐರಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯ ಸ್ಟೇಷನ್‌ ರೇಡಿಯೋ ಫೇಯಿಲ್ಟ್‌ ತನ್ನ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನಿಂದ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ, ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ ರೇಡಿಯೋವನ್ನು ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಸ್ಟುಡೆನ್ಟ್ಸ್ ಯುನಿಯನ್‌ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ಧಾರೆ. ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಎರಡು ಸಮುದಾಯಗಳ ಟಿವಿ ಸ್ಟೇಷನ್‌ಗಳಾದ ಎನ್‌ವಿ ನಗರದ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಾಲ್‌ ಕ್ವಾರ್ಟ್‌ಗೆ ಸಂಬಂದಪಟ್ಟದ್ದು. ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಿನಿಮಾ ಹಾಲ್‌ಗಳಿವೆ, ಕ್ವೀನ್ಸ್ ‌ಫಿಲ್ಮ್‌ ಥೀಯೆಟರ್‌ ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ರಾಂಡ್‌ ಸಿನಿಮಾ, ಇವೆರಡು ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಫೇಸ್ಟಿವಲ್‌ ಮತ್ತು ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಫೇಸ್ಟಿವಲ್ ಎಟ್ ಕ್ವೀನ್ಸ್‌‌ ಸಮಾರಂಭದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆತಿಥೇಯರಾಗಿ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಅಂತರ್‌ಜಾಲದ ಮುಖಾಂತರ ಪ್ರಸಾರವಾಗುವ ಏಕೈಕ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ರೇಡಿಯೋ ಕಲ್ಚರಲ್ ರೇಡಿಯೋ ಸ್ಟೇಷನ್‌ ಹೋಮ್ಲಿ ಪ್ಲಾನೆಟ್, ಇದು ಸಮುದಾಯದ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.homelyplanet.org/ |title=Homely Planet web site |publisher=Homelyplanet.org |date= |accessdate=2009-05-30 |archive-date=2008-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080725114402/http://www.homelyplanet.org/ |url-status=dead }}</ref> ನಗರವು ಚಲನಚಿತ್ರ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ತಾಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಹರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಪೇಯಿಂಟ್‌ ಹಾಲ್‌ ಮತ್ತು ವಲ್ಫ ಇಂಗ್ಲಾಂಡ್ ಫಿಲ್ಮ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಹಂತದ ಸೇವೆಗಳಿವೆ {{convert|16,000|sqft|m2|sigfig=1}}. ಇಲ್ಲಿ ತೆಗೆದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ''ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಎಂಬರ್‌'' ರನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಎಚ್‌ಬಿಒ ಚಾನಲ್‌ನ ''ಗೆಮ್‌ ಆಫ್‌ ಥ್ರೊನ್ಸ್'' 2009ರ ನಂತರ ಇಲ್ಲಿಂದಲೇ ಶುರುವಾಯಿತು. === ಕ್ರೀಡೆ === [[File:BestCregaghEstateMural.jpg|thumb|ಜೊರ್ಜ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಮುರಾಲ್‌ ಕ್ರೆಗಾಗ್ ಎಸ್ಟೇಟಿನಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನ ಬಾಲ್ಯದ ಮನೆಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದನು.]] ಕ್ರೀಡೆಯನ್ನು ನೋಡುವುದು ಮತ್ತು ಆಡುವುದು ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮುಖ್ಯಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ ಹತ್ತರಲ್ಲಿ ಆರು ಭಾಗದಷ್ಟು (59%) ಯುವಜನ ಯಾವಾಗಲೂ ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web | title = Chapter Twelve: Sport and Recreation as an activity | work = The Organisation of Sport & Recreation in the UK | publisher = Central Council of Physical Recreation | year = 2005 | url = http://www.yorkshiresport.org.uk/ccpr/c12.htm | accessdate = 2007-05-18 | archive-date = 2007-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070927225358/http://www.yorkshiresport.org.uk/ccpr/c12.htm | url-status = dead }}</ref> ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸುವಂತಹ ಹಲವಾರು [[ಫುಟ್‍ಬಾಲ್|ಕ್ರೀಡಾಗುಂಪುಗಳು]] ತರತರಹದ ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ಅಂದರೆ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್]], ಫುಟ್ಬಾಲ್, ರಗ್ಬೀ, ಗೆಯಿಲಿಕ್ ಆಟ ಮತ್ತು ಐಸ್ ಹಾಕಿ ಅಲ್ಲದೆ ನಗರಪ್ರದೇಶದ ಕ್ರೀಡೆಗಳಾದ ಸ್ಕೇಟ್ಬೋರ್ಡಿಂಗ್, ಬಿಎಮ್‌ಎಕ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಕರ್‌ ಆಟಗಳನ್ನು ಆಡುತ್ತಾರೆ. ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್ ಮ್ಯಾರಥಾನ್‌ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಮೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, 2007ರ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ 14,300 ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿತ್ತು.<ref name="Belfast Marathon">{{cite web | title = Mutai wins Belfast Marathon | publisher = Belfast City Council | date = 2007-05-07 | url = http://www.belfastcity.gov.uk/news/news.asp?id=864 | accessdate = 2007-05-18 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070926231127/http://www.belfastcity.gov.uk/news/news.asp?id=864 | archive-date = 2007-09-26 | url-status = dead}}</ref> ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ತಂಡ ಸೆಪ್ಟಂಬರ್‌ FIFA ವರ್ಲ್ಡ್‌ ರಾಂಕಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ 27ನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತು,<ref>{{cite web | title = FIFA/Coca Cola World Rankings | publisher = FIFA | month = September | year = 2007 | url = http://www.fifa.com/worldfootball/ranking/lastranking/gender=m/fullranking.html | accessdate = 2007-09-10 | archive-date = 2018-12-24 | archive-url = https://web.archive.org/web/20181224011850/https://www.fifa.com/worldfootball/ranking/lastranking/gender=m/fullranking.html | url-status = dead }}</ref> ಹಾಗೂ ಎಪ್ರಿಲ್‌ FIFA ಪರ್‌ ಕ್ಯಾಪಿಟದಲ್ಲಿ 1ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿ<ref> {{cite web | title = List of Teams with Per Capita Factor | work = FIFA World Rankings | date= 2007-04-26 | url = http://www.rankingper.com/ | accessdate = 2007-05-18}}</ref> ವಿನ್ಸರ್ ಪಾರ್ಕ್‌‌ನ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿತು. 2009-10ನೇ ಐರಿಷ್‌ ಲೀಗ್‌ ಚೇಂಪಿಯನ್ಸ್ ಲೀನ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಕೂಡ ಪಟ್ಟಣದ‌ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿರುವ ವಿನ್ಸರ್ ಪಾರ್ಕ್ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಇತರ ತಂಡಗಳು ಯಾವುದೆಂದರೆ 2008/09 ಪೂರ್ವ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನ ಚೇಂಪಿಯನ್ಸ್ ಗ್ಲೆಂಟಾರನ್‌, ಉತ್ತರ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನ ಕ್ಲಿಫ್ಟಾನ್‌ವಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನ ಕ್ರುಸೇಡರ್ಸ್, ಪಶ್ಚಿಮ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನ ಡೊನೆಗಲ್‌ ಸೆಲ್ಟಿಕ್‌. ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನವಂಬರ್ 2005ರಲ್ಲಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಟಗಾರ ಜಾರ್ಜ್ ಬೆಸ್ಟ್‌ನ ತವರೂರು. ಅವನ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ದಿನದಂದು ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ 100,000 ಜನ ಸೇರಿದ್ದು, ಅವನ ಮನೆ ಕ್ರೆಗಾಗ್‌ ರಸ್ತೆಯಿಂದ ರೊಸ್‌ಲಾನ್‌ ಸ್ಮಶಾನದ ತನಕ ರಸ್ತೆಯ ಇಕ್ಕೆಲಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಲುಗಟ್ಟಿದರು.<ref>{{cite news | last = McCann | first = Nuala | title = A city mourns for the Belfast Boy | work = BBC News Northern Ireland | publisher = BBC | date= 2005-12-03 | url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/northern_ireland/4495026.stm | accessdate = 2005-05-18}}</ref> ಅವನ ಮರಣದ ನಂತರ ಅಲ್ಲಿಯ ಸಿಟಿ ಎರ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಅವನ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಅವನ ಸ್ಮಾರಕಕ್ಕಾಗಿ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಟ್ರಸ್ಟೊಂದನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web | title = George Best Memorial Trust | publisher = George Best Trust | url = http://www.georgebesttrust.com/ | accessdate = 2007-05-18|archiveurl = https://web.archive.org/web/20070929121852/http://www.georgebesttrust.com/ |archivedate = September 29, 2007|deadurl=yes}}</ref> ಗೆಯಿಲಿಕ್‌ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿಕ್ಷಣೀಯ ಕ್ರೀಡೆ,<ref>{{cite web | url = http://www.gaa.ie/files/04arstat.pdf | title = Information and Statistics | work = GAA Attendance Figures | publisher = Gaelic Athletic Association [[Gaelic Athletic Association]] | format = PDF | accessdate = 2006-05-18 | archive-date = 2006-05-26 | archive-url = https://web.archive.org/web/20060526131206/http://www.gaa.ie/files/04arstat.pdf | url-status = dead }}</ref> ಮತ್ತು ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ‌ ಇಪ್ಪತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಮತ್ತು ಹರ್ಲಿಂಗ್‌ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಿವೆ.<ref>[http://antrim.gaa.ie/clubs/?2 ಸೌತ್ ಎನ್ಟ್ರಿಮ್ ಕ್ಲಬ್ಸ್]. ಸಿಎಲ್‌ಜಿ ಒನ್ಟ್ರೋಯಿಮ್. 11 ನವೆಂಬರ್ 2007 ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದೆ.</ref> ಆಂಟ್ರಿಮ್‌ ಕೌಂಟಿ ತಂಡಗಳ ತವರಾದ ಪಶ್ಚಿಮ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿರವ ಕೇಸ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌, ಅಲ್‌ಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತೀದೊಡ್ಡ 32,000 ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಗೆಯಿಲಿಕ್‌ ಆಥ್ಲಟಿಕ್‌ ಆಸೋಸಿಯೆಶನ್‌ ಮೈದಾನಾವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | title = Antrim chief in protest at Maze games | publisher = Sunday Mirror | url = http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4161/is_20050313/ai_n12944637 | accessdate = 2007-09-17 | archive-date = 2008-01-18 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080118070631/http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4161/is_20050313/ai_n12944637 | url-status = dead }}</ref> 2006ರ ಸೆಲ್ಟಿಕ್‌ ಲೀಗ್‌ ಚೇಂಪಿಯನ್ಸ್‌ ಮತ್ತು 1999ರ ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ರಗ್ಬೀ ಚೇಂಪಿಯನ್ಸ್‌‌ನ್ನು, ಅಲ್‌ಸ್ಟರ್‌ ದಕ್ಷಿಣದ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನ ರವೆನ್‌ ಹಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತಾರೆ. ರಗ್ಬೀ ಯ‌ ಆಲ್‌-ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ ಲೀಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ನಾಲ್ಕು ತಂಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಹಾರ್ಲೆಕ್ವೀನ್ಸ್‌ (ಇವರು ದಕ್ಷಿಣ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನ ಡೆರಮೋರ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತಾರೆ) ಮತ್ತು ಮೆಲೋನ್‌ (ಇವರು ಆಗ್ನೇಯ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನ ಗಿಬ್‌ಸನ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತಾರೆ) ದ್ವಿತೀಯ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ; ಮತ್ತು ಇನ್‌ಸ್ಟೋನಿಯನ್ಸ್‌ (ಶಾಸ್‌ ಬ್ರಿಜ್‌, ದಕ್ಷಿಣ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌) ಮತ್ತು ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆರ್‌ಎಫ್‌ಸಿ (ದಕ್ಷಿಣ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌) ತಂಡಗಳು ತೃತೀಯ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ರಗ್ಬೀ ಒಕ್ಕೂಟ, ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್ ಯೀಸ್ಟ್ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಬುಲ್‌ಡಾಗ್ಸ್‌ ರಗ್ಬೀ ಲೀಗ್‌ ತಂಡದ ತವರಾಗಿದೆ, ಅವರು ಹೊಸ ಎನ್‌ಐ ರಗ್ಬೀ ಲೀಗ್‌ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ಟೋರ್‌ಮಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್|ಕ್ರಿಕೆಟ್‌]] ಸ್ಥಳವನ್ನು ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌‌‌ ಹೊಗಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. 2006ರಲ್ಲಿ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ತಂಡ ಅದರ ಪ್ರಥಮ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯವಾದ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ ಮತ್ತು ‍ಇಂಗ್ಲೇಂಡ್‌ ನಡುವಿನ ಪಂದ್ಯವನ್ನೂ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ತವರು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. 2007ರಲ್ಲಿ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌, ಭಾರತ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ನಡುವಿನ ತ್ರಿಕೋನ ಸರಣಿ ಸ್ಟೋರ್‌ಮಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು ಮತ್ತು 2008ರಲ್ಲಿ ‌ಐಸಿಸಿ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಟ್ವೆಂಟಿ-20 ಅರ್ಹತಾ ಪಂದ್ಯವು ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಕ್ಲಬ್‌ ಲೆವೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಏಳು ಹಿರಿಯ ತಂಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ:ಇನ್‌ಸ್ಟೋನಿಯನ್ಸ್‌ (ಶಾಸ್‌ ಬ್ರಿಜ್‌, ದಕ್ಷಿಣ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌) ಮತ್ತು ಸಿವಿಲ್‌ ಸರ್ವೀಸ್‌ ನಾರ್ತ್ (ಸ್ಟೋರ್‌ಮಾಂಟ್, ಪೂರ್ವ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌) ತಂಡಗಳು ಉತ್ತರ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಯುನಿಯನ್‌ ಲೀಗ್‌ನ 1ನೇ ಶಾಖೆಯಲ್ಲಿವೆ; ಸಿಐವೈಎಮ್‌ಎಸ್‌(ವೃತ್ತ ರಸ್ತೆ, ಪೂರ್ವ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌), ಕೂಕ್‌ ಕೊಲೆಜಿಯನ್ಸ್ (ಶಾಸ್‌ಬ್ರಿಜ್‌) ಮತ್ತು ವುಡ್‌ವಾಲೆ (ಬ್ಯಾಲಿಗೊಮಾರ್ಟಿನ್‌ ರಸ್ತೆ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌) ತಂಡಗಳು 2ನೇ ಶಾಖೆಯಲ್ಲಿವೆ; ಮತ್ತು ಕ್ರೆಗಾಗ್‌ (ಗಿಬ್‌ಸನ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌, ಆಗ್ನೇಯ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌) ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಪೊಲೀಸ್ ಸರ್ವೀಸ್‌ (ನ್ಯೂಫೊರ್ಜ್‌ಲೆನ್‌, ದಕ್ಷಿಣ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌) ತಂಡಗಳು 4ನೇ ಶಾಖೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಐರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಮೊದಲ ಪ್ರೊಫೆಷನಲ್‌ ಐಸ್‌ಹಾಕಿ ತಂಡ, ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ಗೆಯಿಂಟ್ಸ್‌ ಅವರ ತವರಿನ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಒಡಿಸ್ಸಿಯ್ ಅರೇನಾ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತಾರೆ, ಈ ಮೈದಾನವು ಏಳು ಸಾವಿರ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite news | url = http://news.bbc.co.uk/sport1/low/northern_ireland/1852369.stm | title = Ayr Eagles win Challenge Cup | publisher = BBC | accessdate=2007-09-17 | date=2002-03-03}}</ref> ಶಂರಾಕ್‌ ಬೌಲ್‌ಗಾಗಿ, ದಿ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಬುಲ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಟ್ರೊಜನ್ಸ್ [[ಅಮೇರಿಕದ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್|ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌]] ತಂಡಗಳು ಐಎಎಫ್‌ಎಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನ ಇತರ ಮಹತ್ವವುಳ್ಳ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳೆಂದರೆ ಡಬಲ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಸ್ನೂಕರ್‌ ‌ಅಲೆಕ್ಸ್‌ “ಹರಿಕೇನ್‌” ಹಿಗಿನ್ಸ್<ref>{{cite news | url = http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/other_sports/snooker/4913768.stm | title = Snooker on the ropes – Hurricane | publisher = BBC | date= 2007-04-16 | accessdate=2007-09-17}}</ref> ಮತ್ತು ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಬಾಕ್ಸರ್‌ ವಯಿನೆ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕಲಫ್‌ ಮತ್ತು ರಿಂಟಿ ಮೊನಾಗನ್‌.<ref>{{cite web | url = http://www.wbaonline.com/dates/dates03.asp | title = WBA History | publisher = World Boxing Association | accessdate=2007-09-17|archiveurl = https://web.archive.org/web/20071011113939/http://www.wbaonline.com/dates/dates03.asp |archivedate = October 11, 2007|deadurl=yes}}</ref> ಲೆಂಡರ್‌ ಎ.ಎಸ್.ಸಿ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಸ್ವಿಮಿಂಗ್‌ ಕ್ಲಬ್‌ ಆಗಿದೆ. ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಯುರೋಪ್‌ನ ಪುರಾತನ ಆಸಿ ರೂಲ್ಸ್‌ ಕ್ಲಬ್ಸ್ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ರೆಡ್‌ಬೇಕ್ಸ್‌ನ ತವರಾಗಿದೆ. ಈ ಕ್ಲಬ್‌ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಆಸ್ಟೇಲಿಯನ್‌ ರೂಲ್ಸ್‌ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಲೀಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಸಿಪಾರ್ಟಿ.ಕಾಂ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಶಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ ‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಆಸಿ ರೂಲ್ಸ್‌ ತಂಡ ದ ಐರಿಷ್‌ ವಾರಿಯರ್‌ಗೆ ಕೊಟ್ಟಿದೆ. === ರಾತ್ರಿ ವೇಳೆಯ ಮನರಂಜನೆ === ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಕೊನೆಗೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನ ರಾತ್ರಿ ವೇಳೆಯ ಮನರಂಜನೆಯು ರೋಮಾಂಚಕವಾಗಿದೆ. ಸಿಟಿ ಸೆಂಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಈಗ ಅನೇಕ ಪಬ್‌ಗಳು, ಮದ್ಯದಂಗಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು ನೆಲೆಸಿದೆ. == ಶಿಕ್ಷಣ == [[File:Queen's University of Belfast, Lanyon building, May 2006.jpg|thumb|right|ದಕ್ಷಿಣ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನ ಕ್ವೀನ್ಸ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿಯ ಲನ್ಯೊನ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್.]] ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಿವೆ. 1845ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಯುಕೆಯ 20 ಅಗ್ರ ಸಂಶೋಧನೆ-ಪ್ರಧಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸಂಘವಾದ ರುಸೆಲ್ ಗ್ರೂಪ್‌ನ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಪಡೆದಿದೆ.<ref>{{cite web | title = About The Russell Group: Aims and objectives | publisher = The Russell Group | year = 2007 | url = http://www.russellgroup.ac.uk/about.html | accessdate = 2007-05-24 | archive-date = 2007-06-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070607022414/http://www.russellgroup.ac.uk/about.html | url-status = dead }}</ref> ಅದು ಯುಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ದೊಡ್ಡದಾದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು 25,231 ಪದವಿ ಪಡೆಯದ ಹಾಗೂ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು 250 ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ, ಅದರಲ್ಲಿ 120 ಕಟ್ಟಡಗಳ ವಾಸ್ತುಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅರ್ಹ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | title = About Queen's: Facts and Figures | publisher = Queen's University Belfast | year= 2007 | url = http://www.qub.ac.uk/home/TheUniversity/AboutQueens/UniversityInformation/FactsandFigures/ | accessdate = 2007-05-24}}</ref> 1984ರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಸ್ಟರ್ ವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಪ್ರಚಲಿತ ಆಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು, ಅದು ಬಹು-ಹೆಚ್ಚು ಚಟುವಟಿಕೆಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಮತ್ತು ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನ ಕೆಥಡ್ರಲ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಅದರ ಆವರಣವಿದೆ. ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್ ಆವರಣವು ಕಲೆ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಾಸ್ತ್ರದೆಡೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಗಮನ ಹರಿಸಿದೆ, ಮತ್ತು ಈಗ ಪುನರಭಿವರ್ಧನೆಗೆ ಈಡಾಗಿದೆ. ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಸಿಟಿ ಸೆಂಟರ್‌ನಿಂದ ಕೇವಲ ಏಳು ಮೈಲಿ(11 ಕಿಮೀ)ಯಿರುವ ಜೋರ್ಡನ್ಸ್‌ಟೌನ್ ಆವರಣವು ಶಿಲ್ಪಶಾಸ್ತ್ರ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರದ ಬಗೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾನ್ಫ್ಲಿಕ್ಟ್ ಅರ್ಚಿವ್ ಆನ್ ದಿ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ (CAIN) ವೆಬ್ ಸೇವೆಗೆ ಎರಡು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಹಣ ಒದಗಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಮಾಹಿತಿಗೆ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಟ್ರಬಲ್ಸ್‌ಗಳಿಗೆ ಮೂಲದ್ರವ್ಯವಾಗಿದೆ ಅದಲ್ಲದೆ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ನಾರ್ದರ್ನ್‌‌ ಐಯರ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಮೂಲವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | title = Conflict and Politics in Northern Ireland (1968 to the Present) | publisher = Conflict Archive on the Internet (CAIN) | year = 2007 | url = http://cain.ulst.ac.uk/ | accessdate = 2007-05-24 | archive-date = 2007-05-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070530181849/http://cain.ulst.ac.uk/ | url-status = dead }}</ref> ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್ ಮೆಟ್ರೋಪೋಲಿಟನ್ ಕಾಲೇಜ್ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಮುಂದುವರಿದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು ಸಿಟಿಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲು ಅನೇಕ ಆವರಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಫರ್ದರ್ ಅಂಡ್ ಹೈಯರ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಅದು ವೃತ್ತಿಪರ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಪೂರ್ಣಕಾಲದ ಮತ್ತು ಅಂಶಕಾಲಿಕ ಕೋರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ 53,000 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ದಾಖಲಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಅದು ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಮುಂದುವರೆದ ಶಿಕ್ಷಣದ ಕಾಲೇಜಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | title = Belfast Metropolitan College – About Us | publisher = Belfast Metropolitan College | year = 2007 | url = http://www.belfastmet.ac.uk/aboutus/ | accessdate = 2007-12-12 | archive-date = 2007-12-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071216075936/http://www.belfastmet.ac.uk/aboutus/ | url-status = dead }}</ref> 1973ರಲ್ಲಿ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಎಜುಕೇಶನ್ ಅಂಡ್ ಲೈಬ್ರರಿ ಬೋರ್ಡ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಯಾಕೆಂದರೆ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣದ, ಯುವಕರ, ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹೊಣೆಯಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite web | title = About Us: The Roles and Functions of the Belfast Education and Library Board | publisher = Belfast Education and Library Board | year = 2003 | url = http://www.belb.org.uk/aboutus/ | accessdate = 2007-05-24 | archive-date = 2007-07-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070727234850/http://www.belb.org.uk/aboutus/ | url-status = dead }}</ref> 184 ಪ್ರಾಥಮಿಕ, ಪ್ರೌಢ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಕರಣ ಗ್ರಂಥ ಶಾಲೆಗಳು ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite web | title = Schools Database – List of Institutions | publisher = Department of Education | url = http://www.denidata.nics.gov.uk/appinstitutes/instmain.aspx | accessdate = 2007-05-24 | archive-date = 2005-12-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20051229125351/http://www.denidata.nics.gov.uk/appinstitutes/instmain.aspx | url-status = dead }}</ref> ಅಲ್ಸ್ಟರ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್ ಕೂಡ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. == ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ == ಫ್ರೋಮ್ಮೆರ್‌ನ, ಅಮೇರಿಕದ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಪಿಡಿಯಲ್ಲಿ, 2009ರಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡುವ ಟಾಪ್ 12 ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಮಾತ್ರ ಅದರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿದೆ. ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಇತರ ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನಗಳು [[ಇಸ್ತಾಂಬುಲ್|ಇಸ್ತಾನ್ಬುಲ್]], [[ಬರ್ಲಿನ್]], [[ಕೇಪ್ ಟೌನ್|ಕೇಪ್‌ಟೌನ್]], ಸಕ್ವಾರಾ, ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿ, [[ಕಾಂಬೋಡಿಯ]], ವಯ್ಯೇಕೆ ಇಸ್ಲ್ಯಾಂಡ್, ಕಾರ್ಟಗೆನ, ವಾಟರ್ಟನ್ ಲೇಕ್ಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಕ್, ದಿ ಸೆಳ್ಮ ಟು ಮೊಂಟ್ಗೊಮೆರಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕ್ ಟ್ರೈಲ್, [[ಅಲಬಾಮ]] ಮತ್ತು ಲಸ್ಸೇನ್ ವೋಲ್ಕಾನಿಕ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಕ್<ref>[http://www.telegraph.co.uk/travel/travelnews/3883369/Belfast-one-of-worlds-top-destinations.html ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಮೇಕ್ಸ್ ದಿ ಟಾಪ್ 12] ಡೈಲಿ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್</ref> ನಾರ್ದರ್ನ್‌‌ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಾಸೋದ್ಯಮವನ್ನು ಇನ್ನೂ ವರ್ಧಿಸಲು, ಇತ್ತಿಚೀಗೆ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನ ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಟೈಟೇನಿಕ್ ಕ್ವೇಟರನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನಃ ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಯೋಜಿಸಿದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಬಹು ಮಹಡಿ ಮನೆ, ಉಪಹಾರಗೃಹ, ನದಿತೀರದ ಮನೋರಂಜನೆ ತಾಣ, ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಟೈಟೇನಿಕ್-ಥೀಮ್ ಆಕರ್ಷಣೆ ಕೂಡ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ಗೆ ಆಧುನಿಕ ಸಾರಿಗೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ (ಅತ್ಯಂತ-ವೇಗದ ರೈಲು ಮತ್ತು ಬೇರೆ) ಸುಮಾರು £250 ಮಿಲಿಯನ್ ಬಂಡವಾಳ ಹಾಕಲು ಆಶಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.belfasttelegraph.co.uk/news/local-national/pound250m-titanic-tourist-attraction-and-transport-system-set-for-belfast-14084406.html |title=Telegraph article; Announcement of redevelopment of Titanic Quarter |publisher=Belfasttelegraph.co.uk |date=2008-11-27 |accessdate=2009-05-30}}</ref> == ಅವಳಿ ನಗರಗಳು == ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನ್ನು ಈ ಅವಳಿ ನಗರಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗಿದೆ:<ref name="sisters">"[http://www.sister-cities.org/index.cfm ಸಿಸ್ಟರ್ ಸಿಟೀಸ್ ಆನ್ಲೈನ್ ಡೈರೆಕ್ತರಿ: ಯುಕೆ, ಯುರೋಪ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111127193720/http://www.sister-cities.org/index.cfm |date=2011-11-27 }}." ''ಸಿಸ್ಟರ್ ಸಿಟೀಸ್ ಇಂಟರನ್ಯಾಶನಲ್.'' 14 ಮಾರ್ಚ್ 2009 ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದೆ.</ref> * {{flagicon|United States}} '''ನಾಶ್ವಿಲ್ಲೆ, ಟೆನ್ನೆಸ್ಸೀಯ ''' * {{flagicon|Germany}} '''ಬೋನ್''' , ಜೆರ್ಮನಿ * {{flagicon|China}} '''ಹೇಫೀ {/1, ಚೈನಾ{2/}''' * {{flagicon|South Korea}} ವೊಂಜು, [[ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ|ಸೌತ್ ಕೊರಿಯ]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|2}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ == * ಬೀಸ್ಲೇಯ್, ಎಸ್. ಮತ್ತು ವಿಲ್ದೆ, ಜೆ. 1997. ''ಅರ್ಬನ್ ಫ್ಲೋರಾ ಆಫ್ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ '' . ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯುಟ್ ಆಫ್ ಐರಿಶ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ & ದಿ ಕ್ವೀನ್ಸ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ . * ಡೀನ್, ಸಿ.ಡಗ್ಲಸ್. 1983. ''ದಿ ಅಲ್ಸ್ಟರ್ ಕೌಂಟರಿಸೈಡ್.'' ಸೆಂಚುರಿ ಬುಕ್ಸ್. ISBN 0-19-533894-4. * ನೆಸ್ಬಿಟ್ಟ್, ನೋಯೆಲ್. 1982. ''ದಿ ಚೇಂಜಿಂಗ್ ಫೇಸ್ ಆಫ್ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ .'' ಅಲ್ಸ್ಟರ್ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ, ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ . ಪ್ರಕಟಣೆ ಸಂಖ್ಯೆ. 183. * ಗಿಲ್ಲೆಸ್ಪಿ, ಆರ್. 2007. ''ಅರ್ಲಿ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ .'' ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ & ಫಿಲಸಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಇನ್ ಅಸೋಸಿಯೆಶನ್ ವಿತ್ ಅಲ್ಸ್ಟರ್ ಹಿಸ್ಟರಿಕಲ್ ಫೌಂಡೇಶನ್. ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 978-1-933285-59-7 * ವಾಕರ್, ಬಿ.ಎಂ. ಮತ್ತು ಡಿಕ್ಸನ್, ಎಚ್. 1984. ''ಅರ್ಲಿ ಫೋಟೋಗ್ರಾಫ್ಸ್ ಫ್ರಾಂ ದಿ ಲಾರೆನ್ಸೆ ಕಾಲೆಕ್ಷನ್ ಇನ್ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಟೌನ್ 1864–1880.'' ದಿ ಫ್ರೈಯರ್ಸ್ ಬುಶ್ ಪ್ರೆಸ್, ISBN 978-0-946872-01-5 * ವಾಕರ್, ಬಿ.ಎಂ. ಮತ್ತು ಡಿಕ್ಷೊನ್, ಎಚ್. 1983. ''ನೋ ಮೀನ್ ಸಿಟಿ: ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ 1880–1914.'' ISBN 0-19-533894-4. * ನೆಸ್ಬಿಟ್ ಎನ್. 1982. ''ದ ಛೇಂಜಿಂಗ್ ಫೇಸ್ ಆಫ್ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ .'' ಅಲ್ಸ್ಟರ್ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌, ಪ್ರಕಟಣೆ ಸಂಖ್ಯೆ. 183. == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons|Belfast}} * {{dmoz|Regional/Europe/United_Kingdom/Northern_Ireland/Belfast}} * [http://www.discovernorthernireland.com/Belfast ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ – ನಾರ್ದರ್ನ್‌‌ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ ಟೂರಿಸ್ಟ್ ಬೋರ್ಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101011055001/http://www.discovernorthernireland.com/Belfast |date=2010-10-11 }} * [http://www.belfastcity.gov.uk/ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್] ** [http://www.belfastcity.gov.uk/factsandfigures/ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ – ಪ್ರೋಫೈಲ್ ಆಫ್ ಸಿಟಿ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100822012525/http://www.belfastcity.gov.uk/factsandfigures/ |date=2010-08-22 }} {{Northern_Ireland}} {{List of British Territories capitals}} {{UK cities}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬ್ರಿಟಿಷ್‌‌ ರಾಜಧಾನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿನ ರಾಜಧಾನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿನ ರೇವು ಪಟ್ಟಣಗಳು ಮತ್ತು ನಗರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಯುರೋಪ್ ಖಂಡದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳು]] ali7j1gcjfzb27nzq7jwcfzzf59l8m6 0 24999 1431470 1380602 2026-10-06T21:22:27Z InternetArchiveBot 69876 Add 1 book for [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಪರಿಶೀಲನಾರ್ಹತೆ]] (20261006sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 1431470 wikitext text/x-wiki {{ಯಂತ್ರಾನುವಾದ}} {{Infobox Brain| Name = Cerebellum| Latin = |small brain GraySubject = | GrayPage = | Image = Cerebellum_NIH.png | Caption = A [[human brain]], with the cerebellum colored in purple | Image2 = Gray677.png | Caption2 = Drawing of the human brain, showing cerebellum and [[pons]] | IsPartOf = [[Metencephalon]]| Components = | Artery = [[Superior cerebellar artery|SCA]], [[anterior inferior cerebellar artery|AICA]], [[posterior inferior cerebellar artery|PICA]] | Vein = [[superior cerebellar veins|superior]], [[inferior cerebellar veins|inferior]] | BrainInfoType = | BrainInfoNumber = | MeshNumber = A08.186.211.132.810.428.200 | NeuroLex = Cerebellum | NeuroLexID = birnlex_1489 | DorlandsSuf = | }} ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ '''ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಮ್‌‌''' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ’''ಕಿರಿಮೆದುಳು'' ’ ಮೆದುಳಿನ ಒಂದು ಅಂಗವಾಗಿದ್ದು ಚಲನೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಭಾಷೆಯಂಥ ಕೆಲವು ಕಾಗ್ನಿಟಿವ್‌ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲೂ ಹಾಗೂ ಭಯವನ್ನು ಹದ್ದುಬಸ್ತಿನಲ್ಲಿಡುವ, ಸಂತೋಷದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಂಥ<ref>{{cite journal |author=Wolf U, Rapoport MJ, Schweizer TA |title=Evaluating the affective component of the cerebellar cognitive affective syndrome |journal=J. Neuropsychiatry Clin. Neurosci. |volume=21 |pages=245–53 |year=2009 |pmid=19776302 |doi=10.1176/appi.neuropsych.21.3.245 |issue=3}}</ref> ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲೂ ಕಿರಿಮೆದಳು ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನಮ್ಮ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬರುವುದು ಮಾತ್ರ ಚಲನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅದು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಪಾತ್ರದಿಂದಾಗಿ. ಹಾಗೆಂದು ಕಿರಿಮೆದುಳು ಯಾವುದೇ ಚಲನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಸಹಯೋಗ, ಕರಾರುವಕ್ಕುತನ, ಖಚಿತ ಸಮಯಪ್ರಜ್ಞೆಗೆ ಅದು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೊಡುಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂವೇದನಾವಾಹಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ ಮೆದುಳು ಮತ್ತು ಬೆನ್ನುಹುರಿಯಿಂದ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಲ್ಲದೇ, ಆ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಸಾಂದ್ರಗೊಳಿಸಿ ಶಿಸ್ತುಬದ್ಧ ಪರಿಚಲನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಅದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Fine">{{cite journal | author=Fine EJ, Ionita CC, Lohr L | title=The history of the development of the cerebellar examination | url=https://archive.org/details/sim_seminars-in-neurology_2002-12_22_4/page/375 | journal=Semin Neurol | year=2002 | pages=375–84 | volume=22 | issue=4 | pmid=12539058 | doi = 10.1055/s-2002-36759}}</ref> ಈ ಶಿಸ್ತುಬದ್ಧಗೊಳಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದಾಗಿ ಕಿರುಮೆದುಳಿಗಾಗುವ ಯಾವುದೇ ಘಾಸಿ ಲಕ್ವದಂಥ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವುದಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಸುಸಂಬದ್ಧ ಚಲನೆ, ಸಮತೋಲನ ಸ್ಥಿತಿ, ದೈಹಿಕ ಭಂಗಿ ಹಾಗೂ ಚಲನಾ ಕಲಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.<ref name="Fine" /> ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಪರಿಭಾಷೆಗಳನ್ನೇ ಬಳಸುವುದಾದರೆ, ಸೆರೆಬಲಮ್ ಹೆಮಿಸ್ಪಿಯರ್ ಗಳ ಕೆಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಂತಿರುವ ಕಿರಿಮೆದುಳು ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಮೆದುಳಿನ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಂಗದಂತೆಯೇ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ದೊಡ್ಡ ಸುರುಳಿ ಆಕಾರದ ಸೆರೆಬ್ರಲ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್‌ಗೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಕಿರುಮೆದುಳಿನ ಮೇಲ್ಬಾಗ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶ ಹೊಂದಿರುವ ಸಮನಾಂತರ ಜಾಡುಗಳಿಂದ ಆವೃತ್ತವಾಗಿದೆ. ಕಿರುಮೆದುಳು ಎಂಬುದು ಸುರುಳಿ ಅಕಾರ್ಡಿಯನ್‌ ವಾದ್ಯದ ತಂತಿಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡ ನರಗಳ ಜೀವಕೋಶಗಳ(ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಾರ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್‌) ಒಂದು ತೆಳುವಾದ ಪದರ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆವರಿಸಿದ ಈ ಸಮನಾಂತರ ಜಾಡುಗಳು ಮರೆಮಾಚುತ್ತವೆ. ಈ ತೆಳುವಾದ ಪದರದೊಳಗೆ ಹಲವು ಬಗೆಯ ನ್ಯೂರಾನ್‌ಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಶಿಸ್ತುಬದ್ಧ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾದುವಗಳೆಂದರೆ ಪರ್ಕಿಂಜೆ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಹಾಗೂ ಗ್ರ್ಯಾನ್ಯೂಲ್‌ ಜೀವಕೋಶಗಳು. ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಈ ನ್ಯೂರಲ್ ಸಂಪರ್ಕಜಾಲ ಸಂಜ್ಞಾ(ಸೂಚನಾ) ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆಯಾದರೂ, ಇದು ಹೊರ ಹಾಕುವ ಸೂಚನೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಕಿರುಮೆದುಳಿನ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಾರ್ ನ್ಯೂಕ್ಲೀ ಎಡೆಗೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಚಲನೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಇದು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದ ಜೊತೆಗೆ ಕಿರುಮೆದುಳು ಹಲವು ಬಗೆಯ ಚಲನೆಯ ತಿಳುವಳಿಕೆಗೆ ಅತ್ಯವಶ್ಯಕವಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂವೇದಿಪ್ರೇರಕಗಳ (ಸೆನ್ಸರಿಮೋಟಾರ್) ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಾಗುವ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದದ್ದು. ಸಿನ್ಯಾಪ್ಟಿಕ್‌ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಸಿಟಿಯ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಕಿರುಮೆದುಳಿನೊಳಗಿನ ಈ ಸಂವೇದಿಪ್ರೇರಕ ಕ್ಯಾಲಿಬ್ರೇಷನ್‌ ಅನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಹಲವಾರು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಡೇವಿಡ್ ಮರ್ರ್ ಹಾಗೂ ಜೇಮ್ಸ್‌ ಆಲ್ಬಸ್ ಅವರು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಮಾದರಿಗಳಿಂದ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಆ ಇಬ್ಬರು ಮೇಧಾವಿಗಳ ಮಾದರಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿದ್ದು ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಾರ್ ಪರ್ಕಿಂಜೆ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಎರಡು ಬಗೆಯ ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಅಂಶ. ಒಂದು ಕಡೆ, ಸಮಾನಾಂತರ ಫೈಬರ್ ಗಳಿಂದ ಹೊರ ಹೊಮ್ಮಿದ ಸಾವಿರಾರು ಸೂಚನೆಗಳು, ತೀರಾ ನಿಶ್ಯಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತವೆ; ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಏಕ ಫೈಬರ್‌ನಿಂದ ಹೊರ ಹೊಮ್ಮಿದ ಸೂಚನೆಗಳು ಎಷ್ಟು ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಎಂದರೆ, ಏಕೈಕ ಕ್ಲೈಂಬಿಂಗ್ ಫೈಬರ್‌ನ ಕ್ರಿಯೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಟಾರ್ಗೆಟ್ ಪರ್ಕಿಂಜೆ ಜೀವಕೋಶಗಳು ತಮ್ಮೆಲ್ಲಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಬಲ್ಲವು. ಮರ್ರ್-ಆಲ್ಬಸ್‌ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಮೂಲ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಏನೆಂದರೆ, ಕ್ಲೈಂಬಿಂಗ್ ಫೈಬರ್‌ಗಳು ’ಶಿಕ್ಷಿತ ಸಂಜ್ಞೆ’ಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲಗೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಸಮನಾಂತರ ಫೈಬರ್ ಸೂಚನೆಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಾಗೂ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟು ಹಾಕುತ್ತದೆ. ಸಮನಾಂತರ ಫೈಬರ್ ಸೂಚನೆಗಳಲ್ಲಾಗುವ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಿದಾಗ ಅವುಗಳಿಂದ ದೊರೆತ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳು ಈ ಬಗೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿದ್ದವಾದರೂ ಅವುಗಳ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆ ಇಂದಿಗೂ ಚರ್ಚಾಸ್ಪದವಾಗಿವೆ. == ರಚನೆ == ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಕಿರುಮೆದುಳು, ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಮಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹಾಗೂ ಮುದುರಾದ, ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್‌ನ ಪದರಗಳನ್ನು, ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಿಳಿಯ ಅಂಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ, ಹಲವಾರು ಕೋಶಕೆಂದ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಬಿಳಿಯ ಅಂಶ ಹಾಗೂ ಅಡಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದ್ರವಭರಿತ ವೆಂಟ್ರಿಕಲ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಾರ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್‌ನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಂಗವೂ ಏಕಪ್ರಕಾರದ ಜ್ಯಾಮಿತೆಯೊಳಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವಂಥ ಸಮಾನವಾದ ನ್ಯೂರೊನಲ್‌ ಎಲಿಮೆಂಟ್‌ಗಳ ಚಿಕ್ಕ ಗುಂಪನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಗಮನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯಮ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ಕಿರುಮೆದುಳು ಹಾಗೂ ಇದರ ಸಹಾಯಕ ರಚನೆಗಳು ನೂರಾರು ಅಥವಾ ಸಾವಿರಾರು ಸ್ವಯಂತಂತ್ರ ಘಟಕಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಅವುಗಳನ್ನು “ಸೂಕ್ಷ್ಮಪ್ರದೇಶಗಳು” ಅಥವಾ “ಸೂಕ್ಷ್ಮಭಾಗಗಳು‌” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಅಂಗರಚನಾ ಶಾಸ್ತ್ರ === [[ಚಿತ್ರ:Human cerebellum anterior view description.JPG|thumb|right|ಮಾನವನ ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಂನ ಮುಂಭಾಗದ ದೃಶ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಪ್ರಧಾನ ಮೈಲಿಗಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.]] ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಮ್‌‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಈ ಕಿರುಮೆದುಳು ಮೆದುಳಿನ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಅದು ತಮ್ಮ ಮೇಲ್ಬಾಗದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಸೆರೆಬ್ರಲ್‌ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್‌ ಅನ್ನೂ, ತನ್ನ ಎದುರು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ’ಬ್ರೈನ್‌ಸ್ಟೆಮ್‌’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಪಾನ್ಸ್‌ ಅನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Ghez" /> ಮೇಲ್ಬಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಸೆರೆಬ್ರಮ್‌‌ನಿಂದ ಇದನ್ನು ’ಡ್ಯೂರಾ ಮೆಟರ್’ನ ಪದರ ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ; ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಮೆದುಳಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಗಕ್ಕೂ ಪಾನ್ಸ್‌ ಮೂಲಕವೇ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಕಿರುಮೆದುಳನ್ನು ಮೆಟೆನ್ಸಿಫಲೋನ್‌ನ ಭಾಗವೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದು ಪಾನ್ಸ್‌ ಅನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ರೋಂಬೆನ್ಸಿಫಲೋನ್‌ ಅಥವಾ “ಹಿಮ್ಮೆದುಳಿ”ನ ಮೇಲ್ಬಾಗವನ್ನೇ ವೈದ್ಯಕೀಯಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ’ಮೆಟೆನ್ಸಿಫಲೋನ್‌’ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸೆರೆಬೆಲ್‌ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್‌ ನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಕಿರುಮೆದುಳು ಕೂಡ ಎರಡು ಗೋಳಾರ್ಧಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇದು ’''ವರ್ಮಿಸ್‌'' ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಚಿಕ್ಕದಾದ ಮಿಡ್‌ಲೈನ್‌ ವಲಯವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ, ದೊಡ್ಡ [[ಮಡಿಕೆ|ಮಡಿಕೆಗಳ]] ಗುಂಪು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಮಗ್ರ ರಚನೆಯನ್ನು 10 ಚಿಕ್ಕ-ಚಿಕ್ಕ “ಲೊಬ್ಯೂಲ್‌”ಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಚಿಕ್ಕ ಗ್ರ್ಯಾನ್ಯೂಲ್‌ ಜೀವಕೋಶಗಳ ದೆಸೆಯಿಂದಾಗಿ, ಕಿರುಮೆದುಳು ಇನ್ನುಳಿದ ಮೆದುಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದ ನ್ಯೂರಾನ್‌ಗಳನ್ನು ತನ್ನೊಡಲಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಇದು ಮೆದುಳಿನ ಕೇವಲ ಶೇ.10 ರಷ್ಟು ಸ್ಥಳಾವಕಾಶವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="SOB" /> [[ಚಿತ್ರ:Gray704.png|thumb|left|ಮಾನವ ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಂನ ಶೃಂಗೀಯ ಸೀಳು ನೋಟ,ತೊಗಟೆಯ ಮಡಚಿದ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಒಳ ರಚನೆಗಳು.]] ಕಿರುಮೆದುಳಿನ ಹೊರ ಆವರಣದ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗ ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಾರ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್‌ ಎಂದೇ ಕರೆಯಲಾಗುವ ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಒತ್ತೊಟ್ಟಿಗೆ ರಚಿಲ್ಪಟ್ಟ ಗ್ರೇ ಮ್ಯಾಟರ್ ನ ಪದರದಿಂದ ಆವೃತ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆಯಾದ ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಅದರ ಆಕಾರ ಅಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವುದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಅನುಮಾನಗಳೂ ಇಲ್ಲ. ಒಂದು ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಮಾನವನ ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಾರ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್‌ ಅನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಿಚ್ಚಿ ಹರವಿದರೆ ಅದರಲ್ಲಿನ ನ್ಯೂರಾಲ್ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಪದರ 1 ಮೀಟರ್ ನಷ್ಟು ಉದ್ದವಿರುತ್ತಿತ್ತು ಹಾಗೂ 5ಸೆಂ.ಮೀ.ಗಳಷ್ಟು ಅಗಲವಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಅಂದರೆ ಹೊರ 500 ಚದರ ಸೆಂ.ಮೀಗಳಷ್ಟಿರುವ ಅದು ಸುಮಾರು 6 ಸೆಂ.ಮೀ * 5 ಸೆಂ.ಮೀ * 10 ಸೆಂ.ಮೀ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಮೆದುಳಿನ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶದೊಳಗೆ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ.<ref name="SOB" /> ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್‌ ನ ಗ್ರೇ ಮ್ಯಾಟರ್ ನ ಅಡಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೇಲಿಯನ್‌ಯುಕ್ತ ನರ್ವ್‌ ಫೈಬರ್ ನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ವೈಟ್‌ ಮ್ಯಾಟರ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್‌ಗೆ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್‌ನಿಂದ ಹಾಯ್ದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಮರ, ರೆಂಬೆ,ಕೊಂಬೆಗಳ ಆಕಾರದಿಂದಾಗಿ ''ಅರ್ಬರ್ ವಿಟೆ'' (ಜೀವ ವೃಕ್ಷ) ಎಂದೂ ಇದನ್ನು ಕರೆಯಲಾಗುವ ವೈಟ್ ಮ್ಯಾಟರ್ ನೊಳಗೆ ಗ್ರೇ ಮ್ಯಾಟರ್ ನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ನಾಲ್ಕು ಆಳವಾದ ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಾರ್ ಕೇಂದ್ರ ಹುದುಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ.<ref name="Ghez" /> ==== ಉಪವಿಭಾಗಗಳು ==== ಹೊರನೋಟವನ್ನೇ ಆಧರಿಸಿ ಕಿರುಮೆದುಳಿನ ಮೂರು ಪಾಲೆ(ಲೋಬ್‌)ಗಳನ್ನು, ಫ್ಲೊಕ್ಯುಲೊನೊಡ್ಯುಲಾರ್ ಲೋಬ್, ಮುಂಬದಿ ಪಾಲೆ (ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಫಿಸ್ಸರ್ ಮೇಲ್ಬಾಗ), ಹಾಗೂ ಹಿಂಬದಿ ಪಾಲೆ (ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಫಿಸ್ಸರ್ ಕೆಳಬಾಗ) ಎಂಬ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಪಾಲೆಗಳು ರೋಸ್ಟ್ರಲ್‌ನಿಂದ ಕೌಡಲ್‌ನಿಂದ (ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಬದಿಯಿಂದ ಕೆಳಬದಿಯವರೆಗೆ) ಕಿರುಮೆದುಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನೇ ಗಮನಿಸುವುದಾದರೆ ಮಾಧ್ಯಮದಿಂದ ಅಂತಿಮ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯವರೆಗೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಎನ್ನಬಹುದಾದ ವರ್ಗೀಕರಣಗಳನ್ನು ನಾವು ಗಮನಿಸಬಹುದು. ವಿಭಿನ್ನ ಜೋಡಣೆಗಳು ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಫ್ಲೊಕ್ಯುಲೊನೊಡ್ಯುಲಾರ್ ಭಾಗವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದರೆ ಕಿರುಮೆದುಳು ಸ್ಪೈನೋಸೆರೆಬೆಲ್ಲಮ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಮಧ್ಯಮ ಘಟಕದಲ್ಲಿ ಛೇಧಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಹಾಗೆಯೇ, ದೊಡ್ಡದಾದ ಅಂತಿಮ ಭಾಗವನ್ನು ಸೆರೆಬ್ರೊಸೆರೆಬೆಲ್ಲಮ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Ghez" /> ಮಿಡ್‌ಲೈನ್‌ ಜೊತೆಗೆ ಹೊರಚಾಚಿಕೊಂಡಂತಿರುವ ಅಂಗಾಂಶಗಳ ಕಿರಿದಾದ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ವರ್ಮಿಸ್‌ (“Worm”ಗೆ ಬಳಸುವ ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ಪದ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Ghez" /> align=center[[ಚಿತ್ರ:CerebellumRegions.jpg|thumb|center|325px|ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಂ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಲಿನ ಭಾಗಗಳು;ಒಂದು ಅರ್ಧಭಾಗದ ತಲೆಬುರುಡೆಯ ಭಿತ್ತಿ ಮೂಳೆಗಳ ನಡುವಿನ ಹೊಲಿಗೆ ದೃಶ್ಯ.ಎ: ನಡುಮಿದುಳು. ಬಿ: ಪೋನ್ಸ್. ಸಿ: ಕೆಲವು ನರತಂತುಗಳ ಮಯಲಿನ್ ಪದರು. ಡಿ: ಬೆನ್ನು ಹುರಿ. ಇ: ಪೋರ್ತ್ ವೆಂಟ್ರಿಕಲ್. ಎಫ್: ಆರ್ಬರ್ ವಿಟೆಯ್. ಜಿ: ಗಂಟಲಗ್ರಂಥಿ. ಎಚ್: ಮುಂಭಾಗದ ಮಿದುಳಿನ ಪಾಲಿಗಳು. ಐ: ಹಿಂಭಾಗ ಮಿದುಳಿನ ಪಾಲಿಗಳು.]] | [[ಚಿತ್ರ:CerebellumDiv.png|thumb|center|380px|ಸ್ಥೂಲನಕ್ಷೆಯು ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಂನ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಉಪಭಾಗಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಂನ "ತೆರೆದ" ಮೇಲ್ನೋಟದ ದೃಶ್ಯ,ಒಂದು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ವೆರ್ಮೀಸ್ ಇರುತ್ತದೆ.]] |} ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರಾಂತವಾಗಿರುವ ಫ್ಲೊಕ್ಯುಲೊನೊಡ್ಯುಲಾರ್ ಪಾಲೆಯನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವೆಸ್ಟಿಬ್ಯುಲೋಸೆರೆಬೆಲ್ಲಮ್‌ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ವಿಕಸನದ ಹಾದಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಅಂಗವೆಂದರೆ(ಆರ್ಕಿಸೆರೆಬೆಲ್ಲಮ್‌) ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆಯೇನೂ ಅಲ್ಲ. ಅದು ಸಮತೋಲಿತ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳಾವಕಾಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿಲುವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸದಂತೆ ಮಾತ್ರ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು ದೃಶ್ಯ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಸಂವೇದನಾ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿಯೂ ವೆಸ್ಟಿಬ್ಯುಲಾರ್ ಕೋಶದ ಜೊತೆ ತನ್ನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೇನಾದರೂ ಘಾಸಿಯಾದರೆ ಅದು ಸಮತೋಲನ ಹಾಗೂ ನಡತೆಯ ಮೇಲೆ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.<ref name="Ghez" /> ಮುಂಬದಿ ಹಾಗೂ ಹಿಂಬದಿಯ ಪಾಲೆಗಳ ಮಧ್ಯಮ ವಲಯ ಸ್ಪೈನೋಸೆರೆಬೆಲ್ಲಮ್‌ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಅದು ಪಾಲಿಯೋಸೆರೆಬೆಲ್ಲಮ್‌ ಎಂದೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಕಿರುಮೆದುಳಿನ ಈ ಭಾಗ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದೇಹ ಹಾಗೂ ಅದರ ಅವಯವಗಳ ಚಲನೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿಡುತ್ತದೆ. ಇದು (ಸ್ಪೈನೋಸೆರೆಬೆಲ್ಲಾರ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟ್‌ಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ) ಬೆನ್ನುಹುರಿಯ ಡೋರ್ಸಲ್‌ ಕಾಲಂಗಳಿಂದ ದೇಹದ ಅಂಗಾಂಗಗಳ ಚಲನವಲನದ ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವ (ಪರ್ಸಿಯೋಸೆಪ್ಷನ್‌) ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಟ್ರೆಜಿಮಿನಲ್ ನರ್ವ್‌ ಜೊತೆಗೆ ದೃಶ್ಯ ಹಾಗೂ ಶ್ರಾವ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಂದಲೂ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಡೀಪ್‌ ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಾರ್ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಳಗೆ ಫೈಬರ್ ಗಳನ್ನು ರವಾನಿಸಿ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಸೆರೆಬ್ರಲ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್ ಹಾಗೂ ಮೆದುಳುಸ್ಥಂಭ (ಬ್ರೈನ್‌ ಸ್ಟೆಮ್‌)ಗಳೆರಡಕ್ಕೂ ಸಂದೇಶ ರವಾನಿಸುತ್ತದೆ. ಆಮೂಲಕ ಕೆಳಮುಖವಾಗಿರುವ ಚಾಲನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಏರಿಳಿತಗಳನ್ನು ಆರೋಪಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Ghez" /> ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಅಂತ್ಯಭಾಗದ ವಲಯ ಸೆರೆಬ್ರೊಸೆರೆಬೆಲ್ಲಮ್‌ ಅನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ನಿಯೋಸೆರೆಬೆಲ್ಲಮ್‌ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪಾಂಟೈನ್‌ ನ್ಯೂಕ್ಲಿ (ಕಾರ್ಟಿಕೊ-ಪೊಂಟೊ-ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಾರ್ ಮಾರ್ಗಗಳ )ಮೂಲಕ ಸೆರೆಬ್ರಲ್‌ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್‌ನಿಂದ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪರೈಟಲ್‌ ಪಾಲೆ) ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೊರಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ವೆಂಟ್ರೊಲ್ಯಾಟರಲ್ ಥಾಲಮಸ್‌ಗೆ (ಚಲನಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಾದ ಪ್ರಿಮೊಟಾರ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್‌ ಹಾಗೂ ಸೆರೆಬ್ರಲ್‌ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್‌ನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಚಲನಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ) ಹಾಗೂ ಕೆಂಪು ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್‌ಗೆ ರವಾನಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Ghez" /> ಅಂತಿಮ ಭಾಗದ ಕಿರುಮೆದುಳಿನ ಕಾರ್ಯಗಳ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಕುರಿತು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಒಮ್ಮತವಿಲ್ಲ. ದೇಹದ ಚಲನವಲನದ ಕುರಿತು ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ಇದರದ್ದು<ref>{{cite book |author=Kingsley RE |title=Concise Text of Neuroscience |edition=2nd |publisher=Lippincott Williams and Wilkins |year=2000 |isbn=0-683-30460-7}}</ref> ಎಂಬ ವಾದದ ಜೊತೆಗೆ, ಕ್ರಿಯೆಯ ಸಂವೇದನಾ ಮಾಹಿತಿಯ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ<ref name="Ghez" /> ಹಾಗೂ ಹಲವಾರು ಕಾಗ್ನಿಟಿವ್‌ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಇದು ಹೆಗಲು ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂಬ ವಾದವೂ ಇದೆ.<ref>{{cite journal |title=Cerebellar contributions to cognitive functions: a progress report after two decades of research |journal=Cerebellum |volume=6 |pages=159–62 |year=2007 |pmid=17786810 |doi=10.1080/14734220701496448 |author=Timmann D, Daum I |issue=3}}</ref> === ಜೀವಕೋಶೀಯ ಅಂಶಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:CerebCircuit.png|thumb|left|275px|ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಂನ ಮೈಕ್ರೋಸರ್ಕ್ಯೂಟರಿ. (+): ಉತ್ತೇಜಕ; (-): ಪ್ರತಿಬಂಧಕ; ಎಂಎಫ್: ಮಾಸಿ ಪೈಬರ್; ಡಿಸಿಎನ್: ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಂನ ಕೆಂದ್ರೀಯ ಆಳ ; ಸಿಒ: ಕೆಳಗಿನ ಆಲಿವ್; ಸಿಎಫ್: ಕ್ಲೈಂಬಿಂಗ್ ಫೈಬರ್; ಜಿಸಿ: ಗ್ರ್ಯಾನುಲೇ ಸೆಲ್; ಪಿಎಫ್: ಪ್ಯಾರಲೆಲ್ ಫೈಬರ್; ಪಿಸಿ: ಪರ್ಕಿಂಜೆ ಸೆಲ್; GgC: ಗೊಲ್ಗಿ ಸೆಲ್; ಎಸ್‌ಸಿ: ಸ್ಟೆಲೆಟ್ ಸೆಲ್; ಬಿಸಿ: ಬಾಸ್ಕೆಟ್ ಸೆಲ್]] [[ಚಿತ್ರ:Gray706.png|thumb|250px|left|ಸೆರೆಬೆಲ್ಲರ್ ಪೋಲಿಯಮ್‌ನ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ವರ್ಸ್ ವಿಭಾಗ, ಪ್ರಮುಖ ಕೋಶ ವಿಧಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.]] ಎರಡು ಬಗೆಯ ನ್ಯೂರಾನ್‌ಗಳು ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಾರ್ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತವೆ: ಪರ್ಕಿಂಜೆ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಹಾಗೂ ಗ್ರ್ಯಾನ್ಯುಲೆ ಜೀವಕೋಶಗಳು. ಅಷ್ಟೇ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಮೂರು ಬಗೆಯ ಅಕ್ಷತಂತುಗಳೂ (ಆಕ್ಸಾನ್‌) ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ: ಅವುಗಳೆಂದರೆ, ಮೊಸ್ಸಿ ಫೈಬರ್ ಗಳು ಹಾಗೂ (ಹೊಭಾಗದಿಂದ ಕಿರುಮೆದುಳನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ) ಕ್ಲೈಂಬಿಂಗ್ ಫೈಬರ್ ಹಾಗೂ (ಗ್ರ್ಯಾನ್ಯೂಲ್‌ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಅಕ್ಷತಂತುಗಳಾದ) ಸಮಾನಾಂತರ ಫೈಬರ್ ಗಳು. ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಾರ್ ಸಂಯೋಜನೆ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವ ಎರಡು ಬಗೆಯ ಮಾರ್ಗಗಳಿವೆ. ಮೊಸ್ಸಿ ಫೈಬರ್ ಗಳು ಹಾಗೂ ಕ್ಲೈಂಬಿಂಗ್ ಫೈಬರ್ ಗಳು ಎರಡರ ಮೂಲಕವೂ ಉದ್ಭವಗೊಳ್ಳುವ ಈ ಮಾರ್ಗಗಳು ಡೀಪ್‌ ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಾರ್ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಪರ್ಯಾವಸನಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಮೊಸಿ ಫೈಬರ್ ಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಡೀಪ್‌ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಳಗೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತವೆ ಆದರೆ ಮಾರ್ಗಗಳಿಗೂ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತವೆ; ಅಂದರೆ, : ಮೊಸಿ ಫೈಬರ್ → ಗ್ರ್ಯಾನ್ಯೂಲ್‌ ಜೀವಕೋಶಗಳು → ಸಮಾನಾಂತರ ಫೈಬರ್ ಗಳು → ಪರ್ಕಿಂಜೆ ಜೀವಕೋಶಗಳು → ಡೀಪ್‌ ನ್ಯೂಕ್ಲಿ. ಕ್ಲೈಂಬಿಂಗ್ ಫೈಬರ್ ಗಳು ಪರ್ಕಿಂಜೆ ಜೀವಕೋಶಗಳ ದಿಕ್ಕಿನೆಡೆಗೆ ಮುಖ ಮಾಡಿರುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಕೊಲ್ಯಾಟರಲ್ ಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಡೀಪ್‌ ಕೋಶಕ್ಕೆ ರವಾನಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="SOB" /> ಮೊಸಿ ಫೈಬರ್ ಹಾಗೂ ಕ್ಲೈಂಬಿಂಗ್ ಫೈಬರ್ ಸೂಚನೆಗಳು ಫೈಬರ್ –ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತವೆ. ಗ್ಲೋಬಲ್ ಮಾಡ್ಯುಲೇಷನ್‌ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಕಿರುಮೆದುಳು ಡೊಪಮಿನರ್ಜಿಕ್, ಸೆರೊಟೊನೆರ್ಜಿಕ್, ನೊರಾಡ್ರೆನೆರ್ಜಿಕ್ ಹಾಗೋ ಕೊಲಿನೆರ್ಜಿಕ್ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನೂ ಕಿರುಮೆದುಳು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಾರ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್ ಮೂರು ಪದರಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಇಂಟರ್ ನ್ಯೂರಾನ್‌ಗಳು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗಾಲ್ಗಿ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಗ್ರ್ಯಾನುಲಾರ್ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ದಪ್ಪವಾದ ಗ್ರ್ಯಾನುಲಾರ್ ಪದರವಿರುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಪರ್ಕಿಂಜೆ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಕಾಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಕಿರಿದಾದ ವಲಯವಾದ ಪರ್ಕಿಂಜೆ ಪದರವಿರುತ್ತದೆ. ಮೇಲ್ಬಾಗದಲ್ಲಿ ಪರ್ಕಿಂಜೆ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಡೆಂಡ್ರಿಟಿಕ್‌ ವೃಕ್ಷದಿಂದ ಆವೃತ್ತವಾದ ಹಾಗೆಯೇ ಅದನ್ನು ಸರಿಯಾದ ಆಯಾಮದಲ್ಲಿ ಛೇಧಿಸುವ ಸಮಾನಾಂತರ ಫೈಬರ್ ಗಳ ದೊಡ್ಡ ಜಾಲವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಮಾಲಿಕ್ಯುಲಾರ್ ಪದರವೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಾರ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್‌ನ ಹೊರಭಾಗದ ಪದರ ಸ್ಟೆಲ್ಲೇಟ್ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಹಾಗೂ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಎಂಬ ಎರಡು ಬಗೆಯ ಇನಿಬಿಟರಿ ಇಂಟರ್ ನ್ಯೂರಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಎರಡೂ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಪರ್ಕಿಂಜೆ ಜೀವಕೋಶ ಡೆಂಡ್ರೈಟ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ GABAergic ಸಿನಾಪ್ಸೆಸ್‌ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="SOB" /> ==== ಪರ್ಕಿಂಜೆ ಜೀವಕೋಶಗಳು ==== ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟ ನ್ಯೂರಾನ್‌ಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾದ ಪರ್ಕಿಂಜೆ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ತೀರಾ ಹಿಂದೆಯೇ ಗುರುತಿಸಲಾದ ಪ್ರಕಾರವೆಂದೂ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.1837ರಲ್ಲಿ ಝೆಕ್‌ ಮೂಲದ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಜಾನ್‌ ಇವಾಂಜೆಲಿಸ್ತಾ ಪರ್ಕಿನ್ ಇದನ್ನು ವಿಸ್ತೃತವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದರು. ಅವುಗಳನ್ನು ಡೆಂಡ್ರಿಟಿಕ್‌ ವೃಕ್ಷದ ಆಕಾರದ ಮೂಲಕ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ: ಡೆಂಡ್ರಿಟೆಸ್‌ನ ಕೊಂಬೆಗಳು ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ಆದರೆ ಸಮತಟ್ಟಾಗಿ, ಲಂಬಾಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಾರ್ ಮಡಿಕೆಯೆಡೆಗೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪರ್ಕಿಂಜೆ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಡೆಂಡ್ರೈಟ್‌ಗಳು ಒಂದು ಬಗೆಯ ದಟ್ಟ ಯೋಜಿತ ಜಾಲವೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳ ಮೂಲಕ ಸಮಾನಾಂತರ ಫೈಬರ್‌ಗಳು ಸೂಕ್ತ ಆಯಾಮದಲ್ಲಿ ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತವೆ.<ref name="SOB">{{cite book |title=The Synaptic Organization of the Brain |editor=Shepherd GM |chapter=Ch. 7 ''Cerebellum'' |year=2004 |publisher=Oxford University Press |location=New York |isbn=0195159551 |author=Llinas RR, Walton KD, Lang EJ}}</ref> ಡೆಂಡ್ರೈಟ್‌ಗಳು ಡೆಂಡ್ರೈಟಿಕ್ ಸ್ಪೈನ್‌ಗಳಿಂದ ಆವೃತ್ತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸಮಾನಾಂತರ ಫೈಬರ್ ಗಳಿಂದ ಸಿನೆಪ್ಟಿಕ್‌ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತವೆ. ಮೆದುಳಿನ ಇನ್ನಿತರ ಯಾವುದೇ ಜೀವಕೋಶಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಪರ್ಕಿಂಜೆ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಿನೆಪ್ಟಿಕ್‌ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತವೆ. ಮನುಷ್ಯನ ದೇಹದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪರ್ಕಿಂಜೆ ಜೀವಕೋಶದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಸ್ಪೈನ್‌ನ ಸಂಖ್ಯೆ 2 ಲಕ್ಷವನ್ನೂ ಮೀರುತ್ತದೆ.<ref name="SOB" /> ಅಗಾಧ ಪ್ರಮಾಣದ, ಗೋಳಾಕೃತಿಯ ಪರ್ಕಿಂಜೆ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಕಾಯ ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಾರ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್‌ನ ಒಂದು ಕಿರಿದಾದ ಪದರದಲ್ಲಿ ಹುದುಗಿರುತ್ತದೆ ಇದನ್ನು ''ಪರ್ಕಿಂಜೆ ಪದರ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್‌ನ ಸಮೀಪದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಕೊಲ್ಯಾಟರಲ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊರಸೂಸಿದ ಬಳಿಕ ಅವುಗಳ ಅಕ್ಷತಂತುಗಳು(ಆಕ್ಸಾನ್‌) ಡೀಪ್‌ ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಾರ್ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾರದ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಸೆಲ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಸುಮಾರು 1 ಸಾವಿರ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟು ಹಾಕುತ್ತವೆ. ಪರ್ಕಿಂಜೆ ಜೀವಕೋಶಗಳು GABA ಅನ್ನು ತಮ್ಮ ನ್ಯೂರೋಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಮಿಟರ್ ರೀತಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಲ್ಲದೇ ಆ ಮೂಲಕವೇ ಅವುಗಳ ಗುರಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಷೇಧಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುತ್ತವೆ.<ref name="SOB" /> [[ಚಿತ್ರ:Purkinje cell by Cajal.png|thumb|150px|right|ಬೆಕ್ಕಿನ ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಂನಿಂದ ಪರ್ಕಿಂಜೆ ಸೆಲ್‌ನ ಚಿತ್ರ]] ಪರ್ಕಿಂಜೆ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಾರ್ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಹೃದಯಭಾಗವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಮತ್ತು, ಅವುಗಳ ಅಗಾಧ ಗಾತ್ರ ಹಾಗೂ ವಿಶಿಷ್ಟಪೂರ್ಣ ಕ್ರಿಯಾವಿಧಾನಗಳು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಎಂದರೆ ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರಾಸೆಲ್ಯುಲಾರ್ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಚಲನವಲನವುಳ್ಳ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ತೋರುವ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಪರ್ಕಿಂಜೆ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೆನಾಪ್ಟಿಕ್‌ ಸೂಚನೆಗಳ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೂ ಕ್ರಿಯಾಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೊರಸೂಸಬಲ್ಲವುಗಳಾಗಿವೆ. ಎಚ್ಚರದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ 40 ಹರ್ಟ್ಸ್‌ಗಳಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಅದು ಸಹಜ. ಸ್ಪೈಕ್‌ ಟ್ರೈನ್‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಂಕೀರ್ಣ ಸ್ಪೈಕ್‌ಗಳ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಪೈಕ್‌ಗಳೆಂದರೆ 10ಮಿ.ಸೆಂ ಪ್ರತಿರೋಧ ಕಾಲಾವಧಿ ಬಳಿಕದ ಏಕಕ್ರಿಯಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಸಂಕೀರ್ಣ ಸ್ಪೈಕ್ ಎಂದರೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಇಂಟರ್-ಸ್ಪೈಕ್ ಮಧ್ಯಂತರಗಳು ಹಾಗೂ ಕುಗ್ಗುವ ಆಂಪ್ಲಿಟ್ಯೂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಏಕಕ್ರಿಯಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳ ಏಕರೂಪಿ ಸರಣಿಗಳಾಗಿವೆ.{{Citation needed|date=June 2010}} ಶರೀರ ವಿಜ್ಞಾನ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಸಂಕೀರ್ಣ ಸ್ಪೈಕ್‌ಗಳು (ಬೇಸ್‌ಲೈನ್‌ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ 1 ಹರ್ಟ್ಸ್‌ರಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ 10 ಹರ್ಟ್ಸ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿರುವುದಿಲ್ಲ) ಕ್ಲೈಂಬಿಂಗ್ ಫೈಬರ್ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆಯೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಪೈಕ್‌ಗಳು ಬೇಸ್‌ಲೈನ್‌ ಕ್ರಿಯೆ ಹಾಗೂ ಸಮಾನಾಂತರ ಫೈಬರ್ ಸೂಚನೆಗಳಿಂದ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಸಂಕೀರ್ಣ ಸ್ಪೈಕ್‌ಗಳ ನಂತರದ ನೂರಾರು ಮಿ.ಸೆ.ನಷ್ಟು ಬಿಡುವಿನ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಪೈಕ್‌ಗಳ ಕ್ರಿಯೆ ಹತೋಟಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ.<ref name="Simpson">{{cite journal |title=On climbing fiber signals and their consequence(s) |url=https://archive.org/details/sim_behavioral-and-brain-sciences_1996-09_19_3/page/384 |author=Simpson JI, Wylie DR, De Zeeuw CI |journal=Behav. Brain Sci. |volume=19 |year=1996 |pages=384–398}}</ref> ==== ಗ್ರ್ಯಾನ್ಯೂಲ್‌ ಜೀವಕೋಶಗಳು ==== ಪರ್ಕಿಂಜೆ ಜೀವಕೋಶಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಾರ್ ಗ್ರ್ಯಾನ್ಯೂಲ್‌ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರಮಾಣದ ನ್ಯೂರಾನ್‌ಗಳು. ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಸಂಖ್ಯಾಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿಯೂ ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ನ್ಯೂರಾನ್‌ಗಳು ಎಂದರೆ ಇವೇ. ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಸರಿಸುಮಾರು 50 ಬಿಲಿಯನ್‌ ಇರಬಹುದು. ಅಂದರೆ, ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿರುವ ನ್ಯೂರಾನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಾರ್ ಗ್ರ್ಯಾನ್ಯೂಲ್‌ ಜೀವಕೋಶಗಳೇ 3/4ರಷ್ಟಿರುತ್ತವೆ.<ref name="SOB" /> ಅವುಗಳ ಜೀವಕೋಶ ಕಾಯಗಳು ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಾರ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್‌ನ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒತ್ತೊತ್ತಾಗಿ ಕೂಡಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಗ್ರ್ಯಾನ್ಯೂಲ್‌ ಜೀವಕೋಶ ನಾಲ್ಕರಿಂದ ಐದರಷ್ಟು ಡೆಂಡ್ರೈಟ್‌ಗಳನ್ನು(ಪಾರ್ಶ್ವತಂತು ವೃಕ್ಷಿಕೆ) ಹೊರ ಹಾಕುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ವಿಸರ್ಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಡೆಂಡ್ರೈಟ್‌ನ ಹಿಗ್ಗುವಿಕೆಯನ್ನೇ ''ಡೆಂಡ್ರೈಟಿಕ್‌ ಕ್ಲಾ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="SOB" /> ತೇವಗೊಂಡ ಫೈಬರ್ ಗಳಿಂದ ಉತ್ತೇಜಕ ಸೂಚನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಗಾಲ್ಗಿ ಜೀವಕೋಶಗಳಿಂದ ನಿಷೇಧಕ ಸೂಚನೆಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮುವುದು ಕೂಡ ಇದೇ ಹಿಗ್ಗುವಿಕೆಗಳ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ. [[ಚಿತ್ರ:Parallel-fibers.png|left|thumb|ಗ್ರ್ಯಾನೂಲ್ ಕೋಶಗಳು,ಪ್ಯಾರಲೆಲ್ ಫೈಬರ್ಸ್,ಮತ್ತು ಚಪ್ಪಟೆಗೊಂಡ ಡೆಂಡ್ರೈಟಿಕ್ ಟ್ರೀ‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪರ್ಕಿಂಜೆ ಕೋಶಗಳು]] ಮಾಯಿಲಿನ್‌ ಆವರಣದಿಂದ ಮುಕ್ತವಾದ ಹಾಗೂ ತೆಳುವಾದ ಗ್ರ್ಯಾನ್ಯೂಲ್‌ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಅಕ್ಷತಂತುಗಳು ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್‌ನ ಮೇಲ್ಪದರದೆಡೆಗೆ ಮುಖಮಾಡಿಕೊಂಡು ಲಂಬವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ಬೆಳೆವ ಹಂತದಲ್ಲಿಯೇ ಇಬ್ಬಾಗಗೊಳ್ಳುವ ಅವುಗಳ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೊಂಬೆಯೂ ಮಟ್ಟಸವಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಸಮಾನಾಂತರ ಫೈಬರ್ ನ ಆಕಾರ ತಾಳುತ್ತದೆ. ಲಂಬಾಕೃತಿಯ ಕೊಂಬೆಗಳು ಎರಡು ಮಟ್ಟಸ ಕೊಂಬೆಗಳಾಗಿ ಇಬ್ಬಾಗಗೊಂಡು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಪೂರ್ಣವಾದ ‘T’ ಆಕೃತಿಯ ರೂಪ ತಾಳುತ್ತವೆ. ಸಮಾನಾಂತರವಾದ ಫೈಬರ್ ಒಂದು ಇಬ್ಬಾಗಗೊಂಡ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಪ್ರತಿ ದಿಕ್ಕಿಗೂ ಅಂದಾಜು 3 ಮಿಮೀನಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರೊಂದಿಗೆ ಒಟ್ಟು 6 ಮಿಮೀ (ಕೋರ್ಟಿಕಲ್‌ ಪದರದ ಒಟ್ಟಾರೆ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ 1/10ರಷ್ಟು ಭಾಗ) ಅಷ್ಟು ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.<ref name="SOB" /> ಅವು ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಸಮಾನಾಂತರ ಫೈಬರ್‌ಗಳು ಪರ್ಕಿಂಜೆ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಡೆಂಡ್ರೈಟಿಕ್‌ ವೃಕ್ಷದ ಮೂಲಕ ಮುನ್ನಡೆ ಇಡುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಲೇ 3-5 ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಪರ್ಕಿಂಜೆ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಡೆಂಡ್ರೈಟಿಕ್ ಸ್ಪೈನ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸುಮಾರು 80 ರಿಂದ 100 ಸೆನಾಪ್ಟಿಕ್ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref name="SOB" /> ಗ್ರ್ಯಾನ್ಯೂಲ್‌ ಜೀವಕೋಶಗಳು ತಮ್ಮ ನ್ಯೂರೋಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಮೀಟರ್ ಆಗಿ ಗ್ಲುಟಮೇಟ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ತನ್ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಗುರಿಗಳ ಮೇಲೆ ಉತ್ತೇಜಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರುತ್ತವೆ. ಗ್ರ್ಯಾನ್ಯೂಲ್‌ ಜೀವಕೋಶಗಳು ತಮ್ಮೆಲ್ಲಾ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನೂ ಮೊಸ್ಸಿ ಫೈಬರ್‌ಗಳಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಹಾಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಸೂಚನೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು 200 ರಿಂದ 1ಕ್ಕಿಳಿಸುತ್ತವೆ (ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ). ಹೀಗೆ ಗ್ರ್ಯಾನ್ಯೂಲ್‌ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಸಂಖ್ಯಾ ಕೃತ್ಯಗಳ ಮಟ್ಟದ ಕುರಿತ ಮಾಹಿತಿ ಮೊಸ್ಸಿ ಫೈಬರ್‌ಗಳ ಮಾಹಿತಿಗೆ ಸರಿಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಸ್ತೃತರೂಪದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿರುತ್ತವೆ. ತುಂಬಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿರುವ ಹಾಗೂ ಸಾಂದ್ರವಾಗಿ ಒತ್ತೊತ್ತಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾರಣ ಗ್ರ್ಯಾನ್ಯೂಲ್‌ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಅವುಗಳ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪೈಕ್‌ಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದು ತೀರಾ ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ಒಂದು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ರೂಪ ನೀಡುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಆಧಾರವಾಗಿ ಒದಗಿ ಬರುವ ಮಾಹಿತಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ತೀರಾ ಚಿಕ್ಕದು. ಅವುಗಳ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಕುರಿತು ಡೇವಿಡ್ ಮರ್ರ್ ನೀಡಿದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ. ಮೊಸ್ಸಿ ಫೈಬರ್‌ಗಳ ಸೂಚನೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಬಿಡಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟವರು ಅವರು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗ್ರ್ಯಾನ್ಯೂಲ್‌ ಜೀವಕೋಶ 4-5 ಮೊಸ್ಸಿ ಫೈಬರ್‌ಗಳ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರೂ ಅದರ ಒಂದು ಸೂಚನೆ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿದ್ದರೂ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಗ್ರ್ಯಾನ್ಯೂಲ್‌ ಜೀವಕೋಶ ತತಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೂಚನೆಗಳು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಅದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಬಲ್ಲದು. ಮೊಸ್ಸಿ ಫೈಬರ್ ಒಂದೇ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸೂಚನಾ ಪ್ರಕಾರಗಳ ನಡುವೆ ಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಕಿರುಮೆದುಳಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿತ ಗುಪ್ತ ಯೋಜನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name="Marr" /> ==== ಮೊಸ್ಸಿ ಫೈಬರ್‌ಗಳು ==== ಮೊಸ್ಸಿ ಫೈಬರ್‌ಗಳು ತಾವು ಉತ್ಪತ್ತಿಗೊಂಡ ಸ್ಥಳದಿಂದಲೇ ಗ್ರ್ಯಾನುಲಾರ್ ಪದರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಂದು ಪೊಂಟಿನ್ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಗೊಂಡರೆ ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಬೆನ್ನುಹುರಿ(ಸ್ಪೈನಲ್ ಕಾರ್ಡ್‌), ವೆಸ್ಟಿಬ್ಯುಲಾರ್ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಮನುಷ್ಯನ ಕಿರುಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಒಟ್ಟಾರೆ ಮೊಸ್ಸಿ ಫೈಬರ್ ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 200 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಳು ಎಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಫೈಬರ್‌ಗಳು ಗ್ರ್ಯಾನುಲೆ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಉತ್ತೇಜಕ ಸಿನಾಪ್ಸೆಸ್‌ಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಡೀಪ್‌ ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಾರ್ ಕೆಂದ್ರವನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಗ್ರ್ಯಾನುಲಾರ್ ಪದರದೊಳಗೆ ರೊಸೆಟ್ಟೆಸ್ ಎಂಬ ಹಲವಾರು ವಿಸ್ತರಣೆಗಳನ್ನು ಮೊಸ್ಸಿ ಫೈಬರ್ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಗ್ಲೊಮೆರುಲಿ ಎಂಬ ರಚನೆಯೊಳಗೆ ಮೊಸ್ಸಿ ಫೈಬರ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಗ್ರ್ಯಾನುಲೆ ಜೀವಕೋಶ ಡೆಂಡ್ರೈಟ್‌ಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಪರ್ಕ ಏರ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗ್ಲೊಮೆರುಲಸ್ ತನ್ನ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮೊಸ್ಸಿ ಫೈಬರ್ ರೊಸೆಟ್ಟೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಸುಮಾರು 20ರಷ್ಟು ಗ್ರ್ಯಾನುಲೆ ಜೀವಕೋಶ ಡೆಂಡ್ರೈಟಿಕ್ ಕ್ಲಾಸ್‌ಗಳು ಅದರ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಗಾಲ್ಗಿ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗಳು ಆಕೃತಿಯೊಳಗೆ ಒಳನುಸುಳುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಹಾಗೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಗ್ರ್ಯಾನುಲೆ ಜೀವಕೋಶ ಡೆಂಡ್ರೈಟ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕ ಸೆನಾಪ್ಸಿಸ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತವೆ. ಆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗುಂಪು ಗ್ಲಿಯಲ್ ಜೀವಕೋಶಗಳಿಂದ ಆವೃತ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="SOB" /> ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮೊಸ್ಸಿ ಫೈಬರ್ ಹಲವು ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಾರ್ ಫೋಲಿಯಾಗೆ ಕೊಲ್ಯಾಟರಲ್ ಘಟಕಗಳನ್ನು ರವಾನಿಸುತ್ತದೆ. ಆಮೂಲಕ ಸುಮಾರು 20-30 ರೊಸೆಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ,ಒಂದು ಮೊಸ್ಸಿ ಫೈಬರ್ ಸುಮಾರು 400 ರಿಂದ 600 ಗ್ರ್ಯಾನುಲೆ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಜೊತೆ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="SOB" /> ==== ಕ್ಲೈಂಬಿಂಗ್ ಫೈಬರ್‌ಗಳು ==== ಪುರ್ಕಿಂಜೆ ಕೋಶಗಳೂ ಕೂಡ ಮೆದುಳಿನಆಧಾರದ ಪ್ರತಿಪಾರ್ಶ್ವಸ್ಥದ ಮೇಲೆ ಕ್ಲೈಂಬಿಂಗ್ ಫೈಬರ್ ಮೂಲಕ ನಿಕೃಷ್ಟವಾದ ಅಂಡಾಕಾರದ ಕೋಶಕೇಂದ್ರ (ಐಒ)ದಿಂದಲೂ ಕೂಡ ಇನ್‌ಪುಟ್ ಅನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಐಒ ವು ಮೆಡ್ಯುಲಾ ಒಬ್ಲಾಂಗಟಾದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಬೆನ್ನುಮೂಳೆಯ ತಂತು, ಮೆದುಳಿನ ಆಧಾರ, ಮತ್ತು ಮೆದುಳಿನ ಕವಚದಿಂದ ಇನ್‌ಪುಟ್‌ಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಇದರ ಉತ್ಪನ್ನವು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಕಿರಿಮೆದುಳಿಗೆ ಸಾಗಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಕ್ಲೈಂಬಿಂಗ್ ಫೈಬರ್ ಆಳವಾದ ಕಿರಿಮೆದುಳಿನ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಕಿರಿಮೆದುಳಿನ ಕವಚವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಮೂಲಾಧಾರವನ್ನು ಹೊರಹಾಕುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಇದು 10 ಕೊನೆಯ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಒಂದು ಏಕೈಕ ಪುರ್ಕಿಂಜೆ ಕೋಶಕ್ಕೆ ನರಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="SOB" /> ಅದಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾದ ಫೈಬರ್‌ಗಳಿಂದ 100,000-ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಇನ್‌ಪುಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪುರ್ಕಿಂಜೆ ಕೋಶವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಒಂದು ಕ್ಲೈಂಬಿಂಗ್ ಫೈಬರ್ ಮೂಲಕ ಇನ್‌ಪುಟ್ ಅನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ; ಆದರೆ ಈ ಏಕೈಕ ಫೈಬರ್ ಪುರ್ಕಿಂಜೆ ಕೋಶದ ಕವಲು ಚಾಚಿಕೆಗಳನ್ನು "ಮೇಲೇರುವಂತೆ" ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳ ಸುತ್ತ ವಕ್ರಚಲನೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಇದು ಮುಂದುವರೆದಂತೆ ಒಟ್ಟೂ ಸುಮಾರು 300 ನರಕೋಶ ಸಂಗಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="SOB" /> ನಿವ್ವಳ ಇನ್‌ಪುಟ್ ಎಷ್ಟು ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿರುತ್ತದೆಂದರೆ ಒಂದು ಕ್ಲೈಂಬಿಂಗ್ ಫೈಬರ್‌ನ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಏಕೈಕ ಕ್ರಿಯೆಯ ಸಂಭವನೀಯತೆಯು ಪುರ್ಕಿಂಜೆ ಕೋಶದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಸ್ತರಿತವಾದ ಕ್ಲಿಷ್ಟ ಕೊನೆಯನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಥವಾಗಿರುತ್ತದೆ: ಒಂದು ವಿರಾಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತ ಇಳಿಕೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಜೊತೆಗಿನ ಒಂದು ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಮೊನಚುಗಳ ಸಿಡಿಯುವಿಕೆ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ದಮನ ಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಕ್ಲೈಂಬಿಂಗ್ ಫೈಬರ್ ನರಕೋಶ ಸಂಗಮಗಳು ಕೋಶದ ಹೊರಮೈಯನ್ನು ಮತ್ತು ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಕವಲುಚಾಚಿಕೆಗಳನ್ನು ಆವರಿಸುತ್ತವೆ; ಈ ವಲಯವು ಸಮಾನಾಂತರವಾದ ಫೈಬರ್ ಇನ್‌ಪುಟ್‌ಗಳ ಇಲ್ಲದಿರುವಿಕೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="SOB" /> ಕ್ಲೈಂಬಿಂಗ್ ಫೈಬರ್‌ಗಳು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾದಲ್ಲಿ ದಹನವಾಗಲ್ಪಡುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಒಂದು ಏಕೈಕ ಕ್ಲೈಂಬಿಂಗ್ ಫೈಬರ್ ಕ್ರಿಯೆಯ ಸಂಭವನೀಯತೆಯು ಒಂದು ಉದ್ದೇಶಿತ ಪರ್ಕಿಂಜೆ ಕೋಶದಲ್ಲಿ(ಒಂದು ಕ್ಲಿಷ್ಟವಾದ ಮೊನಚು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ) ಹಲವಾರು ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಸಂಭವನೀಯತೆಗಳ ಒಂದು ಸಿಡಿತವನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತದೆ. ಪರ್ಕಿಂಜೆ ಕೋಶಗಳಿಗೆ ಸಮಾನಾಂತರ ಫೈಬರ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲೈಂಬಿಂಗ್ ಫೈಬರ್ ಇನ್‌ಪುಟ್‌ಗಳ ನಡುವಣ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತತೆಯು (100,000 ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಧದ ವಿರುದ್ಧ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಇತರ ವಿಧದ ಒಂದರ ಜೊತೆಗೆ) ಬಹುಶಃ ಕಿರಿಮೆದುಳಿನ ರಚನಾ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚೋದನಾಕಾರಿ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಿದ್ಧಾಂತ ರಚನೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಕ್ಲೈಂಬಿಂಗ್ ಫೈಬರ್‌ಗಳ ಕಾರ್ಯವು ಕಿರಿಮೆದುಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿತವಾದ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿರೋಧಾಭಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಆಲೋಚನೆಗಳ ಎರಡು ಸ್ಕೂಲ್‌ಗಳಿವೆ, ಮಾರ್ ಮತ್ತು ಅಲ್ಬಸ್ ಇವರುಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಒಂದು ಸ್ಕೂಲ್, ಇವರು ಹೇಳುವುದೇನೆಂದರೆ ಕ್ಲೈಂಬಿಂಗ್ ಫೈಬರ್ ಇನ್‌ಪುಟ್ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಒಂದು ಕಲಿಕೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತೊಂದು ಸ್ಕೂಲ್ ಹೇಳುವುದೇನೆಂದರೆ ನೇರವಾಗಿ ಮೆದುಳಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಆಕಾರ ನೀಡುವುದು ಇದರ ಕಾರ್ಯವಾಗಿದೆ. ಎರಡೂ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು ಹಲವಾರು ಪ್ರಕಟಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಒಂದು ಅವಲೋಕನದ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ, "ಕ್ಲೈಂಬಿಂಗ್ ಫೈರ್‌ಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳ ಮೇಲಿನ ಹಲವಾರು ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿವೆ, ಒಂದು ಕಲ್ಪನೆಯು ಎಶರ್‌ನ ಮೂಲಕ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸುತ್ತದೆ. ಅವಲೋಕನ ಪ್ರತಿ ಬಿಂದುವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ವಿಭಿನ್ನವಾದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಇಡುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ನಡೆಸಿದಾಗ, ಕ್ಲೈಂಬಿಂಗ್ ಫೈಬರ್‌ಗಳು ಏನನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿವೆಯೋ ಅದು ಗೋಚರಿಕೆಗೆ ಬರದಿರುವ ಅಂಶಗಳ ಒಂದು ವಿಸ್ತೃತವಾದ ಚಿತ್ರಣವು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧಕರುಗಳಿಗೆ, ಕ್ಲೈಂಬಿಂಗ್ ಫೈಬರ‍್ಗಳು ಮೋಟರ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಕೇತದ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ಈ ತಪ್ಪುಗಳು ಆವರ್ತನದ ಬದಲಾಯಿಸುವಿಕೆಯ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಒಂದು ’ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಘಟನೆ’ಯ ಏಕೈಕ ಘೋಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೋಚರವಾಗಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಇತರ ಸಂಶೋಧಕರುಗಳಿಗೆ, ಸಮಗ್ರ ಏಕಕಾಲಿಕತೆಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂದೇಶವು ಇರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕ್ಲೈಂಬಿಂಗ್ ಫೈಬರ್‌ಗಳ ಒಂದು ಸಂಖ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಯಬದ್ಧತೆಯು ಇರುತ್ತದೆ."<ref name="Simpson" /> ==== ಆಳವಾದ ಕೇಂದ್ರ ==== {{Main|Deep cerebellar nuclei}} [[ಚಿತ್ರ:Gray707.png|thumb|right|ಮಾನವ ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಂನ ಸೀಳುನೋಟ, ಸದಂತ ಕೇಂದ್ರ,ಹಾಗೆಯೇ ಪೋನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ಆಲಿವರಿ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.]] ಕಿರಿಮೆದುಳಿನ ಆಳವಾದ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಗಳು ಕಿರಿಮೆದುಳಿನ ಕೆಂದ್ರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಬಿಳಿಯ ದ್ರವ್ಯಗಳ ಒಳಗೆ ಇರುವ ಬೂದು ಬಣ್ಣದ ದ್ರವ್ಯಗಳ ಒಂದು ಸಮೂಹವಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳು, ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ ಆಂತರಿಕ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯ ಸಣ್ಣದಾದ ವಿನಾಯಿತಿಯ ಜೊತೆಗೆ, ಕಿರಿಮೆದುಳಿನಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಏಕೈಕ ಮೂಲಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಈ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಗಳು ಪಾಚಿಯನ್ನು ಹೋಲುವ ಫೈಬರ್‌ಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಕ್ಲೈಂಬಿಂಗ್ ಫೈಬರ್‌ಗಳಿಂದ ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಷೇಪಣಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಮೆದುಳಿನ ಕವಚದ ಪುರ್ಕಿಂಜೆ ಕೋಶಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ಇನ್‌ಪುಟ್ ಅನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಮೂರು ನ್ಯೂಕ್ಲಿಗಳು (ದಂತಯುಕ್ತ, ಇಂಟರ್‌ಪೊಸಿಟಸ್, ಮತ್ತು ಫಾಸ್ಟಿಜಿಯಲ್) ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಮೆದುಳಿನ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಮತ್ತು ಕಿರಿಮೆದುಳಿನ ಕವಚಗಳ ಜೊತೆ ಸಂವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಫಾಸ್ಟಿಜಿಯಲ್ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್‌ಪೊಸಿಟಸ್ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಗಳು ಸ್ಪೈನೋ ಕಿರಿಮೆದುಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತವೆ. ದಂತಯುಕ್ತ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್ ಇದು ಇತರರಿಗಿಂತ ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ದೊಡ್ದದಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಇದು ಬೂದುಬಣ್ಣದ ದ್ರವ್ಯದ ಒಂದು ತೆಳುವಾದ,ಸುರುಳಿ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿರುವ ಪದರಲ್ಲಿ ತಯಾರಾಗಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಕಿರಿಮೆದುಳಿನ ಕವಚದ ಪಾರ್ಶ್ವಸ್ಥ ಭಾಗಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಸಂವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಫೊಕ್ಯುಲೊನೊಡ್ಯುಲರ್ ಮೆದುಳಿನ ಪಾಲಿಯು ಕಿರಿಮೆದುಳಿನ ಕವಚದ ಏಕೈಕ ಭಾಗವಾಗಿದೆ, ಅದು ಆಳವಾದ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯನ್ನು ಊಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ - ಅದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಇದರ ಉತ್ಪನ್ನವು ಆಂತರಿಕ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref name="SOB" /> ಆಳವಾದ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ನರಗಳು ದೊಡ್ದದಾದ ಕೋಶಗಳ ಕಾಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು 400&nbsp;μm ತ್ರಿಜ್ಯದ ಜೊತೆಗೆ ಗೋಲಾಕಾರದ ಸಸ್ಯಾಂಕಿತ ಮರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಗ್ಲುಟಾಮೇಟ್ ಅನ್ನು ಅವುಗಳ ನರಸಂವಾಹಕವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಈ ಕೋಶಗಳು ಕಿರಿಮೆದುಳಿನ ಹೊರಗಡೆ ಹಲವಾರು ವಿಧದ ಉದ್ದೇಶಗಳ ಊಹೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳ ಜೊತೆ ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿರುವುದು ಸಣ್ಣ ಕೋಶಗಳ ಒಂದು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿದೆ, ಅದು ಜಿಎಬಿಎ ಅನ್ನು ನರಸಂವೇದಕವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕ್ಲೈಂಬಿಂಗ್ ಫೈಬರ್‌ಗಳ ಮೂಲವಾದ ನಿಕೃಷ್ಟವಾದ ಅಂಡಾಕಾರದ ಕೋಶಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೋ-ಅಂಡಾಕಾರವಾದ ಊಹಿಸುವಿಕೆಯು ಒಂದು ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ಮಾಹಿತಿಯು ನ್ಯೂಕ್ಲಿಗಳಿಗೆ ಕ್ಲೈಂಬಿಂಗ್ ಫೈಬರ್‌ನ ಪ್ರಚೋದನಾಕಾರಿ ಊಹಿಸುವಿಕೆಯ ಸರಿಮಾಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಕೋಶಗಳ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಣ್ಣ ಗುಂಪುಗಳು ಕ್ಲೈಂಬಿಂಗ್ ಫೈಬರ್‌ಗಳನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸುವ ಅದೇ ರೀತಿಯಾದ ಅಂಡಾಕಾರದ ಕೋಶಗಳ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಊಹಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷ್ಯವಿದೆ; ಅಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬಲವಾದ ಮತ್ತು ಸರಿಸಮನಾದ ಸ್ಥಳ ವಿವರಣೆಯಿದೆ.<ref name="SOB" /> ಒಂದು ಪುರ್ಕಿಂಜೆ ಕೋಶದ ನರತಂತುವು ಒಂದು ಆಳವಾದ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ, ಇದು ದೊಡ್ದದಾಗಿರುವ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಕೋಶಗಳ ಜೊತೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಲು ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಲ್ಪಡುವ ಒಟ್ಟೂ ಕೋಶಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಕೇವಲ ಆಗಿರುತ್ತದೆ (ಕ್ಯಾಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ). ಅದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಒಂದು ಏಕೈಕ ಆಳವಾದ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಕೋಶವು ಸರಿಸುಮಾರು 860 ಪುರ್ಕಿಂಜೆ ಕೋಶಗಳಿಂದ (ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಬೆಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ) ಇನ್‌ಪುಟ್‌ಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="SOB" /> === ವಿಭಾಗೀಕರಣ === [[ಚಿತ್ರ:microzone.svg|thumb|250px|right|ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಾರ್ ಹೊರಪದರದಲ್ಲಿನ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರದೇಶಗಳ ರಚನೆಯ ಸ್ಥೂಲ ವಿವರಣೆ]] ಸಾಂದ್ರ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ, ಕಿರಿಮೆದುಳಿನ ಕವಚವು ಅಂಗಾಂಶದ ಏಕರೀತಿಯ ಶೀಟ್ ಆಗಿ ಕಂಡುಬರುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ, ಈ ಶೀಟ್‌ನ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಆಂತರಿಕ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲಿ, ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕಿರಿಮೆದುಳಿನ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣನೆಯ ಹಲವಾರು ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ವಿಭಾಗೀಕರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ''ವಿಭಾಗಗಳು'' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ದೊಡ್ದದಾದ ವಿಭಾಗಗಳಿವೆ; ಇವುಗಳು ''ಮೈಕ್ರೋವಿಭಾಗಗಳು'' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸಣ್ಣದಾದ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಘಟಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.<ref name="AppsGarwicz" /> ವಿಭಾಗೀಯ ವಿನ್ಯಾಸದ ಮೊದಲ ಸೂಚನೆಯು ಕಿರಿಮೆದುಳಿನ ಹಲವಾರು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಶಗಳ ವಿಭಾಗಗಳ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಂದ ಬರಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.<ref name="AppsGarwicz" /> ಕಿರಿಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಕಾಯದ ಭಾಗವು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಬಿಂದುವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ "ಅಸ್ಥಿಭಂಗ ಹೊಂದಿದ ಸೊಮ್ಯಾಟೊಟೊಪಿ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಕ್ರಮವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಮೂಲ ನಿರೂಪಣೆಗಳ ಹಲವಾರು ಪುನರಾವರ್ತನೆಗಳಿವೆ.<ref>{{cite journal |author=Manni E, Petrosini L |title=A century of cerebellar somatotopy: a debated representation |journal=Nat. Rev. Neurosci. |volume=5 |pages=241–9 |year=2004 |pmid=14976523 |doi=10.1038/nrn1347 |url= |issue=3}}</ref> ವಿಭಾಗೀಕರಣದ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಸೂಚನೆಯು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಧದ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳಿಗೆ ಇಮ್ಯುನೋಸ್ಟೈನಿಂಗ್ ಮೂಲಕ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಈ ತಯಾರಕರ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದು "ಝೆಬ್ರಿನ್ಸ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರಿಗಾಗಿ ಕಷ್ಟವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಝೀಬ್ರಾದ ಮೇಲಿನ ಗೆರೆಗಳ ಒಂದು ಕ್ಲಿಷ್ಟಕರ ಮಾದರಿಯ ಸ್ಮರಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಜೀಬ್ರಿನ್‍ಗಳ ಮೂಲಕ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಗೆರೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಭಾಗೀಕರಣ ತಯಾರಕರು ಕಿರಿಮೆದುಳಿನ ಮಡಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾದ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ - ಅಂದರೆ ಅವುಗಳು ಮೆಡಿಯೋಲ್ಯಾಟರಲ್ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಉದ್ದವಾದ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವಿಭಿನ್ನವಾದ ತಯಾರಕರು ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಗೆರೆಗಳ ಸೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಅಗಲ ಮತ್ತು ಉದ್ದಗಳು ಸ್ಥಾನದ ಒಂದು ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಬದಲಾಗಲ್ಪಡುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಅವೆಲ್ಲವೂ ಕೂಡ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಆಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.<ref name="AppsGarwicz" /> 1970 ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಆಸ್ಕಾರ್ಸನ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದೇನೆಂದರೆ ಈ ನಿರ್ಣಯಾತ್ಮಕ ವಿಭಾಗಗಳು ಮೈಕ್ರೋವಿಭಾಗಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸಣ್ಣದಾದ ಘತಕಗಳಾಗಿ ವಿಘಟಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal |author=Oscarsson O |title=Functional units of the cerebellum-sagittal zones and microzones |journal=Trends Neurosci. |year=1979 |volume=2 |pages=143–145}}</ref> ಒಂದು ಮೈಕ್ರೋವಿಭಾಗವು ಎಲ್ಲ ಕೋಶಗಳು ಒಂದೇ ರೀತಿಯಾದ ಸೊಮ್ಯಾಟೊಟೊಪಿಕ್ ಗ್ರಾಹಕ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪುರ್ಕಿಂಜೆ ಕೋಶಗಳ ಒಂದು ಗುಂಪು ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಮೈಕ್ರೋವಿಭಾಗಗಳು ಪ್ರತಿ ಪುರ್ಕಿಂಜೆ ಕೋಶಗಳ 1000 ದ ಕ್ರಮಾಗತಿಯಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುವಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ, ಅವುಗಳು ಒಂದು ದೀರ್ಘವಾದ, ಕಡಿಮೆ ಅಗಲದ ಗೆರೆಗಳಾಗಿ, ಬಾಹ್ಯ ಮಡಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ.<ref name="AppsGarwicz" /> ಆದ್ದರಿಂದ, ಸಂಬಂಧಿತವಾಗಿರುವ ಚಿತ್ರವು ವಿವರಿಸುವಂತೆ, ಪುರ್ಕಿಂಜೆ ಕೋಶಗಳ ಡೆಂಡ್ರೈಟ್‌ಗಳು ಒಂದೇ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ರೋವಿಭಾಗಗಳು ವಿಸ್ತರಿತವಾಗಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ ವ್ಯಾಪಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಸಮಾನಾಂತರವಾದ ಫೈಬರ್‌ಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾದ ಕೋನದಿಂದ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿ ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತವೆ. ಕೇವಲ ಗ್ರಾಹಕ ವಿಭಾಗಗಳು ಮಾತ್ರ ಮೈಕ್ರೋವಿಭಾಗ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವುದಿಲ್ಲ: ನಿಕೃಷ್ಟವಾದ ಅಂಡಾಕಾರದ ಕೋಶಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಇನ್‌ಪುಟ್ ಅನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಕ್ಲೈಂಬಿಂಗ್ ಫೈಬರ್ ಇದೂ ಕೂಡ ಅಷ್ಟೇ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕ್ಲೈಂಬಿಂಗ್ ಫೈಬರ್‌ನ ವಿಭಾಗಗಳು (ಸಾಮನ್ಯವಾಗಿ ಸುಮಾರು 10 ಎಂದು ಅಂಕಿಯನ್ನು ನೀಡಲ್ಪಡುವ) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಮೈಕ್ರೋವಿಭಾಗಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿತವಾಗಿರುವ ನರಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಪುರ್ಕಿಂಜೆ ಕೋಶಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಕ್ಲೈಂಬಿಂಗ್ ಫೈಬರ್‌ಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ರೀತಿಯಾದ ಮೈಕ್ರೋವಿಭಾಗಗಳಿಗೆ ಕಳಿಸುವ ಅಂಡಾಕಾರದ ನರಗಳು ಗ್ಯಾಪ್ ಜಂಕ್ಷನ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಜೋಡಿ ಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತವೆ, ಅವು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಂಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತವೆ, ಅವು ಮೈಕ್ರೋವಿಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಪುರ್ಕಿಂಜೆ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಒಂದು ಮಿಲಿಸೆಕೆಂಡ್ ಸಮಯದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಷ್ಟಕರವಾದ ಮೊನೆಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಸಹಸಂಬಂಧಿತವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="AppsGarwicz" /> ಹಾಗೆಯೇ, ಮೈಕ್ರೋವಿಭಾಗಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿತವಾಗಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಪುರ್ಕಿಂಜೆ ಕೋಶಗಳು ತಮ್ಮ ನರತಂತುಗಳನ್ನು ಆಳವಾದ ಕಿರಿಮೆದುಳಿನ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಳಗಿನ ಉತ್ಪಾದಕ ಕೋಶಗಳ ಅದೇ ರೀತಿಯಾದ ಸಣ್ಣದಾದ ಸಮೂಹಗಳಿಗೆ ಸಾಗಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="AppsGarwicz" /> ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಬಾಸ್ಕೇಟ್ ಕೋಶಗಳ ನರತಂತುಗಳು ದೀರ್ಘವಾದ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಮೆಡಿಯೋಲ್ಯಾಟರಲ್ ದಿಕ್ಕಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಇದು ಅವುಗಳನ್ನು ಏಕೈಕ ಮೈಕ್ರೋವಿಭಾಗಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿತವಾಗಿರುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="AppsGarwicz" /> ಈ ಎಲ್ಲಾ ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಪರಿಣಾಮವೇನೆಂದರೆ ಒಂದು ಮೈಕ್ರೋವಿಭಾಗದೊಳಗಿನ ಕೋಶೀಯ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಮೈಕ್ರೋವಿಭಾಗಗಳ ನಡುವಣ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. 2005 ರಲ್ಲಿ, ರಿಚರ್ಡ್ ಆಪ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟಿನ್ ಗಾರ್ವಿಕ್ಜ್ ಇವರುಗಳು, ಮೈಕ್ರೋವಿಭಾಗಗಳು ತಮ್ಮಷ್ಟಕ್ಕೇ ತಾವೇ ಒಂದು ದೊಡ್ದದಾದ ಘಟಕಗಳಿಂದ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ಅದನ್ನು ಅವು ಒಂದು ಬಹುವಿಭಾಗೀಯ ಮೈಕ್ರೋಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತವೆ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು. ಅಂತಹ ಒಂದು ಮೈಕ್ರೋಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ಹಲವಾರು ಭಾಗಶಃ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ತೊಗಟೆಯಂಥಹ ಮೈಕ್ರೋವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಆಳವಾದ ಕಿರಿಮೆದುಳಿನ ನರಗಳ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಾದ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಜೋಡಿಯಾಗಲ್ಪಟ್ಟ ಅಂಡಾಕಾರದ ನರಗಳ ಒಂದು ಗುಂಪು ಒಳಗೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ಎಲ್ಲಾ ಮೈಕ್ರೋವಿಭಾಗಗಳು ಹಾಗೆಯೇ ಆಳವಾದ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಊಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="AppsGarwicz">{{cite journal |author=Apps R, Garwicz M |year=2005 |title=Anatomical and physiological foundations of cerebellar information processing |journal=Nat. Rev. Neurosci. |volume=6 |pages=297–311 |pmid=15803161 |doi=10.1038/nrn1646 |issue=4}}</ref> == ಕ್ರಿಯೆ == ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಮ್‌‌‌ನ ಕ್ರಿಯೆಯ ಬಲವಾದ ಸುಳಿವೆಂದರೆ ಇದಕ್ಕಾದ ಹಾನಿಯ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದರಿಂದ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಮ್‌ನ ಕ್ರಿಯೆಗಾದ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯರ ನರವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ನರವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇದು ಅಸಂದಿಗ್ಧತೆ, ಅನಿಯತ ಚಲನೆಯುಂಟಾಗುವಿಕೆ, ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಲ್ಲದ, ಅಥವಾ ಸುಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಲ್ಲದ ಚಲನೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಭುಜದೆತ್ತರದ ಗುರಿಗೆ ಉಗುರಿನ ತುದಿಯನ್ನು ತಾಗಿಸುವ ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಮ್‌ನ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮಾನದಂಡಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯವಂತ ಮನುಷ್ಯ ಬೆರಳನ್ನು ನೇರವಾದ ಪ್ರಕ್ಷೇಪ ಪಥದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತಾನೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಮ್‌ನ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ಮನುಷ್ಯ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪಥ ಬದಲಿಸುತ್ತಾ, ಅನೇಕ ಭಾರಿ ಪಥವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಚಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ನರವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಮ್‌ನ ಕಾರ್ಯವು ಚಲನೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವುದು, ಅಥವಾ ಯಾವ ಚಲನೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಆಗಿರದೆ ಚಲನೆಯ ರೀತಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಈ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬರಲು ದಶಕಗಳೇ ಕಳೆದಿವೆ.<ref name="Ghez" /> 1990ರ ದಶಕದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ, ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಮ್‌ನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕೇವಲ ನರವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದೇ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಭಾವಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಹೊಸ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಆ ದೃಷ್ಠಿಕೋನವನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ದೃಢವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಿವೆ. ಕಾರ್ಯಗಳ ಚಿತ್ರಣಗಳ ಅಧ್ಯಯನವು ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಮ್‌ನ ಭಾಷೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಆರಂಭ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು, ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧದ ಅಧ್ಯಯನವು ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಮ್‌ನ ನಡುವಿನ ಸೆರಬೆಲ್ಲಮ್‌ನ ಹೊರಪದರದ ನರವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಲ್ಲದ ಪ್ರದೇಶದ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ; ಮತ್ತು ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ವಿಧದ ನಾನ್-ಮೋಟಾರ್ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು, ಅದು ಸೆರೆಬಲ್ಲಮ್‌ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಪರಿಮಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite book |last=Rapp |first=Brenda |title=The Handbook of Cognitive Neuropsychology: What Deficits Reveal about the Human Mind |year=2001 |publisher=Psychology Press |isbn=1841690449 |page=481 }}</ref><ref name="Doya">{{cite journal |title=Complementary roles of basal ganglia and cerebellum in learning and motor control |author=Doya K |journal=Curr. Op. Neurobiology |year=2000 |volume=10 |pages=732–739 |pmid=11240282 |doi=10.1016/S0959-4388(00)00153-7 |issue=6}}</ref> ಕೆಂಜಿ ಡೊಯ <span class="goog-gtc-fnr-highlight">ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಮ್‌</span>ನ ಕಾರ್ಯವು ಯಾವ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಅದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ ಯಾವ ನರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದರಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಬಹುದು; ಸೆರಬೆಲ್ಲಮ್ ಬಹುಸಂಖ್ಯೆಯ ಹೆಚ್ಚು ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ಕೋಶಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ, ಎಲ್ಲವೂ ಜ್ಯಾಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಯತವಾದ ಆಂತರಿಕ ರಚನೆಯು ಒಂದೇ ತೆರನಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಒಂದೇ ತೆರನಾದ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೋಶದ ಒಳಬರುವ ಮತ್ತು ಹೊರಹೋಗುವ ಸಂಪರ್ಕವು ನರವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮಾಹಿತಿವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರದೇಶದೊಂದಿಗಿದ್ದರೆ (ಬಹಳವಾಗಿದ್ದಷ್ಟೂ) ಆ ಕೋಶವು ನರವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮಾಹಿತಿವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೊಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ನರವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮಾಹಿತಿವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಲ್ಲದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ ಕೋಶವು ಬೇರೆ ರೀತಿಯ ನಡವಳಿಕೆಯ ಸಹಸಂಬಂಧವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಡೊಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸೆರೆಬ್ರೆಲ್ಲಮ್ ಒಂದು ಮೆಲ್ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದ ಕಲಿಕೆಗೆ ಉತ್ತಮವಾದ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ,ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಬಾಸಲ್ ಗಾಂಗ್ಲಿಯಾವು ಬಲವರ್ಧನಾ ಕಲಿಕೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಸೆರೆಬ್ರೆಲ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್ ಮೆಲ್ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸದ ಕಲಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Doya" /> === ತತ್ವಸಿದ್ದಾಂತಗಳು === ಕಿರಿಮೆದುಳಿನ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ತುಲನಾತ್ಮಕ ಸರಳತೆ ಹಾಗೂ ಕ್ರಮಬದ್ಧತೆಯು ಗಣನೆಯ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸಮನಾಗಿ ಸರಳವೆಂದು ಸೂಚಿಸುವ ಒಂದು ಮುಂಚಿತವಾದ ಆಸೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿದೆ, ಕಿರಿಮೆದುಳಿನ ವಿದ್ಯುತ್‌ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೊದಲ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲಾಗಿದ ಹಾಗೆ, ಜಾನ್ C. ಎಕ್ಲೆಸ್, ಮಸಾವ್ ಎಟೊ ಹಾಗೂ ಜಾನೊಸ್ ಜೆಂಟಾಗೊಥಾಯಿರವರ ''ದ ಸೆರೆಬಲಮ್ ಎಸ್ ಅ ನ್ಯುರೊಂನಲ್ ಮಷಿನ್''.<ref>{{cite book|title=The Cerebellum as a Neuronal Machine |publisher=Springer-Verlag |year=1967 |author=Eccles JC, Ito M, Szentágothai J}}</ref> ಕಿರಿಮೆದುಳಿನ ಕ್ರಿಯೆಯ ಪೂರ್ತಿ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಗ್ರಹಿಕೆಗೆ ನಿಲುಕದೆ ಇದ್ದರೂ ಸಹ, ಕನಿಷ್ಠ ನಾಲ್ಕು ತತ್ವಸಿದ್ದಾಂತಗಳು ಮಹತ್ವದೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ: (1) ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ, (2) ಚೆದರುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಒಮ್ಮುಖವಾಗುವಿಕೆ, (3) ಮಾಡ್ಯುಲಾರಿಟಿ ಹಾಗೂ (4) ಮೆದುಸ್ಥಿತಿ. 1. '''ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ''' : ಕಿರಿಮೆದುಳು ಮೆದುಳಿನ ಹಲವು ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಂದ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮೆದುಳಿನ ಕವಚ), ಅದು ಹೇಗೆಂದರೆ ಸಂಕೇತಗಳ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯು ಬಹಳಷ್ಟು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಸರಬರಾಜು ಆಗುತ್ತದೆ - ಅಂದರೆ ಸಂಕೇತಗಳು ಆದಾನದಿಂದ ಉತ್ಪಾದನೆಯವರೆಗೂ ಒಂದೇ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಮರುಕಳಿಸುವ ಆಂತರಿಕ ಪ್ರಸಾರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಮರುಕಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರತಿಬಂಧ ಇರುತ್ತದೆ; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪರಸ್ಪರದ ಪ್ರಚೋದಕ ಪರಿಧಿಗಳಿಲ್ಲ. ಈ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಅರ್ಥ ಕಿರಿಮೆದುಳು ಮೆದುಳಿನ ಕವಚದ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ, ನರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಸ್ವ-ಪಾಲಿಕೆಯ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿಸಲು ಅಸಮರ್ಥ. ಸಂಕೇತಗಳು ಪರಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತವೆ, ಪ್ರತಿ ಹಂತದಲ್ಲು ಅವುಗಳನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಲಾಗುವುದು, ಹಾಗೂ ಹೊರ ಬಿಡಲಾಗುವುದು. ಎಕ್ಲೆಸ್, ಇಟೊ ಹಾಗೂ ಜೆಂಟಾಗೊಥೈ ಬರೆದ ಅನುಸಾರ, "ಕಂಪ್ಯುಟರ್ ತರಹ, ಸಾಧ್ಯವಾದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರತಿಫಲಿಸುವ ಸರಣಿಯ ನರಗಳ ಸಂಬಂಧಿತ ಪ್ರಚೋದಕತೆಯ ವಿನ್ಯಾಸದ ತೊಲಗಿಸುವಿಕೆ ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಕಿರಿಮೆದುಳಿನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಅನುಕೂಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಉಳಿದ ನರವ್ಯೂಹ ಕಿರಿಮೆದುಳಿನಿಂದ ಪ್ರತಿಫಲಿಸುವ ಪರಿಧಿಗಳ ಜಟಿಲ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತ ಪಡಿಸುವ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸದೆ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ನಿರ್ಧಿಷ್ಠ ಗುಂಪಿನ ಮಾಹಿತಿಯ ಆದಾನಕ್ಕೆ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಹಾಗೂ ಸ್ಪಷ್ಟ ಪ್ರತಿಯುತ್ತರವನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ."<ref>''ದ ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಂ ಆ‍ಯ್‌ಸ್ ಎ ನ್ಯೂರೋನಲ್ ಮಷಿನ್'', ಪು. 311</ref> 2. '''ಚೆದರುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಒಮ್ಮುಖವಾಗುವಿಕೆ''' : ಮಾನವ ಕಿರಿಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿ, 200 ಮಿಲಿಯನ್ ಪಾಚಿಯ ನಾರು ಮಾಹಿತಿ ಆದಾನಗಳು 40 ಬಿಲಿಯನ್ ಸಣ್ಣಕಾಳುಗಳ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತಾರಗೊಂಡಿದೆ, ಇವುಗಳ ಸಮಾನಾಂತರ ನಾರು ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ನಂತರ 15 ಮಿಲಿಯನ್ ಪರ್ಕಿಂಜೆ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮುಖವಾಗುತ್ತವೆ.<ref name="SOB" /> ಅವು ಉದ್ದವಾದ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ಪಂಕ್ತಿಗಟ್ಟಿರುವ ಕಾರಣ, ಅತಿ ಕಿರಿದಾದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ 1000 ಅಥವಾ ಪರ್ಕಿಂಜೆ ಕೋಶಗಳು 100 ಮಿಲಿಯನ್ ಸಮಾನಾಂತರ ನಾರುಗಳಿಂದ ಆದಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು, ಹಾಗೂ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಿ 50 ಆಳ ಬೈಜಿಕ ಕೋಶಗಳ ಸಮೂಹಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರಿಕೃತಿಸಬಹುದು.<ref name="AppsGarwicz" /> ಹೀಗೆ, ಕಿರಿಮೆದುಳಿನ ಜಾಲಬಂಧ ವಿನಯದ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಆದಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ, ತನ್ನ ಕಠೋರವಾದ ವಿನ್ಯಾಸದ ಆಂತರಿಕ ಜಾಲಬಂಧದಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ವಿಶಿಷ್ಠವಾಗಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಒಂದು ಸಂಕುಚಿತ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಉತ್ಪನ್ನ ಕೋಶಗಳ ಮೂಲಕ ಹೊರ ಕಳುಹಿಸುತ್ತದೆ. 3. '''ಮಾಡ್ಯುಲಾರಿಟಿ''' : ಕಿರಿಮೆದುಳಿನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಪದ್ಧತಿಯು ಹೆಚ್ಚುಕಮ್ಮಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಕೋಷ್ಠಗಳಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು ಬಹಮಟ್ಟಿಗೆ ನೂರರಿಂದ ಸಾವಿರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಎಲ್ಲ ಕೋಷ್ಠಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾನವಾದ ಆಂತರಿಕ ರಚನೆಯಿದೆ ಆದರೆ ಅವುಗಳ ಆದಾನಗಳು ಹಾಗೂ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ. ಒಂದು ಕೊಷ್ಠಕದಲ್ಲಿ (ಆಪ್ಸ್ ಹಾಗೂ ಗಾರ್ವಿಕ್ಜ್ ಪದದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಹುವಲಯದ ಅತಿ ಕಿರಿಯ ವಿಭಾಗ) ಕೆಳಗಿನ ಅಂಡಾಕಾರದ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನರಕೋಶಗಳ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಗೊಂಚಲು, ಕಿರಿಮೆದುಳಿನ ಕವಚದಲ್ಲಿನ (ಅತಿ ಕಿರಿವಲಯ) ಪರ್ಕಿಂಜೆ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ದ ತೆಳು ಪಟ್ಟಿಗಳು ಗುಂಪು, ಹಾಗೂ ಒಂದು ಆಳವಾದ ಕಿರಿಮೆದುಳಿನ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ನರಕೋಶಗಳ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಗೊಂಚಲು ಇರುತ್ತದೆ. ಪಾಚಿ ನಾರು ಹಾಗೂ ಸಮಾನಾಂತರ ನಾರುಗಳಿಂದ ಬಂದ ಆದಾನವನ್ನು ಹಲವು ಕೋಷ್ಠಕಗಳು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಇತರ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ - ಒಂದು ಕೋಷ್ಠಕದ ಉತ್ಪನ್ನ ಇತರ ಕೋಷ್ಠಕಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಸಾರ್ಥಕವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವಂತೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="AppsGarwicz" /> 4. '''ಮೆದುಸ್ಥಿತಿಯತೆ''' : ಪರ್ಕಿಂಜೆ ಕೋಶಗಳು ಹಾಗೂ ಸಮಾನಾಂತರ ನಾರುಗಳ ನಡುವಿನ ಸೈನ್ಯಾಪ್ಸಸ್, ಮತ್ತು ಪಾಚಿ ನಾರು ಹಾಗೂ ಆಳ ಬೈಜಿಕ ಕೋಶಗಳ ನಡುವಿನ ಸೈನ್ಯಾಪ್ಸಸ್, ಎರಡು ಕೂಡ ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಪರಿವರ್ತನೆಗೆ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಒಂಟಿ ಕಿರಿಮೆದುಳಿನ ಕೋಷ್ಠಕದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಬಿಲಿಯನ್ ಸಮಾನಾಂತರ ನಾರುಗಳಿಂದ ಬಂದ ಆದಾನ 50 ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಗುಂಪಿನ ಆಳ ಬೈಜಿಕ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮುಖಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಮಾನಾಂತರ ನಾರಿನ ಪ್ರಭಾವ ಆ ಬೈಜಿಕ ಕೋಶಗಳ ಮೇಲೆ ಸರಿಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಿರಿಮೆದುಳಿನ ಆದಾನ ಹಾಗೂ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಸಂಬಂಧದ ಸರಿಹೊಂದಿಕೆಗೆ ಅಪಾರ ನಮ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name="Boyden">{{cite journal |author=Boyden ES, Katoh A, Raymond JL |title=Cerebellum-dependent learning: the role of multiple plasticity mechanisms |journal=Annu. Rev. Neurosci. |volume=27 |issue= |pages=581–609 |year=2004 |pmid=15217344 |doi=10.1146/annurev.neuro.27.070203.144238}}</ref> === ಕಲಿಕೆ === ಸ್ನಾಯು ಚಲನೆ ಕಲಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ಕಿರುಮೆದುಳು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕೆ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುವ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ದೊರೆತಿದೆ. ಕಿರುಮೆದುಳು ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವಾಗ ಕೆಲವೊಂದು ನಾಜೂಕಾದ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಏನೇ ಆದರೂ ಹಿಮ್ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿ ಕಲಿಕೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ತನ್ನೊಳಗೇ ವಿರೋಧಿಸುತ್ತದೆ. ಅಥವಾ ಉಳಿದ ಮೆದುಳಿನ ರಚನೆಗೆ ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಕೆಲ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ರವಾನಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Boyden"/> ಹಲವಾರು ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಹೇಳುವಂತೆ ಹಿಮ್ಮೆದುಳಿನ ವಿದ್ಯುನ್ಮಂಡಲ ಜಾಲವನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸಿದಾಗ ಇದು ಡೇವಿಡ್ ಮಾರ್ ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಅಲ್ಬಸ್ ಎಂಬುವರ ಮೊದಲ ಯೋಚನೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಇವರ ಆಧಾರ ಸೂತ್ರದಂತೆ ಸುತ್ತಿದ ನೂಲಿನ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಸಂದೇಶಗಳ ಘರ್ಷಣೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಸಮಾನಾಂತರ ನೂಲಿನಲ್ಲಿ ಪರ್ಕಿಂಜೆ ಕೋಶ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾರ್ ಊಹಿಸಿದಂತೆ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡ ನೂಲಿನ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವು ಹಾಗೂ ಸಮಾನಾಂತರ ನೂಲಿನ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚಾಲನೆಯಾದಾಗ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಕ್ತಿಯುಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ತದ ನಂತರ ಕಿರುಮೆದುಳು ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಆಲ್ಬಸ್ ಊಹಿಸಿದಂತೆ, ಸುತ್ತಿಕೊಂಡ ನೂಲಿನ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯು ''ದೋಷ'' ಸಂದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ಮತ್ತು ಏಕಕಲಾದಲ್ಲಿ ಚಾಲನೆಗೊಳಗಾದ ಸಮಾನಾಂತರ ನೂಲಿನ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವು ಬಹಳ ದುರ್ಬಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ನಂತರದ ಮಾದರಿಗಳು ಫುಜಿತಾ<ref>{{cite journal |author=Fujita M |title=Adaptive filter model of the cerebellum |url=https://archive.org/details/sim_biological-cybernetics_1982-10-01_45_3/page/195 |journal=Biol Cybern |volume=45 |pages=195–206 |year=1982 |pmid=7171642 |doi=10.1007/BF00336192 |issue=3}}</ref> ನ ''ಅಡಪ್ಟಿವ್ ಫಿಲ್ಟರ್'' ಮಾದರಿಯು ಹಿಮ್ಮೆದುಳಿನ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಲವು ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದು, ಪ್ರಶಸ್ತ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡ. ಸುತ್ತಿಕೊಂಡ ನೂಲಿನ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಸಂದೇಶಗಳು ಬರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಹಲವಾರು ಪ್ರಯೋಗಾತ್ಮಕ ಅಭ್ಯಾಸದ ಪರೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಇದನ್ನು ಕೆಲವು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Simpson" /> ಆದರೆ ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಸಂದೇಹವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತವೆ. 1977ರಲ್ಲಿ ಗಿಲ್ಬರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಥಾಚ್ ಎಂಬುವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಥಮಾನ್ವೇಷಣೆ ಅಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಮಂಗಗಳ ಪರ್ಕಿಂಜೆ‌ ಮೆದುಳಿನ ಕೋಶದಲ್ಲಿ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯು ಹೆಚ್ಚಿರುವುದು ತನ್ನ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮುಗಿಸಿದಾಗ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಸುತ್ತಿಕೊಂಡ ದಾರದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಕೋಶಗಳ ವಿಶ್ವಸನೀಯ ಅಗತ್ಯ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಕಳಪೆ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭ ಇದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |title=Purkinje cell activity during motor learning |url=https://archive.org/details/brain-research_1977-06-10_128_2/page/309 |journal=Brain Res. |volume=128 |pages=309–28 |year=1977 |pmid=194656 |author=Gilbert PF, Thach WT |doi=10.1016/0006-8993(77)90997-0 |issue=2}}</ref> ಹಲವಾರು ಅಭ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಕ್ಕುಗಳ ಸ್ನಾಯು ಚಲನೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಾ ಹೋದಾಗ, ಯಾವಾಗ ಅವುಗಳ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಚಲನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವನಿಗಧಿತ ಚಲನದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಕಂಡಬಂದವೋ ಆಗ ಸಂಕೀರ್ಣದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಕ್ಷಿಪ್ರ ವೋಲ್ಟ್ ವುಳ್ಳ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ವೆಸ್ಟಿಬುಲ್ (Vestibule) ಅನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸಿದಾಗ ಮಸೂರ ಪ್ರತಿಫಲನವು (ಇದು ದೃಶ್ಯ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತಲೆ ತಿರುಗಿಸಿದಾಗಲೂ ಅಕ್ಷಿಪಟಲ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ.) ಸುತ್ತಿಕೊಂಡ ನೂಲಿನ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯು ಅಕ್ಷಿಪಟಲ ಪಲ್ಲಟವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಸರಳ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕಾಣಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅತಿ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ ಹಿಮ್ಮೆದುಳಿನ ಕಲಿಕಾ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣು ಎವೆಯಿಕ್ಕಿಸು (ಮಿಟುಕದಂತೆ ಮಾಡು)ವ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ, ಸಹಜ ಸ್ಥಿತಿಯು ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಬೆಳಕು ಪುನಃ ಸಹಜ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ಜೋಡಿಯಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳಾದ ಗಾಳಿ ತುಂಬಿದ ಬಲೂನು, ಇದು ಕಣ್ಣು ಎವೆಇಕ್ಕಿಸುವಾಗಿನ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ನಂತರ ಸಿಎಸ್ ಮತ್ತು ಯುಎಸ್ ನ ಪ್ರತಿಪಾದನೆ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸಿಎಸ್ ವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕಣ್ಣುಎವೆಯಿಕ್ಕಿಸುವುದನ್ನು ಯುಸ್ ಗಿಂತ ಮುಂಚೆಯೇ ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಹಜ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಸ್ಥಿತಿ ಅಥವಾ ಸಿಆರ್. ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಕೇಂದ್ರನರಮಂಡಲದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬೂದುರಾಶಿಯ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಭಾಗದ ಅಂಗಹಾನಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. (ಆಳವಾದ ಹಿಮ್ಮೆದುಳಿನ ಬೀಜಕಣದಲ್ಲೊಂದಾದ ಅಥವಾ ಹಿಮ್ಮೆದುಳಿನ ಬೂದು ದ್ರವ್ಯದ ಹೊರಪದರದ ಕೆಲ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಭಾಗವನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿ, ಕಣ್ಣುಎವೆಯಿಕ್ಕಿಸುವ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಸರಿಯಾದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಹಿಮ್ಮೆದುಳಿನ ಕಾರ್ಯಾರಂಭವಾದಾಗ ಔಷಧಶಾಸ್ತ್ರವು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವಾಗ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ ಮತ್ತು ಅಂತರ್ಜೀವಕೋಶದ ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತಿಯ ಊನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟಾಗ, ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನೀಡಲು ವಿಫಲವಾದಾಗ ಕಲಿಕೆ ಪರಿಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಂತರ್ ಹಿಮ್ಮೆದುಳಿನ ಅಂತರ್ಜೀವಕೋಶಗಳು ಬೇರ್ಪಡುತ್ತದೋ, ಆಗ ಕಲಿಕೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಅವಕಾಶವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಸತ್ಯಗಳು ಹಿಮ್ಮೆದುಳಿನ ಒಳಗಡೆ ಆಗುವ ಕಲಿಕೆಗೆ, ನೈಜತೆಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಜತೆಯಾಗಿ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Christian KM, Thompson RF |title=Neural substrates of eyeblink conditioning: acquisition and retention |url=https://archive.org/details/learning-memory_november-december-2003_10_6/page/427 |journal=Learn. Mem. |volume=10 |pages=427–55 |year=2003 |pmid=14657256 |doi=10.1101/lm.59603 |issue=6}}</ref> === ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಮತ್ತು ಎಣಕೆ ಮಾದರಿಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Model of Cerebellar Perceptron.jpg|thumb|right|ಜೇಮ್ಸ್ ಅಲ್ಬುಸ್‌ನಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಾರ್ ಪರ್ಸೆಪ್ಟ್ರಾನ್ ಮಾದರಿ]] ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಆಕಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಅತ್ಯಂತ ತಳಹದಿಯ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಹಿಮ್ಮೆದುಳಿನ ನಡವಳಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯಗಳು ಫಲವತ್ತಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹಿಮ್ಮೆದುಳಿನ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆ ಹೊಂದಿರುವ ಬಹುತೇಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಮೆದುಳಿನ ಉಳಿದ ಯಾವುದೇ ಭಾಗಗಳಿಗಿಂತ ಜಾಸ್ತಿ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಕಲಿಕಾ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು ಸಾಧನಾ (ನಿರ್ವಹಣೆ) ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ನಡುವೆ ಮುಖ್ಯವಾದ ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯತ್ಯಾಯ ಅಥವಾ ಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಹಿಮ್ಮೆದುಳಿನ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಸೈನ್ಯಾಪ್ಟಿಕ್ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಸಿಟಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಕ್ರೋಮೋಸೋನ್ ಜೋಡಿಗಳ ಸಂಯೋಜನವನ್ನು ಕಲಿಕೆ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಮ್ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿನ ಸಂಕೇತದ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಘಟಿಸುತ್ತಿರುವ ನಡವಳಿಕೆಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಕೇಂದ್ರಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಲವು ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಎರಡೂ ವಿಧಗಳನ್ನು ಗಣಿಕೀಕೃತ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಬಳಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ಅನುಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸೂತ್ರೀಕರಿಸಾಗಿದೆ.<ref name="Houk1996">{{cite journal |title=Models of the cerebellum and motor learning |url=https://archive.org/details/sim_behavioral-and-brain-sciences_1996-09_19_3/page/368 |journal=Behav. Brain Sci. |volume=19 |pages=368–383 |year=1996 |author=Houk JC, Buckingham JT, Barto AG}}</ref> ಪ್ರಾಯಶಃ ಈ ಮೊದಲಿನ ನಿರ್ವಹಣೆ ಸಿದ್ಧಾಂತವಾದ ಡಿಲೇ ಲೈನ್ ಹೈಪೋಥಿಸೀಸ್ ಅನ್ನು ವ್ಯಾಲೆಂಟಿನೊ ಬ್ರಿಟನ್ ಬರ್ಗ್ ಎಂಬಾತ ರೂಪಿಸಿದ. ಇದರ ಮೂಲ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಬ್ರಿಟನ್ ಬರ್ಗ್ ಎಂಬಾತ ಬರೆದ ಮತ್ತು 1958ರಲ್ಲಿ ಅಟ್ ವುಡ್ ಎಂಬಾತನು ಮಂಡಿಸಿದ ಸಂದೇಶಗಳ ನಿಧಾನ ಪ್ರಸರಣವು ಸಮಾನಾಂತರ ನೂಲಿನ ಜತೆಗೆ ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿ ಹೇರುವುದನ್ನು ಮುಂದೂಡಿ, ಹಿಮ್ಮೆದುಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಕೆಲ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಕೋಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾಯಿತು. ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ದತ್ತಾಂಶವು ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಮೂಲ ಗುಣವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಬ್ರಿಟನ್ ಬರ್ಗ್ ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾ, ವರಿವರ್ತಿತ ರೂಪಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದ. ರಿಚರ್ಡ್ ಐವರಿ ಹೇಳುವಂತೆ, ಹಿಮ್ಮೆದುಳಿನ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಅಗತ್ಯವಾದ ಕಾಲ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ ಊಹೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಣೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ನಿರ್ವಹಣೆ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ ಪೆಲ್ಲಿಯೋನಿಜ್ ಮತ್ತು ಲಿನಾಸ್ ಎಂಬುವರ ಟೆನ್ಸರ್ ನೆಟವರ್ಕ್ ಥಿಯರಿಯು ಮುಂದುವರಿದ ಗಣಿತೀಯ ಸೂತ್ರದ ಯೋಜನೆಯಂತೆ ತಳಮಟ್ಟದ ಎಣಿಕೆಯನ್ನು ಕಿರುಮೆದುಳು ಮಾಡುವಂತಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಸ್ನಾಯುಚಲನೆಗೆ ಸಂದೇಶವನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಿ ಸಂಘಿಟವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಕಲಿಕೆ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ ಹಲವು ವಿಭಾಗಗಳು ಡೇವಿಡ್ ಮಾರ್<ref name="Marr">{{cite journal|author=[[David Marr (neuroscientist)|Marr D]]|year=1969|title=A theory of cerebellar cortex |journal=J. Physiol. |volume=202 |pages=437–70 |pmid= 5784296 |pmc=1351491|issue=2}}</ref> ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಆಲ್ಬಸ್<ref name="Albus">{{cite journal |title=A theory of cerebellar function |author=Albus JS |journal=Math. Biosciences |year=1971 |volume=10 |issue=1–2 |pages=25–61 |doi=10.1016/0025-5564(71)90051-4}}</ref> ಎಂಬುವರ ಮೊದಲಿನ ಪ್ರಕಾಶನದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದ್ದವು. 1969ರಲ್ಲಿ ಮಾರ್ ನಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಿದಂತೆ, ಕಿರುಮೆದುಳು ದಾತುರೂಪವನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಭೌತ ಚಲನೆಯ ಸಹಾಯದಿಂದ ಸುತ್ತಿದ ನೂಲಿನ ಜತೆ ಪಾಚಿಗಟ್ಟಿದ ನೂಲಿನ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಿಂದ ಪರಿವರ್ತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಸಂವೇದನೆ ಸಂದರ್ಭ ಇದನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಲ್ಬಸ್ ಮಂಡಿಸಿದಂತೆ, ಕಿರುಮೆದುಳು ಪರ್ಕಿಂಜೆ ಕೋಶಗಳ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆ ಇಂದ್ರಿಯ ಜ್ಞಾನ, ನರವ್ಯೂಹವು ಅಮೂರ್ತ ಕಲಿಕಾ ವಿಧಾನದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿದೆ. ಮಾರ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಬಸ್ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮಾರ್ ಹೇಳುವಂತೆ, ಸುತ್ತಿಕೊಂಡ ನೂಲಿನ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಸಮಾನಾಂತರ ನೂಲಿನಲ್ಲಿ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರವು ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅದರಂತೆ ಆಲ್ಬಸ್ ನ ಸಿದ್ಧಾಂತ ದುರ್ಬಲವಾದದ್ದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಆಲ್ಬಸ್ ಸೂತ್ರೀಕರಿಸಿದಂತೆ, ಈತ ತನ್ನ ಮುದ್ರಣದ ಸಾಫ್ಟವೇರ್ [[ಅಂಕಗಣಿತ]] ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಸಿಎಂಎಸಿ (ಸೆರೆಬೆಲ್ಲರ್ ಮಾಡೆಲ್ ಆರ್ಟಿಕ್ಯುಲೇಶನ್ ಕಂಟ್ರೋಲರ್) ಎಂದು ಕರೆದ. ಇದನ್ನು ಅಂಕಗಳ ಶಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal |title=CMAC: Reconsidering an old neural network |author=Horváth G |journal=Intelligent Control Systems and Signal Processing |year=2003 |url=http://www.mit.bme.hu/~horvath/papers/CMAC_reconsidered.pdf |format=PDF |accessdate=2009-12-24 |archive-date=2020-05-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200520042015/http://home.mit.bme.hu/~horvath/papers/CMAC_reconsidered.pdf |url-status=dead }}</ref> == ರೋಗಶಾಸ್ತ್ರ == {{Main|Ataxia}} [[ಚಿತ್ರ:Thomas-fig68,69-p127.png|thumb|right|ಸೆರೆಬೆಲ್ಲರ್ ಖಾಯಿಲೆ ಹೊಂದಿರುವ ಹೆಂಗಸಿನ ಬದಲಾದ ನಡಿಗೆ]] ಹಿಮ್ಮೆದುಳಿನ ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣವಾದ ಸ್ನಾಯುಚಲನೆಯು ಸರಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡದೇ ಇರುವುದು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣವು ಹಿಮ್ಮೆದುಳಿನ ಯಾವ ಅಂಗದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇವುಗಳು ಹೇಗೆ ಹಾನಿಗೊಗಾಗಿರಬಹುದು. ಫೊಕ್ಯುಲರ್‌ನಾಡ್ಯುಲರ್ ಲೋಬ್ (ಫೊಕ್ಯುಲರ್‌ನಾಡ್ಯುಲರ್ ಮೆದುಳಿನ ಪಾಲಿಗಳಿಗೆ) ಹಾನಿಯಾದಾಗ (ಮೊಗಸಾಲೆಯ ಭಾಗ) ಸಮತೋಲನ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆ, ಜೊತೆಗೆ ನಿಂತ ನಿಲುವು ಸರಿದೂಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಆಗುವ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯಭಾಗಲ್ಲಿ ಆದ ಹಾನಿಯಿಂದ ಇಡೀ ದೇಹದ ಚಲನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಂದೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾನಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಭಾಗದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿನ ಕೈ ಮತ್ತು ಅಂಗಗಳ ನಾಜೂಕು ಚಲನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಪಾಡಾಗುತ್ತವೆ. ಹಿಮ್ಮೆದುಳಿನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಾನಿಯಾದರೆ, ಆ ಭಾಗ ದುರ್ಬಲವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇತರೇ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಕಾಲಿನ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಕೊರತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಳಗಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಾನಿಯುಂಟಾದರೆ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಕೊರತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಬಾಹುಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕೈಗಳ ಚಲನದಲ್ಲಿ ದುರ್ಬಲತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ವೇಗಕ್ಕೆ ತೊಂದರೆಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="Ghez">{{cite book |title=Principles of Neural Science, 2nd edition |chapter=The cerebellum |editors=Kandel ER, Schwartz JH |location=New York |publisher=Elsevier |year=1985 |pages=502–522 |author=Ghez C, Fahn S}}</ref> ಈ ರೀತಿಯ ಸ್ನಾಯುಚಲನತೆ ಲಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಸಂಕೀರ್ಣತೆ ಮನೋಭಾವ ಉಂಟಾದರೆ ಅದನ್ನು ಅಟಾಕ್ಸಿಯಾ (ಸ್ನಾಯುಗಳ ಮೇಲಿನ ಸ್ವಾಧೀನ ತಪ್ಪುವಿಕೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಮ್ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿರುವ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು, ನರಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ನಡಿಗೆಯ ರೀತಿ (ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ವಾಧೀನ ತಪ್ಪುವುದು), ಬೆರಳು ಗುರುತಿನ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ದೇಹದ ಭಂಗಿ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನಹರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Fine" /> ಒಮ್ಮೆ ಕಿರುಮೆದುಳು ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸದಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸಿದಲ್ಲಿ, ಆಯಸ್ಕಾಂತೀಯ ರೆಸೊನೆನ್ಸ್ ಇಮೇಜಿಂಗ್ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ದೇಹದಲ್ಲಿರಬಹುದಾದ ಯಾವುದೇ ಸ್ವರೂಪ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. [[ಚಿತ್ರ:Thomas-fig67-p124.png|thumb|left| ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಕುರುಹು ಕಿರುಮೆದುಳಿನ ಕಾಯಿಲೆಯುಳ್ಳ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ಕುರುಹನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.]] ಸೆರೆಬೆಲ್ಲರ್ ಹಾನಿಯು ಧೀರ್ಘಕಾಲೀನ ವೈಧ್ಯಕೀಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಬಹುದು;ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು,ರಕ್ತಸ್ರಾವ, ಗಡ್ಡೆಗಳು, ಕುಡಿತದ ಚಟ, ದೈಹಿಕ ಆಘಾತ, ಉದಾಹತಣೆಗೆ ಬಂದೂಕಿನ ಗಾಯಗಳು; ಓಲಿವೋಪೊಂಟೊಸೆರಬೆಲ್ಲಾರ್ ಅಟ್ರೋಫಿಯಂತಹ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಅವನತಿಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು.<ref name="Ghez" /> ಕೆಲವು ಮೈಗ್ರೇನ್ ರೂಪದ ತಲೆನೋವುಗಳು ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಂಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು.<ref>{{cite journal |author=Vincent M, Hadjikhani N |title=The cerebellum and migraine |url=https://archive.org/details/sim_headache_2007-06_47_6/page/820 |journal=Headache |volume=47 |pages=820–33 |year=2007 |pmid=17578530 |doi=10.1111/j.1526-4610.2006.00715.x |issue=6}}</ref> === ವಯಸ್ಸಾದಂತೆ === ಗುಣಗಳ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾನವನ ಕಿರುಮೆದುಳು ಆತನ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬದಲಾವಣೆ ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಈ ಬದಲಾವಣೆಯು ಮೆದುಳಿನ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಜೀನ್ (ಅನುವಂಶೀಯ ಗುಣ) ಪ್ರಕಟಣೆಯಲ್ಲಿನ ನಮೂನೆಯು ಮಾನವನ ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಬದಲಾವಣೆಯು ಮೆದುಳಿನ ಬೂದು ದ್ರವ್ಯದ ಹೊರಪದರಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite journal| title = Aging and gene expression in the primate brain| journal = [[PLoS Biology]]| volume = 3 | page = e274| year = 2005| doi = 10.1371/journal.pbio.0030274| pmid = 16048372 |pmc=1181540 |author = Fraser HB, Khaitovich P, Plotkin JB, [[Svante Paabo|Paabo S]], Eisen MB| issue = 9}}</ref> ಕೆಲ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ವರದಿ ನೀಡಿದಂತೆ, ಕೋಶಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಜೀವಕೋಶದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇಳಿಮುಖಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ದತ್ತಾಂಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ನೋಡುವುದಾದರೆ ಇದು ಬಹಳ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite journal| title = Aging of the human cerebellum: A stereological study| journal = J. Comp. Neurol.| volume = 466| year = 2003| pages = 356–365| doi = 10.1002/cne.10884| pmid = 14556293| author = Andersen BB, Gunderson HJG, Pakkenberg B| issue = 3}}</ref><ref>{{Cite journal |author = Raz N, Gunning-Dixon F, Head D, Williamson A, Acker JD |title = Age and sex differences in the cerebellum and the ventral pons: A prospective MR study of healthy adults |journal = Am. J. Neuroradiol. |volume = 22 |pages = 1161–1167 |year = 2001 |url = http://www.ajnr.org/cgi/reprint/22/6/1161.pdf |pmid = 11415913 |format=PDF |issue = 6}}</ref> == ತೌಲುನಿಕ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ವಿಕಸನ == [[ಚಿತ್ರ:Porbeagle shark brain.png|thumb|right|ಸೆರೆಬೆಲ್ಲರ್ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳೊಂದಗೆ ಪೊರ್ಬಿಗಲ್ ಶಾರ್ಕ್‌ನ ಮೆದುಳಿನ ಸೀಳುನೋಟ.]] ಹಿಮ್ಮೆದುಳಿನ ಪರಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ವರ್ಗಗಳ ಕಶೇರುಕಗಳು (ಬೆನ್ನೆಲುಬುಳ್ಳ ಯಾವುದೇ ಜೀವಿ), ಮೀನನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ, ಸರೀಸೃಪಗಳು, ಹಕ್ಕಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಸ್ತನಿಗಳು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Bell" /> ಇದಕ್ಕೆ ಹೋಲುವಂತ ಮೆದುಳಿನ ಅಂಗಾಂಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮೃದ್ವಂಗಿಗಳು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಮೆದುಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಆಕ್ಟೋಪಸ್ ಗಳಂತ ಜೀವಿಗಳು ಇದರ ಸಾಲಿಗೆ ಸೇರುತ್ತವೆ. ಕಿರುಮೆದುಳು ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳ ಮೆದುಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಕ್ಷ್ಯವಾಗಿ ಪರಿಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದು. ಕಶೇರುಕಗಳ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಮ್ಮೆದುಳಿನ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯವಾದ ಪರಿಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲಷ್ಟು ಏರಿಳಿತಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಉಭಯಚರಿಗಳು, ಕಶೇರುಕಗಳು ಮತ್ತು ಹ್ಯಾಗ್ ಫಿಶ್ (ಮೆದು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುವ ಮೀನು) ಗಳಲ್ಲಿ ಕಿರುಮೆದುಳು ಕಡಿಮೆ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಯ ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಮೆದುಳಿನ ಸ್ಟೆಮ್‌ನಿಂದ ಕಾಣವಂತೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಕಾಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಸರೀಸೃಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಿರುಮೆದುಳು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಹಕ್ಕಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಸ್ತನಿಗಳಿಗಿಂತಲೂ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಿರುಮೆದುಳು ಇರುತ್ತದೆ.<ref name="VB" /> ವಿಶಾಲ ಜೋಡಿ ಮತ್ತು ಸುರುಳಿ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡ ಮೆದುಳಿನ ಪಾಲಿಗಳು ಮಾನವನರಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಸ್ತನಿಗಳಿಗಿಂತ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ಕಿರುಮೆದುಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಏಕ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೆದುಳಿನ ಪಾಲಿಗಳು ಮತ್ತಿತರ ಗುಂಪುಗಳ ಜತೆ ಇರುತ್ತವೆ. ಮತ್ತು ಇವುಗಳು ಮೃದು ಅಥವಾ ತೆಳುವಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದುತ್ತವೆ. ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯೋಸೆರೆಬೆಲ್ಲಂ ಹಿಮ್ಮೆದುಳಿನ ಮುಖ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿದ್ದು, ಉಳಿದ ಕಶೇರುಕಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸ್ಪೈನೋಸೆರೆಬೆಲ್ಲಮ್ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="VB">{{cite book |year=1977 |title=The Vertebrate Body |publisher=Holt-Saunders International |location= Philadelphia|page= 531|isbn=0-03-910284-X |author=Romer AS, Parsons TS}}</ref> ಮೃದ್ವಸ್ಥಿಗಳಿಂದ ರಚಿತವಾದ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಎಲುಬಗಳನ್ನೇ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಹೊಂದಿದ ಮೀನುಗಳಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಿರುಮೆದುಳು ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿ ರಚಿತಗೊಂಡಿವೆ. ಕೊನೆ ಪಕ್ಷ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವಾಗಿ ಸಸ್ತನಿಗಳ ಹಿಮ್ಮೆದುಳಿನ ಆಂತರಿಕ ಅಂಗರಚನೆಯು ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಮೀನಿನ ಹಿಮ್ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿ ಅಮೂರ್ತ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಕೇಂದ್ರ [[ನರಮಂಡಲ]] ದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬೂದು ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಪರ್ಕಿಂಜೆ ಕೋಶದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತದ ಬದಲಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾದ ಬಗೆಯ ಕೋಶವನ್ನು ಮೆದುಳಿನ ಬೂದು ದ್ರವ್ಯದ ಹೊರಪದರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ಗಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಬಗೆಯು ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಮಾರ್ಮಿರಡ್ ಮೀನುಗಳಲ್ಲಿ ( ವಿದ್ಯುತ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಸಿಹಿನೀರು ಮೀನಿನ ವರ್ಗ ), ಮೆದುಳಿನ ಉಳಿದ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಇದರ ಸೆರೆಬಲ್ಲಂ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ. ದೊಡ್ಡ ಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ವಿಶೇಷ ಆಕಾರವನ್ನು ''ವಾಲ್ ವುಲಾ'' (valvula) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸರಿಯಾದ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್‌ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆ ಪದ್ಧತಿಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವನ್ನು ಒಳಗೂಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Shi Z, Zhang Y, Meek J, Qiao J, Han VZ |title=The neuronal organization of a unique cerebellar specialization: the valvula cerebelli of a mormyrid fish |journal=J. Comp. Neurol. |volume=509 |pages=449–73 |year=2008 |pmid=18537139 |doi=10.1002/cne.21735 |url= |issue=5}}</ref> ಸಸ್ತನಿಗಳ ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಂನ ಪಾರ್ಶ್ವದ ಮಿದುಳಿನ ಪಾಲಿಗಳು ಮುಂದುವರೆದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ,ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಅಂತರ್‌ಕ್ರಿಯೆಯು ನಿಯೋಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್‌ನ ಜೊತೆಗೆ. ಮಂಗಗಳು ದೊಡ್ಡ ವಾನರಗಳಾಗಿ ವಿಕಸನಗೊಂಡ ನಂತರ ಪಾರ್ಶ್ವ ಮೆದುಳಿನ ಪಾಲೆಗಳು ನ್ಯೂರೋಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್‌ನ ಮುಂಭಾಗದ ಪಾಲೆಗಳು ಬೆಳೆದಂತೆ ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬೆಳೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡವು. ಪೂರ್ವದ ಮಾನವವಂಶಿಯಲ್ಲಿ,ಮತ್ತು ಹೊಮೊ ಸೆಪಿಯನ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ಲೆಸ್ಟೋಸೀನ್ ಅವಧಿಯ ಮಧ್ಯದವರೆಗೂ,ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಂ ವಿಸ್ತಾರವಾಗುವುದು ಮುಂದುವರೆಯಿತು,ಆದರೆ ಮುಂಭಾಗದ ಮಿದುಳಿನ ಪಾಲಿ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ವಿಸ್ತಾರವಾಯಿತು. ಮಾನವನ ವಿಕಸನ ಮುಂದುವರೆದಂತೆ ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಂನ ಗಾತ್ರ ಮೊದಲಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು, ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಂ ವಿಸ್ತಾರವಾದಂತೆ ನಿಯೋಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್ ಗಾತ್ರ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಾ ಸಾಗಿತು.<ref>{{cite journal |title=Reciprocal evolution of the cerebellum and neocortex in fossil humans |author=Weaver AH |journal=Proc. Natl. Acad. Sci. USA. |year=2005 |volume=102 |pages=3576–3580 |pmid=15731345 |pmc=553338 |doi=10.1073/pnas.0500692102 |issue=10}}</ref> === ಕಿರುಮೆದುಳಿನಂತ ರಚನೆಗಳು === ಹಲವಾರು ಕಶೇರುಕ ವರ್ಗಗಳು ಹೊಂದಿರುವ ಮೆದುಳಿನ ಭಾಗಗಳು ಕೋಶಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ನರರಾಸಾಯನಿಕತೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಕಿರುಮೆದುಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವೆ.<ref name="Bell">{{cite journal |author=Bell CC, Han V, Sawtell NB |title=Cerebellum-like structures and their implications for cerebellar function |journal=Annu. Rev. Neurosci. |volume=31 |issue= |pages=1–24 |year=2008 |pmid=18275284 |doi=10.1146/annurev.neuro.30.051606.094225}}</ref> ಎರಡು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಂವೇದನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಡಾರ್ಸಲ್ ಕಾಕ್ಲಿಯರ್ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ (ಡಿಸಿಎನ್) ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಇದು ನೇರವಾಗಿ ಶ್ರವಣೇಂದ್ರೀಯ ನರದಿಂದ ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಡಿಸಿಎನ್ ಪದರಗಳ ಒಂದು ರಚನೆಯಾಗಿದೆ, ಕೆಳಗಿನ ಪದರ ಕಿರುಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿರುವಂತಹ ಗ್ರ್ಯಾನ್ಯೂಲ್‌ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಸಮಾನಾಂತರ ಫೈಬರ್‌ಗಳಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡುತ್ತದೆ ಇದು ಬಾಹ್ಯ ಪದರಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಮತಲವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ಬಾಹ್ಯ ಪದರ ಹೊಂದಿರುವ ಕಾರ್ಟ್‌ವೀಲ್ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುವ GABAergic ನ್ಯೂರಾನ್‌ಗಳ ಒಂದು ಗುಂಪು ರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಅಂಗರಚನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪರ್ಕಿಂಜೆ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವೆ - ಅವು ಸಮಾನಾಂತರ ಫೈಬರ್ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಕ್ಲೈಂಬಿಂಗ್ ಫೈಬರ್‌ಗಳನ್ನು ಹೋಲುವ ಯಾವುದೇ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಡಿಸಿಎನ್‌ನ ಹೊರಹಾಕುವ ನ್ಯೂರಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಫ್ಯೂಸಿಫಾರ್ಮ್ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಅವು ಗ್ಲುಟಾಮೆಟರ್ಜಿಕ್, ಆದರೆ ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಪರ್ಕಿಂಜೆ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೋಲುತ್ತವೆ - ಅವು ಕಗ್ಗಂಟಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಸಮಾನಾಂತರ ಫೈಬರ್ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಬಾಹ್ಯ ಡೆಂಡ್ರಿಟಿಕ್ ವೃಕ್ಷಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಅವು ಶ್ರವಣೇಂದ್ರೀಯ ನರ ಫೈಬರ್‌ಗಳಿಂದ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಬಸಲ್ ಕವಲುಚಾಚಿಕೆಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಇದು ಡಿಸಿಎನ್‌ನ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಸಮಕೊನಗಳಿಂದ ಸಮಾನಾಂತರ ಫೈಬರ್‌ಗಳ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ಡಿಸಿಎನ್ ದಂಶಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಧಿಕವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಸಸ್ತನಿ ವರ್ಗದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ಕಾರ್ಯಗಳು ಸರಿಯಾಗಿ ತಿಳಿದುಬಂದಿಲ್ಲ; ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಊಹೆಗಳು ಒಂದು ಅಥವಾ ಇನ್ನೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಅಂತರಿಕ್ಷದ ಕೇಳುವಿಕೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite journal |author=Roberts PD, Portfors CV |title=Design principles of sensory processing in cerebellum-like structures. Early stage processing of electrosensory and auditory objects |journal=Biol Cybern |volume=98 |pages=491–507 |year=2008 |pmid=18491162 |doi=10.1007/s00422-008-0217-1 |url= |issue=6}}</ref> ಮೀನಿನ ಹೆಚ್ಚು ವರ್ಗಗಳು ಮತ್ತು ಉಭಯಚರಗಳು ಕಂಪನ ಗ್ರಹಿಸುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಸಂವೇದನಾಂಗಗಳ ಸಾಲು ಇರುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಇದು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡದ ಅಲೆಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಮೆದುಳಿನ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಂಪನ ಗ್ರಹಿಸುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಸಂವೇದನಾಂಗದಿಂದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ, ನಡುವೆ ಇರುವ ಓಕ್ಟಾವೊಲ್ಯಾಟರಲ್ ಕೇಂದ್ರ ಗ್ರ್ಯಾನ್ಯೂಲ್‌ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಾನಾಂತರ ಫೈಬರ್‌ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡು ಕಿರುಮೆದುಳಿನಂತಹ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇಲೆಕ್ಟ್ರೋಸೆನ್ಸಿಟಿವ್ ಮೀನಿನಲ್ಲಿ, ಇಲೆಕ್ಟ್ರೋಸೆನ್ಸರಿ ಪದ್ಧತಿಯ ಸೂಚನೆಗಳು ಡೋರ್ಸಲ್ octavolateral ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ, ಇದು ಸಹ ಕಿರುಮೆದುಳಿನಂತಹ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ರೆ-ಫಿನ್‌ಡ್ ಮೀನುಗಳಲ್ಲಿ (ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗಿನ ದೊಡ್ಡ ಗುಂಪು), ಆಪ್ಟಿಕ್ ಟೆಕ್ಟಮ್ ಮಾರ್ಜಿನಲ್ ಪದರ ಎನ್ನುವ ಕಿರುಮೆದುಳಿನ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೋಲುವ ಒಂದು ಪದರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="Bell" /> ಈ ಎಲ್ಲ ಕಿರುಮೆದುಳಿನ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೋಲುವ ರಚನೆಗಳು ಚಲನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಬದಲಾಗಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಂವೇದನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿದ್ದರಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಸಮಾನಾಂತರ ಫೈಬರ್‌ಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟು ಹಾಕುವ ಗ್ರ್ಯಾನುಲೆ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಇವು ಪರಿವರ್ತನೀಯ ಸಿನಾಪ್ಸಸ್ ಹೊಂದಿರುವ ನ್ಯೂರಾನ್ಸ್‌ನಂತಹ ಪರ್ಕಿಂಜೆಗೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಿರುಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿರುವಂತ ಕ್ಲೈಂಬಿಂಗ್ ಫೈಬರ್‌ಗಳನ್ನು ಯಾವುದೂ ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ - ಬದಲಾಗಿ ಅವು ನೇರವಾದ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಹೊರವಲಯದ ಸಂವೇದನಾಂಗಗಳಿಂದ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಯಾವುದೂ ಒಂದು ಪ್ರದರ್ಶನಾತ್ಮಕ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಊಹೆ ಎಂದರೆ ಅವು ಕೆಲವು ಕೃತಕವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂವೇದನಾ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತವೆ, ಬಹುಶಃ ದೇಹದ ಅಂಗ ವಿವ್ಯಾಸದಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಸರಿದೂಗಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="Bell" /> ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಮೂಲರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಿರಿಮಿದುಳು ಒಂದು ಸಂವೇದನಾ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಸಂವೇದನಾ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ದೇಹವನ್ನು ಚಲಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಚಲನಾ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಜೇಮ್ಸ್ ಬೋವರ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ಭಾಗಶಃ ಈ ರಚನೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಭಾಗಶಃ ಕಿರುಮೆದುಳಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite journal |author=Bower JM |title=Is the cerebellum sensory for motor's sake, or motor for sensory's sake: the view from the whiskers of a rat? |journal=Prog Brain Res. |year=1997 |volume=114 |pages=463–96 |pmid=9193161 |doi=10.1016/S0079-6123(08)63381-6}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:1543, Andreas Vesalius' Fabrica, Base Of The Brain.jpg|thumb|right|ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ರೆಸ್ ವೆಸಲಿಯಸ್ 1543ರಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಮೆದುಳಿನ ತಳಭಾಗವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದ.]] ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಂನ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಮೊದಲಿನ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಗುರುತಿಸಿದ್ದರು. ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್ ಮತ್ತು ಗೆಲನ್,ಇದೊಂದು ನಿಜವಾದ ಮೆದುಳಿನ ಭಾಗವಾಗಿಲ್ಲ: ಇದನ್ನು ''ಪೆರೆನ್ಸೆಫಲಾನ್'' ("ಮೆದುಳಿನಂತೆ")ಎಂದು ಕರೆದರು, ''ಮಸ್ತಿಷ್ಕ'' ಅಥವಾ ಮೆದುಳಿನಂತೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆದರು. ಹಿಮ್ಮಿದುಳಿನ ಅಂಗಾಂಶ ಉಳಿದ ಮೆದುಳಿನ ಭಾಗಕ್ಕಿಂತ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿರುವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ,ಇದರ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವು ಚಲನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ನರಗಳಂತೆ ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಊಹಿಸಿ ಗೆಲನ್ ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ದೊಡ್ಡಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವಿವರಣೆ ನೀಡಿದನು.<ref>{{cite book|title=The Human Brain and Spinal Cord| chapter=Ch. 11: Cerebellum| publisher=Norman Publishing |year=1996 |isbn=0939405250| author=Clarke E, O'Malley CD}}</ref> ನವೋದಯ ಕಾಲದ ವರೆಗೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಂಡುಬರಲಿಲ್ಲ. ವೆಸೆಲಿಯಸ್, ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಂ ಕುರಿತಾಗಿ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದಾನೆ,ಮತ್ತು 1664ರಲ್ಲಿ ಥಾಮಸ್ ವೆಲ್ಲಿಸ್ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ. 18ನೇಯ ಶತಮಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಗರಚನಾ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಕೆಲಸಗಳು ನಡೆದವು,ಆದರೆ ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಂನ ಒಳನೋಟದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವು 19ನೇಯ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲಿನ ವರೆಗೂ ನಡೆಯದೆ ಮೊದಲೆ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 1809ರಲ್ಲಿ ಲ್ಯೂಜಿ ರೋನಲ್ಡೊ ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಂಗೆ ಹಾನಿಯುಂಟಾದಾಗ ಚಲನೆಯ ಮೇಲಿನ ಪರಿಣಾಮ ಕುರಿತು ಮಹತ್ತರ ಒಳನೋಟ ಕಂಡುಹಿಡಿದನು. ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇಯ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಜೀನ್ ಫಿಯರ್ಸ್ ಫ್ಲೋರೆನ್ಸ್ ಆಳವಾದ ಪ್ರಯೋಗ ನಡೆಸಿದನು. ಅದರ ಪ್ರಕಾರ ಕಿರುಮೆದುಳಿಗೆ ಹಾನಿಯುಂಟಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಚಲಿಸಬಲ್ಲವು, ಆದರೆ ಚಲನೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಕೊರತೆ (ವಿಚಿತ್ರ ಚಲನೆಗಳು, ಅವಲಕ್ಷಣವಾದ ನಡಿಗೆ, ಮತ್ತು ಮಾಂಸಖಂಡಗಳ ದೌರ್ಬಲ್ಯ) ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಗೆ ಗಾಯವುಂಟಾದಾಗ ಆ ಗಾಯವು ಅತ್ಯಂತ ಆಳವಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅದು ಗುಣಮುಖವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ.<ref name="Ito2002">{{cite journal |journal=Ann. N. Y. Acad. Sci. |author = Ito M |title= Historical review of the significance of the cerebellum and the role of Purkinje cells in motor learning |year=2002 |volume=978 |pages=273–288 |doi=10.1111/j.1749-6632.2002.tb07574.x |pmid=12582060}}</ref> 20ನೇಯ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ,ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಂನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು ಚಲನೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು; 20ನೇಯ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಮಾನವನಲ್ಲಿನ ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಂ ಖಾಯಿಲೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಹಲವಾರು ವಿವರವಾದ ಅಂಶಗಳು ಕಂಡುಬಂದವು. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|2}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ == <div class="references-small"> * {{cite book |title=The cerebellum and its disorders |url=https://archive.org/details/cerebellumitsdis0000unse |publisher=Cambridge University Press |year=2002 |isbn=9780521771566 |author=Manto M-U, Pandolfo M}} * {{cite journal |title=The Cerebellum (journal) |url=http://www.springer.com/biomed/neuroscience/journal/12311 |issn=1473-4222 |publisher=Springer New York |editor=Manto M}} </div> == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons category|Cerebellum}} * [http://ccdb.ucsd.edu/sand/main?stype=lite&amp;keyword=cerebellum&amp;Submit=Go&amp;event=display&amp;start=1 ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಂ - ಕೋಶ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ದತ್ತಂಶ] * {{BrainMaps|cerebellum}} * [http://www.neuinfo.org/nif/nifgwt.html?query=%22Cerebellum%22 ಎನ್‌ಐಎಫ್ ಸರ್ಚ್ - ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಂ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120318212024/http://www.neuinfo.org/nif/nifgwt.html?query=%22Cerebellum%22 |date=2012-03-18 }} ನರವಿಜ್ಞಾನ ಮಾಹಿತಿಗಳ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಮೂಲಕ {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಂ]] [[ವರ್ಗ:ನರ‌ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಕೇಂದ್ರ ನರವ್ಯೂಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] [[ವರ್ಗ:ಮೆದುಳು]] [[ವರ್ಗ:ಚಲನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] [[ವರ್ಗ:ಅಂಗಗಳು]] r8pt685441m08rgh0e7st5yyoa1q3kf 0 25053 1431535 1380452 2026-10-07T11:57:12Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431535 wikitext text/x-wiki {{ಯಂತ್ರಾನುವಾದ}} {{Other uses}} {{Family law}} '''ವಿಚ್ಛೇದನ''' (ಅಥವಾ '''ಮದುವೆಯನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವುದು''' ) ಮದುವೆಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕೊನೆಯ ಮುಕ್ತಾಯ, ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಮದುವೆ ಮತ್ತು ಮದುವೆಯ ಬಂಧನ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿನ ಕರ್ತವ್ಯ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವುದು. ಹೆಚ್ಚಿನ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಥವಾ ಕಾನೂನಿನ ಇತರೆ ಅಧಿಕಾರದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದಿಂದ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಗಂಡ ಅಥವಾ ಹೆಂಡತಿಯ ಬೆಂಬಲ,ಮಕ್ಕಳ ಪಾಲನೆ,ಮಕ್ಕಳ ಬೆಂಬಲ,ಆಸ್ತಿಯ ಹಂಚಿಕೆ,ಮತ್ತು ಸಾಲ ಹಂಚಿಕೆಯಂತಹ ವಿಷಯಗಳು ಕಾನೂನಿನ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ,ವಿಚ್ಛೇಧನವು ವಿವಾಹವನ್ನು ನಿರರ್ಥಕ ಹಾಗೂ ಅಸ್ತಿತ್ವವಿಲ್ಲದ್ದು ಎಂದು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಇದು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ವೈವಾಹಿಕ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಏಕಪತ್ನೀತ್ವ ಯಾ ಏಕಪತಿತ್ವ ಪದ್ಧತಿ ಕಾನೂನಿದ್ದಾಗ,ಇದು ಮಾಜಿ ಸಂಗಾತಿಗಳು ಬೇರೆ ಮದುವೆಯಾಗಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಬಹುಪತ್ನಿತ್ವ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಿದ್ದಾಗ,ವಿಚ್ಛೇದನ ಮಹಿಳೆಗೆ ಬೇರ‍ೆ ಮದುವೆಯಾಗಲು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ವಿಚ್ಛೇದನ ಕಾನೂನುಗಳು ಬೇರೆಬೇರ‍ೆಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ಇಲ್ಲ,ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮಲ್ತಾ ಮತ್ತು [[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್|ಫಿಲಿಫೈನ್ಸ್]],ಹೀಗಿದ್ದಾಗ್ಯೂ ರದ್ದತಿಗೆ ಅನುಮತಿ ಇದೆ. 1971 ರಿಂದ 1996ವರಗೆ, ನಾಲ್ಕು ಯೂರೋಪಿಯನ್ ದೇಶಗಳು ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತಗೊಳಿಸಿವೆ: ಸ್ಪೇನ್, ಇಟಲಿ, ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಗಣರಾಜ್ಯ.<ref>[http://web.econ.uic.edu/espe2007/paper/A64.pdf ದ ಲಾಂಗ್ ರನ್ ಇಫೆಕ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಲಿಗಲೈಸಿಂಗ್ ಡಿವೋರ್ಸ್ ಆನ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110902015911/http://web.econ.uic.edu/espe2007/paper/A64.pdf |date=2011-09-02 }}.</ref> == ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಕಾನೂನು == ಕೆಲವು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಕಾನೂನುವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ,ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಅವರ ಸಂಗಾತಿಗಳ ತಪ್ಪು ಆರೋಪಿಸಿ ಮದುವೆಯನ್ನು ಮುರಿಯಲು ವಿಚ್ಛೇದನದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಕಾನೂನುವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ವಿಚ್ಛೇದನ ವ್ಯಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ "ಯಾವುದೇ ತಪ್ಪಿಲ್ಲ" ಎಂಬ ತತ್ವವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ, ಆಸ್ತಿ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡುವಾಗ,ಸಾಲ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡುವಾಗ,ಪಾಲನೆಯ ಮಾಡುವ ಯೋಗ್ಯತೆ,ಮತ್ತು ಸಹಾಯ ನಿರ್ಧರಿಸುವಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಇಂದಿಗೂ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=May 2010}} ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾನೂನು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಕಾನೂನಿಂದ ಪಡೆದ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವಿಚ್ಛೇದನ ನಿಬಂಧನಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ,ಆದಾಗ್ಯೂ ವಿವಾಹಪೂರ್ವ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಅಥವಾ ಮದುವೆಯ ನಂತರದ ಒಪ್ಪಂದಗಳು,ಅಥವಾ ಸಂಗಾತಿಗಳು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಅಂಗೀಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ಒಪ್ಪದಂದವಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ,ಸಂಗಾತಿಗಳಿಗೆ ವಿಚ್ಛೇದನ ತುಂಬಾ ಶ್ರಮದಾಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಜ್ಯ ನಡೆಸುವುದು ದುಬಾರಿಯಾಗಿತ್ತದೆ. ವಿಚ್ಛೇದನ ಇತ್ಯರ್ಥಕ್ಕೆ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಕಡಿಮೆ ಇರುವಂತ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಇತ್ತಿಚೀಗೆ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿವೆ,ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸಂಧಾನ,ಸಹಕಾರ ವಿಚ್ಛೇದನ, ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ಪರಸ್ಪರ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವಂತಹ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಸಮಾಲೋಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ,ಸಂಗಾತಿಗಳು ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಿಬಂಧನೆಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಾಗ ಕಾನೂನಿನೇತರ ಅಧಿಕಾರಗಳಿಂದಲೇ ಕೊನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಪೋರ್ಚುಗಲ್‌ನಲ್ಲಿ, ಇಂತಹ ಆಯ್ಕೆಯ ಅವಕಾಶ ಮಾರ್ಚ್ 2008ರಿಂದ "ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವಿಚ್ಛೇದನ"ದಿಂದ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತಿದೆ. ವಿಚ್ಛೇದನದ ಫಲಿತಾಂಶದಿಂದ ಎರಡು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಪುನಃ ಮದುವೆಯಾಗಲು ಸ್ವತಂತ್ರರು ( ದ್ವಿಪತ್ನಿತ್ವ ಅಥವಾ ದ್ವಿಪತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಭಿನ್ನ).{{Citation needed|date=May 2010}} ಕೆನಡಾದ,ಸಾಸ್ಕಾಚೆವನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಮತ್ತು ವೈವಾಹಿಕ ಆಸ್ತಿಗೆ ಗೌರವಿಸಿ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ವಿಚ್ಛೇದನ ಕ್ರೈಟಿರಿಯಾ ಮುಂದುವರೆಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದೆ. ಒಂದು ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ,ಮದುವೆಯಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ವಿಚ್ಛೇದನ ದೊರೆಯುವವರೆಗೆ ಮತ್ತೆ ಮದುವೆಯಾಗಲು ಸ್ವತಂತ್ರನಾಗಿಲ್ಲ. ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ,"ಸಂಗಾತಿಗಳಾಗಿ ಒಟ್ಟಿಗೆವಾಸಮಾಡುವಿದ್ದರೇ" ಮದುವೆಯಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೇ ಇನ್ನೊಂದು ಸಂಗಾತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ, ಸಾಸ್ಕಾಚೇವನ್‌ನಲ್ಲಿ,ಇನ್ನೊಂದು ಸಂಗಾತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಲು ವಿಚ್ಛೇದನದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿಲ್ಲ.{{Citation needed|date=September 2010}} ಈ ಕಾಯಿದೆಯು ಕೆನಡಾದ ಫೆಡರಲ್ ಸರ್ಕಾರದ ಬಹುಪತ್ನಿತ್ವ ಪದ್ಧತಿಯ ಎಸ್.293 ಕೆನಡಾದ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಕೋಡ್‌ ಅದರ ಎದುರು ಜಾರಿಗೆ ಬರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇತ್ತು. ವಿಚ್ಛೇದನ ಎಂಬ ವಿಷಯವು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ವಿಚ್ಛೇದನವು ಇಪ್ಪತ್ತನೇಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ. [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಡೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]],[[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್]],[[ಕೆನಡಾ]],[[ಜರ್ಮನಿ]],[[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]],ಮತ್ತು [[ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯ|ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೆವಿಯಾ]]ದಂತಹ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸವಕಲು ಮಾತಾಗಿದೆ. [[ಜಪಾನ್]] ಮತ್ತು [[ಇಟಲಿ]] ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪ್ರಮಾಣ ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಇತ್ತಿಚೇಗೆ ಇನ್ನೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.{{When|date=May 2010}}{{Citation needed|date=May 2010}} === ವಿಚ್ಛೇದನದ ಪ್ರಕಾರಗಳು === {{Globalize|date=May 2010}} ಕಾನೂನುವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ನಡುವೆ ವಿಚ್ಛೇದನ ಕಾನೂನುಗಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನತೆಯಿದೆ,ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಎರಡು ಮೂಲ ಅಂಶಗಳಿವೆ: ತಪ್ಪು ಆಧಾರಿತ ಮತ್ತು ತಪ್ಪಿಲ್ಲದ ಆಧಾರಿತ. ಹೀಗಿದ್ದಾಗ್ಯೂ ಕೆಲವು ಕಾನೂನುವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತನ್ನ ಸಂಗಾತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ತಪ್ಪು ಆರೋಪಿಸುವ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿಲ್ಲ, ಆಸ್ತಿ ಹಂಚಿಕೆ,ಸಾಲ,ಪಾಲನೆ ಮಾಡುವ ಯೋಗ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲ ಇವುಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ನಡವಳಿಕೆ ನೋಡಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ವಿಚ್ಛೇದನ ಜಾರಿಗೆ ಬರಲು ಕಾಯುವ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಕಾನೂನುಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ. ಹಾಗೆಯೇ,ವಾಸಮಾಡುವ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ. ಆಸ್ತಿ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡುವ ವಿಷಯವನ್ನು ಕಾನೂನಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಒಂದು ಭಾಗವು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=May 2010}} ==== ತಪ್ಪಿಲ್ಲದ ವಿಚ್ಛೇದನ ==== ತಪ್ಪಿಲ್ಲದ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯು ಬೇರ್ಪಡುವಿಕೆಗೆ ಆರೋಪ ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ತಪ್ಪಿನ ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿಲ್ಲ. ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಎರಡು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಹಾಕಬಹುದು.{{where?}} ==== ದೋಷ-ಕಾರಣದ ವಿಚ್ಛೇದನ ==== 1975ಕ್ಕಿಂತ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ, ವಿಚ್ಛೇದನ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇಧನ ಪಡೆಯಲು ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬ ಮದುವೆಯ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಇದು ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ನಿಬಂಧನೆಯ "ಆಧಾರಗಳು"("ತಪ್ಪು" ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ),ಮತ್ತು ಮದುವೆಯನ್ನ ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲು ಇದೊಂದೆ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ನ್ಯಾಯನಿರ್ಣಯಗಳಿಗೆ ಇಂದಿಗೂ ತಪ್ಪಿನ ಸಾಕ್ಷಿಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ,ಎಲ್ಲಾ 50 ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ ಅಫ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾ-[[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌]]ಗಳಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿಲ್ಲದ ವಿಚ್ಛೇದನ ಈಗ ದೊರೆಯುತ್ತಿದೆ, 2010ರಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿಲ್ಲದ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲು ಕರಡು ಮಸೂದೆಗೆ ಅಂಗೀಕಾರ ದೊರೆತಿದೆ, ಕೊನೆಯ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಇನ್ನೂ ತಪ್ಪು ಆಧಾರಿತ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಕರಡು ಮಸೂದೆ ಅಂಗೀಕಾರವಾಗುವ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿದೆ.{{Citation needed|date=July 2010}} ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಒಳಸಂಚಿನಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಆರೋಪ( ಜೊತೆಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆಯಲು),ಅಥವಾ ಕ್ಷಮಾಪಣೆ (ಅಪರಾಧ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರೆ),ಪರೋಕ್ಷ ಸಮ್ಮತಿ( ಅಪರಾಧದಲ್ಲಿ ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಸಿಕ್ಕಿಸುವ ತಂತ್ರ ನಡೆಸಿದಾಗ),ಅಥವಾ ಇತರೆ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಪ್ರಚೋದನೆಗೊಳಗಾದಾಗ ತಪ್ಪು ಆಧಾರಿತ ವಿಚ್ಛೇದನಗಳು ಕಂಟೆಸ್ಟೇಡ್ (ಕಲಹ ಹೊಂದಿರುವ) ಆಗಬಹುದು. ಕಂಟೆಸ್ಟೇಡ್ (ಕಲಹ ಹೊಂದಿರುವ) ತಪ್ಪು ವಿಚ್ಛೇದನಗಳು ದುಬಾರಿಯಾಗಬಹುದು,ಮತ್ತು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ಬರದೆ,ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಚ್ಛೇದನಗಳು ಅಂಗೀಕಾರ ಹೊಂದುತ್ತವೆ. ಹೋಲಿಕೆಯ ಧರ್ಮಶೀಲತೆ (Comparative rectitude) ಎಂಬ ಶಬ್ಧವನ್ನು ಸಂಗಾತಿಯು ಹೆಚ್ಚು ತಪ್ಪು ಹೊಂದಿದ್ದಾಗ ಅಥವಾ ಇಬ್ಬರೂ ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದಾಗ ಈ ಶಬ್ಧವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.{{Citation needed|date=May 2010}} ==== ಸಮರಿ (ಸರಳ) ವಿಚ್ಛೇದನ ==== ಸಮರಿ (ಅಥವಾ ಸರಳ) ವಿಚ್ಛೇದನವು, ಕೆಲವೊಂದು ಕಾನೂನುವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ, ಇಲ್ಲಿ ಸಂಗಾತಿಗಳಿಬ್ಬರೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ವಿಚ್ಛೇಧನವನ್ನು ಹೊಂದಲು ಕೆಲವು ಅರ್ಹತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅಥವಾ ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ನೇರಾ ನೇರ ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |author=By admin, on May 26th, 2010% |url=http://divorcelawca.com/category/summary-dissolution |title=Summary Dissolution |publisher=Divorce Law CA |date=2010-05-26 |accessdate=2010-06-11 |archive-date=2010-06-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100614103235/http://divorcelawca.com/category/summary-dissolution/ |url-status=dead }}</ref> ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು: * ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯ ಮದುವೆ (5 ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ) * ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದಿರುವಾಗ (ಅಥವಾ,ಇದ್ದಾಗ ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಸಂಗಾತಿಗಳು ಮಕ್ಕಳ ಪಾಲನೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಮದುವೆ ಹಣ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದಾಗ) * ಕಡಿಮೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಿರಆಸ್ತಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ (ಅಡವಿಡುವುದುಇಲ್ಲ) * ವೈವಾಹಿಕ ಆಸ್ತಿ ಒಂದು ಮಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ (ಸುಮಾರು $35,000 ವಾಹನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿಲ್ಲ) * ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಸಂಗಾತಿಯ ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ತಿ ಮಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ (ವೈವಾಹಿಕ ಆಸ್ತಿಯಂತೆ) ==== ಅನ್‌ಕಂಟೆಸ್ಟೆಡ್ ವಿಚ್ಛೇದನ ==== 95% ರಷ್ಟು ವಿಚ್ಛೇದನಗಳು "ಅನ್‌ಕಂಟೆಸ್ಟೇಡ್" ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಎರಡು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಆಸ್ತಿ,ಮಕ್ಕಳು,ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಬರಲು ಸಾಧ್ಯ(ವಕೀಲರು/ಸಂಧಾನಕಾರರು/ಸಹಕಾರಿ ಒಪ್ಪಂದ ಆಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಅಲ್ಲದಿರಬಹುದು), ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ತೃಪಿದಾಯಕ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಾದ ಒಪ್ಪಂದ ಒದಗಿಸಿದಾಗ ಅಂಗೀಕಾರವಾದ ವಿಚ್ಛೇದನ ಬಹುತೇಕ ಖಾತ್ರಿಯಾದಂತೆ. ಎರಡು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಒಂದು ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಬರದಿದ್ದರೇ,ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಭಾಗಮಾಡುವು ಹೇಗೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಕ್ಕಳ ಪಾಲನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕೇಳಬಹುದು. ಇದು ಅವಶ್ಯವಿದ್ದಾಗ್ಯೂ,ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ವಾದ ಒಯ್ಯುವ ಮೊದಲು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಒಂದು ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಬರುವುದನ್ನು ಸಮ್ಮತಿಸುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=May 2010}} ವಿಷಯವು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿಲ್ಲದಿರುವಾಗ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಸಹಕಾರ ನೀಡುವವರಾದಿದ್ದರೆ ಅವರ ನಡುವೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಮಾಲೋಚಿಸಿ ಇತ್ಯರ್ಥಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ, ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ತುಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.divorcedocuments.com/state-divorce-forms |title=Divorce Forms by State (US) |publisher=Divorcedocuments.com |date= |accessdate=2010-06-11 |archive-date=2010-06-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100617040054/http://www.divorcedocuments.com/state-divorce-forms |url-status=dead }}</ref> ಹೆಚ್ಚಿನ ಯುಎಸ್ ರಾಜ್ಯಗಳು ಒಂದು ಸರಳ ವಿಚ್ಛೇದನ ಮೊಕದ್ದಮೆಗೆ $175 ಮತ್ತು $350 ನಡುವೆ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.courts.alaska.gov/shcstart.htm|title=Court Fees and Fee Waiver|access-date=2010-09-28|archive-date=2010-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20100612024847/http://www.courts.alaska.gov/shcstart.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.osbar.org/public/pamphlets/divorce.html|title=Divorce in Oregon}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.utcourts.gov/howto/divorce/#cost|title=Getting divorce in Utah}}</ref> ಸಹಕಾರಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಮತ್ತು ಸಂಧಾನದ ವಿಚ್ಛೇದನಗಳನ್ನು ಅನ್‌ಕಂಟೆಸ್ಟೆಡ್ ವಿಚ್ಛೇದನ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]]‌ನಲ್ಲಿನ,ಹಲವಾರು ರಾಜ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪ್ರರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ವಕೀಲರ ಹೊರತಾದ ಸ್ವ-ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಾದ ಅನುಭವವಾಗಿದೆ,(i.e. pro se) ಉದಾಹರಣೆಗೆ,ಸ್ಯಾನ್ ಡಿಯೆಗೊದಲ್ಲಿ, 1992ರಲ್ಲಿ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 46%ರಷ್ಟು ಸ್ವ-ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕಕ್ಷಿದಾರರಿದ್ದು, 2000ರಲ್ಲಿ 77%ರಷ್ಟಿತ್ತು, ಫ್ಲೋರಿಡಾದಲ್ಲಿ 1999ರಲ್ಲಿ 66%ರಷ್ಟು, 2001ರಲ್ಲಿ 73%ರಷ್ಟಿತ್ತು.<ref name="memo1"/> ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿನ ನಗರ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು 80%ರಷ್ಟು ವಿಚ್ಛೇದನ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಹೊಸದಾಗಿ pro seನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿವೆ. ==== ಸಹಕಾರಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ==== ವಿಚ್ಛೇದನ ಮಾಡುವ ಸಂಗಾತಿಗಳು ವಿಚ್ಛೇದನ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಬರುವ ಕ್ರಮ ಸಹಕಾರಿ ವಿಚ್ಛೇದನ. ಸಹಕಾರಿ ವಿಚ್ಛೇದನದಲ್ಲಿ,ಸಹಕಾರಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಮತ್ತು ಸಂಧಾನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಹೊಂದಿದ ನ್ಯಾಯವಾದಿಗಳ ಸಹಾಯಕರು ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತಟಸ್ಥ ಹಣಕಾಸು ತಜ್ಞರ ಸಹಾಯಕರು ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ವಿಚ್ಛೇದನ ಸಲಹೆಗಾರರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸಮಾಲೋಚಿಸಿ ಒಂದು ತಿರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಮತ್ತು ಆಸಕ್ತಿಗಳಿಗನುಸಾರವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ವೃತ್ತಿಪರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ತಿರ್ಮಾನವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಒಮ್ಮೆ ಸಹಕಾರಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪ್ರಾರಂಭವಾದರೆ, ವಕೀಲರು ಕಂಟೆಸ್ಟೆಡ್ ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ಅನರ್ಹರಾಗುತ್ತಾರೆ,ಹಾಗಾದರೆ ಸಹಕಾರಿ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೇ ಅಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ. ಹಲವಾರು ನ್ಯಾಯವಾದಿಗಳು ಸಹಕಾರಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ ಇದು ಇತರೆ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪದ್ಧತಿಗಳಿಗಿಂತ( ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ ವಿಚ್ಛೇದನ ಅಥವಾ ಸಂಧಾನ) ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ್ದಾಗಿದೆ. ಆದರೂ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಸಹಕಾರಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ನ್ಯಾಯಾಂಗೀಯ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಹೇಳಿ ಯಾವುದೇ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು, ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ನೀಡಬಾರದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಮುಚ್ಚುಮರೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಹಕಾರಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾದ ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಲು ಯಾವುದೇ ಸಮಯದ ಮಿತಿ ಇಲ್ಲ.{{Citation needed|date=May 2010}} ==== ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವಿಚ್ಛೇದನ ==== ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವಿಚ್ಛೇದನ ಇದರರ್ಥ ಎರಡು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಕೆಲವು ಕಾನೂನಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾಗಲು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ,ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಪೋರ್ಚುಗಲ್]],ಕಾನೂನಿನೇತರ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ತಪ್ಪಿಲ್ಲದ ಸಹಕಾರಿ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಮನವಿ ದಾಖಲು ಮಾಡಲಾಗುವುದು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಮಕ್ಕಳುಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ, ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿ, ಜೀವನಾಂಶ,ಅಥವಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಳಾಸ, ಒಂದು ತಾಸಿನೊಳಗಡೆ ಸರಳವಾಗಿ (ಸಮರಿ) ತೀರ್ಮಾನವಾಗಬಹುದು.<ref>[http://www.divorcionahora.com/en/ ಇನ್‌ಸ್ಟಂಟ್ ಡೈವೋರ್ಸ್ ಆಫೀಶಿಯಲ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080928193017/http://www.divorcionahora.com/en/ |date=2008-09-28 }}. ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು: ಏಪ್ರಿಲ್ 3, 2008.</ref><ref>[http://www.divorcionahora.com/en/?p=3 ಎಬೌಂಟ್ ದ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಡಿವೋರ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150921090507/http://www.divorcionahora.com/en/?p=3 |date=2015-09-21 }}. ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು: ಏಪ್ರಿಲ್ 3, 2008.</ref><ref>[http://www.divorcionahora.com/en/?p=36 ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಡೈವೋರ್ಸ್ ಲಿಟಿಗೇಶನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150921151507/http://www.divorcionahora.com/en/?p=36 |date=2015-09-21 }}. ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು: ಏಪ್ರಿಲ್ 3, 2008.</ref><ref>[http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2000:013:0012:0020:EN:PDF ಇಯು ಡೈರೆಕ್ಟಿವ್ ಆನ್ ಎ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಫ್ರೇಮ್‌ವರ್ಕ್ ಫಾರ್ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಸಿಗ್ನೇಚರ್]. ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು: ಏಪ್ರಿಲ್ 3, 2008.</ref><ref>[http://www.divorcionahora.com/en/?p=4 ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಡೈವೋರ್ಸ್ ನ್ಯೂಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150921102043/http://www.divorcionahora.com/en/?p=4 |date=2015-09-21 }}. ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು: ಏಪ್ರಿಲ್ 3, 2008.</ref><ref>[http://www.divorcionahora.com/en/?p=6 ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಡೈವೋರ್ಸ್ FAQ ಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150921090910/http://www.divorcionahora.com/en/?p=6 |date=2015-09-21 }}. ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು: ಏಪ್ರಿಲ್ 3, 2008.</ref> ==== ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಿಚ್ಛೇದನ ==== ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಚ್ಛೇದನ ಮೊಕದ್ದಮೆಗೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪರ್ಯಾಯ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಿಚ್ಛೇದನದಲ್ಲಿ,ಎರಡು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಬಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಬಗೆಹರಿಸಲು ಸಂಪರ್ಕದ ಜೊತೆಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಒದಗಿಸಿ ಮತ್ತು ಸಲಹೆ ನೀಡಿ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸುವವರು ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಾರ. ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಕೆಲಸದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ,ಬೇರೆಯಾಗುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಸರಿಹೊಂದುವ ವಿಚ್ಛೇದನ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಸಬಹುದು. ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯ ಸಭೆಯ ಸಮಯಸಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಕಡೆಯ ನ್ಯಾಯವಾದಿಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ತಟಸ್ಥ ನ್ಯಾಯವಾದಿ ಅಥವಾ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ -ನ್ಯಾಯವಾದಿಗಳು ಎರಡು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಕಾನೂನಿನ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಇವರು ಸಲಹೆಯನ್ನು ಕೊಡುವುದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ. ಅಥವಾ ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಗಾರನನ್ನು ಅಟಾರ್ನಿ ಅವರ ಗಮನಕ್ಕೆ ತರದಂತೆ ತರುವುದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ. ವಿಚ್ಛೇದನ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಾರರು ನ್ಯಾಯವಾದಿಗಳಾಗಿದ್ದು ವಿಚ್ಛೇದನ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಭವ ಹೊಂದಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಅವರು ನ್ಯಾಯವಾದಿಗಳಾಗಿರದೆ ವೃತ್ತಿಪರ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಾರರಾಗಿರಬಹುದು,ಆದರೆ ಅವರು ಕೌಟುಂಬಿಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ತರಬೇತಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಿಚ್ಛೇದನವು ವ್ಯಾಜ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಾಯಕ. ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಆದೇಶಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.{{Citation needed|date=May 2010}} == ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು == {{See|Divorce demography}} === ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು === 2008ರ, 46%ರಷ್ಟು ಮದುವೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಅಥವಾ ಇಬ್ಬರು ಬೇರೆ ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. 40%ರಷ್ಟು ಮದುವೆಗಳು 2008ಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿವೆ ಎಂದು ಇದು ಅಂದಾಜಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite news| first=Cassandra | last=Sratling | title=Blended families can overcome daunting odds | url=| work= | publisher=Burlington Free Press | location=Burlington, Vermont | pages= 9A | date=9 June 2009 | id= | accessdate=}}</ref> ಸರಿಸುಮಾರು, ಕಳೆದ ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಮದುವೆಯು ವಿಚ್ಛೇದನದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="cens_gov">{{Cite web|url=http://www.census.gov/newsroom/releases/archives/marital_status_living_arrangements/cb07-131.html|title=Census Bureau Reports}}</ref> 1955 ರಿಂದ 1959ವರೆಗೆ ಮಹಿಳೆಯರ ಮೊದಲ ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಅವರ 15ನೇಯ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವ ಆಚರಿಸಿದರು ಆದರೆ 1985 ರಿಂದ 1989ವರೆಗೆ ಮಹಿಳೆಯರ ಮೊದಲ ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ 57 % ರಷ್ಟು ಜನ ಮಾತ್ರ 15ನೇಯ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವ ಆಚರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.<ref name="cens_gov"/> ವಿಚ್ಛೇದನ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯ ಮದುವೆಯ ನಡವಿನ ಮಧ್ಯದ ಸಮಯ ಮೂರುವರೆ ವರ್ಷ.<ref name="cens_gov"/> ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಯು.ಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮಯಾಗುತ್ತಿದೆ ಹಾಗೆಯೇ ಮದುವೆಯ ಪ್ರಾಮಾಣ ಕೂಡ.<ref>{{Cite web|url=http://www.cdc.gov/nchs/nvss/mardiv_tables.htm |title=Divorce and Marriage rates 2007 |publisher=Cdc.gov |date=2009-06-02 |accessdate=2010-06-11}}</ref> ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಸಕಾಹರಿ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಸೆಕ್ಸ್,ಹಣ,ಜನಾಂಗ,ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಬಾಧ್ಯತೆಗಳು ಪುನರಾವರ್ತನೆಗಳ್ಳುತ್ತವೆ ಎಂದು 1995ರ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.cdc.gov/nchs/data/series/sr_23/sr23_022.pdf |title=Vital and Health Statistics; Series 23, No. 22 (July 2002) |format=PDF |date= |accessdate=2010-06-11}}</ref> ಇತ್ತಿಚೀಗೆ ಬಾರ್ನಾ ಗ್ರುಪ್ ನಡೆಸಿದ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ<ref>{{Cite web |url=http://www.barna.org/barna-update/article/18-congregations/45-new-statistics-on-church-attendance-and-avoidance |title=New Statistics on Church Attendance and Avoidance |accessdate= |author= |authorlink= |coauthors= |date=2008-03-03 |year= |month= |work= |publisher=Barna Group |pages= |language= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101008051835/http://www.barna.org/barna-update/article/18-congregations/45-new-statistics-on-church-attendance-and-avoidance |archivedate=2010-10-08 |quote= |url-status=dead }}</ref> ಇದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಲಾಗಿದೆ,<ref>{{Cite web|url=http://www.barna.org/about |title=The Barna Group - About Barna Group |publisher=Barna.org |date= |accessdate=2010-06-11}}</ref> ಹಚ್ಚಿನ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಪದೇ ಪದೇ ಚರ್ಚಿಗೆ ನೀಡುವುದು ಒಂದು ಕಾರಣ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. 2001ರಲ್ಲಿ,ಒಂದೇ ನಂಬಿಕೆಯ ಎರಡು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ನಡುವಿನ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನ ನಂಬಿಕೆಯ ಜನರ ನಡುವಿನ ಮದುವೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರುಪಟ್ಟು ವಿಚ್ಛೇದನ ನಡೆದಿವೆ. 1993ರಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ,ಎರಡು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಧರ್ಮದವರಲ್ಲಿ ಐವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಐದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆಯುವ ಸಂಭವವಿದೆ ;ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಮತ್ತು ಇವಾಂಗೆಲಿಕಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂಭವನೀಯತೆ ಇದೆ; ಯಹೂದಿ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಸ್ಚಿಯನ್ ನಡುವೆ 40%ರಷ್ಟು ಸಂಭವವಿದೆ.<ref>{{Cite news| first=Naomi Schaefer | last=Riley | title=Love conquers all. Except religion | url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/06/04/AR2010060402011.html| work= | publisher=Washington Post | location=Washington, DC | pages= B1 | date=6 June 2010 | id= | accessdate=}}</ref> ಸಹ ಜೀವನದಿಂದಾಗಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ ಎಂದು ಇದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ವಿಚ್ಛೇದನ ಒಲವುಳ್ಳ ಜೋಡಿಗಳು ಮೊದಲು ಜೊತೆಯಾಗಿ ವಾಸಮಾಡಲು ಒಲವು ತೋರುತ್ತಾರೆ,ಮತ್ತು ಇದರಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾಗುವ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆ ಎಂದು ಸಹ ಜೀವನ ಕ್ರಮವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ವಿಚ್ಛೇದನ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಕಾರರು ತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite In Saskatchewan Canada, cohabitation as spouses is treated identically in Family Court to civil marriage. The only difference is that it is unknown whether civilly married persons can civilly marry other persons prior to divorce, but they can become legally sanctioned and recognized spouses of others (under cohabitation legislation), prior to divorcing their first spouse. web|url=http://www.nber.org/digest/nov07/w12944.html |title=The Changing Nature of Marriage and Divorce |accessdate= |author=Matthew Davis |authorlink= |coauthors= |date=2010-05-17 |year= |month= |work= |publisher=The National Bureau of Economic Research |pages= |language= |archiveurl= |archivedate= |quote= }}</ref> ಮದುವೆಯ ಯಶಸ್ಸು ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ವಯಸ್ಸಿನ ಜೊತೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದೆ,81% ರಷ್ಟು ಕಾಲೇಜು ಪದವಿಧರರು,26 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನವರು, ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷದ ನಂತರ 1980ರಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ,65% ರಷ್ಟು 26 ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಕಾಲೇಜು ಪದವಿಧರರು ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷದ ನಂತರ 1980ರಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ, 49% ರಷ್ಟು 26 ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಪದವಿಧರರು ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷದ ನಂತರ 1980ರಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news | first=Belinda | last=Luscombe | title=Divorcing by the Numbers | url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1989124,00.html | work= | publisher=Time | location=New York, New York | page=47 | date=24 May 2010 | id= | accessdate= | archive-date=20 ಮೇ 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100520025930/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1989124,00.html | url-status=dead }}</ref> ಕನ್ಸರ್ವೆಟಿವ್ ಓಟಿಂಟ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಗಿಂತ- ಲಿಬರ್ಲ್ ಓಟಿಂಟ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಕಡಿಮೆ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪ್ರಮಾಣ ಹೊಂದಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಮುಕ್ತ ರಾಜ್ಯದ ಜನರು ಮದುವೆಯಾಗಲು ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಕಾಯಲು ತಯಾರಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು 2004 ಮತ್ತು 2008ರಲ್ಲಿನ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ.<ref name="red-v-blue">{{Cite web|url=http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=126653602|title=Red Families Vs. Blue Families|accessdate=2010-05-22|date=2010-05-09}}</ref> 1975 ರಿಂದ 1988ವರೆಗೆ ಯು.ಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು ಮೂರರಲ್ಲಿ ಎರಡರಷ್ಟು ಹೆಂಡತಿಯರು ವಿಚ್ಛೇದನ ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಹೆಲ್ತ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. 1975ರಲ್ಲಿ, 71.4% ರಷ್ಟು ಪ್ರಕರಣಗಳು ಮಹಿಳೆಯರಿಂದಲೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು 1988ರಲ್ಲಿ, 65% ರಷ್ಟು ಪ್ರಕರಣಗಳು ಮಹಿಳೆಯರಿಂದಲೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.<ref> {{Cite journal |quotes = |last= |first= |authorlink= |coauthors= |date=1991-05-21 |year= |month= |title=Advance Report of Final Divorce Statistics, 1988 |journal=Monthly Vital Statistice Report |volume=39 |issue=12 (supplement 2) |pages= |doi= |id= |url=http://www.cdc.gov/nchs/data/mvsr/supp/mv39_12s2.pdf |format=PDF |accessdate= }}</ref> ಯು.ಎಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 95% ರಷ್ಟು "ಅನ್‌ಕಂಟೆಸ್ಟೇಡ್" ವಿಚ್ಛೇದನಗಳು,ಏಕೆಂದರೆ ಎರಡು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ನ್ಯಾಯವಿಚಾರಣೆ ಹೊರತಾಗಿ (ವಕೀಲರು/ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಾರರು/ಸಹಕಾರಿ ಸಂಧಾನದೊಂದಿಗೆ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲದೇ)ಆಸ್ತಿ,ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಬರಬಹುದು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿದೆ. === ಯುರೋಪ್‌ === 1960 ಮತ್ತು 2002ರ ನಡುವೆ ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ 20% ರಷ್ಟು ವಿಚ್ಛೇದನದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://ideas.repec.org/p/iza/izadps/dp2023.html |title=The Effect of Divorce Laws on Divorce Rates in Europe}}</ref> ==== ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ==== ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಇತ್ತಿಚೀನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆ ಯಾಗಿದೆ. 2007ರಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪ್ರಮಾಣವು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾದ ಪ್ರತಿ 1000 ಜನರಲ್ಲಿ 11.9ರಷ್ಟು ಜನ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದದ್ದು ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ. 1981ರಿಂದ ದಾಖಲಾದ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=170 |title=National Statistics Online - Divorces |publisher=Statistics.gov.uk |date= |accessdate=2010-06-11}}</ref> === ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ === ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ, ಸುಮಾರು ಮುಕ್ಕಾಲರಷ್ಟು ಮದುವೆಯು ವಿಚ್ಛೇದನದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. 2001ರಲ್ಲಿ 1000 ನಿವಾಸಿಗಳಲ್ಲಿ 2.7ರಷ್ಟು ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದು ತುತ್ತತುದಿ ತಲುಪಿತು, 2007ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ 1000ಜನರಲ್ಲಿ 2.3ರಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದು ಅದರ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು<ref>{{Cite web |url=http://www.mydivorce.com.au/divorceadvice/divorce-statistics-australia.htm |title=Divorce Statistics AUSTRALIA - Marriage and Divorce Research and Statistics |publisher=Mydivorce.com.au |date=2009-03-01 |accessdate=2010-06-11 |archive-date=2010-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100611131924/http://www.mydivorce.com.au/divorceadvice/divorce-statistics-australia.htm |url-status=dead }}</ref> === ಜಪಾನ್‌ === ಪಾನಿನಲ್ಲಿ,1960ರಿಂದ 2002ವರೆಗೂ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಾ ಸಾಗಿ 290,000ರಷ್ಟು ತಲುಪಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಆರು ವರ್ಷಗಳ ಇತ್ತಿಚೀಗೆ ವಿಚ್ಛೇದನ ಸಂಖ್ಯೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರಮಾಣ ಇವೆರಡು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. 2008ರಲ್ಲಿ, ಒಟ್ಟು ವಿಚ್ಛೇದನ ಸಂಖ್ಯೆ ಒಟ್ಟು 251,000, ಮತ್ತು ವಿಚ್ಛೇದನ ಪ್ರಮಾಣ 1.99 (ಪ್ರತಿ 1,000 ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ).<ref>{{Cite web|url=http://www.stat.go.jp/english/data/handbook/c02cont.htm#cha2_4 |title=Statistical Handbook of Japan: Chapter 2 - Population}}</ref> === ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ === ಇಂಡಿಯಾ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಇವೆರಡು ದೇಶಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪ್ರಮಾಣ ಹೊಂದಿವೆ, ಒಂದಕ್ಕೆ ಒಂದರಂತೆ ಅಥವಾ ಒಂದೂವರೆ ಶೇಕಡಾ ಭಾಗದಷ್ಟು ಇರುತ್ತದೆ. ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಇಂದಿಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದಾಗ್ಯೂ ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಸಾಮಾನ್ಯ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಒಪ್ಪಿತ ವಿವಾಹ ಇಂದಿಗೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಈ ಹಿಂದೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದಷ್ಟು ಇದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿಲ್ಲ. ಇತರೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವಂತೆ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳವುದಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಹಲವಾರು ಜನ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿನ ತೊಡಕಿಗೆ ತಮ್ಮಲ್ಲೇ ಪರಿಹಾರ ಕಂದುಕೊಳ್ಳಲು ಸೂಕ್ತ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ಸಂತಸ ಇಲ್ಲದಿರುವಂತಹ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಯೇ ತೊಳಲಾಡುತ್ತಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. {{Citation needed|date=May 2010}} == ಇತಿಹಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:Henry-VIII-kingofengland 1491-1547.jpg|right|thumbnail|ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಹೆನ್ರಿ VIII ಕೇವಲ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆಯುವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ರೋಮನ್ ಕೆಥೊಲಿಕ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಮುರಿದುಕೊಂಡ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾನೆ.]] === ಗ್ರಿಕೋ-ರೋಮನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ === {{See also|Marriage in ancient Rome}} ಪ್ರಾಚೀನ ಅಥೇನಿಯನ್ನರ ಶಬ್ದಕೋಶವು ವಿವಾಹ ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು ಧಾರಾಳವಾಗಿ ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು ಬಯಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಕೋರಿಕೆಯನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಹಾಜರುಪಡಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಕಾರಣಗಳು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಧಿಶರೇ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಾಚಿನ ರೋಮನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಚೇದನವು ವಿರಳವಾಗಿತ್ತು ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿನ [[ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಅಧಿಪತ್ಯ]]ವು ಬಲದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು ರೋಮ್‌ನ ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಕಾನೂನು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ತತ್ವವಾದ "ಮ್ಯಾಟ್ರಿಮೋನಿಯಾ ಡಿಬೆಂಟ್ ಎಸ್ಸೆ ಲಿಬೆರಾ" ("ಮದುವೆಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿರಬೇಕು") ಎಂಬ ತತ್ವವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಮತ್ತು ಗಂಡ ಅಥವಾ ಹೆಂಡತಿ ಯಾರೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಮದುವೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಸಿವಿಲ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ವಿಚ್ಛೇದನಗಳಲ್ಲಿ ವಿರಳವಾಗಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡಿದರೂ ಕೂಡ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಕೌಟುಂಬಿಕ ನಿಷೇಧಗಳು ಕೇವಲ ಗಂಭೀರವಾದ ಪರಿಮಿತಿಗಳ ಮೀರಿಕೆಯ ನಂತರ ಮಾತ್ರ ವಿಚ್ಛೇದನಗಳು ಸಂಭವಿಸಿವೆ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದರು.{{Citation needed|date=May 2010}} ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸಾರ್ವಭೌಮರುಗಳಾದ ಕಾನ್‌ಸ್ಟಂಟೈನ್ ಮತ್ತು ಥಿಯೋಡೋಸಿಯಸ್ ಇವರುಗಳು ಗಂಭೀರವಾದ ಕಾರಣದ ವಿಚ್ಚೇದನ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಅಚಲವಾದ ಕಟ್ಟುಪಾಡು ವಿಧಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಇದು ಆರನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಿಂದ ಸಡಿಲಗೊಂಡಿತು. === ಮಧ್ಯ ಯುರೋಪ್ === ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪತನದ ನಂತರ, ಕ್ರೈಸ್ತಪಾದ್ರಿಗಳ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಕ್ಕಿಂತ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದಿಂದ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಜೇವನವು ಆರಂಭಗೋಡಿತು. ಒಂಭತ್ತನೇ ಅಥವಾ ಹತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಚರ್ಚುಗಳ ಪ್ರಭಾವದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಗೊಂಡಿತು,<ref>ಕೇಂಟ್ಸ್ ಕಮೆಂಟರೀಸ್ ಆನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಲಾ, ಪು. 96 (14ನೇಯ ಆವೃತ್ತಿ. 1896))</ref> ಅದು ಮದುವೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಮಾನವ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೂಲಕ ದೇವರಿಂದ ಮತ್ತು ಕ್ರೈಸ್ತ ಅವಿಚ್ಛೇದ್ಯ ಬಂಧಗಳಿಂದ ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ ಸಂಸ್ಕಾರ ಎಂಬುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿತು.<ref>ಕನ್ಸಾಸ್ ಆಫ್ ದ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಟ್ರೀಟ್ ಟ್ರೆಂಟ್, ಟ್ವೆಂಟಿ ಫೋರ್ಥ್ ಸೆಶನ್ {{Cite book |url=http://history.hanover.edu/texts/trent/ct24.html |accessdate=2006-09-18 |year=1848 |publisher=London: Dolman |pages=192–232 |chapter=Session the Twenty-Fourth |chapterurl = http://history.hanover.edu/texts/trent/ct24.html }}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ ಇಂದು ವಿಚ್ಚೇದನವು, ಹತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ನಂತರ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಗಂಡ ಮತ್ತು ಹೆಂಡತಿಯ ಬೇರ್ಪಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಮದುವೆಯ ವಾರ್ಷಿಕತೆ ಸುಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಅಥವಾ ( ಕಾನೂನು ಬದ್ಧ ಅಗಲಿಕೆ ) ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರದ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ "ಡಿವೋರ್ಸ್ ಎ ಮೆನ್ಸ ಎಟ್ ಥೊರೊ" (ಡಿವೋರ್ಸೆ ಫ್ರಾಮ್ ಬೆಡ್- ಎಂಡ್ ಬೊರ್ಡ್.") ಎಂದು ಆಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಗಂಡ ಮತ್ತು ಹೆಂಡತಿ ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಜೀವನ ನಡೆಸಲು ಅಥವಾ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸಹಜೀವನ ನಡೆಸಲು ನಿಷೇಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಅವರ ವಿವಾಹೇತರ ಸಂಬಂಧವು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.<ref>ಕೇಂಟ್ಸ್ ಕಮೆಂಟರೀಸ್ ಆನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಲಾ, ಪು, 125, n. 1 (14ನೇಯ ಆವೃತ್ತಿ.. 1896).</ref> ಸಿವಿಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಮದುವೆ ಅಥವಾ ವಿಚ್ಛೇದನದಿಂದಾಚೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ನಿರಾಕರಣಗಳಿಗೆ ಅಡಿಪಾಯಗಳು ಕ್ರೈಸ್ಥ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕ್ರೈಸ್ಥ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಮದುವೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಥಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಅಡಚಣೆಗಳ ಸ್ವೀಕೃತ ಕಾರಣಗಳಿಗೆ ನಿರಾಕರಣ ಇರುತ್ತಿತ್ತು. “ಪೂರ್ತಿಯಾದ ವಿಚ್ಛೇದನಗಳ ದೃಷ್ಟಾಂತಗಳಲ್ಲಿ, ಮದುವೆಯು ಅಸಿಂಧು ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಅದು ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದಲೇ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.” <ref>ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಸ್ಟೋನ್, ಕಂಮೆಂಟರೀಸ್ ಆನ್ ದ ಲಾಸ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, 428 (ಲೀಗಲ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಲೈಬ್ರರಿ ವಿಶೇಷ ಆವೃತ್ತಿ. 1984).</ref><ref>ಕೇಂಟ್ಸ್ ಕಮೆಂಟರೀಸ್ ಆನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಲಾ, ಪು. 1225, n. 1.</ref><ref>ಇ.ಕೋಕ್, ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ದ ಲಾಸ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, 235 (ಲೀಗಲ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಲೈಬ್ರರಿ ವಿಶೇಷ ಆವೃತ್ತಿ. 1985).</ref> ಮದುವೆಯ ಸಂಸ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಒಬ್ಬರಾಗುವುದನ್ನು ಚರ್ಚ್ ಗುರುತಿಸಿತು: ಮದುವೆಯಿಂದಾಗಿ ಗಂಡ ಮತ್ತು ಹೆಂಡತಿಯರಿಬ್ಬರೂ ಕಾನೂನಿನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿರುತ್ತಾರೆ: ಅಂದರೆ, ಮಹಿಳೆಯ ಅಸ್ತಿತ್ವವು ಮದುವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಮಾನತ್ತುಗೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಗಂಡನ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಜೊತೆಗೆ ಒಂದಾಗಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಏಕೀಕರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ: ಯಾರ ಸುರಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯು ತನ್ನ ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾಳೆಯೋ ಅವರ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಅವಳ ಅಸ್ತಿತ್ವವು ಏಕೀಕರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ." <ref>ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಸ್ಟೋನ್, ಕಂಮೆಂಟರೀಸ್ ಆನ್ ದ ಲಾಸ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಪು. 435 (ಲೀಗಲ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಲೈಬ್ರರಿ ವಿಶೇಷ ಆವೃತ್ತಿ. 1984.</ref> ಮದುವೆಯ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಗಂಡ ಮತ್ತು ಹೆಂಡತಿಯರು ಒಬ್ಬರಾಗುತ್ತಾರೆ, ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದಲೂ ದಾಂಪತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೆರೆಯವರ ಅನುಚಿತ ಪ್ರವೇಶದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಆ ಏಕತ್ವವು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. === ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಜಾತ್ಯತೀತತೆ === {{When|date=May 2010}}"ನಂತರ ಮದುವೆಯು ಸಿವಿಲ್ ಒಪ್ಪಂದವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಆ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಿವಿಲ್ "ಡಿವೋರ್ಸ್ ಎ ವಿನ್ಕುಲೋ ಮೆಟ್ರಿಮೋನಿ", ಅಥವಾ "ಮದುವೆಯ ಎಲ್ಲ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ" ಎನ್ನುವ ಶಾಸನಕ್ಕೆ [[ಸಿವಿಲ್ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳು]] ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅವರ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದರು. ಯಾವ ಸಂದರ್ಭಗಳ ಆಧಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಮದುವೆಗಳು ರದ್ದುಗೊಳ್ಳಲ್ಪಡಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲಿ ಯಾವ ದೃಷ್ಟಾಂತಗಳೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ, ಸಿವಿಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಮತಬೋಧಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಹಿಂದಿನ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಬಲವಾಗಿ ಅವಲಂಬಿಸಿವೆ ಮತ್ತು ಅಂತಹ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಿಂದ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಉಚಿತವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿವೆ. ನಂತರ ಮದುವೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಸಿವಿಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಯಾವ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳು ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿತು,<ref>ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಸ್ಟೋನ್, ಕಂಮೆಂಟರೀಸ್ ಆನ್ ದ ಲಾಸ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಪು. 429.</ref> ಮತ್ತು ಈಗ ವಿಚ್ಛೇದನವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾಯಿದೆಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಧೋರಣೆಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುವಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ವಿಚ್ಛೇದನವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ಗಂಡ ಮತ್ತು ಹೆಂಡತಿಯರ ನಡುವೆ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಕ್ಲಿಷ್ಟತೆಯ ಸುಳಿವಿನಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷ್ಯವು ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಅವರು ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆಯಲು ಅಡಿಪಾಯ ಸ್ರಷ್ಟಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಲ್ಲಿ ಸಿವಿಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ವಿಚ್ಛೇದನ ನೀಡುವುದನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಗಂಡ ಅಥವಾ ಹೆಂಡತಿ ಇಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು "ಅಮಾಯಕ ಗಂಡ ಅಥವಾ ಹೆಂಡತಿ" ಪವಿತ್ರ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದ ಕಾರಣದಿಂದ ಮಾತ್ರವೇ ವಿಚ್ಛೇದನ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಗಂಡ ಹೆಂಡತಿಯರಿಬ್ಬರೂ ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, "ಯಾರೊಬ್ಬರೂ ಕೂಡ ಮದುವೆಯ ಬಂಧದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಶವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ".<ref>ಕೇಂಟ್ಸ್ ಕಮೆಂಟರೀಸ್ ಆನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಲಾ, ಪು. 401.</ref> ಹಾಗೆಯೇ, ಗಂಡ ಅಥವಾ ಹೆಂಡತಿ ಇಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಪವಿತ್ರ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯು ಅನೂರ್ಜಿತಗೊಳಿಸಲ್ಪದಬಹುದು, ಮದುವೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಆಧಾರಗಳಿಂದ ಮದುವೆಯ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ದೃಷ್ಟಾಂತಗಳವರೆಗಿನ ಎಲ್ಲಾ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು ನೀಡಬಹುದು, ಅಂದರೆ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುವಿಕೆ, ಅನೈತಿಕ ಸಂಬಂಧ, ಅಥವಾ “ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರೂರ ವರ್ತನೆ”ಗಳಂತಹ ಸಂದರಭದಲ್ಲಿ.<ref>ಕೇಂಟ್ಸ್ ಕಮೆಂಟರೀಸ್ ಆನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಲಾ, ಪು. 147.</ref> === ಜಪಾನ್‌ === ಎಡೋ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ (1603–1868), ಗಂಡಂದಿರು ಮಾತ್ರವೇ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಬರೆದು ಅವರ ಹೆಂಡತಿಯರಿಗೆ ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು ನೀಡಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ, ಅವರ ಸಂಬಂಧಿಗಳು ಅಥವಾ ಮದುವೆಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದವರು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಆ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಮದುವೆಯನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಹೆಂಡತಿಯರು ಅವರ ಗಂಡಂದಿರುಗಳಿಗೆ ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು ನೀಡಲು ಅವಕಾಶವಿರಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಹೆಂಡತಿಯರು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಶಿಂಟೋ "ವಿಚ್ಛೇದನ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ" ಪವಿತ್ರವಾದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪಡೆಯಲು ಸಮರ್ಥರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಆ ಮೂಲಕ ಅವರು ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆಯಲು ಸಮರ್ಥರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>http://web-japan.org/tokyo/know/marriage/mar.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120119110634/http://web-japan.org/tokyo/know/marriage/mar.html |date=2012-01-19 }} Web Japan</ref><ref>{{Cite web |url=http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/nn20040619f1.html |title=Japan Times[http://www1.mhlw.go.jp/toukei/rikon_8/repo1.html mhlw |publisher=Search.japantimes.co.jp |date=2004-06-19 |accessdate=2010-06-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110719050351/http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/nn20040619f1.html |archivedate=2011-07-19 |url-status=dead }}</ref> ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಮದುವಗಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಟ ಒಂದು ಮದುವೆಯು ವಿಚ್ಛೇದನದಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. === ಭಾರತ === ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮದುವೆಯ ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು. === ಇಸ್ಲಾಂ === ಇಸ್ಲಾಂ ನ್ಯಾಯಸಂಹಿತೆ ಮತ್ತು ವಿವಾಹೇತರ ನ್ಯಾಯತತ್ವದಲ್ಲಿ, ವಿಚ್ಛೇದನವು ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ''ತಲಾಖ್'' ಎಂದು ಅನ್ವಯಗೊಂಡಿದೆ.<ref>*"ತಲಾಕ್".''ಎನ್ ಸೈಕ್ಲೊಪಿಡಿಯಾ ಆಫ್ ಇಸ್ಲಾಮ್.''</ref> ವಿಚ್ಛೇದನ ನೀಡಲು ಅಥವಾ ಗಂಡನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಲು ಖುಲಾ ಎನ್ನುವುದು ಇಸ್ಲಾಂ ಮಹಿಳೆಯ ಹಕ್ಕಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಶಿಯಾ ಭಿನ್ನಪಂಥದಿಂದ ವಿಚ್ಛೇದನ ತಿರಸ್ಕ್ರತಗೊಂಡಾಗ ಇಸ್ಲಾಂನ ಸುನ್ನಿ ಪಂಥದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಥಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ತ್ರಯಾಧರಿತ ತಲಾಖ್ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಯಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ನ್ಯಾಯತತ್ವಗಳ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲು ಧರ್ಮಶ್ರದ್ಧೆಯುಳ್ಳವರು ಮತ್ತು ಜಾತ್ಯತೀತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧದ ಜೊತಗೆ ತಲಾಖ್ (ಸಂಘರ್ಷ) ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯ ಇಸ್ಲಾಂ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು[[ಆಟಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ]]ವಿಚ್ಛೇದನದ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಇಂದಿನ ಆಧುನಿಕ [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ|ಮಧ್ಯ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ]]ಜಾಸ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು, ಅದು ಈಗ ಬಹಳಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="Rapoport">{{Cite book|title=Marriage, Money and Divorce in Medieval Islamic Society|url=https://archive.org/details/marriagemoneydiv0000rapo|first=Yossef|last=Rapoport|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=2005|isbn=052184715X|page=[https://archive.org/details/marriagemoneydiv0000rapo/page/2 2]|postscript=<!--None-->}}</ref> 15ನೇ ಶತಮಾನದ [[ಈಜಿಪ್ಟ್|ಈಜಿಪ್ಟಿನಲ್ಲಿ]], 500 ಮಹಿಳೆಯರ ವಿವಾಹೇತರ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು Al-Sakhawi ದಾಖಲಿಸಿತು,ಮಧ್ಯ ವಯಸ್ಸಿನ ಮದುವೆಯ ಮೇಲೆ ವ್ಯಾಪಕ ನಿದರ್ಶನಗಳಿದ್ದವು, ಮಾಮ್ಲುಕ್ ಸುಲ್ತಾನನ ಈಜಿಪ್ಟ್ ಮತ್ತು ಸಿರಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರರಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಮಹಿಳೆಯರು ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವರು ಮೂರು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. Al-Sakhawiಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ, 15ನೇ ಶತಮಾನದ [[ಕೈರೋ|ಕೈರೋನಲ್ಲಿ]] ಹತ್ತು ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ನಿಯಮಬದ್ಧವಲ್ಲದ ಮದುವೆಗಳು ವಿಚ್ಛೇದನದಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{Cite book|title=Marriage, Money and Divorce in Medieval Islamic Society|url=https://archive.org/details/marriagemoneydiv0000rapo|first=Yossef|last=Rapoport|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=2005|isbn=052184715X|pages=[https://archive.org/details/marriagemoneydiv0000rapo/page/5 5]–6|postscript=<!--None-->}}</ref> 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ, ಪಷ್ಚಿಮ ಜಾವಾದಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಹಳ್ಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಲಯಾ ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ 70%ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref name="Rapoport" /> ==ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮೂರು ತಲಾಕ್‍ -ವಿಚ್ಛೇದನ ಕ್ರಮ, ನಿಯಮ ಬಾಹಿರ== *ವಿವಾದಿತ ತ್ರಿವಳಿ ತಲಾಖ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಐವರು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳ ಭಿನ್ನ ನಿಲುವಿನ ಹೊರತಾಗಿಯೂ '''ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಸಂವಿಧಾನ ಪೀಠ ದಿ.22 ಆಗಸ್ಟ್, 2017 ಮಂಗಳವಾರ ಈ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ'''. ಸಂವಿಧಾನ ಪೀಠದಲ್ಲಿದ್ದ ಐವರು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ನಂಬುಗೆ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಂದ ಬಂದಿದ್ದರೂ ಈ ಪದ್ಧತಿ ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಿಖ್‌ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಜೆ.ಎಸ್‌. ಖೇಹರ್‌ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಎಸ್‌. ಅಬ್ದುಲ್‌ ನಜೀರ್‌ ಅವರು ತ್ರಿವಳಿ ತಲಾಖ್ ಮಾನ್ಯತೆ ಎತ್ತಿಹಿಡಿದರು. ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಕುರಿಯನ್ ಜೋಸೆಫ್, ರೋಹಿಂಗ್ಟನ್ ನಾರಿಮನ್‌ ಮತ್ತು ಉದಯ್ ಲಲಿತ್ ಅವರು ತ್ರಿವಳಿ ತಲಾಖ್ ಸಂವಿಧಾನ ಬಾಹಿರ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು. ಕುರಿಯನ್‌ ಜೋಸೆಫ್‌ ಕ್ರೈಸ್ತರಾದರೆ, ಯು.ಯು. ಲಲಿತ್‌ ಅವರು ಹಿಂದು. ರೋಹಿಂಗ್ಟನ್‌ ಎಫ್‌. ನಾರಿಮನ್‌ ಜೋರಾಸ್ಟ್ರಿಯನ್‌ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು. ಬಹುಮತದ (3:2) ತೀರ್ಪಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸುಪ್ರೀಂಕೋರ್ಟ್‌ ತ್ರಿವಳಿ ತಲಾಖ್ ರದ್ದುಪಡಿಸಿದೆ.<ref name="prajavani.net">[http://www.prajavani.net/news/article/2017/08/23/515351.htmlಭಿನ್ನ ನಿಲುವು: ಒಮ್ಮತದ ತೀರ್ಪು ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ವಾರ್ತೆ 2೪ Aug, 2017]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ಏಕಕಾಲ ತಲಾಕ್‍ -ವಿಚ್ಛೇದನ ಕ್ರಮ ನಿಯಮ ಬಾಹಿರ== *ವಿವಾದಿತ ತ್ರಿವಳಿ ತಲಾಖ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಐವರು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳ ಭಿನ್ನ ನಿಲುವಿನ ಹೊರತಾಗಿಯೂ '''ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಸಂವಿಧಾನ ಪೀಠ ದಿ.22 ಆಗಸ್ಟ್, 2017 ಮಂಗಳವಾರ ಈ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ'''. ಸಂವಿಧಾನ ಪೀಠದಲ್ಲಿದ್ದ ಐವರು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ನಂಬುಗೆ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಂದ ಬಂದಿದ್ದರೂ ಈ ಪದ್ಧತಿ ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಿಖ್‌ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಜೆ.ಎಸ್‌. ಖೇಹರ್‌ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಎಸ್‌. ಅಬ್ದುಲ್‌ ನಜೀರ್‌ ಅವರು ತ್ರಿವಳಿ ತಲಾಖ್ ಮಾನ್ಯತೆ ಎತ್ತಿಹಿಡಿದರು. ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಕುರಿಯನ್ ಜೋಸೆಫ್, ರೋಹಿಂಗ್ಟನ್ ನಾರಿಮನ್‌ ಮತ್ತು ಉದಯ್ ಲಲಿತ್ ಅವರು ತ್ರಿವಳಿ ತಲಾಖ್ ಸಂವಿಧಾನ ಬಾಹಿರ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು. ಕುರಿಯನ್‌ ಜೋಸೆಫ್‌ ಕ್ರೈಸ್ತರಾದರೆ, ಯು.ಯು. ಲಲಿತ್‌ ಅವರು ಹಿಂದು. ರೋಹಿಂಗ್ಟನ್‌ ಎಫ್‌. ನಾರಿಮನ್‌ ಜೋರಾಸ್ಟ್ರಿಯನ್‌ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು. ಬಹುಮತದ (3:2) ತೀರ್ಪಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸುಪ್ರೀಂಕೋರ್ಟ್‌ ತ್ರಿವಳಿ ತಲಾಖ್ ರದ್ದುಪಡಿಸಿದೆ.<ref name="prajavani.net"/> == ವಿಚ್ಛೇದನದ ಕಾರಣಗಳು == ಯುಕೆ ಯ ಗ್ರಾಂಟ್ ಥ್ರೊಂಟನ್ ನಿರ್ವಹಣ ಸಮಾಲೋಚಕರ ಒಂದು ವಾರ್ಷಿಕ ಅಧ್ಯಯನ, ವೈವಾಹಿಕ ವಕೀಲರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿಚ್ಛೇದನಗಳ ನಿಕಟಸ್ಥ ಮುಖ್ಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿವೆ.<ref name="gt">{{Cite web |url=http://www.grant-thornton.co.uk/pages/press_room-press_releases-extra-marital_affairs_remain_biggest_cause_for_divorce_as_major_increases_in_family_strains_and_emotional_physical_abuse_also_cause_more_splits_new_survey_.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-09-28 |archive-date=2013-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130601192744/http://www.grant-thornton.co.uk/pages/press_room-press_releases-extra-marital_affairs_remain_biggest_cause_for_divorce_as_major_increases_in_family_strains_and_emotional_physical_abuse_also_cause_more_splits_new_survey_.html |url-status=dead }}</ref> 2004ರಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣಗಳು: * ವಿವಾಹೇತರ ಪ್ರಕರಣಗಳು - 27% * ಮಾನಸಿಕ/ದೈಹಿಕ ನಿಂದನೆ - 17% * ನಡುವಯಸ್ಸಿನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು - 13% * ದುಶ್ಚಟಗಳು, ಉದಾ. ಕುಡಿತದ ಚಟ ಹಾಗೂ ಜೂಜಾಡುವುದು - 6% * ಕಾರ್ಯವ್ಯಸನತೆ - 6% ಈ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಅನುಸಾರ, 75% ಪುರುಷರು ಹಾಗೂ 25% ಮಹಿಳಿಯರು ವಿವಾಹೇತರ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು. ಪರಿವಾರದ ದಣಿವಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ದಣಿವಿನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮೂಲ 78% ಮಹಿಳೆಯರ ಪರಿವಾರವಾಗಿದ್ದರೆ ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ 22% ಪುರುಷರ ಪಾರಿವಾರ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಮಾನಸಿಕ ಹಾಗೂ ದೈಹಿಕ ನಿಂದನೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಾನವಾಗಿ ವಿಭಾಗಗೊಂಡಿತ್ತು, ಇಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು 60% ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದರೆ 40% ಪುರುಷರು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವರು. ಕಾರ್ಯವ್ಯಸನತೆ-ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಚ್ಛೇದನಗಳಲ್ಲಿ 70% ಪುರುಷರು ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದು 30% ಮಹಿಳೆಯರು ಕಾರಣವಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. 93% ವಿಚ್ಛೇದನ ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳು ಮಹಿಳೆಯರಿಂದ ಯಾಚಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು 2004ರ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಕಂಡು ಹಿಡಿದಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ವಿವಾದವಾಗಿದೆ. 53% ವಿಚ್ಛೇದನಗಳು 10ರಿಂದ 15 ವರ್ಷಗಳ ಸಫಲ ಮದುವೆಗಳದಾಗಿದ್ದು 40% ವಿಚ್ಛೇದನಗಳು ಮದುವೆಯ 5ರಿಂದ 10 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಆಗಿವೆ. ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮದುವೆಯ ಮೊದಲ ಐದು ವರ್ಷಗಳು ವಿಚ್ಛೇದನ-ಮುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಮದುವೆ 20 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದವರೆಗೆ ಉಳಿದರೆ ಅದು ವಿಚ್ಛೇದನಯಿಂದ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಕಡಿಮೆ. ಮದುವೆಯಾಗುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ವಯಸ್ಸು ಕೂಡ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ ಎಂದು ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ; ಮದುವೆಯನ್ನು ಮುಂದೂಡುವುದು ಒಬ್ಬ ಸಮರಸವಾಗಿರುವ ಜತೆಗಾರನನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಅವಕಾಶ ಅಥವಾ ಅನುಭವ ನೀಡಬಹುದು.<ref name="red-v-blue"/> == ಧರ್ಮ ಹಾಗೂ ವಿಚ್ಛೇದನ == {{Main|Religion and divorce}} ಕೆಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯುರೋಪ್ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕದಲ್ಲಿ), ಸರ್ಕಾರ ಮದುವೆ ಹಾಗೂ ವಿಚ್ಛೇದನಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ನ್ಯಾಯಕೊಡುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸಮಾರಂಭಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಪರವಾಗಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ, ಒಂದು ಸಂಭಾವಿತ ಮದುವೆ ಹಾಗೂ ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಭಾವಿತ ವಿಚ್ಛೇದನ (ಧರ್ಮದ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಿಲ್ಲದೆ) ಕೂಡ ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುವ ಮಾನದಂಡ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳ ಕಾರಣ, ರಾಜ್ಯದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಅನುಸಾರ ಒಂದು ಜೋಡಿ ಶಾಸನಬದ್ಧವಾಗಿ ಅವಿವಾಹಿತ, ವಿವಾಹಿತ, ಅಥವಾ ವಿಚ್ಛೇದಿತವಾಗಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಧರ್ಮದ ಪದ್ಧತಿಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಅನುಸಾರ ವಿಭಿನ್ನ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಇತರ ದೇಶಗಳು ಈ ಭೇದವನ್ನು ವರ್ಜಿಸಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ಬಳಸಿ ಮದುವೆ ಹಾಗೂ ವಿಚ್ಛೇದನಗಳ ಮೇಲೆ ನ್ಯಾಯಕೊಡುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅರ್ಥವಿವರಣೆ ಹಾಗೂ ಪರಿಪಾಲನೆಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|ಇಸ್ಲಾಮ್]] ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಅದನ್ನು ಗಂಡ ಅಥವಾ ಹೆಂಡತಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬಹುದು. ಹೇಗಿದ್ದರೂ, ಈ ಪ್ರಾರಂಭಗಳು ಕೆಲವು ನಿರ್ಧಿಷ್ಠ ಷರತ್ತು ಹಾಗೂ ಕಾಯುವ ಸಮಯಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ, ಇದು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮರುವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲು ಒತ್ತಾಯಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.mwlusa.org/topics/marriage&amp;divorce/divorce.html ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಪರ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟಿವ್ ಆನ್ ಡೈವೋಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190304141319/http://www.mwlusa.org/topics/marriage%26divorce/divorce.html |date=2019-03-04 }}, ಮೇ 1999.</ref> ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತಗಳು ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು ಅನುಮತಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಪ್ರವಚನ ಬರಿ ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಅನುಮತಿಸುವುದರಿಂದ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಬಗ್ಗೆ ಕ್ರೈಸ್ಥರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಬದಲಾಗಿವೆ, ಆದರೆ ಇತರ ಹಲವು ವರ್ಗಗಳು ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸದಿದ್ದರೂ ಅನುಮತಿಸುತ್ತವೆ. ಸುಧಾರಿತ ಯೆಹೂದ್ಯ ಮತ ಸಂಭಾವಿತ ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು ಅರ್ಹವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿರುವುದರಿಂದ, ವಿಚ್ಛೇದನದ ಬಗ್ಗೆ ಯಹುದ್ಯರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ. ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ಹಾಗೂ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಯಹೂದ್ಯ ಮತದಲ್ಲಿ ಗಂಡ ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು ''get'' ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ. ವಿವಾಹ ಹಾಗೂ ವಿಚ್ಛೇದನಗಳ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಹಲವು ದೇಶಗಳು ಶರಿಯ (ಇಸ್ಲಾಮ್‌ನ ಕಾನೂನು) ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಇಸ್ರೇಲ್‌ನ ವಿವಾಹಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮುದಾಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ (ಯಹುದ್ಯ ಮತದವರು, ಕ್ರೈಸ್ಥರು, ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ರು, ಹಾಗೂ ಡ್ರೂಸ್‌ರು), ಮತ್ತು ಇತರ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾಗುವುದನ್ನು ಹೊರೆತು ಪಡಿಸಿ ಅಂತರಧರ್ಮದ ಮದುವೆಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿರಲಿಲ್ಲ. ಯಹುದ್ಯರಿಗೆ ವಿವಾಹ ಹಾಗೂ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಣೆ ಸಾಂಪ್ರಾದಾಯಿಕ ಬೋಧಕರಿಂದ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೊಡಿಗಳು ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು ಸಂಸಾರದ ವಿಭಜನೆಗೆ ಬೋಧಕರ ನ್ಯಾಯಲಯ ಅಥವಾ ಇಸ್ರೇಲ್‌ನ ಸಂಭಾವಿತ ನ್ಯಾಯಲಯದಲ್ಲಿ ಹೂಡಬಹುದು.<ref name="npr"/> == ಲಿಂಗ ಹಾಗೂ ವಿಚ್ಛೇದನ == {{Expand section|date=May 2010}} ಅಮೇರಿಕದ ಕಾನೂನು ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕತೆ ವಿಮರ್ಶೆಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರಕಾಶನದ ಅನುಸಾರ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಮೂರರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ವಿಚ್ಛೇದನ ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳನ್ನು ಹೂಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref> {{Cite journal |last=Brinig |first=Margaret |authorlink= |coauthors=Douglas W. Allen |date= |year=2000 |month= |title=These Boots Are Made for Walking: Why Most Divorce Filers are Women |journal=American Law and Economics Review |volume=2 |issue=1 |pages=126–129 |doi= |id= |url= |accessdate= |quotes = }}</ref> ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿವೆ, ಹಾಗೂ ಸಮಯ ಕಳೆದಂತೆ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲೂ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿವೆ, ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 60% ಮನವಿಗಳು ಮಹಿಳೆಯರಿಂದ ಇತ್ತು, ಮತ್ತು ತಪ್ಪಿಲ್ಲದ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಪರಿಚಯವಾದ ಮೇಲೆ ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 70% ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಹಿಳೆಯರು ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಪತ್ರಿಕೆಯ ಅನುಸಾರ. ಕಾಲೆಜು-ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ ಜೋಡಿಗಳಲ್ಲಿ, ಮಹಿಳೆಯರಿಂದ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡ ಶೇಖಡಾಂಷ ಸುಮಾರು 90% ಇದೆ ಎಂದು ಸಾಕ್ಷ್ಯ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. UKಯಲ್ಲಿ 2004ರ ಗ್ರಾಂಟ್ ಥ್ರೋಟನ್ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಅನುಸಾರ ವಿಚ್ಛೇದನ ಸಂಬಂಧಿತ ಇತ್ಯರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ, 60% ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಪುರುಷರ ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಅಥವಾ ಉತ್ತಮ ಪರಿಗಣನೆಯ ಇತ್ಯರ್ಥ ದೊರಕಿದೆ. 30% ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಸ್ಥಿಯನ್ನು 50-50 ಆಗಿ ವಿಭಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಹಾಗೂ ಬರಿ 10% ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಪುರುಷರು ಉತ್ತಮ ಇತ್ಯರ್ಥಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ (ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದ 24%ಯಿಂದ ಇಳಿದು). ವರದಿಯು ಕೊನೆಗೆ ತಿಳಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಾನತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೂಡು ಮನೆಯ ವಾತಾವರಣವು ಹೆಚ್ಚಾಗಬೇಕು ಎಂಬ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ನೀಡಿತು.<ref name="gt"/> ಕೆಲವು ಕಾನೂನುವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳು ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡುವಾಗ ಪುರುಷರು ಹಾಗೂ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಅಸಮಾನ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ಹಾಗೂ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಯಹೂದ್ಯ ಮತದ ಕಾನೂನು ಅನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಿದ ಜೋಡಿಗಳಿಗೆ (ಇಸ್ರೇಲ್ ಸಂಭಾವಿತ ಕಾನೂನುಯಿಂದ ಇಸ್ರೇಲ್‌ನ ಎಲ್ಲ ಯಹುದ್ಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ), ಗಂಡ ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಗೆ ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು ''get'' ಎಂಬ ಒಂದು ದಾಖಲೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಪುರುಷನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೆ, ಮಹಿಳೆಯು ಗಂಡನನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಲು ಒಂದು ನ್ಯಾಯಲಯ ಅಥವಾ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು. ಒಬ್ಬ ಗಂಡ ತನ್ನ ಮಹಿಳೆಗೆ ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು (get) ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಅವನು ನಾಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಅವಳನ್ನು agunah ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವುದು, ಹಾಗಾಗಿ ಅವಳು ಇನ್ನು ವಿವಾಹಿತಳು ಹಾಗೂ ಪುನರವಿವಾಹ ಆಗುವಂತಿಲ್ಲ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಾನೂನಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ವಿವಾಹಿತ ಯಹುದ್ಯ ಮಹಿಳೆಯ ವಿವಾಹೆತರ ಪ್ರಕರಣದ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ''mamzerim'' (s) ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದು ಹಾಗೂ ''mamzerim'' ಅಲ್ಲದವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗುವಂತಿಲ್ಲ.<ref name="npr">{{Cite web|url=http://www.npr.org/templates/transcript/transcript.php?storyId=125673859|title=Under Israel's Divorce Laws, Men Get The Final Word|accessdate=2010-05-24|date=2010-04-07}}</ref> == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == {{Commons category}} * ಜೀವನಾಂಶ * ಸ್ವಲಿಂಗ ಜೋಡಿಗಳ ವಿಚ್ಛೇದನ - ಶಾಸನದ ಅಂಶಗಳು, ವಿಚ್ಛೇದನ ಸಂಖ್ಯೆ * ವಿಚ್ಛೇದನ ವ್ಯಕ್ತಿ * ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿಚ್ಛೇದನ ಇತ್ಯರ್ಥಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಅಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಕರ ವಿಮೋಚನೆ * ಬಾಧ್ಯತೆಗಳ ಭಯ * ವಿಚ್ಛೇದನದ ಸೂಚನೆಗಳು * ಪುರುಷರ ಹಕ್ಕುಗಳು * ಸಂಬಂಧಗಳ ಆಲೋಚನೆ * ಸಂಬಂಧಗಳ ಶಿಕ್ಷಣ * ಒಂಟಿ-ತಂದೆ/ತಾಯಿ '''ಕಾನೂನು''' * ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ವಿಚ್ಛೇದನ * ಕಾನೂನಿನ ಮೂಲಕ ಬೇರ್ಪಡುವಿಕೆ '''ಐತಿಹಾಸಿಕ''' * ಹೆಂಡತಿ ಮಾರಾಟ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|2}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ == * ಅಲ್ಫರ್ಡ್‌,ವಿಲಿಯಂ ಪಿ., [http://www.wcfia.harvard.edu/node/661 "ಹ್ಯಾವ್ ಯು ಈಟನ್ ಹ್ಯಾವ್ ಯು ಡಿವೋರ್ಸ್ಡ್? ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100219043458/http://www.wcfia.harvard.edu/node/661 |date=2010-02-19 }}[http://www.wcfia.harvard.edu/node/661 ಡಿಬೇಟಿಂಗ್ ದ ಮೀನಿಂಗ್ ಆಫ್ ಫ್ರೀಡಂ ಇನ್ ಮ್ಯಾರೇಜ್ ಇನ್ ಚೀನಾ"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100219043458/http://www.wcfia.harvard.edu/node/661 |date=2010-02-19 }}, ಇನ್ ರಿಯಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಫ್ರೀಡಮ್ ಇನ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಚೀನಾ (ವಿಲಿಯಂ ಸಿ. ಕರ್ಬಿ ed., ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, 2004). * {{Cite book|author=Phillips, Roderick |title=Untying the knot: a short history of divorce |url=https://archive.org/details/untyingknotshort0000phil |publisher=[[Cambridge University Press]] |location=Cambridge, UK |year=1991 |pages= |isbn=0-521-42370-8 |oclc= |doi= |accessdate=}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Wiktionary}} * {{DMOZ|Society/Relationships/Divorce/|Societal aspects of divorce}} * {{DMOZ|Society/Law/Legal_Information/Family_Law/Divorce/|Legal aspects of divorce}} {{Western kinship}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಚ್ಛೇದನ]] [[ವರ್ಗ:ಕೌಟುಂಬಿಕ ಕಾನೂನು]] [[ವರ್ಗ:ಸಮಾಜ]] ksdth3sgxm6qlmyliqryrs6nk2owo2p 0 25319 1431484 1381595 2026-10-06T22:31:17Z InternetArchiveBot 69876 Add 1 book for [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಪರಿಶೀಲನಾರ್ಹತೆ]] (20261006sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 1431484 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = ತಿಳಿನೀಲಿ | name = ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು | fossil_range = ಪೂರ್ವ [[ಡೆವೋನಿಯನ್]]–ಇತ್ತೀಚಿನವರೆಗೆ (ಇದನ್ನೂ [[#ವಿಕಾಸ|ನೋಡಿ]]) {{Fossilrange|410|0|}} | image = Fungi_collage.jpg | image_width = 280px | image_caption =ಮೇಲಿನಿಂದ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಕಾರದಲ್ಲಿ: ''[[ಅಮನಿಟಾ ಮುಸ್ಕಾರಿಯ]]'', ಒಂದು ಬ್ಯಾಸಿಡಿಯೋಮೈಸೀಟ್; ''[[ಸಟ್ರ್ಕೋಸೈಫ ಕೊಚ್ಚೀನಿಯ]]'', ಒಂದು ಅಸ್ಕೋಮೈಸೀಟ್; [[ಮೋಲ್ಡ್|ಮೋಲ್ಡಿನಲ್ಲಿ]] ಹೊದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಬ್ರೆಡ್ಡು; ಒಂದು ಕೈಟ್ರಿಡ್; ಒಂದು ''[[ಪೆನಿಸಿಲಿಯಮ್]]'' [[ಕಾನಿಡಿಯೋಫ಼ೋರ್]]. | image_alt = A collage of five fungi (clockwise from top left): a mushroom with a flat, red top with white-spots, and a white stem growing on the ground; a red cup-shaped fungus growing on wood; a stack of green and white moldy bread slices on a plate; a microscopic, spherical grey-colored semitransparent cell, with a smaller spherical cell beside it; a microscopic view of an elongated cellular structure shaped like a microphone, attached to the larger end is a number of smaller roughly circular elements that collectively form a mass around it | domain=[[ಯುಕಾರ್ಯೋಟ]] | unranked_regnum = [[Opisthokont]]a | regnum = '''ಶಿಲೀಂಧ್ರ''' | regnum_authority = ([[Carolus Linnaeus|L.]], ೧೭೫೩) R.T. Moore, ೧೯೮೦<ref>{{cite journal |author = Moore RT. | year=1980| title=Taxonomic proposals for the classification of marine yeasts and other yeast-like fungi including the smuts | journal=Botanica Marine | volume=23 | pages=361–73}}</ref> | subdivision_ranks = Subkingdoms/Phyla/Subphyla<ref>The classification system presented here is based on the ೨೦೦೭ phylogenetic study by Hibbett ''et al''.</ref> | subdivision = : [[ಬ್ಲಾಸ್ಟೋಕ್ಲಾಡಿಯೋಮೈಕೋಟ]] : [[ಕೈಟ್ರಿಡಿಯೋಮೈಕೋಟ]] : [[ಗ್ಲೊರೆಮೆರೋಮೈಕೋಟ]] : [[ಮೈಕ್ರೋಸ್ಪೊರಿಡಿಯ]] : [[ನಿಯೋಕ್ಯಾಲಿಮ್ಯಾಸ್ಟಿಗೋಮೈಕೋಟ]] [[ಡಿಕಾರ್ಯ]] (ಇನ್‌ಸರ್‌ಟೇ [[ಡ್ಯುಟೆರೋಮೈಕೋಟ]]) : [[ಆಸ್ಕೋಮೈಕೋಟ]] :: [[ಪೆಜ಼ಿಜ಼ೋಮೈಕೋಟಿನ]] :: [[ಸ್ಯಾಕರೋಮೈಕೋಟಿನ]] :: [[ಟ್ಯಾಫ಼್ರಿನೋಮೈಕೋಟಿನ]] : [[ಬೆಸಿಡಿಯೋಮೈಕೋಟ]] :: [[ಆಗಾರಿಕೋಮೈಕೋಟಿನ]] :: [[ಪುಚ್ಚಿನಿಯೋಮೈಕೋಟಿನ]] :: [[ಅಸ್ಟಿಲ್ಯಾಜಿನೋಮೈಕೋಟಿನ]] ಸಬ್‌ಫ಼ೈಲ [[ಇನ್‌ಸರ್‌ಟೇ ಸೆಡಿಸ್]] : [[ಎಂಟೋಮಾಫ಼್ತರೋಮೈಕೋಟಿನ]] : [[ಕಿಕ್‌ಜ಼ೆಲೋಮೈಕೋಟಿನ]] : [[ಮ್ಯುಕೊರೋಮೈಕೋಟಿನ]] : [[ಜ಼ೂಪಾಗೋಮೈಕೋಟಿನ]] }} '''ಶಿಲೀಂಧ್ರ'''ವು ಯೂಕಾರ್ಯೋಟಿಕ್ ಜೀವಿಗಳ ಒಂದು ದೊಡ್ದ ಗುಂಪಿನ ಸದಸ್ಯ ಜೀವಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು [[ಯೀಸ್ಟ್|ಯೀಸ್ಟ್‌ಗಳು]] (ಕಿಣ್ವ ಬೂಸ್ಟ್‌ಗಳು) ಮತ್ತು ಮೊಲ್ಡ್‌ಗಳಂತಹ ಸೂಕ್ಷಾಣುಜೀವಿಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾದ [[ಅಣಬೆ|ಅಣಬೆಗಳನ್ನೂ]] ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಜೀವಿಗಳು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ, '''ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು''' ಎಂಬುದಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಇವು ಸಸ್ಯಗಳು, ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರೀಯಾಗಳಿಂದ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಕೋಶಗಳು ಸೆಲ್ಯುಲೋಸ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸಸ್ಯಗಳ ಕೋಶದ ಗೋಡೆಗಳಂತಲ್ಲದೇ, ಕೈಟಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಕೋಶ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖವಾದ ಭಿನ್ನತೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಮತ್ತು ಇತರ ಭಿನ್ನತೆಗಳು ತೋರಿಸುವುದೇನೆಂದರೆ, ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪೂರ್ವಿಕನನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ (''ಮೊನೊಫೈಲಿಟಿಕ್ ಗುಂಪು'') ''ಯುಮೈಕೋಟಾ'' (''ನಿಜವಾದ ಫಂಗಿ'') ಅಥವಾ ''ಯುಮೈಸೆಟ್ಸ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸಂಬಂಧಿತ ಜೀವಿಗಳ ಏಕೈಕ ಗುಂಪಿನಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಈ ಶಿಲೀಂಧ್ರದ ಗುಂಪು ರಚನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸದೃಶವಾದ ಲೋಳೆ ಮೊಲ್ಡ್‌ಗಳು (ಮೈಕ್ಸೋಮೈಸೆಟ್ಸ್) ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಮೊಲ್ಡ್‌ಗಳಿಂದ (ಊಮೈಸೆಟ್ಸ್) ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಶಿಲೀಂಧ್ರದ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಿಡಲ್ಪಟ್ಟ ಜೀವವಿಜ್ಞಾನದ ಶಾಖೆಯು ಶಿಲೀಂಧ್ರಶಾಸ್ತ್ರ (ಮೈಕೊಲೊಜಿ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಅದು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ ಒಂದು ಶಾಖೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಸಸ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಬಂಧಿತವಾಗಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ತೋರಿಸಿವೆ. ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಹೇರಳವಾಗಿರುವ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದ ಕಾರಣದಿಂದ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ರಹಸ್ಯವಾದ ಜೀವನಶೈಲಿಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ನಿರ್ಜೀವ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲೆ, ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳ, ಪ್ರಾಣಿಗಳ, ಅಥವಾ ಇತರ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ಸಂಯುಕ್ತಜೀವಿಗಳಂತೆ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳು ಫ್ರುಟಿಂಗ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಶ್ರೂಮ್‌ಗಳಾಗಿ ಅಥವಾ ಮೊಲ್ಡ್‌ಗಳಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಜೈವಿಕ ವಸ್ತುಗಳ ವಿಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖವಾದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಪೌಷ್ಟಿಕಗಳ ಆವರ್ತಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿನಿಮಯದಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತವಾದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳು ದೀರ್ಘ ಕಾಲದಿಂದ ಮಶ್ರೂಮ್‌ಗಳಂತೆ ಮತ್ತು ಗೆಡ್ಡೆ ಅಣಬೆಗಳಂತೆ ಆಹಾರದ ಒಂದು ನೇರವಾದ ಮೂಲವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಬ್ರೆಡ್‌ಗೆ ಹುಳಿಯಿಸುವ ಪದಾರ್ಥದಂತೆ, ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಆಹಾರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಕಿಣ್ವನಕಾರಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ವೈನ್, ಬಿಯರ್, ಹಾಗೂ ಸೋಯಾ ಸಾಸ್‌ಗಳಂತಹ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಕಿಣ್ವನಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ೧೯೪೦ ರ ದಶಕದ ನಂತರದಿಂದ, ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಆಂಟಿಬಯೋಟಿಕ್‌ಗಳ (ಪ್ರತಿಜೀವಕ) ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು, ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚಿನಲ್ಲಿ, ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಹಲವಾರು ಕಿಣ್ವಗಳು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಡಿಟರ್ಜೆಂಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಅಲುಬುಗಳು ಮತ್ತು ಉಪದ್ರವಕಾರಿಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಲ್ಲಿ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳೂ ಕೂಡ ಜೈವಿಕ ಘಟಕವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಹಲವಾರು ಜಾತಿಯ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಕ್ಷಾರಾಭಗಳು (ಅಲ್ಕಾಲೊಯ್ಡ್) ಮತ್ತು ಪಾಲಿಕೆಟೈಡ್‌ಗಳಂತಹ ಶಿಲೀಂಧ್ರನಂಜು (ಮೈಕೊಟೊಕ್ಸಿನ್) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಜೈವಿಕಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಮಿಶ್ರಣಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳು ಮಾನವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ವಿಷಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಜಾತಿಯ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ಫ್ರುಟಿಂಗ್ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಮನಃಪರಿಣಾಮಿ ಮಿಶ್ರಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಉಲ್ಲಾಸಕಾರಕವಾಗಿ ಸೇವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಮುರಿಯುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಮಾನವರ ಹಾಗೂ ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ರೋಗಕಾರಕಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ರೋಗಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬೆಳೆಗಳ ನಾಶ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ರೈಸ್ ಬ್ಲಾಸ್ಟ್ ರೋಗ) ಅಥವಾ ಆಹಾರ ಕೆಡುವಿಕೆಗಳು ಮಾನವರ ಆಹಾರ ಉತ್ಪಾದನಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ, ಜೀವನ ಚಕ್ರದ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಏಕೈಕ-ಕೋಶೀಯ ಜಲಜೀವಿ ಚಿಟ್ರಿಡ್‌ಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ದೊಡ್ಡ ಮಶ್ರೂಮ್‌ಗಳವರೆಗಿನ ಮಾರ್ಫಿಲೊಜಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ವಿಷಗಳ ವಿಭಿನ್ನತೆಯ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ನಿಜವಾದ ಜೈವಿಕವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕದು ಎಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಶಿಲೀಂಧ್ರವು ೧.೫ ಮಿಲಿಯನ್ ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೫% ಜಾತಿಗಳು ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ೧೮ ನೆಯ ಮತ್ತು ೧೯ ನೆಯ ಶತಮಾನದ ನಂತರದಿಂದ ಕಾರ್ಲ್ ಲಿನ್ನೌಸ್, ಕಿಸ್ಚಿಯನ್ ಹೆಂಡ್ರಿಕ್ ಪೆರ್ಸೂನ್, ಮತ್ತು ಎಲಿಯಾಸ್ ಮಗ್ನುಸ್ ಫ್ರೈಸ್‌ರ ಜೀವವರ್ಗೀಕರಣದ ಕಾರ್ಯಗಳಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲ್ಪಟ್ಟವು. ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಅವುಗಳ ರೂಪವಿಜ್ಞಾನ (ಅಂದರೆ, ಬೀಜಕಗಳ ಬಣ್ಣಗಳು ಅಥವಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕೀಯ ಲಕ್ಷಣಗಳಂತಹ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು) ಅಥವಾ ಶರೀರವಿಜ್ಞಾನಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಅಣುಗಳ ಆನುವಂಶಿಕತೆಯಲ್ಲಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಜೀವವರ್ಗೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಡಿಎನ್‌ಎ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತೆರೆಯಿತು. ಅದು ಕೆಲವು ವೇಳೆ ರೂಪವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಇತರ ಒಡಂಬಡಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಗುಂಪುಮಾಡುವಿಕೆಗೆ ಸವಾಲನ್ನು ಎಸೆಯಿತು. ನಂತರದ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜಾತಿವಿಕಸನೀಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವಿಂಗಡನೆಯನ್ನು ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿತು. ಅದು ಒಂದು ಉಪಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ, ಏಳು ವಿಭಾಗಗಳು, ಮತ್ತು ಹತ್ತು ಉಪವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. == ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಶಾಸ್ತ್ರ == ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಶಬ್ದ ''ಫಂಗಸ್'' ಇದು ನೇರವಾಗಿ [[ಲ್ಯಾಟಿನ್|ಲ್ಯಾಟಿನ್‌]]ನ ''ಫಂಗಸ್'' (ಮಶ್ರೂಮ್) ಶಬ್ದದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಶಬ್ದಗಳು ಹೊರೇಸ್ ಮತ್ತು ಪ್ಲಿನಿಯ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite book|author=Simpson DP.|title= Cassell's Latin Dictionary|url=https://archive.org/details/cassellslatineng0000unse_w6a1|publisher=Cassell Ltd|year=1979 |edition=5|location=London|page=883|isbn=0-304-52257-0}}</ref> ಇದು ಬದಲಾಗಿ ಗ್ರೀಕ್ ಶಬ್ದ ''ಶ್ಪೊಂಗೋಸ್'' ("ಸ್ಪೊಂಜ್") ಶಬ್ದದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅದು ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕೀಯ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಮಶ್ರೂಮ್‌ಗಳ ಹಾಗೂ ಮೊಲ್ಡ್‌ಗಳ ರೂಪವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಇದರ ಮೂಲವು ಜರ್ಮನ್ ''ಶ್ಚ್ವಾಮ್'' ("ಸ್ಪೊಂಜ್"), ''ಶ್ಚಿಮ್ಮೆಲ್'' ("ಮೊಲ್ಡ್"), ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್ ''ಚಾಂಪಿಗ್ನೊನ್'' ಮತ್ತು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ''ಚಂಪಿನೊನ್'' (ಇವೆರಡೂ "ಮಶ್ರೂಮ್" ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ) ಮುಂತಾದ ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref name="Ainsworth2" /> ಗ್ರೀಕ್‌ನ ''ಮೈಕ್ಸ್'' (ಮಶ್ರೂಮ್) ಮತ್ತು ''ಲೊಗೊಸ್'' (ಸಂವಾದ) ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ''ಶಿಲೀಂಧ್ರಶಾಸ್ತ್ರ'' ಎಂಬ ಶಬ್ದದ ಬಳಕೆಯು ಶಿಲೀಂಧ್ರದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ,<ref>ಅಲೆಕ್ಸೊಪಲಸ್ ''ಎಟ್ ಆಲ್'' ., ಪುಟ. ೧.</ref> ಇದು ೧೮೩೬ ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಪ್ರಕೃತಿಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮೈಲ್ಸ್ ಜೋಸೆಫ್ ಬೆರ್ಕ್ಲೇಯ್‌ನ ''ದ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಫ್ಲೋರಾ ಆಫ್ ಸರ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಎಡ್‌ವರ್ಡ್ ಸ್ಮಿತ್, ವೊಲ್ಯೂಮ್ ೫'' ದ ಜೊತೆಗೆ ಆವಿಷ್ಕಾರಗೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Ainsworth2">ಆ‍ಯ್‌ನ್ಸ್‌ವರ್ತ್, ಪುಟ. ೨.</ref> == ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು == ಜಾತಿವಿಕಸನೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ ಆಣ್ವಿಕ ವಿಧಾನಗಳ ಪರಿಚಯಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ, ಜೀವವರ್ಗೀಕರಣ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಜೀವನಶೈಲಿಯಲ್ಲಿನ ಹೋಲಿಕೆಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳನ್ನು [[ಸಸ್ಯ|ಸಸ್ಯಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ ಸದಸ್ಯರುಗಳು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು: ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳು ಎರಡೂ ಕೂಡ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಅಚಲಗಳಾಗಿವೆ, ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ರೂಪವಿಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸಾದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಸಸ್ಯಗಳಂತೆ, ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಮಶ್ರೂಮ್‌ಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಜವುಗು ನೆಲದಂತಹ ಸಸ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಲುವ ಫ್ರುಟಿಂಗ್ ಕಾಯಗಳಿಂದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದಬಹುದು. ಯಾವುದರಿಂದ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಒಂದು ಬಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹಿಂದೆ ಉದ್ಭವಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಎಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆಯೋ ಆ ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಈ ಎರಡರಿಂದಲೂ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.<ref name="Bruns">{{cite journal|author=Bruns T.|year= 2006|title=Evolutionary biology: a kingdom revised|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2006-10-19_443_7113/page/758|journal=Nature|volume=443|pages=758–61|pmid=17051197 | doi = 10.1038/443758a|issue=7113}}</ref><ref>{{cite pmid|8265589}}</ref> ಕೆಲವು ರೂಪವೈಜ್ಞಾನಿಕ, ಜೀವರಾಸಾಯನಿಕ, ಮತ್ತು ಆನುವಂಶಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಇತರ ಜೀವಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಇತರವುಗಳು ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳಿಗೆ ಏಕಮಾತ್ರವಾಗಿವೆ, ಅವುಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳನ್ನು ಇತರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿಸುತ್ತವೆ: ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು: * ಇತರ ಯುಕಾರ್ಯೋಟ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ: ಇತರ ಯುಕಾರ್ಯೋಟ್‌ಗಳಂತೆ, ಶಿಲೀಂಧ್ರದ ಕೋಶಗಳು ವರ್ಣತಂತುಗಳ ಜೊತೆಗಿನ ಒಳಚರ್ಮ-ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಬೀಜಕಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಅವುಗಳು ಇನ್‌ಟ್ರೊನ್‌ಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸಂಕೇತಿಸದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಎಕ್ಸಾನ್‌ಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸಂಕೇತಿಸುವ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಡಿಎನ್‌ಎ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ, ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಮೈಟೋಕಾಂಡ್ರಿಯನ್‍ಗಳು, ಸ್ಟೆರಾಲ್ ಅನ್ನು-ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಒಳಚರ್ಮಗಳು, ಮತ್ತು ೮೦S ವಿಧದ ರೈಬೋಸೋಮ್‌ಗಳಂತಹ ಒಳಚರ್ಮ-ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಕೋಶದ್ರವ್ಯ ಸಂಬಂಧಿ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref>ಡಿಕಾನ್, ಪುಟ. ೪.</ref> ಅವುಗಳು ಸಕ್ಕರೆ ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್‌ಗಳು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಮ್ಯಾನ್ನಿಟೊಲ್), ಡೈಸ್ಯಾಕರೈಡ್‌ಗಳು, (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಟ್ರೆಹಾಲೋಸ್), ಮತ್ತು ಪಾಲಿಸ್ಯಾಕರೈಡ್‌ಗಳು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಗ್ಲೈಕೋಜೆನ್, ಇದು ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ<ref name="Deacon4">ಡಿಕಾನ್, ಪುಪು. ೧೨೮–೨೯.</ref>) ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗಬಲ್ಲ ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹ ಮಿಶ್ರಣಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. * ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ: ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಕ್ಲೋರೋಪ್ಲಾಸ್ಟ್‌ಗಳ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜೀವಿಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲಗಳಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಾವಲಂಬಿ ಜೀವಿಗಳಾಗಿವೆ.<ref>ಅಲೆಕ್ಸೊಪಲಸ್ ''ಎಟ್ ಆಲ್.'' , ಪುಪು. ೨೮–೩೩.</ref> * ಸಸ್ಯಗಳ ಜೊತೆಗೆ: ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಒಂದು ಕೋಶ ಗೋಡೆ<ref>ಅಲೆಕ್ಸೊಪಲಸ್ ''ಎಟ್ ಆಲ್ '' ., ಪುಪು. ೩೧–೩೨.</ref> ಮತ್ತು ಕುಹರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.<ref name="Shoji ">{{cite journal|author=Shoji JY, Arioka M, Kitamoto K.|year= 2006|title=Possible involvement of pleiomorphic vacuolar networks in nutrient recycling in filamentous fungi|journal=Autophagy |volume=2|pages=226–27|pmid=16874107|issue=3}}</ref> ಅವುಗಳು ಲೈಂಗಿಕ ಮತ್ತು ಅಲೈಂಗಿಕ ಎರಡೂ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಬುಡದ (ತಳದ) ಸಸ್ಯ ಗುಂಪುಗಳಂತೆ ([[ಜರೀಗಿಡ|ಜರೀಗಿಡಗಳು]] ಮತ್ತು ಪಾಚಿಗಳಂತಹ) ಬೀಜಕ (ವಿಶೇಷ ಬಗೆಯ [[ಜೀವಕೋಶ]])ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಜರಿಗಿಡಗಳು ಮತ್ತು ಆಲ್ಗೆಗಳಿಗೆ ಸದೃಶವಾಗಿ, ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಅಗುಣಿತ (ಹ್ಯಾಪ್ಲಾಯ್ಡ್) ಬೀಜಕಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.<ref name="Deacon58">ಡಿಕಾನ್, ಪುಟ. ೫೮.</ref> * ಯುಗ್ಲಿನೊಯ್ಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳ ಜೊತೆಗೆ: ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು, ಯುಗ್ಲಿನೊಯ್ಡ್‌ಗಳು, ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜೈವಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಅಮಿನೋ ಆಮ್ಲ <small>ಎಲ್</small>-ಲೈಸಿನ್ ಅನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ಅವು α-ಅಮಿನೋಅಡಿಪೇಟ್ ಮಾರ್ಗ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.<ref name="pmid10714900">{{cite journal |author=Zabriskie TM, Jackson MD. |title=Lysine biosynthesis and metabolism in fungi |journal=Natural Product Reports |volume=17 |issue=1 |pages=85–97 |year=2000 |pmid=10714900 |doi=10.1039/a801345d}}</ref><ref name="Xu">{{cite journal|author=Xu H, Andi B, Qian J, West AH, Cook PF.|year= 2006|title=The α-aminoadipate pathway for lysine biosynthesis in fungi|journal=Cellular Biochemistry and Biophysics|volume=46|pages=43–64|pmid=16943623|doi=10.1385/CBB:46:1:43|issue=1}}</ref> * ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ಕೋಶಗಳು ಕೊಳವೆಯಾಕಾರದ, ಉದ್ದವಾದ, ಮತ್ತು ದಾರದ-ತರಹದ (ತಂತುಗಳುಳ್ಳ) ವಿನ್ಯಾಸಗಳಿಂದ ಬೆಳೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅವು ಕವಕ ತಂತುಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ, ಅವು ಬಹುವಿಧದ ಬೀಜಕಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳಬಹುದು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಗ್ಗಬಹುದು. ಪ್ರತಿ ಕೊನೆಯು ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳು, ಲಿಪಿಡ್‌ಗಳು, ಮತ್ತು ಸ್ಪೈಟ್ಜೆಂಕೋರ್ಪರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಇತರ ಜೈವಿಕ ಅಣುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸಂಬಂಧಿತ ಕೋಶಕ (ಕುಹರ)ಗಳ-ಕೋಶೀಯ ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಒಂದು ಸಮೂಹವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref>ಅಲೆಕ್ಸೊಪಲಸ್ ''ಎಟ್ ಆಲ್'' ., ಪುಪು. ೨೭–೨೮.</ref> ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಓಮಿಸೈಟ್‌ಗಳು ಈ ಎರಡೂ ತಂತುಗಳುಳ್ಳ ಕವಕ ತಂತು ಸಂಬಂಧಿ ಕೋಶಗಳಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದುತ್ತವೆ.<ref>ಅಲೆಕ್ಸೊಪಲಸ್ ''ಎಟ್ ಆಲ್'' ., ಪು. ೬೮೫.</ref> ಅದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ-ಕಂಡುಬರುವ ಜೀವಿಗಳು, ಅಂದರೆ ತಂತುಗಳುಳ್ಳ ಹಸಿರು ಪಾಚಿಯಂತಹ ಜೀವಿಗಳು ಕೋಶಗಳ ಸರಪಳಿಯೊಳಗೆ ಪುನರಾವರ್ತಿತವಾದ ಕೋಶ ವಿಭಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ.<ref name="Deacon4" /> * ಕೆಲವು ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಿರುವಂತೆ, ೬೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ಜಾತಿಗಳು ಜೈವದೀಪ್ತಿಯ ದೃಷ್ಟಾಂತವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="Desjardins et al">{{cite journal|author=Desjardin DE, Oliveira AG, Stevani CV.|year= 2008|title=Fungi bioluminescence revisited|journal=Photochemical & Photobiological Sciences|volume=7|pages=170–82|pmid=18264584|doi=10.1039/b713328f|issue=2}}</ref> ಅಪೂರ್ವ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು: * ಕೆಲವು ಜಾತಿಯ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಕಣ್ಣು ಹಾಕುವಿಕೆ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ಯುಗಳ ವಿದಳನದ ಮೂಲಕ ಪುನರುತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಏಕೈಕ-ಕೋಶೀಯ ಯೀಸ್ಟ್‌ಗಳಂತೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ದ್ವಿರೂಪಿ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಒಂದು ಯೀಸ್ಟ್ ಹಂತ ಮತ್ತು ಒಂದು ಕವಕ ತಂತು ಹಂತಗಳ ನಡುವೆ ವಾತಾವರಣದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ.<ref name="Alexopoulos et al., p. 30">ಅಲೆಕ್ಸೊಪಲಸ್ ''ಎಟ್ ಆಲ್'' ., ಪು. ೩೦.</ref> * ಶಿಲೀಂಧ್ರದ ಕೋಶದ ಗೋಡೆಯು ಗ್ಲುಕನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕೈಟಿನ್‌ಗಳಿಂದ ಸಂಯೋಜನೆಗೊಂಡಿದೆ; ಮೊದಲಿನ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯದು ಸಂಧಿಪಾದಿಗಳ ಬಾಹ್ಯಕವಚದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ,<ref>ಅಲೆಕ್ಸೊಪಲಸ್''ಎಟ್ ಆಲ್'' ., ಪುಪು. ೩೨–೩೩.</ref><ref name="Bowman and Free">{{cite journal|author=Bowman SM, Free SJ.|year= 2006|title=The structure and synthesis of the fungal cell wall|journal=Bioessays|volume=28|pages=799–808|pmid=16927300|doi=10.1002/bies.20441|issue=8}}</ref> ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಈ ಎರಡು ವಿನ್ಯಾಸಾತ್ಮಕ ಅಣುಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಕೋಶದ ಗೋಡೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದೇ ಒಂದು ಜೀವಿಯಾಗಿದೆ. ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಓಮಿಸೈಟ್‌ಗಳಿಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಶಿಲೀಂಧ್ರದ ಕೋಶ ಗೋಡೆಗಳು ಸೆಲ್ಯುಲೋಸ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದಿಲ್ಲ.<ref>ಅಲೆಕ್ಸೊಪಲಸ್ ''ಎಟ್ ಆಲ್'' ., ಪು. ೩೩.</ref> [[ಚಿತ್ರ:Omphalotus nidiformis Binnamittalong 2 email.jpg|thumb|right|alt=A whitish fan or funnel-shaped mushroom growing at the base of a tree.|ಆ‍ಯ್‌೦ಪಾಲೋಟಸ್ ನೈಡಿಪೋರ್ಮಿಸ್, ಜೈವಿಕದೀಪಕ ಅಣಬೆ]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಹಲವಾರು ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ನೀರ್ಗೊಳವೆ ಮತ್ತು ಆಹಾರಕೊಳವೆಗಳಂತಹ ನೀರು ಮತ್ತು ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ದೀರ್ಘ-ಅಂತರದ ಸಾಗಣೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಈ ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲವಾಗಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ತಂತುಜಟೆಗಳಿಂದ ''ಅರ್ಮಿಲ್ಲಾರಿಯಾ'' ದಂತಹ<ref name="Mikhail">{{cite journal|author= Mihail JD, Bruhn JN.|year= 2005|title=Foraging behaviour of ''Armillaria'' rhizomorph systems|url= https://archive.org/details/sim_fungal-biology_mycological-research_2005-11_109_11/page/1195|journal=Mycological Research|volume=109|pages=1195–207|pmid=16279413|doi=10.1017/S0953756205003606|issue= Pt 11}}</ref> ಕೆಲವು ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಹೋಲುವಂತಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳ ಬೇರುಗಳಿಗೆ ಸರಿಸಮನಾದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಸಸ್ಯಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ ಇನ್ನೊಂದು ಗುಣಲಕ್ಷಣವು ಸಸ್ಯಗಳ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ ಜೈವಿಕವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳು ಮೆವಾಲೋನಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಮತ್ತು ಪೈರೋಫಾಸ್ಪೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ರಾಸಾಯನಿಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಖಂಡಗಳಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref name="Keller">{{cite journal|author=Keller NP, Turner G, Bennett JW.|year= 2005|title=Fungal secondary metabolism—from biochemistry to genomics|journal=Nature Reviews Microbiology|volume=3|pages=937–47|pmid=16322742|doi=10.1038/nrmicro1286|issue=12}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸಸ್ಯಗಳು ತಮ್ಮ ಕ್ಲೋರೋಪ್ಲಾಸ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಎಲೆಗಳ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಒಂದು ವಿನ್ಯಾಸಾತ್ಮಕ ಶಿಲೀಂಧ್ರವು ಇದನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="Wu">{{cite journal|author=Wu S, Schalk M, Clark A, Miles RB, Coates R, Chappell J.|year= 2007|title=Redirection of cytosolic or plastidic isoprenoid precursors elevates terpene production in plants|journal=Nature Biotechnology|volume=24|pages=1441–47|pmid=17057703|doi=10.1038/nbt1251|issue=11}}</ref> ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಸಸ್ಯಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಡುವ ಚಯಾಪಚಯಜಗಳಿಗೆ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಸಮನಾಗಿರುವ ಅಥವಾ ಸದೃಸವಾಗಿರುವ ಹಲವಾರು ದ್ವಿತೀಯಕ ಚಯಾಪಚಯಜಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ.<ref name="Keller" /> ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಸ್ಯಗಳ ಮತ್ತು ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ಕಿಣ್ವಗಳು ಕ್ರಮಾಗತಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವ ಈ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿಮಾಡುತ್ತವೆ, ಅದು ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Keller" /><ref name="Tudzynski">{{cite journal|author=Tudzynski B.|year= 2005|title=Gibberellin biosynthesis in fungi: genes, enzymes, evolution, and impact on biotechnology|url=https://archive.org/details/applied-microbiology-and-biotechnology_2005-03_66_6/page/597|journal=Applied Microbiology and Biotechnology|volume=66|pages=597–611|pmid=15578178|doi=10.1007/s00253-004-1805-1|issue=6}}</ref> == ವೈವಿಧ್ಯತೆ == ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಜಗದ್ವ್ಯಾಪಕ ಹರಡಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ, ವ್ಯತಿರಿಕ್ತತೆಯ ವಾತಾವರಣಗಳಾದ ಮರುಭೂಮಿಗಳು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲವಣ ಸಾಂದ್ರತೆಗಳನ್ನು<ref name="pmid18343697">{{cite journal |author=Vaupotic T, Veranic P, Jenoe P, Plemenitas A. |title=Mitochondrial mediation of environmental osmolytes discrimination during osmoadaptation in the extremely halotolerant black yeast ''Hortaea werneckii'' |journal=Fungal Genetics and Biology |volume=45 |issue=6 |pages=994–1007 |year=2008|pmid=18343697 |doi=10.1016/j.fgb.2008.01.006 |url=https://archive.org/details/fungal-genetics-and-biology_2008-06_45_6/page/994}}</ref> ಹೊಂದಿರುವ ಅಥವಾ ಆಯಾನೀಕರಣ ವಿಕಿರಣದ ಜೊತೆಗೆ,<ref name="Dadachova" /> ಹಾಗೆಯೇ ಆಳವಾದ ಸಮುದ್ರ ಸಂಚಯಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ.<ref name="Raghukumar & Raghukumar">{{cite journal|author=Raghukumar C, Raghukumar S.|title=Barotolerance of fungi isolated from deep-sea sediments of the Indian Ocean|journal=Aquatic Microbial Ecology|volume=15|issue=|pages=153–63|year=1998|doi=10.3354/ame015153|url=http://hdl.handle.net/2264/1892|access-date=2010-10-07|archive-date=2013-10-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20131023201851/http://hdl.handle.net/2264/1892|url-status=dead}}</ref> ಕೆಲವು ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು [[ಆಕಾಶ]] ಯಾನದಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ತೀವ್ರವಾದ ಯುವಿ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವ ವಿಕಿರಣದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="pmid17630840">{{cite journal |author=Sancho LG, de la Torre R, Horneck G, Ascaso C, de Los Rios A, Pintado A, Wierzchos J, Schuster M. |title=Lichens survive in space: results from the 2005 LICHENS experiment |journal=Astrobiology |volume=7 |issue=3 |pages=443–54 |year=2007 |pmid=17630840 |doi=10.1089/ast.2006.0046}}</ref> ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಭೂಮಂಡಲದ ವಾತಾವರಣಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದುತ್ತವೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಹಲವಾರು ಇತರ ಜಾತಿಯ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಚಿಟ್ರಿಡ್ ಶಿಲೀಂಧ್ರ ''ಬಾಟ್ರಾಕೊಕೈಟ್ರಿಯಮ್ ಡೆಂಡ್ರಾಬಾಟಿಡಿಸ್'' ಇವು ಭಾಗಶಃ ಅಥವಾ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಜಲೀಯ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದುತ್ತವೆ. ಈ ಪರಾವಲಂಬಿ ಶಿಲೀಂಧ್ರವು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತದ ಉಭಯಚರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿನ ಅವನತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಈ ಜೀವಿಯು ತನ್ನ ಜೀವನ ಚಕ್ರದ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಚಲನಶೀಲ ಚಲಜೀವಕಣ (ಶಿಲೀಂಧ್ರ, ಪಾಚಿ)ಯಾಗಿ ಕಳೆಯುತ್ತದೆ, ಇದು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುನ್ನುಗ್ಗುವುದಕ್ಕೆ ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಉಭಯಚರದ ಆಶ್ರಯದಾತಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref name="pmid18998584">{{cite journal |author=Brem FM, Lips KR.|title=''Batrachochytrium dendrobatidis'' infection patterns among Panamanian amphibian species, habitats and elevations during epizootic and enzootic stages |journal=Diseases of Aquatic Organisms |volume=81 |issue=3 |pages=189–202 |year=2008|pmid=18998584 |doi= 10.3354/dao01960|accessdate=2009-02-21}}</ref> ಜಲೀಯ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ಇತರ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಸಮುದ್ರದ ಜಲೋಷ್ಣೀಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref name="Le Calvez et al 2009">{{cite journal |author=Le Calvez T, Burgaud G, Mahé S, Barbier G, Vandenkoornhuyse P.|title=Fungal diversity in deep sea hydrothermal ecosystems|journal=Applied and Environmental Microbiology|volume=75|issue=20|pages=6415–21|year=2009|doi=10.1128/AEM.00653-09|url= |pmid=19633124 |pmc=2765129}}</ref> ಸುಮಾರು ೧೦೦,೦೦೦ ಜಾತಿಯ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳನ್ನು ಜೀವವರ್ಗೀಕರಣ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ,<ref>ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪೈಲಾದ ಗುಂಪಿನ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ ಈ ಅಂದಾಜನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ಡಿಕ್ಷನರಿ ಅಫ್ ದ ಫಂಗೈನ ಹತ್ತನೇಯ ಆವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ (ಕರ್ಕ್ ಎಟ್ ಆಲ್.,೨೦೦೮): ಆ‍ಯ್‌ಸ್ಕೊಮೈಕೊಟಾ, ೬೪೧೬೩ ಗುಂಪು (ಪು. ೫೫); ಬಸಿಡಿಯೋಮೈಕೊಟಾ, ೩೧೫೧೫ (ಪು. ೭೮); ಬ್ಲಾಸ್ಟೋಕ್ಲಾಡಿಯೊಮೈಕೊಟಾ, ೧೭೯ (ಪು. ೯೪); ಕೈಚಿಡೊಮೈಕೊಟಾ, ೭೦೬ (ಪು. ೧೪೨); ಗ್ಲೊಮರೊಮೈಕೊಟಾ, ೧೬೯ (ಪು. ೨೮೭); ಮೈಕ್ರೋಸ್ಪೊರಿಡಿಯಾ, >೧೩೦೦ (ಪು. ೪೨೭); ನಿಯೊಕಾಲಿಮಾಸ್ಟಿಗೊಮೈಕೊಟಾ, ೨೦ (ಪು. ೪೬೩).</ref> ಆದರೆ ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಜಾಗತಿಕ ಜೈವಿಕವೈವಿಧ್ಯತೆಯು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ.<ref name="Mueller&Schmit">{{cite journal|author=Mueller GM, Schmit JP.|year= 2006|title=Fungal biodiversity: what do we know? What can we predict?|journal=Biodiversity and Conservation|volume=16|pages=1–5|doi=10.1007/s10531-006-9117-7}}</ref> ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿಕೊಂಡ ವಾತಾವರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯಗಳ ಜಾತಿಯ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ಜಾತಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಅನುಪಾತದ ಅವಲೋಕನಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ೧.೫ ಮಿಲಿಯನ್ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Hawksworth">{{cite journal|author=Hawksworth DL.|year= 2006|title=The fungal dimension of biodiversity: magnitude, significance, and conservation|journal=Mycological Research|volume=95|pages=641–55|doi=10.1016/S0953-7562(09)80810-1}}</ref> ಶಿಲೀಂಧ್ರಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ, ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಹಲವಾರು ವಿಧದ ವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೀಜಕಗಳ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ರೂಪಗಳು ಅಥವಾ ಫ್ರುಟಿಂಗ್ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಂತಹ ರೂಪವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾದ ವಿಂಗಡನೆಯು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ಜೀವವರ್ಗೀಕರಣದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref name="Kirk et al., p. 489">ಕರ್ಕ್ ''ಎಟ್ ಆಲ್'' ., ಪು. ೪೮೯.</ref> ಪ್ರಭೇದಗಳು ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳನ್ನು ಚಯಾಪಚಯಿಸುವುದಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಂತಹ ಅಥವಾ ರಾಸಾಯನಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಅವುಗಳ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಮುಂತಾದ ಅವುಗಳ ಜೀವರಾಸಾಯನಿಕ ಮತ್ತು ಶರೀರವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಮೂಲಕವೂ ವಿಂಗಡಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಜೀವವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ಸಂಯೋಗ ಹೊಂದುವ ಅವುಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿ ವಿಂಗಡನೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಡಿಎನ್‍ಎ ಸಿಕ್ವೆನ್ಸಿಂಗ್ (ಕ್ರಮಾಗತಗೊಳಿಸುವಿಕೆ) ಮತ್ತು ಜಾತಿವಿಕಸನೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳಂತಹ ಆಣ್ವಿಕ ಸಾಧನಗಳ ಅನ್ವಯಿಕೆಯು ವಿಘಟನೆಯನ್ನು ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಜೀವವರ್ಗೀಕರಣ ಗುಂಪುಗಳ ಒಳಗೆ ಆನುವಂಶಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಅಂದಾಜುಗಳಿಗೆ ಶಕ್ತಿಯುಕ್ತತೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದೆ.<ref name="Hibbett">{{cite journal | author=Hibbett DS, ''et al''. | year=2007 | title=A higher level phylogenetic classification of the ''Fungi'' | journal=Mycological Research | pmid=17572334 | volume=111 | issue=5 | pages=509–47 | doi=10.1016/j.mycres.2007.03.004 | url=http://www.clarku.edu/faculty/dhibbett/AFTOL/documents/AFTOL%20class%20mss%2023,%2024/AFTOL%20CLASS%20MS%20resub.pdf | format=PDF | access-date=2010-10-07 | archive-date=2009-03-26 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090326135053/http://www.clarku.edu/faculty/dhibbett/AFTOL/documents/AFTOL%20class%20mss%2023%2C%2024/AFTOL%20CLASS%20MS%20resub.pdf | url-status=dead }}</ref>[[ಚಿತ್ರ:Penicillium labeled cropped.jpg‎|thumb|330px|right|alt= ''ಪೆನ್ಸಿಲಿಯಮ್'' ಹೈಫೆಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ಮೈಕ್ರೋಮೀಟರ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ದೀರ್ಘವಾಗಿ, ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿ, ಟ್ಯೂಬ್-ತರಹದ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಏಕವರ್ಣದ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕ. ಕೊನಿಡಿಯೋಫೋರ್‌ಗಳು ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಹೈಫೆಯ ಶಾಖೆಗಳಾಗಿವೆ, ಗೋಲಾಕಾರದ ಕೊಂಡಿಡಿಯೋಫರ್‌ಗಳು ಒಂದು ತಂತುವಿನ ಮೇಲೆ ಬೆಡ್‌ಗಳ ತರಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸುವುದರ ಮೇಲಿನ ಫೈಲೈಡ್‌ಗಳ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವುದು. ಸೆಪ್ಟಾಗಳು ಹೈಫೆಗಳನ್ನು ಹಾದುಹೋಗುವ ದಟ್ಟ ಗೆರೆಗಳಂತೆ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರವಾಗುತ್ತವೆ. |''ಪೆನ್ಸಿಲಿಯಮ್‌'' ನ ಒಂದು ವಾತಾವರಣದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿತ ವಸ್ತು<br />1.&nbsp;ಹೈಫಾ 2.&nbsp;ಕೊಂಡಿಯೋಫೋರ್ 3.&nbsp;ಫೈಲಾಡ್ 4.&nbsp;ಕೊನಿಡಿಯಾ 5.&nbsp;ಸೆಪ್ಟಾ]] == ರೂಪವಿಜ್ಞಾನ == === ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕೀಯ ರಚನೆಗಳು === ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಕವಕ ತಂತುಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಅವು ೨–೧೦&nbsp;µm ವ್ಯಾಸ ಹೊಂದಿರುವ ಉರುಳೆಯಾಕಾರದ, ದಾರದ-ತರಹದ ರಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ಉದ್ದದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸೆಂಟಿಮೀಟರುಗಳವರೆಗೆ ಇರುತ್ತವೆ. ಕವಕ ತಂತುಗಳು ತಮ್ಮ ತುದಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ; ಹೊಸ ಕವಕ ತಂತುಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಕವಕ ತಂತುಗಳಲ್ಲಿ ''ಬ್ರಾಂಚಿಂಗ್ (ಟಿಸಿಲೊಡೆಯುವುದು)'' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಹೊಸ ತುದಿಗಳ ಉದಯದ ಮೂಲಕ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ರೂಪಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಅಥವಾ ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ಕವಕ ತಂತುಗಳ ತುದಿಗಳು ಎರಡು ಸಮಾನಂತರವಾಗಿ-ಬೆಳೆಯುವ ಕವಕ ತಂತುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಕವಲೊಡೆಯುತ್ತವೆ.<ref name="Harris2008">{{cite journal|author=Harris SD.|year= 2008|title=Branching of fungal hyphae: regulation, mechanisms and comparison with other branching systems|journal=Mycologia|volume=50|pages=823–32|pmid=19202837|doi=10.3852/08-177|issue=6}}</ref> ತುದಿಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಟಿಸಿಲೊಡೆಯುವಿಕೆ/ಕವಲೊಡೆಯುವಿಕೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಕವಕ ತಂತುವಿನ ಅಂತರ್‌ಸಂಬಂಧಿತ ಸಂಪರ್ಕಜಾಲವಾದ ಮೈಸೆಲಿಯಮ್ (ಕವಕಜಾಲ)ದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Alexopoulos et al., p. 30" /> ಕವಕ ತಂತುಗಳು ವಿಭಜಿಸಿರುವಂತವಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಅಡ್ಡಭಿತ್ತಿರಹಿತವಾಗಿರಬಹುದು: ವಿಭಜಕ ಕವಕ ತಂತುಗಳು ಅಡ್ಡ ಗೋಡೆಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ (ಆಂತರಿಕ ಕೋಶ ಗೋಡೆಗಳು, ಕೋಶೀಯ ವಿಭಜಕ, ಇವುಗಳು ಕವಕ ತಂತುವಿಗೆ ಅದರ ಆಕಾರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತ ಕೋಶ ಗೋಡೆಗೆ ಲಂಬಕೋನದಲ್ಲಿ ರಚನೆಯಾಗಿರುತ್ತವೆ). ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವಿಭಾಗವು ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೀಜಕಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ; ಅಡ್ಡಭಿತ್ತಿರಹಿತ ಕವಕ ತಂತುಗಳು ವಿಭಾಗೀಕೃತಗೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದಿಲ್ಲ.<ref>ಡಿಕಾನ್,ಪು. ೫೧.</ref> ವಿಭಜಕಗಳು ಕೋಶದ್ರವ್ಯ, ಅಂಗಕಗಳು, ಮತ್ತು ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಬೀಜಕಣಗಳು ಸಾಗಣೆಯಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿಸುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮರಂಧ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ; ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ಬೆಸಿಡಿಯೊಮೈಕೊಟಾ ವಿಭಾಗದ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಡೊಲಿಪೋರ್ ನಡುತಡಿಕೆ.<ref>ಡಿಕಾನ್,ಪು. ೫೭.</ref> ಅಡ್ಡಭಿತ್ತಿರಹಿತ ಕವಕ ತಂತುಗಳು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಬಹು ಬೀಜಕಣಗಳುಳ್ಳ ಸುಪರ್‌ಸೆಲ್‌ಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite book |title=Mushrooms: Cultivation, Nutritional Value, Medicinal Effect and Environmental Impact |author=Chang S-T, Miles PG. |year=2004 |publisher=CRC Press |isbn=0849310431 }}</ref> ಹಲವಾರು ಜಾತಿಯ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಜೀವಿಸುತ್ತಿರುವ ಆಶ್ರಯದಾತಗಳಿಂದ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕವಕ ತಂತು ರಚನೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ; ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ - ಬಹುತೇಕ ಶಿಲೀಂಧ್ರ ವಿಭಾಗಗಳ ಸಸ್ಯ-ಪರಾವಲಂಬಿ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿನ ಚೂಷಕಾಂಗಗಳು, ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಶಿಲೀಂಧ್ರಮೂಲವುಳ್ಳ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ಆರ್ಬಸಲ್‍ಗಳು. ಇವು ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಆಶ್ರಯದಾತ ಕೋಶದೊಳಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="pmid18794914">{{cite journal |author=Parniske M. |title=Arbuscular mycorrhiza: the mother of plant root endosymbioses |journal=Nature Reviews. Microbiology |volume=6 |issue=10 |pages=763–75 |year=2008 |pmid=18794914 |doi=10.1038/nrmicro1987}}</ref> ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಒಪಿಸ್ತೋಕೊಂಟ್‌ಗಳಾದರೂ (ಏಕೈಕ ಹಿಂಭಾಗದ ಕಶಾಂಗವನ್ನು ಲಕ್ಷಣವಾಗಿ ಹೊಂದಿರುವ ವಿಕಸನದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸಂಬಂಧಿತ ಜೀವಿಗಳ ಗುಂಪು) ಚಿಟ್ರಿಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ವಿಭಾಗಗಳು ತಮ್ಮ ಹಿಂಭಾಗದ ಕಶಾಂಗಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿವೆ.<ref>{{cite journal |author=Steenkamp ET, Wright J, Baldauf SL.|year=2006 |title=The protistan origins of animals and fungi |journal=Molecular Biology and Evolution |volume=23 |issue=1 |pages=93–106|url=http://mbe.oxfordjournals.org/cgi/content/full/23/1/93|doi=10.1093/molbev/msj011 |pmid=16151185}}</ref> ಶಿಲಿಂಧ್ರಗಳು ಗ್ಲುಕನ್‌ಗಳು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, β-೧,೩-ಗ್ಲುಕನ್) ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಘಟಕಗಳು ಜೊತೆಗೆ ಬಯೋಪಾಲಿಮರ್ ಕೈಟಿನ್ ಅನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಕೋಶ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿ ಯುಕಾರ್ಯೋಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅಸಾಧಾರಣವಾಗಿವೆ.<ref name="Stevens">{{cite journal|author=Stevens DA, Ichinomiya M, Koshi Y, Horiuchi H.|year= 2006|title=Escape of ''Candida'' from caspofungin inhibition at concentrations above the MIC (paradoxical effect) accomplished by increased cell wall chitin; evidence for β-1,6-glucan synthesis inhibition by caspofungin|url=https://archive.org/details/sim_antimicrobial-agents-and-chemotherapy_2006-09_50_9/page/3160|journal=Antimicrobial Agents and Chemotherapy|volume=50|pages=3160–61|pmid=16940118|doi=10.1128/AAC.00563-06|issue=9|pmc=1563524}}</ref> === ಸ್ಥೂಲದೃಷ್ಟಿಗೋಚರ ರಚನೆಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Armillaria ostoyae MO.jpg|right|thumb|alt=A cluster of large, thick-stemmed light brown colored gilled mushrooms growing at the base of a tree|ಆರ್ಮಿಲಾರಿಯಾ ಒಸ್ಟೊಯಾಯಿ]] ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ಕವಕಜಾಲಗಳು ಬರಿಯ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಗೋಚರವಾಗಬಹುದು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಹಲವಾರು ಮೇಲ್ಮೈಗಳು ಮತ್ತು ಅಧಃಸ್ತರಗಳ ಮೇಲೆ, ಅಂದರೆ ತೇವವಿರುವ ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಾಳಾದ ಆಹಾರದ ಮೇಲೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೋಲ್ಡ್‌ಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ಪೆಟ್ರಿ ತಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಘನರೂಪದ ಸಮುದ್ರಪಾಚಿಯ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಮೇಲೆ ಬೆಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಕವಕಜಾಲಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಮುದಾಯಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಮುದಾಯಗಳು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ (ಬೀಜಕಗಳು ಅಥವಾ ವರ್ಣದ್ರವ್ಯಗಳ ಕ್ರಿಯೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ). ಇವನ್ನು ಪ್ರಭೇದಗಳ ಅಥವಾ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು.<ref>ಹ್ಯಾನ್‌ಸನ್, ಪುಪು. ೧೨೭–೪೧.</ref> ಕೆಲವು ಸ್ವತಂತ್ರ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ಸಮುದಾಯಗಳು ಅಸಾಧಾರಣವಾದ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸನ್ನು ಮುಟ್ಟಬಲ್ಲವು, ''ಅರ್ಮಿಲ್ಲಾರಿಯಾ ಒಸ್ಟೋಯೀ'' ಯ ಕ್ಲೋನಲ್ (ಅಬೀಜ ಸಂತಾನ) ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಆಗುವಂತೆ. ಅವು ಸುಮಾರು ೯,೦೦೦ ವರ್ಷಗಳ ವಯಸ್ಸಿನ ಅಂದಾಜಿನ ಜೊತೆಗೆ ೯೦೦ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="Ferguson et al.">{{cite journal|author=Ferguson BA, Dreisbach TA, Parks CG, Filip GM, Schmitt CL.|year= 2003|title=Coarse-scale population structure of pathogenic ''Armillaria'' species in a mixed-conifer forest in the Blue Mountains of northeast Oregon|journal=[[Canadian Journal of Forest Research]]|volume=೩೩|pages=೬೧೨–೨೩|doi=೧೦.೧೧೩೯/x೦೩-೦೬೫}}</ref> ಆಸ್ಕೋಮೈಸೀಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಲೈಂಗಿಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬಹು ಮುಖ್ಯವಾದ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟೀಕೃತ ರಚನೆಯಾದ ಅಪೋಥೆಸಿಯುಮ್ ಕಪ್-ಆಕಾರದ ಫ್ರುಟಿಂಗ್ ಕಾಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಬೀಜಕವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿಮಾಡುವ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಅಂಗಾಂಶದ ಒಂದು ಪದರವಾದ ಹೈಮೇನಿಯಮ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref>ಅಲೆಕ್ಸೊಪಲಸ್ ''ಎಟ್ ಆಲ್.'' , ಪುಪು. ೨೦೪–೨೦೫.</ref> ಬೇಸಿಡಿಯೋಮೈಸಿಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಆಸ್ಕೋಮೈಸಿಟ್‌ಗಳ ಫ್ರುಟಿಂಗ್ ಕಾಯಗಳು ಕೆಲವು ವೇಳೆ ತುಂಬಾ ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಮಶ್ರೂಮ್‌ಗಳು ಎಂದು ಸುಪರಿಚಿತವಾಗಿವೆ. == ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಶರೀರ ವಿಜ್ಞಾನ == ಘನರೂಪದ ಅಧಃಸ್ತರಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಕವಕ ತಂತುಗಳಾಗಿ ಅಥವಾ ಜಲೀಯ ವಾತಾವರಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂಟಿ ಕೋಶಗಳಾಗಿ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಹೊರತೆಗೆಯಲು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆ ರೂಪಗಳು ಗಾತ್ರದ ಅನುಪಾತಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ಮೆಲ್ಮೈ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref name="isbn0-521-30899-2">{{cite book |author=Moss ST. |title=The Biology of Marine Fungi |publisher=[[Cambridge University Press]] |location=Cambridge, UK |year=೧೯೮೬ |page=೭೬ |isbn=೦-೫೨೧-೩೦೮೯೯-೨}}</ref> ಕವಕ ತಂತುಗಳು ಘನರೂಪದ ಮೇಲ್ಮೈಗಳ ಮೇಲೆ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ, ಅಧಃಸ್ತರಗಳು ಮತ್ತು ಅಂಗಾಂಶಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಲು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.<ref name="Peñalva1 and Arst">{{cite journal|author=Peñalva MA, Arst HN.|year=2002|title=Regulation of gene expression by ambient pH in filamentous fungi and yeasts|journal= Microbiology and Molecular Biology Reviews|volume=66|pages=426–46|pmid=12208998|doi=10.1128/MMBR.66.3.426-446.2002|issue=3|pmc=120796}}</ref> ಇವು ಬೃಹತ್ಪ್ರಮಾಣದ ಭೇದಕ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಬಲಗಳನ್ನು ವಿನಿಯೋಗಿಸಬಲ್ಲವು; ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸಸ್ಯ ರೋಗಕಾರಕವಾದ ''ಮೆಗ್ನಪೋರ್ಥ್ ಗ್ರೈಸಿಯ'' ಅಪ್ರೆಸೋರಿಯಮ್ ಎಂಬ ರಚನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಸ್ಯ ಅಂಗಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ರಂಧ್ರ ಮಾಡಲು ವಿಕಸಿಸಿತು.<ref name="Howard et al.">{{cite journal|author=Howard RJ, Ferrari MA, Roach DH, Money NP.|year=1991|title=Penetration of hard substrates by a fungus employing enormous turgor pressures|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences USA|volume=88|pages=11281–84|pmid=1837147|doi=10.1073/pnas.88.24.11281|issue=24|pmc=53118}}</ref> ಸಸ್ಯದ ಹೊರಚರ್ಮಕ್ಕೆ ನಿರ್ದೇಶಿತವಾದ ಅಪ್ರೆಸ್ಸೋರಿಯಮ್‍ನಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂದ ಒತ್ತಡವು {{convert|8|MPa}} ನ್ನು ಮೀರಬಲ್ಲದು.<ref name="Howard et al." /> ತಂತುಗಳುಳ್ಳ ಶಿಲೀಂಧ್ರವಾದ ''ಪಿಸಿಲೋಮೈಸಸ್ ಲಿಲಸಿನಸ್ ''ನೆಮಟೋಡ್‍ಗಳ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸಲು ಇದೇ ರೀತಿಯ ರಚನೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Money">{{cite book| author =Money NP.|chapter=Mechanics of invasive fungal growth and the significance of turgor in plant infection.|title=Molecular Genetics of Host-Specific Toxins in Plant Disease: Proceedings of the 3rd Tottori International Symposium on Host-Specific Toxins, Daisen, Tottori, Japan, August 24–29, 1997| url =https://archive.org/details/moleculargenetic0013tott_l5z7|publisher=Kluwer Academic Publishers|year=1998|location=Netherlands|pages=[https://archive.org/details/moleculargenetic0013tott_l5z7/page/261 261]–71|isbn=0-7923-4981-4}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:DecayingPeachSmall.gif|frame|left|alt=Time-lapse photography sequence of a peach becoming progressively discolored and disfigured| ಕೊಳೆಯುವ ಪೀಚ್‌ ಹಣ್ಣನ್ನು ಆವರಿಸಿರುವ ಮೊಲ್ಡ್. ಈ ಬಿಡಿಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸುಮಾರು ಪ್ರತಿದಿನ 12 ಗಂಟೆಗಳಂತೆ ಆರು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.]] ಅಪ್ರೆಸ್ಸೋರಿಯಮ್‍ನಿಂದ ವಿನಿಯೋಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಒತ್ತಡವು ಶಾರೀರಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಅದು ಗ್ಲಿಸರೋಲ್‍ನಂತಹ ಓಸ್ಮೊಲೈಟ್‍ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದರಿಂದ ಅಂತರ್ಜೀವಕೋಶಗಳ ಸೆಡೆತವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Wang et al.">{{cite journal|author=Wang ZY, Jenkinson JM, Holcombe LJ, Soanes DM, Veneault-Fourrey C, Bhambra GK, Talbot NJ.|year=2005|title=The molecular biology of appressorium turgor generation by the rice blast fungus ''Magnaporthe grisea''|journal=Biochemical Society Transactions|volume=33|pages=384–88|pmid=15787612|doi=10.1042/BST0330384|issue=Pt 2}}</ref> ಈ ರೀತಿಯ ರೂಪವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೊಂದಿಕಗಳಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಸಾವಯವ ಅಣುಗಳನ್ನು (ಪೊಲಿಸ್ಯಾಕರೈಡ್‍ಗಳು, ಪ್ರೋಟೀನ್‍ಗಳು, ಲಿಪಿಡ್‍ಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾವಯವ ಅಧಃಸ್ತರಗಳು) ಹೆಚ್ಚು ಸಣ್ಣ ಅಣುಗಳಾಗಿ ಜೀರ್ಣಿಸಲು ಪರಿಸರದೊಳಗೆ ಸ್ರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜಲವಿಚ್ಛೇದನಾ ಕಿಣ್ವಗಳು ಪೂರಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಸಣ್ಣ ಅಣುಗಳನ್ನು ನಂತರ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶಗಳಾಗಿ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.<ref name="Pereira">{{cite journal|author=Pereira JL, Noronha EF, Miller RN, Franco OL.|year= 2007|title=Novel insights in the use of hydrolytic enzymes secreted by fungi with biotechnological potential|journal=Letters in Applied Microbiology|volume=44|pages=573–81|pmid=17576216|doi=10.1111/j.1472-765X.2007.02151.x|issue=6}}</ref><ref name="Schaller">{{cite journal|author=Schaller M, Borelli C, Korting HC, Hube B.|year= 2007|title=Hydrolytic enzymes as virulence factors of ''Candida albicans''|journal=Mycoses|volume=48|pages=365–77|pmid=16262871|doi=10.1111/j.1439-0507.2005.01165.x|issue=6}}</ref><ref name="Farrar">{{cite journal|author=Farrar JF.|year=1985|title=Carbohydrate metabolism in biotrophic plant pathogens|url=https://archive.org/details/sim_microbiological-sciences_1985-10_2_10/page/314|journal=Microbiological Sciences|volume=2|pages=314–17|pmid=3939987|issue=10}}</ref> ಅಗಾಧ ಪಾಲು ತಂತುಮಯ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಧ್ರುವ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ - ಅಂದರೆ ಒಂದು ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸುವುದರಿಂದ- ಕವಕ ತಂತುಗಳ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಲಂಬನೆಯಿಂದ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ.<ref name="Fischer et al 2008">{{cite journal|author=Fischer R, Zekert N, Takeshita N.|year= 2008|title=Polarized growth in fungi—interplay between the cytoskeleton, positional markers and membrane domains|journal=Molecular Microbiology|volume=68|pages=813–26|pmid=18399939|doi=10.1111/j.1365-2958.2008.06193.x|issue=4}}</ref> ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಪರ್ಯಾಯ ಬಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಅಂತಸ್ಸಸ್ಯ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪ್ರಕ್ಷಿಪ್ತ ವಿಸ್ತರಣೆ (ಅಂದರೆ, ತುದಿಯ ಕೆಳಗಿರುವ ಕವಕ ತಂತು ಭಾಗಗಳ ಅನುಲಂಬ ವಿಸ್ತರಣದಿಂದ)<ref name="Christensen et al 2008">{{cite journal|author=Christensen MJ, Bennett RJ, Ansari HA, Koga H, Johnson RD, Bryan GT, Simpson WR, Koolaard JP, Nickless EM, Voisey CR.|year= 2008|title=''Epichloë'' endophytes grow by intercalary hyphal extension in elongating grass leaves|url=https://archive.org/details/fungal-genetics-and-biology_2008-02_45_2/page/84|journal=Fungal Genetics and Biology|volume=45|pages=84–93|pmid=17919950|doi=10.1016/j.fgb.2007.07.013|issue=2}}</ref> ಅಥವಾ ಅಣಬೆ ತೊಟ್ಟುಗಳ ಮತ್ತು ಇತರ ದೊಡ್ಡ ಅಂಗಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ವೇಳೆ ಪರಿಮಾಣ ವಿಸ್ತರಣೆಯಿಂದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸೇರಿವೆ.<ref name="Money 2002">{{cite journal|author=Money NP.|year= 2002|title=Mushroom stem cells|journal=[[Bioessays]]|volume=೨೪|pages=೯೪೯–೫೨|pmid=೧೨೩೨೫೧೨೭|doi=೧೦.೧೦೦೨/bies.೧೦೧೬೦|issue=೧೦}}</ref> (ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ವಿಕಸಿತವಾಗಿರುವ ಲಕ್ಷಣವಾದ<ref name="Willensdorfer">{{cite journal|author=Willensdorfer M.|year= 2009|title=On the evolution of differentiated multicellularity|journal=[[Evolution (journal)|Evolution]]|volume=೬೩|pages=೩೦೬–೨೩|pmid=೧೯೧೫೪೩೭೬|doi=೧೦.೧೧೧೧/j.೧೫೫೮-೫೬೪೬.೨೦೦೮.೦೦೫೪೧.x|issue=೨}}</ref>) ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬಹುಕೋಶೀಯ ರಚನೆಗಳಾಗಿ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಲೈಂ‍ಗಿಕ ಬೀಜಕಗಳ ಪ್ರಸಾರಕ್ಕಾಗಿ ಫ್ರೂಟಿಂಗ್ ಕಾಯಗಳ ಮತ್ತು ಅಧಃಸ್ತರ ನೆಲೆಸುವಿಕೆಗೆ ಹಾಗೂ ಅಂತರಜೀವಕೋಶೀಯ ಸಂವಹನಕ್ಕೆ ಬಯೋಫಿಲ್ಮ್‌ಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸೇರಿವೆ.<ref name="Daniels">{{cite journal|author=Daniels KJ, Srikantha T, Lockhart SR, Pujol C, Soll DR.|year= 2006|title=Opaque cells signal white cells to form biofilms in ''Candida albicans''|journal=[[EMBO Journal]]|volume=೨೫|pages=೨೨೪೦–೫೨|pmid=೧೬೬೨೮೨೧೭|doi=೧೦.೧೦೩೮/sj.emboj.೭೬೦೧೦೯೯|issue=೧೦|pmc=೧೪೬೨೯೭೩}}</ref> ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ, ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳನ್ನು ಪರಪೋಷಿತ ಜೀವಿಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಂದರೆ ಚಯಾಪಚಯಕ್ಕಾಗಿ ಇತರ ಜೀವಿಗಳಿಂದ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿದ ಇಂಗಾಲದ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ಜೀವಿಗಳು. ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ಚಯಾಪಚಯ ಕೌಶಲವನ್ನು ವಿಕಸಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಇದು ಅವುಗಳಿಗೆ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ನೈಟ್ರೇಟ್, ಅಮೋನಿಯಾ, ಎಸಿಟೇಟ್, ಅಥವಾ ಎಥನೋಲ್‍‍ಗಳಂತಹ ಸರಳ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ, ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಸಾವಯವ ಅಧಃಸ್ತರಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name="Marzluf">{{cite journal|author=Marzluf GA.|year=1981|title=Regulation of nitrogen metabolism and gene expression in fungi|journal=Microbiological Reviews|volume=45|pages=437–61|pmid=6117784|issue=3|pmc=281519}}</ref><ref name="Heynes">{{cite journal|author=Heynes MJ.|year=1994|title=Regulatory circuits of the ''amdS'' gene of ''Aspergillus nidulans''|url=https://archive.org/details/sim_antonie-van-leeuwenhoek_1994_65_3/page/179|journal=Antonie Van Leeuwenhoek|volume=65|pages=179–82|pmid=7847883|doi=10.1007/BF00871944|issue=3}}</ref> ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ ಮೆಲನಿನ್ ವರ್ಣದ್ರವ್ಯವು (ಗಾಮಾ ವಿಕಿರಣದಂತಹ) ಅಯಾನೀಕಾರಕ ವಿಕಿರಣಗಳಿಂದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸಬಹುದೆಂದು ತೋರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಆದರೆ, ಈ ಬಗೆಯ ರೇಡಿಯೋಟ್ರೋಫಿಕ್ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಬೆಳವಣಿಗೆ ದರಗಳ ಮೇಲಿನ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ಜೀವಭೌತಿಕ ಮತ್ತು ಜೀವರಾಸಾಯನಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ.<ref name="Dadachova">{{cite journal|author=Dadachova E, Bryan RA, Huang X, Moadel T, Schweitzer AD, Aisen P, Nosanchuk JD, Casadevall A.|year= 2007|title=Ionizing radiation changes the electronic properties of melanin and enhances the growth of melanized fungi|journal=PLoS ONE|volume=2|pages=e457|pmid=17520016|doi=10.1371/journal.pone.0000457|issue=5|pmc=1866175}}</ref> ಕಾಣಬಲ್ಲ ಬೆಳಕಿನ ಮೂಲಕ CO₂ಸ್ಥಿರೀಕರಣಕ್ಕೂ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೂ ಹೋಲಿಕೆ ಇರಬಹುದು (ಆದರೆ ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲವಾಗಿ ಅಯಾನೀಕಾರಕ ವಿಕಿರಣಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತವೆ) ಎಂದು ಲೇಖಕರು ಊಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Dadachova&Casadevall">{{cite journal|author=Dadachova E, Casadevall A.|year= 2008|title=Ionizing radiation: how fungi cope, adapt, and exploit with the help of melanin|journal=Current opinion in Microbiology|volume=11|pages=525–31|pmid=18848901|doi=10.1016/j.mib.2008.09.013|issue=6|pmc=2677413}}</ref> == ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ == [[ಚಿತ್ರ:Polyporus squamosus Molter.jpg|thumb|right|alt=Two thickly stemmed brownish mushrooms with scales on the upper surface, growing out of a tree trunk|ಪಾಲಿಪೊರಸ್ ಸ್ಕ್ವಾಮೋಸಸ್]] ಶಿಲೀಂದ್ರಗಳ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ. ಇದು ಈ ಜೀವಿಗಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದೊಳಗಿನ ಜೀವನಶೈಲಿಗಳು ಮತ್ತು ತಳಿಸಂಬಂಧಿ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ಅಲೆಕ್ಸೊಪಲಸ್ ''ಎಟ್ ಆಲ್'' ., ಪುಪು. ೪೮–೫೬.</ref> ಮೂರನೆಯ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ವಿಧಗಳ ಪ್ರಸರಣದ ಮೂಲಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ; ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯು ಒಂದು ಪ್ರಜಾತಿಯ ಜೀವನ ಚಕ್ರದೊಳಗಿನ ಎರಡು ಚೆನ್ನಾಗಿ-ಭೇದಮಾಡಿದ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು, ಅಂದರೆ ಟೆಲಿಯೋಮೊರ್ಫ್ ಮತ್ತು ಅನಾಮೊರ್ಫ್ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ.<ref>ಕರ್ಕ್ ''ಎಟ್ ಆಲ್'' ., ಪು. ೬೩೩.</ref> ಪಾರಿಸರಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತವೆ. ಇವು ಲೈಂಗಿಕ ಅಥವಾ ಅಲೈಂಗಿಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ರಚನೆಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ರಚನೆಗಳು ಬೀಜಕಗಳು ಅಥವಾ ಬೀಜಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರೊಪಗ್ಯುಲ್‌ಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಗೆ ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ. === ಅಲೈಂಗಿಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ === ಸಸ್ಯೀಯ ಬೀಜಕಗಳ ಮೂಲಕ (ಕನಿಡಿಯಮ್‍ಗಳು) ಅಥವಾ ಕವಕ ಜಾಲದ ವಿಭಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಅಲೈಂಗಿಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ; ಇದು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನೆಲೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡ ಅಬೀಜ ಸಂತಾನದ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಲೈಂಗಿಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವೇಗದ ಪ್ರಸರಣವನ್ನು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Heitman">{{cite journal |author=Heitman J.|title=Sexual reproduction and the evolution of microbial pathogens|journal=[[Current Biology]]|volume=೧೬ |issue=೧೭ |pages=R೭೧೧–೨೫ |year=೨೦೦೫ |pmid=೧೬೯೫೦೦೯೮ |doi=೧೦.೧೦೧೬/j.cub.೨೦೦೬.೦೭.೦೬೪ |url=}}</ref> "ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ಇಂಪರ್ಫೆಕ್ಟಿ" (ಪರಿಪೂರ್ಣ ಅಥವಾ ಲೈಂಗಿಕ ಹಂತವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲದ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು) ಅಥವಾ ಡ್ಯುಟೆರೋಮೈಕೋಟಾ ಗಮನಿಸಬಹುದಾದ ಲೈಂಗಿಕ ಚಕ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಜಾತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="isbn0-7637-0067-3">{{cite book |author=Alcamo IE, Pommerville J. |title=Alcamo's Fundamentals of Microbiology |publisher=Jones and Bartlett |location=Boston |year=2004 |page=590 |isbn=0-7637-0067-3}}</ref> === ಲೈಂಗಿಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ === ಅರೆವಿದಳನದ ಜೊತೆಗಿನ ಲೈಂಗಿಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯು ಎಲ್ಲ ಶಿಲೀಂಧ್ರ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ (ಗ್ಲೊಮೆರೊಮೈಕೋಟಾವು ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಅಪವಾದವಾಗಿದೆ).<ref name="pmid17486965" /> ಇದು ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿನ ಅಥವಾ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ಲೈಂಗಿಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯಿಂದ ಹಲವಾರು ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ಗುಂಪುಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಭಿನ್ನತೆಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. ಇವನ್ನು ಲೈಂಗಿಕ ರಚನೆಗಳಲ್ಲಿನ ರೂಪವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಭಿನ್ನತೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಭೇದ ಮಾಡಲು ಬಳಸಬಹುದು.<ref name="Guarro et al 1999">{{cite journal|author=Guarro J, Gené J, Stchigel AM.|title=Developments in fungal taxonomy|journal=Clinical Microbiology Reviews|volume=12|pages=454–500|pmid=10398676|url=http://cmr.asm.org/cgi/content/full/12/3/454|issue=3|pmc=100249|year=1999|access-date=2010-10-07|archive-date=2011-01-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20110105155223/http://cmr.asm.org/cgi/content/full/12/3/454|url-status=dead}}</ref><ref name="Taylor et al 2000">{{cite journal|author=Taylor JW, Jacobson DJ, Kroken S, Kasuga T, Geiser DM, Hibbett DS, Fisher MC.|year= 2000|title=Phylogenetic species recognition and species concepts in fungi|url=https://archive.org/details/fungal-genetics-and-biology_2000-10_31_1/page/21|journal=Fungal Genetics and Biology|volume=31|pages=21–32|doi=10.1006/fgbi.2000.1228|pmid=11118132|issue=1}}</ref> ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿತಗಳ ನಡುವಣ ಸಂಯೋಗದ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಜೈವಿಕ ಪ್ರಭೇದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು.<ref name="Taylor et al 2000" /> ಪ್ರಮುಖವಾದ ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಕೂಡಣೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಲೈಂಗಿಕ ರಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ಬೀಜಕಗಳ ರೂಪವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಯಿತು; ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಬೀಜಕಗಳನ್ನು-ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ರಚನೆಗಳಾದ ಆಸ್ಕಸ್‍ಗಳು ಮತ್ತು ಬಸಿಡಿಯಮ್‍ಗಳನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಆಸ್ಕೋಮೈಸೀಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬೇಸಿಡಿಯೋಮೈಸೀಟ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಬಳಸಬಹುದು. ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳು ವಿರುದ್ಧ ಸಂಯೋಗ ಬಗೆಯ ಜೀವಿಗಳ ನಡುವೆ ಮಾತ್ರ ಸಂಯೋಗಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿಸಬಹುದು. ಇತರ ಜೀವಿಗಳು ಯಾವುದೇ ಇತರ ಜೀವಿ ಅಥವಾ ತನ್ನೊಂದಿಗೇ ಸಂಯೋಗ ಹೊಂದಬಹುದು ಮತ್ತು ಲೈಂಗಿಕವಾಗಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಮೊದಲಿನ ಸಂಯೋಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ವಿಷಮಜಾಲೀಯ, ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯದವುಗಳನ್ನು ಸಮಜಾಲೀಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Metzenberg">{{cite journal|author=Metzenberg RL, Glass NL.|year= 1990|title=Mating type and mating strategies in ''Neurospora''|url=https://archive.org/details/sim_bioessays_1990-02_12_2/page/n53|journal=Bioessays|volume=12|pages=53–59|pmid=2140508|doi=10.1002/bies.950120202|issue=2 }}</ref> ಬಹುತೇಕ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ಜೀವನ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಪ್ಲಾಯ್ಡ್ (ಅಗುಣಿತ) ಮತ್ತು ಡಿಪ್ಲಾಯ್ಡ್ (ಜೋಡಿ ವರ್ಣತಂತುವಿನ) ಈ ಎರಡು ಹಂತಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಲೈಂಗಿಕವಾಗಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಒಂದು ಅಂತರ್‌ಸಂಬಂಧಿತ ಜಾಲದೊಳಗೆ ತಮ್ಮ ಕವಕ ತಂತುಗಳನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಂಯೋಗ ಹೊಂದಬಹುದು; ಅಡ್ಡಸೇರುವೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಲೈಂಗಿಕ ಚಕ್ರದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವಿಕೆಗೆ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆಸ್ಕೋಮೈಸೀಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬೇಸಿಡಿಯೋಮೈಸೀಟ್ಸ್‌ಗಳು ಒಂದು ಡೈಕಾರ್ಯೋಟಿಕ್ ಹಂತವನ್ನು ಹಾದುಹೋಗುತ್ತವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪೋಷಕರಿಂದ ಪಡೆದ ಬೀಜಕಣಗಳು ಕೋಶಗಳ ಸಂಯೋಗದ ನಂತರ ತಕ್ಷಣವೇ ಸಂಯೋಗ ಹೊಂದುವುದಿಲ್, ಬದಲಾಗಿ ಕವಕ ತಂತು ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಇರುತ್ತವೆ.<ref>ಜಿನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಮತ್ತು ಲೈಸೆಕ್. ೧೦೭–೧೧೪.</ref> [[ಚಿತ್ರ:Morelasci.jpg|thumb|left|alt=Microscopic view of numerous translucent or transparent elongated sac-like structures each containing eight spheres lined up in a row| ಮೊರ್ಸೆಲ್ಲಾ ಎಲಾಟಾದ ಎಂಟು ಬೀಜಕಣಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ]] ಆಸ್ಕೋಮೈಸೀಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಹೈಮೀನಿಯಮ್‍ನ (ಬೀಜಕವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಂಗಾಂಶ ಪದರ) ಡೈಕಾರ್ಯೋಟಿಕ್ ಕವಕ ತಂತುಗಳು ನಡುತಡಿಕೆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಕೊಕ್ಕೆಯನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತವೆ. ಕೋಶ ವಿಭಜನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಕೊಕ್ಕೆಯ ನಿರ್ಮಾಣವು ಹೊಸದಾಗಿ ವಿಭಜನೆಗೊಂಡ ಬೀಜಕಣಗಳು ತುದಿಯ ಮತ್ತು ತಳದ ಕವಕ ತಂತು ವಿಭಾಗಗಳೊಳಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ವಿಂಗಡಣೆಯಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ನಂತರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಆಸ್ಕಸ್ ರೂಪಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರಕ ಸಂಯೋಗ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಆಸ್ಕಸ್‍ಗಳು ಆಸ್ಕೋಕಾರ್ಪ್ ಅಥವಾ ಫ್ರುಟಿಂಗ್ ಕಾಯದಲ್ಲಿ ನೆಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಆಸ್ಕಸ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರಕ ಸಂಯೋಗದ ತಕ್ಷಣ ಅರೆವಿದಳನ ಮತ್ತು ಆಸ್ಕೋಬೀಜಕಣಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸರಣದ ನಂತರ, ಆಸ್ಕೋಬೀಜಕಣಗಳು ಕುಡಿಯೊಡೆದು ಹೊಸ ಅಗುಣಿತ ಕವಕಜಾಲವು ರೂಪಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref>ಡಿಕಾನ್,ಪು. ೩೧.</ref> ಬೇಸಿಡಿಯೋಮೈಸೀಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಲೈಂಗಿಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯು ಆಸ್ಕೋಮೈಸೀಟ್‌ಗಳ ಲೈಂಗಿಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವ ಅಗುಣಿತ ಕವಕತಂತುಗಳು ಒಂದುಗೂಡಿ ಡೈಕಾರ್ಯೋಟಿಕ್ ಕವಕಜಾಲ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಡೈಕಾರ್ಯೋಟಿಕ್ ಹಂತವು ಬೇಸಿಡಿಯೋಮೈಸೀಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಇದು ಸಸ್ಯೀಯವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಕವಕಜಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಇರುತ್ತದೆ. ತಿರುಡಿ ಸೇರುವೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ವಿಶೇಷೀಕೃತ ದೈಹಿಕ ರಚನೆಯು ಪ್ರತಿ ಕವಕತಂತು ನಡುತಡಿಕೆಯ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ರಚನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆಸ್ಕೋಮೈಸೀಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ ರಚನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸದೃಶವಾಗಿರುವ ಕೊಕ್ಕೆಯಂತೆ, ಬೇಸಿಡಿಯೋಮೈಸೀಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ ತಿರುಡಿ ಸೇರುವೆಯು ಕೋಶ ವಿಭಜನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೀಜಕಣಗಳ ನಿಯಂತ್ರಿತ ವರ್ಗಾವಣೆಗೆಗೆ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಪ್ರತಿ ಕವಕತಂತು ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುವ ಎರಡು ಬೀಜಕಣಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಡೈಕಾರ್ಯೋಟಿಕ್ ಹಂತವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಅಲೆಕ್ಸೊಪಲಸ್ ''ಎಟ್ ಅಲ್'' ., ಪುಪು. ೪೯೨–೯೩.</ref> ಒಂದು ಬೇಸಿಡಿಯೋಕಾರ್ಪ್ ರಚನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಬಸಿಡಿಯಮ್‍ಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ದೊಣ್ಣೆ-ತರಹದ ರಚನೆಗಳು ಕೇಂದ್ರಕ ಸಂಯೋಗ ಮತ್ತು ಅರೆವಿದಳನದ ನಂತರ ಅಗುಣಿತ ಬೇಸಿಡಿಯೋಸ್ಪೋರ್‌ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ.<ref>ಜೆನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಮತ್ತು ಲೈಸೆಕ್,ಪು. ೧೪೨.</ref> ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪರಿಚಿತವಿರುವ ಬೇಸಿಡಿಯೋಕಾರ್ಪ್‌ಗಳೆಂದರೆ ಅಣಬೆಗಳು, ಆದರೆ ಅವುಗಳು ಇತರ ರೂಪಗಳನ್ನೂ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ಗ್ಲೊಮೆರೋಮೈಸೀಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ (ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಜಿಗೋಮೈಸೀಟ್‌ಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು), ಎರಡು ಜೀವಿಗಳ ಅಗುಣಿತ ಕವಕ ತಂತುಗಳು ಒಂದುಗೂಡಿ ಯುಗ್ಮಕದಾನಿಯು (ಫಲವತ್ತಾದ ಜಂಪತಿಯನ್ನು-ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ ಕೋಶವಾಗುವ ವಿಶೇಷೀಕೃತ ಕೊಶರಚನೆ) ರೂಪಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಯುಗ್ಮಕದಾನಿಯು ಯುಗ್ಮಬೀಜಕವಾಗಿ (ಜಂಪತಿಗಳ ಸಂಯೋಗದ ಮೂಲಕ ರೂಪಗೊಳ್ಳುವ ದಪ್ಪನೆಯ-ಗೋಡೆಯ ಬೀಜಕ) ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಯುಗ್ಮಬೀಜಕವು ಕುಡಿಯೊಡೆದಾಗ ಅರೆವಿದಳನ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿ ಹೊಸ ಅಗುಣಿತ ಕವಕ ತಂತುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅದು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅಲೈಂಗಿಕ ಸ್ಪೊರಾಂಜಿಯೋಸ್ಪೋರ್‌ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಬಹುದು. ಈ ಸ್ಪೊರಾಂಜಿಯೋಸ್ಪೋರ್‌ಗಳು ಶಿಲೀಂಧ್ರವು ವೇಗವಾಗಿ ಪ್ರಸರಣಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಹೊಸದಾದ ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಅನನ್ಯವಾದ ಅಗುಣಿತ ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಕವಕಜಾಲವಾಗಿ ಕುಡಿಯೊಡೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿಸುತ್ತವೆ.<ref>ಡಿಕಾನ್,ಪುಪು. ೨೧–೨೪.</ref> === ಬೀಜಕ ಪ್ರಸರಣ === ಅಲೈಂಗಿಕ ಮತ್ತು ಲೈಂಗಿಕ ಎರಡೂ ಬೀಜಕಗಳು ಅಥವಾ ಸ್ಪೊರಾಂಜಿಯೋಸ್ಪೋರ್‌ಗಳು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಅವುಗಳ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ರಚನೆಗಳಿಂದ ಬಲವಂತದ ನಿಷ್ಕಾಸನದ ಮೂಲಕ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿ ಪ್ರಸರಣಗೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಈ ನಿಷ್ಕಾಸನವು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ರಚನೆಗಳಿಂದ ಬೀಜಕಗಳ ನಿರ್ಗಮನವನ್ನು ಜೊತೆಗೆ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಬಹು ದೂರದವರೆಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.[[ಚಿತ್ರ:Cyathus stercoreus Fruchtkörper.JPG|thumb|left|alt=A brown, cup-shaped fungus with several greyish disc-shaped structures lying within|ಪಕ್ಷಿ ಗೂಡಿಗೆ ತಗಲುವ ಶೀಲಿಂಧ್ರ ಸೈಥಸ್ ಸ್ಟೆರ್ಕೊರೆಯಸ್]] ವಿಶೇಷೀಕೃತ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಶಾರೀರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ಜೊತೆಗೆ (ಹೈಡ್ರೋಫೋಬಿನ್‌ಗಳಂತಹ) ಬೀಜಕದ ಮೇಲ್ಮೈ ರಚನೆಗಳು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ಬೀಜಕ ನಿಷ್ಕಾಸನವನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="pmid16219510">{{cite journal |author=Linder MB, Szilvay GR, Nakari-Setälä T, Penttilä ME. |title=Hydrophobins: the protein-amphiphiles of filamentous fungi |journal=FEMS Microbiology Reviews |volume=29 |issue=5 |pages=877–96 |year=2005 |pmid=16219510 |doi=10.1016/j.femsre.2005.01.004 |url=}}</ref> ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕೆಲವು ಆಸ್ಕೋಮೈಸೀಟ್ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಬೀಜಕವನ್ನು-ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಕೋಶಗಳ ರಚನೆಯು ಹೇಗಿರುತ್ತದೆಯೆಂದರೆ ಕೋಶ ಪರಿಮಾಣ ಮತ್ತು ದ್ರವ ಸಮತೋಲನದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ವಸ್ತುಗಳ ಶೇಖರಣೆಯು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಬೀಜಕಗಳ ಸ್ಫೋಟಕ ವಿಸರ್ಜನೆಯನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Trail">{{cite journal|author=Trail F.|year= 2007|title=Fungal cannons: explosive spore discharge in the Ascomycota|journal=FEMS Microbiology Letters|volume=276|pages=12–18|pmid=17784861|doi=10.1111/j.1574-6968.2007.00900.x|issue=1}}</ref> ''ಬ್ಯಾಲ್ಲಿಸ್ಟೋಸ್ಪೋರ್‌‌''ಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂಟಿ ಬೀಜಕಗಳ ಬಲವಂತದ ವಿಸರ್ಜನೆಯು ನೀರಿನ ಸಣ್ಣ ಬಿಂದುಗಳ (ಬುಲ್ಲರ್‌ನ ಬಿಂದು) ರಚನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಬೀಜಕಗಳ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ೧೦,೦೦೦ g ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆರಂಭಿಕ ವೇಗೋತ್ಕರ್ಷದೊಂದಿಗೆ ಅದರ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಕ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ;<ref name="Pringle et al.">{{cite journal|author=Pringle A, Patek SN, Fischer M, Stolze J, Money NP.|year= 2005|title=The captured launch of a ballistospore|journal=[[Mycologia]]|volume=೯೭|pages=೮೬೬–೭೧|pmid=೧೬೪೫೭೩೫೫|doi=೧೦.೩೮೫೨/mycologia.೯೭.೪.೮೬೬|issue=೪}}</ref> ಇದರ ಅಂತಿಮ ಫಲಿತಾಂಶವೇನೆಂದರೆ ಬೀಜಕವು ೦.೦೧–೦.೦೨ cm ನಷ್ಟು ದೂರ ವಿಸರ್ಜನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಕಿವಿರುಗಳು ಅಥವಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮರಂಧ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಕೆಳಗಿನ ಗಾಳಿಯೊಳಗೆ ಬೀಳುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ದೂರವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ಕರ್ಕ್ ''ಎಟ್ ಅಲ್'' ., ಪು. ೪೯೫.</ref> ಪಫ್‌ಬಾಲ್‌ಗಳಂತಹ ಇತರ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಬೀಜಕಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಬಾಹ್ಯ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಬಲಗಳು. ಪಕ್ಷಿಗಳ ಗೂಡಿನ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಕಪ್-ಆಕಾರದ ಫ್ರುಟಿಂಗ್ ಕಾಯಗಳಿಂದ ಬೀಜಕಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ಬೀಳುತ್ತಿರುವ ನೀರಿನ ಬಿಂದುವಿನ ಬಲವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref>{{cite book |author=Brodie HJ. |title=The Bird's Nest Fungi |url=https://archive.org/details/birdsnestfungi0000brod |publisher=University of Toronto Press |location=Toronto|year=1975|isbn=0-8020-5307-6 |unused_data=p.80}}</ref> ಮತ್ತೊಂದು ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಯು ಸ್ಟಿಂಕ್‍ಹಾರ್ನ್‌ಗಳು (ತಮ್ಮ ಬೀಜಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲು ಕೀಟಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವ ಉಲ್ಲಾಸಮಯ ಬಣ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ಕೊಳೆತ ವಾಸನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ಒಂದು ಗುಂಪು) ಎಂಬ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref>ಅಲೆಕ್ಸೊಪಲಸ್ ''ಎಟ್ ಅಲ್'' ., ಪು. ೫೪೫.</ref> === ಇತರ ಲೈಂಗಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು === ಅರೆವಿದಳನದ ಜೊತೆಗೆ ನಿಯಮಿತವಾದ ಲೈಂಗಿಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲದೆ, ಕೆಲವು ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ''ಪೆನಿಸಿಲ್ಲಿಯಮ್'' ಮತ್ತು ''ಆಸ್ಪರ್ಜಿಲ್ಲಸ್'' ಕುಲದಲ್ಲಿನ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಪರಲೈಂಗಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೂಲಕ ಆನುವಂಶಿಕ ವಸ್ತುವನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇದು ಶಿಲಿಂಧ್ರ ಕೋಶಗಳ ಸಂಯೋಗ ಮತ್ತು ಕವಕ ತಂತುಗಳ ನಡುವಿನ ಅಡ್ಡಸೇರುವೆಯಿಂದ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಜೆನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಮತ್ತು ಲೈಸೆಕ್,ಪುಪು. ೧೧೪–೧೫.</ref> ಪರಲೈಂಗಿಕ ಘಟನೆಗಳ ಪುನರಾವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ತುಲನಾತ್ಮಕ ಮಹತ್ವವು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಲೈಂಗಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರಬಹುದು. ಇದು ಅಂತರ್ ಪ್ರಭೇದ ಸಂಕರೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸುವುದು ತಿಳಿದಿದೆ<ref name="Furlaneto">{{cite journal|author=Furlaneto MC, Pizzirani-Kleiner AA.|year= 1992|title=Intraspecific hybridisation of ''Trichoderma pseudokoningii'' by anastomosis and by protoplast fusion|journal= FEMS Microbiology Letters|volume=69|pages=191–95|pmid=1537549|doi=10.1111/j.1574-6968.1992.tb05150.x|issue=2}}</ref> ಮತ್ತು ಪ್ರಭೇದಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಕರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರಬಹುದು. ಇದು ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ವಿಕಾಸದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಘಟನೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿತವಾಗಿದೆ.<ref name="Schardl">{{cite journal|author=Schardl CL, Craven KD.|year= 2003|title=Interspecific hybridization in plant-associated fungi and oomycetes: a review|url=https://archive.org/details/sim_molecular-ecology_2003-11_12_11/page/2861|journal= Molecular Ecology|volume=12|pages=2861–73|pmid=14629368|doi=10.1046/j.1365-294X.2003.01965.x|issue=11}}</ref> == ವಿಕಾಸ == ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ಮುಂಚಿನ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ದಾಖಲೆಯು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ್ದಾಗಿದೆ. ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳೊಳಗೆ ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಪ್ರಭೇದದ ಕೆಳ-ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕತೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಬಹುದಾದ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಮೃದು, ಮಾಂಸಲ, ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಿ ವಿಘಟನೆ ಹೊಂದಬಲ್ಲ ಅಂಗಾಂಶಗಳಾದ ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಫ್ರುಟಿಂಗ್ ಕಾಯಗಳ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಬಹುತೇಕ ಶಿಲೀಂಧ್ರ ರಚನೆಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕೀಯ ಆಯಾಮಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಅವು ಸುಲಭವಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಶಿಲಿಂಧ್ರಗಳ ಜೀವ್ಯವಶೇಷಗಳನ್ನು ಇತರ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳ ಜೀವ್ಯವಶೇಷಗಳಿಂದ ಭೇದ ಮಾಡುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಅವುಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳನ್ನು ಹೋಲಿದಾಗ ಬಹಳ ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದು.<ref name="isbn0-19-517234-5">{{cite book|author=Donoghue MJ, Cracraft J. |title=Assembling the tree of life |url=https://archive.org/details/assemblingtreeof0000unse |publisher=Oxford University Press |location=Oxford (Oxfordshire)|year=2004 |page=[https://archive.org/details/assemblingtreeof0000unse/page/187 187] |isbn=0-19-517234-5}}</ref> ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಪರ್ಮಿನರಲೈಸ್ ಆದ ಸಸ್ಯ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಣಿ ಆಶ್ರಯದಾತದಿಂದ ಪಡೆದ ಈ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ತೆಳು-ಬಿಲ್ಲೆ ತಯಾರಿಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನ್ನು ಬೆಳಕು ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶನ ಅಥವಾ ಸಂವಹನ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋನ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶನದಿಂದ ಪರೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು.<ref>ಟೇಲರ್ ಮತ್ತು ಟೇಲರ್,ಪು. ೧೯.</ref> ಸುತ್ತಲಿನ ಮಾತೃಕೆಯನ್ನು ಆಮ್ಲದಿಂದ ಕರಗಿಸಿ ನಂತರ ಮೇಲ್ಮೈಯ ವಿವರಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಬೆಳಕು ಅಥವಾ ಸ್ಕ್ಯಾನಿಂಗ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋನ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶನವನ್ನು ಬಳಸಿ ಸಂಕೋಚನಗೊಂಡ ಜೀವ್ಯವಶೇಷಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಟೇಲರ್ ಮತ್ತು ಟೇಲರ್,ಪುಪು. ೭–೧೨.</ref> ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಮುಂಚಿನ ಜೀವ್ಯವಶೇಷಗಳು ಜೀವ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಮಹಾಕಲ್ಪದ ಕಾಲದ್ದೆಂದು ನಿರ್ಧರಿತವಾಗಿವೆ, ಸುಮಾರು {{Ma|1430}} (Ma); ಈ ಬಹುಕೋಶೀಯ ಜಲತಳ ಜೀವಿಗಳು ನಡುತಡಿಕೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ತಂತು ರಚನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ಅಡ್ಡಸೇರುವೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು.<ref name="Butterfield2005">{{cite journal| author = Butterfield NJ.| year = 2005| title = Probable Proterozoic fungi| journal = Paleobiology| volume = 31| issue = 1| pages = 165–82| url = http://paleobiol.geoscienceworld.org/cgi/content/abstract/31/1/165| doi =10.1666/0094-8373(2005)031<0165:PPF>2.0.CO;2}}</ref> ಹೆಚ್ಚು ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳು (೨೦೦೯) ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಜೀವಿಗಳ ಆಗಮನವು ಸುಮಾರು ೭೬೦–೧೦೬೦ Ma ದಲ್ಲಿ ಆಯಿತು ಎಂದು ನಿಕಟವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿತವಾದ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಕಾಸದ ಪ್ರಮಾಣದ ಹೋಲಿಕೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಂದಾಜಿಸಿದವು.<ref name="Lucking et al2009">{{cite journal |author=Lucking R, Huhndorf S, Pfister D, Plata ER, Lumbsch H.|title=Fungi evolved right on track|journal=Mycologia|volume=101|issue=6|pages=810–822|year=2009|doi=10.3852/09-016|url=http://www.mycologia.org/cgi/content/abstract/09-016v1 |pmid=19927746}}</ref> ಪ್ರಾಚೀನ ಜೀವಯುಗದ (೫೪೨–೨೫೧ Ma) ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಜಲೀಯ ಜೀವಿಗಳಾಗಿದ್ದವು ಎಂಬಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಕಶಾಂಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬೀಜಕಗಳಿರುವ ಕೈಟ್ರಿಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಸದೃಶವಾದ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು.<ref name="James">{{cite journal|author=James TY, ''et al''.|year= 2006|title=Reconstructing the early evolution of Fungi using a six-gene phylogeny|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2006-10-19_443_7113/page/818|journal=Nature|volume=443|pages=818–22|pmid=17051209 | doi = 10.1038/nature05110|issue=7113}}</ref> ಜಲೀಯದಿಂದ ಭೂಮಂಡಲದ ಜೀವನಶೈಲಿಯ ವಿಕಾಸವಾದದ ಅಳವಡಿಕೆಗೆ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಪರಾವಲಂಬಿಕೆ, ಸ್ಯಾಪ್ರೋಬಿಸಮ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಜೀವಪರಿಸ್ಥಿತಿ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಗಳ ವೈವಿಧ್ಯೀಕರಣ ಮತ್ತು ಶಿಲೀಂಧ್ರಮೂಲ ಹಾಗೂ ಲೈಕೆನೈಸೇಷನ್‌ಗಳಂತಹ ಸಹಜೀವನದ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿಸಿತು.<ref>ಟೇಲರ್ ಮತ್ತು ಟೇಲರ್,ಪುಪು. ೮೪–೯೪ ಮತ್ತು ೧೦೬–೧೦೭.</ref> ಇತ್ತೀಚಿನ (೨೦೦೯) ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸೂಚಿಸುವುದೇನೆಂದರೆ ಆಸ್ಕೋಮೈಕೋಟಾದ ಪೂರ್ವಿಕ ಜೀವಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸ್ಥಿತಿಯು ಸ್ಯಾಪ್ರೋಬಿಸಮ್ ಆಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಲೈಕೆನೈಸೇಷನ್ ಘಟನೆಗಳು ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಸಂಭವಿಸಿವೆ.<ref>{{cite journal |author=Schoch CL, Sung G-H, López-Giráldez F ''et al''. |year=2009 |title=The Ascomycota tree of life: A phylum-wide phylogeny clarifies the origin and evolution of fundamental reproductive and ecological traits |url=https://archive.org/details/sim_systematic-biology_2009-04_58_2/page/224 |journal=Systematic Biology |pmid=20525580 |volume=58 |issue=2 |pages=224–39 |doi=10.1093/sysbio/syp020}}</ref> ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಪ್ರಾಯಶಃ ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಯನ್ (೫೪೨–೪೮೮.೩ Ma) ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಭೂಸಸ್ಯಗಳು ಜೀವತಳೆಯುವುದಕ್ಕೂ ಬಹಳ ಮುಂಚೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವಲಸೆ ಹೂಡಿದವು.<ref name="Brundrett2002">{{cite journal| author = Brundrett MC.| year = 2002| title = Coevolution of roots and mycorrhizas of land plants| url = https://archive.org/details/sim_new-phytologist_2002-05_154_2/page/275| journal = New Phytologist| volume = 154| issue = 2| pages = 275–304| doi = 10.1046/j.1469-8137.2002.00397.x}}</ref> ವಿಸ್ಕೋನ್ಸಿನ್‌ನ (೪೬೦ Ma) ಆರ್ಡವಿಷಿಯನ್ ಅವಧಿಯಿಂದ ಪಡೆದ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳಾಗಿದ್ದ ಕವಕ ತಂತುಗಳು ಮತ್ತು ಬೀಜಕಗಳು ಆಧುನಿಕ-ದಿನದ ಗ್ಲೊಮೆರೇಲ್‌ಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಭೂ ಸಸ್ಯಸಂಪತ್ತು ನಾಳೀಯವಲ್ಲದ ಬ್ರಯೋಫೈಟ್‍ನಂತಹ-ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದವು.<ref name="pmid10988069">{{cite journal |author=Redecker D, Kodner R, Graham LE. |title=Glomalean fungi from the Ordovician |journal=Science |volume=289 |issue=5486 |pages=1920–21 |year=2000 |pmid=10988069 |doi= 10.1126/science.289.5486.1920|url=}}</ref> ಬಹುಶಃ ಒಂದು ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಅಥವಾ ಕಲ್ಲುಹೂವು ಆಗಿದ್ದ ಪ್ರೊಟೊಟ್ಯಾಕ್ಸೈಟೀಸ್ ಸೈಲೂರಿಯನ್ ಅವಧಿಯ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಅತ್ಯಂತ ಉದ್ದದ ಜೀವಿಯಾಗಿತ್ತು. ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ಜೀವ್ಯವಶೇಷಗಳು ಡಿವೋನಿಯನ್ ಅವಧಿಯ ಮುಂಚಿನ ಭಾಗದವರೆಗೆ (೪೧೬–೩೫೯.೨ Ma) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಿವಾದವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳು ರಿನಿ ಚೆರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿದ್ದವು, ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಜಿಗೋಮೈಕೋಟಾ ಮತ್ತು ಕೈಟ್ರಿಡಿಯೋಮೈಕೋಟಾ ಆಗಿ.<ref name="Brundrett2002" /><ref>{{cite journal |author= Taylor TN, Taylor EL. |year= 1996 |title=The distribution and interactions of some Paleozoic fungi |journal=Review of Palaeobotany and Palynology |volume=95 |issue=1–4 |pages=83–94 |doi=10.1016/S0034-6667(96)00029-2 }}</ref><ref>{{cite journal |author=Dotzler N, Walker C, Krings M, Hass H, Kerp H, Taylor TN, Agerer R. |year=2009|title=Acaulosporoid glomeromycotan spores with a germination shield from the 400-million-year-old Rhynie chert|url=https://archive.org/details/mycological-progress_2009-03_8_1/page/9 |journal=Mycological Progress|volume=8 |issue=1 |pages=9–18 |doi=10.1007/s11557-008-0573-1}}</ref> ಸುಮಾರು ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ ೪೦೦ Ma, ಆಸ್ಕೋಮೈಕೋಟಾ ಮತ್ತು ಬೇಸಿಡಿಯೋಮೈಕೋಟಾಗಳು ಬೇರಾದವು,<ref name="pmid17486961">{{cite journal |author=Taylor JW, Berbee ML. |title=Dating divergences in the Fungal Tree of Life: review and new analyses |journal=Mycologia |volume=98 |issue=6 |pages=838–49 |year=2006 |pmid=17486961 |doi= 10.3852/mycologia.98.6.838|url=https://archive.org/details/mycologia_november-december-2006_98_6/page/838}}</ref> ಮತ್ತು ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ಎಲ್ಲ ಆಧುನಿಕ ವರ್ಗಗಳು ಕಾರ್ಬನಿಫರಸ್‌ನ (ಪೆನ್ನಿಸಿಲ್ವೇನಿಯನ್, ೩೧೮.೧–೨೯೯ Ma) ಕೊನೆಯ ಭಾಗದ ವೇಳೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದವು.<ref name="urlFungi">{{cite web |url=http://tolweb.org/Fungi/2377 |title=Fungi. Eumycota: mushrooms, sac fungi, yeast, molds, rusts, smuts, etc. |author=Blackwell M, Vilgalys R, James TY, Taylor JW. |publisher=Tree of Life Web Project |year=2009 |accessdate=2009-04-25 |archive-date=2009-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090413045121/http://tolweb.org/Fungi/2377 |url-status=dead }}</ref> ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳ-ತರಹದ ಜೀವ್ಯವಶೇಷಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಡೌಶಾಂಟೋ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ೬೩೫–೫೫೧ Ma ಕಾಲದ್ದೆಂದು ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಿದ್ದವುಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ.<ref name="pmid15890881">{{cite journal |author=Yuan X, Xiao S, Taylor TN. |title=Lichen-like symbiosis 600 million years ago |journal=Science (New York, N.Y.) |volume=308 |issue=5724 |pages=1017–20 |year=2005 |pmid=15890881 |doi=10.1126/science.1111347 |url=http://www.sciencemag.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=15890881}}</ref> ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳು ಮೊದಲಿನ ಭೂಮಂಡಲದ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಒಂದು ಘಟಕವಾಗಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದಾದ ಭೂಮಂಡಲದ ಕಲ್ಲುಹೂವಿನ ಜೀವ್ಯವಶೇಷದ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾದ ವಯಸ್ಸು ೪೦೦ Ma ಆಗಿದೆ;<ref>{{cite journal |author=Karatygin IV, Snigirevskaya NS, Vikulin SV. |year=2009 |title=The most ancient terrestrial lichen ''Winfrenatia reticulata'': A new find and new interpretation |journal=Paleontological Journal |volume=43 |issue=1 |pages=107–14 |url=http://www.springerlink.com/content/g8l8708r5gr36646/fulltext.pdf |doi=10.1134/S0031030109010110 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಈ ದಿನಾಂಕವು ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದು ಎಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ರಿನಿ ಚೆರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ''ಪಾಲಿಯೋಪೈರೆನೊಮೈಸೀಟ್ಸ್'' ಪ್ರಭೇದದ ಒಂದು ಬೀಜಕಣ ಫಲ ಜೀವ್ಯವಶೇಷದ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="pmid16389979">{{cite journal |author=Taylor TN, Hass H, Kerp H, Krings M, Hanlin RT. |title=Perithecial Ascomycetes from the 400 million year old Rhynie chert: an example of ancestral polymorphism |journal=Mycologia |volume=97 |issue=1 |pages=269–85 |year=2005 |pmid=16389979 |doi= 10.3852/mycologia.97.1.269|url=https://archive.org/details/mycologia_january-february-2005_97_1/page/269|accessdate=}}</ref> ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದಾದ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಿಕೀಯ ಲಕ್ಷಣಗಳಿರುವ, ಆಧುನಿಕ-ದಿನದ ಬೇಸಿಡಿಯೋಮೈಸೀಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಸದೃಶವಾಗಿರುವ ಜೀವ್ಯವಶೇಷವೆಂದರೆ ''ಪಾಲಯಿನ್ಸಿಸ್ಟ್ರಸ್.'' ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯನ್‌ನಿಂದ ಒಂದು ಜರೀಗಿಡದ ಜೊತೆಗೆ ಪರ್ಮಿನರಲೈಸ್ ಆಗಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.<ref>{{cite journal |author= Dennis RL.|year=1970 |title=A Middle Pennsylvanian basidiomycete mycelium with clamp connections |url= http://jstor.org/stable/3757529 |journal=Mycologia |volume=62 |issue= 3|pages=578–84 |doi= 10.2307/3757529}}</ref> ಜೀವ್ಯವಶೇಷದ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿರಳವಾದದ್ದೆಂದರೆ ಹೊಮೊಬೇಸಿಡಿಯೋಮೈಸೀಟ್‍ಗಳು (ಅಣಬೆ-ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ ಪ್ರಭೇದವಾದ ಅಗಾರಿಕೋಮೈಸೀಟ್‍ಗೆ ಸರಿಸುಮಾರು ಸರಿಸಮಾನವಾದ ವರ್ಗ). ಎರಡು ಅಂಬರು-ಸಂರಕ್ಷಿತ ಮಾದರಿಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಮುಂಚಿನ ಪರಿಚಿತ ಅಣಬೆ-ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು (ಅಳಿಸಿಹೋದ ಪ್ರಭೇದವಾದ ''ಆರ್ಕಿಯೋಮರಸ್ಮಿಯಸ್ ಲೆಗ್ಲೆಟ್ಟಿ'') ಮಧ್ಯ ಕ್ರಿಟೀಷಿಯಸ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ೯೦ Ma ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ನೀಡುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal |author=Hibbett DS, Grimaldi D, Donoghue MJ. |year=1995|title=Cretaceous mushrooms in amber |journal=Nature |volume=487|page=487}}</ref><ref>{{cite journal |author= Hibbett DS, Grimaldi D, Donoghue MJ. |year=1997 |title=Fossil mushrooms from Miocene and Cretaceous ambers and the evolution of homobasidiomycetes |url= http://jstor.org/stable/2446289|journal=American Journal of Botany |volume=84 |issue= 7|pages=981–91 |doi= 10.2307/2446289}}</ref> ಪರ್ಮಿಯನ್-ಟ್ರಯಾಸಿಕ್ ಅಳಿವಿನ ಘಟನೆಯ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ (೨೫೧.೪ Ma), ಶಿಲೀಂಧ್ರದ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಏರಿಕೆ (ಸಂಚಯಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಬೀಜಕಗಳ ಅಪಾರವಾದ ವಿಪುಲತೆ ಎಂದು ಮೂಲತಃ ಭಾವಿಸಲಾಗಿತ್ತು) ರೂಪಗೊಂಡಿತು. ಇದು ಸೂಚಿಸುವುದೇನೆಂದರೆ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವೀ ಜೀವಿ ರೂಪವಾಗಿದ್ದವು. ಅವು ಆ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಲಭ್ಯವಾದ ಜೀವ್ಯವಶೇಷ ದಾಖಲೆಗಳ ಸರಿಸುಮಾರು ೧೦೦% ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.<ref name="eshet">{{cite journal |author=Eshet Y, Rampino MR, Visscher H.|year=1995|title=Fungal event and palynological record of ecological crisis and recovery across the Permian-Triassic boundary |journal=Geology |volume=23 |issue=1 |pages=967–70 |doi=10.1130/0091-7613(1995)023<0967:FEAPRO>2.3.CO;2}}</ref> ಆದರೆ, ಪಾಚಿ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಂದ ರೂಪಗೊಂಡ ಬೀಜಕಗಳಿಗೆ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಶಿಲಿಂಧ್ರ ಬೀಜಕಗಳ ಅನುಪಾತವನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗಿದೆ,<ref name="FosterEtAl2002">{{cite journal | author = Foster CB, Stephenson MH, Marshall C, Logan GA, Greenwood PF. | year = 2002 | title = A revision of Reduviasporonites Wilson 1962: description, illustration, comparison and biological affinities| journal = Palynology | volume = 26 | issue = 1 | pages = 35–58 | doi = 10.2113/0260035 | url=http://palynology.geoscienceworld.org/cgi/content/abstract/26/1/35}}</ref> ಕ್ಷಿಪ್ರ ಏರಿಕೆ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಕಂಡುಬರಲಿಲ್ಲ,<ref>{{cite journal | title=Permian-Triassic transition in Spain: a multidisciplinary approach | journal=Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology | volume=229 | issue=1–2 | year=2005 | pages=1–2 | doi=10.1016/j.palaeo.2005.06.028 | url=http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&_udi=B6V6R-4GR8RWF-5&_user=1495569&_rdoc=1&_fmt=&_orig=search&_sort=d&view=c&_acct=C000053194&_version=1&_urlVersion=0&_userid=1495569&md5=537a1a5b0a8e04cca2221ecb12afb1e9 | author=López-Gómez J, Taylor EL. | access-date=2010-10-07 | archive-date=2010-03-06 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100306164841/http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&_udi=B6V6R-4GR8RWF-5&_user=1495569&_rdoc=1&_fmt=&_orig=search&_sort=d&view=c&_acct=C000053194&_version=1&_urlVersion=0&_userid=1495569&md5=537a1a5b0a8e04cca2221ecb12afb1e9 | url-status=dead }}</ref><ref name="LooyEtAl2005EndPermianDeadZone">{{cite journal|author = Looy CV, Twitchett RJ, Dilcher DL, Van Konijnenburg-van Cittert JHA, Visscher H.|year=2005|title = Life in the end-Permian dead zone |journal = Proceedings of the National Academy of Sciences USA|volume = 162 |issue = 4| pages = 653–59 |doi = 10.1073/pnas.131218098| quote = See image 2 | pmid = 11427710|pmc = 35436}}</ref> ಮತ್ತು ಇತರ ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಪರ್ಮಿಯನ್-ಟ್ರಯಸಿಕ್ ಗಡಿರೇಖೆ ಮೇಲೆ ಬೀಳಲಿಲ್ಲ.<ref name="wardetal">{{cite journal|author=Ward PD, Botha J, Buick R, De Kock MO, Erwin DH, Garrison GH, Kirschvink JL, Smith R.|year=2005|title=Abrupt and gradual extinction among late Permian land vertebrates in the Karoo Basin, South Africa|url=https://archive.org/details/sim_science_2005-02-04_307_5710/page/709|journal=Science|volume=307|issue=5710|pages=709–14|doi=10.1126/science.1107068|pmid=15661973}}</ref> == ಜೀವಿ ವರ್ಗೀಕರಣಶಾಸ್ತ್ರ == <div style="float:right;width:auto;border:none;margin-left:2px"> <div style="float:none;width:auto;border:solid 1px silver;padding:2px;margin:2px"> <div style="width:auto;border:solid 1px silver;padding:5px"> {{Clade | style= font-size:100%; line-height:100% | label1=[[Unikonta]]&nbsp;&nbsp; | 1={{clade | 1=[[Amoebozoa]] | label2=&nbsp;&nbsp;[[Opisthokonta]]&nbsp;&nbsp; | 2={{clade | label1 =&nbsp;&nbsp;&nbsp; | 1={{clade|label1=&nbsp;&nbsp;&nbsp;|1=[[Animalia]]|2=[[Choanozoa]]}} | 3={{clade|[[Nucleariids]]| | label3=&nbsp;&nbsp;'''Fungi'''<ref name="Hibbett"/>&nbsp;&nbsp; | 3={{clade | 1=[[Microsporidia]] | 2={{clade |1=[[Chytridiomycota]] |2=[[Neocallimastigomycota]]}} | 3=[[Blastocladiomycota]] | 4=[[Zoopagomycotina]] | 5=[[Kickxellomycotina]] | 6=[[Entomophthoromycotina]] | 7=[[Mucoromycotina]] | 8=[[Glomeromycota]] | label9=&nbsp;&nbsp;[[Dikarya]]&nbsp;&nbsp; | 9={{clade | 1=[[Ascomycota]] | 2=[[Basidiomycota]] }} }} }} }} }} }} </div></div></div> ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಹಲವಾರು [[ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ]] ಪಾಠಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ಈಗ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಸಸ್ಯಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ನಿಕಟವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಒಪಿಸ್ಥೊಕೊಂಟ್‌ಗಳ ಏಕಸ್ರೋತೋದ್ಭವ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="pmid18461162">{{cite journal |author=Shalchian-Tabrizi K, Minge MA, Espelund M, Orr R, Ruden T, Jakobsen KS, Cavalier-Smith T.|title=Multigene phylogeny of choanozoa and the origin of animals |journal=PLoS ONE |volume=3 |issue=5 |pages=e2098 |year=2008 |pmid=18461162 |pmc=2346548 |doi=10.1371/journal.pone.0002098 |url=http://dx.plos.org/10.1371/journal.pone.0002098 |accessdate=2009-04-25}}</ref> ಆಣ್ವಿಕ ಜೀವಿವಿಕಾಸ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಬಳಸಿದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು ಶಿಲಿಂಧ್ರಗಳ ಒಂದು ಏಕಸ್ರೋತೋದ್ಭವ ಮೂಲವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="Hibbett" /> ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಡಿಎನ್‌ಎ ಹೋಲಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣವು ನಿರಂತರ ಬದಲಾವಣೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತದ ಈ ಜೀವವರ್ಗೀಕರಣದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಹಳೆಯದಾದ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಸಂಯೋಗಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ರೂಪವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ಪ್ರಭೇದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾದ ಕಡಿಮೆ ತಾರತಮ್ಯದ ವಿಧಾನಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾದ ವಿಂಗಡನೆಗಳನ್ನು ಅನೂರ್ಜಿತಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.<ref>ನೋಡಿ [http://www.palaeos.com/Fungi/default.htm ಪೆಲೆಇಯೊಸ್: ಫಂಗೈ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041114121617/http://www.palaeos.com/Fungi/default.htm |date=2004-11-14 }} ಶೀಲಿಂಧ್ರ ಟ್ಯಾಕ್ಸಾನೊಮಿಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ, ಇತ್ತೀಚಿನ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.</ref> ಉನ್ನತ ವರ್ಗೀಕರಣ ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅನನ್ಯವಾದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಂದ ಮೇಲೆ ಹೋದಂತೆ ಪ್ರತಿ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೂ ಪುನರಾವರ್ತಕ ಹೆಸರು ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಆಗುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಏಕೀಕೃತ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಿರವಾದ ನಾಮಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಮತ್ತು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ಈಗ ಸಂಶೋಧಕರಲ್ಲಿ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ.<ref name="Hibbett" /><ref name="Celio et al 2006">{{cite journal |author=Celio GJ, Padamsee M, Dentinger BT, Bauer R, McLaughlin DJ.|title=Assembling the Fungal Tree of Life: constructing the structural and biochemical database |url=https://archive.org/details/mycologia_november-december-2006_98_6/page/850|journal=Mycologia|volume=98|issue=6 |pages=850–59|year=2006 |pmid=17486962 |pmc=|doi=10.3852/mycologia.98.6.850}}</ref> ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಪ್ರಭೇದಗಳೂ ಅವುಗಳ ಜೀವನ ಚಕ್ರ ಮತ್ತು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ವಿಧಾನವನ್ನು (ಲೈಂಗಿಕ ಅಥವಾ ಅಲೈಂಗಿಕ) ಅವಲಂಬಿಸಿ ಬಹುವಿಧದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು. ಇಂಡೆಕ್ಸ್ ಫಂಗೋರಮ್ ಮತ್ತು ಐಟಿಐಎಸ್ ನಂತಹ ಜಾಲತಾಣಗಳು ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಪ್ರಸ್ತುತ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ (ಹಳೆಯ ಸಮಾನಾರ್ಥಕ ಪದಗಳಿಗೆ ಅಡ್ಡ ಉಲ್ಲೇಖಗಳೊಂದಿಗೆ). ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ೨೦೦೭ ರ ವಿಂಗಡನೆಯು ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಜೀವಿವರ್ಗೀಕರಣಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಹಲವಾರು ಡಜನ್ ಶಿಲೀಂಧ್ರಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ದೊಡ್ಡ-ಪ್ರಮಾಣದ ಜತೆ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದೆ.<ref name="Hibbett" /> ಇದು ಏಳು ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು - ಆಸ್ಕೋಮೈಕೊಟಾ ಮತ್ತು ಬೇಸಿಡಿಯೋಮೈಕೋಟಾ- ಇವುಗಳು ಉಪಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಡೈಕಾರ್ಯಾವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಶಾಖೆಯೊಳಗೆ ಇವೆ. ಕೆಳಗಿನ ಶಾಖಾಚಿತ್ರವು ಪ್ರಮುಖ ಶಿಲೀಂಧ್ರ ವರ್ಗಗಳು ಮತ್ತು ಒಪಿಸ್ಥೊಕೊಂಟ್ ಮತ್ತು ಯುನಿಕೊಂಟ್ ಜೀವಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಅವುಗಳ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ವೃಕ್ಷದಲ್ಲಿನ ಶಾಖೆಗಳ ಉದ್ದವು ವಿಕಸನೀಯ ದೂರಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮಾಣಾನುಗುಣವಾಗಿಲ್ಲ. === ಜೀವಿ ವರ್ಗೀಕರಣ ಗುಂಪುಗಳು === ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ಪ್ರಮುಖ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅವುಗಳ ಲೈಂಗಿಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ರಚನೆಗಳ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಏಳು ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ: ಮೈಕ್ರೋಸ್ಪೋರಿಡಿಯಾ, ಕೈಟ್ರಿಡಿಯೋಮೈಕೋಟಾ, ಬ್ಲಾಸ್ಟೋಕ್ಲಾಡಿಯೋಮೈಕೋಟಾ, ನಿಯೋಕಾಲ್ಲಿಮಸ್ಟಿಗೋಮೈಕೋಟಾ, ಗ್ಲೋಮೆರೋಮೈಕೋಟಾ, ಆಸ್ಕೋಮೈಕೋಟಾ, ಮತ್ತು ಬೇಸಿಡಿಯೋಮೈಕೋಟಾ.<ref name="Hibbett" /> [[ಚಿತ್ರ:Arbuscular mycorrhiza microscope.jpg|thumb|right|alt=Microscopic view of a layer of translucent grayish-colored cells, some containing small darkly colored spheres|ಸೂಕ್ಷ್ಮ ದರ್ಶಕದಲ್ಲಿ ನೋಡಿದಾಗ ಆಬಸ್ಕ್ಯುಲರ್ ಮೈಕೊರೆಹಿಜಾ ಪ್ಲಾಕ್ಸ್ ರೂಟ್ ಕಾರ್ಟಿಯಲ್ ಕೋಶಗಳು ಜೋಡಿ ಆಬಸ್ಕುಲರ್ ಹೊಂದಿವೆ.]] ಮೈಕ್ರೋಸ್ಪೋರಿಡಿಯಾ (ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರೋಟಿಸ್ಟ್‌ಗಳ ಏಕಕೋಶೀಯ ಪರಾವಲಂಬಿಗಳು) ಬಹಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಇತ್ತೀಚಿನದ್ದಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಬಹಳ ಮುಂದುವರಿದ ಒಳಜೀವಿಕ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳಾಗಿವೆ (ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಭೇದದ ಅಂಗಾಂಶದೊಳಗಡೆ ಜೀವಿಸುವ ಜೀವಿ) ಎಂದು ಜಾತಿವಿಕಾಸದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದೆ.<ref name="James" /><ref name="pmid16626896">{{cite journal |author=Gill EE, Fast NM. |title=Assessing the microsporidia-fungi relationship: Combined phylogenetic analysis of eight genes |journal=Gene |volume=375 |issue= |pages=103–9 |year=2006 |pmid=16626896 |doi=10.1016/j.gene.2006.02.023 |url=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0378-1119(06)00206-X}}</ref> ಮೈಕ್ರೋಸ್ಪೊರಿಡಿಯಾ ನಿಜವಾದ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ಸಹೋದರಿ ಗುಂಪಾಗಿದೆ, ಅಂದರೆ, ಅವುಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದರ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟವಾದ ವಿಕಾಸಾತ್ಮಕ ಸಂಬಂಧಿಗಳಾಗಿವೆ ಎಂದು ೨೦೦೬ ರ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನವು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು.<ref name="pmid17010206">{{cite journal |author=Liu YJ, Hodson MC, Hall BD. |title=Loss of the flagellum happened only once in the fungal lineage: phylogenetic structure of kingdom Fungi inferred from RNA polymerase II subunit genes |journal=BMC Evolutionary Biology |volume=6 |page=74 |year=2006 |pmid=17010206 |pmc=1599754 |doi=10.1186/1471-2148-6-74 |url=http://www.biomedcentral.com/1471-2148/6/74}}</ref> ಈ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ಅವರ ವಿಂಗಡನೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಘರ್ಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹಿಬ್ಬೆಟ್ ಮತ್ತು ಸಹೋದ್ಯೊಗಿಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮೈಕ್ರೋಸ್ಪೊರಿಡಿಯಾವನ್ನು ವಿಭಾಗದ ಸ್ಥಾನಮಾನಕ್ಕೆ ಏರಿಸಲಾಗಿದೆಯಾದರೂ, ಈ ಗುಂಪಿನೊಳಗೆ ವಿಕಾಸಾತ್ಮಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಿಸಲು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.<ref name="Hibbett" /> ಕೈಟ್ರಿಡಿಯೋಮೈಕೋಟಾ ಕೈಟ್ರಿಡ್‌ಗಳು ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಈ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿವೆ. ಕೈಟ್ರಿಡ್‌ಗಳು ಚಲಜೀವಕಣಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇವು ಒಂಟಿ ಕಶಾಂಗದಿಂದ ಜಲೀಯ ಅವಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಚಲನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಥವಾಗಿವೆ. ಇದರ ಕಾರಣದಿಂದ ಮುಂಚಿನ ಜೀವಿವರ್ಗೀಕರಣ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಇವುಗಳನ್ನು ಪ್ರೋಟಿಸ್ಟ್‌ಗಳು ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದ್ದರು. ರೈಬೋಸೋಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ ಆರ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಅನುಕ್ರಮಗಳಿಂದ ಊಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆಣ್ವಿಕ ಜಾತಿವಿಕಾಸ ಚರಿತ್ರೆಗಳು ಸೂಚಿಸುವುದೇನೆಂದರೆ ಕೈಟ್ರಿಡ್‌ಗಳು ಇತರ ಶಿಲೀಂಧ್ರ ವಿಭಾಗಗಳಿಂದ ಭಿನ್ನವಾದ ಮೂಲಭೂತ ಗುಂಪಾಗಿವೆ. ಇವು ಪ್ಯಾರಾಫೈಲಿ ಅಥವಾ ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ ಪಾಲಿಫೈಲಿ ಸೂಚಕ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳಿರುವ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖವಾದ ಏಕಮೂಲ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref name="James"/> ಬ್ಲಾಸ್ಟೋಕ್ಲಾಡಿಯೋಮೈಕೋಟಾವನ್ನು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಕೈಟ್ರೀಡಿಯೋಮೈಕೋಟಾ ಒಳಗಿರುವ ಒಂದು ಜೀವವರ್ಗೀಕರಣ ಏಕಮೂಲ ವರ್ಗ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಇತ್ತೀಚಿನ ಆಣ್ವಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಅಧಿರಾಚನಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಬ್ಲಾಸ್ಟೋಕ್ಲಾಡಿಯೋಮೈಕೋಟಾವನ್ನು ಜೈಗೋಮೈಕೋಟಾ, ಗ್ಲೋಮೆರೋಮೈಕೋಟ, ಮತ್ತು ಡೈಕಾರ್ಯಾ (ಆಸ್ಕೋಮೈಕೋಟ ಮತ್ತು ಬೇಸಿಡಿಯೋಮೈಕೋಟಾ) ಇವುಗಳ ಒಂದು ಸಹೋದರಿ ಏಕಮೂಲ ವರ್ಗವಾಗಿ ಇರಿಸುತ್ತವೆ. ಬ್ಲಾಸ್ಟೋಕ್ಲಾಡಿಯೋಮೈಕೋಟಾ ಮೃತಪೋಷಿಗಳಾಗಿವೆ (ಕೊಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಜೈವಿಕ ವಸ್ತುವಿನಿಂದ ಆಹಾರ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ), ಮತ್ತು ಇವು ಎಲ್ಲ ಯುಕಾರ್ಯೋಟಿಕ್ ಗುಂಪುಗಳ ಪರಾವಲಂಬಿಗಳಾಗಿವೆ. ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಯುಗ್ಮಜೀಯ ಅರೆವಿದಳನವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಅವುಗಳ ಸನಿಹದ ಸಂಬಂಧಿಗಳಾದ ಕೈಟ್ರಿಡ್‌ಗಳಂತೆ ಅಲ್ಲದೇ, ಬ್ಲಾಸ್ಟೋಕ್ಲಾಡಿಯೋಮೈಕೋಟಾ ಬೀಜಕ ಅರೆವಿದಳನಕ್ಕೆ ಮೊರೆಹೋಗುತ್ತವೆ.<ref name="James" /> ನಿಯೋಕಾಲ್ಲಿಮಸ್ಟಿಗೋಮೈಕೋಟಾವನ್ನು ಹಿಂದೆ ಕೈಟ್ರಿಡೊಮೈಕೋಟಾ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಸಣ್ಣ ವಿಭಾಗದ ಸದಸ್ಯರುಗಳು ಆಮ್ಲಜನಕವಿಲ್ಲದೆ ಜೀವಿಸಬಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಾಗಿವೆ, ಇವುಗಳು ದೊಡ್ಡದಾದ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಸಸ್ತನಿಗಳ ಪಚನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ ಇತರ ಭೂಮಂಡಲದ ಹಾಗೂ ಜಲೀಯ ಪರಿಸರಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳು ಮೈಟೋಕಾಂಡ್ರಿಯಾವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಮೈಟೋಕಾಂಡ್ರಿಯ ಮೂಲದ ಹೈಡ್ರೋಜೆನೋಸೋಮ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಸಂಬಂಧಿತ ಕೈಟ್ರಿಡ್‌ಗಳಂತೆ, ನಿಯೋಕಾಲ್ಲಿಮಸ್ಟಿಗೋಮೈಕೋಟಾ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಏಕಕಶಾಂಗಿ ಅಥವಾ ಬಹುಕಶಾಂಗಿ ಆಗಿರುವ ಚಲಜೀವಕಣಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="Hibbett" /> ಗ್ಲೋಮೆರೋಮೈಕೋಟಾದ ಸದಸ್ಯರುಗಳು ಆರ್ಬಸ್ಕುಲರ್ ಶಿಲೀಂಧ್ರಮೂಲಗಳನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ಒಂದು ವಿಧದ ಸಹಜೀವನವಾಗಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿ ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಕವಕ ತಂತುಗಳು ಸಸ್ಯದ ಬೇರಿನ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಎರಡೂ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಪರಿಣಾಮರೂಪಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪೂರೈಕೆಯಿಂದ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲ ಪರಿಚಿತ ಗ್ಲೋಮೆರೋಮೈಕೋಟಾ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಅಲೈಂಗಿಕವಾಗಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ.<ref name="pmid17486965">{{cite journal |author=Redecker D, Raab P. |title=Phylogeny of the Glomeromycota (arbuscular mycorrhizal fungi): recent developments and new gene markers |url=https://archive.org/details/mycologia_november-december-2006_98_6/page/885 |journal=Mycologia |volume=98 |issue=6 |pages=885–95 |year=2006 |pmid=17486965 |doi=10.3852/mycologia.98.6.885}}</ref> ಗ್ಲೋಮೆರೋಮೈಕೋಟಾ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳ ನಡುವಣ ಸಹಜೀವನದ ಒಡನಾಟವು ಪ್ರಾಚೀನವಾಗಿದ್ದು ಇದರ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರ ೪೦೦ ಮಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಿನದ್ದೆಂದು ಕಾಲನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref name="Remy et al." /> ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಜಿಗೋಮೈಕೋಟಾದ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ’ಸಕ್ಕರೆ’ ಮತ್ತು ’ಪಿನ್’ ಮೊಲ್ಡ್‌ಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ) ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ ಗ್ಲೊಮೆರೋಮೈಕೋಟಾವನ್ನು ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ ವಿಭಾಗದ ಸ್ಥಾನಮಾನಕ್ಕೆ ಏರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಈಗ ಹಳೆಯ ವಿಭಾಗವಾದ ಜಿಗೊಮೈಕೋಟಾದ ಬದಲಾಗಿ ಬಂದಿದೆ.<ref>{{cite journal |author= Schüssler A, Schwarzott D, Walker C.|year=2001 |title=A new fungal phylum, the ''Glomeromycota'': phylogeny and evolution |url= https://archive.org/details/sim_fungal-biology_mycological-research_2001-12_105_12/page/1413|journal=Mycological Research|volume=105 |issue=12 |pages=1413–21 |doi= 10.1017/S0953756201005196}}</ref> ಜಿಗೋಮೈಕೋಟಾದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳನ್ನು ಈಗ ಗ್ಲೊಮೆರೊಮೈಕೋಟಾಗೆ, ಅಥವಾ ಅನಿಶ್ಚಿತ ಸಂಬಂಧದ ಉಪವಿಭಾಗಗಳಾದ ಮ್ಯುಕೋರೊಮೈಕೋಟಿನಾ, ಕಿಕ್ಸೆಲ್ಲೊಮೈಕೊಟಿನಾ, ಜೂಪಾಗೋಮೈಕೊಟಿನಾ, ಹಾಗೂ ಎಂಟೊಮೊಪ್ಥೊರೊಮೈಕೊಟಿನಾಗೆ ಪುನಃ ಹಂಚಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref name="Hibbett" /> ಹಿಂದೆ ಜಿಗೋಮೈಕೋಟಾದಲ್ಲಿದ್ದ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ಕೆಲವು ಸುಪರಿಚಿತ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ಬ್ರೆಡ್ ಮೋಲ್ಡ್ (''ರಿಜೋಪಸ್ ಸ್ಟೊಲಿನಿಫೆರ್'' ), ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯ ಮೂಲಕ ಹಲವಾರು ಮೀಟರ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಬೀಜಕಗಳನ್ನು ನಿಷ್ಕಾಸಿಸಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿರುವ ''ಪಿಲೊಬೊಲುಸ್'' ಪ್ರಭೇದಗಳು ಸೇರಿವೆ.<ref>ಅಲೆಕ್ಸೊಪಲಸ್ ''ಎಟ್ ಅಲ್.'' , ಪು. ೧೪೫.</ref> ವೈದ್ಯಕೀಯವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತವಾದ ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ''ಮ್ಯುಕರ್'', ''ರಿಜೋಮ್ಯುಕರ್'', ಮತ್ತು ''ರಿಜೋಪಸ್'' ಸೇರಿವೆ. [[ಚಿತ್ರ:Ascocarp2.png|thumb|right|alt=Cross-section of a cup-shaped structure showing locations of developing meiotic asci (upper edge of cup, left side, arrows pointing to two gray-colored cells containing four and two small circles), sterile hyphae (upper edge of cup, right side, arrows pointing to white-colored cells with a single small circle in them), and mature asci (upper edge of cup, pointing to two gray-colored cells with eight small circles in them)|ಅಪೊಥೀಸಿಯಂನ (ಆ‍ಸ್ಕೊಮೈಸೀಟ್‍ಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕಪ್‍ನಂತಹ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ರಚನೆ) ರೇಖಾಚಿತ್ರವು ಫಲಕೊಡದ ಅಂಗಾಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಹಾಗೂ ಬಲಿತ ಆ‍ಸ್ಕಸ್‍ಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.]] ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕುಹರ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಆಸ್ಕೋಮೈಸೀಟ್‌ಗಳೆಂದು ಪರಿಚಿತವಾದ ಆಸ್ಕೋಮೈಕೋಟಾ ಯುಮೈಕೋಟಾದ ಒಳಗೆ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದಾದ ಜೀವವರ್ಗೀಕರಣ ಗುಂಪಾಗಿದೆ.<ref name="Kirk et al., p. 489" /> ಈ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಆಸ್ಕೋಬೀಜಕಣಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅರೆವಿದಳನ ಬೀಜಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇವು ಆಸ್ಕಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಿಶೇಷ ಚೀಲದಂತಹ ರಚನೆಯಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ಈ ವಿಭಾಗ ಮರೆಲ್‌ಗಳು, ಕೆಲವು ಅಣಬೆಗಳು ಮತ್ತು ಗೆಡ್ಡೆ ಅಣಬೆಗಳು, ಏಕ-ಕೋಶೀಯ ಯೀಸ್ಟ್‌ಗಳು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ''ಸ್ಯಾಕ್ಕೊರೊಮೈಸೀಸ್'', ''ಕ್ಲುಯ್ವೆರೋಮೈಸೀಸ್'', ''ಪಿಚಿಯಾ'' ಮತ್ತು ''ಕ್ಯಾಂಡಿಡಾ'' ಜಾತಿಗಳ), ಮತ್ತು ಸ್ಯಾಪ್ರೋಟ್ರೊಫ್‌ಗಳು, ಪರಾವಲಂಬಿಗಳು, ಹಾಗೂ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರಯೋಜಕ ಸಹಜೀವಿಗಳಾಗಿ ಜೀವಿಸುತ್ತಿರುವ ಅನೇಕ ತಂತುಗಳುಳ್ಳ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ತಂತುಗಳುಳ್ಳ ಆಸ್ಕೋಮೈಸೀಟ್‌ಗಳ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯ ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ''ಆಸ್ಪೆರ್ಜಿಲಸ್'', ''ಪೆನ್ಸಿಲ್ಲಿಯಮ್'', ''ಫ್ಯುಸಾರಿಯಮ್'', ಮತ್ತು ''ಕ್ಲಾವಿಸೆಪ್ಸ್'' ಸೇರಿವೆ. ಅನೇಕ ಆಸ್ಕೊಮೈಸೀಟ್ ಜಾತಿಗಳು ಅಲೈಂಗಿಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಒಳಗಾಗುವುದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ (ವಿಕಾಸಾಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಜಾತಿಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ), ಆದರೆ ಆಣ್ವಿಕ ಮಾಹಿತಿಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಆಸ್ಕೋಮೈಕೋಟಾದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟ ಟೆಲಿಯೋಮೊರ್ಫ್‌ಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ.<ref name="pmid18943925">ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ನೋಡಿ {{cite journal |author=Samuels GJ. |title=''Trichoderma'': systematics, the sexual state, and ecology |journal=Phytopathology |volume=96 |issue=2 |pages=195–206 |year=2006 |pmid=18943925 |doi=10.1094/PHYTO-96-0195 |url=https://archive.org/details/sim_phytopathology_2006-02_96_2/page/195}}</ref> ಕೋಶದ-ತರಹದ ಆಸ್ಕಸ್‌ನ ಒಳಗೆ ಅರೆವಿದಳನದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ಕಾರಣ, ಆಸ್ಕೋಮೈಸೀಟ್‌ಗಳನ್ನು (ಉದಾ. ''ನ್ಯುರೊಸ್ಪೊರಾ ಕ್ರಾಸಾ'') ತಳಿವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಆನುವಂಶಿಕತೆಗಳ ಮೂಲತತ್ವಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="pmid9290240">{{cite journal |author=Radford A, Parish JH. |title=The genome and genes of ''Neurospora crassa'' |journal=Fungal Genetics and Biology: FG & B |volume=21 |issue=3 |pages=258–66 |year=1997 |pmid=9290240 |doi=10.1006/fgbi.1997.0979 |url=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1087-1845(97)90979-8}}</ref> ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕ್ಲಬ್ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಬೇಸಿಡಿಯೋಮೈಸೀಟ್‌ಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಬೇಸಿಡಿಯೋಮೈಕೋಟಾದ ಸದಸ್ಯರುಗಳು ಬಸಿಡಿಯಮ್‍ಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ದೊಣ್ಣೆ-ತರಹದ ಕಾಂಡಗಳ ಮೇಲೆ ಬೇಸಿಡಿಯೋಸ್ಪೋರ್‌ಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮಿಯೋಸ್ಪೋರ್‌ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಬಹುತೇಕ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಣಬೆಗಳು, ಜೊತೆಗೆ ಧಾನ್ಯಗಳ ಪ್ರಧಾನ ರೋಗಕಾರಕಗಳಾದ ಬೂಷ್ಟು ಮತ್ತು ಕಾಡಿಗೆ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಈ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿವೆ. ಇತರ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಬೇಸಿಡಿಯೋಮೈಸೀಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮುಸುಕಿನ ಜೋಳದ ರೋಗಕಾರಕವಾದ ''ಯುಸ್ಟಿಲಾಗೋ ಮೈಡಿಸ್'',<ref name="pmid7632354">{{cite journal |author=Valverde ME, Paredes-López O, Pataky JK, Guevara-Lara F. |title=Huitlacoche (''Ustilago maydis'') as a food source—biology, composition, and production |url=https://archive.org/details/critical-reviews-in-food-science-and-nutrition_1995_35_3/page/191 |journal=Critical Reviews in Food Science and Nutrition |volume=35 |issue=3 |pages=191–229 |year=1995 |pmid=7632354 |doi=10.1080/10408399509527699}}</ref> ''ಮಾಲಾಸ್ಸೆಜಿಯಾ'' ಜಾತಿಯ ಮಾನವ ಸಹಜೀವಿ ಪ್ರಭೇದ,<ref name="pmid19437895">{{cite journal |author=Zisova LG. |title=''Malassezia'' species and seborrheic dermatitis |journal=Folia Medica |volume=51 |issue=1 |pages=23–33 |year=2009 |pmid=19437895}}</ref> ಮತ್ತು ಅವಕಾಶ ಗ್ರಾಹಕ ಮಾನವ ರೋಗಕಾರಕವಾದ ''ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕೊಕಸ್ ನಿಯೋಫೊರ್ಮನ್ಸ್‌'' ಸೇರಿವೆ.<ref name="pmid16696642">{{cite journal |author=Perfect JR. |title=''Cryptococcus neoformans'': the yeast that likes it hot |journal=FEMS Yeast Research |volume=6 |issue=4 |pages=463–68 |year=2006 |pmid=16696642 |doi=10.1111/j.1567-1364.2006.00051.x |url=}}</ref> === ಶಿಲೀಂಧ್ರದಂತಹ ಜೀವಿಗಳು === ರೂಪವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಜೀವನ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿನ ಸಾದೃಶ್ಯತೆಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಜಾರುಬೂಷ್ಟು (ಮೈಕ್ಸೋಮೈಸೀಟ್‌ಗಳು) ಮತ್ತು ಜಲಬೂಷ್ಟನ್ನು (ಓಮಿಸೈಟ್‌ಗಳು) ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನಿಜವಾದ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳಂತಲ್ಲದೇ ಈ ಜೀವಿಗಳ ಕೋಶ ಗೋಡೆಗಳು ಸೆಲ್ಯುಲೋಸನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಕೈಟಿನ್‌ನನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಜಾರುಬೂಷ್ಟು ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳಂತೆ ಯೂನಿಕಾಂಟ್‍ಗಳಾಗಿವೆ, ಆದರೆ ಅಮೀಬೊಜೊವಾದಲ್ಲಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಜಲಬೂಷ್ಟು ಜೋಡಿ ವರ್ಣತಂತುವುಳ್ಳ ಬೈಕಾಂಟ್‍ಗಳಾಗಿವೆ, ಕ್ರೊಮಾಲ್ವೆಯೊಲೇಟ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಜಲಬೂಷ್ಟು ಅಥವಾ ಜಾರುಬೂಷ್ಟು ಯಾವೊಂದೂ ಕೂಡ ನಿಜವಾದ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳಿಗೆ ಸನಿಹವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿತವಾಗಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ, ಜೀವವರ್ಗೀಕರಣಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಇವುಗಳನ್ನು ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಊಮೈಸೀಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಮೈಕ್ಸೋಮೈಸೀಟ್‌ಗಳ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ಈಗಲೂ ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಶಿಲೀಂಧ್ರಶಾಸ್ತ್ರ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.<ref name="isbn0-12-509551-1">{{cite book |author=Blackwell M, Spatafora JW.|editor=Bills GF, Mueller GM, Foster MS.|chapter=Fungi and their allies |title=Biodiversity of Fungi: Inventory and Monitoring Methods |url=https://archive.org/details/isbn_9780125095518|publisher=Elsevier Academic Press |location=Amsterdam |year=2004 |pages=[https://archive.org/details/isbn_9780125095518/page/18 18]–20 |isbn=0-12-509551-1}}</ref> ಪ್ರಸ್ತುತ ಕೊನೊಜೋವಾದಲ್ಲಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಾರಿಡ್‌ಗಳು ಯುಮೈಸೀಟ್ ಏಕಮೂಲ ವರ್ಗದ ಒಂದು ಸಹೋದರಿ ಗುಂಪಾಗಿರಬಹುದು, ಮತ್ತು ಹಾಗಾಗಿ ವಿಸ್ತೃತವಾದ ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಳ್ಳಲ್ಪಡಬಹುದು.<ref name="tabrizi">{{Cite journal |author=Shalchian-Tabrizi K, Minge MA, Espelund M, Orr R, Ruden T, Jakobsen KS, Cavalier-Smith T.|title= Multigene phylogeny of Choanozoa and the origin of animals|journal=PLoS ONE |volume=3|issue=5|pages= e2098 |year=2008|pmid=18461162|pmc= 2346548 |doi= 10.1371/journal.pone.0002098|url= http://www.plosone.org/article/info:doi/10.1371/journal.pone.0002098 }}</ref> == ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ == ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು [[ಭೂಮಿ|ಭೂಮಿಯ]] ಮೇಲಿನ ಪ್ರತಿ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿಯೂ ಇರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಬಹುತೇಕ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾದ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದ ಜೊತೆಗೆ, ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಬಹುತೇಕ ಭೂಮಂಡಲದ (ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಜಲೀಯ) ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ವಿಭಜಕಗಳಾಗಿವೆ, ಮತ್ತು ಹಾಗಾಗಿ ಜೈವಿಕ ಭೂರಾಸಾಯನಿಕ ಚಕ್ರಗಳಲ್ಲಿ<ref name="pmid17307120">{{cite journal |author=Gadd GM. |title=Geomycology: biogeochemical transformations of rocks, minerals, metals and radionuclides by fungi, bioweathering and bioremediation |journal=Mycological Research |volume=111 |issue=Pt 1 |pages=3–49 |year=2007 |pmid=17307120 |doi=10.1016/j.mycres.2006.12.001 |url=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0953-7562(06)00336-4 |accessdate=2009-07-15}}</ref> ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಆಹಾರ ಜಾಲಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಯಾತ್ಮಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ವಿಭಜಕಗಳಾಗಿ ಅವು ಪೋಷಕಾಂಶ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತವೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸ್ಯಾಪ್ರೋಟ್ರೋಫ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತಜೀವಿಗಳಾಗಿ ಜೈವಿಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಅಜೈವಿಕ ಅಣುಗಳಾಗಿ ಒಡೆಯುತ್ತವೆ. ಇವು ನಂತರ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಇತರ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿನ ಸಂವರ್ಧನ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾಸರಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಪುನಃ-ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="Lindahl">{{cite journal|author=Lindahl BD, Ihrmark K, Boberg J, Trumbore SE, Högberg P, Stenlid J, Finlay RD|year= 2007|title=Spatial separation of litter decomposition and mycorrhizal nitrogen uptake in a boreal forest|journal=New Phytologist|volume=173|pages=611–20|pmid=17244056|doi=10.1111/j.1469-8137.2006.01936.x|issue=3}}</ref><ref name="Barea">{{cite journal|author=Barea JM, Pozo MJ, Azcón R, Azcón-Aguilar C.|year= 2005|title=Microbial co-operation in the rhizosphere|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-experimental-botany_2005-07_56_417/page/1761|journal=Journal of Experimental Botany|volume=56|pages=1761–78|pmid=15911555|doi=10.1093/jxb/eri197|issue=417}}</ref> === ಸಹಜೀವನ === ಅನೇಕ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಎಲ್ಲದರ ಜೊತೆಗೆ ಅಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಬಹುತೇಕ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳ ಜೀವಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಸಂಯುಕ್ತಜೀವನದ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref name="Aanen">{{cite journal|author=Aanen DK.|year= 2006|title=As you reap, so shall you sow: coupling of harvesting and inoculating stabilizes the mutualism between termites and fungi|journal=[[Biology Letters]]|volume=೨|pages=೨೦೯–೧೨|pmid=೧೭೧೪೮೩೬೪|doi=೧೦.೧೦೯೮/rsbl.೨೦೦೫.೦೪೨೪|issue=೨|pmc=೧೬೧೮೮೮೬}}</ref><ref name="Nikoh and Fukatsu">{{cite journal|author=Nikoh N, Fukatsu T.|year= 2000|title=Interkingdom host jumping underground: phylogenetic analysis of entomoparasitic fungi of the genus ''Cordyceps''|journal=Molecular Biology and Evolution|volume=17|pages=2629–38|pmid=10742053|issue=4}}</ref><ref name="Perotto and Bonfante">{{cite journal|author=Perotto S, Bonfante P.|year=1997|title=Bacterial associations with mycorrhizal fungi: close and distant friends in the rhizosphere|url=https://archive.org/details/sim_trends-in-microbiology_1997-12_5_12/page/496|journal=Trends in Microbiology|volume=5|pages=496–501|pmid=9447662|doi=10.1016/S0966-842X(97)01154-2|issue=12}}</ref> ಈ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರಯೋಜಕ ಅಥವಾ ಪ್ರತಿವರ್ತಿಯಾಗಿರಬಹುದು, ಅಥವಾ ಸಹಜೀವಿ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯದಾತಕ್ಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಪ್ರಯೋಜನ ಅಥವಾ ಕೇಡು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="Arnold">{{cite journal|author=Arnold AE, Mejía LC, Kyllo D, Rojas EI, Maynard Z, Robbins N, Herre EA.|year=2003|title=Fungal endophytes limit pathogen damage in a tropical tree|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences USA|volume=100|pages=15649–54|pmid=14671327|doi=10.1073/pnas.2533483100|issue=26|pmc=307622}}</ref><ref name="Paszkowski">{{cite journal|author=Paszkowski U.|year=2006|title=Mutualism and parasitism: the yin and yang of plant symbioses|journal=Current Opinion in Plant Biology|volume=9|pages=364–70|pmid=16713732|doi=10.1016/j.pbi.2006.05.008|issue=4}}</ref><ref name="Hube">{{cite journal|author=Hube B.|year=2004|title=From commensal to pathogen: stage- and tissue-specific gene expression of ''Candida albicans''|journal=Current Opinion in Microbiology|volume=7|pages=336–41|pmid=15288621|doi=10.1016/j.mib.2004.06.003|issue=4}}</ref> ==== ಸಸ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ==== ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ನಡುವಣ ಶಿಲೀಂಧ್ರಮೂಲ ಸಂಯುಕ್ತಜೀವನವು ಬಹಳ ಸುಪರಿಚಿತ ಸಸ್ಯ-ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿಕೆಗೆ ಗಣನೀಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; ೯೦% ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಶಿಲೀಂಧ್ರಮೂಲ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಉಳಿವಿಗೋಸ್ಕರ ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿವೆ.<ref name="Bonfante 2003">{{cite journal|author=Bonfante P.|year=2003|title=Plants, mycorrhizal fungi and endobacteria: a dialog among cells and genomes|journal=The Biological Bulletin|volume=204|pages=215–20|pmid=12700157|url=http://www.biolbull.org/cgi/content/full/204/2/215?view=long&pmid=12700157|accessdate=2009-07-29|doi=10.2307/1543562|issue=2|jstor=1543562|archive-date=2011-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20110616191626/http://www.biolbull.org/cgi/content/full/204/2/215?view=long&pmid=12700157|url-status=dead}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Neotyphodium coenophialum.jpg|thumb|left|upright|alt=A microscopic view of blue-stained cells, some with dark wavy lines in them|ಎತ್ತರವಾದ ಫೆಸ್ಕ್ಯು ಎಲೆಯ ಪೊರೆಯ ಅಂಗಾಂಶದ ಕೋಶಾಂತರದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿನ ಗಾಢ ಎಳೆಗಳು ಅಂತಸ್ಸಸ್ಯ ಶಿಲೀಂಧ್ರವಾದ ನಿಯೊಟೈಫೋಡಿಯಂ ಕೊಯೆನೊಫಿಯಲಂನ ಕವಕ ತಂತುಗಳಾಗಿವೆ.]] ಶಿಲೀಂಧ್ರಮೂಲ ಸಹಜೀವನವು ಪ್ರಾಚೀನವಾಗಿದ್ದು ಕನಿಷ್ಠಪಕ್ಷ ೪೦೦ ಮಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಿನದ್ದೆಂದು ಕಾಲನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref name="Remy et al.">{{cite journal|author=Remy W, Taylor TN, Hass H, Kerp H. |year=1994|title= 4-hundred million year old vesicular-arbuscular mycorrhizae|journal= Proceedings of the National Academy of Sciences USA|volume=91|pages=11841–43|pmid=11607500|doi= 10.1073/pnas.91.25.11841|issue=25|pmc=45331}}</ref> ಇದು ಅನೇಕೆ ವೇಳೆ ನೈಟ್ರೇಟ್ ಮತ್ತು ಫಾಸ್ಪೇಟ್‍ನಂತಹ ಅತಿಮಹತ್ವದ ಸಸ್ಯ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಕಡಿಮೆ ಸಾರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಸಸ್ಯಗಳ ಅಜೈವಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಅಂತರ್ಗ್ರಹಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Lindahl" /><ref name="Heijden">{{cite journal|author=van der Heijden MG, Streitwolf-Engel R, Riedl R, Siegrist S, Neudecker A, Ineichen K, Boller T, Wiemken A, Sanders IR.|year= 2006|title=The mycorrhizal contribution to plant productivity, plant nutrition and soil structure in experimental grassland|journal=New Phytologist|volume=172|pages=739–52|pmid=17096799 | doi = 10.1111/j.1469-8137.2006.01862.x|issue=4}}</ref> ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಸಹವರ್ತಿಗಳು ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಸಸ್ಯದಿಂದ-ಸಸ್ಯದ ವರ್ಗಾವಣೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಅಂತಹ ಶಿಲೀಂಧ್ರಮೂಲ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು "ಸಾಮಾನ್ಯ ಶಿಲೀಂಧ್ರಮೂಲ ಸಂಪರ್ಕಜಾಲಗಳು" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Selosse">{{cite journal|author=Selosse MA, Richard F, He X, Simard SW.|year= 2006|title=Mycorrhizal networks: des liaisons dangereuses?|journal=Trends in Ecology and Evolution|volume=21|pages=621–28|pmid=16843567|doi=10.1016/j.tree.2006.07.003|issue=11}}</ref> ಶಿಲೀಂಧ್ರಮೂಲದ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಸನ್ನಿವೇಶವೆಂದರೆ ಶಿಲೀಂಧ್ರ-ಭಿನ್ನಪೋಷಿತ್ವ. ಅಂದರೆ ಸಸ್ಯವು ತನ್ನ ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಸಹಜೀವಿಯಿಂದ ತನ್ನ ಎಲ್ಲ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಶಿಲೀಂಧ್ರದ ಪರಜೀವಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Merckx et al">{{cite journal|author=Merckx V, Bidartondo MI, Hynson NA.|year= 2009|title=Myco-heterotrophy: when fungi host plants|journal=Annals of Botany|volume=in press|issue=7|pages=1255|pmid=19767309|pmc=2778383|doi=10.1093/aob/mcp235}}</ref> ಕೆಲವು ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಬೇರುಗಳು, ಕಾಂಡಗಳು, ಮತ್ತು ಎಲೆಗಳ ಒಳಗಿನ ಅಂಗಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವನ್ನು ಅಂತಸ್ಸಸ್ಯಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Schulz & Boyle">{{cite journal|author=Schulz B, Boyle C.|year= 2005|title=The endophytic continuum|url=https://archive.org/details/sim_fungal-biology_mycological-research_2005-06_109_6/page/661|journal=Mycological Research|volume=109|pages=661–86|pmid=16080390|doi=10.1017/S095375620500273X|issue=Pt 6}}</ref> ಶಿಲೀಂಧ್ರಮೂಲಕ್ಕೆ ಸಾದೃಶ್ಯವಾಗಿ, ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳಿಂದ ಅಂತಸ್ಸಸ್ಯ ನೆಲೆಸುವಿಕೆಯು ಎರಡೂ ಸಹಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯೋಜನ ತರಬಹುದು; ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಹುಲ್ಲುಗಳ ಅಂತಸ್ಸಸ್ಯಗಳು ತಮ್ಮ ಆಶ್ರಯದಾತಕ್ಕೆ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪಾರಿಸರಿಕ ಒತ್ತಡಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರತಿರೋಧಕತೆಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಸಸ್ಯದಿಂದ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ವಸತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref name="Clay & Schardl">{{cite journal|author=Clay K, Schardl C.|year= 2002|title=Evolutionary origins and ecological consequences of endophyte symbiosis with grasses|journal=American Naturalist|volume=160 Suppl 4|pages=S99–S127|pmid=18707456|doi=10.1086/342161}}</ref> ==== ಪಾಚಿ ಮತ್ತು ಸೈನೋಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳೊಂದಿಗೆ ==== [[ಚಿತ್ರ:Lobaria pulmonaria 010108a.jpg|right|thumb|alt=A green, leaf-like structure attached to a tree, with a pattern of ridges and depression on the bottom surface|ಲೊಬಾರಿಯಾ ಪಲ್ಮೊನಾರಿಯಾ ಎಂಬ ಕಲ್ಲು ಹೂವಿನಲ್ಲಿ ಶೀಲಿಂಧ್ರಗಳು, ಪಾಚಿ, ಮತ್ತು ಸಯಾನೋಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಸಹಜೀವನ.]] ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳು ಪಾಚಿ ಅಥವಾ ಸೈನೋಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ (ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ "ಫೋಟೋಬಿಯೊಂಟ್ಸ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ಮತ್ತು ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ (ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಆಸ್ಕೋಮೈಸೀಟ್‌ಗಳ ವಿವಿಧ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಬೇಸಿಡಿಯೋಮೈಸೀಟ್‌ಗಳು) ನಡುವಣ ಸಂಯುಕ್ತಜೀವನದ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ರೂಪಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಫೋಟೋಬಿಯಾಂಟ್ ಕೋಶಗಳು ಶಿಲೀಂಧ್ರದಿಂದ ರೂಪಗೊಂಡ ಒಂದು ಅಂಗಾಂಶದಲ್ಲಿ ನೆಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ.<ref name="lichens">{{cite book |title=Lichens of North America |url=https://archive.org/details/lichensofnortham0000brod |author=Brodo IM, Sharnoff SD.|year=2001 |publisher=Yale University Press |isbn=0300082495 }}</ref> ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳು ಎಲ್ಲ ಖಂಡಗಳ ಮೇಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆ. ಇವು ಮಣ್ಣಿನ ರಚನೆ ಹಾಗೂ ಜೈವಿಕ ಅನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತವೆ,<ref name="Raven2005">{{cite book |author=Raven PH, Evert RF, Eichhorn, SE.|title= Biology of Plants|edition=7|publisher=W. H. Freeman |year=2005|page=290 |chapter=14—Fungi |isbn=978-0716710073}}</ref> ಮತ್ತು ಧ್ರುವೀಯ, ಉನ್ನತ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶ, ಹಾಗೂ ಅರೆಶುಷ್ಕ ಮರುಭೂಮಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ತೀವ್ರವಾದ ಪರಿಸರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾದ ಜೀವಿಗಳಾಗಿವೆ.<ref>ಡಿಕಾನ್, ಪು. ೨೬೭.</ref> ಅವುಗಳು ಬರಿಯ ಮಣ್ಣು, ಕಲ್ಲುಗಳು, ಮರದ ತೊಗಟೆ, ಕಟ್ಟಿಗೆ, ಚಿಪ್ಪುಗಳು, ಶೀತವಲಯದ ವರಟೆಗಳು ಮತ್ತು ಎಲೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ನಿರಾಶ್ರಯವಾದ ಮೇಲ್ಮೈಗಳ ಮೇಲೆ ಬೆಳೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಥವಾಗಿರುತ್ತವೆ.<ref name="isbn1-56098-879-7">{{cite book |author= Purvis W. |title=Lichens |url= https://archive.org/details/lichens00purv |publisher=Smithsonian Institution Press in association with the Natural History Museum, London |location=Washington, D.C. |year=2000 |pages=[https://archive.org/details/lichens00purv/page/49 49]–75 |isbn=1-56098-879-7}}</ref> ಶಿಲೀಂಧ್ರಮೂಲಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ, ಫೋಟೋಬಿಯೊಂಟ್ ದ್ಯುತಿಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಮೂಲಕ ಸಕ್ಕರೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಶಿಲೀಂಧ್ರವು ಖನಿಜಗಳು ಮತ್ತು ನೀರನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಎರಡೂ ಸಂಯುಕ್ತ ಜೀವಿಗಳ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಎಷ್ಟು ನಿಕಟವಾಗಿ ಹೆಣೆದುಕೊಂಡಿವೆಯೆಂದರೆ ಅವು ಬಹುತೇಕ ಒಂದೇ ಒಂಟಿ ಜೀವಿಯಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ; ಬಹುತೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮರೂಪಿಯಾದ ಜೀವಿಯು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಘಟಕಗಳಿಂದ ಬಹಳವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಲೈಕೆನೈಸೇಷನ್ ಪೋಷಣೆಯ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ವಿಧವಾಗಿದೆ; ಸುಮಾರು ೨೦% ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು - ೧೭,೫೦೦ ಮತ್ತು ೨೦,೦೦೦ ನಡುವೆ ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಭೇದಗಳು - ಲೈಕನೈಜ಼್ ಆಗುತ್ತವೆ.<ref>ಕರ್ಕ್ ''ಎಟ್ ಆಲ್'' ., ಪು. ೩೭೮.</ref> ಬಹುತೇಕ ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ದ್ಯುತಿಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ ಮೂಲಕ ಜೈವಿಕ ಇಂಗಾಲವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು, ನಿಧಾನ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರ, ದೀರ್ಘ ಜೀವಿತಾವಧಿ, ದೀರ್ಘ-ಕಾಲದವರೆಗೆ ಉಳಿಯುವ (ಋತುಕಾಲಿಕ) ಸಸ್ಯೀಯ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ರಚನೆಗಳು, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಾಯುವಾಹಿತ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಖನಿಜ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು, ಮತ್ತು ಅದೇ ಆವಾಸಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ಬಹುತೇಕ ಇತರ ದ್ಯುತಿಸಂಶ್ಲೇಷಕ ಜೀವಿಗಳಿಗಿಂತ ಶುಷ್ಕಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಹಿಷ್ಣುತೆ ಸೇರಿವೆ.<ref>ಡಿಕಾನ್, ಪುಪು. ೨೬೭–೭೬.</ref> ==== ಕೀಟಗಳ ಜೊತೆಗೆ ==== ಅನೇಕ ಕೀಟಗಳು ಕೂಡ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರಯೋಜಕ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತವೆ. ಇರುವೆಗಳ ಹಲವಾರು ಗುಂಪುಗಳು ಏಗರಿಕೆಲಿಸ್‌ನ ಗಣದಲ್ಲಿನ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಹಾರದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮೂಲವಾಗಿ ಬೆಳೆಸುತ್ತವೆ. ಆಂಬ್ರೋಸಿಯಾ ಜೀರುಂಡೆಗಳು ಅವು ಮುತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವ ಮರಗಳ ತೊಗಟೆಯಲ್ಲಿನ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ವಿವಿಧ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತವೆ.<ref name="pmid2696562">{{cite journal |author=Douglas AE. |title=Mycetocyte symbiosis in insects |url=https://archive.org/details/sim_biological-reviews_1989-11_64_4/page/409 |journal=Biological Reviews of the Cambridge Philosophical Society |volume=64 |issue=4 |pages=409–34|year=1989 |pmid=2696562|accessdate=2009-04-25 |doi=10.1111/j.1469-185X.1989.tb00682.x}}</ref> ಅದೇ ರೀತಿ, ಹಲವಾರು ಮರ ಕಣಜ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಹೆಣ್ಣು ಹುಳುಗಳು (''ಸೈರೆಕ್ಸ್'' ಜಾತಿ) ಕಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ಕೊಳೆಯಿಸುವ ಶಿಲೀಂಧ್ರವಾದ ''ಅಮಿಲೋಸ್ಟೆರಿಯಮ್ ಅರೆಲ್ಯಾಟಮ್‌'' ನ ಬೀಜಕಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಪೈನ್ ಮರಗಳ ಬಿಳಿಪಟ್ಟೆಯೊಳಗೆ ತಮ್ಮ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತವೆ; ಶಿಲೀಂಧ್ರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಕಣಜ ಲಾರ್ವಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅತಿಯೋಗ್ಯ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ಡಿಕಾನ್, ಪು. ೨೭೭.</ref> ಆಫ್ರಿಕಾದ ಸವನ್ನಾ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಗೆದ್ದಲುಗಳು ಕೂಡ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ತಿಳಿದಿದೆ;<ref name="pmid17148364">{{cite journal |author=Aanen DK. |title=As you reap, so shall you sow: coupling of harvesting and inoculating stabilizes the mutualism between termites and fungi |journal=Biology Letters |volume=2 |issue=2 |pages=209–12 |year=2006 |pmid=17148364 |pmc=1618886 |doi=10.1098/rsbl.2005.0424 |url=http://rsbl.royalsocietypublishing.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=17148364 |accessdate=2009-04-25 }}{{Dead link|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಮತ್ತು ''ಕ್ಯಾಂಡಿಡಾ'' ಹಾಗೂ ''ಲಾಕೆನ್ಸಿಯ'' ಜಾತಿಯ ಯೀಸ್ಟ್‌ಗಳು ನ್ಯೂರಾಪ್ಟರಾಗಳು, ಜೀರುಂಡೆಗಳು, ಹಾಗೂ ಜಿರಳೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಯ ಕೀಟಗಳ ಕರುಳಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ; ಆದರೆ ಈ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಅವುಗಳ ಆಶ್ರಯದಾತಗಳಿಗೆ ಉಪಯೋಗಕರವಾಗಿವೆಯೇ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವೇ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದುಬಂದಿಲ್ಲ.<ref name="Nguyen et al.">{{cite journal |author=Nguyen NH, Suh SO, Blackwell M.|title=Five novel ''Candida'' species in insect-associated yeast clades isolated from ''Neuroptera'' and other insects |url=https://archive.org/details/mycologia_november-december-2007_99_6/page/842|journal=Mycologia |volume=99 |issue=6 |pages=842–58|year=2007|pmid=18333508|doi=10.3852/mycologia.99.6.842}}</ref> ==== ರೋಗಕಾರಕಗಳು ಮತ್ತು ಪರಾವಲಂಬಿಗಳಾಗಿ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ==== [[ಚಿತ್ರ:Aecidium magnellanicum.jpg|right|thumb|alt=A thin brown stick positioned horizontally with roughly two dozen clustered orange-red leaves originating from a single point in the middle of the stick. These orange leaves are three to four times larger than the few other green leaves growing out of the stick, and are covered on the lower leaf surface with hundreds of tiny bumps. The background shows the green leaves and branches of neighboring shrubs.|ಸಸ್ಯ ರೋಗಕಾರಕವಾದ ''ಆ‍ಸಿಡಿಯಂ ಮೆಜಲಾನಿಕಂ'' ಕಲಾಫೇಟ್ ಬೂಷ್ಟನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಇಲ್ಲಿ ಚಿಲಿಯಲ್ಲಿನ ಬೆರ್ಬರಿಸ್ ಪೊದೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾಣಬಹುದು.]] ಅನೇಕ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಸಸ್ಯಗಳು, ಪ್ರಾಣಿಗಳು (ಮಾನವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ), ಮತ್ತು ಇತರ ಶಿಲಿಂಧ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಾವಲಂಬಿಗಳಾಗಿವೆ. ಅನೇಕ ಬೇಸಾಯ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಕೃಷಿಗೆ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕ ಹಾನಿ ಮತ್ತು ನಷ್ಟಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಅಪಾಯಕರ ರೋಗಕಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ರೈಸ್ ಬ್ಲಾಸ್ಟ್ ಶಿಲೀಂಧ್ರ ''ಮ್ಯಾಗ್ನಪೋರ್ತ್ ಒರೈಜ್'',<ref name="Talbot">{{cite journal|author=Talbot NJ.|year=2003|title=On the trail of a cereal killer: Exploring the biology of ''Magnaporthe grisea''|journal=Annual Reviews in Microbiology|volume=57|pages=177–202|pmid=14527276|doi=10.1146/annurev.micro.57.030502.090957}}</ref> ''ಒಫಿಸ್ತೋಮಾ ಉಲ್ಮಿ'' ಹಾಗೂ ''ಒಫಿಸ್ತೋಮಾ ನೊವೊ-ಉಲ್ಮಿ''ಗಳಂತಹ ಡಚ್ ಎಲ್ಮ್ ರೋಗ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಮರಗಳ ರೋಗಕಾರಕಗಳು,<ref name="Paoletti ">{{cite journal|author=Paoletti M, Buck KW, Brasier CM.|year=2006|title=Selective acquisition of novel mating type and vegetative incompatibility genes via interspecies gene transfer in the globally invading eukaryote ''Ophiostoma novo-ulmi''|journal=Molecular Ecology|volume=15|pages=249–62|pmid=16367844|doi=10.1111/j.1365-294X.2005.02728.x|issue=1}}</ref> ಮತ್ತು ಚೆಸ್ಟ್‌ನಟ್ ಕಾಡಿಗೆ ರೋಗಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ''ಕ್ರೈಫೋನೆಕ್ಟೀರಿಯಾ ಪ್ಯಾರಸಿಟಿಕಾ'',<ref name="Gryzenhout">{{cite journal|author=Gryzenhout M, Wingfield BD, Wingfield MJ.|year=2006|title=New taxonomic concepts for the important forest pathogen ''Cryphonectria parasitica'' and related fungi|journal=FEMS Microbiology Letters|volume=258|pages=161–72|pmid=16640568|doi=10.1111/j.1574-6968.2006.00170.x|issue=2}}</ref> ಮತ್ತು ''ಫುಸಾರಿಯಮ್'', ''ಉಸ್ಟಿಲಾಗೊ'', ''ಆಲ್ಟರ್ನಾರಿಯಾ'', ಮತ್ತು ''ಕೊಕ್ಲಿಯೋಬೊಲಸ್'' ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿನ ಸಸ್ಯಗಳ ರೋಗಕಾರಕಗಳು.<ref name="Paszkowski" /> ''ಪೈಸಿಲೋಮೈಸಿಸ್ ಲಿಲಾಸಿನಸ್‌'' ಗಳಂತಹ ಕೆಲವು ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ನೆಮಟೋಡ್‍ಗಳ ಪರಭಕ್ಷಕಗಳಾಗಿವೆ. ಇವು ಸಂಕೋಚಿಸುವ ವಲಯಗಳು ಅಥವಾ ಅಂಟು ಜಾಲಗಳಂತಹ ವಿಶೇಷೀಕೃತ ರಚನೆಗಳ ವ್ಯೂಹವನ್ನು ಬಳಸಿ ಆಹಾರವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref name="pmid17494736">{{cite journal |author=Yang Y, Yang E, An Z, Liu X. |title=Evolution of nematode-trapping cells of predatory fungi of the Orbiliaceae based on evidence from rRNA-encoding DNA and multiprotein sequences |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences USA|volume=104 |issue=20 |pages=8379–84 |year=2007|pmid=17494736 |pmc=1895958 |doi=10.1073/pnas.0702770104 |url=http://www.pnas.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=17494736 |accessdate=2009-04-25}}</ref> ಕೆಲವು ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಅಪಾಯಕಾರಿ ರೋಗಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ರೋಗಗಳು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಕೊಡದಿದ್ದರೆ ಮಾರಣಾಂತಿಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಆಸ್ಪೆರ್ಜಿಲ್ಲೋಸಸ್, ಕ್ಯಾಂಡಿಡೋಸಸ್, ಕೊಸಿಡಿಯೋಡೋಮೈಕೋಸಿಸ್, ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕೋಕೊಸಿಸ್, ಹಿಸ್ಟೋಪ್ಲಾಸ್ಮೋಸಿಸ್, ಮೈಸಿಟೊಮಾಗಳು, ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಾಕೊಕಿಡಿಯೋಡೊಮೈಕೋಸಿಸ್ ಸೇರಿವೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಪ್ರತಿರಕ್ಷಾನ್ಯೂನತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ''ಆಸ್ಪೆರ್ಜಿಲಸ್'', ''ಕ್ಯಾಂಡಿಡಾ'', ''ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕೊಕಸ್'' ,<ref name="Hube" /><ref name="Nielsen and Heitman">{{cite journal|author=Nielsen K, Heitman J.|year=2007|title=Sex and virulence of human pathogenic fungi|journal=Advances in Genetics|volume=57|pages=143–73|pmid=17352904|doi=10.1016/S0065-2660(06)57004-X}}</ref><ref name="Brakhage">{{cite journal|author=Brakhage AA.|year=2005|title=Systemic fungal infections caused by ''Aspergillus'' species: epidemiology, infection process and virulence determinants|journal=Current Drug Targets|volume=6|pages=875–86|pmid=16375671 | doi = 10.2174/138945005774912717|issue=8}}</ref> ''ಹಿಸ್ಟೋಪ್ಲಾಸ್ಮಾ'',<ref name="Kauffman">{{cite journal|author=Kauffman CA.|year=2007|title=Histoplasmosis: a clinical and laboratory update|journal=Clinical Microbiology Reviews|volume=20|pages=115–32|pmid=17223625|doi=10.1128/CMR.00027-06|issue=1|pmc=1797635}}</ref> ಮತ್ತು ''ನ್ಯುಮೋಸಿಸ್ಟಿಸ್'' <ref name="Kauffman"/> ಜಾತಿಗಳಿಂದ ರೋಗಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಈಡಾಗುತ್ತಾರೆ. ಇತರ, ಚರ್ಮಜೀವಿ ಮತ್ತು ಕೆರಾಟಿನೋಫಿಲಿಕ್ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಕಣ್ಣುಗಳು, ಉಗುರುಗಳು, ಕೂದಲು, ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಚರ್ಮದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿಮಾಡಬಲ್ಲವು, ಮತ್ತು ಗಜಕರ್ಣ ಹಾಗೂ ಅತ್ಲೆಟ್ಸ್ ಫೂಟ್‌ಗಳಂತಹ ಸ್ಥಳೀಯ ಸೋಂಕುಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ.<ref name="isbn1-4160-4470-1">{{cite book |author=Cook GC, Zumla AI. |title=Manson's Tropical Diseases: Expert Consult |publisher=Saunders Ltd|year=2008 |page=347 |isbn=1-4160-4470-1}}</ref> ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಬೀಜಕಗಳೂ ಅಲರ್ಜಿಗಳ ಒಂದು ಕಾರಣವಾಗಿವೆ, ಮತ್ತು ಭಿನ್ನವಾದ ವರ್ಗೀಕರಣ ಗುಂಪುಗಳ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಅಲರ್ಜಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಬಹುದು.<ref name="pmid17709917">{{cite journal |author=Simon-Nobbe B, Denk U, Pöll V, Rid R, Breitenbach M. |title=The spectrum of fungal allergy |journal=International Archives of Allergy and Immunology |volume=145 |issue=1 |pages=58–86 |year=2008 |pmid=17709917 |doi=10.1159/000107578 |url=https://archive.org/details/international-archives-of-allergy-and-immunology_2008_145_1/page/58}}</ref> == ಮಾನವ ಬಳಕೆ == [[ಚಿತ್ರ:S cerevisiae under DIC microscopy.jpg|thumb|upright|right|alt=Microscopic view of five spherical structures; one of the spheres is considerably smaller than the rest and attached to one of the larger spheres|ಸ್ಯಾಕರೋಮೈಸಿಸ್ ಸೆರೆವಿಸಿಯಾ ಕೋಶಗಳು ಡಿಐಸಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕದಿಂದ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.]] ಆಹಾರ ತಯಾರಿಕೆ ಅಥವಾ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಹಾಗೂ ಇತರ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಮಾನವರಿಂದ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ಬಳಕೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸ ಹೊಂದಿದೆ. ಅಣಬೆ ವ್ಯವಸಾಯ ಹಾಗೂ ಅಣಬೆ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಹಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯಮಗಳಾಗಿವೆ. ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಬಳಕೆಗಳ ಹಾಗೂ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪ್ರಭಾವದ ಅಧ್ಯಯನವು ಇಥ್ನೊಮೈಕೊಲೊಜಿ ಎಂದು ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿ ಅಥವಾ ಇತರ ಜೈವಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳುಳ್ಳ ಅಗಾಧ ಶ್ರೇಣಿಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ ಈ ಗುಂಪಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಕಾರಣ, ಅನೇಕ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಜೀವಕಗಳು, ವಿಟೆಮಿನ್‌ಗಳು, ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್-ನಿರೋಧಕ ಹಾಗೂ ಕೊಬ್ಬು-ಕಡಿಮೆಮಾಡುವ ಔಷಧಿಗಳ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ದೀರ್ಘ ಕಾಲದಿಂದ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಅಥವಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ಆನುವಂಶಿಕ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‍ಗೆ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Finsham 1989">{{cite journal|author=Fincham JRS.|title=Transformation in fungi|journal=Microbiological Reviews|volume=53|issue=1|pages=148–70|year=1989|pmid=2651864|doi=|url=http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pubmed&pubmedid=2651864|pmc=372721}}{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಇದು ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಚಯಾಪಚಯಿ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, (ದೊಡ್ಡ ಕಿಣ್ವನ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ವೇಗದ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧಿಸಲು ಸುಲಭವಾದ) ಯೀಸ್ಟ್ ಪ್ರಭೇದಗಳ ತಳಿಸಂಬಂಧಿ ಮಾರ್ಪಾಡು<ref name="Hawkins & Smolke 2008">{{cite journal |author=Hawkins KM, Smolke CD.|title=Production of benzylisoquinoline alkaloids in ''Saccharomyces cerevisiae''|journal=Nature Chemical Biology|volume=4|issue=9 |pages=564–73|year=2008 |pmid=18690217 |doi= 10.1038/nchembio.105|url= |pmc=2830865 }}</ref> ಔಷಧಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ದಾರಿಗಳನ್ನು ತೆರೆದಿದೆ. ಇವು ಆದ್ಯ ಮೂಲ ಜೀವಿಗಳಿಂದ ಮಾಡಲಾದ ಉತ್ಪಾದನೆಗಿಂತ ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿವೆ.<ref name="Huang et al 2008">{{cite journal |author=Huang B, Guo J, Yi B, Yu X, Sun L, Chen W.|title=Heterologous production of secondary metabolites as pharmaceuticals in ''Saccharomyces cerevisiae''|journal=Biotechnology Letters|volume=30 |issue=7 |pages=1121–37|year=2008 |pmid=18512022 |doi= 10.1007/s10529-008-9663-z|url= }}</ref> === ಔಷಧಿಗಳು === ಔಷಧ ಶಾಸ್ತ್ರರೀತ್ಯ ಸಕ್ರಿಯ ಔಷಧಿಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲಗಳಾದ ಚಯಾಪಚಯಜಗಳು ಅನೇಕ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಪೆನಿಸಿಲಿನ್‍ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರತಿಜೀವಕಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿವೆ. ಇವು β-ಲ್ಯಾಕ್ಟಂ ಪ್ರತಿಜೀವಕಗಳ ಒಂದು ರಾಚನಿಕವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಗುಂಪಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಇವನ್ನು ಚಿಕ್ಕ ಪೆಪ್ಟೈಡ್‍ಗಳಿಂದ ಸಂಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೆನ್ಸಿಲಿನ್ G ಯಂತಹ (''ಪೆನ್ಸಿಲಿಯಂ ಕ್ರೈಸೊಜಿನಂ'' ಯಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ) ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ದೊರಕುವ ಪೆನ್ಸಿಲಿನ್‍ಗಳು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಿರಿದಾದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಜೈವಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆ ಹೊಂದಿವೆಯಾದರೂ, ವಿಶಾಲ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಇತರ ಪೆನ್ಸಿಲಿನ್‌ಗಳನ್ನು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪೆನ್ಸಿಲಿನ್‌ಗಳ ರಾಸಾಯನಿಕ ಮಾರ್ಪಾಡಿನಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಬಹುದು. ಆಧುನಿಕ ಪೆನ್ಸಿಲಿನ್‌ಗಳು ಅರೆ ಸಂಯೋಜಿತ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಾಗಿದ್ದು ಇವುಗಳನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಿಣ್ವನ ಸಂಗೋಪನಕೃಷಿಯಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಿಗಾಗಿ ರಾಚನಿಕವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="pmid15719552">{{cite journal |author=Brakhage AA, Spröte P, Al-Abdallah Q, Gehrke A, Plattner H, Tüncher A. |title=Regulation of penicillin biosynthesis in filamentous fungi |journal=Advances in Biochemical Engineering/biotechnology |volume=88 |issue= |pages=45–90 |year=2004 |pmid=15719552 |doi= |url= |accessdate=}}</ref> ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಲಾಗುವ ಇತರ ಪ್ರತಿಜೀವಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಲೊಸ್ಪೊರಿನ್ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಸಿ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಾ ನಿರೋಧಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ), ಹಾಗೂ ಫುಸಿಡಿಕ್ ಆಮ್ಲ (ಮೆಥಿಸಿಲಿನ್‌ ಪ್ರತಿರೋಧಕ ''ಸ್ಟ್ಯಾಫೈಲೊಕೊಕಸ್ ಒರಿಯಸ್'' ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದಿಂದ ಸೋಂಕನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಸೇರಿವೆ.<ref name="pmid18221183">{{cite journal |author=Pan A, Lorenzotti S, Zoncada A.|title=Registered and investigational drugs for the treatment of methicillin-resistant ''Staphylococcus aureus'' infection |journal=Recent Patents on Anti-infective Drug Discovery |volume=3 |issue=1 |pages=10–33 |year=2008|pmid=18221183 |doi= 10.2174/157489108783413173|url=}}</ref> ಈ ಪ್ರತಿಜೀವಕಗಳನ್ನು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದಿಂದ ಬರುವ ರೋಗಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕ್ಷಯರೋಗ, ಪರಂಗಿ ಹುಣ್ಣು, ಕುಷ್ಠರೋಗ. ಅನೇಕ ಇತರ ಪ್ರತಿಜೀವಕಗಳನ್ನು ಇಪ್ಪತ್ತನೇಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲು ಶುರು ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ನಿರೋಧಕ ಕೀಮೋಥೆರಫಿಯಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಭಾಗವನ್ನು ವಹಿಸುವುದು ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ನಿಸರ್ಗದಲ್ಲಿ, ಶೀಲಿಂಧ್ರ ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಮೂಲದ ಪ್ರತಿಜೀವಕಗಳು ದ್ವಿಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುವುದು ತೋರುತ್ತದೆ: ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾರತೆಯಲ್ಲಿ ಅವು ಪ್ರಭೇದ ಸಮೃದ್ಧ ಪರಿಸರಗಳಲ್ಲಿನ ಇತರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಜೀವಿಗಳ ಜೊತೆಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ವಿರುದ್ಧ ರಾಸಾಯನಿಕ ರಕ್ಷಣೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಬೇರುವಲಯ, ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಸಾರತೆಯಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ ಅಥವಾ ಅಂತರಪ್ರಭೇದ ಸಂಜ್ಞೆ ಕಳುಹಿಸಲು ಕೊರಮ್ ಸಂವೇದಕ ಅಣುಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="Fajardo&Martínez 2008">{{cite journal |author=Fajardo A, Martínez JL.|title=Antibiotics as signals that trigger specific bacterial responses|journal=Current Opinion in Microbiology|volume=11|issue=2 |pages=161–67 |year=2008|pmid=18373943 |doi= 10.1016/j.mib.2008.02.006|url=}}</ref> ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳಿಂದ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುವ ಇತರ ಔಷಧಗಳಲ್ಲಿ ''ಪೆನಿಸಿಲಿಯಂ ಗ್ರಿಸಿಯೊಫೌಲ್ವಮ್'' ನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲಾದ ಗ್ರಿಸಿಯೊಫೌಲ್ವಿನ್ (ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಸೋಂಕುಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ),<ref name="pmid17249298">{{cite journal |author=Loo DS. |title=Systemic antifungal agents: an update of established and new therapies |journal=Advances in Dermatology |volume=22 |issue= |pages=101–24 |year=2006 |pmid=17249298 |doi= 10.1016/j.yadr.2006.07.001|url= |accessdate=}}</ref> ಮತ್ತು ಕೊಲೆಸ್ಟ್ರಾಲ್ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ನಿರೋಧಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುವ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿನ್‍ಗಳು (ಎಚ್‌ಎಂಜಿ-ಕೊಎ ರಿಡಕ್ಟೇಸ್ ಪ್ರತಿರೋಧಕಗಳು) ಸೇರಿವೆ. ಶೀಲಿಂಧ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿನ್‌ಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ''ಪೆನಿಸಿಲಿಯಂ ಸಿಟ್ರಿನಮ್‌'' ನಿಂದ ಮೆವಾಸ್ಟ್ಯಾಟಿನ್ ಮತ್ತು ''ಆ‍ಸ್ಪರ್ಜಿಲ್ಲಸ್ ಟರೆಯಸ್‌'' ಹಾಗೂ ಸಿಂಪಿ ಅಣಬೆಯಿಂದ ಲೊವಾಸ್ಟ್ಯಾಟಿನ್ ಸೇರಿವೆ.<ref name="Manzoni & Rollini">{{cite journal |author=Manzoni M, Rollini M. |title=Biosynthesis and biotechnological production of statins by filamentous fungi and application of these cholesterol-lowering drugs |url=https://archive.org/details/applied-microbiology-and-biotechnology_2002-04_58_5/page/555 |journal=Applied Microbiology and Biotechnology |volume=58 |issue=5 |pages=555–64 |year=2002 |pmid=11956737 |doi=10.1007/s00253-002-0932-9}}</ref> === ಸಂಗೋಪನಕೃಷಿ ಮಾಡಿದ ಆಹಾರಗಳು === ಏಕ-ಕೋಶೀಯ ಶಿಲೀಂಧ್ರವಾದ ಬೇಕರ್ಸ್ ಯೀಸ್ಟ್ ಅಥವಾ ''ಸಚರೊಮೈಸಸ್ ಸೆರೆವಿಜಿಐ'' ಅನ್ನು ಬ್ರೆಡ್ ಮತ್ತು ಪಿಜ್ಜಾ ಕಣಕ ಹಾಗೂ ಡಂಪ್ಲಿಂಗ್‍ಗಳಂತಹ ಇತರ ಗೋಧಿ ಆಧಾರಿತ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite book |title=Handbook of Cereal Science and Technology |url=https://archive.org/details/handbookofcereal0000unse_z6d5 |author=Kulp K. |year=2000 |publisher=CRC Press |isbn=0824782941 }}</ref> ''ಸ್ಯಾಚರೋಮೈಸಸ್‌'' ಜಾತಿಯ ಯೀಸ್ಟ್ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಕಿಣ್ವನದ ಮೂಲಕ ಮದ್ಯಸಾರಯುಕ್ತ ಪಾನೀಯಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Piskur">{{cite journal|author=Piskur J, Rozpedowska E, Polakova S, Merico A, Compagno C.|year= 2006|title=How did ''Saccharomyces'' evolve to become a good brewer?|url=https://archive.org/details/sim_trends-in-genetics_2006-04_22_4/page/n10|journal=Trends in Genetics|volume=22|pages=183–86|pmid=16499989|doi=10.1016/j.tig.2006.02.002|issue=4}}</ref> ಶೋಯು (ಸೋಯಾ ಸಾಸ್) ಮತ್ತು ಸಾಕೆಯನ್ನು ಬಟ್ಟಿ ಇಳಿಸಲು ಹಾಗೂ ಮೀಸೊದ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ<ref name="Abe et al 2006">{{cite journal|author=Abe K, Gomi K, Hasegawa F, Machida M.|year= 2006|title=Impact of ''Aspergillus oryzae'' genomics on industrial production of metabolites|url=https://archive.org/details/mycopathologia_2006-09_162_3/page/143|journal=Mycopathologia|volume=162|issue=3|pages=143–53|pmid=16944282|doi=10.1007/s11046-006-0049-2}}</ref> ಶೋಯು ಕೋಜಿ ಬೂಷ್ಟು (''ಆ‍ಸ್ಪರ್ಜಿಲಸ್ ಆರಿಜೆಇ'') ಪ್ರಮುಖ ಪದಾರ್ಥವಾಗಿದೆ. ''ರೈಸೊಫಸ್'' ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಟೆಂಪೆ ತಯಾರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Hachmeister & Fung 1993">{{cite journal|author=Hachmeister KA, Fung DY|year= 1993|title=Tempeh: a mold-modified indigenous fermented food made from soybeans and/or cereal grains|url=https://archive.org/details/critical-reviews-in-microbiology_1993_19_3/page/137|journal=Critical Reviews in Microbiology|volume=19|issue=3|pages=137–88|pmid=8267862|doi=10.3109/10408419309113527}}</ref> ಈ ಶೀಲಿಂಧ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಒಗ್ಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಭೇದಗಳಾಗಿದ್ದು ಇವುಗಳು ಯಾವುದೇ ಬಗೆಯ ಹಾನಿಕಾರಕ ವಿಷಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡದೇ ಆಹಾರವನ್ನು ಹುದುಗು ಬರಿಸುವ ಅವುಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಬಹಳ ನಿಕಟವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಆಸ್ಪರ್‌ಗಿಲ್ಲಿಯಿಂದ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾಂಸಕ್ಕೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಕ್ವೊರ್ನ್ ಅನ್ನು ''ಫಸೆರಿಯಂ ವೆನೆನತಮಂ'' ನಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="pmid9501477">{{cite journal |author=O'Donnell K, Cigelnik E, Casper HH. |title=Molecular phylogenetic, morphological, and mycotoxin data support reidentification of the Quorn mycoprotein fungus as ''Fusarium venenatum'' |journal=Fungal Genetics and Biology|volume=23 |issue=1 |pages=57–67 |year=1998 |pmid=9501477 |doi=10.1006/fgbi.1997.1018 |url=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1087-1845(97)91018-5}}</ref> === ವೈದ್ಯಕೀಯ ಬಳಕೆ === ಕೆಲವೊಂದು ಅಣಬೆಗಳನ್ನು ನಾಟಿ ಔಷಧ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೈನೀಸ್ ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ. ಚೆನ್ನಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಿದ ಬಳಕೆಯಿರುವ ಗಮನಾರ್ಹ ಔಷಧೀಯ ಅಣಬೆಗಳಲ್ಲಿ ''ಅಗಾರಿಕಸ್ ಬ್ಲಾಜೆಯ್'',<ref name="pmid18782264">{{cite journal |author=Hetland G, Johnson E, Lyberg T, Bernardshaw S, Tryggestad AM, Grinde B. |title=Effects of the medicinal mushroom ''Agaricus blazei'' Murill on immunity, infection and cancer |journal=Scandinavian Journal of Immunology |volume=68 |issue=4 |pages=363–70 |year=2008 |pmid=18782264 |doi=10.1111/j.1365-3083.2008.02156.x}}</ref><ref name="pmid18317543">{{cite journal |author=Firenzuoli F, Gori L, Lombardo G. |title=The medicinal mushroom ''Agaricus blazei'' Murrill: review of literature and pharmaco-toxicological problems |journal=Evidence-based Complementary and Alternative Medicine: eCAM |volume=5 |issue=1 |pages=3–15 |year=2008 |pmid=18317543 |pmc=2249742 |doi=10.1093/ecam/nem007 |url=http://ecam.oxfordjournals.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=18317543 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ''ಗ್ಯಾನೊಡರ್ಮಾ ಲುಸಿಡಂ'',<ref name="pmid16905165">{{cite journal |author=Paterson RR.|year= 2006|title=''Ganoderma''–a therapeutic fungal biofactory|url=https://archive.org/details/sim_phytochemistry_2006-09_67_18/page/1985|journal = Phytochemistry|volume=67|issue=18|pages=1985–2001|pmid=16905165|doi = 10.1002/chin.200650268}}</ref> ಮತ್ತು ''ಕಾರ್ದಿಸೆಪ್ಸ್ ಸಿನೆನ್ಸಿಸ್'' ಸೇರಿವೆ.<ref name="pmid18343466">{{cite journal |author=Paterson RR.|year= 2008|title=''Cordyceps'': a traditional Chinese medicine and another fungal therapeutic biofactory?|journal = Phytochemistry|volume=69|issue=7|pages=1469–95|pmid=18343466|doi = 10.1016/j.phytochem.2008.01.027}}</ref> ಇವುಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಇತರ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಸಂಶೋಧನೆಯು ಗುರುತಿಸಿದೆ. ಇವು ವೈರಾಣುಗಳು<ref name="pmid9862140">{{cite journal |author=el-Mekkawy S, Meselhy MR, Nakamura N, Tezuka Y, Hattori M, Kakiuchi N, Shimotohno K, Kawahata T, Otake T.|year= 1998|title=Anti-HIV-1 and anti-HIV-1-protease substances from ''Ganoderma lucidum''|url=https://archive.org/details/sim_phytochemistry_1998-11_49_6/page/1651|journal = Phytochemistry|volume=49|issue=6|pages=1651–57|pmid=9862140|doi = 10.1016/S0031-9422(98)00254-4}}</ref><ref name="pmid18547117">{{cite journal |author=El Dine RS, El Halawany AM, Ma CM, Hattori M.|year= 2008|title=Anti-HIV-1 protease activity of lanostane triterpenes from the vietnamese mushroom ''Ganoderma colossum''|journal = Journal of Natural Products|volume=71|issue=6|pages=1022–26|pmid=18547117|doi = 10.1021/np8001139}}</ref> ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ಕೋಶಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಜೈವಿಕ ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref name="pmid18782264" /><ref name="pmid16351502">{{Cite journal |author=Yuen JW, Gohel MD.|title=Anticancer effects of ''Ganoderma lucidum'': a review of scientific evidence |url=https://archive.org/details/nutrition-and-cancer_2005_53_1/page/11|journal=Nutrition and Cancer |volume=53 |issue=1 |pages=11–17 |year=2005 |pmid=16351502 |doi=10.1207/s15327914nc5301_2}}</ref> ಪಾಲಿಸ್ಯಾಕರೈಡ್-ಕೆ, ಎರ್ಗೊಟಾಮೈನ್ ಮತ್ತು ಬೀಟಾ-ಲ್ಯಾಕ್ಟಮ್ ಪ್ರತಿಜೀವಕಗಳಂತಹ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಚಯಾಪಚಯಜಗಳನ್ನು ಚಿಕಿತ್ಸಕ ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ವಾಡಿಕೆಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಶಿಟಾಕೆ ಅಣಬೆಯು ಲೆಂಟಿನಾನ್‌ನ ([[ಜಪಾನ್]] ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದಿರುವ ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಔಷಧಿ) ಮೂಲವಾಗಿದೆ.<ref name="pmid16702701">{{cite journal |author=Sullivan R, Smith JE, Rowan NJ. |title=Medicinal mushrooms and cancer therapy: translating a traditional practice into Western medicine |url=https://archive.org/details/sim_perspectives-in-biology-and-medicine_spring-2006_49_2/page/159 |journal=Perspectives in Biology and Medicine |volume=49 |issue=2 |pages=159–70 |year=2006 |pmid=16702701 |doi=10.1353/pbm.2006.0034}}</ref><ref name="isbn0-87131-981-0">{{cite book |author=Halpern GM, Miller A. |title=Medicinal Mushrooms: Ancient Remedies for Modern Ailments |publisher=M. Evans and Co |location=New York |year=2002 |page=116 |isbn=0-87131-981-0}}</ref> [[ಜಪಾನ್]] ಮತ್ತು [[ಯುರೋಪ್|ಯೂರೋಪಿ]]ನಲ್ಲಿ, ''ಟ್ರಾಮೆಟ್ಸ್ ವೆಸಿಕಲರ್‌'' ದಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡ ರಾಸಾಯನಿಕವಾದ ಪಾಲಿಸ್ಯಾಕರೈಡ್-ಕೆ (ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ನೇಮ್ ಕ್ರೆಸ್ಟಿನ್) ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದ ಸಹೌಷಧವಾಗಿದೆ. === ತಿನ್ನಲುಯೋಗ್ಯವಾದ ಮತ್ತು ವಿಷಕಾರಿ ಪ್ರಭೇದಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Amanita phalloides 1.JPG|right|thumb|alt=Two light yellow-green mushrooms with stems and caps, one smaller and still in the ground, the larger one pulled out and laid beside the other to show its bulbous stem with a ring|ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತದ ಬಹುಪಾಲು ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಅಣಬೆ ವಿಷವೇರಿಕೆಗೆ ''ಅಮನಿಟಾ'' ''ಪೆಲೊಯಿಡಿಸ್'' ಕಾರಣವಾಗಿದೆ]] ತಿನ್ನಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಅಣಬೆಗಳು ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ಸುಪರಿಚಿತ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಅನೇಕ ಅಣಬೆಗಳನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇನ್ನುಳಿದವನ್ನು ಕಾಡುಗಳಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚಿಕ್ಕದಿದ್ದಾಗ ಬಟನ್ ಮಶ್ರೂಮ್ ಎಂದು, ದೊಡ್ಡದಾದಾಗ ಪೋರ್ಟೊಬೆಲೊ ಮಶ್ರೂಮ್ ಎಂದು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾದ ''ಅಗ್ಯಾರಿಕಸ್ ಬಿಸ್ಪೋರಸ್‌'' ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಿನ್ನಲಾದ ಅಣಬೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಸಾಲಡ್‌, ಸೂಪ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಅನೇಕ ತಿನಿಸುಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಏಷಿಯನ್ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಬೆಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ಇವುಗಳು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಕಿರಾಣಿ ಅಂಗಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ತಾಜಾ ಆಗಿ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ''ವೊಲ್ವಾರಿಯೆಲ್ಲಾ ವೊಲ್ವಾಸಿಯಾ'', ಸಿಂಪಿ ಅಣಬೆಗಳು (''ಪ್ಲ್ಯೂರೊಟಸ್ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾಟಸ್‌''), ಶಿಟಾಕೆಗಳು (''ಲೆಂಟಿನ್ಯೂಲಾ ಎಡೊಡ್ಸ್)'' ಮತ್ತು ಎನೊಕಿಟಾಕೆ (''ಫ್ಲಾಮ್ಯೂಲಿನಾ'' ಪ್ರಭೇದಗಳು) ಸೇರಿವೆ.<ref name="isbn1-58008-175-4">{{cite book |author=Stamets P. |title=Growing Gourmet and Medicinal Mushrooms = [Shokuyō oyobi yakuyō kinoko no saibai] |url=https://archive.org/details/growinggourmetme0000stam |publisher=Ten Speed Press |location=Berkeley, Calif |year=2000 |pages=[https://archive.org/details/growinggourmetme0000stam/page/233 233]–48 |isbn=1-58008-175-4}}</ref> ಇವಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಅಣಬೆ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಅಥವಾ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕ ಮಾರಾಟಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಡಿನಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಲು ಅಣಬೆಗಳು, ಮಾರೆಲ್‍ಗಳು, ಚಾಂಟೆರೆಲ್ಲಾ, ಗೆಡ್ಡೆ ಅಣಬೆಗಳು, ಕಪ್ಪು ಟ್ರಂಪೆಟ್‍ಗಳು ಮತ್ತು ''ಪೊರ್ಸಿನಿ'' ಅಣಬೆಗಳು (''ಬೊಲೆಟಸ್ ಎಡ್ಯೂಲಿಸ್'') (ರಾಜ ಬೊಲೀಟ್‍ಗಳು ಎಂದೂ ಪರಿಚಿತ) ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ರಸಭಕ್ಷ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಹಾಲ್, ಪುಪು. ೧೩–೨೬.</ref> ಕೆಲವು ಬಗೆಗಳ ಗಿಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಮೊಸರಿಗೆ ಚುಚ್ಚಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇವು ಗಿಣ್ಣಿಗೆ ಅನನ್ಯವಾದ ಸುವಾಸನೆ ಮತ್ತು ರಚನೆಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಟಿಲ್ಟನ್ ಅಥವಾ ರಾಕ್‌ಫೋರ್ಟ್‌‌ನಂತಹ ಗಿಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣ ಸೇರಿದೆ. ಇವನ್ನು ''ಪೆನ್ಸಿಲಿಯಮ್ ರಾಕ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‍'' ಅನ್ನು ಒಳಚುಚ್ಚಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="pmid21770">{{cite journal |author=Kinsella JE, Hwang DH.|title=Enzymes of ''Penicillium roqueforti'' involved in the biosynthesis of cheese flavor |journal=CRC Critical Reviews in Food Science and Nutrition |volume=8 |issue=2 |pages=191–228 |year=1976 |pmid=21770 |doi=10.1080/10408397609527222}}</ref> ಗಿಣ್ಣು ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಮೋಲ್ಡ್‌ಗಳು ವಿಷರಹಿತವಾಗಿದ್ದು ಮಾನವರ ಬಳಕೆಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿವೆ; ಆದರೆ ಗಿಣ್ಣು ಹದವಾಗುವ ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ಶೇಖರಿಸುವ ವೇಳೆ ಇತರ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಕಾರಣ ಮೈಕೊಟಾಕ್ಸಿನ್‌‍ಗಳು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅಫ್ಲಾಟಾಕ್ಸಿನ್‌‍ಗಳು, ರಾಕೆಫೋರ್ಟೈನ್‌‍ ಸಿ, ಪ್ಯಾಟುಲಿನ್ ಅಥವಾ ಇತರೆ) ಸಂಚಯಿಸಬಹುದು.<ref name="Erdogan">{{cite journal|author=Erdogan A, Gurses M, Sert S.|year= 2004|title=Isolation of moulds capable of producing mycotoxins from blue mouldy Tulum cheeses produced in Turkey|journal=International Journal of Food Microbiology|volume=85|pages=83–85|pmid=12810273|doi=10.1016/S0168-1605(02)00485-3|issue=1-2}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Blue Stilton Quarter Front.jpg|thumb|left|alt=A corner of cheese with greenish streaks through it|ಪೆನಿಸಿಲಿಯಂ ರಾಕೆಫೋರ್ಟಿ ಧಮನಿಯಂತಹ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಟಿಲ್ಟನ್ ಗಿಣ್ಣು]] ಅನೇಕ ಅಣಬೆ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಮಾನವರಿಗೆ ವಿಷಕಾರಿಯಾಗಿವೆ. ವಿಷತ್ವವು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಪಚನದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಅಥವಾ ಅಲರ್ಜಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಜೊತೆಗೆ ಭ್ರಾಂತಿಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಗಂಭೀರ ಅಂಗ ವೈಫಲ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾವಿನವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತದೆ. ಮಾರಣಾಂತಿಕ ವಿಷಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಣಬೆಗಳ ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ''ಕೊನೊಸೈಬ್‌'', ''ಗ್ಯಾಲರಿನಾ'', ''ಲೆಪಿಯೋಟಾ'' ಮತ್ತು ಬಹಳ ಅಪಖ್ಯಾತಿ ಹೊಂದಿರುವ ''ಅಮ್ಯಾನಿಟಾ'' ಸೇರಿವೆ.<ref name="Orr1979">{{cite book |author=Orr DB, Orr RT. |title=Mushrooms of Western North America |url=https://archive.org/details/mushroomsofweste0000orrr |publisher=University of California Press |location=Berkeley |year=1979 |page=[https://archive.org/details/mushroomsofweste0000orrr/page/17 17] |isbn=0-520-03656-5}}</ref> ಈ ಕೊನೆಯ ಜಾತಿಯಲ್ಲಿ ನಾಶಮಾಡುವ ಕಿನ್ನರಿ (''ಎ.ವಿರೋಸಾ'') ಮತ್ತು (ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಅಣಬೆ ವಿಷವೇರಿಕೆಯ ಅತಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಕಾರಣವಾದ) ಸಾವಿನ ಟೊಪ್ಪಿ (''ಎ.ಪ್ಯಾಲೊಡೈಸ್'') ಸೇರಿವೆ.<ref name="Vetter 1998">{{cite journal|author=Vetter J.|year=1998|title=Toxins of ''Amanita phalloides''|url=https://archive.org/details/sim_toxicon_1998-01_36_1/page/13|journal=Toxicon|volume=36|pages=13–24|pmid=9604278|doi=10.1016/S0041-0101(97)00074-3|issue=1}}</ref> ಹುಸಿ ಮೊರೆಲ್ ಅನ್ನು(''ಗೈರೊಮಿಟ್ರಾ ಎಸ್ಕ್ಯುಲೆಂಟಾ'' ) ಬೇಯಿಸಲಾದಾಗ ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ರಸಭಕ್ಷ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಹಸಿಯಾಗಿ ತಿಂದಾಗ ತುಂಬಾ ವಿಷಕಾರಿಯಾಗಿರಬಹುದು.<ref name="Leathem and Dorran">{{cite journal|author=Leathem AM, Dorran TJ.|year=2007|title=Poisoning due to raw ''Gyromitra esculenta'' (false morels) west of the Rockies|journal=Canadian Journal of Emergency Medicine|volume=9|pages=127–30|pmid=17391587|issue=2}}</ref> ರ್‍ಯಾಬ್ಡೊಮಯೋಲೈಸಿಸ್ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಗಂಭೀರ ವಿಷವೇರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಸುವವರೆಗೆ ''ಟ್ರೈಕೊಲೊಮಾ ಎಕ್ವೆಸ್ಟ್ರೆ'' ಯನ್ನು ಖಾದ್ಯಯೋಗ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="Karlson-Stiber and Persson">{{cite journal|author=Karlson-Stiber C, Persson H.|year=2003|title=Cytotoxic fungi—an overview|url=https://archive.org/details/sim_toxicon_2003-09-15_42_4/page/4|journal=Toxicon|volume=42|pages=339–49|pmid=14505933|doi=10.1016/S0041-0101(03)00238-1|issue=4}}</ref> ಫ್ಲೈ ಅಗ್ಯಾರಿಕ್‌ ಅಣಬೆಗಳು (''ಅಮ್ಯಾನಿಟಾ ಮಸ್ಕಾರಿಯಾ'') ಕೂಡ ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಮಾರಣಾಂತಿಕವಲ್ಲದ ವಿಷವೇರಿಕೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ, ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಇದರ ಭ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಗುಣದಿಂದಾಗಿ ವಿನೋದ ಮಾದಕ ವಸ್ತುವಾಗಿ ಬಳಕೆಗೆ ಸೇವಿಸುವುದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ಫ್ಲೈ ಅಗ್ಯಾರಿಕ್‌ ಅನ್ನು ವಿಭಿನ್ನ ಜನರು ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು ಏಷಿಯಾದಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಈಗ ಈಶಾನ್ಯ [[ಸೈಬೀರಿಯಾ|ಸೈಬಿರಿಯಾ]]ದ ಕೊರ್ಯಾಕ್‌ ಜನರಂತಹ ಕೆಲವು ಬುಡಕಟ್ಟು ಗುಂಪುಗಳು ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಶಮಾನಿಕ್‌ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಬಳಸುತ್ತಾರೆಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="Michelot&Melendez-Howell 2003">{{cite journal|author=Michelot D, Melendez-Howell LM.|year=2003|title=''Amanita muscaria'': chemistry, biology, toxicology, and ethnomycology|url=https://archive.org/details/sim_fungal-biology_mycological-research_2003-02_107_2/page/131|journal=Mycological Research|volume=107|pages=131–46|pmid=12747324|doi=10.1017/S0953756203007305|issue=Pt 2}}</ref> ಸರಿಯಾದ ತರಬೇತಿ ಹಾಗೂ ಜ್ಞಾನ ಇಲ್ಲದೆ ಸುರಕ್ಷಿತವಾದ ಅಣಬೆಯನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಕಾಡು ಅಣಬೆಯು ವಿಷಕಾರಿಯೆಂದು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಸೇವಿಸಬಾರದೆಂದು ಊಹಿಸಬೇಕೆಂದು ಹಲವುವೇಳೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಹಾಲ್, ಪು. ೭.</ref><ref name="isbn0-295-96480-4">{{cite book |author=Ammirati JF, McKenny M, Stuntz DE. |title=The New Savory Wild Mushroom |publisher=University of Washington Press |location=Seattle |year=1987 |pages=xii–xiii |isbn=0-295-96480-4}}</ref> === ಕೀಟ ನಿಯಂತ್ರಣ === [[ಚಿತ್ರ:Beauveria.jpg|thumb|right|alt=Two dead grasshoppers with a whitish fuzz growing on them|ಬೀವರಿಯಾ ಬಾಸಿಯಾನಾದಿಂದ ಕೀಚುವ-ಮಿಡತೆಯ ಸಾವುಂಟಾಗಿದೆ.]] ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ, ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳಕ್ಕಾಗಿ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಅಥವಾ ಇತರ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳಂತಹ ರೋಗಕಾರಕ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದರೇ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಬಹಿಷ್ಕರಣ ತತ್ತ್ವದ ಮೂಲಕ, ಅಥವಾ ಅವು ಈ ರೋಗಕಾರಕಗಳ ಪರಾವಲಂಬಿಗಳಾಗಿದ್ದರೇ ಅವುಗಳು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆ ಸಸ್ಯಗಳ ರೋಗಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಕೀಟಗಳು, ತೊಣಚಿಗಳು, ಕಳೆಗಳು, ನೆಮಟೋಡ್‍ಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಶೀಲಿಂಧ್ರಗಳಂತಹ ಹಾನಿಕಾರಕ ಸಸ್ಯ ರೋಗಕಾರಕಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ವರ್ಜಿಸಲು ಅಥವಾ ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು.<ref name="urlSetting the Stage To Screen Biocontrol Fungi">{{cite web |url=http://www.ars.usda.gov/is/AR/archive/jul98/fung0798.htm |author=Becker H.|title=Setting the Stage To Screen Biocontrol Fungi |publisher=United States Department of Agriculture, Agricultural Research Service|year=1998 |accessdate=2009-02-23}}</ref> ಈ ಕೃಷಿ ಕೀಟಗಳ ಜೈವಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಈ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಅನ್ವಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಲವಾದ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದೆ. ಕೀಟರೋಗಜನಕ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳನ್ನು ಜೈವಿಕ ಕ್ರಿಮಿನಾಶಕಗಳಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಇವುಗಳು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿ ಕೀಟಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತವೆ.<ref name="urlwww.uvminnovations.com">{{cite web |url=http://www.uvminnovations.com/graphics/microfactory.pdf |author=Keiller TS |title=Whey-based fungal microfactory technology for enhanced biological pest management using fungi |format=PDF |publisher=UVM Innovations |accessdate=2009-02-23 |archive-date=2009-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090224225521/http://www.uvminnovations.com/graphics/microfactory.pdf |url-status=dead }}</ref> ಜೈವಿಕ ಕೀಟನಾಶಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿರುವ ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ ''ಬೋವೆರಿಯಾ ಬ್ಯಾಸಿಯಾನಾ'', ''ಮೆಟಾರಿಜಿಯಮ್ ಆ‍ನಿಸೊಪ್ಲಿಯಾ'', ''ಹಿರ್ಸುಟೆಲ್ಲಾ'' ಪ್ರಭೇದಗಳು, ''ಪಿಸಿಲೊಮೈಸೀಸ್'' ಪ್ರಭೇದಗಳು, ಮತ್ತು ''ವರ್ಟಿಸಿಲಿಯಂ ಲೆಕಾನಿ.''<ref name="Deshpande">{{cite journal|author=Deshpande MV.|year= 1999|title=Mycopesticide production by fermentation: potential and challenges|url=https://archive.org/details/critical-reviews-in-microbiology_1999_25_3/page/229|journal=Critical Reviews in Microbiology |volume=25|pages=229–43|pmid=10524330|doi=10.1080/10408419991299220|issue=3}}</ref><ref name="Thomas">{{cite journal|author=Thomas MB, Read AF.|year=2007|title=Can fungal biopesticides control malaria?|journal=Nature Reviews in Microbiology|volume=5|pages=377–83|pmid=17426726 | doi = 10.1038/nrmicro1638|issue=5}}</ref> ''ಎನ್. ಕೊಯಿನೊಫಿಯಾಲಂ'' ನಂತಹ ''ನಿಯೋಟೈಫಾಡಿಯಂ'' ಜಾತಿಯ, ಹುಲ್ಲಿನ ಅಂತಸ್ಸಸ್ಯ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ವಿವಿಧ ಅಕಶೇರುಕ ಮತ್ತು ಕಶೇರುಕ ಸಸ್ಯಹಾರಿಗಳಿಗೆ ವಿಷಕಾರಿಯಾದ ಕ್ಷಾರಾಭಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಕ್ಷಾರಾಭಗಳು ಸಸ್ಯಹಾರಿಗಳಿಂದ ಹುಲ್ಲು ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಹಲವಾರು ಅಂತಸ್ಸಸ್ಯ ಕ್ಷಾರಾಭಗಳು ದನ ಮತ್ತು ಕುರಿಯಂತಹ ಹುಲ್ಲು ತಿನ್ನುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ವಿಷವಾಗಬಹುದು.<ref name="Bush">{{cite journal|author=Bush LP, Wilkinson HH, Schardl CL.|year=1997|title=Bioprotective alkaloids of grass-fungal endophyte symbioses|journal=Plant Physiology|volume=114|pages=1–7|pmid=12223685|issue=1|pmc=158272}}</ref> ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಅಥವಾ ಮೇವಿನ ಹುಲ್ಲುಗಳ ತಳಿಗಳಲ್ಲಿ ''ನಿಯೋಟೈಪೊಡಿಯಂ'' ಅಂತಸ್ಸಸ್ಯಗಳಿಂದ ಸೋಂಕು ಉಂಟುಮಾಡುವುದು ಹುಲ್ಲು ಬೆಳೆಸುವ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವಾಗಿದೆ; ಕೀಟಗಳಂತಹ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳಿಗೆ ನಿರೋಧಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ, ಆದರೆ ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ವಿಷಕಾರಿಯಲ್ಲದ ಕ್ಷಾರಾಭಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಶೀಲಿಂಧ್ರ ತಳಿಗಳನ್ನು ಆರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Bouton">{{cite journal|author=Bouton JH, Latch GCM, Hill NS, Hoveland CS, McCannc MA, Watson RH, Parish JA, Hawkins LL, Thompson FN.|year=2002|title=Use of nonergot alkaloid-producing endophytes for alleviating tall fescue toxicosis in sheep|journal=Agronomy Journal|volume=94|pages=567–74|id=http://agron.scijournals.org/cgi/content/full/94/3/567}}</ref> === ಜೈವಿಕಪರಿಹಾರ === ಕೆಲವೊಂದು ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ "ಬಿಳಿ ಮುಗ್ಗು" ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು, ಕೀಟನಾಶಕಗಳು, ಸಸ್ಯನಾಶಕಗಳು, ಪೆಂಟಾಕ್ಲೋರೊಫೆನಾಲ್, ಕ್ರಿಯೊಸೋಟ್, ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಟಾರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಭಾರ ಇಂಧನಗಳನ್ನು ವಿಘಟಿಸಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಬನ್ ಡೈಯಾಕ್ಸೈಡ್‌, ನೀರು, ಮತ್ತು ಮೂಲಾ ಧಾತುಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಬಲ್ಲವು.<ref name="pmid15875713">{{cite journal |author=Christian V, Shrivastava R, Shukla D, Modi HA, Vyas BR.|title=Degradation of xenobiotic compounds by lignin-degrading white-rot fungi: enzymology and mechanisms involved |journal=Indian Journal of Experimental Biology |volume=43 |issue=4 |pages=301–12 |year=2005 |pmid=15875713 |doi= |url= |accessdate=}}</ref> ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಯೂರೇನಿಯಂ ಆಕ್ಸೈಡ್‌ಗಳನ್ನು ಜೈವಿಕವಾಗಿ ಖನಿಜೀಕರಿಸುತ್ತವೆಂದು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವು ವಿಕಿರಣದಿಂದ ಮಲಿನಗೊಂಡ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಜೈವಿಕ ಪರಿಹಾರದಲ್ಲಿ ಅನ್ವಯ ಹೊಂದಿರಬಹುದು ಎಂದು ಇದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ಬಿಬಿಸಿ (೨೦೦೮). [http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/scotland/tayside_and_central/7384500.stm ಫಂಗೈ ಟು ಫೈಟ್ 'ಟಾಕ್ಸಿಕ್ ವಾರ್ ಜೋನ್ಸ್'|accessed 2009-07-29]</ref><ref name="pmid18460315">{{cite journal |author=Fomina M, Charnock JM, Hillier S, Alvarez R, Livens F, Gadd GM. |title=Role of fungi in the biogeochemical fate of depleted uranium |journal=Current Biology |volume=18 |issue=9 |pages=R375–77 |year=2008|pmid=18460315 |doi=10.1016/j.cub.2008.03.011 |url=}}</ref><ref name="pmid17564604">{{cite journal |author=Fomina M, Charnock JM, Hillier S, Alvarez R, Gadd GM. |title=Fungal transformations of uranium oxides |journal=Environmental Microbiology |volume=9 |issue=7 |pages=1696–710 |year=2007|pmid=17564604 |doi=10.1111/j.1462-2920.2007.01288.x |url=}}</ref> === ಮಾದರಿ ಜೀವಿಗಳು === ಶೀಲಿಂಧ್ರಗಳನ್ನು ಮಾದರಿ ಜೀವಿಗಳಾಗಿ (ಅಂದರೆ, ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ಮತ್ತು ಲೈಂಗಿಕವಾಗಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ ಶೀಲಿಂಧ್ರಗಳು) ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸಂಶೋಧಕರು ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಬ್ರೆಡ್ ಬೂಷ್ಟು ''ನ್ಯೂರೊಸ್ಪೋರಾ ಕ್ರಾಸ್ಸಾ'' ಬಳಸಿಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ಜೀವರಾಸಾಯನಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ ಒಂದು ಜೀನು-ಒಂದು ಕಿಣ್ವ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿದರು.<ref name="Beadle&Tatum">{{Cite journal| doi = 10.1073/pnas.27.11.499| volume = 27| issue = 11| pages = 499–506| author = Beadle GW, Tatum EL.| title = Genetic control of biochemical reactions in ''Neurospora''| journal = Proceedings of the National Academy of Sciences of the USA| url = http://www.pnas.org/content/27/11/499.short| year = 1941| pmid = 16588492| pmc = 1078370| access-date = 2010-10-07| archive-date = 2015-09-24| archive-url = https://web.archive.org/web/20150924163320/http://www.pnas.org/content/27/11/499.short| url-status = dead}}</ref> ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಮಾದರಿ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳೆಂದರೆ ''ಆ‍ಸ್ಪರ್‌ಜಿಲಸ್ ನಿಡುಲಾನ್ಸ್'' ಮತ್ತು ಯೀಸ್ಟ್‌ಗಳಾದ ''ಸಕಾರೊಮೈಸಸ್ ಸೆರೆವಿಜಿಐ'' ಹಾಗೂ ''ಸ್ಕಿಜೊಸ್ಯಾಕರೊಮೈಸಸ್ ಪೋಮ್ಬಿ.'' ಇವು ಪ್ರತಿಯೊಂದು, ಕೋಶ ಚಕ್ರ ನಿಯಂತ್ರಣ, ವರ್ಣಗ್ರಾಹಿ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಜೀನ್ ನಿಯಂತ್ರಣದಂತಹ ಯುಕಾರ್ಯೋಟಿಕ್ ಕೋಶ ಜೀವವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಳಿವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡಲು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದರ ದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಇತರ ಶೀಲಿಂಧ್ರ ಮಾದರಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿವೆ. ಇವು ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ, ಸಸ್ಯ ರೋಗ ಲಕ್ಷಣ ಶಾಸ್ತ್ರ, ಮತ್ತು ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಬಳಕೆಗಳಂತಹ ಪ್ರಸ್ತುತವಾದ ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜೈವಿಕ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತವೆ; ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಿರೂಪವುಳ್ಳ ಅವಕಾಶವಾದಿ ಮಾನವ ರೋಗಕಾರಕವಾದ ''ಕ್ಯಾಂಡಿಡಾ ಆಲ್ಬಿಕಾನ್ಸ್'',<ref name="pmid2700541">{{cite journal |author=Datta A, Ganesan K, Natarajan K. |title=Current trends in ''Candida albicans'' research |journal=Advances in Microbial Physiology |volume=30 |issue= |pages=53–88 |year=1989 |pmid=2700541 |doi= 10.1016/S0065-2911(08)60110-1|url=}}</ref> ಸಸ್ಯ ರೋಗಕಾರಕವಾದ ''ಮ್ಯಾಗ್ನಾಪೋರ್ಥೆ ಗ್ರಿಸೆಯಾ'',<ref name="pmid15846337">{{cite journal |author=Dean RA, Talbot NJ, Ebbole DJ, ''et al.'' |title=The genome sequence of the rice blast fungus ''Magnaporthe grisea'' |url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2005-04-21_434_7036/page/980 |journal=Nature |volume=434 |issue=7036 |pages=980–86 |year=2005 |pmid=15846337 |doi=10.1038/nature03449}}</ref> ಮತ್ತು ಯುಕಾರ್ಯೋಟಿಕ್ ಪ್ರೋಟೀನ್ ರೂಪಾಂತರಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಯೀಸ್ಟಾದ ''ಪಿಚಿಯಾ ಪಾಸ್ಟೋರಿಸ್'' ಸೇರಿವೆ.<ref name="pmid15565717">{{cite journal |author=Daly R, Hearn MT. |title=Expression of heterologous proteins in ''Pichia pastoris'': a useful experimental tool in protein engineering and production |journal=Journal of Molecular Recognition: JMR |volume=18 |issue=2 |pages=119–38 |year=2005 |pmid=15565717 |doi=10.1002/jmr.687}}</ref> === ಇತರೆ === ಸಿಟ್ರಿಕ್, ಗ್ಲುಕೊನಿಕ್, ಲ್ಯಾಕ್ಟಿಕ್, ಹಾಗೂ ಮ್ಯಾಲಿಕ್ ಆ‍ಮ್ಲಗಳಂತಹ<ref name="isbn0-521-43980-9">{{cite book |author=Schlegel HG. |title=General Microbiology |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge, UK |year=1993 |page=360 |isbn=0-521-43980-9}}</ref> ಕೈಗಾರಿಕಾ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ಮಾರ್ಜಕಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಲೈಪೇಸ್‌ಗಳಂತಹ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕಿಣ್ವಗಳು,<ref name="pmid18571355">{{cite journal |author=Joseph B, Ramteke PW, Thomas G. |title=Cold active microbial lipases: some hot issues and recent developments |journal=Biotechnology Advances |volume=26 |issue=5 |pages=457–70 |year=2008 |pmid=18571355 |doi=10.1016/j.biotechadv.2008.05.003}}</ref> ಸೆಲ್ಯುಲೊಸಿಕ್ ಎಥೆನಾಲ್ ತಯಾರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುವ ಸೆಲ್ಯುಲೇಸ್‍ಗಳು,<ref name="pmid18338189">{{cite journal |author=Kumar R, Singh S, Singh OV. |title=Bioconversion of lignocellulosic biomass: biochemical and molecular perspectives |journal=Journal of Industrial Microbiology and Biotechnology |volume=35 |issue=5 |pages=377–91 |year=2008 |pmid=18338189 |doi=10.1007/s10295-008-0327-8}}</ref> ಘರ್ಷಕ ವಸ್ತುವಿನಿಂದ ಒಗೆದ ಜೀನ್ಸ್,<ref>{{cite web|url=http://www.nysaes.cornell.edu/ent/biocontrol/pathogens/trichoderma.html|title=''Trichoderma'' spp., including ''T. harzianum'', ''T. viride'', ''T. koningii'', ''T. hamatum'' and other spp. Deuteromycetes, Moniliales (asexual classification system)|accessdate=2007-07-10|work=Biological Control: A Guide to Natural Enemies in North America}}</ref> ಮತ್ತು ಎಮಿಲೇಸ್‍ಗಳು,<ref name="pmid16769167">{{cite journal |author=Olempska-Beer ZS, Merker RI, Ditto MD, DiNovi MJ. |title=Food-processing enzymes from recombinant microorganisms—a review |journal=Regulatory Toxicology and Pharmacology |volume=45 |issue=2 |pages=144–58 |year=2006|pmid=16769167 |doi=10.1016/j.yrtph.2006.05.001}}</ref> ಇನ್‌ವರ್ಟೇಸ್‍ಗಳು, ಪ್ರೋಟೀಸ್‍ಗಳು, ಮತ್ತು ಕ್ಸೈಲನೇಸ್‍ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="pmid15944805">{{cite journal |author=Polizeli ML, Rizzatti AC, Monti R, Terenzi HF, Jorge JA, Amorim DS. |title=Xylanases from fungi: properties and industrial applications |url=https://archive.org/details/applied-microbiology-and-biotechnology_2005-06_67_5/page/577 |journal=Applied Microbiology and Biotechnology |volume=67 |issue=5 |pages=577–91 |year=2005 |pmid=15944805 |doi=10.1007/s00253-005-1904-7}}</ref> ಹಲವಾರು ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು, ಬಹಳ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ''ಸಿಲೊಸೈಬಿನ್ ಮಶ್ರೂಮ್'' ‌ಗಳನ್ನು (ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ ''ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಮಶ್ರೂಮ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ಅವುಗಳ ಭ್ರಾಂತಿಜನಕ ಗುಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಸೇವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ವಿನೋದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಎರಡಕ್ಕೂ. == ಮೈಕೊಟಾಕ್ಸಿನ್‍ಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Ergotamine3.png|thumb|right|alt=(6aR,9R)-N-((2R,5S,10aS,10bS)-5-benzyl-10b-hydroxy-2-methyl-3,6-dioxooctahydro-2H-oxazolo[3,2-a] pyrrolo[2,1-c]pyrazin-2-yl)-7-methyl-4,6,6a,7,8,9-hexahydroindolo[4,3-fg] quinoline-9-carboxamide|ಎರ್ಗೊಟಾಮೈನ್, ಎಂಬ ಪ್ರಮುಖ ಮೈಕೊಟಾಕ್ಸಿನ್‌ನ್ನು ಕ್ಲಾವಿಸಿಪ್ಸ್ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು ಸೇವಿಸಿದರೇ ಗ್ಯಾಂಗ್ರೀನ್, ಸೆಳವು, ಮತ್ತು ಭ್ರಮೆಗಳು ಉಂಟಾಗಬಹುದು.]] ಅನೇಕ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಜೈವಿಕವಾಗಿ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿರುವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ವಿಷಕಾರಿಯಾಗಿವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಇವನ್ನು ಮೈಕೊಟಾಕ್ಸಿನ್‌ಗಳು ಎನ್ನುವರು. ಮಾನವನಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಸ್ತುತತೆ ಹೊಂದಿರುವ ಮೈಕೊಟಾಕ್ಸಿನ್‌ಗಳೆಂದರೆ ಆಹಾರ ಹಳಸಲು ಕಾರಣವಾಗುವ ಬೂಷ್ಟಿನಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದವುಗಳು, ಮತ್ತು ವಿಷಕಾರಿ ಅಣಬೆಗಳು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕುಖ್ಯಾತವಾದದ್ದೆಂದರೆ ಕೆಲವು ''ಅಮನಿಟ'' ಅಣಬೆಗಳಲ್ಲಿನ ಮಾರಕವಾದ ಅಮಟಾಕ್ಸಿನ್‌ಗಳು, ಮತ್ತು ಜಿಗಿರೋಗದ ಕ್ಷಾರಾಭಗಳು (ಇವು ಅರ್ಗಟಿಸಮ್‍ನಂತಹ (ಸೈಂಟ್ ಆಂಥೋನೀಸ್ ಫೈರ್) ಗಂಭೀರ ಸೋಂಕು ಜಾಡ್ಯಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ) (ಅರ್ಗಟ್ ಶಿಲೀಂಧ್ರವಾದ ''ಕ್ಲಾವಿಸೆಪ್ಸ್ ಪುರ್ಪುರೆಯ'' ದ ಸ್ಕ್ಲೆರೋಶಿಯ‌ಮ್‍ಗಳಿಂದ ಕಲುಷಿತಗೊಂಡ ರೈ ಅಥವಾ ಸಂಬಂಧಿತ ಏಕದಳ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ತಿಂದ ಜನರಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ).<ref name="Schardl et al.2007">{{cite journal|author=Schardl CL, Panaccione DG, Tudzynski P.|year=2006|title=Ergot alkaloids—biology and molecular biology|journal= The Alkaloids. Chemistry and Biology|volume=63|pages=45–86|pmid=17133714|doi=10.1016/S1099-4831(06)63002-2}}</ref> ಬೇರೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಮೈಕೊಟಾಕ್ಸಿನ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಅಫ್ಲಾಟಾಕ್ಸಿನ್‌‍ಗಳು (ಇವು ಕೆಲವು ''ಆಸ್ಪೆರ್ಜಿಲ್ಲಸ್'' ಪ್ರಭೇದಗಳಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ ಕಪಟದ ಯಕೃತ್‌ ವಿಷಗಳು ಮತ್ತು ಬಹಳ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ‌ಕಾರಕವಾದ ಚಯಾಪಚಯಜಗಳು. ಇವು ಹಲವುವೇಳೆ ಮನುಷ್ಯರು ಸೇವಿಸುವ ಧಾನ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ನಟ್‍ಗಳ ಒಳಗೆ ಅಥವಾ ಮೇಲೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ), ಒಕ್ರಟಾಕ್ಸಿನ್‌ಗಳು, ಪಟುಲಿನ್, ಮತ್ತು ಟ್ರಿಕೊಥೆಸಿನ್‌ಗಳು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: T-2 ಮೈಕೊಟಾಕ್ಸಿನ್) ಮತ್ತು ಮಾನವ ಆಹಾರ ಪೂರೈಕೆಗಳು ಅಥವಾ ಜಾನುವಾರುಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಫುಮೊನಿಸಿನ್‌ಗಳು ಸೇರಿವೆ.<ref name="van Egmond">{{cite journal|author=van Egmond HP, Schothorst RC, Jonker MA.|year= 2007|title=Regulations relating to mycotoxins in food: perspectives in a global and European context|journal=Analytical and Bioanalytical Chemistry|volume=389|pages=147–57|pmid=17508207|doi=10.1007/s00216-007-1317-9|issue=1}}</ref> ಮೈಕೊಟಾಕ್ಸಿನ್‌ಗಳು ದ್ವಿತೀಯಕ ಚಯಾಪಚಯಜಗಳಾಗಿವೆ (ಅಥವಾ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು), ಮತ್ತು ಮೈಕೊಟಾಕ್ಸಿನ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಇತರ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಇರುವ ಜೀವರಾಸಾಯನಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾಸರಣಿಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಸಂಶೋಧನೆಯು ದೃಢಪಡಿಸಿದೆ.<ref name="Keller, Turner, & Bennett">{{cite journal|author=Keller NP, Turner G, Bennett JW.|year= 2005|title=Fungal secondary metabolism–from biochemistry to genomics|journal=Nature Reviews in Microbiology|volume=3|pages=937–47|pmid=16322742|doi=10.1038/nrmicro1286|issue=12}}</ref> ಮೈಕೊಟಾಕ್ಸಿನ್‌ಗಳು ಶಾರೀರಿಕ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ, ಇನ್ನಿತರ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳು ಹಾಗೂ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧೆ, ಮತ್ತು ಸೇವನೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಣೆಯ (ಫಂಗೈವರಿ) ಸಂಬಂಧವಾಗಿ ದೈಹಿಕ ದಾರ್ಢ್ಯತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಬಹುದು.<ref name="Demain and Fang">{{cite journal|author=Demain AL, Fang A.|year= 2000|title=The natural functions of secondary metabolites|journal=Advances in Biochemical Engineering/Biotechnology|volume=69|pages=1–39|pmid=11036689|doi=10.1007/3-540-44964-7_1}}</ref><ref name="Rohlfs et al.">{{cite journal|author=Rohlfs M, Albert M, Keller NP, Kempken F.|year= 2007|title=Secondary chemicals protect mould from fungivory|journal=Biology Letters|volume=3|pages=523–5|pmid=17686752|doi=10.1098/rsbl.2007.0338|issue=5|pmc=2391202}}</ref> == ಶಿಲೀಂಧ್ರಶಾಸ್ತ್ರ == ಶಿಲೀಂಧ್ರಶಾಸ್ತ್ರವು ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದ ಒಂದು ವಿಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ತಳಿಸಂಬಂಧಿ ಹಾಗೂ ಜೀವರಾಸಾಯನಿಕ ಗುಣಗಳು, ಅವುಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣ, ಔಷಧ, ಆಹಾರ, ಹಾಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಉದ್ಧೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಮನಃಪರಿಣಾಮಿ ವಸ್ತುಗಳ ಮೂಲವಾಗಿ ಮಾನವರಿಗೆ ಅವುಗಳ ಉಪಯೋಗ, ಜೊತೆಗೆ ವಿಷವೇರಿಕೆ ಅಥವಾ ಸೋಂಕಿನಂತಹ ಅವುಗಳ ಅಪಾಯಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದ ಅಧ್ಯಯನ. ಸಸ್ಯರೋಗಗಳ ಅಧ್ಯಯನವಾದ ಸಸ್ಯರೋಗ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಇದಕ್ಕೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅನೇಕ ಸಸ್ಯ ರೋಗಕಾರಕಗಳು ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳಾಗಿವೆ.<ref name="isbn1-4020-4580-8">೨೦೦೧ರ ಒಂದು ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಸುಮಾರು ೧೦,೦೦೦ ಶೀಲಿಂಧ್ರ ರೋಗಗಳು ತಿಳಿದು ಬಂದಿವೆ. {{cite book |author=Struck C.|editor=Cooke BM, Jones DG, Kaye B |title=The Epidemiology of Plant Diseases |url=https://archive.org/details/epidemiologyofpl0000unse|publisher=Springer |location=Berlin |year=2006 |page=[https://archive.org/details/epidemiologyofpl0000unse/page/117 117] |isbn=1-4020-4580-8|chapter=Infection strategies of plant parasitic fungi}}</ref> ಮಾನವರಿಂದ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ಬಳಕೆ ಪ್ರಾಗೈತಿಹಾಸಿಕ ಕಾಲದ್ದೆಂದು ನಿರ್ಧಾರಿತವಾಗಿದೆ; ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿದ, ಓಟ್ಜಿ ದ ಐಸ್‍ಮ್ಯಾನ್, ೫,೩೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸುಸಂರಕ್ಷಿತ ನಿಯೊಲಿಥಿಕ್ ಮನುಷ್ಯನ ರಕ್ಷಿತ ಶವ, ಎರಡು ಪ್ರಭೇದಗಳ ಪಾಲಿಪೋರ್ ಅಣಬೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇವನ್ನು ದೂದಿಯಾಗಿ (''ಫೊಮ್ಸ್ ಫೊಮೆಂಟಾರಿಯಸ್‌)'' ಅಥವಾ ಔಷಧೀಯ ಉದ್ಧೇಶಗಳಿಗಾಗಿ (''ಪಿಪ್ಟೊಪೊರಸ್ ಬೆಟುಲಿನುಸ್)'' ಬಳಸಿದ್ದಿರಬಹುದು.<ref name="pmid">{{cite journal |author=Peintner U, Pöder R, Pümpel T.|title=The Iceman's fungi|url=https://archive.org/details/sim_fungal-biology_mycological-research_1998-10_102_10/page/1153|journal=Mycological Research |volume=102 |issue=10 |pages=1153–62 |year=1998|doi=10.1017/S0953756298006546}}</ref> ಮಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷಗಳಿಂದಲೂ ಆದಿಮಾನವರು ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳನ್ನು ಹಲವುವೇಳೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದೆಯೇ ಆಹಾರದ ಮೂಲವಾಗಿ ಅಂದರೆ ಹುದುಗಿಸಿದ ಬ್ರೆಡ್ ಮತ್ತು ಹುಳಿಬರಿಸಿದ ಪಾನೀಯಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ. ರೋಗಕಾರಕ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳಿಂದಾಗಿ ಬಹುಶಃ ಉಂಟಾದ ಬೆಳೆಗಳ ನಾಶಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಅತಿ ಹಳೆಯ ಲಿಖಿತ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.<ref>ಆ‍ಯ್‌ನ್ಸ್‌ವರ್ತ್, ಪು. ೧.</ref> === ಇತಿಹಾಸ === ಶಿಲೀಂಧ್ರಶಾಸ್ತ್ರವು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹೊಸ ವಿಜ್ಞಾನವಾಗಿದ್ದು ೧೬ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ನಂತರ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಯಿತು. ೧೫೮೮ರಲ್ಲಿ ಶಿಲೀಂಧ್ರದ ಬೀಜಕಗಳನ್ನು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು ಗಿಯಾಂಬಾಟಿಸ್ಟ ಡೆಲ್ಲ ಪೊರ್ಟ ಗಮನಿಸಿದನಾದರೂ, ಶಿಲೀಂಧ್ರಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ೧೭೨೯ರಲ್ಲಿ ಪಿಯರ್ ಆಂಟೊನಿಯೊ ಮಿಚೇಲಿಯ ಕೃತಿಯಾದ ''ನೊವ ಪ್ಲಾಂಟೇರಮ್ ಜೆನೆರ'' ದ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ಮೂಲಭೂತ ಕೃತಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>ಅಲೆಕ್ಸೊಪಲಸ್ ''ಎಟ್ ಆಲ್.'' , ಪುಪು. ೧–೨.</ref> ಮಿಚೇಲಿ ಬೀಜಕಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದನು, ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಅವುಗಳು ಸರಿಯಾದ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಅವುಗಳು ಹುಟ್ಟಿದ ಬೀಜಕಗಳಿಂದ ಅದೇ ಪ್ರಭೇದದ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಬೆಳೆಯುವಂತೆ ಅವನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಬಹುದು ಎಂದೂ ತೋರಿಸಿದನು.<ref>ಆ‍ಯ್‌ನ್ಸ್‌ವರ್ತ್, ಪು. ೧೮.</ref> ಕಾರ್ಲ್ ಲಿನೆಯಸ್ ತನ್ನ ''ಸ್ಪೀಶಿಸ್ ಪ್ಲಾಂಟೇರಮ್‌'' ನಲ್ಲಿ (೧೭೫೩) ಪರಿಚಯಿಸಿದ ದ್ವಿನಾಮ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಡಚ್‌ನವನಾದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಹೆಂಡ್ರಿಕ್ ಪರ್ಸೂನ್ (೧೭೬೧–೧೮೩೬) ಅಣಬೆಗಳ ಮೊದಲ ವರ್ಗೀಕರಣವನ್ನು ಎಷ್ಟು ಕೌಶಲದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನೆಂದರೆ ಅವನನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಶಿಲೀಂಧ್ರಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕನೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಂತರ, ಇಲಿಯಾಸ್ ಮ್ಯಾಗ್ನಸ್ ಫ್ರೈಸ್ (೧೭೯೪–೧೮೭೮) ಬೀಜಕದ ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕೀಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಿದನು. ಈ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಇಂದೂ ವರ್ಗೀಕರಣಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ೧೭ನೇ–೧೯ನೇ ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಇತರ ಗಮನಾರ್ಹ ಮುಂಚಿನ ಶಿಲೀಂಧ್ರಶಾಸ್ತ್ರ ಯೋಗದಾತರೆಂದರೆ ಮೈಲ್ಸ್ ಜೊಸೆಫ್ ಬರ್ಕ್ಲೀ, ಆಗಸ್ಟ್ ಕಾರ್ಲ್ ಜೊಸೆಫ್ ಕಾರ್ಡ, ಆ‍ಂಟನ್ ಡಿ ಬ್ಯಾರಿ, ಸಹೋದರರಾದ ಲೂಯಿಸ್ ರೆನಿ ಹಾಗೂ ಚಾರ್ಲೆಸ್ ಟುಲಸ್ನೆ, ಆರ್ಥರ್ ಹೆಚ್. ಆರ್. ಬುಲ್ಲರ್, ಕರ್ಟಿಸ್ ಜಿ. ಲಾಯ್ಡ್, ಮತ್ತು ಪಿಯರ್ ಆಂಡ್ರೆಯ ಸಕಾರ್ಡೊ. ೨೦ನೇ ಶತಮಾನವು ಶಿಲೀಂಧ್ರಶಾಸ್ತ್ರದ ಆಧುನೀಕರಣವನ್ನು ಕಂಡಿದೆ. ಇದು ಜೀವರಸಾಯನ ಶಾಸ್ತ್ರ, ತಳಿವಿಜ್ಞಾನ, ಆಣ್ವಿಕ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ, ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಗತಿಗಳಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಡಿಎನ್‌ಎ ಅನುಕ್ರಮ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಮತ್ತು ಜಾತಿವಿಕಾಸ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಬಳಕೆಯು ಶೀಲಿಂಧ್ರಗಳ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯೊಳಗೆ ಹೊಸ ಒಳನೋಟಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ, ಮತ್ತು ಶಿಲೀಂಧ್ರ ವರ್ಗೀಕರಣದಲ್ಲಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರೂಪವಿಜ್ಞಾನ ಆಧಾರಿತ ವರ್ಗೀಕರಣಕ್ಕೆ ಸವಾಲೊಡ್ಡಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Hawksworth DL. |year=2006 |title=Pandora's Mycological Box: Molecular sequences vs. morphology in understanding fungal relationships and biodiversity |url=https://archive.org/details/revista-iberoamericana-de-micologia_2006-09_23_3/page/127 |journal=Revista Iberoamericana de Micologia |volume=23 |pages=127–33 |doi=10.1016/S1130-1406(06)70031-6 |pmid=17196017|issue=3}}</ref> == ಅಡಿ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{Reflist|colwidth=30em}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == * {{cite book |author=Ainsworth GC. |title=Introduction to the History of Mycology |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge, UK |year=1976|isbn=0-521-11295-8}} * {{cite book|author=Alexopoulos CJ, Mims CW, Blackwell M.| title=Introductory Mycology |url=https://archive.org/details/introductorymyco0000alex_b8m8_4thed| year=1996 | publisher=John Wiley and Sons | isbn=0471522295}} * {{cite book |author=Deacon J.|title=Fungal Biology |url=https://archive.org/details/fungalbiology0000deac|publisher=Blackwell Publishers |location=Cambridge, MA |year=2005 |isbn=1-4051-3066-0}} * {{cite book |author=Hall IR. |title=Edible and Poisonous Mushrooms of the World |url=https://archive.org/details/ediblepoisonousm0000unse |publisher=Timber Press |location=Portland, Oregon |year=2003 |page= |isbn=0-88192-586-1}} * {{cite book|author=Hanson JR.| title=The Chemistry of Fungi |url=https://archive.org/details/chemistryoffungi0000hans| year=2008 | publisher=Royal Society Of Chemistry| isbn=0854041362}} * {{cite book |author=Jennings DH, Lysek G.|title=Fungal Biology: Understanding the Fungal Lifestyle|year=1996 |publisher=Bios Scientific Publishers Ltd |location=Guildford, UK |isbn=978-1859961506}} * {{cite book |author=Kirk PM, Cannon PF, Minter DW, Stalpers JA. |title=Dictionary of the Fungi. 10th ed |url=https://archive.org/details/ainsworthbisbysd0000unse_r4s9 |publisher=CABI |location=Wallingford |year=2008|isbn=0-85199-826-7}} * {{cite book |author=Taylor EL, Taylor TN. |title=The Biology and Evolution of Fossil Plants |publisher=Prentice Hall |location=Englewood Cliffs, N.J |year=1993|isbn=0-13-651589-4}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://tolweb.org/fungi ಟ್ರೀ ಆಫ್ ಲೈಫ್ ವೆಬ್ ಪ್ರೊಜೇಕ್ಟ್: ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210125081408/http://tolweb.org/fungi |date=2021-01-25 }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಅಣಬೆ]] [[ವರ್ಗ:ವಿಡಿಯೊ ಕಿರುಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಲೇಖನಗಳು]] nvf73q4rcyxqssmluxo6kkqy4jvizas 0 25889 1431490 1427519 2026-10-06T22:56:08Z InternetArchiveBot 69876 Add 1 book for [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಪರಿಶೀಲನಾರ್ಹತೆ]] (20261006sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 1431490 wikitext text/x-wiki {{ಯಂತ್ರಾನುವಾದ}} {{Infobox disease | Name = Huntington&#39;s disease | Image = Neuron with mHtt inclusion.jpg | Alt = Several neurons coloured yellow and having a large central core with up to two dozen tendrils branching out of them, the core of the neuron in the foreground contains an orange blob about a quarter of its diameter | Caption = A microscope image of [[Medium spiny neuron]]s (yellow) with [[Inclusion bodies|nuclear inclusions]] (orange), which occur as part of the disease process, image width 360&nbsp;[[micrometre|µm]] | DiseasesDB = 6060 | ICD10 = {{ICD10|G|10||g|10}}, {{ICD10|F|02|2|f|00}} | ICD9 = {{ICD9|333.4}}, {{ICD9|294.1}} | ICDO = | OMIM = ೧೪೩೧೦೦ | MedlinePlus = ೦೦೦೭೭೦ | eMedicineSubj = article | eMedicineTopic = ೧೧೫೦೧೬೫ | eMedicine_mult = {{eMedicine2|article|792600}} {{eMedicine2|article|289706}} | MeshID = D೦೦೬೮೧೬ }} '''ಹಂಟಿಗ್ಟನ್‌‌ನ ಕಾಯಿಲೆ''', '''ಕರಿಯಾ''' ಅಥವಾ '''ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ''' (ಡಿಸಾರ್ಡರ್‌) (ಎಚ್‌‌ಡಿ) ಎಂಬುದು ನರ ಸಂಬಂಧಿ ಕೋಶಗಳ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇಳಿಮುಖಗೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಜೆನೆಟಿಕ್‌ ಡಿಸಾರ್ಡ್‌‌ರ್‌. ನರ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಮೇಲೆ ಇನ್ನಿಲ್ಲದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಇದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ [[ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯತೆ|ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯತೆಗೆ]] ಹಾದಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುವುದು ಮಧ್ಯವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ. ಕರಿಯಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ದೇಹದ ಅವಯವಗಳು ಅಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಇಚ್ಛೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಚಲಿಸುವ ಹಾಗೂ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಸಿಗದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ತಿಸುವ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗೂ ಹಂಟಿಂಗ್ಟನ್‌‌ನ ಕಾಯಿಲೆಯೇ ಮೂಲ ಕಾರಣ. ಆದರೆ ಏಷ್ಯಾ ಅಥವಾ ಆಫ್ರಿಕಾ ಜನತೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಈ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಯೂರೋಪ್‌ನ ಜನತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಹೆಚ್ಚು ಎನ್ನಬಹುದು. ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವ ಹಂಟಿಂಗ್ಟನಿ ವಂಶವಾಹಿನಿಗಳ ಜೋಡಿಯ ಮೇಲಾಗುವ ಆಟೊಸೋಮಲ್‌ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಪರಿಣಾಮದಿಂದಾಗಿ ಈ ಕಾಯಿಲೆ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಹಂಟಿಂಗ್ಟನಿ ವಂಶವಾಹಿನಿಗಳ ಮೇಲಾಗುವ ಯಾವುದೇ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮದ ದೆಸೆಯಿಂದಾಗಿ ರೋಗಪೀಡಿತರ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆ ಅಂದರೆ ಅವರ ಮಕ್ಕಳು ಹುಟ್ಟಿದಾರಭ್ಯ ತಮ್ಮ ತಂದೆ ತಾಯಿಗಳ ಕಾಯಿಲೆಯ ವಾರಸುದಾರರಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಶೇ. ೫೦ರಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಅಪರೂಪದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗಳಿಬ್ಬರೂ ಕಾಯಿಲೆ ಬಾಧಿತ ವಂಶವಾಹಿನಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಅಥವಾ, ಇಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಕಾಯಿಲೆ ಬಾಧಿತ ವಂಶವಾಹಿನಿಗಳ ಜೋಡಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ ಈ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು. ಹಂಟಿಂಗ್ಟನ್‌ ಕಾಯಿಲೆಯ ದೈಹಿಕ ಸೂಚನೆಗಳು ಬಾಲ್ಯದಿಂದ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದವರೆಗೆ ಯಾವ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಾದರೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದರೂ ಅದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ೩೫ ವರ್ಷದಿಂದ ೪೦ ವರ್ಷದ ಒಳಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಕಿನೆಟಿಕ್‌ ರಿಜಿಡ್‌ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್‌ನ ದೆಸೆಯಿಂದಾಗಿ ೨೧ ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ಮೊದಲು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಭವನೀಯತೆ ಶೇ.೬ ರಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು ಮೂರು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ '''ಜುವೆನೈಲ್''', ಎರಡನೆಯದಾಗಿ '''ಅಕಿನೆಟಿಕ್‌-ರಿಜಿಡ್‌''' ಅಥವಾ''' ವೆಸ್ಟ್‌ಫಾಲ್‌ ವೇರಿಯಂಟ್‌''' ಎಚ್‌ಡಿ. ಹಂಟಿಗ್ಟಿನ್ ಜೀನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರೊಟೀನ್‌ಗಳಿಗೆ ಜೆನೆಟಿಕ್ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಆ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಅನ್ನೂ ಹಂಟಿಂಗ್ಟಿನ್ ಎಂದೇ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಂಟಿಂಗ್ಟಿನ್ ವಂಶವಾಹಿನಿಯ ಸಂದೇಶಗಳು ಹಲವಾರು ಬಗೆಯ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಪಾಡು ಹೊಂದುತ್ತವಾದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳು ತಮ್ಮ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಿಂದಲೇ ಮೆದುಳಿನ ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಲಯಗಳನ್ನು ಘಾಸಿಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಘಾಸಿಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಇಂದಿಗೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. ಜೆನೆಟಿಕ್ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಯಾವ ಹಂತದಲ್ಲಾದರೂ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬಹುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಅದರ ಸೂಚನೆಗಳು ದೊರೆಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿಯೇ ಆ ಕುರಿತು ವಿಸ್ತೃತ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇದು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಲೋಕವಲ್ಲದೇ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ನೈತಿಕ ಸ್ಥರಗಳಲ್ಲೂ ಚರ್ಚೆಗೊಳಪಟ್ಟ ಸಂಗತಿ. ಯಾವ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬ ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಬಗ್ಗೆ, ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷೆಗೊಳಪಡಿಸುವ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗಳ ನೈತಿಕ ಹಕ್ಕಿನ ಕುರಿತು ಹಾಗೂ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಗೌಪ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವ ಕುರಿತು ನಾನಾ ಬಗೆಯ ವಾದಗಳು ಕೇಳಿ ಬರುತ್ತಿವೆ. ಜೀನ್‌ಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆಯಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವ ಹಾಗೂ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಇಂದು ಜೀನ್‌ಗಳ ಆಪ್ತಸಮಾಲೋಚನೆ ಬೆಳೆದಿದೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ತನ್ಮೂಲಕ ಇನ್ನಿತರ ಜೀನ್‌ಗಳ ಸಂಬಂಧಿತ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೂ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನಿಗೆ ಎಚ್‌ಡಿ ಸೋಂಕು ತಗುಲುವ ಮಾರ್ಗಗಳು ಹಲವಾರಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಭಿನ್ನತೆ ಇದೆ ಎಂದರೆ ಒಂದೇ ಕುಟುಂಬದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಹಲವು ವಿಧಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಅದರ ದೈಹಿಕ ಸೂಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಬಹುತೇಕ ಸಾಮ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾರಂಭದ ದೈಹಿಕ ಸೂಚನೆಗಳೆಂದರೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ನಡಿಗೆಯ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಾಗುವ ವಿಲಕ್ಷಣ ಬದಲಾವಣೆ. ಕಾಯಿಲೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ರಹಿತ, ಒಲಾಡುವ ದೈಹಿಕ ಸ್ಥಿತಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸ್ಫುಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸತೊಡಗುತ್ತದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಮಾನಸಿಕ ದೃಢತೆ, ಹಾವಭಾವ ಹಾಗೂ ಮನಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ತೊಂದರೆಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳತೊಡಗುತ್ತವೆ. ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಚಲನೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ತ್ರಾಸದಾಯಕವಾದಂತೆ ದೈಹಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮೇಣ ಕುಸಿತವುಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಮಾನಸಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಕ್ರಮೇಣ [[ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯತೆ|ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯ ಸ್ಥಿತಿ]]ಗೆ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ. ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ಅಂದರೆ ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ, ಹೃದ್ರೋಗ ಹಾಗೂ ಆಯ ತಪ್ಪಿ ಬೀಳುವುದರಿಂದ ಆಗುವ ದೈಹಿಕ ಗಾಯಗಳಿಂದಾಗಿ ರೋಗ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕಾಲದಿಂದ ಸುಮಾರು ೨೦ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಜೀವಿತಾವಧಿ ಮೊಟಕುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಎಚ್‌ಡಿಯ ಬಲೆಗೆ ಬಿದ್ದವರು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ದಾಖಲೆ ಇಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಕಾಯಿಲೆಯ ನಂತರದ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ರೋಗಿಗಳ ಪಾಲನೆ ಮಾಡುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದರ ಕೆಲವು ದೈಹಿಕ ಸೂಚನೆಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದಲು ಕೆಲವು ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ. ೧೯೯೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಸ್ವ-ಸಹಾಯ ಸಂಘಟನೆಗಳು ದಿನೇ ದಿನೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಎಡೆಬಿಡದೇ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿವೆ. ರೋಗದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಅವರ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ನೈತಿಕ ಧೈರ್ಯ ತುಂಬುತ್ತಿವೆ. ಇವೆಲ್ಲವುಗಳ ಜೊತೆ ರೋಗಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗೂ ಒತ್ತಾಸೆಯಾಗಿ ನಿಂತಿವೆ. ಮೊದಲ ಬೆಂಬಲ ಸಂಘಟನೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಹೆರೆಡಿಟರಿ ಡಿಸೀಸ್ ಫೌಂಡೇಷನ್ ೧೯೯೩ರಲ್ಲಿ ಈ ಜೀನ್‌ಅನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿಯುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿತು.ಅಲ್ಲಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಅನ್ವೇಷಣೆಗಳ ಜೈತ್ರಯಾತ್ರೆ ಇಂದಿಗೂ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಈ ಕಾಯಿಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊಸ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುತ್ತಿವೆ. ದಿನಂಪ್ರತಿ ಹೊಸ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುತ್ತಿವೆ. ಪ್ರಸಕ್ತ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಕಾಯಿಲೆಯ ಚಕ್ರವ್ಯೂಹವನ್ನು ಭೇದಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸಂಶೋಧನೆಯ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಇಮ್ಮಡಿಗೊಳಿಸುತ್ತಿವೆ. ಕಾಯಿಲೆಯ ದೈಹಿಕ ಸೂಚನೆಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವ ಹಾಗೂ ಸಾಧ್ಯವಾದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಾಯಿಲೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ. ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಘಾಸಿಗೊಳಗಾದ ಮೆದುಳಿನ ಜೀವಕೋಶಗಳ ದುರಸ್ಥಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸ್ಟೆಮ್ ಸೆಲ್ ಥೆರಪಿಯಂಥ ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಹೊಸ ಹಾದಿಗಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. == ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಹಾಗು ರೋಗ ಲಕ್ಷಣಗಳು == ಹಂಟಿಂಗ್ಟನ್ ಕಾಯಿಲೆಯ ದೈಹಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೩೫ ಹಾಗೂ ೪೪ ವರ್ಷಗಳ ನಡುವೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಅವು ಶೈಶವಾಸ್ಥೆಯಿಂದ ಯಾವ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಾದರೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.<ref name="lancet218">{{cite journal |author=Walker FO |title=Huntington's disease |url=https://archive.org/details/sim_the-lancet_january-19-26-2007_369_9557/page/218 |journal=Lancet |volume=369 |issue=9557 |page=218 |year=2007 |pmid=17240289 |doi=10.1016/S0140-6736(07)60111-1 }}</ref><ref name="genereviews">{{cite web |url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/bookshelf/br.fcgi?book=gene&part=huntington#huntington.Management |title=Huntington Disease |accessdate=2009-03-12 |work=genereviews bookshelf |publisher=University of Washington |date=2007-07-19}}</ref> ಅದರ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ, ಗ್ರಹಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ದೈಹಿಕ ಕೌಶಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಬದಲಾವಣೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.<ref name="lancet218" /> ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುವುದೆಂದರೆ ಅದು ದೈಹಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಿಕೆ ಹಾಗೂ ಮನಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುವ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಅವೇನು ಅಷ್ಟು ಗಂಭೀರ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಎಂದು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅನ್ನಿಸುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="lancet218" /> ಹಂಟಿಗ್ಟನ್ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಒಂದೇ ಬಗೆಯ ದೈಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾನಾದರೂ ಗ್ರಹಿಕೆ ಹಾಗೂ ಮನಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ.<ref name="OxfordMonographclinical">{{cite book |author=Kremer B|chapter=Clinical neurology of Huntington's disease |editor=Bates G, Harper P, and Jones L| title=Huntington's Disease – Third Edition|url=https://archive.org/details/huntingtonsdisea0000unse_p9f4| publisher=Oxford University Press| location=Oxford| year=2002| isbn=0-19-851060-8|pages=[https://archive.org/details/huntingtonsdisea0000unse_p9f4/page/28 28]–53 }}</ref><ref>{{cite journal|last=Wagle|first=A C|coauthors=Wagle SA, Marková IS, Berrios GE|year=2000|title=Psychiatric Morbidity in Huntington's disease.|journal=Neurology, Psychiatry and Brain Research|issue=8|pages=5–16}}</ref> ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ದೈಹಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಎಂದರೆ ಅಂಗಾಂಗಗಳ ಅನೈಚ್ಛಿಕ ಸೆಳೆತ, ಯಾದೃಚ್ಛಿಕ ಹಾಗೂ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಚಲನೆಗಳು. ಇವುಗಳನ್ನು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಕರಿಯಾ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="lancet218" /> ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಉದ್ವೇಗ, ಚಿಕ್ಕ ಅನುದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಅಥವಾ ಅಸಂಪೂರ್ಣ ಚಲನೆಗಳು, ಸಹಯೋಜನೆಯ ಕೊರತೆ, ಅಥವಾ ಕಣ್ಣುಗಳ ಅಸಹಜ ಚಲನೆಗಳಿಂದ ಕರಿಯಾ ರೋಗ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="lancet218" /> ಈ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಸಹಜ ಚಲನೆಗಳು ಮುಂದಿನ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ದೈಹಿಕ ಅಪಸಾಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ.<ref name="OxfordMonographclinical" /> ಅನಾವಶ್ಯಕ ಸೆಡೆತ, ಅನೈಚ್ಛಿಕ ದೈಹಿಕ ಚಲನೆ ಅಥವಾ ಅಸಹಜ ದೈಹಿಕ ನಿಲುವು ಮುಂತಾದ ದೈಹಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಾಯಿಲೆ ಬೆಳೆದಂತೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿತೊಡಗುತ್ತವೆ.<ref name="lancet219">{{cite journal |author=Walker FO |title=Huntington's disease |url=https://archive.org/details/sim_the-lancet_january-19-26-2007_369_9557/page/219 |journal=Lancet |volume=369 |issue=9557 |page=219 |year=2007 |pmid=17240289 |doi=10.1016/S0140-6736(07)60111-1 }}</ref> ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ದೈಹಿಕ ಚಲನೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಮೆದುಳಿನ ಭಾಗದ ಮೇಲಾದ ಘಾಸಿಯ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಾಗಿ ಈ ಅಸಹಜತೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು.<ref name="pmid16496032">{{cite journal|author=Montoya A, Price BH, Menear M, Lepage M|title=Brain imaging and cognitive dysfunctions in Huntington's disease|journal=J Psychiatry Neurosci|volume=31|issue=1|pages=21–9|year=2006|pmid=16496032|pmc=1325063|url=http://www.cma.ca/multimedia/staticContent/HTML/N0/l2/jpn/vol-31/issue-1/pdf/pg21.pdf|format=PDF|accessdate=2009-04-01|archive-date=2016-03-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20160323102506/https://www.cma.ca/multimedia/staticcontent/html/n0/l2/jpn/vol-31/issue-1/pdf/pg21.pdf|url-status=dead}}</ref> ಸ್ನಾಯುಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ದುರಸ್ಥಿಯಾಗದ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಮನಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಚಲನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕಾರ್ಯಗಳು ಕ್ರಮೇಣ ಕುಂಠಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ದೈಹಿಕ ನಿಸ್ತೇಜತೆ ಅಸಹಜ ಹಾವಭಾವ ಹಾಗೂ ಆಹಾರ ಜಗಿಯಲು, ನುಂಗಲು ಹಾಗೂ ಮಾತನಾಡಲು ಕಷ್ಟವಾಗುವುದು ಇದರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಎನ್ನಬಹುದು.<ref name="lancet219" /> ಆಹಾರ ನುಂಗುವುದರಲ್ಲಾಗುವ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದಾಗಿ ದೇಹದ ತೂಕ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕುಗ್ಗುವುದು ಹಾಗೂ ಅಪೌಷ್ಠಿಕತೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದು.<ref name="pmid19165531">{{cite journal |author=Aziz NA, van der Marck MA, Pijl H, Olde Rikkert MG, Bloem BR, Roos RA |title=Weight loss in neurodegenerative disorders |journal=J. Neurol. |volume=255 |issue=12 |pages=1872–80 |year=2008 |pmid=19165531 |doi=10.1007/s00415-009-0062-8 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.hdac.org/caregiving/pdf/Caregiver_Handbook.pdf |format=PDF |title=Booklet by the Huntington Society of Canada |accessdate=2008-08-10 |work=Caregiver's Handbook for Advanced-Stage Huntington Disease |publisher=HD Society of Canada |date=2007-04-11 |archive-date=2008-06-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080625160929/http://www.hdac.org/caregiving/pdf/Caregiver_Handbook.pdf |url-status=deviated |archivedate=2008-06-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080625160929/http://www.hdac.org/caregiving/pdf/Caregiver_Handbook.pdf }}</ref> ನಿದ್ರಾಹೀನತೆ ಕೂಡ ಈ ಎಲ್ಲಾ ದೈಹಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಜುವೆನೈಲ್ ಎಚ್‌ಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಬಗೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.<ref name="pmid19075719">{{cite journal |author=Gagnon JF, Petit D, Latreille V, Montplaisir J |title=Neurobiology of sleep disturbances in neurodegenerative disorders |journal=Curr. Pharm. Des. |volume=14 |issue=32 |pages=3430–45 |year=2008 |pmid=19075719 |doi= 10.2174/138161208786549353 }}</ref> ಎಕೆಂದರೆ ಕಾಯಿಲೆ ತೀವ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಕರಿಯಾ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸೆಡೆತ ತುಸು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಬಗೆಯ ಎಚ್‌ಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರ್ಛೆ ರೋಗ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಷಣವೆನ್ನಬಹುದು.<ref name="lancet219" /> {|align="right" border="2"| class="wikitable" style="text-align:center;margin-left:15px" |+ ಹಂಟಿಂಗ್‌ಟನ್ ಕಾಯಿಲೆಯಲ್ಲಿ ವರದಿ ಮಾಡಲಾದ ನಡತೆ ಮತ್ತು ಮನಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು.{0/} |- ಸಿಡುಕುತನ | ೩೮–೭೩% |- | ಅನಾಸಕ್ತಿ | ೩೪–೭೬% |- | ಉದ್ವೇಗ | ೩೪–೬೧% |- | ಖಿನ್ನತೆಯ ಭಾವನೆ ೩೩.೬೯ |- | ಗೀಳು | ೧೦–೫೨% |- | ಮಾನಸಿಕ | ೩–೧೧% |} ಗ್ರಹಿಕಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು ಕ್ರಮೇಣ ಮೊಟಕುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref name="pmid16496032" /> ಯೋಜನೆ, ಗ್ರಹಿಕಾ ನಮ್ಯತೆ, ಅಮೂರ್ತ ಚಿಂತನೆ, ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವಿಕೆ, ಸೂಕ್ತ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಸೂಕ್ತವಲ್ಲದ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳಂಥ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಕಾರ್ಯಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬಾಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.<ref name="pmid16496032" /> ಕಾಯಿಲೆ ಕೆರಳಿದಂತೆ [[ನೆನಪು|ನೆನಪಿನ ಶಕ್ತಿ]]ಯ ಕೊರತೆ ಕಂಡುಬರತೊಡಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಸಂಗಿಕ ನೆನಪಿನ ಶಕ್ತಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, (ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನ ಜೀವನದ ಕುರಿತ ನೆನಪುಗಳು), ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ ಸಂಬಂಧಿ ನೆನಪಿನ ಶಕ್ತಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು(ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ದೇಹದ ನೆನಪಿನ ಶಕ್ತಿ) ಹಾಗೂ ನೆನಪಿನ ಕಾರ್ಯಶೀಲತೆಯ ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅಲ್ಪಕಾಲಾವಧಿಯ ಮರೆಗುಳಿತನದಿಂದ ಹಿಡಿದು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಮರೆಗುಳಿತನದವರೆಗೆ ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ದೌರ್ಬಲ್ಯಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳತೊಡಗುತ್ತವೆ.<ref name="pmid16496032" /> ದಿನ ಕಳೆದಂತೆ ಗ್ರಹಿಕೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಉಲ್ಭಣಿಸುತ್ತವೆ. ಹಾಗೂ ಅಂತಿಮವಾಗಿ [[ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯತೆ|ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯತೆಗೆ]] ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ.<ref name="pmid16496032" /> ಈ ಬಗೆಯ ನೆನಪಿನ ಶಕ್ತಿಯ ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಅಲ್ಝೇಮರ್ ಕಾಯಿಲೆಗಳಂಥ ಕಾರ್ಟಿಕಲ್ ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯತೆಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲು ’ಸಬ್‌ಕಾರ್ಟಿಕಲ್ ಡಿಮೆನ್ಷಿಯಾ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="pmid16496032" /> ನ್ಯುರೋಮನಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ತೋರುಗಾಣಿಕೆಯ ಸಂಗತಿಗಳು ಎಂದರೆ ಉದ್ವೇಗ, ಖಿನ್ನತೆ, ಭಾವನೆಗಳ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಾಗುವ ಅಸಹಜತೆ, ವ್ಯಕ್ತಿ ಕೇಂದ್ರಿತ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ, ಆಕ್ರಮಣ ಮನೋಭಾವ ಹಾಗೂ ಅಂತರ್ನಿರ್ಬಂಧ ಮನೋವೃತ್ತಿ (ಕಂಪಲ್ಸಿವ್). ಈ ಅಂತರ್ನಿರ್ಬಂಧ ಮನೋವೃತ್ತಿ ನಂತರ [[ಮದ್ಯದ ಗೀಳು|ಮದ್ಯಪಾನ]], ಜೂಜು ಹಾಗೂ ಅತೀವ ಲೈಂಗಿಕ ವಾಂಛೆಯಂತಹ ವ್ಯಸನಗಳನ್ನು ಇಮ್ಮಡಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="pmid18070848">{{cite journal |author=van Duijn E, Kingma EM, van der Mast RC |title=Psychopathology in verified Huntington's disease gene carriers |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-neuropsychiatry-and-clinical-neurosciences_fall-2007_19_4/page/441 |journal=J Neuropsychiatry Clin Neurosci |volume=19 |issue=4 |pages=441–8 |year=2007 |pmid=18070848 |doi=10.1176/appi.neuropsych.19.4.441 }}</ref> ಇನ್ನಿತರ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನೂ ಗ್ರಹಿಸಲಾಗದಂಥ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.<ref name="pmid16496032" /><ref name="pmid16496032" /> ಈ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಮುಂದುವರಿದಂತೆ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಂದು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಕೆಲವು ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಬಗೆಯ ಮನಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವೈಪರಿತ್ಯಗಳ ವ್ಯಾಪಕತೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇ.೩೩ರಿಂದ ಶೇ.೭೬ ನಡುವೆ ಇದೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.<ref name="pmid18070848" /> ಹಲವಾರು ಬಲಿಪಶುಗಳು ಹಾಗೂ ಅವರ ಕುಟುಂಬದವರ ಪಾಲಿಗೆ ಈ ಬಗೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಾಯಿಲೆಯ ಯಾತನಾಮಯ ಸಂಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಇದು ಸಾಂಸ್ಥೀಕರಣಕ್ಕೆ ಅವಶ್ಯವಿರುವ ವಿವೇಚನೆಯನ್ನು, ದಿನನಿತ್ಯದ ನಡವಳಿಕೆ ಹಾಗೂ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಬಾಧಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="pmid18070848" /> ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆತ್ಯಹತ್ಯಾ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಹಾಗೂ ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಸಹಜ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯ.<ref name="lancet218" /> ಪರಿವರ್ತಿತ ಹಂಟಿಗ್ಟಿನ್ ಇಡೀ ದೇಹದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಕ್ತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಮೆದುಳಿನ ಹೊರಭಾಗದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದಾಗಿ ಹೊರಮೈಯ ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಅಸಹಜತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಸ್ನಾಯು ಸವೆತ, ಹೃದಯ ವೈಫಲ್ಯ, ಗ್ಲುಕೋಸ್ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿನ ಸಮಸ್ಯೆ, ದೇಹದ ತೂಕ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದು, [[ಆಸ್ಟಿಯೊಪೊರೋಸಿಸ್‌|ಮೂಳೆಗಡಸು ರೋಗ]] ಹಾಗೂ ವೃಷಣ ಸವೆತಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ದೈಹಿಕ ಅಸಹಜತೆಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.<ref>ವ್ಯಾನ್ ಡರ್ ಬರ್ಗ್ ಜೆಎಮ್, ಜೊರ್ಕೆವಿಸ್ಟ್ ಎಮ್, ಬ್ರುಂಡಿನ್ ಪಿ.(೨೦೦೯). ಮೆದುಳಿನ ನಂತರ: ಹಂಟಿಂಗ್ಟನ್‌ ರೋಗದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ರೋಗ ಲಕ್ಷಣ ಶಾಸ್ತ್ರ. ಲ್ಯಾನ್ಸೆಟ್ ನ್ಯೂರೊಲ್. ೮(೮):೭೬೫–೭೪. {{doi|10.1016/S1474-4422(09)70178-4}} PMID ೧೯೬೦೮೧೦೨</ref> == ತಳಿವಿಜ್ಞಾನ == ಹಂಟಿಗ್ಟನ್ ಜೀನ್‌ಗಳು ''(HTT)'' ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲೂ ಇರುವಂಥವು. ಇವುಗಳು [[ಪ್ರೋಟೀನ್]] ಹಂಟಿಗ್ಟಿನ್(Htt)ಗಳಿಗೆ ಸಂಕೇತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಜೀನ್‌ನ ಒಂದು ಭಾಗ ಟ್ರೈನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೋಟೈಡ್ ಆವರ್ತನೆಯ ಒಂದು ಆವರ್ತನಾ ಘಟಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಉದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಹಾಗೂ ತಲೆಮಾರುಗಳ ನಡುವೆ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಆವರ್ತನಾ ಘಟಕದ ಉದ್ದ ಒಂದು ಹಂತ ತಲುಪಿದ ಬಳಿಕ ಇದು ಪ್ರೋಟೀನ್‌ನ ಮಾರ್ಪಾಟುಗೊಂಡ ಸ್ವರೂಪವೊಂದನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿತ ಹಂಟಿಗ್ಟಿನ್ ಪ್ರೋಟೀನ್(mHtt) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ ವಿಭಿನ್ನ ಕಾರ್ಯಗಳು ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರೋಗಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಆ ಮೂಲಕ ಕಾಯಿಲೆಯ ದೈಹಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಹಂಟಿಗ್ಟನ್ ಕಾಯಿಲೆಯ ಪರಿವರ್ತನೆಯು ಜೆನೆಟಿಕ್ ಮೂಲ ಪ್ರಭಾವವಾಗಿದ್ದು, ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಬೇಧಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಬಲ್ಲವಾಗಿವೆ: ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನ ''HTT'' ಜೀನ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದರ ಪರಿವರ್ತನೆ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಲಿಂಗವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ವಂಶವಾಹಿಯೇನಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಜೀನ್‌ನ ಆವರ್ತನ ಘಟಕದ ಉದ್ದ ಹಾಗೂ ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಗಂಭೀರತೆ ಈ ರೋಗದಿಂದ ಬಾಧೆಗೊಳಗಾದ ಪೋಷಕರ ಲಿಂಗವನ್ನೂ ಆಧರಿಸಿರಬಹುದು.<ref name="lancet221">{{cite journal |author=Walker FO |title=Huntington's disease |url=https://archive.org/details/sim_the-lancet_january-19-26-2007_369_9557/page/221 |journal=Lancet |volume=369 |issue=9557 |page=221 |year=2007 |pmid=17240289 |doi=10.1016/S0140-6736(07)60111-1 }}</ref> === ತಳಿ ಆವರ್ತನೆ === ಹಲವಾರು ಗಂಭೀರ ಟ್ರೈನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೋಟೈಡ್ ಆವರ್ತನಾ ವೈಪರಿತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಡಿ ಕೂಡ ಒಂದು. ಜೀನ್‌ನ ಆವರ್ತನ ಘಟಕದ ಉದ್ದ ತನ್ನ ಮಿತಿ ಮೀರಿದಾಗ ಈ ವೈಪರಿತ್ಯಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.<ref name="lancet220">{{cite journal |author=Walker FO |title=Huntington's disease |url=https://archive.org/details/sim_the-lancet_january-19-26-2007_369_9557/page/220 |journal=Lancet |volume=369 |issue=9557 |page=220 |year=2007 |pmid=17240289 |doi=10.1016/S0140-6736(07)60111-1 }}</ref> ''HTT'' ಜೀನ್ ೪<ref name="lancet220" /> at ೪p೧೬.೩.ರಲ್ಲಿರುವ ಶಾರ್ಟ್ ಆರ್ಮ್ ಕ್ರೋಮೋಸೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.<ref name="lancet220" /> (ಅಂದರೆ CAGCAGCAG...) ಇವುಗಳನ್ನೇ ಟ್ರೈನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೋಟೈಡ್ ಆವರ್ತನೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="lancet220" /> CAG ಎಂಬುದು ಅಮಿನೋ ಆಸಿಡ್ ಗ್ಲುಟಮಿನ್‌ನ ಜೆನೆಟಿಕ್ ಸಂಕೇತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಇವುಗಳ ಸರಣಿಯ ದೆಸೆಯಿಂದಾಗಿ ಗ್ಲುಟಮಿನ್‌ಗಳ ಸರಣಿ ಉತ್ಪಾದನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಸರಣಿಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಗ್ಲ್ಯುಟಮಿನ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟ್ (ಅಥವಾ ಅಥವಾ ಪಾಲಿಕ್ಯೂ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟ್) ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಜೀನ್‌ನ ಆವರ್ತನಾ ಘಟಕವನ್ನು ''ಪಾಲಿಕ್ಯೂ ರೀಜನ್'' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite journal |author=Katsuno M, Banno H, Suzuki K, ''et al.'' |title=Molecular genetics and biomarkers of polyglutamine diseases |journal=Curr. Mol. Med. |volume=8 |issue=3 |pages=221–34 |year=2008 |pmid=18473821 |doi=10.2174/156652408784221298 |url=http://www.bentham-direct.org/pages/content.php?CMM/2008/00000008/00000003/0005M.SGM |accessdate=2009-04-01 |archive-date=2009-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090213052225/http://www.bentham-direct.org/pages/content.php?CMM%2F2008%2F00000008%2F00000003%2F0005M.SGM |url-status=dead }}</ref> {| class="wikitable" border="1" style="float:left;margin-left:15px;text-align:center" |+ಟ್ರೈನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೋಟೈಡ್ ಆವರ್ತನೆಯ ವರ್ಗೀಕರಣ, ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಬಂದ ರೋಗದ ಸ್ಥಿತಿಯು CAG ಪುನರಾವರ್ತನೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<td><ref name="lancet220" /></td> |- ! ಪುನರಾವರ್ತನೆ ಸಂಖ್ಯೆ ! ವರ್ಗೀಕರಣ ! ರೋಗದ ಸ್ಥಿತಿ |- | <28 | ಸಾಮಾನ್ಯ | ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿಲ್ಲ |- | 28-35 | ಮಧ್ಯಮ ಸ್ಥಿತಿ | ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿಲ್ಲ |- | 36–40 | ಕಡಿಮೆಯಾದ ಒಳನುಗ್ಗುವಿಕೆ | +/- ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದೆ |- | >40 | ಸಂಪೂರ್ಣ ಒಳನುಗ್ಗುವಿಕೆ | ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದೆ |} ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಮನುಷ್ಯರು ಪಾಲಿ ಕ್ಯೂ ರೀಜನ್‌ನಲ್ಲಿ ಆವರ್ತನೆಗೊಂಡ ೩೬ ಗ್ಲ್ಯುಟಮಿನ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ದೆಸೆಯಿಂದಾಗಿ ಸೈಟೋಪ್ಲಾಸ್ಮಿಕ್ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಹಂಟಿಗ್ಟಿನ್‌ನ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="lancet220" /> ೩೬ರ ಅನುಕ್ರಮ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗ್ಲ್ಯುಟಮಿನ್‌ಗಳಿಂದಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="lancet220" /> mHtt ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಂಡ ಈ ಹೊಸ ರೂಪ ನ್ಯೂರಾನ್‌ಗಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಇನ್ನಿಲ್ಲದಂತೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.ಮೆದುಳಿನ ಕೆಲವು ವಲಯಗಳು ನ್ಯೂರಾನ್ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಗೊಳ್ಳುವ ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದು ಆ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿಯೇ ಬಾಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.<ref name="lancet219" /> ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಘಾಸಿಗೊಳಗಾಗಿದೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಅಂಉ ಆವರ್ತನೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಆಧರಿಸಿದೆ ಹಾಗೂ ಅದು ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಶೇ೬೦ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಭಿನ್ನತೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನುಳಿದ ಭಿನ್ನತೆಗಳು ವಾತಾವರಣ ಹಾಗೂ ಇತರ ಜೀನುಗಳ ದೆಸೆಯಿಂದಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂಥವುಗಳು. ಅವುಗಳು ಎಚ್‌ಡಿಯ ಕಾರ್ಯವಿನ್ಯಾಸವನ್ನೇ ಬದಲಿಸಿ ಬಿಡುತ್ತವೆ.<ref name="lancet220" /> ೩೬-೪೦ ಆವರ್ತನೆಗಳು ಕಾಯಿಲೆಯ ಕ್ಷಯಗೊಂಡ ಪೆನೆಟ್ರಾನ್ಸ್ ರೂಪಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಕಾಯಿಲೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳ ನಿಧಾನಗತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ನಿದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳೇ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸಬಹುದು.<ref name="lancet222">{{cite journal |author=Walker FO |title=Huntington's disease |url=https://archive.org/details/sim_the-lancet_january-19-26-2007_369_9557/page/222 |journal=Lancet |volume=369 |issue=9557 |page=222 |year=2007 |pmid=17240289 |doi=10.1016/S0140-6736(07)60111-1 }}</ref> ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಆವರ್ತನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಎಚ್‌ಡಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪೆನೆಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಗಳಿಂದಲೇ ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದು ಹಾಗೂ ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ವಯಸ್ಸಿನೊಳಗೆ ಕಂಡುಬರಬಹುದು. ಆಗ ಅದನ್ನು ಜುವೆನೈಲ್ ಎಚ್‌ಡಿ, ಅಕಿನೆಟಿಕ್-ರಿಜಿಡ್, ಅಥವಾ ವೆಸ್ಟ್‌ಫಾಲ್ ವೇರಿಯಂಟ್ ಎಚ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶೇ.೭ರಷ್ಟು ಎಚ್‌ಡಿ ವಾಹಕಗಳಿಗೆ ಇದೇ ಮೂಲಕಾರಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="juvenilehd">{{cite journal |author=Nance MA, Myers RH |title=Juvenile onset Huntington's disease—clinical and research perspectives |journal=Ment Retard Dev Disabil Res Rev |volume=7 |issue=3 |pages=153–7 |year=2001 |pmid=11553930 |doi=10.1002/mrdd.1022}}</ref> === ಆನುವಂಶಿಕತೆ === [[ಚಿತ್ರ:Autosomal Dominant Pedigree Chart2.svg|thumb|270px|right|alt=Diagram showing an father carrying the gene and an unaffected mother leading to some of their offspring being affected, those affected are also shown with some affected offspring, whilst those unaffected having no affected offspring|ಹಂಟಿಂಗ್ಟನ್‌ ರೋಗವು ಅಲಿಂಗ ವರ್ಣತಂತು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ವಂಶಪಾರಪರ್ಯ ರೋಗವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಸಂತತಿಯ ವಂಶಪಾರ್ಯತೆಯ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯು ಜೀನಿನ ಮೇಲೆ 50%ರಷ್ಟು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ. ವಂಶಪಾರಪರ್ಯತೆಯು ಲಿಂಗವನ್ನವಲಂಬಿಸಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಜೀನು ಪೀಳಿಗೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮುಂದುವರಿಯುವುದಿಲ್ಲ.]] ಹಂಟಿಂಗ್ ಟನ್ಸ್ ಕಾಯಿಲೆಯು ಆಟೋಸೊಮಲ್ ಡೋಮಿನಂಟ್ ಧಾತುವಿನ ಆನುವಂಶಿಕ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. ಅಂದರೆ, ಇದು ಕಾಯಿಲೆಗೊಳಗಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಆನವಂಶಿಕ ಮಾದರಿಯ ಧಾತುವಿನ ಒಂದು ಭಾಗವು ಕಾಯಿಲೆ ಹೊಂದಿದ ಪೋಷಕರಿಂದ ಟ್ರಿನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೋಟೈಡ್ ಆವರ್ತಕವನ್ನು (ರೂಪಾಂತರಿಕವಾಗಿ ಎರಡು ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಗುಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಆನುವಂಶಿಕ ಜೀನುಗಳ (ಧಾತು) ಜೋಡಿ) ಹರಡುತ್ತದೆ.<ref name="lancet218" /> ವಂಶವಾಹಿನಿಯ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಪ್ರಕಾರದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹಠಾತ್ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬದಲಾದ ಅಂಶದ ಧಾತುವು ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಆನುವಂಶಿಕ ಮಾದರಿಯು, ಎಲ್ಲ ಸಂತತಿಯಲ್ಲೂ ಅದರ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಶೇಕಡಾ ೫೦ರಷ್ಟು ಆನುವಂಶಿಕ ರೋಗವು ಬರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ದೇಹದ (ದೇಹದ ಆಕೃತಿಯಲ್ಲಿ) ಸಮತೋಲನವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.(ಚಿತ್ರವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ) ಈ ಸಾಧ್ಯಂತವು ಲಿಂಗ-ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref name="basicgenetics">{{cite book | last=Passarge | first=E | title=Color Atlas of Genetics | url=https://archive.org/details/coloratlasofgene0000pass | publisher=Thieme | edition=2nd | year=2001 | page=[https://archive.org/details/coloratlasofgene0000pass/page/142 142] | isbn=0-86577-958-9 }}</ref> ಟ್ರೈನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೋಟೈಡ್ ಸಿಎಜಿ ಆವರ್ತಕಗಳು ಸುಮಾರು ೨೮ಬಾರಿ ಪುನರಾವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಈ ಪುನರ್‌ಮಾದರಿ ತಯಾರಾಗುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಇದು ಅನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="lancet222" /> ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಂಶಾವಳಿಗಳು ಹೋದಂತೆ ಹೊಸ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಅಥವಾ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಟ್ರಿನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೋಟೈಡ್ ಆವರ್ತಕವನ್ನು ಅದರ ನಿಖರ ಪ್ರತಿರೂಪವಾಗಿ ಪುನರ್ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="lancet220" /> ಇದು ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಆವರ್ತಕಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಯಶಸ್ವಿ ಸಂತಾನದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳಾದ ಯಾವುದೇ ಪರಿಣಾಮಕ್ಕೊಳಪಡದ ಪೋಷಕರ ಧಾತುವಿನ ಮಧ್ಯಂತರ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಆವರ್ತಕಗಳಾದ (೨೮-೩೦), ಅಥವಾ ವಂಶವಾಹಿನಿಯ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಪ್ರಕಾರದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿ (reduced penetrance) (೩೬-೪೦), ಧಾತುವಿನ ಪ್ರತಿರೂಪದ ಜತೆ ಆವರ್ತಕಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಂಶವಾಹಿನಿಯ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಪ್ರಕಾರದ ಪ್ರಮಾಣವಾದ ಎಚ್ ಡಿ (ಹೆಚ್‌ಡಿ)ಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ.<ref name="lancet220" /> ಅದೇ ರೀತಿ ಆವರ್ತಕ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳವಾದಾಗ (ಸಣ್ಣ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಣ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಮನಸ್ಸಿನ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯುಳ್ಳ ಕಾಯಿಲೆಗಳು) ಯಶಸ್ವಿ ವಂಶಾವಳಿಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟಿನ ಪೂರ್ವಚಿಹ್ನೆಗಳಿಂದ ತಿಳಿಯಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref name="lancet220" /> ಅಸ್ಥಿರತೆಯು ಅಂಡಾಣುವಿನ ಉತ್ಪತ್ತಿಗಿಂತ ರೇತ್ರೋತ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="lancet220" /> ತಾಯಿಯ ಎರಡು ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಗುಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಎರಡು ಜೀನುಗಳ ಜೋಡಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಆವರ್ತಕವು ಉದ್ದವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಂತೆ ತಂದೆಯ ಆನುವಂಶೀಯ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೇಹದ ಉದ್ದವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಅಧಿಕ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref name="lancet220" /><ref>{{cite journal| author=Ridley RM, Frith CD, Crow TJ, Conneally PM| title=Anticipation in Huntington's disease is inherited through the male line but may originate in the female| journal=Journal of Medical Genetics| year=1988| volume=25| pages=589–595| url=http://jmg.bmjjournals.com/cgi/content/abstract/25/9/589| pmid=2972838| doi=10.1136/jmg.25.9.589| issue=9| pmc=1051535}}</ref> ಹೊಸ ರೂಪಾಂತರದ ಕಾರಣದಿಂದ ಹಂಟಿಂಗ್ ಟನ್ಸ್ ಕಾಯಿಲೆ ಬರುವುದು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆಗ ಸಂತಾನಕಾರರು ೩೬ ಸಿಎಜಿ ಆವರರ್ತಕಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಕೆಟ್ಟ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಒಂದೇ ರಕ್ತ ಸಂಬಂಧದ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಈ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು.<ref name="pmid12615650">{{cite journal |author=Squitieri F, Gellera C, Cannella M, ''et al.'' |title=Homozygosity for CAG mutation in Huntington disease is associated with a more severe clinical course |journal=Brain |volume=126 |issue=Pt 4 |pages=946–55 |year=2003 |pmid=12615650 |doi= 10.1093/brain/awg077|url=http://brain.oxfordjournals.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=12615650}}</ref> ಕೆಲ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಎಚ್ ಡಿ ಒಂದನ್ನು ರೋಗದ ಲಕ್ಷಣವನ್ನಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವಾಗ ಎರಡನೇ ರೂಪಾಂತರ ಧಾತುವು ಲಕ್ಷಣಗಳ ಮತ್ತು ಮುನ್ನಡೆಯ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರದೇ ಇದ್ದಾಗ ಇದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="pmid12615650"/> ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರಕ್ತಗಳಿಂದಾದ ಸಂತಾನದಲ್ಲಿ ಎರಡು ರೀತಿಯ ಅಸಹಜ ಧಾತುವಿದ್ದು, ಇದು ಅವುಗಳಲ್ಲೊಂದರ ಆನುವಂಶಿಕ ಗುಣವನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಖಚಿತವಾಗಿ ಆನುವಂಶಿಕ ಕಾಯಿಲೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಸಂತಾನದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಜನ್ಮದಾತರ ಒಂದು ಅಸಹಜ ಜೀನ್ (ಧಾತುವಿನ) ವು ಶೇಕಡಾ ೭೫ ಹೆಚ್‌ಡಿ ಆನುವಂಶಿಕ ಲಕ್ಷಣದ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೆ ಶೇಕಡಾ ೨೫ ಆನುವಂಶೀಯ ಗುಣಗಳ ತೊಂದರೆಯು ಎರಡು ಅಸಹಜ ಧಾತುವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. [[ಅವಳಿ ಜವಳಿ(ಜನಿಸುವಿಕೆ)|ಅವಳಿ]]ಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದಾದರೆ, ಅವರು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಧಾತುವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾದಂತೆ ಗುಣಗಳು ಹಾಗೂ ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="pmid12615650" /> == ಕಾರ್ಯರೀತಿ == ಎಚ್ ಟಿ ಟಿ ಪ್ರೋಟೀನ್ ವು ೧೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿವಿಧ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಗಳ ಜತೆ ಪರಸ್ಪರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಬಹು ಅಂಶಗಳುಳ್ಳ ಜೀವವಿಜ್ಞಾನ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="pmid15383276">{{cite journal |author=Goehler H, Lalowski M, Stelzl U, ''et al.'' |title=A protein interaction network links GIT1, an enhancer of Huntingtin aggregation, to Huntington's disease |journal=Mol. Cell |volume=15 |issue=6 |pages=853–65 |year=2004 |pmid=15383276 |doi=10.1016/j.molcel.2004.09.016 |url=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1097276504005453 |accessdate=2009-04-27}}</ref> ವಿಕೃತಗೊಂಡ ಅಥವಾ ಬದಲಾವಣೆಗೊಂಡ ಎಂ ಎಚ್ ಟಿ ಟಿ ಪ್ರೋಟೀನ್ ನ ವರ್ತನೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇದು ನಂಜಿನ ಅಥವಾ ವಿಷದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಕೆಲಸ ವಿಧದ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ನಿರ್ಧಿಷ್ಟವಾಗಿ ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಸ್ಟ್ರಿಯಾಟಮ್ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹಾನಿಯಾಗಲು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಕಾಯಿಲೆಯು ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ, ಮೆದುಳಿದ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳಿಗೂ ಸಹ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ರೋಗ ಹರಡುತ್ತದೆ. ಹಾನಿಯು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದಂತೆ, ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಭಾಗಗಳ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಲಕ್ಷಣಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಯೋಜನಬದ್ಧ ಮತ್ತು ಸಮನ್ವಯ ನಡೆಯು ಸ್ಟ್ರಿಯಾಟಮ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ಕಷ್ಟಕರವಾದ ಇವುಗಳು ಈ ಆರಂಭಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref name="lancet221" /> === ಎಚ್ ಟಿ ಟಿ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆ === {{See also|Huntingtin}} ಎಚ್ ಟಿ ಟಿ ಎಲ್ಲ ಸಸ್ತನಿ ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಇವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮೆದುಳು ಮತ್ತು ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ [[ವೃಷಣ|ವೃಷಣಗಳ]] ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿರುತ್ತವೆ. ಮತ್ತು[[ಯಕೃತ್ತು|ಲಿವರ್]], [[ಹೃದಯ]] ಮತ್ತು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಂದಗತಿಯದಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="lancet221" /> ಎಚ್ ಟಿ ಟಿ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯು ಮಾನವರಲ್ಲಿ ನಿಖರವಾಗಿಲ್ಲ. ಇದು ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ ಜೊತೆ ಪರಸ್ಪರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದರ ಜತೆ ಅವುಗಳ ನಕಲಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಸಾಧಾರಣ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅಂತರ್ಜೀವಕೋಶವನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="lancet221" /><ref name="pmid12932731">{{cite journal |author=Harjes P, Wanker EE |title=The hunt for huntingtin function: interaction partners tell many different stories |journal=Trends Biochem. Sci. |volume=28 |issue=8 |pages=425–33 |year=2003 |pmid=12932731 |doi= 10.1016/S0968-0004(03)00168-3|url=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0968000403001683 |accessdate=2009-04-27}}</ref> ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಎಚ್‌ಡಿಯನ್ನು ತೋರ್ಪಡಿಸಲಾಗುವುದು. ಎಚ್‌ಟಿಟಿಯ ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಲಾಗಿದೆ.<ref name="Httfunction">{{cite journal |author=Cattaneo E, Zuccato C, Tartari M |title=Normal huntingtin function: an alternative approach to Huntington's disease |journal=Nat. Rev. Neurosci. |volume=6 |issue=12 |pages=919–30 |year=2005 |pmid=16288298 |doi=10.1038/nrn1806 |url=}}</ref> ಇಂಥ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಚ್ ಟಿ ಟಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಭ್ರೂಣದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಇಲ್ಲದಿರುವಿಕೆಯು ಭ್ರೂಣದ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಆಯೋಜಿತ ಕೋಶ ಮರಣವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ [[ಅಪೊಪ್ಟೋಸಿಸ್|ಪ್ರತಿ-ಅಪೊಪ್ಟೊಟಿಕ್]] ಘಟಕವಾಗಿಯೂ ಕೂಡ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮೆದುಳಿನಿಂದ-ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ನ್ಯೂರೋಟ್ರೊಫಿಕ್ ಅಂಶಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ, ಮೆದುಳಿನಿಂದ-ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ನ್ಯೂರೋಟ್ರೊಫಿಕ್ ಅಂಶವು ನ್ಯೂರಾನ್‌ಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಮತ್ತು ನ್ಯೂರೋಜೆನೆಸಿಸ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಒಂದು ಪ್ರೋಟಿನ್ ಆಗಿದೆ. ಎಚ್‌ಟಿಟಿಯೂ ಕೂಡ ಕೋಶೀಯ ಸಂವಹನ ಮತ್ತು ಸಿನಾಪ್ಟಿಕ್ ಸಂವಹನಕ್ಕೆ ಸಹಾಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನರಗಳ ವಂಶವಾಹಿ ಪ್ರತಿನಕಲನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Httfunction" /> ಎಚ್‌ಟಿಟಿಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯು ವರ್ಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಚ್‌ಟಿಟಿಯು ಉತ್ಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ, ಮೆದುಳಿನ ಕೋಶದ ಉಳಿಯುವಿಕೆಯು ಸುಧಾರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಎಮ್‌ಎಚ್‌ಟಿಟಿಯ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗಲ್ಪಡುತ್ತವೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಎಚ್‌ಟಿಟಿಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯು ಕಡಿಮೆಯಾಗಲ್ಪಟ್ಟರೆ, ಫಲಿತಾಂಶದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಎಮ್‌ಎಚ್‌ಟಿಟಿಯ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ.<ref name="Httfunction" /> ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಂಶವಾಹಿಯ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ರೋಗವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="lancet221" /> ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ರೋಗವು ಎಚ್‌ಟಿಟಿಯ ಅಸಮರ್ಪಕವಾದ ಉತ್ಪಾದನೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಎಮ್‌ಎಚ್‌ಟಿಟಿಯ ಒಂದು ವಿಷಯುಕ್ತ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಉಂಟಾಗಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ತೀರ್ಮಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref name="lancet221" /> === ಎಮ್‌ಎಚ್‌ಟಿಟಿಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಕೋಶೀಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Neuron with mHTT inclusion zoomed.jpg|thumb|left|alt=Closer view of neuron having a large central core with several tendrils branching out some of which branche again, the core of the contains an orange blob about a quarter of its diameter|ಹೆಚ್‌ಡಿಯಿಂದಾದ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕದಲ್ಲಿನ ಒಳಗೂಡಿಸುವಿಕೆಯೊಂದಿಗಿನ ನತತಂತುವಿನ ಚಿತ್ರ (ಕಿತ್ತಳೆ ಬಣ್ಣ ಬದಲಿಸಿದೆ), ಚಿತ್ರದ ಅಗಲ 250&nbsp;ಮೈಕ್ರೊ ಮೀಟರ್‌.]] ಅಲ್ಲಿ ಎಮ್‌ಎಚ್‌ಟಿಟಿಯ ವಿಷಯುಕ್ತ ಕಾರ್ಯದ ಮೂಲಕ ಉಂಟಾಗುವ ಬಹುವಿಧದ ಕೋಶೀಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟಗೋಚರವಾಗಬಹುದು ಮತ್ತು ಎಚ್‌ಡಿ ರೋಗಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಬಹುದು.<ref name="pmid14585171">{{cite journal |author=Rubinsztein DC, Carmichael J |title=Huntington's disease: Molecular basis of neurodegeneration |journal=Expert Rev Mol Med |volume=5 |issue=20 |pages=1–21 |year=2003 |pmid=14585171 |doi=10.1017/S1462399403006549 }}</ref><ref name="pmid2136787">{{cite journal |author=Bloch M, Hayden MR |title=Opinion: predictive testing for Huntington disease in childhood: challenges and implications |journal=Am. J. Hum. Genet. |volume=46 |issue=1 |pages=1–4 |year=1990 |pmid=2136787 |pmc=1683548 }}</ref> ಎಚ್‌ಎಚ್‌ಟಿಟಿಯ ಪ್ರತಿನಕಲಿನ ನಂತರದ ಬದಲಾವಣೆಯ ಜೀವವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಪ್ರೋಟೀನ್‌‌ನ ವಿಚ್ಛೇದನವು ಪಾಲಿಗ್ಲುಟಾಮಿನ್ ವಿಸ್ತರಣೆಗಳ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಸಂಯೋಜಿತಗೊಂಡ ಸಣ್ಣ ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಬಹುದು.<ref name="pmid14585171" /> ಗ್ಲುಟಾಮಿನ್‌ನ ಧ್ರುವೀಯ ಸ್ವಭಾವವು ಎಚ್‌ಟಿಟಿ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ಲುಟಾಮೇಟ್ ಹೇರಳವಾಗಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇತರ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಎಚ್‌ಟಿಟಿ ಅಣುಗಳ ತಂತುಗಳು ಪರಸ್ಪರರ ಜೊತೆಗೆ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ (ಜಲಜನಕ) ಬಂಧಕಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ಅವು ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಮಡಿಕೆ ಹೊಂದುವುದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಒಂದು ಪ್ರೋಟೀನ್ ಸಂಯೋಜನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="urlHuntingtin Protein and Protein Aggregation | HOPES - A guide to the science of Huntingtons disease">{{cite web |url=http://hopes.stanford.edu/n3413/hd-genetics/huntingtin-protein-and-protein-aggregation |title=Huntingtin Protein and Protein Aggregation &#124; HOPES - A guide to the science of Huntington's disease |format= |work= |accessdate= |archive-date=2010-08-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100831001209/http://hopes.stanford.edu/n3413/hd-genetics/huntingtin-protein-and-protein-aggregation |url-status=dead }}</ref> ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ, ಸಂಯೋಜನಗಳು ಸಂಗ್ರಹವಾಗುತ್ತವೆ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವುಗಳು ನರಗಳ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಈ ತುಣುಕುಗಳು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಕೋಶಗಳ ಒಳಗೆ ಸಂಯೋಜಕ ಕಾಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಏಕೀಕರಣ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ದೋಷಯುಕ್ತವಾಗಿ ಮಡಚಲ್ಪಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಒಂದಾಗಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.<ref name="pmid14585171" /><ref name="urlHuntingtin Protein and Protein Aggregation | HOPES - A guide to the science of Huntingtons disease"/> ನರಗಳ ಸಂಯೋಜನಗಳು ಅಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪ್ರೋಟಿನ್ ಏಕೀಕರಣಗಳು (ಸಂಯೋಜನಗಳು) ಎಕ್ಸಾನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಗುಂಪಾಗಿ ಮತ್ತು ನ್ಯುರಾನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಡೆಂಡ್ರೈಟ್‌ಗಳಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ, ಅದು ನರಸಂವೇದಕಗಳ ಸಂವಹನವನ್ನು ಯಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಕೋಶಕ (ಕುಹರ)ಗಳು (ನರಸಂವೇದಕಗಳಿಂದ ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ) ಇನ್ನೂ ದೀರ್ಘ ಕಾಲ ಸೈಟೋಸ್ಕೆಲಿಟನ್ ಮೂಲಕ ಸಾಗಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ, ಕಡಿಮೆ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ನರಸಂವೇದಕಗಳು ನರಗಳ ಸಂಯೋಜನಗಳು ಬೆಳೆದಂತೆಲ್ಲಾ ಇತರ ನರಗಳ ಸಂಕೇತೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗಾಗಿ ದೊರಕಬಲ್ಲವಾಗಿರುತ್ತವೆ.<ref name="urlHuntingtin Protein and Protein Aggregation | HOPES - A guide to the science of Huntingtons disease"/> ಸಂಯೋಜಕ ಕಾಯಗಳು [[ಜೀವಕಣದ ಬೀಜಕಣ|ಕೋಶ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್ (ಬೀಜಕೇಂದ್ರ)]] ಮತ್ತು ಸೈಟೋಪ್ಲಾಸ್ಮ್ ಈ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.<ref name="pmid14585171" /> ಮೆದುಳಿನ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿನ ಸಂಯೋಜಕ ಕಾಯಗಳು ಮುಂಚಿನ ರೋಗಲಕ್ಷಣ ಬದಲಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿವೆ, ಮತ್ತು ಅವು ಕೋಶಕ್ಕೆ ವಿಷಯುಕ್ತವಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಕೆಲವು ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿವೆ, ಆದರೆ ಅವುಗಳು ದೇಹದ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಾ ಯಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ಮತ್ತು ಕೋಶಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಇತರ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು (ಪ್ರಯೋಗಗಳು) ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟವು.<ref name="pmid14585171" /> ಎಮ್‌ಎಚ್‌ಟಿಟಿಯು ಕೋಶದ ಮರಣವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಹಲವಾರು ಮಾರ್ಗಗಳು ಸಂಶೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಇವುಗಳು ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ: ಚಾಪರೋನ್ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ ಮೇಲಿನ ಪರಿಣಾಮಗಳು, ಅವು ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ ಮಡಚುವಿಕೆಗೆ ಮತ್ತು ದೋಷಯುಕ್ತವಾಗಿ ಮಡಚಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ ತೆಗೆದುಹಾಕುವಿಕೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ; ಕ್ಯಾಸ್ಪಾಸ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗಿನ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಗಳು, ಅವು [[ಅಪೊಪ್ಟೋಸಿಸ್|ಕೋಶಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಕ್ರಿಯೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ; ನರ ಕೋಶಗಳ ಮೇಲೆ ಗ್ಲುಟಾಮೇಟ್‌ನ ವಿಷಯುಕ್ತ ಪರಿಣಾಮಗಳು; ಕೋಶಗಳ ಒಳಗೆ ಶಕ್ತಿಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವಿಕೆ; ಮತ್ತು ವಂಶವಾಹಿಗಳ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮೇಲಿನ ಪರಿಣಾಮಗಳು. ಎಮ್‌ಎಚ್‌ಟಿಟಿಯ ಸೈಟೋಟಾಕ್ಸಿಕ್ ಪರಿಣಾಮಗಳು ''ಆರ್‌ಎಚ್‌ಇಎಸ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಪ್ರೋಟೀನ್ ಜೊತೆಗಿನ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೂಲಕ ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿ ವರ್ಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ, ಆರ್‌ಎಚ್‌ಇಎಸ್ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಒಂದು ಸ್ಟ್ರೈಟಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೊಳಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref name="pmid19498170">{{cite journal |author=Subramaniam S, Sixt KM, Barrow R, Snyder SH |title=Rhes, a striatal specific protein, mediates mutant-huntingtin cytotoxicity |journal=Science |volume=324 |issue=5932 |pages=1327–30 |year=2009 |pmid=19498170 |doi=10.1126/science.1172871 |pmc=2745286}}</ref> ಆರ್‌ಎಚ್‌ಇಎಸ್ ಇದು ಎಮ್‌ಎಚ್‌ಟಿಟಿಯ ಸೊಮೊಯ್ಲೇಷನ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಚೊದಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಅದು ಪ್ರೋಟೀನ್‍ಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನು ಬೇರ್ಪಡುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ-ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ ಸಮೂಹಗಳು ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ವಿಧಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವಿಷಯುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಕೋಶದ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟವು.<ref name="pmid19498170" /> ಕೋಶದ ಕ್ರಿಯೆಯ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಧವನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಎಚ್‌ಡಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಅದು ಸ್ಟ್ರೈಟಲ್ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ (ಮೈಟೋಕಾಂಡ್ರಿಯಲ್ ಚಯಾಪಚಯ ಕೊರತೆಯ ಹಲವಾರು ಪ್ರಮಾಣಗಳು ಕಂಡುಬಂದವು) ಮೈಟೋಕಾಂಡ್ರಿಯಾಕ್ಕೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನ್ಯೂರಾನ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ ಹಲವಾರು ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹಂಟಿಗ್ಟನ್ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ನ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಗ್ಲುಟಾಮಿನ್‌ನ ಹೆಚ್ಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಭೇದ್ಯತೆಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ, ಅದು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಎಕ್ಸೈಟೋಟೊಕ್ಸಿನ್ ಆಗಿ ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಎಕ್ಸೈಟೋಟೊಕ್ಸಿನ್‌ಗಳು ಹಲವಾರು ಕೋಶೀಯ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಗ್ಲುಟಾಮಿನ್ ತೀವ್ರವಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಭೇದ್ಯತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಸಮರ್ಥಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಗ್ಲುಟಾಮಿನ್‌ಗಳೂ ಕೂಡ ಎಕ್ಸೈಟೋಟೊಕ್ಸಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೊಳಿಸುವುದಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಅದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಕ್ಯಾಪಾಸ್‌ಗಳ ಮೇಲಿನ ಸಂವೇದನತ್ವದ ಹೆಚ್ಚುವಿಕೆಗಳು ಪಾಲಿಗ್ಲುಟಾಮಿನ್‌ಗಳ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ಸಂವೇದನತ್ವದ ಹೆಚ್ಚಳದ ಕಾರಣದ ಮೂಲಕ ಕ್ರಿಯಶೀಲವಾಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಹಂಟಿಂಗ್ಟನ್ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಕ್ಯಾಪಾಸ್ ಮೂಲಕ ಸಣ್ಣ ತುಣುಕಗಳಾಗಿ ವಿಚ್ಛೆದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ (ವಿಭಜನೆಯಾಗುತ್ತವೆ); ಈ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಸಂಯೋಜಕಗಳು ನ್ಯೂರಾನ್‌ಗಳ ಬೀಜಕೇಂದ್ರದ ಒಳಗೆ "ಜಾರುವಿಕೆಯ" ಮೂಲಕ ಪ್ರೋಟಿನ್‌ಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿನಕಲನ್ನು ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="urlThe Basic Neurobiology of Huntingtons Disease (Text and Audio) | HOPES - A guide to the science of Huntingtons disease">{{cite web |url=http://hopes.stanford.edu/n3419/hd-and-brain/neurobiology/basic-neurobiology-huntingtons-disease-text-and-audio |title=The Basic Neurobiology of Huntington's Disease (Text and Audio) &#124; HOPES - A guide to the science of Huntington's disease |format= |work= |accessdate= |archive-date=2010-11-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101120184808/http://hopes.stanford.edu/n3419/hd-and-brain/neurobiology/basic-neurobiology-huntingtons-disease-text-and-audio |url-status=dead }}</ref><ref name="urlNature Clinical Practice Neurology | Mechanisms of Disease: histone modifications in Huntingtons disease | Article">{{cite web |url=http://www.nature.com/nrneurol/journal/v2/n6/full/ncpneuro0199.html |title=Nature Clinical Practice Neurology &#124; Mechanisms of Disease: histone modifications in Huntington's disease &#124; Article |format= |work= |accessdate=}}</ref> ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್, ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಮೂಲಕ ಉಂಟಾದ ಕೋಶೀಯ ಒತ್ತಡವು ಅಪೊಪ್ಟೊಸಿಸ್ ಸಂಭವಿಸುವವರೆಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಂಟಿಗ್ಟನ್ ಅನ್ನು ಮುರಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="urlThe Basic Neurobiology of Huntingtons Disease (Text and Audio) | HOPES - A guide to the science of Huntingtons disease"/> === ಎಮ್‌ಎಚ್‌ಟಿಟಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಮ್ಯಾಕ್ರೋಸ್ಕೋಪಿಕ್ (ಸ್ಥೂಲಗೋಚರ) ಬದಲಾವಣೆ === [[ಚಿತ್ರ:BrainCaudatePutamen.svg|thumb|alt=Diagram of a sideview of the brain and part of spinal cord, the front of the brain is to the left, in the centre are orange and purple masses about a quarter of the size of the whole brain, the purple mass largely overlaps the orange and has an arm that starts at its leftmost region and forms a spiral a little way out tapering off and ending in a nodule directly below the main mass |ಹಂಟಿಂಗ್ಟನ್‌ ರೋಗದಿಂದ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ಮೆದುಳಿನ ಪ್ರದೇಶ – ಸ್ಟ್ರೈಟಮ್ (ಕೆನ್ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿದೆ.)]] ಎಚ್‌ಡಿಯು ಮೆದುಳಿನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭಾಗಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮುಖವಾದ ಮುಂಚಿನ ಪರಿಣಾಮಗಳು ನಿಯೋಸ್ಟ್ರೈಟಮ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕನಿಷ್ಠಮಿತಿಯ ಗ್ಯಾಂಗ್ಲಿಯಾದ ಒಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ, ಅದು ಬಾಲವುಳ್ಳ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯೂಟಮೆನ್‌ಗಳಿಂದ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref name="lancet221" /> ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಲ್ಪಡುವ ಇತರ ಭಾಗಗಳು ಸಬ್‌ಸ್ಟಾನ್ಷಿಯಾ ನಿಗ್ರಾ, ಮೆದುಳಿನ ಕವಚದ ೩, ೫ ಮತ್ತು ೬ ಪದರಗಳು, ಹಿಪೋಕ್ಯಾಂಪಸ್, ಉಪಮಸ್ತಿಷ್ಕದಲ್ಲಿನ ಪುರ್ಕಿಂಜೆ ಕೋಶಗಳು, ಹೈಪೋಥಾಲಮಸ್‌ನ ಪಾರ್ಶ್ವಸ್ಥ ಟ್ಯೂಬೆರಲ್ ನ್ಯೂಕ್ಲಿ ಮತ್ತು ಥಾಲಮಸ್‌ನ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="lancet220" /> ಈ ಭಾಗಗಳು ಅವುಗಳ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ನರಗಳ ವಿಧಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತವೆ, ಅವುಗಳು ಕೋಶಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಂತೆ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತವೆ.<ref name="lancet220" /> ಸ್ಟ್ರೈಟಲ್ ಸ್ಪೈನಿ ನರಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಭೇದ್ಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಬಾಹಿಕ ಗ್ಲೋಬಸ್ ಪ್ಯಾಲಿಡಸ್ ಕಡೆಗಿನ ಮುನ್ನೂಹೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಆಂತರಿಕ ಪ್ಯಾಲಿಡಿಯಮ್ ಕಡೆಗೆ ಊಹಿಸಲ್ಪಡುವ ಆಂತರಿಕ ನರಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಪೈನಿ ಕೋಶಗಳು ಕಡಿಮೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತವೆ.<ref name="lancet220" /><ref>{{cite book | author = Purves D, Augustine GA, Fitzpatrick D, Hall W, LaMantia A-S, McNamara JO, Williams SM | editor = Purves D| title = Neuroscience | url = http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?call=bv.View..ShowTOC&rid=neurosci.TOC&depth=2 | edition = 2nd | publisher = Sinauer Associates | location = Sunderland, MA | isbn = 0-87893-742-0 | chapter = Modulation of Movement by the Basal Ganglia – Circuits within the Basal Ganglia System | chapterurl = http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?highlight=Huntington's%20disease&rid=neurosci.section.1251 | accessdate = 2009-04-01 | year = 2001}}</ref> ಎಚ್‌ಡಿಯು ಆಸ್ಟ್ರೋಸೈಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಪಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="pmid17965655">{{cite journal |author=Lobsiger CS, Cleveland DW |title=Glial cells as intrinsic components of non-cell-autonomous neurodegenerative disease |journal=Nat. Neurosci. |volume=10 |issue=11 |pages=1355–60 |year=2007 |pmid=17965655 |doi=10.1038/nn1988}}</ref> ತಳದ ಗ್ಯಾಂಗ್ಲಿಯಾ-ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಡಿ ಯಿಂದ ಪರಿಣಾಮಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವ ಮೆದುಳಿನ ಭಾಗ-ಚಲನೆಯಲ್ಲಿ ಮತು ನಡುವಳಿಕೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತದ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಹೇಳುವುದೇನೆಂದರೆ ಅವುಗಳು ಜ್ಞಾನಗ್ರಹಣ ನಿರ್ವಾಹಕಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆ<ref name="pmid16496032" /> ಮತ್ತು ಮೋಟರ್ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್‌ನ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ.<ref name="pmid10923984" /> ತಳದ ಗ್ಯಾಂಗ್ಲಿಯಾವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಚಲನೆಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್‌ಗಳ ಹಲವಾರು ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಚಲನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವುದಕ್ಕೆ, ಕಿರುಮೆದುಳಿನ ಕವಚವು ತಳದ ಗ್ಯಾಂಗ್ಲಿಯಾಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಂಕೇತವನ್ನು ಕಳಿಸುತ್ತದೆ ಅದು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಪ್ರತಿಬಂಧಕಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗದೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ತಳದ ಗ್ಯಾಂಗ್ಲಿಯಾಕ್ಕೆ ಉಂಟಾದ ಹಾನಿಯು ಅನಿಯತವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಅನಿಯಂತ್ರಿತವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಬಂಧಕಗಳ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅದು ಚಲನೆ ಅಥವಾ ಚಲನೆಗಳು, ಅಥವಾ ಮುಂಚೆ ನಿಲ್ಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಚಲನೆ, ಅಥವಾ ಅದರ ಉದ್ದೆಶಿತ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಗಿಂತ ಮುಂಚಿನ ಚಲನೆಯು ಅನುದ್ದೇಶಿತವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಅಕುಶಲ ಪ್ರಾರಂಭಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಉಂಟಾದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಹಾನಿಗಳು ಎಚ್‌ಡಿ ಯ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಯೋಜಿತವಾದ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಚಲನೆಗಳ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="pmid10923984">{{cite journal |author=Crossman AR |title=Functional anatomy of movement disorders |journal=J. Anat. |volume=196 (Pt 4) |issue= |pages=519–25 |year=2000 |pmid=10923984 |pmc=1468094 |doi=10.1046/j.1469-7580.2000.19640519.x |url=http://www3.interscience.wiley.com/cgi-bin/fulltext/119004203/PDFSTART |format=PDF }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ತಳದ ಗ್ಯಾಂಗ್ಲಿಯಾವು ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಬಲ್ಲ ಎರಡು ಮಾರ್ಗಗಳಿವೆ: ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ (ನೇರವಾಗಿ) ಮತ್ತು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ. ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ, ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ನರಸಂವೆದಕಗಳು ಆಂತರಿಕ ಗ್ಲೋಬಸ್ ಪ್ಯಾಲಿಡಸ್ (ಐಜಿಪಿ) ಅನ್ನು ಕಳಿಸುತ್ತವೆ, ಅದು ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಕದಲ್ಲಿನ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವಿಕೆಯಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ, ಆ ಮೂಲಕ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ನರಸಂವೇದಕಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಥಾಲಮಸ್ ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ನರಸಂವೇದಕಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಆ ಮೂಲಕ ಅದು ಪ್ರತಿಬಂಧಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಮೋಟರ್ ಕವಚಕ್ಕೆ ಕಡಿಮೆ ನರಸಂವೇದಕಗಳನ್ನು ಕಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಮೋಟರ್ ಕವಚವು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಚೋದಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಚಲನೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಮಾರ್ಗವು ಬಾಹಿಕ ಗ್ಲೋಬಸ್ ಪ್ಯಾಲಿಡಸ್ ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯ ನರಸಂವೇದಕಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, ಇದು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರತಿಬಂಧಕದ ಸಂಕೇತದ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವಿಕೆಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ನರಸಂವೇದಕಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತದೆ. ಉಪಥಾಲಮಿಕ್ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯು (ಎಸ್‌ಟಿಎನ್) ಬಾಹಿಕ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಪ್ಯಾಲಿಡಸ್‌ನಿಂದ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ನರಸಂವೇದಕಗಳ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಐಜಿಪಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ನರಸಂವೇದಕಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಐಜಿಪಿಯು ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಬಂಧಕವಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಎಸ್‌ಟಿಎನ್‌ನ ಕಾರ್ಯವು ಐಜಿಪಿಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವುದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ, ಐಜಿಪಿಯು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ನರಸಂವೇದಕಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಥಾಮಲಸ್ ಮೂಲಕ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಕಡಿಮೆ ನರಸಂವೇದಕಗಳು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರತಿಬಂಧಕಗಳು ಎಂಬುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಮೋಟರ್ ಕವಚವು ಹೆಚ್ಚಿನ ನರಸಂವೇದಕಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚೋದಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಇದು ನರವ್ಯಾಧಿಯಲ್ಲಿ ಸೆಳೆತದ ಚಲನೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ಟ್ರೈಟಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ವಿಧಗಳ ನರಗಳು ಇರುವ ಕಾರಣದಿಂದ, ವಿಭಿನ್ನ ನರತಂತು (ಆಕ್ಸಾನ್) ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಿತ ಕವಲುಚಾಚಿಕೆಗಳ (ಡೆಂಡ್ರೈಟ್) ಜೊತೆಗಿನ ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನ ನರವು ಪ್ರತಿ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಚೋದಿತಗೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ (ಎರಡರಲ್ಲಿಯೂ ನರಸಂವೇದಕ ಜಿಎಬಿಎ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ ಕೂಡ) ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಎರಡೂ ಕೂಡ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಅಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಮಾರ್ಗವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಹಾನಿಗೆ ಒಳಗಾಗಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಅದು ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ನರವ್ಯಾಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ, ನರಗಳ ಎರಡೂ ವಿಧಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಚಲನೆಯು ತೀವ್ರವಾಗಿ ನಿರ್ಬಂಧಿತವಾಗಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref name="urlThe Basic Neurobiology of Huntingtons Disease (Text and Audio) | HOPES - A guide to the science of Huntingtons disease"/> === ಪ್ರತಿನಕಲಿನ ಅನಿಯಂತ್ರಣ === ಒಂದು ಪ್ರತಿನಕಲಿನ ಘಟಕವಾದ ಸಿಆರ್‌ಇಬಿ-ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಪ್ರೋಟೀನ್ (ಸಿಬಿಪಿ) ಇದು ಕೋಶಗಳ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಒಂದು ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರಚೋದಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಹಕ್ರಿಯಾಶಿಲಕವಾಗಿ ಇದು ಮಾರ್ಗಗಳ ಉಳಿಯುವಿಕೆಗಾಗಿ ವಂಶವಾಹಿಗಳ ಪ್ರತಿನಕಲನ್ನು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="urlNature Clinical Practice Neurology | Mechanisms of Disease: histone modifications in Huntingtons disease | Article"/> ಅದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಸಿಬಿಪಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಅಮಿನೋ ಆಮ್ಲಗಳು ಒಂದು ಸ್ಟ್ರಿಪ್ ೧೮ ಗ್ಲುಟಾಮಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಸಿಬಿಪಿಯ ಮೇಲಿನ ಗ್ಲುಟಾಮಿನ್‌ಗಳು ಎಚ್‌ಟಿಟಿ ಸರಪಳಿಯ ಮೇಲಿನ ಹೆಚ್ಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಗ್ಲುಟಾಮಿನ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಪರಸ್ಪರ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸಿಬಿಪಿಯು ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಸ್ಥಾನವಾದ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್‌ನ ನಂತರದ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ದೂಕಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.<ref name="urlAnalysis of Strand Slippage in DNA Polymerase Expansions of CAG/CTG Triplet Repeats Associated with Neurodegenerative Disease — JBC">{{cite web |url=http://www.jbc.org/content/273/9/5204.long |title=Analysis of Strand Slippage in DNA Polymerase Expansions of CAG/CTG Triplet Repeats Associated with Neurodegenerative Disease — JBC |format= |work= |accessdate=}}</ref> ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ, ಸಿಆರ್‌ಬಿಯು ಒಂದು ಆಸಿಟೈಲ್‌ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರೇಸ್ ಕಾಂತಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ, ಸ್ಟೀಫನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ, ೫೧ ಗ್ಲುಟಾಮಿನ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗಿನ ಒಂದು ಎಚ್‌ಟಿಟಿ ಎಕ್ಸಾನ್ ೧ ಇದು ಸಿಬಿಪಿಯಲ್ಲಿನ ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಬಂಧಿಸಿರಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref name="urlNature Clinical Practice Neurology | Mechanisms of Disease: histone modifications in Huntingtons disease | Article"/> ಹಂಟಿಂಗ್ಟನ್ ರೋಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸ್ವಯಂಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಮೆದುಳುಗಳು ಸಿಬಿಪಿಯ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="urlAnalysis of Strand Slippage in DNA Polymerase Expansions of CAG/CTG Triplet Repeats Associated with Neurodegenerative Disease — JBC"/><ref name="urlAnalysis of Strand Slippage in DNA Polymerase Expansions of CAG/CTG Triplet Repeats Associated with Neurodegenerative Disease — JBC"/> ಅದಕ್ಕೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ, ಸಿಬಿಪಿಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಪಾಲಿಗ್ಲುಟಾಮಿನ್-ಪ್ರಚೋದಿತ ಮರಣವು ಕಡಿಮೆಯಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಅದು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆಂದರೆ ಸಿಬಿಪಿಯು ಹಂಟಿಂಗ್ಟನ್ ರೋಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="urlNature Clinical Practice Neurology | Mechanisms of Disease: histone modifications in Huntingtons disease | Article"/> == ರೋಗ ನಿರ್ಣಯ == ಎಚ್‌ಡಿಯ ಆಕ್ರಮಣದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ರೋಗನಿರ್ಣಯವು ರೋಗಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಬೌತಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಪ್ರಕಟವಾಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.<ref name="lancet218" /> ಎಚ್‌ಡಿ ರೋಗದ ಕುಟುಂಬದ ಇತಿಹಾಸವು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಒಂದು ಭೌತಿಕ ರೋಗನಿರ್ಣಯವನ್ನು ನಿಖರಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಆನುವಂಶಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಯೂ ಕೂಡ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆಯೇ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಭ್ರೂಣವು ''ಎಚ್‌ಟಿಟಿ'' ಯಲ್ಲಿ ಟ್ರೈನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೋಟೈಡ್ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯ ಒಂದು ವಿಸ್ತರಿತ ನಕಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆಯೋ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂಬುದನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಯು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಅನುವಂಶಿಕ ಸಲಹೆ (ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ)ಯು ಪರೀಕ್ಷಾ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಸಲಹೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡುವುದಕ್ಕೆ, ಮತ್ತು ಒಂದು ನಿಖರವಾದ ರೋಗನಿರ್ಣಯದ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಮೇಲೆ ಸಲಹೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದಕ್ಕೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯ ಮೇಲಿನ ಪರಿಣಾಮ, ವೃತ್ತಿ, ಕುಟುಂಬ ಯೋಜನಾ ನಿರ್ಣಯಗಳು, ಸಂಬಂಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಗಳ ಮೇಲಿನ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮುಂಚಿನ-ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ದೊರಕುವಿಕೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಎಚ್‌ಡಿ ರೋಗವನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಭವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೇವಲ ೫% ಜನರು ಮಾತ್ರ ಮುಂಚಿನ-ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref name="lancet221" /> === ವೈದ್ಯಕೀಯ === [[ಚಿತ್ರ:Huntington.jpg|thumb|alt=Cross section of a brain showing undulating tissues with gaps between them, there are two large gaps evenly spaced about the centre|ಕೌಡೇಟ್‌ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್‌ನ ಶಿರದ ಆಟ್ರೋಫಿ, ಪಾರ್ಶ್ವದ ದೇಹದೊಳಗಿನ-ಕುಹರದ ಮುಂಭಾಗದ ಕೊಂಬಿನ ವರ್ಧನೆ, ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯೀಕರಿಸಿದ ಆಟ್ರೋಫಿಯ ಹೊರಪದರವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಹೆಚ್‌ಡಿಯಿರುವ ರೋಗಿಯ ಎಮ್‌ಆರ್ ಮೆದುಳಿನ ಕರೋನಲ್ ಛೇದನದ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ ದೃಶ್ಯ.<ref>[142]</ref>]] ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಭೌತಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಯು ರೋಗದ ಆಕ್ರಮಣವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ.<ref name="lancet218" /> ದೇಹದ ಯಾವುದೇ ಭಾಗದ ತೀವ್ರವಾದ ಅನುದ್ದೇಶಿತ ಚಲನೆಗಳು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳು ಅಸಂಗತವಾಗಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ಯಾದೃಚ್ಛಿಕ ಸಮಯಗಳು ಮತ್ತು ವಿಂಗಡನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಅವುಗಳು ಎಚ್‌ಡಿಯ ಒಂದು ರೋಗನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಜ್ಞಾನಗ್ರಹಣದ ಅಥವಾ ಮಾನಸಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು ವಿರಳವಾಗಿ ಮೊದಲಿಗೆ ವಿಶ್ಲೆಷಣೆ ಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತವೆ; ಅವುಗಳು ಕೇವಲ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಣಗೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟರೆ ಅಥವ ಅವು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ರೋಗವು ಎಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ''ಏಕೀಕೃತ ಹಂಟಿಗ್ಟನ್ ರೋಗ ಮಾಪನ ಮಾನದಂಡ'' ದ ಮೂಲಕ ಮಾಪನ ಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಅದು ಮೋಟರ್, ನಡುವಳಿಕೆ, ಜ್ಞಾನಗ್ರಹಣ, ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ ನಿರ್ಧಾರಣೆಯ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾದ ಒಂದು ಒಟ್ಟಾರೆ ಮಾಪನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name="pmid19111470">{{cite journal |author=Rao AK, Muratori L, Louis ED, Moskowitz CB, Marder KS |title=Clinical measurement of mobility and balance impairments in Huntington's disease: validity and responsiveness |journal=Gait Posture |volume=29 |issue=3 |pages=433–6 |year=2009 |pmid=19111470 |doi=10.1016/j.gaitpost.2008.11.002 |url=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0966-6362(08)00363-9 |accessdate=2009-04-14}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.huntington-study-group.org/Resources/UHDRS/tabid/67/Default.aspx |title=Unified Huntington's Disease Rating Scale (UHDRS) |accessdate=2009-04-14 |work=UHDRS and Database |publisher=HSG |date=2009-02-01 |archive-date=2009-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090502234023/http://www.huntington-study-group.org/Resources/UHDRS/tabid/67/Default.aspx |url-status=deviated |archivedate=2009-05-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090502234023/http://www.huntington-study-group.org/Resources/UHDRS/tabid/67/Default.aspx }}</ref> ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿತ್ರಣ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರೀಕೃತ ತಲಲೇಖನ (ಸಿಟಿ) ಮತ್ತು ಕಾಂತೀಯ ಪ್ರತಿಫಲನ ಚಿತ್ರಣ (ಎಮ್‌ಆರ್‌ಐ)ಗಳು, ರೋಗದ ಮುಂದುವರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಕಿರುಮೆದುಳಿನ ಗೋಚರ ಕ್ಷಯಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ ನರಚಿತ್ರಣ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಗಳು ಅಂದರೆ ಎಫ್‌ಎಮ್‌ಆರ್‌ಐ ಮತ್ತು ಪಿಇಟಿ ಗಳು ಭೌತಿಕ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆಯೇ ಮೆದುಳಿನ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="lancet220" /> === ವಂಶವಾಹಿ ಕಾರಣಗಳು === {{See also|Genetic testing}} ಎಚ್‌ಡಿಯು ಪ್ರಬಲವಾಗಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದ, ಅಲ್ಲಿ ಈ ರೋಗವನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಒಂದು ರೊಗನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಬಲವಾದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ಎಚ್‌ಡಿಡಿಯ ಆನುವಂಶಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಯು ಪ್ರತಿ ''ಎಚ್‌ಟಿಟಿ'' ಆಲೀಲ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸಿಎಜಿ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಮಾಡುವ ಒಂದು ರಕ್ತ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="pmid15717026">{{cite journal |author=Myers RH |title=Huntington's disease genetics |journal=NeuroRx |volume=1 |issue=2 |pages=255–62 |year=2004 |pmid=15717026 |pmc=534940 |doi=10.1602/neurorx.1.2.255 }}</ref> ಒಂದು ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಫಲಿತಾಂಶವು ರೋಗಲಕ್ಷಣವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದಕ್ಕಿಂದ ದಶಕಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಒಂದು ರೋಗವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಒಂದು ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಯೆಂದರೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ವಂಶವಾಹಿಯ ವಿಸ್ತರಿತ ನಕಲನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವನಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಡಿಯು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳುವ ಸಂಭವನೀಯತೆಯು ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಾಗಿದೆ.<ref name="lancet220" /> [[wiktionary:pre-symptomatic|ರೋಗಲಕ್ಷಣಕ್ಕೂ-ಮುಂಚಿನ]] ಒಂದು ಪರೀಕ್ಷೆಯು ಜೀವನವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಒಂದು ಘಟನೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ತೀರಾ ವೈಯುಕ್ತಿಕವಾದ ನಿರ್ಣಯವಾಗಿದೆ.<ref name="lancet220" /> ಎಚ್‌ಡಿಯ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ನೀಡಲ್ಪಡುವ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವು ಯಾವುದೆಂದರೆ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ನಿರ್ಣಯಗಳಲ್ಲಿ ನೆರವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿದೆ.<ref name="lancet220" /> ಎಚ್‌ಡಿಯನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ೯೫% ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಏಕೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಇರುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="lancet220" /> ಒಂದು ಪ್ರಮುಖವಾದ ಸಮಸ್ಯೆಯೆಂದರೆ ಅವರು ಎಚ್‌ಡಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಭವನೀಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳದಿರುವುದರ ಬಗೆಗೆನ ಅನುಭವಗಳು ಒಂದು ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಫಲಿತಾಂಶದ ಪರಿಣಾಮದ ಜೊತೆಗೆ ತುಲನೆ ಮಾಡಿ ನೋಡುತ್ತಾರೆ.<ref name="lancet221" />. ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದೆಯೇ, ಒತ್ತಡದ ಮಟ್ಟಗಳು ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಅಂಶಗಳು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಒಂದು ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ನಂತರ ಹೆಚ್ಚಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref name="lancet221" /> ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ರೋಗವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿಲ್ಲದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ರೋಗಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗಿರುವ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರುಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಜೀವಂತ ದೋಷಿತ್ವದ ಅನುಭವವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ ಎಂಬ ಅಂಶವು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="lancet221" /> ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವಾಗ ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಇತರ ಅಂಶಗಳು ವಿಂಗಡನೆ ಮಾಡುವ ಸಂಭವನೀಯತೆ ಮತ್ತು ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಫಲಿತಾಂಶದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಅವುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಪೋಷಕನು ಒಂದು ಸೋಂಕು ಹೊಂದಿದ ವಂಶವಾಹಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಿಬ್ಲಿಂಗ್ (ಒಬ್ಬನೇ ತಂದೆಯ ಅಥವಾ ಒಬ್ಬಳೇ ತಾಯಿಯ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು) ಈ ರೋಗವನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಮಸ್ಯೆ ಇದೆ ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.<ref name="lancet221" /> ಎಚ್‌ಡಿಯಲ್ಲಿ ಆನುವಂಶಿಕ ಸಲಹೆಯು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ನಿರ್ಣಯ-ಮಾಡುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ, ಸಲಹೆ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ, ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟರೆ, ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಆ ಎಲ್ಲಾ ಹಂತಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name="geneticcounselling">{{cite journal |author=Burson CM, Markey KR |title=Genetic counseling issues in predictive genetic testing for familial adult-onset neurologic diseases |journal=Semin Pediatr Neurol |volume=8 |issue=3 |pages=177–86 |year=2001 |pmid=11575847 |doi=10.1053/spen.2001.26451 }}</ref> ಎಚ್‌ಡಿಯ ಆನುವಂಶಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಬಳಕೆಯ ಮೇಲಿನ ಸಲಹೆ ನೀಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನಗಳು ಆಟೋಸೋಮಲ್ ಸೆರಿಬೆಲ್ಲರ್ ಅಟಾಕ್ಸಿಯಾಸ್‌ಗಳಂತಹ ಇತರ ಆನುವಂಶಿಕ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಮಾದರಿಯಾಗಿವೆ.<ref name="lancet221" /><ref name="pmid12849232">{{cite journal |author=Hayden MR |title=Predictive testing for Huntington's disease: a universal model? |journal=Lancet Neurol |volume=2 |issue=3 |pages=141–2 |year=2003 |month=March |pmid=12849232 |doi= 10.1016/S1474-4422(03)00317-X|url=}}</ref><ref>{{cite journal |author= |title=Guidelines for the molecular genetics predictive test in Huntington's disease. International Huntington Association (IHA) and the World Federation of Neurology (WFN) Research Group on Huntington's Chorea |url=https://archive.org/details/sim_neurology_1994-08_44_8/page/n230|journal=Neurology |volume=44 |issue=8 |pages=1533–6 |year=1994 |pmid=8058167 }}</ref> ಎಚ್‌ಡಿಯ ರೋಗಲಕ್ಷಣಕ್ಕೂ ಮುಂಚಿನ ಪರೀಕ್ಷೆಯು ಪೆಲಿಸಿಸ್ಟಿಕ್ ಕಿಡ್ನಿ ರೋಗ, ಫೆಮಿಯಲ್ ಆಲ್ಜೈಮೆರ್‌ನ ರೋಗ ಮತ್ತು ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗಳಂತಹ ಆನುವಂಶಿಕ ಅಸ್ಥಿರಗಳ ಜೊತೆಗಿನ ಇತರ ರೋಗಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆಯೂ ಕೂಡ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿದೆ.<ref name="pmid12849232" /> === ಭ್ರೂಣೀಯ ಕಾರಣ === ಇನ್ ವಿಟ್ರೋ ಫಲವತ್ತೀಕರಣವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಭ್ರೂಣಗಳು ಪ್ರೀಇಂಪ್ಲಿಮೆಂಟೇಷನ್ ಆನುವಂಶಿಕ ರೋಗವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಎಚ್‌ಡಿಯನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಈ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಯು, ಎಲ್ಲಿ ಒಂದು ಏಕೈಕ ಕೋಶವು ಒಂದು ೪ ರಿಂದ ೮ ರವರೆಗಿನ ಕೋಶ ಭ್ರೂಣದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಆನುವಂಶಿಕ ಅಪಸಾಮಾನ್ಯತೆಗಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಅದು ನಂತರದಲ್ಲಿ ''ಎಚ್‌ಟಿಟಿ'' ಯಿಂದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರಲ್ಪಟ್ಟ ವಂಶವಾಹಿಗಳ ಜೊತೆಗಿನ ಭ್ರೂಣಗಳು ಒಳಸೇರಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಯಾವುದೇ ಸಂತತಿಯು ಈ ರೋಗವನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಗರ್ಭಾಶಯದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಭ್ರೂಣದ ಅಥವಾ ಫೀಟಸ್‌ನ ಒಂದು ಪ್ರಸವಪೂರ್ವ ರೋಗವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೂ ಕೂಡ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="pmid15758612">{{cite journal |author=Kuliev A, Verlinsky Y |title=Preimplantation diagnosis: A realistic option for assisted reproduction and genetic practice |journal=Curr. Opin. Obstet. Gynecol. |volume=17 |issue=2 |pages=179–83 |year=2005 |pmid=15758612 |doi=10.1097/01.gco.0000162189.76349.c5 |url=http://meta.wkhealth.com/pt/pt-core/template-journal/lwwgateway/media/landingpage.htm?issn=1040-872X&volume=17&issue=2&spage=179 |accessdate=2009-04-01 |archive-date=2011-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110813092802/http://meta.wkhealth.com/pt/pt-core/template-journal/lwwgateway/media/landingpage.htm?issn=1040-872X&volume=17&issue=2&spage=179 |url-status=dead }}</ref> === ರೋಗನಿರ್ಣಯದಲ್ಲಿಯ ಬೇಧಗಳು === ಎಚ್‌ಡಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ವಿಸ್ತರಿತ ಟ್ರೈನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೋಟೈಡ್ ಪುನರಾವರ್ತಿತವನ್ನು ಹೊಂದುವುದಕ್ಕೆ ಎಚ್‌ಡಿ ರೋಗನಿದಾನದ ಸುಮಾರು ೯೦% ವು ಆನುವಂಶಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಮೂಲಕ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ರೋಗದ ಒಂದು ಕುಟುಂಬದ ಇತಿಹಾಸದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿವೆ. ಉಳಿದ ಇತರವುಗಳು ಎಚ್‌ಡಿ-ತರಹದ ರೋಗಗಳು (ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳು) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.<ref name="lancet219" /><ref name="HD-LIKE">{{cite journal |author=Schneider SA, Walker RH, Bhatia KP |title=The Huntington's disease-like syndromes: what to consider in patients with a negative Huntington's disease gene test |journal=Nat Clin Pract Neurol |volume=3 |issue=9 |pages=517–25 |year=2007 |pmid=17805246 |doi=10.1038/ncpneuro0606|accessdate=2009-03-18}}</ref> ಇತರ ರೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವುಗಳು ಸಂಘಟಿತವಾಗಿ ಎಚ್‌ಡಿ-ತರಹದ (ಎಚ್‌ಡಿಎಲ್) ರೋಗಗಳು ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.<ref name="HD-LIKE" /> ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಚ್‌ಡಿಎಲ್ ರೋಗಗಳ ಕಾರಣಗಳು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಪ್ರಿಯೊನ್ ಪ್ರೋಟೀನ್ ವಂಶವಾಹಿ (ಎಚ್‌ಡಿಎಲ್‌ಐ), ಜಂಕ್ಟೋಫಿಲಿನ್ ೩ ವಂಶವಾಹಿ (ಎಚ್‌ಡಿಎಲ್ ೨), ಒಂದು ಹಿಂಸರಿತ ಆನುವಂಶಿಕ ''ಎಚ್‌ಟಿಟಿ'' ವಂಶವಾಹಿ (ಎಚ್‌ಡಿಎಲ್೩-ಕೇವಲ ಒಂದು ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಿರಳವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ), ಮತ್ತು ಟಿಎಟಿಎ ಬಾಕ್ಸ್-ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವ ವಂಶವಾಹಿ (ಎಚ್‌ಡಿಎಲ್೪/ಎಸ್‌ಸಿಎ೧೭)ಗಳ ರೂಪಾಂತರತೆಯ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ರೋಗಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.<ref name="HD-LIKE" /> ಎಚ್‌ಡಿ ಎಂಬಂತೆ ತಪ್ಪಾಗಿ ರೋಗನಿರ್ಣಯ ಮಾಡಲ್ಪಡುವ ಇತರ ಅಲಿಂಗ ವರ್ಣತಂತುಗಳ ಪ್ರಭಲತೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ರೋಗಗಳೆಂದರೆ ಡೆಂಟಾಟೊರುಬ್ರಲ್-ಪ್ಯಾಲಿಡೊಲುಯ್ಸಿಯನ್ ಆಟ್ರೊಫಿ ಮತ್ತು ನ್ಯೂರೋಫೆರಿಟಿನೊಪಥಿ.<ref name="HD-LIKE" /> ಅಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಡಿಯ ವಿರಳ ದೃಷ್ಟಾಂತಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಇತರ ಆಟೋಸೋಮಲ್ ರಿಸೆಸ್ಸಿವ್ ರೋಗಗಳೂ ಕೂಡ ಇವೆ. ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ ನರವ್ಯಾಧಿ ಅಕಾಂಥೋಸೈಟೊಸಿಸ್, ಪ್ಯಾಂಥೋಥೆನೇಟ್ ಕಿನೇಸ್-ಸಂಬಂಧಿತ ನ್ಯ್ರೂರೋಡೀಜನರೇಷನ್ ಮತ್ತು ಎಕ್ಸ್-ಸಂಬಂಧಿತ ಮ್ಯಾಕ್‌ಲಿಯೋಡ್ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್.<ref name="HD-LIKE" /> == ನಿರ್ವಹಣೆ == [[ಚಿತ್ರ:Tetrabenazine structure.svg|thumb|left|alt=diagram showing 19 carbon, 27 hydrogen, 3 oxygen and 1 nitrogen atom bonded together|ಹೆಚ್‌ಡಿಯಲ್ಲಿನ ಕರಿಯಾದ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಮ್ಮತವಾದ ಸಂಯುಕ್ತವಾದ ಟೆಟ್ರಬೆನಜೈನ್‌ನ ರಾಸಾಯನಿಕ ರಚನೆ.]] ಹೆಚ್‌ಡಿಗೆ ಯಾವ ಪರಿಹಾರವೂ ಇಲ್ಲ, ಆದರೆ ಇದರ ಕೆಲವು ರೋಗ ಲಕ್ಷಣಗಳ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಲಭ್ಯವಿದೆ.<ref name="HDDRUGS">{{cite journal | author = Frank S, Jankovic J. | title = Advances in the Pharmacological Management of Huntington's Disease | url = http://adisonline.com/drugs/Abstract/2010/70050/Advances_in_the_Pharmacological_Management_of.4.aspx | journal = Drugs | volume = 70 | issue = 5 | pages = 561–71 | year = 2010 | doi = 10.2165/11534430-000000000-00000 | pmid = 20329804 | access-date = 2010-10-25 | archive-date = 2011-10-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20111008155523/http://adisonline.com/drugs/Abstract/2010/70050/Advances_in_the_Pharmacological_Management_of.4.aspx | url-status = dead }}</ref> ಈ ಹಲವು ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳಿಗೆ, ಹೆಚ್‌ಡಿಯ ರೋಗ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಸಿದ್ಧ ಪಡಿಸುವ ವಿಸ್ತಾರ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯದ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟವಾಗಿ ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿವೆ.<ref name="HDDRUGS"/>{1/} ರೋಗ ವೃದ್ಧಿಯಾದಂತೆ ಹಾಗೂ ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಕಾಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕಡಿಮೆಯಾದಂತೆ, ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಬಹುಶಿಸ್ತಿನ ಕಾಳಜಿ ನೀಡುವ ನಿರ್ವಾಹಣೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಗತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="lancet224" /> ಟೆಟ್ರಾಬೆನ್‌ಜೈನ್ ಹೆಚ್‌ಡಿ ಯಲ್ಲಿನ ನರವ್ಯಾಧಿಯ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟವಾಗಿ ವಿಕಸಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿತು,<ref name="lancet224" /> US ನಲ್ಲಿ ಇದರ ಬಳಕೆಗೆ ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ಮನ್ನಣೆ ದೊರಕಿತು.<ref name="autogenerated1">{{cite web |url=http://www.fda.gov/bbs/topics/NEWS/2008/NEW01874.html |title=FDA Approves First Drug for Treatment of Chorea in Huntington's Disease |accessdate=2008-08-10 |work=FDA Approves First Drug for Treatment of Chorea in Huntington's Disease |publisher=U.S. Food and Drug Administration |date=August 15, 2008 |archive-date=2012-06-01 |archive-url=https://www.webcitation.org/686ELz87F?url=http://www.fda.gov/NewsEvents/Newsroom/PressAnnouncements/default.htm |url-status=dead }}</ref> ನರವ್ಯಾಧಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ ಇತರ ಔಷಧಿಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯುರೊಲೆಪ್ಟಿಕ್ ಹಾಗೂ ಬೆಂಜೊಡೈಯಜೆಪೈನ್ ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.<ref name="genereviews" /> ಅಮಂಟಡೈನ್ ಅಥವಾ ರೆಮಸೆಮೈಡ್ ಅಂತಹ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಇನ್ನು ಕೂಡ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇವೆ ಆದರೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ತೋರಿಸಿವೆ.<ref name="lancet225">{{cite journal |author=Walker FO |title=Huntington's disease |url=https://archive.org/details/sim_the-lancet_january-19-26-2007_369_9557/page/225 |journal=Lancet |volume=369 |issue=9557 |page=225 |year=2007 |pmid=17240289 |doi=10.1016/S0140-6736(07)60111-1 }}</ref> ಹೈಪೊಕಿನೆಸಿಯ ಹಾಗೂ ಸೆಡೆತಿರುವತೆಯನ್ನು ಆಂಟಿಪಾರ್ಕಿಂಸೊನಿಯನ್ ಔಷಧಿಗಳಿಂದ ಚಿಕಿತ್ಸಿಸಬಹುದು, ಹಾಗೂ ಮಯೊಕ್ಲೊನಿಕ್ ಹೈಪರ್‌ಕಿನೆಸಿಯವನ್ನು ವ್ಯಾಲ್‌ಪ್ರೊಯಿಕ್ ಆಮ್ಲದಿಂದ ಚಿಕಿತ್ಸಿಸಬಹುದು.<ref name="genereviews" /> ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದಂತಹ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳಿಂದ ಮಾನಸಿಕ ರೊಗ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಚಿಕಿತ್ಸಿಸಬಹುದು.<ref name="lancet224" /><ref name="pmid15076012" /> ಆಯ್ದ ಸೆರೊಟೊನಿನ್ ರೆಪ್ಟೆಕ್ ಪ್ರತಿರೋಧಕಗಳು ಹಾಗೂ ಮಿರ್ಟಜಪೈನ್‌ಗಳನ್ನು ಖಿನ್ನತೆಗಾಗಿ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪ ಹಾಗೂ ವರ್ತನಾತ್ಮಕ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಲ್ಲದ ಆಂಟಿಸೈಖೊಟಿಕ್ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref name="pmid15076012" /> ಡಿಸ್ಫಾಜಿಯದ ಕಾರಣ ತೂಕ ಇಳಿಯುವುದು ಹಾಗೂ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಂದರೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸ್ನಾಯುಗಳ ಅಸಂಘಟಿತವಾಗುವಿಕೆ ಸಹಜ, ಹೀಗೆ ರೋಗ ಅಧಿಕವಾದಂತೆ ಪೋಷಣೆಯ ನಿರ್ವಾಹಣೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="lancet224" /> ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿಸುವ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ದ್ರವಪದಾರ್ಥಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸುವುದರಿಂದ ಅವು ಗಟ್ಟಿ ದ್ರವಗಳಾಗುತ್ತವೆ, ಹೀಗೆ ಅವು ನುಂಗಲು ಸುಲಭ ಹಾಗೂ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗುತ್ತವೆ.<ref name="lancet224" /> ಗಂಟಲು ಕಟ್ಟುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ರೋಗಿಗೆ ಆಹಾರವನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಅದರ ಚಿಕ್ಕ ತುತ್ತುಗಳನ್ನು ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ನೆನೆಸುವುದು ಲಾಭದಾಯಿಕವಿರಬಹುದು.<ref name="lancet224" /> ಆಹಾರ ಸೇವನೆ ತುಂಬಾ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಅಥವಾ ಅಹಿತಕಾರಿಯಾದರೆ, ಪರ್ಕುಟೆನಿಯಸ್ ಎಂಡೊಸ್ಕೋಪಿಕ್ ಗ್ಯಾಸ್ಟ್ರೋಸ್ಟೊಮಿ ಆಯ್ಕೆಯು ಬಳಸಲು ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಇದು ಒಂದು ಉಣಿಸುವ ಕೊಳವೆ, ಇದನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಉದರದ ಮೂಲಕ ಲಗತ್ತಿಸಿ ಹೊಟ್ಟೆಯೊಳಗೆ ಬಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದ ಆಹಾರವನ್ನು ಹೀರಿ ತೆಗೆಯುವ ಅಪಾಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಇದು ಉನ್ನತ ಪೋಷಣೆಯ ನಿರ್ವಾಹಣೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="pmid18390785">{{cite journal |author=Panagiotakis PH, DiSario JA, Hilden K, Ogara M, Fang JC |title=DPEJ tube placement prevents aspiration pneumonia in high-risk patients |journal=Nutr Clin Pract |volume=23 |issue=2 |pages=172–5 |year=2008 |pmid=18390785 |doi=10.1177/0884533608314537 |url=http://ncp.sagepub.com/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=18390785 }}{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಹೆಚ್‌ಡಿಯ ತಿಳಿದ ರೋಗ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಪುನಶ್ಚೇತನಗೊಳಿಸಲು ಸಹಾಯವಾಗುವ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಾಯಾಮ ಹಾಗೂ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸಹ, ದೈಹಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಹಾಗೂ ಉಪನ್ಯಾಸ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳ ಉಪಯೋಗ್ತತೆಯ ಕೆಲವು ಪುರಾವೆಗಳು ಇವೆ. ಹೇಗಿದ್ದರೂ, ಅವುಗಳನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಲು ಆರೋಗ್ಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ತೀವ್ರ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಅಗತ್ಯೆಯಿದೆ.<ref name="pmid12645441">{{cite journal |author=Bilney B, Morris ME, Perry A |title=Effectiveness of physiotherapy, occupational therapy, and speech pathology for people with Huntington's disease: a systematic review |journal=Neurorehabil Neural Repair |volume=17 |issue=1 |pages=12–24 |year=2003 |pmid=12645441 |doi=10.1177/0888439002250448 |url=http://nnr.sagepub.com/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=12645441 }}{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಅಸಮರ್ಥತೆಯನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲು ಒಂದು ಬಹುಶಿಸ್ತಿನ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿರಬಹುದು.<ref name="pmid17702702">{{cite journal |author=Zinzi P, Salmaso D, De Grandis R, ''et al.'' |title=Effects of an intensive rehabilitation programme on patients with Huntington's disease: a pilot study |journal=Clin Rehabil |volume=21 |issue=7 |pages=603–13 |year=2007 |pmid=17702702 |doi=10.1177/0269215507075495 |url=http://cre.sagepub.com/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=17702702 }}{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಹೆಚ್‌ಡಿಯನ್ನು ವಂಶಪಾರಂಪರಿಕವಾಗಿ ಪಡೆದ ಅಥವಾ ಪಡೆಯುವ ಅಪಾಯವುಳ್ಳ ವೈಯುಕ್ತಿಕರ ಪರಿವಾರಗಳು, ಪ್ರಾಯಶಃ ಹಳತುಗೊಂಡ ಹೆಚ್‌ಡಿಯ ತಲತಲಾಂತರ ಅನುಭವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಇತ್ತಿಚಿನ ಹೊಸಬೆಳವಣಿಗೆಗಳ ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ತಳಿಗಳ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಕುಂಟುಂಬ ಯೋಜನೆಯ ಆಯ್ಕೆಗಳಲ್ಲಿ, ಕಾಳಜಿ ನಿರ್ವಾಹಣೆ, ಹಾಗೂ ಇತರ ಗಣನೆಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯೂನರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ತಳಿಗಳ ಸಲಹೆಯಿಂದ ಈ ವೈಯುಕ್ತಿಕರು ತಮ್ಮ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಆಧುನಿಕಗೊಳಿಸಲು ಲಾಭವಾಗುತ್ತದೆ, ಅವರಲ್ಲಿ ಇರುವಂತಹ ಕಲ್ಪಿತ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯದ ಆಯ್ಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಲು ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="lancet221" /><ref name="OxfordMonographtesting">{{cite book |author=Harper P|chapter=Genetic counselling and presymptomatic testing |editor=Bates G, Harper P, and Jones L| title=Huntington's Disease – Third Edition|url=https://archive.org/details/huntingtonsdisea0000unse_p9f4| publisher=Oxford University Press| location=Oxford| year=2002| isbn=0-19-851060-8|pages= [https://archive.org/details/huntingtonsdisea0000unse_p9f4/page/198 198]–242}}</ref> == ರೋಗದ ಮುನ್ಸೂಚನೆ == ರೋಗ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ೬೦%ರಷ್ಟು ಟ್ರೈನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೋಟೈಡ್ ಆವರ್ತನೆಯ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ರೋಗ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿರುವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ರೋಗದ ಲಕ್ಷಣವು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಆವರ್ತನ ಪರಿಣಾಮ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="lancet220" /><ref>{{cite journal |author=Harper PS |title=Huntington's disease: A clinical, genetic and molecular model for polyglutamine repeat disorders |journal=Philos. Trans. R. Soc. Lond., B, Biol. Sci. |volume=354 |issue=1386 |pages=957–61 |year=1999 |pmid=10434293 |doi=10.1098/rstb.1999.0446 |pmc=1692597}}</ref> ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಟ್ರೈನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೋಟೈಡ್ ಆವರ್ತನೆ ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅರವತ್ತಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಾರಿ ಆವರ್ತನದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿದ್ದರೇ ಅ ವ್ಯಕ್ತಿ ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೆ ರೋಗಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ನಲವತ್ತಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಆವರ್ತನ ಹೊಂದಿದ್ದರೇ ರೋಗದ ಲಕ್ಷಣ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite journal |author=Andrew SE, Goldberg YP, Kremer B, ''et al.'' |title=The relationship between trinucleotide (CAG) repeat length and clinical features of Huntington's disease |journal=Nat. Genet. |volume=4 |issue=4 |pages=398–403 |year=1993 |pmid=8401589 |doi=10.1038/ng0893-398}}</ref> ವಾತಾವರಣದ ಅಂಶಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಜೀನ್‌ಗಳು ರೋಗದ ಯಾಂತ್ರಿಕ ರಚನೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದರಿಂದ ಬದಲಾವಣೆ ಉಳಿದಿರುತ್ತದೆ.<ref name="lancet220" /> ಎಚ್‌ಡಿ ರೋಗ ಆರಂಭವಾಗಿ ರೋಗ ಲಕ್ಷಣ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಜೀವಿತವಿರುವುದನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು.<ref name="lancet219" /> ಸ್ನಾಯು ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಅಂಶದಿಂದ ಅಥವಾ ಗ್ರಹಣಶಕ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳ ಕ್ಷೀಣತೆಯಿಂದ ಒಂದು ಹಂತದ ವರೆಗೆ ವರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಹೊಂದಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕೀರ್ಣತೆ ಉಂಟಾಗಿ ಬದುಕುಳಿಯುವ ಬಗ್ಗೆ ಹೆದರಿಕೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆಯೆಂದರೆ ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ ಉಂಟಾಗುವುದು, ಇದು ಈ ರೋಗ ಇರುವವರಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಒಂದರಷ್ಟು ಜನರು ಸಾವಿಗೆ ಈಡಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸರಿಯಾದ ದೈಹಿಕ ಚಲನೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕುಂಠಿತಗೊಳ್ಳುವುದರಿಂದಾಗಿ, ಮತ್ತು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಸಮಸ್ಯೆಯುಂಟಾಗಿ ಆಹಾರ ಅಥವಾ ದ್ರವಾಹಾರ ಅಥವಾ ಎರಡನ್ನೂ ಶ್ವಾಸಕೋಶದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಗಳು ನ್ಯುಮೋನಿಯಾಗೆ ಎಡೆ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಎರಡನೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಸ್ಯೆಯೆಂದರೆ ಹೃದಯದ ಕಾಯಿಲೆ, ಅದು ಎಚ್‌ಡಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದವರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಕಾಲುಭಾಗದಷ್ಟು ಜನರ ಮರಣಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="lancet219" /> ಮರಣದಲ್ಲಿನ ನಂತರದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ, ಇದು ಎಚ್‌ಡಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೭.೩% ರೋಗಿಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ಕೊನೆಗಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ೨೭% ರೋಗಿಗಳು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಮಾನಸಿಕ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಖಚಿತವಾಗಿಲ್ಲ, ಅವುಗಳು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತನ್ನ ಜೀವನದ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಸಂವೇದನೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಅಥವಾ ರೋಗದ ನಂತರದ ಹಂತಗಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಎಂಬುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.<ref name="OxfordMonographNeuro">{{cite book |author=Crauford D and Snowden J|chapter=Neuropyschological and neuropsychiatric aspects of Huntington's disease |editor=Bates G, Harper P, and Jones L| title=Huntington's Disease – Third Edition|url=https://archive.org/details/huntingtonsdisea0000unse_p9f4| publisher=Oxford University Press| location=Oxford| year=2002| isbn=0-19-851060-8|pages= [https://archive.org/details/huntingtonsdisea0000unse_p9f4/page/62 62]–87}}</ref><ref>{{cite journal |author=Di Maio L, Squitieri F, Napolitano G, ''et al.'' |title=Suicide risk in Huntington's disease |journal=J. Med. Genet. |volume=30 |issue=4 |pages=293–5 |year=1993 |pmid=8487273 |doi=10.1136/jmg.30.4.293 |pmc=1016335}}</ref><ref name="OxfordMonographepi">{{cite book |author=Harper P|chapter=The epidemiology of Huntington's disease |editor=Bates G, Harper P, and Jones L| title=Huntington's Disease – Third Edition|url=https://archive.org/details/huntingtonsdisea0000unse_p9f4| publisher=Oxford University Press| location=Oxford| year=2002| isbn=0-19-851060-8|pages= [https://archive.org/details/huntingtonsdisea0000unse_p9f4/page/159 159]–189}}</ref> ಇತರ ಸಂಬಂಧಿತ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಚಾಕಿಂಗ್, ಬೀಳುವಿಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ದೈಹಿಕ ಹಾನಿ, ಮತ್ತು ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref name="lancet219" /> == ಸೋಂಕು ಶಾಸ್ತ್ರ == ಹಂಟಿಂಗ್ಟನ್‌ ರೋಗದ ತಡವಾದ ದಾಳಿ ಎಂದರೆ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪುನರುತ್ಪತ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="lancet221" /> ಜಗತ್ತಾದ್ಯಂತ ಹೆಚ್‌ಡಿಯ ಪ್ರಭುತ್ವ ಎಂದರೆ ಪ್ರತಿ ೧೦೦,೦೦೦ ಜನರಲ್ಲಿ ೫-೧೦ ರೋಗಿಗಳು ಇದ್ದಾರೆ,<ref name="emedicine">{{cite web |url=http://emedicine.medscape.com/article/289706-overview |title=Huntington Disease Dementia |author= Sharon I|coauthors=Sharon R, Wilkens JP, Ersan T|year=2010 |work=emedicine, WebMD |publisher=Medscape|accessdate=2010-05-16}}</ref><ref name="Driver-Dunckley2007">{{cite book |author=Driver-Dunckley E, Caviness JN.|chapter=Huntington's disease|editor=Schapira AHV| title=Neurology and Clinical Neuroscience| publisher=Mosby Elsevier|year=2007| isbn=978-0323033541|pages=879–885}}</ref> ಆದರೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಕೆ ಹಾಗೂ ಹಿಂದಿನ ವಲಸೆಯ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಂತಹ ಜನಾಂಗೀಯತೆಯ ಕಾರಣ ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="lancet221" /> ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ವಾಡಿಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಯೂರೋಪಿ ವಂಶದ ಜನರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುವ ಗತಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು, ಸರಿಸುಮಾರು ಪ್ರತಿ ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರಲ್ಲಿ ಎಪ್ಪತ್ತು ಜನರಿಗಿರುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಜಗತ್ತಿನ ಇತರ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಇದೆ, ಉದಾ. ಏಷ್ಯಾ ಹಾಗೂ ಆಫ್ರಿಕನ್ ವಂಶದವರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಿಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="lancet221" /> ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಕೆಲವು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದೇಶಿಕ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಾಡಿಕೆ ಇರುತ್ತದೆ.<ref name="lancet221" /> [[ವೆನೆಜುವೆಲಾ|ವೆನೆಜುಯೆಲ]]ದ ಮ್ಯಾರಕೈಬೊ ತಳ ಪ್ರದೇಶದಂತಹ ಸಂಪರ್ಕವಿಲ್ಲದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒಂದು ವಾಡಿಕೆ ಇದೆ, ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್‌ಡಿಯು ಪ್ರತಿ ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರಲ್ಲಿ ಏಳು ಸಾವಿರ ಜನರಲ್ಲಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="lancet221" /><ref>{{cite journal |author= Avila-Giron R.|title= Medical and Social Aspects of Huntington's chorea in the state of Zulia, Venezuela |journal=Advances in Neurology |volume=1 |pages=261–6 |year=1973 |pmid=|pmc= |doi= |url=}}</ref> ಹೆಚ್ಚು ಸೀಮಿತವಾದ ಇನ್ನಿತರ ಪ್ರದೇಶಗಳೆಂದರೆ ಟಸ್ಮೇನಿಯ ಮತ್ತು [[ಸ್ಕಾಟ್‌ಲಂಡ್|ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]]‌, ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು [[ಸ್ವೀಡನ್|ಸ್ವೀಡನ್‌]]ನ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳು.<ref name="OxfordMonographepi" /> ಫಂಡರ್ ಪರಣಾಮದಿಂದಾಗಿ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಾಡಿಕೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ವಾಹಕಗಳ ಮೊಲಕ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದ ಭೌಗೋಳಿಕವಾದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವಿಕೆಯಿಂದಾದ ವಲಸೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="OxfordMonographepi" /><ref name="dnamark">{{cite journal |author=Gusella JF, Wexler NS, Conneally PM, ''et al.'' |title=A polymorphic DNA marker genetically linked to Huntington's disease |url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_1983-11-17_306_5940/page/234 |journal=Nature |volume=306 |issue=5940 |pages=234–8 |year=1983 |pmid=6316146| doi = 10.1038/306234a0 }}</ref> ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಕೆಲವು ವಾಹಕಗಳನ್ನು ವಂಶಪರಂಪರೆಯ ಅಧ್ಯಯನದ ಮೂಲಕ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಬಹುದು.<ref name="OxfordMonographepi" /> ವಂಶವಾಹಿನಿಯ ಹಪ್ಲೊಟೈಪ್‌ಗಳು ವಾಡಿಕೆಯ ಭೌಗೋಳಿಕವಾದ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಕುರುಹನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name="OxfordMonographepi" /><ref name="pmid7881406">{{cite journal |author=Squitieri F, Andrew SE, Goldberg YP, ''et al.'' |title=DNA haplotype analysis of Huntington disease reveals clues to the origins and mechanisms of CAG expansion and reasons for geographic variations of prevalence|journal=Hum. Mol. Genet. |volume=3 |issue=12 |pages=2103–14 |year=1994 |pmid=7881406 | doi = 10.1093/hmg/3.12.2103 |url=http://hmg.oxfordjournals.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=7881406}}</ref> ಜೀನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವವರೆಗೂ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ರೋಗನಿರ್ಣಯವನ್ನಾಧರಿಸಿದ ಭೌತಿಕ ರೋಗ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಹೆಚ್‌ಡಿಯ ಕೌಟಂಬಿಕ ಹಿನ್ನಲೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತಿತ್ತು, ಆದರೆ ಬೇರೆ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಸತ್ತವರ ಕಾರಣವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುಯಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಈಗ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ರೋಗ ಉಂಟಾಗುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಗಾಢತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಹುದು.<ref name="OxfordMonographepi" /><ref name="pmid11595021">{{cite journal |author=Almqvist EW, Elterman DS, MacLeod PM, Hayden MR |title=High incidence rate and absent family histories in one quarter of patients newly diagnosed with Huntington disease in British Columbia |journal=Clin. Genet. |volume=60 |issue=3 |pages=198–205 |year=2001 |pmid=11595021 |doi= 10.1034/j.1399-0004.2001.600305.x|url=http://doi.org/10.1034/j.1399-0004.2001.600305.x}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:On Chorea with photo.jpg|thumb|alt=On the right is a young man, dressed in suit and tie, sporting a moustache and tuft of hair on the chin; on the left is the top half of a medical journal titled 'Medical and Surgical Reporter' |1872ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಪ್ರಬಂಧವಾದ "ಆನ್ ಕರಿಯಾ"ದಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜ್ ಹಂಟಿಂಗ್‌ಟನ್ ವಿವರಿಸಿರುವ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ, ಪುಟ 22.<ref name="onchorea">[243]</ref>]] ೧೮೪೨ರಲ್ಲಿ ರಾಬ್ಲಿ ಡಂಗ್ಲಿಸನ್‌ನ "''ಪ್ರಾಕ್ಟೀಸ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಸಿನ್'' ‌"ನ ಮೊದಲನೇ ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ತನ್ನ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಓಸ್ಕರ್ ವಾಟರ್ಸ್‌ "ಹಂಟಿಂಗ್‌ಟನ್" ರೋಗದ ಬಗೆಗಿನ ಮೊದಲ ಖಚಿತ ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. ವಾಟರ್ಸ್ ಇದನ್ನು "ಮ್ಯಾಗ್ರಮ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ನರವ್ಯಾಧಿಯ ಒಂದು ರೂಪ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದು, ನರವ್ಯಾಧಿಯ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು, ಅದು ಉಲ್ಬಣಗೊಳ್ಳುವುದು, ಮತ್ತು ಈ ರೋಗದ ಅನುವಂಶಿಕತೆ ಈ ಬಗ್ಗೆ ನಿಖರವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref name="OxfordMonographHistory">{{cite book |author=Harper P|chapter=Huntington's disease: a historical background |editor=Bates G, Harper P, and Jones L| title=Huntington's Disease – Third Edition|url=https://archive.org/details/huntingtonsdisea0000unse_p9f4| publisher=Oxford University Press| location=Oxford| year=2002| isbn=0-19-851060-8|pages= [https://archive.org/details/huntingtonsdisea0000unse_p9f4/page/3 3]–24}}</ref> ೧೮೪೬ರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಗಾರ್ವನ್ ಕೆಲವು ಸೀಮಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅದೆಷ್ಟು ಬೇಗ ಈ ಖಾಯಿಲೆಯ ಸೋಂಕು ಹರಡಬಲ್ಲುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref name="OxfordMonographHistory" /> ಜಾಫರ‍್ಸನ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ<ref name="Wexler2008">{{cite book |title=The Woman Who Walked Into the Sea. Huntington's and the Making of a Genetic Disease|year=2008 |publisher=Yale University Press |location= |isbn=9780300105025 |page=288 |url=http://yalepress.yale.edu/yupbooks/book.asp?isbn=9780300105025|author=Wexler A, Wexler N }}</ref> ಡಂಗ್ಲಿಸನ್‌ನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಾದ ಗಾರ್ಮನ್ ಹಾಗೂ ವಾಟರ್ಸ್ ಇವರ ಹೊರತಾಗಿ, ೧೮೬೦ರಲ್ಲಿ ಜೋಹನ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಿಯನ್ ಲಂಡ್ ಕೂಡಾ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಮೊದಲ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref name="OxfordMonographHistory" /> [[ನಾರ್ವೇ|ನಾರ್ವೆ]]ಯಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಂಡ ಸೆಟೆಸ್‌ಡಲೆನ್ ಎಂಬ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮರೆಗುಳಿತನ (ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯತೆ) ಖಾಯಿಲೆಯ ಸೋಂಕಿನ ಜೊತೆ ಆ ಕುಟುಂಬದ ಜನರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಒಂದು ವಿಧದ ಸ್ನಾಯು ಸೆಡೆತ ಕಾಯಿಲೆಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಈತ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟವಾಗಿ ವಿವರಣೆ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{Cite journal | last=Lund JC| title= Chorea Sti Viti i Sætersdalen. Uddrag af Distriktslæge J. C. Lunds Medicinalberetning for 1860| journal=Beretning om Sundhedstilstanden | location =Norway | volume= | issue= | year=1860 | pages=137–138 }}</ref> ಈ ಕಾಯಿಲೆಯ ಮೊದಲ ಪರಿಷ್ಕೃತ ವಿವರಣೆಯು ೧೮೭೨ರಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜ್ ಹಂಟಿಂಗ್‌ಟನ್‌ನಿಂದ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಸಮಾನ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತೋರ್ಪಡಿಸಿದ ಒಂದೇ ಕುಟುಂಬದ ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವರದಿಗಳ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಜತೆಗೂಡಿಸಿ, ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ ಅವುಗಳ ಸ್ಥಿತಿಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸಬೇಕೆಂಬ ನೈಜತೆಯನ್ನು ಅರಿತು ಆ ಬಗ್ಗೆ ನಿಖರವಾದ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ವರದಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಮೊದಲ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಪಡಿಸಿದನು. ಮೆಂಡೆಲಿಯನ್‌ನ ಅನುವಂಶಿಕತೆಯು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬರುವ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ತನಗೆ ಅರಿವಿಲ್ಲದೆಯೇ ಅಲಿಂಗ ವರ್ಣತಂತುಗಳ ಪ್ರಭಲತೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ರೋಗದ ಕುರಿತು ಹಂಟಿಂಗ್‌ಟನ್ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ. "ಅನುವಂಶಿಕ ರೋಗ"ವನ್ನು ಉದಾಹರಣೆಸಹಿತ ಕರಾರುವಕ್ಕಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದನು. "ಈ ರೋಗದ ಅನುವಂಶಿಕ ಲಕ್ಷಣದ ಪ್ರಕಾರ, ತಂದೆ-ತಾಯಿಯಿಬ್ಬರಲ್ಲೂ ಅಥವಾ ಇಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರಲ್ಲೊಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಈ ರೋಗದ ಯಾವ ಕುರುಹೂ ಕಂಡುಬರದಿದ್ದರೂ ಸಹ ಮುಂದಿನ ಒಂದು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂತತಿಗಳು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಈ ರೋಗದಿಂದ ನರಳಬಲ್ಲ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ, ಆದರೆ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಆ ಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಈ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳಿಲ್ಲದೇ ಜೀವನ ನಡೆಸಿದಲ್ಲಿ, ರೋಗದ ವಂಶವಾಹಿ ಎಳೆಯು ಕಡಿದು ಬದಲಾವಣೆಯ ಕರ್ತೃಗಳಾದ ಈ ಹೆತ್ತವರ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು ಮರಿಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಜನಾಂಗ ಈ ರೋಗದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಬಲ್ಲರೆಂಬ ಭರವಸೆ ನೀಡಬಹುದು." <ref name="onchorea" /><ref>{{cite journal |author=Lanska DJ |title=George Huntington (1850–1916) and hereditary chorea |journal=J Hist Neurosci|volume=9 |issue=1 |pages=76–89 |year=2000 |pmid=11232352 |doi= 10.1076/0964-704X(200004)9:1;1-2;FT076 }}</ref> ನರವ್ಯಾಧಿ ಹಾಗೂ ಸ್ನಾಯು ಸೆಳೆತದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಃ ಆಸಕ್ತಿಯುಳ್ಳ, ಹಾಗೂ ಹಂಟಿಂಗ್‌ಟನ್ಸ್ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದ ಪ್ರಬಂಧದಿಂದ ಪ್ರೇರಣೆಗೊಂಡ ಸರ್ ವಿಲಿಯಂ ಓಸ್ಲರ್ "''ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರೋಗವು ನಿಖರವಾಗಿ, ಸಚಿತ್ರವಾಗಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ವಿವರಣೆಗಳೊಡನೆ ಉಲ್ಲೇಖಗೊಂಡಿರುವ ಕೆಲವೇ ಉದಾಹರಣೆಗಳಿವೆ'' " ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.<ref name="OxfordMonographHistory" /><ref>{{cite journal |author= Irwin A Brody, Robert H Wilkins |title=Huntington's Chorea|journal=Arch Neurol.|volume=17 |issue=3 |page=331 |year=1967|url=http://archneur.ama-assn.org/cgi/content/summary/17/3/331 |pmid= 4228262 |doi= 10.1001/archneur.1967.00470270109013 |doi_brokendate= 2009-12-18 }}</ref> ಹಂಟಿಂಗ್‌ಟನ್ ರೋಗದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಆತನಿಗಿರುವ ಪ್ರಭಾವ ಈ ರೋಗದ ಬಗೆಗಿನ ಜಾಗೃತಿಯು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಹರಡಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಯಿತು.<ref name="OxfordMonographHistory" /> ಲೂಯಿಸ್ ಥೀಯೋಫೈಲ್ ಜೋಸೆಫ್ ಲಾಂಡೌಝಿ, ಡಿಸೈರ್ ಮಲ್ಗೋರಿ ಬೌರ್ನೆವಿಲ್ಲೆ, ಕೆಮಿಲ್ಲೋ ಗೋಲ್ಗಿ ಮತ್ತು ಜೋಸೆಫ್ ಜೂಲ್ಸ್ ಡಿಜೆರಿನ್‌ರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಯೂರೋಪ್‌ನ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಮೂಡಿಸಿತು. ಅಲ್ಲದೆ ಆ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಹಂಟಿಂಗ್‌ಟನ್ಸ್ ರೋಗದ ಬಗೆಗಿನ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಯೂರೋಪ್ ಮೂಲದಲ್ಲೇ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="OxfordMonographHistory" /> ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಂಟಿಂಗ್‌ಟನ್ಸ್ ಬಗೆಗಿನ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ವರದಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಲ್ಲಾ ದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡು ಈ ರೋಗಸ್ಥಿತಿಯು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="OxfordMonographHistory" /> ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮೆಂಡೆಲ್‌ನ ಅನುವಂಶಿಕತೆಯು ಪುನಃಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಂಟಿಂಗ್‌ಟನ್‌ ರೋಗವು "ಅನುವಂಶಿಕ ಅಲಿಂಗ ವರ್ಣತಂತುಗಳ ಪ್ರಭಲತೆ" ಗೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="OxfordMonographHistory" /> ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ವಿಲಿಯಂ ಬೇಟ್ಸನ್ ರೋಗಪೀಡಿತ ಕುಟುಂಬಗಳ ವಂಶಾವಳಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಹಂಟಿಂಗ್‌ಟನ್ಸ್ ರೋಗವು "ಅಲಿಂಗ ವರ್ಣತಂತುಗಳ ಪ್ರಭಲತೆ" ಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಅನುವಂಶಿಕತೆಯ ರೂಪ ಎಂಬುದನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿದನು.<ref name="Wexler2008" /> ಪ್ರಭಲ ಅನುವಂಶೀಯ ಮಾದರಿಯು ಅನೇಕ ಸಂಶೋಧಕರನ್ನು ಈ ಬಗ್ಗೆ ಹಿಂದಿನ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಬಳಸಿದ ಕುಟುಂಬದ ಜನರನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿ ಅವರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿತು. ಇಂತಹ ಸಂಶೋಧಕರಲ್ಲಿ ಸ್ಮಿತ್ ಎಲಿ ಜೆಲ್ಲಿಫ್ಫೆ ಒಬ್ಬ.<ref name="OxfordMonographHistory" /> ಜೆಲ್ಲಿಫ್ಫೆ ಇಡೀ ನೂಯಾರ್ಕ್ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿನ ಸಮಗ್ರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಂಟಿಂಗ್‌ಟನ್‌ ರೋಗದ ವಂಶಾವಳಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವಾರು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು.<ref>{{cite journal |author=Jelliffe SE, Muncey EB, Davenport CB |title=Huntington's Chorea: A Study in Heredity |journal=The Journal of Nervous and Mental Disease |volume=40|issue=12 |page=796 |year=1913|doi= |url=http://journals.lww.com/jonmd/Citation/1913/12000/Huntington_s_Chorea__A_Study_in_Heredity.10.aspx }}</ref> ಈತನ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಈತನ ಕಾಲೇಜು ಗೆಳೆಯ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಾವನ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ನನ್ನು ಎಚ್ಚರಗೊಳಿದ್ದು ಈತ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಮುನ್ಸಿಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ನಿಯೋಜಿಸಿ ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿನ ಹಂಟಿಂಗ್‌ಟನ್ಸ್ ರೋಗಪೀಡಿತ ಕುಟುಂಬಗಳ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿ ಅವರ ವಂಶಾವಳಿಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿಖರ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವಂತೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದನು.<ref name="davenportmuncey">{{cite journal |author=Davenport CB, Muncey EB |title=Huntington's chorea in relation to heredity and eugenics |journal=American Journal of Insanity |volume=73 |pages=195–222 |year=1916 |doi=10.1176/appi.ajp.73.2.195 |url=http://ajp.psychiatryonline.org/cgi/content/abstract/73/2/195 |doi_brokendate=2010-08-25 |access-date=2010-10-25 |archive-date=2011-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110611235634/http://ajp.psychiatryonline.org/cgi/content/abstract/73/2/195 |url-status=dead }}</ref> ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಇವನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಜನರ ಮೇಲೆ ಹಂಟಿಂಗ್‌ಟನ್ಸ್ ರೋಗ ಬೀರುವ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಹಾಗೂ ಯುಎಸ್‌‌ಎನಲ್ಲಿನ ಕನಿಷ್ಟ ಕೆಲವರನ್ನು ಈ ರೋಗದಿಂದ ಗುಣಮುಖರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ದಾಖಲಿಸಲು ಬಳಸಿದನು.<ref name="davenportmuncey" /> ೧೯೩೨ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಪಿ.ಆರ್. ವೆಸ್ಸಿಯಿಂದ ಪರಿಣಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ೧೬೩೦ಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ್ನು ತೊರೆದು ಬಾಸ್ಟನ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮೂವರು ಸಹೋದರರೇ ಯುಎಸ್‌ಎ ಯಲ್ಲಿ ಈ ಹಂಟಿಂಗ್‌ಟನ್ಸ್ ರೋಗದ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣರೆಂಬ ಕಲ್ಪನೆ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಲ್ಲಿ ಮೂಡಿತು.<ref>{{Cite journal | last=Vessie | first=PR | title=On the transmission of Huntington's chorea for 300 years – the Bures family group | journal=Nervous and Mental Disease | location=Baltimore | volume=76 | issue=6 | year=1932 | pages=553–573 | url=http://scholar.google.co.uk/scholar?hl=en&lr=&q=info:12mCk4CjFKAJ:scholar.google.com/&output=viewport&pg=1 | accessdate=2009-04-01 | doi=10.1097/00005053-193212000-00001 }}</ref> ಹಿಂದಿನ ಸಂತಾನೋತ್ಪಾದಕರು ದೃಢಪಡಿಸಿದ ತಮ್ಮ ಬೇಡಿಕೆ ಹಾಗೂ ಮುನ್ಸಿ, ಡಾವನ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ನ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹ ಪೀಡಿತ ಉತ್ತಮ ಸಂತಾನಪಡೆಯುವ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ವೆಸ್ಸಿ ನೆಡೆಸಿದ ಸಾಧನೆ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಹಂಟಿಂಗ್‌ಟನ್‌ ರೋಗದ ಬಗ್ಗೆ ತಪ್ಪು ತಿಳುವಳಿಕೆಯುಂಟಾಗಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref name="Wexler2008" /> ಮುನ್ಸಿ ಮತ್ತು ಡಾವನ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಹಿಂದಿನ ಕೆಲವು ಹಂಟಿಂಗ್‌ಟನ್ಸ್ ಪೀಡಿತ ಜನರು ಅಲೌಕಿಕ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವರು, ಮಾಟಗಾರರು ಮತ್ತು ಸಮಾಜದಿಂದ ಹತ್ತಿಕ್ಕಲ್ಪಟ್ಟವರು ಅಥವಾ ಬಹಿಷ್ಕೃತಗೊಂಡವರು ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯು ಜನರಲ್ಲಿ ಮೂಡುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು.<ref name="pmid12486915">{{cite journal |author=Wexler AR |title=Chorea and community in a 19th-century town |journal=Bull Hist Med |volume=76 |issue=3 |pages=495–527 |year=2002 |pmid=12486915 |doi= 10.1353/bhm.2002.0150|url=https://archive.org/details/sim_bulletin-of-the-history-of-medicine_fall-2002_76_3/page/495}}</ref><ref name="pmid6233902">{{cite journal |author=Conneally PM |title=Huntington disease: genetics and epidemiology |journal=Am. J. Hum. Genet. |volume=36 |issue=3 |pages=506–26 |year=1984 |pmid=6233902 |pmc=1684448 }}</ref> ಈ ಕಲ್ಪನೆಯು ರುಜುವಾತಾಗಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಸಿಕ್ಕಿದ ಸಾಕ್ಷಿಯಲ್ಲಿ ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಜಾರ್ಜ್ ಹಂಟಿಂಗ್‌ಟನ್ಸ್ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿದ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಟಿಂಗ್‌ಟನ್‌ ಪೀಡಿತ ಜನರು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದೊಳಗೇ ವಾಸವಾಗಿದ್ದ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ.<ref name="Wexler2008" /><ref name="pmid12486915" /> ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಈ ಕಾಯಿಲೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಸಂಶೋಧನೆ ಮುಂದುವರೆದು ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಯಶಸ್ಸಿನ ಘಟ್ಟ ತಲುಪಿದ್ದು ೧೯೮೩ರಲ್ಲಿ. ಯುಎಸ್-[[ವೆನೆಜುವೆಲಾ|ವೆನೆಜ್ಯುಯೆಲಾ]] ಹಂಟಿಂಗ್‌ಟನ್‌ಸ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಹಂಟಿಂಗ್‌ಟನ್ಸ್ ರೋಗಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಜೀನ್‌ನ ಅಂದಾಜು ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಿತು.<ref name="dnamark" /> ಇದು ೧೯೭೯ರಲ್ಲಿ ರೋಗದ ಸೋಂಕು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹರಡಿದ ವೆನೆಜುವೆಲದ ಎರಡು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿತ ಹಳ್ಳಿಗಳಾದ ಬರ್ರಾಕ್ವಿಟಸ್ ಮತ್ತು ಲಾಗ್ಯುನೆಟಸ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ವಿಸ್ತೃತ ಅಧ್ಯಯನದ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ನಡೆಸಿದ ಇತರ ಹೊಸ ಅವಿಷ್ಕಾರಗಳಲ್ಲಿ "ಹ್ಯೂಮನ್ ಜೀನೋಮ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌"ನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಹಂತವಾದ "ಡಿಎನ್‌ಎಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ವಿಧಾನ" ವೂ ಒಂದು.<ref>{{cite web |url=http://www.hdfoundation.org/html/venezuela_huntington.php |title=The Venezuela Huntington's disease project |accessdate=2008-09-08 |work=Hereditary Disease Foundation website |publisher=Hereditary Disease Foundation |year=2008 |archive-date=2008-10-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081026090157/http://www.hdfoundation.org/html/venezuela_huntington.php |url-status=deviated |archivedate=2008-10-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081026090157/http://www.hdfoundation.org/html/venezuela_huntington.php }}</ref> ೧೯೯೩ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಶೋಧಕರ ತಂಡ ರೋಗಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಜೀನ್‌ನ ನಿಖರವಾದ ಸ್ಥಳ ೪ಪಿ೧೬.೩<ref name="pmid8458085">{{cite journal |author= Macdonald M|title=A novel gene containing a trinucleotide repeat that is expanded and unstable on Huntington's disease chromosomes. The Huntington's Disease Collaborative Research Group |journal=[[Cell (journal)|Cell]] |volume=72 |issue=6 |pages=971–83 |year=1993|pmid=8458085 |doi= 10.1016/0092-8674(93)90585-E|url=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/0092-8674(93)90585-E}}</ref> ನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿ ಇದನ್ನು ಜನೆಟಿಕ್ ಲಿಂಕೇಜ್ ಅನಾಲಿಸಿಸ್ ನಿಂದ ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಅಲಿಂಗ ವರ್ಣತಂತು ರೋಗಸ್ಥಾನ ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸಿದರು.<ref name="pmid8458085" /><ref name="pmid15931380">{{cite journal |author=Bertram L, Tanzi RE |title=The genetic epidemiology of neurodegenerative disease |journal=[[J. Clin. Invest.]] |volume=115 |issue=6 |pages=1449–57 |year=2005 |pmid=15931380 |pmc=1137006 |doi=10.1172/JCI24761|accessdate=2009-03-22}}</ref> ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರೋಗದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಲ್ಲಾ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆದು ಅನಿತಾ ಹಾರ್ಡಿಂಗ್ಸ್‌ನ ಸಂಶೋಧಕರ ತಂಡ ಕಂಡುಹಿಡಿದ "ಜೀನ್‌ನ ಉದ್ದದ ಪರಿಣಾಮ" ಕೂಡಾ ಒಂದು.<ref name="pmid1303283">{{cite journal |author=La Spada AR, Roling DB, Harding AE, ''et al.'' |title=Meiotic stability and genotype-phenotype correlation of the trinucleotide repeat in X-linked spinal and bulbar muscular atrophy |journal=Nat. Genet. |volume=2 |issue=4 |pages=301–4 |year=1992 |pmid=1303283 |doi=10.1038/ng1292-301}}</ref> ೧೯೯೬ರಲ್ಲಿ ಈ ರೋಗದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಹಲವು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಜನಿಕ್ ಇಲಿಯು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಗೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಯಿತು. ಮಾನವರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜೀರ್ಣಶಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಕಡಿಮೆ ಜೀವಿತಾವಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರಿಂದ ಇವುಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿದ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಫಲಿತಾಂಶವು ಬೇಗನೆ ಲಭ್ಯವಾಗಿ ಸಂಶೋಧನೆ ವೇಗವಾಗಿ ನಡೆಯುವುದು.<ref name="transgenmodels">{{cite journal |author=Sathasivam K, Hobbs C, Mangiarini L, ''et al.'' |title=Transgenic models of Huntington's disease |journal=[[Philos. Trans. R. Soc. Lond., B, Biol. Sci.]] |volume=354 |issue=1386 |pages=963–9 |year=1999 |pmid=10434294 |pmc=1692600 |doi=10.1098/rstb.1999.0447 |url=http://journals.royalsociety.org/openurl.asp?genre=article&issn=0962-8436&volume=354&issue=1386&spage=963 |access-date=2010-10-25 |archive-date=2020-02-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223013738/http://journals.royalsociety.org/openurl.asp?genre=article&issn=0962-8436&volume=354&issue=1386&spage=963 |url-status=dead }}</ref><ref name="pmid16389308">{{cite journal |author=Li JY, Popovic N, Brundin P |title=The use of the R6 transgenic mouse models of Huntington's disease in attempts to develop novel therapeutic strategies |journal=NeuroRx|volume=2 |issue=3 |pages=447–64 |year=2005 |pmid=16389308 |pmc=1144488 |doi= 10.1602/neurorx.2.3.447|url= }}</ref> ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ ಎಮ್ಎಚ್‌ಟಿಟಿ ಭಾಗಗಳ ತಪ್ಪಿದ ಮಡಿಕೆಗಳು ಆವಿಷ್ಕಾರಗೊಂಡು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳಿಂದುಂಟಾಗುವ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಾರ್ ಇನ್‌ಕ್ಲೂಶನ್ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಯಿತು.<ref name="pmid9302293">{{cite journal |author=DiFiglia M, Sapp E, Chase KO, ''et al.'' |title=Aggregation of huntingtin in neuronal intranuclear inclusions and dystrophic neurites in brain |url=https://archive.org/details/sim_science_1997-09-26_277_5334/page/1990 |journal=Science |volume=277 |issue=5334 |pages=1990–3 |year=1997 |pmid=9302293 |doi=10.1126/science.277.5334.1990}}</ref> ಸಂಶೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಈ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ರೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ನ ಒಳಗೊಂಡಿರುವಿಕೆ, ಪ್ರಭಲವಾದ ಔಷಧೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು, ಶುಶ್ರೂಶಾ ವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಜೀನ್‌ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಯಿತು.<ref name="OxfordMonographHistory" /><ref>{{cite web |url=http://www.hdfoundation.org/achievements.php |title=Achievements of Hereditary Disease Foundation |accessdate=2008-08-10 |work=Achievements of Hereditary Disease Foundation |publisher=Hereditary Disease Foundation |date= |archive-date=2011-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716024649/http://www.hdfoundation.org/achievements.php |url-status=deviated |archivedate=2011-07-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110716024649/http://www.hdfoundation.org/achievements.php }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.hda.org.uk/charity/research.html |title=HDA research news—medical research into treatment & prevention on hda.org.uk |accessdate=2008-08-10 |work= |publisher=Huntington's Disease Association-United Kingdom |year=2009 |archive-date=2009-05-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090531081256/http://www.hda.org.uk/charity/research.html |url-status=deviated |archivedate=2009-05-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090531081256/http://www.hda.org.uk/charity/research.html }}</ref> == ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ == {{See also|List of Huntington's disease media depictions}} === ನೈತಿಕತೆ === {{See also|In vitro fertilisation#Ethics|Stem cell controversy}} ಹಂಟಿಂಗ್‌ಟನ್ಸ್ ರೋಗ, ಅದರಲ್ಲೂ ರೋಗದ ಮೇಲಿನ ಅನುವಂಶಿಕತೆಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಬಳಕೆ ಕೆಲವೊಂದು ನೈತಿಕ ವಿಷಯಗಳು ಉದ್ಭವಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅನುವಂಶಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಪಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಆ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆಯಲು ಆತ ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರೌಢತೆಯುಳ್ಳವನು, ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಫಲಿತಾಂಶದ ಗೋಪ್ಯತೆ, ಈ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಕಂಪನಿಯು ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ, ಜೀವವಿಮೆ, ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಹಣಕಾಸಿನ ವಿಷಯವಗಳಿಗೆ ಬಳಸುವ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಅಂಶಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ೧೯೧೦ರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡವನ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಹಂಟಿಂಗ್‌ಟನ್ಸ್ ರೋಗವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ರೋಗಗ್ರಸ್ಥರಿಗೆ ಕಡ್ಡಾಯವಾದ ಸಂತಾನಹರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನಡೆಸುವುದು ಹಾಗೂ ಅವರ ವಲಸೆ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ತಡೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದಾಗ ಜನಾಂಗ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಚಳುವಳಿಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಅಲ್ಲೊಂದು ವಾಗ್ಯುದ್ಧವೇ ಸಂಭವಿಸಿತು.<ref>{{cite journal |author=Davenport CB |title=Huntington's chorea in relation to heredity and eugenics |journal=Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. |volume=1 |issue=5 |pages=283–5 |year=1915|pmid=16575999 |pmc=1090803 |doi= 10.1073/pnas.1.5.283}}</ref> ಭ್ರೂಣಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಪ್ರನಾಳ ಶಿಶು ವಿಧಾನದ ಪುನರುತ್ಪಾದನೆಯೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ವಿರೋಧವನ್ನೆದುರಿಸಿತು. ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು, ಭ್ರೂಣಗಳ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಹಂಟಿಂಗ್‌ಟನ್ಸ್ ರೋಗದ ಕೆಲವು ಸಂಶೋಧನೆಗಳೂ ನೈತಿಕವಾಗಿ ಖಂಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite journal|last=Rollin|first=Bernard E.|year=2006|title=The Regulation of Animal Research and the Emergence of Animal Ethics: A Conceptual History|journal=Theoretical Medicine and Bioethics|volume=27|issue=4|pages=285–304|doi=10.1007/s11017-006-9007-8|pmid=16937023 }}</ref><ref name="pmid18181947">{{cite journal |author=Doerflinger RM |title=The problem of deception in embryonic stem cell research |journal=Cell Prolif. |volume=41 Suppl 1 |issue= |pages=65–70 |year=2008 |pmid=18181947 |doi=10.1111/j.1365-2184.2008.00492.x |doi_brokendate=2009-12-18}}</ref> ಹಂಟಿಂಗ್‌ಟನ್ಸ್ ರೋಗ ನಿರ್ಣಯದ ನಿಖರವಾದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಬೆಳವಣಿಗಗಳು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಪಡೆಯುವಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ, ನೈತಿಕ ಹಾಗೂ ಕಾನೂನು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Chapman MA |title=Predictive testing for adult-onset genetic disease: ethical and legal implications of the use of linkage analysis for Huntington disease |journal=Am. J. Hum. Genet. |volume=47 |issue=1 |pages=1–3 |year=1990 |pmid=2140926 |pmc=1683745}}</ref><ref>{{cite journal |author=Huggins M, Bloch M, Kanani S, ''et al.'' |title=Ethical and legal dilemmas arising during predictive testing for adult-onset disease: the experience of Huntington disease |journal=Am. J. Hum. Genet. |volume=47 |issue=1 |pages=4–12 |year=1990 |pmid=1971997 |pmc=1683755}}</ref> ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತನ್ನ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಪಡೆಯುವಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗ, ಹೇಗೆ ಮತ್ತು ಯಾರಿಗೆ ಇದರ ಲಭ್ಯತೆ ದೊರಕಿಸಿಕೊಡಬಹುದು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ, ಸೂಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಧಾನಗಳು ದಕ್ಷ, ಕ್ರಮಬದ್ಧ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಿವೆ.<ref name="lancet221" /> ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಾದರೆ ಆತನ ಮೇಲೆ ಅನುವಂಶಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಬೇಕೇ ಬೇಡವೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉದ್ಯೋಗ, ಜೀವ ವಿಮೆ ಇತ್ಯಾದಿ ವ್ಯವಹಾರ ಹಾಗೂ ಹಣಕಾಸಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬಾಧಿಸುತ್ತವೆ. ಯುಎಸ್‌ನ ಹಲವು ಜೀವವಿಮಾ ಕಂಪನಿಗಳು ವಿಮಾ ಫಾಲಿಸಿ ಬರೆಯುವಾಗ ಈ ಬಗೆಗಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಫಾಲಿಸಿಯಲ್ಲಿ ೨೦೧೪ರವರೆಗೆ ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಿವೆ.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/7452909.stm |title= BBC article: Genetic data banned for insurers|accessdate=2008-08-10 |work= |publisher=BBC |date=2008-06-13 }}</ref> ಇತರ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದೇ ಇರುವ ಅನುವಂಶಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಗು ಅಥವಾ ಒಬ್ಬ ತರುಣನ ಮೇಲೆ ರೋಗಚಿಹ್ನೆಗಳು ಮೂಡುವ ಮುನ್ನ ಇಂತಹ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು ವೈದ್ಯಕೀಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲದುದರಿಂದ ಅದು ಪ್ರಶ್ನಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ.<ref name="pmid2136787" /><ref name="pmid8950670">{{cite journal |author=Binedell J, Soldan JR, Scourfield J, Harper PS |title=Huntington's disease predictive testing: the case for an assessment approach to requests from adolescents |journal=J. Med. Genet. |volume=33 |issue=11 |pages=912–8 |year=1996 |pmid=8950670 |pmc=1050784 |doi= 10.1136/jmg.33.11.912|url=}}</ref><ref name="pmid18704981">{{cite journal |author=Borry P, Goffin T, Nys H, Dierickx K |title=Predictive genetic testing in minors for adult-onset genetic diseases |journal=Mt. Sinai J. Med. |volume=75 |issue=3 |pages=287–96 |year=2008 |pmid=18704981 |doi=10.1002/msj.20038 |url=}}</ref> ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಪರವಾಗಿ ಹೆತ್ತವರು ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವವರಾದರೂ, ಒಬ್ಬ ಪ್ರೌಢ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಅನುವಂಶಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಮ್ಮತದ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ.<ref name="pmid2136787" /><ref name="pmid8950670" /><ref name="pmid18704981" /> ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಅಲಭ್ಯವಾದಲ್ಲಿ, ಆತ ಪ್ರೌಢನಾದರೂ ಸಹ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವುದು ಅನೈತಿಕ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref name="pmid2136787" /><ref name="pmid8950670" /><ref name="pmid18704981" /> ಜನನಪೂರ್ವದ ಅನುವಂಶಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆ ಅಥವಾ ಗರ್ಭ ನಿಲ್ಲುವ ಮುನ್ನ ಹುಟ್ಟಲಿರುವ ಮಗು ಈ ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಎಂದು ದೃಢಪಡಿಸಲು ನಡೆಸುವ ಅನುವಂಶಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಯೂ ನೈತಿಕ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟದ್ದಾಗಿದೆ.<ref name="pmid9949442">{{cite journal |author=Braude PR, De Wert GM, Evers-Kiebooms G, Pettigrew RA, Geraedts JP |title=Non-disclosure preimplantation genetic diagnosis for Huntington's disease: practical and ethical dilemmas |url=https://archive.org/details/sim_prenatal-diagnosis_1998-12_18_13/page/1422 |journal=Prenat. Diagn. |volume=18 |issue=13 |pages=1422–6 |year=1998 |pmid=9949442|doi=10.1002/(SICI)1097-0223(199812)18:13<1422::AID-PD499>3.0.CO;2-R |accessdate=2009-04-01}}</ref> ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಜನನಪೂರ್ವ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸುವುದನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="pmid9949442" /> ಗರ್ಭ ನಿಲ್ಲುವ ಮುನ್ನ ಹಂಟಿಂಗ್‌ಟನ್ಸ್ ರೋಗದ ಪತ್ತೆಗೆ ಪ್ರನಾಳಶಿಶುಗರ್ಭಧಾರಣೆಗೆ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಭ್ರೂಣಗಳ ಎರಡರಷ್ಟು ಭ್ರೂಣಗಳು ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಧನಾತ್ಮಕ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನೇ ಕೊಡುತ್ತವೆ. ತೀವ್ರಸ್ವರೂಪದ ಕಾಯಿಲೆಯಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೆತ್ತವರು ತಮ್ಮ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳದಂತಹ ಕೆಲವೊಂದು ಕ್ಲಿಷ್ಟ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಒದಗಿಬರಬಹುದು, ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ವಿಷಯಗಳು ಹೆತ್ತವರಿಂದ ಗೋಪ್ಯವಾಗಿರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="pmid9949442" /> === ಸಹಕಾರೀ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Woody Guthrie NYWTS.jpg|thumb|alt=A black-and-white photograph taken indoors of Woody Guthrie wearing pinstripe trousers, a tartan shirt with top button undone, and a cap. He sits playing a six-string acoustic guitar, which is supported on one knee, and he appears to be singing. 'This Machine Kills Fascists' is written in all capital letters on a rectangular sticker, which is fixed onto the guitar.|ವೂಡಿ ಗ್ಯಾದ್ರಿಯ ಸಾವು ಕಮಿಟಿ ಟು ಕೊಂಬಾಟ್‌ ಟು ಹಂಟಿಂಗ್ಟನ್‌ ರೋಗ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.]] ೧೯೬೮ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯ ಕುಟುಂಬದ ಜನರಲ್ಲಿ ಹಂಟಿಂಗ್‌ಟನ್ಸ್ ರೋಗವಿದ್ದುದನ್ನು ತಿಳಿದು ಸ್ಪೂರ್ತಿಗೊಂಡ ಡಾ. ಮಿಲ್ಟನ್ ವೆಕ್ಸ್‌ಲರ್ ಅನುವಂಶೀಯ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುವ ಮತ್ತು ಆ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಸಹಕಾರ ನೀಡುವ ಗುರಿಯನ್ನಿಟ್ಟು "ಹೆರಿಡಟರಿ ಡಿಸೀಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್" (ಎಚ್.ಡಿ.ಎಫ್) ನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು.<ref name="HDF-About Us">{{cite web|url=http://www.hdfoundation.org/aboutus.php|title=Hereditary Disease Foundation – About Us|year=2008|work=|publisher=Hereditary disease foundation|accessdate=2009-03-27|archive-date=2009-03-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20090312054743/http://www.hdfoundation.org/aboutus.php|url-status=deviated|archivedate=2009-03-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090312054743/http://www.hdfoundation.org/aboutus.php}}</ref> ಈ ಪ್ರತಿಷ್ಟಾನ ಮತ್ತು ಡಾ. ಮಿಲ್ಟನ್ ವೆಕ್ಸ್‌ಲರ್‌ರ ಮಗಳು ನಾನ್ಸಿ ವೆಕ್ಸ್‌ಲರ್‌ ಹಂಟಿಂಗ್‌ಟನ್ಸ್ ರೋಗ ತರಬಲ್ಲ ಜೀನ್‌ನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ವೆನೆಜುವೆಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಈ ಸಂಶೋಧನಾ ತಂಡದ ಪ್ರಧಾನ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರು.<ref name="HDF-About Us" /> ೨೦೦೯ ರವರೆಗೆ, ನಾನ್ಸಿ ವೆಕ್ಸ್‌ಲರ್‌ ಈ ಪ್ರತಿಷ್ಟಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="HDF-About Us" /> ಸುಮಾರು ಎಚ್.ಡಿ.ಎಫ್ ಆರಂಭಗೊಂಡ ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಗಂಡ ವುಡೀ ಗುಥ್ರಿಯು ಹಂಟಿಂಗ್‌ಟನ್ಸ್ ರೋಗದ ತೀವ್ರತೆಯಿಂದ ಮರಣವನ್ನಪ್ಪಿದ ನಂತರ ಮಾರ್ಜೊರಿ ಗುಥ್ರಿ ಹಂಟಿಂಗ್‌ಟನ್ಸ್ ರೋಗದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟ ಮಾಡಲು ಒಂದು ಕಮ್ಮಿಟಿ ಆರಂಭಿಸಿದರು. (ಈಗಿನ ಹಂಟಿಂಗ್‌ಟನ್ಸ್ ಡಿಸೀಸ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕಾ).<ref name="HDSA-History">{{cite web |url=http://www.hdsa.org/about/hdsa-history.html |title=Huntington's Disease Society of America – History |year=2008 |publisher=Huntington's Disease Society of America |accessdate=2009-03-17 |archive-date=2010-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101124031939/http://hdsa.org/about/hdsa-history.html |url-status=deviated |archivedate=2010-11-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101124031939/http://hdsa.org/about/hdsa-history.html }}</ref> ಅನಂತರದಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರೀ ಹಾಗೂ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಎಲ್ಲಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಅಸ್ಥಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಲ್ಲಿ ಈ ರೋಗದ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಸಹಕರಿಸಿದವು. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹಂಟಿಂಗ್‌ಟನ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಮತ್ತು ಯೂರೋಎಚ್‌ಡಿ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.huntington-assoc.com/ihapro.htm |title=IHA Profile |accessdate=2009-04-03 |publisher=International Huntington Association |year=2004 |archive-date=2011-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110612043936/http://www.huntington-assoc.com/ihapro.htm |url-status=dead }}</ref> ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಲ್ಲಾ ಸಹಕಾರೀ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹಂಟಿಂಗ್‌ಟನ್ಸ್ ರೋಗದ ಬಗ್ಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಜಾಗೃತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಕೆಲವು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ತಮ್ಮ ಸರಕಾರದಿಂದ ಅನುಮೋದನೆಗೊಳಪಟ್ಟಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಯುಎಸ್ ಶಾಸನ ಸಭೆಯು ಜೂನ್ ೬ನ್ನು "ಅಂತರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಂಟಿಂಗ್‌ಟನ್ಸ್ ರೋಗ ಜಾಗೃತಾ ದಿನ" ವನ್ನಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.hdsa.org/static/resolutionhdprint.pdf |format=PDF |title=US Senate s. resolution 531 |accessdate=2008-08-10 |work=S. Res. 531 |publisher=US Senate |date=2008-04-06 |archive-date=2011-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721180821/http://www.hdsa.org/static/resolutionhdprint.pdf |url-status=deviated |archivedate=2011-07-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110721180821/http://www.hdsa.org/static/resolutionhdprint.pdf }}</ref> == ಸಂಶೋಧನೆಯ ನಿರ್ದೇಶನಗಳು == ಹಂಟಿಂಗ್‌ಟನ್ಸ್ ರೋಗ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಎಚ್‌ಟಿಟಿ( ಪ್ರೋಟೀನ್ ಹಂಟಿಂಗ್‌ಟಿನ್) ನ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ, ಎಮ್ಎಚ್‌ಟಿಟಿ (ಮ್ಯೂಟೆಂಟ್ ಹಂಟಿಂಗ್‌ಟಿನ್) ಅದರಿಂದ ಹೇಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ಅದರ ಜೊತೆ ಹಾಗೂ ಬುದ್ಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ರೋಗಶಾಸ್ತ್ರದೊಂದಿಗೆ ರೋಗವುಂಟಾವುವಂತೆ ಹೇಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ ಇತ್ಯಾದಿ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಿದೆ.<ref name="pmid14585171" /> ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲೇ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ರೋಗವುಂಟಾಗುವ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಸೂಕ್ತ ಔಷಧಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಲು ಸೂಕ್ತ ಪ್ರಾಣಿಯು ಅತ್ಯಾವಶ್ಯಕವಾಗಿದೆ.<ref name="lancet223">{{cite journal |author=Walker FO |title=Huntington's disease |url=https://archive.org/details/sim_the-lancet_january-19-26-2007_369_9557/page/223 |journal=Lancet |volume=369 |issue=9557 |page=223 |year=2007 |pmid=17240289 |doi=10.1016/S0140-6736(07)60111-1 }}</ref> ರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿ ಹಂಟಿಂಗ್‌ಟಿನ್ಸ್ ರೋಗ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಪ್ರಚೋದನೆಗೊಂಡ ಇಲಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೋತಿಗಳು ಮೊದಲು ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟವು.<ref name="lancet223" /><ref name="pmid8731">{{cite journal |author=Coyle JT, Schwarcz R |title=Lesion of striatal neurones with kainic acid provides a model for Huntington's chorea |journal=Nature |volume=263 |issue=5574 |pages=244–6 |year=1976 |pmid=8731 |doi= 10.1038/263244a0|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_1976-09-16_263_5574/page/244}}</ref><ref>{{cite journal |author=Brouillet E, Hantraye P, Ferrante RJ, Dolan R, Leroy-Willig A, Kowall NW, Beal MF |title=Chronic mitochondrial energy impairment produces selective striatal degeneration and abnormal choreiform movements in primates |journal=Proc Natl Acad Sci USA |volume=92 | year=1995 |pages=7105–7109 |pmid=7624378 |doi=10.1073/pnas.92.15.7105 |issue=15 |pmc=41480 }}</ref> ಆದರೆ ಇವು ಆ ರೋಗದ ಮುಂದುವರೆದ ಲಕ್ಷಣಗಲನ್ನು ಅನುಕರಿಸಲಿಲ್ಲ. ಹಂಟಿಂಗ್‌ಟಿನ್ ಜೀನ್ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಜನಿಕ್ ಅನಿಮಲ್ಸ್ (ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳು) (ಇಲಿ,<ref name="lancet223" /><ref>{{cite journal |author=Carter RJ, Lione LA, Humby T, Mangiarini L, Mahal A, Bates GP, Dunnett SB, and Morton AJ |title=Characterization of Progressive Motor Deficits in Mice Transgenic for the Human Huntington's Disease Mutation |journal=The Journal of Neuroscience |volume=19 |issue=8 | date=15 April 1999|pages=3248–3257 |pmid= 10191337| url=http://www.jneurosci.org/cgi/content/full/19/8/3248| accessdate=2009-04-01 }}</ref><ref>{{cite journal |author=Mangiarini L, Sathasivam K, Seller M, Cozens B, Harper A, Hetherington C, Lawton M, Trottier Y, Lehrach H, Davies SW, Bates GP |title=Exon 1 of the HD gene with an expanded CAG repeat is sufficient to cause a progressive neurological genotype in transgenic mice |url=https://archive.org/details/cell_1996-11-01_87_3/page/493 |journal=Cell |volume=87 |issue=3 | year=1996 |pages=493–506 |pmid=8898202 |doi=10.1016/S0092-8674(00)81369-0}}</ref> ''ಡ್ರೋಸೊಫಿಲ'' ಹಣ್ಣಿನ ಕೀಟಗಳು<ref name="lancet223" /><ref>{{cite journal |author=Marsh JL, Pallos J and Thompson LM |title=Fly models of Huntington's disease |journal=Human Molecular Genetics |volume=12 |issue=2 | year=2003 |pages=187–193 |pmid=12925571 |doi=10.1093/hmg/ddg271| url=http://hmg.oxfordjournals.org/cgi/content/full/12/suppl_2/R187| accessdate=2009-04-01}}</ref> ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮಂಗಗಳು<ref>{{cite web |url=https://www.sciencedaily.com/releases/2008/05/080518152643.htm |title=First Transgenic Monkey Model Of Huntington's Disease Developed |accessdate=2008-08-10 |publisher=ScienceDaily |date=2008-05-19}}</ref>) ಹಂಟಿಂಗ್‌ಟಿನ್ಸ್ ರೋಗ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಅನುಕರಿಸುವಂತೆ ಅವುಗಳ ಜೀನ್‌ಗೆ ಸಿ.ಎ.ಜಿ ರಿಪೀಟ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪಾನ್‌ಶನ್‌ನನ್ನು ಜೀನ್‌ನ ಓಳಗೆ ತೂರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೀನ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ನೆಮೆಟೋಡ ಹುಳಗಳೂ ಉತ್ತಮ ಮಾದರಿಯಾಗಬಲ್ಲುದು.<ref name="lancet223" /><ref>{{cite journal |author=Voisine C, Varma H, Walker N, Bates EA, Stockwell BR, Hart AC |title=Identification of potential therapeutic drugs for huntington's disease using Caenorhabditis elegans |journal=PLoS ONE |volume=2 |issue=6 |pages=e504 |year=2007 |pmid=17551584 |pmc=1876812 |doi=10.1371/journal.pone.0000504 |url=http://www.plosone.org/article/info:doi/10.1371/journal.pone.0000504}}</ref> ''ಡ್ರೊಸೊಫಿಲಾ'' ಕೀಟಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಇಂಟ್ರಾ ಬಾಡೀಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಜನೆಟಿಕ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬಳಸಿ ಕೋಶಗಳೊಳಗೆ ತಯಾರಿಸಿದ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಕಣಗಳ ಭಾಗಗಳು ಈ ಕೀಟಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಕೀಟಗಳ ಮರಣಪ್ರಮಾಣವು ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವುದು ಗಮನಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದರ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯು ಎಮ್ಎಚ್‌ಟಿಟಿ (ಮ್ಯೂಟೆಂಟ್ ಹಂಟಿಂಗ್‌ಟಿನ್) ಯು ಒಟ್ಟಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತವೆ.<ref name="lancet223" /><ref>{{cite journal |author=Lecerf JM, Shirley TL, Zhu Q, ''et al.'' |title=Human single-chain Fv intrabodies counteract in situ huntingtin aggregation in cellular models of Huntington's disease |url=https://archive.org/details/sim_proceedings-of-the-national-academy-of-sciences-usa_2001-04-10_98_8/page/4764 |journal=Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. |volume=98 |issue=8 |pages=4764–9 |year=2001 |pmid=11296304 |doi=10.1073/pnas.071058398 |pmc=31908}}</ref><ref>{{cite journal |author=Miller TW, Zhou C, Gines S, ''et al.'' |title=A human single-chain Fv intrabody preferentially targets amino-terminal huntingtin's fragments in striatal models of Huntington's disease |journal=Neurobiol. Dis. |volume=19 |issue=1–2 |pages=47–56 |year=2005 |pmid=15837560 |doi=10.1016/j.nbd.2004.11.003}}</ref> ಹಂಟಿಂಗ್‌ಟನ್ ಒಂದೇ ಜೀನ್‌ಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಜೀನ್ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ (ಜೀನ್ ಸೈಲೆನ್ಸಿಂಗ್) ಹೆಚ್ಚು ಮತ್ತು ಇಲಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ ಇದು ಜೀನ್ ನಾಕ್‌ಡೌನ್ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತವೆ. ಎಮ್ಎಚ್‌ಟಿಟಿ (ಮ್ಯೂಟೆಂಟ್ ಹಂಟಿಂಗ್‌ಟಿನ್) ಯ ಪ್ರಭಾವ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೇ ರೋಗ ಲಕ್ಷಣಗಳು ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಸಂಶೋಧಕರು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟರು.<ref name="lancet225" /><ref name="pmid15811941">{{cite journal |author=Harper SQ, Staber PD, He X, ''et al.'' |title=RNA interference improves motor and neuropathological abnormalities in a Huntington's disease mouse model |journal=Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. |volume=102 |issue=16 |pages=5820–5 |year=2005 |pmid=15811941 |doi=10.1073/pnas.0501507102 |pmc=556303}}</ref><ref>{{cite journal| author=Díaz-Hernández M, Torres-Peraza J, Salvatori-Abarca A, ''et al.''| title=Full Motor Recovery Despite Striatal Neuron Loss and Formation of Irreversible Amyloid-Like Inclusions in a Conditional Mouse Model of Huntington's Disease| url=https://archive.org/details/sim_journal-of-neuroscience_2005-10-19_25_42/page/9773| journal=The Journal of Neuroscience|year=2005| volume=25| issue=42| pages=9773–9781| doi=10.1523/JNEUROSCI.3183-05.2005| pmid=16237181}}</ref> ಸ್ಟೆಮ್ ಸೆಲ್ಲ್ ಚಿಕಿತ್ಸಾವಿಧಾನವು ಘಾಸಿಯಾದ ಮೆದುಳಿನ ಭಾಗದ ಕೆಟ್ಟುಹೋದ ನರಕೋಶಗಳ [ನ್ಯೂರಾನ್ಸ್] ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಟೆಮ್ ಸೆಲ್ಸ್‌ನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಯೋಗವು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಧನಾತ್ಮಕ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ಉತ್ತಮ ಫಲಿತಾಂಶ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.<ref name="pmid18341412">{{cite journal |author=Clelland CD, Barker RA, Watts C |title=Cell therapy in Huntington disease |journal=Neurosurg Focus |volume=24 |issue=3–4 |page=E9 |year=2008 |pmid=18341412 |doi=10.3171/FOC/2008/24/3-4/E8 }}</ref> ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲೆ ಉತ್ತಮ ಪ್ರಯೋಜನ ಬೀರಬಲ್ಲ ಕ್ರಿಯಾಟೈನ್, ಕೊ-ಎನ್‌ಜೈಮ್ Q೧೦ ಮತ್ತು ಆಂಟಿಬಾಟಿಕ್ ಮಿನೋಸೈಕ್ಲಿನ್‌ನಂತಹ ಹಲವಾರು ಜೌಷಧಿಗಳು ವರದಿಯಾಗಿವೆ.<ref name="lancet225" /> ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಖಾಸಗಿ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವರ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೂ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಇವು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿವೆ.<ref name="lancet225" /> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{clear}} {{Reflist|2}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{wikisource|On Chorea}} * ಒಪನ್ ಡೈರೆಕ್ಟರಿ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿನ [http://www.dmoz.org/Health/Conditions_and_Diseases/Neurological_Disorders/Huntington's_Disease/ ಹಂಟಿಂಗ್ಟನ್‌ ರೋಗವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಡೈರೆಕ್ಟರಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110225065002/http://www.dmoz.org/Health/Conditions_and_Diseases/Neurological_Disorders/Huntington%27s_Disease/ |date=2011-02-25 }} {{DEFAULTSORT:Huntington's Disease}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಹಂಟಿಂಗ್ಟನ್‌ ರೋಗ]] [[ವರ್ಗ:ಅನುವಂಶಿಕ ಕಾಯಿಲೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಕ್ಷೀಣವಾಗಿಸುವಿಕೆಯು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ನರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ]] [[ವರ್ಗ:ನರ ಸಂಬಂಧಿ ಕೋಶಗಳ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇಳಿಮುಖಗೊಳ್ಳುವ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ]] ezvh3pjipjrc0ztyn017jskj4gnbqlh 0 26242 1431489 1380348 2026-10-06T22:51:38Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431489 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ----------------> |name = City of Buffalo |settlement_type = [[Administrative divisions of New York#City|City]] |nickname = The City of Good Neighbors, The City of Dreams, The Queen City, The Nickel City, Queen City of the Lakes, City of Light <!-- images and maps -----------> |image_skyline = BuffaloSkyline.jpg |imagesize = |image_caption = |image_flag = Flag of Buffalo, New York.svg |image_seal = Seal of Buffalo, New York.svg |image_map = Map_of_New_York_highlighting_Buffalo.svg |mapsize = 250x200px |map_caption = Location of Buffalo in New York State |image_map1 = MapOfBuffalo.jpg |mapsize1 = 200x200px |map_caption1 = A Map showing City of Buffalo <!-- Location ------------------> |coordinates_display = inline,title |coordinates_region = US-NY |subdivision_type = [[List of countries|Country]] |subdivision_name = United States |subdivision_type1 = [[Political divisions of the United States|State]] |subdivision_name1 = [[New York]] |subdivision_type2 = [[List of counties in New York|County]] |subdivision_name2 = [[Erie County, New York|Erie]] <!-- Politics -----------------> |government_type = |leader_title = [[List of mayors of Buffalo, New York|Mayor]] |leader_name = [[Byron Brown]] ([[United States Democratic Party|D]]) |leader_title1 = [[city council|Common Council]] | leader_name1 = {{Collapsible list |title = Members' List |frame_style = border:none; padding: 0; |title_style = <!-- (optional) --> |list_style = text-align:left;display:none; |1 = Delaware District: |2 = • Michael LoCurto ([[United States Democratic Party|D]]) |3 = Ellicott District: |4 = • Dr. Curtis Haynes, Jr. ([[United States Democratic Party|D]]) |5 = Fillmore District: |6 = • David Franczyk ([[United States Democratic Party|D]]) Pres. |7 = Lovejoy District: |8 = • Richard A. Fontana ([[United States Democratic Party|D]]) |9 = Masten District: |10 = • Demone A. Smith ([[United States Democratic Party|D]]) |11 = Niagara District: |12 = • David A. Rivera ([[United States Democratic Party|D]]) |13 = North District: |14 = • Richard A. Fontana ([[United States Democratic Party|D]]) |15 = South District: |16 = • Michael P. Kearns ([[United States Democratic Party|D]]) |17 = University District: |18 = • Bonnie E. Russell ([[United States Democratic Party|D]]) }} |established_title = First Settled |established_date = 1789 |established_title2 = Founded |established_date2 = 1801 |established_title3 = Incorporated (City) |established_date3 = 1832 <!-- Area ---------------------> |unit_pref = Imperial |area_footnote = |area_magnitude = 1 E9 |area_total_km2 = 136.0 |area_land_km2 = 105.2 |area_water_km2 = 30.8 |area_total_sq_mi = 52.5 |area_land_sq_mi = 40.6 |area_water_sq_mi = 11.9 |elevation_m = 183 |elevation_ft = 600 |latd = 42 |latm = 54 |lats = 17 |latNS = N |longd = 78 |longm = 50 |longs = 58 |longEW = W <!-- Population -----------------------> |population_as_of = July 1, 2009 |population_note =<ref name="population">[http://www.census.gov/popest/cities/SUB-EST2008-4.html US Census Bureau Annual Pop Estimates]. ''census.gov'', accessed 3-MAR-2009</ref><ref name="demographia">[http://www.demographia.com/db-metrocore2005.htm Metropolitan & Central City Population: 2000–2005]. ''Demographia.com'', accessed September 3, 2006.</ref> |population_total = 270,240 ([[List of United States cities by population|70th in U.S.]]) |population_density_km2 = 2784.2 |population_density_sq_mi = 7075.0 |population_urban = 976,703 ([[List of United States urban areas|38th in U.S.]]) |population_metro = 1,124,309 ([[Table of United States Metropolitan Statistical Areas|50th in U.S.]]) |population_blank2_title = [[Combined statistical area|CSA]] |population_blank2 = 1,203,997 ([[Table of United States Combined Statistical Areas|39th in U.S.]]) |population_demonym = Buffalonian <!-- General information ---------------> |timezone = [[Eastern Time Zone (North America)|EST]] |utc_offset = −5 |timezone_DST = [[Eastern Daylight Time|EDT]] |utc_offset_DST = −4 | latitude = 42°54'17" N | longitude = 78°50'58" W <!-- Area/postal codes & others --------> |website = [http://www.city-buffalo.com/ www.city-buffalo.com] |postal_code_type = |postal_code = |area_code = [[Area code 716|716]] |blank_name = [[Federal Information Processing Standard|FIPS code]] |blank_info = 36-11000 |blank1_name = [[Geographic Names Information System|GNIS]] feature ID |blank1_info = 0973345 |footnotes = <ref name="established1">[http://www.buffalonian.com/history/articles/%3C1800/whitebjoe.html First White Settlement and Black Joe - Buffalo, NY] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120322060018/http://www.buffalonian.com/history/articles/%3C1800/whitebjoe.html |date=2012-03-22 }}. ''The Buffalonian'', accessed April 15, 2008.</ref><ref name="established2">[http://www.buffalonian.com/history/articles/1801-50/1801.html The Village of Buffalo 1801 to 1832] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150201055650/http://www.buffalonian.com/history/articles/1801-50/1801.html |date=2015-02-01 }}. ''The Buffalonian'', accessed April 15, 2008.</ref> }} [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌]] [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜ್ಯಗಳು|ರಾಜ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ, [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರ]]ದ ನಂತರ, '''ಬಫಲೋ''' ({{pronEng|ˈbʌfəloʊ}}) ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಭರಿತ ನಗರ ವಾಗಿದೆ.<ref name="population"/> ಪಶ್ಚಿಮ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಎರಿ ಸರೋವರದ ಪೂರ್ವದ ದಡದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ನಯಾಗರಾ ನದಿಯ ಮೇಲುಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈ ನಗರವಿದೆ. ಫೋರ್ಟ್‌ ಎರಿ, ಒಂಟಾರಿಯೋದ ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಇರುವ ಬಫಲೋ, ಎರಿ ಕೌಂಟಿ<ref name="erie county">[http://www.erie.gov/overview/ ಎರಿ ಕೌಂಟಿ ಗವರ್ನ್‌ಮೆಂಟ್ ಓವರ್‌‌ವ್ಯೂ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120405031211/http://www.erie.gov/overview/ |date=2012-04-05 }}. ''ಎರಿ ಕೌಂಟಿ (ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ) ಗವರ್ನ್ಮೆಂಟ್ ಹೋಮ್‌ ಪೇಜ್ '', 16, 2008ರಂದು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದು</ref> ಯ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕಚೇರಿ ಮತ್ತು ಬಫಲೋ-ನಯಾಗರಾ ಫಾಲ್ಸ್‌‌ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಧಾನ ನಗರವೂ ಹೌದು. (ಇದು ಪಶ್ಚಿಮ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರ ಮತ್ತು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಅಪ್‌ಸ್ಟೇಟ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ) ಕೂಡ ಹೌದು. ಡೌನ್‌ಟೌನ್ ಬಫಲೋ ಅಂದರೆ ಬಫಲೋನಗರದ ಕೇಂದ್ರಭಾಗವು [[ನಯಾಗರ ಜಲಪಾತ|ನಯಾಗರಾ ಫಾಲ್ಸ್‌‌]]ನಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ 17 ಮೈಲುಗಳ (27 ಕಿ.ಮೀ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಟೊರಾಂಟೋ, ಒಂಟಾರಿಯೋ (ಕೆನಡಾದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರ)ದ ಆಗ್ನೇಯಕ್ಕೆ 59 ಮೈಲುಗಳ (95&nbsp;ಕಿ.ಮೀ.)ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಈ ನಗರವು ತ್ವರಿತಗತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ, 8 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ದಕ್ಷಿಣ ಒಂಟಾರಿಯೋದ ಗೋಲ್ಡನ್ ಹಾರ್ಸ್‌‌ಶೂ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. ಬಫಲೋ ನಗರದಲ್ಲಿಯೇ 270,919 (ಜುಲೈ 1, 2009ರ ಅಂದಾಜು) ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇದೆ,<ref name="population">[http://factfinder.census.gov/servlet/ACSSAFFFacts?_event=Search&amp;geo_id=&amp;_geoContext=&amp;_street=&amp;_county=Buffalo&amp;_cityTown=Buffalo&amp;_state=04000US36&amp;_zip=&amp;_lang=en&amp;_sse=on&amp;pctxt=fph&amp;pgsl=010 ಬಫಲೋ ನಗರ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ - ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ ಶೀಟ್ ] {{Webarchive|url=https://archive.today/20200211180209/http://factfinder.census.gov/servlet/ACSSAFFFacts?_event=Search&geo_id=&_geoContext=&_street=&_county=Buffalo&_cityTown=Buffalo&_state=04000US36&_zip=&_lang=en&_sse=on&pctxt=fph&pgsl=010 |date=2020-02-11 }}. ''ಯುಎಸ್ ಸೆನ್ಸಸ್ ಬ್ಯೂರೋ '', ಏಪ್ರಿಲ್ 16, 2008ರಂದು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದು</ref> ಮತ್ತು ಬಫಲೋ–ನಯಾಗರಾ–ಕ್ಯಾಟರಾಗಸ್ ಕಂಬೈನ್ಡ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1,203,997 ಜನ ನಿವಾಸಿಗಳು ಇದ್ದಾರೆ. ಪಕ್ಕದ ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿಯೇ ಇರುವ ನಯಾಗರಾದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮುನ್ಸಿಪಾಲಿಟಿ ಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರೆ, ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಬೃಹತ್ ಬಫಲೋ-ನಯಾಗರಾ ಪ್ರದೇಶದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 1,631,418 ಆಗುತ್ತದೆ. ಬಫಲೋ ಕ್ರೀಕ್‌<ref name="established1"/> ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸಮುದಾಯವಾಗಿ 1789ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಆರಂಭಗೊಂಡ ಬಫಲೋ ಮುಂದೆ 1825ರಲ್ಲಿ ಎರಿ ಕಾಲುವೆ ಶುರುವಾದೊಡನೆ, ನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮದ ಕೊನೆದಾಣ(ಟರ್ಮಿನಸ್) ಆಗಿ ತ್ವರಿತಗತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿತು. 1900ರ ಸುಮಾರಿಗೆ, ಬಫಲೋ ದೇಶದಲ್ಲಿ 8ನೇ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿತ್ತು,<ref name="population rank 1900">[http://www.census.gov/population/documentation/twps0027/tab01.txt ಟೇಬಲ್ 1. ][http://www.census.gov/population/documentation/twps0027/tab01.txt ರ್ಯಾಂಕ್ ಬೈ ಪಾಪ್ಯುಲೇಶನ್ ಆಫ್ ದಿ 100 ಲಾರ್ಜೆಸ್ಟ್ ಅರ್ಬನ್ ಪ್ಲೇಸಸ್, ಅಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸ್ಟೇಟ್‌ನಿಂದ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ : 1790–1990]. ಯು.ಎಸ್. ಸೆನ್ಸಸ್ ಬ್ಯೂರೋ'''', ಏಪ್ರಿಲ್ 16, 2008ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ರೈಲ್ವೆಜಾಲವಾಗಿ<ref name="railroad">[http://www.buffalonian.com/history/industry/railways/EarlyRailroads1.html ಅರ್ಲಿ ರೈಲ್ವೇಸ್ ಇನ್‌ ಬಫಲೋ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101026212134/http://buffalonian.com/history/industry/railways/EarlyRailroads1.html |date=2010-10-26 }}. ''ದಿ ಬಫಲೋನೀಯನ್ '', ಏಪ್ರಿಲ್ 16, 2008ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> ಬೆಳೆಯಿತು. ಜೊತೆಗೆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಧಾನ್ಯ- ಮಿಲ್‌ಗಳ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು.<ref name="milling">ಲಾರಾ ಒ'ಡೇ ಅವರ "ಬಫಲೋ ಆಸ್ ಫ್ಲೋರ್ ಮಿಲ್ಲಿಂಗ್ ಸೆಂಟರ್" ''ಎಕಾನಾಮಿಕ್ ಜಿಯಾಗ್ರಫಿ '', ಸಂಪುಟ 8, ಸಂಖ್ಯೆ. 1 (ಜನವರಿ., 1932), ಪುಟಗಳು 81–93. ಕ್ಲಾರ್ಕ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> 20ನೇ ಶತಮಾನದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅದೃಷ್ಟ ತಿರುವುಮುರುವಾಯಿತು :ಗ್ರೇಟ್‌ ಲೇಕ್ಸ್ ಹಡಗುಸಾಗಣೆಯು ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸೇಂಟ್ ಲಾರೆನ್ಸ್‌ ಸೀವೇಯ ಮೂಲಕ ಪುನಾರಚಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸ್ಟೀಲ್‌ ಮಿಲ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಭಾರ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಚೀನಾ ಮತ್ತಿತರ ಕಡೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Buffalo History">[http://www.buffaloah.com/h/1985.html ]. ''ಬಫಲೋ ಇತಿಹಾಸ '', ಮಾರ್ಚ್‌ 31, 2010ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> 1970ರಲ್ಲಿ ಅಮ್‌ಟ್ರಾಕ್‌ನ ಆರಂಭದೊಡನೆ, ಬಫಲೋ ಕೇಂದ್ರ ಟರ್ಮಿನಸ್ ಅನ್ನು ಕೂಡ ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು. ರೈಲುಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿರದ ಡೆಪ್ಯು, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌, (ಬಫಲೋ-ಡೆಪ್ಯು) ಮತ್ತು ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಸ್ಟೇಶನ್‌ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ಬಿಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. 1990ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ನಗರದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 1900ರಲ್ಲಿ ಇದ್ದಿದ್ದ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಿತು. ನಗರವು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ 50 ಟಾಪ್ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ<ref name="US Census Bureau">1/12 [http://www.census.gov/population/cencounts/ny190090.txt ] ''ಯು.ಎಸ್. ಸೆನ್ಸಸ್ ಬ್ಯೂರೋ'', ಮಾರ್ಚ್‌ 31, 2010ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> ಹೋಲಿಸಿದರೆ ತುಂಬ ಚಿಕ್ಕ ಭೂಭಾಗವನ್ನು{{convert|40.6|sqmi|km2|abbr=on}} ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇಂದು, ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯಗಳು ಎಂದರೆ ಆರೋಗ್ಯ ಆರೈಕೆ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣವಾಗಿದ್ದು,<ref name="City-Data">[http://www.city-data.com/us-cities/The-Northeast/Buffalo-Economy.html ಬಫಲೋ: ಎಕಾನಮಿ ]. ''City-Data.com,'', ಮಾರ್ಚ್‌ 31, 2010ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಹಿಂಜರಿತವಿದ್ದರೂ ಇಲ್ಲಿ ಈ ಎರಡೂ ವಲಯಗಳು ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗುತ್ತಲೇ ಇವೆ.<ref name="NYS Senate">[http://www.nysenate.gov/report/economic-summary-western-new-york-region ಎಕಾನಾಮಿಕ್ ಸಮರಿ : ಪಶ್ಚಿಮದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಪ್ರದೇಶ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304045843/http://www.nysenate.gov/report/economic-summary-western-new-york-region |date=2016-03-04 }}. ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಸೆನೆಟ್ '', ಮಾರ್ಚ್‌ 31, 2010ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಭಾಗಶಃ, ಬಫಲೋ ನಯಾಗರಾ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನ <ref name="BNMC">[http://urbandesignproject.ap.buffalo.edu/projects/bnmc/index.htm ಬಫಲೋ ನಯಾಗರಾ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120703041815/http://urbandesignproject.ap.buffalo.edu/projects/bnmc/index.htm |date=2012-07-03 }}. ''ನಗರ ವಿನ್ಯಾಸ ಯೋಜನೆ '', ಮಾರ್ಚ್‌ 31, 2010ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> ಮತ್ತು ಬಫಲೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ <ref name="UB 2020">[http://www.buffalo.edu/ub2020/overview/whatis.html ವಾಟ್ ಈಸ್ ಯುಬಿ 2020?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100530083445/http://www.buffalo.edu/ub2020/overview/whatis.html |date=2010-05-30 }}. ''ಬಫಲೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ '',ಮಾರ್ಚ್‌ 31, 2010ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> ಪ್ರಮುಖ ವಿಸ್ತರಣೆಯಿಂದ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ನಗರದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ರಿಟೈಲ್ ವಲಯವು ಸದೃಢವಾಗಿದೆ, ಕೆನಡಾದ ಅಂಗಡಿಕಾರರು ದುರ್ಬಲ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್‌ನ ಲಾಭ ಪಡೆದುಕೊಂಡು, ಇಲ್ಲಿ ಬಂದು ಖರೀದಿ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆದಾಯ ಬರುತ್ತದೆ.<ref name="The Star">[http://www.thestar.com/news/canada/article/243796 ಕ್ರಾಸ್‌-ಬಾರ್ಡರ್ ಸೇಲ್ಸ್ ಸೋರ್ ವಿತ್ ಲೂನೀ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100114235032/http://www.thestar.com/News/Canada/article/243796 |date=2010-01-14 }}. ''thestar.com'', ಮಾರ್ಚ್‌ 31, 2010ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> ಬಫಲೋ ನಗರದ ನಿರುದ್ಯೋಗ ದರ ಶೇ. 7.7<ref name="BLSBUFF">[http://www.bls.gov ಯುಎಸ್ ಬ್ಯೂರೋ ಆಫ್ ಲೇಬರ್ ಸ್ಟಾಟಸ್ಟಿಕ್ಸ್]</ref> ಎಂದು ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದು ಹೇಳಿದ್ದು, ಇದು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇದೆ.<ref name="Allbusiness">[http://www.allbusiness.com/population-demographics/demographic-trends/14052499-1.html ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. ''Allbusiness.com'' ನಿಂದ ಮಾರ್ಚ್‌ 31, 2010ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> 2010ರಲ್ಲಿ ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕವು ಬಫಲೋ ನಗರವನ್ನು ಕುಟುಂಬ ಪಾಲನೆಗೆ 10ನೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸ್ಥಳ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web| url = http://www.forbes.com/2010/06/04/best-places-family-lifestyle-real-estate-cities-kids.html| title = America's Best Places to Raise a Family| publisher = Forbes.com| archiveurl = https://archive.is/20120918143828/http://www.forbes.com/2010/06/04/best-places-family-lifestyle-real-estate-cities-kids.html| archivedate = 2012-09-18| access-date = 2010-11-15| url-status = live}}</ref> == ಹೆಸರಿನ ಮ‌ೂಲಗಳು == "ಬಫಲೋ" ಎಂಬ ಹೆಸರು ಫ್ರೆಂಚ್ ಪದಗುಚ್ಛ ''ಬ್ಯು ಫ್ಲೆವ್‌,'' ಎಂಬುದರ ತಪ್ಪು ರೂಪ, ಇದರರ್ಥ "ಸುಂದರ ನದಿ," ಫ್ರೆಂಚ್ ಅನ್ವೇಷಕರು ನಯಾಗರಾ ನದಿ ನೋಡಿ ಹೀಗೆ ಉದ್ಗರಿಸಿದ್ದರು, ಆ ಪದಗುಚ್ಛದಿಂದಲೇ ಇಂದಿನ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ ಎನ್ನುವುದು ಪ್ರಚಲಿತ ಹೇಳಿಕೆ. ಆದರೆ ಈ ಊಹೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲಗಳು ವಿರುದ್ಧವಾಗಿವೆ. ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಅನ್ವೇಷಕರು ನಯಾಗರಾ ನದಿಗೆ ''ರಿವರೆ ಆಕ್ಸ್ ಚೆವಾಕ್ಸ್,'' ಎಂದರೆ "ಕುದುರೆಗಳ ನದಿ" ಎಂದಿದ್ದರು ಎಂದು ಮುದ್ರಣಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆಗಳು ಇವೆ.<ref>ಹಫ್‌ಟನ್, ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್. ದಿ ನೇಮ್ ಬಫಲೋ. ಬಫಲೋ, NY: ಬಫಲೋ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್, ಸಂಪುಟ v. 24, ಪುಟಗಳು 63–69 [https://books.google.com/books?id=fY4MAAAAYAAJ&amp;pg=PA63&amp;lpg=PA63&amp;dq=Buffalo+first+appeared+on+a+map&amp;source=web&amp;ots=Dg-YQZb0Ur&amp;sig=MOPlDcMG_xdKlwbd_3RzF0wjM_U&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;resnum=1&amp;ct=result#PPR3,M1 Books.google.com]</ref> ಹೆಸರಿನ ಕುರಿತು ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿರುವ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಉಲ್ಲೇಖವು(1825) ಕಥೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಆ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಕದ್ದ ಕುದುರೆಮಾಂಸವನ್ನು ಕಾಡೆಮ್ಮೆಯ ಮಾಂಸವೆಂದು ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರಂತೆ, ಆಗಿನಿಂದ ಆ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಪಿಕ್‌ನಿಕ್ ಜಾಗವನ್ನು "ಬಫಲೋ," ಎಂದು ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ. ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಬರೆದಿರುವ ಲೇಖಕ ಇದು ತನ್ನ ಊಹೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.<ref>ಬಾಲ್‌, ಶೆಲ್ಡನ್. ''[http://digital.library.cornell.edu/cgi/t/text/pageviewer-idx?c=nys;cc=nys;idno=nys294;node=nys294%3A1;size=s;frm=frameset;seq=6;view=image;page=root ಬಫಲೋ ಇನ್ 1825 ].'' ಬಫಲೋ, NY: ಎಸ್ ಬಾಲ್ 1825</ref> ಇದರಿಂದ ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾಡೆಮ್ಮೆಗಳೇ ಇರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ ''; ಬಫಲೋ ಜನವಸತಿಗೆ ಆ ಹೆಸರು ಬಂದಿದ್ದು ಬಫಲೋ ಕ್ರೀಕ್‌‌ನಿಂದ;<ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/83593/Buffalo/235380/History#tab=active~checked%2Citems~checked&amp;title=Buffalo%20%3A%3A%20History%20--%20Britannica%20Online%20Encyclopedia ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ: ಬಫಲೋ, NY, ಯುಎಸ್‌ಎ]</ref> ಮತ್ತು ಬಫಲೋ ಕ್ರೀಕ್ ಮೊದಲು ನಕಾಶೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು 1759–1760ರ ಸುಮಾರಿಗೆ.<ref>ಹಫ್‌ಟನ್, ಪು. 63</ref>'' ಏನೇ ಆದರೂ ಬ್ಯೂ ಫ್ಲೆವ್ ಸಿದ್ಧಾಂತವೇ ಹೆಚ್ಚು ಮನತಟ್ಟುವಂಥದು, ಆದರೆ ಇದು ಹೆಸರಿನ ಮೂಲದ ಕುರಿತ ಎಲ್ಲ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಸಾಧ್ಯತೆಯದು, ಇದರಿಂದ ಬಫಲೋ ಹೆಸರಿನ ನೈಜ ಮೂಲವನ್ನು ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. == ಇತಿಹಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:Buffalo Panorama 1911.jpg|thumb|right|300px|ಬಫಲೋ ಪನೋರಮಾ 1911]] [[ಚಿತ್ರ:Passenger boats buffalo new york 1909.jpg|thumb|right|300px| ಬಫಲೋದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ದೋಣಿಗಳು, 1909]] [[ಚಿತ್ರ:Pan-American Exposition - Ethnology Building at Night.jpg|thumb|right|175px|ಪಾನ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ಪ್ರದರ್ಶನ - ರಾತ್ರಿವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಎತ್ನಾಲಜಿ ಕಟ್ಟಡ]] {{Main|History of Buffalo, New York}} ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಇರೊಕ್ವೊಯಿಸ್ ಜನರು ಆಕ್ರಮಿಸುವ ಮೊದಲು, ಇಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಟ್ರಲ್ ನೇಶನ್ ಇತ್ತು. ನಂತರ, ಇರೊಕ್ವೊಯಿಸ್ ಕಾನ್‌ಫೆಡರಸಿಯ ಸೆನೆಕಸ್ ನ್ಯೂಟ್ರಲ್‌ ಜನರನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. 1804ರಲ್ಲಿ, ಜೋಸೆಫ್ ಎಲ್ಲಿಕಾಟ್, ಎಂಬ ಹಾಲಂಡ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಕಂಪನಿ ಯ ಪ್ರಧಾನ ಏಜೆಂಟ್‌‌‌ನು ರೇಡಿಯಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಮತ್ತು ಗ್ರಿಡ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ ಸೈಕಲ್‌ನ ಕಡ್ಡಿಗಳ ಹಾಗೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ.<ref>{{cite web |last = Priebe Jr.|first = J. Henry |title = Beginnings - The Village of Buffalo - 1801 to 1832 |url = http://history.buffalonet.org/1801.html |accessdate = 2007-09-07}}</ref> ಇದು ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವೇ ರೇಡಿಯಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. {{Citation needed|date=June 2008}} 1812ರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ, 1813ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 30ರಂದು ,<ref>{{Cite web |url=http://www.buffalonian.com/history/articles/1801-50/TheBurningofBuffalo.html |title=ದಿ ಬಫಲೋನಿಯನ್ |access-date=2010-11-15 |archive-date=2010-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100922160826/http://buffalonian.com/history/articles/1801-50/TheBurningofBuffalo.html |url-status=dead }}</ref>{{'}}<ref>[http://www.buffaloah.com/h/war1812/burning.html ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಬಫಲೋ]</ref> ಬಫಲೋ ನಗರವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಪಡೆಗಳು ಸುಟ್ಟುಹಾಕಿದವು. 1825ರ ನವೆಂಬರ್ 4ರಂದು, ಬಫಲೋ ನಗರವನ್ನು ಯುದ್ಧತಂತ್ರದಿಂದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪಶ್ಚಿಮದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವಂತೆ ಎರಿ ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ರೂಪುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಆ ಸಮಯಕ್ಕೆ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಸುಮಾರು 2,400 ಇತ್ತು. ಎರಿ ಕಾಲುವೆಯು ಬಫಲೋ ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರವಹಿವಾಟನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸಿತು. ನಂತರ 1832ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ನಗರದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 10,000ಕ್ಕೆ ಏರಿತ್ತು. ಬಫಲೋ ನಗರವು ಆಫ್ರಿಕಾ-ಅಮೆರಿಕನ್ನರಿಗೆ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೊಂದು ಉದಾಹರಣೆ ಎಂದರೆ 1828ರ ಗ್ರಾಮ ಡೈರೆಕ್ಟರಿಯು 59 ಕುಟುಂಬದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ "ಕಲರ್ಡ್‌ ಹೆಸರು"ಗಳನ್ನು (ಕಂದುಬಣ್ಣದವರು) ಪಟ್ಟಿಮಾಡಿದೆ.<ref>{{cite web |last = Fordham |first = Monroe |title = Michigan Street Church |work = African American history of Western New York |month = April | year = 1996 |url = http://www.math.buffalo.edu/~sww/0history/hwny-michigan.st.church.html |accessdate = 2007-09-08}}</ref> 1845ರಲ್ಲಿ, ಮಸೆಡೊನಿಯಾ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಟ್ ಚರ್ಚ್‌ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು (ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ''ಮಿಚಿಗನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್‌ '' )ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ಚರ್ಚ್‌ ಗುಲಾಮಗಿರಿ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಆಂದೋಲನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು. 1974ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 12ರಂದು ಚರ್ಚ್‌ ಅನ್ನು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಾಖಲೆಪುಸ್ತಕ (ನ್ಯಾಶನಲ್ ರೆಜಿಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕ್ ಪ್ಲೇಸ್‌ಸ್)ಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಲಿಯಂ ವೆಲ್ಸ್ ಬ್ರೌನ್ ರಂತಹ ಗುಲಾಮಗಿರಿ ನಿರ್ಮೂಲನೆಯ ನಾಯಕರುಗಳು ಬಫಲೋದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮನೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite web |title= African American history of Western New York |url= http://www.math.buffalo.edu/~sww/0history/wwb0.html |accessdate = 2007-09-08}}</ref> ಬಫಲೋ ಭೂಗತ/ಅಂಡರ್‌ಗ್ರೌಂಡ್ ರೈಲುರಸ್ತೆಯ <ref>{{cite web |title= Underground Railroad Sites in Buffalo, NY |url= http://www.buffaloresearch.com/ugrr.html |accessdate= 2010-07-25 |archive-date= 2010-10-18 |archive-url= https://web.archive.org/web/20101018071323/http://buffaloresearch.com/ugrr.html |url-status= dead }}</ref> ಟರ್ಮಿನಸ್ ಸ್ಥಳ ಕೂಡ ಆಗಿತ್ತು. ಅದು ಅನೇಕ ದೇಶಭ್ರಷ್ಟರಿಗೆ ಬಫಲೋ ದಿಂದ ನಯಾಗರಾ ನದಿಯನ್ನು ದಾಟಿ ಫೋರ್ಟ್‌ ಎರಿ, ಒಂಟಾರಿಯೋಗೆ ಹೋಗಲು ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರಗೊಳ್ಳಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. 1840ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬಫಲೋದ ಬಂದರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಪ್ರಯಾಣಿಕ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ವಹಿವಾಟಿನ ಸಾರಿಗೆಯು ವಿಸ್ತೃತಗೊಂಡು, ಬಫಲೋ ಬಂದರಿನಿಂದ 93,000 ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಪಶ್ಚಿಮದತ್ತ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು.<ref name="The City of Buffalo 1840-1850">{{cite web |last = Priebe Jr. |first = J. Henry |title= The City of Buffalo 1840–1850 |url = http://history.buffalonet.org/1840-50.html |accessdate = 2007-09-09}}</ref> ಧಾನ್ಯಕಾಳುಗಳು ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಸರಕುಗಳ ಸಾಗಾಣಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಬಂದರನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. 1843ರಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಥಮ ಉಗಿಶಕ್ತಿಯ ಗ್ರೈನ್ ಎಲಿವೇಟರ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ವ್ಯಾಪಾರಿಯಾದ ಜೋಸೆಫ್ ಡಾರ್ಟ್‌ ಜ್ಯೂನಿಯರ್ ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರ್ ರಾಬರ್ಟ್‌ ಡನ್‌ಬರ್‌ ಸೇರಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. "ಡಾರ್ಟ್‌ ಎಲಿವೇಟರ್" ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಸಾಗಾಣಿಕೆದಾರರಿಗೆ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಧಾನ್ಯದ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಇಳಿಸಿ, ಕಾಲುವೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತಿದ್ದ ದೋಣಿಗಳಿಗೆ ತುಂಬಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಯಿತು. ನಂತರದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ರೈಲು ಬೋಗಿಗಳಿಗೆ ಧಾನ್ಯ ತುಂಬಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="The City of Buffalo 1840-1850"/> ಅಬ್ರಹಾಂ ಲಿಂಕನ್ 1861ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 16ರಂದು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಹೋಗುವಾಗ ಬಫಲೋಗೆ ಭೇಟಿನೀಡಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಭೇಟಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ಈಗಲ್ ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ಕೋರ್ಟ್‌ ರಸ್ತೆಯ ಮಧ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಅಮೆರಿಕನ್ ಹೊಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ತಂಗಿದ್ದರು.<ref name="The History of Buffalo: A Chronology Buffalo, New York 1841-1865">{{cite web |last = LaChiusa |first = Chuck |title = The History of Buffalo: A Chronology Buffalo, New York 1841–1865 |url = http://freenet.buffalo.edu/bah/h/1865.html#1859 |accessdate = 2007-09-08 |archive-date = 2007-05-26 |archive-url = https://web.archive.org/web/20070526113417/http://freenet.buffalo.edu/bah/h/1865.html#1859 |url-status = dead }}</ref> ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು 1865ರಲ್ಲಿ ಬಫಲೋ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 81,029ದಿಂದ 94,210ಕ್ಕೆ ಏರಿತು. ಒಕ್ಕೂಟದ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಕಳಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಬಫಲೋ ನಗರದ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಯುದ್ಧ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನೂ ಪೂರೈಸಿದರು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ನಯಾಗರಾ ಸ್ಟೀಮ್ ಫೋರ್ಜ್‌ ವರ್ಕ್ಸ್ ಕಂಪನಿಯು ಐರನ್‌ಕ್ಲಾಡ್ ಶಿಪ್ USS ''ಮಾನಿಟರ್‌ '' ನ ತಿರುಗು ಗೋಪುರದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿತ್ತು.<ref name="The History of Buffalo: A Chronology Buffalo, New York 1841-1865"/> [[ಚಿತ್ರ:Lafayette Square, Buffalo, NY.jpg|thumb|right|ಲಫಯೆಟ್ಟೆ ಸ್ಕ್ವೇರ್ ಸಿ. 1912]] [[ಚಿತ್ರ:Niagara Square, Buffalo, NY.jpg|thumb|right|ನಯಾಗರಾ ಸ್ಕ್ವೇರ್ ಸಿ. 1912]] ಗ್ರೋವರ್‌ ಕ್ಲೆವರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಎರಿ ಕೌಂಟಿಯ (1871–1873)ಶರೀಫ್ ಅಥವಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ, ಮತ್ತು 1882ರಲ್ಲಿ ಬಫಲೋದ ಮೇಯರ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಗರ್ವನರ್ (1883–1885) ಆಗಿದ್ದರು. ಜೊತೆಗೆ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ 22ನೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು (1885–1889) ಮತ್ತು 24ನೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು 1893–1897)ಆಗಿದ್ದರು. 1896, ಮೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿಕಾಟ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್ ಕಟ್ಟಡವು ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು. ಮುಂದಿನ 16 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ, ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಅದು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಕಚೇರಿ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿತ್ತು. ಸರ್ವೇಯರ್ ಜೋಸೆಫ್ ಎಲ್ಲಿಕಾಟ್ ಗೌರವಾರ್ಥ ಆ ಹೆಸರು ಇಡಲಾಗಿತ್ತು. 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಮಿಲ್‌ಗಳು ನಯಾಗರಾ ನದಿಯ ಮೂಲಕ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾದ ಜಲವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿಯಿಂದ ಮೊದಲು ಲಾಭ ಪಡೆದ ಕಂಪನಿಗಳು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ ಬೆಳಕಿನ ಬಳಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಬಫಲೋ ನಗರಕ್ಕೆ ''ಬೆಳಕಿನ ನಗರ (ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಲೈಟ್)'' ಎಂಬ ಉಪಹೆಸರು ಬಂದಿತು.<ref name="cityjournal">[http://www.city-journal.org/html/17_4_buffalo_ny.html ಕ್ಯಾನ್ ಬಫಲೋ ಎವರ್ ಕಮ್ ಬ್ಯಾಕ್?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100922210700/http://city-journal.org/html/17_4_buffalo_ny.html |date=2010-09-22 }} ''ಸಿಟಿ ಜರ್ನಲ್‌'' ನಿಂದ</ref> 1881ರಲ್ಲಿ, ಬಫಲೋ ನಗರವು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಪ್ರಥಮವಾಗಿ ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿಯ ಬೀದಿದೀಪಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿತು. ಈ ನಗರವು [[ಮೋಟಾರು ವಾಹನ|ಅಟೋಮೊಬೈಲ್]] ಕ್ರಾಂತಿಯ ಭಾಗವೂ ಆಗಿತ್ತು,ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಸ್‌ ಎರಾ (ಕಂಚಿನ ಕಾಲಘಟ್ಟ) ಸಮಯದ ಕಾರಿನ ತಯಾರಕರಾದ ಪಿಯರ್ಸ್‌ ಅರ್ರೊ ಮತ್ತು ಸೆವೆನ್ ಲಿಟಲ್ ಬಫಲೋಸ್‌ ಇದೇ ನಗರದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಕೆ ಆರಂಭಿಸಿದವರು.<ref>ಬಿಲೀವ್ ಇಟ್ ಆರ್ ನಾಟ್. ಕ್ಲೈಮರ್, ಫ್ಲಾಯ್ಡ್. ''ಟ್ರೆಶರಿ ಆಫ್ ಅರ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಅಟೋಮೊಬೈಲ್ಸ್, 1877–1925'' (ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ : ಬೊನಾನ್ಜ ಬುಕ್ಸ್, 1950), ಪು.178.</ref> ''ಬೆಳಕಿನ ನಗರ '' (1999) ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಫಲೋ ವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದ ಲಾರೆನ್ ಬೆಲ್ಫರ್‌ಳ 1901ರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾದಂಬರಿಯ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೂ ಹೌದು. ವಾಸ್ತವ, ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಹೆಸರುಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು <ref>[http://www.buffaloah.com/h/bel/places.html ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಬಫಲೋ]</ref> ತನ್ನ ಕಾದಂಬರಿಯ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಅವಳು ಮೂಡಿಸಿದ್ದಳು. ಅದ್ಯಕ್ಷ ವಿಲಿಯಂ ಮೆಕಿನ್ಲೆ ಮೇಲೆ ಬಫಲೋದಲ್ಲಿ 1901, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6ರಂದು ಪಾನ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ಪ್ರದರ್ಶನ ದಲ್ಲಿ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಾಂತಿಕವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡರು. ಆತ ಕೊನೆಗೆ ಎಂಟು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಬಫಲೋ ನಗರದಲ್ಲಿಯೇ ನಿಧನ ಹೊಂದಿದರು. ಥಿಯೋಡರ್ ರೂಸ್‌ವೆಲ್ಟ್ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ 26ನೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ವಿಲ್‌ಕಾಕ್ಸ್ ಮಾನಿಸನ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಬಫಲೋವನ್ನು ಫೋರ್ಟ್‌ ಎರಿ, ಒಂಟಾರಿಯೋಗೆ ಜೋಡಿಸುವ ಪೀಸ್ ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಒಂದು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೇತುವೆಯು 1927ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು. ಬಫಲೋ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಟರ್ಮಿನಸ್ , ಒಂದು 17 ಮಹಡಿಯ ಆರ್ಟ್‌ ಡೆಕೊ ಶೈಲಿಯ ಸ್ಟೇಶನ್ ಆಗಿದ್ದು, ಫೆಲ್‌ಹೈಮರ್ & ವ್ಯಾಗ್ನರ್ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳು ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅದನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ರೈಲ್‌ರೋಡ್‌ಗಾಗಿ ರಚಿಸಲಾಗಿದ್ದು, 1929ರ ವಾಲ್‌ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ಕುಸಿತಕ್ಕಿಂತ ಕೆಲವೇ ವಾರಗಳ ಮೊದಲು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ವಿಶ್ವ ಸಮರ II]]ರಲ್ಲಿ ಬಫಲೋ ನಗರವು ಏಳಿಗೆ ಹೊಂದಿತು ಮತ್ತು ಅದು ತಯಾರಿಕಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ನಿರುದ್ಯೋಗ ದರ ತುಂಬ ಕಡಿಮೆ ಇತ್ತು.<ref>{{Cite web| last = | first = | authorlink = | coauthors = | title = 1941–1945| work = History| publisher = Parkside Community Association| date = | url = http://www.parksidebuffalo.org/history.html| doi = | accessdate = | archive-date = 2010-07-08| archive-url = https://web.archive.org/web/20100708014105/http://www.parksidebuffalo.org/history.html| url-status = dead}}</ref><ref>{{Cite web| last = Rizzo| first = Michael| authorlink = | coauthors = | title = Joseph J. Kelly 1942–1945| work = Through The Mayor's Eyes| publisher = The Buffalonian| date = | url = http://www.buffalonian.com/history/industry/mayors/Kelly.htm| doi = | accessdate = | archive-date = 2011-09-26| archive-url = https://web.archive.org/web/20110926220745/http://www.buffalonian.com/history/industry/mayors/Kelly.htm| url-status = dead}}</ref> ರೈಲ್‌ಕಾರ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಾರ್ ಆಂಡ್ ಫೌಂಡ್ರಿ ಕಂಪನಿಯು,ತಮ್ಮ ಬಫಲೋ ನಗರದ ಘಟಕವನ್ನು 1940ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿತು. ಈ ಕಂಪನಿಯು ಯುದ್ಧದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{Cite web| last =| first =| authorlink =| coauthors =| title = Buffalo Car Company| work =| publisher =| date = 9 April 2006| url = http://www.midcontinent.org/rollingstock/builders/buffalo_carco.htm| doi =| accessdate = }}</ref> 1957ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡ ಸೇಂಟ್ ಲಾರೆನ್ಸ್ ಸೀವೇ ಯು ನಗರವನ್ನು ಅಮೂಲ್ಯವಾಗಿದ್ದ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಹಿವಾಟಿನ ಮಾರ್ಗಗಳಿಂದ ದೂರಗೊಳಿಸಿತು; ಜೊತೆಗೆ ಕೈಗಾರಿಕರಣದ ಕುಸಿತ ; ಮತ್ತು ಉಪನಗರೀಕರಣದ ಕುರಿತು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಹಬ್ಬಿದ ಒಲವು; ಈ ಎಲ್ಲವೂ ಸೇರಿ ಬಫಲೋ ನಗರದ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಅವನತಿಯತ್ತ ಸಾಗಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ರಸ್ಟ್‌ ಬೆಲ್ಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕದ ಅನೇಕ ನಗರಗಳ ಹಾಗೆಯೇ, ಬಫಲೋ ಕೂಡ 1950ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಅರ್ಧ ಮಿಲಿಯನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕೋದ್ಯಮಗಳು ಮುಚ್ಚಿದ್ದರಿಂದ ಮತ್ತು ಜನರು ಉಪನಗರಗಳು ಅಥವಾ ಬೇರೆ ನಗರಗಳತ್ತ ಹೋಗಿದ್ದರಿಂದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಕಡಿಮೆಯಾಗತೊಡಗಿತು. ಮಿಚಿಗನ್ನಿನ ಫ್ಲಿಂಟ್ ಇನ್ನಿತರ ರಸ್ಟ್ ಬೆಲ್ಟ್ ನಗರಗಳ ಹಾಗೆಯೇ, ಬಫಲೋ ಕೂಡ ತನ್ನ ಕುಸಿದಿದ್ದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ನಾಶವಾಗಿದ್ದ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಪುನಶ್ಚೇತನಗೊಳಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿತು. 21ನೇ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಧಿಕ ಹೆಚ್ಚಳವು ಕುಸಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಉತ್ತಮಪಡಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿತು. ಹಿಂದಿನ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ $50 ಮಿಲಿಯನ್ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ 2007ರಲ್ಲಿ $4 ಬಿಲಿಯನ್ ಹಣ ಖರ್ಚು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|title= current city development projects 2007|url= http://www.ci.buffalo.ny.us/files/1_2_1/splanning/listofprojects/ListBuffDev101007.pdf|accessdate= 2007-11-04|format= PDF|archive-date= 2011-09-28|archive-url= https://web.archive.org/web/20110928080412/http://www.ci.buffalo.ny.us/files/1_2_1/splanning/listofprojects/ListBuffDev101007.pdf|url-status= dead}}</ref> ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನಗರದ ಕೇಂದ್ರಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಹಲವಾರು ಹೊಸ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳು ಮತ್ತು ನವೀಕಣಗಳನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳಲಾಯಿತು. 2008ರ ಪ್ರಕಾರ, ನಗರದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಪ್ರಯತ್ನದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದು ಮುಂದುವರೆದಿದೆ. (ಜನಸಂಖ್ಯೆ ವಿಭಾಗವನ್ನು ನೋಡಿ.) ಇಂದು ನಗರದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನಗರದ ಅಭ್ಯುದಯವು 21ನೇ ಶತಮಾನ ದಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಅಧಿಕಗೊಂಡಿದೆ. ಹಲವಾರು ಹೊಸ ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳು ಹತ್ತಿರದ [[ನಯಾಗರ ಜಲಪಾತ|ನಯಾಗರಾ ಫಾಲ್ಸ್‌‌]]ಗೆ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಹೊಸ ಮನೋರಂಜನಾ ಜಿಲ್ಲೆ, ಎಲ್ಮ್‌ವುಡ್ ಅವೆನ್ಯೂಗೆ ಬರುವ ಪ್ರವಾಸಿಗಳ ಸೇವೆಗೆ ಆರಂಭಗೊಂಡಿವೆ. ಜೊತೆಗೆ ಪರಿಸರ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಹೊಂದಿದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ. == ಭೂವಿವರಣೆ ಹಾಗೂ ಹವಾಮಾನ == [[ಚಿತ್ರ:BuffaloAvgTemps.png|right|thumb|ಬಫಲೋದ ಸರಾಸರಿ ಉಷ್ಣತೆ]] === ಭೂವಿವರಣೆ (ಭೌಗೋಳಿಕತೆ) === ಬಫಲೋ ನಗರವು ಲೇಕ್ ಎರಿಯ ಪೂರ್ವದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ, ಕೆನಡಾದ ಫೋರ್ಟ್‌ ಎರಿ, ಒಂಟಾರಿಯೋಗೆ ಎದುರಾಗಿ ಮತ್ತು ನಯಾಗರಾ ನದಿಯು ಆರಂಭವಾಗುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ನಯಾಗರ ನದಿಯು ದಕ್ಷಿಣದತ್ತ ಹರಿದು [[ನಯಾಗರ ಜಲಪಾತ|ನಯಾಗರಾ ಫಾಲ್ಸ್‌‌]] ಮತ್ತು ಲೇಕ್ ಒಂಟಾರಿಯೋನತ್ತ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಜನಗಣತಿ ಬ್ಯುರೋ ಪ್ರಕಾರ, ನಗರವು ಒಟ್ಟು 52.5 ಚದರ ಮೈಲಿ (136 km2){{convert|52.5|mi2|km2|abbr=off|lk=off}} ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ 40.6 ಚದರ ಮೈಲಿ ಭೂಪ್ರದೇಶ (105 km2){{convert|40.6|mi2|km2|abbr=off|lk=off}} ಮತ್ತು 11.9 ಚದುರ ಮೈಲಿಗಳಷ್ಟು (31 km2) ನೀರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.{{convert|11.9|mi2|km2|abbr=off|lk=off}} ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಶೇ. 22.66ರಷ್ಟು ನೀರು ಇದೆ. === ಹವಾಮಾನ === [[ಚಿತ್ರ:BuffInBloom.jpg|thumb|right|ಉಚ್ಛ್ರಾಯಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಬಫಲೋ]] [[ಚಿತ್ರ:Blizzard of 1977.jpg|thumb|right|1977ರ ಬಿರು ಹಿಮಗಾಳಿ]] ಬಫಲೋ ಹಿಮಭರಿತ ಚಳಿಗಾಲಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದು ತುಂಬ ಹಿಮಭರಿತ ನಗರವೇನಲ್ಲ.<ref>{{Cite web |url=http://goldensnowball.com/2009/01/syracuse-already-over-annul-snowfall.html |title=ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಗೋಲ್ಡನ್ ಸ್ನೋಬಾಲ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್. |access-date=2010-11-15 |archive-date=2011-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110711104516/http://goldensnowball.com/2009/01/syracuse-already-over-annul-snowfall.html |url-status=dead }}</ref> ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಸಾಕಷ್ಟು ಆರ್ದ್ರತೆಯಿರುವ ಭೂಖಂಡದ ಮಾದರಿಯ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಸಮುದ್ರದ ಹವಾಮಾನ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಮೆರಿಟೈಮ್ ಹವೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ [[ಮಹಾ ಸರೋವರಗಳು|ಬೃಹತ್ ಸರೋವರಗಳ (ಗ್ರೇಟ್ ಲೇಕ್ಸ್)]] ಮತ್ತು (ಕೋಪೆನ್ ಕ್ಲೈಮೇಟ್ ಕ್ಲಾಸಿಫಿಕೇಶನ್‌ "Dfb" — ಕಾರಣದಿಂದ ಹವಾಮಾನದಲ್ಲಿ ಬಲವಾದ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳು ಇರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಏಕರೂಪದ ಪ್ರಕ್ಷೇಪ ಹಂಚಿಕೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಬಫಲೋ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಕ್ರಮಣ ಕಾಲದ ಋತು ಅಂದರೆ ಒಂದು ಋತು ಮುಗಿದು ಇನ್ನೊಂದು ಆರಂಭಗೊಳ್ಳುವ ಸಂಕ್ರಮಣ ಅವಧಿಯು ಬಹಳ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಿರುತ್ತದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಳಿಗಾಲವು ತುಂಬ ತಂಪಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಿಮಭರಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದು ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನೀರ್ಗಲ್ಲುಗಳು ಹಾಗೂ ಮಳೆ ಬರುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಳಿಗಾಲವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ನವೆಂಬರ್ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಮಾರ್ಚ್‌ ಮಧ್ಯದವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಡಿಸೆಂಬರ್ ಕೊನೆಯಿಂದ ಮಾರ್ಚ್‌ ಆರಂಭದವರೆಗೆ ನೆಲವನ್ನು ಹಿಮವು ಆವರಿಸಿರುತ್ತದೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬರಿಯ ಒಣ ನೆಲ ಕೂಡ ಕಂಡುಬರಬಹುದು. ವಾರ್ಷಿಕ ಹಿಮಪಾತದ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣವು ಸರೋವರ ಪರಿಣಾಮ (ಲೇಕ್ ಇಫೆಕ್ಟ್) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಬಹಳ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ತಂಪಾದ ಗಾಳಿಯು ಸ್ವಲ್ಪ ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಸರೋವರದ ನೀರನ್ನು ದಾಟಿದಾಗ ಸರೋವರ ಪರಿಣಾಮವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಆರ್ದ್ರೀಕರಣಗೊಂಡು, ಮೋಡಗಳನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಡೌನ್‌ವಿಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕ್ಷೇಪವನ್ನುಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರಬಲವಾದ ಗಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ, ಬಫಲೋದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗವು ಉತ್ತರಭಾಗಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸರೋವರ ಪರಿಣಾಮದಿಂದ ಹಿಮವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಲೇಕ್ ಸ್ನೋ ಮಶಿನ್‌ಗಳು ನವೆಂಬರ್ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲಾರಂಭಿಸಿ, ಡಿಸೆಂಬರ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠವಿರುತ್ತವೆ. ನಂತರ, ಎರಿ ಸರೋವರ ಹಿಮಗಟ್ಟಿದ ಮೇಲೆ ಜನವರಿ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ ವಸ್ತುಶಃ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಬಫಲೋದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಿಮಬಿರುಗಾಳಿ ಎಂದರೆ ಬ್ಲಿಜರ್ಡ್‌ ಆಫ್ 77. ಅದು ಬಫಲೋದಲ್ಲಿ ಲೇಕ್‌ ಎಫೆಕ್ಟ್‌ನಿಂದ ಉಂಟಾದ ಹಿಮಬಿರುಗಾಳಿ ಅಲ್ಲವಾಗಿತ್ತು (ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎರಿ ಸರೋವರ ಪೂರ್ಣ ಹಿಮಗಟ್ಟಿತ್ತು). ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಹಾಗೂ ಎರಿ ಸರೋವರದ ಮೊದಲೇ ಸಂಗ್ರಹಗೊಂಡಿದ್ದ ಹಿಮ, ಎರಡೂ ಸೇರಿ ಉಂಟಾದ ಹಿಮ ಬಿರುಗಾಳಿಯಾಗಿತ್ತು. ನಗರದ ಕೆಲಸಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಹಿಮ ಬಹಳಷ್ಟು ತೊಂದರೆಯನ್ನೇನೂ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ 2006ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಬಿರುಗಾಳಿ ಮಾತ್ರ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ತೊಂದರೆಯುಂಟು ಮಾಡಿತು. ಬಫಲೋ ನಗರವು ಈಶಾನ್ಯದ ಬೇರಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಿಸಿಲು ಮತ್ತು ಶುಷ್ಕ ಬೇಸಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೂ ಇಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಮಳೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಸಸ್ಯಸಂಪತ್ತು ಹಸಿರಾಗಿ, ಹುಲುಸಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.erh.noaa.gov/buf/bufclifo.htm ಬಫಲೋ'ಸ್ ಕ್ಲೈಮೇಟ್ ]. ''ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹವಾಮಾನ ಸೇವೆ ''. ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದು ಜುಲೈ 5, 2006.</ref> ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಬಿಸಿಲು ಇರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿನ ಆರ್ದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಉಷ್ಣತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ನಗರವು ಸಂಭಾವ್ಯ ಬಿಸಿಲಿನ ಸರಾಸರಿ ಶೇ. 65ರಷ್ಟನ್ನು ಜೂನ್, ಜುಲೈ ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಬಫಲೋದ ಚಳಿಗಾಲದ ಹಿಮದ ಕುಖ್ಯಾತಿಯು ಬೇರೆ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಮಸುಕಾಗಿಸಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಬಫಲೋ ನಗರವು ಎರಿ ಸರೋವರದ ನೈರುತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನ ತಂಪಾದ ಗಾಳಿಯಂತಹ ಬೇರೆ ಲೇಕ್‌ ಇಫೆಕ್ಟ್‌ನಿಂದಲೂ ಅನುಕೂಲ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹದವಾದ ಬೆಚ್ಚಗಿನ ದಿನಗಳಿರುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹವಾಮಾನ ಸೇವೆಯ ಬಫಲೋ ಸ್ಟೇಶನ್ ಎಂದೂ ಅಧಿಕೃತ ಉಷ್ಣತೆ 100 ಡಿಗ್ರಿ ಫ್ಯಾರನ್‌‌ಹೀಟ್ (37.8 ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಂಟಿಗ್ರೇಡ್){{convert|100|F|1|abbr=on}} ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು<ref>[http://www.weather.com/weather/wxclimatology/monthly/graph/USNY0181?from=tenDay_bottomnav_undeclared Weather.com. ][http://www.weather.com/weather/wxclimatology/monthly/graph/USNY0181?from=tenDay_bottomnav_undeclared ಅತಿಹೆಚ್ಚು ದಾಖಲೆ {{convert|99|°F|0|abbr=on}}ಯಾಗಿರುವುದು ಆಗಸ್ಟ್ 1948ರಲ್ಲಿ ]</ref> ದಾಖಲಿಸಿಲ್ಲ. ಮಳೆಯು ಮಧ್ಯಮ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ರಾತ್ರಿಯೇ ಮಳೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಎರಿ ಸರೋವರದ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಮಾಣವು ಗುಡುಗು ಬಿರುಗಾಳಿ ಉಂಟು ಮಾಡುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ಬಫಲೋಗೆ ತೀರ ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಜುಲೈ ತಿಂಗಳಿನಾದ್ಯಂತ ಸೂರ್ಯನ ಬಿಸಿಲು ಅಧಿಕಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದೆ. ಆಗಸ್ಟ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಬೆಚ್ಚಗಾದ ಸರೋವರವು ಸ್ಥಿರಗೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ತನ್ನ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಲ್ಪಕಾಲದ ಮಳೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಅಧಿಕ ತಾಪಮಾನ ಮತ್ತು ಅಧಿಕ ಆರ್ದ್ರತೆ ಇರುತ್ತದೆ. {{Weather box |location = Buffalo, NY |single line = Yes |Jan record high F = 72 |Feb record high F = 71 |Mar record high F = 81 |Apr record high F = 94 |May record high F = 94 |Jun record high F = 98 |Jul record high F = 97 |Aug record high F = 99 |Sep record high F = 98 |Oct record high F = 92 |Nov record high F = 80 |Dec record high F = 74 |year record high F = 99 |Jan high F = 31.1 |Feb high F = 33.2 |Mar high F = 42.5 |Apr high F = 54.1 |May high F = 66.4 |Jun high F = 74.8 |Jul high F = 79.6 |Aug high F = 77.8 |Sep high F = 70.1 |Oct high F = 58.9 |Nov high F = 46.7 |Dec high F = 36 |year high F = 55.9 |Jan low F = 17.8 |Feb low F = 18.6 |Mar low F = 26.1 |Apr low F = 36.4 |May low F = 47.7 |Jun low F = 56.9 |Jul low F = 62.1 |Aug low F = 60.5 |Sep low F = 52.9 |Oct low F = 42.6 |Nov low F = 33.7 |Dec low F = 23.6 |year low F = 39.9 |Jan record low F = -16 |Feb record low F = -20 |Mar record low F = -7 |Apr record low F = 5 |May record low F = 25 |Jun record low F = 36 |Jul record low F = 43 |Aug record low F = 38 |Sep record low F = 32 |Oct record low F = 20 |Nov record low F = 2 |Dec record low F = -10 |year record low F = -20 |Jan precipitation inch = 3.16 |Feb precipitation inch = 2.42 |Mar precipitation inch = 2.99 |Apr precipitation inch = 3.04 |May precipitation inch = 3.35 |Jun precipitation inch = 3.82 |Jul precipitation inch = 3.14 |Aug precipitation inch = 3.87 |Sep precipitation inch = 3.84 |Oct precipitation inch = 3.19 |Nov precipitation inch = 3.92 |Dec precipitation inch = 3.80 |year precipitation inch = 40.54 |Jan snow inch = 24.0 |Feb snow inch = 18.4 |Mar snow inch = 12.4 |Apr snow inch = 3.6 |May snow inch = 0.3 |Jun snow inch = 0 |Jul snow inch = 0 |Aug snow inch = 0 |Sep snow inch = 0 |Oct snow inch = 0.3 |Nov snow inch = 11.0 |Dec snow inch = 25.4 |year snow inch = 95.4 |Jan precipitation days = 19.8 |Feb precipitation days = 17.2 |Mar precipitation days = 15.7 |Apr precipitation days = 13.6 |May precipitation days = 12.6 |Jun precipitation days = 11.9 |Jul precipitation days = 10.5 |Aug precipitation days = 10.5 |Sep precipitation days = 11.6 |Oct precipitation days = 12.8 |Nov precipitation days = 15.8 |Dec precipitation days = 19.4 |Jan snow days = 16.7 |Feb snow days = 14.0 |Mar snow days = 9.7 |Apr snow days = 3.7 |May snow days = 0.2 |Jun snow days = 0 |Jul snow days = 0 |Aug snow days = 0 |Sep snow days = 0 |Oct snow days = 0.3 |Nov snow days = 6.0 |Dec snow days = 14.7 |Jan sun = 89.9 |Feb sun = 110.2 |Mar sun = 164.3 |Apr sun = 204 |May sun = 257.3 |Jun sun = 288 |Jul sun = 306.9 |Aug sun = 266.6 |Sep sun = 207 |Oct sun = 158.1 |Nov sun = 84 |Dec sun = 68.2 |year sun = 2204.5 |source 1 = NOAA <ref name= NCDC >{{cite web | url = http://cdo.ncdc.noaa.gov/climatenormals/clim20/ny/308383.pdf | title = NCDC: U.S. Climate Normals | accessdate = 2010-05-14 | publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]] | archive-date = 2014-07-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140717163106/http://cdo.ncdc.noaa.gov/climatenormals/clim20/ny/308383.pdf | url-status = dead }}</ref> |source 2 = Hong Kong Observatory <ref name= HKO >{{cite web | url = http://www.hko.gov.hk/wxinfo/climat/world/eng/n_america/us/buffalo_e.htm | title = Climatological Normals of Buffalo | accessdate = 2010-05-14 | publisher = [[Hong Kong Observatory]] | archive-date = 2011-06-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110628182144/http://www.hko.gov.hk/wxinfo/climat/world/eng/n_america/us/buffalo_e.htm | url-status = dead }}</ref> |date=August 2010 }} == ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ == {{USCensusPop | 1810=1508 | 1820=2095 | 1830=8668 | 1840=18213 | 1850=42261 | 1860=81129 | 1870=117714 | 1880=155134 | 1890=255664 | 1900=352387 | 1910=423715 | 1920=506775 | 1930=573076 | 1940=575901 | 1950=580132 | 1960=532759 | 1970=462768 | 1980=357870 | 1990=328123 | 2000=292648 | estimate=270240 | estyear=2009 | estref= | footnote=Historical Population Figures<ref>{{cite web| url=http://grab.by/AbU| title=Population Estimates| first=Campbell| last=Gibson| publisher=Population Division, U.S. Bureau of the Census| month=June| year=2008| accessdate=2009-11-15| archive-date=2012-01-29| archive-url=https://web.archive.org/web/20120129215704/http://grab.by/AbU| url-status=dead}}</ref> <ref>{{cite web|url=http://www2.census.gov/prod2/decennial/documents/1850a-02.pdf|title=Census|publisher=United States Census}} page 36</ref> }} === ನಗರಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ === ಗ್ರೇಟ್ ಲೇಕ್ಸ್ ಪ್ರದೇಶದ ಮೊದಲು ಕೈಗಾರೀಕರಣಗೊಂಡ ಅನೇಕ ನಗರಗಳ ಹಾಗೆಯೇ, ಬಫಲೋ ಕೂಡ ಕೈಗಾರಿಕೆ ನೆಲೆ ನಶಿಸುತ್ತ ಬಂದ ಹಾಗೆ ಹಲವಾರು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇಳಿಕೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದೆ. ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 1950ರಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠವಾಗಿತ್ತು. ಆಗ ಅದು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ 15ನೇ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಇಳಿಯುತ್ತ ಬಂದಿದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ 1970ರ ಕೊನೆಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 1980ರ ಆರಂಭಭಾಗದಲ್ಲಿ, ನಗರವು ತನ್ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುಮಾರು ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟನ್ನು ಕೇವಲ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಜನಸಂಖ್ಯಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಬಫಲೋವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಅಂತಹ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಪರಿಣಾಮವು, ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ; 2006ರ ಅಮೆರಿಕದ ಗಣತಿ ಅಂದಾಜಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಬಫಲೋದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 1890ರಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಅದರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಸಮನಾಗಿದೆ, ಅಂದರೆ 120 ವರ್ಷಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತಿರುವುಮುರುವಾಗಿಸಿದೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಬಗೆಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಇದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಗಣತಿ ಅಂದಾಜುಗಳು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ನಷ್ಟದ ದರವು ಒಂದು ಸ್ಥಿರ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬರುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. 2008–2009 ನಷ್ಟದ ಅಂದಾಜು ಅದರ ಮೊದಲಿನ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಶೇ. 50ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇದೆ ಮತ್ತು ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಶೇ.1ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ಹೀಗೆಯೇ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದು ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದ ಅಂದಾಜಿನವರೆಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಿಲ್ಲ. 2005–2007ರ ಅಮೆರಿಕದ ಸಮುದಾಯ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಅಂದಾಜುಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಶೇ. 53.8ರಷ್ಟು ಬಿಳಿಯರು (ಶೇ. 48.7ರಷ್ಟು ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್‌ರಲ್ಲದ ಬಿಳಿಯರೇ ಇದ್ದಾರೆ), ಶೇ. 41.1ರಷ್ಟು ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೆರಿಕನ್ನರು, ಶೇ. 1.2ರಷ್ಟು ಅಮೆರಿಕನ್ ಇಂಡಿಯನ್‌ರು ಮತ್ತು ಅಲಾಸ್ಕಾ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳು, ಶೇ. 2.0ರಷ್ಟು ಏಷ್ಯನ್ನರು, ಶೇ. 4.5ರಷ್ಟು ಬೇರೆ ಜನಾಂಗದವರು ಮತ್ತು ಶೇ. 2.5ರಷ್ಟು ಎರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ಜನಾಂಗದವರು ಇದ್ದಾರೆ. ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇ. 8.3ರಷ್ಟು ಜನರು ಯಾವುದೇ ಕುಲದ ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ ಅಥವಾ ಲ್ಯಾಟಿನೋಗಳು ಇದ್ದರು.<ref>{{Cite web |url=http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-context=adp&-qr_name=ACS_2007_3YR_G00_DP3YR5&-ds_name=ACS_2007_3YR_G00_&-tree_id=3307&-redoLog=true&-_caller=geoselect&-geo_id=16000US3611000&-format=&-_lang=en |title=ಸೆನ್ಸಸ್‌ ಬ್ಯೂರೋ |access-date=2021-08-10 |archive-date=2020-02-11 |archive-url=https://archive.today/20200211181852/http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-context=adp&-qr_name=ACS_2007_3YR_G00_DP3YR5&-ds_name=ACS_2007_3YR_G00_&-tree_id=3307&-redoLog=true&-_caller=geoselect&-geo_id=16000US3611000&-format=&-_lang=en |url-status=dead }}</ref> 2000ರ ಗಣತಿಯ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ, 292,648 ಜನರಿದ್ದರು. 122,720 ಮನೆಗಳು ಇದ್ದವು ಮತ್ತು 67,005 ಕುಟುಂಬಗಳು ನಗರದಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದರು. ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಪ್ರತಿ ಚದರ ಮೈಲಿಗೆ 7,205.8ರಷ್ಟು ಜನರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ (2,782.4/ಕಿ.ಮೀ.²). ಅಲ್ಲಿ 145,574 [[ಮನೆ]]ಗಳಿದ್ದು, ಸರಾಸರಿ ಸಾಂದ್ರತೆ 3,584.4/ಚದರ ಮೈಲಿ (1,384.1/ಕಿ.ಮೀ.²)ಯಷ್ಟಿದೆ. ನಗರದ ಜನಾಂಗೀಯ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಶೇ.54.43 ರಷ್ಟು ಬಿಳಿಯರು, ಶೇ. 37.23ರಷ್ಟು ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೇರಿಕನ್, ಶೇ. 0.77 ರಷ್ಟು ಅಮೇರಿಕದ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳು, ಶೇ. 1.40 ಏಶಿಯನ್ನರು, ಶೇ. 0.04 ರಷ್ಟು ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ನವರು, ಶೇ. 3.68 ರಷ್ಟು ಇತರ ಇತರೆ ಜನಾಂಗದವರು ಹಾಗೂ ಶೇ. 2.45 ರಷ್ಟು ಎರಡು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಜನಾಂಗದವರು ಇದ್ದರು. ಶೇ. 7.54ರಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಹಿಸ್ಪ್ಯಾನಿಕ್ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಜನಾಂಗದ ಲ್ಯಾಟಿನೋ ಆಗಿತ್ತು. ಟಾಪ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಐದು ದೊಡ್ಡ ವಂಶಪರಂಪರೆಯು ಹೀಗಿದೆ : . ಜರ್ಮನ್ (ಶೇ. 13.6 ), ಐರಿಶ್ (ಶೇ. 12.2), ಇಟಾಲಿಯನ್ (ಶೇ. 11.7), ಪೋಲಿಶ್ (ಶೇ. 11.7), ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಶ್ (ಶೇ. 4.0).<ref>{{Cite web |url=http://www.city-data.com/city/Buffalo-New-York.html |title=ಬಫಲೋ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ (NY) ವಿವರವಾದ ಚಿತ್ರಣ - ರಿಲೊಕೇಶನ್, ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್, ಪ್ರವಾಸ, ಉದ್ಯೋಗಗಳು, ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, ಶಾಲೆಗಳು, ಅಪರಾಧ, ವಾರ್ತೆಗಳು, ಲೈಂಗಿಕ ಅಪರಾಧಿಗಳು |access-date=2010-11-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130927162849/http://www.city-data.com/city/Buffalo-New-York.html |archive-date=2013-09-27 |url-status=dead}}</ref> ಒಟ್ಟು 122,720 ಮನೆಯವರಿದ್ದು, ಅವರಲ್ಲಿ ಶೇ. 28.6ರಷ್ಟು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ 18 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಕ್ಕಳು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದರು. ಜೊತೆಗೆ ಶೇ. 27.6ರಷ್ಟು ಮದುವೆಯಾದ ದಂಪತಿಯಿದ್ದರು, 22.3ರಷ್ಟು ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಡನಿಲ್ಲದ ಮಹಿಳೆಯರು ಮನೆನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಶೇ. 45.4ರಷ್ಟು ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲದ ಮನೆಗಳಿದ್ದವು. ಎಲ್ಲಾ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ. 37.7ರಷ್ಟು ಜನರು ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿರುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಶೇ. 12.1ರಷ್ಟು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ 65 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಯಸ್ಸಿನ ಒಬ್ಬರೇ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಸರಾಸರಿ ಮನೆಮಂದಿಯ ಪ್ರಮಾಣ 2.29ರಷ್ಟಿದ್ದರೆ, ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರಮಾಣ 3.07ರಷ್ಟಿತ್ತು. ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಶೇ. 26.3ರಷ್ಟು 18ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯೋಮಾನದವರು, ಶೇ. 11.3ರಷ್ಟು ಜನರು 18 ರಿಂದ 24, ಶೇ. 29.3 ಜನರು 25 ರಿಂದ 44, ಶೇ.19.6 45 ರಿಂದ 64, ಮತ್ತು ಶೇ.13.4 ಜನರು 65 ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಯಸ್ಸಿನವರು. ಇಲ್ಲಿ 34 ವರ್ಷವನ್ನು ಮಧ್ಯದ ಪ್ರಾಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ 100 ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ 88.6 ಪುರುಷರಿದ್ದಾರೆ. 18 ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ 83.5 ಪುರುಷರಿದ್ದಾರೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮನೆಯ ಮಧ್ಯಮ ಪ್ರಮಾಣದ ಆದಾಯವು $24,536ರಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬವೊಂದರ ಮಧ್ಯಮ ವರಮಾನವು $30,614ರಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಪುರುಷರು $30,938 ಸರಾಸರಿ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಆಗಿತ್ತು, ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಸ್ತ್ರೀಯರು $23,982 ಸರಾಸರಿ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ನಗರದ ತಲಾದಾಯವು $14,991ರಷ್ಟಿದೆ. ಶೇ. 26.6 ರಷ್ಟು ಜನರು ಮತ್ತು ಶೇ.23.0 ಕುಟುಂಬಗಳು ಬಡತನರೇಖೆಯ ಕೆಳಗಿದ್ದಾರೆ. ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ,18 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಿನ ಶೇ. 38.4ರಷ್ಟು ಜನರು ಮತ್ತು 65 ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ಶೇ.14.0ರಷ್ಟು ಜನರು ಬಡತನರೇಖೆಯ ಕೆಳಗೆ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. [[ಚಿತ್ರ:Buffalo NY historical population.png|left|thumb| ಬಫಲೋದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ, 1830–2006]] ಬಫಲೋ ನಗರದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಮಾಣದ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಜನರಿದ್ದಾರೆ : ಐರಿಶ್, ಇಟಲಿಯವರು, ಪೋಲಿಶ್, ಜರ್ಮನ್ನರು, ಯಹೂದಿಗಳು, ಗ್ರೀಕರು, ಅರಬ್ಬರು , ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೆರಿಕನ್ನರು, ಭಾರತೀಯರು, ಮತ್ತು ಪ್ಯುರ್ಟೊ ರಿಕನ್ ಕುಲದವರು. ಪ್ರಮುಖ ಜನಾಂಗೀಯ ನೆರೆಹೊರೆಯವರು ಈಗಲೂ ಇದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ಅವರು 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಪಾರಂಪರಿಕವಾಗಿ, ಪೋಲಿಶ್-ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಜೀವಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಟಾಲಿಯನ್-ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಪಶ್ಚಿಮದ ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿರದ ನೆರೆಹೊರೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಪೂರ್ವ ಭಾಗವು ಈಗ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ನೆರೆಹೊರೆಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಪಶ್ಚಿಮದ ಭಾಗವು ಅನೇಕ ಜನಾಂಗೀಯತೆಗಳ ಸಮ್ಮಿಳನ ಸ್ಥಾನ (ಮೆಲ್ಟಿಂಗ್ ಪಾಟ್)ವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಲ್ಯಾಟಿನೋ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಾಢವಾದ ಪ್ರಭಾವ ಹೊಂದಿದೆ. ಬಫಲೋದ ಇತಿಹಾಸದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ, ನೆರೆಹೊರೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಮೊದಲ ವಾರ್ಡ್‌ (ಪರ್ಸ್ಟ್ ವಾರ್ಡ್‌) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ದಕ್ಷಿಣ ಬಫಲೋ ಭಾಗವು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಐರಿಷ್‌ ಕುಲ ದ ಜನರಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅರಬ್ ಕುಲದ ನಿವಾಸಿಗಳು ನಗರದೊಳಗೆ ಬರುವುದು ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕರು [[ಯೆಮೆನ್|ಯೆಮನ್]] ದೇಶದಿಂದ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ನಗರದ ಮುಸ್ಲಿಂ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಸುಮಾರು 3000ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://wings.buffalo.edu/sa/muslim/LocalMosques.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-11-15 |archive-date=2010-02-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100212075820/http://wings.buffalo.edu/sa/muslim/LocalMosques.htm |url-status=dead }}</ref> 1950ರಿಂದ ಮತ್ತು 1960ರಿಂದ, ಯಹೂದಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ನಗರದ ಹೊರಗೆ ಉಪನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಪಶ್ಚಿಮದ ಮೇಲಿನ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. === ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳು === 2006ರಂತೆ, ಎರಿ ಮತ್ತು ನಯಾಗರಾ ಕೌಂಟಿಗಳು ಸೇರಿ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ 1,154,378 ಆಗಿತ್ತು.<ref name="suny_rkn">{{cite web|url=http://rkn.buffalo.edu/data/topicdata.cfm?Topic=100&Region=777|title=SUNY Buffalo Regional Knowledge Network|access-date=2010-11-15|archive-date=2012-03-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20120322060017/http://rkn.buffalo.edu/data/topicdata.cfm?Topic=100&Region=777|url-status=dead}}</ref> ಈ ಭಾಗದ ಜನಾಂಗೀಯ ಸಂಯೋಜನೆ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿದೆ : ಶೇ. 82.2ರಷ್ಟು ಬಿಳಿಯರು, ಶೇ. 13ರಷ್ಟು ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೆರಿಕನ್‌‌‌, ಶೇ. 0.6ರಷ್ಟು ಅಮೆರಿಕದ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳು, ಶೇ. 1.32ರಷ್ಟು ಏಷಿಯನ್, ಶೇ. 3.3ರಷ್ಟು ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್, ಮತ್ತು ಶೇ. 1.4ರಷ್ಟು ಎಲ್ಲ ಇತರೆ ಜನಾಂಗದವರು. ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಶೇ. 39.68ರಷ್ಟು ಜನರು 18ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವರ್ಷದವರು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ವಯಸ್ಸು 38 ವರ್ಷ. ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ, ಶೇ. 82.88ರಷ್ಟು ಜನರು ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಶೇ. 23.2ರಷ್ಟು ಜನರು ಬ್ಯಾಚಲರ್ ಪದವಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಮನೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಮ ಆದಾಯವು $48,400 ಆಗಿದೆ ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ತಲಾದಾಯವು $39,000ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇದೆ. ಸುಮಾರು ಶೇ. 8ರಷ್ಟು ಜನರು ಬಡತನರೇಖೆಯ ಕೆಳಗಿದ್ದಾರೆ. == ಶಿಕ್ಷಣ == [[ಚಿತ್ರ:PostcardLHS.png|thumb|right|ಲಫಯೆಟ್ಟೆ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್]] === ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳು/ವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು === ಪ್ರಸ್ತುತ, ನಗರದಲ್ಲಿ 78 ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳು ಇವೆ. ಜೊತೆಗೆ ಚಾರ್ಟರ್ (ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಅಥವಾ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ) ಶಾಲೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. 2006ರಂತೆ, ಒಟ್ಟು ದಾಖಲಾತಿ 41,089 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ- ಶಿಕ್ಷಕ ಅನುಪಾತ 13.5ಕ್ಕೆ 1 ಆಗಿತ್ತು. 2008ರಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಹೊಂದುವವರ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇ. 52 ಆಗಿದ್ದು, 2007ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿತ್ತು. 2007 ರಲ್ಲಿ ಅದು ಶೇ. 45 ಇತ್ತು ಮತ್ತು 2007ರಲ್ಲಿ ಅದು ಶೇ. 50 ಆಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.buffalonews.com/home/story/711732.html |title=ದಿ ಬಫಲೋ ನ್ಯೂಸ್ |access-date=2012-07-23 |archive-date=2012-07-23 |archive-url=https://archive.is/20120723165058/www.buffalonews.com/home/story/711732.html |url-status=live }}</ref> ಶೇ. 27ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಶಿಕ್ಷಕರು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಅಥವಾ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಜೊತೆಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸರಾಸರಿ ಅನುಭವ 15 ವರ್ಷಗಳಾಗಿತ್ತು. ಇಡೀ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವಾಗ, ಒಟ್ಟು 292 ಶಾಲೆಗಳಿದ್ದು, 172,854 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿದ್ದರು.<ref name="suny_rkn"/> ಬಫಲೋ ಒಂದು ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟ್ ಸ್ಕೂಲ್ (ಆಕರ್ಷಿಸುವ ಶಾಲೆ) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಶಾಲೆಗಳು ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತವೆ ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ವಿಜ್ಞಾನ]], ದ್ವಿಭಾಷೆ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕದ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಇತ್ಯಾದಿ. ವಿಶೇಷ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಇವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ : ಬಫಲೋ ಎಲಿಮೆಂಟರಿ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ; ಡಾ.ಮಾರ್ಟಿನ್ ಲೂಥರ್ ಕಿಂಗ್, ಜ್ಯೂನಿಯರ್,; ಮಲ್ಟಿಕಲ್ಚರಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್; ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ ; ಡಾ. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಆರ್ ಡ್ರ್ಯೂ ಸೈನ್ಸ್ ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟ್ ಸ್ಕೂಲ್ ; ಬಿಲ್ಡ್ ಅಕಾಡೆಮಿ; ಲಿಯೋನಾರ್ಡೊ ಡ ವಿಂಚಿ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಬಫಲೋ; ಪಿಎಸ್ 32 ಬೆನ್ನೆಟ್ ಪಾರ್ಕ್‌ ಮಾಂಟೆಸರಿ; ದಿ ಬಫಲೋ ಅಕಾಡೆಮಿ ಫಾರ್ ವಿಶುವಲ್ ಆಂಡ್ ಪರ್‌ಫಾರ್ಮಿಂಗ್ ಆಟ್ಸ್, BAVPA; ರಿವರ್‌ಸೈಡ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ; ಲಫಯೆಟ್ಟೆ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್ /ಬಫಲೋ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಫೈನಾನ್ಸ್ ; ಹಚಿನ್‌ಸನ್‌ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ; ಬರ್ಗಾರ್ಡ್‌ ವೊಕೇಶನಲ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ; ಸೌತ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಮತ್ತು ದಿ ಎಮರ್ಸ್ನ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಾಲಿಟಿ. ಬಫಲೋ ನಗರವು ಪ್ರಸ್ತುತ $1 ಬಿಲಿಯನ್ ಸಿಟಿ ಸ್ಕೂಲ್ ಮರುನಿರ್ಮಾಣದ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿದೆ. === ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳು === ನಗರದಲ್ಲಿ 47 ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳು ಇವೆ ಮತ್ತು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶವು 150 ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳು ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಅಂಗೀಕೃತತೆ ಹೊಂದಿವೆ. [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|ಇಸ್ಲಾಂ]] ಮತ್ತು [[ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮ|ಯಹೂದಿ]] ಇನ್ನಿತರ ಬೇರೆ ಧರ್ಮಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟ ಶಾಲೆಗಳೂ ಇವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಪಂಥೀಯವಲ್ಲದ (ನಾನ್‌ಸೆಕ್ಟೇರಿಯನ್) ಆಯ್ಕೆಗಳೂ ಇವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ದಿ ಬಫಲೋ ಸೆಮಿನರಿ (ಪಶ್ಚಿಮ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಏಕೈಕ ಪಂಥೀಯವಲ್ಲದ ಖಾಸಗಿ, ಬಾಲಕಿಯರ ಶಾಲೆ),<ref>[http://buffaloseminary.org/ ಬಫಲೋ ಸೆಮಿನರಿ - ಬಫಲೋ ಸೆಮಿನರಿ ]</ref> ಮತ್ತು ನಿಕೋಲ್ಸ್ ಸ್ಕೂಲ್ . ತನ್ನ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ, ಬಫಲೋ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್‌ನ ವಯಸ್ಕ ಮತ್ತು ಮುಂದುವರಿಕೆ ಶಿಕ್ಷಣ ವಿಭಾಗವು ಸಮುದಾಯದ ಎಲ್ಲ ವಯಸ್ಕರಿಗೂ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.upskill.org/|title=Buffalo Public Schools Adult and Continuing Education Division}}</ref> ಇದರೊಂದಿಗೆ, ವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆಯು ಸುಮಾರು 20ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಕಾಡೆಮಿಕ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಸುಮಾರು 6,000 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಈ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.buffaloschools.org/cte/|title=Career and Technical Education department|access-date=2010-11-15|archive-date=2007-12-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20071226062845/http://www.buffaloschools.org/cte/|url-status=dead}}</ref> ==== ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್‌ ಶಾಲೆಗಳು ==== *ಸೇಂಟ್. ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್ *ಕ್ಯಾನಿಸಿಯಸ್ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್ *ಸೇಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್‌‌ಸ್ ಕಾಲೆಜಿಯೇಟ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ *ಬಿಶಪ್- ಟಿಮೊನ್ - ಸೇಂಟ್ ಜ್ಯೂಡ್ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್ *ನಾರ್ಡಿನ್ ಅಕಾಡೆಮಿ *ಹೋಲಿ ಏಂಜೆಲ್ಸ್ ಅಕಾಡೆಮಿ *ಮೌಂಟ್ ಮರ್ಸಿ ಅಕಾಡೆಮಿ ==== ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್ಸ್ ==== *ದಾರುಲ್ ಉಲೂಮ್ ಅಲ್‌ ಮದನಿಯ *ಯುನಿವರ್ಸಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಅಟ್ ಬಫಲೋ === ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳು === ==== ಖಾಸಗಿ ==== *ಬ್ರ್ಯಂಟ್ & ಸ್ಟ್ರಾಟನ್ ಕಾಲೇಜ್ *ಕ್ಯಾನಿಸಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜ್ *ಡಿ'ಯೊವಿಲ್ಲೆ ಕಾಲೇಜ್ *ಮೆಡಿಲ್ಲೆ ಕಾಲೇಜ್ *ಟ್ರಾಕೈರೆ ಕಾಲೇಜ್ ==== (ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ) SUNY ==== ಬಫಲೋ ನಗರವು ನಾಲ್ಕು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ(SUNY)ದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಆಯಾ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಅವು ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 40,000 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. * ಬಫಲೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು SUNY ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಾಲ್ಕು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. *ಬಫಲೋ ಸ್ಟೇಟ್ ಕಾಲೇಜ್, 4 ವರ್ಷಗಳ ಸಮಗ್ರ ಕಾಲೇಜ್ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುತ್ತದೆ. *ಎರಿ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ 2 ವರ್ಷಗಳ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಆಗಿದ್ದು, SUNY ಯ ಅಂಗೀಕೃತತೆ ಹೊಂದಿದೆ. *ಎಂಪೈರ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಕಾಲೇಜ್, ಒಂದು ಪಬ್ಲಿಕ್ ಲಿಬರಲ್ ಆಟ್ಸ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಗಿದೆ. == ಆರ್ಥಿಕತೆ == [[ಚಿತ್ರ:20080310 Soldiers and Sailors edit.JPG|thumb|right|ಸೋಲ್ಜರ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಸೈಲರ್ಸ್ ಮಾನ್ಯುಮೆಂಟ್, ಲಫಯೆಟ್ಟೆ ಸ್ಕ್ವೇರ್]] === ಇತಿಹಾಸ === ಬಫಲೋ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶವು ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದ ರೈಲುರಸ್ತೆ ವ್ಯಾಪಾರವಹಿವಾಟಿನಲ್ಲಿ, ಸ್ಟೀಲ್ ಉತ್ಪಾದನೆ,[[ಮೋಟಾರು ವಾಹನ|ಆಟೋಮೊಬೈಲ್]] ತಯಾರಿಕೆ, ಏರ್‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್/ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ಡಿಸೈನ್ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನೆ, ಗ್ರೇಟ್ ಲೇಕ್ಸ್ ಹಡಗುಸಾಗಣೆ ಮತ್ತು ಧಾನ್ಯಗಳ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ಈ ಅನೇಕ ಉದ್ಯಮಗಳು ನಗರದಿಂದ ಹೊರನಡೆದಿವೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಈಗ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಟೀಲ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಇಲ್ಲ, ಚಿಕ್ಕ ಪುಟ್ಟ ಸ್ಟೀಲ್ ಮಿಲ್‌ಗಳು ಇನ್ನೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕಟ್ಟಡಗಳು, ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ವಾಹನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಟೀಲ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಪಾದಕ, ಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಮತ್ತು ವಿತರಕರಾಗಿದ್ದ ಗಿಬ್ರಾಲ್ಟರ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್ ಬಫಲೋನಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿ ಹೊಂದಿತ್ತು. 1950ರ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಗಣತಿ ಯ ಪ್ರಕಾರ, ಬಫಲೋ ದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ 15ನೇ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿತ್ತು, ದೇಶದ ದೊಡ್ಡ ಆಂತರಿಕ ಬಂದರು ಆಗಿತ್ತು (ಒಟ್ಟು 12 ಬಂದರುಗಳಲ್ಲಿ), ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ರೈಲು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು, ಆರನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸ್ಟೀಲ್ ಉತ್ಪಾದಕ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಎಂಟನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ತಯಾರಿಕಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite book|title=A Greater Look At Greater Buffalo|url=https://archive.org/details/greaterlookatgre0000bisc|page=[https://archive.org/details/greaterlookatgre0000bisc/page/58 58]|publisher=Windsor Publications|isbn=0-89781-198-4|year=1986|author=Bisco, Jim}}</ref> ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಈಗ ಕೈಗಾರಿಕೆ, ಹಗುರು ತಯಾರಿಕೆಗಳು, ಉನ್ನತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸೇವೆ-ಪ್ರೇರಿತ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಮಿಶ್ರಣ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಬಹುದು. ನಗರವು ತನ್ನ ಆರ್ಥಿಕ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದೇ ಉದ್ಯಮ ಅಥವಾ ವಲಯದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸುವುದರ ಬದಲಿಗೆ, ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ, 21ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ.{{Citation needed|date=March 2009}} === ಉದ್ಯೋಗ === ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಬಫಲೋದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾದಂತೆ ಮತ್ತು ತಯಾರಿಕೆ ವಲಯ ಹೊರಹೋದಂತೆ ಉದ್ಯೋಗವೂ ಸ್ಥಿತ್ಯಂತರಗೊಂಡಿದೆ. ಬಫಲೋದ 2005ರ ನಿರುದ್ಯೋಗ ದರವು ಶೇ. 6.6ರಷ್ಟಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸ್ಟೇಟ್‌ನ ನಿರುದ್ಯೋಗ ದರ ಶೇ. 5.0ರಷ್ಟಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.labor.state.ny.us/workforceindustrydata/wny/WesternSlideShows.asp |title=ಎರಿ ಕೌಂಟಿಯನ್ನು ನೋಡಿ |access-date=2010-11-15 |archive-date=2014-06-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140630175727/http://www.labor.state.ny.us/workforceindustrydata/wny/WesternSlideShows.asp |url-status=dead }}</ref> ಜೊತೆಗೆ 2005ರ ನಾಲ್ಕನೇ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಿಂದ 2006ರ ನಾಲ್ಕನೇ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದವರೆಗೆ, ಎರಿ ಕೌಂಟಿಯು ಯಾವುದೇ ನಿವ್ವಳ ಉದ್ಯೋಗದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ದೇಶದ 326 ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕೌಂಟಿಗಳಲ್ಲಿ 271ನೇ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿತ್ತು.<ref>[http://www.bls.gov/news.release/cewqtr.t01.htm ಬಿಎಸಲ್‌ಎಸ್, ಕೋಷ್ಟಕ 1. ][http://www.bls.gov/news.release/cewqtr.t01.htm ೩೨೬ ದೊಡ್ಡ ದೇಶಗಳ ಉದ್ಯಮಗಳು, ಉದ್ಯೋಗಳು ಮತ್ತು ವೇತನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, 2006ರ ನಾಲ್ಕನೇ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ]</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಕಂಡಿದೆ. 2005ರಲ್ಲಿ ಶೇ. 6.6 ಇದ್ದ ನಿರುದ್ಯೋಗ ದರ 2006ರಲ್ಲಿ ಶೇ. 5.2ಕ್ಕೆ ಇಳಿಕೆಯಾಗಿ, ಜುಲೈ 2007ರಲ್ಲಿ ಶೇ. 4.9ಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.labor.state.ny.us/workforceindustrydata/PressReleases/prtbur.txt |title=ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ |access-date=2010-11-15 |archive-date=2014-06-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140630011534/http://www.labor.state.ny.us/workforceindustrydata/PressReleases/prtbur.txt |url-status=dead }}</ref> ಈ ಪ್ರದೇಶದ ತಯಾರಿಕಾ ವಲಯದ ಉದ್ಯೋಗಗಳು, ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲಿರುವ ಉದ್ಯೋಗಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಇನ್ನೂ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 17,000 ಉದ್ಯೋಗಗಳು 2006ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಷ್ಟವಾಗಿವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಬೇರೆ ವಲಯಗಳ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ತಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ದೂರವಿಟ್ಟಿವೆ ಮತ್ತು ಅಧಿಕ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಿವೆ. 2006ರಲ್ಲಿ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳು ಸುಮಾರು 30,400 ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ಹಾಗೂ ವ್ಯಾಪಾರ ವಹಿವಾಟು (ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹಣಕಾಸು) ಕ್ಷೇತ್ರವು ಸುಮಾರು 20,500 ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದೆ.<ref>[http://www.bizjournals.com/albany/ ''bizjournals.com'' ]</ref> === ಜೀವ ವಿಜ್ಞಾನಗಳು === ಬಫಲೋ ನಗರವು [[ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌|ಬಯೋಇನ್‌ಪಾರ್ಮಾಟಿಕ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಮಾನವ ವಂಶವಾಹಿಗಳ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಕೇಂದ್ರವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಬಫಲೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ದಿ ರಾಸ್‌ವೆಲ್ ಪಾರ್ಕ್‌ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಂಶೋಧಕರು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು ಬಫಲೋ ನಯಾಗರಾ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ : ಬಫಲೋ ಹಿಯರಿಂಗ್ & ಸ್ಪೀಚ್ ಸೆಂಟರ್, ಬಫಲೋ ಮೆಡಿಕಲ್ ಗ್ರೂಪ್ ಫೌಂಡೇಶನ್, ಹಾಪ್ಟ್‌ಮನ್-ವುಡ್‌ವರ್ಡ್‌ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೇ , ಕಲೈಡ ಹೆಲ್ತ್‌, ಒಲ್ಮಸ್ಟೆಡ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ವಿಶುವಲಿ ಇಂಪೇರ್ಡ್, ಕ್ಲೀವ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಬಯೋಲ್ಯಾಬ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅಪ್‌ಸ್ಟೇಟ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪ್ಲಾಂಟ್ ಸರ್ವಿಸಸ್‌. ಹ್ಯೂಮನ್ ಜೀನೋಮ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಡಿಎನ್‌ಎ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಬಫಲೋದ ಅನಾಮಿಕ ದಾನಿಗಳಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ಉದಯಿಸುತ್ತಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಅಧಿಕಗೊಳಿಸುತ್ತಿರುವ ಜೀವನ ವಿಜ್ಞಾನ (ಲೈಫ್ ಸೈನ್ಸ್) ಸಮಾಲೋಚಕರನ್ನು ಬಫಲೋ ನಯಾಗರಾ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ ಮತ್ತು ಅಪ್‌ಸ್ಟೇಟ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಬಫಲೋ ಬಯೋಸೈನ್ಸ್‌‌ಸ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಸೆಂಟರ್ ಆಫ್ ಎಕ್ಸ್‌ಲೆನ್ಸ್‌ಗೆ ಬಯೋಇನ್‌ಫಾರ್ಮಾಟಿಕ್ಸ್ & ಲೈಫ್‌ ಸೈನ್ಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಣದ ಪಾಲುದಾರನಾಗಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಇದು ಎಂಪೈರ್ ಜೀನೋಮ್‌ನ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಆರಂಭಿಕ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದೆ. ಎಂಪೈರ್ ಜೀನೋಮ್‌ ಕಂಪನಿಯು ರಾಸ್‌ವೆಲ್ ಪಾರ್ಕ್‌ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸುವ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ್ದು,ಡಾ. ನೊರ್ಮನೊವಾಕ್ {{Citation needed|date=March 2009}}ಅವರು ವ್ಯಕ್ತಿವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಔಷಧವನ್ನು ನೀಡುವುದರಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥರಾಗಿದ್ದಾರೆ. === ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌ === ಬಫಲೋ ಸುಮಾರು $69 ಬಿಲಿಯನ್‌ಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸ್ತಿಪಾಸ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರಾದೇಶೀಕ ಎಂ&amp;ಟಿ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಕೇಂದ್ರಕಾರ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=https://www.mtb.com/aboutus/Pages/WhoIsMT.aspx |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-11-15 |archive-date=2013-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131021144030/https://www.mtb.com/ABOUTUS/Pages/WhoIsMT.aspx |url-status=dead }}</ref> ಎಚ್‌ಎಸ್‌ಬಿಸಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಯುಎಸ್ಎ ಕೂಡ ಬಫಲೋದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. (ಬಫಲೋ ಸೇಬರ್ಸ್ ಎನ್‌ಎಚ್‌ಎಲ್‌ (NHL) ಫ್ರಾಂಚೈಸ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಜಿಸುವ ಕ್ರೀಡಾ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ ವನ್ನು [[ಎಸ್‌ಚ್‌ಎಸ್‌ಬಿಸಿ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ]]). ಬೇರೆ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕಾ ಮತ್ತು ಕೀಬ್ಯಾಂಕ್ ಬಫಲೋದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್ ಕೂಡ ಅಮ್ಹೆರಸ್ಟ್,ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶೀಕ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದು ಬಫಲೋದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಉಪನಗರವಾಗಿದೆ. ಬಫಲೋ ನಗರವು ಸಾಲ ವಸೂಲಾತಿ ಉದ್ಯಮದ ಬಹುದೊಡ್ಡ ತಾಣವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web| last = Thompson| first = Carolyn| authorlink = | coauthors = | title = Buffalo's debt collectors accused of bullying =| publisher = AP| date = 2010-01-05| url = https://finance.yahoo.com/news/Buffalos-debt-collectors-apf-2226423347.html?x=0| doi = | accessdate = 2010-01-05| archiveurl = https://web.archive.org/web/20100108093804/http://finance.yahoo.com/news/Buffalos-debt-collectors-apf-2226423347.html?x=0| archivedate = 2010-01-08| url-status = live}}</ref> ಫರ್ಸ್ಟ್ ನಯಾಗರಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ತನ್ನ ಕೇಂದ್ರಕಾರ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಹತ್ತಿರದ ಲಾಕ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ನಿಂದ ಡೌನ್‌ಟೌನ್ ಬಫಲೋಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದೆ. ಫರ್ಸ್ಟ್ ನಯಾಗರಾವು ಬಫಲೋದಿಂದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಅಲ್ಬನಿಗೆ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಿಂದ 2009ನಿಂದ ರವರೆಗೆ ದಕ್ಷಿಣದ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ನಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿ ಶಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಷ್ಟೇ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಹೊಂದಿದೆ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 10ರಂದು, ಫರ್ಸ್ಟ್ ನಯಾಗರಾ ತನ್ನ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಕೇಂದ್ರಕಾರ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಲಾಕ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ನಿಂದ ಡೌನ್‌ಟೌನ್ ಬಫಲೋಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವುದಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. ಲಾಕ್‌ಫೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಹಾಗೆಯೇ ತೆರೆದಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=https://www.fnfg.com/WorkArea/DownloadAsset.aspx?id=847 |title=First Niagara © 2009 |access-date=2010-11-15 |archive-date=2012-03-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120314021324/https://www.fnfg.com/WorkArea/DownloadAsset.aspx?id=847 |url-status=dead }}</ref> ಫರ್ಸ್ಟ್ ನಯಾಗರಾವು ಪಿಎನ್‌ಸಿ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಸರ್ವಿಸಸ್‌ ನಿಂದ ಅನುಕೂಲ ಪಡೆಯುತ್ತ ಕೆಲವು ಸಮಯದವರೆಗೆ ವೆಸ್ಟರ್ನ್‌ ಪೆನಿಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ ದಲ್ಲಿ <ref name="PNC">[http://kdka.com/business/PNC.First.Niagara.2.978660.html ಕೆಡಿಕೆಎ - ಟಿವಿ ]</ref> ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಕುರಿತು ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ಅಗತ್ಯಬಿದ್ದಂತೆ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ 50 ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಗರ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಎರಿಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಇರುವ 11 ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಿಗೆ ಮಾರುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.<ref>[http://www.usdoj.gov/opa/documents/branches-divested.pdf ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಇಲಾಖೆ ]</ref> ಏಕೆಂದರೆ ವೆಸ್ಟರ್ನ್‌ ಪೆನಿಸಿಲ್ವೇನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಮಹತ್ವದ ಓವರ್‌ಲ್ಯಾಪ್‌ ಹೊಂದಿವೆ ಹಾಗೂ ಮತ್ತು ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಂಭಾವ್ಯ ಟ್ರಸ್ಟ್ ವಿರೋಧಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಫರ್ಸ್ಟ್ ನಯಾಗರಾವು ಶಾಖೆಗಳಲ್ಲಿ 57ಅನ್ನು ಪಿಎನ್ಸಿಯಿಂದ ಕೊಂಡುಕೊಂಡಿದೆ. ಪಿಎನ್‌ಸಿಯು ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸಿಟಿಯನ್ನು, ಅದು [[ಅಮೇರಿಕದ ಭೋಗ್ಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು|ಸಬ್‌ಪ್ರೈಮ್ ಮಾರ್ಟ್‌ಗೇಜ್ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿ]]ಗೆ ಬಲಿಪಶುವಾದ ನಂತರ $700 ಬಿಲಿಯನ್ ಬೇಲ್‌ಔಟ್ ಯೋಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ವಾದೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಕ್ರಮವು ಬಫಲೋ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 200ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.fnfg.com/pdf/pressRelease_04072009.pdf |title=ಫರ್ಸ್ಟ್ ನಯಾಗರಾ © 2009 |access-date=2010-11-15 |archive-date=2009-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090419025423/http://www.fnfg.com/pdf/pressRelease_04072009.pdf |url-status=dead }}</ref> === ಇತರೆ === ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕುಟುಂಬ-ಒಡೆತನದ ಆಹಾರ ತಯಾರಕರ ಶ್ರೀಮಂತ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಬಫಲೋ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.rich.com/business.cfm ]/</ref> ಲ್ಯಾಬಟ್‌ ತನ್ನ ಯುಎಸ್ ಕೇಂದ್ರಕಾರ್ಯಾಲಯವನ್ನು 2007ರ ಮೇನಲ್ಲಿ ಬಫಲೋಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದೆ.<ref>[http://tonawanda-news.com/business/x681731064/LABATT-USA-Company-opens-new-headquarters-in-Buffalo?keyword=secondarystory ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131024154707/http://tonawanda-news.com/business/x681731064/LABATT-USA-Company-opens-new-headquarters-in-Buffalo?keyword=secondarystory |date=2013-10-24 }}/</ref> ಬಫಲೋ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಾರ್ತ್‌ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಟ್ರೇಡ್ ಕಾರಿಡಾರ್‌ನ ಮಧ್ಯಭಾಗಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇದು ಬಹುದೊಡ್ಡ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ನಗರವು ಕೆನಡಿಯನ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಾರಿಡಾರ್‌ನ ಹೃದಯಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಯು.ಎಸ್‌- ಕೆನಡಾ ವ್ಯಾಪಾರ ವಹಿವಾಟಿನ ಶೇ. 80ರಷ್ಟು ಪೂರ್ವ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮತ್ತುದಲ್ಲಿ ಗಡಿ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದ ಐದು ಸೇತುವೆಗಳ ಮೂಲಕ ಆಗುವುದರಿಂದ, ಬಫಲೋ ಪ್ರದೇಶವು ಪೂರ್ವದ ಗಡಿ ದಾಟುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕ್ರೀಡಾ-ಪರವಾನಗಿ ಇರುವ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ಕಂಪನಿಯಾಗಿರುವ ನ್ಯೂ ಎರಾ ಕ್ಯಾಪ್ ಕಂಪನಿ ಯು ಬಫಲೋದಲ್ಲಿ ಮೂಲನೆಲೆ ಹೊಂದಿದೆ. 2007ರಲ್ಲಿ ಅದು ತನ್ನ ಹೊಸ ಕೇಂದ್ರಕಾರ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಬಫಲೋ ಸೌನ್‌ಟೌನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿನ ಫೆಡರಲ್ ರಿಸರ್ವ್‌ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ತೆರೆದಿದೆ.<ref>[http://www2.neweracap.com/category/14/About_New_Era/page/119/HISTORY.aspx ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130730105852/http://www2.neweracap.com/category/14/About_New_Era/page/119/HISTORY.aspx |date=2013-07-30 }}/</ref> ಟ್ರಿಕೋ ಕಂಪನಿಯು ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ತಯಾರಿಕಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ, ಆದರೆ ಈಗ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮುಚ್ಚಿದ್ದು, [[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]]ಗೆ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದೆ. ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ, ಬಫಲೋ ನಗರವು ಚಿಕಾಗೋ ನಂತರದಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಎರಡನೇ ದೊಡ್ಡ ರೈಲು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಮಿಲ್ಕ್‌ ಬೋನ್ ಡಾಗ್ ಬಿಸ್ಕೆಟ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ನಗರದ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ನೆಲೆ ಹೊಂದಿರುವ ವಿಮಾ ಕಂಪನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಕೇಂದ್ರಕಾರ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಬಫಲೋ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಮರ್ಚಂಟ್ಸ್ ಇನ್ಷರೆನ್ಸ್ ಗ್ರೂಪ್ ಮತ್ತು ಲಾಲೆ ವಿಮೆ ಕಂಪನಿಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ. ಮರ್ಚಂಟ್ಸ್ ಇನ್ಷುರೆನ್ಸ್ ಗ್ರೂಪ್ ಒಂದು ಆಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಅಪಘಾತ ವಿಮಾ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದ್ದು, ವಾಣಿಜ್ಯ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಅಪಘಾತ ವಿಮೆ ಯನ್ನು [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ದ ಈಶಾನ್ಯ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕೇಂದ್ರದ ಎಲ್ಲ ಬಾಗಗಳಿಗೂ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಲಾಲೆ ವಿಮೆಯು ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಮೆ, ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲಗಳು, ರಿಸ್ಕ್‌ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ (ಅಪಾಯ ನಿರ್ವಹಣೆ) ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿಮೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಲಾಲೆಯ ಕಚೇರಿಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯೂರಿವೆ. ಲಾಲೆ ಕೆಲವು ವಿರಳ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕವೇರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅವೆಂದರೆ ಸಿರಕಾಸ್ ಎನ್‌ವೈ,, ವೆಸ್ಟ್‌ಚೆಸ್ಟರ್ ಕೌಂಟಿ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರ]]ದ ದಕ್ಷಿಣಭಾಗ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿ (ಫೇರ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಮತ್ತು ಅನ್ನಂಡೇಲ್‌ ). ಜೈಕೊ ಬಫಲೋದ ಉಪನಗರದಲ್ಲಿ ಒಂದು {{convert|250000|sqft|m2|adj=on}} ಕಾಲ್‌ಸೆಂಟರ್ ಅನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ.<ref>[http://careers.geico.com/working_at_geico/office_locations/buffalo_ny ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110714200130/http://careers.geico.com/working_at_geico/office_locations/buffalo_ny |date=2011-07-14 }}/</ref> ಡೆಲಾವೇರ್ ದಕ್ಷಿಣ ಕಂಪನಿಗಳು ಬಫಲೋದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರಕಾರ್ಯಾಲಯ ಹೊಂದಿವೆ <ref>[http://www.delawarenorth.com/contactus.aspx ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120626105639/http://www.delawarenorth.com/contactus.aspx |date=2012-06-26 }}/</ref> ಕನ್‌ವೇಯರ್ ಬೆಲ್ಟ್‌ಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ಹ್ಯಾಬಸಿಟ್, ಬಫಲೋನಲ್ಲಿ ಒಂದು ತಯಾರಿಕಾ ಘಟಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>[http://www.manta.com/c/mmcj0c7/habasit-belting ]/</ref> ಸ್ಯಾಂಪ್ಲಾ ಬೆಲ್ಟಿಂಗ್, ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿಯೇ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕನ್‌ವೇಯರ್ ಬೆಲ್ಟ್ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಪಕ್ಕದ ಲ್ಯಾಕವಾನ್ನದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ.<ref>[http://buffalo.bizjournals.com/buffalo/stories/2009/09/07/daily28.html ]/</ref> ಎರಿಕ್ ಮೊವರ್ ಆಂಡ್ ಅಸೋಸಿಯೇಟ್ಸ್, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕಂಪನಿಯು ಈಸ್ಟ್‌ಕೋಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕಚೇರಿಯೊಂದಿಗೆ ಬಫಲೋದಲ್ಲಿಯೂ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್, 2010ರಲ್ಲಿ, [[ಯಾಹೂ|ಯಾಹೂ!]] ಕಂಪನಿಯು ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಡಾಟಾ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಹತ್ತಿರದ ಉಪನಗರ ಲಾಕ್‌ಫೋರ್ಟ್‌ದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ. ಈ ಸೌಲಭ್ಯವು ಕನಿಷ್ಠ 125 ಪೂರ್ಣಾವಧಿ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಯೋಜನೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದು. ಈ ಅವಕಾಶಗಳು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ-ಆಧಾರಿತ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸಕ್ತಿ ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಆಶಯ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಈಗಾಗಲೇ ಹೀಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.buffalonews.com/business/article196359.ece |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2012-07-24 |archive-date=2012-07-24 |archive-url=https://archive.is/20120724135031/www.buffalonews.com/business/article196359.ece |url-status=live }}</ref> === ಅತಿದೊಡ್ಡ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು === {| class="wikitable" |+ <td>''' ಪಶ್ಚಿಮ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಟಾಪ್ 10 ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು 2008 ''' <ref>{{Cite web |url=http://www.buffaloniagara.org/files/pdf/Private_Sector_Employers_2008_BOL.pdf |title=ಬಫಲೋ ನಯಾಗರಾ ಉದ್ಯಮ-ವ್ಯಾಪಾರವಹಿವಾಟು ಫರ್ಸ್ಟ್ 2008 ಪಟ್ಟಿಗಳ ಪುಸ್ತಕ |access-date=2010-11-15 |archive-date=2008-08-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080819202733/http://www.buffaloniagara.org/files/pdf/Private_Sector_Employers_2008_BOL.pdf |url-status=dead }}</ref></td> |- ! style="width:280px"| ಕಂಪನಿ ! ಉದ್ಯಮ ! ಪೂರ್ಣಾವಧಿ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು |- | ಕೆಲೆಡಿಯ ಆರೋಗ್ಯ | ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ | 10,000 |- | ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಹೆಲ್ತ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್ | ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ | 8,400 |- | ಎಚ್‌ಎಸ್‌ಬಿಸಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಯುಎಸ್‌ಎ ಎನ್‌.ಎ. | ಕಮರ್ಶಿಯಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ | 5,848 |- | ಎಂಪ್ಲಾಯರ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಕಾರ್ಪ್‌. | ಉದ್ಯೋಗ-ಸಂಬಂಧಿತ ಸೇವೆಗಳು | 4,880 |- | ಎಂ&amp;ಟಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ | ಕಮರ್ಶಿಯಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ | 4,820 |- | ಟಾಪ್ಸ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ಸ್ ಎಲ್‌ಎಲ್‌ಸಿ | ಸೂಪರ್‌ಮಾರ್ಕೆಟ್ ರಿಟೈಲರ್ | 4,673 |- | ಸೆನೆಕಾ ಗೇಮಿಂಗ್ ಕಾರ್ಪ್‌. | ಮನರಂಜನೆ | 4,020 |- | ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಡಿಯೊಸೀಸ್ ಬಫಲೋ | ಪ್ಯಾರಿಶ್‌ಗಳು (ಪಾದ್ರಿ ಹೋಬಳಿಗಳು), ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು | 3,700 |- | ವೆಗ್‌ಮನ್ಸ್ ಫುಡ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ಸ್ ಇಂಕ್ | ಸೂಪರ್‌ಮಾರ್ಕೆಟ್ ರಿಟೈಲರ್ | 3,288 |- |} ಪಶ್ಚಿಮ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಜನರು ಸರ್ಕಾರಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಘಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಸ್ಥರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕಮ್ಯುಇಟಿ ಕಾಲೇಜ್‌ಗಳ ಮೂರು ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ಗಳು. ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಠಕವು ಬಫಲೋ ನಗರಕ್ಕಿಂತ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ದೊಡ್ಡದಿರುವ ಪಶ್ಚಿಮ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. (2006 ಅಂಕಿಸಂಖ್ಯೆಗಳು) === ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು === <ref>{{Cite web |url=http://www.erie.gov/overview/ |title=ಎರಿ ಕೌಂಟಿ ಸರ್ಕಾರ : ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ |access-date=2010-11-15 |archive-date=2012-04-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120405031211/http://www.erie.gov/overview/ |url-status=dead }}</ref> {| class="Government employment in WNY (2006 figures)" border="1" |- ! ಉದ್ಯೋಗದಾತರು ! ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು |- | ಸ್ಟೇಟ್‌ ಆಫ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ | 16,508 |- | ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ | 10,000 |- | ಬಫಲೋ ನಗರ (ಶಾಲೆಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ) | 8,218 |- | ಎರಿ ಕೌಂಟಿ | 4,610 |} == ಸರ್ಕಾರ == [[ಚಿತ್ರ:Buffalo City Hall - 001.jpg|thumb|right|ಬಫಲೋದ ಆರ್ಟ್‌ ಡೆಕೋ ಸಿಟಿ ಹಾಲ್]] ಮನಿಸಿಪಲ್ ಹಂತದಲ್ಲಿ, ಬಫಲೋ ನಗರವು ಮೇಯರ್ ಮತ್ತು ಒಂಬತ್ತು ಜನ ಕೌನ್ಸಿಲರ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಒಂದು ಮಂಡಳಿಯನ್ನು(ಕೌನ್ಸಿಲ್) ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಬಫಲೋ ನಗರವು ಎರಿ ಕೌಂಟಿಯ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರದಂತೆ ಇದ್ದು, ಕೌಂಟಿ ಲೆಜಿಸ್ಲೇಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 6 ಜನರು ಬಫಲೋದ ಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಟೇಟ್‌ ಹಂತದಲ್ಲಿ, ಮೂರು ಸ್ಟೇಟ್‌ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಮೆನ್‌ ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಸ್ಟೇಟ್‌ ಸೆನೆಟರ್ಸ್ ನಗರದ ಕೇಂದ್ರಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಒಕ್ಕೂಟದ ಹಂತದಲ್ಲಿ, ಬಫಲೋ ನಗರವು ಹೌಸ್‌ ಆಫ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಮೂರು ಜನ ಸದಸ್ಯರಿಂದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲ್ಪಡುತದೆ. ದಕ್ಷಿಣದ "ರಸ್ಟ್‌ ಬೆಲ್ಟ್‌ " ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಒಂದು ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಂತೆ, ಬಫಲೋದ ರಾಜಕೀಯ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ಅರ್ಧ ಶತಮಾನದಿಂದ ಡೆಮೋಕ್ರಾಟಿಕ್ ಪಕ್ಷದ ಪ್ರಭಾವ ಅತ್ಯಧಿಕವಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗೀಯ ವಿಭಜನೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದಾಗಿ ರಾಜಕೀಯ ಸ್ಥಿತಿ ಕಲಕಿದಂತಾಗಿದೆ. ಬಫಲೋದಲ್ಲಿ ಡೆಮೋಕ್ರಾಟ್ ಹೊರತಾಗಿ ಬೇರೆಯವರು ಕೊನೆಯ ಬಾರಿ ಮೇಯರ್ ಹುದ್ದೆಗೆ ಏರಿದ್ದು ಎಂದರೆ 1954ರಲ್ಲಿ.<ref>[http://www.cnn.com/2008/POLITICS/08/20/beck.cities CNN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091227115316/http://www.cnn.com/2008/POLITICS/08/20/beck.cities/ |date=2009-12-27 }}/</ref> ಡೆಮೋಕ್ರಾಟಿಕ್ ಮೇಯ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಡಿ. ಗ್ರಿಫಿನ್, ಮೊದಲು ಆಫೀಸ್‌ಗೆ ಒಬ್ಬರು ನಾಮಿನಿಯಾಗಿ 1977ರಲ್ಲಿ ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿವ್ ಪಕ್ಷ ಮತ್ತು ದಿ ರೈಟ್ ಟು-ಲೈಫ್ ಪಕ್ಷ ಎಂಬ ಎರಡು ಮಾರ್ಜಿನಲ್ ಪಕ್ಷಗಳಿಂದ ಚುನಾಯಿತರಾದರು. ಅವರು ಡೆಮಾಕ್ರಾಟಿಕ್ ಪ್ರೈಮರಿಯನ್ನು ಮೇಯರ್‌ಗೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ ಡೆಪ್ಯುಟಿ ಸ್ಟೇಟ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಸ್ಪೀಕರ್ ಆರ್ಥರ್ ಈವ್ ಗ್ರಿಫಿನ್ ತಮ್ಮ 14 ವರ್ಷದ ಮೇಯರ್‌ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಮೈತ್ರಿಯನ್ನು ಹಲವು ಬಾರಿ ಬದಲಿಸಿದರು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವರು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಕನ್ಸ್‌ರ್ವೇಟಿವ್ ವೇದಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ ನಂತರ ಬಂದ ಡೆಮೊಕ್ರಾಟ್, ಆಂತೋನಿ ಎಂ ಮಸಿಲ್ಲೊ(1993ರಲ್ಲಿ ಚುನಾಯಿತರಾಗಿದ್ದರು)ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದದ ಕುರಿತು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಹಾಗೆ ಮಾಡುವಾಗ ತಮ್ಮ ಅನುಮೋದನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮೈತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷದ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಮೀರುತ್ತಿದ್ದರು. 2005ರಲ್ಲಿ, ಡೆಮೊಕ್ರಾಟ್ ಬೈರನ್ ಬ್ರೌನ್ ಮೊದಲ ಬಾರಿ ನಗರದ ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ಮೇಯರ್ ಬಹುಮತದಿಂದ (ಶೇ.64-ಶೇ.27) ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿ ಪ್ರಚಾರ ನಡೆಸಿದ್ದ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಕೆವಿನ್ ಹೆಲ್ಫರ್ ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ, ಚುನಾಯಿತರಾದರು. ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಈ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಗಿ 2003ರಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಉಂಟಾಯಿತು. ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತದಿಂದ ತೆರಿಗೆ-ನೆಲೆಯು ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ತಪ್ಪುನಿರ್ವಹಣೆಯು ನಗರವನ್ನು ತೀವ್ರ ಸಾಲಕ್ಕೆ ನೂಕಿತು ಮತ್ತು ದೀವಾಳಿತನದ ಅಂಚಿಗೆ ತಳ್ಳಿತು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಕಂಟ್ರೋಲರ್ ಅಲಾನ್ ಹವೆಸಿಯ ಆಗ್ರಹದ ಮೇರೆಗೆ, ಸರ್ಕಾರವು ಬಫಲೋದ ಹಣಕಾಸು ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ತನ್ನ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಬಫಲೋ ಹಣಕಾಸು ಸ್ಥಿರತೆ ಅಥಾರಿಟಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿದೆ. ಬಫಲೋ ನಗರವನ್ನು ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುವ ಎರಿ ಕೌಂಟಿ ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನೊಳಿಸುವ ಕುರಿತು ಮಾತುಕತೆಗಳು ಮೇಯರ್‌ ಟೋನಿ ಮಸಿಲ್ಲೋ ಅವರಿಂದ ನಂತರದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು, ಆದರೆ ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜಕವಾಯಿತು. == ನಗರದೃಶ್ಯ == [[ಚಿತ್ರ:Buffalo, New York from I-190 North entering downtown.jpg|thumb|center|600px|ಬಫಲೋ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌, I-190 ಡೌನ್‌ಟೌನ್‌ಗೆ ಉತ್ತರ ಪ್ರವೇಶದಿಂದ]] [[ಚಿತ್ರ:Buffalo skyline edit1.jpg|thumb|center|600px|ಬಫಲೋ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಸ್ಕೈಲೈನ್]] ==== ನೆರೆಹೊರೆಯ ನಗರಗಳು ==== ಬಫಲೋ 32 ವಿವಿಧ ನೆರೆಹೊರೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ : ([http://library.buffalo.edu/maps/buffalo-wnymaps/buffalo_neighborhoods.php ನಕಾಶೆ ಮತ್ತು ಬಫಲೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ನೆರೆಹೊರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ) : ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130805162609/http://library.buffalo.edu/maps/buffalo-wnymaps/buffalo_neighborhoods.php |date=2013-08-05 }}) ಅಲೆನ್‌ಟೌನ್, ಬೈಲಿ-ಲವ್‌ಜಾಯ್, ಬ್ಲಾಕ್ ರಾಕ್, ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಪಾರ್ಕ್‌, ಕ್ಲಿಂಟನ್ ಬೈಲಿ, ಕೋಲ್ಡ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್, ಡೆಲವೇರ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌, [http://www.buffaloplace.com/ ಡೌನ್‌ಟೌನ್ ], ಈಸ್ಟ್ ಸೈಡ್ , [http://www.foreverelmwood.org/ ಎಲ್ಮ್‌ವುಡ್ ವಿಲೇಜ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130810154503/http://www.foreverelmwood.org/ |date=2013-08-10 }}, ಫಿಲ್‌ಮೊರೆ-ಲೆರಾಯ್, ಫರ್ಸ್ಟ್ ವಾರ್ಡ್‌, ಫ್ರ್ಯುಟ್ ಬೆಲ್ಟ್, ಹ್ಯಾಮ್ಲಿನ್ ಪಾಕ್‌, ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಹಿಲ್, ಹಮ್‌ಬೋಲ್ಟ್ ಪಾರ್ಕ್‌ಮ ಕೈಸರ್‌ಟೌನ್, ಕೆನ್ಸಿಂಗ್‌ಟನ್, ಕೆನ್ಸಿಂಗ್‌ಟನ್ ಹೈಟ್ಸ್, ಲೋವರ್ ವೆಸ್ಟ್ ಸೈಡ್, ಮಾಸ್ಟನ್ ಪಾರ್ಕ್‌, ನಾರ್ತ್‌ ಬಫಲೋ, ನಾರ್ತ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌, [http://www.parksidebuffalo.org/ ಪಾರ್ಕ್‌ಸೈಡ್], [http://www.broadwayfillmorealive.org/ ಪೊಲೊನಿಯಾ/ಬ್ರಾಡ್‌ವೇ ಫಿಲ್‌ಮೋರ್ ], ರಿವರ್‌ಸೈಡ್, ಶಿಲ್ಲರ್ ಪಾರ್ಕ್‌, ಸೌತ್ ಬಫಲೋ, ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಹೈಟ್ಸ್, ವೆರ್ನೊನ್ ಟ್ರ್ಯಾಂಗಲ್, ಅಪ್ಪರ್ ವೆಸ್ಟ್ ಸೈಡ್ , ಮತ್ತು ವಿಲ್ಲೆರ್ಟ್ ಪಾರ್ಕ್‌. ಅಮೆರಿಕನ್ ಪ್ಲಾನಿಂಗ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಪ್ರಕಾರ ಬಫಲೋದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ [http://www.foreverelmwood.org/ ಎಲ್ಮ್‌ವುಡ್ ವಿಲೇಜ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130810154503/http://www.foreverelmwood.org/ |date=2013-08-10 }} ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನೆರೆಹೊರೆ ಎಂದು ಶ್ರೇಣಿ ಪಡೆದಿದೆ.<ref>[http://www.planning.org/greatplaces/neighborhoods/elmwoodvillage.htm "ಅಮೆರಿಕನ್ ಪ್ಲಾನಿಂಗ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್‌".] ಅಕ್ಟೋಬರ್ 4, 2007ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071011213040/http://planning.org/greatplaces/neighborhoods/elmwoodvillage.htm |date=2007-10-11 }}</ref> ಎಲ್ಮ್‌ವುಡ್ ವಿಲೇಜ್ <ref>{{Cite web |url=http://www.foreverelmwood.org/ |title=ಫಾರ್‌ಎವರ್ ಎಲ್ಮ್‌ವುಡ್ - ದಿ ಎಲ್ಮ್‌ವುಡ್ ವಿಲೇಜ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್‌ |access-date=2010-11-15 |archive-date=2013-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130810154503/http://www.foreverelmwood.org/ |url-status=dead }}</ref> ಒಂದು ಪಾದಚಾರಿಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಿರುವ, ನೂರಾರು ಚಿಕ್ಕ, ಸ್ಥಳೀಯ ಬಾಟಿಕ್‌ಗಳು, ಅಂಗಡಿಗಳು, ರೆಸ್ಟುರಾಂಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಫೆಗಳು ಇರುವ ಮಿಶ್ರ ಬಳಕೆಯ ನೆರೆಹೊರೆ (ನೈಬರ್‌ಹುಡ್) ಆಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ 9 [http://www.city-buffalo.com/Home/Leadership/CommonCouncil ಕಾಮನ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್‌‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101001073626/http://www.city-buffalo.com/Home/Leadership/CommonCouncil |date=2010-10-01 }} ಗಳು ಬಫಲೋ ನಗರದಲ್ಲಿವೆ. ಅವೆಂದರೆ : ಡೆಲವೇರ್, ಎಲ್ಲಿಕಾಟ್, ಫಿಲ್‌ಮೋರ್, ಲವ್‌ಜಾಯ್, ಮಾಸ್ಟೆನ್, ನಯಾಗರಾ, ದಕ್ಷಿಣ, ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ. === ಉದ್ಯಾನಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Buffalo Botanical Gardens.jpg|thumb|right|250px| ಬಫಲೋ ಮತ್ತು ಎರಿ ಕೌಂಟಿ ಸಸ್ಯೋದ್ಯಾನಗಳು (ಬಟಾನಿಕಲ್ ಗಾರ್ಡನ್‌‌ಗಳು)]] ಬಫಲೋ ನಗರಕ್ಕಿರುವ ಅನೇಕ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ''ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಟ್ರೀಸ್ (ಮರಗಳ ನಗರ) '' ಎಂಬುದೂ ಒಂದು. ಅದು ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಸಮೃದ್ಧ ಹಸಿರಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ನಿಜವೆಂದರೆ, ಬಫಲೋದಲ್ಲಿ 20ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ಯಾನಗಳಿದ್ದು, ನಗರದ ಯಾವುದೇ ಭಾಗದಿಂದಲಾದರೂ ಅವುಗಳಿಗೆ ತಲುಪಬಹುದಾಗಿದೆ. . ದಿ ಓಲ್ಮಸ್ಟೆಡ್ ಪಾರ್ಕ್‌ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಕ್‌ವೇ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಉದ್ಯಾನಗಳು ಬಫಲೋದ ಅನೇಕ ಹಸಿರುಭಾಗಗಳ ಚೊಕ್ಕಮುದ್ರೆಯಂತಿವೆ. ನಗರದ ಉದ್ಯಾನ ಭೂಮಿಯ ನಾಲ್ಕನೇ ಮೂರನೇ ಭಾಗವು ಒಟ್ಟು ಉದ್ಯಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಆರು ಮುಖ್ಯ ಉದ್ಯಾನಗಳು, ಎಂಟು ಸಂಪರ್ಕ ಪಾರ್ಕ್‌ವೇಗಳು, ಒಂಬತ್ತು ವೃತ್ತಗಳು ಮತ್ತು ಏಳು ಚಿಕ್ಕ ಉದ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. 1868ರಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ ಲಾ ಓಲ್ಮಸ್ಟೆಡ್‌ ಮತ್ತು ಅವನ ಪಾಲುದಾರ ಕಾಲ್ವೆರ್ಟ್‌ ವಾಕ್ಸ್‌ ನಿಂದ ಆರಂಭಗೊಂಡ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಗರದೊಳಗೆ ಅಂತರ್ಗತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಪಾರ್ಕ್‌ವೇಗಳ ಸಂಯೋಜಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಮಾಡಿದ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ. ಬಫಲೋ ಉದ್ಯಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಓಲ್ಮಸ್ಟೆಡ್ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದನು ಮತ್ತು ಅದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಾಖಲೆಪಟ್ಟಿ (ನ್ಯಾಶನಲ್ ರೆಜಿಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕ್ ಪ್ಲೇಸಸ್‌)ನಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿಯಾಗಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ [http://www.buffaloolmstedparks.org/ ಬಫಲೋ ಓಲ್‌ಸ್ಟೆಡ್ ಪಾರ್ಕ್ಸ್ ಕನ್ಸರ್ವೆನ್ಸಿ] ಯು ಇದನ್ನು ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. === ಜಲಾಭಿಮುಖಿ (ವಾಟರ್‌ಫ್ರಂಟ್) === [[ಚಿತ್ರ:Buffalo New York aerial view.jpg|thumb|right|250px| ಬಫಲೋ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಜಲಮಾರ್ಗಗಳ ಪಕ್ಷಿನೋಟ (ಏರಿಯಲ್ ವ್ಯೂ). ನಗರವು ಉತ್ತರಕ್ಕಿದೆ. ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಹೆದ್ದಾರಿಯು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಮಾರ್ಗ 5]] ಎರಿ ಸರೋವರ ಮತ್ತು ಬಫಲೋ ಮತ್ತು ನಯಾಗರಾ ನದಿಗಳ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿರುವ, ಬಫಲೋ ಒಂದು ಜಲಾಭಿಮುಖಿ ನಗರ. ನಗರವು ಆರ್ಥಿಕಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಏಳಿಗೆಹೊಂದಿದ್ದು ಅದರ ಜಲಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ, ಅಂದರೆ ಹಡಗುಸಾಗಣೆ (ಯಾನಾಂತರಣ/ಟ್ರಾನ್ಸ್‌‌ಶಿಪ್‌ಮೆಂಟ್) , ತಯಾರಿಕೆ , ಮತ್ತು ಒಂದು ಕೊನೆಯಿಲ್ಲದ ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಬಫಲೋದ ಜಲಾಭಿಮುಖತೆ ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿದಿದೆ. ಆದರೆ ಉದ್ಯಮ, ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆ ಇವೆ. 2009ರ ಪ್ರಕಾರ, ಬಫಲೋದ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಜಲಾಭಿಮುಖತೆಯನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಮನೋರಂಜನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೆ ಹೂಳು ತೆಗೆದು, ನೀರು ಮರುಪೂರಣಗೊಳಿಸಿದ ಕಾಲುವೆ ಎಂದರೆ ಎರಿ ಕಾಲುವೆ ಕಮರ್ಶಿಯಲ್ ಸ್ಲಿಪ್. ಅದು ಮೊದಲು ಎರಿ ಕಾಲುವೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪಶ್ಚಿಮದ ಪ್ರವೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಮೂಲ ಎರಿ ಕಾಲುವೆ ಬಂದರನ್ನು ಪುನಶ್ಚೇತನಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ಅಂಗಡಿಗಳು, ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳ ಮತ್ತು ಎತ್ತರದ ಕಾಂಡಮಿನಿಯಮ್‌ಗಳನ್ನು(ಸಹಕಟ್ಟಡಗಳು) ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಫಲೋ ತನ್ನ ಒಳ್ಳೆಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಉತ್ತಮವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಪ್ರವಾಸೀ ತಾಣವನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದೆ. === ಬದುಕಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ === ತಯಾರಿಕೆಯ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉದ್ಯೋಗಗಳ ನಷ್ಟ, ತ್ವರಿತ ಉಪನಗರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಅಧಿಕ ವೆಚ್ಚ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸೇರಿ ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದು, ಬಫಲೋ ಅಮೆರಿಕದ 250,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇರುವ ಬಡ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ. ಶೇ. 28.7ರಷ್ಟು ಬಫಲೋ ನಿವಾಸಿಗಳು ಬಡತನ ರೇಖೆ ಯ ಕೆಳಗೆ ಬದುಕುತ್ತಾರೆ; ಡೆಟ್ರಾಯಿಟ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲೀವ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು ಅಧಿಕರ ದರವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref>[http://www.wgrz.com/news/local/story.aspx?storyid=60244&amp;catid=37 ಬಫಲೋ 3ನೇ ಅತಿಬಡವ ನಗರ]. WGRZ TV''. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 14, 2008ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.''</ref> ಬಫಲೋದ ಮಧ್ಯಮ ಸ್ತರದ ಮನೆಯ ಆದಾಯ $27,850; ಇದು ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಯಾಮಿ ಮತ್ತು ಕ್ಲೀವ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಬಿಟ್ಟರೆ ಮೂರನೇ ಅತಿಕಡಿಮೆ ಆದಾಯದ ನಗರ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಮಧ್ಯಮ ಸ್ತರದ ಮನೆಯ ಆದಾಯ $57,000.<ref>[http://www.buffalonews.com/home/story/151336.html?imw=Y ಬಫಲೋ ಯು.ಎಸ್‌. ನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತಿ=ಬಡವ ಫಾಲ್ಸ್‌‌ ನಗರ, ಬಡತನದ ದರ ಶೇ. 30ಕ್ಕೆ ಸಮೀಪವಿದೆ.]. ''ಬಫೆಲೊ ನ್ಯೂಸ್''.''ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2, 2007ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.''</ref> ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬಫಲೋ-ನಯಾಗರಾ ಫಾಲ್ಸ್‌‌ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶ ವು ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಇಂದು ಕೈಗೆಟುಕುವ ದರದಲ್ಲಿ ಗೃಹ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಸುಮಾರು ಶೇ. 90ರಷ್ಟು ಹೊಸ ಮತ್ತು ಇರುವ ಮನೆಗಳನ್ನು ಎರಡನೇ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ ಮಾರಲಾಗಿತ್ತು, ಅವು ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಮಧ್ಯಮಸ್ತರದ $57,000 ಆದಾಯ ಹೊಂದಿದ್ದ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಕೈಗೆಟುಕುವಂತಿತ್ತು ಎಂದು NAHB/ವೆಲ್ಸ್ ಫಾರ್ಗೊ ಹೌಸಿಂಗ್ ಅಪಾರ್ಚುನಿಟಿ ಇಂಡೆಕ್ಸ್ (HOI)ತ್ರೈಮಾಸಿಕವು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. ಮನೆಗಳ ಪ್ರದೇಶದ ಮಧ್ಯಮ ದರವು $75,000 ಆಗಿತ್ತು.{{Citation needed|date=September 2007}} ಬಫಲೋ ನಗರದಲ್ಲಿ ಖಾಲಿಇರುವ ಮತ್ತು ತ್ಯಜಿಸಿದ ಮನೆಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಖಾಲಿ ಆಸ್ತಿ ಇರುವ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಸೇಂಟ್‌ ಲೂಯಿಸ್‌ ನಂತರ ಬಫಲೋ ಎರಡನೇ ನಗರವಾಗಿದೆ. 2000ದಿಂದ, ನಗರದಲ್ಲಿ 2,000 ಖಾಲಿ ಮನೆಗಳನ್ನು ಕೆಡವಲಾಗಿದೆ. ಆದರೂ ಇನ್ನೂ 10,000 ಖಾಲಿ ಮನೆಗಳಿವೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೆ ಮೇಯರ್ ಬೈರನ್ ಡಬ್ಲ್ಯು ಬ್ರೌನ್‌ ಅವರು 5000 ಮನೆಗಳನ್ನು ಕೆಡವಿಹಾಕಲು $100 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಳ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>[https://www.nytimes.com/2007/09/13/nyregion/13vacant.html?_r=1&amp;n=Top/Reference/Times%20Topics/People/B/Belson,%20Ken&amp;oref=slogin ವೇಕಂಟ್ ಹೌಸಸ್‌, ಸ್ಕಾರ್ಜ್‌ ಆಫ್‌ ಎ ಬೀಟನ್‌ಡೌನ್ ಬಫಲೋ]. ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 14, 2007ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> ಭಾರ ಉದ್ಯಮಗಳಿಂದ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಬಯೋಇನ್‌ಫಾರ್ಮಾಟಿಕ್ಸ್‌ ಆರ್ಥಿಕತೆಯತ್ತ ನಗರವು ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದು,{{Citation needed|date=March 2009}} ಈಗ ಅಲ್ಲಿಯ ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಉತ್ತಮಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಅಲ್ಲಿಯ ನಿವಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ಒಟ್ಟಾರೆ ಜೈವಿಕಪ್ರದೇಶ ಕ್ಕೆ ಲಾಭವುಂಟು ಮಾಡಿದೆ. ಜುಲೈ 2005ರ, ''ರೀಡರ್ಸ್‌ ಡೈಜೆಸ್ಟ್ '' ನಿಯತಕಾಲಿಕವು ಬಫಲೋ ನಗರವನ್ನು ಇಡೀ ದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ಮೂರನೇ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ವಚ್ಛ ನಗರ ಎಂದು ಶ್ರೇಣಿ ನೀಡಿದೆ.<ref name="ReadersDigest">ಡ್ರೆಕ್ ಬರ್ನೆಟ್, [http://www.rd.com/content/openContent.do?contentId=15223&amp;pageIndex=3 ಅಮೆರಿಕದ ಐದು ಅತಿಸ್ವಚ್ಛ ಟಾಪ್ ಐದು ನಗರಗಳು ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060709042233/http://www.rd.com/content/openContent.do?contentId=15223&pageIndex=3 |date=2006-07-09 }}. ''ರೀಡರ್ಸ್ ಡೈಜೆಸ್ಟ್ ''. ಜನವರಿ 4, 2007ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> [[ಚಿತ್ರ:Buffalo City Scene.jpg|thumb|right|ಬಫಲೋ ಸ್ಕೈಲೈನ್‌ನ ಚಿತ್ರಗಳ ಒಂದು ಸಂಗ್ರಹ]] == ಸಂಸ್ಕೃತಿ == === ಉಪನಾಮಗಳು === ಬಫಲೋದ ಮೊದಲ ಉಪನಾಮ "ದಿ ಕ್ವೀನ್ ಸಿಟಿ" ಮೊದಲು ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು 1840ರಲ್ಲಿ. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದ ನಂತರ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರವೆಂಬ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ಈ ಉಪನಾಮವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. "ದಿ ಕ್ವೀನ್ ಸಿಟಿ" ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬಫಲೋವನ್ನು ಚಿಕಾಗೋ ನಂತರ [[ಮಹಾ ಸರೋವರಗಳು|ಗ್ರೇಟ್‌ ಲೇಕ್ಸ್‌]] ಮೇಲಿರುವ ಅಮೆರಿಕದ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸುವಾಗ ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು. 20ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ಡಾಲರ್‌ ನಾಣ್ಯ ಇಂಡಿಯನ್ ಹೆಡ್ ನಿಕ್ಕಲ್ನ ಹಿಂಬದಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಡೆಮ್ಮೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಬಫಲೋವನ್ನು '' ನಿಕ್ಕಲ್ ಸಿಟಿ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ''ದಿ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಗುಡ್ ನೈಬರ್ಸ್ '' ಎಂಬ ಉಪನಾಮವು ಅಲ್ಲಿಯ ನಿವಾಸಿಗಳ ಪರೋಪಕಾರಿ, ಸ್ನೇಹಶೀಲ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite news| last =| first =| coauthors =| title = Buffalo Widely Knows as 'City of Good Neighbors'| newspaper = Washington Afro-American| location =| pages = 20| publisher =| date = August 14, 1951| url = https://news.google.com/newspapers?nid=2238&dat=19510814&id=CjsmAAAAIBAJ&sjid=rv4FAAAAIBAJ&pg=4955,329648| accessdate =April 4, 2010}}</ref> 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ನಗರವನ್ನು ''ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಲೈಟ್ '' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಏಕೆಂದರೆ ಆಗ ಇಲ್ಲಿ [[ನಯಾಗರ ಜಲಪಾತ|ನಯಾಗರಾ ಫಾಲ್ಸ್‌‌]]ನಿಂದ ಯಥೇಚ್ಛ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಬೀದಿದೀಪಗಳನ್ನು ಪಡೆದ ಮೊದಲ ನಗರವಾಗಿತ್ತು.<ref name="cityjournal"/> === ಜನರು (ಸಾರ್ವಜನಿಕರು) === ಬಫಲೋ ನಗರದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಹೊಸ ಇಂಗ್ಲೆಡಿಗರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಐರೋಪ್ಯ ವಲಸಿಗರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಬಂದವರು ಜರ್ಮನ್ನರು. ನಗರದಲ್ಲಿ ನಂತರ ಬಂದ ಜನರೆಂದರೆ ಐರಿಶ್ ಮೊದಲ ವಲಸಿಗರು, ಎರಿ ಕಾಲುವೆ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿದ್ದವರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಕ್ಷಾಮ ದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದವರು, ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಪೋಲೆಂಡ್‌ನವರು, ಇಟಲಿಯವರು, ಯಹೂದಿಗಳು, ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಲ್ಯಾಟಿನೋ ಜನರು ನಗರಕ್ಕೆ ಬಂದು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಒಟ್ಟಾರೆ ಎಲ್ಲ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸೇರಿ, ನಗರವು ವಿವಿಧ ಜನಾಂಗಗಳ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸಮ್ಮಿಳನಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ನಗರಕ್ಕೆ ಬಂದಿರುವ ಹೊಸ ವಲಸಿಗರು ಎಂದರೆ [[ಸೊಮಾಲಿಯ|ಸೋಮಾಲಿಯಾ]], [[ಸುಡಾನ್|ಸೂಡಾನ]] ಮತ್ತು [[ಏಷ್ಯಾ]] ದಿಂದ ಬಂದ ಜನರು. ದಕ್ಷಿಣ ಬಫಲೋದಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಫರ್ಸ್ಟ್ ವಾರ್ಡ್‌ ಮೊದಲಿನಂತೆಯೇ ಬಲವಾದ ಐರಿಶ್ ಸ್ವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಕೈಸರ್‌ಟೌನ್‌ ಜರ್ಮನ್ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಬಫಲೋದಲ್ಲಿರುವ ಪೊಲೊನಿಯಾ ಅಂದರೆ ಪೋಲಂಡ್‌ನ ಜನರು ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಡ್‌ವೇ ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ಪೋಲಿಶ್/ಸ್ಲಾವಿಕ್ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಆಸ್ವಾದಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಮಷ್ಟಿಯಂತೆ ಇದೆ,<ref>{{Cite web| last =| first =| authorlink =| coauthors =| title = The History of the Broadway Market| work =| publisher = The Broadway Market| year = 2009| url = http://broadwaymarket.org/?page_id=2| format =| doi =| accessdate =April 4, 2010}}</ref> ಪೂರ್ವಭಾಗವು ಈಗ ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೆರಿಕನ್‌‌‌ ಜನರಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ಗ್ರೇಟ್ ಮೈಗ್ರೇಶನ್/ಮಹಾ ವಲಸೆ ಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರದಿಂದ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ವಾರ್ಷಿಕ ಜೂನ್‌ಟೀಂತ್ ಅಂದರೆ ಗುಲಾಮಗಿರಿ ನಿರ್ಮೂಲನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕ ದಿನಾಚರಣೆ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೆರಿಕನ್‌‌‌ ಜನರು <ref>[http://www.juneteenthofbuffalo.com/ ಜೂನ್ ಟೀನ್ತ್ ಉತ್ಸವ ಬಫಲೋ, NY], 7 ಜುಲೈ 2007ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಡಾ. ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಲೂಥರ್ ಕಿಂಗ್ ಜ್ಯೂನಿಯರ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗವು ನಗರದ ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪ್ಯುರಿಟೊ ರಿಕನ್ ಕುಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗವು ಒಮ್ಮೆ ಬಫಲೋದ "ಪುಟ್ಟ ಇಟಲಿ"ಯಂತೆ ಇತ್ತು. ಆದರೆ 1980ರಲ್ಲಿ ಬಫಲೋದ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಸಮುದಾಯವು ಉತ್ತರ ಬಫಲೋಗೆ ಹೊರಟುಹೋಯಿತು. ಲವ್‌ಜಾಯ್‌ನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಇಟಾಲಿಯನ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ಎನ್‌ಕ್ಲೇವ್ ಇದೆ. ಬಫಲೋದ ಅನೇಕ ಮನೆಗಳು, ಚರ್ಚ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ರೆಸ್ಟುರಾಂಟ್‌‌ಗಳು ಸೇಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್‌ ದಿನಾಚರಣೆ ಯ (ಮಾರ್ಚ್‌ 19) ಟೇಬಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ಸಿಲಿಸಿಯನ್ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಆಗ ವಿವಿಧ ಮಾಂಸರಹಿತ ಲೆಂಟ್ (40 ದಿನಗಳ ಉಪವಾಸದ ಅವಧಿ) ಅವಧಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸಿ, ಬಡವರಿಗೆ ದಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಬಫಲೋ ನಗರವು ಬೃಹತ್ ಯಹೂದಿ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೂ ಮನೆಯಾಗಿದೆ. ಜರ್ಮನ್ ಯಹೂದಿ ವಲಸಿಗರು ಮೂಲತಃ ಬಫಲೋದ ಪಶ್ಚಿಮದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದರು. ಕಡಿಮೆ ಆದಾಯದ ರಷ್ಯಾದ ಯಹೂದಿಗಳು ಮತ್ತು ಪೋಲೆಂಡಿನ ಯಹೂದಿಗಳು ನಯಾಗರಾ ಫ್ರಾಂಟಿಯರ್‌‌ ಗೆ 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವಲಸೆ ಬಂದವರು, ಮೊದಲು ಕೆಳಗಿನ ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿ, ವಿಲಿಯಂ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಮತ್ತು ಜೆಫರ್‌ಸನ್ ಅವೆನ್ಯೂ ಬಳಿ ನೆಲೆಯೂರಿದರು. ಸಮುದಾಯವು ಮಾಸ್ಟೆನ್ ಪಾರ್ಕ್‌ ನೆರೆಹೊರೆಗೆ ಪೂರ್ವ ಬಾಗಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋಯಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ 1940ರಿಂದ 1960ರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಬಫಲೋ ಕಡೆ ಹೋದರು. ಅನೇಕರು ಇನ್ನೂ ನಗರದಲ್ಲಿಯೇ ವಾಸವಾಗಿದ್ದರೂ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಬಫಲೋ ಮತ್ತು ನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದ ಡೆಲವೇರ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದರೂ, ಬಫಲೋದ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಯಹೂದಿಗಳು ಈಗ ಈಶಾನ್ಯದ ಉಪನಗರಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಬಫಲೋದ ಯಹೂದಿ ಸಮುದಾಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಡೆಲವೇರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ, ಉತ್ತರ ಬಫಲೋ ಮತ್ತು ಆಮ್‌‌ಹೆರ್ಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಇವೆ. ತನ್ನ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉತ್ತುಂಗದ ದಿನಗಳಿಂದ ದೂರವಿರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಬಫಲೋ ನಗರವು ಈಗ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್, [[ಶಿಕ್ಷಣ]], ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಪ್ರವಾಸೀ ತಾಣವಾಗಿ ಪುನಾವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. 2001ರಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್‌ಎ ಟುಡೇ ಬಫಲೋ ನಗರವನ್ನು "ಸಿಟಿ ವಿತ್ ಎ ಹಾರ್ಟ್‌ (ಹೃದಯವಂತ ನಗರ)" ಸ್ಪರ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದಿದೆಯೆಂದು ಹೆಸರಿಸಿತ್ತು.<ref>{{cite web| last = Grossman| first = Cathy Lynn| authorlink =| coauthors =| title = Lots and lots of heart in Buffalo| work =| publisher = USA Today| date = 2001-02-12| url = http://www.cse.buffalo.edu/~rapaport/Buffalo/buffalo.ustoday.html| doi = | accessdate = 2007-03-23 }}</ref> ಬಫಲೋವನ್ನು ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ "ಸ್ನೇಹಯುತ ನಗರ"ವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತ್ತು. ಬಫಲೋ ಎರಡು ಬಾರಿ ಆಲ್‌-ಅಮೆರಿಕಾ ಸಿಟಿ ಅವಾರ್ಡ್‌ ಅನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web| last =| first = | authorlink =| coauthors =| title = All-America City: Past Winners| work =| publisher = National Civic League| date =| url = http://www.ncl.org/aac/past_winners/past_winners.html| doi =| accessdate = 2007-03-23 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20070322180206/http://www.ncl.org/aac/past_winners/past_winners.html <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = 2007-03-22}}</ref> === ಆಹಾರ === [[ಚಿತ್ರ:Homemade buffalo wings.jpg|thumb|right|"ವಿಂಗ್ಸ್" ತುಂಬಿರುವ ಒಂದು ಬಟ್ಟಲು]] [[ಚಿತ್ರ:small - Beef on Weck.jpg|thumb|right|ವೆಕ್‌ ಸ್ಯಾಂಡ್‌ವಿಚ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಬೀಫ್ (ದನದಮಾಂಸ)]] ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಸಮ್ಮಿಳನಸ್ಥಾನವಾಗಿರುವ ಬಫಲೋ ಪ್ರದೇಶದ ಅಡುಗೆವಿಧಾನವು ಹಲವು ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಇವು ಇಟಾಲಿಯನ್, ಐರಿಶ್, ಯಹೂದಿ , ಜರ್ಮನ್, ಪೋಲಿಶ್ , ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೆರಿಕನ್‌‌‌, ಗ್ರೀಕ್, ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕನ್ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ವೆಕ್‌ಸ್ಯಾಂಡ್‌ವಿಚ್‌ ಮೇಲೆ ಬೀಫ್, ವರ್ಡಿನ್‌‌ಸ್ಕಿಯ ಕೈಲ್‌ಬಸ, ಸಹ್ಲೆನ್‌ರ ಹಾಟ್ ಡಾಗ್ಸ್ , ಸ್ಪಾಂಜ್ ಕ್ಯಾಂಡಿ , ಪೇಸ್ಟ್ರಿ ಹಾರ್ಟ್‌ ಗಳು, ಪೈರೋಗಿ, ಮತ್ತು ಹಡ್ಡಕ್ ಫಿಶ್ ಫ್ರೈಸ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ಖಾದ್ಯಗಳು. ಜೊತೆಗೆ [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌]] ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಒಂಟಾರಿಯೋ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಈಗ ಮರೆಯಾಗಿರುವ ಲೊಗನ್‌ಬೆರ್ರಿ -ಸ್ವಾದದ ಪಾನೀಯಗಳು ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿಯ ವಿಶೇಷವಾಗಿವೆ.<ref>{{cite web| last = Horwitz| first = Jeremy| authorlink = | coauthors = | title = Loganberry: The Buffalo Drink You'll Like or Love| work = | publisher = Buffalo Chow.com| date = January 2008| url = http://www.buffalochow.com/2008/01/loganberry_the_buffalo_drink_y.html| doi = | accessdate = 3 July 2009| archive-date = 6 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2013| archive-url = https://web.archive.org/web/20130906215139/http://www.buffalochow.com/2008/01/loganberry_the_buffalo_drink_y.html| url-status = dead}}</ref> ವೆಬರ್ಸ್ ಮಸ್ಟರ್ಡ್‌ ಹಾರ್ಸ್‌ರಾಡಿಶ್ ಮಸ್ಟರ್ಡ್‌ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಉತ್ಪಾದಕರಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಪಶ್ಚಿಮ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಆಂಕರ್ ಬಾರ್‌ ಚೆಫ್/ಮಾಲೀಕರಾಗಿರುವ ತೆರೆಸ್ಸಾ ಬೆಲ್ಲಿಸ್ಸಿಮೊ ಅವರು ಈಗ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿರುವ ಚಿಕನ್ ವಿಂಗ್ಸ್‌ ಅನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 3, 1964ರಂದು ತಯಾರಿಸಿದ್ದರು.<ref>[http://www.newyorker.com/archive/1980/08/25/1980_08_25_082_TNY_CARDS_000331411 ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ರ್,]</ref> ಸಾವಿರಾರು ಪಶ್ಚಿಮ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕಿಗರು ಬೇಸಿಗೆ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಬಫಲೋದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಆಹಾರೋತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲು ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಂತಹ ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಎಂಎರ ಟೇಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಬಫಲೋ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಶನಲ್ ಬಫಲೋ ವಿಂಗ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ಇತ್ಯಾದಿ.<ref>[http://www.tasteofbuffalo.com/ ಟೇಸ್ಟ್ ಆಫ್ of ಬಫಲೋ], 7 ಜುಲೈ 2007ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ</ref> ಅಲ್ಲದೆ ಇಟಾಲಿಯನ್, ಹೆಲ್ಲೆನಿಕ್ ಮತ್ತು ಲೆಬನೀಸ್‌ ಉತ್ಸವಗಳಂತಹ ಜನಾಂಗೀಯ ಅಡುಗೆಗಳನ್ನು ವಸ್ತುವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡ ಉತ್ಸವಗಳೂ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಬಫಲೋ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಥವಾ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸರಣಿಗಳು ಗಣನೀಯವಾಗಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಲೂಯಿಸ್ ಹಾಟ್ ಡಾಗ್ಸ್, , ಟೆಡ್ಸ್ ಹಾಟ್ ಡಾಗ್ಸ್, ಆಂಡರ್ಸನ್ಸ್ಫ್ ಫ್ರೋಜನ್ ಕಸ್ಟರ್ಡ್‌, ಜಾನ್ ಆಂಡ್ ಮೇರಿಸ್ ಸಬ್‌ಮೆರಿನ್ಸ್, ಡಫ್ಸ್ ಫೇಮಸ್ ವಿಂಗ್ಸ್, ಜಿಮ್ಸ್ ಸ್ಟೀಕ್‌ಔಟ್, ಜಸ್ಟ್ ಪಿಜ್ಜಾ, ಸ್ಪಾಟ್ ಕಫೆ,ಟಿಮ್ ಹಾರ್ಟನ್ಸ್ , ಮೈಟಿ ಟ್ಯಾಕೋ, ಬೊಕ್ಕೆ ಕ್ಲಬ್ ಮತ್ತು ಲನೋವ್ ಪಿಜ್ಜೆರಿಯಾ. ಬಫಲೋದ ಪಿಜ್ಜಾ ವಿಶಿಷ್ಟಸ್ವಾದದಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಯಶಃ ಬಫಲೋ ನಗರವು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರ]] ಮತ್ತು ಚಿಕಾಗೋ, ಇಲಿನಾಯ್ಸ್ ಮಧ್ಯೆ ಇರುವುದರಿಂದ, ಬಫಲೋದಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ಪಿಜ್ಜಾದ ಸ್ವಾದವು, ತಿನ್‌-ಕ್ರಸ್ಟ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ -ಶೈಲಿಯ ಪಿಜ್ಜಾ ಮತ್ತು ಡೀಪ್‌-ಡಿಶ್‌ ಚಿಕಾಗೋ-ಶೈಲಿಯ ಪಿಜ್ಜಾ ದ ಮಧ್ಯೆ ಇರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web| last = Addotta| first = Kip| authorlink = | coauthors = | title = Pizza!| work = Kip Addotta dot com| publisher = | date = | url = http://www.kipaddotta.com/food/pizza.html| doi = | accessdate = 3 July 2009| archive-date = 20 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2012| archive-url = https://web.archive.org/web/20120920070248/http://www.kipaddotta.com/food/pizza.html| url-status = dead}}</ref> ನಗರವು ಪರ್ಲ್‌ ಸ್ಟ್ಈಟ್ ಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಫ್ಲೈಯಿಂಗ್ ಬೈಸನ್ ಬ್ರ್ಯೂಯಿಂಗ್ ಕಂಪನಿ ಗಳ ತವರಾಗಿದ್ದು, ಆ ಎರಡೂ ಕಂಪನಿಗಳು ಬಫಲೋದ ಮದ್ಯ ತಯಾರಿಕೆ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿವೆ. ಟೊರಾಂಟೋ-ಮೂಲದ ಮದ್ಯತಯಾರಿಕಾ ಕಂಪನಿಯಾಗಿರುವ ಲ್ಯಬಟ್ ಯುಎಸ್‌ಎ, ಲ್ಯಬಟ್ ಬೀರ್ ನ ಯುಎಸ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ಘಟಕವಾಗಿದ್ದು, ಆಗಿದ್ದು, ಬಫಲೋದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರಕಾರ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.buffalonews.com/145/story/620667.html |title=ಬಫಲೋ ನ್ಯೂಸ್ |access-date=2009-03-30 |archive-date=2009-03-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090330070016/http://www.buffalonews.com/145/story/620667.html |url-status=live }}</ref> ಬಫಲೋ ನಗರವು ಹಲವಾರು ಹಳೆಯ ಜನಾಂಗೀಯ ನೆರೆಹೊರೆಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಮದುಮಾಡಿಕೊಂಡ/ದಿನಸಿ ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ವಿಶಾಲಮನೋಭಾವದ ಹಲವಾರು ಕೆಫೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ರೆಸ್ಟುರಾಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಸಾಹಸಮಯ, ಕಾ್ಮೋಪಾಲಿಟನ್ ಔತಣಗಳಿಗೆ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಒಡೆತನದ ರೆಸ್ಟುರಾಂಟ್‌ಗಳು ಚೀನೀ, ಜರ್ಮನ್, ಜಪಾನೀಸ್, ಕೊರಿಯನ್, ವಿಯೆಟ್ನಾಮೀಸ್, ಥಾಯ್, ಮೆಕ್ಸಿಕನ್, Iಇಟಾಲಿಯನ್, ಗ್ರೀಕ್, ಅರಬ್, ಭಾರತೀಯ, ಕೆರಿಬಿಯನ್, ಸೌಲ್ ಫುಡ್, ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್.<ref>{{cite web| last = | first = | authorlink = | coauthors = | title = Famous Buffalo and Western New York Foods, Restaurants & Food Festivals| work = | publisher = Buffalo Chow.com| date = | url = http://www.buffalochow.com/buffalofoods.html| doi = | accessdate = 3 July 2009| archive-date = 7 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2013| archive-url = https://web.archive.org/web/20130907140932/http://www.buffalochow.com/buffalofoods.html| url-status = dead}}</ref><ref>{{cite web| last = | first = | authorlink = | coauthors = | title = Top 100 Buffalo/WNY Foods (and Restaurants), Part 1 of 5| work = | publisher = Buffalo Chow.com| date = February 10, 2009| url = http://www.buffalochow.com/2009/02/top_100_buffalowny_foods_and_r.html| doi = | accessdate = 3 July 2009| archive-date = 13 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2013| archive-url = https://web.archive.org/web/20130913043005/http://www.buffalochow.com/2009/02/top_100_buffalowny_foods_and_r.html| url-status = dead}}</ref> ಖಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಹಲವಾರು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಆಹಾರ ಕಂಪನಿಗಳು ಬಫಲೋ ಮೂಲದವು. ಡೈರಿ-ರಹಿತ ವಿಪ್‌ಡ್ ಟಾಪಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಬಫಲೋದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು 1945ರಲ್ಲಿ ರಾಬರ್ಟ್‌ ಇ ರಿಚ್‌ ಕಂಡುಹಿಡಿದನು. ನಂತರ ಅದನ್ನು ಕೂಲ್ ವಿಪ್‌ ಅನುಕರಿಸಿತು. ರಿಚ್ ಅವರ ಕಂಪನಿ, ರಿಚ್ ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್ಸ್ , ನಗರದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಖಾಸಗಿ ಉದ್ಯೋಗದಾತರಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಜನರಲ್ ಮಿಲ್ಸ್ ಅನ್ನು ಬಫಲೋದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಗೋಲ್ಡ್ ಮೆಡಲ್ ಬ್ರಾಂಡ್ ಹಿಟ್ಟು, ವ್ಹೀಟೀಸ್, ಚೀರಿಯೊಸ್ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಜನರಲ್ ಮಿಲ್ಸ್ ಬ್ರಾಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ದೇಶದ ಬೃಹತ್ ಚೀಸ್‌ ಉತ್ಪಾದಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ, ಸೊರೆಂಟೋ, ಬಫಲೋದಲ್ಲಿ 1947ರಿಂದಲೇ ಇತ್ತು. ಆರ್ಚರ್ ಡೇನಿಯಲ್ಸ್ ಮಿಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ತನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಹಿಟ್ಟಿನ ಗಿರಣಿಯನ್ನು ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿತ್ತು.{{Citation needed|date=January 2009}} ಬಫಲೋ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಖಾಸಗೀ ಆಹಾರ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಅವೆಂದರೆ ಡೆಲವೇರ್ ನಾರ್ತ್‌ ಕಂಪನೀಸ್ , ಕ್ರೀಡಾ ಕ್ಷೇತ್ರ, ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಗಳು, ರೆಸಾರ್ಟ್‌ಗಳು, ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಸ್ಟೇಟ್‌ & ಒಕ್ಕೂಟದ ಉದ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ರಿಯಾಯಿತಿ ದರದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web| last =| first = | authorlink =| coauthors =| title = Who We Are - A Global Leader in Hospitality and Food Service| work =| publisher = Delaware North Companies Homepage| date =| url = http://www.delawarenorth.com/Who-We-Are.aspx| format =| doi =| accessdate =3 July 2009 }}</ref> === ಕಲೆ === [[ಚಿತ್ರ:Albright-Knox Art Gallery 2.jpg|thumb|right|ಡೆಲವೇರ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನಿಂದ ಅಲ್ಬ್ರೈಟ್‌-ನಾಕ್ಸ್ ಆರ್ಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ (ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ)]] ಬಫಲೋ ನಗರದಲ್ಲಿ 50ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಖಾಸಗಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರ್ಟ್‌ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳು ಇವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.city-buffalo.com/files/1_2_1/Public%20Art%20Website/Web%20Pages/Public%20Art%20Main%20Page.html |title=ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಬಫಲೋ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಆರ್ಟ್ ಕಲೆಕ್ಷನ್ |access-date=2010-11-15 |archive-date=2013-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130603122228/http://www.city-buffalo.com/files/1_2_1/Public%20Art%20Website/Web%20Pages/Public%20Art%20Main%20Page.html |url-status=dead }}</ref> ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿರುವುದು ಎಂದರೆ ಅಲ್ಬ್ರೈಟ್ - ನಾಕ್ಸ್ ಆರ್ಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ. ಈ ಗ್ಯಾಲರಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ-ದರ್ಜೆಯ ಆಧುನಿಕ ಮತ್ತು ಸಮಕಾಲೀನ ಕಲೆಯ ಸಂಗ್ರಹಗಳು ಇವೆ. ಬರ್ಚ್‌‌ಫೀಲ್ಡ್-ಪೆನ್ನಿ ಕಲಾ ಕೇಂದ್ರ , ಹಾಲ್‌ವಾಲ್ಸ್ ಸಮಕಾಲೀನ ಕಲಾ ಕೇಂದ್ರ, ಸಿಇಪಿಎ ಗ್ಯಾಲರಿ , ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಅನೇಕ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸ್ಟುಡಿಯೋಗಳಿಂದ ನಗರದ ಕಲಾ ವಲಯವು ಶ್ರೀಮಂತಗೊಂಡಿದೆ.<ref>[http://www.hallwalls.org/ ಹಾಲ್‌ವಾಲ್ಸ್ ಕಂಟೆಂಪರರಿ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್ ], 7 ಜುಲೈ 2007ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ</ref><ref>[http://www.cepagallery.org/ CEPA ಗ್ಯಾಲರಿ], 7 ಜುಲೈ 2007ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ</ref> ''ಅಮೆರಿಕನ್ ಸ್ಟೈಲ್ '' ಬಫಲೋ ನಗರವನ್ನು ಅಮೆರಿಕದ ಟಾಪ್ ಕಲಾ ತಾಣಗಳ ತನ್ನ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯದು ಎಂದು ಶ್ರೇಣಿ ನೀಡಿದೆ. ಎರಡು ಬೀದಿ ಉತ್ಸವಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ, ಅವೆಂದರೆ ಅಲೆಂಟೌನ್ ಕಲಾ ಉತ್ಸವ ಮತ್ತು [http://www.elmwoodartfest.org ಎಲ್ಮ್‌ವುಡ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190823235644/https://elmwoodartfest.org/ |date=2019-08-23 }}. ಈ ಎರಡೂ ಉತ್ಸವಗಳಿಗೆ ಸಾವಿರಾರು ಜನರು ಆಗಮಿಸಿ ಅಸಲಿ ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು, ಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಕ್ಲೈನ್‌ಹಾನ್ಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಹಾಲ್‌ ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನೀಡುವ ಬಫಲೋ ಫಿಲ್‌ಹಾರ್ಮೋನಿಕ್ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ ನಗರದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಪರ್‌ಫಾರ್ಮಿಂಗ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಶನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 1960ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 70ರಲ್ಲಿ, ಲ್ಯುಕಸ್ ಫಾಸ್ ಮತ್ತು ಮೈಕೇಲ್ ಟಿಲ್ಸನ್ ಥಾಮಸ್ ಅವರ ಸಂಗೀತ ಮುಂದಾಳತ್ವದಲ್ಲಿ, ಫಿಲ್‌ಹಾರ್ಮೊನಿಕ್‌ ಅನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಮೆರಿಕದ ಹೊಸ ಸಂಗೀತದ ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಶಿಯಾಸ್ ಪರ್‌ಫಾರ್ಮಿಂಗ್‌ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್‌ ಅನ್ನು ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಶಿಯಾಸ್ ಬಫಲೋ ಎಂದೇ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು 1920ರಲ್ಲಿ ಮೂವೀ ಪ್ಯಾಲೇಸ್‌ ಆಗಿದ್ದು, ಅದು ತನ್ನ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕಛೇರಿ ಕೊಡುವುದನ್ನು ಇನ್ನೂ ಮುಂದುವರೆಸಿದೆ. ಇದರ ಒಳಾಂಗಣವನ್ನು ಲೂಯಿಸ್ ಕಂಫರ್ಟ್‌ ಟಿಫಾನಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬಫಲೋ ನಗರವು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಹೊರಾಂಗಣ (ಔಟ್‌ಡೋರ್) ಶೇಕ್ಸ್‌ಪಿಯರ್ ಉತ್ಸವದ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಅದನ್ನು ಶೇಕ್ಸ್‌ಪಿಯರ್ ಇನ್ ಡೆಲವೇರ್ ಪಾರ್ಕ್‌ ಉತ್ಸವ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಚಿತ್ರನಿರ್ಮಾಪಕ, ಬರಹಗಾರ,ಚಿತ್ರಕಲಾವಿದ, ಮತ್ತು ಸಂಗೀತಗಾರ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಗ್ಯಾಲೊ 1962ರಲ್ಲಿ ಬಫಲೋದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದರು. 1978ರವರೆಗೂ ಅವರು ಅಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಅವರು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ನೆಲೆಸಿದರು. === ಸಂಗೀತ === ಬಫಲೋ ಹಲವಾರು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತಗಾರರಿಗೆ ಸ್ಥಾಪನಾ ನಗರವಾಗಿತ್ತು. ಅವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದವರು ಎಂದರೆ ರಿಕ್ ಜೇಮ್ಸ್ , ಬಿಲ್ಲಿ ಶೀಹನ್ ಮತ್ತು ದಿ ಗೂ ಗೂ ಡಾಲ್ಸ್ . ಬಫಲೋದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಚಿತ್ರನಿರ್ಮಾಪಕ, ಸಂಗೀತಗಾರ, ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಗ್ಯಾಲೊ , ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಮೊದಲು ಹಲವು ಸ್ಥಳೀಯ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನೀಡಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೂರು ವಾರ್ಪ್‌ ರೆಕಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಆರು ಎಲ್‌ಪಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಜಾಜ್ ಫ್ಯುಶನ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಪೈರೊ ಗೈರಾ ಕೂಡ ಮೊದಲು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿ ಆರಂಭ ಮಾಡಿದ್ದು ಬಫಲೋ ನಗರದಲ್ಲಿ. {{Citation needed|date=August 2009}} ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಇಂಡೀ ಕಲಾವಿದ ಅನಿ ಡಿಫ್ರಾಂಕೋ ಬಫಲೋದವರು ಮತ್ತು ಅದು ಆಕೆಯ "ರೈಟಸ್ ಬೇಬ್" ರೆಕಾರ್ಡ್‌ ಲೇಬಲ್‌ ಸಿದ್ಧಗೊಂಡಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿಯೇ. 10,000 ಮ್ಯಾನಿಯಕ್ಸ್ ರಾಕ್‌ಬ್ಯಾಂಡ್ ಕೂಡ ಹತ್ತಿರದ ಜೇಮ್ಸ್‌ಟೌನ್‌ನವರು. ಆದರೆ ಅವರು ಕೂಡ ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಸಿದ್ದು ಬಫಲೋ ನಗರದಿಂದಲೇ, ಇಲ್ಲಿಯೇ ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಹಾಡುಗಾರ ನಟಾಲೆ ಮರ್ಚಂಟ್ ಯಶಸ್ವೀ ವೃತ್ತಿಬದುಕನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಕ್ಯಾನಿಬಾಲ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ 1994ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆಯಿತು. ಆಗ ಅವರು ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ''[[Ace Ventura: Pet Detective]]'', ಪ್ರಮುಖ ನಟ [[ಜಿಮ್‌ ಕ್ಯಾರ್ರಿ|ಜಿಮ್ ಕ್ಯಾರೆ]]ಯ ಆಹ್ವಾನದ ಮೇರೆಗೆ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು.{{Citation needed|date=August 2009}} ನಿರ್ದೇಶಕರು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಜಿಮ್ ಜಂಪ್ ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ ತೋರಿಸಲು ಒಪ್ಪಿದರು ಮತ್ತು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಬೆನ್ನಟ್ಟುವ ಇಬ್ಬರು ಗೂಂಡಾಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವಾಗ ಇವರ ಹಾಡನ್ನು ಬಳಸಲು ಯೋಚಿಸಿದ್ದರು.{{Citation needed|date=August 2009}} ಇನ್ನಿತರ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು ಎಂದರೆ ಎವ್ವೆರಿ ಟೈಮ್ ಡೈ , ಸ್ನಾಪ್‌ಕೇಸ್, ಕ್ಯೂಟ್ ಈಸ್ ವಾಡ್ ವಿ ಏಮ್ ಫಾರ್ , ಇಟ್ ಡೈಸ್ ಟುಡೇ, ಡೆಡ್‌ ಹಾರ್ಟ್ಸ್ , ದಿ ರೈನ್ ಆಫ್ ಕಿಂಡೋ, (ಮೊದಲಿನ ದಿಸ್ ಡೇ ಆಂಡ್ ಏಜ್ ), ಜೇಮ್ಸನ್ ಸ್ಟಾಲ್, ಅಂಟಿಲ್ ದಿ ಸಿಗ್ನಲ್ಸ್ ಗಿವನ್, ಈ ಎಲ್ಲ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು , ಬಫಲೋದ ಉಪನಗರವಾದ ಹ್ಯಾಂನರ್ಗ್‌‌ನವರು., ಮೇಲ್‌ವೊಲೆಂಟ್ ಕ್ರಿಯೇಶನ್ ಆಂಡ್ ಮೋ ಕೂಡ ಬಫಲೋದಲ್ಲಿಯೇ ಆರಂಭಗೊಂಡವು. ದಿ ರೈನ್ ಕಿಂಡೋ, ತಮ್ಮ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಮೃದು ಜಾಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪ ಗಡುಸಾದ ಪಿಯಾನೋ ಮತ್ತು ಬೀಟ್ಸ್‌ ಮಿಶ್ರಣದೊಂದಿಗೆ ಬಫಲೋ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಸೊಗಡನ್ನು ತಂದಿತ್ತರು. === ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ === [[ಚಿತ್ರ:Buffalo Japanese Garden.JPG|thumb|right|ಬಫಲೋ ಜಪಾನೀಸ್ ಗಾರ್ಡನ್]] ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್ ಪತ್ರಿಕೆಯು ಬಫಲೋ ನಗರವನ್ನು ಅಮೆರಿಕದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಟಾಪ್‌ 10 ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಸುಮಾರು 80 ತಾಣಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಶನಲ್ ರೆಜಿಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕ್ ಪ್ಲೇಸ್‌‌ ನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. 19 ಮತ್ತು 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದ ಅಮೆರಿಕದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಮುಖ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳು ಬಫಲೋದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುಷ್ಕೃಷ್ಟ ಕಟ್ಟಡವೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಈಗಲೂ ಇವೆ. ಅವೆಂದರೆ: ಡೆಲವೆರ್ ಪಾರ್ಕ್‌ ಅನ್ನೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ಇಲ್ಲಿರುವ ದೇಶದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಅಖಂಡ ಉದ್ಯಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಲಾ ಓಲ್ಮಸ್ಟಡ್ ಮತ್ತು ಕಲ್ವರ್ಟ್‌ ವಾಕ್ಸ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ಟಾಂಡ್ ಅಲೋನ್ ಉದ್ಯಾನಗಳ ಬದಲಿಗೆ, ಅಂತರಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಕ್‌ವೇ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹೊಂದಿದ ಉದ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಓಲ್ಮಸ್ಟಡ್ (1869ರಲ್ಲಿ) ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಮೊದಲ ನಗರ ಬಫಲೋ. ಲೂಯಿಸ್ ಸಲ್ಲಿವಾನ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ , ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಉಕ್ಕಿನ-ಆಧಾರ ಹೊಂದಿದ, ಕರ್ಟನ್‌-ಗೋಡೆಯ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿತ್ತು. ಅದನ್ನು ಮೊದೊಲು ಕಟ್ಟಿದಾಗ (1865) 33 ಮಹಡಿಗಳಿತ್ತು ಮತ್ತು ಬಫಲೋದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿತ್ತು. ಜೊತೆಗೆ ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ನಿಜವಾದ ಸ್ಕೈಸ್ಕ್ರೇಪರ್‌ ಆಗಿತ್ತು.<ref>[http://ah.bfn.org/a/church/28/tc.html ಲೂಯಿಸ್ ಸುಲ್ಲಿವಾನ್ - ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಪ್ರುಡೆನ್ಷಿಯಲ್ ಕಟ್ಟಡ ], 7 ಜುಲೈ 2007ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070702045925/http://ah.bfn.org/a/church/28/tc.html |date=2007-07-02 }}</ref> ಅದು ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಹೆಗ್ಗುರುತು ಆಗಿದೆ. ಆಗಸ್ಟ್ ಈಸೆನ್‌ವೈನ್ ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಎ ಜಾನ್ಸನ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಹೋಟೆಲ್ ಬಫಲೋ (ಮೊದಲು ಸ್ಟೇಟ್ಲರ್ ಹೊಟೆಲ್)ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರತಿ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ನಾನದ ಕೊಠಡಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಹೊಟೆಲ್ ಆಗಿತ್ತು. ಎಚ್‌. ಎಚ್‌. ರಿಚರ್ಡ್‌ಸನ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್, ಮೊದಲು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಬುದ್ಧಿವಿಕಲರ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಾಗಿತ್ತು. ಅದು ರಿಚರ್ಡಸೋನಿಯನ್ ರೋಮನ್‌ಸ್ಕ್ಯು ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಪ್ರಮುಖ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಹೆನ್ರಿ ಹಾಬ್ಸನ್ ರಿಚರ್ಡ್‌ಸನ್ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ನೆಲಗಳನ್ನು ಓಲ್ಮ್‌ಸ್ಟಡ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅದು ಈಗ ದುರಸ್ತಿಗೊಳಿಸಲಾಗದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಆದರೂ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಈ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪನಿಧಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುದಾನವನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್ ರೈಟ್ ವಿನ್ಯಾಸ ಗೊಳಿಸಿದ ಹಲವು ಕಟ್ಟಡಗಳೂ ಇವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಡಾರ್ವಿನ್ ಡಿ. ಮಾರ್ಟಿನ್ ಹೌಸ್, ಜಾರ್ಜ್‌ ಬಾರ್ಟನ್ ಹೌಸ್ , ವಿಲಿಯಂ ಆರ್ ಹೀತ್ ಹೌಸ್ , ವಾಲ್ಟರ್ ವಿ ಡೇವಿಡ್‌ಸನ್ ಹೌಸ್, ದಿ ಗ್ರೇಕ್ಲಿಫ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌, ಮತ್ತು ಈಗ ಕೆಡವಿರುವ ಲಾರ್ಕಿನ್ ಅಡ್ಮಿನ್‌ಸ್ಟ್ರೇಶನ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ಇತ್ಯಾದಿ ಸೇರಿವೆ.<ref>[http://ah.bfn.org/a/soldiers/76/ ವಿಲಿಯಂ ಹೀತ್ ಹೌಸ್ ],7 ಜುಲೈ 2007ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071228212810/http://ah.bfn.org/a/soldiers/76/ |date=2007-12-28 }}</ref><ref>[http://graycliff.bfn.org/ ದಿ ಜಿರಾಫೆ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060918142151/http://graycliff.bfn.org/ |date=2006-09-18 }}, 7 ಜುಲೈ 2007ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ</ref> ಬಫಲೋದ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ರಾಕ್ ಕೆನಾಲ್ ಮೇಲೆ 2007ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಬಾತ್‌ಹೌಸ್ ಅನ್ನು ಮೊದಲು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್-ಮ್ಯಾಡಿಸನ್ ರೋಯಿಂಗ್‌ ತಂಡಕ್ಕಾಗಿ ರೈಟ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದ. ಆದರೆ ಆ ತಂಡಕ್ಕಾಗಿ ನಂತರ ಅದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲೇ ಇಲ್ಲ. ಒಂದು ಪ್ರವಾಸೀ ತಾಣದ ಜೊತೆಗೆ ಅದು ಬಫಲೋ ಪ್ರದೇಶದ ರೋಯಿಂಗ್ ಕ್ಲಬ್‌ ಕೂಡ ಆಗಿದೆ. ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್ ರೈಟ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಅನೇಕ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಬಫಲೋ ನಗರವು ಹೊಂದಿದೆ. ಚಿಕಾಗೋ ಹೊರತುಪಡಿಸಿದರೆ ಬಫಲೋದಲ್ಲಿಯೇ ಆತ ಹೆಚ್ಚು ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದನು. ಜಾರ್ಜ್‌ ಡೈಟೆಲ್ ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಜೆ ವೇಡ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಬಫಲೋ ಸಿಟಿ ಹಾಲ್ ಒಂದು ಮನಮೋಹಕ ಆರ್ಟ್‌ ಡೆಕೋ ಸ್ಕೈಸ್ಕರೇಪರ್ ಆಗಿದ್ದು, ನ್ಯಾಶನಲ್ ರೆಜಿಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕ್ ಪ್ಲೇಸ್‌ಸ್‌ನ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. '''ಇನ್ನಿತರ ಗಮನಾರ್ಹ ಕಟ್ಟಡಗಳು :''' [[ಚಿತ್ರ:20070223 AlbrightKnox Art Gallery.JPG|thumb|ಎಲ್ಮ್‌ವುಡ್ ಅವೆನ್ಯೂದಿಂದ ಅಲ್ಬ್ರೈಟ್‌-ನಾಕ್ಸ್ ಆರ್ಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ]] * ಬೃಹತ್ ಆಗಿರುವ ಆರ್ಟ್‌ ಡೆಕೋ ರೈಲ್‌ರೋಡ್ ಸ್ಟೇಶನ್ ಬಫಲೋ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಟರ್ಮಿನಸ್ ಅನ್ನು ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಟಿ ಫೆಲ್‌ಹೈಮರ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ಯುವರ್ಡ್‌ ವ್ಯಾಗ್ನರ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. * ಲಫಯೆಟ್ಟೆ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್ , ಕಲ್ಲು, ಇಟ್ಟಿಗೆ ಮತ್ತು ಟೆರ್ರಾಕೋಟಾ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಫ್ರೆಂಚ್ ರಿನೈಸಾನ್ಸ್ ರಿವೈವಲ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್ ಐಸೆನ್‌ವೈನ್ ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಎ ಜಾನ್ಸನ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಳೆಯ ಕಟ್ಟಡವನ್ನೇ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಬಫಲೋದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದೂ ಕೂಡ ನ್ಯಾಶನಲ್ ರೆಜಿಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕ್ ಪ್ಲೇಸ್‌ಸ್‌ನ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿದೆ. * ಸೇಂಟ್ ಅಡಲ್‌ಬರ್ಟ್‌‌ಸ್ ಬೆಸಿಲಿಕಾ, ದೊಡ್ಡ ಬೆಸಿಲಿಕಾ-ಶೈಲಿಯ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದ್ದು, ನಗರದ ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಹ್ಯುಬರ್ ಕಂಪನಿಯು 1890–1891ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿದ ಈ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು [[ಪೋಲೆಂಡ್|ಪೋಲಿಶ್]] ವಲಸಿಗರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕಟ್ಟಡವು ಇಟ್ಟಿಗೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿದ್ದು, ಅದರ ಪರಿಮಾಣವು {{convert|240|ft|m|0}} ಬಹಳ ಎತ್ತರ, {{convert|118|ft|m|0}}, ಅಗಲವಾಗಿದೆ, ಗುಂಬ ಅಥವಾ ನೇವ್ {{convert|70|ft|m|0}} ತುಂಬ ಎತ್ತರವಾಗಿದೆ, ಎರಡು ಗೋಪುರಗಳು {{convert|150|ft|m|0}} ಎತ್ತರವಾಗಿದ್ದು, ಒಂದು ಗುಂಬಜ್‌ {{convert|40|ft|m|0}}ಅಗಲವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯಗುಂಬದ ಮೇಲೆ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ.{{convert|125|ft|m|0}} ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅದು ಪಶ್ಚಿಮ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಚರ್ಚ್‌ ಆಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಪೀಠೋಪಕರಣಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೇ $63,000 ವೆಚ್ಚವಾಗಿತ್ತು. * ಅಲ್ಬ್ರೈಟ್ ನಾಕ್ಸ್ ಆರ್ಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ, ಕಲೆಯ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರದರ್ಶನಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ಎಡ್ವರ್ಡ್‌ ಬ್ರಾಡ್‌ಹೆಡ್ ಗ್ರೀನ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದಾನೆ. ದಿ ನ್ಯೂ ಮಾಡರ್ನ್‌ ಆರ್ಡ್‌ ವಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಗಾರ್ಡನ್ ಬನ್‌ಶಾಫ್ಟ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದು, ಆತ ಬಫಲೋ ನಿವಾಸಿ ಮತ್ತು ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಲಫಯೆಟ್ಟೆ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್ ನಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಮಾಡಿದ ವ್ಯಕ್ತಿ. * ರಿಚರ್ಡ್ ಅಪ್‌ಜಾನ್ ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಎಪಿಸ್ಕೋಪಲ್ ಕೆಥಡ್ರಲ್ ಅನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದಾನೆ. * ಎಲೈಲ್ ಸಾರಿನೆನ್ ಮತ್ತು ಎರೊ ಸಾರಿನೆನ್ ಸೇರಿ ಕ್ಲೆನ್‌ಹಾನ್ಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಹಾಲ್ ಅನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. * ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಅಬ್ರಮೋವಿಟ್ಜ್‌ ಟೆಂಪಲ್ ಬೆತ್ ಜಿಯನ್ ಅನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>[http://www.tbz.org/ ಟೆಂಪಲ್ ಬೀತ್ ಜಿಯನ್ ], 7 ಜುಲೈ 2007ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ</ref> * ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಫಿಮಿಸ್ಟರ್ ಪ್ರಾಕ್ಟರ್ ಮೆಕಿನ್ಲೆ ಮಾನ್ಯುಮೆಂಟ್‌ ಗೆ '' ಸಿಂಹಗಳನ್ನು'' ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದಾನೆ. * ಗ್ರೈನ್ ಎಲೆವೇಟರ್‌‌ಸ್ ಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಮೊದಲು 1842ರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ಬಫಲೋದ ಸಂಗ್ರಹಗಳು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದಿವೆ. <gallery> File:Buffalo_City_Hall.jpg|ಬಫಲೋ ಸಿಟಿ ಹಾಲ್ ಕಟ್ಟಡದ ಆರ್ಟ್‌ ಡೆಕೋ File:Darwin D. Martin House.jpg|ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್ ರೈಟ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಡಾರ್ವಿನ್ ಡಿ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಹೌಸ್ File:Kleinhans Music Hall.jpg|ಎಲೈಲ್ ಮತ್ತು ಎರೊ ಸಾರಿನೆನ್‌ ಅವರು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಕ್ಲೆನ್‌ಹಾನ್ಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಹಾಲ್ File:Buffalo and Erie County Historical Society.jpg|ಬಫಲೋ ಮತ್ತು ಎರಿ ಕೌಂಟಿ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ File:Old County Hall, Buffalo,NY.jpg|ಎರಿ ಕೌಂಟಿ ಹಾಲ್ File:Asbury Delaware Church, Buffalo 1.jpg|ಆಸ್‌ಬರಿ ಡೆಲಾವೆರ್ ಚರ್ಚ್‌ File:Buffalo Central Terminal 2.jpg|ಬಫಲೋ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಟರ್ಮಿನಸ್ File:Electric Building - Buffalo.jpg|ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಕಟ್ಟಡ </gallery> === ರಾತ್ರಿ ವೇಳೆಯ ಮನರಂಜನೆ === {{Original research|date=June 2008}}{{Refimprove|date=June 2008}} [[ಚಿತ್ರ:Sheas.jpg|thumb|right|ಶಿಯಾಸ್ ಪರ್‌ಫಾರ್ಮಿಂಗ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್]] ಬಫಲೋದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಗಂಟೆಯಾಗುವುದು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ 4 ಗಂಟೆಗೆ. ಅಮೆರಿಕದ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಬೆಳಗಿನಜಾವ 2 ಗಂಟೆಗೆ. ಇಲ್ಲಿ ತಡವಾಗಿ ಏಕೆಂದರೆ ಚಾರಿತ್ರಿಕವಾಗಿ ಉದ್ಯಮಗಳ ಸೌಲಭ್ಯ ಅಧಿಕವಿದ್ದಿತು ಮತ್ತು ಎರಡು ಹಾಗೂ ಮೂರನೇ ಪಾಳಿಯ ಉದ್ಯೋಗದಾತರಿಂದ ಬೇಡಿಕೆ ಇದ್ದಿತು. ಜೊತೆಗೆ [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌]] ಕಾನೂನು ಬಾರ್‌ಗಳು ಬೆಳಗಿನಜಾವ 4ರವರೆಗೆ ತೆರೆದಿರಲು ಆಸ್ಪದ ನೀಡುತ್ತದೆ. (ಆದರೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಮುನ್ಸಿಪಾಲಿಟಿಗಳು ಬೇಗನೆ ಮುಚ್ಚುವಂತೆ ಆಗ್ರಹಿಸಬಹುದು.) ಹಲವಾರು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಮತ್ತು ಉತ್ಸಾಹಭರಿತ ರಾತ್ರಿಮನೋರಂಜನೆ ಯ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ನಗರದಲ್ಲಿ ಬಾರ್‌ಗಳ ಸಮೂಹ ಮತ್ತು ನೈಟ್‌ಕ್ಲಬ್‌ಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಎದ್ದುಕಾಣುವ ರಾತ್ರಿಮನೋರಂಜನೆಯ ಜಿಲ್ಲೆ ಎಂದರೆ ವೆಸಟ್ ಚಿಪ್ಪೆವ ಸ್ಟ್ರೀಟ್, ,<ref>{{Cite web |url=http://www.westchippewa.com/ |title=ಬಫಲೋ ಬಿಲ್ಸ್‌, ಬಫಲೋ ಸೇಬರ್ಸ್, ಬಫಲೋ ನೈಟ್‌ಲೈಫ್, ಚಿಪ್ಪೆವ ಸ್ಟ್ರೀಟ್, ಪಶ್ಚಿಮ ಚಿಪ್ಪೆವ ಸ್ಟ್ರೀಟ್, ಚಿಪ್ಪೆವ ಸ್ಟ್ರೀಟ್, ಪಶ್ಚಿಮ ಚಿಪ್ಪೆವ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ |access-date=2010-11-15 |archive-date=2010-12-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101226015310/http://www.westchippewa.com/ |url-status=dead }}</ref> ಇದು ಮೈನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಮತ್ತು ಸೌತ್ ಎಲ್ಮ್‌ವುಡ್ ಅವೆನ್ಯೂ ಮಧ್ಯೆ ಇದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಚೈತನ್ಯಯುತ ಡಾನ್ಸ್‌ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಿಗೆ, ಕಿಕ್ಕಿರಿದ ಬಾರ್‌ಗಳಿಗೆ, ಟ್ರೆಂಡಿ ಕಾಫೀಹೌಸ್‌ಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ರೆಸ್ಟುರಾಂಟ್‌ಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಅಲೆನ್‌ಟೌನ್, ನಲ್ಲಿ ಬಾರ್‌ಗಳು ಬಹಳಷ್ಟಿವೆ. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ವಿರಾಮಯುತ ವಾತಾವರಣವಿರುತ್ತದೆ. ಅಲೆನ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಿಂದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಕೆಲವೇ ನಿಮಿಷಗಳ ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವಿದೆ. ಅಲೆನ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ಹತ್ತಿರದ ಮೈನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬಾರ್‌ಗಳಿವೆ. ಆದರೆ ಎಲ್ಮ್‌ವುಡ್ ಬಳಿಯ ಅಲೆನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಬಾರ್‌ಗಳು ಲೈವ್ ಸಂಗೀತವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಅಲೆನ್‌ಟೌನ್‌ನಿಂದ ಎಲ್ಮ್‌ವುಡ್‌ ಅವೆನ್ಯೂದತ್ತ ಮುಂದುವರಿದಂತೆ, ಬಫಲೋ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಕಾಲೇಜ್ ನ ಕಡೆ ಸುಮಾರು ಎರಡು ಮೈಲುಗಳ(3&nbsp;ಕಿ.ಮೀ.) ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಎಲ್ಮ್‌ವುಡ್ ಸ್ಟ್ರಿಪ್ ಇದೆ. ಈ ಸ್ಟ್ರಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸಣ್ಣ ಬಾಟಿಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ರೆಸ್ಟುರಾಂಟ್‌ಗಳು, ಕೆಲವು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇವೆ. ಕಾಲೇಜ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಕುಟುಂಬದ ಜನರು, ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರ ವರೆಗೆ ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ಜನರಿಂದ ಈ ಸ್ಟ್ರಿಪ್ ಕಿಕ್ಕಿರಿದಿರುತ್ತದೆ. === ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉತ್ಸವಗಳು === ಅನೇಕ ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳ ಹಾಗೆ, ಇಲ್ಲಿಯೂ ಹಲವಾರು ಉತ್ಸವಗಳು ನಗರದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆಯ ಭಾಗವಾಗಿವೆ. ಅನೇಕ ಉತ್ಸವಗಳು ಬೇಸಿಗೆ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಜರುಗಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ನಗರವು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಹಿಮಭರಿತವಾಗಿರುವ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಲಾಭಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಚಳಿಗಾಲದ ಉತ್ಸವಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ. ==== ಬೇಸಿಗೆ ಉತ್ಸವಗಳು ==== *ಅಲೆನ್‌ಟೌನ್ ಆರ್ಟ್ ಉತ್ಸವವು ವರ್ಷದ - ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉತ್ಸವವಾಗಿದ್ದು, ಜೂನ್ ಎರಡನೇ ವಾರಾತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಲೆನ್‌‌ಟೌನ್‌ ನೆರೆಹೊರೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. *ಟೇಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಬಫಲೋ ದೇಶದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡಹೊರಾಂಗಣ ಆಹಾರ ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. *[http://www.buffalogreekfestival.org ಬಫಲೋ ಗ್ರೀಕ್ ಉತ್ಸವ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170918132520/http://buffalogreekfestival.org/ |date=2017-09-18 }} *[http://www.buffaloitalianfestival.com/ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಉತ್ಸವ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110208105541/http://buffaloitalianfestival.com/ |date=2011-02-08 }} *ನ್ಯಾಶನಲ್ ಬಫಲೋ ವಿಂಗ್ ಉತ್ಸವ *[http://www.askbhsc.org/Home/BuffaloBrewFest/ ಬಫಲೋ ಬ್ರ್ಯೂಫೆಸ್ಟ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100503081443/http://www.askbhsc.org/Home/BuffaloBrewfest |date=2010-05-03 }} *[http://www.curtainupbuffalo.com/ ಕರ್ಟೈನ್ ಅಪ್! ] - ಬಫಲೋದ ರಂಗಭೂಮಿ ಋತುವಿನ ಆರಂಭವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. *ಥರ್ರ್ಸ್‌ಡೇ ಅಟ್ ದಿ ಸ್ಕ್ವೇರ್ - ಒಂದು ವಾರದ ಹೊರಾಂಗಣ ಬೇಸಿಗೆ ಕಛೇರಿ ಸರಣಿಯಾಗಿದ್ದು, ಬೇಸಿಗೆ ಮತ್ತು ಫಾಲ್‌ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಗುರುವಾರ ಸಂಜೆ ಕಛೇರಿ ಇರುತ್ತದೆ. ==== ಚಳಿಗಾಲದ ಉತ್ಸವಗಳು ==== *ಬಫಲೋ ಪೌಡರ್ ಕೆಗ್ ಉತ್ಸವ *ಬ್ಯಾಬಟ್ ಬ್ಲ್ಯೂ ಪಾಂಡ್ ಹಾಕಿ *ಸೇಂಟ್ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಡೇ ಪರೇಡ್ *[http://dyngusdaybuffalo.com/ ಡಿಂಗುಸ್ ಡೇ ಬಫಲೋ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101013185229/http://www.dyngusdaybuffalo.com/ |date=2010-10-13 }} === ಇನ್ನಿತರ ಆಸಕ್ತಿಯುತ ತಾಣಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:U.S.S. Little Rock 6.1.jpg|thumb|right|ಬಫಲೋ ಮತ್ತು ಎರಿ ಕೌಂಟಿ ನೇವಲ್ ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ಉದ್ಯಾನ]] * ಎಡ್ವರ್ಡ್‌ ಎಂ. ಕಾಟರ್ ಫೈರ್‌ಬೋಟ್ –ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಫೈರ್‌ಬೋಟ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಇದು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಹೆಗ್ಗುರುತು ಕೂಡ ಆಗಿದೆ. * ಬಫಲೋ ಮತ್ತು ಎರಿ ಕೌಂಟಿ ಬಟಾನಿಕಲ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್ * ಬಫಲೋ ಮತ್ತು ಎರಿ ಕೌಂಟಿ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ <ref>[http://www.bechs.org/ ದಿ ಬಫಲೋ &amp; ಎರಿ ಕೌಂಟಿ ಹಿಸಟಾರಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಬಫಲೋ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ]</ref> * ಬಫಲೋ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಪ್ ಸೈನ್ಸ್ <ref>[http://www.sciencebuff.org/ ಬಫಲೋ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್‌ ಸೈನ್ಸ್ - ಹೋಂ ]</ref> * ಬಫಲೋ ಜೂ – 1875ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮೂರನೇ ಪ್ರಾಣಿಸಂಗ್ರಹಾಲಯ * ಫಾರೆಸ್ಟ್ ಲಾನ್ ಸಿಮೆಂಟರಿ * ಬಫಲೋ ಮತ್ತು ಎರಿ ಕೌಂಟಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ದ ಕೇಂದ್ರ ಶಾಖೆಯಲ್ಲಿ "ಮಾರ್ಕ್‌ ಟ್ವೈನ್ ರೂಮ್" ಇದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.buffalolib.org/libraries/collections/index.asp?sec=twain |title=ಬಫಲೋ & ಎರಿ ಕೌಂಟಿ ಸಾರ್ವಜಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯ : ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿಯ ಸಂಗ್ರಹಗಳು |access-date=2010-11-15 |archive-date=2007-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928061523/http://www.buffalolib.org/libraries/collections/index.asp?sec=twain |url-status=dead }}</ref> ಅಲ್ಲಿ ''ಹಕಲ್‌ಬರಿ ಫಿನ್‌ '' ಕೃತಿಯ ಮೂಲ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ಇದೆ. * ಬಫಲೋ ಮತ್ತು ಎರಿ ಕೌಂಟಿ ನೇವಲ್ ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ಪಾರ್ಕ್‌ ನಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್‌ಎಸ್ ಲಿಟಲ್ ರಾಕ್ (CG-4) ಇದೆ. * ಆಂಕರ್ ಬಾರ್ - ಇದು [[ಬಫಲೋ ವಿಂಗ್‌]] ಅಥವಾ ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗುವ ಚಿಕನ್ ವಿಂಗ್‌ನ ಹುಟ್ಟುಸ್ಥಳ. * ಲಫಯೆಟ್ಟೆ ಸ್ಕ್ವೇರ್ * ಪೆನ್‌ ಡಿಕ್ಸಿ ಪ್ರಾಗ್ಜೀವವಿಜ್ಞಾನದ ಮತ್ತು ಹೊರಾಂಗಣ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರ == ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ == === ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ === ಬಫಲೋ ನಗರಕ್ಕೆ ಚೀಕ್‌ಟೊವಗದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಬಫಲೋ ನಯಾಗರಾ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏರ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ನಿಂದ ವಿಮಾನಯಾನ ಸೌಲಭ್ಯವಿದೆ. ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಪುನಾನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 5 ಲಕ್ಷ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆ ಇನ್ನೂ ಅಧಿಕಗೊಳ್ಳುತ್ತಲೇ ಇದೆ. ಸಾರಿಗೆ ಅಂಕಿಸಂಖ್ಯೆಯ ಯು.ಎಸ್. ಬ್ಯೂರೋ ಪ್ರಕಾರ ಬಫಲೋ ನಯಾಗರಾ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣವು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಐದು ಅಗ್ಗದ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಸರಾಸರಿ ರೌಂಡ್ ಟ್ರಿಪ್‌ ವಿಮಾನಯಾನದ ವೆಚ್ಚ $295.58 ಆಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news|title=Area flies high on low fares|author=Sharon Linstedt|work=[http://www.buffalonews.com/103/story/63037.html Buffalo News]|date=2007-04-24}}</ref> ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬಫಲೋದಿಂದ ವಿಮಾನಯಾನ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಕೆನಡಿಯನ್ನರ ಸಂಖ್ಯೆ ಅಧಿಕಗೊಂಡಿದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಕೆನಡಾದ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ತೆರಿಗೆ ಮತ್ತು ಏರ್‌ಲೈನ್ ಸರ್‌ಚಾರ್ಜ್‌ಗಳು ಅಗ್ಗವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವು ಅಮೆರಿಕ ಮೂಲದ ಡಿಸ್‌ಕೌಂಟ್ ಕ್ಯಾರಿಯರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ವಿಮಾನಯಾನ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಸಾದ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. 2006ರ ಪ್ರಕಾರ, ಕಡಿಮೆ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ನಯಾಗರಾ ಫಾಲ್ಸ್‌‌ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌]] ಮತ್ತು ಟೊರಾಂಟೋ, ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಕೆನಡಾ ಗಳಿಗೆ. ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಗೋ ಹಬ್ ಮಾಡುವ ಯೋಜನೆ ಯುಎಸ್ ಸೆನೆಟರ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಶುಮರ್ ಅವರಿಂದ ಕಾರ್ಯರೂಪದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite news|title=Niagara airport pushed as trade hub; Schumer joins effort to bring global cargo|author=Bill Michelmore|work=Buffalo News|page=B1|date=2006-06-26}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Main Court Building, Buffalo.JPG|right|thumb|ಡೌನ್‌ಟೌನಿನಲ್ಲಿರುವ ಮೆಟ್ರೋ ರೈಲು]] === ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ === ನಯಾಗರಾ ಫ್ರಾಂಟಿಯರ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟೇಶನ್ ಅಥಾರಿಟಿ ಯು (NFTA) ಬಫಲೋ ನಯಾಗರಾ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ನಯಾಗರಾ ಫಾಲ್ಸ್‌‌ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ, ಮತ್ತು ಬಫಲೋ ಪ್ರದೇಶದೆಲ್ಲೆಡೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯಸವ್ಥೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. NFTAನಗರ ಮತ್ತು ಉಪನಗರಗಳಿಗೆ ಬಸ್ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಮೆಟ್ರೋ ರೈಲ್ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೂ ಬಸ್‌ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಮೆಟ್ರೋ ರೈಲ್ ಒಂದು {{convert|6.4|mi|km|abbr=off|lk=off}} ಉದ್ದನೆಯ, ಒಂದೇ ಲೈನ್‌ ಇರುವ ಹಗುರು ರೈಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಎರಿ ಕಾಲುವೆ ಬಂದರು ಮೂಲಕ, ಡೌನ್‌ಟೌನ್ ಬಫಲೋದಿಂದ ನಗರದ ಉತ್ತರದ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಹೈಟ್ಸ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಬಫಲೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ದ ದಕ್ಷಿಣ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ಗೆ) ವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ರೈಲಿನ ಡೌನ್‌ಟೌನ್ ವಲಯವು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಓಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ದರ ಉಚಿತವಿದೆ. ಡೌನ್‌ಟೌನ್‌ನ ಉತ್ತರದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಥಿಯೇಟರ್ ಸ್ಟೇಶನ್‌ನ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ, ರೈಲುಹಳಿಯು ಸುರಂಗದಲ್ಲಿದೆ. ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಹೈಟ್ಸ್ಮ ಉತ್ತರದ ಟರ್ಮಿನಸ್ ತಲುಪುವವರೆಗೆ ಇದು ಸುರಂಗಮಾರ್ಗವಾಗಿಯೇ ಇದೆ. ರೈಲಿನ ಈ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸಲು ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಶುಲ್ಕ ನೀಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಹೊಸ NFTA ಯೋಜನೆಯು ಕಾರ್ಯಗತವಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಇದನ್ನು "ಕಾರ್ಸ್ ಆನ್‌ ಮೈನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಮೆಟ್ರೋ ರೈಲಿನ ಡೌನ್‌ಟೌನ್ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಲಿದೆ. ಅದು ವಾಹನಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮೆಟ್ರೋ ರೈಲ್ ಕಾರ್‌ಗಳಿಗೆ ಮೇನ್‌ ಸ್ಟೇಶನ್‌ ಅನ್ನು ಸಾನ್‌ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋದ ಟ್ರಾಲಿಗಳ ಹಾಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆಸ್ಪದ ನೀಡಲಿದೆ. ಈ ವಿನ್ಯಾಸವು ಹೊಸ ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪಾದಚಾರಿ-ಸ್ನೇಹಿ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಯೋಜನೆಯ ಮೊದಲ ಹಂತವು ಮೇನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಡ್ವರ್ಡ್‌ ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟ್ ಟಪ್ಪರ್‌ನಲ್ಲಿ ದ್ವಿಮುಖ ಮಾರ್ಗದ ಟ್ರಾಫಿಕ್‌ ಅನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳವುದು. ಇದು 2009ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಂಡಾಗ, ಮೈನ್‌ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನ ಡೌನ್‌ಟೌನ್ ಭಾಗವನ್ನು ವಾಹನಗಳ ಓಡಾಟಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ಈ 30 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿ ತೆರೆಯಲಾಗುವುದು.{{Citation needed|date=May 2010}} === ಅಂತರ್ನಗರ ರೈಲು === ಎರಡು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳು, ಬಫಲೋ-ಡೆಪ್ಯೂ ಮತ್ತು ಬಫಲೋ-ಎಕ್ಸ್‌‌ಚೇಂಜ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಸೇವೆ ನೀಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಇವು ಆಮ್‌ಟ್ರಾಕ್‌ನಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಬಫಲೋಗೆ ಸರಕುಸಾಗಣೆಯನ್ನು ಕೆಳಗಿನ ಕಂಪನಿಗಳು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ : CSX ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ನಾರ್‌ಫ್ಲಾಕ್ಸ್ ಸೌದರ್ನ್‌ (NS), ಹಾಗೂ ಕೆನಡಿಯನ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ (CN) ಮತ್ತು ಕೆನಡಿಯನ್ ಪೆಸಿಫಿಕ್ (CP) ರೈಲುಮಾರ್ಗಗಳು ಗಡಿಯಾಚೆ ಈಚೆ ಇವೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ನಾಲ್ಕು ದೊಡ್ಡ ರೈಲು ಯಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ : ಫ್ರಾಂಟಿಯರ್ (CSX), ಬೈಸನ್(NS), ಎಸ್‌ಕೆ (NS / CP) ಮತ್ತು ಬಫಲೋ ಕ್ರೀಕ್ (NS / CSX). ಅಲ್ಲದೆ ಹಲವಾರು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸರಕುಗಳು ಕೂಡ ಬಫಲೋ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ದಾಟಿ ಸಾಗಣೆಯಾಗುತ್ತವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ದ್ರವ ಪ್ರೋಪೇನ್ ಮತ್ತು ಅನ್‌ಹೈಡ್ರಸ್ ಅಮೋನಿಯಾ. === ಜಲಮಾರ್ಗಗಳು === ಬಫಲೋ ನಗರವು ಎರಿ ಸರೋವರದ ಪೂರ್ವದ ತುದಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಅದು [[ಮಹಾ ಸರೋವರಗಳು|ಗ್ರೇಟ್ ಲೇಕ್ಸ್ (ಬೃಹತ್ ಸರೋವರಗಳು)]] ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ವಿಧದ ತಾಜಾನೀರಿನ ಸ್ಪೋರ್ಟ್‌ಫಿಶ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸರೋವರವು ಹಲವಾರು ರೀತಿಯ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಓಡುದೋಣಿಗಳು, ಸೈಲ್‌ಬೋಟ್‌ಗಳು, ಪವರ್ ದೋಣಿಗಳು ಮತ್ತು ವಾಟರ್‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್‌ಗಳಿಗೆ ವಿಹಾರದಾಣವಾಗಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಹತ್ತಿರದ ಒಂಟಾರಿಯೋ (ಕೆನಡಾ) ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮರಳಿನ ಬೀಚ್‌ಗಳಿಗೆ ಅಲ್ಪದೂರದ ಜಲಮಾರ್ಗವೂ ಆಗಿದೆ. ನಗರವು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಬ್ರೆಕ್‌ವಾಲ್‌ (ತಡೆಗೋಡೆ) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಎರಿ ಸರೋವರ ಬಂದರಿನ ಒಳ ಮತ್ತು ಹೊರಭಾಗವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ [[ಮಹಾ ಸರೋವರಗಳು|ಗ್ರೇಟ್‌ ಲೇಕ್ಸ್‌‌]]ನ ಸರಕುಸಾಗಣೆದಾರರಿಗೆ ಬೇಕಿರುವ ವಾಣಿಜ್ಯಕ ನೇವಿಗೇಶನ್‌ ಆಳವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ಎರಿ ಸರೋವರದ ಉಪನದಿಯೊಂದು ದಕ್ಷಿಣ ಬಫಲೋ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಬಫಲೋ ನದಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದಾಗಿಯೇ ಈ ನಗರಕ್ಕೆ ಬಫಲೋ ಎಂಬ ಹೆಸರಿದೆ. ಬಫಲೋವನ್ನು ಚಾರಿತ್ರಿಕವಾಗಿ ಮನೆಮಾತಾಗಿರುವ ಎರಿ ಕಾಲುವೆ ಗೆ ಜೋಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾಲುವೆಯು ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ರಾಕ್ ಕೆನಾಲ್ ಎರಿ ಸರೋವರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕಾಲುವೆಯನ್ನು 1825ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದಾಗ, ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ್ದ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಗರ್ವನರ್ ಡೆವಿಟ್ ಕ್ಲಿಂಟನ್ ಎರಿ ಸರೋವರದ ನೀರನ್ನು ಬಫಲೋದಲ್ಲಿ ಕಾಲುವೆಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಟರ್ಮಿನಸ್‌ನಲ್ಲಿ (ಈಗ ಕಮರ್ಶಿಯಲ್ ಸ್ಲಿಪ್) ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅವರು ಕೆನಾಲ್ ಪ್ಯಾಕೆಟ್ ''ಸೆನೆಕಾ ಚೀಫ್ '' ಮೂಲಕ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರಕ್ಕೆ ಯಾನ ಮಾಡಿದ್ದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಬಫಲೋಗೆ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಮುದ್ರ ನೀರನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಮರಳಿದ್ದರು. ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಸಮುದ್ರದ ನೀರನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಮತ್ತು ಬಫಲೋದ ಭಾವೀ ಮೇಯರ್ ಸಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ವಿಲ್ಕೆಸನ್ ಸುರಿದಿದ್ದರು. ಇದು ಹಿಂದೆ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸರಕುಸಾಗಣೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಜಲಮಾರ್ಗವಾಗಿತ್ತು.ಈಗ ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮನೋರಂಜನಾ ವಿಹಾರಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಹಗುರು ಸರಕುಸಾಗಣೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಮತ್ತು ಬಫಲೋದಲ್ಲಿ ನಯಾಗರಾ ನದಿಯ ಮೇಲುಭಾಗವನ್ನು ತಲುಪಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ನಯಾಗರಾ ನದಿಯ ಉಪನದಿ ಸ್ಕಜಕ್ವಡ ಕ್ರೀಕ್ , ಬಫಲೋ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಅದು, ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಲಾ ಓಲ್ಮ್‌ಸ್ಟಡ್ -ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಡೆಲ್‌ವೇರ್ ಸರೋವರ ಹಾಗೂ ಉದ್ಯಾನದ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. === ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಸ್ಟೇಟ್‌ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳ ಲಭ್ಯತೆ === [[ಚಿತ್ರ:Buffalo area road network map.png|thumb|right|ಗ್ರೇಟರ್ ಬಫಲೋ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು]] *[[ಚಿತ್ರ:I-90.svg|20px]] [[ಚಿತ್ರ:NYS Thruway Sign.svg|20px]] ಇಂಟರ್‌ಸ್ಟೇಟ್‌ 90 (ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ ಥ್ರುವೇ ) *[[ಚಿತ್ರ:I-190.svg|20px]] [[ಚಿತ್ರ:NYS Thruway Sign.svg|20px]] ಇಂಟರ್‌ಸ್ಟೇಟ್‌90, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ ಥ್ರುವೇಯ ನಯಾಗರಾ ವಿಭಾಗ, I-90ರಿಂದ ಲೆವಿಸನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಯಾಗರಾ ನದಿಯ ಬಳಿ ನೈರುತ್ಯ ಚೀಕ್ಟೊವಗಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಈಗ ಟೋಲ್‌ ವಿಧಿಸುವ ಭಾಗ ಎಂದರೆ ನಯಾಗರಾ ಫಾಲ್ಸ್‌‌ (ಉತ್ತರ), ಮತ್ತು ಬಫಲೋ (ದಕ್ಷಿಣ)ಗೆ ಗ್ರಾಂಡ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ಅನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಸೇತುವೆಗಳು. *[[ಚಿತ್ರ:I-290 (NY).svg|20px]] ಇಂಟರ್‌‌ಸ್ಟೇಟ್ 290 (ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌, ಯೂಂಗ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಸ್ಮಾರಕ ಹೆದ್ದಾರಿ, ಇದು ಬಫಲೋವನ್ನು ಆಮ್‌ಹರ್ಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಟೊನವಂಡದ ಉತ್ತರದ ಉಪನಗರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಬಫಲೋ ನಗರವನ್ನು ಬೈಪಾಸ್‌ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ನಯಾಗರಾಫಾಲ್ಸ್‌‌ಗೆ ಹೋಗುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. *[[ಚಿತ್ರ:I-990.svg|20px]] Iಇಂಟರ್‌‌ಸ್ಟೇಟ್ 990, ಇದು ಆಮ್‌ಹೆರ್ಸ್ಟ್ NY ನಗರದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಇರುವ ಇಂಟರ್‌‌ಸ್ಟೇಟ್ ಕಿರು ಹೆದ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ. *[[ಚಿತ್ರ:US 62.svg|20px]] ಯು.ಎಸ್. ಮಾರ್ಗ 62, ಬೈಲೆ ಏವ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಪಾರ್ಕ್‌ ಏವ್. *[[ಚಿತ್ರ:NY-5.svg|20px]] NY ಮಾರ್ಗ 5, ಮೈನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ *[[ಚಿತ್ರ:NY-130.svg|20px]] NY ಮಾರ್ಗ 130, ಬ್ರಾಡ್‌ವೇ *[[ಚಿತ್ರ:NY-384.svg|20px]] NY ಮಾರ್ಗ 384, ಡೆಲವೇರ್ ಏವ್. *[[ಚಿತ್ರ:NY-266.svg|20px]] NY ಮಾರ್ಗ 266, ನಯಾಗರಾ ಸ್ಟೇಟ್ *[[ಚಿತ್ರ:NY-265.svg|20px]] NY ಮಾರ್ಗ 265, ಮಿಲಿಟರಿ ರೋಡ್ ಮತ್ತು ಟೊನವಾಂಡ ಸ್ಟೇಟ್ *[[ಚಿತ್ರ:NY-198.svg|20px]] NY ಮಾರ್ಗ 198, ಸ್ಕಜಕ್ವಡ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌ವೇ *[[ಚಿತ್ರ:NY-33.svg|20px]] NY ಮಾರ್ಗ 33, ಕೆನ್ಸಿಂಗ್‌ಟನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌ವೇ. == ಸಂಯುಕ್ತ ಕಚೇರಿಗಳು == === ಯುಎಸ್ ಆರ್ಮಿ ಕಾಪ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್ === ಬಫಲೋ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ : ಯುಎಸ್ ಆರ್ಮಿ ಕಾಪ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್ ಕಚೇರಿಯು ಎರಿ ಕಾಲುವೆ ಯ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ರಾಕ್ ಲಾಕ್ ಕೆನಾಲ್‌ನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದೆ. ಲಾಕ್ ಕೆನಾಲ್‌ಅನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಈ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ ಟೊಲೆಡೋ ಓಹಿಯೋ ದಿಂದ ಮಸ್ಸೆನಾ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ವರೆಗಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಸಂಪನ್ಮೂಲದ ಯೋಜನೆಗಳ ಯೋಜಿಸುವಿಕೆ, ವಿನ್ಯಾಸ, ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರವಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳು ಮೌಂಟ್ ಮೊರಿಸ್‌, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರವಾಹ -ನಿಯಂತ್ರಣ ಅಣೆಕಟ್ಟೆ, ಕೆಳಭಾಗದ [[ಮಹಾ ಸರೋವರಗಳು|ಗ್ರೇಟ್ ಲೇಕ್ಸ್]] (ಎರಿ ಮತ್ತು ಒಂಟಾರಿಯೋ)ಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ, ವೆಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ, ಅನುಮತಿ ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು ಅಪಾಯಕಾರಿ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳಿರುವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರ ಕ್ರಮಗಳು, ಈ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಬಫಲೋ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹವಾಮಾನ ಸೇವೆ (ನ್ಯಾಶನಲ್ ವೆದರ್ ಸರ್ವಿಸ್(NOAA)ನ ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿಯೂ ಇಲ್ಲಿದೆ ಅದು ಪಶ್ಚಿಮದ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸ್ಟೇಟ್‌ನ ಬಹುಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ. === ಫೆಡರಲ್ ಬ್ಯೂರೋ ಆಫ್ ಇನ್‌ವೆಸ್ಟಿಗೇಶನ್ (ಸಂಯುಕ್ತ ತನಿಖಾ ಕೇಂದ್ರ)(ಎಫ್‌ಬಿಐ - ಎಫ್‌ಬಿಐ) === ಬಫಲೋ ನಗರದಲ್ಲಿ 56 ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಎಫ್‌ಬಿಐ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕಚೇರಿಗಳಿವೆ. ಪಶ್ಚಿಮದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಮತ್ತು ಸೌದರ್ನ್‌ ಟೈರ್ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಎಲ್ಲ ಭಾಗಗಳು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕಚೇರಿಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುತ್ತವೆ. ಕ್ಷೇತ್ರ ಕಚೇರಿಯು ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಯಪಡೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಗ್ಯಾಂಗ್ ಹಿಂಸೆ, ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ಬೆದರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಆರೈಕೆಯ ಹಗರಣಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಸ್ಥಳೀಯ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://buffalo.fbi.gov/ |title=ಎಫ್‌ಬಿಐ ಬಫಲೋ ವಿಭಾಗ |access-date=2010-11-15 |archive-date=2011-03-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110310043306/http://buffalo.fbi.gov/ |url-status=dead }}</ref> === ಸಂಯುಕ್ತ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು === ಬಫಲೋ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಅಟಾರ್ನಿ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಪಶ್ಚಿಮದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. == ಕ್ರೀಡಾ ತಂಡಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Football in ub.jpg|right|thumb|ಯುಬಿಯಲ್ಲಿ ಆಡಿದ ಫುಟ್ಬಾಲ್ [184]]] === ಸದ್ಯದ ತಂಡಗಳು === {{multiple image | align = right | direction = vertical | header = | header_align = left/right/center | header_background = | footer = | footer_align = left/right/center | footer_background = | width = | image1 = Dunn Tire Park.jpg | width1 = 200 | caption1 = Inside [[Coca-Cola Field]], home to the [[Buffalo Bisons]] | image2 = 20080305 Dunn Tire Park and HSBC Arena.JPG | width2 = 200 | caption2 = Outside [[Coca-Cola Field]] with [[HSBC Arena (Buffalo)|HSBC Arena]] in the background }} {| class="wikitable" |- | ಕ್ರೀಡೆ | ಲೀಗ್‌‌ | ಕ್ಲಬ್‌ | ಸ್ಥಾಪನೆ | ಸ್ಥಳ | ಲೀಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ | ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ವರ್ಷ |- | | [[ಅಮೇರಿಕದ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್|ಫುಟ್ಬಾಲ್‌]] | | [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಲೀಗ್|ಎನ್‌ಎಫ್‌ಎಲ್]] | | ಬಫಲೋ ಬಿಲ್ಸ್ | | 1960 | | ರಾಲ್ಫ್ ವಿಲ್ಸನ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ | | 2* | | 1964,1965* |- | | ಹಾಕಿ | | ಎನ್‌ಎಚ್‌ಎಲ್ | | ಬಫಲೋ ಸೇಬ್ರೆಸ್ | | 1970 | | ಎಚ್‌ಎಸ್‌ಬಿಸಿ ಅರೀನಾ | | 0 | | |- | | ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್‌ | | ಐಎಲ್ | | ಬಫಲೋ ಬೈಸನ್ಸ್ | | 1979 | | ಕೋಕೋ-ಕೋಲಾ ಫೀಲ್ಡ್ | | 3 | | 1997, 1998, 2004 |- | | ಲಕ್ರೊಸ್ಸ್ | | ಎನ್‌ಎಲ್‌ಎಲ್ | | ಬಫಲೋ ಬ್ಯಾಂಡಿಟ್ಸ್ | | 1992 | | ಎಚ್‌ಎಸ್‌ಬಿಸಿ ಅರೀನಾ | | 4 | | 1992, 1993, 1996, 2008 |- | | ಸಾಕರ್ | | ಎನ್‌ಪಿಎಸ್‌ಎಲ್‌ | | ಎಫ್‌ಸಿ ಬಫಲೋ | | 2009 | | ಆಲ್‌-ಹೈ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ | | 0 | | ಎನ್‌/ಎ |- | | ಸಾಕರ್ | | ಯುಎಸ್‌ಎಲ್ ಡಬ್ಲ್ಯು ಲೀಗ್ | | ಬಫಲೋ ಫ್ಲಾಶ್ <ref name="Wleague">{{Cite web |url=http://wleague.uslsoccer.com/home/266596.html |title=ಸಂಯುಕ್ತ ಸಾಕರ್ ಲೀಗ್‌‌ಗಳು (USL) |access-date=2010-11-15 |archive-date=2011-07-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110717175821/http://wleague.uslsoccer.com/home/266596.html |url-status=dead }}</ref> | | 2009 | | ಡೆಮ್ಸ್ಕೆ ಸ್ಪೋಟ್ಸ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್ | | 1 | | 2010 |} * ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ಗಳು ಅಮೆರಿಕನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಲೀಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ಗಳು, ಇವು ಎನ್‌ಎಫ್ಎಲ್‌ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ಗಳು ಅಲ್ಲ. === ಭವಿಷ್ಯದ ತಂಡಗಳು === ಬಫಲೋ ಫ್ಲಾಶ್‌ನ ಮಾಲೀಕತ್ವಕ್ಕೆ ವುಮನ್ಸ್ ಪ್ರೊಫೆಶನಲ್ ಸಾಕರ್ ನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಫ್ರಾಂಚೈಸ್ ನೀಡಿದ್ದು, ಅದು 2011 ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಳ್ಳುವ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಇದೆ. ತಂಡವನ್ನು ಇನ್ನೂ ಹೆಸರಿಸಿಲ್ಲ, ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಶ್ಚಿಮದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಫ್ಲಾಶ್‌ನ ಸದ್ಯದ ನೆಲೆಯಾಗಿರುವ ಡೆಮ್ಸ್ಕೆ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌‌ನಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದು ತಾಯ್ನೆಲದಲ್ಲಿ ಆಡುವ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಲೆವಿಸ್‌ಟೌನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ನಯಾಗರಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ನ ನಯಾಗರಾ ಫೀಲ್ಡ್ ಮತ್ತು ರೊಚೆಸ್ಟರ್‌‌ನಲ್ಲಿರುವ ಮರೀನಾ ಆಟೋ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ ಮಧ್ಯೆ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ವಿಭಜಿಸಲಿದೆ. === ಹಿಂದಿನ ತಂಡಗಳು === * ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲೀಗ್‌ನಬಫಲೋ ಬೈಸನ್ಸ್ - 1879ದಿಂದ 1885ವರೆಗೆ. * ಬಫಲೋ ಬೈಸನ್ಸ್ ಭುತಪೂರ್ವ ಆಟಗಾರರ ಲೀಗ್ - 1890ರಲ್ಲಿ. * ಬಫಲೋ ಬಫೆಡ್ಸ್ / ಬ್ಲ್ಯೂಸ್ ಭೂತಪೂರ್ವ ಸಂಯುಕ್ತ ಲೀಗ್ ನ ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್ ತಂಡ - 1914ರಿಂದ 1915ವರೆಗೆ. * ಬಫಲೋ ನಯಾಗರಾಸ್, ಪ್ರಾಸ್ಪೆಕ್ಟ್ಸ್, ಆಲ್‌-ಅಮೆರಿಕನ್ಸ್, ಬೈಸನ್ಸ್ ಮತ್ತು ರೇಂಜರ್ಸ್‌ಗಳ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಲೀಗ್]] 1918ರಿಂದ 1929ವರೆಗೆ. * ಬಫಲೋ ಬೈಸನ್ಸ್ ಭೂತಪೂರ್ವ ಆಲ್‌-ಅಮೆರಿಕಾ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕಾನ್‌ಫರೆನ್ಸ್ - 1946ರಲ್ಲಿ. * ಬಫಲೋ ಬಿಲ್ಸ್‌ನ ಭೂತಪೂರ್ವ ಆಲ್‌-ಅಮೆರಿಕಾ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕಾನ್‌ಫರೆನ್ಸ್ 1947ರಿಂದ 1949ವರೆಗೆ. * ಬಫಲೋ ಬೈಸನ್ಸ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್ ಹಾಕಿ ಲೀಗ್ 1940ರಿಂದ 1970ವರೆಗೆ. * ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಲೀಗ್‌ ನ ಬಫಲೋ ಬೈಸನ್ಸ್‌, 1946ರಲ್ಲಿ [[ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಹಾಕ್ಸ್‌]] ಆಗಿದ್ದರು. * ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ನ ಬಫಲೋ ಬ್ರೇವ್ಸ್ 1970ರಿಂದ 1978ವರೆಗೆ. (ಇವರು ಸಾನ್‌ಡಿಯಾಗೋ ಕ್ಲಿಪರ್ಸ್, ನಂತರ ಲಾಸ್‌ ಎಂಜಲೀಸ್ ಕ್ಲಿಪರ್ಸ್ ಆಗಿದ್ದರು). * ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕನ್ ಹಾಕಿ ಲೀಗ್‌ ಹಾಕಿ ಲೀಗ್‌‌ನ ಬಫಲೋ ನಾರ್ಸ್‌ಮನ್ 1975ರಿಂದ 1976ರ ವರೆಗೆ. * ಬಫಲೋ ಬ್ಲೇಜರ್ಸ್ ಹೊರಾಂಗಣ ಸಾಕರ್ ತಂಡ. * ಬಫಲೋ ರಾಯಲ್ಸ್ ವಿಶ್ವ ತಂಡ ಟಿನಿಸ್ ಲೀಗ್‌‌ - 1974. * ಅಮೆರಿಕನ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌‌‌ಬಾಲ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್‌ನ ಬಫಲೋ ಶಾರ್ಕ್ಸ್ - 2005ರಿಂದ 2008ವರೆಗೆ. * ಭೂತಪೂರ್ವ ಪ್ರಮುಖ ಒಳಾಂಗಣ ಸಾಕರ್ ಲೀಗ್‌‌ನ ಬಫಲೋ ಸ್ಟಾಲಿನ್ಸ್ - 1979ರಿಂದ 1984ವರೆಗೆ. * ಭೂತಪೂರ್ವ ರೋಲರ್ ಹಾಕಿ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಶನಲ್‌‌ನ ಬಫಲೋ ಸ್ಟಾಂಪೇಡ್ - 1994ರಿಂದ 1995ವರೆಗೆ. * ಭೂತಪೂರ್ವ ರೋಲರ್ ಹಾಕಿ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಶನಲ್‌‌ ನಬಫಲೋ ವಿಂಗ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಲೀಗ್‌‌ ರೋಲರ್ ಹಾಕಿ - 1997ರಿಂದ 1999ವರೆಗೆ. * ಭೂತಪೂರ್ವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರೊಫೆಶನಲ್ ಸಾಕರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ IIನ ಬಫಲೋ ಬಿಜಾರ್ಡ್‌ - 1992ರಿಂದ 2001ವರೆಗೆ. * ಅರೀನಾ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಲೀಗ್‌‌ - ಬಫಲೋ ಡೆಸ್ಟ್ರಾಯರ್ಸ್ 1999ರಿಂದ 2003ವರೆಗೆ. * ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್‌‌ನ ಕ್ವೀನ್ ನಗರ ಎಫ್‌ಸಿ - 2007ರಿಂದ 2008ವರೆಗೆ. == ಮಾಧ್ಯಮಗಳು == {{Main|Media in Buffalo, New York}} == ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು == === ಅವಳಿ ಪಟ್ಟಣಗಳು — ಸಹ ನಗರಗಳು === ಬಫಲೋ ಅನೇಕ ಸಹ ನಗರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇವುಗಳನ್ನು ಸಹ ನಗರಗಳು, ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ (ಸಿಸ್ಟರ್ ಸಿಟೀಸ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಶನಲ್) (SCI)ಅನುಮೋದಿಸಿದೆ.:<ref>[http://www.sister-cities.org/icrc/directory/USA/NY ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಸಹ ನಗರಗಳು]. ಸಹ ನಗರಗಳು, ಇಂಕ್.''''</ref><ref>[http://www.ci.buffalo.ny.us/Home/OurCity/Buffalo_Sister_Cities ಸಹ ನಗರಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090425115457/http://www.ci.buffalo.ny.us/Home/OurCity/Buffalo_Sister_Cities |date=2009-04-25 }} ಬಫಲೋ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಿಂದ</ref> * {{Flagicon|France}} ಲಿಲ್ಲಿ, [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರಾನ್ಸ್‌]] (1989)<ref>{{cite web | title =Lille, France - City of Buffalo | publisher =City of Buffalo, New York | url =http://www.ci.buffalo.ny.us/Home/OurCity/Buffalo_Sister_Cities/Lille_France | accessdate =2008-12-24 | archive-date =2011-09-28 | archive-url =https://web.archive.org/web/20110928075308/http://www.ci.buffalo.ny.us/Home/OurCity/Buffalo_Sister_Cities/Lille_France | url-status =dead }}</ref> * {{Flagicon|Germany}} ಡಾರ್ಟ್‌ಮುಂಡ್, [[ಜರ್ಮನಿ|ಜರ್ಮನ್ y]] (1972)<ref>{{cite web | title =Dortmund, Germany - City of Buffalo | publisher =City of Buffalo, New York | url =http://www.ci.buffalo.ny.us/Home/OurCity/Buffalo_Sister_Cities/Dortmund_Germany | accessdate =2008-12-24 | archive-date =2011-09-28 | archive-url =https://web.archive.org/web/20110928075214/http://www.ci.buffalo.ny.us/Home/OurCity/Buffalo_Sister_Cities/Dortmund_Germany | url-status =dead }}</ref> * {{Flagicon|Italy}} ಪೆಸ್ಕಾಸ್ಸೆರೊಲಿ, [[ಇಟಲಿ]] * {{Flagicon|Italy}} ಸೈನಾ, ಇಟಲಿ(1961)<ref>{{cite web | title =Siena, Italy - City of Buffalo | publisher =City of Buffalo, New York | url =http://www.ci.buffalo.ny.us/Home/OurCity/Buffalo_Sister_Cities/Siena_Italy | accessdate =2008-12-24 | archive-date =2011-09-28 | archive-url =https://web.archive.org/web/20110928075329/http://www.ci.buffalo.ny.us/Home/OurCity/Buffalo_Sister_Cities/Siena_Italy | url-status =dead }}</ref> * {{Flagicon|Italy}} ಟೊರ್ರೆಮಾಗ್ಗಿರೆ, ಇಟಲಿ * {{Flagicon|Jamaica}} ಸೇಂಟ್ ಆನ್‌, ಜಮೈಕಾ (2007)<ref>{{cite news | title =Buffalo gains sister city: St. Ann, Jamaica | work =Buffalo News | url =http://www.buffalonews.com/cityregion/buffaloerie/story/166115.html?imw=Y | date =September 19, 2007 | accessdate =2008-12-24 | archiveurl =https://web.archive.org/web/20070925055948/http://www.buffalonews.com/cityregion/buffaloerie/story/166115.html?imw=Y | archivedate =2007-09-25 | url-status =dead }}</ref> * {{Flagicon|Japan}} ಕಾನಜವ , [[ಜಪಾನ್]] (1962) * {{Flagicon|Poland}} ಜೆಸ್ಜೊವ್ , [[ಪೋಲೆಂಡ್]] (1974)<ref name="Rzeszów">{{cite web |url=http://www.rzeszow.pl/wspolpraca-miedzynarodowa/informacja-o-wspolpracy-rzeszowa-z-miastami-partnerskimi/668,informacja-o-wsp-lpracy-rzeszowa-z-miastami-partnerskimi.html |title=Serwis informacyjny UM Rzeszów - Informacja o współpracy Rzeszowa z miastami partnerskimi |publisher=www.rzeszow.pl |accessdate=2010-02-02 |archive-date=2012-12-05 |archive-url=https://archive.is/20121205091053/http://www.rzeszow.pl/wspolpraca-miedzynarodowa/informacja-o-wspolpracy-rzeszowa-z-miastami-partnerskimi/668,informacja-o-wsp-lpracy-rzeszowa-z-miastami-partnerskimi.html |url-status=dead }}</ref><ref name="Rzeszów-Buffalo">{{cite web | title =History | publisher =Buffalo-Rzeszow Sister Cities, Inc. | url =http://www.brsc.us/history/index.htm | accessdate =2008-12-24 | archive-date =2009-02-01 | archive-url =https://web.archive.org/web/20090201014014/http://brsc.us/history/index.htm | url-status =dead }}</ref> * {{Flagicon|Russia}} ತ್ವೆರ್, [[ರಷ್ಯಾ]] (1989)<ref>{{cite web | title =Tver, Russia - City of Buffalo | publisher =City of Buffalo, New York | url =http://www.ci.buffalo.ny.us/Home/OurCity/Buffalo_Sister_Cities/Tver_Russia | accessdate =2008-12-24 | archive-date =2011-09-28 | archive-url =https://web.archive.org/web/20110928075452/http://www.ci.buffalo.ny.us/Home/OurCity/Buffalo_Sister_Cities/Tver_Russia | url-status =dead }}</ref> === ಸಹಭಾಗಿತ್ವಗಳು === ಬಫಲೋ ಈ ಕೆಳಗಿನ ನಗರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಹಭಾಗಿತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ <ref>{{cite web | title =Buffalo Sister-Cities | publisher =City of Buffalo, New York | url =http://www.ci.buffalo.ny.us/files/1_2_1/city_departments/SPlanning/pdfs/SisterCitiesBrochure.pdf | accessdate =2009-12-29 | archive-date =2015-02-01 | archive-url =https://web.archive.org/web/20150201081823/http://www.ci.buffalo.ny.us/files/1_2_1/city_departments/SPlanning/pdfs/SisterCitiesBrochure.pdf | url-status =dead }}</ref>: * {{Flagicon|Ghana}} ಕೇಪ್‌ ಕೋಸ್ಟ್, [[ಘಾನಾ]] * {{Flagicon|UK}} ಡೆರ್ರಿ , ನಾರ್ದನ್‌ ಐರ್ಲೆಂಡ್ , ಯುಕೆ * {{Flagicon|Ukraine}} ಡ್ರೊಹೊಬಿಚ್ , [[ಯುಕ್ರೇನ್|ಉಕ್ರ್ಯೇನ್]] (2001)<ref>{{cite web| title =Buffalo and Drohobych join ranks of sister cities| work =The Ukrainian Weekly| date =2001-04-01| url =http://www.ukrweekly.com/Archive/2001/130120.shtml| accessdate =2008-12-24| archive-date =2007-09-30| archive-url =https://web.archive.org/web/20070930033451/http://www.ukrweekly.com/Archive/2001/130120.shtml| url-status =dead}}</ref> * {{Flagicon|Ukraine}} ಹೊರ್ಲಿವ್ಕ , ಉಕ್ರ್ಯೇನ್ (2007)<ref>{{cite web | title =Buffalo, N.Y. and Horlivka, Ukraine Foster Sister City Relationship | publisher =City of Buffalo, New York | url =http://www.ci.buffalo.ny.us/Home/Mayor/Archive_Press_Releases/Leadership/2007Archives/May_2007/BUFFALONYANDHORLIVKAUKRAINEFOSTERSISTER | date =2007-05-25 | accessdate =2008-12-24 | archive-date =2009-09-25 | archive-url =https://web.archive.org/web/20090925071237/http://www.ci.buffalo.ny.us/Home/Mayor/Archive_Press_Releases/Leadership/2007Archives/May_2007/BUFFALONYANDHORLIVKAUKRAINEFOSTERSISTER | url-status =dead }}</ref> * {{Flagicon|Sudan}} ಜುಬ , [[ಸುಡಾನ್|ಸೂಡಾನ್]] * {{Flagicon|Israel}} ಕಿರಯಟ್ ಗತ್ , [[ಇಸ್ರೇಲ್]] * {{Flagicon|Brazil}} ಮರಿಲಿಯ , [[ಬ್ರೆಜಿಲ್]] == ಬಫಲೋದಲ್ಲಿರುವ ಕಾನ್ಸುಲೇಟ್‌ಗಳು == *[[ಕೆನಡಾ]] – ಕಾನ್ಸುಲೇಟ್‌‌‌-ಜನರಲ್ ಗೌರವ (ಹಾನರರಿ) ಕಾನ್ಸುಲೇಟ್‌‌‌ಗಳು: *[[ಆಸ್ಟ್ರಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ]] *[[ಜೆಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಜೆಕ್‌ ಗಣರಾಜ್ಯ]] *[[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌]] *[[ಜರ್ಮನಿ]] *[[ಇಟಲಿ]] (ವೈಸ್ ಕಾನ್ಸುಲೇಟ್‌‌‌) *[[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನ್‌]] *[[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್|ಸ್ವಿಟ್ಜರ್‌ಲೆಂಡ್‌]] == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == {{Portal|New York}} * ಬಫಲೋ ಏರ್‌ಫೀಲ್ಡ್ * ಬಫಲೋ ಸಿಟಿ ಹಾಲ್ * ಬಫಲೋ ಫೈರ್ ಇಲಾಖೆ * ಪೂರ್ವ ಭಾಗ, ಬಫಲೋ * ಬಫಲೋದ ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು * ಪೋಲಿಶ್ ಕೆಥಡ್ರಲ್ * ದಕ್ಷಿಣ ಬಫಲೋ * ಬಫಲೋ ಬಫಲೋ ಬಫಲೋ ಬಫಲೋ ಬಫಲೋ ಬಫಲೋ ಬಫಲೋ ಬಫಲೋ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|colwidth=30em}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ == *[http://www.buffaloresearch.com/bestbooks.html ದಿ ಟೆನ್ ಇನ್‌ಡಿಸ್ಪೆನ್ಸಬಲ್ ಬುಕ್ಸ್ ಅಬೌಟ್ ಬಫಲೋ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101018061028/http://buffaloresearch.com/bestbooks.html |date=2010-10-18 }} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Sister project links}} * [http://www.city-buffalo.com/ ಬಫಲೋ ನಗರ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101026154424/http://city-buffalo.com/ |date=2010-10-26 }} * [http://www.pbase.com/kjosker/once_upon_a_time ಫೋಟೋ ಪ್ರಬಂಧ - - "ಒನ್ಸ್‌ ಅಪಾನ್ ಅ ಟೈಮ್ ಇನ ಬಫಲೋ," - ಕಾರ್ಲ್‌ ಜೋಸ್ಕರ್ ಅವರು ಬರೆದಿರುವುದು ( 8/07/10ರಂದು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿರುವುದು)] * [http://www.buffalolib.org/ ಬಫಲೋ & ಎರಿ ಕೌಂಟಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101020095251/http://www.buffalolib.org/ |date=2010-10-20 }} * [http://www.culturalniagara.com/ ಬಫಲೋ ನಯಾಗರಾ ಆಟ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಕಲ್ಚರ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100904164525/http://www.culturalniagara.com/ |date=2010-09-04 }} * [http://www.sheas.org/ ಶಿಯಾಸ್ ಪರ್‌ಫಾರ್ಮಿಂಗ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101010000830/http://www.sheas.org/ |date=2010-10-10 }} * {{dmoz|Regional/North_America/United_States/New_York/Localities/B/Buffalo|Buffalo}} * [http://www.visitbuffaloniagara.com/ ಬಫಲೋ ನಯಾಗರಾ ಕನ್‌ವೆನ್ಷನ್ & ವಿಸಿಟರ್ಸ್ ಬ್ಯೂರೋದಿಂದ ವಿಸಿಟರ್‌ಗಳ ಮಾಹಿತಿ ] * {{wikivoyage|Buffalo (New York)|Buffalo}} * [http://www.helpstoptheviolence.com/ ಸ್ಟಾಪ್ ದಿ ವಯೋಲೆನ್ಸ್ ಇನ್ ಬಫಲೋ Ny] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110208043157/http://www.helpstoptheviolence.com/ |date=2011-02-08 }} {{Geographic Location (8-way) | Centre = Buffalo | North = [[Kenmore, New York|Kenmore]], [[Tonawanda (town), New York|Tonawanda]] | Northeast = [[Amherst, New York|Amherst]] | East = [[Sloan, New York|Sloan]], [[Cheektowaga, New York|Cheektowaga]] | Southeast = [[West Seneca, New York|West Seneca]] | South = [[Lackawanna, New York|Lackawanna]] | Southwest = [[Lake Erie]] | West = [[Fort Erie, Ontario|Fort Erie]], [[Niagara River]] | Northwest = [[Grand Island, New York|Grand Island]] }} {{Buffalo(NY)}} {{Erie County, New York}} {{New York}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬಫಲೋ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಸಿಟೀಸ್ ಇನ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಎರಿ ಕಾಲುವೆ]] [[ವರ್ಗ:ಭೂಗತ ರೈಲುಮಾರ್ಗ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಗ್ರೇಟ್‌ ಲೇಕ್ಸ್‌ ಸುತ್ತಲಿನಲ್ಲಿ ಜನನಿಬಿಡ ಸ್ಥಳಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿನ ರೇವುಪಟ್ಟಣದ ಜನವಸತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಕೌಂಟಿ ಸ್ಥಾನಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೧೮೦೪ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜನನಿಬಿಡ ಸ್ಥಳಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಎರಿ ಕೌಂಟಿ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನನಿಬಿಡ ಸ್ಥಳಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪಟ್ಟಣಗಳು]] 41apm8ro0olhczh42s26tarfp76vbi2 0 26258 1431480 1429467 2026-10-06T22:07:51Z InternetArchiveBot 69876 Add 1 book for [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಪರಿಶೀಲನಾರ್ಹತೆ]] (20261006sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 1431480 wikitext text/x-wiki {{Infobox disease | Name = Alzheimer's disease | Image =Alzheimer's_disease_brain_comparison.jpg | Caption = Comparison of a normal aged brain (left) and an Alzheimer's patient's brain (right). Differential characteristics are pointed out. | DiseasesDB = 490 | ICD10 = {{ICD10|G|30||g|30}}, {{ICD10|F|00||f|00}} | ICD9 = {{ICD9|331.0}}, {{ICD9|290.1}} | ICDO = | OMIM = 104300 | MedlinePlus = 000760 | eMedicineSubj = neuro | eMedicineTopic = 13 | MeshID = D000544 | GeneReviewsID = alzheimer }} '''ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ನ ಕಾಯಿಲೆ'''/'''ಅಲ್ಜಿಮರ್ ('''AD''' ) ಎಂಬುದು [[ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯತೆ]]ಯ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು '''ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ ಕಾಯಿಲೆ'''/'''ಅಲ್ಜಿಮರ್''', '''ಸಿನೈಲ್‌ ಡಿಮೆನ್ಷಿಯಾ ಆಫ್‌ ದಿ ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌ ಟೈಪ್‌''' ('''SDAT''' ), '''ಪ್ರೈಮರಿ ಡೀಜನರೇಟಿವ್‌ ಡಿಮೆನ್ಷಿಯಾ ಆಫ್‌ ದಿ ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌ ಟೈಪ್‌''' ('''PDDAT''' ), ಅಥವಾ '''ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ನ''' ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳಿಂದಲೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವಾಸಿ ಮಾಡಲಾಗದ, ಅಂಗಾವನತಿಯ ಮತ್ತು ಮಾರಕ ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು ಅಲೋಯ್ಸ್‌‌ ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ ಎಂಬ ಜರ್ಮನ್‌ ಮನೋವೈದ್ಯ ಮತ್ತು ನರರೋಗಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನು ೧೯೦೬ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ವಿವರಿಸಿದ ಹಾಗೂ ಈ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಅವನ ಹೆಸರನ್ನೇ ಇಡಲಾಯಿತು.<ref name="pmid9661992"/> ಬಹುತೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ೬೫ ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನ<ref>{{cite journal |author=Brookmeyer R., Gray S., Kawas C. |title=Projections of Alzheimer's disease in the United States and the public health impact of delaying disease onset |journal=[[American Journal of Public Health]] |volume=88 |issue=9 |pages=1337–42 |year=1998 |month=September |pmid=9736873 |pmc=1509089 |doi=10.2105/AJPH.88.9.1337 }}</ref> ಜನರಲ್ಲಿ ಇದರ ರೋಗನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಕಡಿಮೆ-ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಆರಂಭದ-ಆಕ್ರಮಣದ ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ ಕಾಯಿಲೆಯು ಸಾಕಷ್ಟು ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ {{Nowrap|26.6 million}}ನಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜನರು ಈ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ನರಳುತ್ತಿದ್ದರು. ೨೦೫೦ರ ವೇಳೆಗೆ ಪ್ರತಿ ೮೫ ಜನರ ಪೈಕಿ ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ ಕಾಯಿಲೆಯು ತಗುಲುತ್ತದೆ ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Brookmeyer2007"/> ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ನ ಕಾಯಿಲೆಯ ಹರಿವು ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗೂ ಅನನ್ಯ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ ಅನೇಕ ರೋಗಚಿಹ್ನೆಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ.<ref name="alzheimers.org"> {{cite web | title=What is Alzheimer's disease? | url=http://www.alzheimers.org.uk/site/scripts/documents_info.php?documentID=100 | publisher=Alzheimers.org.uk | year=2007 | month=August | accessdate=2008-02-21 }}</ref> ಇದರ ಅತ್ಯಂತ ಮುಂಚಿನ ದೃಷ್ಟಿಗೋಚರ ರೋಗಚಿಹ್ನೆಗಳು, 'ವಯೋಮಾನ-ಸಂಬಂಧಿತ' ಕಳವಳಗಳು, ಅಥವಾ ಒತ್ತಡದ ಕುರುಹುಗಳು ಎಂಬ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕವೇಳೆ ತಪ್ಪಾಗಿ ಭಾವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.<ref name="pmid17222085">{{cite journal |author=Waldemar G, Dubois B, Emre M, ''et al.'' |title=Recommendations for the diagnosis and management of Alzheimer's disease and other disorders associated with dementia: EFNS guideline |journal=Eur J Neurol |volume=14 |issue=1 |pages=e1–26 |year=2007 |month=January |pmid=17222085 |doi=10.1111/j.1468-1331.2006.01605.x }}</ref> ಆರಂಭಿಕ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ, ಹೊಸ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿನ ಅಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರೋಗಚಿಹ್ನೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ವೀಕ್ಷಿಸಿದ ವಾಸ್ತವಾಂಶಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿನ ತೊಡಕು ಇದಕ್ಕೊಂದು ನಿದರ್ಶನ. AD ಸಮಸ್ಯೆ ಯಿರುವುದರ ಕುರಿತು ಶಂಕೆ ಮೂಡಿದಾಗ, ನಡವಳಿಕೆಯ ನಿರ್ಧಾರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಗ್ರಹಣದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ನೆರವಿನಿಂದ ರೋಗನಿರ್ಣಯವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಒಂದು ವೇಳೆ ಲಭ್ಯವಾದಲ್ಲಿ, ಇದರ ನಂತರ ಒಂದು ಮಿದುಳಿನ ಪ್ರತಿಬಿಂಬದ ಅವಲೋಕನವನ್ನೂ ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="alzres">{{cite web | title=Alzheimer's diagnosis of AD | url=http://www.alzheimers-research.org.uk/info/diagnosis/ | publisher=Alzheimer's Research Trust | accessdate=2008-02-29 | archive-date=2007-10-22 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071022154220/http://alzheimers-research.org.uk/info/diagnosis/ | url-status=dead }}</ref> ಕಾಯಿಲೆಯು ಮುಂದುವರಿದಂತೆ ರೋಗಚಿಹ್ನೆಗಳಲ್ಲಿ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ: ದಿಗ್ಭ್ರಾಂತಿ, ಮುಂಗೋಪ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆ, ಚಿತ್ತಸ್ಥಿತಿಯ ತೂಗಾಟಗಳು, ಭಾಷೆಯು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ನಿಂತು ಹೋಗುವುದು, ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಸ್ಮೃತಿಯ ನಷ್ಟ. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನರಳುವವರ ಇಂದ್ರಿಯ ಗಳು ಕ್ಷೀಣಿಸುವುರಿಂದ ಅವರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿವರ್ತನವು ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ.<ref name="pmid17222085"/><ref name="pmid17823840"> {{cite journal |author=Tabert MH, Liu X, Doty RL, Serby M, Zamora D, Pelton GH, Marder K, Albers MW, Stern Y, Devanand DP |title=A 10-item smell identification scale related to risk for Alzheimer's disease |url=https://archive.org/details/sim_annals-of-neurology_2005-07_58_1/page/155 |journal=Ann. Neurol. |volume=58 |issue=1 |pages=155–160 |year=2005 |pmid=15984022 |doi=10.1002/ana.20533 }}</ref> ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ, ಶಾರೀರಿಕ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ನಷ್ಟವಾಗಿ ಅದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="nihstages">{{cite web | title=Understanding stages and symptoms of Alzheimer's disease | url=http://www.nia.nih.gov/Alzheimers/Publications/stages.htm | publisher=National Institute on Aging | date=2007-10-26 | accessdate=2008-02-21 | archive-date=2008-05-16 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080516213955/http://www.nia.nih.gov/Alzheimers/Publications/stages.htm | url-status=dead }}</ref> ಕಾಯಿಲೆಯ ಅವಧಿಯು ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುವುದರಿಂದ, ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಮುನ್ನರಿವನ್ನು ನಿರ್ಧಾರಣೆ ಮಾಡುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. AD ಸಮಸ್ಯೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುವವರೆಗೆ ಒಂದು ಅನಿರ್ಧಾರಿತ ಕಾಲಾವಧಿಯವರೆಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ವರೆಗೆ ಇದು ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಲ್ಪಡದೆಯೇ ಮುಂದುವರಿಯಬಲ್ಲದು. ರೋಗನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುವ ಸರಾಸರಿ ಜೀವನ ನಿರೀಕ್ಷಣೆಯು ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ ಏಳು ವರ್ಷಗಳಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ.<ref name="pmid3776457">{{cite journal |author=Mölsä PK, Marttila RJ, Rinne UK |title=Survival and cause of death in Alzheimer's disease and multi-infarct dementia |journal=Acta Neurol Scand |volume=74 |issue=2 |pages=103–7 |year=1986 |month=August |pmid=3776457 |accessdate=2008-08-04 |doi=10.1111/j.1600-0404.1986.tb04634.x }}</ref> ಮೂರು ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಭಾಗದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ರೋಗನಿರ್ಣಯವಾದ ನಂತರ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಬದುಕುತ್ತಾರೆ.<ref name="pmid7793228">{{cite journal |author=Mölsä PK, Marttila RJ, Rinne UK |title=Long-term survival and predictors of mortality in Alzheimer's disease and multi-infarct dementia |journal=ActaNeurol Scand |volume=91 |issue=3 |pages=159–64 |year=1995 |month=March |pmid=7793228 }}</ref> ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ನ ಕಾಯಿಲೆಯ ಕಾರಣ ಮತ್ತು ಮುನ್ನಡೆಯನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿಲ್ಲ. [[ಮೆದುಳು|ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿ]] ಕಂಡುಬರುವ ದದ್ದುಗಳು ಮತ್ತು ಗೋಜಲುಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಾಯಿಲೆಯು ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref name= "pmid15184601"/> ಪ್ರಸಕ್ತವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ರೋಗಲಕ್ಷಣದ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ; ಕಾಯಿಲೆಯ ಮುನ್ನಡೆಯನ್ನು ವಿಳಂಬಗೊಳಿಸುವ ಅಥವಾ ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಇನ್ನೂ ಲಭ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. {{as of|2008}}, AD ಸಮಸ್ಯೆಯ ಕುರಿತಾದ ಒಂದು ಸಂಭಾವ್ಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ 500ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗಿದೆಯಾದರೂ, ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗೊಳಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಗಳ ಪೈಕಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ಆಶಾ ದಾಯಕ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಲಿದೆಯೇ ಇಲ್ಲವೇ ಎಂಬುದು ಇನ್ನೂ ತಿಳಿದು ಬಂದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web |url=http://www.clinicaltrials.gov/ct2/results?term=alzheimer |title= Alzheimer's Disease Clinical Trials |accessdate= 2008-08-18 |publisher= US National Institutes of Health }}</ref> ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ನ ಕಾಯಿಲೆಯ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲವಲ್ಲದ, ಜೀವನ-ಶೈಲಿಯ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆಯಾದರೂ, ಈ ಶಿಫಾರಸುಗಳು ಮತ್ತು ತಗ್ಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಂಗಾವನತಿಯ ನಡುವಿನ ಒಂದು ಸಂಬಂಧದ ಕುರಿತಾದ ಸಮರ್ಪಕವಾದ ಪುರಾವೆ ಯ ಕೊರತೆಯೊಂದು ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತಿದೆ. ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವುದರ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾದ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಹಾಗೂ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆಯ ಒಂದು ಸಂಭಾವ್ಯ ವಿಧಾನವಾಗಿ ಹೀಗೆ ಎರಡೂ ರೀತಿಗಳಲ್ಲೂ ಮಾನಸಿಕ ಉತ್ತೇಜನ, ವ್ಯಾಯಾಮ, ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಮತೋಲಿತ ಆಹಾರ ಇವುಗಳನ್ನು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="prevention1">{{cite web | title=Can Alzheimer's disease be prevented | url=http://www.nia.nih.gov/NR/rdonlyres/63B5A29C-F943-4DB7-91B4-0296772973F3/0/CanADbePrevented.pdf | format=pdf | publisher=National Institute on Aging | accessdate=2008-02-29 | date=2006-08-29 | archive-date=2008-02-27 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080227161413/http://www.nia.nih.gov/NR/rdonlyres/63B5A29C-F943-4DB7-91B4-0296772973F3/0/CanADbePrevented.pdf | url-status=dead }}</ref> AD ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ವಾಸಿಮಾಡುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಇದು ಅವನತಿಶೀಲವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ರೋಗಿಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವುದು ಅತ್ಯಾವಶ್ಯಕ. ಪಾಲನೆ-ಮಾಡುವ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ರೋಗಿಯ ಜೀವನಸಂಗಾತಿ ಅಥವಾ ಓರ್ವ ಹತ್ತಿರದ ಸಂಬಂಧಿಕ ಬಹುಪಾಲು ವಹಿಸಿ ಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="metlife.com">{{cite web | title= The MetLife study of Alzheimer's disease: The caregiving experience | month= August | year= 2006 |archivedate=2008-06-25 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20080625071754/http://www.metlife.com/WPSAssets/14050063731156260663V1FAlzheimerCaregivingExperience.pdf | publisher=MetLife Mature Market Institute | format=PDF | accessdate=2008-02-12 }}</ref> ಪಾಲನೆ-ಮಾಡುವವರ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಮಹತ್ತರವಾದ ಹೊರೆಯನ್ನು ಇರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ನ ಕಾಯಿಲೆಯು ಸುಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ; ಪಾಲನೆ-ಮಾಡುವವರ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಮಾನಸಿಕ, ಶಾರೀರಿಕ, ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಒತ್ತಡಗಳು ವ್ಯಾಪಕ-ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ.<ref name="pmid17662119">{{cite journal |author=Thompson CA, Spilsbury K, Hall J, Birks Y, Barnes C, Adamson J |title=Systematic review of information and support interventions for caregivers of people with dementia |journal=BMC Geriatr |volume=7 |page=18 |year=2007 |pmid=17662119 |pmc=1951962 |doi=10.1186/1471-2318-7-18 }}</ref><ref name="pmid10489656">{{cite journal |author=Schneider J, Murray J, Banerjee S, Mann A |title=EUROCARE: a cross-national study of co-resident spouse carers for people with Alzheimer's disease: I—Factors associated with carer burden |url=https://archive.org/details/sim_international-journal-of-geriatric-psychiatry_1999-08_14_8/page/651 |journal=International Journal of Geriatric Psychiatry |volume=14 |issue=8 |pages=651–661 |year=1999 |month=August |pmid=10489656 |doi=10.1002/(SICI)1099-1166(199908)14:8<651::AID-GPS992>3.0.CO;2-B |accessdate=2008-07-04 }}</ref><ref name="pmid10489657">{{cite journal |author=Murray J, Schneider J, Banerjee S, Mann A |title=EUROCARE: a cross-national study of co-resident spouse carers for people with Alzheimer's disease: II—A qualitative analysis of the experience of caregiving |url=https://archive.org/details/sim_international-journal-of-geriatric-psychiatry_1999-08_14_8/page/662 |journal=International Journal of Geriatric Psychiatry |volume=14 |issue=8 |pages=662–667 |year=1999 |month=August |pmid=10489657 |doi=10.1002/(SICI)1099-1166(199908)14:8<662::AID-GPS993>3.0.CO;2-4 }}</ref> ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, AD ಸಮಸ್ಯೆಯು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಒದಗಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ದುಬಾರಿ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದೆನಿಸಿದೆ.<ref name="pmid15685097">{{cite journal |author=Bonin-Guillaume S, Zekry D, Giacobini E, Gold G, Michel JP |title=Impact économique de la démence (English: The economical impact of dementia) |language=French |journal=Presse Med |issn=0755-4982 |volume=34 |issue=1 |pages=35–41 |year=2005 |month=January |pmid=15685097 }}</ref><ref name="pmid9543467">{{cite journal |author=Meek PD, McKeithan K, Schumock GT |title=Economic considerations in Alzheimer's disease |journal=Pharmacotherapy |volume=18 |issue=2 Pt 2 |pages=68–73; discussion 79–82 |year=1998 |pmid=9543467 }}</ref> == ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು == ಜ್ಞಾನ ಗ್ರಹಣದ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯಾ ಸಂಬಂಧಿ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವಿಕೆಗಳ ಮಾದರಿಗಳು ಒಂದೇ ಸಮನೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವುದರಿಂದಾಗಿ ಕಾಯಿಲೆಯ ಹರಿವನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಹಂತಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲಾಗಿದೆ. === ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯತೆಯ-ಪೂರ್ವ ಸ್ಥಿತಿ === ಮೊದಲ ರೋಗಚಿಹ್ನೆಗಳು, ವಯಸ್ಸಾಗುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸೂಚಕಗಳೆಂಬಂತೆ ಅನೇಕವೇಳೆ ತಪ್ಪಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.<ref name="pmid17222085"/> AD ಸಮಸ್ಯೆಯ ರೋಗನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಈಡೇರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, ಜ್ಞಾನಗ್ರಹಣದ ಲಘುವಾದ ತೊಡಕುಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತೃತವಾದ ನರ-ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಯು ಹೊರಗೆಡವಬಲ್ಲದು.<ref name="pmid15324363">{{cite journal |author=Bäckman L, Jones S, Berger AK, Laukka EJ, Small BJ |title=Multiple cognitive deficits during the transition to Alzheimer's disease |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-internal-medicine_2004-09_256_3/page/195 |journal=J Intern Med |volume=256 |issue=3 |pages=195–204 |year=2004 |month=Sep |pmid=15324363 |doi=10.1111/j.1365-2796.2004.01386.x }}</ref> ಅತ್ಯಂತ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿರುವ, ಇರುವಿಕೆಯ ದೈನಂದಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಈ ಆರಂಭಿಕ ರೋಗಚಿಹ್ನೆಗಳು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಲ್ಲವು.<ref>{{cite journal |author= Nygård L |title=Instrumental activities of daily living: a stepping-stone towards Alzheimer's disease diagnosis in subjects with mild cognitive impairment? |journal=Acta Neurol Scand |volume=Suppl |issue=179 |pages=42–6 |year=2003 |month= |pmid=12603250 |doi= 10.1034/j.1600-0404.107.s179.8.x }}</ref> ಸ್ಮೃತಿಯ ನಷ್ಟವಾಗುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಕೊರತೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ಕಲಿತ ವಾಸ್ತವಾಂಶಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿನ ತೊಡಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಎದುರಾಗುವ ಅಸಾಮರ್ಥ್ಯವಾಗಿ ಅದು ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="pmid15324363"/><ref name="pmid12603249">{{cite journal |author=Arnáiz E, Almkvist O |title=Neuropsychological features of mild cognitive impairment and preclinical Alzheimer's disease |journal=Acta Neurol. Scand., Suppl. |volume=179 |pages=34–41 |year=2003 |pmid=12603249 |doi=10.1034/j.1600-0404.107.s179.7.x |accessdate=2008-06-12 }}</ref> ಲಕ್ಷ್ಯವಿಡುವಿಕೆ, ಯೋಜಿಸುವಿಕೆ, ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ, ಮತ್ತು ಅಮೂರ್ತ ಆಲೋಚನೆಯ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಂಡುಬರುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ಅಥವಾ ಶಬ್ದಾರ್ಥಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿನ (ಅರ್ಥಗಳು, ಮತ್ತು ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಬಾಂಧವ್ಯಗಳ ಸ್ಮೃತಿ) ದುರ್ಬಲ ಗೊಳಿಸುವಿಕೆಗಳೂ ಸಹ, ADಯ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತಗಳ ರೋಗಲಕ್ಷಣವಾಗಬಲ್ಲವು.<ref name="pmid15324363"/> ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಭಾವಶೂನ್ಯತೆಯನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು, ಮತ್ತು ಇದು ಕಾಯಿಲೆಯ ಹರಿವಿನಾದ್ಯಂತವೂ ಅತೀವವಾಗಿ ಮರುಕಳಿಸುವ ನರ-ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ರೋಗಚಿಹ್ನೆಯಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Landes AM, Sperry SD, Strauss ME, Geldmacher DS |title=Apathy in Alzheimer's disease |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-the-american-geriatrics-society_2001-12_49_12/page/1700 |journal=J Am Geriatr Soc |volume=49 |issue=12 |pages=1700–7 |year=2001 |month=Dec |pmid=11844006 |doi=10.1046/j.1532-5415.2001.49282.x }}</ref> ಕಾಯಿಲೆಯ ರೋಗನಿರ್ಣಯ-ಪೂರ್ವದ ಹಂತವನ್ನು ಜ್ಞಾನಗ್ರಹಣದ ಲಘುವಾದ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವಿಕೆ<ref name="pmid12603249"/> ಎಂಬುದಾಗಿಯೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆಯಾದರೂ, ಈ ಶಬ್ದವು ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನವಾದ ರೋಗನಿರ್ಣಯದ ಹಂತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಅದು ADಯ ಮೊದಲ ಹಂತವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದು ಒಂದು ವಿವಾದಾಸ್ಪದ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ.<ref name="pmid17279076"> {{cite journal |author=Petersen RC |title=The current status of mild cognitive impairment—what do we tell our patients? |journal=Nat Clin Pract Neurol |volume=3 |issue=2 |pages=60–1 |year=2007 |month=February |pmid=17279076 |doi=10.1038/ncpneuro0402 }}</ref> === ಆರಂಭಿಕ ಸ್ಥಿತಿ === AD ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರಲ್ಲಿ, ಕಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಸ್ಮೃತಿಯನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿಯು ವರ್ಧಿಸುತ್ತಾ ಹೋದಂತೆ, ಅದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಒಂದು ನಿರ್ಧಾರಕ ರೋಗನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರ ಪೈಕಿಯ ಕೆಲ ಜನರಲ್ಲಿ, ಭಾಷೆ, ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ಗ್ರಹಿಕೆ (ಗುರುತಳಿವು), ಅಥವಾ ಚಲನೆಗಳ ನೆರವೇರಿಕೆಯಲ್ಲಿನ (ಸ್ನಾಯುಚಾಲನಾ ಯೋಜನೆಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯ) ತೊಡಕುಗಳು, ಸ್ಮೃತಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಎದ್ದುಕಾಣುವಂತಿರುತ್ತವೆ.<ref name="pmid10653284"> {{cite journal |author=Förstl H, Kurz A |title=Clinical features of Alzheimer's disease |journal=European Archives of Psychiatry and Clinical Neuroscience |volume=249 |issue=6 |pages=288–290 |year=1999 |pmid=10653284 |doi=10.1007/s004060050101 }}</ref> ADಯು ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಮೃತಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳಿಗೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ತಗುಲುವುದಿಲ್ಲ. ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜೀವನದ ಹಳೆಯ ನೆನಪುಗಳು (ಕ್ರಮರಹಿತವಾದ ಸ್ಮೃತಿ), ಕಲಿತ ವಾಸ್ತವಾಂಶಗಳು (ಶಬ್ದಾರ್ಥಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ಮೃತಿ), ಮತ್ತು ನಿಸ್ಸಂದಿಗ್ಧವಾದ ಸ್ಮೃತಿ (ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತಾದ ಶರೀರದ ಸ್ಮೃತಿ; ತಿನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಕವಲು ಚಮಚವನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಇದಕ್ಕೊಂದು ನಿದರ್ಶನ) ಇವು ಹೊಸ ವಾಸ್ತವಾಂಶಗಳು ಅಥವಾ ನೆನಪುಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಒಂದು ಕಡಿಮೆಯಿರುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾಗುತ್ತವೆ.<ref name="pmid1300219"> {{cite journal |author=Carlesimo GA, Oscar-Berman M |title=Memory deficits in Alzheimer's patients: a comprehensive review |url=https://archive.org/details/sim_neuropsychology-review_1992-06_3_2/page/n2 |journal=Neuropsychol Rev |volume=3 |issue=2 |pages=119–69 |year=1992 |month=June |pmid=1300219 |doi=10.1007/BF01108841 }}</ref><ref name="pmid8821346"> {{cite journal |author=Jelicic M, Bonebakker AE, Bonke B |title=Implicit memory performance of patients with Alzheimer's disease: a brief review |journal=International Psychogeriatrics |volume=7 |issue=3 |pages=385–392 |year=1995 |pmid=8821346 | doi = 10.1017/S1041610295002134 }}</ref> ಒಂದು ಕುಗ್ಗುತ್ತಿರುವ ಶಬ್ದ ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಪದದ ಕುಗ್ಗಿದ ನಿರರ್ಗಳತೆ ಇವುಗಳು ಭಾಷೆ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ; ಇವು ಮೌಖಿಕ ಮತ್ತು ಬರಹ ರೂಪದ ಭಾಷೆಯ ಒಂದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ದಾರಿದ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ.<ref name="pmid10653284"/><ref name="pmid1856925">{{cite journal |author=Taler V, Phillips NA |title=Language performance in Alzheimer's disease and mild cognitive impairment: a comparative review |journal= J Clin Exp Neuropsychol |volume=30 |issue=5 |pages=501–56 |year=2008 |month=Jul |pmid=1856925 |doi=10.1080/13803390701550128 }}</ref> ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ, ಆಲ್‌ಝೈಮರ್ ಕಾಯಿಲೆಯಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮೂಲಭೂತ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಸಂವಹಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಮರ್ಥನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.<ref name="pmid10653284"/><ref name="pmid1856925"/><ref name="pmid7967534">{{cite journal |author=Frank EM |title=Effect of Alzheimer's disease on communication function |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-the-south-carolina-medical-association_1994-09_90_9/page/417 |journal=J S C Med Assoc |volume=90 |issue=9 |pages=417–23 |year=1994 |month=September |pmid=7967534 }}</ref> ಬರಹಗಾರಿಕೆ, ಚಿತ್ರರಚನೆ ಅಥವಾ ಅಲಂಕರಣದಂಥ ನವಿರಾದ ಚಾಲನೆಯ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಚಲನಾ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಮತ್ತು ಯೋಜಿಸುವಿಕೆಯ ಕೆಲವೊಂದು ತೊಡಕುಗಳು (ಸ್ನಾಯುಚಾಲನಾ ಯೋಜನೆಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ) ಕಂಡುಬರಬಹುದಾದರೂ, ಅವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="pmid10653284"/> ಕಾಯಿಲೆಯು ಮುಂದುವರಿದಂತೆ, ADಯೊಂದಿಗಿನ ಜನರು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಅನೇಕ ಕೆಲಸಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಬಹುಪಾಲು ಮುಂದುವರಿಸಬಲ್ಲವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಇಂದ್ರಿಯಗ್ರಾಹ್ಯವಾಗುವಂತಿರುವ ವಿಶೇಷ ಗಮನವನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುವ ಬಹುತೇಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದಾಗಿ, ಅವರಿಗೆ ನೆರವು ಅಥವಾ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯ ಅಗತ್ಯ ಕಂಡು ಬರಬಹುದು.<ref name="pmid10653284"/> === ಮಧ್ಯಸ್ಥ ಸ್ಥಿತಿ === *ದೈನಂದಿನ ಇರುವಿಕೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಬಾಧಿತರು ಅಸಮರ್ಥರಾಗಿರುತ್ತಾರಾದ್ದರಿಂದ, ಒಂದೇ ಸಮನೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಕೆಡುವಿಕೆಯು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="pmid10653284"/> ಶಬ್ದ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಅಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಮಾತಿನ ತೊಡಕುಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣತೊಡಗುತ್ತವೆ; ಇದು ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಕಂಡು ಬರುವ ಸರಿಯಿಲ್ಲದ ಬದಲಿ ಪದಬಳಕೆಗಳಿಗೆ (ಪ್ಯಾರಾಫೇಸಿಯಾಸ್‌) ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಓದುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರಿಕೆಯ ಕುಶಲತೆಗಳೂ ಸಹ ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ನಷ್ಟವಾಗತೊಡಗುತ್ತವೆ.<ref name="pmid10653284"/><ref name="pmid7967534"/> *ಸಮಯ ಸರಿದಂತೆ ಸಂಕೀರ್ಣ ಚಾಲನೆಯ ಕ್ರಮಾನುಗತಿಗಳಲ್ಲಿನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯು ಕಡಿಮೆಯಾಗತೊಡಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ADಯು ಮುಂದುವರಿತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದಾ ಗಿ ಬೀಳುವ ಅಪಾಯವು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="pmid10653284"/> ಈ ಹಂತದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸ್ಮೃತಿಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ತೀರಾ ಹದಗೆಡುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ ಸಂಬಂಧಿಕರನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದಕ್ಕೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ವಿಫಲನಾಗಬಹುದು.<ref name="pmid10653284"/> ಹಿಂದೆ ಅಖಂಡವಾಗಿದ್ದ ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಸ್ಮೃತಿಯು ದುರ್ಬಲಗೊಂಡ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ.<ref name="pmid10653284"/> *ನಡವಳಿಕೆಯ ಮತ್ತು ನರ-ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪುತ್ತವೆ. ಗೊತ್ತು ಗುರಿಯಿಲ್ಲದ ಸುತ್ತಾಟ, ಮುಂಗೋಪ ಮತ್ತು ಅಸ್ಥಿರ ಪ್ರಭಾವ ಇವು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕುರುಹುಗಳಾಗಿದ್ದು, ಅಳುವಿಕೆ, ಪೂರ್ವಾ ಲೋಚಿತವಲ್ಲದ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯ ಸ್ಫೋಟಗಳು, ಅಥವಾ ಪಾಲನೆ ಮಾಡುವಿಕೆಗೆ ಒಡ್ಡುವ ಪ್ರತಿರೋಧ ಮೊದಲಾದವಕ್ಕೆ ಅವು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ.<ref name="pmid10653284"/> ಸಂಜೆಯಲ್ಲಿನ ಮದ್ಯಪಾನವೂ ಸಹ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.<ref>{{cite journal |author=Volicer L, Harper DG, Manning BC, Goldstein R, Satlin A |title=Sundowning and circadian rhythms in Alzheimer's disease |journal=Am J Psychiatry |volume=158 |issue=5 |pages=704–11 |year=2001 |month=May |pmid=11329390 |url=http://ajp.psychiatryonline.org/cgi/content/full/158/5/704 |accessdate=2008-08-27 |doi=10.1176/appi.ajp.158.5.704 |archive-date=2011-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110611235057/http://ajp.psychiatryonline.org/cgi/content/full/158/5/704 |url-status=dead }}</ref> ಭ್ರಾಂತಿಕಾರಕವಾದ ತಪ್ಪಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಭ್ರಮೆಯ ಇತರ ರೋಗಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ 30%ನಷ್ಟು ರೋಗಿಗಳು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="pmid10653284"/> ಬಾಧಿತರು ತಮ್ಮ ಕಾಯಿಲೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಒಳನೋಟವನ್ನು ಮತ್ತು ಮಿತಿಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ (ಅನೊಸೊಗ್ನೋಸಿಯಾ).<ref name="pmid10653284"/> ಮೂತ್ರವಿಸರ್ಜನೆಯನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗದಿರುವ ಸ್ಥಿತಿಯು ರೂಪುಗೊಳ್ಳಬಹುದು.<ref name="pmid10653284"/> ಈ ರೋಗಚಿಹ್ನೆಗಳು ರೋಗಿಯ ಸಂಬಂಧಿಕರು ಮತ್ತು ನಿಗಾವಣೆ ಮಾಡುವವರಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ; ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಮನೆಯ ಪಾಲನಾ ಪರಿಸರದಿಂದ ಇತರ ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಪಾಲನಾ ಸೌಕರ್ಯಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಬಹುದು.<ref name="pmid10653284"/><ref name="pmid7806732">{{cite journal |author=Gold DP, Reis MF, Markiewicz D, Andres D |title=When home caregiving ends: a longitudinal study of outcomes for caregivers of relatives with dementia |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-the-american-geriatrics-society_1995-01_43_1/page/10 |journal=J Am Geriatr Soc |volume=43 |issue=1 |pages=10–6 |year=1995 |month=January |pmid=7806732 }}</ref> === ಮುಂದುವರಿದ ಸ್ಥಿತಿ === *ADಯ ಈ ಕೊನೆಯ ಹಂತದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ನಿಗಾವಣೆ ಮಾಡುವವರ ಮೇಲೆ ರೋಗಿಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅವಲಂಬಿತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.<ref name="pmid10653284"/> ಭಾಷೆಯು ಸರಳ ಪದಗುಚ್ಛಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಏಕಪದಗಳಿಗೆ ಇಳಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಇದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮಾತಿನ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="pmid10653284"/><ref name="pmid7967534"/> ಆಡುಮಾತಿನ ಭಾಷಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳ ನಷ್ಟದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ರೋಗಿಗಳು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸಂಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ಅನೇಕವೇಳೆ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲು ಸಮರ್ಥರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.<ref name="pmid10653284"/> ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯು ಇನ್ನೂ ಉಳಿದಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆಯಾದರೂ, ಅತೀವವಾದ ಭಾವಶೂನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಬಳಲಿಕೆಗಳು ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತೋರುವ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ.<ref name="pmid10653284"/> *ಅಂತಿಮವಾಗಿ ರೋಗಿಗಳು ನೆರವಿಲ್ಲದೆಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಸರಳ ಕೆಲಸಗಳನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸದಂತಾಗುತ್ತಾರೆ.<ref name="pmid10653284"/> ರೋಗಿಗಳು ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿಯುವ ಹಂತಕ್ಕೆ ತಲುಪುವವರೆಗೆ ಸ್ನಾಯು ರಾಶಿ ಮತ್ತು ಚಲನಶೀಲತೆಯು ಹದಗೆಡುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ತಾವೇ ಸ್ವತಃ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನೂ ರೋಗಿಗಳು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="pmid10653284"/> ಒತ್ತಡದ ಹುಣ್ಣುಗಳು ಅಥವಾ ನ್ಯುಮೋನಿಯಾದ ಸೋಂಕಿನಂಥ ಒಂದು ಬಾಹ್ಯ ಅಂಶವು ವಿಶಿಷ್ಟವೆಂಬಂತೆ ಸಾವಿನ ಕಾರಣವಾಗಿರುವುದರೊಂದಿಗೆ ADಯು ಒಂದು ಮಾರಕ ಕಾಯಿಲೆಯೆನಿಸಿದೆಯೇ ವಿನಃ, ಸ್ವತಃ ಕಾಯಿಲೆಯೇ ಮಾರಕವಲ್ಲ.<ref name="pmid10653284"/> == ಕಾರಣಗಳು == *ಕಾಯಿಲೆಯ ಕಾರಣವನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುವ, ಹಲವಾರು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಊಹಾಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. ಪ್ರಸಕ್ತವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಬಹುಪಾಲು ಔಷಧ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಆಧರಿಸಿರುವ ''‌ಕೋಲಿನರ್ಜಿಕ್‌ ಊಹಾಸಿದ್ಧಾಂತ'' ವು<ref name="pmid10071091">{{cite journal |author=Francis PT, Palmer AM, Snape M, Wilcock GK |title=The cholinergic hypothesis of Alzheimer's disease: a review of progress |journal=J. Neurol. Neurosurg. Psychiatr. |volume=66 |issue=2 |pages=137–47 |year=1999 |month=February |pmid=10071091 |pmc=1736202 |doi= 10.1136/jnnp.66.2.137|url=}}</ref> ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಊಹಾಸಿದ್ಧಾಂತ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಅಸಿಟೈಲ್‌ಕೋಲೀನ್‌ ಎಂಬ ನರಸಂವಾಹಕದ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯು ತಗ್ಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ADಯು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. *ಅಸಿಟೈಲ್‌ಕೋಲೀನ್‌ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಉಪಚರಿಸಲೆಂದು ಉದ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಔಷಧಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ಕೋಲಿನರ್ಜಿಕ್‌‌ ಊಹಾಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಪಕ ಬೆಂಬಲ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಇತರ ಕೋಲಿನರ್ಜಿಕ್‌‌ ಪರಿಣಾಮಗಳೂ ಸಹ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಸಾಮಾನ್ಯೀಕರಿಸಿದ ನರದ-ಉರಿಯೂತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ, ಅಮಿಲಾಯ್ಡ್‌‌ನ<ref name="pmid15236795">{{cite journal |author=Shen ZX |title=Brain cholinesterases: II. The molecular and cellular basis of Alzheimer's disease |journal=Med Hypotheses |volume=63 |issue=2 |pages=308–21 |year=2004 |pmid=15236795 |doi=10.1016/j.mehy.2004.02.031 }}</ref> (ಪಿಷ್ಟವುಳ್ಳ ಆಹಾರದ) ದೊಡ್ಡ-ಪ್ರಮಾಣದ ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವಿಕೆಯ ಪ್ರವರ್ತನವು ಇದಕ್ಕೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="pmid12934968">{{cite journal |author=Wenk GL |title=Neuropathologic changes in Alzheimer's disease |journal=J Clin Psychiatry |volume=64 Suppl 9 |pages=7–10 |year=2003 |pmid=12934968 }}</ref> ೧೯೯೧ರಲ್ಲಿ, ''ಅಮಿಲಾಯ್ಡ್‌‌ ಊಹಾಸಿದ್ಧಾಂತ'' ವು ಸಮರ್ಥನೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾ, ಅಮಿಲಾಯ್ಡ್‌‌ ಬೀಟಾ (Aβ) ಸಂಚಯನಗಳು ಕಾಯಿಲೆಯ ಮೂಲಭೂತ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿತು.<ref name="pmid1763432">{{cite journal |author=Hardy J, Allsop D |title=Amyloid deposition as the central event in the aetiology of Alzheimer's disease |journal=Trends Pharmacol. Sci. |volume=12 |issue=10 |pages=383–88 |year=1991 |month=October |pmid=1763432 |doi=10.1016/0165-6147(91)90609-V }}</ref><ref name="pmid11801334">{{cite journal |author=Mudher A, Lovestone S |title=Alzheimer's disease-do tauists and baptists finally shake hands? |url=https://archive.org/details/sim_trends-in-neurosciences_2002-01_25_1/page/22 |journal=Trends Neurosci. |volume=25 |issue=1 |pages=22–26 |year=2002 |month=January |pmid=11801334 |doi=10.1016/S0166-2236(00)02031-2 }}</ref> ಈ ಆಧಾರ-ನಿಯಮದ ಕುರಿತಾದ ಬೆಂಬಲವು ವರ್ಣತಂತು 21ರ ಮೇಲಿನ ಅಮಿಲಾಯ್ಡ್‌‌ ಬೀಟಾ ಪೂರ್ವವರ್ತಿ ಪ್ರೋಟೀನಿಗೆ (APP) ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವ ಜೀನ್‌ನ ತಾಣದಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಒಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಜೀನ್‌ ನಕಲನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ, ಟ್ರೈಸೋಮಿ 21ರೊಂದಿಗಿನ (ಡೌನ್‌ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್‌) ಜನರು 40 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ವಯಸ್ಸನ್ನು ತಲುಪುವ ವೇಳೆಗೆ ADಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ವಾಸ್ತವಾಂಶವೂ ಇದರ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಬರುತ್ತದೆ.<ref name="pmid16904243">{{cite journal |author=Nistor M, Don M, Parekh M, ''et al.'' |title=Alpha- and beta-secretase activity as a function of age and beta-amyloid in Down syndrome and normal brain |url=https://archive.org/details/sim_neurobiology-of-aging_2007-10_28_10/page/1493 |journal=Neurobiol Aging |volume=28 |issue=10 |pages=1493–1506 |year=2007 |month=October |pmid=16904243 |doi=10.1016/j.neurobiolaging.2006.06.023 |last12=Head |first12=E }}</ref><ref name="pmid15639317">{{cite journal |author=Lott IT, Head E |title=Alzheimer disease and Down syndrome: factors in pathogenesis |url=https://archive.org/details/sim_neurobiology-of-aging_2005-03_26_3/page/383 |journal=Neurobiol Aging |volume=26 |issue=3 |pages=383–89 |year=2005 |month=March |pmid=15639317 |doi=10.1016/j.neurobiolaging.2004.08.005 }}</ref> ADಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಆನುವಂಶಿಕ ಅಪಾಯದ ಅಂಶವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಅಪೋ E4 ಕೂಡಾ, AD ರೋಗಚಿಹ್ನೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿನ ಅಧಿಕ ಅಮಿಲಾಯ್ಡ್‌‌ ಸಂಚಯನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, Aβ ಸಂಚಯನವು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ADಗೆ ಪೂರ್ವವರ್ತಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="pmid7566000">{{cite journal |author=Polvikoski T, Sulkava R, Haltia M, ''et al.'' |title=Apolipoprotein E, dementia, and cortical deposition of beta-amyloid protein |url=https://archive.org/details/sim_new-england-journal-of-medicine_the-new-england-journal-of-medicine_1995-11-09_333_19/page/1242 |journal=N Engl J Med |volume=333 |issue=19 |pages=1242–47 |year=1995 |month=November |pmid=7566000 |doi=10.1056/NEJM199511093331902 }}</ref> ಮಾನವ APP ಜೀನ್‌ನ ಒಂದು ರೂಪಾಂತರಿತ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸುವ ಜೀವಾಂತರ ಇಲಿಗಳು, ನಾರಿನಂಥ ಅಮಿಲಾಯ್ಡ್‌‌ ದದ್ದುಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ದೈಶಿಕ ಅರಿವಿನ ಕೊರತೆಗಳೊಂದಿಗಿನ ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌ನ-ರೀತಿಯ ಮಿದುಳು ರೋಗಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಆವಿಷ್ಕಾರದಿಂದ ಮತ್ತಷ್ಟು ಪುರಾವೆಯು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.<ref>ಜೀವಾಂತರ ಇಲಿಗಳು: * {{cite journal |author=Games D, Adams D, Alessandrini R, ''et al.'' |title=Alzheimer-type neuropathology in transgenic mice overexpressing V717F beta-amyloid precursor protein |url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_1995-02-09_373_6514/page/523 |journal=Nature |volume=373 |issue=6514 |pages=523–27 |year=1995 |month=February |pmid=7845465 |doi=10.1038/373523a0 }} * {{cite journal |author=Masliah E, Sisk A, Mallory M, Mucke L, Schenk D, Games D |title=Comparison of neurodegenerative pathology in transgenic mice overexpressing V717F beta-amyloid precursor protein and Alzheimer's disease |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-neuroscience_1996-09-15_16_18/page/5795 |journal=J Neurosci |volume=16 |issue=18 |pages=5795–811 |year=1996 |month=September |pmid=8795633 }} * {{cite journal |author=Hsiao K, Chapman P, Nilsen S, ''et al.'' |title=Correlative memory deficits, Abeta elevation, and amyloid plaques in transgenic mice |url=https://archive.org/details/sim_science_1996-10-04_274_5284/page/99 |journal=Science (journal) |volume=274 |issue=5284 |pages=99–102 |year=1996 |month=October |pmid=8810256 |doi=10.1126/science.274.5284.99 }} * {{cite journal |author=Lalonde R, Dumont M, Staufenbiel M, Sturchler-Pierrat C, Strazielle C. |title=Spatial learning, exploration, anxiety, and motor coordination in female APP23 transgenic mice with the Swedish mutation. |url=https://archive.org/details/sim_brain-research_2002-11-22_956_1/page/36 |journal=Brain Research (journal) |volume=956 |pages=36–44, year=2002 |pmid=12426044 |doi=10.1016/S0006-8993(02)03476-5 |year=2002 |issue=1 }}</ref> ಆರಂಭಿಕ ಮಾನವ ಪರೀಕ್ಷಾ ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಲಸಿಕೆಯೊಂದು ಅಮಿಲಾಯ್ಡ್‌‌ ದದ್ದುಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವಂತೆ ಕಂಡುಬಂದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯತೆಯ ಮೇಲೆ ಅದು ಯಾವುದೇ ಗಮನಾರ್ಹ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="pmid18640458">{{cite journal |author=Holmes C, Boche D, Wilkinson D, ''et al.'' |title=Long-term effects of Abeta42 immunisation in Alzheimer's disease: follow-up of a randomised, placebo-controlled phase I trial |url=https://archive.org/details/sim_the-lancet_july-19-25-2008_372_9634/page/216 |journal=Lancet |volume=372 |issue=9634 |pages=216–23 |year=2008 |month=July |pmid=18640458 |doi=10.1016/S0140-6736(08)61075-2 |last12=Nicoll |first12=JA }}</ref> ದದ್ದು-ಆಗಿರದ Aβ ಆಲಿಗೋಮರ್‌‌ಗಳನ್ನು (ಅನೇಕ ಮಾನೋಮರ್‌‌‌ಗಳ ಕಣರಾಶಿಗಳು) Aβಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ರೋಗಕಾರಕ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ಸಂಶೋಧಕರು ಶಂಕಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿಯು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿತ್ತು. ಅಮಿಲಾಯ್ಡ್‌‌-ಜನ್ಯ ಪ್ರಸಾರಸಾಧ್ಯ ಲಿಗಂಡ್‌ಗಳು (ಅಮಿಲಾಯ್ಡ್‌-ಡಿರೈವ್ಡ್‌ ಡಿಫ್ಯೂಸಿಬಲ್‌ ಲಿಗಂಡ್ಸ್‌-ADDLಗಳು) ಎಂಬುದಾಗಿಯೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುವ ಈ ನಂಜಿನ ಆಲಿಗೋಮರ್‌‌ಗಳು, ನರಕೋಶಗಳ ಮೇಲಿನ ಒಂದು ಮೇಲ್ಮೈ ಗ್ರಾಹಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ನರಕೋಶ ಸಂಗಮದ ರಚನೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತವೆ; ಇದರಿಂದಾಗಿ ನರಕೋಶದ ಸಂವಹನೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾದಂತಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="pmid17251419"> {{cite journal |author=Lacor PN,''et al.'' |title=Aß Oligomer-Induced Aberrations in Synapse Composition, Shape, and Density Provide a Molecular Basis for Loss of Connectivity in Alzheimer's Disease |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-neuroscience_2007-01-24_27_4/page/796 |journal=Journal of Neuroscience |volume=27 |issue=4 |pages=796–807 |year=2007 |month=January |pmid=17251419 |doi=10.1523/JNEUROSCI.3501-06.2007 |last2=Buniel |first2=MC |last3=Furlow |first3=PW |last4=Clemente |first4=AS |last5=Velasco |first5=PT |last6=Wood |first6=M |last7=Viola |first7=KL |last8=Klein |first8=WL }}</ref> ಪ್ರಿಯಾನ್‌‌ ಪ್ರೋಟೀನು Aβ ಆಲಿಗೋಮರ್‌‌ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಗ್ರಾಹಿಯಾಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದ್ದು, ಇದೇ ಪ್ರೋಟೀನನ್ನು ಹುಚ್ಚು ಹಸುವಿನ ಕಾಯಿಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾನವ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯಾದ ಕ್ರಿಯೂಟ್ಸ್‌ಫೆಲ್ಟ್‌-ಜಾಕೋಬ್‌‌ ಕಾಯಿಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ; ತನ್ಮೂಲಕ, ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ನ ಕಾಯಿಲೆಯ ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದೊಂದಿಗೆ ಈ ನರದ-ಅವನತಿಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳ ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯು ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ.<ref name="pmid19242475"> {{cite journal |author=Lauren J, Gimbel D, ''et al.'' |title=Cellular prion protein mediates impairment of synaptic plasticity by amyloid-beta oligomers |url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2009-02-26_457_7233/page/1128 |journal=Nature |volume=457 |issue=7233 |pages=1128–32 |year=2009 |month=February |pmid=19242475 |doi=10.1038/nature07761 |pmc=2748841 }}</ref> ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ, ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬೀಟಾ-ಅಮಿಲಾಯ್ಡ್‌‌ ಪ್ರೋಟೀನಿನ ಒಂದು ಹತ್ತಿರದ ಸಂಬಂಧಿಕನು ಕಾಯಿಲೆಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥನಾಗಿದೆಯೇ ಹೊರತು, ಸ್ವತಃ ಬೀಟಾ-ಅಮಿಲಾಯ್ಡ್‌‌ ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ಅಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನದ ವೇಗದ-ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ, ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿನ ನರಕೋಶದ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವ ಅಮಿಲಾಯ್ಡ್‌‌-ಸಂಬಂಧಿತ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವು, ನಂತರದ ಜೀವನದಲ್ಲಿನ ವಯಸ್ಸಾಗುವಿಕೆಗೆ-ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಚೋದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರಬಹುದು ಮತ್ತು ಇದರಿಂದ ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ನ ಕಾಯಿಲೆಯ ನರಕೋಶದ ದುರ್ಬಲವಾಗುವಿಕೆಯು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Nikolaev">{{cite journal | first= Anatoly | last= Nikolaev | coauthors= Todd McLaughlin, Dennis O'Leary, [[Marc Tessier-Lavigne]] | date= 19 February 2009 | title= N-APP binds DR6 to cause axon pruning and neuron death via distinct caspases | journal= Nature | volume= 457 | issue= 7232 | pages= 981–989 | issn= 0028-0836 | pmid= 19225519 | pmc= 2677572 | doi= 10.1038/nature07767 | accessdate= May 2009 }} </ref> *ಪೆಪ್ಟೈಡ್‌ನ N-ತುದಿಗೆ ಸೇರಿದ APPಯ ಒಂದು ತುಣುಕು ಆಗಿರುವ N-APPಯು ಬೀಟಾ-ಅಮಿಲಾಯ್ಡ್‌‌ಗೆ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದು, ಅದೇ ಕಿಣ್ವಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದರಿಂದ APPಯಿಂದ ಅದು ಸೀಳಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಸಾವಿನ ಗ್ರಾಹಿ 6 (DR6, ಇದನ್ನು TNFRSF21 ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ನರಕೋಶದ ಗ್ರಾಹಿಯೊಂದಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ N-APPಯು ಸ್ವಯಂ-ನಾಶನದ ಹಾದಿಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Nikolaev"/> *ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ನಿಂದ ಬಹುಪಾಲು ಪೀಡಿತವಾಗಿರುವ ಮಾನವರ ಮಿದುಳು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ DR6ಯು ಅತೀವವಾಗಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆಯಾದ್ದರಿಂದ, ವಯಸ್ಸಾಗುತ್ತಿರುವ ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿ N-APP/DR6 ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾ ಸರಣಿಯು ಅಪಹರಿಸಲ್ಪಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದ್ದು, ಅದರಿಂದ ಹಾನಿಯುಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ, ವರ್ಣತಂತು ಜೋಡಿಗಳ ಸಂಯೋಗದ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಬೀಟಾ-ಅಮಿಲಾಯ್ಡ್‌‌ ಒಂದು ಪೂರಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತದೆ. *ಅಮಿಲಾಯ್ಡ್‌‌ ದದ್ದುಗಳಿಗೂ ನರಕೋಶ ನಷ್ಟಕ್ಕೂ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಾಗಿ 2004ರ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದು ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು.<ref name="pmid15039236">{{cite journal |author=Schmitz C, Rutten BP, Pielen A, ''et al.'' |title=Hippocampal neuron loss exceeds amyloid plaque load in a transgenic mouse model of Alzheimer's disease |journal=Am J Pathol |volume=164 |issue=4 |pages=1495–1502 |year=2004 |month=April |pmid=15039236 |pmc=1615337 |last12=Steinbusch |first12=HW |last13=Pradier |first13=L |last14=Bayer |first14=TA }}</ref> ಕಾಯಿಲೆಯ ಸರಣಿ ಕ್ರಮವನ್ನು ಟೌ ಪ್ರೋಟೀನಿನ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳು ಉಪಕ್ರಮಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ''ಟೌ ಊಹಾಸಿದ್ಧಾಂತ'' ವನ್ನು ಈ ವೀಕ್ಷಣೆಯು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="pmid11801334"/> ಈ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ, ಅಧಿಕ-ಫಾಸ್ಫಾರಿಲೀಕರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಿದ ಟೌ, ಟೌನ ಇತರ ತಂತುಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಯಾಗಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಅವು ನರಕೋಶದ ಕಾಯಗಳ ಒಳಗಡೆ ನರದ-ಸೂಕ್ಷ್ಮತಂತುವಿನಂಥ ಗೋಜಲುಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="pmid1669718">{{cite journal |author=Goedert M, Spillantini MG, Crowther RA |title=Tau proteins and neurofibrillary degeneration |journal=Brain Pathol |volume=1 |issue=4 |pages=279–86 |year=1991 |month=July |pmid=1669718 |doi=10.1111/j.1750-3639.1991.tb00671.x }}</ref> ಇದು ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ, ಸೂಕ್ಷ್ಮನಾಲಿಕೆಗಳು ವಿಘಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ನರಕೋಶದ ಸಾಗಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕುಸಿದು ಬೀಳಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="pmid15615638">{{cite journal |author=Iqbal K, Alonso Adel C, Chen S, ''et al.'' |title=Tau pathology in Alzheimer disease and other tauopathies |journal=Biochim Biophys Acta |volume=1739 |issue=2–3 |pages=198–210 |year=2005 |month=January |pmid=15615638 |doi=10.1016/j.bbadis.2004.09.008 |url= |last12=Grundke-Iqbal |first12=I }}</ref> ಇದು ನರಕೋಶಗಳ ನಡುವಿನ ಜೀವರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂವಹನೆಯಲ್ಲಿನ ಅಸಮರ್ಪಕ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಮೊದಲು ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.<ref name="pmid17127334">{{cite journal |author=Chun W, Johnson GV |title=The role of tau phosphorylation and cleavage in neuronal cell death |journal=Front Biosci |volume=12 |pages=733–56 |year=2007 |pmid=17127334 |doi=10.2741/2097 }}</ref> ಅಪೋ E ಜೀನ್‌ನ ವಶವಾಗುವ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಒಯ್ಯುತ್ತಿರುವ ಜನರಲ್ಲಿ, ಹರ್ಪಿಸ್‌ ಸಿಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ವೈರಾಣುವಿನ 1ನೇ ಬಗೆಯು ಒಂದು ಕಾರಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದೂ ಸಹ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="pmid18487848"> {{cite journal |author=Itzhaki RF, Wozniak MA |title=Herpes simplex virus type 1 in Alzheimer's disease: the enemy within |journal=J Alzheimers Dis |volume=13 |issue=4 |pages=393–405 |year=2008 |month=May |pmid=18487848 |doi= |issn=1387-2877 |url=http://iospress.metapress.com/openurl.asp?genre=article&issn=1387-2877&volume=13&issue=4&spage=393 }}</ref> *ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿನ ವಯೋಮಾನ-ಸಂಬಂಧಿತ ನರಪೊರೆಯ ಕುಸಿತದಿಂದ ಕಾಯಿಲೆಯು ಉಂಟಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದಾಗಿ ಮತ್ತೊಂದು ಊಹಾಸಿದ್ಧಾಂತವು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ. ನರಪೊರೆಯ ನಿರ್ಮೂಲನವು ನರತಂತುವಿನ ಸಾಗಣೆ ಭೇದನಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಿಸ್ಸಾರವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುವ ನರಕೋಶಗಳ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಇದು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ನರಪೊರೆಯ ಕುಸಿತದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಕಬ್ಬಿಣವು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. *ಅಮಿಲಾಯ್ಡ್‌‌-ಬೀಟಾ ಮತ್ತು ಟೌನಂಥ ಪ್ರೋಟೀನಿನ ಸಂಚಯನಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಂತುಲನದ ನರಪೊರೆಯ ದುರಸ್ತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಕೊಡುಗೆನೀಡುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite pmid| 19775776}}</ref><ref>{{Cite pmid| 15665415}}</ref><ref>{{Cite pmid|18596894}}</ref> ರೋಗಲಕ್ಷಣದ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಕರ್ಷಣಶೀಲ ಒತ್ತಡ ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಕಾರಣವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite pmid|19075578}}</ref> *AD ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಈಡಾಗಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ 70%ನಷ್ಟು ಲೋಕಸ್‌ ಕೋಯಿರುಲಿಯಸ್‌ ಜೀವಕೋಶಗಳು ನಷ್ಟವಾಗಿರುವುದು ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ; ಈ ಜೀವಕೋಶಗಳು ನೋರ್ಪಿನೆಫ್ರಿನ್‌‌‌ನ್ನು (ಅದರ ನರಸಂವಾಹಕ ಪಾತ್ರದ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ) ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಹೊಸ-ಹೊರಪದರ ಮತ್ತು ಹಿಪೋಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ನರಕೋಶಗಳು, ಗ್ಲಯದ ಜೀವಕೋಶಗಳು, ಮತ್ತು ರಕ್ತ ನಾಳಗಳ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿರುವ ಕಿರು ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಂತರ್ವರ್ಧಕ ಉರಿಯೂತ ನಿರೋಧಕ ಕಾರಕವಾಗಿ, ಸದರಿ ನೋರ್ಪಿನೆಫ್ರಿನ್ "ಉಬ್ಬಿಕೊಂಡಿರುವ ರಚನೆಗಳಿಂದ" ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಪ್ರಸರಿಸುತ್ತದೆ‌.<ref name="Heneka">ಹೆನೆಕಾ MT, ನಾಡ್ರಿಗ್ನಿ F, ರೆಗೆನ್‌‌ T, ಮಾರ್ಟಿನೆಜ್‌-ಹೆರ್ನಾನ್‌ಡೆಜ್‌ A, ಡ್ಯೂಮಿಟ್ರೆಸ್ಕು-ಓಜಿಮೆಕ್‌ L, ಟೆರ್ವೆಲ್‌ D, ಜರ್ದಾನ್ಹಾಜಿ-ಕುರುಟ್ಜ್‌ D, ವಾಲ್ಟರ್‌ J, ಕಿರ್ಚಾಫ್‌ F, ಹ್ಯಾನಿಸ್ಕ್‌ UK, ಕಮ್ಮರ್‌‌ MP. (2010) [http://www.pnas.org.libproxy.ucl.ac.uk/content/107/13/6058.full.pdf ಲೋಕಸ್‌ ಸೆರ್ಯುಲಿಯಸ್‌ ಕಂಟ್ರೋಲ್ಸ್‌ ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌'ಸ್‌ ಡಿಸೀಸ್‌ ಪೆಥಾಲಜಿ ಬೈ ಮಾಡ್ಯುಲೇಟಿಂಗ್‌ ಮೈಕ್ರೋಗ್ಲಿಯಲ್‌ ಫಂಕ್ಷನ್ಸ್‌ ಥ್ರೂ ನೋರ್ಪಿನೆಫ್ರಿನ್‌.] ಪ್ರಾಕ್‌ ನ್ಯಾಟ್ಲ್‌ ಅಕಾಡ್‌ ಸೈನ್ಸ್ U S A. 107:6058–6063 {{doi|10.1073/pnas.0909586107}} PMID 20231476</ref> Aβ-ಪ್ರಚೋದಿತ ಸೈಟೋಕೈನ್‌ಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಅವು ಕೈಗೊಳ್ಳುವ Aβಯ ಭಕ್ಷಕೋಶೀಯ ಭಕ್ಷಣವನ್ನು ದಮನಮಾಡಲು, ಇಲಿಯ ಕಿರುಗ್ಲಯಾ ಕೋಶಗಳನ್ನು ನೋರ್ಪಿನೆಫ್ರಿನ್‌ ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ತೋರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref name="Heneka"/> AD ಸಮಸ್ಯೆಯಿರುವವರ ಮಿದುಳುಗಳಲ್ಲಿ Aβ ಸಂಚಯನದ ಪ್ರಮಾಣವು ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಲೋಕಸ್‌ ಸೆರ್ಯುಲಿಯಸ್‌ನ ಅವನತಿಯು ಹೊಣೆಗಾರನಾಗಿರಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Heneka"/> == ರೋಗಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರ == [[ಚಿತ್ರ:Alzheimer dementia (3) presenile onset.jpg|thumb|ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ನ ಕಾಯಿಲೆಯ ಮುಪ್ಪಿಗೆ-ಮುಂಚಿನ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಈಡಾಗಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೋರ್ವನ, ಮಸ್ತಿಷ್ಕದ ಬೂದುದ್ರವ್ಯದ ಹೊರಪದರದಲ್ಲಿರುವ ಮುಪ್ಪಿನ ದದ್ದುಗಳ ಊತಕರೋಗಶಾಸ್ತ್ರದ ಬಿಂಬ. ಬೆಳ್ಳಿಯ ತುಂಬಿಸುವಿಕೆ]] === ನರರೋಗಶಾಸ್ತ್ರ === *ಮಸ್ತಿಷ್ಕದ ಬೂದು ದ್ರವ್ಯದ ಹೊರಪದರ ಮತ್ತು ಹೊರಪದರದ ತೊಗಟೆಯ ಕೆಳಗಿನ ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ನರಕೋಶಗಳು ಮತ್ತು ನರಕೋಶ ಸಂಗಮಗಳ ನಷ್ಟದಿಂದ ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ನ ಕಾಯಿಲೆಯು ಲಕ್ಷಣೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಒಟ್ಟಾರೆ ಕ್ಷಯಿಸಿ ಹೋಗುವಿಕೆಗೆ ಈ ನಷ್ಟವು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ; ಕಪೋಲದ ಹಾಲೆ ಮತ್ತು ಕಪಾಲಭಿತ್ತಿಯ ಹಾಲೆಯಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಹಣೆಯ ಹೊರಪದರ ಹಾಗೂ ಸಿಂಗ್ಯುಲೇಟ್‌ ಮಡಿಕೆಯ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅಂಗಾವನತಿಯು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="pmid12934968"/> *ರೋಗಿಗಳು ಜ್ಞಾನಗ್ರಹಣದ ಲಘುವಾದ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಹಂತದಿಂದ ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ನ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಮುಂದುವರಿದಂತೆ, ಅವರ ಮಿದುಳಿನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಡಿತಗಳಾಗಿರುವುದನ್ನು MRI ಮತ್ತು PET ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮಾಡಲಾದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ದಾಖಲಿಸಿವೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಆರೋಗ್ಯವಂತರಾಗಿರುವ ವಯಸ್ಸಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಲಾದ ಮಿದುಳಿನ ಅದೇ ರೀತಿಯ ಬಿಂಬಗಳಿಗೆ ರೋಗಿಗಳ ಮಿದುಳಿನ ಬಿಂಬಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಸಿದಾಗಲೂ ಈ ಅಂಶವು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Moan R |title=MRI software accurately IDs preclinical Alzheimer's disease |journal=Diagnostic Imaging |date=July 20, 2009 |url=http://www.diagnosticimaging.com/news/display/article/113619/1428344 |access-date=ನವೆಂಬರ್ 16, 2010 |archive-date=ಮೇ 16, 2016 |archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20160516192841/http://www.diagnosticimaging.com/news/display/article/113619/1428344 |url-status=dead }}</ref> *AD ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ಪೀಡಿತವಾಗಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಮಿದುಳುಗಳಲ್ಲಿ ಅಮಿಲಾಯ್ಡ್‌‌ ದದ್ದುಗಳು ಮತ್ತು ನರದ-ಸೂಕ್ಷ್ಮತಂತುವಿನಂಥ ಗೋಜಲುಗಳು ಇರುವುದು ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶನದಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರವಾಗಿದೆ.<ref name="pmid15184601">{{cite journal |author=Tiraboschi P, Hansen LA, Thal LJ, Corey-Bloom J |title=The importance of neuritic plaques and tangles to the development and evolution of AD |url=https://archive.org/details/sim_neurology_2004-06-08_62_11/page/1996 |journal=Neurology |volume=62 |issue=11 |pages=1984–9 |year=2004 |month=June |pmid=15184601 }}</ref> *ದದ್ದುಗಳು ನರಕೋಶಗಳ ಹೊರಗಡೆ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿರುವ ಅಮಿಲಾಯ್ಡ್‌‌-ಬೀಟಾ ಪೆಪ್ಟೈಡ್‌ ಮತ್ತು [[ಜೀವ ಕಣ|ಜೀವಕಣಗಳ]] ಸಾಮಗ್ರಿಯ ದಟ್ಟವಾದ, ಬಹುತೇಕ ಕರಗದ ಸಂಚಯನಗಳಾಗಿವೆ. ಗೋಜಲುಗಳು (ನರದ-ಸೂಕ್ಷ್ಮತಂತುವಿನಂಥ ಗೋಜಲುಗಳು) ಟೌ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮನಾಲಿಕೆಯ-ಜತೆಗೂಡಿದ ಪ್ರೋಟೀನಿನ ಕಣರಾಶಿಗಳಾಗಿದ್ದು, ಅವು ಅಧಿಕ-ಫಾಸ್ಫಾರಿಲೀಕರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಜೀವಕೋಶಗಳ ಒಳಗಡೆ ಸ್ವತಃ ಒಟ್ಟುಗೂಡುತ್ತವೆ. *ವಯಸ್ಸಾಗುವುದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಅನೇಕ ವಯಸ್ಸಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಷ್ಟು ದದ್ದುಗಳು ಮತ್ತು ಗೋಜಲುಗಳು ಬೆಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆಯಾದರೂ, AD ರೋಗಿಗಳ ಮಿದುಳುಗಳು ಕಪೋಲದ ಹಾಲೆಯಂಥ ಮಿದುಳಿನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ್ನು ಒಂದು ಮಹತ್ತರವಾದ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.<ref name="pmid8038565">{{cite journal |author=Bouras C, Hof PR, Giannakopoulos P, Michel JP, Morrison JH |title=Regional distribution of neurofibrillary tangles and senile plaques in the cerebral cortex of elderly patients: a quantitative evaluation of a one-year autopsy population from a geriatric hospital |journal=Cereb. Cortex |volume=4 |issue=2 |pages=138–50 |year=1994 |pmid=8038565 |doi=10.1093/cercor/4.2.138 }}</ref> AD ರೋಗಿಗಳ ಮಿದುಳುಗಳಲ್ಲಿ ಲೆವಿ ಕಾಯಗಳು ಇರುವುದು ಅಪರೂಪವೇನಲ್ಲ.<ref name="pmid11816795">{{cite journal |author=Kotzbauer PT, Trojanowsk JQ, Lee VM |title=Lewy body pathology in Alzheimer's disease |journal=J Mol Neurosci |volume=17 |issue=2 |pages=225–32 |year=2001 |month=Oct |pmid=11816795 |doi=10.1385/JMN:17:2:225 }}</ref> === ಜೀವರಸಾಯನ ಶಾಸ್ತ್ರ === [[ಚಿತ್ರ:Amyloid-plaque formation-big.jpg|right|thumb|border|APPಯ (ಅಮಿಲಾಯ್ಡ್‌‌ದ ಪೂರ್ವವರ್ತಿ ಪ್ರೋಟೀನು) ಮೇಲೆ ವರ್ತಿಸುವ ಕಿಣ್ವಗಳು, ಅದನ್ನು ತುಣುಕುಗಳಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸುತ್ತದೆ.ADಯಲ್ಲಿನ ಮುಪ್ಪಿನ ದದ್ದುಗಳ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬೀಟಾ-ಅಮಿಲಾಯ್ಡ್‌‌ದ ತುಣುಕು ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿದೆ.]] ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ನ ಕಾಯಿಲೆಯು ಒಂದು ಪ್ರೋಟೀನಿನ ತಪ್ಪುಮಡಿಕೆ ಕಾಯಿಲೆಯಾಗಿ (ಪ್ರೋಟಿಯೋಪತಿ) ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಅತಿರೇಕವಾಗಿ ಮಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ A-ಬೀಟಾ ಮತ್ತು ಟೌ ಪ್ರೋಟೀನುಗಳು ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿ ಜಮಾವಣೆಯಾಗುವುದರಿಂದ ಅದು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.<ref name= "pmid14528050">{{cite journal |author=Hashimoto M, Rockenstein E, Crews L, Masliah E |title=Role of protein aggregation in mitochondrial dysfunction and neurodegeneration in Alzheimer's and Parkinson's diseases |journal=Neuromolecular Med. |volume=4 |issue=1–2 |pages=21–36 |year=2003 |pmid=14528050 |doi=10.1385/NMM:4:1-2:21 }}</ref> ದದ್ದುಗಳು ಸಣ್ಣ ಪೆಪ್ಟೈಡ್‌‌ಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ; ಅವು 39–43 ಅಮೈನೊ ಆಮ್ಲಗಳಷ್ಟು ಉದ್ದವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಬೀಟಾ-ಅಮಿಲಾಯ್ಡ್‌‌ (A-ಬೀಟಾ ಅಥವಾ Aβ ಎಂದೂ ಸಹ ಅವನ್ನು ಬರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಬೀಟಾ-ಅಮಿಲಾಯ್ಡ್‌ ಎಂಬುದು, ಅಮಿಲಾಯ್ಡ್‌‌ ಪೂರ್ವವರ್ತಿ ಪ್ರೋಟೀನು (ಅಮಿಲಾಯ್ಡ್‌ ಪ್ರಿಕರ್ಸರ್‌ ಪ್ರೋಟೀನ್‌-APP) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ದೊಡ್ಡದಾದ ಪ್ರೋಟೀನಿಗೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ತುಣುಕಾಗಿದೆ; ಸದರಿ ಪ್ರೋಟೀನು ಒಂದು ಒಳಪೊರೆಯಾಚೆಗಿನ ಪ್ರೋಟೀನು ಆಗಿದ್ದು, ನರಕೋಶದ ಒಳಪೊರೆಯ ಮೂಲಕ ಅದು ತೂರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನರಕೋಶ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಉಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಗಾಯಾನಂತರದ ದುರಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ APPಯು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="pmid16822978">{{cite journal |author=Priller C, Bauer T, Mitteregger G, Krebs B, Kretzschmar HA, Herms J |title=Synapse formation and function is modulated by the amyloid precursor protein |journal=J. Neurosci. |volume=26 |issue=27 |pages=7212–21 |year=2006 |month=July |pmid=16822978 |doi=10.1523/JNEUROSCI.1450-06.2006 }}</ref><ref name="pmid12927332">{{cite journal |author=Turner PR, O'Connor K, Tate WP, Abraham WC |title=Roles of amyloid precursor protein and its fragments in regulating neural activity, plasticity and memory |url=https://archive.org/details/progress-in-neurobiology_2003-05_70_1/page/1 |journal=Prog. Neurobiol. |volume=70 |issue=1 |pages=1–32 |year=2003 |month=May |pmid=12927332 |doi=10.1016/S0301-0082(03)00089-3 }}</ref> ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ನ ಕಾಯಿಲೆಯಲ್ಲಿ, ಕಿಣ್ವಗಳಿಂದ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ ವಿಭಜನೆಯ ಮೂಲಕ APPಯು ಸಣ್ಣದಾದ ತುಣುಕುಗಳಿಗೆ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಡಲು ಒಂದು ಅಜ್ಞಾತ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="pmid15787600">{{cite journal |author=Hooper NM |title=Roles of proteolysis and lipid rafts in the processing of the amyloid precursor protein and prion protein |journal=Biochem. Soc. Trans. |volume=33 |issue=Pt 2 |pages=335–8 |year=2005 |month=April |pmid=15787600 |doi=10.1042/BST0330335 }}</ref> ಈ ತುಣುಕುಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದು ತುಣುಕು, ಬೀಟಾ-ಅಮಿಲಾಯ್ಡ್‌‌ನ ತಂತುವಿನ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ; ಅವು ದಟ್ಟವಾದ ರಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ನರಕೋಶಗಳ ಹೊರಗಡೆ ಸಂಚಯನಗೊಳ್ಳುವ ಮುದ್ದೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಇವು ಮುಪ್ಪಿನ ದದ್ದುಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.<ref name="pmid15184601"/><ref name="pmid15004691">{{cite journal |author=Ohnishi S, Takano K |title=Amyloid fibrils from the viewpoint of protein folding |url=https://archive.org/details/sim_cellular-and-molecular-life-sciences_2004-03_61_5/page/n4 |journal=Cell. Mol. Life Sci. |volume=61 |issue=5 |pages=511–24 |year=2004 |month=March |pmid=15004691 |doi=10.1007/s00018-003-3264-8 }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:TANGLES HIGH.jpg|right|thumb|ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ನ ಕಾಯಿಲೆಯಲ್ಲಿ, ಟೌ ಪ್ರೋಟೀನಿನಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಮಿದುಳು ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮನಾಲಿಕೆಗಳ ವಿಘಟನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ.]] *ಟೌ ಪ್ರೋಟೀನಿನ ಅತಿರೇಕ ಒಗ್ಗೂಡುವಿಕೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ AD ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಒಂದು ಟೌವೋಪತಿ ಎಂಬುದಾಗಿಯೂ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ನರಕೋಶವೂ ಒಂದು ಕೋಶಾಧಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ಸೂಕ್ಷ್ಮನಾಲಿಕೆಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ರಚನೆಗಳಿಂದ ಭಾಗಶಃ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಆಂತರಿಕ ಬೆಂಬಲದ ಒಂದು ರಚನೆಯಾಗಿದೆ. ಜೀವಕೋಶದ ಕಾಯದಿಂದ ಬರುವ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು ಹಾಗೂ ಕಣಗಳಿಗೆ ನರತಂತುವಿನ ತುದಿಗಳೆಡೆಗೆ ಸಾಗುವಂತೆ ಹಾಗೂ ಮರಳಿ ಬರುವಂತೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ, ಈ ಸೂಕ್ಷ್ಮನಾಲಿಕೆಗಳು ಪಥಗಳಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ. ''ಟೌ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಪ್ರೋಟೀನು ಫಾಸ್ಫಾರಿಲೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಸೂಕ್ಷ್ಮನಾಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಿರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಅದು ಒಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮನಾಲಿಕೆ-ಸಂಬಂಧಿತ ಪ್ರೋಟೀನು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. *AD ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಟೌ ಪ್ರೋಟೀನು ರಾಸಾಯನಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿ, ಅಧಿಕ-ಫಾಸ್ಫಾರಿಲೀಕರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಿದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ; ನಂತರದಲ್ಲಿ ಇದು ಇತರ ತಂತುಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಯಾಗಲು ಶುರುಮಾಡಿ, ನರದ-ಸೂಕ್ಷ್ಮತಂತುವಿನಂಥ ಗೋಜಲುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನರಕೋಶದ ಸಾಗಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ವಿಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="pmid17604998">{{cite journal |author=Hernández F, Avila J |title=Tauopathies |url=https://archive.org/details/sim_cellular-and-molecular-life-sciences_2007-09_64_17/page/2219 |journal=Cell. Mol. Life Sci. |volume=64 |issue=17 |pages=2219–33 |year=2007 |month=September |pmid=17604998 |doi=10.1007/s00018-007-7220-x }}</ref> === ಕಾಯಿಲೆಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ === ಬೀಟಾ ಅಮಿಲಾಯ್ಡ್‌‌ ಪೆಪ್ಟೈಡ್‌ನ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಒಗ್ಗೂಡುವಿಕೆಗೆ ಒದಗುವ ಅಡಚಣೆಗಳು ADಯ ರೋಗಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೇಗೆ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾಗಿ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ.<ref name="pmid17622778">{{cite journal |author=Van Broeck B, Van Broeckhoven C, Kumar-Singh S |title=Current insights into molecular mechanisms of Alzheimer disease and their implications for therapeutic approaches |journal=Neurodegener Dis |volume=4 |issue=5 |pages=349–65 |year=2007 |pmid=17622778 |doi=10.1159/000105156 }}</ref> ಬೀಟಾ ಅಮಿಲಾಯ್ಡ್‌‌ ಪೆಪ್ಟೈಡ್‌‌‌ಗಳ ಜಮಾವಣೆಯು ನರಕೋಶ ಅವನತಿಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವ ಪ್ರಧಾನ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಅಮಿಲಾಯ್ಡ್‌‌ ಊಹಾಸಿದ್ಧಾಂತವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಬೆರಳುಮಾಡಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಮಿಲಾಯ್ಡ್‌‌ ತಂತುವಿನ ಭಾಗಗಳ ಕಣರಾಶಿ ರೂಪದ ಜಮಾವಣೆಯು, ಜೀವಕೋಶದ ಯೋಜಿತ ಸಾವನ್ನು ([[ಅಪೊಪ್ಟೋಸಿಸ್|ಅಪೋಪ್ಟೋಸಿಸ್‌]]) ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತದೆ; ಸದರಿ ಅಮಿಲಾಯ್ಡ್‌ ತಂತುವಿನ ಭಾಗಗಳು, ಜೀವಕೋಶದ [[ಕ್ಯಾಲ್ಶಿಯಮ್|ಕ್ಯಾಲ್ಷಿಯಂ]] ಅಯಾನಿನ ಸಂತುಲನವನ್ನು ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹೊಣೆಗಾರನಾಗಿರುವ ಪ್ರೋಟೀನಿನ ನಂಜಿನ ಸ್ವರೂಪ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref name="pmid2218531">{{cite journal |author=Yankner BA, Duffy LK, Kirschner DA |title=Neurotrophic and neurotoxic effects of amyloid beta protein: reversal by tachykinin neuropeptides |url=https://archive.org/details/sim_science_1990-10-12_250_4978/page/279 |journal=Science (journal) |volume=250 |issue=4978 |pages=279–82 |year=1990 |month=October |pmid=2218531 |doi=10.1126/science.2218531 }}</ref> ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಪೀಡಿತರಾಗಿರುವವರ ಮಿದುಳಿನ ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿನ ಮೈಟೋಕಾಂಡ್ರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಆರಿಸಿಕೊಂಡು Aβಯು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದೂ ತಿಳಿದಿರುವ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಕಿಣ್ವದ ಕೆಲವೊಂದು ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ನರಕೋಶಗಳಿಂದ ಗ್ಲೂಕೋಸ್‌‌ನ ಬಳಕೆಯಾಗುವುದನ್ನು ಕೂಡಾ ಇದು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="pmid17424907">{{cite journal |author=Chen X, Yan SD |title=Mitochondrial Abeta: a potential cause of metabolic dysfunction in Alzheimer's disease |journal=IUBMB Life |volume=58 |issue=12 |pages=686–94 |year=2006 |month=December |pmid=17424907 |doi=10.1080/15216540601047767}}</ref> ಉರಿಯೂತವನ್ನುಂಟು ಮಾಡುವ ಹಲವಾರು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೈಟೋಕೈನ್‌ಗಳು ಕೂಡಾ ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ನ ಕಾಯಿಲೆಯ ರೋಗಲಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪಾತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು. ಯಾವುದೇ ಕಾಯಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಉರಿಯೂತವೆಂಬುದು ಅಂಗಾಂಶ ಹಾನಿಯ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಗುರುತು ಕಾರಕವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು AD ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಅಂಗಾಂಶ ಹಾನಿಗೆ ದ್ವಿತೀಯಕವಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಪ್ರತಿರಕ್ಷೆಯ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದನೆಯೊಂದರ ಒಂದು ಗುರುತು ಕಾರಕವಾಗಿರಬಹುದು.<ref name="pmid15681814">{{cite journal |author=Greig NH, Mattson MP, Perry T, ''et al.'' |title=New therapeutic strategies and drug candidates for neurodegenerative diseases: p53 and TNF-alpha inhibitors, and GLP-1 receptor agonists |journal=Ann. N. Y. Acad. Sci. |volume=1035 |pages=290–315 |year=2004 |month=December |pmid=15681814 |doi=10.1196/annals.1332.018 }}</ref> ವಿಭಿನ್ನ ನರಪೌಷ್ಟಿಕ ಅಂಶಗಳ ವಿತರಣೆಯಲ್ಲಿನ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳು ಹಾಗೂ ಮಿದುಳು ಜನ್ಯ ನರಪೌಷ್ಟಿಕ ಅಂಶದಂಥ (ಬ್ರೈನ್‌ ಡಿರೈವ್ಡ್‌ ನ್ಯೂರೋಟ್ರೋಫಿಕ್‌ ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್‌‌-BDNF) ಅವುಗಳ ಗ್ರಾಹಿಗಳ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿನ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳು ADಯ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.<ref>{{cite journal |author=Tapia-Arancibia L, Aliaga E, Silhol M, Arancibia S |title=New insights into brain BDNF function in normal aging and Alzheimer disease |journal=[[Brain Research Reviews]] |volume=59 |issue=1 |pages=201–20 |year=2008 |month=Nov |pmid=18708092 |doi=10.1016/j.brainresrev.2008.07.007 }}</ref><ref>{{cite journal |doi=10.1111/j.1601-183X.2007.00378.x |author=Schindowski K, Belarbi K, Buée L |title=Neurotrophic factors in Alzheimer's disease: role of axonal transport |journal= [[Genes, Brain and Behavior]] |volume=7 |issue=Suppl 1 |pages=43–56 |year=2008 |month=Feb |pmid=18184369 |pmc=2228393 }}</ref> === ತಳಿವಿಜ್ಞಾನ === ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ನ ಕಾಯಿಲೆಯ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ವಿರಳವಾಗಿವೆ. ಅಂದರೆ, ಅವು ತಳಿವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿರುವಂತೆ ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆದ ಕಾಯಿಲೆಗಳಲ್ಲ; ಆದರೂ ಸಹ ಕೆಲವೊಂದು ಜೀನ್‌ಗಳು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಅಂಶಗಳಾಗಿ ವರ್ತಿಸಬಹುದು. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಸುಮಾರು 0.1%ನಷ್ಟು ಪ್ರಕರಣಗಳು ಅಲಿಂಗ ವರ್ಣತಂತುವಿನ-ಪ್ರಾಬಲ್ಯದ ಅನುವಂಶೀಯತೆಯ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಸ್ವರೂಪಗಳಾಗಿದ್ದು, ಅವು 65 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುತ್ತವೆ.<ref name="pmid16876668">{{cite journal |author=Blennow K, de Leon MJ, Zetterberg H |title=Alzheimer's disease |journal=Lancet |volume=368 |issue=9533 |pages=387–403 |year=2006 |month=July |pmid=16876668 |doi=10.1016/S0140-6736(06)69113-7 |url= }}</ref> ಅಲಿಂಗ ವರ್ಣತಂತುವಿನ ಪ್ರಾಬಲ್ಯದ ಬಹುಪಾಲು ಕೌಟುಂಬಿಕ AD ಸಮಸ್ಯೆಗೆ, ಮೂರು ಜೀನ್‌ಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದರಲ್ಲಿನ ಹಠಾತ್‌ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಕಾರಣವಾಗಿವೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ಆ ಮೂರು ಜೀನ್‌ಗಳೆಂದರೆ: ಅಮಿಲಾಯ್ಡ್‌‌ ಪೂರ್ವವರ್ತಿ ಪ್ರೋಟೀನು (ಅಮಿಲಾಯ್ಡ್‌ ಪ್ರಕರ್ಸರ್‌ ಪ್ರೋಟೀನ್‌-APP) ಮತ್ತು ಪ್ರೆಸೆನಿಲಿನ್‌‌ಗಳ 1 ಮತ್ತು 2 ಪ್ರಭೇದಗಳು.<ref name="pmid18332245">{{cite journal |author=Waring SC, Rosenberg RN |title=Genome-wide association studies in Alzheimer disease |journal=Arch Neurol |volume=65 |issue=3 |pages=329–34 |year=2008 |month=March |pmid=18332245 |doi=10.1001/archneur.65.3.329 }}</ref> APP ಮತ್ತು ಪ್ರೆಸೆನಿಲಿನ್‌ ಜೀನ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ ಬಹುತೇಕ ಹಠಾತ್‌ ಬದಲಾವಣೆಗಳು Aβ42 ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪ್ರೋಟೀನಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ; ಈ ಸಣ್ಣ ಪ್ರೋಟೀನು ಮುಪ್ಪಿನ ದದ್ದುಗಳ ಮುಖ್ಯ ಅಂಗಭಾಗವಾಗಿದೆ.<ref name="pmid8938131">{{cite journal |author=Selkoe DJ |title=Translating cell biology into therapeutic advances in Alzheimer's disease |journal=Nature |volume=399 |issue=6738 Suppl |pages=A23–31 |year=1999 |month=June |pmid=10392577 |doi=10.1038/19866 }}</ref> ಕೆಲವೊಂದು ಹಠಾತ್‌ ಬದಲಾವಣೆಗಳು Aβ42 ಮಟ್ಟಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸದೆಯೇ, Aβ42 ಮತ್ತು Aβ40ಯಂಥ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ವರೂಪಗಳ ನಡುವಿನ ಗಾತ್ರದ ಅನುಪಾತವನ್ನಷ್ಟೇ ಮಾರ್ಪಡಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="pmid8938131"/><ref name="pmid17254019">{{cite journal |author=Shioi J, Georgakopoulos A, Mehta P, ''et al.'' |title=FAD mutants unable to increase neurotoxic Aβ 42 suggest that mutation effects on neurodegeneration may be independent of effects on Abeta. |journal=J Neurochem. |volume=101 |issue=3 |pages=674–81 |year=2007 |month=May |pmid=17254019 |doi=10.1111/j.1471-4159.2006.04391.x }}</ref> *ಉತ್ಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ Aβಯ ಒಟ್ಟು ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಪ್ರೆಸೆನಿಲಿನ್‌ನ ಹಠಾತ್‌ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಒಂದು ವೇಳೆ ತಗ್ಗಿಸಿದರೂ ಸಹ, ಅವು ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಲ್ಲವು ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಪ್ರೆಸೆನಿಲಿನ್‌ನ ಇತರ ಪಾತ್ರಗಳು ಅಥವಾ APP ಮತ್ತು/ಅಥವಾ Aβಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದ ಅದರ ತುಣುಕುಗಳ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪಾತ್ರವೊಂದರ ಕಡೆಗೂ ಸದರಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಬೆರಳುಮಾಡಿ ತೋರಿಸಬಹುದು. *ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ನ ಕಾಯಿಲೆಯ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಅಲಿಂಗ ವರ್ಣತಂತುವಿನ-ಪ್ರಾಬಲ್ಯದ ಅನುವಂಶೀಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವು ವಿರಳವಾದ AD ಸಮಸ್ಯೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ಆನುವಂಶಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಅಂಶಗಳಾಗಿ ವರ್ತಿಸಬಹುದು. ಅಪೋಲೈಪೋಪ್ರೋಟೀನು Eಗೆ (ಅಪೋ E) ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ε4 ಆಲೀಲ್‌‌ನ ಅನುವಂಶೀಯತೆಯು ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿರುವ ಆನುವಂಶಿಕವಾದ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಅಂಶವಾಗಿದೆ.<ref name="pmid8446617">{{cite journal |author=Strittmatter WJ, Saunders AM, Schmechel D, ''et al.'' |title=Apolipoprotein E: high-avidity binding to beta-amyloid and increased frequency of type 4 allele in late-onset familial Alzheimer disease |journal=Proc. Natl. Acad. Sci. USA |volume=90 |issue=5 |pages=1977–81 |year=1993 |month=March |pmid=8446617 |pmc=46003 |doi=10.1073/pnas.90.5.1977 }}</ref><ref name="pmid16567625">{{cite journal |author=Mahley RW, Weisgraber KH, Huang Y |title=Apolipoprotein E4: a causative factor and therapeutic target in neuropathology, including Alzheimer's disease |journal=Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. |volume=103 |issue=15 |pages=5644–51 |year=2006 |month=April |pmid=16567625 |pmc=1414631 |doi=10.1073/pnas.0600549103 |url= }}</ref> AD ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರೋಗಿಗಳ ಪೈಕಿ 40 ಮತ್ತು 80%ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ನಡುವಿನ ಮಂದಿ, ಕನಿಷ್ಟಪಕ್ಷ ಒಂದು ಅಪೋ E4 ಆಲೀಲ್‌ನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ‌.<ref name="pmid16567625"/> ಅಪೋ E4 ಆಲೀಲ್‌, ಭಿನ್ನಯುಗ್ಮಜರಲ್ಲಿ (ಹೆಟೆರೋಝೈಗೋಟ್ಸ್‌‌) ಕಾಯಿಲೆಯ ಅಪಾಯವನ್ನು ಮೂರು ಪಟ್ಟುಗಳಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರೆ, ಸಮಾನಯುಗ್ಮಜರಲ್ಲಿ (ಹೋಮೋಝೈಗೋಟ್ಸ್‌) 15 ಪಟ್ಟುಗಳಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="pmid16876668"/> ಇತರ ಹಲವಾರು ಜೀನ್‌ಗಳೂ ಸಹ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಅಂಶಗಳಾಗಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ನ ಕಾಯಿಲೆಯ ತಡವಾದ ಆಕ್ರಮಣದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಅಂಶಕ್ಕೆ ತಳಿವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಸಮ್ಮತಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="pmid18332245"/> 400ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜೀನ್‌ಗಳು, ತಡವಾದ-ಆಕ್ರಮಣದ ವಿರಳವಾದ ADಗೆ<ref name="pmid18332245"/> ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಪರೀಕ್ಷೆಗೊಳಪಟ್ಟಿವೆಯಾದರೂ, ಇಂಥ ಬಹುಪಾಲು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಶೂನ್ಯ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ನೀಡಿವೆ ಎನ್ನಬಹುದು.<ref name="pmid16876668"/> == ರೋಗ ನಿರ್ಣಯ == [[ಚಿತ್ರ:PET Alzheimer.jpg|thumb|right|upright|AD ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೋರ್ವನ ಮಿದುಳಿನ PET ಪ್ರತಿಬಿಂಬವು, ಕಪೋಲದ ಹಾಲೆಯಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯ ನಷ್ಟವೊಂದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವುದು.]] ರೋಗಿಯ ಇತಿಹಾಸ, ಸಂಬಂಧಿಕರಿಂದ ಪಡೆಯಲಾದ ಪ್ರಾಸಂಗಿಕ ಇತಿಹಾಸ, ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ [[ನರವಿಜ್ಞಾನ|ನರವೈಜ್ಞಾನಿಕ]] ಮತ್ತು ನರ-ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಹಾಜರಿ ಹಾಗೂ ಪರ್ಯಾಯ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳ ಗೈರುಹಾಜರಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳಿಂದ ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ನ ಕಾಯಿಲೆಯ ರೋಗನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="pmid17407994">{{cite journal |author=Mendez MF |title=The accurate diagnosis of early-onset dementia |journal=International Journal of Psychiatry Medicine |volume=36 |issue=4 |pages=401–412 |year=2006 |pmid=17407994 |doi=10.2190/Q6J4-R143-P630-KW41 }}</ref><ref name="pmid17018549">{{cite journal |author=Klafki HW, Staufenbiel M, Kornhuber J, Wiltfang J |title=Therapeutic approaches to Alzheimer's disease |url=https://archive.org/details/sim_brain_2006-11_129_11/page/2840 |journal=Brain |volume=129 |issue=Pt 11 |pages=2840–55 |year=2006 |month=November |pmid=17018549 |doi=10.1093/brain/awl280 }}</ref> ಮುಂದುವರಿದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮಾಡಲಾದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಬಳಕೆಯ ಚಿತ್ರಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು, ಮಸ್ತಿಷ್ಕದ ಇತರ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯತೆಯ ಉಪಬಗೆಗಳನ್ನು ಹೊರಗಿಡುವಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಬಳಸಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾದ ತಲಲೇಖನ (ಕಂಪ್ಯೂಟೆಡ್‌ ಟೋಮೋಗ್ರಫಿ-CT) ಅಥವಾ ಕಾಂತೀಯ ಅನುರಣನದ ಚಿತ್ರಿಸುವಿಕೆ (ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಕ್‌ ರೆಸೋನೆನ್ಸ್‌ ಇಮೇಜಿಂಗ್‌-MRI), ಮತ್ತು ಏಕ ಫೋಟಾನ್‌ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಬಳಸಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾದ ತಲಲೇಖನ (ಸಿಂಗಲ್‌ ಫೋಟಾನ್‌ ಎಮಿಷನ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟೆಡ್‌ ಟೋಮೋಗ್ರಫಿ-SPECT) ಅಥವಾ ಧನ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯ ತಲಲೇಖನ (ಪಾಸಿಟ್ರಾನ್‌ ಎಮಿಷನ್‌ ಟೋಮೋಗ್ರಫಿ-PET) ಇವುಗಳು ಇಂಥ ಮುಂದುವರಿದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಾಗಿವೆ.<ref> {{cite web |url = http://www.nice.org.uk/nicemedia/pdf/CG042quickrefguide.pdf |format = PDF |title = Dementia: Quick reference guide |publisher = (UK) [[National Institute for Health and Clinical Excellence]] |location = London |month = November |year = 2006 |isbn = 1-84629-312-X |accessdate = 2008-02-22 }}</ref> ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಪೂರ್ವಚಿಹ್ನೆಯ ಹಂತಗಳಿಂದ (ಜ್ಞಾನಗ್ರಹಣದ ಲಘುವಾದ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವಿಕೆ) ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ನ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಆಗುವ ಪರಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ಇದು ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದು.<ref name="pmid16327345">{{cite journal |author=Schroeter ML, Stein T, Maslowski N, Neumann J |title=Neural correlates of Alzheimer's disease and mild cognitive impairment – A meta-analysis including 1351 patients. |journal=NeuroImage |volume=47 |issue=4 |pages=1196–1206 |year=2009 |pmid=19463961 |pmc=2730171 |doi=10.1016/j.neuroimage.2009.05.037 }}</ref> ಸ್ಮೃತಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಬೌದ್ಧಿಕ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆ ನಡೆಸುವುದರ ನಿರ್ಧಾರಣೆಯು, ಕಾಯಿಲೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯ ಕುರಿತು ಮತ್ತಷ್ಟು ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿಸಬಹುದು.<ref name="pmid17222085"/> ವೃತ್ತಿನಿರತ ವೈದ್ಯರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ರೋಗನಿರ್ಣಯದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸರಾಗವಾಗಿಸಲು ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣಕವಾಗಿಸಲೆಂದು, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಘಟನೆಗಳು ರೋಗನಿರ್ಣಯದ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿವೆ. ಮಿದುಳಿನ ಸಾಮಗ್ರಿಯು ಲಭ್ಯವಿದ್ದು, ಊತಕ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದಾಗ, ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿಖರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮರಣೋತ್ತರ ಪರೀಕ್ಷೆಯೊಂದಿಗೆ ರೋಗನಿರ್ಣಯವನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಬಹುದು.<ref name="pmid6610841">{{cite journal |author=McKhann G, Drachman D, Folstein M, Katzman R, Price D, Stadlan EM |title=Clinical diagnosis of Alzheimer's disease: report of the NINCDS-ADRDA Work Group under the auspices of Department of Health and Human Services Task Force on Alzheimer's Disease |url=https://archive.org/details/sim_neurology_1984-07_34_7/page/939 |journal=Neurology |volume=34 |issue=7 |pages=939–44 |year=1984 |month=July |pmid=6610841 }}</ref> === ಮಾನದಂಡಗಳು === ದಿ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್‌ ನ್ಯೂರೋಲಾಜಿಕಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಕಮ್ಯುನಿಕೆಟಿವ್‌ ಡಿಸಾರ್ಡರ್ಸ್‌ ಅಂಡ್ ಸ್ಟ್ರೋಕ್‌ (NINCDS) ಮತ್ತು ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌'ಸ್‌ ಡಿಸೀಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ರಿಲೇಟೆಡ್‌ ಡಿಸಾರ್ಡರ್ಸ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ (ADRDA, ಈಗ ಇದು ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌'ಸ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ) ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ರೋಗನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ NINCDS-ADRDA ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ನ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು 1984ರಲ್ಲಿ<ref name="pmid6610841"/> ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದು, ಇದನ್ನು 2007ರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="pmid17616482">{{cite journal |author=Dubois B, Feldman HH, Jacova C, ''et al.'' |title=Research criteria for the diagnosis of Alzheimer's disease: revising the NINCDS-ADRDA criteria |journal=Lancet Neurol |volume=6 |issue=8 |pages=734–46 |year=2007 |month=August |pmid=17616482 |doi=10.1016/S1474-4422(07)70178-3 |last12=O'brien |first12=J |last13=Pasquier |first13=F |last14=Robert |first14=P |last15=Rossor |first15=M |last16=Salloway |first16=S |last17=Stern |first17=Y |last18=Visser |first18=PJ |last19=Scheltens |first19=P }}</ref> *ಈ ಮಾನದಂಡಗಳ ಅಗತ್ಯದ ಅನುಸಾರ, ಜ್ಞಾನಗ್ರಹಣದ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಹಾಜರಿ, ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯತೆಯ ಒಂದು ಶಂಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರೋಗದ ಸಹಲಕ್ಷಣವನ್ನು ನರ-ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ದೃಢೀಕರಿಸಬೇಕು; ಸಂಭಾವ್ಯವಾದ ಅಥವಾ ಆಗಬಹುದಾದ AD ಸಮಸ್ಯೆ ಯ ಒಂದು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ರೋಗನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಮಿದುಳಿನ ಅಂಗಾಂಶದ ಒಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕೀಯ ಪರೀಕ್ಷೆಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ಊತಕರೋಗಶಾಸ್ತ್ರದ ಒಂದು ದೃಢೀಕರಣವು, ಒಂದು ನಿರ್ಧಾರಕ ರೋಗನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಗತ್ಯ ವಾಗಿರುತ್ತದೆ. *ರೋಗನಿರ್ಣಯದ ಮಾನದಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಊತಕರೋಗಶಾಸ್ತ್ರದ ನಿರ್ಧಾರಕ ದೃಢೀಕರಣದ ನಡುವೆ, ಉತ್ತಮವಾದ ಅಂಕಿ-ಅಂಶದ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ಸಿಂಧುತ್ವ ಇವುಗಳು ತೋರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. <ref name="pmid7986174">{{cite journal |author=Blacker D, Albert MS, Bassett SS, Go RC, Harrell LE, Folstein MF |title=Reliability and validity of NINCDS-ADRDA criteria for Alzheimer's disease. The National Institute of Mental Health Genetics Initiative |journal=Arch. Neurol. |volume=51 |issue=12 |pages=1198–204 |year=1994 |month=December |pmid=7986174 }}</ref> AD ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಗ್ರಹಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಂಟು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದುರ್ಬಲಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: [[ನೆನಪು|ಸ್ಮೃತಿ]], [[ಭಾಷೆ]], ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಜ್ಞಾನಾತ್ಮಕ ಕುಶಲತೆಗಳು, ಗಮನ, ರಚನಾತ್ಮಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು, ನೆಲೆಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ, ಸಮಸ್ಯೆ ಪರಿಹರಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯಾಸಂಬಂಧಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು. ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸೈಕಿಯಾಟ್ರಿಕ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ ವತಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ''ಡಯಾಗ್ನಸ್ಟಿಕ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸ್ಟಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್‌ ಮ್ಯಾನ್ಯುಯೆಲ್‌ ಆಫ್‌ ಮೆಂಟಲ್‌ ಡಿಸಾರ್ಡರ್ಸ್‌'' (DSM-IV-TR) ಎಂಬ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿರುವ NINCDS-ADRDA ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ನ ಮಾನದಂಡಗಳಿಗೆ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಸಮಾನವಾಗಿವೆ.<ref>{{cite book |last=American Psychiatric Association |title=Diagnostic and statistical manual of mental disorders: DSM-IV-TR |url=https://archive.org/details/diagnosticstatis00amer_2 |edition=4th Edition Text Revision |publisher=American Psychiatric Association |year=2000 |location=Washington, DC |isbn=0890420254 }}</ref><ref name="pmid8752526">{{cite journal |author=Ito N |title=[Clinical aspects of dementia] |language=Japanese |journal=Hokkaido Igaku Zasshi |volume=71 |issue=3 |pages=315–20 |year=1996 |month=May |pmid=8752526 }}</ref> === ಕೌಶಲಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:InterlockingPentagons.svg|right|thumb|ADಯ ರೋಗನಿರ್ಣಯದಲ್ಲಿ ನರ-ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪರೀಕ್ಷಾ-ಪ್ರಯೋಗಗಳು ನೆರವಾಗಬಲ್ಲವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ, ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿರುವ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ರೋಗಿಗಳು ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಕಲುಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಪದಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಕ್ರಮಾನುಗತ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಓದಿ ಕಳೆಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.]] ಕಿರು-ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಥಿತಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯಂಥ (ಮಿನಿ-ಮೆಂಟಲ್‌ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಎಕ್ಸಾಮಿನೇಷನ್‌-MMSE) ನರ-ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು, ರೋಗನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುವ ಜ್ಞಾನಗ್ರಹಣದ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವಿಕೆಗಳ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಉನ್ನತವಾದ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ; ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ, ಕಾಯಿಲೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಮುಂಚಿನ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಅಗತ್ಯ ಹೆಚ್ಚು.<ref name="pmid1512391">{{cite journal |author=Tombaugh TN, McIntyre NJ |title=The mini-mental state examination: a comprehensive review |journal=J Am Geriatr Soc |volume=40 |issue=9 |pages=922–35 |year=1992 |month=September |pmid=1512391 }}</ref><ref name="pmid9987708">{{cite journal |author=Pasquier F |title=Early diagnosis of dementia: neuropsychology |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-neurology_1999-01_246_1/page/n7 |journal=J. Neurol. |volume=246 |issue=1 |pages=6–15 |year=1999 |month=January |pmid=9987708 |doi=10.1007/s004150050299 }}</ref> ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದ ADಯಲ್ಲಿನ ನರವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಯು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಜ್ಞಾನಗ್ರಹಣದ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವುದನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ವಾಡಿಕೆಯಂತೆ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ; ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯತೆಯ ಇತರ ಕಾರಣಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ಇತರ ಕಾಯಿಲೆ ಗಳ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಿಂದ ಈ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನಿಲ್ಲದಿರಬಹುದು. ಮುಂದುವರಿದ ನರವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು, AD ಮತ್ತು ಇತರ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ರೋಗನಿರ್ಣಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತವೆ.<ref name= "pmid17222085"/> ಕಾಯಿಲೆಯ ನಿರ್ಧಾರಣೆಯಲ್ಲಿ, ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸಲಾದ ಸಂದರ್ಶನಗಳನ್ನೂ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳ ಕುರಿತಾದ ಪ್ರಮುಖ ಮಾಹಿತಿಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮಾನಸಿಕ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಇಳಿಕೆಯ ಕುರಿತಾಗಿಯೂ ನಿಗಾವಣೆ ಮಾಡುವವರು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪೂರೈಸಬಹುದು.<ref name="pmid16327345"/> AD ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೋರ್ವನಿಗೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕೊರತೆಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅರಿವಿರುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ಅವನ ನಿಗಾವಣೆ ಮಾಡುವವನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವೊಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="pmid15738860">{{cite journal |author=Antoine C, Antoine P, Guermonprez P, Frigard B |title=[Awareness of deficits and anosognosia in Alzheimer's disease.] |language=French |journal=Encephale |volume=30 |issue=6 |pages=570–7 |year=2004 |pmid=15738860 |doi=10.1016/S0013-7006(04)95472-3 }}</ref> ಅನೇಕ ವೇಳೆ, ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯತೆಯ ಆರಂಭಿಕ ರೋಗಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೂ ಸಹ ಒಂದಷ್ಟು ತೊಡಕುಗಳು ಎದುರಾಗಬಹುದು ಮತ್ತು ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ವೈದ್ಯನೊಬ್ಬನಿಗೆ ನಿಖರವಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಶ್ರುತಪಡಿಸಲು ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗ ದಿರಬಹುದು.<ref name="pmid16197855">{{cite journal |author=Cruz VT, Pais J, Teixeira A, Nunes B |title=[The initial symptoms of Alzheimer disease: caregiver perception] |language=Portuguese |journal=Acta Med Port |volume=17 |issue=6 |pages=435–44 |year=2004 |pmid=16197855 }}</ref> ಅಮಿಲಾಯ್ಡ್‌‌ ಬೀಟಾ ಅಥವಾ ಟೌ ಪ್ರೋಟೀನುಗಳಿಗೆ<ref name="pmid17612711">{{cite journal |author=Marksteiner J, Hinterhuber H, Humpel C |title=Cerebrospinal fluid biomarkers for diagnosis of Alzheimer's disease: beta-amyloid(1-42), tau, phospho-tau-181 and total protein |journal=Drugs Today |volume=43 |issue=6 |pages=423–31 |year=2007 |month=June |pmid=17612711 |doi=10.1358/dot.2007.43.6.1067341 }}</ref> ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವ ಮಿರುಳು ಮತ್ತು ಮಿದುಳುಬಳ್ಳಿಯ ಸ್ರಾವದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು, ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ ಇತ್ತೀಚಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಬಾಹ್ಯಗೋಚರ ಗುರುತುಕಾರಕವಾಗಿದೆ; ಎರಡೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಟೌ ಪ್ರೋಟೀನು ಮತ್ತು ಫಾಸ್ಫಾರಿಲೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಟೌ_181P ಪ್ರೋಟೀನು ಸಾಂದ್ರತೆಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref name="demeyer"/> ಬೆನ್ನುಮೂಳೆಯ ತಿರುಪಿನ ಬಿರಡೆಯೊಂದನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಈ ಪ್ರೋಟೀನುಗಳಿಗಾಗಿ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಶೋಧವು, ಆಲ್‌ಝೈಮರ್ ಕಾಯಿಲೆಯ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು 94% ಮತ್ತು 100%ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ನಡುವಿನ ಒಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯೊಂದಿಗೆ ಮುನ್ನುಡಿಯಬಲ್ಲದು.<ref name="demeyer"/> ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ನರದ ಚಿತ್ರಣದ ಕೌಶಲಗಳ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಇದನ್ನು ಬಳಸಿದಾಗ, ಈಗಾಗಲೇ ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಸ್ಮೃತಿ ನಷ್ಟವಿರುವುದನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ವೈದ್ಯರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="demeyer">{{cite journal |author=De Meyer G, Shapiro F, Vanderstichele H, Vanmechelen E, Engelborghs S, De Deyn PP, Coart E, Hansson O, Minthon L, Zetterberg H, Blennow K, Shaw L, Trojanowski JQ |title=Diagnosis-Independent Alzheimer Disease Biomarker Signature in Cognitively Normal Elderly People |journal=Arch Neurol. |volume=67 |issue=8 |pages=949–56 |year=2010 |month=August |pmid=20697045 |doi=10.1001/archneurol.2010.179 }}</ref> ವಿನೂತನವಾದ ನರದ ಚಿತ್ರಣದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಬೆನ್ನುಮೂಳೆಯ ಸ್ರಾವ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ವಾಣಿಜ್ಯ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿವೆ.<ref>{{cite news |author=Kolata G |title=Spinal-Fluid Test Is Found to Predict Alzheimer's |url=https://www.nytimes.com/2010/08/10/health/research/10spinal.html |work=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]] |date=August 9, 2010 |accessdate=August 10, 2010 }}</ref> ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಯಾವುದೇ ರೋಗಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ಜನರ ಪೈಕಿ ಮೂರನೇ-ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಜನರಲ್ಲಿ ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು ಪತ್ತೆಮಾಡಲಾಯಿತು; ರೋಗಚಿಹ್ನೆಗಳು ಸಂಭವಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಮುಂಚೆಯೇ ಕಾಯಿಲೆಯ ಮುನ್ನಡೆ ಯು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಇದರರ್ಥ.<ref>{{cite news |author=Roan S |title=Tapping into an accurate diagnosis of Alzheimer's disease |url=http://www.latimes.com/health/boostershots/aging/la-heb-alzheimers-20100809,0,5683387.story |work=[[Los Angeles Times]] |date=August 9, 2010 |accessdate=August 10, 2010 }}</ref> ಪೂರಕವಾದ ಪರೀಕ್ಷೆಯು ಕಾಯಿಲೆಯ ಕೆಲವೊಂದು ಲಕ್ಷಣಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಇತರ ರೋಗನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಲು ಅದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ADಯ<ref name="pmid17222085"/> ಸಮಸ್ಯೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇತರ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ರಕ್ತ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಗುರುತಿಸಬಲ್ಲವಾಗಿರುತ್ತವೆ; ಅಪರೂಪದ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ, ಈ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಪೂರ್ವಸ್ಥಿತಿಗೆ ತರಲು ಸಾಧ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Clarfield AM |title=The decreasing prevalence of reversible dementias: an updated meta-analysis |journal=Arch. Intern. Med. |volume=163 |issue=18 |pages=2219–29 |year=2003 |month=October |pmid=14557220 |doi=10.1001/archinte.163.18.2219 }}</ref> *ಥೈರಾಯ್ಡ್‌ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು, B12ವಿನ ನಿರ್ಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು, ಸಿಫಿಲಿಸ್‌‌ನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕುವುದು, ಚಯಾಪಚಯಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು (ಮೂತ್ರಪಿಂಡದ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆ, ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಲೈಟ್‌‌ ಮಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮತ್ತು ಮಧುಮೇಹಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ) ತಳ್ಳಿಹಾಕುವುದು, ಭಾರದ ಲೋಹಗಳ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸೀಸ, ಪಾದರಸ) ಮಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ರಕ್ತಹೀನತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧಾರಣೆ ಮಾಡುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. (ನೋಡಿ: ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ರೋಗನಿರ್ಣಯ). (ಸನ್ನಿ ಅಥವಾ ಭಾವೋನ್ಮಾದವನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕುವುದಕ್ಕೆ ಕೂಡಾ ಇದು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿದೆ). *ಜ್ಞಾನಗ್ರಹಣದ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ<ref>{{cite journal |author=Sun x, Steffens DC, Au R, ''et al.'' |title=Amyloid-Associated Depression: A Prodromal Depression of Alzheimer Disease? |journal=Arch Gen Psychiatry |volume=65 |issue=5 |pages=542–550|year=2008 |url=http://archpsyc.ama-assn.org/cgi/content/short/65/5/542 |doi=10.1001/archpsyc.65.5.542 |pmid=18458206 |last1=Sun |first1=X |last2=Steffens |first2=DC |last3=Au |first3=R |last4=Folstein |first4=M |last5=Summergrad |first5=P |last6=Yee |first6=J |last7=Rosenberg |first7=I |last8=Mwamburi |first8=DM |last9=Qiu |first9=WQ}}</ref> *ಒಂದು ಆರಂಭಿಕ ಸೂಚನೆಯಾದ ಖಿನ್ನತೆಯು AD ಸಮಸ್ಯೆಯ ಜೊತೆಗಿರುವ (ನೋಡಿ: ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ ಕಾಯಿಲೆಯ ಖಿನ್ನತೆ) ಅಥವಾ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅದರ ಕಾರಣವಾಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆಯಾದ್ದರಿಂದ, ಖಿನ್ನತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾನಸಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="pmid9153154">{{cite journal |author=Geldmacher DS, Whitehouse PJ |title=Differential diagnosis of Alzheimer's disease |journal=Neurology |volume=48 |issue=5 Suppl 6 |pages=S2–9 |year=1997 |month=May |pmid=9153154 }}</ref><ref name="pmid17495754">{{cite journal |author=Potter GG, Steffens DC |title=Contribution of depression to cognitive impairment and dementia in older adults |journal=Neurologist |volume=13 |issue=3 |pages=105–17 |year=2007 |month=May |pmid=17495754 |doi=10.1097/01.nrl.0000252947.15389.a9 }}</ref> ==== ಪ್ರತಿಬಿಂಬಕ ಪರೀಕ್ಷೆ ==== ಒಂದು ರೋಗನಿರ್ಣಯದ ಸಾಧನವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾದಾಗ, ಏಕ ಫೋಟಾನ್‌ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಬಳಸಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾದ ತಲಲೇಖನ (SPECT) ಮತ್ತು ಧನ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯ ತಲಲೇಖನದ (PET) ನರದ ಚಿತ್ರಣದಂಥ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು, ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ ಕಾಯಿಲೆಯ ಒಂದು ರೋಗನಿರ್ಣಯವನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಗಳನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಲೂ ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="pmid16785801">{{cite journal |author=Bonte FJ, Harris TS, Hynan LS, Bigio EH, White CL |title=Tc-99m HMPAO SPECT in the differential diagnosis of the dementias with histopathologic confirmation |url=https://archive.org/details/sim_clinical-nuclear-medicine_2006-07_31_7/page/376 |journal=Clin Nucl Med |volume=31 |issue=7 |pages=376–8 |year=2006 |month=July |pmid=16785801 |doi=10.1097/01.rlu.0000222736.81365.63 }}</ref> ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯತೆಯನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೋರ್ವನಲ್ಲಿ, ಇತರ ಸಂಭಾವ್ಯ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ನ ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ವೈಲಕ್ಷಣ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸುವಲ್ಲಿ SPECT ಪರೀಕ್ಷೆಯು ಉತ್ಕೃಷ್ಟವಾಗಿರುವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ; ಮಾನಸಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಇತಿಹಾಸದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವಾಡಿಕೆಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಇದು ಎದ್ದುಕಾಣುತ್ತದೆ.<ref name="pmid15545324">{{cite journal |author=Dougall NJ, Bruggink S, Ebmeier KP |title=Systematic review of the diagnostic accuracy of 99mTc-HMPAO-SPECT in dementia |journal=Am J Geriatr Psychiatry |volume=12 |issue=6 |pages=554–70 |year=2004 |pmid=15545324 |doi=10.1176/appi.ajgp.12.6.554 }}</ref> ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಗತಿಗಳು ರೋಗನಿರ್ಣಯದ ಹೊಸ ಮಾನದಂಡಗಳ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ.<ref name="pmid17222085"/><ref name="pmid17616482"/> ಆರಿಸಿಕೊಂಡು A-ಬೀಟಾ ಸಂಚಯನಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಪಥಸೂಚಕವೊಂದನ್ನು (ಟ್ರೇಸರ್‌‌) ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಜೀವಿಯ ದೇಹದೊಳಗಿನ ಬೀಟಾ-ಅಮಿಲಾಯ್ಡ್‌‌ ಸಂಚಯನಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, PiB PET ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಹೊಸ ಕೌಶಲವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>PiB PET: * {{cite journal |author=Kemppainen NM, Aalto S, Karrasch M, ''et al.'' |title=Cognitive reserve hypothesis: Pittsburgh Compound B and fluorodeoxyglucose positron emission tomography in relation to education in mild Alzheimer's disease |url=https://archive.org/details/sim_annals-of-neurology_2008-01_63_1/page/112 |journal=Ann. Neurol. |volume=63 |issue=1 |pages=112–8 |year=2008 |month=January |pmid=18023012 |doi=10.1002/ana.21212 }} * {{cite journal |author=Ikonomovic MD, Klunk WE, Abrahamson EE, ''et al.'' |title=Post-mortem correlates of in vivo PiB-PET amyloid imaging in a typical case of Alzheimer's disease |journal=Brain |volume=131 |issue=Pt 6 |pages=1630–45 |year=2008 |month=June |pmid=18339640 |pmc=2408940 |doi=10.1093/brain/awn016 |last12=Hope |first12=CE |last13=Isanski |first13=BA |last14=Hamilton |first14=RL |last15=Dekosky |first15=ST }} * {{cite journal |author=Jack CR, Lowe VJ, Senjem ML, ''et al.'' |title=11C PiB and structural MRI provide complementary information in imaging of Alzheimer's disease and amnestic mild cognitive impairment |journal=Brain |volume=131 |issue=Pt 3 |pages=665–80 |year=2008 |month=March |pmid=18263627 |doi=10.1093/brain/awm336 |pmc=2730157 }}</ref> PiB-PET ಸಂಯುಕ್ತವು ಇಂಗಾಲ-11 PET ಪ್ರತಿಬಿಂಬಕ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸೂಚಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, ಜ್ಞಾನಗ್ರಹಣದ ಲಘುವಾದ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯೊಂದಿಗಿನ ಜನರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಒಳಗಾಗಿ ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ನ ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಗಿ ಹೇಳುವಲ್ಲಿ PiB-PET ಪರೀಕ್ಷೆಯು 86%ನಷ್ಟು ನಿಖರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಆಲ್‌ಝೈಮರ್ ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕುವಲ್ಲಿ 92%ನಷ್ಟು ನಿಖರವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Abella HA |title=Report from SNM: PET imaging of brain chemistry bolsters characterization of dementias |journal=Diagnostic Imaging |date=June 16, 2009 |url=http://www.diagnosticimaging.com/imaging-trends-advances/cardiovascular-imaging/article/113619/1423022 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> (E)-4-(2-(6-(2-(2-(2-([¹⁸F]-ಫ್ಲೂರೋಎಥಾಕ್ಸಿ)ಎಥಾಕ್ಸಿ)ಎಥಾಕ್ಸಿ)ಪಿರಿಡಿನ್‌-3-yl)ವಿನೈಲ್‌‌)-N-ಮೀಥೈಲ್‌‌ ಬೆನ್‌ಜೀನಮೈನ್‌, ಅಥವಾ ¹⁸F AV-45, ಅಥವಾ ಪ್ಲೋರ್ಬೀಟಾಪಿರ್‌-ಪ್ಲೋರೀನ್‌-18, ಅಥವಾ ಸರಳವಾಗಿ ಪ್ಲೋರ್ಬೀಟಾಪಿರ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅದೇ ರೀತಿಯ ಒಂದು PET ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ವಿಕಿರಣಶೀಲ ಔಷಧೀಯ ಸಂಯುಕ್ತವು, ಸುದೀರ್ಘ-ಬಾಳಿಕೆಯ ವಿಕರಣಪಟು ನ್ಯೂಕ್ಲೈಡ್‌ ಆಗಿರುವ ಪ್ಲೋರೀನ್‌-18ನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ; ಇದನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ನ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿನ ರೋಗನಿರ್ಣಯದ ಒಂದು ಸಂಭಾವ್ಯ ಸಾಧನವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal |journal=Q J Nucl Med Mol Imaging |date=2009 Aug |volume=53 |issue=4 |pages=387–93 |title=The use of the exploratory IND in the evaluation and development of ¹⁸F-PET radiopharmaceuticals for amyloid imaging in the brain: a review of one company's experience |author=Carpenter AP Jr, Pontecorvo MJ, Hefti FF, Skovronsky DM |pmid=19834448 }}</ref><ref>{{cite web |author=Leung K |url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/bookshelf/br.fcgi?book=micad&part=AV-45-18F |title=(E)-4-(2-(6-(2-(2-(2-(¹⁸F-fluoroethoxy)ethoxy)ethoxy)pyridin-3-yl)vinyl)-N-methyl benzenamine <nowiki>[[</nowiki>¹⁸F<nowiki>]AV-45]</nowiki> |work=Molecular Imaging and Contrast Agent Database |date=April 8, 2010 |accessdate=2010-06-24}}</ref><ref>{{cite news |author=[[Gina Kolata|Kolata G]] |url=https://www.nytimes.com/2010/06/24/health/research/24scans.html |title=Promise Seen for Detection of Alzheimer's |work=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]] |date=June 23, 2010 |accessdate=June 23, 2010 }}</ref><ref name="pmid20501908">{{cite journal |doi=10.2967/jnumed.109.069088 |journal=J Nucl Med |date=2010 Jun |volume=51 |issue=6 |pages=913–20 |title=In vivo imaging of amyloid deposition in Alzheimer disease using the radioligand 18F-AV-45 (flobetapir F 18) |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-nuclear-medicine_2010-06_51_6/page/n106 |author=Wong DF, Rosenberg PB, Zhou Y, Kumar A, Raymont V, Ravert HT, Dannals RF, Nandi A, Brasić JR, Ye W, Hilton J, Lyketsos C, Kung HF, Joshi AD, Skovronsky DM, Pontecorvo MJ |pmid=20501908 |laysummary=http://www.diagnosticimaging.com/news/display/article/113619/1598949 }}</ref> PiBಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ಲೋರ್ಬೀಟಾಪಿರ್‌ ಕೂಡಾ ಬೀಟಾ-ಅಮಿಲಾಯ್ಡ್‌‌ಗೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಇದು ಪ್ಲೋರೀನ್‌-18ನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆಯಾದ್ದರಿಂದ, ಇದು 110 ನಿಮಿಷಗಳಷ್ಟು ಅವಧಿಯ ಒಂದು ಅರೆ-ಬಾಳಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದೇ ವೇಳೆಗೆ, PiBಯ ವಿಕಿರಣಶೀಲ ಅರೆ-ಬಾಳಿಕೆಯ ಅವಧಿಯು 20 ನಿಮಿಷಗಳಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ವಾಂಗ್‌‌ ''ಮತ್ತು ಇತರರು'' ಕಂಡುಕೊಂಡ ಪ್ರಕಾರ, AD ರೋಗಿಗಳ ಮಿದುಳುಗಳಲ್ಲಿ, ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಬೀಟಾ-ಅಮಿಲಾಯ್ಡ್‌‌ ಸಂಚಯನಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಹಯೋಗವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪಥಸೂಚಕವು ಒಟ್ಟುಗೂಡುವುದಕ್ಕೆ ಸುದೀರ್ಘ-ಬಾಳಿಕೆಯು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name="pmid20501908"/> ಅಮಿಲಾಯ್ಡ್‌‌ ಚಿತ್ರಿಸುವಿಕೆಯ ವಿಧಾನವನ್ನು ಒಂದು ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಬಳಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇತರ ಗುರುತುಕಾರಕಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಅವಲೋಕನವೊಂದು ಮುನ್ನುಡಿದಿದೆ.<ref name="pmid19847050">{{cite journal |author=Rabinovici GD, Jagust WJ |journal=Behav Neurol |year=2009 |volume=21 |issue=1 |pages=117–28 |title=Amyloid imaging in aging and dementia: testing the amyloid hypothesis in vivo |pmid=19847050 |pmc=2804478 |doi=10.3233/BEN-2009-0232 |doi_brokendate=2010-08-25 }}</ref> ಗಾತ್ರೀಯ MRI ಪರೀಕ್ಷೆಯು ಮಿದುಳು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಬಲ್ಲದು. ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ನ ಕಾಯಿಲೆಯು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕ್ಷಯಿಸಿಹೋಗುವ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಅಳೆಯುವಿಕೆಯು, ರೋಗನಿರ್ಣಯದ ಒಂದು ಸೂಚಕವಾಗಿ ಭರವಸೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರಸಕ್ತವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿರುವ ಇತರ ಚಿತ್ರಿಸುವಿಕೆಯ ವಿಧಾನಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ, ಇದು ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಾಯಕ ಎಂಬುದಾಗಿ ಸಾಬೀತಾಗಬಹುದು.<ref name="pmid18445747">{{cite journal |author=O'Brien JT |title=Role of imaging techniques in the diagnosis of dementia |journal=Br J Radiol |date=2007 Dec |volume=80 |issue=Spec No 2 |pages=S71–7 |pmid=18445747 |doi=10.1259/bjr/33117326 }}</ref> ಮಿದುಳಿನ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯ ಅಂತಿಮ ಉತ್ಪನ್ನದ ಮಟ್ಟಗಳನ್ನು ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ನ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಜೈವಿಕ-ಗುರುತುಕಾರಕಗಳಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂದು ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="pmid 19501936">{{cite journal |author=Rupsingh R, Borrie M, Smith M, Wells JL, Bartha R |title=Reduced hippocampal glutamate in Alzheimer disease |journal=[[Neurobiol Aging]] |year=2009 |month=June |pmid=19501936 |doi=10.1016/j.neurobiolaging.2009.05.002 }}</ref> == ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ == [[ಚಿತ್ರ:Honoré Daumier 032.jpg|right|thumb|ಚದುರಂಗದಾಟ ಅಥವಾ ನಿಯತವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪಾರಸ್ಪರಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಂಥ ಬೌದ್ಧಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು, ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ADಯ ಒಂದು ತಗ್ಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಪಾಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆಯಾದರೂ, ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಾತ್ಮಕ ಬಾಂಧವ್ಯವು ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ.]] ಸದ್ಯಕ್ಕೆ, ADಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುವ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕ್ರಮವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಧಾರಕ ಪುರಾವೆಯು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ.<ref>ತಡೆಯುವಿಕೆ ಶಿಫಾರಸುಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ: * {{cite journal |author=Kawas CH |title=Medications and diet: protective factors for AD? |journal=Alzheimer Dis Assoc Disord |volume=20 |issue=3 Suppl 2 |pages=S89–96 |year=2006 |pmid=16917203|doi=}} * {{cite journal |author=Luchsinger JA, Mayeux R |title=Dietary factors and Alzheimer's disease |journal=Lancet Neurol |volume=3 |issue=10 |pages=579–87 |year=2004 |pmid=15380154 |doi=10.1016/S1474-4422(04)00878-6}} * {{cite journal |author=Luchsinger JA, Noble JM, Scarmeas N |title=Diet and Alzheimer's disease |journal=Curr Neurol Neurosci Rep |volume=7 |issue=5 |pages=366–72 |year=2007 |pmid=17764625 |doi=10.1007/s11910-007-0057-8}} * {{cite press release |url=http://www.nih.gov/news/health/apr2010/od-28.htm |title=Independent Panel Finds Insufficient Evidence to Support Preventive Measures for Alzheimer's Disease |date=April 28, 2010 |publisher=[[National Institutes of Health]] |access-date=ನವೆಂಬರ್ 16, 2010 |archive-date=ಮೇ 2, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100502034409/http://www.nih.gov/news/health/apr2010/od-28.htm |url-status=dead }} * {{cite web |url=http://consensus.nih.gov/2010/alzstatement.htm |title=NIH State-of-the-Science Conference: Preventing Alzheimer's Disease and Cognitive Decline |date=April 26–28, 2010 |author=Daviglus ML ''et al.'' |access-date=2010-11-16 |archive-date=2010-05-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100503054126/http://consensus.nih.gov/2010/alzstatement.htm |url-status=dead }}</ref> ADಯ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಅಥವಾ ವಿಳಂಬಗೊಳಿಸುವ ಕ್ರಮಗಳ ಕುರಿತಾದ ಜಾಗತಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳು, ಅನೇಕವೇಳೆ ಅಸಮಂಜಸವಾದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ನೀಡಿವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕೆಲವೊಂದು ಮಾರ್ಪಡಿಸಬಹುದಾದ ಅಂಶಗಳ ನಡುವಿನ ಬಾಂಧವ್ಯಗಳನ್ನು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ-ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿವೆ; ಆಹಾರಕ್ರಮ, ಹೃದಯ ರಕ್ತನಾಳದ ಅಪಾಯ, ಔಷಧೀಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಅಥವಾ ಇತರರ ನಡುವೆ ನಡೆಸುವ ಬೌದ್ಧಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ಮತ್ತು ADಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರೆಡೆಗಿನ ಒಂದು ಸಮುದಾಯದ ಸಂಭಾವ್ಯತೆ ಇವು ಇಂಥ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ADಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದಕ್ಕೆ ಈ ಅಂಶಗಳು ನೆರವಾಗಬಲ್ಲವೇ ಎಂಬುದನ್ನು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಯಷ್ಟೇ ಹೊರಗೆಡವಲಿದೆ.<ref> {{cite journal |author=Szekely CA, Breitner JC, Zandi PP |title=Prevention of Alzheimer's disease |journal=Int Rev Psychiatry |volume=19 |issue=6 |pages=693–706 |year=2007 |pmid=18092245 |doi=10.1080/09540260701797944 }}</ref> ಹೈಪರ್‌ ಕೊಲೆಸ್ಟೆರೊಲೆಮಿಯಾ, ಅಧಿಕ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ, ಮಧುಮೇಹ, ಮತ್ತು ಧೂಮಪಾನದಂಥ ಹೃದಯ ರಕ್ತನಾಳದ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಅಂಶಗಳು ADಯ<ref name="pmid18299540">{{cite journal |author=Patterson C, Feightner JW, Garcia A, Hsiung GY, MacKnight C, Sadovnick AD |title=Diagnosis and treatment of dementia: 1. Risk assessment and primary prevention of Alzheimer disease |journal=CMAJ |volume=178 |issue=5 |pages=548–56 |year=2008 |month=February |pmid=18299540 |pmc=2244657 |doi=10.1503/cmaj.070796 }}</ref><ref name="pmid17483665">{{cite journal |author=Rosendorff C, Beeri MS, Silverman JM |title=Cardiovascular risk factors for Alzheimer's disease |journal=Am J Geriatr Cardiol |volume=16 |issue=3 |pages=143–9 |year=2007 |pmid=17483665 |doi=10.1111/j.1076-7460.2007.06696.x }}</ref> ಆಕ್ರಮಣ ಮತ್ತು ಹರಿವಿನ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪಾಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆಯಾದರೂ, [[ಕೊಲೆಸ್ಟರಾಲ್‌|ಕೊಲೆಸ್ಟೆರಾಲ್‌‌]] ತಗ್ಗಿಸುವ ಔಷಧಗಳೆನಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಸ್ಟಾಟಿನ್‌‌ಗಳು ಕಾಯಿಲೆಯ ಹರಿವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸುಧಾರಿಸುವಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ.<ref name="pmid17927279">{{cite journal |author=Reiss AB, Wirkowski E |title=Role of HMG-CoA reductase inhibitors in neurological disorders: progress to date |journal=Drugs |volume=67 |issue=15 |pages=2111–20 |year=2007 |pmid=17927279|doi=10.2165/00003495-200767150-00001 }}</ref><ref name="pmid17877925">{{cite journal |author=Kuller LH |title=Statins and dementia |journal=Curr Atheroscler Rep |volume=9 |issue=2 |pages=154–61 |year=2007 |month=August |pmid=17877925 |doi=10.1007/s11883-007-0012-9 }}</ref> ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ತರಕಾರಿಗಳು, ಬ್ರೆಡ್ಡು, ಗೋಧಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು, ಆಲಿವ್‌‌ ಎಣ್ಣೆ, ಮೀನು, ಹಾಗೂ ಕೆಂಪು ಮದ್ಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್‌ ಆಹಾರಕ್ರಮವೊಂದರ ಅಂಗಭಾಗಗಳೆಲ್ಲವೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಅಥವಾ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ನ ಕಾಯಿಲೆಯ ಅಪಾಯ ಮತ್ತು ಹರಿವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಬಹುದು.<ref name="pmid18088206">{{cite journal |author=Solfrizzi V, Capurso C, D'Introno A, ''et al.'' |title=Lifestyle-related factors in predementia and dementia syndromes |journal=Expert Rev Neurother |volume=8 |issue=1 |pages=133–58 |year=2008 |month=January |pmid=18088206 |doi=10.1586/14737175.8.1.133 |url= }}</ref> ಇದರ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿ ಹೃದಯರಕ್ತನಾಳದ ಪರಿಣಾಮವು, ಅದು ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಕ್ರಮದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref name="pmid18088206"/> ಲಘು ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಹದವರಿತ ಪ್ರಮಾಣದವರೆಗೆ ಮದ್ಯವನ್ನು, ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಕೆಂಪು ಮದ್ಯವನ್ನು ಬಳಸುವುದರಿಂದ ADಗೆ ಈಡಾಗುವ ಅಪಾಯದ ಸಾಧ್ಯತೆಯು ತಗ್ಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ದೊರೆತಿರುವ ಪುರಾವೆಯು ಸೀಮಿತ ಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Panza F, Capurso C, D'Introno A, Colacicco AM, Frisardi V, Lorusso M, Santamato A, Seripa D, Pilotto A, Scafato E, Vendemiale G, Capurso A, Solfrizzi V. |title=Alcohol drinking, cognitive functions in older age, predementia, and dementia syndromes |journal=J Alzheimers Dis |volume=17 |issue=1 |pages=7–31 |date=May 2009 |pmid=19494429 |doi=10.3233/JAD-2009-1009 |last12=Capurso |first12=A |last13=Solfrizzi |first13=V |doi_brokendate=2010-08-25 }}</ref> C ಜೀವಸತ್ವ<ref name="pmid16227450">{{cite journal |author=Boothby LA, Doering PL |title=Vitamin C and vitamin E for Alzheimer's disease |journal=Ann Pharmacother |volume=39 |issue=12 |pages=2073–80 |year=2005 |month=December |pmid=16227450 |doi=10.1345/aph.1E495 |url=https://archive.org/details/sim_annals-of-pharmacotherapy_2005-12_39_12/page/2073 }}</ref>, E ಜೀವಸತ್ವ<ref name="pmid16227450"/><ref>{{cite journal |author=Isaac MG, Quinn R, Tabet N |title=Vitamin E for Alzheimer's disease and mild cognitive impairment |journal=Cochrane Database Syst Rev |volume= |issue=3 |pages=CD002854 |year=2008 |pmid=18646084 |doi=10.1002/14651858.CD002854.pub2 |url= }}</ref>, ಅಥವಾ B₁₂ ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು<ref>{{cite journal |author=Malouf R, Grimley Evans J |title=Folic acid with or without vitamin B₁₂ for the prevention and treatment of healthy elderly and demented people |journal=Cochrane Database Syst Rev |volume= |issue=4 |pages=CD004514 |year=2008 |pmid=18843658 |doi=10.1002/14651858.CD004514.pub2 |url= }}</ref> ಹೊಂದಿರುವ ಅಥವಾ ಹೊಂದಿಲ್ಲದ ಫೋಲಿಕ್‌ ಆಮ್ಲವನ್ನು ADಯ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಯ ಕಾರಕಗಳು ಅಥವಾ ಚಿಕಿತ್ಸಾಕಾರಕಗಳಾಗಿ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, [[ಜೀವಸತ್ವಗಳು|ಜೀವಸತ್ವ]]ಗಳ ಬಳಕೆಯ ಕುರಿತಾದ ಅವಲೋಕನಗಳು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವದ ಸಾಕಷ್ಟು ಪುರಾವೆಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಮೇಲಾಗಿ, E ಜೀವಸತ್ವವು ಪ್ರಮುಖವಾದ ಆರೋಗ್ಯದ ಅಪಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="pmid16227450"/> ಫೋಲಿಕ್‌ ಆಮ್ಲ (B9) ಮತ್ತು ಇತರ B ಜೀವಸತ್ವಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿರುವ ಪರೀಕ್ಷಾ ಪ್ರಯೋಗಗಳು, ಜ್ಞಾನಗ್ರಹಣದ ಕ್ಷೀಣತೆಯೊಂದಿಗಿನ ಯಾವುದೇ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಹಯೋಗವನ್ನು ತೋರಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲಗೊಂಡಿವೆ.<ref>{{cite journal |title=Effect of folic acid, with or without other B vitamins, on cognitive decline: meta-analysis of randomized trials |url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-medicine_2010-06_123_6/page/522 |author=Wald DS, Kasturiratne A, Simmonds M |journal=[[The American Journal of Medicine]] |date=June 2010 |volume=123 |pmid=20569758 |issue=6 |pages=522–527.e2 |doi=10.1016/j.amjmed.2010.01.017 |pii=S0002-9343(10)00131-2 }}</ref> ಒಂದು ಒಮೆಗಾ 3 ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲವಾಗಿರುವ ಡೋಕೋಸಹೆಕ್ಸೇನೋಯಿಕ್ ಆಮ್ಲವು ಕ್ಷೀಣತೆಯನ್ನು ನಿಧಾನಗೊಳಿಸುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite journal |author=Quinn JF, Raman R, Thomas RG, ''et al.'' |title=Docosahexaenoic acid supplementation and cognitive decline in Alzheimer disease: a randomized trial |journal=JAMA |volume=304 |issue=17 |pages=1903–11 |year=2010 |month=November |pmid=21045096 |doi=10.1001/jama.2010.1510 |url=}}</ref> ADಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಒಂದು ತಗ್ಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ಟೀರಾಯ್ಡ್‌ ಆಗಿರದ ಉರಿಯೂತ-ನಿರೋಧಕ ಔಷಧಗಳ (ನಾನ್‌-ಸ್ಟೀರಾಯ್ಡಲ್‌ ಆಂಟಿಇ-ಇನ್‌ಫ್ಲಮೇಟರಿ ಡ್ರಗ್‌‌-NSAIDಗಳು) ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಬಳಕೆಯು ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="pmid17612054">{{cite journal |author=Szekely CA, Town T, Zandi PP |title=NSAIDs for the chemoprevention of Alzheimer's disease |journal=Subcell Biochem |volume=42 |issue= |pages=229–48 |year=2007 |month= |pmid=17612054 |doi=10.1007/1-4020-5688-5_11 }}</ref> ಪ್ರಾಣಿ ಮಾದರಿಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರನಾಳೀಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿನ ಮಾನವ ಮರಣೋತ್ತರ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಕೂಡಾ, ಅಮಿಲಾಯ್ಡ್‌‌ ದದ್ದುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಉರಿಯೂತವನ್ನು NSAIDಗಳು ತಗ್ಗಿಸಬಲ್ಲವು ಎಂಬ ಎಣಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="pmid17612054"/> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಒಂದು ಉಪಶಾಮಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದರ ಕುರಿತು ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿರುವ ಪರೀಕ್ಷಾ ಪ್ರಯೋಗಗಳು, ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಅದೇವೇಳೆಗೆ ತಡೆಯುವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಯಾವುದೇ ಪರೀಕ್ಷಾ ಪ್ರಯೋಗವು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿಲ್ಲ.<ref name="pmid17612054"/> ಮಸಾಲೆಯ ಸಂಬಾರ ಪದಾರ್ಥವಾದ ಅರಿಶಿನದಿಂದ ಪಡೆಯಲಾದ ಕರ್ಕ್ಯಮಿನ್ ತಾನು ಹೊಂದಿರುವ ಉರಿಯೂತ-ನಿರೋಧಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದಾಗಿ, ಇಲಿಯ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿನ ಮಿದುಳು ಹಾನಿಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವಲ್ಲಿ ಒಂದಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Ringman JM, Frautschy SA, Cole GM, Masterman DL, Cummings JL |title=A potential role of the curry spice curcumin in Alzheimer's disease |journal=Curr Alzheimer Res |issn=1567-2050 |volume=2 |issue=2 |pages=131–6 |year=2005 |month=April |pmid=15974909 |pmc=1702408 |doi=10.2174/1567205053585882 }}</ref><ref>{{cite journal |author=Aggarwal BB, Harikumar KB |title=Potential therapeutic effects of curcumin, the anti-inflammatory agent, against neurodegenerative, cardiovascular, pulmonary, metabolic, autoimmune and neoplastic diseases |journal=Int J Biochem Cell Biol |volume=41 |issue=1 |pages=40–59 |year=2009 |month=January |pmid=18662800 |doi=10.1016/j.biocel.2008.06.010 |pmc=2637808 }}</ref> ಹಾರ್ಮೋನ್‌ ಬದಲಿಕೆಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಹಿಂದೆಯೇ ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತಾದರೂ, ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯತೆಯನ್ನು ಅದು ತಡೆಗಟ್ಟುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯತೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನೂ ಹೊಂದಿರಬಹುದು.<ref name="pmid19370593">{{cite journal |author=Farquhar C, Marjoribanks J, Lethaby A, Suckling JA, Lamberts Q |title=Long term hormone therapy for perimenopausal and postmenopausal women |journal=Cochrane Database Syst Rev |volume= |issue=2 |pages=CD004143 |date=15 April 2009 |pmid=19370593 |doi=10.1002/14651858.CD004143.pub3 }}</ref><ref name="pmid19401958">{{cite journal |author=Barrett-Connor E, Laughlin GA |title=Endogenous and exogenous estrogen, cognitive function, and dementia in postmenopausal women: evidence from epidemiologic studies and clinical trials |journal=Semin Reprod Med |volume=27 |issue=3 |date=May 2009 |pages=275–82 |pmc=2701737 |doi=10.1055/s-0029-1216280 |pmid=19401958 |last1=Barrett-Connor |first1=E |last2=Laughlin |first2=GA }}</ref> ಜ್ಞಾನಗ್ರಹಣದ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯತೆಯ<ref>{{cite journal |author=Birks J, Grimley Evans J |title=Ginkgo biloba for cognitive impairment and dementia |journal=Cochrane Database Syst Rev |volume= |issue=1 |pages=CD003120 |year=2009 |pmid=19160216 |doi=10.1002/14651858.CD003120.pub3 |url= http://mrw.interscience.wiley.com/cochrane/clsysrev/articles/CD003120/frame.html |accessdate=2009-08-13 }}</ref> ಮೇಲೆ ಜಿಂಕೊ ಯಾವುದಾದರೂ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆಯೇ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತಾಗಿ ಸಮಂಜಸವಾದ ಮತ್ತು ತೃಪ್ತಿಕರವಾದ ಪುರಾವೆಯು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದು ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿರುವುದರ ಪ್ರಕಾರ, ADಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಇದು ಯಾವುದೇ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite journal |author=DeKosky ST, Williamson JD, Fitzpatrick AL ''et al.'' |title=Ginkgo biloba for Prevention of Dementia |journal=Journal of the American Medical Association |year=2008 |volume=300 |issue=19 |pages=2253–2262 |pmid=19017911 |doi=10.1001/jama.2008.683 |url=http://jama.ama-assn.org/cgi/content/full/300/19/2253 |accessdate=2008-11-18 |last12=Robbins |first12=JA |last13=Tracy |first13=RP |last14=Woolard |first14=NF |last15=Dunn |first15=L |last16=Snitz |first16=BE |last17=Nahin |first17=RL |last18=Furberg |first18=CD |last19=Ginkgo Evaluation Of Memory (Gem) Study |first19=Investigators |pmc=2823569 }}</ref> 21-ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ನಡೆಸಲಾದ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದು ಕಂಡುಕೊಂಡ ಪ್ರಕಾರ, ನಡುವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ದಿನವೊಂದಕ್ಕೆ 3–5 ಲೋಟಗಳಷ್ಟು ಕಾಫಿ ಕುಡಿಯುವವರು, ನಂತರದ-ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯತೆ ಈಡಾಗುವ ಅಪಾಯವು 65%ನಷ್ಟು ಕಡಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Eskelinen MH, Ngandu T, Tuomilehto J, Soininen H, Kivipelto M |title=Midlife coffee and tea drinking and the risk of late-life dementia: a population-based CAIDE study |journal=J Alzheimers Dis |volume=16 |issue=1 |pages=85–91 |year=2009 |month=January |pmid=19158424 |doi=10.3233/JAD-2009-0920 |doi_brokendate=2010-08-25 }}</ref> ಓದುವುದು, ಫಲಕದ ಆಟಗಳನ್ನು ಆಡುವುದು, ಪದಬಂಧದ ಒಗಟುಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವುದು, [[ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯ|ಸಂಗೀತವಾದ್ಯ]]ಗಳನ್ನು ನುಡಿಸುವುದು, ಅಥವಾ ನಿಯತವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪಾರಸ್ಪರಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು- ಹೀಗೆ ಬೌದ್ಧಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಜನರಲ್ಲಿ ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ನ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಈಡಾಗುವ ಅಪಾಯವು ತಗ್ಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.<ref name="pmid16917199">{{cite pmid|16917199}}</ref> ಇದು ಜ್ಞಾನಗ್ರಹಣದ ಮೀಸಲು ಸಿದ್ಧಾಂತದೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, ಜೀವನದ ಅನುಭವಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸಮರ್ಥವಾಗಿರುವ ನರವ್ಯೂಹದ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯತೆಯ ಕುರುಹುಗಳನ್ನು ವಿಳಂಬಗೊಳಿಸುವ ಜ್ಞಾನಗ್ರಹಣದ ಮೀಸಲೊಂದನ್ನು ಅವು ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="pmid16917199"/> ADಯ ರೋಗದ ಸಹಲಕ್ಷಣಗಳ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಶಿಕ್ಷಣವು ವಿಳಂಬಗೊಳಿಸುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ರೋಗನಿರ್ಣಯದ ನಂತರದ ಅವಧಿಪೂರ್ವ ಸಾವಿಗೆ ಅದು ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="pmid19026089">{{cite journal |author=Paradise M, Cooper C, Livingston G |title=Systematic review of the effect of education on survival in Alzheimer's disease |url=https://archive.org/details/international-psychogeriatrics_2009-02_21_1/page/25 |journal=Int Psychogeriatr |volume=21 |issue=1 |pages=25–32 |year=2009 |month=February |pmid=19026089 |doi=10.1017/S1041610208008053 }}</ref> AD ಸಮಸ್ಯೆಯ ಒಂದು ತಗ್ಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಪಾಯದೊಂದಿಗೆ ಶಾರೀರಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯೂ ಸಹ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="pmid19026089"/> ಕೆಲವೊಂದು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ತೋರಿಸಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, [[ಲೋಹ|ಲೋಹಗಳ]]ನ್ನು ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ [[ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಮ್|ಅಲ್ಯೂಮೀನಿಯಂ]]ನಂಥ<ref name="pmid17522444">{{cite journal |author=Shcherbatykh I, Carpenter DO |title=The role of metals in the etiology of Alzheimer's disease |journal=J Alzheimers Dis |volume=11 |issue=2 |pages=191–205 |year=2007 |month=May |pmid=17522444 }}</ref><ref>{{cite journal |author=Rondeau V, Commenges D, Jacqmin-Gadda H, Dartigues JF |title=Relation between aluminum concentrations in drinking water and Alzheimer's disease: an 8-year follow-up study |journal=Am J Epidemiol |volume=152 |issue=1 |pages=59–66 |year=2000 |month=July |pmid=10901330 |pmc=2215380 |doi=10.1093/aje/152.1.59 }}</ref> ಲೋಹವನ್ನು ಒಳಸೇರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ದ್ರಾವಕಗಳಿಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವಂಥ ಪರಿಸರೀಯ ಅಂಶಗಳು ADಯು ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ ಹೋಗುವ ಅಪಾಯವು ಹೆಚ್ಚಳವಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref name="pmid7771442">{{cite journal |author=Kukull WA, Larson EB, Bowen JD, ''et al.'' |title=Solvent exposure as a risk factor for Alzheimer's disease: a case-control study |journal=Am J Epidemiol |volume=141 |issue=11 |pages=1059–71; discussion 1072–9 |year=1995 |month=June |pmid=7771442 }}</ref> ಈ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪೈಕಿ ಕೆಲವೊಂದರ ಗುಣಮಟ್ಟವು ಟೀಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ<ref>{{cite journal |author=Santibáñez M, Bolumar F, García AM |title=Occupational risk factors in Alzheimer's disease: a review assessing the quality of published epidemiological studies |journal=Occupational and Environmental Medicine |volume=64 |issue=11 |pages=723–732 |year=2007 |pmid=17525096 |doi=10.1136/oem.2006.028209 }}</ref> ಮತ್ತು ಇತರ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, ADಯ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಬೆಳೆಯುವುದಕ್ಕೂ ಮತ್ತು ಈ ಪರಿಸರೀಯ ಅಂಶಗಳಿಗೂ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ.<ref>{{cite journal |author=Seidler A, Geller P, Nienhaus A, ''et al.'' |title=Occupational exposure to low frequency magnetic fields and dementia: a case-control study |journal=Occup Environ Med |volume=64 |issue=2 |pages=108–14 |year=2007 |month=February |pmid=17043077 |doi=10.1136/oem.2005.024190 |pmc=2078432 }}</ref><ref name="pmid12222737">{{cite journal |author=Rondeau V |title=A review of epidemiologic studies on aluminum and silica in relation to Alzheimer's disease and associated disorders |journal=Rev Environ Health |volume=17 |issue=2 |pages=107–21 |year=2002 |pmid=12222737 }}</ref><ref name="pmid9115023">{{cite journal |author=Martyn CN, Coggon DN, Inskip H, Lacey RF, Young WF |title=Aluminum concentrations in drinking water and risk of Alzheimer's disease |journal=Epidemiology |volume=8 |issue=3 |pages=281–6 |year=1997 |month=May |pmid=9115023 |doi=10.1097/00001648-199705000-00009 }}</ref><ref name="pmid9861186">{{cite journal |author=Graves AB, Rosner D, Echeverria D, Mortimer JA, Larson EB |title=Occupational exposures to solvents and aluminium and estimated risk of Alzheimer's disease |journal=Occup Environ Med |volume=55 |issue=9 |pages=627–33 |year=1998 |month=September |pmid=9861186 |pmc=1757634 |doi=10.1136/oem.55.9.627 }}</ref> ವಿಪರೀತವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಿರುವ ಆವರ್ತನದ ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ನ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದಾಗಿ ಕೆಲವೊಂದು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸೂಚಿಸಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೇ, ಈ ಊಹಾಸಿದ್ಧಾಂತದ ಮುಂದುವರಿದ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ-ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವಲೋಕನಕಾರರು ಅಥವಾ ವಿಮರ್ಶಕರು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite document |title=Health Effects of Exposure to EMF |author=Scientific Committee on Emerging and Newly Identified Health Risks-SCENIHR|date=January 2009|publisher=Directorate General for Health&Consumers; European Commission |location=Brussels |pages=4–5 |url=http://ec.europa.eu/health/ph_risk/committees/04_scenihr/docs/scenihr_o_022.pdf |accessdate=2010-04-27 |postscript=<!--None-->}}</ref> ಧೂಮಪಾನವು ADಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಅಂಶವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Cataldo JK, Prochaska JJ, Glantz SA |title=Cigarette smoking is a risk factor for Alzheimer's disease: an analysis controlling for tobacco industry affiliation |journal=J Alzheimers Dis |year=2010 |volume=19 |issue=2 |pages=465–80 |pmid= 20110594 |doi=10.3233/JAD-2010-1240 |doi_brokendate=2010-08-25 }}</ref> ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಬಂದ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಇಡೀ ಶರೀರದ ಗುರುತುಕಾರಕಗಳು ತಡವಾಗಿ-ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವ ADಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇರುವ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ.<ref>{{cite journal|last1=Eikelenboom|first1=P|last2=Van Exel|first2=E|last3=Hoozemans|first3=JJ|last4=Veerhuis|first4=R|last5=Rozemuller|first5=AJ|last6=Van Gool|first6=WA|title=Neuroinflammation - an early event in both the history and pathogenesis of Alzheimer's disease.|journal=Neuro-degenerative diseases|volume=7|issue=1-3|pages=38–41|year=2010|pmid=20160456|doi=10.1159/000283480}}</ref> == ನಿರ್ವಹಣೆ == ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ನ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಯಾವುದೇ ಶಮನವು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ; ಲಭ್ಯವಿರುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸಣ್ಣಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುವ ರೋಗಲಕ್ಷಣದ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆಯಾದರೂ, ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿ ಅವು ಉಪಶಾಮಕವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಸದ್ಯದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳನ್ನು ಔಷಧೀಯ, ಮನಸ್ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ನಿಗಾವಣೆ ಮಾಡುವಿಕೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಬಹುದು. === ಔಷಧೀಯ ವಿಧಾನ === [[ಚಿತ್ರ:Donepezil 1EVE.png‎|right|thumb|AD ರೋಗಚಿಹ್ನೆಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಒಂದು ಅಸಿಟೈಲ್‌ಕೋಲೀನ್‌ಸ್ಟೀರೇಸ್‌‌ ಪ್ರತಿಬಂಧಕವಾಗಿರುವ, ಡೋನ್‌ಪೆಜಿಲ್‌‌ನ ಮೂರು-ಆಯಾಮದ ಆಣ್ವಿಕ ಮಾದರಿ]] [[ಚಿತ್ರ:Memantine.svg|right|thumb|upright|ಮುಂದುವರಿದ AD ರೋಗಚಿಹ್ನೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಒಂದು ಔಷಧವಾದ ಮೆಮಂಟೈನ್‌ನ ಆಣ್ವಿಕ ರಚನೆ.]] ADಯ ಜ್ಞಾನಗ್ರಹಣದ ಕುರುಹುಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲೆಂದು ಹೊರಬಂದಿರುವ ನಾಲ್ಕು ಔಷಧಗಳನ್ನು U.S. ಫುಡ್‌ ಅಂಡ್‌ ಡ್ರಗ್‌ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್‌‌ (FDA) ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಮೆಡಿಸಿನ್ಸ್‌ ಏಜೆನ್ಸಿಯಂಥ (EMA) ನಿಯಂತ್ರಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪ್ರಸಕ್ತವಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಔಷಧಿಗಳು ಅಸಿಟೈಲ್‌ಕೋಲೀನ್‌ಸ್ಟೀರೇಸ್‌‌ ಪ್ರತಿಬಂಧಕಗಳಾಗಿದ್ದರೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಒಂದು NMDA ಗ್ರಾಹಿ ಪ್ರತಿವರ್ತಿ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಮೆಮಂಟೈನ್‌ ಆಗಿದೆ. ಕಾಯಿಲೆಯ ಮುನ್ನಡೆಯನ್ನು ವಿಳಂಬಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ನಿಲ್ಲಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಯಾವ ಔಷಧವೂ ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಕೋಲಿನರ್ಜಿಕ್‌‌ ನರಕೋಶಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಕಡಿತವು ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ನ ಕಾಯಿಲೆಯ ಒಂದು ಸುಪರಿಚಿತ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ.<ref name="pmid8534419">{{cite journal |author=Geula C, Mesulam MM |title=Cholinesterases and the pathology of Alzheimer disease |journal=[[Alzheimer Dis Assoc Disord]] |volume=9 Suppl 2 |pages=23–28 |year=1995 |pmid=8534419 }}</ref> ಅಸಿಟೈಲ್‌ಕೋಲೀನ್‌ (ACh) ವಿಘಟನೆಗೊಳ್ಳುವ ಗತಿಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ಅಸಿಟೈಲ್‌ಕೋಲೀನ್‌ಸ್ಟೀರೇಸ್‌‌ ಪ್ರತಿಬಂಧಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿನ AChನ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಕೋಲಿನರ್ಜಿಕ್‌‌ ನರಕೋಶಗಳ ಸಾವಿನಿಂದಾಗಿ ಉಂಟಾಗುವ AChನ ನಷ್ಟವನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿಯು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="pmid11105732">{{cite journal |doi=10.4088/JCP.v61n1101 |author=Stahl SM |title=The new cholinesterase inhibitors for Alzheimer's disease, Part 2: illustrating their mechanisms of action |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-clinical-psychiatry_2000-11_61_11/page/n7 |journal=[[J Clin Psychiatry]] |volume=61 |issue=11 |pages=813–814 |year=2000 |pmid=11105732 }}</ref> {{as of | 2008}}, AD ರೋಗಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೋಲಿನ್‌ಸ್ಟಿರೇಸ್‌ ಪ್ರತಿಬಂಧಕಗಳೆಂದರೆ, ಡೋನ್‌ಪೆಜಿಲ್‌ (ಬ್ರಾಂಡ್‌ ಹೆಸರು ''ಅರಿಸೆಪ್ಟ್‌‌'' ),<ref>{{cite web |url=http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/druginfo/meds/a697032.html |title=Donepezil |accessdate=2010-02-03 |date=2007-01-08 |publisher=[[US National Library of Medicine]] |work=[[Medline Plus]] }}</ref> ಗ್ಯಾಲಂಟಮೈನ್‌ (''ರಝಾಡೈನ್‌'' ),<ref>{{cite web |url=http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/druginfo/meds/a699058.html |title=Galantamine |accessdate=2010-02-03 |date=2007-01-08 |publisher=[[US National Library of Medicine]] |work=[[Medline Plus]] }}</ref> ಮತ್ತು ರಿವಾಸ್ಟಿಗ್ಮೈನ್‌ (''ಎಕ್ಸೆಲಾನ್‌‌'' <ref>{{cite web |url=http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/druginfo/meds/a602009.html |title=Rivastigmine |accessdate=2010-02-03 |date=2007-01-08 |publisher=[[US National Library of Medicine]] |work=[[Medline Plus]] }}</ref> ಮತ್ತು ''ಎಕ್ಸೆಲಾನ್‌‌ ಪ್ಯಾಚ್‌‌'' <ref>{{cite web |url=http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/druginfo/meds/a607078.html |title=Rivastigmine Transdermal |accessdate=2010-02-03 |date=2007-01-08 |publisher=[[US National Library of Medicine]] |work=[[Medline Plus]] }}</ref> ಎಂಬುದಾಗಿ ಬ್ರಾಂಡ್‌ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ). ಲಘು ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಮಧ್ಯಮಗಾತ್ರದವರೆಗಿನ ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ನ ಕಾಯಿಲೆಯಲ್ಲಿನ<ref name="pmid16437532">{{cite journal |author=Birks J |title=Cholinesterase inhibitors for Alzheimer's disease |journal=Cochrane Database Syst Rev |issue=1 |pages=CD005593 |year=2006 |pmid=16437532 |doi=10.1002/14651858.CD005593 |last2=Birks |first2=Jacqueline }}</ref><ref name="pmid19370562">{{cite journal |journal=[[Cochrane Database Syst Rev]] |date=2009-04-15 |pages=CD001191 |issue=2 |at=CD001191 |title=Rivastigmine for Alzheimer's disease |author=Birks J, Grimley Evans J, Iakovidou V, Tsolaki M, Holt FE |pmid=19370562 |doi=10.1002/14651858.CD001191.pub2 }}</ref> ಈ ಔಷಧಗಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪುರಾವೆಯು ಲಭ್ಯವಿದೆ ಮತ್ತು ಕಾಯಿಲೆಯ ಮುಂದುವರಿದ ಹಂತದದಲ್ಲಿನ ಅವುಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದಷ್ಟು ಪುರಾವೆಯೂ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಮುಂದುವರಿದ ಹಂತವನ್ನು ತಲುಪಿರುವ AD ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯತೆಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಕೇವಲ ಡೋನ್‌ಪೆಜಿಲ್‌ ಮಾತ್ರವೇ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref name="pmid16437430">{{cite journal |author=Birks J, Harvey RJ |title=Donepezil for dementia due to Alzheimer's disease |journal=[[Cochrane Database Syst Rev]] |issue=1 |pages=CD001190 |date=2006-01-25 |pmid=16437430 |doi=10.1002/14651858.CD001190.pub2 }}</ref> ಜ್ಞಾನಗ್ರಹಣದ ಲಘುವಾದ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಔಷಧಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದರಿಂದಾಗಿ, ADಯ ಆಕ್ರಮಣವು ವಿಳಂಬವಾಗುವಂಥ ಯಾವುದೇ ಪರಿಣಾಮವು ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ.<ref name="pmid18044984">{{cite journal |author=Raschetti R, Albanese E, Vanacore N, Maggini M |title=Cholinesterase inhibitors in mild cognitive impairment: a systematic review of randomised trials |journal=[[PLoS Med]] |volume=4 |issue=11 |pages=e338 |year=2007 |pmid=18044984 |doi=10.1371/journal.pmed.0040338 |pmc=2082649 }}</ref> ಓಕರಿಕೆ ಮತ್ತು ವಾಂತಿಮಾಡುವಿಕೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಪಾರ್ಶ್ವ-ಪರಿಣಾಮಗಳಾಗಿದ್ದು, ಈ ಎರಡೂ ಸಹ ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೋಲಿನರ್ಜಿಕ್‌ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ. ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ 10–20%ನಷ್ಟು ಬಳಕೆದಾರರಲ್ಲಿ ಈ ಪಾರ್ಶ್ವ-ಪರಿಣಾಮಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ತೀಕ್ಷ್ಣತೆಯು ಲಘುಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಮಧ್ಯಮ ಮಟ್ಟದವರೆಗೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಕಡಿಮೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ದ್ವಿತೀಯಕ ಪರಿಣಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ: ಸ್ನಾಯು ಸೆಳೆತಗಳು, ಕುಗ್ಗಿದ ಹೃದಯದ ಬಡಿತ (ಮಂದನಾಡಿ), ಕುಗ್ಗಿದ ಹಸಿವು ಮತ್ತು ತೂಕ, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾದ ಜಠರಾಮ್ಲ ಉತ್ಪಾದನೆ.<ref>ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುವ ಅಸಿಟೈಲ್‌ಕೋಲೀನ್‌ಸ್ಟೀರೇಸ್‌‌ ಪ್ರತಿಬಂಧಕಗಳು: * {{cite web |url=http://www.aricept.com/images/AriceptComboFullPINovember02006.pdf |form=pdf |title=Aricept Prescribing information |accessdate=2008-08-18 |format=PDF |publisher=Eisai and [[Pfizer]] }} (ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮೂಲ) * {{cite web |url=http://razadyneer.com/razadyneer/pages/pdf/razadyne_er.pdf |title=Razadyne ER U.S. Full Prescribing Information |accessdate=2008-02-19 |format=PDF |publisher=[[Ortho-McNeil Neurologics]] |archive-date=2008-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080528195504/http://razadyneer.com/razadyneer/pages/pdf/razadyne_er.pdf |url-status=bot: unknown }} (ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮೂಲ) * {{cite web |url=http://www.pharma.us.novartis.com/product/pi/pdf/exelonpatch.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070728014715/http://www.pharma.us.novartis.com/product/pi/pdf/exelonpatch.pdf |archivedate=2007-07-28 |title=Exelon ER U.S. Prescribing Information |accessdate=2008-02-19 |format=PDF |publisher=[[Novartis Pharmaceuticals]] }} (ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮೂಲ) * {{cite web |url=http://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2006/020823s016,021025s008lbl.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070710074347/http://www.fda.gov/cder/foi/label/2006/020823s016,021025s008lbl.pdf |archivedate=2007-07-10 |title=Exelon U.S. Prescribing Information |date=June 2006 |accessdate=2009-07-30 |format=PDF |publisher=[[Novartis Pharmaceuticals]] }} (ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮೂಲ) * {{cite web |url=http://www.fda.gov/downloads/Drugs/GuidanceComplianceRegulatoryInformation/EnforcementActivitiesbyFDA/WarningLettersandNoticeofViolationLetterstoPharmaceuticalCompanies/ucm054180.pdf |format=PDF |title=Exelon Warning Letter |date=August 2007 |accessdate=2009-07-30 |publisher=[[US Food and Drug Administration]] |archive-date=2009-07-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090710121747/http://www.fda.gov/downloads/Drugs/GuidanceComplianceRegulatoryInformation/EnforcementActivitiesbyFDA/WarningLettersandNoticeofViolationLetterstoPharmaceuticalCompanies/ucm054180.pdf |url-status=dead }}</ref> ಗ್ಲುಟಮೇಟ್‌ ಎಂಬುದು ನರಮಂಡಲದ ಒಂದು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾದ ಉತ್ತೇಜಕ ನರಸಂವಾಹಕವಾಗಿದೆಯಾದರೂ, [[ಮೆದುಳು|ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿ]] ಅಳತೆ ಮೀರಿದ ಪ್ರಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದರೆ ಇದು [[ಜೀವ ಕಣ|ಜೀವಕೋಶ]] ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು; ಉತ್ತೇಜಿತ ವಿಷತ್ವ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೊಂದರ ಮೂಲಕ ಈ ಸಾವು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಗ್ಲುಟಮೇಟ್‌ ಗ್ರಾಹಿಗಳ ಮಿತಿಮೀರಿದ ಉತ್ತೇಜನವನ್ನು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಉತ್ತೇಜಿತ ವಿಷತ್ವವು ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ನ ಕಾಯಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಪಾರ್ಕಿನ್ಸನ್‌'ನ ಕಾಯಿಲೆ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು ಹಾಗೂ ದೋಷಯುಕ್ತ ಮಾತಿಗೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಡುವ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ನರಸಂಬಂಧದ ಕಾಯಿಲೆಯಂಥ (ಮಲ್ಟಿಪಲ್‌ ಸ್ಕ್ಲೆರೋಸಿಸ್‌) ಇತರ ನರವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾಯಿಲೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="pmid16424917">{{cite journal |author=Lipton SA |title=Paradigm shift in neuroprotection by NMDA receptor blockade: memantine and beyond |journal=[[Nat Rev Drug Discov]] |volume=5 |issue=2 |pages=160–170 |year=2006 |pmid=16424917 |doi=10.1038/nrd1958 }}</ref> ಮೆಮಂಟೈನ್‌ (''ಅಕಾಟಿನೋಲ್‌'', ''ಅಕ್ಸುರಾ'', ''ಎಬಿಕ್ಸಾ'' /''ಅಬಿಕ್ಸಾ'', ''ಮೆಮಾಕ್ಸ್‌'' ಮತ್ತು ''ನಮೆಂಡಾ'' ಇವು ಬ್ರಾಂಡ್‌ ಹೆಸರುಗಳಾಗಿವೆ),<ref>{{cite web |url=http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/druginfo/meds/a604006.html |title=Memantine |accessdate=2010-02-03 |date=2004-01-04 |publisher= US National Library of Medicine (Medline) }}</ref> ಎಂಬುದು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕವಲ್ಲದ ಒಂದು NMDA ಗ್ರಾಹಿ ಪ್ರತಿವರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಒಂದು [[ಇನ್ಫ್ಲುಯೆನ್ಜ|ಇನ್‌ಫ್ಲುಯೆನ್ಸ]]-ನಿರೋಧಕ ಕಾರಕವಸ್ತುವಾಗಿ ಅದು ಮೊದಲಿಗೆ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. NMDA ಗ್ರಾಹಿಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಗ್ಲುಟಮೇಟ್‌ನಿಂದ ಅವುಗಳ ಮಿತಿಮೀರಿದ ಉತ್ತೇಜನವಾಗುವುದನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಇದು ಗ್ಲುಟಮೇಟರ್ಜಿಕ್‌‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ‌.<ref name="pmid16424917"/> ಮಧ್ಯಮ ಮಟ್ಟದಿಂದ ತೀವ್ರಸ್ವರೂಪದವರೆಗಿನ ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ನ ಕಾಯಿಲೆಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಮೆಮಂಟೈನ್‌ ಅತಿರೇಕವಿಲ್ಲದ ಗುಣಕಾರಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ADಯ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿನ ಇದರ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಕುರಿತು ಇನ್ನೂ ತಿಳಿದುಬಂದಿಲ್ಲ.<ref name="pmid15495043">{{cite journal |author=Areosa Sastre A, McShane R, Sherriff F |title=Memantine for dementia |journal=[[Cochrane Database Syst Rev]] |issue=4 |pages=CD003154 |year=2004 |pmid=15495043 |doi=10.1002/14651858.CD003154.pub2 }}</ref> ಮೆಮಂಟೈನ್‌ನೊಂದಿಗಿನ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಸಂಗತಿಗಳು ಎಂಬುದಾಗಿ ವರದಿಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ಅಪರೂಪ ಮತ್ತು ಲಘುಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಭ್ರಾಂತಿಗಳು, ದಿಗ್ಭ್ರಾಂತಿ, ತಲೆತಿರುಗುವಿಕೆ, ತಲೆನೋವು ಮತ್ತು ಬಳಲಿಕೆ ಸೇರಿವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.frx.com/pi/namenda_pi.pdf |title=Namenda Prescribing Information |accessdate=2008-02-19 |format=PDF |publisher=[[Forest Pharmaceuticals]] }}(ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮೂಲ)</ref> ಮೆಮಂಟೈನ್‌ ಮತ್ತು ಡೋನ್‌ಪೆಜಿಲ್‌ನ ಸಂಯೋಜನೆಯು "ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆಯಾದರೂ, ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಅದು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿರದ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ".<ref name="pmid18316756">{{cite journal |author=Raina P, Santaguida P, Ismaila A, ''et al.'' |title=Effectiveness of cholinesterase inhibitors and memantine for treating dementia: evidence review for a clinical practice guideline |url=https://archive.org/details/sim_annals-of-internal-medicine_2008-03-04_148_5/page/n80 |journal=[[Annals of Internal Medicine]] |volume=148 |issue=5 |pages=379–397 |year=2008 |pmid=18316756 }}</ref> ನಡವಳಿಕೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿನ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಮನೋವಿಕಾರವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಮನೋವಿಕೃತ-ನಿರೋಧಕ ಔಷಧಗಳು ಸಾಧಾರಣವೆಂಬಂತೆ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗಿವೆಯಾದರೂ ಗಂಭೀರಸ್ವರೂಪದ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಣಾಮಗಳೊಂದಿಗೂ ಅವು ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ; ಮಸ್ತಿಷ್ಕ ಧಮನಿಯ ಸಂಗತಿಗಳು, ಚಲನೆಯ ತೊಡಕುಗಳು ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನಗ್ರಹಣದ ಕ್ಷೀಣತೆ ಇವೇ ಆ ಗಂಭೀರಸ್ವರೂಪದ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಣಾಮಗಳಾಗಿದ್ದು, ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಸದರಿ ಔಷಧಗಳ ವಾಡಿಕೆಯ ಬಳಕೆಯು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ.<ref>ಮನೋವಿಕೃತ-ನಿರೋಧಕಗಳ ಬಳಕೆ: * {{cite journal |author=Ballard C, Waite J |title=The effectiveness of atypical antipsychotics for the treatment of aggression and psychosis in Alzheimer's disease |journal=[[Cochrane Database Syst Rev]] |issue=1 |pages=CD003476 |year=2006 |pmid=16437455 |doi=10.1002/14651858.CD003476.pub2}} * {{cite journal |author=Ballard C, Lana MM, Theodoulou M, ''et al.'' |title=A randomised, blinded, placebo-controlled trial in dementia patients continuing or stopping neuroleptics (The DART-AD trial) |journal=[[PLoS Med]] |volume=5 |issue=4 |pages=e76 |year=2008 |pmid=18384230 |doi=10.1371/journal.pmed.0050076 |pmc=2276521 }} * {{cite journal |author=Sink KM, Holden KF, Yaffe K |title=Pharmacological treatment of neuropsychiatric symptoms of dementia: a review of the evidence |url=https://archive.org/details/sim_jama_2005-02-02_293_5/page/596 |journal=[[J Am Med Assoc]] |volume=293 |issue=5 |pages=596–608 |year=2005 |pmid=15687315 |doi=10.1001/jama.293.5.596 }}</ref><ref name="pmid19138567"> {{cite journal |author=Ballard C, Hanney ML, Theodoulou M, Douglas S, McShane R, Kossakowski K, Gill R, Juszczak E, Yu L-M, Jacoby R |title=The dementia antipsychotic withdrawal trial (DART-AD): long-term follow-up of a randomised placebo-controlled trial |journal=[[Lancet Neurology]] |date=9 January 2009 |pmid=19138567 |doi=10.1016/S1474-4422(08)70295-3 |laysummary=http://www.physorg.com/news150695213.html |volume=8 |page=151 |issue=2 }}</ref> ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇವನ್ನು ಬಳಸಿದಾಗ, ಹೆಚ್ಚಳಗೊಂಡ ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣದೊಂದಿಗೆ ಅವು ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.<ref name="pmid19138567"/> ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ನ ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು ವಿಳಂಬಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಔಷಧೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಗಾಂಜಾ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರುವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. THC ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ, ಗಾಂಜಾದಲ್ಲಿನ ಸಕ್ರಿಯ ಘಟಕವು, ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ನ ಕಾಯಿಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಂಚಯನಗಳು ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುತ್ತದೆ. ವಾಣಿಜ್ಯ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಾಡಲಾದ ಔಷಧಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ THC ಅಸಿಟೈಲ್‌ಕೋಲೀನ್‌ಸ್ಟೀರೇಸ್‌‌ನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಪಿಷ್ಟದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನೂ ಸಹ THC ವಿಳಂಬಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.<ref>{{Cite journal|author=Eubanks LM, Rogers CJ, Beuscher AE, ''et al.'' |title=A molecular link between the active component of marijuana and Alzheimer's disease pathology |journal=Molecular Pharmaceutics |volume=3 |issue=6 |pages=773–7 |year=2006 |pmid=17140265 |pmc=2562334 |doi=10.1021/mp060066m |month= November|issn=1543-8384 |format=Free full text}}</ref><ref>{{cite journal |journal=[[Br J Pharmacol]] |volume=152 |issue=5 |pages=655–62 |date=2007 November |doi=10.1038/sj.bjp.0707446 |pmc=2190031 |pmid=17828287 |title=Alzheimer's disease; taking the edge off with cannabinoids? |author=Campbell VA, Gowran A}}</ref> === ಮನಸ್ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ === [[ಚಿತ್ರ:Snoezelruimte.JPG|thumb|upright|ಸ್ನೊಯೆಜೆಲೆನ್‌‌ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸಂವೇದನದ ಸುಸಂಘಟನೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ, ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಕೊಠಡಿ; ಇದು ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜನರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಭಾವ-ಉದ್ದೇಶಿತ ಮನಸ್ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವಾಗಿದೆ.]] ಔಷಧೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಂದು ಅನುಬಂಧವಾಗಿ ಮನಸ್ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ನಡವಳಿಕೆ-, ದುಗುಡ-, ಸಂವೇದನೆ- ಅಥವಾ ಪ್ರಚೋದನೆ-ಉದ್ದೇಶಿತ ವಿಧಾನಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವದ ಕುರಿತಾದ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಅಲಭ್ಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ADಯ ಕಡೆಗೆ ಅದು ಗಮನಹರಿಸುವುದು ಅಪರೂಪವಾಗಿದೆ; ಅದರ ಬದಲಿಗೆ ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯತೆಯ ಮೇಲೆ ಅದು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="pracGuideAPA">{{cite web | url=http://www.psychiatryonline.com/pracGuide/loadGuidelinePdf.aspx?file=AlzPG101007 | format=PDF | title =Practice Guideline for the Treatment of Patients with Alzheimer's disease and Other Dementias | publisher =[[American Psychiatric Association]] | month=October | year=2007 | accessdate=2007-12-28 | doi=10.1176/appi.books.9780890423967.152139 }}</ref> ಹಿಂದಿನ ನಡವಳಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಸ್ಯಾತ್ಮಕ ವರ್ತನೆಗಳ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಮತ್ತು ತಗ್ಗಿಸಲು ನಡವಳಿಕೆಯ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತವೆ. ಒಟ್ಟಾರೆ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು<ref name="pmid16323385">{{cite journal |author=Bottino CM, Carvalho IA, Alvarez AM, ''et al.'' |title=Cognitive rehabilitation combined with drug treatment in Alzheimer's disease patients: a pilot study |journal=Clin Rehabil |volume=19 |issue=8 |pages=861–869 |year=2005 |pmid=16323385 |doi=10.1191/0269215505cr911oa }}</ref> ಸುಧಾರಿಸುವಲ್ಲಿ ಈ ವಿಧಾನವು ಯಶಸ್ಸನ್ನು ತೋರಿಸಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗದಿರುವಿಕೆಯಂಥ ಕೆಲವೊಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಸ್ಯಾತ್ಮಕ ನಡವಳಿಕೆಗಳನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಇದು ನೆರವಾಗಬಲ್ಲದು.<ref name="pmid11342679">{{cite journal |author=Doody RS, Stevens JC, Beck C, ''et al.'' |title=Practice parameter: management of dementia (an evidence-based review). Report of the Quality Standards Subcommittee of the American Academy of Neurology |url=https://archive.org/details/sim_neurology_2001-05-08_56_9/page/1154 |journal=Neurology |volume=56 |issue=9 |pages=1154–1166 |year=2001 |pmid=11342679 }}</ref> ಗೊತ್ತು ಗುರಿಯಿಲ್ಲದ ಸುತ್ತಾಟದಂಥ ಇತರ ನಡವಳಿಕೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ, ಈ ಕೌಶಲಗಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವದ ಕುರಿತಾದ ಉನ್ನತ ಗುಣಮಟ್ಟದ ದತ್ತಾಂಶದ ಒಂದು ಕೊರತೆಯಿದೆ.<ref name="pmid17253573">{{cite journal |author=Hermans DG, Htay UH, McShane R |title=Non-pharmacological interventions for wandering of people with dementia in the domestic setting |journal=Cochrane Database Syst Rev |issue=1 |pages=CD005994 |year=2007 |pmid=17253573 |doi=10.1002/14651858.CD005994.pub2 }}</ref><ref name="pmid17096455">{{cite journal |author=Robinson L, Hutchings D, Dickinson HO, ''et al.'' |title=Effectiveness and acceptability of non-pharmacological interventions to reduce wandering in dementia: a systematic review |url=https://archive.org/details/sim_international-journal-of-geriatric-psychiatry_2007-01_22_1/page/9 |journal=Int J Geriatr Psychiatry |volume=22 |issue=1 |pages=9–22 |year=2007 |pmid=17096455 |doi=10.1002/gps.1643 }}</ref> ದುಗುಡ-ಉದ್ದೇಶಿತ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ: ಸ್ಮರಣೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಕ್ರಮಬದ್ಧಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ಮನೋರೋಗದ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಸ್ನೊಯೆಜೆಲೆನ್‌‌ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸಂವೇದನದ ಸುಸಂಘಟನೆ, ಮತ್ತು ಅನುಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹಾಜರಿಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ. ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ಮನೋರೋಗದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಥವಾ ಏನೂ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನಬಹುದಾದ ಔಪಚಾರಿಕ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನವು ನಡೆದಿದೆಯಾದರೂ, ಲಘುವಾಗಿ ದುರ್ಬಲಗೊಂಡ ರೋಗಿಗಳು ತಮ್ಮ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ನೆರವು ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಇದು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸಕರು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="pracGuideAPA"/> ಹಿಂದಿನ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಅಥವಾ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಸ್ಮರಣೆಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು (ರೆಮಿನಿಸೆನ್ಸ್‌ ಥೆರಪಿ-RT) ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಅನೇಕವೇಳೆ ಇದು ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು, ಮನೆಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳು, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಗಳು ಅಥವಾ ಹಿಂದಿನ ಅನುಭವಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇತರ ಸುಪರಿಚಿತ ವಸ್ತುಗಳ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. RTಯ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವದ ಕುರಿತಾಗಿ ಕೆಲವೇ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆಯಾದರೂ, ಸಂವೇದನೆ ಮತ್ತು ಚಿತ್ತಸ್ಥಿತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅವು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗಿರಬಹುದು.<ref name="pmid15846613">{{cite journal |author=Woods B, Spector A, Jones C, Orrell M, Davies S |title=Reminiscence therapy for dementia |journal=Cochrane Database Syst Rev |issue=2 |pages=CD001120 |year=2005 |pmid=15846613 |doi=10.1002/14651858.CD001120.pub2 }}</ref> ಅನುಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹಾಜರಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ (ಸಿಮ್ಯುಲೇಟೆಡ್‌ ಪ್ರೆಸೆನ್ಸ್‌ ಥೆರಪಿ-SPT) ಎಂಬುದು ನಂಟಿನ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ್ದು, ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ನ ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಹತ್ತಿರದ ಸಂಬಂಧಿಕರ ಧ್ವನಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಚಾಲಿಸುವುದನ್ನು ಅದು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಸವಾಲೆಸೆಯುವ ನಡವಳಿಕೆಗಳನ್ನು SPTಯು ತಗ್ಗಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಭಾಗಶಃ ಪುರಾವೆಯು ಲಭ್ಯವಿದೆ.<ref name="pmid19023729">{{cite journal |author=Zetteler J |title=Effectiveness of simulated presence therapy for individuals with dementia: a systematic review and meta-analysis |url=https://archive.org/details/aging-mental-health_2008-11_12_6/page/779 |journal=Aging Ment Health |volume=12 |issue=6 |pages=779–85 |year=2008 |month=November |pmid=19023729 |doi=10.1080/13607860802380631 }}</ref> ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಕ್ರಮಬದ್ಧಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಎಂಬುದು, ವಾಸ್ತವತೆಯ ಸ್ವೀಕಾರ ಮತ್ತು ಮತ್ತೋರ್ವನ ಅನುಭವದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸತ್ಯವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ್ದರೆ, ಸಂವೇದನದ ಸುಸಂಘಟನೆಯು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಗುರಿಯಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವ ಪರಿಪಾಲನೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಈ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳ ಪ್ರಯೋಜಕತೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಇರುವ ಪುರಾವೆಯು ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ್ದಾಗಿದೆ.<ref name="pmid12917907">{{cite journal |author=Neal M, Briggs M |title=Validation therapy for dementia |journal=Cochrane Database Syst Rev |issue=3 |pages=CD001394 |year=2003 |pmid=12917907 |doi=10.1002/14651858.CD001394 }}</ref><ref name="pmid12519587">{{cite journal |author=Chung JC, Lai CK, Chung PM, French HP |title=Snoezelen for dementia |journal=Cochrane Database Syst Rev |issue=4 |pages=CD003152 |year=2002 |pmid=12519587 |doi=10.1002/14651858.CD003152 }}</ref> ವಾಸ್ತವತೆ ನೆಲೆಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಗ್ರಹಣದ ಮರುತರಬೇತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸಂವೇದನೆ-ಉದ್ದೇಶಿತ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳ ಗುರಿಯು ಜ್ಞಾನಗ್ರಹಣದ ಕೊರತೆಗಳ ಕಡಿತವಾಗಿದೆ. ವಾಸ್ತವತೆ ನೆಲೆಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು ಸಮಯ, ಸ್ಥಳ ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕುರಿತಾದ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ; ಅದರ ಪರಿಸರಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿರುವ ಅವನ ಅಥವಾ ಅವಳ ಸ್ಥಳವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಸರಾಗಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಇದರಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಜ್ಞಾನಗ್ರಹಣದ ಮರುತರಬೇತಿಯು ಮಾನಸಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳ ತರಪೇತು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ, ದುರ್ಬಲಗೊಂಡ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಜ್ಞಾನಗ್ರಹಣದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು<ref name="pmid17636652">{{cite journal |author=Spector A, Orrell M, Davies S, Woods B |title=Withdrawn: Reality orientation for dementia |journal=Cochrane Database Syst Rev |issue=3 |pages=CD001119 |year=2000 |pmid=17636652 |doi=10.1002/14651858.CD001119.pub2 }}</ref><ref name="pmid12948999">{{cite journal |author=Spector A, Thorgrimsen L, Woods B, ''et al.'' |title=Efficacy of an evidence-based cognitive stimulation therapy programme for people with dementia: randomised controlled trial |journal=Br J Psychiatry |volume=183 |pages=248–254 |year=2003 |pmid=12948999 |doi=10.1192/bjp.183.3.248 }}</ref> ಸುಧಾರಿಸುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಬಗೆಗಳೂ ಒಂದಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವನ್ನು ತೋರಿಸಿವೆಯಾದರೂ, ಕೆಲವೊಂದು ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಆಶಾಭಂಗದಂಥ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳೂ ಸಹ ವರದಿಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.<ref name="pracGuideAPA"/> ಪ್ರಚೋದನೆ-ಉದ್ದೇಶಿತ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ: ಕಲೆ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಮುದ್ದಿನ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು, ವ್ಯಾಯಾಮ, ಮತ್ತು ಇತರ ಬೇರಾವುದೇ ಬಗೆಯ ವಿನೋದ-ವಿಹಾರದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು. ನಡವಳಿಕೆ, ಚಿತ್ತಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಉತ್ತೇಜನವು ಮಿತವಾದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇದರ ಪ್ರಭಾವವು ಅಲ್ಪಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿದೆ. ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವಾಡಿಕೆಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಯು, ಈ ಪರಿಣಾಮಗಳಷ್ಟೇ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿರುವ, ಉತ್ತೇಜನ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮುಖ್ಯ ಬೆಂಬಲವಾಗಿದೆ.<ref name="pracGuideAPA"/> === ಪಾಲನೆ ಮಾಡುವಿಕೆ === ಆಲ್‌ಝೈಮರ್ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಶಮನ ಇಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕೆ ಈಡಾಗಿರುವ ಜನರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದಂತೆ ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ಅಸಮರ್ಥರಾಗುವುದರಿಂದ, ಪಾಲನೆ ಮಾಡುವಿಕೆ ಎಂಬುದು ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕಾಯಿಲೆಯ ಹರಿವಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಜಾಗರೂಕವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆರಂಭಿಕ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಸ್ಥ ಹಂತಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಇರುವಿಕೆಯ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿಗೆ ಮಾಡಲಾಗುವ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳು ರೋಗಿಯ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಲ್ಲವು ಮತ್ತು ನಿಗಾವಣೆ ಮಾಡುವವರ ಹೊರೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಬಲ್ಲವು.<ref name="pmid11220813">{{cite journal |author = Gitlin LN, Corcoran M, Winter L, Boyce A, Hauck WW |title = A randomized, controlled trial of a home environmental intervention: effect on efficacy and upset in caregivers and on daily function of persons with dementia |journal = Gerontologist |volume = 41 |issue = 1 |pages = 4–14 |date = 1 February 2001 |pmid = 11220813 |url = http://gerontologist.gerontologyjournals.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=11220813 |accessdate = 2008-07-15 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="pmid15860476">{{cite journal |author=Gitlin LN, Hauck WW, Dennis MP, Winter L |title=Maintenance of effects of the home environmental skill-building program for family caregivers and individuals with Alzheimer's disease and related disorders |url=https://archive.org/details/sim_journals-of-gerontology_2005-03_60a_3/page/368 |journal=J. Gerontol. A Biol. Sci. Med. Sci. |volume=60 |issue=3 |pages=368–74 |year=2005 |month=March |pmid=15860476 }}</ref> ಇಂಥ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ: ಸರಳೀಕೃತ ಪರಿಪಾಠಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಸುರಕ್ಷತಾ ಬೀಗಗಳನ್ನು ಇರಿಸುವುದು, ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಈಡಾಗಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಸುಳಿವು ನೀಡಲೆಂದು ಮನೆಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಹಣೆಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಅಂಟಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಮಾರ್ಪಾಡುಗೊಂಡ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು.<ref name="pracGuideAPA"/><ref>{{cite web |url=http://www.alz.org/Health/Treating/agitation.asp |title=Treating behavioral and psychiatric symptoms |year=2006 |accessdate=2006-09-25 |publisher=Alzheimer's Association |archive-date=2006-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060925112503/http://www.alz.org/Health/Treating/agitation.asp |url-status=bot: unknown }}</ref><ref name="pmid15297089"> {{cite journal | author = Dunne TE, Neargarder SA, Cipolloni PB, Cronin-Golomb A | title = Visual contrast enhances food and liquid intake in advanced Alzheimer's disease | url = https://archive.org/details/sim_clinical-nutrition_2004-08_23_4/page/533 | journal = Clinical Nutrition | volume = 23 | issue = 4 | pages = 533–538 | year = 2004 | pmid = 15297089 | doi = 10.1016/j.clnu.2003.09.015 }}</ref> ರೋಗಿಯಾದವರು ಸ್ವತಃ ತಾವೇ ಉಣ್ಣುವುದಕ್ಕೂ ಅಸಮರ್ಥರಾಗಬಹುದು, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ಆಹಾರವನ್ನು ಸಣ್ಣದಾದ ತುಣುಕುಗಳು ಅಥವಾ ನಯವಾದ ಕೆನೆಮಾಡಿದ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ನೀಡುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ.<ref>{{cite book |author=Dudek, Susan G. |title=Nutrition essentials for nursing practice |publisher=Lippincott Williams & Wilkins |location=Hagerstown, Maryland |year=2007 |page=360 |isbn=0-7817-6651-6 |oclc= |doi= |url= https://books.google.com/?id=01zo6yf0IUEC&pg=PA360&dq=alzheimer%27s+chew |accessdate=2008-08-19 }}</ref> ನುಂಗುವಲ್ಲಿನ ತೊಡಕುಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಾಗ, ಉಣಿಸುವ ಕೊಳವೆಗಳ ಬಳಕೆಯು ಅಗತ್ಯವಾಗಬಹುದು. ಇಂಥ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವ ಮತ್ತು ಉಣಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವುದರ ನೈತಿಕತೆಯು, ನಿಗಾವಣೆ ಮಾಡುವವರು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಗಣನೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="pmid16415742">{{cite journal |author=Dennehy C |title=Analysis of patients' rights: dementia and PEG insertion |journal=Br J Nurs |volume=15 |issue=1 |pages=18–20 |year=2006 |pmid=16415742 }}</ref><ref name="pmid16556924">{{cite journal |author=Chernoff R |title=Tube feeding patients with dementia |url=https://archive.org/details/sim_nutrition-in-clinical-practice_2006-04_21_2/page/142 |journal=Nutr Clin Pract |volume=21 |issue=2 |pages=142–6 |year=2006 |month=April |pmid=16556924 |doi=10.1177/0115426506021002142 }}</ref> ಕಾಯಿಲೆಯ ಯಾವುದೇ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಶಾರೀರಿಕ ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ಶಕ್ತಿಗಳ ಬಳಕೆಯು ಅಪರೂಪವೆಂಬಂತೆ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆಯಾದರೂ, ADಯಿಂದ ನರಳುತ್ತಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಅವರ ನಿಗಾವಣೆ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಉಂಟಾಗುವ ಹಾನಿಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಅವು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುವ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳೂ ಇವೆ.<ref name="pracGuideAPA"/> ಕಾಯಿಲೆಯು ಮುಂದುವರಿದಂತೆ ವಿಭಿನ್ನ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: ಬಾಯಿಯ ಮತ್ತು ದಂತದ ಕಾಯಿಲೆ, ಒತ್ತಡದ ಹುಣ್ಣುಗಳು, ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ, ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ಅಥವಾ ಉಸಿರಾಟದ, ಚರ್ಮದ, ಅಥವಾ ಕಣ್ಣಿನ [[ಸೋಂಕು]]ಗಳು. ಜಾಗರೂಕವಾಗಿ ನಿಭಾಯಿಸುವುದರಿಂದ ಅವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಬಹುದಾಗಿದೆಯಾದರೂ, ಅವು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಾಗ ವೃತ್ತಿಪರ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="pmid10369823">{{cite journal |author=Gambassi G, Landi F, Lapane KL, Sgadari A, Mor V, Bernabei R |title=Predictors of mortality in patients with Alzheimer's disease living in nursing homes |journal=J. Neurol. Neurosurg. Psychiatr. |volume=67 |issue=1 |pages=59–65 |year=1999 |month=July |pmid=10369823 |pmc=1736445 |doi=10.1136/jnnp.67.1.59 }}</ref><ref>ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು: * {{cite journal |author=Head B |title=Palliative care for persons with dementia |journal=Home Healthc Nurse |volume=21 |issue=1 |pages=53–60; quiz 61 |year=2003 |month=January |pmid=12544465 |doi=10.1097/00004045-200301000-00012 }} * {{cite journal |author=Friedlander AH, Norman DC, Mahler ME, Norman KM, Yagiela JA |title=Alzheimer's disease: psychopathology, medical management and dental implications |journal=J Am Dent Assoc |volume=137 |issue=9 |pages=1240–51 |year=2006 |month=September |pmid=16946428 }} * {{cite journal |author=Belmin J |title=Practical guidelines for the diagnosis and management of weight loss in Alzheimer's disease: a consensus from appropriateness ratings of a large expert panel |journal=J Nutr Health Aging |volume=11 |issue=1 |pages=33–7 |year=2007 |pmid=17315078 |author2=Expert Panel and Organisation Committee }} * {{cite journal |author=McCurry SM, Gibbons LE, Logsdon RG, Vitiello M, Teri L |title=Training caregivers to change the sleep hygiene practices of patients with dementia: the NITE-AD project |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-the-american-geriatrics-society_2003-10_51_10/page/1455 |journal=J Am Geriatr Soc |volume=51 |issue=10 |pages=1455–60 |year=2003 |month=October |pmid=14511168 |doi=10.1046/j.1532-5415.2003.51466.x }} * {{cite journal |author=Perls TT, Herget M |title=Higher respiratory infection rates on an Alzheimer's special care unit and successful intervention |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-the-american-geriatrics-society_1995-12_43_12/page/1341 |journal=J Am Geriatr Soc |volume=43 |issue=12 |pages=1341–4 |year=1995 |month=December |pmid=7490383 }}</ref> ಕಾಯಿಲೆಯ ಅಂತಿಮ ಹಂತಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಸಾವು ಸಂಭವಿಸುವವರೆಗೂ ಅನನುಕೂಲತೆಯನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸುವುದರ ಮೇಲೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ.<ref name="pmid12854952">{{cite journal |author=Shega JW, Levin A, Hougham GW, ''et al.'' |title=Palliative Excellence in Alzheimer Care Efforts (PEACE): a program description |journal=J Palliat Med |volume=6 |issue=2 |pages=315–20 |year=2003 |month=April |pmid=12854952 |doi=10.1089/109662103764978641 }}</ref> ತಡವಾದ ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯತೆಯ ಮುನ್ನರಿವು ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ತೊಡಕುಗಳನ್ನು ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ನಿಗಾವಣೆ ಮಾಡುವವರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರೋಗಿಗಳು, ಜೀವನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಹುರುಪಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಅಥವಾ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆ ಎಂಬುದಾಗಿ USನಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಅಧ್ಯಯನವು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದೆ. <ref>{{cite journal |author=Mitchell SL, Teno JM, Kiely DK, ''et al.'' |title=The clinical course of advanced dementia |journal=N Engl J Med |volume=361 |issue=16 |pages=1529–38 |year=2009 |month=Oct |pmid=19828530 |doi=10.1056/NEJMoa0902234 |pmc=2778850}}</ref> == ವ್ಯಾಧಿಯ ಮುನ್ನರಿವು == [[ಚಿತ್ರ:Alzheimer and other dementias world map - DALY - WHO2004.svg|thumb|2004ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ 100,000 ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌ ಮತ್ತು ಇತರ ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯತೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿದ್ದ ಅಸಾಮರ್ಥ್ಯ-ಹೊಂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜೀವಿತವರ್ಷ.[454][455][456][457][458][459][460][461][462][463][464][465][466]]] ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ನ ಕಾಯಿಲೆಯ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತಗಳನ್ನು ಪತ್ತಹಚ್ಚುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಗ್ರಹಣದ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯು ಒಮ್ಮೆಗೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರೆ ನಿರ್ಧಾರಕ ರೋಗನಿರ್ಣಯವೊಂದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಆಗಲೂ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಜೀವಿಸುತ್ತಿರಬಹುದು. ಸ್ಮೃತಿ ನಷ್ಟದಂಥ ಜ್ಞಾನಗ್ರಹಣದ ಲಘುವಾದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಮುಂದುವರಿಯುವ ರೋಗಚಿಹ್ನೆಗಳು, ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಹೋಗುವ ಜ್ಞಾನಗ್ರಹಣದ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಗ್ರಹಣದ್ದಲ್ಲದ ಅಡಚಣೆಗಳ ಹಂತಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಗುತ್ತಾ, ಸ್ವತಂತ್ರ ಇರುವಿಕೆಯ ಯಾವುದೇ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತವೆ.<ref name="pmid10653284"/> ಈ ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಮುದಾಯದ ಜೀವನ ನಿರೀಕ್ಷಣೆಯ ಅವಧಿಯು ತಗ್ಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref name="pmid3776457"/><ref name="pmid8757016">{{cite journal |author=Bowen JD, Malter AD, Sheppard L, ''et al.'' |title=Predictors of mortality in patients diagnosed with probable Alzheimer's disease |url=https://archive.org/details/sim_neurology_1996-08_47_2/page/433 |journal=Neurology |volume=47 |issue=2 |pages=433–9 |year=1996 |month=August |pmid=8757016 }}</ref><ref name="pmid12580712">{{cite journal |author=Dodge HH, Shen C, Pandav R, DeKosky ST, Ganguli M |title=Functional transitions and active life expectancy associated with Alzheimer disease |journal=Arch. Neurol. |volume=60 |issue=2 |pages=253–9 |year=2003 |month=February |pmid=12580712 |doi=10.1001/archneur.60.2.253 }}</ref> ರೋಗನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುವ ಸರಾಸರಿ ಜೀವನ ನಿರೀಕ್ಷಣಾ ಅವಧಿಯು ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ ಏಳು ವರ್ಷಗಳಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ.<ref name="pmid3776457"/> 3%ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿರುವ ರೋಗಿಗಳು ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಜೀವಿಸಬಹುದು.<ref name="pmid7793228"/> ಜ್ಞಾನಗ್ರಹಣದ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ತೀಕ್ಷ್ಣತೆ, ಕುಗ್ಗಿದ ಕ್ರಿಯಾಸಂಬಂಧಿ ಮಟ್ಟ, ಕುಸಿತಗಳ ಇತಿಹಾಸ ಹಾಗೂ ನರವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿನ ಅಡಚಣೆಗಳು ಇವು ತಗ್ಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಕಾಯಿಲೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಹೃದಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, [[ಮಧುಮೇಹ]] ಅಥವಾ ಮದ್ಯ ವ್ಯಸನದ ಇತಿಹಾಸದಂಥ, ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುವ ಇತರ ಕಾಯಿಲೆಗಳೂ ಸಹ ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಲಾದ ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.<ref name="pmid8757016"/><ref name="pmid15068977">{{cite journal |author=Larson EB, Shadlen MF, Wang L, ''et al.'' |title=Survival after initial diagnosis of Alzheimer disease |url=https://archive.org/details/sim_annals-of-internal-medicine_2004-04-06_140_7/page/n52 |journal=Ann. Intern. Med. |volume=140 |issue=7 |pages=501–9 |year=2004 |month=April |pmid=15068977 }}</ref><ref name="pmid7792352">{{cite journal |author=Jagger C, Clarke M, Stone A |title=Predictors of survival with Alzheimer's disease: a community-based study |url=https://archive.org/details/sim_psychological-medicine_1995-01_25_1/page/171 |journal=Psychol Med |volume=25 |issue=1 |pages=171–7 |year=1995 |month=January |pmid=7792352 |doi=10.1017/S0033291700028191 }}</ref> ಕಾಯಿಲೆಯು ತೀರಾ ಮುಂಚಿನ ವಯೋಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿದಷ್ಟೂ ಬದುಕುಳಿಯುವ ಒಟ್ಟು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯು ಹೆಚ್ಚಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೇ, ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಆರೋಗ್ಯವಂತ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಜೀವನ ನಿರೀಕ್ಷಣೆಯು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ತಗ್ಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ.<ref name="pmid12580712"/> ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಪುರುಷರು ಕಡಿಮೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿರುವ ಒಂದು ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆಯ ಮುನ್ನರಿವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.<ref name="pmid7793228"/><ref name="pmid15883266">{{cite journal |author=Ganguli M, Dodge HH, Shen C, Pandav RS, DeKosky ST |title=Alzheimer disease and mortality: a 15-year epidemiological study |journal=Arch. Neurol. |volume=62 |issue=5 |pages=779–84 |year=2005 |month=May |pmid=15883266 |doi=10.1001/archneur.62.5.779 }}</ref> ಈ ಕಾಯಿಲೆಯು ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಪೈಕಿ 70%ನಷ್ಟು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುವ ಸಾವಿಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿರುವ [[ಮರಣ|ಸಾವಿನ ಕಾರಣ]] ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="pmid3776457"/> ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ ಮತ್ತು [[ನಿರ್ಜಲೀಕರಣ]]ದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ವಾಡಿಕೆಯದು ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಸಾವಿನ ತತ್‌ಕ್ಷಣದ ಕಾರಣಗಳಾಗಿದ್ದರೆ, [[ಕ್ಯಾನ್ಸರ್|ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌]] ಸಮಸ್ಯೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಾಡಿಕೆಯ ಸಾವಿನ ಕಾರಣ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="pmid3776457"/><ref name="pmid15883266"/> == ಸೋಂಕುಶಾಸ್ತ್ರ == {| align="left" border="2"| class="wikitable sortable " ಶೈಲಿ="text-align:center" |+ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಪ್ರಮಾಣಗಳು<br /> 65 ವರ್ಷ<ref name="pmid17727890"/> ವಯಸ್ಸಾದ ನಂತರ |- ! ವಯಸ್ಸು !! ಹೊಸ ಪೀಡಿತರು<br /> ಪ್ರತಿ ಸಾವಿರ<br /> ವ್ಯಕ್ತಿ–ವರ್ಷಗಳು |- !65–69 |&nbsp;3 |- !70–74 |&nbsp;6 |- !75–79 |&nbsp;9 |- !80–84 |23 |- !85–89 |40 |- !90–&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; |69 |} ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ-ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಹರಡಿರುವ ಪ್ರಮಾಣ. ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಎಂಬುದು, ಅಪಾಯದಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿ–ಸಮಯದ ಪ್ರತಿ ಏಕಮಾನಕ್ಕಿರುವ ಹೊಸ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದು ಪ್ರತಿ ಸಾವಿರ ವ್ಯಕ್ತಿ–ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಕಂಡುಬರುವ ಸಂಖ್ಯೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ); ಅದೇವೇಳೆಗೆ, ಹರಡಿರುವ ಪ್ರಮಾಣ ಎಂಬುದು, ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಕಾಯಿಲೆಯ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಸಹಯೋಗಿ ಅನುಲಂಬ ಅಧ್ಯಯನಗಳು (ಒಂದು ಕಾಯಿಲೆ-ಮುಕ್ತ ಜನಸಮುದಾಯವು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೂ ಅನುಸರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದ ಸಂದರ್ಭದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು) ಎಲ್ಲಾ ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯತೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಪ್ರತಿ ಸಾವಿರ ವ್ಯಕ್ತಿ–ವರ್ಷಗಳಿಗೆ 10 ಮತ್ತು 15ರ ನಡುವಿನ ಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ADಗೆ<ref name="pmid17727890">{{cite journal |author=Bermejo-Pareja F, Benito-León J, Vega S, Medrano MJ, Román GC |title=Incidence and subtypes of dementia in three elderly populations of central Spain |journal=J. Neurol. Sci. |volume=264 |issue=1–2 |pages=63–72 |year=2008 |month=January |pmid=17727890 |doi=10.1016/j.jns.2007.07.021 }}</ref><ref name="pmid12028245">{{cite journal |author=Di Carlo A, Baldereschi M, Amaducci L, ''et al.'' |title=Incidence of dementia, Alzheimer's disease, and vascular dementia in Italy. The ILSA Study |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-the-american-geriatrics-society_2002-01_50_1/page/41 |journal=J Am Geriatr Soc |volume=50 |issue=1 |pages=41–8 |year=2002 |month=January |pmid=12028245 |doi=10.1046/j.1532-5415.2002.50006.x |last12=Ilsa Working |first12=Group }}</ref> ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ 5–8ರ ಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ; ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ದಾಖಲಾಗುವ ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯತೆಯ ಹೊಸ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಪೈಕಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಪ್ರಕರಣಗಳು AD ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದವಾಗಿವೆ ಎಂಬುದು ಇದರರ್ಥ. ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿರುವ ವಯಸ್ಸು ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಅಂಶವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಪ್ರಮಾಣಗಳು ಎಲ್ಲಾ ವಯೋಮಾನಗಳವರಿಗೂ ಸಮಾನವಾಗಿಲ್ಲ: 65 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾದ ನಂತರದ ಪ್ರತಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು ವಶಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಅಪಾಯವು ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ ದ್ವಿಗುಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಪ್ರತಿ ಸಾವಿರ ವ್ಯಕ್ತಿ-ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ ಮಟ್ಟವು 3ರಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು 69ರವರೆಗೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.<ref name="pmid17727890"/><ref name="pmid12028245"/> ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಪ್ರಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ; ಮಹಿಳೆಯರು, ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ 85 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತಲೂ ವಯಸ್ಸಾದವರ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರು AD ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದರ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.<ref name="pmid12028245"/><ref>{{cite journal |author=Andersen K, Launer LJ, Dewey ME, ''et al.'' |title=Gender differences in the incidence of AD and vascular dementia: The EURODEM Studies. EURODEM Incidence Research Group |url=https://archive.org/details/sim_neurology_1999-12-10_53_9/page/1992 |journal=Neurology |volume=53 |issue=9 |pages=1992–7 |year=1999 |month=December |pmid=10599770 |last12=Martinez-Lage |first12=JM |last13=Stijnen |first13=T |last14=Hofman |first14=A }}</ref> ಜನಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ADಯು ಹರಡಿರುವ ಪ್ರಮಾಣವು, ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಉಳಿವಿನ ಅಂಶಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿಭಿನ್ನ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ADಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ವಯಸ್ಸಿನೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆಯಾದ್ದರಿಂದ, ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯ ಪರಿಗಣನೆಗೊಳಗಾಗುವ ಜನಸಮುದಾಯದ ಸರಾಸರಿ ವಯಸ್ಸನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವುದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ ಹರಡಿರುವ ಪ್ರಮಾಣವು 2000ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ 1.6%ನಷ್ಟಿತ್ತು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾದ ಮತ್ತು 65–74ರ ವಯೋಮಾನದ ಗುಂಪಿನ ಹೀಗೆ ಎರಡರ ಅಂಕಿ-ಅಂಶವಾಗಿತ್ತು; 75–84ರ ವಯೋಮಾನದ ಗುಂಪಿನವರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಮಾಣವು 19%ಗೆ ಹೆಚ್ಚಳಗೊಂಡಿದ್ದರೆ, 84ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯೋಮಾನದವರ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಇದು 42%ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿತ್ತು.<ref>2000 U.S. ಅಂದಾಜುಗಳು: * {{cite journal |author=Hebert LE, Scherr PA, Bienias JL, Bennett DA, Evans DA |title=Alzheimer disease in the US population: prevalence estimates using the 2000 census |journal=Arch. Neurol. |volume=60 |issue=8 |pages=1119–22 |year=2003 |month=August |pmid=12925369 |doi=10.1001/archneur.60.8.1119 }} * {{cite web |title=Profiles of general demographic characteristics, 2000 census of population and housing, United States |year=2001 |publisher=U.S. Census Bureau |url=http://www.census.gov/prod/cen2000/dp1/2kh00.pdf |format=PDF |accessdate=2008-08-27 }}</ref> ಕಡಿಮೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಹರಡಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಟ್ಟಗಳು ಕಡಿಮೆಯಿವೆ.{{Dead link|date=February 2010}}<ref name="pmid16360788"/> [[ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಘಟನೆ]]ಯು (ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಹೆಲ್ತ್‌ ಆರ್ಗನೈಸೇಷನ್‌) ಅಂದಾಜಿಸಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, 2005ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ 0.379%ನಷ್ಟು ಜನರು ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಇದರ ಹರಡಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು 2015ರಲ್ಲಿ 0.441%ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ 2030ರಲ್ಲಿ 0.556%ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಈ ಸಂಘಟನೆಯ ಅಂದಾಜಾಗಿದೆ.<ref name="isbn9789241563369">{{cite book | last = World Health Organization | title = Neurological Disorders: Public Health Challenges | publisher = World Health Organization | year = 2006 | location = Switzerland | pages = 204–207 | url = http://www.who.int/mental_health/neurology/neurodiso/en/index.html | isbn = 978-92-4-156336-9 }}</ref> ಇತರ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಕೂಡಾ ಅದೇ ರೀತಿಯ ತೀರ್ಮಾನಗಳನ್ನು ತಳೆದಿವೆ.<ref name="pmid16360788">{{cite journal |author=Ferri CP, Prince M, Brayne C, ''et al.'' |title=Global prevalence of dementia: a Delphi consensus study |journal=Lancet |volume=366 |issue=9503 |pages=2112–7 |year=2005 |month=December |pmid=16360788 |pmc=2850264 |doi=10.1016/S0140-6736(05)67889-0 |url=http://www.sbgg.org.br/profissional/artigos/pdf/demencia_mundo.pdf |accessdate=2008-06-25 |format=PDF |last12=Mathers |first12=C |last13=Menezes |first13=PR |last14=Rimmer |first14=E |last15=Scazufca |first15=M |last16=Alzheimer's Disease |first16=International |archive-date=2008-06-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080625071754/http://www.sbgg.org.br/profissional/artigos/pdf/demencia_mundo.pdf |url-status=bot: unknown }}</ref> ಮತ್ತೊಂದು ಅಧ್ಯಯನವು ಅಂದಾಜಿಸಿದ ಪ್ರಕಾರ, 2006ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪೈಕಿ 0.40%ನಷ್ಟು ಜನರು (ವ್ಯಾಪ್ತಿ 0.17–0.89%; ಪರಿಪೂರ್ಣ ಸಂಖ್ಯೆ {{Nowrap|26.6 million}}, ವ್ಯಾಪ್ತಿ {{Nowrap|11.4–59.4 million}}) AD ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ಪೀಡಿತರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು 2050ರ ವೇಳೆಗೆ ಹರಡಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಟ್ಟವು ಮೂರುಪಟ್ಟಿನಷ್ಟು ಹಾಗೂ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮಟ್ಟವು ನಾಲ್ಕುಪಟ್ಟಿನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಲಿದೆ.<ref ಹೆಸರು="ಬ್ರೂಕ್‌ಮೆಯೆರ್‌ 2007">2006 ಹರಡಿರುವ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಂದಾಜು: * {{cite journal |author=Brookmeyer R, Johnson E, Ziegler-Graham K, MH Arrighi |title=Forecasting the global burden of Alzheimer's disease |journal=Alzheimer's and Dementia |volume=3 |issue=3 |pages=186–91 |year=2007 |month=July |doi=10.1016/j.jalz.2007.04.381 |url=http://works.bepress.com/cgi/viewcontent.cgi?article=1022&context=rbrookmeyer |accessdate=2008-06-18 |pmid=19595937 |last1=Brookmeyer |first1=R |last2=Johnson |first2=E |last3=Ziegler-Graham |first3=K |last4=Arrighi |first4=HM |archive-date=2008-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081207025403/http://works.bepress.com/cgi/viewcontent.cgi?article=1022&context=rbrookmeyer |url-status=dead }} * {{cite journal |url=http://un.org/esa/population/publications/wpp2006/WPP2006_Highlights_rev.pdf |format=PDF |accessdate=2008-08-27 |year=2007 |title=World population prospects: the 2006 revision, highlights |publisher=Population Division, Department of Economic and Social Affairs, United Nations |version=Working Paper No. ESA/P/WP.202 |archive-date=2008-08-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080819191533/http://www.un.org/esa/population/publications/wpp2006/WPP2006_Highlights_rev.pdf |url-status=dead }}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:Auguste D aus Marktbreit.jpg|thumb|ಅಲೋಯ್ಸ್‌‌ ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ನ ರೋಗಿಯಾದ ಅಗಸ್ಟೆ ಡೆಟರ್‌ 1902ರಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ. ಅವಳದು, ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ನ ಕಾಯಿಲೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಪರಿಚಿತವಾದ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯ ಮೊದಲು ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಕರಣವಾಗಿತ್ತು.]] ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ [[ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯತೆ]]ಗೂ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧವಿದೆ ಎಂಬುದು ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್‌ ಮತ್ತು ರೋಮನ್‌ ದಾರ್ಶನಿಕರು ಮತ್ತು ವೈದ್ಯರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿತ್ತು.<ref name="pmid9661992">{{cite journal |author=Berchtold NC, Cotman CW |title=Evolution in the conceptualization of dementia and Alzheimer's disease: Greco-Roman period to the 1960s |url=https://archive.org/details/sim_neurobiology-of-aging_may-june-1998_19_3/page/n6 |journal=Neurobiol. Aging |volume=19 |issue=3 |pages=173–89 |year=1998 |pmid=9661992 |doi=10.1016/S0197-4580(98)00052-9 }}</ref> 1901ರವರೆಗೂ ವಾಸ್ತವಿಕ ಸಂಗತಿಯು ಅರಿವಿಗೆ ಬಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಲೋಯ್ಸ್‌‌ ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ ಎಂಬ ಜರ್ಮನ್‌ ಮನೋವೈದ್ಯನು ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ನ ಕಾಯಿಲೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಚಿರಪರಿಚಿತಗೊಂಡ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಮೊದಲ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಅಗಸ್ಟೆ D ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ತಾನು ಕರೆದ ಐವತ್ತು-ವರ್ಷ-ವಯಸ್ಸಿನ ಓರ್ವ ಮಹಿಳೆಯಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿದ. 1906ರಲ್ಲಿ ಆಕೆಯು ಸಾಯುವವರೆಗೂ ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ ಅವಳನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿತು; ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೇ ಆತ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವರದಿಮಾಡಿದ.<ref>ಅಗಸ್ಟೆ D.: * {{ cite journal | author=Alzheimer Alois | title=Über eine eigenartige Erkrankung der Hirnrinde [About a peculiar disease of the cerebral cortex] | journal=Allgemeine Zeitschrift fur Psychiatrie und Psychisch-Gerichtlich Medizin | volume=64 | issue=1–2 | pages=146–148 | year=1907 | language={{de icon}} }} * {{cite journal |author=Alzheimer Alois |title=About a peculiar disease of the cerebral cortex. By Alois Alzheimer, 1907 (Translated by L. Jarvik and H. Greenson) |journal=Alzheimer Dis Assoc Disord |volume=1 |issue=1 |pages=3–8 |year=1987 |pmid=3331112 }} * {{cite book |author=Maurer Ulrike, Maurer Konrad |title=Alzheimer: the life of a physician and the career of a disease |url=https://archive.org/details/alzheimerlifeofp00maur |publisher=Columbia University Press |location=New York |year=2003 |page=270 |isbn=0-231-11896-1 |oclc= }}</ref> ಮುಂದಿನ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅದೇ ರೀತಿಯ ಹನ್ನೊಂದು ಪ್ರಕರಣಗಳು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ವರದಿಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟವು; ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರಕರಣಗಳು ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ನ ಕಾಯಿಲೆ ಎಂಬ ಶಬ್ದವನ್ನು ಅಷ್ಟುಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದವು.<ref name="pmid9661992"/> ಅಗಸ್ಟೆ Dಯ ಮೂಲವರದಿಯಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ (ಭ್ರಮೆಗಳು ಮತ್ತು ಭ್ರಾಂತಿಗಳು) ಹಾಗೂ ರೋಗಶಾಸ್ತ್ರದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು (ಅಪಧಮನಿಯ ಮಾಂದ್ಯದ ಬದಲಾವಣೆಗಳು) ಕಾಣಿಸದಂತೆ ತಡೆಹಿಡಿದ ನಂತರ, ಎಮಿಲ್‌‌ ಕ್ರೇಪೆಲಿನ್‌ ಎಂಬಾತ ಸದರಿ ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು ಒಂದು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಸೂಚಕವಾದ ಕಾಯಿಲೆಯಾಗಿ ಮೊದಲು ವಿವರಿಸಿದ.<ref>{{cite journal |author=Berrios G E |title=Alzheimer's disease: a conceptual history |journal=Int. J. Ger. Psychiatry |volume=5 |issue= |pages=355–365 |year=1990 |month= |pmid= |doi=10.1002/gps.930050603 }}</ref> ಕ್ರೇಪೆಲಿನ್‌ನಿಂದ ''ಮುಪ್ಪಿಗೆ-ಮುಂಚಿನ'' [[ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯತೆ]] ಎಂಬುದಾಗಿಯೂ ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ''ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ನ ಕಾಯಿಲೆ'' ಯನ್ನು ಅವನು ''ಮುಪ್ಪಿನ ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯತೆ'' ಯ ಒಂದು ಉಪಬಗೆಯಾಗಿ, 1910ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ''ಟೆಕ್ಸ್ಟ್‌ಬುಕ್‌ ಆಫ್‌ ಸೈಕಿಯಾಟ್ರಿ'' ಎಂಬ ತನ್ನ ಕೃತಿಯ ಎಂಟನೇ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿದ.<ref name="isbn1-4325-0833-4">{{cite book |author=Kraepelin Emil, Diefendorf A. Ross (translated by) |title=Clinical Psychiatry: A Textbook For Students And Physicians (Reprint) |url=https://archive.org/details/clinicalpsychiat0000emil |publisher=Kessinger Publishing |date=2007-01-17 |page=568 |isbn=1-4325-0833-4 |oclc= }}</ref> 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಬಹುಭಾಗದವರೆಗೆ, ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ನ ಕಾಯಿಲೆಯ ರೋಗನಿರ್ಣಯವನ್ನು, ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯತೆಯ ರೋಗಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ 45 ಮತ್ತು 65ರ ವಯೋಮಾನಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿತ್ತು. 1977ರ ನಂತರ ಈ ಪರಿಭಾಷೆಯು ಬದಲಾಯಿತು; ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ADಯ ಕುರಿತಾದ ಒಂದು ಸಮ್ಮೇಳನವು ತನ್ನ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾ, ಮುಪ್ಪಿಗೆ-ಮುಂಚಿನ ಮತ್ತು ಮುಪ್ಪಿನ ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯತೆಯ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಮತ್ತು ರೋಗಶಾಸ್ತ್ರದ ಕುರುಹುಗಳು ಬಹುಪಾಲು ತದ್ರೂಪಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವು ವಿಭಿನ್ನ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು ಎಂಬುದರ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಇದು ತಳ್ಳಿಹಾಕಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನೂ ಆ ಲೇಖಕರು ಸೇರ್ಪಡೆಮಾಡಿದ್ದರು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು.<ref name="isbn0-89004-225-X">{{cite book |author=Katzman Robert, Terry Robert D, Bick Katherine L (editors) |title=Alzheimer's disease: senile dementia and related disorders |publisher=Raven Press |location=New York |year=1978 |page=595 |isbn=0-89004-225-X |oclc= }}</ref> ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಇದು, ವಯಸ್ಸಿನ ನಿರ್ಬಂಧವಿಲ್ಲದೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ''ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ನ ಕಾಯಿಲೆ'' ಯ ರೋಗನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಮಾಡಲು ಇದು ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref name="pmid9702682">{{cite journal |author=Boller F, Forbes MM |title=History of dementia and dementia in history: an overview |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-the-neurological-sciences_1998-06-30_158_2/page/125 |journal=J. Neurol. Sci. |volume=158 |issue=2 |pages=125–33 |year=1998 |month=June |pmid=9702682 |doi=10.1016/S0022-510X(98)00128-2 }}</ref> 65ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಯಸ್ಸಾದವರಲ್ಲಿನ ರೋಗಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲೆಂದು ''ಸಿನೈಲ್‌ ಡಿಮೆನ್ಷಿಯಾ ಆಫ್‌ ದಿ ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌ ಟೈಪ್‌'' (SDAT) ಎಂಬ ಪರಿಭಾಷೆಯನ್ನು ಒಂದಷ್ಟು ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಬಳಸಲಾದರೆ, ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನವರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ರೋಗಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ನ ಕಾಯಿಲೆ ಎಂಬ ಶಿಷ್ಟ ಶಬ್ದವನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ರೋಗಚಿಹ್ನೆಯ ಮಾದರಿ, ಕಾಯಿಲೆಯ ಹರಿವು, ಮತ್ತು ನರರೋಗಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ವಯೋಮಾನಗಳ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲೆಂದು, ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ನ ಕಾಯಿಲೆ ಎಂಬ ಪರಿಭಾಷೆಯನ್ನು ವೈದ್ಯಕೀಯ ನಾಮಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="pmid3531918">{{cite journal |author=Amaducci LA, Rocca WA, Schoenberg BS |title=Origin of the distinction between Alzheimer's disease and senile dementia: how history can clarify nosology |journal=Neurology |volume=36 |issue=11 |pages=1497–9 |year=1986 |month=November |pmid=3531918 }}</ref> == ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ == === ಸಾಮಾಜಿಕ ವೆಚ್ಚಗಳು === ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯತೆಯು, ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ನ ಕಾಯಿಲೆಯು, ಯುರೋಪ್‌ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿನ<ref name="pmid15685097"/><ref name="pmid9543467"/> ಸಮಾಜಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅತ್ಯಂತ ದುಬಾರಿ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಪೈಕಿ ಸೇರಿದ್ದರೆ, [[ಅರ್ಜೆಂಟೀನ|ಅರ್ಜೆಂಟೈನಾ]],<ref name="pmid16870037">{{cite journal |author=Allegri RF, Butman J, Arizaga RL, ''et al.'' |title=Economic impact of dementia in developing countries: an evaluation of costs of Alzheimer-type dementia in Argentina |url=https://archive.org/details/international-psychogeriatrics_2007-08_19_4/page/705 |journal=Int Psychogeriatr |volume=19 |issue=4 |pages=705–18 |year=2007 |month=August |pmid=16870037 |doi=10.1017/S1041610206003784 }}</ref> ಅಥವಾ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ]]ದಂಥ<ref name="pmid16858741">{{cite journal |author=Suh GH, Knapp M, Kang CJ |title=The economic costs of dementia in Korea, 2002 |url=https://archive.org/details/sim_international-journal-of-geriatric-psychiatry_2006-08_21_8/page/722 |journal=Int J Geriatr Psychiatry |volume=21 |issue=8 |pages=722–8 |year=2006 |month=August |pmid=16858741 |doi=10.1002/gps.1552 }}</ref> ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ವೆಚ್ಚವೂ ಸಹ ಉನ್ನತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಏರುತ್ತಲೇ ಇದೆ. ಸಮಾಜದ ಹಳತಾಗುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಈ ವೆಚ್ಚಗಳೂ ಪ್ರಾಯಶಃ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ತನ್ಮೂಲಕ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತವೆ. AD-ಸಂಬಂಧಿತ ವೆಚ್ಚಗಳಲ್ಲಿ, ಶುಶ್ರೂಷಾಗೃಹದ ಪಾಲನೆಯಂಥ ನೇರವಾದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವೆಚ್ಚಗಳು, ಆಂತರಿಕ ಹಗಲು ಪಾಲನೆಯಂಥ ವೈದ್ಯಕೀಯೇತರ ನೇರವೆಚ್ಚಗಳು, ಮತ್ತು ರೋಗಿ ಹಾಗೂ ಪಾಲನೆ ಮಾಡುವವರು ಈ ಇಬ್ಬರ ನಷ್ಟವಾದ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯಂಥ ಪರೋಕ್ಷ ವೆಚ್ಚಗಳೂ ಸೇರಿರುತ್ತವೆ.<ref name="pmid9543467"/> ಅಧ್ಯಯನಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಬದಲಾಗಬಹುದಾದರೂ, ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಕಂಡುಬರುವ ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯತೆಯ ವೆಚ್ಚಗಳು 160 ಶತಕೋಟಿ $<ref name="pmid16401889">{{cite journal |author=Wimo A, Jonsson L, Winblad B |title=An estimate of the worldwide prevalence and direct costs of dementia in 2003 |journal=Dement Geriatr Cogn Disord |volume=21 |issue=3 |pages=175–81 |year=2006 |pmid=16401889 |doi=10.1159/000090733 }}</ref> ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಇರುತ್ತದೆಂದು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ; ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌ ಕಾಯಿಲೆಯ ವೆಚ್ಚಗಳು ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ 100 ಶತಕೋಟಿ $ನಷ್ಟು ಇರಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref name="pmid9543467"/> ಆರೋಗ್ಯ ಪಾಲನೆಯ ವೃತ್ತಿಪರರಿಂದ ಆಗುವ, ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಸಂಸ್ಥಾವಲಂಬಿಯಾಗಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಆಗುವ ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಪಾಲನೆಯು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವೆಚ್ಚಗಳ ಮಹತ್ತರವಾದ ಮೂಲವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಟ್ಟು ವೆಚ್ಚಗಳ 2/3ನಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="pmid15685097"/> ಮನೆಯಲ್ಲಿಯ ಜೀವನವೆಚ್ಚವೂ ಸಹ ತುಂಬಾ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿರುತ್ತದೆ<ref name="pmid15685097"/>, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಿಗಾವಣೆ ಮಾಡುವಿಕೆಯ ಸಮಯ ಮತ್ತು ನಿಗಾವಣೆ ಮಾಡುವವರು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಗಳಿಕೆಗಳಂಥ, ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಾಗ, ಜೀವನವೆಚ್ಚವು ತುಂಬಾ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="pmid11445614">{{cite journal |author=Moore MJ, Zhu CW, Clipp EC |title=Informal costs of dementia care: estimates from the National Longitudinal Caregiver Study |journal=J Gerontol B Psychol Sci Soc Sci |volume=56 |issue=4 |pages=S219–28 |year=2001 |month=July |pmid=11445614 }}</ref> ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯತೆಯ ತೀಕ್ಷ್ಣತೆ ಮತ್ತು ನಡವಳಿಕೆಯ ಅಡಚಣೆಗಳ<ref name="pmid16676288">{{cite journal |author=Jönsson L, Eriksdotter Jönhagen M, Kilander L, ''et al.'' |title=Determinants of costs of care for patients with Alzheimer's disease |url=https://archive.org/details/sim_international-journal-of-geriatric-psychiatry_2006-05_21_5/page/449 |journal=Int J Geriatr Psychiatry |volume=21 |issue=5 |pages=449–59 |year=2006 |month=May |pmid=16676288 |doi=10.1002/gps.1489 }}</ref> ಹಾಜರಿಯೊಂದಿಗೆ ವೆಚ್ಚಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತವೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಶಾರೀರಿಕ ಪಾಲನೆಯ ಮುನ್ನೇರ್ಪಾಡಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಹೆಚ್ಚಿನಮಟ್ಟದ ಪಾಲನಾ ಸಮಯದೊಂದಿಗೆ ಇವು ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.<ref name="pmid11445614"/> ಆದ್ದರಿಂದ, ಜ್ಞಾನಗ್ರಹಣದ ಕ್ಷೀಣತೆಯನ್ನು ನಿಧಾನಗೊಳಿಸುವ, ಸಂಸ್ಥಾವಲಂಬಿಯಾಗಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ವಿಳಂಬಗೊಳಿಸುವ ಅಥವಾ ನಿಗಾವಣೆ ಮಾಡುವವರ ಕಾಲಾವಧಿಗಳನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಸದ್ಯದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಗಳು ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿವೆ.<ref name="pmid9543467"/> === ಪಾಲನೆ ಮಾಡುವಿಕೆಯ ಹೊರೆ === ಮುಖ್ಯ ನಿಗಾವಣೆಗಾರರ ಪಾತ್ರವನ್ನು, ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಳೆ ಬಾಧಿತರ ಜೀವನ ಸಂಗಾತಿ ಅಥವಾ ಓರ್ವ ಹತ್ತಿರದ ಸಂಬಂಧಿಕನು ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ವಾಡಿಕೆ.{{Dead link|date=February 2010}}<ref name="metlife.com"/> ನಿಗಾವಣೆಗಾರರ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಮಹತ್ತರವಾದ ಹೊರೆಯನ್ನು ಇರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ನ ಕಾಯಿಲೆಯು ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಮಾಜಿಕ, ಮಾನಸಿಕ, ಶಾರೀರಿಕ ಅಥವಾ ಆರ್ಥಿಕ ಮಗ್ಗುಲುಗಳು ಈ ಹೊರೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿರುತ್ತವೆ.<ref name="pmid17662119"/><ref name="pmid10489656"/><ref name="pmid10489657"/> ರೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮನೆಯ ಪಾಲನೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.<ref name="pmid18044111">{{cite journal |author=Zhu CW, Sano M |title=Economic considerations in the management of Alzheimer's disease |journal=Clin Interv Aging |volume=1 |issue=2 |pages=143–54 |year=2006 |pmid=18044111 |doi=10.2147/ciia.2006.1.2.143 |pmc=2695165 }}</ref> ಪಾಲನೆಯ ಹೆಚ್ಚು ವೃತ್ತಿಪರವಾದ ಮತ್ತು ದುಬಾರಿಯಾದ ಮಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಈ ಆಯ್ಕೆಯೂ ಸಹ ವಿಳಂಬಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತದೆ.<ref name="pmid18044111"/><ref>{{cite journal |author=Gaugler JE, Kane RL, Kane RA, Newcomer R |title=Early community-based service utilization and its effects on institutionalization in dementia caregiving |url=https://archive.org/details/sim_gerontologist_2005-04_45_2/page/177 |journal=Gerontologist |volume=45 |issue=2 |pages=177–85 |year=2005 |month=April |pmid=15799982 }}</ref> ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ಶುಶ್ರೂಷಾಗೃಹದ ನಿವಾಸಿಗಳ ಪೈಕಿ ಮೂರನೇ-ಎರಡು ಭಾಗದಷ್ಟು ಮಂದಿ ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.<ref name="pracGuideAPA"/> ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯತೆಯ ನಿಗಾವಣೆಗಾರರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ಶಾರೀರಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳಿಗೆ ಈಡಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು.<ref name="pmid12480441">{{cite journal |author=Ritchie K, Lovestone S |title=The dementias |url=https://archive.org/details/sim_the-lancet_2002-11-30_360_9347/page/1759 |journal=Lancet |volume=360 |issue=9347 |pages=1759–66 |year=2002 |month=November |pmid=12480441 |doi=10.1016/S0140-6736(02)11667-9 }}</ref> ಪ್ರಾಥಮಿಕ ನಿಗಾವಣೆಗಾರರ ಮಹತ್ತರವಾದ ಮನಸ್ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸೇರಿವೆ: ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ಬಾಧಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು, ಪಾಲನೆಗಾರನು/ಳು ಓರ್ವ ಜೀವನ ಸಂಗಾತಿಯಾಗಿರುವುದು, ಪಾಲನೆಗೊಳಗಾಗುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮುಂದಿಡುವ ವಿಶೇಷಗಮನ ಅಪೇಕ್ಷಿಸುವ ನಡವಳಿಕೆಗಳಾದ ಖಿನ್ನತೆ, ನಡವಳಿಕೆಯ ಅಡಚಣೆಗಳು, ಭ್ರಾಂತಿಗಳು, ನಿದ್ರಾ-ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಅಥವಾ ನಡಿಗೆಯ ಅಡೆತಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ.<ref name="pmid2241719">{{cite journal |author=Brodaty H, Hadzi-Pavlovic D |title=Psychosocial effects on carers of living with persons with dementia |journal=Aust N Z J Psychiatry |volume=24 |issue=3 |pages=351–61 |year=1990 |month=September |pmid=2241719 |doi=10.3109/00048679009077702 }}</ref><ref name="pmid9646153">{{cite journal |author=Donaldson C, Tarrier N, Burns A |title=Determinants of carer stress in Alzheimer's disease |url=https://archive.org/details/sim_international-journal-of-geriatric-psychiatry_1998-04_13_4/page/248 |journal=Int J Geriatr Psychiatry |volume=13 |issue=4 |pages=248–56 |year=1998 |month=April |pmid=9646153 |doi=10.1002/(SICI)1099-1166(199804)13:4<248::AID-GPS770>3.0.CO;2-0 }}</ref> ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, AD ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿ ವಾರವೂ ಸರಾಸರಿಯಾಗಿ 47 ಗಂಟೆಗಳನ್ನು ವಿನಿಯೋಗಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಕುಟುಂಬದ ನಿಗಾವಣೆಗಾರರು ಅನೇಕವೇಳೆ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸದ ಸಮಯವನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ; ಅದೇವೇಳೆಗೆ ಬಾಧಿತರನ್ನು ಪಾಲನೆಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವೆಚ್ಚಗಳೂ ಸಹ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತವೆ. ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಓರ್ವ ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ ರೋಗಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮಾಡಲಾಗುವ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಹಾಗೂ ಪರೋಕ್ಷ ವೆಚ್ಚಗಳು, ಸರಾಸರಿಯಾಗಿ 18,000 ಮತ್ತು $77,500 $ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತದ ನಡುವಣ ಇರುತ್ತದೆ.<ref name="pmid11445614"/>{{Dead link|date=February 2010}}<ref>{{Dead link|date=February 2010}} {{cite web | title=The MetLife Study of Alzheimer's Disease: The Caregiving Experience | month=August | year=2006 | url=http://www.metlife.com/WPSAssets/14050063731156260663V1FAlzheimerCaregivingExperience.pdf | publisher=MetLife Mature Market Institute | format=PDF | accessdate=2008-02-12 | archive-date=2008-06-25 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080625071754/http://www.metlife.com/WPSAssets/14050063731156260663V1FAlzheimerCaregivingExperience.pdf | url-status=dead }}</ref> [[ಸಂವೇದನಾತ್ಮಕ ವರ್ತನ ಚಿಕಿತ್ಸೆ|ಜ್ಞಾನಗ್ರಹಣದ ನಡವಳಿಕೆಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ]] ಮತ್ತು ನಿಭಾಯಿಸುವ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಗಳ ಬೋಧಿಸುವಿಕೆಯಂಥ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ನಿಗಾವಣೆಗಾರರ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಿಗತವಾಗಿ ಅಥವಾ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಿಸುವಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿವೆ.<ref name="pmid17662119"/><ref name="pmid11511058">{{cite journal |author=Pusey H, Richards D |title=A systematic review of the effectiveness of psychosocial interventions for carers of people with dementia |url=https://archive.org/details/aging-mental-health_2001-05_5_2/page/107 |journal=Aging Ment Health |volume=5 |issue=2 |pages=107–19 |year=2001 |month=May |pmid=11511058 |doi=10.1080/13607860120038302 }}</ref> === ಪ್ರಮುಖ ದೃಷ್ಟಾಂತಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:President Ronald Reagan with Charlton Heston at a Meeting with The Presidential Task Force on The Arts and Humanities in Cabinet Room - DPLA - 47b9185ffd7680d8f23ce4d9fe269696.jpg|thumb|ಶ್ವೇತಭವನದಲ್ಲಿನ ಸಭೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್‌ಟನ್‌ ಹೆಸ್ಟನ್‌ ಮತ್ತು ರೊನಾಲ್ಡ್‌‌ ರೇಗನ್‌.ಅವರಿಬ್ಬರೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ನ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ತುತ್ತಾದರು.]] ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ನ ಕಾಯಿಲೆಯು ಅತೀವವಾಗಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಅನೇಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜನರು ಇದಕ್ಕೆ ಈಡಾಗಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಇದರ ಸುಪರಿಚಿತ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ, ಹಿಂದಿನ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರೊನಾಲ್ಡ್‌‌ ರೇಗನ್‌ ಮತ್ತು ಐರಿಷ್‌ ಬರಹಗಾರ ಐರಿಸ್‌ ಮರ್ಡೋಕ್‌ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ; ಕಾಯಿಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಜ್ಞಾನಗ್ರಹಣದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು ಹೇಗೆ ಹದಗೆಟ್ಟವು ಎಂಬುದನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸುವ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಲೇಖನಗಳಿಗೆ ಈ ಇಬ್ಬರೂ ಸಹ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿದ್ದರು.<ref name="pmid15574466">{{cite journal |author=Garrard P, Maloney LM, Hodges JR, Patterson K |title=[http://brain.oxfordjournals.org/cgi/content/full/128/2/250 The effects of very early Alzheimer's disease on the characteristics of writing by a renowned author] |journal=Brain |volume=128 |issue=Pt 2 |pages=250–60 |year=2005 |month=February |pmid=15574466 |doi=10.1093/brain/awh341 }}</ref><ref name="pmid15461232">{{cite journal |author=Sherman FT |title=[http://www.modernmedicine.com/modernmedicine/article/articleDetail.jsp?id=121676 Did President Reagan have mild cognitive impairment while in office? Living longer with Alzheimer's Disease] |journal=Geriatrics |volume=59 |issue=9 |pages=11, 15 |year=2004 |month=September |pmid=15461232 }}</ref><ref name="pmid15788549">{{cite journal |author=Venneri A, Forbes-Mckay KE, Shanks MF |title=Impoverishment of spontaneous language and the prediction of Alzheimer's disease |journal=Brain |volume=128 |issue=Pt 4 |pages=E27 |year=2005 |month=April |pmid=15788549 |doi=10.1093/brain/awh419 |url= }}</ref> ಇತರ ನಿದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ: ನಿವೃತ್ತ [[ಫುಟ್‍ಬಾಲ್|ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಆಟಗಾರ]] ಫೆರೆಂಕ್‌ ಪುಸ್ಕಾಸ್‌,<ref>{{cite news | url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/6155766.stm |title=Hungary legend Puskas dies at 79 |publisher=BBC News |date=2006-11-17 |accessdate=2008-01-25}} </ref> ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಗಳಾದ ಹೆರಾಲ್ಡ್‌‌ ವಿಲ್ಸನ್‌ (ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ) ಮತ್ತು ಅಡಾಲ್ಫೊ ಸುವಾರೆಜ್‌ ([[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನ್‌]]),<ref>{{cite web |url=http://www.number10.gov.uk/history-and-tour/prime-ministers-in-history/harold-wilson |title=Prime Ministers in History: Harold Wilson |publisher=10 Downing Street |location=London |accessdate=2008-08-18 |archive-date=2008-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080825211328/http://www.number10.gov.uk/history-and-tour/prime-ministers-in-history/harold-wilson |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.elpais.com/articulo/espana/padre/reconocio/Rey/noto/carino/elpepiesp/20080718elpepinac_11/Tes |title=Mi padre no reconoció al Rey pero notó el cariño |publisher=El País |location=Madrid |year=2008 |accessdate=2008-10-01 }}</ref> ನಟಿ ರೀಟಾ ಹೇವರ್ತ್‌,<ref>{{cite web |url=http://www.alz.org/galas/Rita/overview.asp |title=Chicago Rita Hayworth Gala |publisher=Alzheimer's Association |year=2007 |accessdate=2010-02-03 }} </ref> ನಟ [[ಚಾರ್ಲ್‍ಟನ್ ಹೆಸ್ಟನ್|ಚಾರ್ಲ್‌ಟನ್‌ ಹೆಸ್ಟನ್‌]],<ref>{{cite web |url=http://archives.cnn.com/2002/US/08/09/heston.illness/ |title=Charlton Heston has Alzheimer's symptoms |publisher=CNN |date=2002-08-09 |accessdate=2008-01-25 |archive-date=2008-02-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080201123928/http://archives.cnn.com/2002/US/08/09/heston.illness/ |url-status=dead }}</ref> ಕಾದಂಬರಿಕಾರ ಟೆರ್ರಿ ಪ್ರಾಟ್‌ಚೆಟ್‌,<ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/books/2007/dec/12/news.michellepauli1 |author=Pauli Michelle |title=Pratchett announces he has Alzheimer's |publisher=Guardian News and Media |date=2007-12-12 |accessdate=2008-08-18 | location=London}}</ref> ಮತ್ತು ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ 2009ರ [[ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ನೊಬೆಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯಿಂದ ಪುರಸ್ಕೃತನಾದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ K. ಕಾವೊ.<ref>{{cite web |url=http://www.straitstimes.com/Breaking%2BNews/Asia/Story/STIStory_439665.html |title=Nobel Prize Winner has Alzheimer's |publisher=The Straits Times |date=2009-10-08 |accessdate=2009-10-09 }}</ref> ''ಐರಿಸ್‌‌'' ನಂಥ (2001)<ref>{{cite web |url=http://www.imdb.com/title/tt0280778/ |title=Iris |date=2002-01-18 |publisher=IMDB |accessdate=2008-01-24}}</ref> ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಸಹ ADಯು ಬಿಂಬಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಇದು ಜಾನ್‌‌ ಬೇಯ್ಲೆ ಎಂಬಾತನು ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಐರಿಸ್‌ ಮರ್ಡೋಕ್‌‌ಳ<ref>{{cite book |title=Iris: a memoir of Iris Murdoch |author=Bayley John |publisher=Abacus |location=London |year=2000 |isbn=9780349112152 |oclc=41960006 }}</ref> ಕುರಿತಾಗಿ ಬರೆದ ಜೀವನ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ; ಇನ್ನುಳಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ವಿವರಗಳು ಹೀಗಿವೆ: ''ದಿ ನೋಟ್‌ಬುಕ್'' (2004),<ref>{{cite web |url=http://www.imdb.com/title/tt0332280/ |title=The notebook |publisher=IMDB |accessdate=2008-02-22}}</ref> ಇದು 1996ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ನಿಕೋಲಸ್‌ ಸ್ಪಾರ್ಕ್ಸ್‌‌‌ ಎಂಬಾತನ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿತ್ತು;<ref>{{cite book |title=The notebook |url=https://archive.org/details/notebook00spar_1 |author=Sparks Nicholas |year=1996 |publisher=Thorndike Press |location=Thorndike, Maine |page=[https://archive.org/details/notebook00spar_1/page/268 268] |isbn=078620821X }} </ref> ''ಎ ಮೊಮೆಂಟ್‌ ಟು ರಿಮೆಂಬರ್‌'' (2004);''ಥಾನ್‌ಮಾತ್ರಾ'' (2005);<ref>{{cite web |url=http://www.webindia123.com/movie/regional/thanmatra/index.htm |title=Thanmathra |publisher=Webindia123.com |accessdate=2008-01-24}} </ref> ''ಮೆಮರೀಸ್‌ ಆಫ್‌ ಟುಮಾರೊ (ಅಶಿತಾ ನೊ ಕಿಯೊಕು)'' (2006),<ref>{{cite web |url=http://www.imdb.com/title/tt0494640/ |title=Ashita no kioku |originallanguage={{jp icon}} |publisher=IMDB |accessdate=2008-01-24}}</ref> ಇದು ಹಿರೊಶಿ ಒಗಿವಾರಾ ಎಂಬಾತನ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿತ್ತು;<ref>{{cite book |author=Ogiwara Hiroshi |year=2004 |title=Ashita no Kioku |url=https://archive.org/details/ashitanokioku0000ogiw |location=Tōkyō |publisher=Kōbunsha |isbn=9784334924461 |oclc=57352130 |language={{jp icon}} |isbn-status=May be invalid – please double check }}</ref> ''ಅವೇ ಫ್ರಂ ಹರ್‌‌'' (2006), ಇದು ಅಲೀಸ್‌ ಮನ್ರೊ ಎಂಬಾಕೆಯ "ದಿ ಬೇರ್‌ ಕೇಮ್‌ ಓವರ್‌ ದಿ ಮೌಂಟೇನ್‌" ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಕಥೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿತ್ತು.<ref>{{cite book |title=[[Hateship, Friendship, Courtship, Loveship, Marriage|Hateship, Friendship, Courtship, Loveship, Marriage: Stories]] |author=Munro Alice |location=New York |publisher=A.A. Knopf |year=2001 |isbn=9780375413001 |oclc=46929223 |chapter-url=The bear came over the mountain}}</ref> ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ನ ಕಾಯಿಲೆಯ ಮೇಲಿನ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ: ''ಮ್ಯಾಲ್ಕಂ ಅಂಡ್‌ ಬಾರ್ಬರಾ: ಎ ಲವ್‌ ಸ್ಟೋರಿ'' (1999) ಮತ್ತು ''ಮ್ಯಾಲ್ಕಂ ಅಂಡ್‌ ಬಾರ್ಬರಾ: ಲವ್‌'ಸ್‌ ಫೇರ್‌ವೆಲ್‌'' (2007); ಈ ಎರಡೂ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಲ್ಕಂ ಪಾಯಿಂಟನ್‌ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ.<ref>ಮ್ಯಾಲ್ಕಂ ಮತ್ತು ಬಾರ್ಬರಾ: * {{cite web |url=http://www.dfgdocs.com/Directory/Titles/700.aspx |title=Malcolm and Barbara: A love story |publisher=Dfgdocs |accessdate=2008-01-24 |archive-date=2008-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080524213821/http://www.dfgdocs.com/Directory/Titles/700.aspx |url-status=dead }} * {{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/cambridgeshire/content/articles/2007/08/06/pointon_audio_feature.shtml |title=Malcolm and Barbara: A love story |publisher=BBC Cambridgeshire |accessdate=2008-03-02 }} * {{cite news |url=https://www.theguardian.com/media/2007/aug/07/broadcasting.itv |title=Alzheimer's film-maker to face ITV lawyers |publisher=Guardian Media |date=2007-08-07 |accessdate=2008-01-24 |location=London |first=John |last=Plunkett }}</ref> == ಸಂಶೋಧನೆಯ ನಿರ್ದೇಶನಗಳು == {{as of | 2008}}, 400ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಔಷಧೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವಗಳು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ತಪಾಸಣೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿವೆ, ಮತ್ತು ಈ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಪೈಕಿ ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ ಕಾಲುಭಾಗದಷ್ಟು ಔಷಧಿಗಳು IIIನೇ ಹಂತದ ಪರೀಕ್ಷಾ ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿವೆ; ಇದು ನಿಯಂತ್ರಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ನಡೆಯುವ ಅವಲೋಕನಕ್ಕೆ ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಗಿರುವ ಕೊನೆಯ ಹಂತವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.clinicaltrials.gov/ct2/results?term=alzheimer |title= Clinical Trials. Found 459 studies with search of: alzheimer |accessdate= 2008-03-23 |publisher= US National Institutes of Health }}</ref> ಕಾಯಿಲೆಯ ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ರೋಗಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಉಪಚರಿಸುವುದರ ಕುರಿತಾಗಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶವು ಗಮನ ಹರಿಸಿದೆ. ಅಮಿಲಾಯ್ಡ್‌‌ ಬೀಟಾ ಮಟ್ಟಗಳನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸುವುದು, ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ<ref> {{cite journal |author=Lashuel HA, Hartley DM, Balakhaneh D, Aggarwal A, Teichberg S, [[David J E Callaway|Callaway DJE]] |title=New class of inhibitors of [[Beta amyloid|amyloid-beta]] fibril formation. Implications for the mechanism of pathogenesis in Alzheimer's disease |url=http://www.jbc.org/cgi/content/abstract/277/45/42881 |journal=[[Journal of Biological Chemistry|J Biol Chem]] |year=2002 |volume=277 |pages=42881–42890 |pmid=12167652 |doi=10.1074/jbc.M206593200 |issue=45 }}</ref> (ಅಪೋಮಾರ್ಫೀನ್‌‌‌‌ನಂಥವು) ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. ಅಮಿಲಾಯ್ಡ್‌‌ ಪ್ರೋಟೀನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಾ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಅಥವಾ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು ಹಾಕುವಿಕೆಯು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಒಂದು ವಿಹಿತ ವಿಧಾನವಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಕುರಿತಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನವು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Dodel r, Neff F, Noelker C, Pul R, Du Y, Bacher M Oertel W. |title=Intravenous Immunoglobulins as a Treatment for Alzheimer's Disease: Rationale and Current Evidence |url=http://adisonline.com/drugs/Abstract/2010/70050/Intravenous_Immunoglobulins_as_a_Treatment_for.1.aspx |journal=Drugs |year=2010 |volume=70 |pages=513–528 |pmid=20329802 |doi=10.2165/11533070-000000000-00000 |issue=5 |access-date=2010-11-16 |archive-date=2011-09-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110917191608/http://adisonline.com/drugs/Abstract/2010/70050/Intravenous_Immunoglobulins_as_a_Treatment_for.1.aspx |url-status=dead }}</ref> ನಿರೋಧಕ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು ಹಾಕುವಿಕೆಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭಾವಿಸಲಾದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ರೋಗ ನಿರ್ಣಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಜನರನ್ನು ಉಪಚರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಮಿಲಾಯ್ಡ್‌‌ನ ಸಂಚಯನವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ, ದಾಳಿಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಇದು ಆಧರಿಸಿದ್ದು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕಾಯಿಲೆಯ ಹರಿವನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು ಹಾಕುವಿಕೆ: * {{cite journal |author=Hawkes CA, McLaurin J |title=Immunotherapy as treatment for Alzheimer's disease |journal=Expert Rev Neurother |volume=7 |issue=11 |pages=1535–48 |year=2007 |month=November |pmid=17997702 |doi=10.1586/14737175.7.11.1535 }} * {{cite journal |author=Solomon B |title=Clinical immunologic approaches for the treatment of Alzheimer's disease |journal=Expert Opin Investig Drugs |volume=16 |issue=6 |pages=819–28 |year=2007 |month=June |pmid=17501694 |doi=10.1517/13543784.16.6.819 }} * {{cite journal |author=Woodhouse A, Dickson TC, Vickers JC |title=Vaccination strategies for Alzheimer's disease: A new hope? |journal=Drugs Aging |volume=24 |issue=2 |pages=107–19 |year=2007 |pmid=17313199 |doi=10.2165/00002512-200724020-00003 }}</ref> ACC-001 ಎಂಬುದು<ref>{{cite web |url=http://www.clinicaltrials.gov/ct/show/NCT00498602 |title = Study Evaluating ACC-001 in Mild to Moderate Alzheimers Disease Subjects |work = Clinical Trial |publisher =US National Institutes of Health |accessdate=2008-06-05 |date = 2008-03-11}}</ref><ref>{{cite web |url=http://clinicaltrials.gov/ct2/show/NCT00479557 |title=Study Evaluating Safety, Tolerability, and Immunogenicity of ACC-001 in Subjects With Alzheimer's Disease |publisher=US National Institutes of Health |accessdate=2008-06-05 }}</ref> ಪರೀಕ್ಷೆ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಇಂಥದೊಂದು ಲಸಿಕೆಯ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿತ್ತಾದರೂ, 2008ರಲ್ಲಿ ಸದರಿ ಪರೀಕ್ಷಾ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ರದ್ದುಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.medpagetoday.com/MeetingCoverage/AAN/tb/9165 |title = Alzheimer's Disease Vaccine Trial Suspended on Safety Concern |publisher =Medpage Today |accessdate=2008-06-14 |date = 2008-04-18}}</ref> ಬ್ಯಾಪಿನ್ಯೂಜುಮಾಬ್‌ ಎಂಬುದು ಇದೇ ರೀತಿಯ ಮತ್ತೊಂದು ಕಾರಕವಸ್ತುವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಚೋದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಮಿಲಾಯ್ಡ್‌-ನಿರೋಧಕ ಪ್ರತಿಕಾಯಕ್ಕೆ ತದ್ರೂಪಿಯಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಒಂದು ಪ್ರತಿಕಾಯವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://clinicaltrials.gov/ct2/show/NCT00574132 |title= Bapineuzumab in Patients With Mild to Moderate Alzheimer's Disease/ Apo_e4 non-carriers |work = Clinical Trial |accessdate=2008-03-23 |publisher= US National Institutes of Health |date= 2008-02-29 }}</ref> ಇತರ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ, AL-108ಯಂಥ<ref>{{cite web |url = http://clinicaltrials.gov/ct2/show/NCT00422981 |title = Safety, Tolerability and Efficacy Study to Evaluate Subjects With Mild Cognitive Impairment |work = Clinical Trial |accessdate=2008-03-23 |publisher= US National Institutes of Health |date = 2008-03-11 }}</ref> ನರರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಕಾರಕವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಲೋಹ-ಪ್ರೋಟೀನೀನ ಪಾರಸ್ಪರಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ತೆಳ್ಳಗಾಗಿಸುವ PBT2ನಂಥ ಕಾರಕವಸ್ತುಗಳು ಸೇರಿವೆ.<ref>{{cite web |url = http://clinicaltrials.gov/ct2/show/NCT00471211 |title = Study Evaluating the Safety, Tolerability and Efficacy of PBT2 in Patients With Early Alzheimer's Disease |work = Clinical Trial |accessdate=2008-03-23 |publisher= US National Institutes of Health |date = 2008-01-13 }}</ref> ಎಟನೆರ್‌ಸೆಪ್ಟ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು TNFα ಗ್ರಾಹಿ ಸಮ್ಮಿಳನ ಪ್ರೋಟೀನು, ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.<ref name="pmid16926764">ಎಟನೆರ್‌ಸೆಪ್ಟ್‌ ಸಂಶೋಧನೆ: ** {{cite journal |author=Tobinick E, Gross H, Weinberger A, Cohen H |title=TNF-alpha modulation for treatment of Alzheimer's disease: a 6-month pilot study |journal=MedGenMed |volume=8 |issue=2 |page=25 |year=2006 |pmid=16926764 |pmc=1785182 }} ** {{cite journal |author=Griffin WS |title=Perispinal etanercept: potential as an Alzheimer therapeutic |journal=J Neuroinflammation |volume=5 |page=3 |year=2008 |pmid=18186919 |pmc=2241592 |doi=10.1186/1742-2094-5-3 }} ** {{cite journal |author=Tobinick E |title=Perispinal etanercept for treatment of Alzheimer's disease |journal=Curr Alzheimer Res |volume=4 |issue=5 |pages=550–2 |year=2007 |month=December |pmid=18220520 |doi=10.2174/156720507783018217 }}</ref> 2008ರಲ್ಲಿ, ಲಘು ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಮಧ್ಯಸ್ಥ ಮಟ್ಟದವರೆಗಿನ AD ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲಿನ ಕಾಯಿಲೆಯ ಹರಿವನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿದವು; ಟೌ ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು<ref>{{cite journal |title=Tau aggregation inhibitor (TAI) therapy with remberTM arrests disease progression in mild and moderate Alzheimer's disease over 50 weeks |author=Wischik Claude M, Bentham Peter, Wischik Damon J, Seng Kwang Meng |journal=Alzheimer's & Dementia |publisher=Alzheimer's Association |year=2008 |month=July |volume=4 |issue=4 |page=T167 |url=http://www.abstractsonline.com/viewer/viewAbstractPrintFriendly.asp?CKey={E7C717CF-8D73-41E0-8DB0-FA92205978CD}&SKey={68E04DB5-AB1C-4F7B-9511-DA3173F4F755}&MKey={CFC5F7C6-CB6A-40C4-BC87-B30C9E64B1CC}&AKey={50E1744A-0C52-45B2-BF85-2A798BF24E02} |accessdate=2008-07-30 |doi=10.1016/j.jalz.2008.05.438 }}</ref><ref> {{cite journal |author=Harrington Charles, Rickard Janet E, Horsley David, ''et al.'' |title=Methylthioninium chloride (MTC) acts as a Tau aggregation inhibitor (TAI) in a cellular model and reverses Tau pathology in transgenic mouse models of Alzheimer's disease |journal=Alzheimer's & Dementia |publisher=Alzheimer's Association |year=2008 |month=July |pages=T120–T121 |doi=10.1016/j.jalz.2008.05.259 |volume=4 }}</ref> ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸುವ ಒಂದು ಔಷಧವಾದ ಮೀಥೈಲ್‌ಥಯೋನಿಯಂ ಕ್ಲೋರೈಡ್‌ (ವ್ಯಾಪಾರೀ ನಾಮ ''ರೆಂಬರ್‌'' ) ಹಾಗೂ ಒಂದು ಹಿಸ್ಟಮೀನ್‌ರೋಧಕವಾಗಿರುವ ಡಿಮೆಬಾನ್‌ ಎಂಬ ಔಷಧಗಳು ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಫಲಶ್ರುತಿಗಳಾಗಿದ್ದವು.<ref name="pmid18640457">{{cite journal |author=Doody RS, Gavrilova SI, Sano M, ''et al.'' |title=Effect of dimebon on cognition, activities of daily living, behaviour, and global function in patients with mild-to-moderate Alzheimer's disease: a randomised, double-blind, placebo-controlled study |journal=Lancet |volume=372 |issue=9634 |pages=207–15 |year=2008 |month=July |pmid=18640457 |doi=10.1016/S0140-6736(08)61074-0 }}</ref> ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ದ್ವಿತೀಯಕ ಮುಕ್ತಾಯಗಳಲ್ಲಿನ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವಲ್ಲಿ, ಡಿಮೆಬಾನ್‌ನ ಅನುಕ್ರಮಿಕ ಹಂತ-IIIರ ಪರೀಕ್ಷಾ ಪ್ರಯೋಗವು ವಿಫಲಗೊಂಡಿತು.<ref>[http://www.alzforum.org/new/detail.asp?id=2387 ಡಿಮೆಬಾನ್‌ ಡಿಸಪಾಯಿಂಟ್ಸ್‌ ಇನ್‌ ಫೇಸ್‌ 3 ಟ್ರಯಲ್‌]</ref> ವೈರಾಣು ನಿರೋಧಕ ಔಷಧೀಕರಣದಿಂದ ADಯನ್ನು ಉಪಚರಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದರ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನವೊಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದು, ಅಮಿಲಾಯ್ಡ್‌‌ ದದ್ದುಗಳೊಂದಿಗೆ ಹರ್ಪಿಸ್‌ ಸಿಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌‌ ವೈರಾಣುವು ಜೊತೆಜೊತೆಯಾಗಿರುವುದನ್ನು ಸದರಿ ಅಧ್ಯಯನವು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Wozniak M, Mee A, Itzhaki R |title=Herpes simplex virus type 1 DNA is located within Alzheimer's disease amyloid plaques |journal=J Pathol |volume=217 |issue=1 |pages=131–138 |year=2008 |pmid=18973185 |doi=10.1002/path.2449}}</ref> ಸ್ಮೃತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಗ್ರಹಣದ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ತಿರುಗಿ ಸ್ಮರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೇಲೆ ಧ್ಯಾನವು ಹೊಂದಿರುವ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಕುರಿತಾದ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಉತ್ತೇಜನಾಕಾರಕವಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತೃತವಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ, ಭವಿಷ್ಯದ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal |pages=517–26 |last1=Newberg |first1=AB |issue=2 |last2=Wintering |first2=N |last3=Khalsa |first3=DS |last4=Roggenkamp |first4=H |last5=Waldman |first5=MR |author8=Newberg AB, Wintering N, Khalsa DS, Roggenkamp H, Waldman MR |volume=20 |title=Meditation effects on cognitive function and cerebral blood flow in subjects with memory loss: a preliminary study |year=2010 |journal=[[Journal of Alzheimer's Disease]] |url=http://www.j-alz.com/issues/20/vol20-2.html |pmid=20164557 |doi=10.3233/JAD-2010-1391 |doi_brokendate=2010-08-25 |access-date=2010-11-16 |archive-date=2010-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101007041817/http://j-alz.com/issues/20/vol20-2.html |url-status=dead }}(ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮೂಲ)</ref> == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯತೆ|ಕಲೆ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯತೆ]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|colwidth=30em}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ == {{Spoken Wikipedia|Alzheimer's Disease.ogg|2008-09-12}} * {{cite book | title=Alzheimer's Disease: Unraveling the Mystery | url=http://www.nia.nih.gov/Alzheimers/Publications/UnravelingTheMystery | publisher=US Department of Health and Human Services, National Institute on Aging, NIH | year=2008 }} * {{cite book |url=http://www.nia.nih.gov/Alzheimers/Publications/ADPrevented/ |title=Can Alzheimer's Disease Be Prevented? |publisher=US Department of Health and Human Services, National Institute on Aging, NIH |year=2009 }} * {{cite book | title=Caring for a Person with Alzheimer's Disease: Your Easy-to-Use Guide from the National Institute on Aging | url=http://www.nia.nih.gov/Alzheimers/Publications/CaringAD/ | publisher=US Department of Health and Human Services, National Institute on Aging, NIH | year=2009 }} * {{cite journal |author=Cummings JL, Frank JC, Cherry D, Kohatsu ND, Kemp B, Hewett L, Mittman B |title=Guidelines for managing Alzheimer's disease: Part&nbsp;I. Assessment |journal=American Family Physician |volume=65 |issue=11 |pages=2263–2272 |year=2002 |pmid=12074525 |url=http://www.aafp.org/afp/20020601/2263.html }} * {{cite journal |author= Cummings JL, Frank JC, Cherry D, Kohatsu ND, Kemp B, Hewett L, Mittman B |title=Guidelines for managing Alzheimer's disease: Part&nbsp;II. Treatment |journal=American Family Physician |volume=65 |issue=12 |pages=2525–2534 |year=2002 |pmid=12086242 |url=http://www.aafp.org/afp/20020615/2525.html }} * {{cite web | title=Alzheimer's Behavior Management: Learn to manage common behavior problems | url=http://www.helpguide.org/elder/alzheimers_behavior_problems.htm | author=Russell D, Barston S, White M | publisher=helpguide.org | date=2007-12-19 | accessdate=2008-02-29 }} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.nia.nih.gov/Alzheimers/ResearchInformation/ResearchCenters/ ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌'ಸ್‌ ಡಿಸೀಸ್‌ ಸೆಂಟರ್ಸ್‌ (ADCಸ್‌)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100604070324/http://www.nia.nih.gov/Alzheimers/ResearchInformation/ResearchCenters/ |date=2010-06-04 }} * [http://www.nia.nih.gov/alzheimers ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌'ಸ್‌ ಡಿಸೀಸ್‌ ಎಜುಕೇಷನ್‌ ಅಂಡ್‌ ರೆಫರಲ್‌ (ADEAR) ಸೆಂಟರ್‌] * [http://www.alz.org/index.asp ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌'ಸ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120730181212/http://www.alz.org/index.asp |date=2012-07-30 }} * [http://memory.ucsf.edu/ UCSF ಮೆಮರಿ ಅಂಡ್‌ ಏಜಿಂಗ್‌ ಸೆಂಟರ್‌] {{Commons category|Alzheimer's disease}} {{-}} {{Mental and behavioral disorders|selected = neurological}} {{Diseases of the nervous system}} {{Amyloidosis}} {{DEFAULTSORT:Alzheimer's Disease}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌‌ನ ಕಾಯಿಲೆ]] [[ವರ್ಗ:ವಯಸ್ಸಾಗುವುದಕ್ಕೆ-ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾಯಿಲೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ನರವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿನ ಪರಿಹರಿಸಲ್ಪಡದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವ್ಯಾಧಿಕರಣ ವಿಜ್ಞಾನದ ತಿಳಿದಿರದ ಬೇನೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ನರದ ಅವನತಿಯುಂಟುಮಾಡುವ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ರೋಗಗಳು]] jrxe7yjou0i4gesntotpitpx4h147jz 0 26271 1431464 1381749 2026-10-06T21:05:19Z InternetArchiveBot 69876 Add 1 book for [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಪರಿಶೀಲನಾರ್ಹತೆ]] (20261006sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 1431464 wikitext text/x-wiki {{Infobox disease | Name = Miscarriage | Image = | Caption = | DiseasesDB = | ICD10 = {{ICD10|O|03||O|00}} | ICD9 = {{ICD9|634}} | ICDO = | OMIM = | MedlinePlus = 001488 | eMedicineSubj = search | eMedicineTopic = miscarriage | MeshID = D000022 | }} '''ಅಕಾಲ ಪ್ರಸವ''' ಅಥವಾ '''ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಗರ್ಭಪಾತ''' ವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಖಚಿತವಾದ [[ಗರ್ಭಧಾರಣೆ]]ಯಾದ 24 ವಾರಗಳೊಳಗೆ ಸಂಭವಿಸುವ ಪಿಂಡ ಅಥವಾ ಭ್ರೂಣವು ಬದುಕುಳಿಯಲು ಅಸಮರ್ಥವಾದ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಗರ್ಭದ ಅಸಂಕಲ್ಪಿತ, ಸಹಜವಾದ ಮರಣ. ಗರ್ಭಪಾತವು ಪ್ರಸವಪೂರ್ವದ ಅತೀ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಸಂಕೀರ್ಣ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | last = Petrozza | first = John C | title = Early Pregnancy Loss | work = eMedicine | publisher = WebMD | date = August 29, 2006 | url = http://www.emedicine.com/med/topic3241.htm | accessdate = 20 July 2007 }}<br /> {{cite web | title = Early Pregnancy Loss (Miscarriage) | work = Pregnancy-bliss.co.uk | publisher = The Daily Telegraph | year = 2007 | url = http://www.pregnancy-bliss.co.uk/miscarriage.html | accessdate = 20 July 2007 | archive-date = 20 ಜುಲೈ 2007 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070720010137/http://www.pregnancy-bliss.co.uk/miscarriage.html | url-status = dead }}</ref> == ಪರಿಭಾಷೆ == ಎಲ್‌ಎಮ್‌ಪಿ ( ಮಹಿಳೆಯ ಋತುಚಕ್ರದ ಕೊನೆಯ ಅವಧಿ-ಲಾಸ್ಟ್ ಮೆನ್‌ಸ್ಟ್ರುವಲ್ ಪಿರಿಯಡ್)ಯ ಆರು ವಾರಗಳ ಮೊದಲು ಸಂಭವಿಸುವಂತಹ ಅತ್ಯಂತ ''ಮೊದಲ ಹಂತದ ಗರ್ಭಪಾತ'' ವು ವೈದ್ಯಕೀಯವಾಗಿ "ಮೊದಲ ಹಂತದ ಗರ್ಭ ನಷ್ಟ (ಅರ್ಲಿ ಪ್ರೆಗ್ನೆನ್ಸಿ ಲಾಸ್)" ಅಥವಾ "''ರಾಸಾಯನಿಕ ಗರ್ಭ'' " ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref name="paternal smoking">{{cite journal | author=Venners S, Wang X, Chen C, Wang L, Chen D, Guang W, Huang A, Ryan L, O'Connor J, Lasley B, Overstreet J, Wilcox A, Xu X | title=Paternal smoking and pregnancy loss: a prospective study using a biomarker of pregnancy. | journal=Am J Epidemiol | volume=159 | issue=10 | pages=993–1001 | year=2004 | pmid=15128612 | url=http://aje.oxfordjournals.org/cgi/content/full/159/10/993 | doi=10.1093/aje/kwh128}}</ref><ref>{{cite web | title = What is a chemical pregnancy? | url = http://www.babyhopes.com/articles/chemical-pregnancy.html | publisher = Baby Hopes | accessdate = 27 April 2007 | archive-date = 18 ಆಗಸ್ಟ್ 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100818201931/http://www.babyhopes.com/articles/chemical-pregnancy.html | url-status = dead }}</ref> ಎಲ್‌ಎಮ್‌ಪಿಯ ಆರು ವಾರಗಳ ಬಳಿಕ ಸಂಭವಿಸುವ ಗರ್ಭಪಾತವನ್ನು ''ವೈದ್ಯಕೀಯಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ "ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಗರ್ಭಪಾತ'' " ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="paternal smoking"/> ವೈದ್ಯಕೀಯ (ಮತ್ತು ಪಶುವೈದ್ಯಕೀಯ) ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ, "ಗರ್ಭಪಾತ" ಎಂಬ ಪದವು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಅಥವಾ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿ ಗರ್ಭಕೋಶದಿಂದ ಭ್ರೂಣವನ್ನು ತೆಗೆಯುವ ಅಥವಾ ಹೊರಹಾಕುವ ಮತ್ತು ಇದರಿಂದ ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಗರ್ಭವೈಫಲ್ಯಕ್ಕೊಳಗಾದ ಅನೇಕ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಗರ್ಭಪಾತ ಎಂಬ ಪದವು ಪ್ರೇರಿತ ಗರ್ಭಪಾತ (ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ನಡೆಸುವ)ಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದುದೇ ಆಗಿದೆ. ಇತ್ತಿಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಚಾರಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಶಬ್ಧವನ್ನು ಬಳಸುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವಂತೆ ಮತ್ತು ದ್ವಂದ್ವಾರ್ಥ ನೀಡದೇ ಇರುವ "ಗರ್ಭವೈಫಲ್ಯ" ಎಂಬ ಶಬ್ಧದ ಬಳಕೆಯೇ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯಪಡೆಯಿತು.<ref>{{cite journal |author=Hutchon D, Cooper S |title=Terminology for early pregnancy loss must be changed |journal=BMJ |volume=317 |issue=7165 |pages=1081 |year=1998 |pmid=9774309 |pmc=1114078}}<br /> {{cite journal |author=Hutchon D |title=Understanding miscarriage or insensitive abortion: time for more defined terminology? |url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-obstetrics-and-gynecology_1998-08_179_2/page/397 |journal=Am. J. Obstet. Gynecol. |volume=179 |issue=2 |pages=397–8 |year=1998 |pmid=9731844 |doi=10.1016/S0002-9378(98)70370-9}}</ref> ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ 37 ವಾರಗಳ ಒಳಗೆ ಜೀವಂತ ಶಿಶುವಿನ ಜನನವಾಗುವ ಪ್ರಸವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು "ಅಕಾಲಿಕ ಜನನ" (ಗರ್ಭವಾಸ ಪೂರ್ಣವಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ ಹುಟ್ಟಿದ) ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ, ಜನಿಸಿದ ಶಿಶು ತಕ್ಷಣ ಮರಣ ಹೊಂದಿದರೂ ಸಹ ಅದೊಂದು ಅಕಾಲಿಕ ಜನನ ಎಂದೇ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. 24 ವಾರಗಳ ಗರ್ಭಸ್ಥ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಿ ಜನಿಸಿದ 50%ಶಿಶುಗಳು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಬದುಕುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಮತ್ತು, ಇವುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಥವಾ ಗಂಭೀರ ಪ್ರಮಾಣದ ನರದೌರ್ಬಲ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಜನಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ದೋಷಗಳು 26 ವಾರಗಳ ಬಳಿಕವಷ್ಟೇ ಜನಿಸಿದ ಶಿಶುಗಳಲ್ಲಿ 50% ದಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="pmid16396856">{{cite journal |author=Kaempf JW, Tomlinson M, Arduza C, ''et al.'' |title=Medical staff guidelines for periviability pregnancy counseling and medical treatment of extremely premature infants |journal=Pediatrics |volume=117 |issue=1 |pages=22–9 |year=2006 |pmid=16396856 |doi=10.1542/peds.2004-2547 |url=http://pediatrics.aappublications.org/cgi/content/full/117/1/22}} - ವಿಶೇಷಾಗಿ ನೋಡಿ [http://pediatrics.aappublications.org/cgi/content-nw/full/117/1/22/T1 ಪಟ್ಟಿ 1 ಹೆಚ್ಚು ಅವಧಿಪೂರ್ವ ಜನವಾದ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಬದುಕಿರುವ ಮತ್ತು ನರಸಂಬಂಧೀ ಅಸಮರ್ಥತೆಯ ದರ]</ref> ಆದರೆ, ಅತ್ಯಂತ ಬೇಗ ಅಂದರೆ, ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ 16ವಾರಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಶಿಶುಗಳು ಮಾತ್ರ ಜನನಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ನಿಮಿಷಗಳವರೆಗೆ ಬದುಕುಳಿದ ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳಿದ್ದರೂ, ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ 21 ವಾರ,5<ref name="titlePowell's Books - Guinness World Records 2004 (Guinness Book of Records) by">{{cite web |url=http://www.powells.com/biblio?show=0553587129&page=excerpt? |title=Powell's Books - Guinness World Records 2004 (Guinness Book of Records) by |accessdate=28 November 2007 |format= |work=}}</ref> ದಿನಗಳ ಅವಧಿಗೆ ಮುನ್ನ ಜನಿಸಿದ ಶಿಶುಗಳು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಜೀವಿತಾವಧಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದ ದಾಖಲೆಗಳು ಇದುವರೆಗೆ ದೊರೆತಿಲ್ಲ.<ref>{{cite paper | author = Patricia Lee June | title = A Pediatrician Looks at Babies Late in Pregnancy and Late Term Abortion | publisher = Presbyterians Pro-Life | date = November 2001 | url = http://www.ppl.org/PJune_PostViability_2001.html | accessdate = 24 December 2006 | archive-date = 10 ಏಪ್ರಿಲ್ 2006 | archive-url = https://web.archive.org/web/20060410160320/http://www.ppl.org/PJune_PostViability_2001.html | url-status = dead }}</ref> ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸುಮಾರು 20-24 ವಾರಗಳ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಕೋಶದೊಳಗೆ ಭ್ರೂಣವು ಮರಣಿಸಿದರೆ, ಅದನ್ನು "ಮೃತ(ಶಿಶು)ಜನನ" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯ ಅವಧಿಯ ಬಗೆಗಿನ ಅರ್ಥನಿರೂಪಣೆಯು ದೇಶದಿಂದ ದೇಶಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಈ ಪದಗಳ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಈ ಘಟನೆಗಳ ಕಾರಣಗಳು ಒಂದರ ಮೇಲೊಂದು ವ್ಯಾಪಿಸಿದರೂ, ಅಕಾಲಿಕ ಜನನ (ಅವಧಿಗೆ ಮುನ್ನ ಜನಿಸುವ ಶಿಶುಗಳು) ಅಥವಾ ಮೃತ(ಶಿಶು)ಜನನವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ಗರ್ಭವೈಫಲ್ಯ" ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ. [[ಚಿತ್ರ:Miscarriage-Pregnancy timeline.png|800px|center]] ಭ್ರೂಣದ "ಗರ್ಭವೈಫಲ್ಯ" ಅಥವಾ ಗರ್ಭಪಾತವನ್ನು "''ಗರ್ಭನಾಳದೊಳಗೆ ಭ್ರೂಣದ ಮರಣ'' " (ಇಂಟ್ರಾ ಯುಟಿರೈನ್ ಫೇಟಲ್‌‍ ಡೆತ್ - ಐಯುಎಫ್‌ಟಿ) ಎಂದೂ ಕೂಡಾ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. == ವರ್ಗೀಕರಣ == ಗಂಭೀರ, ''ಅಪಾಯದ ಗರ್ಭಪಾತ'' ದ ಬಗೆಗಿನ ವೈದ್ಯಕೀಯ ನಿರೂಪಣೆಯು ಗರ್ಭಸ್ಥ ಶಿಶುವು ಬದುಕುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಮುನ್ನ, ಗರ್ಭಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಯಾವುದೇ ರಕ್ತಸ್ರಾವವು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರಿವೀಕ್ಷಣೆಗೊಳಪಡಬೇಕಿದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದೆ. ಈ ಪರಿವೀಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ (ಇನ್ವೆಸ್ಟಿಗೇಶನ್) ಭ್ರೂಣವು ಬದುಕುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದು, ನಂತರದ ಗರ್ಭಾವಧಿಯು ಯಾವುದೇ ತೊಂದರೆಗಳಿಲ್ಲದೇ ಮುಂದುವರೆಯಬಲ್ಲುದು ಎಂದೂ ಕೂಡಾ ಕಂಡುಬರಬಹುದು. ಅಲ್ಟ್ರಾಸೌಂಡ್‌ ಸ್ಕ್ಯಾನಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಭ್ರೂಣದ ಹೊರ ಪೊರೆಯ ಹೆಮಟೋಮ ಕಂಡುಬಂದರೂ ಕೂಡಾ, ದೀರ್ಘಕಾಲದ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುವುದರಿಂದ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯು ಯಾವುದೇ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಲ್ಲದೇ ಮುಂದುವರೆಯಬಲ್ಲುದು ಎಂಬ ಸಲಹೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.<ref name="pmid12841015">{{cite journal |author=Ben-Haroush A, Yogev Y, Mashiach R, Meizner I |title=Pregnancy outcome of threatened abortion with subchorionic hematoma: possible benefit of bed-rest? |journal=Isr. Med. Assoc. J. |volume=5 |issue=6 |pages=422–4 |year=2003 |pmid=12841015 |doi=}}</ref> ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪದಗಳನ್ನು ಪರಿಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳದ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ: * ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಬೆಳೆಯುವ ಗರ್ಭ ಚೀಲವು ಬರಿದಾಗುವುದು ಮತ್ತು, ಭ್ರೂಣದ ಅಂಶವು ಇಲ್ಲದೇ ಇರುವುದು ಅಥವಾ ಇದರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲೇ ನಿಂತುಹೋಗಿರುವುದು. ಈ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಇರುವ ಇತರ ಹೆಸರುಗಳು "''ಬತ್ತಿದ ಅಂಡಾಣು'' " (ಕ್ಷಯಿಸಿದ ಅಂಡಾಣು) ಮತ್ತು "''ಭ್ರೂಣವಿಲ್ಲದ ಗರ್ಭಧಾರಣೆ'' " * ''ಅನಿವಾರ್ಯ ಗರ್ಭಪಾತ'' (ಇನೆವಿಟೇಬಲ್ ಅಬಾರ್ಶನ್): ಇದು ಗರ್ಭಕೋಶದ ಕಂಠವು ವಿಕಸನ ಹೊಂದಿ ತೆರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ<ref name="isbn0-07-144874-8">{{cite book |author=Kaufman, Matthew H.; Latha Stead; Feig, Robert |title=First aid for the obstetrics & gynecology clerkship |url=https://archive.org/details/firstaidforobste0000unse |publisher=McGraw-Hill, Medical Pub. Division |location=New York |year=2007 |pages=[https://archive.org/details/firstaidforobste0000unse/page/138 138] |isbn=0-07-144874-8 |oclc= |doi= |accessdate=}}</ref>, ಭ್ರೂಣವು ಹೊರಬರದೇ ಇದ್ದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪೂರ್ಣ ಗರ್ಭಪಾತವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಯುವುದು. ಭ್ರೂಣದ ಹೃದಯಬಡಿತವು ನಿಲ್ಲುವ ಹಾಗೆ ಕಂಡುಬಂದರೂ ಇದು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶವಲ್ಲ. * ''ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದ ಗರ್ಭಪಾತ'' : ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಶಗಳೂ ಗರ್ಭಕೋಶದಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಡುವುದು. ಈ ''ಗರ್ಭಧಾರಣೆ'' ಒಳಗೊಂಡ ಅಂಶಗಳೆಂದರೆ: ಟ್ರೋಪೋಪ್ಲಾಸ್ಟ್, ಕೋರಿಯೋನಿಕ್ ವಿಲ್ಲೈ, ಗರ್ಭಚೀಲ, ಹಳದಿ ಲೋಳೆ ತುಂಬಿದ ಕೋಶಚೀಲ ಮತ್ತು ಭ್ರೂಣದ ತುದಿ (ಎಂಬ್ರಿಯೋ) ಅಥವಾ ಗರ್ಭಾವಧಿ ಮುಗಿದಬಳಿಕದ ಭ್ರೂಣ, ಕರುಳುಬಳ್ಳಿ, ಪ್ಲಾಸೆಂಟ, ಆಮ್ನಿಯೋಟಿಕ್ ದ್ರವ ಮತ್ತು ಆಮ್ನಿಯೋಟಿಕ್ ಪೊರೆ. * ''ಅಪೂರ್ಣ ಗರ್ಭಪಾತ'' : ಇದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂಗಾಶಗಳು ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟರೂ ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ''ಗರ್ಭಕೋಶದಲ್ಲಿ'' ಯೇ ಉಳಿದಿರುತ್ತದೆ.<ref name="MedlinePlus">{{cite web |author=MedlinePlus | authorlink =MedlinePlus | date = 25 October 2004 | url=http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000904.htm | title =Abortion - incomplete | work =Medical Encyclopedia | accessdate =24 May 2006 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20060425090648/http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000904.htm <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = 25 April 2006}}</ref> * ''ತಪ್ಪಿದ ಗರ್ಭಪಾತ'' : ಇದರಲ್ಲಿ ಭ್ರೂಣವು ಮರಣಹೊಂದಿದ್ದು, ಗರ್ಭವೈಫಲ್ಯ ಅಥವಾ ಗರ್ಭಪಾತವಿನ್ನೂ ಆಗದ ಸ್ಥಿತಿ. ಇದು ''ನಿಧಾನಿತ (ವಿಳಂಬಿತ/ಮುಂದುವರೆದ) ಅಥವಾ ತಪ್ಪಿದ ಗರ್ಭಪಾತ'' ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಈ ಕೆಳಗಿನ ಎರಡು ಪದಗಳು ಅಕಾಲ ಗರ್ಭಪಾತದ ತೀವ್ರತರ ತೊಡಕುಗಳುಂಟಾಗುವ ಜಟಿಲ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತವೆ: * ''ಕೀವುಗಟ್ಟಿದ ಗರ್ಭಪಾತ'' : ಇದು ತಪ್ಪಿದ ಅಥವಾ ಅಪೂರ್ಣ ಗರ್ಭಸ್ರಾವದ ಬಳಿಕ ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡುವ ಸೋಂಕಿನಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಗರ್ಭಾಶಯದ ಸೋಂಕಿನಿಂದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಗೂ ಸೋಂಕು ಹರಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದ್ದು (ಸೆಪ್ಟಿಸೀಮಿಯ) ಇದು ಆ ಮಹಿಳೆಗೆ ಪ್ರಾಣಾಪಾಯ ತರುವ ಗಂಭೀರ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದೆ. * ''ಗರ್ಭ ನಷ್ಟದ ಪುನರಾವರ್ತನೆ'' (ಪದೇ ಪದೇ ಗರ್ಭಪಾತವಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿ) ಅಥವಾ ''ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಗರ್ಭವೈಫಲ್ಯ'' ವು (ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು "''ರೂಢಿಗೊಂಡ ಗರ್ಭಪಾತ'' " ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ) ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಮೂರು ಭಾರಿ ಉಂಟಾಗುವ ಅಕಾಲ ಪ್ರಸವ. ಗರ್ಭಪಾತದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯಾಗುವ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಅನುಪಾತವು 15%<ref name="rcog2003"/> ಆಗಿದ್ದು, ಎರಡು ಅನುಕ್ರಮ ಗರ್ಭವೈಫಲ್ಯಗಳು ಸಂಭವಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಪ್ರಮಾಣ 2.25% ಮತ್ತು, ಮೂರು ಅನುಕ್ರಮ ಗರ್ಭವೈಫಲ್ಯಗಳು ಸಂಭವಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಪ್ರಮಾಣ 0.34%. ಪದೇ ಪದೇ ಗರ್ಭನಷ್ಟ ಸಂಭವಿಸುವ ಪ್ರಮಾಣ 1%.<ref name="rcog2003">{{cite journal | author = Royal College of Obstetricians and Gynaecologists | authorlink = Royal College of Obstetricians and Gynaecologists | year = 2003 | month = May | title =The investigation and treatment of couples with recurrent miscarriage | journal = Guideline | volume = No 17 |url=http://www.rcog.org.uk/womens-health/clinical-guidance/investigation-and-treatment-couples-recurrent-miscarriage-green-top- | accessdate = 20 October 2010}}</ref> ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ (85%)ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಭಾರಿ ಗರ್ಭಪಾತವಾದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾದ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ. ಗರ್ಭಪಾತದ ದೈಹಿಕ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಕಾಲಾವಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ:<ref name="ausbirth">{{cite web | author www.birth.com.au | year = 2004 | month = October | title=miscarriage | url=http://www.birth.com.au/Info.asp?class=6620&page=13 | accessdate = 0 March 2009}}</ref> * ಆರು ವಾರಗಳವರೆಗೆ ಸೆಡೆತ ಅಥವಾ ನೋವಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಋತುಸ್ರಾವದೊಡನೆ, ರಕ್ತ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿದ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ತುಣುಕುಗಳು ಕಂಡುಬರಬಹುದು. * ಆರರಿಂದ ಹದಿಮೂರು ವಾರಗಳವರೆಗೆ, ಭ್ರೂಣದ ಸುತ್ತಲೂ ರಕ್ತಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಲು ಆರಂಭಗೊಂಡು, ಪ್ಲಾಸಂಟಾದಲ್ಲೂ ರಕ್ತ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿ ಸುಮಾರು 5ಸೆಂ.ಮೀ ಗಾತ್ರದ ರಕ್ತಗೆಡ್ಡೆಗಳು ಪೂರ್ಣ ಗರ್ಭಪಾತ ಸಂಭವಿಸುವ ಮೊದಲು ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಕೆಲವು ಗಂಟೆಗಳಿಂದ, ಕೆಲವು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಬಿಟ್ಟು ಬಿಟ್ಟು ನಡೆಯಬಹುದು. ಈ ಲಕ್ಷಣಗಳು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ದೈಹಿಕ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದ ವಾಂತಿ ಮತ್ತು ಭೇದಿಯುಂಟಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿವೆ. * ಹದಿಮೂರು ವಾರಗಳ ಬಳಿಕ ಭ್ರೂಣವು ಗರ್ಭಕೋಶದಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ಹೊರಬರುತ್ತದೆ, ಆದರೂ, ಪ್ಲಾಸೆಂಟವು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಅಥವಾ ಇದರ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಾಗವು ಗರ್ಭಕೋಶದಲ್ಲೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡು ಅಕಾಲಿಕ ಗರ್ಭಪಾತವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ದೈಹಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳಾದ ರಕ್ತಸ್ರಾವ, ಸೆಡೆತ ಮತ್ತು ನೋವು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತದ ಗರ್ಭಪಾತದ ಲಕ್ಷಣಗಳಂತೇ ಕಂಡುಬಂದರೂ, ಇವು ಅತೀ ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ಹೆರಿಗೆ ನೋವಿನಂತಿರುತ್ತದೆ. == ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಹಾಗೂ ರೋಗ ಲಕ್ಷಣಗಳು == ಗರ್ಭಪಾತದ ಅತೀ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ, ರಕ್ತಸ್ರಾವವಾಗುವುದು<ref name="risk factors">{{cite journal | author = Gracia C, Sammel M, Chittams J, Hummel A, Shaunik A, Barnhart K | title = Risk factors for spontaneous abortion in early symptomatic first-trimester pregnancies | url = https://archive.org/details/sim_obstetrics-and-gynecology_2005-11_106_5/page/993 | journal = Obstet Gynecol | volume = 106 | issue = 5 Pt 1 | pages = 993–9 | year = 2005 | pmid = 16260517 | doi = 10.1097/01.AOG.0000183604.09922.e0 | doi_brokendate = 2010-03-17}}</ref>. ಗರ್ಭ ಧರಿಸಿದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರಕ್ತಸ್ರಾವವಾದರೆ, ಅದು ''ಅಪಾಯಕರ ಗರ್ಭಪಾತ'' ಸನ್ನಿವೇಶ. ಗರ್ಭ ಧರಿಸಿದ ವೇಳೆ ರಕ್ತಸ್ರಾವಕ್ಕೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಬಯಸಿದಾಗ ಅದರಲ್ಲಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಹಿಳೆಯರು ಗರ್ಭಪಾತಕ್ಕೊಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ.<ref name="bmj1997"/> ರಕ್ತಸ್ರಾವಕ್ಕಿಂತ ಹೊರತಾದ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಗರ್ಭಪಾತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದುದಾಗಿಲ್ಲ.<ref name="risk factors"/> ಗರ್ಭವೈಫಲ್ಯವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಅಲ್ಟ್ರಾ ಸೌಂಡ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲೂ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಬಹುದಾಗಿದೆ ಅಥವಾ, ಹ್ಯೂಮನ್ ಕೋರಿಯಾನಿಕ್ ಗೊನೆಡೋಟ್ರೋಪಿನ್ (ಎಚ್‌ಸಿಜಿ) ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲೂ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಬಹುದು. ಎಆರ್‌ಟಿ ವಿಧಾನದಿಂದ ಗರ್ಭ ಧರಿಸಿದ ಮಹಿಳೆ ಮತ್ತು ಹಿಂದೆ ಗರ್ಭಪಾತವಾದ ದಾಖಲೆಗಳಿದ್ದ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ, ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಗಮನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಗರ್ಭಪಾತವಾಗುವ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷೆಗೊಳಪಡದ ಇತರ ಮಹಿಳೆಯರಿಗಿಂತ ಮೊದಲು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಬಹುದು. ಬದುಕುವ ಶಕ್ತಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಗರ್ಭವನ್ನು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಹೊರಹಾಕಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಇಂದು ಹಲವಾರು ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಧಾನಗಳು ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. === ಮಾನಸಿಕ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ === ಗರ್ಭಪಾತಗೊಂಡ ಮಹಿಳೆಯು ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಬೇಗನೆ ಗುಣಮುಖವಾದರೂ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದಂಪತಿಗೆ ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕೆಲಕಾಲ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ಈ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಜನರು ವಿಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ತೋರುತ್ತಾರೆ: ಈ ನೋವನ್ನು ಮರೆಯಲು ಕೆಲವರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲಾವಧಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನೇ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಸಮಾಧಾನ ಹೊಂದಿದರೆ, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ನಕಾರಾತ್ಮ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ. ಗರ್ಭಪಾತಗೊಂಡ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿಗಳ(ಜಿಎಚ್‌ಕ್ಯೂ - 12, ಜನರಲ್ ಹೆಲ್ತ್ ಕ್ವಶ್ಚನರಿ) ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ, ಗರ್ಭಪಾತಗೊಂಡ ಅರ್ಧದಷ್ಟು (55%) ಮಹಿಳೆಯರು ಮಾನಸಿಕ ಖಿನ್ನತೆಯನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. 25% ಮಹಿಳೆಯರು ಮೂರು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, 18% ಮಹಿಳೆಯರು ಆರು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 11% ಮಹಿಳೆಯರು ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ ಮಾನಸಿಕ ಖಿನ್ನತೆಯನ್ನು ತೋರ್ಪಡಿಸಿದರು.<ref>{{cite journal |author=Lok IH, Yip AS, Lee DT, Sahota D, Chung TK |title=A 1-year longitudinal study of psychological morbidity after miscarriage |journal=Fertil. Steril. |volume=93 |issue=6 |pages=1966–75 |year=2010 |month=April |pmid=19185858 |doi=10.1016/j.fertnstert.2008.12.048 |url=}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Karlsruhe Hauptfriedhof Kleinstkinder.jpg|thumb|ಗರ್ಭಪಾತ ಮಕ್ಕಳ ಶವಸಂಸ್ಕಾರ]] ಈ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ವ್ಯಥೆಗೊಳಗಾದವರಿಗೆ ಇದು "ಮಗು ಜನಿಸಿದೆ, ಆದರೆ, ಮರಣ ಹೊಂದಿದೆ" ಎಂಬ ಭಾವನೆಯಿರುವುದು. ಗರ್ಭಕೋಶದೊಳಗೆ ಶಿಶು ಅದೆಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಸಮಯ ಜೀವಿಸಿದ್ದರೂ, ಈ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಅದು ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯವೇ ಅಲ್ಲ. ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ತಕ್ಷಣವೇ, ಹೆತ್ತವರು ಈ ಭ್ರೂಣದೊಂದಿಗೆ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಗರ್ಭವು ಯಾವಾಗ ಜೀವಿಸಲು ಅಸಮರ್ಥ ಎಂದು ಗೊತ್ತಾದ ಕ್ಷಣವೇ, ಇವರ ಕನಸು, ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗೆಗಿನ ಯೋಜನೆಗಳು ನುಚ್ಚುನೂರಾಗುತ್ತವೆ. ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನೋವಿನ ಜೊತೆಗೆ, ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಇತರರು ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸ್ಪಂಧಿಸದೇ ಇರುವುದು ಕೂಡಾ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಗರ್ಭಪಾತಕ್ಕೊಳಗಾದ ಸ್ವ-ಅನುಭವ ಹೊಂದಿರದ ಜನರಿಗೆ ಇದು ಹೇಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಮತ್ತು ಇತರರ ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಿಸಲು ಕಷ್ಟ ಸಾಧ್ಯ. ಹೆತ್ತವರು ತಮ್ಮ ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಗರ್ಭಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಗರ್ಭಪಾತವು ನೋವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ವಿಷಯವಾದುದರಿಂದ, ಪರಸ್ಪರ ಸಂಭಾಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಇದರ ಬಳಕೆ ಅತೀ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಚಾರವು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಒಂಟಿತನವನ್ನನುಭವಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ವೈದ್ಯಕೀಯ ವೃತ್ತಿನಿರತರ ಅಸಮರ್ಪಕ ಮತ್ತು ನಿರ್ಭಾವುಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯು ಮಹಿಳೆಯ ಖಿನ್ನತೆ ಮತ್ತು ಅನುಭವಿಸುವ ನೋವಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಆದುದರಿಂದ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.mumsnet.com/info/miscarriage-code-of-practice ಗರ್ಭಪಾತ: ಒಂದು ಗುಪ್ತ ರೂಢಿಯ ಸಂಕೇತ]</ref> ಗರ್ಭಪಾತದ ನೋವಿನ ಸ್ವಾನುಭವ ಹೊಂದಿದ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಗರ್ಭವತಿ ಮತ್ತು ನವಜಾತ ಶಿಶುವಿನ ಜೊತೆಗಿನ ಸಂಭಾಷಣೆಯೂ ಕೂಡಾ ದುಃಖ ತರುವಂತಹ ವಿಚಾರವಾಗಿದೆ. ಗೆಳೆಯ-ಗೆಳೆತಿಯರೊಂದಿಗಿನ, ಪರಿಚಿತರೊಂದಿಗಿನ, ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದವರೊಂದಿಗಿನ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧವೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇದರಿಂದ ಬಹಳ ಕಷ್ಟಕರವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ.<ref name="David Vernon">{{cite web | author =David Vernon | authorlink =David Vernon (writer) | date =[[2005]] | url =http://web.mac.com/david.vernon/iWeb/Having%20a%20Great%20Birth%20in%20Australia/Welcome%20-%20Great%20Birth.html | title =Having a Great Birth in Australia | archiveurl =https://web.archive.org/web/20070129170526/http://web.mac.com/david.vernon/iWeb/Having%20a%20Great%20Birth%20in%20Australia/Welcome%20-%20Great%20Birth.html | archivedate =2007-01-29 | access-date =2010-11-17 | url-status =dead }}</ref> == ಕಾರಣಗಳು == ಗರ್ಭಪಾತಗಳು ಹಲವಾರು ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರಣಗಳನ್ನೂ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅನುವಂಶಿಕ ತೊಂದರೆಗಳು, ಗರ್ಭಕೋಶದ ತೊಂದರೆಗಳು ಅಥವಾ ಹಾರ್ಮೋನ್‌ಗಳ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳು, ಪುನರುತ್ಪಾದಕ ನಾಳಗಳ ಸೋಂಕು, ಮತ್ತು ಜೀವಕೋಶಗಳ ನಿರಾಕರಣೆಗಳು, ಗರ್ಭಪಾತ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಕೆಲವು ಕಾರಣಗಳು. === ಮೊದಲ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ === [[ಚಿತ್ರ:Human Embryo - Approximately 8 weeks estimated gestational age.jpg|right|thumb|ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯಾದ ಆರು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಜ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಹಜ ಗರ್ಭಪಾತ, ಅಂದರೆ ಋತುಚಕ್ರವಾದ ಎಂಟು ವಾರಗಳ ನಂತರ(ಎಲ್‌ಎಮ್‌ಪಿ)]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಗರ್ಭಪಾತವು (ಮೂರನೇ ಎರಡು ಭಾಗದಿಂದ ಮುಕ್ಕಾಲು ಭಾಗದಷ್ಟು ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪ್ರಕಾರ)ಮೊದಲ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="webmd">{{cite web | last = Rosenthal | first = M. Sara | title = The Second Trimester | work = The Gynecological Sourcebook | publisher = WebMD | year = 1999 | url = http://www.webmd.com/content/article/4/1680_51802.htm | accessdate = 18 December 2006 }}</ref><ref name="pmid12336441">{{cite journal |author=Francis O |title=An analysis of 1150 cases of abortions from the Government R.S.R.M. Lying-in Hospital, Madras |journal=J Obstet Gynaecol India |volume=10 |issue=1 |pages=62–70 |year=1959 |pmid=12336441 |doi=}}</ref> ಮೊದಲ 13 ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಪಾತವಾದ ಭ್ರೂಣಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರೋಮೊಸೋಮಿನ ಅಸಹಜತೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಜೀನಿನಲ್ಲಿ ತೊಂದರೆಯಿರುವವರಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯಾದಾಗ 95%ರಷ್ಟು ಭಾಗ ಗರ್ಭಪಾತದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗಾಣುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ರೋಮೊಸೋಮಿನ ತೊಂದರೆಗಳು ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಆಗುತ್ತದೆ, ಇದು ದಂಪತಿಗಳಿಂದ ಬಂದಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಮರುಕಳಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಮೊಸೋಮಿನ ತೊಂದರೆಗಳು ದಂಪತಿಗಳಿಂದಲೂ ಬರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಪದೇ ಪದೇ ಗರ್ಭಪಾತವಾಗುವವರಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ದಂಪತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲೆ ಈ ರೀತಿಯ ಮಕ್ಕಳಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಸಂಬಂಧಿಕರಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದಾಗಲೇ ವೈಕಲ್ಯತೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ಮಕ್ಕಳಿದ್ದರೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಗರ್ಭಪಾತವು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="PDR Family Guide 1994">{{cite web |author= |title=Miscarriage: Causes of Miscarriage |url=http://www.healthsquare.com/fgwh/wh1ch27p3.htm |publisher=[http://www.healthsquare.com/about.htm HealthSquare.com] |accessdate=18 September 2007 |archive-date=28 ಜುಲೈ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100728061309/http://www.healthsquare.com/fgwh/wh1ch27p3.htm |url-status=dead }} {{cite book |author= |year=1994 |title=The PDR Family Guide to Women's Health and Prescription Drugs |url=https://archive.org/details/pdrfamilyguideto00medi|location=Montvale, NJ |publisher=Medical Economics |isbn=1-56363-086-9 |chapter=Chapter 27. What To Do When Miscarriage Strikes |pages=[https://archive.org/details/pdrfamilyguideto00medi/page/347 345]–50}}ದ ಪುಟ 347-9ದಿಂದ ಪದಶಃ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ</ref> ಜೀನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ತೊಂದರೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಯಸ್ಸಾದ ದಂಪತಿಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ: ಹೆಚ್ಚು ವಯಸ್ಸಾದ ಮಹಿಳೆ ಗರ್ಭಧರಿಸಿದಾಗ ಗರ್ಭಪಾತ ಉಂಟಾಗುವ ದರವು ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | title = Pregnancy Over Age 30 | work = MUSC Children's Hospital | url = http://www.musckids.com/health_library/hrpregnant/over30.htm | accessdate = 18 December 2006 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20061113233603/http://www.musckids.com/health_library/hrpregnant/over30.htm <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = 13 November 2006}}</ref> ಗರ್ಭಪಾತವಾಗುವ ಇನ್ನೊಂದು ಸಂದರ್ಭವೆಂದರೆ ಪ್ರೊಜೆಸ್ಟರಾನ್‌ ಕೊರತೆ. ಮಹಿಳೆಯ ಋತುಚಕ್ರದ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ(ಲೂಟಿಯಲ್ ಹಂತ)ಪ್ರೊಜೆಸ್ಟರಾನ್‌ ಕೊರತೆ ಕಂಡುಬಂದರೆ ಪ್ರೊಜೆಸ್ಟರಾನ್‌ ಪೂರಕಗಳನ್ನು ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಮೊದಲ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸಲು ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.<ref name="PDR Family Guide 1994"/> ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೊದಲ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರೊಜೆಸ್ಟರಾನ್‌ ಪೂರಕಗಳು ಗರ್ಭಪಾತದ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಿಲ್ಲ,<ref name="Cochrane">{{cite journal |author=Wahabi HA, Abed Althagafi NF, Elawad M |title=Progestogen for treating threatened miscarriage |journal=Cochrane database of systematic reviews (Online) |volume= |issue=3 |pages=CD005943 |year=2007 |pmid=17636813 |doi=10.1002/14651858.CD005943.pub2 |accessdate = 12 November 2007 }}</ref> ಮತ್ತು ಲೂಟಿಯಲ್ ಹಂತದ ತೊಂದರೆಗಳ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯು ಗರ್ಭಪಾತಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗುವುದು ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Bukulmez O, Arici A |title=Luteal phase defect: myth or reality |url=https://archive.org/details/sim_obstetrics-and-gynecology-clinics-of-north-america_2004-12_31_4/page/727 |journal=Obstet. Gynecol. Clin. North Am. |volume=31 |issue=4 |pages=727–44, ix |year=2004 |pmid=15550332 |doi=10.1016/j.ogc.2004.08.007}}</ref> === ಎರಡನೇ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ === ಗರ್ಭಾಶಯದ ವಿಕಾರ, ಗರ್ಭಾಶಯದ (ತಂತುರಚನೆಯ) ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಅಥವಾ ಗರ್ಭಾಶಯದ ಕೊರಳಿನ ತೊಂದರೆಗಳಿಂದ 15%ದಷ್ಟು ಗರ್ಭಪಾತ ಆಗುತ್ತದೆ.<ref name="PDR Family Guide 1994"/> ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಅವಧಿಪೂರ್ವ ಜನನಕ್ಕೆ ಎಡೆಮಾಡಿ ಕೊಡುತ್ತದೆ.<ref name="webmd"/> ಎರಡನೇ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ ಹೊಕ್ಕಳ ಬಳ್ಳಿಯ ತೊಂದರೆಯಿಂದ 19%ದಷ್ಟು ಗರ್ಭಪಾತವುಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾಸುಚೀಲದಲ್ಲಿನ ತೊಂದರೆಯಿದ್ದಾಗಲೂ ಸಹ ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಪಾತವುಂತಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal | author = Peng H, Levitin-Smith M, Rochelson B, Kahn E | title = Umbilical cord stricture and overcoiling are common causes of fetal demise. | journal = Pediatr Dev Pathol | volume = 9 | issue = 1 | pages = 14–9 | year = 2006| pmid = 16808633 | doi = 10.2350/05-05-0051.1}}</ref> === ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಪಾಯದ ಅಂಶಗಳು === ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಭ್ರೂಣವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಪಾತದ ಅಪಾಯ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="PDR Family Guide 1994"/> ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಸಕ್ಕರೆ ಖಾಯಿಲೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಗರ್ಭಪಾತದ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಸಕ್ಕರೆ ಖಾಯಿಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಪಾತದ ಅಪಾಯ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಸಕ್ಕರೆ ಖಾಯಿಲೆ ಗರ್ಭಪಾತದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆ ಸಕ್ಕರೆ ಖಾಯಿಲೆ‌ನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು, ರೋಗದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು ಜನನ ಪೂರ್ವದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.<ref name="PDR Family Guide 1994"/> ಪಾಲಿಸೈಸ್ಟಿಕ್ ಒವರಿ ಲಕ್ಷಣ ಗರ್ಭಪಾತದ ಅಪಾಯದ ಒಂದು ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದೆ, ಪಿಸಿಒಎಸ್ ಹೊಂದಿರುವ 30-50% ಸ್ತ್ರೀಯರ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಗಳು ಮೊದಲ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಪಾತವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಮೆಟ್‌ಫೊರ್ಮೆನ್ ಎನ್ನುವ ಔಷಧಿಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಿಸಿಒಎಸ್ ಹೊಂದಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಪಾತದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಧ್ಯಯನ ತೋರಿಸಿದೆ (ಮೆಟ್‌ಫೊರ್ಮೆನ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡಿದ ಗುಂಪುಗಳು ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಗುಂಪುಗಳ ಸುಮಾರು ಮೂರನೆಯ ಒಂದು ಭಾಗದ ಗರ್ಭಪಾತದ ಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದವು).<ref>{{cite journal |author=Jakubowicz DJ, Iuorno MJ, Jakubowicz S, Roberts KA, Nestler JE |title=Effects of metformin on early pregnancy loss in the polycystic ovary syndrome |journal=J. Clin. Endocrinol. Metab. |volume=87 |issue=2 |pages=524–9 |year=2002 |pmid=11836280 |url=http://jcem.endojournals.org/cgi/content/full/87/2/524 |accessdate=17 July 2007 |doi=10.1210/jc.87.2.524 |archive-date=13 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071013222236/http://jcem.endojournals.org/cgi/content/full/87/2/524 |url-status=dead }}<br /> {{cite journal |author=Khattab S, Mohsen IA, Foutouh IA, Ramadan A, Moaz M, Al-Inany H |title=Metformin reduces abortion in pregnant women with polycystic ovary syndrome |journal=Gynecol. Endocrinol. |volume=22 |issue=12 |pages=680–4 |year=2006 |pmid=17162710 |doi=10.1080/09513590601010508}}</ref> ಆದರೂ, ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮೆಟ್‌ಫೊರ್ಮೆನ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ 2006ರ ಅವಲೋಕನ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಈ ಔಷಧಿಯ ನಿತ್ಯದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಶಿಫಾರಸ್ಸು ಮಾಡಿಲ್ಲ.<ref>{{cite journal |author=Lilja AE, Mathiesen ER |title=Polycystic ovary syndrome and metformin in pregnancy |journal=Acta obstetricia et gynecologica Scandinavica |volume=85 |issue=7 |pages=861–8 |year=2006 |pmid=16817087 |doi=10.1080/00016340600780441}}</ref> ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಭ್ರೂಣಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾದ ನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ ದೊರೆಯದೆ ಇರುವುದು ಪ್ರಿಕ್ಲಾಂಪ್ಸಿಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿನ ಅಧಿಕ ರಕ್ತದೊತ್ತಡಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಗರ್ಭಪಾತದ ಅಪಾಯದ ಜೊತೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅಂತೆಯೇ, ಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಪಾತಗಳು ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಾದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ ಪ್ರಿಕ್ಲಾಂಪ್ಸಿಯ ಆಗುವ ಅಪಾಯವಿದೆ.<ref name="Trogstad">"ದಿ ಎಫೆಕ್ಟ್ ಆಫ್ ರಿಕರೆಂಟ್ ಮಿಸ್‌ಕ್ಯಾರಿಯೇಜ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಇನ್‌ಫರ್ಟಿಲಿಟಿ ಆನ್ ದಿ ರಿಸ್ಕ್ ಆಫ್ ಪ್ರಿಎಕ್ಲಾಂಪ್ಸಿಯಾ."; ಟ್ರೊಗ್‌ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ ಎಲ್‌, ಮ್ಯಾಗ್ನಸ್ ಪಿ, ಮೊಫೆಟ್‌ ಎ, ಸ್ಟೊಲ್ಟೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಸಿ.; ಬಿಜೆಒಜಿ: ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಶನಲ್ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಅಬ್ಸ್ಟೆರ್ಟಿಕ್ಸ್ &amp; ಗೈನಕಾಲಜಿ, ಸಂಪುಟ 116 ಆವೃತ್ತಿ 1, ಪುಟ. 108–113; http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19087081</ref> ಹೈಪೊಥೈರೈಡಿಸಮ್‌ನ ತೀವ್ರ ಸ್ಥಿತಿ ಗರ್ಭಪಾತದ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಗರ್ಭಪಾತದ ಪ್ರಮಾಣದ ಮೇಲೆ ಹೈಪೊಥೈರೈಡಿಸಮ್‌ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಎಲ್ಲೂ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಿಲ್ಲ. ಅಟೊ ಇಮ್ಯೂನ್ ರೋಗದಂತಹ ಕೆಲವು ಪ್ರತಿರಕ್ಷಿತ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಇದ್ದಾಗ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಗರ್ಭಪಾತವಾಗುವ ಅಪಾಯವಿದೆ.<ref name="PDR Family Guide 1994"/> ಕೆಲವು ವ್ಯಾಧಿಗಳು (ರುಬೆಲ್ಲ, ಕ್ಲಮಿದಿಯ ಮತ್ತು ಮುಂತಾದವುಗಳು) ಗರ್ಭಪಾತದ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="PDR Family Guide 1994"/> ತಂಬಾಕು(ಸಿಗರೇಟ್), ಧೂಮಪಾನ ಮಾಡುವವರಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಪಾತದ ಅಪಾಯ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="x">{{cite journal | author=Ness R, Grisso J, Hirschinger N, Markovic N, Shaw L, Day N, Kline J | title=Cocaine and tobacco use and the risk of spontaneous abortion. | url=https://archive.org/details/sim_new-england-journal-of-medicine_1999-02-04_340_5/page/n34 | journal=N Engl J Med | volume=340 | issue=5 | pages=333–9 | year=1999 | pmid=9929522 | doi=10.1056/NEJM199902043400501}}</ref> ಗರ್ಭಪಾತದ ಹೆಚ್ಚಳ ತಂದೆ ಮಾಡುವ ಸಿಗರೇಟ್ ಸೇವನೆ ಜೊತೆ ಸಹ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="paternal smoking"/> ಪುರುಷರನ್ನು ಕುರಿತು ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ದಿನದಲ್ಲಿ 20ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಸಿಗರೇಟು ಸೇದುವ ತಂದೆಯರಲ್ಲಿ 4% ಅಪಾಯ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ದಿನಕ್ಕೆ 20ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಿಗರೇಟುಗಳನ್ನು ಸೇದುವ ತಂದೆಯರಲ್ಲಿ 81%ರಷ್ಟು ಗರ್ಭಪಾತದ ಅಪಾಯ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ. ಕೊಕೇನ್ ಉಪಯೋಗ ಗರ್ಭಪಾತದ ಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="x"/> ದೈಹಿಕ ಗಾಯ, ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿನ ವಿಷದ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ, ಮತ್ತು ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಯ್‌ಯುಡಿಯ ಬಳಕೆಗಳು ಸಹ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗರ್ಭಪಾತದ ಅಪಾಯದ ಜೊತೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="health.am">{{cite web | title =Miscarriage: An Overview | publisher=Armenian Medical Network | url=http://www.health.am/pregnancy/more/miscarriage_an_overview/ | year = 2005 | accessdate=19 September 2007}}</ref> ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪ್ಯಾರಕ್ಸೆಟಿನ್ ಮತ್ತು ವೆನ್ಲಫ್ಯಾಕ್ಸೈನ್‌ನಂತಹ ಖಿನ್ನತೆ ನಿವಾರಕ ಔಷಧಗಳು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಗರ್ಭಪಾತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ.<ref>{{cite pmid|19863482}}</ref><ref>{{cite pmid|20513781}}</ref> {{See|Advanced maternal age}} [[ಚಿತ್ರ:Age-and-miscarriage.png|thumb|20 ವರ್ಷದ ನಂತರ ಗರ್ಭಪಾತ ದರವು ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.]] ತಾಯಿಯ ವಯಸ್ಸು ಕೂಡ ಮುಖ್ಯವಾದ ಅಪಾಯದ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. 20 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಗರ್ಭಪಾತದ ಪ್ರಮಾಣಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತವೆ.<ref>ಹೆಫ್ನರ್ ಎಲ್‌. ಅಡ್ವಾನ್ಸಡ್, ಮೆಟರ್ನಲ್ ಏಜ್ – ಹೊವ್ ಒಲ್ದ್ ಇಸ್ ಟೂ ಒಲ್ಡ್? ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಸಿನ್2004; 351(19):1927–29.</ref><ref>http://www.endo.gr/cgi/reprint/351/19/1927.pdf{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === ಶಂಕಿಸಿದ ಅಪಾಯದ ಅಂಶಗಳು === ಬಹಳ ಅಂಶಗಳು ಅಧಿಕ ಗರ್ಭಪಾತದ ಪ್ರಮಾಣಗಳ ಜೊತೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, ಆದರೆ ಅವು ಗರ್ಭಪಾತಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂಬುದು ಇನ್ನೂ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಕಾರಣ ತಿಳಿದು ಬರುವುದಿಲ್ಲ, ಅಧ್ಯಯನಗಳು ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ ಭವಿಷ್ಯವರ್ತಿಯ (ಮಹಿಳೆಯರು ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯಾಗುವ ಮೊದಲು ಅಧ್ಯಯನ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ) ಬದಲಾಗಿ ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಗಿರಬಹುದು (ಗರ್ಭಪಾತಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದ ನಂತರ ಅಧ್ಯಯನ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಪೂರ್ವಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತದೆ), ಅಥವಾ ಎರಡೂ ಆಗಿರಬಹುದು. ವಾಕರಿಕೆ ಮತ್ತು ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ವಾಂತಿಮಾಡುವುದು (ಎನ್‌ವಿಪಿ, ಅಥವಾ ಬೆಳಗ್ಗಿನ ಅನಾರೋಗ್ಯ) ಇವು ಗರ್ಭಪಾತವಾಗುವ ಅಪಾಯದ ಇಳಿತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಈ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ಹಲವು ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಆದರೆ ಯಾವುದೂ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಸಹಮತವಾಗಿಲ್ಲ.<ref>{{cite journal |author=Furneaux EC, Langley-Evans AJ, Langley-Evans SC |title=Nausea and vomiting of pregnancy: endocrine basis and contribution to pregnancy outcome |journal=Obstet Gynecol Surv |volume=56 |issue=12 |pages=775–82 |year=2001 |pmid=11753180|doi=10.1097/00006254-200112000-00004}}</ref> ಏಕೆಂದರೆ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಆಹಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಇತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಎನ್‌ವಿಪಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಬಹುದು, ಗರ್ಭಪಾತಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸುವಾಗ ಇದು ಗೊಂದಲವೆನಿಸುವ ಅಂಶವಾಗಬಹುದು. ಇಂತಹ ಒಂದು ಅಂಶ ವ್ಯಾಯಾಮವಾಗಿದೆ. 92,000 ಗರ್ಭಿಣಿ ಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಅಧ್ಯಯನದಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ವ್ಯಾಯಾಮ ಮಾಡುವುದರಿಂದ (ಈಜುವುದರ ಹೊರತಾಗಿ) 18 ವಾರಗಳ ಮೊದಲು ಗರ್ಭಪಾತವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಅಧಿಕ ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ವ್ಯಾಯಾಮದಲ್ಲಿ ಕಳೆಯುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯ ಗರ್ಭಪಾತದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪಾಯದ ಜೊತೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿತ್ತು: ವಾರದಲ್ಲಿ 1.5 ಘಂಟೆಗಳ ವ್ಯಾಯಾಮ ಮಾಡಿದವರಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು 10% ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪಾಯ ಕಂಡುಬಂದಿತು, ಮತ್ತು ಒಂದು ವಾರದಲ್ಲಿ 7 ಘಂಟೆಗಳ ವ್ಯಾಯಾಮಕ್ಕೆ 200% ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪಾಯ ಕಂಡು ಬಂದಿತು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ವ್ಯಾಯಾಮಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪಾಯ ಉಂಟುಮಾಡಿತ್ತು. ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ 18ನೇ ವಾರದ ನಂತರ ವ್ಯಾಯಾಮ ಮತ್ತು ಗರ್ಭಪಾತಗಳ ಪ್ರಮಾಣಗಳ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧ ಕಂಡುಬರಲಿಲ್ಲ. ಸ್ತ್ರೀಯರು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗುವ ಸಮಯದ ಮೊದಲೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗರ್ಭಪಾತಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಾಕರಿಕೆ ಅಥವಾ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಮೊದಲು ವ್ಯಾಯಾಮ ಮಾಡುವ ಹವ್ಯಾಸಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite journal |author=Madsen M, Jørgensen T, Jensen ML, ''et al.'' |title=Leisure time physical exercise during pregnancy and the risk of miscarriage: a study within the Danish National Birth Cohort |url=https://archive.org/details/sim_bjog_2007-11_114_11/page/1419 |journal=BJOG |volume=114 |issue=11 |pages=1419–26 |year=2007 |pmid=17877774 |doi=10.1111/j.1471-0528.2007.01496.x |pmc=2366024}}</ref> ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ [[ಕೆಫೀನ್]] ಉಪಯೋಗ ಸಹ ಗರ್ಭಪಾತದ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. 2007ರಲ್ಲಿ 1,000 ಗರ್ಭಿಣಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲೆ ಮಾಡಿದ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ ಕೆಫೀನ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದ 13%ರಷ್ಟು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಒಂದು ದಿನದಲ್ಲಿ 200 mg ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೆಫೀನ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಗರ್ಭಿಣಿ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಪಾತದ ಪ್ರಮಾಣ 25% ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. 10 oz (300 ml) ಕಾಫಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ 25 oz (740 ml) ಚಹಾದಲ್ಲಿ 200 mg ಕೆಫೀನ್ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ಅಧ್ಯಯನವು ಗರ್ಭಧಾರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಾಕರಿಕೆ ಮತ್ತು ವಾಂತಿ (ಎನ್‌ವಿಪಿ ಅಥವಾ ಬೆಳಗಿನ ಅನಾರೋಗ್ಯ) ಇವುಗಳಿಗಷ್ಟೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು: ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಎನ್‌ವಿಪಿ ಹೇಗೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸದೆ ಅಧಿಕ ಕೆಫೀನ್ ಉಪಯೋಗಿಸುವವರಿಗೆ ಗರ್ಭಪಾತದ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಮಾತ್ರ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿತು. ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗರ್ಭಪಾತಗಳು ಸಂಭವಿಸಿತ್ತು.<ref>{{cite journal |author=Weng X, Odouli R, Li DK |title=Maternal caffeine consumption during pregnancy and the risk of miscarriage: a prospective cohort study |journal=Am J Obstet Gynecol |volume= 198|issue= 3|pages= 279.e1–8|year=2008 |pmid=18221932 |doi=10.1016/j.ajog.2007.10.803}}<br /> {{cite news | last = Grady | first = Denise | title = Study Sees Caffeine Possibly Tied to Miscarriages | work = The New York Times | date = January 20, 2008 | url = https://www.nytimes.com/2008/01/20/health/20cnd-caffeine.html?_r=1&bl&ex=1201150800&en=0019b93b4bb1c219&ei=5087%0A | accessdate = 23 January 2008 }}</ref> 2007ರಲ್ಲಿ 2,400 ಗರ್ಭಿಣಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿದ ಎರಡನೆಯ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ ಒಂದು ದಿನದಲ್ಲಿ 200 mgವರೆಗೆ ಕೆಫೀನ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಗರ್ಭಿಣಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗರ್ಭಪಾತದ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೂ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧ ''ಇರಲಿಲ್ಲ'' (ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ನಂತರ ಒಂದು ದಿನದಲ್ಲಿ 200 mgಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಫೀನ್ ಕುಡಿಯುವ ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ಈ ಅಧ್ಯಯನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ).<ref>{{cite journal |author=[[David A. Savitz|Savitz DA]], Chan RL, Herring AH, Howards PP, Hartmann KE |title=Caffeine and miscarriage risk |journal=Epidemiology |volume=19 |issue=1 |pages=55–62 |year=2008 |month=January |pmid=18091004 |doi=10.1097/EDE.0b013e31815c09b9 |url=http://www.cafeesaude.com.br/downloads/caffeine%20miscarriage%202008%20A.pdf |format=PDF |access-date=2010-11-17 |archive-date=2008-09-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080910175545/http://www.cafeesaude.com.br/downloads/caffeine%20miscarriage%202008%20A.pdf |url-status=dead }}<br /> {{cite web | title = Studies Examine Effects Of Caffeine Consumption On Miscarriage Risk | work = Medical News Today | date = 23 January 2008 | url = http://www.medicalnewstoday.com/articles/94764.php | accessdate = 16 February 2008 | archive-date = 30 ಏಪ್ರಿಲ್ 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080430002729/http://www.medicalnewstoday.com/articles/94764.php | url-status = dead }}</ref> 2009ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನ ಯಾವುದೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪಾಯ ಉಂಟಾಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿಲ್ಲ.<ref>{{cite journal |author=Pollack AZ, Buck Louis GM, Sundaram R, Lum KJ |title=Caffeine consumption and miscarriage: a prospective cohort study |journal=Fertil. Steril. |volume= 93|issue= 1|pages= 304–6|year=2009 |month=September |pmid=19732873 |doi=10.1016/j.fertnstert.2009.07.992 |url= |pmc=2812592}}</ref> == ರೋಗನಿರ್ಣಯ == ಅಲ್ಟ್ರಾಸೌಂಡ್ ಮತ್ತು ಮೃತ ಅಂಗಾಂಶಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಮೂಲಕ ಗರ್ಭಪಾತವನ್ನು ಖಚಿತ ಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಒಟ್ಟಾರೆ ಅಥವಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಅನಾರೋಗ್ಯ ಪೂರಿತ ಗರ್ಭಪಾತದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುವಾಗ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಯದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ನೋಡಿದಾಗ, ಇವುಗಳು ತೆಳುವಾದ ನಾಳದಂಥ ಚಾಚಿಕೆ, ಟ್ರೊಪೊಬ್ಲಾಸ್ಟ್, ಭ್ರೂಣದ ಭಾಗಗಳು, ಮತ್ತು ಎಂಡೊಮೆಟ್ರಿಯಂನಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯ ಬದಲಾವಣೆ ಹೊಂದಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅಸಹಜವಾಗಿ ಕ್ರೊಮೊಸೋಮ್‌ಗಳು ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಂದ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. == ನಿರ್ವಹಣೆ == ಗರ್ಭಪಾತ ಮತ್ತು ಅಪಸ್ಥಾನೀಯ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ ರಕ್ತ ಸ್ರಾವವಾಗುವುದು ತುಂಬಾ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ರೋಗ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. ಗರ್ಭಾಪಾತದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನೋವು ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಅಪಸ್ಥಾನೀಯ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ.<ref name="risk factors"/> ರಕ್ತಸ್ರಾವ, ನೋವು ಅಥವಾ ಇವೆರಡೂ ಇದ್ದಾಗ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ವಜಿನಲ್ ಅಲ್ಟ್ರಾಸೌಂಡ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಟ್ರಾಸೌಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ಯಾರಹಿತ ಗರ್ಭಾಶಯದ ಒಳಗಿನ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯು ಗೊತ್ತಾಗದಿದ್ದರೇ ಹಲವಾರು βHCG ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿ ಅಪಸ್ಥಾನೀಯ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಜೀವಕ್ಕೆ ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="diagnostic">{{cite journal | author = Yip S, Sahota D, Cheung L, Lam P, Haines C, Chung T | title = Accuracy of clinical diagnostic methods of threatened abortion | journal = Gynecol Obstet Invest | volume = 56 | issue = 1 | pages = 38–42 | year = 2003 | pmid = 12876423 | doi = 10.1159/000072482}}</ref><ref name="followHCG">{{cite journal | author = Condous G, Okaro E, Khalid A, Bourne T | title = Do we need to follow up complete miscarriages with serum human chorionic gonadotrophin levels? | url = https://archive.org/details/sim_bjog_2005-06_112_6/page/827 | journal = BJOG | volume = 112 | issue = 6 | pages = 827–9 | year = 2005 | pmid = 15924545 | doi = 10.1111/j.1471-0528.2004.00542.x}}</ref> ರಕ್ತಸ್ರಾವವು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಾಗುತ್ತಿದ್ದರೆ ಒಮ್ಮೆ ವೈದ್ಯರನ್ನು ಕಂಡು ಸಲಹೆ ಪಡೆಯಲು ಸೂಚಿಸಬೇಕು. ರಕ್ತ ಸ್ರಾವವು ತುಂಬಾ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಗುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅದರೊಟ್ಟಿಗೆ ನೋವು ಅಥವಾ ಜ್ವರ ಇದ್ದರೆ ತಕ್ಷಣ ತುರ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆಯಬೇಕು. ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗರ್ಭಪಾತವಾಗಿರುವುದನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇಲ್ಲ (ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಅಪಸ್ಥಾನೀಯ ಗರ್ಭಧಾರಣೆ ಕೊನೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲವೋ ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ). ಗರ್ಭಪಾತವು ಸರಿಯಾಗಿ ಆಗದಿದ್ದಾಗ, ಕೋಶವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರ ಹೋಗದಿದ್ದಾಗ ಮೂರು ರೀತಿಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ. * ಯಾವುದೇ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಇಲ್ಲದೆ (ಕಾದು ನೋಡುವುದು), ಇಂತಹ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ (65–80%) ಎರಡರಿಂದ ಆರು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾಗಿಯೆ ಗರ್ಭಪಾತವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="afp">{{cite journal | author = Kripke C | title = Expectant management vs. surgical treatment for miscarriage | journal = Am Fam Physician | volume = 74 | issue = 7 | pages = 1125–6 | year = 2006 | pmid = 17039747 | url= http://www.aafp.org/afp/20061001/cochrane.html#c2 | accessdate = 31 December 2006 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20070929083715/http://www.aafp.org/afp/20061001/cochrane.html#c2 <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = 29 September 2007}}</ref> ಈ ಮೂಲಕ ಔಷಧಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳಿಂದ ಯಾವುದೇ ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಉಂಟಾಗುವುದು ತಪ್ಪುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal | author = Tang O, Ho P | title = The use of misoprostol for early pregnancy failure. | journal = Curr Opin Obstet Gynecol | volume = 18 | issue = 6 | pages = 581–6 | year = 2006 | pmid = 17099326 | doi = 10.1097/GCO.0b013e32800feedb}}</ref> * ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗರ್ಭಪಾತವಾಗಲು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಮಿಸೊಪ್ರೊಸ್ಟೋಲ್ (ಸಿಟೊಟೆಕ್ ಇದು ಪ್ರೊಸ್ಟಗ್ಲೇಂಡಿಯನ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ನೇಮ್ ಆಗಿದೆ) ಎಂಬ ಔಷಧಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಸುಮಾರು 95% ರಷ್ಟು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಸೊಪ್ರೊಸ್ಟೋಲ್ ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಕೆಲವೆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಪಾತವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="afp"/> * (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಾಕ್ಯೂಮ್ ಆ‍ಯ್‌ಪ್ಸಿರೇಶನ್, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಡಿ&amp;ಸಿ ಅಥವಾ ಡಿ&amp;ಇ ಮಾಡಲು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ) ಈ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳ ಮೂಲಕ ಗರ್ಭಪಾತವು ತುಂಬಾ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಆಗುತ್ತದೆ. ಗರ್ಭಪಾತವಾದಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ದೈಹಿಕ ನೋವಿಗೆ ಈ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪದ್ಧತಿ ತುಂಬಾ ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಕಡಿಮೆ ಸಮಯ ಸಾಕಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ರಕ್ತಸ್ರಾವ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="afp"/> ಪುನಃ ಗರ್ಭಪಾತವಾದಾಗ ಮತ್ತು ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯಾಗಿ ಜಾಸ್ತಿ ಸಮಯವಾದ ನಂತರ ಗರ್ಭಪಾತವಾದಾಗ ಅಂಗದ ಮಾದರಿ ಪಡೆದು ರೋಗ ಪತ್ತೆ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಲು ಕೂಡ ಡಿ&amp;ಸಿ ಉತ್ತಮ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿದೆ. ಹೀಗಿದ್ದರೂ ಡಿ&amp;ಸಿ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಉಂಟಾಗಬಹುದು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಗರ್ಭ ಕೊರಳು ಹಾಗೂ ಗರ್ಭಕೋಶಕ್ಕೆ ಗಾಯ, ಗರ್ಭಕೋಶ ಛಿಧ್ರವಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಗರ್ಭಾಶಯದ ಒಳಗಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗಾಯದ ಗುರುತು ಉಂಟಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬಯಸುವ ಮಹಿಳೆಯರು ತಮ್ಮ ಗರ್ಭಕೋಶಕ್ಕೆ ಕಡಿಮೆ ಅಪಾಯ ಉಂಟಾಗುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. == ಸೋಂಕುಶಾಸ್ತ್ರ == ಗರ್ಭಪಾತವಾಗುವ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದು ಕಷ್ಟ ಸಾಧ್ಯ. ಹಲವಾರು ಗರ್ಭಪಾತಗಳು ಮಹಿಳೆಗೆ ತಾನು ಗರ್ಭಧರಿಸಿರುವುದು ತಿಳಿಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೇ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಗರ್ಭಪಾತವಾದ ಮಹಿಳೆಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವುದರಿಂದಾಗಿ ಗರ್ಭಪಾತವಾದ ಹಲವಾರು ಪ್ರಕರಣಗಳು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಅಂಕಿಅಂಶಕ್ಕೆ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="bmj1997">{{cite journal | author=Everett C | title=Incidence and outcome of bleeding before the 20th week of pregnancy: prospective study from general practice. | journal=BMJ | volume=315 | issue=7099 | pages=32–4 | date=5 July 1997| pmid=9233324 | url=http://bmj.bmjjournals.com/cgi/content/full/315/7099/32 | pmc=2127042 }}</ref> ಋತುಚಕ್ರದ ಕೊನೆಯ ಅವಧಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಕೆಲವು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿ ಶೇ25%ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗರ್ಭಪಾತಗಳು ಆರು ವಾರಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೇ ಆಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.<ref name="implantation">{{cite journal | author=Wilcox AJ, Baird DD, Weinberg CR | title=Time of implantation of the conceptus and loss of pregnancy. | journal=New England Journal of Medicine | volume=340 | issue=23 | pages=1796–1799 | year=1999 | pmid=10362823 | doi=10.1056/NEJM199906103402304}}</ref><ref name="epl">{{cite journal | author = Wang X, Chen C, Wang L, Chen D, Guang W, French J | title = Conception, early pregnancy loss, and time to clinical pregnancy: a population-based prospective study. | journal = Fertil Steril | volume = 79 | issue = 3 | pages = 577–84 | year = 2003 | pmid = 12620443 | doi = 10.1016/S0015-0282(02)04694-0}}</ref> 8%ರಷ್ಟು (ಋತುಚಕ್ರದ ಕೊನೆಯ ಅವಧಿಯ ಆರು ವಾರಗಳ ನಂತರ) ಗರ್ಭಪಾತಗಳು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ.<ref name="epl"/> ಋತುಚಕ್ರದ ಕೊನೆಯ ಅವಧಿಯ 10 ವಾರಗಳ ನಂತರ ಗರ್ಭಪಾತವಾಗುವ ಸಂಭವನೀಯತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಭ್ರೂಣ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಪ್ರಾರಂಭದ ಹಂತದಲ್ಲಿ.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/2176898.stm ಕ್ಯೂ&amp;ಎ: ಮಿಸ್‌ಕ್ಯಾರಿಯೇಜ್]. (ಆಗಸ್ಟ್‌ 6, 2002). ''ಬಿಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್.'' ಜನವರಿ 17, 2007ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ ಲೆನಾರ್ಟ್ ನಿಲ್ಸನ್, ಎ ಚೈಲ್ಡ್ ಇಸ್ ಬಾರ್ನ್ 91 (1990)(ಎಂಟನೇ ವಾರದಲ್ಲಿ "ಗರ್ಭಪಾತ ಉಂಟಾದಲ್ಲಿ.... ಹೆಚ್ಚು ಸಮಸ್ಯೆ ಉಂಟಾಗಲಾರದು.")</ref> “ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಭ್ರೂಣಾವಸ್ಥೆಯ ಅವಧಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ ನಂತರ" ಗರ್ಭಪಾತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಋತುಚಕ್ರದ ಕೊನೆಯ ಅವಧಿಯಿಂದ 8.5 ವಾರಗಳು ಮತ್ತು ಹುಟ್ಟಿನ ನಡುವೆ ಗರ್ಭಪಾತವಾಗುವ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇ ಎರಡರಷ್ಟು ಮಾತ್ರ.<ref>ರಾಡೆಕ್, ಚಾರ್ಲೆಸ್; ವಿಟ್ಲೆ, ಮಾರ್ಟಿನ್. ''[https://books.google.com/books?id=0BY0hx2l5uoC&amp;pg=PA835&amp;lpg=PA835&amp;dq=%22early+pregnancy+loss%22+and+weeks&amp;source=web&amp;ots=RZSIYEWK6N&amp;sig=3v2skknEA6qVVaoMnx03AAN_JpU&amp;hl=en#PPA836,M1 ಫೆಟಲ್ ಮೆಡಿಸಿನ್: ಬೇಸಿಕ್ ಸೈನ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್‌ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಪ್ರಾಕ್ಟೀಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160302193451/https://books.google.com/books?id=0BY0hx2l5uoC&pg=PA835&lpg=PA835&dq=%22early+pregnancy+loss%22+and+weeks&source=web&ots=RZSIYEWK6N&sig=3v2skknEA6qVVaoMnx03AAN_JpU&hl=en#PPA836,M1 |date=2016-03-02 }}'' (ಎಸ್ಲೇವಿಯರ್‌‍ ಹೆಲ್ತ್ ಸೈನ್ಸಸ್1999), ಪುಟ 835.</ref> ದಂಪತಿಗಳ ವಯಸ್ಸನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಗರ್ಭಪಾತವಾವಾಗುವ ಸಂಭಾವನೀಯತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. 25–29 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಪುರುಷರಿಂದ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯಾದಾಗ ಗರ್ಭಪಾತದ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇ 40% ಆದೇ 25ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಪುರುಷರಿಂದ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯಾದಾಗ ಗರ್ಭಪಾತವಾಗುವ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇ40%ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನ ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ. 25–29 ವಯಸ್ಸಿನ ಗುಂಪಿನ ಪುರುಷರಿಂದ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯಾದಾಗ 60%ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಗರ್ಭಪಾತವಾಗುತ್ತುದೆ ಅದೇ 40 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಗರ್ಭಪಾತದ ಪ್ರಮಾಣ 60%ಕ್ಕಿಂತ ಜಾಸ್ತಿ ಎಂದುಬನ್ನು ಕೂಡ ಇದೆ ಅಧ್ಯಯನ ತಿಳಿಸಿದೆ.<ref>{{cite journal | author = Kleinhaus K, Perrin M, Friedlander Y, Paltiel O, Malaspina D, Harlap S | title = [[Paternal age effect|Paternal age]] and spontaneous abortion | journal = Obstet Gynecol | volume = 108 | issue = 2 | pages = 369–77 | year = 2006 | pmid = 16880308 | doi = 10.1097/01.AOG.0000224606.26514.3a | doi_brokendate = 26 June 2008}}</ref> ಇನ್ನೊಂದು ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ ತುಂಬಾ ವಯಸ್ಸಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯಾದಾಗ ಗರ್ಭಪಾತವಾಗುವ ಸಂಭವ ಮೊದಲ ಮೂರು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು.<ref>{{cite journal | author = Slama R, Bouyer J, Windham G, Fenster L, Werwatz A, Swan S | title = Influence of paternal age on the risk of spontaneous abortion. | journal = Am J Epidemiol | volume = 161 | issue = 9 | pages = 816–23 | year = 2005 | pmid = 15840613 | doi = 10.1093/aje/kwi097}}</ref> ಇನ್ನೊಂದು ಅಧ್ಯಯನ ಪ್ರಕಾರ 45 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾದ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಭವನೀಯತೆ ಹೆಚ್ಚು, ಸುಮಾರು 800%ರಷ್ಟು ಗರ್ಭಧಾರಣೆಗಳಲ್ಲಿ (20–24 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ) ಶೇ75%ರಷ್ಟು ಗರ್ಭಪಾತದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯಾಗುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal | author = Nybo Andersen A, Wohlfahrt J, Christens P, Olsen J, Melbye M | title = [[Maternal age effect|Maternal age]] and fetal loss: population based register linkage study | journal = BMJ | volume = 320 | issue = 7251 | pages = 1708–12 | year = 2000 | pmid = 10864550 | doi = 10.1136/bmj.320.7251.1708 | pmc = 27416}}</ref> == ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಪಾತ == ಗರ್ಭವನ್ನು ಧರಿಸುವ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲೂ ಗರ್ಭಪಾತವು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಮಾನವನನ್ನು ಹೊರತು ಪಡಿಸಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ತಿಳಿದ ಅಪಾಯದ ಅಂಶಗಳಿವೆ. ಉದಾ, ಕುರಿಗಳಲ್ಲಿ ಗುಂಪಾಗಿ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ನುಗ್ಗುವುದು, ಅಥವಾ ನಾಯಿಯು ಅಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವಾಗ ಓಡುವುದು.<ref>ಸ್ಪೆನ್ಸರ್, ಜೇಮ್ಸ್. ''[https://books.google.com/books?id=RXMuAAAAYAAJ&amp;pg=PA124&amp;lpg=PA124&amp;dq=abortion+and+husbandry&amp;source=bl&amp;ots=WjmvGj-fB2&amp;sig=8qH_WrPR08YEwPKr_c6PHDUOMmQ&amp;hl=en&amp;ei=erDbSeSVBoz4MY-F7M4I&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=2#PPA124,M1 ಶೀಪ್ ಹಸ್ಬೆಂಡರಿ ಇನ್ ಕೆನಡ]'', ಪುಟ 124 (1911).</ref> ದನಗಳಲ್ಲಿ, ಗರ್ಭಪಾತವು (ಅದೆಂದರೆ ಸಹಜ ಗರ್ಭಪಾತ) ಸೋಂಕುರೋಗಗಳಿಂದುಂಟಾಗಬಹುದು, ಅವೆಂದರೆ ಬ್ರುಸೆಲ್ಲೊಸೊಸ್ ಅಥವಾ ಕ್ಯಾಂಪಿಲೊಬ್ಯಾಕ್ಟರ್‌, ಆದರೆ ಲಸಿಕೆಯಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು.<ref>[http://www.teara.govt.nz/1966/B/BeefCattleAndBeefProduction/ManagementAndHusbandryOfBeefCattle/en "ಬೀಫ್ ಕ್ಯಾಟಲ್ ಆ‍ಯ್‍೦ಡ್ ಕ್ಯಾಟಲ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಬೀಫ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್: ಮ್ಯಾನೆಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಹಸ್ಬೆಂಡರಿ ಆಫ್ ಬೀಫ್ ಕ್ಯಾಟಲ್”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090101142401/http://www.teara.govt.nz/1966/B/BeefCattleAndBeefProduction/ManagementAndHusbandryOfBeefCattle/en |date=2009-01-01 }}, ''ಎನ್ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌'' (1966).</ref> ಇನ್ನಿತರ ಕಾಯಿಲೆಗಳೂ ಗರ್ಭಪಾತವುಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಗರ್ಭ ಧರಿಸಿದ ಪ್ರೈರಿ ಇಲಿಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸಂಗಾತಿಯನ್ನು ತೊರೆದು ಬೇರೆ ಗಂಡಿಲಿಯೊಂದಿಗೆ<ref>{{cite journal|last=Fraser-Smith|first=AC|title=Male-induced pregnancy termination in the prairie vole, Microtus ochrogaster |journal=Science|publisher=American Association for the Advancement of Science|volume=187|issue=4182|pages=1211–1213|url=http://www.sciencemag.org/cgi/content/abstract/187/4182/1211|doi=10.1126/science.1114340|year=1975|pmid=1114340}}</ref> ಇದ್ದಾಗ ಸಹಜ ಗರ್ಭಪಾತವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಉದಾ:ಬ್ರೂಸ್ ಪರಿಣಾಮ, ಇದು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಕ್ಕಿಂತ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal|last=Wolff|first=Jerry O|date=June 2002|title=A field test of the Bruce effect in the monogamous prairie vole (Microtus ochrogaster)|journal=Behavioral Ecology and Sociobiology|publisher=Springer|location=Berlin/Heidelberg|volume=52|issue=1|pages=31–7|issn=1432-0762|url=http://www.springerlink.com/content/g65dcacncm0rwbkm/|doi=10.1007/s00265-002-0484-0|last2=Wolff|first2=Jerry}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಹೆಣ್ಣಿಲಿಯು ಅಪರಿಚಿತ ಗಂಡಿಲಿಯೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದಾಗ ಸಹಜ ಗರ್ಭಪಾತವಾಗುವ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal|last=Becker|first=Stuart D|coauthors=Jane L Hurst|date=February 25, 2009 (online) / 7 May 2009|title=Female behaviour plays a critical role in controlling murine pregnancy block|journal=Proc. R. Soc. B|publisher=The Royal Society|location=London|volume=276|issue=1662|pages=1723–9|issn=1471-2945|url=http://rspb.royalsocietypublishing.org/content/early/2009/02/21/rspb.2008.1780.abstract|doi=10.1098/rspb.2008.1780|pmid=19324836|pmc=2660991}}{{Dead link|date=ಜನವರಿ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ICD10 ಸಂಕೇತಗಳು == {| width="100%" |- valign="top" | ಅಗಲ=20% | * ರೂಢಿಯ ಗರ್ಭಪಾತ * ಅಸಂಪೂರ್ಣ ಗರ್ಭಪಾತ * ತಪ್ಪಿದ ಗರ್ಭಪಾತ * ಭಯದಿಂದಾಗುವ ಗರ್ಭಪಾತ | ಅಗಲ=80% | N96<br />O03.0-O06.4<br />O02.1<br />O20.0 |} == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == * ಗರ್ಭಪಾತ * ಮಗು ಜನನ * ಮೃತ(ಶಿಶು)ಜನನ * ಅವಧಿಪೂರ್ವ ಜನನ * [[ಸಂಭೋಗ]] * [[ಗರ್ಭಧಾರಣೆ]] * [[ಮಗುವಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಹಂತಗಳು]] * ಗರ್ಭಪಾತ * [[ವಂಶವಾಹಿ ಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆಪ್ತ ಸಮಾಲೋಚನೆ]] * [[ಋತುಚಕ್ರ]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|colwidth=30em}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{dmoz|/Home/Family/Pregnancy/Loss/Support_Groups/|Pregnancy loss support groups}} {{Pathology of pregnancy, childbirth and the puerperium}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನ]] [[ವರ್ಗ:ಆರೋಗ್ಯ ಶಾಸ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಮಾನವಶರೀರ ವಿಜ್ಞಾನ]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಗರ್ಭಪಾತ]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಸೂತಿ ವಿಜ್ಞಾನ]] [[ವರ್ಗ:ವಿಫಲವಾದ ಗರ್ಭದಾರಣೆ]] [[ವರ್ಗ:ಮಹಿಳಾ ಆರೋಗ್ಯ]] [[it:Aborto#Aborto spontaneo]] gf193h3ioolcdp6ya9yguw1wma3cy7a 0 26372 1431487 1378537 2026-10-06T22:50:08Z InternetArchiveBot 69876 Add 1 book for [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಪರಿಶೀಲನಾರ್ಹತೆ]] (20261006sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 1431487 wikitext text/x-wiki [[File:Making of a DNA vaccine.jpg|thumb|250px|right|ಬಿ ಮೆಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಎ ಡಿಎನ್ ವ್ಯಾಕ್ಸಿನ.]] '''[[ಡಿಎನ್ಎ]] ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು ಹಾಕುವುದೆಂದರೆ ''' [[ಸಾವಯವ|ಜೀವಿಗಳ]] ಅಂಗಾಂಶಗಳನ್ನು ರೋಗಗಳ ವಿರುದ್ದ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಬಳಸುವ ಒಂದು ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ.ಅನುವಂಶೀಯವಾಗಿ ರಚಿತ ಜೀವಕೋಶೀಯ ಎಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಜಿಮದ್ದು ಮೂಲಕ ಸೂಕ್ತ ಔಷಧಿ ನೀಡಿ ಡಿಎನ್ ಎ ದ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣೆಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ{/4{0}}ಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. (ಡಿಆಕ್ಸಿರಿಬೊನ್ಯೂಕ್ಲಿಕ್ ಆಸಿಡ್ [DNA] ಜೀವಕೋಶಗಳ ಅತಿ ಸಣ್ಣ ಪರಮಾಣುವಿನ ರಾಜ ಎನಿಸಿದೆ) ಈ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಕ್ ಆಸಿಡ್ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೂ ಪ್ರಯೋಗ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.ಇದನ್ನು ಹಲವಾರು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಜೀವಿಯ ವೈರಲ್,ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗೆ ಸಂಭಂಧಿಸಿದ ಮತ್ತು ಪರಾವಲಂಬಿ ಜೀವಿಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ರೋಗ ಮತ್ತು ಹಲವು ವಿಧದ ಗೆಡ್ಡೆ ನಮೂನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಡಿಎನ್ ಎ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದುಗಳು ಇನ್ನುಳಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದುಗಳಿಗಿಂತ ವಿಭಿನ್ನವೆನಿಸಿವೆ.ದೇಹದಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ರೋಗನಿರೋಧಕತೆ ಉಂಟು ಮಾಡುವ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾ ವಿಧಾನಗಳಿಗಿಂತ ಸಮರ್ಥವಾಗಿವೆ. ಈ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು ಹಾಕುವ ಕ್ರಿಯೆಯಗಳು ಆಧುನಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಾಧನೆ ಎನಿಸಿವೆ-ಕೈಗಾರಿಕಾ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ಸಹಜವಾಗಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಸಿಡುಬು ಮತ್ತು ಸದ್ಯ ಬಹುತೇಕ ಬೇರು ಸಮೇತ ಕೀಳಲಾಗಿರುವ ಪೊಲಿಯೊಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದು ಹಾಕಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿವೆ.ಇನ್ನುಳಿದ ರೋಗಗಳಾದ ಟೈಫಸ್ ಸೋಂಕು [[ಜ್ವರ]] ರೊಟಾವೈರಸ್,ಹೆಪಾಟೈಟಸ್ ಎ ಮತ್ತು ಬಿ ಮತ್ತಿತರವುಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Robinson2000">{{cite journal |author=Robinson HL, Pertmer TM |title=DNA vaccines for viral infections: basic studies and applications |journal=Adv. Virus Res. |volume=55 |issue= |pages=1–74 |year=2000 |pmid=11050940 |doi=10.1016/S0065-3527(00)55001-5 }}</ref> ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದುಗಳು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ರೋಗಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಲ್ಲವು,ಆದರೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದುಗಳಿಲ್ಲದೇ ದಶಲಕ್ಷಗಟ್ಟಲೇ ಜನರ ಪ್ರಾಣಕ್ಕೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಜನರು [[ಏಡ್ಸ್ ರೋಗ|ಏಡ್ಸ್]] ಹೆಪಾಟೈಟಿಸ್ ಸಿ ಮತ್ತು [[ಮಲೇರಿಯಾ]]ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವೆನಿಸಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ''ಮೊದಲ ತಲೆಮಾರಿನ'' ಚುಚ್ಚುಮದ್ದುಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ-ಸಾವಯವಿಯಾಗಿದ್ದವು-ಕೇವಲ ಬದುಕಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಮತ್ತು ಅಶಕ್ತಗೊಳಿಸಿದ ಅಥವಾ ನಿರ್ಜೀವ ರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದವು.<ref name="Alarcon1999">{{cite journal |author=Alarcon JB, Waine GW, McManus DP |title=DNA vaccines: technology and application as anti-parasite and anti-microbial agents |journal=Adv. Parasitol. |volume=42 |issue= |pages=343–410 |year=1999 |pmid=10050276 |doi=10.1016/S0065-308X(08)60152-9 }}</ref> ಸಜೀವ,ಸಾಂದ್ರೀಕೃತ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದುಗಳು,ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸಿಡುಬು ಮತ್ತು ಪೊಲಿಯೊ ಲಸಿಕೆ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದುಗಳು ಮಾರಕ ಕಿಲ್ಲರ್ ಟಿ-ಸೆಲ್ (T_C ಅಥವಾ CTL)ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಹೆಲ್ಪರ್ ಟಿ-ಸೆಲ್ (T_H)ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲದೇ ರೋಗನಿರೋಧಿಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಚೋದಕಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಸಾಂದ್ರೀಕೃತಗೊಳಿಸಿದ ಈ ಲಸಿಕೆಗಳು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿಯೂ ಪರಿಣಮಿಸಬಹುದು,ರೋಗದ ತೀವ್ರತೆಯೊಂದಿಗೆ ಅವು ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ ಕ್ರಮಾವಳಿ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತಗೊಂಡ ಜನರಲ್ಲಿ ಗಂಡಾಂತರಕಾರಿಯಾಗಿವೆ.(ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಏಡ್ಸ್ ರೋಗ|ಏಡ್ಸ್]] ಪೀಡಿತರಲ್ಲಿ) ಆದರೆ ನಿರ್ಜೀವ ಲಸಿಕೆಗಳು ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಟಿ-ಕೋಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು.ಹೀಗಾಗಿ ಎಲ್ಲ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಅದು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಲ್ಲ.<ref name="Alarcon1999" /> ಈ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಕನಿಷ್ಟಗೊಳಿಸಲು ''ಎರಡನೆಯ ತಲೆಮಾರಿನ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದುಗಳ'' ನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ನೂರನೆಯ ಒಂದಂಶದ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದುಗಳು, [[ಪ್ರೋಟೀನ್|ಪ್ರೊಟೀನ್]] ಅಂಟಿಜೆನ್ ಗಳು(ಪ್ರತಿಜನಕಗಳು) (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಟಿಟಾನಸ್ (ನಂಜುನಿರೋಧ) ಅಥವಾ ಡಿಫ್ತೀರಿಯಾ(ಗಂಟಲು ಮಾರಿ) ಟೊಕ್ಸಾಯಿಡ್) ಅಥವಾ ಮರುಸಂಯಜಿತ ವಂಶವಾಹಿನಿ ಇದರಲ್ಲಿನ ಅಂಶಗಳು ಎಂದರೆ (ಹೆಪಟೈಟಿಸ್ ಬಿ ಪ್ರತಿಜನಕ ಪರಿಣಾಮ)ಒಳಗೊಂಡಿವೆ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳೂ ಕೂಡಾ T_H ಮತ್ತು ರೋಗನಿರೋಧಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ.ಆದರೆ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಟಿ ಅಂಗಾಂಶದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. [[ಡಿಎನ್ಎ]] ಚುಚ್ಚುಮದ್ದುಗಳು ''ಮೂರನೆಯ ತಲೆಮಾರಿನ'' ಲಸಿಕೆ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದುಗಳಾಗಿವೆ.ಸಣ್ಣ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಲ್ ಡಿಎನ್ ಎ (ಇದನ್ನು ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.ಇದನ್ನು ವಂಶಾವಳಿ ತಳಿಗಳಲ್ಲಿ ರಚಿತ,ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ವಿವಿಧ ಪ್ರೊಟೀನ್ ಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ.(ಎಂಟಿಜೆನ್ಸ್ ಅಥವಾ ರೋಗ ಮೂಲದ ಕೋಶಗಳಿಂದ ತೆಗೆದ ಪ್ರತಿಜನಕಗಳು.) ಈ ಡಿಎನ್ ಎ ಸೂಜಿಮದ್ದು ಮೂಲಕ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿದ ಇದು ಆತಿಥ್ಯ ಕೋಶಗಳ "ಆಂತರಿಕ ಯಂತ್ರಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ"ಯಾಗಿದ್ದು ಇದು ಡಿಎನ್ ಎ ನ್ನು "ಗಣಿಸುತ್ತದೆ".ನಂತರ ಇದನ್ನು ರೋಗಕಾರಕ ಪ್ರೊಟೀನ್ ಆಗಿ ರೂಪಾಂತರಿಸುತ್ತದೆ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಆತಿಥೇಯ ಕೋಶಗಳಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ ಈ ಪ್ರೊಟೀನ್ ಗಳು ಪರಕೀಯ ಎನಿಸುತ್ತವೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.ಹೀಗೆ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ ಕೋಶಗಳು ಪ್ರಚೋದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ;ಇದು ನಂತರ ಹಲವು ರೋಗನಿರೋಧಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನುಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="Robinson2000" /><ref name="Alarcon1999" /> ಈ ಡಿಎನ್ ಎ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದುಗಳನ್ನು "ವಿಫಲಗೊಂಡ"[[ಜೀನ್‌(ವಂಶವಾಹಿ) ಚಿಕಿತ್ಸೆ|ವಂಶವಾಹಿನಿ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಚಿಕಿತ್ಸೆ]]ಯ ಪ್ರಯೋಗಗಳೆನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್-ಚೋದಿತ ರೋಗನಿರೋಧಕವನ್ನು ಇಲಿಗಳ ಮೇಲೆ ಸೂಜಿಮದ್ದು ಮೂಲಕ ನೀಡಿದಾಗ ಇದನ್ನು ಮಾನವ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಹಾರ್ಮೊನ್ ಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಬದಲಾಗಿ ಪ್ರಗತಿಯ ಪರ್ಯಾಯದ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="Tang1992">{{cite journal | author = Tang, D. | coauthors = Devit, M.; Johnston, S.A.; Others, | year = 1992 | title = Genetic immunization is a simple method for eliciting an immune response | url = https://archive.org/details/sim_nature-uk_1992-03-12_356_6365/page/152 | journal = Nature | volume = 356 | issue = 6365 | pages = 152–154 | doi = 10.1038/356152a0 | pmid = 1545867 }}</ref> == ಪ್ರಸಕ್ತ ಉಪಯೋಗ == ಇದರಿಂದಾಗಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರಬಲ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಕಂಡು ಬಂದು ರೋಗಗಳ ವಿರುದ್ದ ಇದರ ಬಳಕೆ ಸಾಧ್ಯವೆಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲಾಯಿತು.ಹೀಗೆ ಇದರ ಉಪಯುಕ್ತತೆಯು ಮಾನವ ಸಹಜ ರೋಗಕಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಆಗ ಜೂನ್ ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ [[ಹಕ್ಕಿ ಜ್ವರ]] ಕಾಯಿಲೆಗೆ [[ಡಿಎನ್ಎ]] ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು<tt><ref>{{cite news | first=Kirsty | last=Barnes | coauthors= | title=First positive results for DNA-based flu vaccine | date=2004-06-07 | publisher= | url=http://www.in-pharmatechnologist.com/news/ng.asp?n=68225-powermed-bird-flu-vaccine-dna | work=in-PharmaTechnologist | pages= | accessdate= | language= | archive-date=2008-04-22 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080422005544/http://www.in-pharmatechnologist.com/news/ng.asp?n=68225-powermed-bird-flu-vaccine-dna | url-status=dead }}</ref></tt> ಧನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ನೀಡಿತು.ಅಲ್ಲದೇ ಒಂದು ಪಶುರೋಗಚಿಕಿತ್ಸೆ ಡಿಎನ್ ಎ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ವೆಸ್ಟ್ ನೈಲ್ ವೈರಸ್ ಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news | first= | last= | coauthors= | title=Fort Dodge Animal Health Announces Approval of West Nile Virus DNA Vaccine for Horses | date=2005-07-18 | publisher= | url=http://www.highbeam.com/doc/1G1-134116417.html | work=PR Newswire | pages= | accessdate=2007-11-21 | language= | archiveurl=https://archive.today/20120904152859/http://www.highbeam.com/Search?searchTerm=Fort+Dodge+Animal+Health+Announces+Approval+of+West+Nile+Virus+DNA+Vaccine+for+Horses.&searchType=Article&currentPage=0&orderBy= | archivedate=2012-09-04 | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news | first= | last= | coauthors= | title=CDC and Fort Dodge Animal Health Achieve First Licensed DNA Vaccine | date=2005-07-18 | publisher= | url =http://www.cdc.gov/od/oc/media/pressrel/r050718.htm | work =CDC | pages = | accessdate = 2007-11-21 | language = |archiveurl = https://web.archive.org/web/20070820194311/http://www.cdc.gov/od/oc/media/pressrel/r050718.htm <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = 2007-08-20}}</ref> ಆದರೆ ಆಗ ಆಗಷ್ಟ್ ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ ಬಹುವಿಧದ ಕಣ್ಣಿನ ಬಿಳಿಪೊರೆ ರೋಗದ ವಿರುದ್ದ ಡಿಎನ್ ಎ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಸೂಜಿಮದ್ದಿನ ಮೂಲಕ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಬಹುದೆಂದು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ತೋರಿಸಿದವು.<ref name="Stuve2007">{{cite journal | author = Stuve, O. | coauthors = Eagar, T.N.; Frohman, E.M.; Cravens, P.D. | year = 2007 | title = DNA Plasmid Vaccination for Multiple Sclerosis | journal = Archives of Neurology | volume = 64 | issue = 10 | pages = 1385 | url = http://archneur.ama-assn.org/cgi/content/extract/64/10/1385?maxtoshow=&HITS=10&hits=10&RESULTFORMAT=&fulltext=Arch+Neurol.2007%3B++64%3A+1407-1415.+&searchid=1&FIRSTINDEX=0&resourcetype=HWCIT | doi = 10.1001/archneur.64.10.1385 | pmid = 17923622 }}</ref> == ಡಿಎನ್ ಎ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದುಗಳ ಅನುಕೂಲಗಳು ಮತ್ತು ಅನನುಕೂಲಗಳು == {| class="wikitable" |+ ಕೋಷ್ಟಕ 1. ನ್ಯುಕ್ಲಿಕ್ ಆಮ್ಲ-ಮೂಲದ ರೋಗನಿರೋಧಕಗಳಿಂದಾದ ಪ್ರತಿಜನಕಗಳ ಸೂಜಿಮದ್ದುಗಳ ಅನುಕೂಲಗಳು ಮತ್ತು ಅನಾನುಕೂಲಗಳು ! ಅನುಕೂಲಗಳು ! ಅನನುಕೂಲಗಳು |- | * ಉಪವಂಶವಾಹಿನಿ ಕೋಶದ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದುಗಳಿಂದ ನಂಜುಕಾರಕ ಪರಿಣಾಮದ ಅಪಾಯವಿಲ್ಲ.<ref name="Robinson2000" /> * ಪ್ರತಿಜನಕಗಳ ಎರಡೂ ಕಡೆಯಿಂದ ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವ MHC ವರ್ಗ I ಮತ್ತು ವರ್ಗ II ಅಂಗಾಂಶಕಣಗಳು<ref name="Robinson2000" /> * ಟಿ-ಸೆಲ್ ನೆರವಿನ ಧ್ರುವೀಕರಣದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವಿಧ 1 ಮತ್ತು ವಿಧ 2 ರಲ್ಲಿ.<ref name="Robinson2000" /> * ಪ್ರತಿಜನಕದ ಆಸಕ್ತಿ ಆಧರಿಸಿ ರೋಗನಿರೋಧಕದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ * ನೋವುಗಳ ಹುಟ್ಟು ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ತಡೆ<ref name="Robinson2000" /> * ಚುಚ್ಚುಮದ್ದಿನ ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಸಾಗರೋತ್ತರ ಸಾಗಣೆಗೆ ಸ್ಥಿರತೆ * ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ-ವೆಚ್ಚ ನಿರ್ವಹಣೆ * ರಸಗ್ರಂಥಿ ಅಂಗಾಂಶಗಳ ಸಿಂಥೆಸಿಸ್,ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದ ಪ್ರೊಟೀನ್ ಗಳ ಶುದ್ದೀಕರಣ ಮತ್ತು ವಿಷನಿವಾರಕಗಳ ಸಹಔಷಧಿಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಕಾರಿ<ref name="Sedegah1994">{{cite journal | author = Sedegah, M. | coauthors = Hedstrom, R.; Hobart, P.; Hoffman, S.L. | year = 1994 | title = Protection against Malaria by Immunization with Plasmid DNA Encoding Circumsporozoite Protein | journal = Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America | volume = 91 | issue = 21 | pages = 9866–9870 | url = http://links.jstor.org/sici?sici=0027-8424(19941011)91%3A21%3C9866%3APAMBIW%3E2.0.CO%3B2-3 | accessdate = 2007-11-21 | doi = 10.1073/pnas.91.21.9866 | pmid = 7937907 | pmc = 44918 }}</ref> * ರೋಗನಿರೋಧಕ ಕೋಶಗಳ ಸುದೀರ್ಘಾವಧಿ<ref name="Alarcon1999" /> * ಸಜೀವ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೊಟೀನ್ ಹೆಚ್ಚು ನಿಕಟವಾಗಿ ಸಹಜ ಎಕಾರೊಯೆಟಿಕ್ ರಚನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಬದಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿನ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="Alarcon1999" /> | * ಪ್ರೊಟೀನ್ ಇಮ್ಯುನೊಜಿನ್ಸ್ ಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ.(ಪ್ರೊಟೀನ್-ರಹಿತ ಪ್ರತಿಜನಕಗಳಲ್ಲಿ ನಿರುಪಯುಕ್ತ,ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಲ್ ಲಸಿಕೆಗಳ ಪಾಲಿಸ್ಯಾಕ್ರಿಡ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ) * ವಂಶವಾಹಿನಿ ಅಂಗಾಂಶ ಕೋಶಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ * DNA ವಿರುದ್ದವಾಗಿ ರೋಗನಿರೋಧಕಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ಸಾಧ್ಯತೆ * ಪ್ರತಿಜನಕ(ಪ್ರೊಟೀನ್)ದ ಸಂಯಮ ಮಿತಿ ಸಾಧ್ಯತೆ * ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಲ್ ಮತ್ತು ಪರಾವಲಂಬಿಗಳ ಪ್ರೊಟೀನ್ ಗಳ ಸಂಸ್ಕರಣೆಗೆ ಪ್ರಬಲತೆ.<ref name="Robinson2000" /> |} ==ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಮಿಡ್ ನ ಸೋಂಕುಕಾರರಕಗಳನ್ನು ಚುಚ್ಚುಮದ್ದಿನಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತೆ.== ===ಸೋಂಕು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಜೀವಿಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ=== ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳ ಸೋಂಕುಸೂಕ್ಷ್ಮ ಜೀವಿಗಳ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆಯನ್ನು DNA ಚುಚ್ಚುಮದ್ದುಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ರೋಗ ನಿರೋಧಕವನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್ಸ್ ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಬಲ ವೈರಲ್ ಉತ್ತೇಜಕಗಳಾಗಿ ವೈವೊನಲ್ಲಿನ ರಚನಾವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಅನುಕರಣಗಳನ್ನು ಮತ್ತು [[ಭಾಷಾಂತರ|ವಂಶವಾಹಿನಿ]] ಸಹಚರ DNA ದ ಆಸಕ್ತ ವಿಷಯಗಳಾಗಿವೆ.ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲವಾದ ಬದಲೀ ಅಂಗಾಂಶಗಳ ಪೋಷಣೆಗೆ ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ.<ref name="Mor1995">{{cite journal | author = Mor, G. | date = August 15, 1995 | title = Complexity of the cytokine and antibody response elicited by immunizing mice with Plasmodium yoelii circumsporozoite protein plasmid DNA | journal = The Journal of Immunology | volume = 155 | issue = 4 | pages = 2039–2046 | url = http://www.jimmunol.org/cgi/content/abstract/155/4/2039 | accessdate = 2007-11-21 | pmid = 7636255 | last2 = Klinman | first2 = DM | last3 = Shapiro | first3 = S | last4 = Hagiwara | first4 = E | last5 = Sedegah | first5 = M | last6 = Norman | first6 = JA | last7 = Hoffman | first7 = SL | last8 = Steinberg | first8 = AD }}</ref> ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಇಂಟ್ರಾನ್ ಎ ನ್ನು ಕೂಡ ಒಳಪಡಿಸಿ mRNA ದ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ.ಇದರಿಂದ ಪ್ರೊಟೀನ್ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.<ref name="Leitner1997">{{cite journal | author = Leitner, W.W. | date = December 15, 1997 | title = Immune responses induced by intramuscular or gene gun injection of protective deoxyribonucleic acid vaccines that express the circumsporozoite protein from Plasmodium berghei malaria parasites | journal = The Journal of Immunology | volume = 159 | issue = 12 | pages = 6112–6119 | url = http://www.jimmunol.org/cgi/content/abstract/159/12/6112 | accessdate = 2007-11-21 | pmid = 9550412 | last2 = Seguin | first2 = MC | last3 = Ballou | first3 = WR | last4 = Seitz | first4 = JP | last5 = Schultz | first5 = AM | last6 = Sheehy | first6 = MJ | last7 = Lyon | first7 = JA }}</ref> ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್ಸ್ ಪ್ರಬಲ ಪೊಲಿಡೆನಿಲೇಶನ್ /ರಚನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟತೆಯ ಸಂಕೇತ ತೋರಬಹುದು.ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅಲ್ಲಿನ ಅಗತ್ಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹಾರ್ಮೊನ್ ಗಳ ಅಥವಾ ರಾಬಿಟ್ ಬೆಟಾ-ಗ್ಲೊಬುಲಿನ್ ಪಾಲಿಯಡೆನಿಲೇಶನ್ ಆವರ್ತನಗಳು ಇದರಲ್ಲಿವೆ.<ref name="Robinson2000" /><ref name="Alarcon1999" /><ref name="Böhm1996">{{cite journal | author = Böhm, W. | coauthors = Kuhröber, A.; Paier, T.; Mertens, T.; Reimann, J.; Schirmbeck, R. | year = 1996 | title = DNA vector constructs that prime hepatitis B surface antigen-specific cytotoxic T lymphocyte and antibody responses in mice after intramuscular injection | journal = Journal of Immunological Methods | volume = 193 | issue = 1 | pages = 29–40 | url = http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/002217599600035X | accessdate = 2007-11-21 | doi = 10.1016/0022-1759(96)00035-X | pmid = 8690928 }}</ref> ವಿಭಿನ್ನಕಣದ ಮಲ್ಟಿಸೊಸ್ಟ್ರೊನಿಕ್ ರೋಗವಾಹಕವು ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಇಮ್ಯುನೊಜಿನ್ ನನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಒಂದು ಇಮ್ಯುಜಿನ್ ಮತ್ತು ಇಮ್ಯುನೊಸ್ಟಿಮ್ಯುಲೇಟರಿ ಪ್ರೊಟೀನನ್ನು ತೋರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Lewis1999">{{cite journal | author = Lewis, P.J. | coauthors = Babiuk, L.A. | year = 1999 | title = DNA Vaccines: A Review | journal = Advances in Virus Research | url = https://books.google.com/?id=lrMc3G9nIpkC&pg=PA129&dq=lewis | accessdate = 2007-11-21 | doi = 10.1016/S0065-3527(08)60367-X | volume = 54 | pages = 129 | pmid = 10547676 | publisher = Academic Press | isbn = 9780120398546 }}</ref> ಯಾಕೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್ ಇಮ್ಯುನೊಜಿನ್ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಳಿಸುವ "ವಾಹನ"ವಾಗಿದೆ.ಇಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ಪ್ರೊಟೀನ್ ಗಳ ರೋಗವಾಹಕಗಳ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ತೋರ್ಪಡಿಸಲು ಈ ವಾಹಕದ ಅವಶ್ಯವಿದೆ.<ref name="Lewis1999" /> ಇಲ್ಲಿರುವ ಕೊಡೊನ್ ಅಂದರೆ ವಂಶವಾಹಿನಿಯ ಕೋಡ್ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತಗೊಳಿಸಲು ಯುಕಾರೈಯೊಟಿಕ್ mRNAs ಸಲವಾಗಿ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೊಟೀನ್ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವಾಗಲೂ ಈ ರೋಗಕಾರಕಗಳು ವಿವಿಧ ರೂಪದಲ್ಲಿನ ಎಟಿ ಧಾರಕಗಳಾಗಿವೆ.ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ವಂಶವಾಹಿನಿ ಸರಪಳಿ ಮೇರೆಗೆ ಇಮ್ಯುನೊಜಿನ್ ನೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿದಾಗ ಅದು ಕೊಡೊನ್ ನನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.ಕೆಲವು ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೊಳಪಡುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಪ್ರೊಟೀನ್ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Andre1998">{{cite journal | author = Andre, S. | coauthors = Seed, B.; Eberle, J.; Schraut, W.; Bultmann, A.; Haas, J. | date = February 1, 1998 | title = Increased Immune Response Elicited by DNA Vaccination with a Synthetic gp120 Sequence with Optimized Codon Usage | journal = Journal of Virology | volume = 72 | issue = 2 | pages = 1497 | url = http://jvi.asm.org/cgi/content/abstract/72/2/1497 | accessdate = 2007-11-21 | pmid = 9445053 | pmc = 124631 | archive-date = 2011-09-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110928063006/http://jvi.asm.org/cgi/content/abstract/72/2/1497 | url-status = dead }}</ref> ಇನ್ನೊಂದು ಪರಿಶೀಲವಾ ವಿಧಾನವೆಂದರೆ ಉತ್ತೇಜಕದ ಆಯ್ಕೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ SV೪೦ ಉತ್ತೇಜಕವನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ತೋರಿದಂತೆ ಈ ರೋಗಕಾರಗಳು ಹೊರದೂಡಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ರೊವಸ್ ಸಾರ್ಕೊಮಾ ವೈರಸ್ (RSV)ಮೂಲಕ ಗಮನಿಸಿದರೆ ಈ ಉತ್ತೇಜಕವು ಹೆಚ್ಚು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="Alarcon1999" /> ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಇವುಗಳ ದರ ಪ್ರಮಾಣವು ಸೈಟೊಮೆಗಾಲೊವೈರಸ್ (CMV)ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆರಂಭಿಕ ಉತ್ತೇಜಕವನ್ನು ಬಳಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಮ್ಯಾಸನ್ -ಫಿಜ್ಜರ್ ಮಂಕಿ ವೈರಸ್ (MPV)-CTE ಇದು ವಾಹಿನಿಯ ಬಂಧಗಳ ಹೆಚ್ಚಳದಿಂದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿತನವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ ಹಾಕುತ್ತದೆ. ಮುಂದಿನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ CTE+rev ರಚನೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಇಮ್ಯುಜಿನಿಕ್ ಆಮೇಲೆ CTE ರೋಗಕಾರಕವೊಂದನ್ನೇ ಇಲ್ಲಿ ಗುರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. <ref name="Muthumani1998">{{cite journal | author = Muthumani, K. | coauthors = Zhang, D.; Dayes, NS.; Hwang, DS.; Calarota, SA.; Choo, AY.;Boyer,JD.;Weiner,DB. | year = 2003 | title = Novel engineered HIV-1 East African Clade-A gp160 plasmid construct induces strong humoral and cell-mediated immune responses in vivo | journal = Virology | volume = 314 | issue = 1 | pages = 134 | url = http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&_udi=B6WXR-49KGT6R-6&_user=489256&_rdoc=1&_fmt=&_orig=search&_sort=d&view=c&_acct=C000022721&_version=1&_urlVersion=0&_userid=489256&md5=5ac81624c72867e12d2a89d0aa3cfc6b | accessdate = 2008-03-27 | doi = 10.1016/S0042-6822(03)00459-8 | pmid = 14517067 | archive-date = 2009-05-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090502102853/http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&_udi=B6WXR-49KGT6R-6&_user=489256&_rdoc=1&_fmt=&_orig=search&_sort=d&view=c&_acct=C000022721&_version=1&_urlVersion=0&_userid=489256&md5=5ac81624c72867e12d2a89d0aa3cfc6b | url-status = dead }}</ref> ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತ ಪ್ರಮಾಣದ ಸುಧಾರಣಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಉತ್ತೇಜಕ http://translate.google.com/toolkit/images/cleardot.gifsequences,<ref name="Muthumani1998"/> ಅಂದರೆ ಇಂಟ್ರಾನ್ ಗಳು,ಅಡೆನೊವೈರಸ್ ಟ್ರಿಪಾರ್ಟಿಯೇಟ್ ಲೀಡರ್ (TPL)ಅಲ್ಲದೇ ಸರಪಣಿ ಮತ್ತು ಆಧುನೀಕರಣದ ಕ್ರಮವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಯಾಡೆನಿಲೇಶನ್ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಈ ಸೂತ್ರ ಬಳಸಬಹುದು.<ref name="Alarcon1999" /> DNA ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್ ನ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ pVAC.ಇದು SV೪೦ ಉತ್ತೇಜಕ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ===ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು ಹಾಕುವ ವಿನ್ಯಾಸ-ಆಕಾರ=== ಅಂಗಾಂಶದ ಕೋಶೀಯ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಇಮ್ಯುನೊಜಿನ್ ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ ಅಥವಾ ವಿಷಸಂಯುಕ್ತಕ್ಕೆ ಟಿ-ಕೋಶಗಳ ಪ್ರೇತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಬಹುದು. ವಿಭಜಿತ ಅಥವಾ ಪ್ಲಾಸ್ಮಾ ಮೆಂಬ್ರೇನ್ -ಸಂಯುಕ್ತ ಪ್ರತಿಜನಕಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ರೋಗನಿರೋಧಕಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.ಇದಕ್ಕಿಂತ ಸೈಟೊಸೊಲಿಕ್ ಪ್ರತಿಜನಕಗಳ ಸೇರಿಸುವಿಕೆ ಉತ್ತಮ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ.ಆವಾಗ ಈ ವಿಷಯುಕ್ತ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಸೈಟೊಟಾಕ್ಸಿಕ್ ಟಿ-ಕೋಶಗಳ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.ಪ್ರತಿಜನಕಗಳ ಮೂಲಕ ಸೋಂಕು ತಡೆಯ ಕೋಶೀಯ ಪ್ರಧಾನ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಗಣತಾತೀತ ಸ್ವರೂಪಗಳಲ್ಲಿ (MHC)ಸಾಗುವ ಮಾರ್ಗ I ರಲ್ಲಿ ಅದು ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ತರುತ್ತದೆ.<ref name="Robinson2000" /> ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ N-ಟರ್ಮಿನಲ್ ನ ಅಧಿಕ ಯುಬಿಕ್ವಿಟಿನ್ ಸಂಜ್ಞೆಗಳನ್ನುತ್ತಾರೆ.<ref name="Rodriguez1997">{{cite journal | author = Rodriguez, F. | coauthors = Zhang, J.; Whitton, J.L. | year = 1997 | title = DNA immunization: ubiquitination of a viral protein enhances cytotoxic T-lymphocyte induction and antiviral protection but abrogates antibody induction. | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-virology_1997-11_71_11/page/8497 | journal = Journal of Virology | volume = 71 | issue = 11 | pages = 8497 | pmc=192313 | accessdate = 2007-11-21 | pmid = 9343207 }}</ref><ref name="Tobery1997">{{cite journal | author = Tobery, T.W. | coauthors = Siliciano, R.F. | year = 1997 | title = Targeting of HIV-1 Antigens for Rapid Intracellular Degradation Enhances Cytotoxic T Lymphocyte (CTL) Recognition and the Induction of De Novo CTL Responses In Vivo After Immunization | journal = Journal of Experimental Medicine | volume = 185 | issue = 5 | pages = 909–920 | doi = 10.1084/jem.185.5.909 | pmid = 9120397 | pmc = 2196169 }}</ref> ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಈ ಪ್ರೊಟೀನ್ ಕೂಡ ರೋಗನಿರೋಧಕಗಳ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ.ಇಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ "ಆದೇಶಿತ" ರಚನೆ ಮೂಲಕ ಇದು ಜರಗುತ್ತದೆ.(ವೈರಲ್ ಕಣಗಳಂತೆ)ಇವು ಆದೇಶರಹಿತ ರಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ತೋರುತ್ತವೆ.<ref name="Wunderlich2000">{{cite journal | author = Wunderlich, G. | coauthors = Moura, I.C.; Del Portillo, H.A. | year = 2000 | title = Genetic Immunization of BALB/c mice with a Plasmid Bearing the Gene Coding for a Hybrid Merozoite Surface Protein 1-Hepatitis B Virus Surface Protein Fusion Protects Mice against Lethal Plasmodium chabaudi chabaudi PC1 Infection | journal = Infection and Immunity | volume = 68 | issue = 10 | pages = 5839 | doi = 10.1128/IAI.68.10.5839-5845.2000 | pmid = 10992493 | pmc = 101545 }}</ref> ಸಣ್ಣ ವಂಶವಾಹಿನಿಗಳ ಎಳೆಗಳು (ಅಥವಾ MHC ಕ್ಲಾಸ್ I ಎಪಿಟೊಪ್)ಅಂದರೆ ವಂಶವಾಹಿನಿಗಳ ಮೂಲದ ರೋಗನಿರೋಧಕಗಳು)ಇದರಲ್ಲಿ TH ಎಪಿಟೊಪ್ಸ್ ನ್ನು ಒಳಪಡಿಸಿದಾಗ ಸೈಟೊಟಾಕ್ಶಿಕ್ ಟಿ-ಕೋಶದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅಧಿಕಗೊಳಿಸಲು ಇದು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Robinson2000" /> == ವಿತರಣಾ ಸಾಗಾಟದ ವಿಧಾನಗಳು == [[File:Gene therapy.jpg|thumb|right|DNA ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು ಮತ್ತು ಜಿನೆ ಥೆರಪಿ ತಂತ್ರಗಳು ಸಮರೂಪದ್ದಾಗಿವೆ.]] ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಅಂಗಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ವಿಧಾನಗಳ ಮೂಲಕ DNA ಚುಚ್ಚುಮದ್ದುಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ವಾಹಕಗಳ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಟೇಬಲ್ ೨ ರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.ಅದಕ್ಕೆ ಪೂರಕ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಧಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಟೇಬಲ್ ೩ ರಲ್ಲಿ ಸಾರಾಂಶಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಎರಡು ಜನಪ್ರಿಯ ಪದ್ದತಿಗಳೆಂದರೆ DNA ಯನ್ನು ಸಲೈಯನ್ ಮೂಲಕ ಒಳಸೇರಿಸುವಿಕೆ,ಇಲ್ಲಿ ನಂಜುರಹಿತ ತೀವ್ರತೆಯ ಸೂಜಿ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಜಿನೆ ಗನ್ ಮೂಲಕ ಈ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ DNA ದ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದನ್ನು ಅದರ ಲಸಿಕಾ ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್ ನ ರಚನಾ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರೀಯ ಗೆರೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.ಇವೆರಡೂ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲದೇ ಇನ್ನುಳಿದವನ್ನು [http://www.sciam.com/media/inline/000052A5-43F6-1CBC-B4A8809EC588EEDF_arch2.gif ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ಅಮೆರಿಕನ್] ನಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ ಪದ್ದತಿ ಮೂಲಕ ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Weiner1999">{{cite journal | author = Weiner, D.B. | coauthors = Kennedy, R.C. | year = 1999 | title = Genetic vaccines | journal = Scientific American | volume = 281 | issue = 1 | pages = 34–41 | url = http://www.sciamdigital.com/gsp_qpdf.cfm?ISSUEID_CHAR=8FF32714-CA1C-4025-BE8D-0FE4B5C348B&ARTICLEID_CHAR=14F98F90-1708-4B77-A8D4-44F867A153F | accessdate = 2007-11-21 }}</ref> ಸಲೈಯನ್ ನ ಇಂಜೆಕ್ಷನ್ ಅಥವಾ ಒಳತೂರುವಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಂಸಖಂಡದ ಒಳಭಾಗದ (IM)ನ್ನು ತಲೆ ಬುರಡೆ ಮಾಂಸದ ಸ್ನಾಯುಬಂಧಕದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಚರ್ಮದ ಆಂತರಿಕ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.ಇದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕೋಶೀಯ ಖಾಲಿ ಇರುವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿತರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಎಲೆಕ್ಟ್ರೊಪೊರೇಶನ್ <ref name="Widera2000">{{cite journal | author = Widera, G. | coauthors = Austin, M.; Rabussay, D.; Goldbeck, C.; Barnett, S.W.; Chen, M.; Leung, L.; Otten, G.R.; Thudium, K.; Selby, M.J.; Others, | date = May 1, 2000 | title = Increased DNA Vaccine Delivery and Immunogenicity by Electroporation In Vivo | journal = The Journal of Immunology | volume = 164 | issue = 9 | pages = 4635–4640 | url = http://www.jimmunol.org/cgi/content/abstract/164/9/4635 | accessdate = 2007-11-21 | pmid = 10779767 }}</ref> ನೆರವಿನಿಂದ ಮಾಡಬಹುದು.ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಮಾಂಸಖಂಡಗಳಲ್ಲಿನ ಫೈಬರ್ ಗಳಿಗೆ ಕೊಂಚ ಹಾನಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.ಇದರ ಜೊತೆ ಮೈಟಾಕ್ಶಿನ್ಸ್ ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಬುಪಿವ್ಯಾಕ್ಸೀನ್;ಇಲ್ಲವೆ ಸಲೈಯನ್ ನಲ್ಲಿನ ಸುಕ್ರೊಸ್ (ಸಕ್ಕರೆ ಅಂಶ)ವನ್ನು ಹೈಪರ್ ಟೊನಿಕ್ ಪರಿಹಾರಗಳ ಮೂಲಕ ಮಾಡುವ ಈ ಪದ್ದತಿ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿದೆ.<ref name="Alarcon1999" /> ಈ ಪದ್ದತಿಗಳಲ್ಲಿ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ವಿವಿಧ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗುತ್ತವೆ.ಸೂಜಿ ಎಂತಹದ್ದು,ಸೂಜಿ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ,ಇಂಜೆಕ್ಷನ್ ವೇಗ, ಇಂಜೆಕ್ಷನ್ ಪ್ರಮಾಣ,ಮಾಂಸಖಂಡದ ಪ್ರಕಾರ<ref name="Sedegah1994" />,ವಯಸ್ಸು,ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಆ ಪ್ರಾಣಿಯ ಭೌತಿಕ ಶರೀರದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Alarcon1999" /> ಇನ್ನೊಂದೆಂದರೆ ಜಿನೆಗನ್ ವಿತರಣೆ ಇನ್ನೊಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಾಕ್ಸೀನ್ ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ.ಇಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ಗುರುತ್ವದ ಮೇಲೆ ಸಂಚರಿಸುವ ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್ DNA (pDNA)ಗಳನ್ನು [[ಚಿನ್ನ]] ಅಥವಾ [[ಟಂಗ್‌ಸ್ಟನ್|ಟಂಗಸ್ಟನ್]] ಸಣ್ಣ ಕಣಗಳ ಮೂಲಕ ನಿಗದಿತ ಗುರಿಗಳ ಕೋಶಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡಕ್ಕೊಳಪಡಿಸಿದ [[ಹೀಲಿಯಮ್]] ನ್ನು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವನ್ನಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Alarcon1999" /><ref name="Lewis1999" /> ಪರ್ಯಾಯ ವಿತರಣಾ ವಿಧಾನಗಳೆಂದರೆ ವಾಯುದ್ರವ ಮೂಲದ DNA ದ ಬೆತ್ತಲೆ, ಬರಿದಾದ ಮುಕೊಸಾಲ್ ಮೆಂಬ್ರೇನ್ ಗೆ ಸೇರಿದ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಶ್ವಾಸಕೋಶ ಮುಕೊಸಾ ಅಲ್ಲದೇ ಕಣ್ಣಂಚಿನಲ್ಲಿ pDNA ದ ಮೂಲಕವೂ ಲಸಿಕೆ ಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Lewis1999" /><ref name="Lewis1999" /><ref name="Daheshia1997">{{cite journal | author = Daheshia, M. | date = August 15, 1997 | title = Suppression of ongoing ocular inflammatory disease by topical administration of plasmid DNA encoding IL-10 | journal = The Journal of Immunology | volume = 159 | issue = 4 | pages = 1945–1952 | url = http://www.jimmunol.org/cgi/content/abstract/159/4/1945 | accessdate = 2007-11-21 | pmid = 9257860 | last2 = Kuklin | first2 = N | last3 = Kanangat | first3 = S | last4 = Manickan | first4 = E | last5 = Rouse | first5 = BT }}</ref> ಮುಕೊಸಾಲ್ ಮೇಲ್ಮೈ ವಿತರಣವನ್ನು ಕಾಟ್ಯಾಯನಿಕ್ ನ ಲಿಪ್ಸೊಮ್ -DNA ತಯಾರಿಗಳನ್ನು <ref name="Robinson2000" /> ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಜೈವಿಕ ವಿಘಟನೀಯ <ref name="Chen1998">{{cite journal | author = Chen, Y. | coauthors = Webster, R.G.; Woodland, D.L. | date = March 1, 1998 | title = Induction of CD⁸⁺ T Cell Responses to Dominant and Subdominant Epitopes and Protective Immunity to Sendai Virus Infection by DNA Vaccination 1 | journal = The Journal of Immunology | volume = 160 | issue = 5 | pages = 2425–2432 | url = http://www.jimmunol.org/cgi/content/abstract/160/5/2425 | accessdate = 2007-11-21 | pmid = 9498786 }}</ref><ref name="Lewis1999" /> ಮೈಕ್ರೊಸ್ಪಿಯರ್ ಗಳನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾದ ''ಶಿಗೆಲ್ಲಾ '' ಅಥವಾ ''ಲಿಸ್ಟೇರಿಯಾ '' ರೋಗಕಾರಕ ವಾಹಕಗಳನ್ನು ಕರುಳಿನ ಮುಕೊಸಾ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಮರುಸೇರುವ ರೋಗಕಾರಕ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಜೀವಿಗಳನ್ನೂ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref name="Lewis1999" /><ref name="Sizemore1995">{{cite journal |author=Sizemore DR, Branstrom AA, Sadoff JC |title=Attenuated Shigella as a DNA delivery vehicle for DNA-mediated immunization |journal=Science (journal) |volume=270 |issue=5234 |pages=299–302 |year=1995 |month=October |pmid=7569980 |doi=10.1126/science.270.5234.299 |url=http://www.sciencemag.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=7569980 }}</ref> ಈ ವಿತರಣ ವಿಧಾನವು DNA ಯೆಗೆ ಯಾವ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ಅರಿತು ಅದಕ್ಕೆ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಸಲೈಯನ್ ಇಂಜೆಕ್ಷನ್ ಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ಮೊತ್ತದ DNA ಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.ಅಂದರೆ ೧೦ μg-೧ mg,ಆದರೆ ಜಿನೆ ಗನ್ ಗಳ ಪ್ರಮಾಣವು DNA ಗಿಂತ ೧೦೦ ರಿಂದ ೧೦೦೦ ಪಟ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಈ ಸಲೈಯನ್ ಇಂಜೆಕ್ಷನ್ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ತೋರಲಾರದು.<ref name="Fynan1993">{{cite journal | author = Fynan, E.F. | coauthors = Webster, R.G.; Fuller, D.H.; Haynes, J.R.; Santoro, J.C.; Robinson, H.L. | year = 1993 | title = DNA vaccines: protective immunizations by parenteral, mucosal, and gene-gun inoculations | journal = Proc Natl Acad Sci USA | volume = 90 | issue = 24 | pages = 11478–82 | pmc=48007 | accessdate = 2007-11-21 | doi = 10.1073/pnas.90.24.11478 | pmid = 8265577 }}</ref> ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೦.೨ μg – ೨೦ μg ಪ್ರಮಾಣದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.ಆದಾಗ್ಯೂ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ೧೬ ng ನಷ್ಟು ಇದೆಯೆಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="Alarcon1999" /> ಈ ಪ್ರಮಾಣವು ಆಯಾ ಪ್ರಾಣಿವರ್ಗವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ.ಇಲಿ,ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಗರಿಷ್ಟ ೧೦ ಪಟ್ಟು DNA ಗಿಂತ ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ.<ref name="Robinson2000" /> ಸಲೈಯನ್ ಇಂಜೆಕ್ಷನ್ ಗಳು ರೋಗಕಾರಕ ಸೆಲ್ ಗಳ ವಿರುದ್ದ ಸರಿಯಾಗಿ ಗುರಿಮಾಡಲು ಹೆಚ್ಚು DNA ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.(ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾಂಸಖಂಡಗಳು)ಇದು ಭೌತಿಕ ನಿರ್ಭಂಧಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ತನ್ನ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.(ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮೂಲ ಪೊರೆ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಅಂಗಾಂಶ ಕೋಶ,ಹೀಗೆ ಕೆಲವನ್ನು ಹೇಳಬಹುದು.)ಇದನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮುಂಚೆ ನೇರವಾಗಿ ಜಿನೆ ಗನ್ DNA ಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.ಇದು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ "ವ್ಯರ್ಥವಾಗುವಿಕೆಗೆ" ದಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Robinson2000" /><ref name="Alarcon1999" /> DNA ಚುಚ್ಚುಮದ್ದಿಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತ ಲೈಬ್ರರಿ ಇಮ್ಯುನೈಜೇಶನ್ (ELI)ಎನ್ನಬಹುದು. ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬಳಸಿ ರೋಗಕಾರಕ ಎಲ್ಲಾ ವಂಶವಾಹಿನಿಯ ಕೋಶಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ.ಇದರಿಂದ ರೋಗಕಾರಕ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಜೀವಾಣುಗಳು ಅಧಿಕಗೊಳ್ಳಲು ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಕರಣವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗದು.<ref name="Alarcon1999" /> ಈ ELI ಬಳಕೆಯಿಂದ ವಂಶವಾಹಿನಿಯ ಅಂಗಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ರೋಗಕಾರಕ ಎಂಬುದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸಿದ್ದಪಡಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ''ಮೈಕೊಪ್ಲಾಸ್ಮಾ '' ಪಲ್ಮೊನಿಯಾ ಒಂದು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಮುರೈನ್ ರೋಗಕಾರಕ ವೈರಸ್ ಅದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಣ್ಣ [[ಜಿನೊಮ್‌|ಜಿನೊಮ್]] ಆಗಿರುತ್ತದೆ.ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಈ ಸಂಗ್ರಹ ಲೈಬ್ರರಿಗಳು ಅದರ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತವನ್ನು ಗೋಚರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಸಫಲವಾಗುತ್ತವೆ.<ref name="Barry1995">{{cite journal | author = Barry, M.A. | coauthors = Lai, W.C.; Johnston, S.A.; Others, | year = 1995 | title = Protection against mycoplasma infection using expression-library immunization | url = https://archive.org/details/sim_nature-uk_1995-10-19_377_6550/page/632 | journal = Nature | volume = 377 | issue = 6550 | pages = 632–635 | doi = 10.1038/377632a0 | pmid = 7566175 }}</ref> {| class="wikitable" |+ ಕೋಷ್ಟಕ 1. ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್ DNA ವಿತರಣೆಯ ಪದ್ದತಿಗಳ ಸಾರಾಂಶ ! colspan="2"| ವಿತರಣಾ ವಿಧಾನ ! DNA ನ ರಚನಾ ವಿಧ ! ಗುರಿಮಾಡುವ ಜೀವಕೋಶ ! DNA ದ ಪ್ರಮಾಣ |- ! rowspan="3"|ಅನ್ನನಾಳದ ಹೊರಭಾಗ | ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು (ಇಂಜೆಕ್ಷನ್) (ಚರ್ಮದಡಿ ತೂರುವ ಸೂಜಿ) | ಸಲೈಯನ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಜಲನಿರ್ಮಿತ ದ್ರವ | IM (ಬುರುಡೆ ಭಾಗ); ID; (IV, ಚರ್ಮದಡಿ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಯಶಸ್ವಿ ಸೂಜಿ ಬಳಕೆ) | ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣಗಳು (ಗರಿಷ್ಟ ಅಂದಾಜಿಸಿದ y 100-200&nbsp;μg) |- | ಜಿನೆ ಗನ್ | DNA-ಲೇಪಿತ ಚಿನ್ನದ ಎಳೆಗಳು | ED (ಉದರ ಭಾಗದ ಚರ್ಮ); ಯೋನಿಭಾಗದ ಮುಕೊಸಾ; ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾ ಮಾಂಸಖಂಡ ಮತ್ತಿತರ ತೆರೆದ ಅಂಗೋಪಾಂಗಗಳು | ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣಗಳು (ಕಡಿಮೆಯೆಂದರೆ 16&nbsp;ng) |- | ಗಾಳಿಚಾಲಿತ(ಜೆಟ್) ಇಂಜಕ್ಷನ್ | ದ್ರವಮೂಲದ ದ್ರವ ಪದಾರ್ಥ | (ಆವೃತ್ತಿ). | ಅತ್ಯಧಿಕ (ಅಂದರೆ 300&nbsp;μg ರಷ್ಟು) |- | colspan="2"| ಸ್ಥಳೀಯದಲ್ಲಿನ ಅಳವಡಿಕೆಗಳು | ದ್ರವಮೂಲದ ದ್ರವ | ಕಣ್ಣುಗಳಿಗಾಗಿ; ಯೋನಿಭಾಗದೊಳಗೆ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು | ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣ (ಸುಮಾರು 100&nbsp;μg) |- | colspan="2"| ಸೈಟೊಫೆಕ್ಟಿನ್-ಮಧ್ಯವರ್ತಿಯಿಂದ | ಲಿಪ್ಸೊಮ್ಸ್ (ಕಾಟೊನಿಕ್); ಮೈಕ್ರೊಸ್ಪಿಯರ್ಸ್; ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿದ ರೋಗಕಾರಕಗಳ ಜೀವಾಣು; ಶಿಗೆಲ್ಲಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿ ರೋಗಕಾರಕ; ಜಲೀಕರಣದc ಲಿಪಿಡ್ ರಚನೆಗಳು | IM; IV (ಅಂಗಾಂಶ ಕೋಶಗಳ ಸಮಸ್ತವಾದ ಶಿಸ್ತಿನಿಂದ ರೂಪಿಸುವುದು); ಅಂತರಿಕ ಸೇರ್ಪಡೆ; ದೊಡ್ಡ ಕರಳುನಲ್ಲಿ ನೇರ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು ಮುಕೊಸಾ; ನಾಸಿಕ/ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಮುಕೊಸಲ್ ಮೆಂಬ್ರೇನ್ಸ್ | ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುವ |} {| class="wikitable" |+ ಕೋಷ್ಟಕ 1. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ DNA ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು ವಿತರಣಾ ವಿಧಾನದ ಅನುಕೂಲಗಳು ಮತ್ತು ಅನನಕೂಲಗಳು ! width="20%"| ವಿತರಣಾ ವಿಧಾನ ! width="40%"| ಅನುಕೂಲ ! width="40%"| ಅನನಕೂಲ |- | ಮಾಂಸಖಂಡದ ಅಥವಾ ಚರ್ಮದಡಿ ಇಂಜೆಕ್ಷನ್ | * ವಿಶೇಷ ವಿತರಣಾ ನಿರ್ವಹಣಾ ವಿಧಾನವಿಲ್ಲ * ಶಾಶ್ವತ ಅಥವಾ ಅರೆಶಾಶ್ವತ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತ-ತೋರಿಕೆ * pDNA ವೇಗವಾಗಿ ದೇಹದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತದೆ. | * ಮಾಂಸಖಂಡದ ಅಂಗಾಶ ಕೋಶೀಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯ ಅಸಮರ್ಪಕ ಜಾಗದ ಆಯ್ಕೆ * ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ DNA ಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. * Th1 ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕವಾಗದು |- | ಜಿನೆ ಗನ್ | * DNA ಯನ್ನು ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಸ್ಪೋಟಿಸಲಾಗುತ್ತೆ * ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ DNA | * Th2 ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕವಾಗದು. * ಒಳಗೆಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಆಕರ್ಷಣೀಯ ಕಣಗಳು ಸಾಗಿಸಲು ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆ. |- | ಜೆಟ್ ಇಂಜೆಕ್ಷನ್ | * ಕಣಗಳ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ * DNA ಯನ್ನು ಕೋಶಗಳ mm ನಿಂದ cm ಕಡಿಮೆಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಚರ್ಮದ ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಬಹುದು. | * ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಒತ್ತಡದ ನಂತರ ಹೊರಹಾಕುವಿಕೆ ನಿರ್ಗಮನದ ನಂತರ DNA ದ ಕತ್ತರಿಸುವಿಕೆ * 10-ಪಟ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತ, ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ * ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ DNA ದ ಅಗತ್ಯ(up to 300&nbsp;μg) |- | ಲಿಪೊಸೊಮ್-ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ವಿತರಣಾ | * ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ರೋಗನಿರೋಧಕಗಳ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಹರಡುವಿಕೆ * ಇದು pDNA ದ ಆಂತರಿಕ ವಿತರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥಾರೂಪವನ್ನು ಅಧಿಕಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.ಇದನ್ನು ಚರ್ಮದಡಿಯ ಇಂಜೆಕ್ಷನ್ * ಚರ್ಮದಡಿ ನರಗಳ ಮೂಲಕ DNA ಗಳ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ವಿತರಣಾ ಲಿಪೊಸೊಮ್ ನ ಎಲ್ಲಾ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಗಿಸಲಾಗುವುದು. * ಒಳಭಾಗದ ಜೀವ ಅಂಗಾಂಶದಲ್ಲಿ ವಿತರಿಸಲ್ಪಡುವ ಲಿಪೊಸೊಮ್ -DNA ಸಂಕೀರ್ಣತೆ ಶುದ್ದೀಕಾರಕ ಮುಕೊಸ್ ನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲದೇ ನಾಸಿಕ ಭಾಗದಲ್ಲಿ IgA ರೋಗನಿರೋಧಕಗಳನ್ನು ರವಾನಿಸುತ್ತದೆ. | * ವಿಷತ್ವ * ಪ್ರಾಣಿಮೂಲದ ಸಿರಮ್ ನಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗದು. * ರೋಗದ ಅಪಾಯ ಅಥವಾ ರೋಗನಿರೋಧಕಗಳ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು |} == ರೋಗನಿರೋಧಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ DNA ಚುಚ್ಚುಮದ್ದುಗಳು== === ಸಹಾಯಕ ಟಿ-ಸೆಲ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು === [[File:Antigen presentation.svg|thumb|right|ಪ್ರತಿಜನಕಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಟಿ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಸ್ಥಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.ಇದು "ಸೈಟೊಟೊಕ್ಶಿಕ್ CD8+ ಕೋಶಗಳು "ಅಥವಾ "ಹೆಲ್ಪರ್ " CD4+ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.ಸೈಟೊಟೊಕ್ಶಿಕ್ ಕೋಶಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಇನ್ನಿತರ ಕೋಶಗಳು ತಮ್ಮ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ ಪರಕೀಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಥವಾ ಅಸಹಜ ಕಣಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ.ಹೆಲ್ಪರ್ ಟಿ ಕೋಶಗಳು ಅಥವಾ Th ಕೋಶಗಳು ಜೀವರಕ್ಷಕಗಳ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸಹಕರಿಸುತ್ತವೆ,ಇದರೊಂದಿಗೆ ಇನ್ನುಳಿದ ಕೋಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸುತ್ತವೆ.ಹಲವು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಟಿ ಕೋಶಗಳು ಒಂದು ಪ್ರತಿಜನಕವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತವೆ.ಶರೀರದ ಸ್ವಂತ MHC ಮೇಲೆ ಅದು ತನ್ನ ಮೇಲ್ಮೈ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಅಥವಾ ಹಿಸ್ಟೊಕಾಂಪಿಟ್ಯಾಬಿಲಿಟಿ ಸ್ವರೂಪ,ಅಥವಾ ಕಣಜೀವಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.]] ಈ DNA ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು ಹಾಕುವುದು T_H ರೋಗನಿರೋಧಕಗಳ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.ಲಿಂಫೊಪ್ರೊಲಿಫರೇಶನ್ ಮತ್ತು ವಿಭಿನ್ನ ಸೈಟೊಕೈನ್ ವ್ಯತ್ಕಿತ್ವದ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. DNA ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು ಹಾಕುವ ಪ್ರಮುಖ ಅನುಕೂಲವೆಂದರೆ ಇದನ್ನು ಟಿ-ಕೋಶದ ಸಹಾಯದ ಒಂದು TH೧ ಅಥವಾ TH೨ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮಿತಿಯಲ್ಲಿಡುತ್ತದೆ.<ref name="Feltquate1997">{{cite journal | author = Feltquate, D.M. | date = March 1, 1997 | title = Different T helper cell types and antibody isotypes generated by saline and gene gun DNA immunization | journal = The Journal of Immunology | volume = 158 | issue = 5 | pages = 2278–2284 | url = http://www.jimmunol.org/cgi/content/abstract/158/5/2278 | accessdate = 2007-11-21 | pmid = 9036975 | last2 = Heaney | first2 = S | last3 = Webster | first3 = RG | last4 = Robinson | first4 = HL }}</ref> ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಿಂಫೊಕೈನ್ ಪ್ರತಿಜನಕದ ಮತ್ತು ಕಿಮೊಕೈನ್ ಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿದೆ.ಇಲ್ಲಿ ಇಮ್ಯುನೊಗ್ಲೊಬೊಯನ್ಸ್ ವಿಧದ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.ಟ್ರಾಫಿಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಆಂತರಿಕ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಸಂವಾಹಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ==== ವಿವಿಧ ಟಿ-ಸೆಲ್ ಗಳ ಸಹಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ==== ಈ ಟಿ-ಸೆಲ್ ನೆರವಿನ ವಿಧವನ್ನು ವಿತರಣಾ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಇಮ್ಯುನೊಜಿನ್ ತೋರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ.ಈ ಮೂಲಕ ವಿವಿಧ ರೋಗಕಾರಕ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಅದು ಗುರಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="Alarcon1999" /><ref name="References1996">{{cite journal | author = References, S. | coauthors = Boyle, C.; Morin, M.; Webster, R.; Robinson, H. | year = 1996 | title = Role of different lymphoid tissues in the initiation and maintenance of DNA-raised antibody responses to the influenza virus H1 glycoprotein. | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-virology_1996-12_70_12/page/9074 | journal = J Virol | volume = 70 | issue = 12 | pages = 9074–8 | pmc=191015 | accessdate = 2007-11-21 | pmid = 8971047 }}</ref> ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಲೈಯನ್ ಸೂಜಿ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದುಗಳು (ಇದು IM ಅಥವಾ ID)TH೧ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ,ಅದೇ ರೀತಿ ಜಿನೆ ಗನ್ ವಿತರಣೆಯು TH೨ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಳ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="Feltquate1997" /><ref name="References1996" /> ಇದು ಅಂತರಕೋಶೀಯ ಮತ್ತು ಪ್ಲಾಸ್ಮಾ ಮೆಂಬ್ರೇನ್ ಜೋಡನೆಯ ಪ್ರತಿಜನಕಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿಜ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ.ಇದರಿಂದ TH೨ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡಿ ಅದು ವಿತರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="Sällberg1997">{{cite journal | author = Sällberg, M. | coauthors = Townsend, K.; Chen, M.; Others, | year = 1997 | title = Characterization of humoral and CD4+ cellular responses after genetic immunization with retroviral vectors expressing different forms of the hepatitis B virus core and e antigens. | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-virology_1997-07_71_7/page/5295 | journal = Journal of Virology | volume = 71 | issue = 7 | pages = 5295 | pmc=191766 | accessdate = 2007-11-21 | pmid = 9188598 }}</ref> ಈ ಟಿ-ಕೋಶದ ನೆರವನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾದುದರ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇದನ್ನು ಸ್ಪರ್ಧೆಗಿಳಿಸಿದಾಗ ಅದು ಬದಲಾವಣೆಗೊಳಪಡುತ್ತದೆ.ಅಥವಾ ಜೀದ್ವ ನಿರೋಧಕ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು ನೀಡಿದ ಅನಂತರ ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೊಳಗಾದ ಪ್ರಾಣಿಯ ವಿರುದ್ದ ಬೇರೆ ಪ್ರೇತಿಕ್ರಿಯೆ ತೋರುತ್ತದೆ.<ref name="Feltquate1997" /><ref name="References1996" /> ಹೇಗೆಯಾದರೂ ಮೊರ್ ''ಎಟ್ ಆಲ್.'' (೧೯೯೫)<ref name="Mor1995" /> ಒಂದು ಇಲಿಯನ್ನು pDNA ಮೂಲಕ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಸೇರಿಸಿದರು.ಇನ್ನೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಇಲಿಯಲ್ಲಿನ [[ಮಲೇರಿಯಾ]] ಪರಾವಲಂಬಿ ''ಪ್ಲಾಸ್ಮೊಡಿಯಮ್ ಯೊಇಲ್ಲೆ'' } (PyCSP)ಮತ್ತು ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು.ಆರಂಭಿಕವಾಗಿ TH೧ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಪ್ರೊತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತದೆ. ==== ವಿವಿಧ ಟಿ-ಸೆಲ್ ನೆರವಿನ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಮೂಲಗಳು ==== ಆದರೆ ಈ DNA ಜೀವನಿರೋಧಕಗಳ ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಜನಕಗಳ ರಚನೆಯ ವಿಧಾನಗಳು ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಸರಿಯಾಗಿ ಇನ್ನೂ ತಿಳಿಯಲಾಗಿಲ್ಲ.ಈ ಟಿ-ಸೆಲ್ ಗಳ ಸಹಾಯಕ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿವಿಕೆ ನಡಿತಾ ಇದೆ. ಈಗ ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ DNA ಯನ್ನು IM ಇಂಜೆಕ್ಷನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.ಇದು TH೧ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ TH ವಿಧದ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಪುರಾವೆ ನೀಡುವ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೂ ವರದಿ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ.<ref name="Feltquate1997" /> ಇಲ್ಲಿ ಟಿ-ಸೆಲ್ ವಿಧದ ನೆರವನ್ನು ಪ್ರತಿಜನಕಗಳ ಸೆಲ್ ಗಳನ್ನು ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಪಾಚಿಯಂತಹ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ IL-೧೨ ನ್ನು ವಿಭಜಿಸಬಹುದು.(ಇದು TH೧ ಕೋಶಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ)ಅಥವಾ IL-೪ (ಅದು TH೨ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು <ref name="Banchereau1998">{{cite journal | author = Banchereau, J. | coauthors = Steinman, R.M. | year = 1998 | title = Dendritic cells and the control of immunity | url = https://archive.org/details/sim_nature-uk_1998-03-19_392_6673/page/n66 | journal = Nature | volume = 392 | pages = 245–252 | doi = 10.1038/32588 | pmid = 9521319 | issue = 6673 }}</ref> ಇರುತ್ತದೆ.)pDNA ಇಂಜೆಕ್ಷನ್ ಹಾಕಿದ ಸೂಜಿಯನ್ನು ಎಂಡೊಸೈಟೊಸೆಡ್ ಪಾಚಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.ಆಮೇಲೆ ಇದು ಸೈಟೊಕೈನ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುತ್ತದೆ.ಆಗ ಜಿನೆ ಗನ್ ಸ್ಪೋಟ್ ಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇದರಲ್ಲಿ TH೧ ಸ್ಥಿರತೆ ತುರುತ್ತದೆ.<ref name="Jakob1998">{{cite journal | author = Jakob, T. | coauthors = Walker, P.S.; Krieg, A.M.; Udey, M.C.; Vogel, J.C. | date = September 15, 1998 | title = Activation of Cutaneous Dendritic Cells by CpG-Containing Oligodeoxynucleotides: A Role for Dendritic Cells in the Augmentation of Th1 Responses by Immunostimulatory DNA 1 | journal = The Journal of Immunology | volume = 161 | issue = 6 | pages = 3042–3049 | url = http://www.jimmunol.org/cgi/content/abstract/161/6/3042 | accessdate = 2007-11-21 | pmid = 9743369 }}</ref> ==== ಧ್ರುವೀಕರಣ ಮಾಡಿದ ಟಿ-ಸೆಲ್ ಗಳ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಉಪಯೋಗಗಳು ==== ಈ ಧ್ರುವೀಕರಣವು ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿನ ಟಿ-ಸೆಲ್ ಗಳ ಉಪಯೋಗದ ನೆರವಿನಿಂದ ಸೋಂಕು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂರೋಗನಿರೋಧಕ ರೋಗಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಸ್ವಯಂರೋಗನಿರೋಧಕ ರೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸ್ವಯಂ-ನಾಶದ TH೧ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು(ಅದರ ಸಹವರ್ತಿ ಸೈಟೊಟೊಕ್ಶಿಕ್ ಟಿ ಸೆಲ್ ಚಟುವಟಿಕೆ)ಇದು ವಿನಾಶಕಾರಿಯಲ್ಲದ TH೨ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸ್ಪುರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ವ ರೋಗಸ್ಥಿತಿಗೆ ಅದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.ಈಗಾಗಲೇ ರೋಗಕಾರಕ ವಿಧಗಳನ್ನು <ref name="Robinson2000" /> ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದನಗಳನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Raz1996">{{cite journal | author = Raz, E. | coauthors = Tighe, H.; Sato, Y.; Corr, M.; Dudler, J.A.; Roman, M.; Swain, S.L.; Spiegelberg, H.L.; Carson, D.A. | year = 1996 | title = Preferential induction of a Th1 immune response and inhibition of specific IgE antibody formation by plasmid DNA immunization | journal = Proc Natl Acad Sci US A | volume = 93 | issue = 10 | pages = 5141–5 | pmc=39421 | doi = 10.1073/pnas.93.10.5141 | pmid = 8643542 }}</ref> === ಸೈಟೊಟಾಕ್ಶಿಕ್ ಟಿ-ಕೋಶೀಯ(ಸೆಲ್) ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು === DNA ವಾಕ್ಶೀನ್ ದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಅನುಕೂಲವೆಂದರೆ ಅವು ಸೈಟೊಟೊಕ್ಶಿಕ್ ಟಿ ಲಿಂಫೊಸೈಟಿಕ್ (CTL)ಇದರ ಸೈಟೊಟಾಕ್ಶಿಕ್ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಅದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ರೋಗನಿರೋಧಕಗಳ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಮತ್ತು ರೋಗನಿರೋಧಕದ ಇಳಿಕೆ ಪ್ರಮಾಣಗಳು CTL ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ದವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.ಈ CTL ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರತಿಜನಕಗಳನ್ನು <ref name="Fu1997">{{cite journal |author=Fu TM, Friedman A, Ulmer JB, Liu MA, Donnelly JJ |title=Protective cellular immunity: cytotoxic T-lymphocyte responses against dominant and recessive epitopes of influenza virus nucleoprotein induced by DNA immunization |journal=J. Virol. |volume=71 |issue=4 |pages=2715–21 |pmid=9060624 |pmc=191393 |url=http://jvi.asm.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=9060624 |date= April 1, 1997 }}</ref> ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ನಂಜು ಅಥವಾ [[ಸೋಂಕು|ಇನ್ಫೆಕ್ಷನ್]] ನನ್ನು <ref name="Chen1998" /> ನಾವು ಇಲ್ಲಿ ಅಣಕವಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು CTL ನ ರೋಗನಿರೋಧಕಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಜನಕಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಸಲಕರಣೆಯಾಗಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ.ಇವುಗಳ ಪಾತ್ರವು ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ ವರ್ಧನೆಗೆ ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಸೈಟೊಟಾಕ್ಶಿಕ್ ಟಿ-ಕೋಶಗಳು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಮಿನೊ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಪೆಪಿಟೈಡ್ಸ್ (೮-೧೦ ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲಗಳು)ಇವುಗಳನ್ನು MHC ವರ್ಗ I ಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತಗೊಳಿಸಿ (ರೆಸ್ಟಿಫೊ ಎಟ್ ಆಲ್ ೧೯೯೫) ಶಕ್ತಿವರ್ಧಕಗಳೆಂದು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪೆಪ್ಟೈಡ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಪ್ರೊಟೀನ್ ಕಣಗಳಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು ಸೈಟೊಲಿಕ್ ಸರಣಿಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇದರಲ್ಲಿ MHC ವರ್ಗ I ರ ಅಣುಗಳು ಕೋಶದೊಳಗಿನ ರಕ್ತಅಂಗಾಂಶ ಎಂಡೊಪ್ಲಾಸ್ಮಿಕ್ ರೆಟಿಕುಲ್ಸ್ಮ್ (ER)ನಲ್ಲಿ ಶೇಖರಣೆಯಾಗುತ್ತವೆ.<ref name="Restifo1995">{{cite journal | author = Restifo, N.P. | date = May 1, 1995 | title = Antigen processing in vivo and the elicitation of primary CTL responses | journal = The Journal of Immunology | volume = 154 | issue = 9 | pages = 4414–22 | url = http://www.jimmunol.org/cgi/content/abstract/154/9/4414 | accessdate = 2007-11-21 | pmid = 7722298 | last2 = Bacík | first2 = I | last3 = Irvine | first3 = KR | last4 = Yewdell | first4 = JW | last5 = McCabe | first5 = BJ | last6 = Anderson | first6 = RW | last7 = Eisenlohr | first7 = LC | last8 = Rosenberg | first8 = SA | last9 = Bennink | first9 = JR | pmc = 1952186 }}</ref> ವಂಶವಾಹಿನಿಯ ಅಂಗಾಂಶಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ (ER)(ಇದರಲ್ಲಿ ಅಮಿನೊ-ಟರ್ಮಿನಲ್ ಸೇರಿಸಿ ಅದರ ಸರಣಿಗೆ ಒತ್ತಾಸೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದಾಗ CTL ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಪ್ರೊತ್ಸಾಹಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ವ್ಯಾಕ್ಸಿನಿಯಾ ವೈರಸ್ ಗಳನ್ನು ಅಂದರೆ ಜ್ವರಭಾಧೆಯುಂಟು ಮಾಡುವ [[ಇನ್ಫ್ಲುಯೆನ್ಜ|ಇನ್ ಫ್ಲುಯಂಜಾ]] ಪ್ರೊಟೀನ್ ಕಣಗಳು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಡಿಎನ್ ಎ ದ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದಿನ ಅಳವಡಿಕೆಗಳಾಗುತ್ತವೆ.<ref name="Restifo1995" /> ಅಂತರ್ ಕೋಶೀಯ ಭಾಗದ ಕುಸಿಯುವಿಕೆ ತಡೆಯಲು ಪ್ರತಿಜನಕಗಳನ್ನು ಗುರಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.(ಹೀಗೆ ಇದು MHC ವರ್ಗ I ಕ್ಕೆ ದಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ.)ಇದಕ್ಕೆ ಯುಬಿಕ್ವಿಟಿನ್ ಸಂಕೇತಗಳ ಸರಣಿಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಇನ್ನಿತರ ಸಂಕೇತಗಳ ರೂಪಾಂತರದ ಸಂಕೇತಗಳು ಕೂಡಾ CTL ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="Tobery1997" /> ಹಲವು ಬಾರಿ CTL ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸಹ-ಸ್ಥಿರತೆಯ ಅಣುಗಳಾದ s B೭-೧ ಅಥವಾ B೭-೨ ಗಳನ್ನು ಇನ್ ಫ್ಲುಎಂಜಾ ನ್ಯುಕ್ಲಿಯೊಪ್ರೊಟೀನ್<ref name="Fu1997" /><ref name="Iwasaki1997">{{cite journal | author = Iwasaki, A. | date = May 15, 1997 | title = Enhanced CTL responses mediated by plasmid DNA immunogens encoding costimulatory molecules and cytokines | journal = The Journal of Immunology | volume = 158 | issue = 10 | pages = 4591–4601 | url = http://www.jimmunol.org/cgi/content/abstract/158/10/4591 | accessdate = 2007-11-21 | pmid = 9144471 | last2 = Stiernholm | first2 = BJ | last3 = Chan | first3 = AK | last4 = Berinstein | first4 = NL | last5 = Barber | first5 = BH }}</ref> ಅಥವಾ GM-CSF ವಿರುದ್ದ ನೀಡುವ ಡಿಎನ್ ಎ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದಿನಲ್ಲಿ ಸಹ-ಲಸಿಕೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಮುರಿನ್ ಮಲೇರಿಯಾಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ದವಾಗಿ ''ಪಿ. ಯೊಯಿಲ್ಲೆ'' ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Weiss1998">{{cite journal | author = Weiss, W.R. | coauthors = Ishii, K.J.; Hedstrom, R.C.; Sedegah, M.; Ichino, M.; Barnhart, K.; Klinman, D.M.; Hoffman, S.L. | date = September 1, 1998 | title = A Plasmid Encoding Murine Granulocyte-Macrophage Colony-Stimulating Factor Increases Protection Conferred by a Malaria DNA Vaccine 1 | journal = The Journal of Immunology | volume = 161 | issue = 5 | pages = 2325–2332 | url = http://www.jimmunol.org/cgi/content/abstract/161/5/2325 | accessdate = 2007-11-21 | pmid = 9725227 }}</ref> ಇಂತಹ ಸಹ-ಲಸಿಕೆ ನೀಡಿಕೆಯು ಸಹ-ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು IL-೧೨ ಅಣುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್ ಜೊತೆ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.ಇದರಿಂದ TCA೩ ಗಳನ್ನು ಸಹ HIV-೧ ವಿರುದ್ದದ CTL ಚಟುವಟಿಕೆ ಹೆಚ್ಚುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="Iwasaki1997" /><ref name="Tsuji1997">{{cite journal | author = Tsuji, T. | date = April 15, 1997 | title = Enhancement of cell-mediated immunity against HIV-1 induced by coinnoculation of plasmid-encoded HIV-1 antigen with plasmid expressing IL-12 | journal = The Journal of Immunology | volume = 158 | issue = 8 | pages = 4008–4013 | url = http://www.jimmunol.org/cgi/content/abstract/158/8/4008 | accessdate = 2007-11-21 | pmid = 9103472 | last2 = Hamajima | first2 = K | last3 = Fukushima | first3 = J | last4 = Xin | first4 = KQ | last5 = Ishii | first5 = N | last6 = Aoki | first6 = I | last7 = Ishigatsubo | first7 = Y | last8 = Tani | first8 = K | last9 = Kawamoto | first9 = S }}</ref> === ಹುಮೊರಲ್(ರೋಗನಿರೋಧಕ) ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು === [[File:Antibody.svg|thumb|right|ಜೀವರಕ್ಷಕ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಜನಕಗಳ ಸೂತ್ರೀಯ ನಕ್ಷಾಚಿತ್ರ]] ಡಿಎನ್ ಎ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದಿನಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತ ರೋಗನಿರೋಧಕಗಳು ಹಲವಾರು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ತೋರುತ್ತವೆ.ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಜನಕಗಳ ನಮೂದಿಸುವಿಕೆ,ಪ್ರತಿಜನಕವಿರುವ ಜಾಗ (ಅಂದರೆ ಆಂತರಿಕ ಅಂಗಕೋಶೀಯ ವಿರುದ್ದ ವಿಭಜಿತ ಕೋಶಗಳು);ಸಂಖ್ಯಾ ಸರಣಿ ಮತ್ತು ಎಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ರೋಗನಿರೋಧಕ ನೀಡಬಹುದು,ಅಲ್ಲದೇ ಪ್ರತಿಜನಕಗಳ ವಿತರಣಾ ವಿಧಾನವನ್ನು ಸಹ ಇವು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.ಹೀಗೆ ಕೆಲವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೆಸರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ==== ರೋಗನಿರೋಧಕಗಳ ಚಲನಾಶೀಲತೆಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ==== ಒಂದೇ ಡಿಎನ್ ಎ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದನ್ನು ಪ್ರೊಟೀನ್ ಯುಕ್ತದ ಜೊತೆ ನೀಡಿದಾಗ ಅದು ಶರೀರ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಕಾರ್ಯ ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ.ಹೆಪಿಟೈಟಿಸ್ ಬಿ ವೈರಸ್(HBV)ಗಳ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ರೋಗನಿರೋಧಕಗಳನ್ನು ನೀಡಿದಾಗ ಅವು ಪ್ರೊಟೀನ್ (HBsAg)ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಯುಕ್ತವಾಗುತ್ತವೆ.ಈ ರೋಗನಿರೋಧಕಗಳು ಸುಮಾರು ೭೪ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಚೋದನೆ ಇಲ್ಲದೇ ಇರಬಲ್ಲವು.ಅದೇ ರೀತಿ ಇನ್ ಫ್ಲುಯೆಂಜಾ ಹ್ಯಾಮ್ಯಾಗ್ಲುಟಿನಿನ್ (ರಕ್ತ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿನ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು)ಇಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಜಿನೆಗನ್ ಮೂಲಕ ವಿತರಣೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಈ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಕಾಣುತ್ತವೆ.<ref name="Justewicz1996">{{cite journal | author = Justewicz, D.M. | coauthors = Webster, R.G. | year = 1996 | title = Long-Term Maintenance of B Cell Immunity to Influenza Virus Hemagglutinin in Mice Following DNA-Based Immunization | journal = Virology | volume = 224 | issue = 1 | pages = 10–17 | url = http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0042682296905012 | accessdate = 2007-11-21 | doi = 10.1006/viro.1996.0501 | pmid = 8862394 }}</ref> ಜೀವರಕ್ಷಕಗಳು-ವಿಭಜಿತ ಕೋಶಗಳು ಸ್ನಾಯು ಕುಳಿ ಮತ್ತು ಗುಲ್ಮ್ ಸುದೀರ್ಘ-ಅವಧಿ ಪ್ರತಿಜನಕಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ವರ್ಷಗಳ ವರೆಗೆ ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Justewicz1996" /> ನೈಸರ್ಗಿಕ (ವೈರಲ್)ನಂಜುಕಾರಕ ಮತ್ತು ಜೀವರಕ್ಷಕಗಳ ಸೇರಿಸುವಿಕೆ pDNA ನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಟೇಬಲ್ ೪ ನಲ್ಲಿ ಸಾರಾಂಶಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. DNA ದಿಂದ ಪ್ರೊತ್ಸಾಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಪ್ರತಿಜನಕಗಳ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ಜೀನರಕ್ಷಕಗಳಿಗಿಂತ ನಿಧಾನವಾಗಿ ತನ್ನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ತೋರುತ್ತದೆ. ಇದು ಇಲಿಗಳಲ್ಲಿನ ರೋಗ ನಿರೋಧಕ ಉತ್ತೇಜನಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ೧೨ ವಾರಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ಅವಧಿ ತೆಗೆದುಕೊಡಂಉ ಅದರ ರುಅಗನಿರೋಧಕಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ. ಹಲವಾರು ವಾರಗಳ ನಂತರ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ ಈ ಪ್ರಮಾಣವು ಪ್ರತಿಜನಕಗಳ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯ ಹಂತಗಳ ಜೀವಿರಕ್ಷಕಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. {| class="wikitable" |+ ಕೋಷ್ಟಕ 1. ಈ ಟಿ-ಅವಲಂಬಿತ ಜೀವನಿರೋಧಕಗಳ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು DNA ಚುಚ್ಚುಮದ್ದುಗಳನ್ನು ಉಅಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ.ಪ್ರೊಟೀನ್ ಲಸಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ವೈರಲ್ ನಂಜುಗಳ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ! rowspan="2"| &nbsp; |} ! ಕೊಲ್ಸ್ಪ್ಯಾನ್=೩| ರೋಗನಿರೋಧಕಗಳ ಮೂಲಕ ಬಳಸುವ ಲಸಿಕಾ ವಿಧಾನ |- ! DNA ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು-ಲಸಿಕೆ ! ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದ ಪ್ರೊಟೀನ್ ! ನೈಸರ್ಗಿಕ ನಂಜುಕಾರಕ |- ! ಪ್ರತಿಜನಕಗಳ ಸೇರಿಸುವ ಪ್ರಮಾಣ | ng | μg | ? (ng-μg) |- ! Ag ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಪ್ರಮಾಣಗೋಚರ | ಹಲವಾರು ವಾರಗಳು | < 1 ವಾರ | ಹಲವಾರು ವಾರಗಳು |- ! Ab ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳ ಚಲನಶೀಲತೆಗಳು | ನಿಧಾನ ಏರಿಕೆ | ವೇಗದ ಏರಿಕೆ | ವೇಗದ ಏರಿಕೆ |- ! ಹಲವಾರು ಲಸಿಕೆ ಹಾಕುವಿಕೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ IgG ಮತ್ತು ASC ಸ್ನಾಯು ದರ್ಶಕಗಳ ಗುರುತಿಸುತ್ತವೆ. | ಒಂದು | ಎರಡು | ಒಂದು |- ! Ab ಐಸೊಟೈಪ್(ಮುರೈನ್ ಮಾದರಿಗಳು) | C’-ಅವಲಂಬಿತ ಅಥವಾ C’-ಅವಲಂಬಿತ | C’-ಅವಲಂಬಿತ | C’-ಅವಲಂಬಿತ |} ಇನ್ನೂ ಅಧಿಕವೆಂದರೆ ಈ ರಾಸಾಯನಿಕ ದ್ರಾವಣ ಟೈಟರ್ಸ್ ರೋಗನಿರೋಧಕಗಳನ್ನು DNA ಚುಚ್ಚುಮದ್ದುಗಳ ಮೂಲಕ ಅಂದರೆ ಪ್ರೊಟೀನ್ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.ಹೇಗೆಯಾದರೂ DNA ರೋಗನಿರೋಧಕಗಳ ಜೀವರಕ್ಷಕಗಳನ್ನು ಎಪಿಟೊಮ್ ಮೂಲಕ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಂದರ್ಥದಲ್ಲಿ ಈ DNA ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣೆಯು ಅತ್ಯತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ರೋಗನಿರೋಧಕವನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು DNA ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು ಹಾಕುವುದಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಪ್ರೊಟೀನ್ ವ್ಯಾಕ್ಶಿನ್ ಗಳಿಗೆ ಉತ್ತೇಜಕದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಈ ಮೊದಲು ಹೇಳಿರುವಂತೆ DNA ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣೆ TH ನ ಮೂಲದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತದೆ.ಹೀಗೆ ನಿರೋಧಕಗಳ ಇಸೊಟೈಪ್ ಅಲ್ಲದೇ ನೈಸರ್ಗಿಕ ನಂಜಿನ ಪರಿಣಾಮಕ್ಕೊಳಗಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೊಟೀನ್ ಯುಕ್ತ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೋಗನಿರೋಧಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಕೇವಲ DNA ವಿತರಣೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಯೋಜನವಲ್ಲ, ಇದರ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಸಲಕರಣೆಗಳಿಗೂ ಅಗತ್ಯವೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪಾಲಿಕ್ಲೊನಲ್ ಮತ್ತು ಮೊನೊಕ್ಲೊನಲ್ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಕಗಳು ಇನ್ನಿತರ ಮರುಏಜೆಂಟ್ ಗಳಂತೆ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತವೆ. == DNA ಹೆಚ್ಚಳದ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಕಗಳ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯು ಯಾಂತ್ರಿಕ ಪದ್ದತಿಯ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. == === DNA ಗ್ರಹಿಕೆಯ ಯಾಂತ್ರೀಕತೆ === ಯಾವಾಗ ಈ DNA ಗ್ರಹಿಕೆಯು ತನ್ನ ಮೊದಲ ''ವೈವೊಗಳ'' ಲ್ಲಿನ ಮಾಂಸಖಂಡಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.ಅವುಗಳ ಟಿ-ನಾಳಗಳ ಅಪರೂಪದ ವಿಸ್ತೃತ ಜಾಲ ಇಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Wolff1992">{{cite journal |author=Wolff JA, Dowty ME, Jiao S, ''et al.'' |title=Expression of naked plasmids by cultured myotubes and entry of plasmids into T tubules and caveolae of mammalian skeletal muscle |journal=J. Cell. Sci. |volume=103 ( Pt 4) |issue=4 |pages=1249–59 |pmid=1487500 |url=http://jcs.biologists.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=1487500 |date=December 1, 1992 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಮೈಕ್ರೊಸ್ಕೊಪಿ ಬಳಕೆ ಮಾಡಿ DNA ನ ಗ್ರಹಿಕೆಯು ಕ್ಯಾವೊಲೆಯ್ ನೊಂದಿಗೆ (ಅಥವಾ ಕ್ಲಾಥರಿನ್ ಲೇಪಿತ ಕುಳಿಗಳು)ಇಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Anderson1992">{{cite journal |author=Anderson RG, Kamen BA, Rothberg KG, Lacey SW |title=Potocytosis: sequestration and transport of small molecules by caveolae |journal=Science |volume=255 |issue=5043 |pages=410–1 |year=1992 |month=January |pmid=1310359 |doi=10.1126/science.1310359 |url=http://www.sciencemag.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=1310359 }}</ref> ಹೇಗೆಯಾದರೂ ಇನ್ನುಳಿದ ಸೆಲ್ ಗಳು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕೆರಾಟಿನೊಸೈಟ್ಸ್, ಫೈಬ್ರೊಬ್ಲಾಸ್ಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಎಪಿಥೆಲಿಯಲ್ ಲಾಂಗೆಱಾನ್ ಸೆಲ್ಸ್) ಗಳೆಲ್ಲಾ DNA ದೊಂದಿಗೆ ಸಮ್ಮಿಳಿತವಾಗುತ್ತವೆ.<ref name="Raz1996" /><ref name="Casares1997">{{cite journal |author=Casares S, Inaba K, Brumeanu TD, Steinman RM, Bona CA |title=Antigen presentation by dendritic cells after immunization with DNA encoding a major histocompatibility complex class II-restricted viral epitope |journal=J. Exp. Med. |volume=186 |issue=9 |pages=1481–6 |year=1997 |month=November |pmid=9348305 |pmc=2199124 |doi=10.1084/jem.186.9.1481 |url=http://www.jem.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=9348305 }}</ref> ಈ ವಿದ್ಯಮಾನವು ಆಳದ ಸಂಶೋಧನೆಯ ವಿಷಯವಲ್ಲ ಆದರೆ DNA ಗ್ರಹಿಕೆಯ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಸ್ಥಿತಿ ಬಗ್ಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಗೊತ್ತಾಗಿಲ್ಲ ಇದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸೂತ್ರಗಳ ಸದ್ಯ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದು ''ಐವೊದಲ್ಲಿ '' DNA ದ ಗ್ರಹಿಕೆ ಪ್ರಮಾಣ ಅಳೆಯುವ ಸೂತ್ರವೊಂದಿದೆ.ಅದು ಫಾಗೊ -ಅಥವಾ ಪಿನೊಸೈಟೊಸಿಸ್ ಅಥವಾ ವಿಶೇಷ ಸ್ವೀಕಾರಗಳನ್ನು ಅದು ಪ್ರಚುರಪಡಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Lewis1999" /><ref name="Bennett1985">{{cite journal | author = Bennett, R.M. | coauthors = Gabor, G.T.; Merritt, M.M. | year = 1985 | title = DNA binding to human leukocytes. Evidence for a receptor-mediated association, internalization, and degradation of DNA | journal = J Clin Invest | volume = 76 | issue = 6 | pages = 2182–90 | pmc=424340 | accessdate = 2007-11-21 | doi = 10.1172/JCI112226 | pmid = 3001145 }}</ref> ಇವುಗಳು ೩೦kDa ಮೇಲ್ಮೈನ ಸ್ವೀಕೃತಿ, ಅಥವಾ ಮ್ಯಾಕ್ರೊಫೇಜ್ ಸೂಕ್ತ ಆಯ್ಕೆಗಳ ಸ್ವೀಕೃತಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ೩೦kDa ಮೇಲ್ಮೈ ಸ್ವೀಕೃತಿಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ೪೫೦೦-bp ಜಿನೊಮಿಕ್ DNA ವನ್ನು ವಿಘಟನ ಮಾಡುತ್ತವೆ.(ನಂತರ ಇವುಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.)ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವೃತ್ತಿಪರ APCs ಗಳ ಮತ್ತು ಟಿ-ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಮಾಕ್ರೊಫೇಜ್ ಕಲ್ಮಶಗಳ ಸ್ವೀಕರಿಸುವವುಗಳ ವಿವಿಧ ಸಣ್ಣಕಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಂದರೆ ಪೊಲಿ ರಿಬೊನ್ಯುಕ್ಲಿಯೊಟೈಡ್ಸ್ ಗಳು ಕೂಡಾ ಇವು DNA ಗಳ ಗ್ರಹಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿದ್ದವು.<ref name="Bennett1985" /><ref name="Bennet1988">{{cite journal | author = Bennet, R.M. | date = May 1, 1988 | title = The production and characterization of murine monoclonal antibodies to a DNA receptor on human leukocytes | journal = The Journal of Immunology | volume = 140 | issue = 9 | pages = 2937–42 | url = http://www.jimmunol.org/cgi/content/abstract/140/9/2937 | accessdate = 2007-11-21 | pmid = 2452195 | last2 = Hefeneider | first2 = SH | last3 = Bakke | first3 = A | last4 = Merritt | first4 = M | last5 = Smith | first5 = CA | last6 = Mourich | first6 = D | last7 = Heinrich | first7 = MC }}</ref> ಈ ಸ್ವೀಕೃತ ಮಾಧ್ಯಮದ DNA ಗ್ರಹಿಕೆಗಳು ಪೊಲಿಗ್ಯುಆನಿಲೇಟ್ ಸರಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತವಿರುತ್ತವೆ. Furtheಮುಂದಿನ ಈ ಯಾಂತ್ರಿಕ ವಿಧಾನಗಳ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಜಿನೆ ಗನ್ ವಿತರಣೆ ಚರ್ಚೆ ಯಾವುದೇ ಅರ್ಥ ನೀಡದು.ಆದರೆ ಕಾಟೊನಿಕ್ ಲಿಪೊಸೊಮ್ ಸೂತ್ರ ಸರಣಿಯು ಇನ್ನುಳಿದ ವಿತರಣ ವಿಧಾನಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.ಈ ಪ್ರವೇಶದ ಪದ್ದತಿಗಳು ಇಂದು ವೆಚ್ಚ ಕಡಿವಾಣಕ್ಕೆ ದಾರಿಯಾಗಿವೆ.ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸೈಟೊಫೆಕ್ಟಿನ್ಸ್ ಅಗತ್ಯತೆ ಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಾಬೇಕು) ಇದು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಆಹಾರ ತಯಾರಿಕೆ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. === ಸ್ನಾಯು-ನೆಣದ ಕೋಶಗಳ ಮೂಲದ ಉಪಸ್ಥಿತ ಪ್ರತಿಜನಕ === [[File:Dendritic cell.JPG|thumb|right|ಒಂದು ಡೆಂಡ್ರಿಟಿಕ್ ಸೆಲ್.]] ಸಣ್ಣ ಕಿಮೆರಿಕ್ ಇಲಿಗಳ ಸ್ನಾಯುವಿನ ನೆಣದಲ್ಲಿನ ಮೂಲದ ಕೋಶಗಳು ಪಾಚೀಯ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದಾಗ ಇದು ಫಲಿತಾಂಶದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿದೆ.ಮ್ಯಾಕ್ರೊಫೇಜಿಸ್ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಗುಣದ ಬಿ-ಸೆಲ್ಸ್(APC) ಇವುಗಳನ್ನು ಇವಾಸಕಿ ಎಟ್ ಅಲ್,೧೯೯೭) ನಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Iwasaki1997" /><ref name="Corr1996">{{cite journal | author = Corr, M. | year = 1996 | title = Gene vaccination with naked plasmid DNA: mechanism of CTL priming | journal = Journal of Experimental Medicine | volume = 184 | issue = 4 | pages = 1555–1560 | doi = 10.1084/jem.184.4.1555 | pmid = 8879229 | last2 = Lee | first2 = DJ | last3 = Carson | first3 = DA | last4 = Tighe | first4 = H | pmc = 2192808 }}</ref> ಜಿನೆ ಗನ್ ಮೂಲಕ ಚರ್ಮದ ಲಸಿಕೆ ಹಾಕಿದ ಮೇಲೆ ಪೀಡಿತ ಲಾಂಗೆರೆನ್ಸ್ ಕೋಶಗಳು ಬರಿದಾಗುತ್ತಿರುವ ಲಿಂಫ್ ನೋಡ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಜನಕಗಳನ್ನು ವಲಸೆ ಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.<ref name="Robinson2000" /> IM ಮತ್ತು ID ಇಂಜೆಕ್ಷನ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಪಾಚಿ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಬರಿದಾಗುತ್ತಿರುವ ಪ್ರತಿಜನಕಗಳ ಲಿಂಫ್ ನೋಡ್ <ref name="Casares1997" /> ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಗಳು ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಜೀವಕಣದಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗುತ್ತವೆ.<ref name="Chattergoon1998">{{cite journal | author = Chattergoon, M.A. | coauthors = Robinson, T.M.; Boyer, J.D.; Weiner, D.B. | date = June 15, 1998 | title = Specific Immune Induction Following DNA-Based Immunization Through In Vivo Transfection and Activation of Macrophages/Antigen-Presenting Cells 1 | journal = The Journal of Immunology | volume = 160 | issue = 12 | pages = 5707–5718 | url = http://www.jimmunol.org/cgi/content/abstract/160/12/5707 | accessdate = 2007-11-21 | pmid = 9637479 }}</ref> ಇದಲ್ಲದೇ ಪಾಚಿ ಸೆಲ್ ಗಳ ಮ್ಯಾಕ್ರೊಫೇಜಿಸ್ ಕ್ರಾಸ್ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇದರಲ್ಲಿ IM, ID ಮತ್ತು ಜಿನೆ ಗನ್ ಗಳ ವಿತರಣಾ DNA ವಿಧಾನಗಳನ್ನವಲಂಬಿಸಿದೆ.ಸ್ನಾಯುಗಳಲ್ಲಿನ ನೆಣ-ಮೂಲದ ಕೋಶಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರೊಟೀನ್ ಪಾಚಿಯಲ್ಲಿನ ಎಳೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.MHC ವಿದ್ಯಮಾನದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ೧ದರ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸೈಟೊಟಾಕ್ಶಿಕ್ ಟಿ-ಕೋಶ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಮಹತ್ವದ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಜೀವರಕ್ಷಕಗಳನ್ನು ಸಿದ್ದಪಡಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Robinson2000" /><ref name="Torres1997">{{cite journal |author=Torres CA, Iwasaki A, Barber BH, Robinson HL |title=Differential dependence on target site tissue for gene gun and intramuscular DNA immunizations |journal=J. Immunol. |volume=158 |issue=10 |pages=4529–32 |year=1997 |month=May |pmid=9144463 |url=http://www.jimmunol.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=9144463 }}</ref> === ಗುರಿಯಾಗುವ ಸ್ಥಳದ-ಭಾಗದ ಪಾತ್ರ === IM ಮತ್ತು ID DNA ದ ಆರಂಭಿಕ ಜೀವರಕ್ಷಕಗಳ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಚರ್ಮದ ಕೆರಟಿನೊಸೈಟ್ಸ್ ಫೈಬರ್ ಬ್ಲಾಸ್ಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಾಚಿಮೂಲದ ಸೆಲ್ ಗಳು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತ ಪ್ರತಿಜನಕಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.ಇದು ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಫೆಕ್ಟೆಡ್ ಲಾಂಗ್ರೆನ್ಸ್ ಅಂದರೆ ಸೋಂಕುಕಾರಕ ಕೋಶಗಳು ಚರ್ಮದಿಂದ ವಲಸೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ.(೧೨ ಗಂಟೆಗಳೊಳಗಾಗಿ)ಇಲ್ಲಿನ ಆಂತರಿಕ ಪ್ರತಿರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಎರಡನೆಯ ದರ್ಜೆಯ ಬಿ-ಮತ್ತು ಟಿ-ಸೆಲ್ ಗಳ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದನಕ್ಕೊಳಗಾಗುತ್ತದೆ. ಬುರಡೆಯಲ್ಲಿನ ಮಾಂಸಖಂಡವು ಇನ್ನುಳಿದ ಸ್ನಾಯುಗಳ ಮಾಂಸಖಂಡಗಳು ಸರಣಿ ಮೂಲಕ ಅದರ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.ಆದರೆ ಇದು ಜೀವರಕ್ಷಕ ಸೇರ್ಪಡೆಯ ಮಹತ್ವವಲ್ಲದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ಸಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬದಲಾಗಿ IM ಸೇರಿಸಿದ DNA ಒಣಗಿದ ಲಿಂಫ್ ನೋಡನ್ನು "ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ."ಕೆಲವು ಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಶುದ್ದೀಕರಣದ ಪಾಚಿ ಸೆಲ್ಸ್ ಗಳಿಗಾಗಿ ಜೀವರಕ್ಷಕ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದನವನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿದೆ. ಈ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ಮೈಸೈಟೆಸ್ ಒಂದು ಪ್ರತಿಜನಕದ "ಸಂಗ್ರಹಾಗಾರ"ವೆನಿಸಿದೆ.ಈ ಮೂಲಕ APC ಗಳ ಕಡಿವಾಣಕ್ಕೆ ವೃತ್ತಿಪರವಾದ ಪೃಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾ ಲಕ್ಷಣ ತೋರಲಾಗಿದೆ.<ref name="Lewis1999" /><ref name="Wolff1992" /><ref name="Torres1997" /> === ಪ್ರತಿರಕ್ಷಕದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದು === ಈ DNA ಚುಚ್ಚು ಮದ್ದು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮೆಮರಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಜನಕ-ರೋಗನಿರೋಧಕ ಸಂಕೀರ್ಣತೆ ಬಗ್ಗೆ ಪಾಚಿಕೋಶಗಳ (FDC)ಅಸ್ತಿತ್ವವು ಬಿ-ಸೆಲ್ ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಟಿ-ಸೆಲ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಅದೇ ತೆರನಾದ ಕೋಶೀಯ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಪಾಚಿ ಸೆಲ್ ಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಲಿವೆ. ಈ FDC ಗಳುಒಂದು ಪ್ರತಿರಕ್ಷಕಗಳ ಮೆಮರಿಯನ್ನು ರೋಗನಿರೋಧಕಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು "ಅತಿಹೆಚ್ಚು"ಎನ್ನುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.ಸುದೀರ್ಘ ಕಾಲದ ಪ್ರತಿಜನಕದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗಳು ಪ್ರತಿರಕ್ಷಕಗಳಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ FDC ಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶೇಸುತ್ತದೆ.<ref name="Robinson2000" /> === ನಿರೋಧಕಗಳ ಪ್ರೊಟೀನ್ ಗಳು === ಇವೆರಡೂ ಸಹಾಯಕ ಮತ್ತು ಸೈಟಿಟೊಕ್ಶಿಕ್ ಟಿ-ಸೆಲ್ ಗಳಲ್ಲಿ ವೈರಲ್ ಗಳ ನಂಜನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ನಿರೋಧಕಗಳ ಪ್ರೊಟೀನ್ ಗಳ ಬೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸೈಟೊಟಾಕ್ಶಿಲ್ ಟಿ ಸೆಲ್ಸ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವೈರಲ್ ನಿಂದ ಪೀಡಿತ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಹೇಗೆಯಾದರೂ ಅದು ಸ್ಥಿರತೆ ಮೂಲಕ ವೈರಲ್ ವಿರುದ್ದ ಸೈಟೊಕಿನೆಸ್ ಅಂದರೆ INF-γ ಮತ್ತು TNF-α,ಗಳು ಸೇರಿವೆ.ಇದು ಕೋಶಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲಾರದು ಆದರೆ ವೈರಲ್ ಇನ್ ಫೆಕ್ಷನ್ ಮೇಲೆ ಕಠಿಣ ನಿರ್ಭಂದಗಳನ್ನು ಹಾಕುತ್ತದೆ.ಇದರ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ಅದರ ವಿಭಾಗಗಳ ವಿಘಟಕಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ.<ref name="Franco1997">{{cite journal | author = Franco, A. | date = August 15, 1997 | title = Pathogenetic effector function of CD4-positive T helper 1 cells in hepatitis B virus transgenic mice | journal = The Journal of Immunology | volume = 159 | issue = 4 | pages = 2001–2008 | url = http://www.jimmunol.org/cgi/content/abstract/159/4/2001 | accessdate = 2007-11-21 | pmid = 9257867 | last2 = Guidotti | first2 = LG | last3 = Hobbs | first3 = MV | last4 = Pasquetto | first4 = V | last5 = Chisari | first5 = FV }}</ref> DNA ಚುಚ್ಚುಮದ್ದುಗಳು ವೈರಲ್ ಇನ್ ಫೆಕ್ಷನ್ ಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ವಿನಾಶಕಾರಿ IFN ಮಾಧ್ಯಮದ ಮೂಲಕ ಕಡಿತ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಹೆಪಟೈಟಿಸ್ ಬಿ ವೈರಸ್ ಗಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Mancini1996">{{cite journal | author = Mancini, M. | coauthors = Hadchouel, M.; Davis, H.L.; Whalen, R.G.; Tiollais, P.; Michel, M.L. | year = 1996 | title = DNA-mediated immunization in a transgenic mouse model of the hepatitis B surface antigen chronic carrier state. | url = https://archive.org/details/sim_proceedings-of-the-national-academy-of-sciences-usa_1996-10-29_93_22/page/12496 | journal = Proc Natl Acad Sci USA | volume = 93 | issue = 22 | pages = 12496–501 | pmc=38020 | accessdate = 2007-11-21 | doi = 10.1073/pnas.93.22.12496 | pmid = 8901610 }}</ref> IFN-γ ಇದು ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾದ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಮಲೇರಿಯಾ ಇನ್ ಫೆಕ್ಷನ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ತಡೆಯಲು ಮಲೇರಿಯಾ-ವಿರುದ್ದದ DNA ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಂತೆ ಕೆಲಸನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. == ಪ್ರತಿರಕ್ಷಕಗಳ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿನ ಸಮನ್ವಯತೆ == === ರೋಗನಿರೋಧಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೊಟೀನ್ ಗಳಲ್ಲಿನ ಸಮನ್ವಯತೆ === ಯಾವುದೇ ಲಸಿಕೆ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಬೇಕಾದರೆ ಅದು ಪ್ರತಿರಕ್ಷಕಗಳ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.ಆಗ ಮಾತ್ರ DNA ಚುಚ್ಚುಮದ್ದಿನ ಧ್ರುವೀಕರಣವು ಟಿ-ಸೆಲ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.ಇದರಿಂದ TH೧ ಅಥವಾ TH೨ ನೆರವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.ಅಲ್ಲಿ CTL ಮತ್ತು ಅಥವಾ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಕಗಳ ಅಗತ್ಯಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ಈ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಪ್ರತಿಜನಕಗಳ ಸಮನ್ವಯದ ಸುಧಾರಣೆಗಾಗಿ ಅದನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.(ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಆಂತರಿಕ ಕೋಶೀಯ vsಬೇರ್ಪಡಿಸಿದ ಜೀವಕೋಶದ ಭಾಗ)ಯಾವ ವಿಧಾನದ ಮತ್ತು ಎಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ DNA ವಿತರಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref name="Feltquate1997" /><ref name="References1996" /><ref name="Cardoso1996">{{cite journal |author=Cardoso AI, Blixenkrone-Moller M, Fayolle J, Liu M, Buckland R, Wild TF |title=Immunization with plasmid DNA encoding for the measles virus hemagglutinin and nucleoprotein leads to humoral and cell-mediated immunity |journal=Virology |volume=225 |issue=2 |pages=293–9 |year=1996 |month=November |pmid=8918915 |doi=10.1006/viro.1996.0603 |url=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0042682296906030 }}</ref><ref name="Sato1996">{{cite journal | author = Sato, Y. | coauthors = Roman, M.; Tighe, H.; Lee, D.; Corr, M.; Nguyen, M.D.; Silverman, G.J.; Lotz, M.; Carson, D.A.; Raz, E. | year = 1996 | title = Immunostimulatory DNA Sequences Necessary for Effective Intradermal Gene Immunization | url = https://archive.org/details/sim_science_1996-07-19_273_5273/page/352 | journal = Science | volume = 273 | issue = 5273 | pages = 352 | doi = 10.1126/science.273.5273.352 | pmid = 8662521 }}</ref><ref name="Weiss2000">{{cite journal | author = Weiss, R. | coauthors = Leitner, W.W.; Scheiblhofer, S.; Chen, D.; Bernhaupt, A.; Mostbock, S.; Thalhamer, J.; Lyon, J.A. | year = 2000 | title = Genetic Vaccination against Malaria Infection by Intradermal and Epidermal Injections of a Plasmid Containing the Gene Encoding the Plasmodium berghei Circumsporozoite Protein | journal = Infection and Immunity | volume = 68 | issue = 10 | pages = 5914 | doi = 10.1128/IAI.68.10.5914-5919.2000 | pmid = 10992502 | pmc = 101554 }}</ref> ಇದರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನು ಸಹ-ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್ DNA ದ ಜೀವರಕ್ಷಕದಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಲಾಗಿದೆ,ಅಂದರೆ ಸೈಟೊಕಿನೆಸ್,ಲಿಂಫೊಕಿನೆಸ್ ಅಥವಾ ಸಹ-ಸ್ಥಿರತೆಯ ಅಂಗಾಂಶಗಳ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ "ವಂಶವಾಹಿನಿಯ ಸಹಔಷಧಿಗಳು"ಇವನ್ನು ವಿವಿಧ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಲಸಿಕೆ ಹಾಕುವ ಪದ್ದತಿಗಳು: * ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್ ಗಳ ಒಂದು ಇಮ್ಯುನೊಜಿನ್ ಮತ್ತು ಇನ್ನುಳಿದ ಸೈಟೊಕೈನ್ ಗಳ ಸಂಖ್ಯಾ ನಮೂದೀಕರಣ ನಡೆಯುತ್ತದೆ; * ಒಂದು ಏಕೈಕ ಬೈ-ಅಥವಾ ಪಾಲಿಸಿಸ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ರೋಗಕಾರಕ,ಇದನ್ನು ಖಾಲಿ ಇರುವ ಸ್ಥಳದ-ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವಂತೆ;ಅಥವಾ * ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್-ನಮೂದಿತ ಕಿಮೆರಾ, ಅಥವಾ ಪ್ರೊಟೀನ್ ಪ್ರೊತ್ಸಾಹವಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಸಹ-ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಪೂರ್ವ-ಇನ್ ಫ್ಲೇಮಟರಿ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.(ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹಲವಾರು ಜೀವರಕ್ಷಕ ಕೋಶಗಳ,ಗೆಡ್ಡೆ ಊತಕದ ಭಾಗದ ಅಂಶ ಮತ್ತು GM-CSF)ಅದರ ಜೊತೆಗೆ TH೨ ಮೂಲಕ ಸೈಟೊಕಿನ್ಸ್ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಕಗಳನ್ನು ಅದರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.ಆದರ ಆಧಾರದ ಇನ್ ಫ್ಲೇಮೇಟರಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಮತ್ತು TH೧ ಸೈಟೊಕಿನೆಸ್ ನಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.(ಇದು ವೈರಲ್ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ) ಸಹ-ಸ್ಥಿತಿಯಂತರದ ಕಣಗಳಾದ like ಬಿ ೭-೧, ಬಿ ೭-೨ ಮತ್ತು CD೪೦L ಗಳನ್ನೂ ಕೂಡ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲಿನ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿನ pDNA ಹಾಕುವಾಗ ಅದನ್ನು IL-೧೦ನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Daheshia1997" /> ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್ ನಮೂದಿತವಾದ ಬಿ ೭-೧(ಲಿಂಗಂಡ್ APCs)ಇದು ಗೆಡ್ಡೆ-ವಿನಾಶದ ಮಾದರಿಗಳ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದಿಗೆ ಅದು ಪೂರಕವಾಗಿದೆ.ಅದರಲ್ಲೂಪ್ರತಿರಕ್ಷಕಗಳ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್ಸ್ ಗಳ GM-CSF ಗಳ ನಮೂದಿತಕರಣ ಸರ್ಕಸ್ಮೊರೊಜೊಯಿಟಿಕ್ ಪ್ರೊಟೀನ್ ಗಳ ಹೆಚ್ಚಳದಿಂದ ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸಬಹುದು.ಮುಂದಿನ ಸವಾಲುಗಳನ್ನೂ ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.(ಎಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್ ನಮೂದುಗಳು PyCSP ಒಂದೇ ಆಗಿರದು) ಇಲ್ಲಿ GM-CSF ಪ್ರತಿಜನಕಗಳ ಪಾಚಿ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಅದರಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ.ಇದು ರೋಗನಿರೋಧಕಗಳನ್ನೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ. IL-೨ ಉತ್ಪಾದನೆ ಹೆಚ್ಚಳ ಮತ್ತು TH ಕೋಶಗಳ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Weiss1998" /> ಇದು pPyCSP ಮತ್ತು pGM-CSF ಮಿಶ್ರಣಗಳು ಮುಂದಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಕಾರಣಕರ್ತನಾಗಿದೆ. ನಂತರ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿದ poxvirus ಪ್ರೊಕ್ಸ್ ವೈರಸ್ PyCSP ನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Sedegah2000">{{cite journal | author = Sedegah, M. | coauthors = Weiss, W.; Sacci, J.B.; Charoenvit, Y.; Hedstrom, R.; Gowda, K.; Majam, V.F.; Tine, J.; Kumar, S.; Hobart, P.; Others, | date = June 1, 2000 | title = Improving Protective Immunity Induced by DNA-Based Immunization: Priming with Antigen and GM-CSF-Encoding Plasmid DNA and Boosting with Antigen-Expressing Recombinant Poxvirus 1 2 | journal = The Journal of Immunology | volume = 164 | issue = 11 | pages = 5905–5912 | url = http://www.jimmunol.org/cgi/content/abstract/164/11/5905 | accessdate = 2007-11-21 | pmid = 10820272 }}</ref> ಹೇಗೆಯಾದರೂ ಸಹ-ಇಂಜೆಕ್ಷನ್ ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್ಸ್ ನ್ನು GM-CSF ಮೂಲಕ ಎನ್ಕೋಡ್ ನಮೂದಿಸಬಹುದು.(ಅಥವಾ IFN-γ, ಅಥವಾ IL-೨) ಇಲ್ಲಿ ''ಪಿ. ಚಾಬುದಿ '' ಕೋಶೀಯ ಸಂಬಂಧದ ಮ ಮೇಲ್ಮೈ ಪಾತಳಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು (ಸಿ-ಟರ್ಮಿನಸ್)-ಹೆಪಟೈಟಿಸ್ ಬಿ ವೈರಸ್ ಮೇಲ್ಮೈನ ಪ್ರೊಟೀನ್ (PcMSP೧-HBs)ನಿಜಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಇದರ ಮೂಲ ಕೇವಲ ಪ್ರೊಟೀನ್ ನನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="Wunderlich2000" /> ವಂಶವಾಹಿನಿ ಮೂಲದ ಸಹಔಷಧಿಗಳು ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಾಯಕವಾಗಿವೆ.ಸರಳವಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಹಾಕಬಹುದು.ಯಾಕೆಂದರೆ ನೀವು ಅಸ್ಥಿರವಾದ ಲಸಿಕೆ ಹಾಕುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.ಸೈಟೊಕಿನೆಸ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಈ ಒಟ್ಟುಗೂಡುವಿಕೆ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.ಇಲ್ಲಿ ಸಹ ಔಷಧಿಗಳು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.(ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಮ್ ಫಾಸ್ಫೇಟ್,ಮೊನೊಫಾಸ್ಪ್ರಿಲ್ ಲಿಪಿಡ್ ಎ,ಕಾಲರಾ ವಿಷ ಕಾಟೊನಿಕ್ ಮತ್ತು ಮನ್ನನ್-ಲೇಪಿತ ಕಾರ್ಬೊಕ್ಸಿಮೆಥಿಸೆಲ್ಲುಲಸ್ ಮತ್ತು ಯುಬೆನೆಮಿಕ್ಸ್)ಇವುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Robinson2000" /><ref name="Lewis1999" /> ಆದರೆ ಯಾವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಈ ಟೊಕ್ಸಿಸಿಟಿಯ ಸುದೀರ್ಘ ಸೈಟೊಕಿನಲ್ಲಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.ಕೆಲವು ವಾಣಿಜ್ಯಕವಾಗಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಜೀವಚಕ್ರದ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.ಇಲ್ಲಿ ವಂಶವಾಹಿನಿಯ ಅಂಗಾಂಶಗಳೂ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಹಲವಾರು ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್ ಎನ್ಕೊಡೆಡ್ ಸೈಟೊಕಿನೆಸ್ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಪ್ರತಿರಕ್ಷಕಗಳ ವಿಧಾನವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ವಿತರಣಾ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕೆಲವು ಸೈಟೊಕಿನೆ ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್ DNAs ಗಳು ಇಮ್ಯುನೊಜಿನ್ pDNA ಮೂಲಕ ವಿತರಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.ಯಾಕೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಇದರ ಪೂರ್ವ ವಿತರಣಾ ವಿಧಾನದಲ್ಲೂ ಅದೇ ಕ್ರಮದ ಮೂಲಕ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Barouch1998">{{cite journal | author = Barouch, D.H. | coauthors = Santra, S.; Steenbeke, T.D.; Zheng, X.X.; Perry, H.C.; Davies, M.E.; Freed, D.C.; Craiu, A.; Strom, T.B.; Shiver, J.W.; Others, | date = August 15, 1998 | title = Augmentation and Suppression of Immune Responses to an HIV-1 DNA Vaccine by Plasmid Cytokine/Ig Administration 1 | journal = The Journal of Immunology | volume = 161 | issue = 4 | pages = 1875–1882 | url = http://www.jimmunol.org/cgi/content/abstract/161/4/1875 | accessdate = 2007-11-21 | pmid = 9712056 }}</ref> === CpG ಯ ವಿಭಿನ್ನ ರೋಗನಿರೋಧಕಗಳ ಪತಿಕೃತಿಗಳು === ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್ DNA ಅದೇ ತಾನೇ ಸಹೌಷಧಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಇದು ರೋಗನಿರೋಧಕ ವಿಧಾನದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.<ref name="Robinson2000" /><ref name="Alarcon1999" /> ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಜನ್ಯ DNA ಯನ್ನು ಆಂತರಿಕ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಳದ ವಿಧಾನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.ಪಾಚಿಮೂಲದ ಸೆಲ್ಸ್ ಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮೂಲಕ TH೧ ಸೈಟೊಕೆನೆಸ್ ಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref name="Jakob1998" /><ref name="Krieg1995">{{cite journal | author = Krieg, A.M. | coauthors = Yi, A.K.; Matson, S.; Waldschmidt, T.J.; Bishop, G.A.; Teasdale, R.; Koretzky, G.A.; Klinman, D.M. | year = 1995 | title = CpG motifs in bacterial DNA trigger direct B-cell activation | url = https://archive.org/details/sim_nature-uk_1995-04-06_374_6522/page/546 | journal = Nature | volume = 374 | issue = 6522 | pages = 546–549 | doi = 10.1038/374546a0 | pmid = 7700380 }}</ref> ಇದು ನಿಗದಿತ CpG ಡೈನೊಕ್ಲಿಒಟೈಡ್ ಸರಣಿಗಳಿಂದಾಗಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.ನಂತರ ಇದೇ ರೋಗನಿರೋಧಕಗಳೆಂದು ಹೇಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Sato1996" /><ref name="Klinman1997">{{cite journal | author = Klinman, D.M. | date = April 15, 1997 | title = Contribution of CpG motifs to the immunogenicity of DNA vaccines | journal = The Journal of Immunology | volume = 158 | issue = 8 | pages = 3635–3639 | url = http://www.jimmunol.org/cgi/content/abstract/158/8/3635 | accessdate = 2007-11-21 | pmid = 9103425 | last2 = Yamshchikov | first2 = G | last3 = Ishigatsubo | first3 = Y }}</ref> CpG ಸ್ಥಿರತೆಯು (CpG-S)ಸರಣಿಗಳು ಇಪ್ಪತ್ತುಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಲ್ DNA ಜನ್ಯದ ಎಕೆರೆಯೆಟ್ಸ್ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಏಕೆಂದರೆ ಎಕಾರೈಟೆಸ್ "CpG ಕುಸಿತ"ವನ್ನು ತೋರುತ್ತದೆ.ಅಂದರೆ CpG ಡಿನ್ಯುಕ್ಲೇರೇಟ್ ಜೋಡಿಗಳು ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಆಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ CpG-S ಸರಣಿಗಳು ಹೈಪೊಮೆಥೆಲೇಟೆಡ್ ಆಗಿರುತ್ತವೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಮೂಲದ DNA ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತದೆ.ಆಗ ಎಕಾರೈಟೆಸ್ ಗಳೆಲ್ಲಾ ಸೈಟೊಸೈನ್ ನ ಸಣ್ಣದಾಗಿ ನಿರ್ಮಿತ ವ್ಯಾಕ್ಶೀನಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಥೆಲೇಟೆಡ್ ಆಗಿರುತ್ತವೆ. ಅದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ ಫಾಸ್ಪರೆಕ್ ಸರಣಿಗಳ ಇವುಗಳು ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು (ಇದನ್ನು ಪದಗುಚ್ಛ CpG ನ್ಯುಟ್ರಾಲೈಜಿಂಗ್, ಅಥವಾ CpG-N)ಇದನ್ನು ಎಕೆರೈಟಿಕ್ ಜಿನೊಮ್ ಗಳು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="Krieg1998">{{cite journal | author = Krieg, A.M. | coauthors = Wu, T.; Weeratna, R.; Efler, S.M.; Love-homan, L.; Yang, L.; Yi, A.K.; Short, D.; Davis, H.L. | year = 1998 | title = Sequence motifs in adenoviral DNA block immune activation by stimulatory CpG motifs | url = https://archive.org/details/sim_proceedings-of-the-national-academy-of-sciences-usa_1998-10-13_95_21/page/12631 | journal = Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America | volume = 95 | issue = 21 | pages = 12631 | pmc=22882 | accessdate = 2007-11-21 | doi = 10.1073/pnas.95.21.12631 | pmid = 9770537 }}</ref> ಅತ್ಯಂತ ನಿಗದಿತ ಸೂಕ್ತ ರೋಗನಿರೋಧಕಗಳ ಸರಣಿ ಹಿನ್ನಲೆ ಅನ್ಮೆಥೆಲೇಟೆಡ್ CpG ನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಎರಡು ೫,ಜೀವಕೋಶದ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಇವು ಎರಡು ೩ ರ ಅಂಕಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Sato1996" /><ref name="Krieg1995" /> ನಿಗದಿತ ಗುರಿಯ ಕೋಶಗಳ ಈ ಜೀವರಕ್ಷಕಗಳ ರೋಗನಿರೋಧಕಗಳನ್ನು ಹೆಕ್ಸ್ಸಾಮರ್ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇವು ವಂಶವಾಹಿನಿ ಅಂಗಾಂಶಗಳ-ವೃದ್ಧಿಯಿಂದ ಆಯಾ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು ನೀಡಲು ನೆರವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಆಂತರಿಕ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅದು ಅಳವಡಿಕೆಯ ಸೂತ್ರದ ಮೇಲೆ ಈ ಲಸಿಕೆ ನಿರೋಧಕಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು.ಇಲ್ಲಿ DNA ನಮೂದಿತ ಪ್ರೊಟೀನ್ ಮೊತ್ತವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.CpG-S ನ ಸರಣಿಗಳು ಪಾಲಿಕ್ಲೊನಲ್ ಬಿ-ಸೆಲ್ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕತೆ ಸೈಟೊಕಿನೆ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Klinsman1996">{{cite journal | author = Klinman, D.M. | coauthors = Yi, A.K.; Beaucage, S.L.; Conover, J.; Krieg, A.M. | year = 1996 | title = CpG motifs present in bacterial DNA rapidly induce lymphocytes to secrete interleukin 6, interleukin 12 and interferon-y | journal = Proc Natl Acad Sci USA | volume = 93 | pages = 2879–83 | doi = 10.1073/pnas.93.7.2879 | pmid = 8610135 | issue = 7 | pmc = 39727 }}</ref> ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿದ ಮಾಕ್ರೊಫೇಜಿಸ್ IL-೧೨, IL-೧೮, TNF-α, IFN-α, IFN-β ಮತ್ತು IFN-γ, ಆದರೆ ಸ್ಥಿರತೆಯ ತೂಗು ಉಯ್ಯಾಲೆ B-ಸೆಲ್ ಗಳ ವಿಭಜನೆ IL-೬ ಮತ್ತು ಕೆಲವು IL-೧೨.<ref name="Lewis1999" /> ಗಳೂ ಸೇರಿವೆ.<ref name="Klinsman1996" /><ref name="Yi1996">{{cite journal | author = Yi, A.K. | date = January 15, 1996 | title = IFN-gamma promotes IL-6 and IgM secretion in response to CpG motifs in bacterial DNA and oligodeoxynucleotides | journal = The Journal of Immunology | volume = 156 | issue = 2 | pages = 558–64 | url = http://www.jimmunol.org/cgi/content/abstract/156/2/558 | accessdate = 2007-11-21 | pmid = 8543806 | last2 = Chace | first2 = JH | last3 = Cowdery | first3 = JS | last4 = Krieg | first4 = AM }}</ref> DNA ಚುಚ್ಚುಮದ್ದಿನಲ್ಲಿನ CpG-S ಮತ್ತು CpG-N ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್ ನ ಬೆಂಬಲದ ಬೆನ್ನುಮೂಳೆ ಎನಿಸಿದೆ.ಇಲ್ಲಿ ರೋಗರಕ್ಷಕ ವಿಧಾನದ ಪ್ರತಿಜನಕ TH೧ ಫಿನೊಟೈಪ್ ಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಇದರಲ್ಲಾದರೆ ಈ ರೋಗಜನಕ ತನ್ನ TH ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ತೋರಿಸಲು ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಪರದೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. CpG-Sಸರಣಿಗಳು ಇನ್ನು ಸಹ ಔಷಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.DNA ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿದ ಪ್ರೊಟೀನ್ ಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇವು ಆಯಾ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಮಾಣದ ಮೇಲೆ ಡೋಜ್ ನ್ನು(ಪ್ರಮಾಣ)ಅವಲಂಬಿಸಿವೆ. ಇನ್ನುಳಿದ ಸಾವಯವ ಹೈಪೊಥೆಮೆಟುಲೇಟೆಡ್ CpG ಪ್ರತಿಕೃತಿಗಳು ಅದರ ಪಾಲಿಕ್ಲೊನಲ್ ಬಿ-ಸೆಲ್ ಗಳ ವಿಸ್ತಾರವೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದರ ಹಿಂದಿನ ಯಾಂತ್ರಿಕತೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದ್ದು ಇದು ಸಾಧಾರಣ ಮಿಥಿಲೇಶನ್ ಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ.-ಅಂದರೆ ಹೈಪೊಮೆಥೆಲೇಟೆದ್ ಸ್ನಾಯು ನೆಣಗಳ DNA ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರತಿರಕ್ಷಕಗಳ ಕಾಣಬಹುದು. ಹಲವಾರು ಜೀವರಕ್ಷಕ ರೋಗನಿರೋಧಿ CpG ಸರಣಿಗಳು ಅದರ ಸ್ನಾಯುಭಾಗದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧ್ಯಯನದ ನಂತರ ಬರುತ್ತವೆ. ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಎಂದರೆ ಈ ದತ್ತಾಂಶವು ಇನ್ನುಳಿದ ಜೀವಿಗಳ ಬದುಕಿನ ಚಕ್ರದ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.ಈ ಜೀವಿಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ಸರಣಿಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಶರೀರದ ಪ್ರತಿಜನಕಗಳನ್ನು ಸ್ವಯಂರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಶ್ರೇಣಿಗೆ ಬರುತ್ತವೆ.ಇದುನ್ ಆಯಾ ಜೀವಿಗಳ ವಿಶಾಲ ಬದುಕಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಅಧಿಕವೆಂದರೆ ರೋಮಗಳುಳ್ಳ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಬಹಳಷ್ಟು ಸಂವೇದನಾರಹಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ.ಈ ಸರಣಿ ಜೀವಿಗಳ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ರೋಗನಿರೋಧಕಗಳ ಪಾತ್ರ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.ಯಾಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿನ ವಿಶಾಲ ಜೀವರಕ್ಷಕ ಸ್ಥಿರತೆಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು.ಗ್ಯಾಸ್ಟ್ರೊಎಂಟಿಟೀಸ್ ಭಾರವನ್ನು ಅವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ. DNA ಚುಚ್ಚುಮದ್ದನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಲವರ್ಧಿಸಲು ಇನ್ನೂ ಅಧಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.ಪ್ರಾಣಿ ಮೂಲ ಆಹಾರ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಅವಶ್ಯಕವಾದ ಅಧ್ಯಯನವಾಗಿದೆ. === ಪರ್ಯಾಯ ವರ್ಧಕಗಳು === DNA-ಮೂಲದ ಜೀವರಕ್ಷಕಗಳ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಒಟ್ಟಾದ ಸೇರಿಸಿದ ಪ್ರೊಟೀನ್ ಅಥವಾ ಪ್ರೊಕ್ಸಿವೈರಸ್ ಅಲ್ಲಿ ಲಸಿಕೆ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. "ಮೂಲ-ಪ್ರೊತ್ಸಾಹಿತ"ಸೂತ್ರಗಳು ಒಟ್ಟು ಶೇಖರಣೆ ಮಾಡಿದ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಪ್ರೊಟೀನ್ ತಟಸ್ಥಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.ಇಲ್ಲಿನ ರೋಗನಿರೋಧಕಗಳು ವಿಭಿನ್ನತೆ ಮತ್ತು ನಿಶಃಕ್ತಿಗೊಳಿಸುವ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಎದುರೇಟು ನೀಡಿ ಫಲಿತಾಂಶ ಪಡೆಯಲು ಉದಾಹರಣೆಗೆ HIV-೧ ಆವರಣಗಳ ಪ್ರೊಟೀನ್ ಸಿದ್ದಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Robinson2000" /><ref name="Letvin1997">{{cite journal | author = Letvin, N.L. | coauthors = Montefiori, D.C.; Yasutomi, Y.; Perry, H.C.; Davies, M.E.; Lekutis, C.; Alroy, M.; Freed, D.C.; Lord, C.I.; Handt, L.K.; Others, | year = 1997 | title = Potent, protective anti-HIV immune responses generated by bimodal HIV envelope DNA plus protein vaccination | journal = Proceedings of the National Academy of Sciences | volume = 94 | issue = 17 | pages = 9378 | doi = 10.1073/pnas.94.17.9378 | pmid = 9256490 | pmc = 23198 }}</ref> ಒಟ್ಟುಸೇರಿಸುವಿಕೆ ವೈರಸ್ ಉತ್ತೇಜಕಗಳು DNA-ಮೂಲದ CTL ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಮೊದಲ ಹಂತದ DNA ಇಮ್ಯುಜಿನ್ ಗೆ ಬೇಕಾದ ರೋಗನಿರೋಧಕವನ್ನು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟುಸೇರಿಸದ ವೈರಸ್ ಕಣಗಳ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರತಿಜನಕಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.ಅಲ್ಲದೇ CTL ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗೂ ಸ್ಪಂದಿಸುತ್ತದೆ. ಆರಂಭಿಕ-ಉತ್ತೇಜನಕಾರಿ ಸೂತ್ರಗಳು ಮಲಿರಿಯಾದ ಸವಾಲುಗಳನ್ನೆದುರಿಸಲು ಹಲವು ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿವೆ.<ref name="Sedegah1998">{{cite journal | author = Sedegah, M. | coauthors = Jones, T.R.; Kaur, M.; Hedstrom, R.; Hobart, P.; Tine, J.A.; Hoffman, S.L. | year = 1998 | title = Boosting with recombinant vaccinia increases immunogenicity and protective efficacy of malaria DNA vaccine | journal = Proc Natl Acad Sci USA | volume = 95 | issue = 13 | pages = 7648–53 | pmc=22711 | accessdate = 2007-11-21 | doi = 10.1073/pnas.95.13.7648 | pmid = 9636204 }}</ref> ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಇಲಿಗಳನ್ನು ಪ್ಲಾಸ್ಮಾ DNA ''ಪ್ಲಾಸ್ಮೂಡಿಯಮ್ ಯೊಯಿಲ್ಲೆ'' ಅಲ್ಲಿನ ವಿಧದ ಮೇಲ್ಮೈ ಪ್ರೊಟೀನ್ ನನ್ನು (PyCSP)ಜೊತೆಯಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇದನ್ನು ವ್ಯಾಕ್ಸೀನಿಯಾ ವೈರಸ್ ನೊಂದಿಗೆ ಅದೇ ಪ್ರೊಟೀನ್ ನೊಂದಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇದರ ಮೂಲಕ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ರೋಗನಿರೋಧಕಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.CTL ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು IFN-γ,ಹೀಗೆ ಇದು ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಳವಾದರೂ ಕೇವಲ ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್ DNA ಯೊಂದನ್ನೇ ಇದಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="Sedegah1998"/> ಇದನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್ ಗಳ ಜೊತೆ PyCSP ಗಳ ನಮೂದು ಮತ್ತು ಮುರಿನ್ GM-CSF,ಇದನ್ನು ಒಟ್ಟುಸೇರಿಸಿದ ಲಸಿಕೆ ವ್ಯಾಕ್ಸೀನ್ ಜೊತೆ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Sedegah2000" /> ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಕೋತಿಜಾತಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿನ ಮಲೇರಿಯಾ ಮಾದರಿ ''ಪಿ. ನೊವೆಲ್ಸ್ಸಿ'' ಯನ್ನು ಕೂಡಾ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Rogers2001">{{cite journal | author = Rogers, W.O. | coauthors = Baird, J.K.; Kumar, A.; Tine, J.A.; Weiss, W.; Aguiar, J.C.; Gowda, K.; Gwadz, R.; Kumar, S.; Gold, M.; Others, | year = 2001 | title = Multistage Multiantigen Heterologous Prime Boost Vaccine for Plasmodium knowlesi Malaria Provides Partial Protection in Rhesus Macaques | journal = Infection and Immunity | volume = 69 | issue = 9 | pages = 5565 | doi = 10.1128/IAI.69.9.5565-5572.2001 | pmid = 11500430 | pmc = 98670 }}</ref> ಚಿಕ್ಕಬಾಲದ ಈ ಪುಟ್ಟಕೋತಿಗಳು ತಮ್ಮ ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಬಹುವಿಧದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ,ವಿವಿಧ ಹಂತದ ಎರಡು ಯಕೃತ್ತ ಹಂತದ DNA ಚುಚ್ಚುಮದ್ದುಗಳ ಹೆಸರಿಸುವಿಕೆ,ಪ್ರತಿಜನಕಗಳ ನಮೂದು,ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಮೇಲ್ಮೈ ಪ್ರೊಟೀನ್ (PkCSP) ಮತ್ತು ಸ್ಪೊರೊಜೈಟ್ ಮೇಲ್ಮೈ ಪ್ರೊಟೀನ್ ೨ (PkSSP೨) ಅಲ್ಲದೇ ಎರಡು ರಕ್ತಕೋಶದ ಹಂತದ ಪ್ರತಿಜನಕಗಳು-ಅಲ್ಲದೇ ಅಪಿಕಲ್ ಮೆರೊಜೈಟ್ ಮೇಲ್ಮೈ ಪ್ರೊಟೀನ್ ೧ (PkAMA೧)ಇವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.(PkMSP೧p೪೨) ಅವೆಲ್ಲವುಗಳನ್ನು ಕ್ಯಾನರಾಪೊಕ್ಸ್ ವೈರಸ ಒಟ್ಟು ಸೇರಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ನಾಲ್ಕೂ ಪ್ರತಿಜನಕಗಳನ್ನು ಸಂಖ್ಯೆಗನುಗುಣವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.(ALVAC-೪) ಈ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು ಹಾಕಿದ ಕೋತಿಗಳು ಸೋರಿಕೆ ಸೋಂಕು ಮತ್ತು ಎರಿಥ್ರೊಸೈಟ್ಸ್ ಗಳ ವಿರುದ್ದ ರೋಗನಿರೋಧಕಶಕ್ತಿ ಬೆಳಸಿಕೊಂಡವು.IFN-γ-ನ ವಿಭಜನೆ ಟಿ-ಸೆಲ್ ಗಳ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅದರ ರೋಗಕಾರಕಗಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.ಆಗ ಕೋತಿಗಳ ಕಾಯಿಲೆ ವಿರುದ್ದದ ಈ ಸಮರ ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದಂತಾಯಿತು.ಪ್ಯಾರಾಸಿಟಾಮಯದಂತಹ ಪರಾವಲಂಬಿ ಜೀವಿಗಳ ಕಂಟಕ ಮೊದಲಿಗಿಂತಲೂ ಅದೀಗ ಹೆಚ್ಚು ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಈ ಮಾದರಿಗಳು ಬಾಹಿಕ ಕಣಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಮಾನವ ಶರೀರದ ''ಪಿ. ಫಾಲ್ಸಿಪರಮ್'' ಗೆ ಪೂರಕವಲ್ಲ.ಆದರೆ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ಮೊದಲಿನ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. === DNA-ಏರಿಕೆಯ ರೋಗನಿರೋಧಕಗಳ ಪತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಇವು ಇನ್ನೂ ಅಧಿಕ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. === ==== ಫಾರ್ಮಲೇಶನ್ಸ್ ಆಫ್ DNA (ರಚನೆಗಳು) ==== DNA ದ ರೋಗನಿರೋಧಕಗಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವು DNA ಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದಲ್ಲದೇ ಜೈವಿಕ ವಿಘಟನವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.ಪ್ರತಿಜನಕಗಳಿರುವ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತವಿರುವ DNA ವಿತರಣಾ ವಿಧಾನದ ಬಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Robinson2000" /> ಇದನ್ನು ಸಾವಯವ ಜೈವಿಕ ವಿಘಟನೀಯಗೊಳ್ಳುವ ಕಾಟೊನ್ ಗಳನ್ನು ಲೇಪಿಸಿ ಮೈಕ್ರೊಪರಟಿಕಲ್ಸ್ ನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.(ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪಾಲಿ (ಲ್ಯಾಕ್ಟಿಸೈಡ್-ಕೊ-ಗ್ಲಿಕೊಲೈಯ್ದ್)ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೆಟಿಲ್ಟ್ರಿಮೆಥಿಲ್ಯಾಮೊನಿಯಮ್ ಬ್ರೊಮೈಡ್)ಇವುಗಳು DNA ಜೊತೆಗೆ ಬೆರೆಯುತ್ತವೆ.ಈ DNA-ಲೇಪಿತ ಮೈಕ್ರಿಪರ್ಟಿಕಲ್ಸ್ CTL ಹೆಚ್ಚಿಸುವಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿವೆ.ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಲ್ಯುಮ್ ಜೊತೆ ಸೇರಿಸಿದಾಗ ಅದು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಜನಕ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೩೦೦ nm ವ್ಯಾಸದ ಕಣಗಳು ಈ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಯಾಗಿವೆ. ==== ಆಲ್ಫವೈರಸ್ ವೆಕ್ಟರ್ಸ್ ==== ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದ ಅಲ್ಫಾವೈರಸ್ ಮೂಲದ ರೋಗಕಾರಕಗಳು ಕೂಡಾ DNA ಚುಚ್ಚುಮದ್ದನಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ, ಸುಧಾರಿತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದು.<ref name="Robinson2000" /> ಈ ವಂಶವಾಹಿನಿ ಕೋಶಗಳ ನಮೂದಿಕರಣವು ಪ್ರತಿಜನಕಗಳನ್ನು, ಅಲ್ಫಾವೈರಸ್ ರಚನೆಗಳನ್ನು ತೋರುತ್ತದೆ.ಇಲ್ಲಿ ಈ ಲಸಿಕೆಯು ರಾಚನಿಕ ವಂಶವಾಹಿನಿಗಳನ್ನು ರಾಚನಿಕ-ರಹಿತವಾಗಿರುವವುಗಳನ್ನು ವಂಶವಾಹಿನಿ ಕೋಶಗಳ ಜೊತೆ ಒತ್ತಟ್ಟಿಗಿಡಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಿಂದ್ಬಿಸ್ ವೈರಸ್ ಮತ್ತು ಸೆಮಿಲಿಕಿ ಅರಣ್ಯ ವೈರಸ್ ಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾದ ಅಲ್ಫಾವೈರಸ್ ಪ್ರತಿಕೃತಿಗಳನ್ನು ಕುದುರೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ DNA ಚುಚ್ಚುಮದ್ದುಗಳಂತೆ ಈ ಅಲ್ಫಾವೈರಸ್ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಸಂವೇದಿತ ಸೆಲ್ ಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತದೆ.ಆದ್ದರಿಂದ ಅವು ತಕ್ಷಣವೇ ತಮ್ಮನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಅಲ್ಫಾವೈರಸ್ ಪ್ರತಿಕೃತಿಯ ವಂಶವಾಹಿನಿಗಳು ಈ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು ಅಲ್ಲದೇ ಅದನ್ನು ಹಾಕುವಾಗ ತಮ್ಮ ಲಕ್ಷಣ ತೋರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಈ ಅಲ್ಫಾವೈರಸ್ ಪ್ರತಿಕೃತಿಗಳು ಹೇಗೆ ರೋಗನಿರೋಧಕಗಳ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ.ಆದರೆ ಈ ರೋಗಕಾರಕಗಳ ಮೂಲಕ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರೊಟೀನ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತದೆ.ಇದರಲ್ಲಿ ಸೈಟೊಕಾನ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸ್ಪುರಿಸುತ್ತದೆ.ಇದರ ನಂತರ ವಂಶವಾಹಿನಿಯ ಅಂಗಾಂಶಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಜನಕಗಳ ಶಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಳ ಮಾಡುತ್ತದೆ. == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == * ವೆಕ್ಟರ್ DNA * HIV ಲಸಿಕೆ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist|2}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== * [http://www.powdermed.com/pdf/PowderMed.Vaccine_Study%20FINAL%20260506.pdf ಪವರ್ ಮೆಡ್ pdf ರಿಪೋರ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090921222712/http://www.powdermed.com/pdf/PowderMed.Vaccine_Study%20FINAL%20260506.pdf |date=2009-09-21 }} * [http://202.54.26.221/ DyNAVacS, ಆನ್ ಇಂಟರ್ ಗ್ರೆಟಿವ್ ಫಾರ್ ಆಪ್ಟಿಮೈಜ್ಡ್ DNA ವ್ಯಾಕ್ಸೀನ್ ಡಿಸೈನ್ ]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070607185405/http://202.54.26.221/ |date=2007-06-07 }} ಫ್ರಾಮ್ ದಿಇನ್ ಸ್ಟಿಟುಶನ್ ಆಫ್ ಜಿನೊಮಿಕ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಅಂಡ್ ಇಂಟರ್ ಗ್ರೆಟಿವ್ ಬಯಾಲಾಜಿ. * {{cite journal |author=Hooper JW, Thompson E, Wilhelmsen C, ''et al.'' |title=Smallpox DNA vaccine protects nonhuman primates against lethal monkeypox |journal=J. Virol. |volume=78 |issue=9 |pages=4433–43 |year=2004 |month=May |pmid=15078924 |pmc=387704 |url=http://jvi.asm.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=15078924 |doi=10.1128/JVI.78.9.4433-4443.2004}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಡಿಎನ್ಎ]] [[ವರ್ಗ:ಲಸಿಕೆ ಹಾಕುವುದು]] 34zsakuofn8oz7pdlyq0hl591qc9e96 0 26610 1431498 1373006 2026-10-07T00:58:57Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431498 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Bhaichung Bhutia at the NDTV Marks for Sports event 21.jpg|thumb]] {{ಯಂತ್ರಾನುವಾದ}} {{Infobox Football biography 2 | playername = ಬೈಚುಂಗ್ ಭುಟಿಯಾ | image = | fullname = ಬೈಚುಂಗ್ ಭುಟಿಯಾ<ref name="PFA 59">{{cite book | last = Hugman | first = Barry J. | title = The PFA Premier & Football League Players' Records 1946-2005 | publisher = Queen Anne Press | year = 2005 | page = 59 | isbn = 1852916656 }}</ref> | dateofbirth = {{birth date and age|1976|12|15|df=y}} | cityofbirth = [[ಟಿಂಕಿಟಮ್]], [[ಸಿಕ್ಕಿಮ್]] | countryofbirth = [[ಭಾರತ]]<ref name="IndianFootball.com Profile"/> | height = {{height|m=1.73}}<ref name="IndianFootball.com Profile">{{cite web|url=http://www.indianfootball.com/en/statistic/player/detail/playerId/1|title=IndianFootball.com Profile|publisher=IndianFootball.com|accessdate=2009-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310195408/http://indianfootball.com/en/statistic/player/detail/playerid/1|archive-date=2016-03-10|url-status=dead}}</ref> | position = [[Forward (association football)|Striker]] | currentclub = [[East Bengal Club]] | clubnumber = 15 | years1 = 1993–1995 | years2 = 1995–1997 | years3 = 1997–1999 | years4 = 1999–2002 | years5 = 2002–2003 | years6 = 2003–2006 | years7 = 2006 | years8 = 2006–2009 | years9 = 2009– | clubs1 = [[East Bengal Club]] | clubs2 = [[JCT Mills]] | clubs3 = [[East Bengal Club]] | clubs4 = [[Bury F.C.|Bury]] | clubs5 = [[Mohun Bagan AC|Mohun Bagan]] | clubs6 = [[East Bengal Club]] | clubs7 = → [[Perak FA]] (loan) | clubs8 = [[Mohun Bagan AC|Mohun Bagan]] | clubs9 = [[East Bengal Club]] | caps1 = ? | caps2 = ? | caps3 = 31 | caps4 = 37 | caps5 = 11 | caps6 = 54 | caps7 = 8 | caps8 = 44 | caps9 = 3 | goals1 = ? | goals2 = ? | goals3 = 15 | goals4 = 3 | goals5 = 6 | goals6 = 33 | goals7 = 4 | goals8 = 24 | goals9 = 0 | nationalyears1 = 1995– | nationalteam1 = [[India national football team|India]] | nationalcaps1 = 102 | nationalgoals1 = 43 | pcupdate = 14 October 2009 | ntupdate = 24 August 2009 }} '''ಬೈಚುಂಗ್ ಭುಟಿಯಾ''' ({{lang-hi|बाईचुंग भुटिया}}) (೧೯೭೬ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೫ರಂದು ಜನಿಸಿದರು) ಭಾರತದ [[ಫುಟ್‍ಬಾಲ್|ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರ]]ರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರನ್ನು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಟಾರ್ಚ್ ಬೇರರ್ (ದೀವಟಿಗೆ ಹಿಡಿದವರು) ಎಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="Padma Shri Baichung Bhutia">{{cite news|url=http://www.pifacademy.com/baichung.htm|title=Padma Shri Baichung Bhutia|publisher=PIF Academy|accessdate=2009-06-08|archive-date=2009-06-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20090601150854/http://www.pifacademy.com/baichung.htm|url-status=dead}}</ref> ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತ ತಂಡದ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದು,<ref>{{cite news|url=http://www.indiadaily.com/editorial/2662.asp|title=Indian football captain Baichung Bhutia ready to take Indian soccer to the higher level|author=Chunilal Dave|publisher=''India Today''|date=2005-05-12|accessdate=2009-06-08|archive-date=2011-11-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20111105025405/http://indiadaily.com/editorial/2662.asp|url-status=dead}}</ref> ಪೂರ್ವಬಂಗಾಳ ಕ್ಲಬ್ ಪರವಾಗಿ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ''ಸಿಕ್ಕಿಮೀಸ್ ಸ್ನಿಪರ್'' (Sikkimese Sniper) ಎಂಬ ಅಡ್ಡ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಪುಟ್ಬಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ಇವರ ಶೂಟಿಂಗ್ ಕಲೆಯಿಂದಾಗಿ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/news/bhutia-expects-more-international-matches-af/406892/|title=Bhutia expects more international matches after I-League|publisher=''Indian Express''|date=2009-01-05|accessdate=2009-06-20|archive-date=2013-06-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20130617060354/http://www.indianexpress.com/news/bhutia-expects-more-international-matches-af/406892|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.goal.com/en/news/1263/india-south-central-asia/2009/05/19/1273467/india-bhaichung-bhutia-wants-to-leave-mohun-bagan|title=Bhaichung Bhutia Wants To Leave Mohun Bagan|publisher=Goal.com|author=Rahul Bali|date=2009-05-19|accessdate=2009-06-20}}</ref> ಇವರು ಮೂರು ಬಾರಿ ಭಾರತದ ವರ್ಷದ ಆಟಗಾರರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ‘ಭಾರತ ತಂಡಕ್ಕೆ ಭುಟಿಯಾ ದೇವರು ಕೊಟ್ಟ ಕೊಡುಗೆ’ ಎಂದು ಐ.ಎಂ. ವಿಜಯನ್ ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Bhutia is God's gift">{{cite news|url=http://sports.rediff.com/report/2009/aug/23/-bhutia-god-gift-to-indian-football.htm|title='Bhutia is God's gift to Indian football'|publisher=Rediff|date=2009-08-23|accessdate=2009-08-24}}</ref> ಭುಟಿಯಾ ಈಸ್ಟ್ ಬೆಂಗಾಲ್ ಕ್ಲಬ್‌ನ ಐ-ಲೀಗ್ ಫೂಟ್‌ಬಾಲ್ ತಂಡದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಸ್ಪೆಲ್ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಈ ಕ್ಲಬ್ ಮೂಲಕ ಇವರು ತಮ್ಮ ಆಟವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ ದಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕ್ಲಬ್ ಬ್ಯೂರಿ ಎಫ್.ಸಿ. ಪರವಾಗಿ ಆಟವಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆಗ ಯುರೋಪ್ ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ವೃತ್ತಿಪರ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರರಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದರು. ಇದರ ನಂತರ ಕೆಲಕಾಲ [[ಮಲೇಶಿಯ|ಮಲೇಷ್ಯನ್]] ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್‌ನ ಪೆರಾಕ್ ಎಫ್‌ಎ ತಂಡದ ಪರವಾಗಿ ಆಡಿದರು. ಅದೇ ರೀತಿ ಜೆಸಿಟಿ ಮಿಲ್ಸ್ ಪರವಾಗಿ ಆಟವಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ತಂಡವು ಲೀಗ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅವರು ಮೋಹನ್‌ ಬಗನ್‌ ತಂಡದೊಂದಿಗೂ ಆಡಿದ್ದು, ಅವರ ಎರಡು ಸ್ಪೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಲೀಗ್‌ ಅನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಇವರ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯಗಳಾದ ನೆಹರು ಕಪ್, ಎಲ್ ಜಿ ಕಪ್, ಸೌಥ್ ಏಷ್ಯನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಫೆಡರೇಶನ್ (ಎಸ್ ಎ ಎಫ್ ಎಫ್) ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಅನ್ನು ಮೂರು ಬಾರಿ ಗೆದ್ದಿರುವುದು ಮತ್ತು ಏಷ್ಯನ್ ಫೂಟ್‌ಬಾಲ್ ಕಾನ್ಫಿಡರೇಶನ್ ಚಾಲೆಂಜ್ ಕಪ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಮತ್ತು ೨೦೦೯ರ ನೆಹರೂ ಕಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಇವರು ೧೦೦ನೇ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯದ ಕ್ಯಾಪ್ ಅನ್ನು ಪಡೆದರು. ಕ್ರೀಡೆಯ ಹೊರತಾಗಿ ಭುಟಿಯಾ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಟಿವಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾದ "ಜಲಕ್ ದಿಖಲಾಜಾ"ದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ವಿಜೇತರಾಗಿದ್ದರು. ಇದು ಕೆಲವು ಈ ಮೊದಲು ಆಡುತ್ತಿದ್ದ ಮೋಹನ್ ಬಗಾನ್ ಕ್ಲಬ್ ಜತೆ ಕೆಲ ವಿವಾದಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಮತ್ತು ಇವರು ಟಿಬೇಟ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ಕಾರಣ ಒಲಂಪಿಕ್ ರಿಲೆಯ ಜ್ಯೋತಿಯನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ನಿರಾಕರಣೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಕ್ರೀಡಾಪಟುವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತೀಯ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಭುಟಿಯಾ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವೊಂದಕ್ಕೆ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಹಲವು ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನೂ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ [[ಅರ್ಜುನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಹಾಗೂ [[ಪದ್ಮಶ್ರೀ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. ಭುಟಿಯಾ ಟಿಂಕಿಟಮ್ ನಲ್ಲಿ ೧೯೭೬ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೫ರಂದು ದೋರ್ಜಿ ದೋರ್ಮಾ ಮತ್ತು ಸೋನಮ್ ಥೋಪ್ಡೆನ್ ಎಂಬುವರ ಮಗರಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.kolkatafootball.com/baichungbhutia_profile.html|title=Baichung Bhutia Profile|publisher=Kolkata Football|accessdate=2009-06-10}}</ref><ref name="Jeetega">{{cite news|url=http://www.jeetegakaun.in/ndtv_indian_of_the_year_2007/baichung_bhutia/|title=Baichung Bhutia's Profile|publisher=Jeetega Kaun|accessdate=2009-06-10|archive-date=2009-05-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20090528095525/http://www.jeetegakaun.in/ndtv_indian_of_the_year_2007/baichung_bhutia/|url-status=dead}}</ref> ಇವರ ಹಿರಿಯಣ್ಣ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="Jeetega" /> ಬೈಚುಂಗ್ ತನ್ನ ಶಾಲಾ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಜೊತೆ ಜೊತೆಗೆ [[ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್‌|ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್]], [[ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್‌|ಬಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್]] ಮತ್ತು ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್‌ನ್ನು ಆಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="sikkiminfo" /> ಇವರ ಪಾಲಕರು ಸಿಕ್ಕಿಂನಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಕರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರು ಭುಟಿಯಾ ಅವರ ಅತಿ ಕ್ರೀಡಾಸಕ್ತಿ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ.‍<ref name="parents">{{cite news|url=http://www.indiaoye.com/baichungbhutia.htm|title=Celebrity Profile - Baichung Bhutia, football player|publisher=IndiaOye.com|accessdate=2009-06-11|archiveurl = https://web.archive.org/web/20071012195144/http://www.indiaoye.com/baichungbhutia.htm |archivedate = October 12, 2007|deadurl=yes}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ ಇವರ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಕರ್ಮಾ ಭುಟಿಯಾ ಅವರ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಿಂದ ಪೂರ್ವ ಸಿಕ್ಕಿಂನ ಪಾಕ್ ಯಾಂಗ್ ನ ಸೇಂಟ್ ಕ್ಸಾವಿಯರ್ಸ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಮತ್ತು ೯ನೇ ವರ್ಷದವರಾಗಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಎಸ್‌ಎಐನಿಂದ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಸ್ಕಾಲರ್‌ಶಿಪ್ (ಶಿಷ್ಯವೇತನ) ಪಡೆದು ಗ್ಯಾಂಗ್ಟಾಕ್ ನ ತಾಶಿ ನಾಮ್ಗ್ಯಾಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿಗೆ ಸೇರಿದರು.<ref name="parents" /><ref name="Scholar">{{cite news|url=http://www.iloveindia.com/sports/football/players/baichung.html|title=Baichung Bhutia Profile|publisher=Iloveindia.com|accessdate=2009-06-10|archive-date=2009-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20090520022046/http://www.iloveindia.com/sports/football/players/baichung.html|url-status=dead}}</ref> ೨೦೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೮ರಂದು ದಿಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಲೋಸ್ ಕ್ವೈರೋಸ್ ಮತ್ತು ನೈಕ್ ಇನ್‌ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್, ಜೊತೆಗೂಡಿ ಬೈಚುಂಗ್ ಭುಟಿಯಾ ಸಾಕರ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. == ಕ್ಲಬ್‌ ವೃತ್ತಿಜೀವನ == === ಆರಂಭಿಕ ವೃತ್ತಿಜೀವನ === ಇವರ ರಾಜ್ಯವಾದ [[ಸಿಕ್ಕಿಂ|ಸಿಕ್ಕಿಂನಲ್ಲಿ]] ಹಲವು ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳ ಜೊತೆ ಆಟವಾಡಲು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗ್ಯಾಂಗ್ಟಾಕ್‌ನ ಬಾಯ್ಸ್ ಕ್ಲಬ್‌ನಲ್ಲೂ ಆಟವಾಡಿದ್ದರು. ಆಗ ಕರ್ಮಾ ಭುಟಿಯಾ ಕೋಚ್ ಆಗಿದ್ದರು.<ref name="sikkiminfo" /> ೧೯೯೨ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸುಬ್ರೋಟೊ ಕಪ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಆಟಗಾರ ಎಂಬ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರರಾದರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇವರು ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕವಾಯಿತು. ಭಾರತ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ತಂಡದ ಮಾಜಿ ಗೋಲ್ ಕೀಪರ್ ಭಾಸ್ಕರ್ ಗಂಗೂಲಿ ಇವರ ನೈಪುಣ್ಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೇ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ ಫುಟ್ಬಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇರಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು.<ref name="Scholar" /> === ವೃತ್ತಿಜೀವನ === [[File:Salt Lake Stadium - Yuva Bharati Krirangan, Kolkata.jpg|thumb|right|Alt=A large football stadium which is roughly 75% full. There are footballers on the pitch, most of whom are on the right side of the stadium. The team on the left, East Bengal are wearing red while Bayern Munich, right, are wearing black. The floodlights are on and the sky appears to be orange.|ಯುವ ಭಾರತಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ- ಈಸ್ಟ್ ಬೆಂಗಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಮತ್ತು ಮೋಹನ್ ಬಗಾನ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯ ತವರು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]] ೧೯೯೩ರಲ್ಲಿ ಇವರ ೧೬ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ ವೃತ್ತಿಪರ ಈಸ್ಟ್ ಬೆಂಗಾಲ್ ಕ್ಲಬ್‌ಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು.<ref name="Jeetega" /> ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಇವರು ಜೆಸಿಟಿ ಮಿಲ್ಸ್ ಫಾಗ್ವಾರಾಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾವಣೆಗೊಂಡರು. ಇಲ್ಲಿಂದ ೧೯೯೬-೯೭ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಲೀಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡು ಜಯಗಳಿಸಿದರು.<ref name="sikkiminfo" /><ref>{{cite news|url=http://www.rsssf.com/tablesi/india97.html#nfl1|title=India 1996/97|publisher=RSSSF|accessdate=2009-06-22}}</ref> ಈ ಲೀಗ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಭುಟಿಯಾ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗೋಲ್ ಸ್ಕೋರ್ ಮಾಡಿದವರಾಗಿದ್ದರು. ಮತ್ತು ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಇವರನ್ನು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ನೆಹರೂ ಕಪ್‌ಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="parents" /> ೧೯೯೬ರಲ್ಲಿ ಇವರನ್ನು ಭಾರತದ ವರ್ಷದ ಆಟಗಾರರಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="parents" /><ref name="Scholar" /> ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ ಈಸ್ಟ್ ಬೆಂಗಾಲ್ ಕ್ಲಬ್‌ಗೆ ವಾಪಾಸಾದರು.<ref name="sikkiminfo" /> ಈಸ್ಟ್ ಬೆಂಗಾಲ್ ಮತ್ತು ಮೋಹನ್ ಬಗಾನ್ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಸ್ಥಳೀಯ ಡರ್ಬಿ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಭುಟಿಯಾ ಹ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಗೋಲ್ ಬಾರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಉತ್ತಮ ಅಂಕವನ್ನು ಕಲೆಹಾಕಿದರು. ೧೯೯೭ರ ಫೆಡರೇಶನ್ ಕಪ್‌ನ ಸೆಮಿ ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಇವರ ತಂಡ ೪-೧ ಗೋಲ್ ಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.eastbengalfootballclub.com/club/ebmb.asp|title=East Bengal Vs. Mohun Bagan|publisher=East Bengal Football Club|accessdate=2009-06-20|archive-date=2011-07-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20110720135022/http://www.eastbengalfootballclub.com/club/ebmb.asp|url-status=dead}}</ref> ೧೯೯೮-೯೯ರ ಋತು<ref name="sikkiminfo">{{cite news|url=http://sikkiminfo.net/bhaichung.htm|title=Baichung Bhutia Profile|publisher=Sikkiminfo.net|accessdate=2009-06-20|archive-date=2008-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20080708140118/http://www.sikkiminfo.net/bhaichung.htm|url-status=dead}}</ref> ವಿಲ್ಲಿ ನಾಯಕರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಆಗ ಈಸ್ಟ್ ಬೆಂಗಾಲ್ ತಂಡವು ಸಾಲ್ಗೋಕರ್ ತಂಡದ ವಿರುದ್ಧ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.rsssf.com/tablesi/india99.html#nfl1|title=India 1998/99|publisher=RSSSF|accessdate=2009-06-22}}</ref> ನಂತರ ಇವರು ೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ [[ಅರ್ಜುನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಅರ್ಜುನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಪಡೆದ ೧೯ನೇ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರರೆನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ]] ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಸಾಧನೆ ತೋರಿದ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಆಟಗಾರರಿಗೆ ನೀಡುವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="parents" /><ref name="Scholar" /> ==== ಬ್ಯೂರಿ ==== {{Quote box | width=30% | align=left | quote= "His presence will be a big boost to the confidence of many Asian youngsters."|source= <small>Piara Power, Let's Kick Racism Out Of Football campaign co-ordinator, after Bhutia signed for Bury.<ref name="Bury"/> </small> }} ಭುಟಿಯಾ ಅವರಿಗೆ ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಅವಕಾಶಗಳು ಸಿಕ್ಕಿದ್ದವು. ೧೯೯೯ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೩೦ರಂದು ಭುಟಿಯಾ ಬ್ಯೂರಿ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್‌ಗೆ ಗ್ರೇಟರ್ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ತಂಡದ ಪರವಾಗಿ ಆಡಲು ಮೂರು ವರ್ಷದ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್‍ನಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಪರ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರರಾಗಿ ಆಡಿದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗುತ್ತಾರೆ.<ref name="Bury">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/461934.stm|title=Indian striker joins English club|publisher=BBC|date=1999-09-30|accessdate=2009-06-09}}</ref> ಇದರ ನಂತರ ಭುಟಿಯಾ ಫುಲ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್, ವೆಸ್ಟ್ ಬ್ರೋಂವಿಚ್ ಅಲ್ಬಿಯೋನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟನ್ ವಿಲ್ಲಾ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಜತೆ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/res/web/pIe/ie/daily/19990723/isp23010.html|title=Fulham no to Bhutia|author=Kulwinder Singh|publisher=''Indian Express''|date=1999-07-23|accessdate=2009-06-08|archive-date=2009-06-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20090607104108/http://www.indianexpress.com/res/web/pIe/ie/daily/19990723/isp23010.html|url-status=dead}}</ref><ref name="villa">{{cite news|url=http://www.rediff.com/sports/1999/aug/11bhutia.htm|title=Bhutia set to join Bury of England|publisher=Rediff|date=1999-08-11|accessdate=2009-06-08}}</ref> ವಿಸಾ ಪಡೆಯಲು ಕೆಲ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ೧೯೯೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೩ರ ವರೆಗೆ ಕಾರ್ಡಿಫ್ ಸಿಟಿ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಆಟವಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite news|url=http://www.mid-day.com/news/2009/jan/230109-Sunil-Chetri-Bhaichung-Bhutia-Indian-football-National-Football-League-Coventry-City.htm|title=Bhutia's word of caution for Coventry-bound Chetri|author=Sanjjeev K Samyal|publisher=Mid-day.com|date=2009-01-23|accessdate=2009-07-01|archive-date=2012-04-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20120403012956/http://www.mid-day.com/news/2009/jan/230109-Sunil-Chetri-Bhaichung-Bhutia-Indian-football-National-Football-League-Coventry-City.htm|url-status=dead}}</ref><ref name="15 - Bhaichung">{{cite news|url=http://www.mohunbaganac.com/SEPT08/playerdetails.php?playerId=2|title=15 - Bhaichung|publisher=Mohun Bagan AC|accessdate=2009-06-10|archive-date=2009-02-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20090216115247/http://mohunbaganac.com/SEPT08/playerdetails.php?playerId=2|url-status=dead}}</ref> ಈ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಭುಟಿಯಾ ಇಯಾನ್ ಲಾಸನ್ ಎಂಬ ಆಟಗಾರನ ಬದಲಾಗಿ ಬ್ಯೂರಿ ತಂಡಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದರು. ಆಗ ಭುಟಿಯಾರ ವಾಲಿ ಹೊಡೆತ (ಚೆಂಡು ನೆಲಕ್ಕೆ ತಾಕದಂತೆ ಹೊಡೆದ)ವನ್ನು ಡಾರೆನ್ ಬುಲ್ಲಕ್ ಎರಡನೇ ಗೋಲ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|url=http://old.indianfootball.com/news/m199910.html|title=News for the month of October|publisher=IndianFootball.com|author=Arunava Chaudhuri|date=1999-10-31|accessdate=2009-06-10|archive-date=2014-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20140819090618/http://old.indianfootball.com/news/m199910.html|url-status=dead}}</ref> ೨೦೦೦ನೇ ಇಸ್ವಿಯ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೫ರಂದು ಚೆಸ್ಟರ್ ಫೀಲ್ಡ್ ತಂಡದ ವಿರುದ್ಧದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಲೀಗ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಗೋಲ್‌ನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|url=http://old.indianfootball.com/news/m200004.html|title=News for the month of April|publisher=IndianFootball.com|date=2000-04-15|accessdate=2009-09-03|archive-date=2014-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20140819090808/http://old.indianfootball.com/news/m200004.html|url-status=dead}}</ref> ಇವರ ಮೊಣಕಾಲು ಗಾಯ ಮರುಕಳಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಕೊನೆಯ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಮೂರು ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಮತ್ತು ಇವರನ್ನು ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ನೇಮಿಸಿ ಆಟದಿಂದ ನಿಯುಕ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref name="Bury release Bhutia">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/b/bury/1948757.stm|title=Bury release Bhutia|publisher=BBC|date=2002-04-24|accessdate=2009-06-08}}</ref> ೨೦೦೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೭ರಂದು ಇವರು ಆಡಿದ ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ೩-೦ ಅಂತರದಿಂದ ಸ್ವಿಂಡನ್ ಟೌನ್ ವಿರುದ್ಧ ಸೋಲನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಯಿತು.<ref name="Bury release Bhutia" /> ==== ಹಿಂದಿರುಗಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ==== ಇವರು ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ವಾಪಸು ಬಂದು ಮೋಹನ್ ಬಗಾನ್ ಎಸಿ ತಂಡದ ಪರವಾಗಿ ಒಂದು ವರ್ಷ ಕಾಲ ಆಟವಾಡಿದರು.<ref name="Mohun Bagan 2000-2004">{{cite news|url=http://www.mohunbaganclub.com/History-2000-2004.html|title=Mohun Bagan History 2000-2004|publisher=Mohun Bagan Club|accessdate=2009-06-22|archive-date=2010-01-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20100119180022/http://www.mohunbaganclub.com/History-2000-2004.html|url-status=dead}}</ref> ಭುಟಿಯಾ ಆ ಋತುವಿನ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಆಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮೋಹನ್ ಬಗಾನ್ ಮಾತ್ರ ಆಲ್ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್ ಗೋಲ್ಡ್ ಕಪ್ ಗೆಲ್ಲುವ ಅವಕಾಶದಿಂದ ವಂಚಿತವಾಯಿತು.<ref name="Mohun Bagan 2000-2004" /> ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಈಸ್ಟ್ ಬೆಂಗಾಲ್ ಕ್ಲಬ್<ref name="Scholar" />‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿ ೨೦೦೩ ಎ‌ಎಸ್‌ಇ‌ಎ‌ಎನ್ (ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಆಫ್ ಸೌತ್ ಈಸ್ಟ್ ಏಷಿಯನ್ ನೇಷನ್ಸ್) ಕಪ್ ಗೆಲ್ಲಲು ಸಹಾಯಕರಾದರು. ಕೊನೆಯ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಭುಟಿಯಾ ಬಿಇಸಿ ಟೆರೊ ಸಸಾನಾ ವಿರುದ್ಧ ೩–೧ ಗೋಲುಗಳಿಸಿ ತಂಡದ ಗೆಲುವಿಗೆ ಕಾರಣರಾಗಿ,"ಪಂದ್ಯ ಪುರುಷೋತ್ತಮ" ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. ಒಂಭತ್ತು ಗೋಲುಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗರಾದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.rediff.com/sports/2003/jul/26foot2.htm|title= East Bengal lift ASEAN Cup |publisher=Rediff|date=2007-07-26|accessdate=2009-06-20}}</ref> ಭುಟಿಯಾ ಪೆಟ್ರೊಕಿಮಿಯಾ ಪುತ್ರಾ ವಿರುದ್ಧ ೧–೧ ಗೋಲುಗಳಿಸಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಡ್ರಾ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಇದೇ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಫೈನ್ಸ್ ಆರ್ಮಿ ಎಫ್‌ಸಿವಿರುದ್ಧ ೬–೦ ಗೋಲಿನಲ್ಲಿ ಐದು ಗೋಲನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.tribuneindia.com/2003/20030717/sports.htm#1|title=Bhutia stars in East Bengal win|publisher=''Tribune India''|date=2003-07-16|accessdate=2009-06-20}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/oldStory/28278/|title=East Bengal script soccer history|publisher=''Indian Express''|date=2003-07-25|accessdate=2009-06-20}}</ref> [[ಮಲೇಶಿಯ|ಮಲೇಷಿಯಾ]]ದ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಕ್ಲಬ್ ಪೆರಕ್ ಎಫ್‌ಎ,ಪರವಾಗಿ ೨೦೦೩ರ ಅಗಸ್ಟ್‌ನಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ವರೆಗೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಆಟವಾಡಲು ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು, ಮತ್ತು ನಿಯಮಿತ ಋತುವಿಗಾಗಿ ಈಸ್ಟ್ ಬೆಂಗಾಲ್ ಕ್ಲಬ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದರು.<ref>{{cite news|url=http://old.indianfootball.com/bhutia/news/bbn082003.html|title=Bhutia July / August 2003|publisher=IndianFootball.com|accessdate=2009-06-20|archive-date=2014-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20140819090644/http://old.indianfootball.com/bhutia/news/bbn082003.html|url-status=dead}}</ref> ಪೆರಕ್ ಎಫ್‌ಎಯಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿತ ಕಾಲದ ಕೆಲಸವಾಗಿದ್ದರೂ ಮಲೇಷಿಯಾ ಕಪ್ ಸೆಮಿ-ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಭಾ ಎಫ್‌ಎ ವಿರುದ್ಧ ೩–೧ ಗೋಲಿನಿಂದ ಸೋತರು, ತದನಂತರ ಭುಟಿಯಾ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು "ವಿಭಾಗದ ಅಪರಾಧಿ" ಎಂದು ವಿಮರ್ಶಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/oldStory/32474/|title=Bhutia winds up Perak stint on a sad note|publisher=''Indian Express''|date=2003-09-30|accessdate=2009-06-20|author=Micky Aigner}}</ref> ೨೦೦೩–೦೪ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಈಸ್ಟ್ ಬೆಂಗಾಲ್ ಪರವಾಗಿ ಭುಟಿಯಾ ೧೨ ಗೋಲುಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ನಾಲ್ಕು ಪಾಯಿಂಟುಗಳಿಂದ ಲೀಗ್‌ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಡೆಂಪೊ ಎಸ್‌ಸಿ ಎರಡನೇಯ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.rediff.com/sports/nfl03-04.htm|title=8th National Football League 2003-04|publisher=Rediff|accessdate=2009-06-22}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.rsssf.com/tablesi/india04.html#nfl1|title=India 2003/04|publisher=RSSSF|accessdate=2009-06-22}}</ref> ೨೦೦೪–೦೫ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ, ಭುಟಿಯಾ ಈಸ್ಟ್ ಬೆಂಗಾಲ್ ಪರವಾಗಿ ಒಂಭತ್ತು ಗೋಲು ಪಡೆದಿದ್ದರಿಂದ, ಎಸ್‌‍ಸಿ ಗೋವಾ ಮತ್ತು ವಿಜೇತ ಡೆಂಪೊ<ref>{{cite news|url=http://www.rsssf.com/tablesi/india05.html#nfl1|title=India 2004/05|publisher=RSSSF|accessdate=2009-06-22}}</ref> ತಂಡಗಳು ಮೂರನೇಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡವು. ೨೦೦೫–೦೬ ಋತುವಿನ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ ಇವರು ಈಸ್ಟ್ ಬೆಂಗಾಲ್ ಪರವಾಗಿ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಒಂದು ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ಗೋಲುಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಇವರ ಕೊನೆಯ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಅಖಿಲ ಭಾರತೀಯ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಒಕ್ಕೂಟ(ಎ‌ಐಎಫ್‌ಎಫ್)ವು "ಪ್ಲೇಯರ್ ಆಫ್ ದ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಲೀಗ್" ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.eastbengalfootballclub.com/search/index.asp?news_id=176|title=Bhaichung is Player of the National Football League|publisher=East Bengal FC|date=2006-05-27|accessdate=2009-06-22|archive-date=2011-07-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20110720135054/http://www.eastbengalfootballclub.com/search/index.asp?news_id=176|url-status=dead}}</ref> ಆದರೂ ಲೀಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಈಸ್ಟ್ ಬೆಂಗಾಲ್ ಮಹಿಂದ್ರಾ ಯುನೈಟೆಡ್‌ಗೆ ರನ್ನರ್-ಅಪ್ ಆಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.eastbengalfootballclub.com/search/index.asp?news_id=174|title=East Bengal edges past JCT to emerge NFL Runners-Up|publisher=East Bengal FC|date=2006-05-15|accessdate=2009-06-22|archive-date=2011-07-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20110720135110/http://www.eastbengalfootballclub.com/search/index.asp?news_id=174|url-status=dead}}</ref> {{Quote box | width=30% | align=left | quote= "I will try to live up to the expectations of Mohun Bagan supporters and bring success to the team this time."|source= <small>Baichung Bhutia, on signing for Mohun Bagan a second time.<ref name="Mohun"/> </small>}} ಜೂನ್ ೧೫ ೨೦೦೬ರಂದು, ಇವರು ಮೋಹನ್ ಬಗಾನ್ ಎಸಿ ತಂಡವನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡರು, ಮತ್ತು ಜೋಸ್ ರೆಮಿರೆಜ್ ಬಾರೆಟೊನೊಂದಿಗೆ ಆಟದ ತಂತ್ರವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು.<ref name="Mohun">{{cite news|url=http://www.monstersandcritics.com/sport/soccer/article_1172852.php/Baichung_Bhutia_signs_for_Mohun_Bagan|title=Baichung Bhutia signs for Mohun Bagan|publisher=Monsters and Critics|date=2006-06-15|accessdate=2009-06-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002051945/http://www.monstersandcritics.com/sport/soccer/article_1172852.php/Baichung_Bhutia_signs_for_Mohun_Bagan|archivedate=2012-10-02|url-status=dead}}</ref> ಆದರೆ ೨೦೦೬–೦೭ ಋತುವಿನ ಲೀಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಭುಟಿಯಾ ಮತ್ತು ಮೋಹನ್ ಬಗಾನ್ ಕಳಪೆ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿ ಎಂಟನೇಯ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು, ಪದಾವನತಿಯಿಂದ ಕೇವಲ ಒಂದು ಸ್ಥಾನ ಮೇಲಿದ್ದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.rsssf.com/tablesi/india07.html#nfl1|title=India 2006/07|publisher=RSSSF|accessdate=2009-06-22}}</ref> ೨೦೦೭–೦೮ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ (ಈ ಲೀಗನ್ನು ಈಗ I-ಲೀಗ್ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ), ಭುಟಿಯಾ ೧೮ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ೧೦ ಗೋಲನ್ನು ಪಡೆದರು, ಮತ್ತು ಮೋಹನ್ ಬಗಾನ್, ಲೀಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಮೇಲಿನ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೇರಿ ನಾಲ್ಕನೇಯ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.rsssf.com/tablesi/india08.html#nfl1|title=India 2007/08|publisher=RSSSF|date=2008-09-18|accessdate=2009-06-22}}</ref> ಭುಟಿಯಾ ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಎರಡನೇಯ ಬಾರಿಗೆ ವರ್ಷದ ಭಾರತೀಯ ಆಟಗಾರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು.<ref>{{cite news|url=http://www.india-server.com/news/bhaichung-bhutia-named-player-of-the-5334.html|title=Bhaichung Bhutia Named Player Of The Year For 2008|publisher=Indiaserver.com|date=2008-12-25|accessdate=2009-06-08|archive-date=2008-12-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20081226151218/http://www.india-server.com/news/bhaichung-bhutia-named-player-of-the-5334.html|url-status=dead}}</ref> ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಾರಿಗೆ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದ ಎರಡನೇಯ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರ: ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಐ.ಎಂ. ವಿಜಯನ್.<ref name="player 2008" /> ೨೦೦೮–೦೯ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ, ಮಹಿಂದ್ರಾ ಯುನೈಟೆಡ್ ವಿರುದ್ಧ ಕೊನೆಯ ದಿನದ ಆಟದಲ್ಲಿ ಸೋತಿದ್ದರಿಂದ ಚರ್ಚಿಲ್ ಬ್ರದರ್ಸ್‌ಗಿಂತ ಹಿಂದಿನ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.indianfootball.com/en/news/articleId/126|title=I-LEAGUE 2008/09 - Mohun Bagan AC - The runners-up|publisher=IndianFootball.com|author=Swagatam Banerjee|date=2009-04-17|accessdate=2009-06-22}}</ref> ಭುಟಿಯಾ ಆರು ಗೋಲು ಪಡೆಯುವ ಮೂಲಕ ಆ ಋತು ಕೊನೆಯಾಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.rediff.com/sports/ileague08.html|title=I-League 2008-09 coverage|publisher=Rediff|accessdate=2009-06-22}}</ref> ಕ್ಲಬ್‌ನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಇವರ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಮೇ ೧೮ ೨೦೦೯ರಂದು, ಭುಟಿಯಾ ಮೋಹನ್ ಬಗಾನ್ ತಂಡವನ್ನು ಬಿಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.indianfootball.com/en/news/articleId/788|title=Baichung to quit Mohun Bagan|author=Chris Punnakkattu Daniel|publisher=IndianFootball.com|date=2009-05-18|accessdate=2009-06-08}}</ref> "ಜಲಕ್ ದಿಖಲಾಜಾ" ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮೋಹನ್ ಬಗಾನ್ ಇವರನ್ನು ಆರು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಅಮಾನತ್ತಿನಲ್ಲಿಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.indianfootball.com/en/news/articleId/925|title=Baichung suspended for 6 months|author=Pit Ruddy|publisher=IndianFootball.com|date=2009-06-08|accessdate=2009-06-08}}</ref> ಭುಟಿಯಾ ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಿದರು "ಮೋಹನ್ ಬಗಾನ್ ಇನ್ನೊಂದು ಋತುವಿಗಾಗಿ ತಮ್ಮನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಮಾಡಿದ ತಂತ್ರವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ನಾನು ಅವರಿಗಾಗಿ ಎಂದಿಗೂ ಆಟವಾಡಲಾರೆ."<ref>{{cite news|url=http://www.soccernetindia.com/fulldesc.php?story_id=1569|title=Bhaichung to appeal against Mohun Bagan's suspension notice|publisher=Soccer Net India|date=2009-06-10|accessdate=2009-06-11|archive-date=2011-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20110716101338/http://www.soccernetindia.com/fulldesc.php?story_id=1569|url-status=dead}}</ref> ==== ಈಸ್ಟ್ ಬೆಂಗಾಲ್ "ಮರಳಿಗೂಡಿಗೆ" ==== {{Quote box | width=25% | align=right | quote= "I want to tell the millions of East Bengal supporters that I am going to finish my career here. It is not going to be a matter of [a] few months but for the rest of my life."|source= <small>Baichung Bhutia, on signing for East Bengal a fourth time.<ref name="Baichung Bhutia signs for East Bengal"/> </small>}} ಜೂನ್ ೨೨ ೨೦೦೯ರಂದು ಭುಟಿಯಾ ಈಸ್ಟ್ ಬೆಂಗಾಲ್ ಪರವಾಗಿ ಆಟವಾಡಲು ಅಧೀಕೃತವಾಗಿ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕಾಗಿ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು, ಮತ್ತು ತನ್ನ ಕ್ರೀಡಾ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಇದೆ ಕ್ಲಬ್ಬಿನಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref name="Bhutia signs for East Bengal">{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/news/bhutia-to-stay-with-eb-till-retirement/479974/|title=Bhutia to stay with EB till retirement|publisher=''Indian Express''|date=2009-06-23|accessdate=2009-08-30}}</ref> ಈಸ್ಟ್ ಬೆಂಗಾಲ್‌ಗೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಭುಟಿಯಾ ಇದು ತನ್ನ ಪುನರಾಗಮನ, "ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಇದು ನನ್ನ ಪುನರಾಗಮನ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದರು. ಈ ಕ್ಲಬ್ಬಿನಲ್ಲೆ ಎಲ್ಲಾ ಆರಂಭವಾಗಿದ್ದು ಮತ್ತು ಕೊನೆ ಕೂಡ ಇಲ್ಲೆ."<ref name="Baichung Bhutia signs for East Bengal">{{cite news|url=http://www.indianfootball.com/en/news/articleId/1056|title= Baichung Bhutia signs for East Bengal |publisher=IndianFootball.com|author= Pit Ruddy| date=2009-06-22|accessdate=2009-06-24}}</ref> ಆದರೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಕ್ಲಿಷ್ಟಕರವಾಯಿತು, ಮೋಹನ್ ಬಗಾನ್ ತಂಡದ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಅಂಜನ್ ಮಿಶ್ರಾ ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಿದರು "ಬೈಚುಂಗ್‌ನ ಜೊತೆಗೆ ನಮ್ಮ ಒಪ್ಪಂದ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದ್ದು ನಮ್ಮ ಜೊತೆಗೆ ಇನ್ನೂ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ."<ref name="Bhutia to meet Bagan on August 17">{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/news/bhutia-to-meet-bagan-on-aug-17/500850/|title= Bhutia to meet Bagan on August 17 |publisher=''Indian Express''|author=Shamik Chakrabarty| date=2009-08-12|accessdate=2009-08-30}}</ref> ಭುಟಿಯಾರ ವಕೀಲರಾದ ಉಷಾನಾಥ್ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಇದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಿದರು, "ನಾನು ಬಗಾನ್‌ನ ಒಪ್ಪಂದದ ನ್ಯಾಯಬದ್ಧತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶಯ ಹೊಂದಿದ್ದೇನೆ. ಹೀಗಿದ್ದರೂ,ಫಿಫಾ ಮತ್ತು ಎಐಎಫ್‌ಎಫ್ ನಿಯಮದ ಪ್ರಕಾರ ಇಪ್ಪತ್ತೆಂಟು ವರ್ಷದ ನಂತರ ಆತನ ಕರಾರಿನ ಮೂರನೆಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಕ್ಲಬ್ ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸ್ವತಂತ್ರರಾಗಿರುತ್ತಾನೆ".<ref name="Bhutia to meet Bagan on August 17" /> ಭುಟಿಯಾ ಮತ್ತು ಮೋಹನ್ ಬಗಾನ್ ತಮ್ಮ ಮನಸ್ತಾಪವನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಗಸ್ಟ್ ೧೭ರಂದು ಎಐಎಫ್‌ಎಫ್ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಅಲ್ಬೆರ್ಟೊ ಕೋಲಾಕೊ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಎಐಎಫ್‌ಎಫ್ ಕೇಂದ್ರ ಕಛೇರಿಯಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು.<ref name="Bhutia to meet Bagan on August 17" /> ವಿಷಯವು ಇನ್ನೂ ತೀರ್ಮಾನವಾಗಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ನಿರ್ಗಮಿಸುತ್ತಿರುವ ಕೊಲಾಕೊ ಭುಟಿಯಾರನ್ನು ಅಗಸ್ಟ್ ೩೦ರಂದು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅಗಸ್ಟ್ ೨೯ರಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref name="Colaco not willing to continue">{{cite news|url=http://www.indianfootball.com/en/news/articleId/1570|title=Colaco not willing to continue|publisher=IndianFootball.com|author=Rajeeb Mukherjee|date=2009-08-29|accessdate=2009-08-30}}</ref> ಆದರೂ ಯಾವುದೇ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೂ ಬರಲಾಗಲಿಲ್ಲ, ಈ ವಿಮಾದವನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಲು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೫ರಂದು ಮಾಜಿ ಸಾಲಿಸಿಟರ್ ಜನರಲ್ ಅಮ್ರೆಂದರ್ ಶರಣ್‌ರನ್ನು ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.indianfootball.com/en/news/articleId/1615|title=Arbitrator named|publisher=IndianFootball.com|author=Arunava Chaudhuri|date=2009-09-05|accessdate=2009-09-05}}</ref> "ತನ್ನ ಯಶಸ್ಸು ಹಾಳುಗೆಡವಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ" ಇದಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರವಾಗಿ ಒಂದು ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಎಂದು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೦ರಂದು ಭುಟಿಯಾ ಮೋಹನ್ ಬಗಾನ್ ವಿರುದ್ಧ ಮಾನನಷ್ಟ ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು ದಾಖಲು ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.indianfootball.com/en/news/articleId/1650|title=Bhutia files defamation suit|publisher=IndianFootball.com|author=Arunava Chaudhuri|date=2009-09-10|accessdate=2009-09-11}}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೬ರಂದು ಭುಟಿಯಾರಿಗೆ ಬೇರೆಡೆ ಆಟವಾಡಲು ಮಧ್ಯಂತರ ಬಿಡುಗಡೆ ದೊರೆಯಿತು, ಆದರೆ ಮೋಹನ್ ಬಗಾನ್ ಮತ್ತು ಭುಟಿಯಾ ನಡುವಿನ ಪ್ರಕರಣವು ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪು ಬರುವವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.indianfootball.com/en/news/articleId/1755|title=Bhutia gets interim relief, can play for East Bengal|publisher=IndianFootball.com|author=Rajeeb Mukherjee|date=2009-09-26|accessdate=2009-09-29}}</ref> ನವೆಂಬರ್ ೪ರಂದು ಮೋಹನ್ ಬಗಾನ್ ಭುಟಿಯಾ ಜೊತೆಗಿನ ವಿವಾದವನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಲು ಫುಟ್ಬಾಲ್‌ನ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ ಫೀಫಾವನ್ನು ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಕೇಳಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2009/11/04/1604168/mohun-bagan-approach-fifa-for-bhaichung-bhutia-case|title=Mohun Bagan Approach FIFA For Bhaichung Bhutia Case|publisher=Goal.com|author=Rahul Bali|date=2009-11-04|accessdate=2009-12-10|archive-date=2012-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20121006110556/http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2009/11/04/1604168/mohun-bagan-approach-fifa-for-bhaichung-bhutia-case|url-status=dead}}</ref> ೨೦೧೦/೧೧ ಋತುವಿನ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನವೆಂಬರ್‌ನಿಂದ ಜನವರಿಯವರೆಗೆ ನಡೆಯುವ ಏಷಿಯನ್ ಕಪ್‌ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿ ನಡೆಸಲು ಮತ್ತು ಭಾಗವಹಿಸಲು ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡವು ಜನವರಿ ಕೊನೆಯ ತನಕ ಭುಟಿಯಾರನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತಿಲ್ಲ. == ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನ == [[File:Indian Team.JPG|thumb|2007ರ ಏಷ್ಯಾ ಕಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲು ಭಾರತ ತಂಡ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿತ್ತು.ಬಲತುದಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ ಭುಟಿಯಾ]] ೧೯೯೫ರಲ್ಲಿ ಭುಟಿಯಾ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯ ನೆಹರು ಕಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪರವಾಗಿ ಉಜ್ಬೆಕಿಸ್ತಾನ್‌ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇವರು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಯುವ ಗೋಲ್‌ಕೀಪರ್, ಆಗ ಇವರ ವಯಸ್ಸು ೧೯.<ref>{{cite news|url=http://www.socceragenepal.com.np/newsoccer/news/interview.php?action=interview&sno=65|title=Soccer Age Nepal - Bhaichung Bhutia interview|publisher=Soccer Age Nepal|accessdate=2009-06-20|archive-date=2011-07-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20110724190323/http://www.socceragenepal.com.np/newsoccer/news/interview.php?action=interview&sno=65|url-status=dead}}</ref> ೧೯೯೭ ಎಸ್‌ಎ‌ಎಫ್‌ಎಫ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ನಲ್ಲಿನ ಕೊನೆಯ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್ ದೇಶವನ್ನು ೫–೧ ಗೋಲಿನಿಂದ ಸೋಲಿಸಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಭುಟಿಯಾ ಒಂದು ಗೋಲು ಹೊಡೆದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.kolkatafootball.com/indiainsaffgames.html|title=S.A.F.F GAMES:Kolkatafootball.com|publisher=Kolkata Football|accessdate=2009-06-21|archive-date=2008-10-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20081011132118/http://www.kolkatafootball.com/indiainsaffgames.html|url-status=dead}}</ref> ಎರಡು ವರ್ಷದ ನಂತರ [[ಗೋವ|ಗೋವಾ]]ದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶವನ್ನು ಕೊನೆಯ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ೨–೦ ಗೋಲುಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಬ್ರುನೊ ಕೊಟಿನ್‌ಹೊ ಭಾರತದ ಪರವಾಗಿ ಮೊದಲ ಗೋಲು ಪಡೆದಿದ್ದರು ಎರಡನೇಯ ಗೋಲನ್ನು ಬೈಚುಂಗ್ ಭುಟಿಯಾ ಪಡೆದು ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದು ಕೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣರಾದರು ಮತ್ತು ಭುಟಿಯಾ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಬಹು ಮುಖ್ಯ ಆಟಗಾರರಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದರು.<ref>{{cite news|url=http://sundaytimes.lk/990509/sports3.html|title=India maintains superiority|publisher=Sundaytimes.lk|author=Annesley Ferreira|accessdate=2009-06-21}}</ref> ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ [[ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್|ವಿಯೆಟ್ನಾಂ]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎಲ್‌ಜಿ ಕಪ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಆತಿಥೇಯ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ಭಾರತವು ೩–೨ ಗೋಲುಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿತು, ಭುಟಿಯಾರ ಎರಡು ಗೋಲುಗಳು ಆಟದ ಮಧ್ಯಂತರ ವಿರಾಮದ ಮೊದಲು ಮತ್ತು ನಂತರ ಬಂದಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.rediff.com/sports/2002/aug/10foot.htm|title=India win LG Cup football|publisher=Rediff|date=2002-08-10|accessdate=2009-06-20}}</ref> ೨೦೦೩ ಏಪ್ರೊ ಏಷಿಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಉಜ್ಬೆಕಿಸ್ತಾನ್ ವಿಜಯಿಯಾಗಿ ಭಾರತ ರನ್ನರ್-ಅಪ್ ಆಯಿತು. ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಭುಟಿಯಾ ಎರಡು ಗೋಲುಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು, ಇವೆರಡು ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ವಿರುದ್ಧದ ಸೆಮಿ-ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದು ಈ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ವಿಜಯಿಯಾಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.rsssf.com/tablesa/asafrgam01.html|title=Afro-Asian Games 2003|publisher=RSSSF|accessdate=2009-07-03}}</ref> ೨೦೦೭ ನೆಹರು ಕಪ್‌ನ ಆರಂಭಿಕ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ, ಭುಟಿಯಾ ಪೆನಾಲ್ಟಿ ಗೋಲನ್ನು ಹೊಡೆದು ಕೊಲಂಬಿಯಾ ವಿರುದ್ಧ ೬–೦ ಗೋಲುಗಳಿಂದ ವಿಜಯಿಯಾದರು.<ref>{{cite news|url=http://ibnlive.in.com/news/india-drub-cambodia-60-in-nehru-cup-tournament/47022-5.html|title=India drub Cambodia 6-0 in Nehru Cup tournament|publisher=IBN|date=2007-08-17|accessdate=2009-06-22|archive-date=2012-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20121012085954/http://ibnlive.in.com/news/india-drub-cambodia-60-in-nehru-cup-tournament/47022-5.html|url-status=dead}}</ref> ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ<ref>{{cite news|url=http://in.reuters.com/article/sportsNews/idINIndia-29066820070820|title=India beat battling Bangladesh 1-0 in Nehru Cup|publisher=Reuters India|date=2007-08-20|accessdate=2009-06-22|archive-date=2021-12-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20211215125402/https://www.reuters.com/article/sportsNews/idINIndia-29066820070820?edition-redirect=in|url-status=dead}}</ref> ದ ವಿರುದ್ಧ ೧–೦ ದಿಂದ ಮತ್ತು ಕಿರ್ಗಿಸ್ತಾನ್ ವಿರುದ್ಧ ೩–೦ ಗೋಲನ್ನು ಹೊಡೆದು ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.andhracafe.com/index.php?m=show&id=26392|title=India beat Kyrgyzstan 3-0|publisher=Andhra Cafe|date=2007-08-27|accessdate=2009-06-22|archive-date=2009-08-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090813014335/http://andhracafe.com/index.php?m=show&id=26392|url-status=dead}}</ref> ಸಿರಿಯಾ ವಿರುದ್ಧ ಎನ್.ಪಿ.ಪ್ರದೀಪ್‌ನ ವಿಜಯಿ ಗೋಲಿನ ಜೊತೆಗೆ ಭುಟಿಯಾ ಕೂಡ ಕೊನೆಯ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿ ಭಾರತವು ೧–೦ ಗೋಲಿಗಳಿಂದ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಆಗಲು ಸಹಕಾರಿಯಾರಿಯಾದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.hindu.com/2007/08/30/stories/2007083062172500.htm|title=India wins Nehru Cup|publisher=''The Hindu''|author=Vijay Lokapally|date=2007-08-30|accessdate=2009-06-20|location=Chennai, India|archive-date=2008-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20081006055305/http://www.hindu.com/2007/08/30/stories/2007083062172500.htm|url-status=dead}}</ref> ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಯಶಸ್ವಿ ಎಸ್‌ಎ‌ಎಫ್‌ಎಫ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಭುಟಿಯಾ ತಂಡದ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಆಗಿದ್ದರು, ಗ್ರುಪ್ ಸ್ಟೇಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೋಲನ್ನು ಹೊಡೆದರು, ಇದರಲ್ಲಿ ಭೂತಾನ್ ವಿರುದ್ಧ ೩–೦ ಗೋಲುಗಳಿಂದ ವಿಜಯ ಸಾಧಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ಮುಂದಿನ ಎರಡು ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಗೋಲನ್ನು ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ.<ref name="SAFF 2005">{{cite news|url=http://old.indianfootball.com/specials/saffcup2005/news.html|title=SAFF Cup 2005|publisher=Indian Football|accessdate=2009-06-21|archive-date=2014-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20140819083354/http://old.indianfootball.com/specials/saffcup2005/news.html|url-status=dead}}</ref> ಭಾರತವು ಮುನ್ನಡೆದು ಸೆಮಿ- ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಭುಟಿಯಾ ಆಟವಾಡಿ ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್ ವಿರುದ್ಧ ೧–೦ ಗೋಲುಗಳಿಂದ ಗೆದ್ದರು.<ref name="SAFF 2005" /> ೧೯೯೯ರ ಕೊನೆಯ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾದವು, ಇದರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಭಾರತ ೨–೦ ಗೋಲುಗಳಿಂದ ವಿಜಯಿಯಾಯಿತು, ಮೆಹ್ರಾಜುದ್ದಿನ್ ವೊಡೊ ೩೩ನೇಯ ನಿಮಿಷದಲ್ಲಿ ಹೊಡೆದ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಗೋಲಿನ ನಂತರ ೮೧ನೇಯ ನಿಮಿಷದಲ್ಲಿ ಭುಟಿಯಾ ತುಂಬಾ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಎರಡನೇಯ ಗೋಲನ್ನು ಹೊಡೆದರು.<ref name="India win SAFF title">{{cite news|url=http://in.rediff.com/sports/2005/dec/17saff1.htm|title=India win SAFF title|publisher=Rediff|date=2005-12-17|accessdate=2009-06-21}}</ref> ತುಂಬಾ ಮಹತ್ವವಾದ ಆಟಗಾರ ಮತ್ತು ಫೇರ್ ಪ್ಲೇ ಟ್ರೋಫಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು.<ref name="India win SAFF title" /> ೨೦೦೮ ಎಸ್‌ಎ‌ಎಫ್‌ಎಫ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆರೆಯ ನೇಪಾಳದ ವಿರುದ್ಧದ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ೪–೦ ಗೋಲು ಪಡೆದು ವಿಜಯಿಯಾದರು, ಪಂದ್ಯದ ೩೪ನೇಯ ನಿಮಿಷದಲ್ಲಿ ಭುಟಿಯಾ ಎರಡನೆಯ ಗೋಲನ್ನು ಹೊಡೆದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.maldivesoccer.net/v4/?page=story&id=1962|title=India 4 - 0 Nepal: Champs in control|publisher=Maldive Soccer|date=2008-06-03|accessdate=2009-06-21|archive-date=2012-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20120213115238/http://www.maldivesoccer.net/v4/?page=story&id=1962|url-status=dead}}</ref> ಈ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಭುಟಿಯಾ ಪಡೆದದ್ದು ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಗೋಲು, ಆದರೆ ಭೂತಾನ್ ವಿರುದ್ಧದ ಸೆಮಿ-ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಗೋಲನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಹಲವಾರು ಅವಕಾಶಗಳು ಲಭ್ಯವಿದ್ದವು, ಭಾರತ ಕೊನೆಯ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ತಲುಪಲು ೨–೧ ಗೋಲುಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇತ್ತು.<ref>{{cite news|url=http://maldivesoccer.net/v4/?page=story&id=2001|title=India 2 - 1 Bhutan: Holders into the final|publisher=Maldive Soccer|date=2008-06-11|accessdate=2009-06-21|archive-date=2012-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20120213115323/http://maldivesoccer.net/v4/?page=story&id=2001|url-status=dead}}</ref> ಕೊನೆಯ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್ ವಿರುದ್ಧ ೧–೦ ಗೋಲನ್ನು ಪಡೆದು ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ವಿಫಲವಾಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://footiemag.de/matches_25609_india_vs_maldives_14-06-.html|title=India 0:1 Maldives|publisher=Footiemag.de|date=2008-06-14|accessdate=2009-06-21|archive-date=2009-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20090410094301/http://footiemag.de/matches_25609_india_vs_maldives_14-06-.html|url-status=dead}}</ref> ೨೦೦೮ ಎ‌ಎಫ್‌ಸಿ ಚಾಲೆಂಜ್ ಕಪ್‌ನಲ್ಲಿ ತುರ್ಕ್ಮೆನಿಸ್ತಾನ್ ವಿರುದ್ಧದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೆಮಿ ಫೈನಲ್ ತಲುಪಲು ೨–೧ ಗೋಲುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನ್ನು ಭುಟಿಯಾರೇ ಹೊಡೆದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.thaindian.com/newsportal/sports/bhutia-brace-guides-india-to-afc-challenge-cup-semis_10079516.html|title=Bhutia brace guides India to AFC Challenge Cup semis|publisher=Thaindian News|author=Abhishek Roy|date=2008-08-03|accessdate=2009-06-20|archive-date=2009-06-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20090614032557/http://www.thaindian.com/newsportal/sports/bhutia-brace-guides-india-to-afc-challenge-cup-semis_10079516.html|url-status=dead}}</ref> ''ಸಿಕ್ಕಿಮೀಸ್ ಸ್ನಿಪ್ಪರ್'' ತಜಕಿಸ್ತಾನ್ ವಿರುದ್ಧದ ಕೊನೆಯ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗೋಲನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಸುನೀಲ್ ಚೆತ್ರಿ ಹ್ಯಾಟ್ರಿಕ್<ref>{{cite news|url=http://images.the-afc.com/Documents/competitions/fixtures/252-1813.pdf|title=India 4-1 Tajikistan|publisher=AFC|date=2008-08-13|accessdate=2009-06-20|archive-date=2009-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20090205095303/http://images.the-afc.com/Documents/competitions/fixtures/252-1813.pdf|url-status=dead}}</ref> ಪಡೆದು ಭಾರತವು ೪–೧ ಗೋಲುಗಳಿಂದ ಭಾರತವು ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿತು ಇದಲ್ಲದೆ ಈ ಗೆಲುವಿನಿಂದಾಗಿ ೨೦೧೧ ಎ‌ಎಫ್‌ಸಿ ಏಷಿಯನ್ ಕಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref name="India beat Tajikistan">{{cite news|url=http://www.zeenews.com/news462083.html|title=India beat Tajikistan to clinch AFC Cup|publisher=Zee News|date=2008-08-13|accessdate=2009-06-20}}</ref> ಮೂರು ಗೋಲು ಪಡೆದು ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಮಹತ್ವದ ಆಟಗಾರರಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದರು.<ref name="player 2008">{{cite news|url=http://www.topnews.in/bhaichung-bhutia-declared-aiff-player-year-2100937|title=Bhaichung Bhutia Is Declared As The AIFF Player Of The Year!|publisher=Topnews.in|author=Ashok Rao|date=2008-12-24|accessdate=2009-06-20}}</ref><ref name="India beat Tajikistan" /> ೨೦೦೯ ನೆಹರು ಕಪ್ ಭುಟಿಯಾ ಪಾಲಿಗೆ ಬಹು ಮಹತ್ವದ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಾಗಿದ್ದು ಕಿರ್ಗಿಸ್ತಾನದ ವಿರುದ್ಧ ೨–೧ ಗೋಲುಗಳಿಂದ ಗೆಲುವು ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಭಾರತದ ಪರವಾಗಿ ೧೦೦ನೇಯ ಕ್ಯಾಪ್ ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಈ ಮೈಲಿಗಲ್ಲನ್ನು ತಲುಪಿದ ಭಾರತದ ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಆಟಗಾರರಾದರು.<ref name="Bhutia is God's gift" /> ಲೆಬನಾನ್ ವಿರುದ್ಧದ ಮೊದಲ ದಿನ ಇವರು ಹೊಡೆದ ಮೊದಲ ಗೋಲು ಭಾರತ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯವಾಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://in.reuters.com/article/topNews/idINIndia-41924520090823|title=Bhutia inspires 2-1 win over Kyrgyzstan on 100th appearance|publisher=Reuters India|date=2009-08-23|accessdate=2009-08-24}}{{Dead link|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಶ್ರೀಲಂಕಾ ವಿರುದ್ಧದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಭುಟಿಯಾ ಹೊಡೆದ ಮೊದಲ ಗೋಲು ಭಾರತ ೩–೧ ರಿಂದ ಗೆಲುವು ಪಡೆಯಲು ಸಹಾಯವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ತಲುಪುವುದು ಖಚಿತವಾಯಿತು. ಇವರ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ "ಪಂದ್ಯ ಪುರುಷೋತ್ತಮ" ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.telegraphindia.com/1090827/jsp/sports/story_11414252.jsp|title=India clear Lanka hurdle - Hosts bolster final chances as Bhutia, Gourmangi and Dias score in 3-1 win|publisher=''Telegraph India''|date=2009-08-27|accessdate=2009-08-28|author=Jaydeep Basu|archive-date=2009-08-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20090830103727/http://www.telegraphindia.com/1090827/jsp/sports/story_11414252.jsp|url-status=dead}}</ref> ಭುಟಿಯಾ ರೌಂಡ್-ರಾಬಿನ್ ಕೊನೆಯ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಭಾರತವು ನಿರ್ಧಾರಕ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗುವ ಭರವಸೆ ಇತ್ತು. ನಿರ್ಧಾರಕ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಿರಿಯಾವನ್ನು ಪೆನಾಲ್ಟಿ ಶೂಟ್‌ಔಟ್‌ ಮೂಲಕ ಸೋಲಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಉತ್ತಮವಾದ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ "ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಆಟಗಾರ" ಎಂಬ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡರು.<ref>{{cite news|url=http://goal.com/en/news/1263/india-south-central-asia/2009/09/01/1473442/bhaichung-bhutia-named-player-of-the-nehru-cup|title=India Captain Bhaichung Bhutia Named Player Of The Nehru Cup|publisher=Goal.com|date=2009-09-01|accessdate=2009-09-01|author=Rahul Bali|archive-date=2009-09-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20090905010022/http://www.goal.com/en/news/1263/india-south-central-asia/2009/09/01/1473442/bhaichung-bhutia-named-player-of-the-nehru-cup|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/news/super-subrata-helps-india-win-second-consecutive-nehru-cup/509506/|title=Super Subrata helps India win second consecutive Nehru Cup|publisher=''Indian Express''|date=2009-08-31|accessdate=2009-08-31}}</ref> == ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಹೊರತಾದ ಜೀವನ == [[File:Bhaichung Mahuri.jpg‎|Alt= ಬಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೂದು ಬಣ್ಣದ ಟೋಪಿ ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಜಾಕೆಟ್ ಧರಿಸಿದ ಭುಟಿಯಾರ ಎಡ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಜಾಕೆಟ್ ಧರಿಸಿದ ಟಿಪ್ನಿಸ್ ಕುಳಿತಿದ್ದಾರೆ.]][[File:Bhaichung Mahuri.jpg‎|ದಂಪತಿಗಳು ನಗುತ್ತಿದ್ದು, ಅವರ ಬಲಗೈ ಸ್ಪರ್ಷಿಸುತ್ತಿದೆ.]][[File:Bhaichung Mahuri.jpg‎|ಮೋಹನ್ ಬಗಾನ್ ಅಂಗಣದಲ್ಲಿ ಭುಟಿಯಾ ಜೊತೆಗೆ ಆತನ ಹೆಂಡತಿ ಮಾಧುರಿ ಟಿಪ್ನಿಸ್ |thumb|left]] ಭುಟಿಯಾರ ಅಡ್ಡ ಹೆಸರು ಇವರು ಬೌದ್ಧ ಭುಟಿಯಾ ಹಿನ್ನೆಲೆಯುಳ್ಳವನು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಇವರು ನಿರೀಶ್ವರವಾದದಲ್ಲಿ ಗಾಢವಾದ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/1636772.cms|title=I AM: Baichung Bhutia|author=S Shanthi|publisher=''India Times''|date=2006-06-10|accessdate=2009-06-20}}</ref> "ಬೈಚುಂಗ್" ಎಂಬುದರ ಶಬ್ದಶಃ ಅರ್ಥ "ಚಿಕ್ಕ ಸಹೋದರ".<ref>{{cite news|url=http://www.hindu.com/mp/2006/10/11/stories/2006101100450100.htm|title=Bending it like Baichung|author=Anand Sankar|publisher=''The Hindu''|accessdate=2009-06-08|location=Chennai, India|date=2006-10-11|archive-date=2012-11-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20121106050719/http://www.hindu.com/mp/2006/10/11/stories/2006101100450100.htm|url-status=dead}}</ref> ಇವರು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೩೦ ೨೦೦೪ರಂದು ದಕ್ಷಿಣ ಸಿಕ್ಕಿಂನಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನ ಜನ್ಮಸ್ಥಳ ಟಿನ್ಕಿತಂ ಹಳ್ಳಿಯ ಫ್ರೊಫೆಶನ್ ಹೋಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಗೆಳತಿ ಮಾಧುರಿ ಟಿಪ್ನಿಸ್‌ಳನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಏಪ್ರಿಲ್ ೮ ೨೦೧೦ರಂದು ಹೆಂಡತಿ ಮಾಧುರಿ ಅವಳಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದ್ದಾಳೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗಂಡು ಮತ್ತು ಒಂದು ಹೆಣ್ಣು. ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದ್ದಾಳೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.telegraphindia.com/1100408/jsp/sports/story_12314803.jsp|title=Bhutia father of twins|publisher=''Telegraph India''|date=2010-04-08|accessdate=2010-08-28|archive-date=2010-06-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20100614135745/http://www.telegraphindia.com/1100408/jsp/sports/story_12314803.jsp|url-status=dead}}</ref> ಅಯಾನ್ ರಾಂಡ್‌ನ ಕಾದಂಬರಿ ದಿ ಫೌಟೇನ್‌ಹೆಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಬರುವ ಹೋವಾರ್ಡ್ ರೋರ್ಕ್ ಇತನ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ನಾಯಕ, ಮತ್ತು ಇವರು ತಮ್ಮ ತೋಳಿನ ಮೇಲೆ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರನ ಹಚ್ಚೆಯನ್ನು ಹಾಕಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/Cities/Delhi-Times/Bend-it-like-Bhutia/articleshow/1372157.cms|title=Bend it like Bhutia|publisher=''India Times''|date=2006-01-14|accessdate=2009-07-08|author=Piyali Dasgupta}}</ref> ಭುಟಿಯಾರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಸಿಕ್ಕಿಂ ಸರ್ಕಾರ ನಂಚಿಯಲ್ಲಿ ಬೈಚುಂಗ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ.<ref name="Padma Shri Baichung Bhutia"/><ref>{{cite news|url=http://www.sikkimonline.info/sikkim/Namchi|title=Sikkim Online - Namchi|publisher=Sikkim Online|accessdate=2009-06-10|archive-date=2009-05-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20090523090116/http://www.sikkimonline.info/sikkim/Namchi|url-status=dead}}</ref> ಸಿಕ್ಕಿಂ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು ಸಿಕ್ಕಿಮರು ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಇತರೆ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ಜನರು ಭುಟಿಯಾರನ್ನು ಮಾದರಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.independent.co.uk/sport/football/football-league/indian-role-model-keen-to-spread-the-faith-709392.html|title=Indian role model keen to spread the faith|publisher=''The Independent''|author=Pete Lansley|date=2000-07-24|accessdate=2009-06-10|location=London}}</ref> ಭಾರತದ ಫುಟ್ಬಾಲ್‌ಗೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಜನವರಿ ೨೩ ೨೦೦೮ರಂದು ಭುಟಿಯಾರನ್ನು [[ಪದ್ಮಶ್ರೀ]], ನಾಲ್ಕನೇಯು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.rediff.com/sports/2008/jan/23bhutia.htm|title=Bhutia nominated for Padma Shri|publisher=Rediff|date=2008-01-23|accessdate=2009-06-20}}</ref><ref>{{cite news|url=http://ibnlive.in.com/news/bhaichung-bhutia-nominated-for-padma-shri/57257-5.html|title=Bhaichung Bhutia nominated for Padma Shri|publisher=IBN|date=2008-01-24|accessdate=2009-06-20|archive-date=2012-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20121012090059/http://ibnlive.in.com/news/bhaichung-bhutia-nominated-for-padma-shri/57257-5.html|url-status=dead}}</ref> ಇದಾದ ಮೂರು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಜನವರಿ ೨೬ ಭಾರತದ [[ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ|ಗಣರಾಜ್ಯ ದಿನ]]ದಂದು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಈಜು ವಿಜೇತೆ ಬುಲಾ ಚೌಧರಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.<ref>{{cite news|url=http://in.reuters.com/article/topNews/idINIndia-31598920080127|title=Sachin Tendulkar chosen for Padma Vibhushan|publisher=Reuters India|date=2008-01-27|accessdate=2009-06-22|archive-date=2021-12-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20211215125403/https://www.reuters.com/article/topNews/idINIndia-31598920080127?edition-redirect=in|url-status=dead}}</ref> ಜುಲೈ ೧೨ ೨೦೦೮ರಂದು ಮ್ಯೂನಿಚ್‌ನ ಅಲಿಯಾನ್ಜ್ ಅರೆನಾದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ''ಗೋಲ್ ೪ ಆಫ್ರಿಕಾ'' ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ''ಇದು'' ತಂಡದ ಪರವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಎರಡು ಗೋಲು ಹೊಡೆದರು, ತಂಡದ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಸೋಡೊರ್ಫ್ ವಹಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.expressindia.com/latest-news/Baichung-sizzles-with-brace-in-allstar-match/335034/|title=Baichung sizzles with brace in all-star match|publisher=''Express India''|date=2008-07-13|accessdate=2009-08-28|archive-date=2008-08-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20080806145656/http://www.expressindia.com/latest-news/Baichung-sizzles-with-brace-in-allstar-match/335034/|url-status=dead}}</ref> ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ, ಭುಟಿಯಾ ಗಾಯಗೊಂಡ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರಗಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ "ಇಂಡಿಯನ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಫೆಡರೇಶನ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.<ref name="Indian Sports Foundation">{{cite news|url=http://www.indianfootball.com/en/news/articleId/1085|title=A new foundation to assist footballers|publisher=IndianFootball.com|author=Pit Ruddy|date=2009-06-27|accessdate=2009-06-29}}</ref> ಇವರು ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಪ್ಲೇಯರ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ(ಎಫ್‌ಪಿಎ‌ಐ)<ref name="Indian Sports Foundation" /> ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಕೂಡ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಭಾರತೀಯ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರರಿಗೆ [[ಪಿಂಚಣಿ]] ಯೋಜನೆಯಂತಹ ಆರ್ಥಿಕ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ "ನ್ಯಾಯ ಒದಗಿಸುವ" ಭರವಸೆ ನೀಡಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.rediff.com/sports/2006/aug/13foot.htm|title=Football Players' Association of India formed|publisher=Rediff|date=2006-08-13|accessdate=2009-06-29}}</ref> ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಫ್ರೊಫೆಶನಲ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ನೋಡಿದ ನಂತರ ಎಫ್‌ಪಿಎಐ ರಚಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|url=http://fpaofindia.com/about-fpai/ex-committee.html|title=EX-COMMITTEE|publisher=FPA of India|accessdate=2009-06-30|archive-date=2009-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20091012042127/http://www.fpaofindia.com/about-fpai/ex-committee.html|url-status=dead}}</ref> [[File:2008 Olympic Torch Relay in SF - Justin Herman Plaza 45.JPG|thumb|right|150px|Alt=A crowd of people protesting against the 2008 Olympics. In the foreground there is someone holding up a white poster which says "What Will The Olympics Stand For This Summer?" in red capital letters at the top and at the bottom it shows an image of a pair of hands held together by the Olympic rings as if they were handcuffs.|ಭುಟಿಯಾ ಟಿಬೆಟನ್ ಸ್ವತಂತ್ರ ಚಳುವಳಿಯ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದಾರೆ]] ೨೦೦೩ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಇವರು ಅಡಿಡಾಸ್ ಪ್ರಚಾರಕನಾಗಲು ಒಪ್ಪಿ ಅಡಿಡಾಸ್ ಇಂಡಿಯಾ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಪ್ರೈ.ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.thehindubusinessline.com/2003/11/20/stories/2003112000590600.htm|title=Adidas signs on Baichung Bhutia|publisher=''The Hindu Business Line''|accessdate=2009-06-08}}</ref> ಪ್ರಸ್ತುತ[[ನೈಕ್‌, Inc.|ನೈಕಿ]]ಯ ಭಾರತದ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news|url=http://news.oneindia.in/2006/03/17/sports-football-nike-bhutia-1142599329.html|title=SPORTS-FOOTBALL-NIKE-BHUTIA|publisher=OneIndia|date=2006-03-17|accessdate=2009-06-08}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ನೈಕಿ ಉತ್ಪನ್ನದ ಭಾರತೀಯ ರಾಯಭಾರಿ ಒಪ್ಪಂದದ ನಂತರ, ನೈಕಿಯು ದೇಶದ ಕ್ರೀಡಾಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಹಾಯ ಹಸ್ತ ಚಾಚಲಿದೆ ಎಂದು ಭುಟಿಯಾ ತಿಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.hinduonnet.com/tss/tss2913/stories/20060401013203500.htm|title=Bhutia joins elite list|publisher=HinduOnNet|author=Amitabha Das Sharma|date=2006-04-01|accessdate=2009-06-08|archive-date=2011-06-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20110607012933/http://www.hinduonnet.com/tss/tss2913/stories/20060401013203500.htm|url-status=dead}}</ref> ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಒಲಂಪಿಕ್ ಜ್ಯೋತಿಯನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುವ ಅವಕಾಶವೂ ಭುಟಿಯಾರಿಗೆ ಲಭಿಸಿತ್ತು, ಆದರೆ ಟಿಬೆಟಿಯನ್ನರ ಸ್ವತಂತ್ರ ಚಳುವಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ಸೂಚಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಈ ಕ್ರೀಡಾ ಜ್ಯೋತಿ ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಭುಟಿಯಾ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. "ನಾನು ಟಿಬೆಟನ್ನರ ಕಾರಣವಾಗಿ ಸಹಾನುಭೂತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೇನೆ. ನಾನು ಹಿಂಸೆಯ ವಿರೋಧಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಟಿಬೆಟಿನ ಜನರ ಅಲ್ಲಿನ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಸ್ಪಂದಿಸಬೇಕೆಂಬುವುದು ನನ್ನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಭುಟಿಯಾ ಹೇಳಿದ್ದರು.<ref name="Bhutias boycott">{{cite news| url = http://www.hindustantimes.com/india-news/india/Bhutia-s-boycott-Don-t-mix-sports-and-politics/302724/Article1-295078.aspx| title = Bhutia's boycott: 'Don't mix sports and politics'| publisher = ''Hindustan Times''| date = 2008-04-01| accessdate = 2009-08-30| archive-date = 2012-10-18| archive-url = https://web.archive.org/web/20121018024449/http://www.hindustantimes.com/india-news/india/Bhutia-s-boycott-Don-t-mix-sports-and-politics/302724/Article1-295078.aspx| url-status = dead}}</ref> ಇವರು ಒಲಂಪಿಕ್ ಜ್ಯೋತಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ ಪ್ರಥಮ ಭಾರತೀಯ ಕ್ರೀಡಾಪಟುವಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Bhutias boycott" /> ಈ ನಡೆಯಿಂದ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗಿನ ಪ್ರಶಂಸೆಯನ್ನು ಪಡೆದರೂ, ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡೆಯನ್ನು ಬೆರೆಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಟೀಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/news/bhutia-gets-little-support/291371/|title=Bhutia gets little support|publisher=''Indian Express''|author=ENS|date=2008-04-02|accessdate=2009-06-11}}</ref> == ಬೈಚುಂಗ್ ಭುಟಿಯಾ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಶಾಲೆ == ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೮ರಂದು ಬೈಚುಂಗ್ ಭುಟಿಯಾ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಆಟದ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಲೊಸ್ ಕ್ವಯಿರೊಝ್‌ನ ಫುಟ್ಬಾಲ್‌ ಪಾಲುಗಾರಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ [[ದೆಹಲಿ|ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇದೀಗ ರೆಯಾನ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಲೆಯ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿದ್ದು ಭುಟಿಯಾ ಇದನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರದಾದ್ಯಂತ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಇದು [[ಭಾರತ|ಭಾರತಯ]] ಫುಟ್ಬಾಲ್‌ನಲ್ಲಿನ ಕೊರತೆ ನೀಗಿಸಲು ಅನ್ಯದೇಶದ ತರಬೇತುದಾರರನ್ನು, ಮತ್ತು ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಸೌಲಭ್ಯರ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಏನನ್ನಾದರೂ ಮರಳಿ ನೀಡಬೇಕೆಂದುಕೊಂಡ ಭುಟಿಯಾ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಂದ ವಂಚಿತರಾದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉಚಿತ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಹಣದ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಅವರ ಕನಸು ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು. ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ ಇದೊಂದು ಪರಿಪೂರ್ಣ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ವಿಶೇಷವಾದ ನೈಪುಣ್ಯತೆ ಇರುವವರು ಉತ್ತಮ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ತರಭೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಾರೆ ಜಾನ್ ಅಬ್ರಾಹಂನೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.ಶಾಲೆಯ ಉಡುಗೆ ತೊಡುಗೆಗಳ ಪಾಲುದಾರರಾಗಿ ನೈಕ್,ಇಂಕ್. ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮುಂದಾಗಿದ್ದು ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಆಸಕ್ತರ ಮನ್ನಣೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ, ಅಲ್ಲದೆ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಬೇಗ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪುಟ್ಬಾಲ್ ತಂಡವು ಮುಂಬರುವ ಫಿಫಾ ವಿಶ್ವ ಕಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲು ಆಯ್ಕೆಯಾಗುವಂತೆ ಬಯಕೆ ಹೊತ್ತವರಲ್ಲಿ ಇದು ಹೊಸ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಮೂಡಿಸಿದೆ. == ಜಲಕ್ ದಿಖಲಾಜಾ == ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯನಿರೂಪಕಿ ಸೋನಿಯಾ ಜಾಫರ್,<ref>{{cite news|url=http://movies.rediff.com/slide-show/2009/jun/02/slide-show-1-baichung-bhutia-on-winning-jhalak.htm|title='I will not dance anymore'|publisher=Rediff|accessdate=2009-06-11}}</ref> ಜೊತೆಗೆ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಣಿ, ತಾರೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಜಲಕ್ ದಿಕಲಾಜಾದ, ಮೂರನೇ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ವಿಜೇತರಾಗಿದ್ದರು. ಕರಣ್ ಸಿಂಗ್ ಗ್ರೊವರ್ ಮತ್ತು ಗೌಹರ್ ಖಾನ್ ಅವರನ್ನು ಅಂತಿಮ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿ ಭುಟಿಯಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ೪ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite news|url=http://www.samaylive.com/news/bhiachung-bhutia-bags-jhalak-dikhhla-jaa-title/631200.html|title=Bhiachung Bhutia bags ‘Jhalak Dikhhla Jaa' title|publisher=Samaylive|author=Diksha Gupta|date=2009-06-01|accessdate=2009-06-27}}</ref> ಭುಟಿಯಾ ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತದ ಅರ್ಧದಷ್ಟನ್ನು ದತ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಇನ್ನರ್ಧದಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ತಮ್ಮ ನೃತ್ಯನಿರೂಪರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡರು, ಹಾಗೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಐಲಾ ಚಂಡಮಾರುತ ಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಕೊಡುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.realbollywood.com/news/2009/06/baichung-bhutia-winner-jhalak-dikhla-ja.html|title=Baichung Bhutia after winning Jhalak Dikhla Ja 3|publisher=RealBollywood.com|date=2009-06-01|accessdate=2009-06-27}}</ref> ಎಸ್‌ಎಮ್‌ಎಸ್ ಮೂಲಕ ಮತ ಚಲಾವಣೆ ಮಾಡುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ಭುಟಿಯಾರನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಸಹಕರಿಸಿತ್ತು, ಸಿಕ್ಕಿಮ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ ಸಾಮೂಹಿಕ ಮತ ಚಲಾವಣೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು(ಮೊಬೈಲ್ ಕ್ಯಾಶ್ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳುವವರು ಸಹ [[ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸಂದೇಶ ಸೇವೆ|ಎಸ್‌ಎಮ್‌ಎಸ್]] ಮೂಲಕ ಮತ ಹಾಕಬಹುದಿತ್ತು)ಭುಟಿಯಾ ಬಹುಮಾನ ಗೆಲ್ಲುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ್ದವು.<ref>{{cite news|url=http://www.newkerala.com/nkfullnews-1-47742.html|title=Bhaichung Bhutia wins 'Jhalak Dikhhla Jaa'|author=IANS|publisher=New Kerala|date=2009-05-31|accessdate=2009-06-11}}</ref><ref>{{cite news|url=http://samachaar.in/Sikkim/Sikkim_in_SMS_voting_frenzy_for_Bhaichung_Bhutia_85092/|title=Sikkim in SMS voting frenzy for Bhaichung Bhutia|publisher=Samachaar.in|date=2009-05-24|accessdate=2009-06-11}}</ref> ರಿಯಾಲಿಟಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ಪಂದ್ಯ ಮತ್ತು ಅಭ್ಯಾಸಾವಧಿಯಿಂದಲೂ ದೂರವಿರಬೇಕಾಯಿತು ಇದರಿಂದಾಗಿ ಭುಟಿಯಾ ಮತ್ತು ಮೋಹನ್ ಬಗಾನ್ ಕ್ರೀಡಾ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವು ಇಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ಸಿಲುಕಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.zeenews.com/news532105.html|title=Baichung had taken advantage for too long: Bagan|publisher=Zee News|date=2009-05-15|accessdate=2009-06-11}}</ref> === ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು === * [[ಅರ್ಜುನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಅವಾರ್ಡಿ ಇನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್]]:೧೯೯೮ * [[ಪದ್ಮಶ್ರೀ]]: ೨೦೦೮ == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == * ಬೈಚುಂಗ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist|2}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{FIFA player|155794|Baichung Bhutia}} * [http://www.indianfootball.com IndianFootball.com] - ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣ * IndianFootball.com ನಲ್ಲಿ [https://web.archive.org/web/20160310195408/http://indianfootball.com/en/statistic/player/detail/playerid/1 ಬೈಚುಂಗ್ ಭುಟಿಯಾ] * [http://www.kolkatafootball.com ಕಲ್ಕತ್ತ ಫುಟ್ಬಾಲ್]- ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣ * {{nfteams|3154}} {{Kingfisher East Bengal FC - current squad}} {{Persondata <!-- Metadata: see [[Wikipedia:Persondata]] --> |NAME = Bhutia, Baichung |ALTERNATIVE NAMES = |SHORT DESCRIPTION = Association footballer |DATE OF BIRTH = 15 December 1976 |PLACE OF BIRTH = Tinkitam, Sikkim, India |DATE OF DEATH = |PLACE OF DEATH = }} {{DEFAULTSORT:Bhutia, Baichung}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:೧೯೭೬ರಲ್ಲಿ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಅರ್ಜುನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡವರು]] [[ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವಲಸೆ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಮಲೇಶಿಯಾದಲ್ಲಿರುವ ವಲಸೆ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಸೋಸಿಯೆಶನ್‌ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಮುನ್ನಾಟಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ನಾಸ್ತಿಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ವಲಸೆ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಭಾರತೀಯ ವಲಸಿಗರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಬದುಕಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕಿಂಗ್‌ಫಿಶರ್ ಈಸ್ಟ್ ಬೆಂಗಾಲ್‌ನ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಆಟಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಸಿಕ್ಕಿಂ ಮೂಲದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ಬ್ಯೂರಿ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಆಟಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಫುಟ್‌ಬಾಲ್]] 22nsbfwj50pkqm0xcecqbqv00120dui 10 29188 1431447 1333187 2026-10-06T17:02:09Z CommonsDelinker 768 Safavid_Flag.svg ಹೆಸರಿನ ಫೈಲು Jameslwoodwardರವರಿಂದ ಕಾಮನ್ಸ್‍ನಲ್ಲಿ ಅಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಪುಟದಿಂದ ತಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ. 1431447 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = Iran | flag alias = Flag of Iran.svg | flag alias-official = Flag of Iran (official).svg | flag alias-1502 = | flag alias-1576 = | flag alias-1665 = Flag of Persia (1665).svg | flag alias-1736 = Nadir Shah Flag.svg | flag alias-1760 = Zand Dynasty flag.svg | border-1760 = | flag alias-1796 = Qajar Naval Ensign.svg | flag alias-1849 = Amir Kabir Flag.svg | flag alias-1907 = Flag of Persia (1907).svg | flag alias-1910 = Flag of Persia (1910-1925).svg | flag alias-1925 = State Flag of Iran (1925).svg | flag alias-1964 = State Flag of Iran (1964).svg | flag alias-air force = Flag of the Islamic Republic of Iran Air Force.svg | flag alias-army = Flag of the Islamic Republic of Iran Army Ground Forces.svg | link alias-army = Islamic Republic of Iran Army Ground Forces | flag alias-navy=Flag of the Islamic Republic of Iran Navy.svg | link alias-navy=Islamic Republic of Iran Navy | link alias-naval = Islamic Republic of Iran Navy | flag alias-military=Flag of the Islamic Republic of Iran Army.svg | link alias-military=Islamic Republic of Iran Army | link alias-air force = Islamic Republic of Iran Air Force | flag alias-coast guard=Flag of the Army of the Guardians of the Islamic Revolution.svg | link alias-coast guard=Navy of the Islamic Revolutionary Guard Corps | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | altlink = {{{altlink|}}} | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | var1 = official | var2 = 1502 | var3 = 1576 | var4 = 1665 | var5 = 1736 | var6 = 1760 | var7 = 1796 | var8 = 1849 | var9 = 1907 | var10 = 1910 | var11 = 1925 | var12 = 1964 | redir1 = IRN | redir2 = IRI </noinclude> | related1 = Persia | related2 = Pahlavi Iran | related3 = Qajar Iran }} q1tl4bgh1zyj4dwru9knyd9qv57bkih 1431450 1431447 2026-10-06T17:53:40Z CommonsDelinker 768 Nadir_Shah_Flag.svg ಹೆಸರಿನ ಫೈಲು Jameslwoodwardರವರಿಂದ ಕಾಮನ್ಸ್‍ನಲ್ಲಿ ಅಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಪುಟದಿಂದ ತಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ. 1431450 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = Iran | flag alias = Flag of Iran.svg | flag alias-official = Flag of Iran (official).svg | flag alias-1502 = | flag alias-1576 = | flag alias-1665 = Flag of Persia (1665).svg | flag alias-1736 = | flag alias-1760 = Zand Dynasty flag.svg | border-1760 = | flag alias-1796 = Qajar Naval Ensign.svg | flag alias-1849 = Amir Kabir Flag.svg | flag alias-1907 = Flag of Persia (1907).svg | flag alias-1910 = Flag of Persia (1910-1925).svg | flag alias-1925 = State Flag of Iran (1925).svg | flag alias-1964 = State Flag of Iran (1964).svg | flag alias-air force = Flag of the Islamic Republic of Iran Air Force.svg | flag alias-army = Flag of the Islamic Republic of Iran Army Ground Forces.svg | link alias-army = Islamic Republic of Iran Army Ground Forces | flag alias-navy=Flag of the Islamic Republic of Iran Navy.svg | link alias-navy=Islamic Republic of Iran Navy | link alias-naval = Islamic Republic of Iran Navy | flag alias-military=Flag of the Islamic Republic of Iran Army.svg | link alias-military=Islamic Republic of Iran Army | link alias-air force = Islamic Republic of Iran Air Force | flag alias-coast guard=Flag of the Army of the Guardians of the Islamic Revolution.svg | link alias-coast guard=Navy of the Islamic Revolutionary Guard Corps | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | altlink = {{{altlink|}}} | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | var1 = official | var2 = 1502 | var3 = 1576 | var4 = 1665 | var5 = 1736 | var6 = 1760 | var7 = 1796 | var8 = 1849 | var9 = 1907 | var10 = 1910 | var11 = 1925 | var12 = 1964 | redir1 = IRN | redir2 = IRI </noinclude> | related1 = Persia | related2 = Pahlavi Iran | related3 = Qajar Iran }} d285llgfs9ksdl0hemk2hv2zh6cct01 0 32606 1431449 1350360 2026-10-06T17:12:50Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431449 wikitext text/x-wiki '''ದಲಿತ''' ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ "ಅಸ್ಪೃಶ್ಯ" ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುವ ಜನರ ಗುಂಪಿನ ಒಂದು ಹೆಸರು. ದಲಿತರು [[ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ|ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ]] ಎಲ್ಲೆಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ಹಲವಾರು ಜಾತಿಗಳ ಜನರು. ಅವರು ಅನೇಕ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ. ==ಇತಿವೃತ್ತ== * ದಲಿತರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಎರಡು ವರ್ಗಗಳಿವೆ- # ಹೊಲೆಯ- ಉಪಜಾತಿ:ಆದಿಕರ್ನಾಟಕ, # ಮಾದಿಗ-ಉಪಜಾತಿ: ಆದಿಜಾಂಬವ. ಉಪಪಂಗಡಗಳಂತು ಇಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿವೆ. * ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನ ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿಲ್ಲವಾದರೂ ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಭೇದಭಾವಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಇಲ್ಲಿ ದಲಿತರ ವಿರುದ್ಧ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳಿವೆ. ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. * ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ, ಗಮನಾರ್ಹ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಕೂಡ ಸುಧಾರಿತ ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಅವಕಾಶಗಲನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ದಲಿತರ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಉತ್ತಮಪಡಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಿವೆ. *೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ, ದಲಿತ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ೧೬.೨ ಪ್ರತಿಶತ ಇತ್ತು. ದಲಿತರು ಭಾರತದ ಎಲ್ಲ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾರೆ. * ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ, ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯವು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಭಾಗ (ಸುಮಾರು೨೯ ಶೇಕಡಾ)ರಷ್ಟು, ದಲಿತರನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಮಿಜೋರಾಮ್ ರಾಜ್ಯವು ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಭಾಗ ( ಹೆಚ್ಚೂಕಡಿಮೆ ಇಲ್ಲವೇ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನುವಷ್ಟು) ದಲಿತ ಜನರನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಅವರನ್ನು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರ ಹಿತವನ್ನು ಕಾಯುತ್ತದೆ. ==ಪದದ ಅರ್ಥ== * 'ದಲಿತ' ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾರ್ಥಕವಾಗಿ 'ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ(SCHEDULED CASTE ONLY)'ಶಬ್ದವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಈ ಶಬ್ದಗಳು ಶೂದ್ರರು ಮತ್ತು ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರಂತಹ ಭಾರತದ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಭೇದಭಾವ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಕೆಳಜಾತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ದಲಿತರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಿಂದೂಧರ್ಮದೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. * ದಲಿತರು ಮತ್ತು ಅಂಥ ಜನರು [[ನೇಪಾಳ]], [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]] ಮತ್ತು [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]]ಗಳಲ್ಲೂ ಇದ್ದಾರೆ. ದಲಿತರಂಥ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಜನರು [[ಜಪಾನ್]], [[ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ|ಕೊರಿಯಾ]], [[ಯೆಮೆನ್]], [[ಸೋಮಾಲಿಯಾ]]ಗಳಲ್ಲೂ ಇದ್ದಾರೆ. ==ದಲಿತರು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಗಳು== ೨೦೦೬ರ [[ಸಾಚಾರ್ ಸಮಿತಿ]] ವರದಿಯು ಪರಿಶಿಷ್ಟಜಾತಿ ಮತ್ತು ವರ್ಗಗಳ ಜನರು ಹಿಂದೂಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. {| class="wikitable" |- ! ಧರ್ಮ || ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ(SC) || | [[ಬೌದ್ಧಧರ್ಮ]] || 89.50% || | [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ|ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮ]]|| 9.00% || | [[ಸಿಖ್ ಧರ್ಮ]] || 30.70% || | [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]] || 22.20% || | [[ಪಾರ್ಸಿಕರು|ಝಾರತುಷ್ಟ್ರ ಧರ್ಮ]]|| – || |} ==ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗಳ ಒಳಮೀಸಲಾತಿ== *‘ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿರುವ, ಆದರೆ ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೀನಾಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಜಾತಿಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲೇಬೇಕು. ಅದಕ್ಕೆ ಒಳಮೀಸಲಾತಿ ಎನ್ನಿ, ಮೀಸಲಾತಿ ಪುನರ್ ವಿಂಗಡಣೆ ಎನ್ನಿ, ಮೀಸಲಾತಿ ಗುಂಪುಗಳು ಎನ್ನಿ, ಏನು ಬೇಕಾದರೂ ಹೇಳಿ. ಅದು ಸಂವಿಧಾನದ ಯಾವುದೇ ವಿಧಿಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಒಳಮೀಸಲಾತಿ ನೀಡುವುದರಿಂದ ಎಲ್ಲರಲ್ಲಿಯೂ ಸಮಾನತೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಸಮಾನ ಅವಕಾಶ ಒದಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಯಾರೂ ಯಾರನ್ನೂ ದ್ವೇಷಿಸುವ ಸಂದರ್ಭ ಇಲ್ಲ. ಯಾರ ಬಗ್ಗೆ ಅಸೂಯೆ ಪಡುವ ಕಾರಣಗಳೂ ಇಲ್ಲ. ಸಿಟ್ಟಿಗೂ ಅವಕಾಶ ಇಲ್ಲ’. *ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗಳ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು 2005ರಲ್ಲಿ ನೇಮಕವಾದ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಎ.ಜೆ.ಸದಾಶಿವ ಆಯೋಗದ ಸ್ಪಷ್ಟ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಇದು. *ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ 101 ಜಾತಿಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಗುಂಪುಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬೇಕು (ಗುಂಪುಗಳ ವಿವರಕ್ಕೆ ಈ ಲೇಖನದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ‘ಯಾವ ಗುಂಪಲ್ಲಿ ಯಾರಿದ್ದಾರೆ’ ಬಾಕ್ಸ್‌ ನೋಡಿ). ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗೆ ಈಗ ಇರುವ ಶೇ 15ರಷ್ಟು ಮೀಸಲಾತಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಗುಂಪಿಗೆ ಶೇ 6, ಎರಡನೇ ಗುಂಪಿಗೆ ಶೇ 5, ಮೂರನೇ ಗುಂಪಿಗೆ ಶೇ 3 ಹಾಗೂ ನಾಲ್ಕನೇ ಗುಂಪಿಗೆ ಶೇ 1ರಷ್ಟು ಮೀಸಲಾತಿ ಒದಗಿಸಬೇಕು ಎಂದು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಬೇಕು. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಈ ಬಗ್ಗೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ತರಬೇಕು ಎಂದೂ ಆಯೋಗ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.prajavani.net/news/article/2016/12/10/457951.html |title=ಒಳಮೀಸಲಾತಿ;ನ್ಯಾ. ಸದಾಶಿವ ಆಯೋಗದ ‘ಸದಾಶಯ’ ಏನು?;ರವೀಂದ್ರ ಭಟ್ಟ;10 Dec, 2016 |access-date=2016-12-10 |archive-date=2016-12-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161210124346/http://www.prajavani.net/news/article/2016/12/10/457951.html |url-status=dead }}</ref> ==ಒಳಮೀಸಲಾತಿಗೆ ವಿರೋಧ== *ಆದಿ ಕರ್ನಾಟಕ, ಆದಿ ದ್ರಾವಿಡ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರು ಎಡಗೈ, ಬಲಗೈ ಎರಡೂ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಜಾತಿ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರಲ್ಲಿಯೇ ಗೊಂದಲವಿದೆ. ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ನಡೆಸಿದ ಜಾತಿವಾರು ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ಉಪಜಾತಿಗಳ ವಿವರವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಒಳಮೀಸಲಾತಿ ನೀಡುವ ಮುನ್ನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಿ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಯಾರಾದರೂ ಇದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಕೋರ್ಟ್ ಮೊರೆ ಹೋದರೆ ಸರ್ಕಾರದ ಅಪೇಕ್ಷೆಯೂ ಈಡೇರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಜೆಡಿಎಸ್ ಶಾಸಕರೊಬ್ಬರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು. *ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗೆ ನಿಜವಾಗಿ ಒಳಮೀಸಲಾತಿ ಜಾರಿ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ಸದಿಚ್ಛೆ ಇದ್ದರೆ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು [https://web.archive.org/web/20260303164313/https://kannada7am.com/karnataka-reservation-2026/ ಒಳಮೀಸಲಾತಿ] ತರಲಿ. ಪ್ರವರ್ಗ ಎ ಯಲ್ಲಿ 95 ಜಾತಿಗಳಿದ್ದು ಕೇವಲ 23 ಜಾತಿಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾತಿ ಸಿಕ್ಕಿದೆ. ಶೇ 15ರಷ್ಟು ಮೀಸಲಾತಿ ಇರುವ ಪ್ರವರ್ಗ 2ಎ ನಲ್ಲಿ 102 ಜಾತಿಗಳಿದ್ದು, ಕುರುಬ, ಈಡಿಗ ಸಮುದಾಯಗಳಷ್ಟೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೌಲಭ್ಯ ಪಡೆದಿವೆ. ಉಪ್ಪಾರ, ಗೊಲ್ಲ, ಬೆಸ್ತ, ಕ್ಷೌರಿಕ, ಮಡಿವಾಳ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ನ್ಯಾಯ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಪ್ರವರ್ಗ 2 ಬಿ ಯಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೌಲಭ್ಯ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರವರ್ಗ 3 ಎ ಯಲ್ಲಿ ಒಕ್ಕಲಿಗರು, ಪ್ರವರ್ಗ 3 ಬಿ ಯಲ್ಲಿ ಲಿಂಗಾಯತರು ಮೀಸಲಾತಿಯ ಬಹುಪಾಲನ್ನು ದಕ್ಕಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಒಳಮೀಸಲಾತಿಗೆ ಮುನ್ನ ಹಿಂದುಳಿದವರಲ್ಲಿ ಮೀಸಲಾತಿ ತಂದರೆ 200ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮೀಸಲಾತಿ ವಂಚಿತ ಜಾತಿಗಳಿಗೆ ಸೌಲಭ್ಯ ಸಿಗಲಿದೆ. ಸರ್ಕಾರ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಮರು ಚಿಂತನೆ ಮಾಡಲಿ ಎಂದು ಬಿಜೆಪಿ ಶಾಸಕರೊಬ್ಬರು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು.[http://www.prajavani.net/news/article/2016/12/10/457952.html ವಿರೋಧಕ್ಕೆ ವಿವಿಧ ಆಯಾಮ;;ವೈ.ಗ. ಜಗದೀಶ್‌;10 Dec, 2016] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161210142505/http://www.prajavani.net/news/article/2016/12/10/457952.html |date=2016-12-10 }} ==ಒಳಮೀಸಲಾತಿ ಒತ್ತಾಯ ದಲಿತ ಏಕತೆಗೆ ಮಾರಕ== *1976ರ ಎಲ್.ಜಿ.ಹಾವನೂರ್ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿರುವಂತೆ, ಮಾದಿಗ ಜಾತಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ರಾಜ್ಯದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪರಿಶಿಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಶೇ 57.3ರಷ್ಟಿತ್ತು. ಶೇ 15ರಲ್ಲಿ ಇವರಿಗೆ ಸಿಗಬೇಕಾದ ಪಾಲು ಶೇ 8. ಆದರೆ ಸಿಕ್ಕಿರುವುದು ಶೇ 2ರಷ್ಟು ಮಾತ್ರ. ಇನ್ನುಳಿದ 6ರಷ್ಟನ್ನು ಯಾರು ದೋಚಿದರು? ಎ.ಜೆ.ಸದಾಶಿವ ಆಯೋಗದ ವರದಿ ಜಾರಿಯಾದರೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಶೇ 6ರ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಶಿಕ್ಷಣ, ಉದ್ಯೋಗ ಮುಂತಾದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಾಪಸ್ ಪಡೆಯಬಹುದೆಂಬ ಆಸೆಗಣ್ಣಿನಿಂದ ಮಾದಿಗ ಜಾತಿ ಸಮುದಾಯವು ಸದಾಶಿವ ವರದಿ ಜಾರಿಗೆ ಹಟ ಹಿಡಿದು ಕುಳಿತಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಧರಣಿ, ಜನಶಕ್ತಿ ಸಮಾವೇಶ, ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತಿದೆ. ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಹಿಂದೆ ಬೆಳಗಾವಿ ಅಧಿವೇಶನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ‘ವಿಧಾನಸೌಧ ಚಲೋ’ ನಡೆಸಿ ಪೊಲೀಸ್ ದೌರ್ಜನ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದ ಘಟನೆಗೆ, ಅಂದಿನ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮೀಸಲಾತಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಪಾಲು ಬೇಕೆಂದು ಹಟ ಹಿಡಿಯುವಂತೆ ಕಣ್ಣುತೆರೆಸಿದ ಮತ್ತಷ್ಟು ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. *ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಒಳಮೀಸಲಾತಿ ವಿರೋಧಿ ನಿಲುವಿನ ಸಾರಾಂಶ ಇಲ್ಲಿದೆ: ಸದಾಶಿವ ಆಯೋಗದ ವರದಿ ಅವೈಜ್ಞಾನಿಕ, ಹೊಲೆಮಾದಿಗ ಜಾತಿಗಳ ನಡುವೆ ಒಳಜಗಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ, ಪರಿಶಿಷ್ಟರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೃಶ್ಯ ಜಾತಿಗಳಿಗೆ ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿದೆ, ಒಳಮೀಸಲಾತಿ ಒತ್ತಾಯ ದಲಿತ ಏಕತೆಗೆ ಮಾರಕ, ಖಾಸಗೀಕರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಳಮೀಸಲಾತಿ/ಮೀಸಲಾತಿ ಅಪ್ರಸ್ತುತ. *ಈ ಎಲ್ಲ ಕಾರಣಗಳೂ ಅವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾದವು. ತಾತ್ವಿಕ ಆಧಾರ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯಿಲ್ಲದವು. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಅವಿವೇಕ ಮತ್ತು ಸ್ವಹಿತಾಸಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಾಗಿವೆ. ‘ಆಯೋಗದ ವರದಿಯ ಪ್ರತಿ ಯಾರ ಕೈಗೂ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸುವವರೆಗೆ, ಮುಕ್ತ ಚರ್ಚೆಗೆ ಒಳಗಾಗುವವರೆಗೆ ವರದಿಯ ಯಾವ ಅಂಶವೂ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲರೂ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ವರದಿ ಅವೈಜ್ಞಾನಿಕ’ ಎನ್ನುವುದು ಒಳಮೀಸಲಾತಿ ವಿರೋಧಿಗಳ ಸ್ವ-ಕಲ್ಪನೆ.<ref>[http://www.prajavani.net/news/article/2016/12/10/457953.html;ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಯಲ್ಲಿ ಒಳಮೀಸಲಾತಿ;ಒಳಗಣ್ಣು ತೆರೆಯಲಿ;ಕೆ.ಬಿ. ಸಿದ್ದಯ್ಯ;10 Dec, 2016]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ಅಂಕೆ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಎ.ಜೆ ಸದಾಶಿವ ಆಯೋಗದ ವರದಿ ಇದುವೆರೆಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಅವಗಾಹನೆಗೆ ಬಿಟ್ಟಿರುವುದಿಲ್ಲ ಹಾಗಾಗಿ ಇದು ಕೇವಲ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಅಂಕಿ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ್ದಾಗಿದೆ.== ===ಗುಂಪುಗಳ ವಿಭಾಗ=== {| class="wikitable" |- !ಗುಂಪು ||ಗುಂಪಿನ ವಿವರ ||ಶೇಕಡಾ ಪ್ರಮಾಣ|| ಜನಸಂಖ್ಯೆ |- |1.||ಎಡಗೈ ಗುಂಪು ಮಾದಿಗ, ಆದಿದ್ರಾವಿಡ, ಭಾಂಬಿ|| 33.47% ||32,35,517|| |- |2.||ಬಲಗೈ ಗುಂಪು ಹೊಲೆಯ, ಆದಿ ಕರ್ನಾಟಕ, ಚಲವಾದಿ, || 32.01% ||30,93,693|| |- |3.|| ಇತರೆ, ಆದಿ ಆಂಧ್ರ ಆದಿಯ, ಬಂಧಿ, ಜಂಗಮ, ಹೊಲೆಯ ದಾಸರಿ ಮತ್ತು ಇತರ 42 ಜನಾಂಗದವರು. || 4.65% || 4,49,879 |- |4. ||ಸ್ಪರ್ಶರು,ಬಂಜಾರ, ಬೋವಿ, ಕೊರಚ, ಕೊರಮ, ಮತ್ತು ಇತರರು. ||23.64% || 22,84,642 |- |5||ಜನರಿಕ್ : ಉಪಜಾತಿ ಬಹಿರಂಗಕ್ಕೆ ನಿರಾಕರಿಸಿದವರು || ||6,02,373 |- |} ===ರಾಜ್ಯದ ಪರಿಶಿಷ್ಟಜಾತಿ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ವಿವರ ಶೇಕಡಾವಾರು=== *ಜನರಿಕ್ : ಉಪಜಾತಿ ಬಹಿರಂಗಕ್ಕೆ ನಿರಾಕರಿಸಿದವರು. {| class="wikitable" |- |colspan=4 style= "background:#eee;" | <center>'''ರಾಜ್ಯದ ಪರಿಶಿಷ್ಟಜಾತಿ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ವಿವರ:ಶೇಕಡಾವಾರು'''</center> |- !ಗುಂಪು ||ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ಪ್ರಮಾಣ||ರಾಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾಸಗಿವಲಯ||ಚುನಾಯಿತ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು |- |1 || 15.85 || 31.75 || 34.76 |- |2 || 14.50 || 38.17 || 33.85 |- |3 || 2 || 8.69 || 4.29 |- |4 || 10.86 || 15.74 || 22.66 |- |ಜನರಿಕ್|| 1.99 || 5.66 || 4.45 |- |colspan=4 style= "background:#eee;" | <center>'''ಒಟ್ಟು 43.73 ಲಕ್ಷಮಂದಿ (45.20%) ವಿವಿಧ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ'''</center> |} *ಆಧಾರ: 2011ರ ಜನಗಣತಿ ಆಧರಿಸಿದ ಸದಾಶಿವ ಆಯೋಗದ ವರದಿ. ===ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪರಿಶಿಷ್ಟರ ಸಂಖ್ಯೆ=== {| class="wikitable" |- !ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ|| ಪುರುಷರು || ಮಹಿಳೆಯರು || ನಗರವಾಸಿಗಳು|| ಗ್ರಾಮ ವಾಸಿಗಳು |- | 96.66 ಲಕ್ಷ|| 49.05 ಲಕ್ಷ|| 47.60 ಲಕ್ಷ|| 22.82 ಲಕ್ಷ|| 73.83 ಲಕ್ಷ |- | || 50.75% || 49.25% || 23.61% || 76.39% |- |} <ref>{{Cite web |url=http://www.prajavani.net/news/category/119.html |title=ಅಂತರಾಳ;ನ್ಯಾ. ಸದಾಶಿವ ಆಯೋಗದ ‘ಸದಾಶಯ’ ಏನು?;ರವೀಂದ್ರ ಭಟ್ಟ;10 Dec, 2016 |access-date=2016-12-10 |archive-date=2016-11-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161123031928/http://www.prajavani.net/news/category/119.html |url-status=dead }}</ref> ==ನೋಡಿ== *[http://www.prajavani.net/news/article/2016/12/10/457951.html ಒಳಮೀಸಲಾತಿ;ನ್ಯಾ. ಸದಾಶಿವ ಆಯೋಗದ ‘ಸದಾಶಯ’ ಏನು?;ರವೀಂದ್ರ ಭಟ್ಟ;10 Dec, 2016] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161210124346/http://www.prajavani.net/news/article/2016/12/10/457951.html |date=2016-12-10 }} *[https://www.prajavani.net/stories/national/bhima-koregaon-case-police-569229.html ಬಂಧನ ಪರ್ವ] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಮಾಜ]] [[ವರ್ಗ:ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ]] 7o54hlpaho4r2pa3oejedff8mrv2hsh 0 38298 1431456 1352536 2026-10-06T19:39:14Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431456 wikitext text/x-wiki [[File:National High School.png|thumb|ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್, ಬಸವನಗುಡಿ]] '''ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್''' (ಅಥವಾ ಎನ್ಎಚ್ಎಸ್) [[ಭಾರತ]]ದ [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ]], ಕರ್ನಾಟಕ ಸರಕಾರದ ಅನುದಾನಿತ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ ಆಗಿದೆ.ಇದು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ [[ಬಸವನಗುಡಿ]]ಯಲ್ಲಿ 8,9 ಮತ್ತು 10ನೇ ಶ್ರೇಣಿ/ತರಗತಿಗಳ ವರೆಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುತ್ತದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== ಥಿಯೊಸಾಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ವಿಚಾರಧಾರೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಕೆಲವರು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ದೊಡ್ಡಣ್ಣ ಶೆಟ್ಟಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ದೇಶೀಯ ಶಾಲೆಯೊಂದನ್ನು 1917ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅದೇ ಶಾಲೆ ಬಸವನಗುಡಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಆಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡು ಈಗ ಅದೊಂದು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆದು ನಿಂತಿದೆ.ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿ ಚಿಂತನೆಗಳಿಗೆ ಓಗೊಟ್ಟು ಭಾರತೀಯರನ್ನು ಜಾಗೃತ ಮಾಡುವ ಸಂಘ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್‌ಗೂ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://m.prajavani.net/article/2013_08_08/187215 |title=ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಾಲೇಜ್‌ಗೂ ಪಾಲು |access-date=2017-03-16 |archive-date=2017-03-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170317054737/http://m.prajavani.net/article/2013_08_08/187215 |url-status=dead }}</ref> ==ಸವಲತ್ತುಗಳು== ==ಹಳೆಯ ಹೆಸರಾಂತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು== * [[ಎಚ್.ಡಿ ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ]] * [[ಅನಿಲ್ ಕುಂಬ್ಳೆ]] * [[ರಮೇಶ್ ಅರವಿಂದ್]] * ತೇಜಸ್ವಿ ಪ್ರೇಮಚಂದ್ - ಮುಖ್ಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ನಾವೀನ್ಯತೆ ಅಧಿಕಾರಿ Technology tranformation group London<ref>{{Cite web |last=Prashanth |first=PB |date=11-11-2025 |title=about-us |url=https://thettg.com/about-us/ |access-date=2025-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250517082834/https://thettg.com/about-us/ |archive-date=2025-05-17 |url-status=dead}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <References/> {{commons category|National High School, Basavanagudi}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು]] 4jssy4f773x4rsai4rsdhh62z6a379q 0 52454 1431507 1430010 2026-10-07T05:43:57Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431507 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ | image = | alt = | caption = ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ | birth_name = ಮೀರಾ | birth_date = <!-- {{Birth date and age|೧೯೪೯|MM|DD}} or {{೧೯೪೯ and age|Month DD, YYYY}} --> | birth_place = ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಪಟ್ಟಣವೊಂದರಲ್ಲಿ ೧೯೪೯ ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} or {{Death-date and age|Month DD, YYYY|Month DD, YYYY}} (death date then birth date) --> | death_place = | nationality = | education = ಅಮೆರಿಕದ ಬ್ರೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪಿಎಚ್.ಡಿ | alma_mater = ಮದ್ರಾಸ್ ಐ.ಐ.ಟಿ. ಎಂ.ಎಸ್ಸಿ; (೧೯೭೦), ಎಮ್.ಜಿ.ಎಮ್.ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಉಡುಪಿ. | other_names = | spouse = [[ಡಾ.ಎಚ್.ಆರ್.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್]] | occupation = ಅಮೆರಿಕದ ಮಿಸ್ಸೌರಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಭೌತ ಮತ್ತು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದ ಕ್ಯುರೇಟರ್ಸ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕಿ, ೨೦೧೪ ರ 'ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಬೇಲರ್ಸ್ ಮಹಾಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತೆ' (೨ ಲಕ್ಷ, ೫೦ ಸಾವಿರ ಡಾಲರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಹಣ) | known_for = ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಶಯ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ, ದಣಿವರಿಯದ ಸಂಶೋಧಕಿ. 'Hands on Physics Program' ಎಂಬ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಸ್ಥಾಪಕಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕಿ. | website = {{URL|http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/}} }} [[File:Meera Chandrasekhar The best teacher awardee(2014).jpg|thumb|right|300px|ರಾಬರ್ಟ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಚೆರ್ರಿ ಅವಾರ್ಡ್ ಕಮಿಟಿಗೆ ಛೇರ್ ಆಗಿರುವ ಮೈಖೇಲ್ ಥಾಂಸನ್, ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ.,ಬೇಲರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಭಾಗದ ಪ್ರೊಫೆಸರ್, ವರ್ಷ ೨೦೧೩ ರ ಫೈನಲಿಸ್ಟ್, ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ರವರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತಿರುವುದು.]] ''''ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್'''', [[ಅಮೆರಿಕ|ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ]] ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಸಂಜಾತೆ. ಅಮೆರಿಕದ ಮಿಸ್ಸೂರಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ, ಮತ್ತು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದ ಕ್ಯುರೇಟರ್ಸ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕಿಯಾಗಿ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಡಾ.ಮೀರಾ,'೨೦೧೪ ರ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಬೇಲರ್ಸ್ ಮಹಾ ಶಿಕ್ಷಕಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'ಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಮುಡಿಗೇರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-01-18/news/46324990_1_teaching-award-physics-baylor-university |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-01-28 |archive-date=2014-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140122200341/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-01-18/news/46324990_1_teaching-award-physics-baylor-university |url-status=dead }}</ref> ಅರೆವಾಹಕದ ಧ್ಯುತಿ ರೋಹಿತ ದರ್ಶನ, (optical spectroscopy of semiconductors), ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ಅಧಿವಾಹಕಗಳು,(super conductors under pressure) ಅನುವರ್ತಿ ಪಾಲಿಮರ್ಸ್,(Conjugated polymers), ಧೃವೀಕರಣ,(polarization) ಮುಂತಾದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಯುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ತುಂಬುವುದರಲ್ಲಿ ಪ್ರೊ.ಮೀರಾ ಅವರ ಕೊಡುಗೆ ಅಪಾರ. ಇದುವರೆಗೆ ೯೫ 'ರೆವ್ಯೂ ಲೇಖನ'ಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್,'ಹಾಂಡ್ಸ್ ಆನ್ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ಸ್' ಎಂಬ ವಿಶಿಷ್ಠ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸ್ಥರದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಬೋಧಿಸುವ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ/ಯಿನಿ ಯರಿಗೆ ರೂಪಿಸಿ, ಅವರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಭಿರುಚಿ ಹಾಗೂ ಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಡಾ.ಮೀರಾ ಅವರಿಗೆ ಎರಡು ಲಕ್ಷ ೫೦ ಸಾವಿರ ಡಾಲರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಶ್ರೇಷ್ಟ ಶಿಕ್ಷಕಿಗೆ ಅಮೆರಿಕಾ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರದಾನಮಾಡುವ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತದ ಪಾರಿತೋಷವಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಮೀರಾ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಪ್ರಭಾಗಕ್ಕೆ ೫೦ ಸಾವಿರ ಡಾಲರ್ ಹಣವೂ ದೊರೆಯಲಿದೆ. 'ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ' ೨೦೧೫ ರ ಸೆಮೆಸ್ಟರ್ ನಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕೊಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.<ref>http://www.udayavanienglish.com/news/421779L14-Meera-Chandrasekhar-wins-Robert-Foster-Cherry-Award.html{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ಜನನ/ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ== ಮೀರಾರವರ ತಂದೆ, ಭಾರತದ ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೇಜರ್ ಆಗಿ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ 'ಮೇಜರ್ ಚಂದ್ರಪಾಲ್', ಹಾಗೂ 'ಕುಸುಮಾ ಚಂದ್ರಪಾಲ'ರ ಮೊದಲನೆಯ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಪಟ್ಟಣವೊಂದರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಮುಂದೆ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ|ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ]] [[ಉಡುಪಿ]]ಯ 'ಕುಂಜಿಬೆಟ್ಟು ಬಡಾವಣೆ'ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.xombom.com/pincode/kunjibettu-udupi-pincode/81676/ |title='Kunjibettu,' Udupi District, Karnataka Pincode 576102 |access-date=2015-02-23 |archive-date=2015-04-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150421092247/http://xombom.com/pincode/kunjibettu-udupi-pincode/81676/ |url-status=dead }}</ref> ಮೀರಾಗೆ ಒಬ್ಬ ಸೋದರ, ಇದ್ದಾನೆ. ತಾಯಿ ಕುಸುಮಾ ಸಂದ್ರಪಾಲ್ ಒಬ್ಬ ಸದ್ಗೃಹಸ್ತೆ. ಮೀರಾರವರ ಅಜ್ಜಿ, ಒಬ್ಬ ಶಿಕ್ಷಕಿ. ಶಿಸ್ತಿನ ಸಿಪಾಯಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಪ್ರಭಾವ ಮೀರಾರವರ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಆಯಿತು. ಮೀರಾರವರ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ 'ಬ್ರೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ'ದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಖಾಸಗೀ ಕಂಪೆನಿಯಲ್ಲಿ ದುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದ ಅವರು ಜರ್ಮನಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವೊಂದರಿಂದ ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ.ಗಳಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೀರಾಗೆ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಬಂದು ಬ್ರೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದರು. ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಅಮೆರಿಕ== ೨೯೬೦-೭೦ ರಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಆಗತಾನೆ (ಎಸ್.ಎಂ.ಇ) ಸೈನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಅರಸಿಕೊಂಡು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರು. ಬ್ರೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲೂ ಕೆಲವೇ ಮಹಿಳೆಯರು ಇದ್ದರು. ೧೦೦/೩ ರಸ್ಟು ಮಾತ್ರ. ಮೀರಾ, ಒಂದು ವರ್ಷ ಟೀಚಿಂಗ್ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿದರು. ಸಂಶೋಧಕಿಯಾಗಿದ್ದ ಮೀರಾ, ತಮಗೆ ಸರಿಹೊಂದುವ ಥೀಸಿಸ್ ಅಡ್ವೈಸರ್ ನ್ನು ಹುಡುಕ ಬೇಕಿತ್ತು. ಮಹಿಳಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಹಾಯ ಸಿಕ್ಕುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೆ 'ಫ್ರೆಡ್ ಪೊಲ್ಲಾಕ್' ಎಂಬ ಥೀಸಿಸ್ ಅಡ್ವೈಸರ್ ಸಿಕ್ಕರು. ಅವರೊಬ್ಬ ಧನಾತ್ಮಕ ಮನೋಭಾವದ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಯಾವಾಗಲು ಸಹಾಯ ಹಸ್ತನೀಡಲು ಸಿದ್ಧರಾದವರು. ಮೀರಾ ೧೯೭೬ ರಲ್ಲಿ ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿಯ ನಂತರ 'ಪೋಸ್ಟ್ ಡಾಕ್ಟರಲ್ ಓದಿ'ಗೆ ಜರ್ಮನಿಯ 'ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪ್ಲಾಂಕ್ ಇನ್ಸ್ಟಿ ಟ್ಯೂಟ್ ಗೆ ಸೇರಿದರು. ಆಗ ಮೀರಾರವರ ಪತಿ, ಡಾ.ಚಂದ್ರಶೇಖ ರ್ಅಮೆರಿಕದ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮಿಸ್ಸೂರಿ'ಯಲ್ಲಿ ಟೀಚಿಂಗ್ ಫ್ಯಾಕಲ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನಿಯುಕ್ತರಾದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=213588 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-02-11 |archive-date=2014-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140122185212/http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=213588 |url-status=dead }}</ref> ಅವರ ಜೊತೆ ಮೀರಾ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರು. ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ವಿಭಾಗದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯಾದ ಪ್ರಯುಕ್ತ ೫ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ರಿಸರ್ಚ್ ಅಸೋಸಿಯೇಟ್, ವಿಸಿಟಿಂಗ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್, ಹೀಗೆ ಹಲವು ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳು ದುಡಿದರು. ೧೯೮೩ ರಲ್ಲಿ ಅಫಿಶಿಯಲ್ ಅಸಿಸ್ಟಂಟ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್, ಎಂದು ನೇಮಕಾತಿಯಾಯಿತು. ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, 'ಅಸೋಸಿಯೇಟ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್' ಆದರು. ೧೯೮೬ ಬಡ್ತಿ ಸಿಕ್ಕು, ೧೯೮೮ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಆಗಿ ನಿಯುಕ್ತರಾದರು. ಮಿರಾರವರಿಗೆ ಉಪನ್ಯಾಸಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಲು ಬಹಳ ಇಷ್ಟ. ಅದರಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಸಂಭ್ರಮವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು ಬ್ರೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲೂ ೧ ವರ್ಷ ಟೀಚಿಂಗ್ ಅಸಿಸ್ಟಂಟ್ ಆಗಿ ದುಡಿದರು. ಸೈನ್ಸ್ ಮಾತ್ತು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸಮನ್ವಯ ಗೊಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ 'ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಅವಾರ್ಡ್' ಬಂತು. ಮೀರಾರವರ ಆದ್ಯತೆ, ಕೆ-೨ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಯುವ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಬೋಧಿಸುವ ಆಶೆ. ೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ 'ಬೆಕ್ಕಿ ಲಿದರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್' ಜೊತೆ ಸೇರಿ, ಕೊಲಂಬಿಯ ಮಿಸ್ಸೌರಿ ಸ್ಕೂಲ್ ನಲ್ಲಿ ಬೋಧಿಸುವ ಕೆಲಸ ಆರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇದಕ್ಕೆ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೈನ್ಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಧನಸಹಾಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-01-28 |archive-date=2013-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131129213058/http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/ |url-status=dead }}</ref> ==ವಿದ್ಯಾರ್ಹತೆಗಳು== * ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಥೆಮೆಟಿಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎಸ್ಸಿ. ಪದವಿಯನ್ನು ಉಡುಪಿಯ ಎಮ್.ಜಿ.ಎಮ್. ಕಾಲೇಜ್ ೧೯೬೮ (ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ) * ೧೯೭೦ ರಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಸ್ ಐ ಐ ಟಿ ಯಿಂದ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ೨ ವರ್ಷದ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಪದವಿಗಳಿಸಿದರು. * ೧೯೭೬.ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ಬ್ರೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿಗೆ ಆರಿಸಿಕೊಂಡ ವಿಷಯ : “The Effects of Uniaxial Stress on the Electroreflectance Spectrum of Ge and GaAs,” * ಜರ್ಮನಿಯ ಸ್ಟುಟ್ಗರ್ಟ್ ನ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪ್ಲಾಂಕ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ನಲ್ಲಿ ಪೋಸ್ಟ್ ಡಾಕ್ಟರ್ಲ್ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ಗಳಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಇಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಸ್ತರಾಗಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ|ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ]] ನಿಷ್ಣಾತರಾಗಿ, ತಮ್ಮ ಕಾಲೇಜಿನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದುದ್ದಕ್ಕೂ ಬಂಗಾರ ಪದಕಗಳಿಂದ ಶೋಭಿತರಾಗಿದ್ದ, [[ಡಾ.ಎಚ್.ಆರ್.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್]] ಎಂಬ ಯುವಕನ ಪರಿಚಯವಾಯಿತು. ಹೀಗೆ ಮುಂದುವರಿದ ಪರಿಚಯ ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡು ಇಬ್ಬರೂ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದು ಅವರ ತಂದೆತಾಯಿಗಳ ಸಮ್ಮತಿ ಪಡೆದು ೧೯೭೬ ರಲ್ಲಿ ಉಡುಪಿಯಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾದರು. ೧೯೭೮ ರಲ್ಲಿ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮಿಸ್ಸೌರಿ ಫ್ಯಾಕಲ್ಟಿಗೆ ತಮ್ಮ ಪತಿ, [[ಡಾ.ಎಚ್.ಆರ್.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್]] ಜೊತೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>http://syndicatemizzou.org/media/278{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು== * ೧೯೯೮. ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸೈನ್ಸ್ ಮ್ಯಾಥೆಮೇಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಗಮನಾರ್ಗ ಸೇವೆಗಳಿಗಾಗಿ * ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿಡೆಂಟ್ಸ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸೈನ್ಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ವತಿಯಿಂದ ಸೈನ್ಸ್ ಮ್ಯಾಥೆಮಾಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ * ೧೯೮೫ ರಲ್ಲಿ ಮೀರ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಪಿ. ಸ್ಲೋನ್ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ಗಳಿಸಿದರು. * ೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಮೆರಿಕನ್ ಫಿಸಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಚುನಾಯಿತರಾದರು. * ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಸ್ ಐಐಟಿಯ ಅತಿ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಸಿದರು.<ref>http://alumni.iitm.ac.in/daa/list.php?yr=2002</ref> * ೨೦೦೬ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. ==೨೦೧೪ ರ ಸಾಲಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ರಾಬರ್ಟ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಚೆರ್ರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ== ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ಫೈನಲಿಸ್ಟ್ ಗಳ ಹೆಸರಿನ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ [[ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್]] ರವರ ಹೆಸರನ್ನು ನಮೂದಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೈನ್ಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ವತಿಯಿಂದ ಬೇಲರ್ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಗೆ ೨೦೧೩ ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಭೆಟ್ಟಿನೀಡಿ ತಮ್ಮ ಬೇಲರ್ ಫೈನಲ್ ಪ್ರತಿಯೋಗಿತೆಯ ಚೆರ್ರಿ ಫನಲಿಸ್ಟ್ ಲೆಕ್ಚರ್ ಕೊಡಲು, “Blind to Polarization: What Humans Cannot See.” ಎಂಬ ಲೆಕ್ಚರ್ ತುಂಬಿದ ಆಹ್ವಾನಿತ ಸಭಿಕರ ಮುಂದೆ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲರ ಮನ್ನಣೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಸ್ಟಾಫ್ ಮುಂದೆ ದೈನಂದಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಉದಾಹರಿಸುತ್ತ, ಸಮಯೋಚಿತವಾಗಿ, ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಗ್ಯಾಡ್ಜೆಟ್ ಗಳ ಬಳಕೆಮಾಡಿ (೩ಡಿ ಮೂವಿ ತಂತ್ರ, ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮಾಡೆಲ್ ಗಳು ಮೊದಲಾದ) ಅಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಶ್ರೋತೃವರ್ಗವನ್ನು ತಮ್ಮ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತ ಭಾಷಣದಿಂದ ಸ್ತಬ್ದರನ್ನಾಗಿಸಿದರು. ವರ್ಷ ೨೦೧೪ ರ ಸಾಲಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ರಾಬರ್ಟ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಚೆರ್ರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತೆ [[ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್]], ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಖ್ಯಾತಿಯ ಶಿಕ್ಷಕಿರಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ತಾವು ನಡೆದುಬಂದ ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿರುವುದನ್ನು 'ಎಲಿಜಬೆತ್ ಡೇವಿಸ್' ಐಕ್ಸಿಕ್ಯುಟೀವ್ ವೈಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಹೇಳಿದರು. ಬೆಲಾರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ತಮ್ಮ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಪ್ರಭಾಗಕ್ಕೆ ೨೫,೦೦೦ ಡಾಲರ್ ನಿಧಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==ಡಾ.ಮೀರಾರವರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆ== ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತ ಹೆಸರಾಂತ ಸ್ಕಾಲರ್ ಗಳಾಗಿದ್ದವರ ಮಧ್ಯೆ ಮಿಂಚಿ, ಮೀರಾ ತಮ್ಮ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ಈ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ ನಡೆಸಿದ ಪ್ರತಿಯೋಗಿತೆಯಲ್ಲಿ ೩ ಜನ ಫೈನಲಿಸ್ಟ್ ಗಳನ್ನು ಆರಿಸಲಾಯಿತು. '''ಅವರುಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ಕೆಳಗೆ ಕಂಡಂತಿವೆ :''' * ಜಾನ್ ಬ್ರೆಟನ್ ಕಾನ್ನಿ,, [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್]] ನ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಆಫ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಹಿಸ್ಟರಿ, * ಮೈಖೆಲ್ ಕೆ ಸಲೇಮಿ, ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಎಮಿರಿಟಿಅಸ್ ಆಫ್ ಎಕೊನಾಮಿಕ್ಸ್ ನಾರ್ತ್ ಕೆರೋಲಿನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಚಾಪೆಲ್ ಹಿಲ್, * ಡಾ. ಮೀರಾ, ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೋನೊಮಿ ಪ್ರೊಫೆಸರ್, ಮಿಸ್ಸೌರಿ ವಿಶ್ವವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ವಿಭಾಗದ ಕ್ಯುರೇಟರ್ಸ್ ಟೀಚಿಂಗ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್, ಮೇಲೆ ನಮೂದಿಸಿದ ಹೆಸರಾಂತ ನುರಿತ ಅಮೆರಿಕನ್ ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಡಾ.ಮೀರಾಚಂದ್ರಶೇಖರ್ <ref>{{Cite web |url=http://news.missouri.edu/2014/we-are-fierce/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-03-20 |archive-date=2014-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140312103930/http://news.missouri.edu/2014/we-are-fierce/ |url-status=dead }}</ref> ರವರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಪೂರ್ಣ ವಿಶಯ ಪ್ರತಿಪಾದನೆ, ಹಾಗೂ ಆಳವಾದ ಜ್ಞಾನಾರ್ಜನೆಯೇ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಎಲ್ಲ ನಿರ್ಣಾಯಕ ವರ್ಗದ ಸದಸ್ಯರೂ ಮುಕ್ತ ಕಂಠದಿಂದ ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು. ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದ ೬೦೦ ಜನ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಈ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಅತಿ ಆದರ ಹರ್ಷಗಳಿಂದ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಹಾಗೂ ಮೀರಾರ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳ ಆನಂದಕ್ಕೆ ಪಾರವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ.[http://ehrweb.aaas.org/mge/Archives/4/Chandrasekhar.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304105025/http://ehrweb.aaas.org/mge/Archives/4/Chandrasekhar.html |date=2016-03-04 }} ==ಬೆಲಾರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಐತಿಹ್ಯ == ಬೇಲಾರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಗೌರವಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಆರಂಭಮಾಡಿದ್ದು ರಾಬರ್ಟ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಚೆರ್ರಿ ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನಾಸಕ್ತ ಅಧಿಕಾರಿಯಿಂದ. ರಾಬರ್ಟ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಚೆರ್ರಿಯವರು ೧೯೨೯ ಎ ಬಿ ಪದವಿ ಹಾಸಿಲ್ ಮಾಡಿದರು. ೧೯೩೨ ರಲ್ಲಿ ಬೆಲರ್ ಲಾ ಸ್ಕೂಲ್ ಗೆ ಭರ್ತಿಯಾದರು ಮಾರನೆಯ ವರ್ಷವೇ ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಬಾರ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ತೇರ್ಗಡೆಯಾದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶ ಮಾಡಿದ ಗುರುಗಳು ಅವರಿಗೆ ಬಲು ಪ್ರಿಯರಾದರು. ತಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ತಂದ ಸುಂದರ ವರ್ಷಗಳವು. ಅವರಿಗೆ ಬಹಳ ಸಂತಸ ತಂದಿತು ಆ ಖುಷಿಯಿಂದ ಅವರು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಎಸ್ಟೇಟ್ ನಲ್ಲಿ ಚೆರ್ರಿ ಅವಾರ್ಡ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ ಶುರುಮಾಡಿದರು. ಒಳ್ಳೆಯ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಬೋಧಕರನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಅವರಿಂದ ಬೇಲರ್ ನಲ್ಲಿ ಓದುವ ಛಾತ್ರರಿಗೆ ಪಾಠ ಹೇಳಿಕೊಡುವ ಏರ್ಪಾಡು ಮಾಡುವ ಮನಸ್ಸಾಯಿತು. ಹೀಗೆ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ೧೯೯೧ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಇನಾಗ್ಯುರಲ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಆರಂಭವಾಗಿ ಈಗ ಅದು ಎರಡು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಜರುಗುತ್ತಿದೆ. ಬೇಲಾರ್ ಒಂದು ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಖಾಸಗಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ. ಒಟ್ಟಾರೆ ೧೫ ಸಾವಿರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟೀಯಮಟ್ಟದ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಯೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ ಡಿಸಿಪ್ಲಿನರಿ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗೆ ವಿಪುಲವಾದ ಅವಕಾಶಗಳಿವೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಬೋಧಕವರ್ಗ ಬಹಳ ಉನ್ನತಮಟ್ಟದ್ದೆಂದು ರಾಷ್ಟ್ರದಾದ್ಯಂತ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.baylor.edu/cherry_awards/index.php?id=8291 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-01-30 |archive-date=2014-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227080345/http://www.baylor.edu/cherry_awards/index.php?id=8291 |url-status=dead }}</ref> ==ಹಲವು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತೆ== ===ಅಡುಗೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ರುಚಿಯ ಬಳಕೆ=== ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ, ಹಾಗೂ ಹಲವು ಪದ್ಧತಿಗಳ ಸ್ವಾದಿಷ್ಟ ಖಾಧ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮೀರಾ ಮತ್ತು ಗೆಳತಿಯರು ವಿಶೇಷ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿ ಹಲವಾರು ಹೊಸಹೊಸ ಪಕ್ವಾನ್ನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಮಾಡಿ ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇವು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಉಪಲಭ್ದವಿವೆ. ===ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಹಲವು ವಿಸ್ಮಯಗಳನ್ನು ಸೈಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಕಲಿಸುವಿಕೆ=== ಈ ಕಲಿಕಾ ಪ್ರಯೋಗದ ತರಗತಿಗಳು ಎಳೆಯರಿಗೆ ಬಹಳ ಕುತೂಹಲಕಾರಿಯಾಗಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://epic.physics.missouri.edu/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-02-18 |archive-date=2014-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140412072023/http://epic.physics.missouri.edu/ |url-status=dead }}</ref> ===ಭರತನಾಟ್ಯದ ರಂಗಪ್ರವೇಶ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವಿಕೆ=== ಭರತನಾಟ್ಯದ [http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/arangetram.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100819144051/http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/arangetram.html |date=2010-08-19 }}] ಕಲಿಕೆಯ ಬಳಿಕ, 'ಅರಂಗೆಟ್ರಂ', 'ರಂಗಪ್ರವೇಶದ ಸಿದ್ಧತೆ'ಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಪ್ರಾರಂಭದ ಹಂತದಿಂದ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ ನಡೆಸುವ ಸಿದ್ಧತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕೊಡುವ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಹೊಸದಾಗಿ [[ಭರತನಾಟ್ಯ]], ಕಥಕ್ ಮೊದಲಾದ ನೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಯುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ/ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯರಿಗೆ ಬಹಳ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತಿದೆ. ===ಕ್ವಿಲ್ಟ್ಸ್ ಮಾಡುವ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಣಾತೆ=== ಸುಮಾರು ಒಂದು ದಶಕದಿಂದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಬಟ್ಟೆಬರೆಗಳು ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಉಡುಗೆಯ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಕ್ವಿಲ್ಟ್ಸ್ ತಯಾರಿಸುವ ಕಲೆಯನ್ನು ಕಲಿತರು. ಅವು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/quilts.html |title=ಎರಡು ದಶಕಗಳ ತರಹಾವರಿ ಕ್ವಿಲ್ಟ್ಸ್ ವಿನ್ಯಾಸಮಾಡಿದ ಅನುಭವ |access-date=2014-02-18 |archive-date=2015-06-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150628003621/http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/quilts.html |url-status=dead }}</ref> ===ಕೊಲಂಬಿಯ ನಗರದ ಶಾಂತಿಮಂದಿರ=== <ref>[https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B2%BF%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%B8%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B2%BF_%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%A6,_%E0%B2%95%E0%B3%8A%E0%B2%B2%E0%B2%82%E0%B2%AC%E0%B2%BF%E0%B2%AF%E0%B2%A6,_%E0%B2%B6%E0%B2%BE%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B2%BF_%E0%B2%AE%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B2%BF%E0%B2%B0%E0%B3%8D ಅಮೆರಿಕದ ಮಿಸ್ಸೂರಿ ರಾಜ್ಯದ ಶಾಂತಿ ಮಂದಿರ್ ನ ಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿ ಡಾ.ಎಚ್.ಆರ್.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಮತ್ತು ಡಾ.ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ದಂಪತಿಗಳು, ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು]</ref> ಅಮೆರಿಕದ ಮಿಸ್ಸೂರಿ ರಾಜ್ಯದ ಶಾಂತಿ ಮಂದಿರ್ ನ ಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿ ಡಾ.ಎಚ್.ಆರ್.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಮತ್ತು ಡಾ.ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ದಂಪತಿಗಳು, ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-01-18/news/46324990_1_teaching-award-physics-baylor-university ಬೇಯರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140122200341/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-01-18/news/46324990_1_teaching-award-physics-baylor-university |date=2014-01-22 }} * [http://physics.missouri.edu/meera-chandrasekhar-wins-cherryaward/ Prof. Meera Chandrasekhar wins the Robert Foster Cherry Award for Great Teaching] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140404050702/http://physics.missouri.edu/meera-chandrasekhar-wins-cherryaward/ |date=2014-04-04 }} * http://ap24x7news.com/te/1401/indian-american-meera-chandrasekhar-wins-us-great--19632.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140122034208/http://ap24x7news.com/te/1401/indian-american-meera-chandrasekhar-wins-us-great--19632.php |date=2014-01-22 }} telugu * http://education.oneindia.in/news/indian-american-wins-us-great-teaching-award-008661.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140128040506/http://education.oneindia.in/news/indian-american-wins-us-great-teaching-award-008661.html |date=2014-01-28 }} * [http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/arangetram.html 'Planning a Bharata Natyam Arangetram' 'ಭರತನಾಟ್ಯಕಲಿಕೆಯ ತರುವಾಯ,ರಂಗಮಂಚ ಪ್ರವೇಶ'(ಅರಂಗೆಟ್ರಮ್)ಸಿದ್ಧತೆಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100819144051/http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/arangetram.html |date=2010-08-19 }} * [http://ehrweb.aaas.org/mge/Archives/4/Chandrasekhar.html 'Making Strides,'An Interview with Dr.Meera Chandrasekhar', January, 2000, http://ehrweb.aaas.org/mge/Archives/4/Chandrasekhar.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304105025/http://ehrweb.aaas.org/mge/Archives/4/Chandrasekhar.html |date=2016-03-04 }} * http://syndicatemizzou.org/articles/show/45 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170415063914/http://syndicatemizzou.org/articles/show/45 |date=2017-04-15 }} * http://www.baylor.edu/cherry_awards/index.php?id=8291 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140227080345/http://www.baylor.edu/cherry_awards/index.php?id=8291 |date=2014-02-27 }} * http://syndicatemizzou.org/media/278{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * http://ehrweb.aaas.org/mge/Archives/4/Chandrasekhar.html{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://gulfkannadiga.com/news/karavali/153861.html 'ಉಡುಪಿಯ ಮೀರಾ, ಅಮೆರಿಕದ ಮಹಾಶಿಕ್ಷಕಿ', ಗಲ್ಫ್ ಕನ್ನಡಿಗ ಇ-ಪತ್ರಿಕೆ,ಜನವರಿ,೧೯,೨೦೧೪] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140811113636/http://gulfkannadiga.com/news/karavali/153861.html |date=2014-08-11 }} * [https://mizzoumag.missouri.edu/2014/08/putting-physics-first/ Putting Physics First,'ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರಥಮ ಆದ್ಯತೆ'] * [http://vijaykarnataka.indiatimes.com/articleshow/45681572.cms '೨೦೧೪ ಹಿನ್ನೋಟ: ೨೦೧೪ ಕ್ಕೆ ಹೊಸ ದಿಕ್ಕು ಕೊಟ್ಟ ೧೫ ಮಂದಿ'ವಿಜಯ ಕಾರ್ನಾಟಕ, ಡಿಸೆಂಬರ್,೩೦,೨೦೧೪] * [http://www.khabar.com/magazine/chaitime/quota_of_quotes_2046 Compiled/partly written by Melvin Durai, March 2014, 'Khabar','your passport to the Indian-American Community'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304201316/http://www.khabar.com/magazine/chaitime/quota_of_quotes_2046 |date=2016-03-04 }} * [https://web.archive.org/web/20161207132448/http://www.columbiamissourian.com/news/higher_education/mu-professors-develop-app-to-help-teach-ninth-graders-physics/article_93e3a1a4-571d-11e5-9b76-3f243a98bbfd.html MISSOURIAN. MU professors develop app to help teach ninth-graders physics, YUAN YUAN, Sep 14, 2015] * [https://web.archive.org/web/20191210014102/https://www.kmzu.com/physics-now-mandatory-in-some-freshman-classrooms/ Physics now mandatory in some Freshman classrooms, Ashley johnson, Sept,15,2015] * [https://web.archive.org/web/20151206190000/http://www.voxmagazine.com/2015/12/a-conversation-with-meera-chandrasekhar/ A conversation with Meera Chandrasekhar This MU physics professor is bringing technology, gender balance and understanding to science education VOX magazine: BY ARTHUR COOK BREMER, DECEMBER 3,2015] ==ಉಲ್ಲೇಖನ== {{reflist}} * * * * {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಬೇಲರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಪ್ರಾಯೋಜಿಸುವ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಾಬರ್ಟ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್]] h8iawb795s5xmam9iw2p5990131nwj2 0 63661 1431474 1381141 2026-10-06T21:41:13Z InternetArchiveBot 69876 Add 1 book for [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಪರಿಶೀಲನಾರ್ಹತೆ]] (20261006sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 1431474 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Human skeleton front.svg|thumb]] '''ಮಾನವ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರ''' ಎಂದರೆ ಶರೀರದ ಆಂತರಿಕ ಚೌಕಟ್ಟು. ಅದು ಜನನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ೨೭೦ [[ಮೂಳೆ]]ಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು – ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಯ ವೇಳೆಗೆ ಕೆಲವು ಮೂಳೆಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕೂಡಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಈ ಮೊತ್ತ ೨೦೬ ಮೂಳೆಗಳಿಗೆ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ.<ref>{{cite book|title=Mammal anatomy : an illustrated guide.|url=https://archive.org/details/mammalanatomyill0000unse|date=2010|publisher=Marshall Cavendish|location=New York|isbn=9780761478829|pages=[https://archive.org/details/mammalanatomyill0000unse/page/129 129]}}</ref> ಅಸ್ಥಿಪಂಜರದಲ್ಲಿ ಮೂಳೆಯ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯು ಸುಮಾರು ೩೦ರ ವಯಸ್ಸಿನ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಗರಿಷ್ಠ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಮುಟ್ಟುತ್ತದೆ.ಮಾನವನ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರವನ್ನು [[ಅಕ್ಷೀಯ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರ]] ಮತ್ತು [["ಅಪೆಂಡಿಕ್ಯುಲಾರ್"]](appendicular) ಅಸ್ಥಿಪಂಜರ ಎಂದು ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.ಅಕ್ಷೀಯ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರವು [[ಬೆನ್ನೆಲುಬು]], [[ಪಕ್ಕೆಲುಬು]] ಮತ್ತು [[ತಲೆಬುರುಡೆ]]ಯಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ."ಅಪೆಂಡಿಕ್ಯುಲಾರ್" ಅಸ್ತಿಪಂಜರವು ಅಕ್ಷೀಯ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರಕ್ಕೆ ಲಗತ್ತಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಇದು [[ಎದೆಯ ನಡುಕಟ್ಟು]],[[ಶ್ರೋಣಿಯ ಹುಳು]] ಹಾಗು ಕೈ ಕಾಲುಗಳ ಮೂಳೆಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. ಮಾನವನ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗಿದ್ದಂತೆ ಲಿಂಗ ಸಂಭಂದಿತ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ತಲೆಬುರುಡೆ, ಸೊಂಟ ,ಹಲ್ಲುಗಳ ರಚನೆ ,ಮೂಳೆಗಳ ಉದ್ದದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗಗಳ ನಡುವೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.ಒಂದು ಸಂಬಂಧಿತ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಸ್ತ್ರೀ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರದ ಅಂಶಗಳು ಪುರುಷ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರದ ಅಂಶಗಳಿಗಿಂತಲು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ದೃಢವಾಗಿ ಇರುವುದನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಮಗುವಿನ ಜನನಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಸ್ತ್ರೀ ಸೊಂಟವು ಪುರುಷರ ಸೊಂಟಕ್ಕಿಂತಲೂ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಇತರ ಜೀವಿಗಳಂತೆ ಮಾನವ ಪುರುಷರು [[ಶಿಶ್ನ ಮೂಳೆ]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="patterns">''Patterns of Sexual Behavior'' Clellan S. Ford and Frank A. Beach, published by Harper & Row, New York in 1951. ISBN 0-313-22355-6</ref> == ವಿಭಾಗಗಳು == ===ಅಕ್ಷೀಯ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರ=== ಅಕ್ಷೀಯ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರವು(೮೦ ಮೂಳೆಗಳು) ಬೆನ್ನೆಲುಬುಗಳ ಮೂಳೆಗಳು ,[[ಪಕ್ಕೆಲುಬು]]ಗಳು(೧೨),[[ತಲೆಬುರುಡೆ]](೨೨ ಮೂಳೆಗಳು ಮತ್ತು ೭ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮೂಳೆಗಳು) ಹಾಗು [[ಎದೆಮೂಳೆ]]ಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.ಬೆನ್ನೆಲುಬಿನ ಮೂಳೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ(೩೨-೩೪) ಮಾನವನಿಂದ ಮಾನವನಿಗೆ ಬದಲಾಗಬಹುದು. ಏಕೆಂದರೆ ಬೆನ್ನೆಲುಬಿನ ಕೆಳಗಿನ ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾದ ''ಸ್ಯಾಕ್ರಲ್''(sacral) ಹಾಗು "ಕೊಕೈಜಲ್"(coccygeal) ಮೂಳೆಗಳ ಉದ್ದದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿರುತ್ತದೆ. ಮಾನವರು ನೇರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವುದಕ್ಕೆ ಅಕ್ಷೀಯ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರವು ಸಹಕರಿಸುತ್ತದೆ.ಇದು ಮೇಲಿನ ಭಾಗಗಳಾದ ತಲೆ,[[ಕಾಂಡ]],ಕೈಗಳ ಭಾರವನ್ನು ಕಾಲುಗಳಿಗೆ [[ಹಿಪ್ ಜಂಟಿ]]ಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ.ಬೆನ್ನಿನ ಮೂಳೆಗಳು ಅನೇಕ [[ಕಟ್ಟು]]ಗಳ (ligaments)ಮೂಲಕ ಬೆಂಬಲಿತವಾಗಿವೆ.[[ನಿರ್ಮಾಪಕ "ಸ್ಪೈನೇ" ಸ್ನಾಯುಗಳು]] ಬೆಂಬಲ ಹಾಗು ಸಮತೋಲನೆಗೆ ಉಪಯುಕ್ತ. ಮಾನವನು ತಮ್ಮ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರದ ಕೇವಲ ಅಕ್ಷೀಯ ಭಾಗವೊಂದದಿಂದ ಮಾತ್ರವೂ ಬದುಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. === ಅಪೆಂಡಿಕ್ಯುಲಾರ್ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರ === ಅಪೆಂಡಿಕ್ಯುಲಾರ್ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರವು(126 ಮೂಳೆಗಳು) ಎದೆಯ ನಡುಕಟ್ಟು,ಕೈಕಾಲುಗಳು,ಶ್ರೋಣಿಯ ಹುಳು ಇವುಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ.ಅವುಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳು ಚಲನೆಯನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳಾದ ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆ, ವಿಸರ್ಜನೆ ಮತ್ತು ಪುನರುತ್ಪಾದನೆಯ ಇವುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು. == ಕಾರ್ಯಗಳು == [[File:Human-Skeleton.jpg|thumb|A human skeleton on exhibit at the [[Museum of Osteology]], [[Oklahoma City, Oklahoma]]]] ಮಾನವ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರವು ಆರು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಚರಣೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ; ಬೆಂಬಲ, ಚಲನೆ, ರಕ್ಷಣೆ, [[ರಕ್ತ ಕಣ]]ಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ,ಅಯಾನುಗಳ ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಅಂತಃಸ್ರಾವಕ ನಿಯಂತ್ರಣ. === ಬೆಂಬಲ === ಅಸ್ಥಿಪಂಜರವು ಆಂತರಿಕ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಒದಗಿಸಿ; ದೇಹಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡಿ ಅದರ ಆಕಾರವನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತದೆ.ಸೊಂಟ,ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಸ್ಥಿರಜ್ಜುಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ನಾಯುಗಳು ಶ್ರೋಣಿಯ ರಚನೆಗೆ ಒಂದು ನೆಲವನ್ನು ಒದಗಿಸಿಕೊಡುತ್ತದವೆ.[[ಪಕ್ಕೆಲುಬು]] ಗಳು, [[ಪಕ್ಕೆಲುಬುಗಳ ಮೃದ್ವಸ್ಥಿ]] ಗಳು, ಮತ್ತು [[ಪಕ್ಕೆಲುಬುಗಳ ಸ್ನಾಯು]] ಗಳು ಇಲ್ಲದೆ, [[ಮಾನವನ ಶ್ವಾಸಕೋಶ]] ಕುಸಿದುಬೀಳುತ್ತದೆ. ===ಚಲನೆ=== ಮೂಳೆಗಳ ನಡುವಿನ ಕೀಲುಗಳು ಚಲನೆಗೆ ಅವಕಾಶಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ.ಕೆಲವು ಇತರವುಗಳಿಗಿಂತ ವಿಸ್ತಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಾಗಿ ಚಲನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ.ಉದಾಹರಣೆಗೆ:ಚೆಂಡು-ಮತ್ತು-ಸಾಕೆಟ್ ಜಂಟಿ ಕೊರಳಿನ ಮುಖ್ಯ ಜಂಟಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಚಲನೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ.ಚಲನೆಯು [[ಅಸ್ಥಿಪಂಜರದ ಸ್ನಾಯು]] ಗಳ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ.ಇವುಗಳು ಮೂಳೆಗಳ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿವೆ.ಸ್ನಾಯುಗಳು, ಮೂಳೆಗಳು, ಮತ್ತು ಕೀಲುಗಳು ಚಲನೆಗೆ ಪ್ರಧಾನ ಯಂತ್ರಗಳಾಗಿದ್ದು,ಇವು ನರಮಂಡಲದ ಮೂಲಕ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಇತಿಹಾಸಪೂರ್ವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾನವನ ಮೂಳೆಯ ಸಾಂದ್ರತೆ ಕಡಿಮೆಯಾದಕಾರಣ ಮಾನವನ ಚಲನೆಯಲ್ಲಿ ಚುರುಕುತನ ಹಾಗು ದಕ್ಷತೆಯು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಬೇಟೆಯಿಂದ [[ಕೃಷಿ]]ಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಗೊಂಡ ಕಾರಣ ಮಾನವನ ಮೂಳೆಯ ಸಾಂದ್ರತೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |title = Switching Farming Made Human Bone Skeleton Joint Lighter |url = http://www.smithsonianmag.com/science-nature/switching-farming-made-human-joint-bones-lighter-180953711/?no-ist |website = Smithsonian Magazine |date = 23 December 2014}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.world-science.net/othernews/141223_skeleton.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2015-08-23 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305012528/http://www.world-science.net/othernews/141223_skeleton.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://blogs.discovermagazine.com/d-brief/2014/12/22/with-the-advent-of-agriculture-human-bones-dramatically-weakened/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2015-08-23 |archive-date=2017-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170313214116/http://blogs.discovermagazine.com/d-brief/2014/12/22/with-the-advent-of-agriculture-human-bones-dramatically-weakened/ |url-status=dead }}</ref> ===ರಕ್ಷಣೆ=== ಅಸ್ಥಿಪಂಜರ ನಮ್ಮ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಆಂತರಿಕ [[ಅಂಗ]]ಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯಾಗದಂತೆ ರಕ್ಷಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. * [[ಮಾನವನ ತಲೆಬುರುಡೆ]]ಯು [[ಮಾನವ ಮೆದುಳು]], [[ಮಾನವನ ಕಣ್ಣು]], [[ಮಧ್ಯಮ ಕಿವಿ]] ಮತ್ತು [[ಒಳ ಕಿವಿ]] ಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. * [[ಕಶೇರುಖಂಡ]]ಗ [[ಬೆನ್ನುಬಳ್ಳಿ]]ಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. * [[ಮಾನವನ ಪಕ್ಕೆಲುಬು]], ಬೆನ್ನೆಲುಬು ಮತ್ತು [[ಮಾನವ ಎದೆಮೂಳೆಯು]] , [[ಮಾನವ ಶ್ವಾಸಕೋಶ]], [[ಮಾನವ ಹೃದಯ]] ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ [[ರಕ್ತಪರಿಚಲನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಸಹಕರಿಸುತ್ತವೆ. === ರಕ್ತಕಣಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ=== ಅಸ್ಥಿಪಂಜರವು [["ಹೀಮ್ಯಾಟೋಪೊಎಸಿಸ್"]]ನ ([[haematopoiesis]]) ತಾಣವಾಗಿದೆ.ರಕ್ತ ಕಣಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹಾಗು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ [[ಮೂಳೆ ಮಜ್ಜೆಯ]]ಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದನ್ನು [["ಹೀಮ್ಯಾಟೋಪೊಎಸಿಸ್"]] ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತೇವೆ.ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ, [["ಹೀಮ್ಯಾಟೋಪೊಎಸಿಸ್"]]ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಉದ್ದವಾದ ಎಲುಬು ಮತ್ತು ಮೊಳಕಾಲುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಮೂಳೆಗಳ ಮಜ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.ವಯಸ್ಕರಲ್ಲಿ, ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸೊಂಟ, ಕ್ರೇನಿಯಂ, ಕಶೇರುಖಂಡ, ಎದೆಮೂಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal|last=Fernández|first=KS|author2=de Alarcón, PA|title=Development of the hematopoietic system and disorders of hematopoiesis that present during infancy and early childhood.|url=https://archive.org/details/sim_pediatric-clinics-of-north-america_2013-12_60_6/page/n18|journal=Pediatric clinics of North America|date=Dec 2013|volume=60|issue=6|pages=1273–89|pmid=24237971|doi=10.1016/j.pcl.2013.08.002}}</ref> === ಶೇಖರಣೆ === [[ಓಸ್ಟಿಯೋನ್]]([[Osteon]]) "[[ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ]]"ನನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು [[ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಚಯಾಪಚಯ]]ನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತದೆ.[[ಮೂಳೆಯ ಮಜ್ಜೆಯು]] [[ಕಬ್ಬಿಣ]]ವನ್ನು [[ಫೆರ್ರಿಟಿನ್]]ನಲ್ಲಿ([[ferritin]]) ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು [[ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲ ಕಬ್ಬಿಣದ ಚಯಾಪಚಯನ]]ದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಮೂಳೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ, ಆದರೆ "[[ಕೊನ್ಡ್ರೊಯಿಟಿನ್ ಸಲ್ಫೇಟ್]]" ಮತ್ತು "[[ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸಿಯಪಟೈಟ್]]"ಗಳ ಮಿಶ್ರಣದಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು ಎರಡನೆಯದು ೭೦% ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸಿಯಪಟೈಟ್ ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ (39.8%), [[ಆಮ್ಲಜನಕದ]] (41.4%)," [[ಫಾಸ್ಪರಸ್]]" (18.5%), ಮತ್ತು [[ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ಜಲಜನಕ]]ಗಳಿಂದ (0.2%) ಕೂಡಿದೆ.ಕಾಂಡ್ರೋಟಿನ್ ಸಲ್ಫೇಟ್ ಸಕ್ಕರೆ ಹೊಂದಿದ್ದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಆಮ್ಲಜನಕ ಮತ್ತು ಇಂಗಾಲದಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. === ಎಂಡೋಕ್ರೈನ್ ನಿಯಂತ್ರಣ === ಮೂಳೆಯ ಜೀವಕೋಶಗಳು [[ಆಸ್ಟಿಯೊಕ್ಯಾಲ್ಸಿನ್]] ಎಂಬ ಹಾರ್ಮೋನ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.ಇವು [[ರಕ್ತದ ಸಕ್ಕರೆ]] ಮತ್ತು [[ದೇಹದ ಕೊಬ್ಬು]] ([[ ಗ್ಲುಕೋಸ್]]) ಇವುಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ತರುತ್ತದೆ.ಆಸ್ಟಿಯೊಕ್ಯಾಲ್ಸಿನ್ [[ಬೀಟಾ ಸೆಲ್]]ಗಳ(ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಜೀವಕೋಶಗಳು) ಸಂಖ್ಯೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಹಾಗು ಕೊಬ್ಬಿನಾಂಶವನ್ನು ಇಳಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ [[ಇನ್ಸುಲಿನ್]] ಸ್ರವಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಸಂವೇದನೆಯನ್ನು ಕೂಟ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |doi=10.1016/j.cell.2007.05.047 |title=Endocrine Regulation of Energy Metabolism by the Skeleton |url=https://archive.org/details/cell_2007-08-10_130_3/page/456 |year=2007 |last1=Lee |first1=Na Kyung |last2=Sowa |first2=Hideaki |last3=Hinoi |first3=Eiichi |last4=Ferron |first4=Mathieu |last5=Ahn |first5=Jong Deok |last6=Confavreux |first6=Cyrille |last7=Dacquin |first7=Romain |last8=Mee |first8=Patrick J. |last9=McKee |first9=Marc D. |last10=Jung |first10=Dae Young |last11=Zhang |first11=Zhiyou |last12=Kim |first12=Jason K. |last13=Mauvais-Jarvis |first13=Franck |last14=Ducy |first14=Patricia |last15=Karsenty |first15=Gerard |journal=Cell |volume=130 |issue=3 |pages=456–69 |pmid=17693256 |pmc=2013746}}</ref> ==ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳು== ಅನೇಕ ವರ್ಗೀಕೃತ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರದ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಇವೆ.ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಒಂದು ಅಸ್ವಸ್ಥ [[ಆಸ್ಟಿಯೊಪೊರೋಸಿಸ್]].ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಅಸ್ವಸ್ಥ [[ಸ್ಕೋಲಿಯೋಸಿಸ್]].[[ಸಂಧಿವಾತ]](Arthritis) ಕೀಲುಗಳ ಒಂದು [[ಕಾಯಿಲೆ]]ಯಾಗಿದೆ.ಇದು ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಕೀಲುಗಳ ಉರಿಯೂತವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ."[[ಆಸ್ಟಿಯೊಪೊರೋಸಿಸ್]]" [[ಮೂಳೆಯ ಖನಿಜಾಂಶಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆ]] ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದಾಗ ಕಂಡುಬರುವ ಕಾಯಿಲೆ.ಇದರಿಂದ [[ಮೂಳೆ ಮುರಿತ]]ದ ಸಾಧ್ಯತೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.<ref name=DAVIDSONS2010>{{cite book|last=Britton|first=the editors Nicki R. Colledge, Brian R. Walker, Stuart H. Ralston ; illustated by Robert|title=Davidson's principles and practice of medicine.|url=https://archive.org/details/davidsonsprincip0000unse_p2i4_21ed|date=2010|publisher=Churchill Livingstone/Elsevier|location=Edinburgh|isbn=978-0-7020-3085-7|pages=[https://archive.org/details/davidsonsprincip0000unse_p2i4_21ed/page/1116 1116]–1121|edition=21st}}</ref> ==ನೋಡಿ== *[[ವಿಕಾಸವಾದ]] *[[ಪಿಟ್ಯುಟರಿ ಗ್ರಂಥಿ]] *[[ಋತುಚಕ್ರ]] *[[ಅಂತಃಸ್ರಾವ ಶಾಸ್ತ್ರ]] *[[ನಿರ್ನಾಳ ಗ್ರಂಥಿಗಳ ರೋಗಗಳು]] *[[ದುಗ್ಧರಸ ಗ್ರಂಥಿ (Lymph Node)]] *[[ನಿರ್ನಾಳ ಗ್ರಂಥಿಗಳು ಮತ್ತು ರೋಗಗಳು]] *[[ಮಾನವರಲ್ಲಿ ನಿರ್ನಾಳ ಗ್ರಂಥಿಗಳು]] *[[ಮಾನವನ ಪಚನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] *[[ಮಾನವನಲ್ಲಿ ರಕ್ತ ಪರಿಚಲನೆ]] *[[ಮಾನವನ ನರವ್ಯೂಹ]] *[[ಮಾನವನಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಜನಾಂಗ ವ್ಯೂಹ]] *ಮಾನವ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರ *[[:en:Lymphatic system|Lymphatic system]] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ: ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ: ವಿಜ್ಞಾನ]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವ]] [[ವರ್ಗ:ಆರೋಗ್ಯ ಶಾಸ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಮಾನವ ದೇಹರಚನಾ ವಿಜ್ಞಾನ]] [[ವರ್ಗ:ವೈದ್ಯಕೀಯ]] ifk8l1ct49i3do2v2yzt8zl1qzvtmpa 0 76074 1431481 1427531 2026-10-06T22:09:17Z InternetArchiveBot 69876 Add 1 book for [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಪರಿಶೀಲನಾರ್ಹತೆ]] (20261006sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 1431481 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Pre-mRNA-1ysv-tubes.png|thumb|ಪೂರ್ವ-mRNA ಯಿಂದ ಬಂದ ಒಂದು ಹೇರ್‌ಪಿನ್ ಲೂಪ್. ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಬೇಸ್‌ಗಳು (ಹಸಿರು) ಮತ್ತು ರೈಬೋಸ್-ಫಾಸ್ಫೇಟ್ ಬೆನ್ನೆಲುಬು (ನೀಲಿ) ಹೈಲೈಟ್ ಆಗಿವೆ. ಇದು RNA ಯ ಒಂದೇ ಎಳೆಯಾಗಿದ್ದು ಅದು ತನ್ನ ಮೇಲೆ ತಾನೇ ಮಡಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.]]   '''ರೈಬೋನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಿಕ್ ಆಮ್ಲ''' ( '''ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ''' ) ಒಂದು ಪಾಲಿಮರಿಕ್ ಅಣುವಾಗಿದ್ದು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಜೈವಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಇದು ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸ್ವತಃ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ( ಕೋಡಿಂಗ್ ಮಾಡದ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ) ಅಥವಾ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ( ಮೆಸೆಂಜರ್ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ) ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಅನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಮೂಲಕ. ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಮತ್ತು [[ಡಿಎನ್ಎ -(DNA)|ಡಿಯೋಕ್ಸಿರೈಬೋನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಿಕ್ ಆಮ್ಲ]] (ಡಿಎನ್‌ಎ) [[ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಿಕ್ ಆಮ್ಲ|ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಿಕ್ ಆಮ್ಲಗಳಾಗಿವೆ]] . ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಿಕ್ ಆಮ್ಲಗಳು ಎಲ್ಲಾ ತಿಳಿದಿರುವ [[ಜೀವನ|ಜೀವ]] ರೂಪಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಮ್ಯಾಕ್ರೋಮಾಲಿಕ್ಯೂಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಅನ್ನು [[ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಟೈಡ್|ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಟೈಡ್‌ಗಳ]] ಸರಪಳಿಯಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೀವಕೋಶ ಜೀವಿಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವ ಆನುವಂಶಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ( ಗ್ವಾನೈನ್, ಯುರಾಸಿಲ್, ಅಡೆನಿನ್ ಮತ್ತು ಸೈಟೋಸಿನ್‌ನ ಸಾರಜನಕ ಬೇಸ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ) ರವಾನಿಸಲು ಮೆಸೆಂಜರ್ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ (ಎಂಆರ್‌ಎನ್‌ಎ) ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಅನೇಕ [[ವೈರಾಣು|ವೈರಸ್‌ಗಳು]] ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ [[ಜಿನೊಮ್|ಜೀನೋಮ್]] ಬಳಸಿ ತಮ್ಮ ಆನುವಂಶಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಎನ್‌ಕೋಡ್ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಅಣುಗಳು ಜೈವಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ವೇಗವರ್ಧಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಜೀನ್ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ಸೆಲ್ಯುಲಾರ್ ಸಂಕೇತಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವ ಮತ್ತು ಸಂವಹನ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಸಕ್ರಿಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ಪ್ರೋಟೀನ್ ಜೈವಿಕ ಸಂಯೋಜನೆ|ಪ್ರೋಟೀನ್ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ]], ಇದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಕಾರ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಅಣುಗಳು [[ರೈಬೋಸೋಮ್‌|ರೈಬೋಸೋಮ್‌ಗಳ]] ಮೇಲೆ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು [[ರೈಬೋಸೋಮ್‌|ರೈಬೋಸೋಮ್‌ಗೆ]] [[ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲ|ಅಮೈನೋ ಆಮ್ಲಗಳನ್ನು]] ತಲುಪಿಸಲು ವರ್ಗಾವಣೆ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ (ಟಿಆರ್‌ಎನ್‌ಎ) ಅಣುಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ರೈಬೋಸೋಮಲ್ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ (ಆರ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ) ನಂತರ ಅಮೈನೋ ಆಮ್ಲಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿ ಕೋಡೆಡ್ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. [[ಜೀವ ವಿಕಾಸವಾದ|ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಜೀವ ಇತಿಹಾಸದ]] ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಡಿಎನ್‌ಎ ಮತ್ತು ಬಹುಶಃ ಪ್ರೋಟೀನ್-ಆಧಾರಿತ ಕಿಣ್ವಗಳ ವಿಕಸನಕ್ಕೂ ಮೊದಲು, " ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಪ್ರಪಂಚ " ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂದು ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ <ref>{{Cite journal|title=The origin of the RNA world: co-evolution of genes and metabolism|journal=Bioorganic Chemistry|volume=35|issue=6|pages=430–443|date=December 2007|pmid=17897696|doi=10.1016/j.bioorg.2007.08.001|quote=The proposal that life on Earth arose from an RNA World is widely accepted.}}</ref> ಇದರಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಆನುವಂಶಿಕ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಜೀವಂತ ಜೀವಿಗಳ ಶೇಖರಣಾ ವಿಧಾನವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು - ಇಂದು ಡಿಎನ್‌ಎ ಈ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ, ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ವೈರಸ್‌ಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ - ಮತ್ತು ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ ವೇಗವರ್ಧಕ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ - ಇಂದು ಪ್ರೋಟೀನ್ ಕಿಣ್ವಗಳಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಕಾರ್ಯ, ರೈಬೋಸೋಮ್‌ನ ಗಮನಾರ್ಹ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಅಪವಾದದೊಂದಿಗೆ, ಇದು ರೈಬೋಜೈಮ್ ಆಗಿದೆ. == ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ರಾಸಾಯನಿಕ ರಚನೆ == === ಮೂಲ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯೋಜನೆ === [[ಚಿತ್ರ:Piwi-siRNA-basepairing.png|thumb|siRNA ಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಟ್ಸನ್-ಕ್ರಿಕ್ ಬೇಸ್ ಜೋಡಿಗಳು. ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪರಮಾಣುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ.]] ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು [[ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಟೈಡ್]] ರೈಬೋಸ್ ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಬನ್‌ಗಳು 1' ರಿಂದ 5' ವರೆಗೆ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. 1' ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಬೇಸ್ ಲಗತ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಅಡೆನಿನ್ (ಎ), ಸೈಟೋಸಿನ್ (ಸಿ), ಗ್ವಾನಿನ್ (ಜಿ), ಅಥವಾ ಯುರಾಸಿಲ್ (ಯು). ಅಡೆನಿನ್ ಮತ್ತು ಗ್ವಾನಿನ್ ಪ್ಯೂರಿನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸೈಟೋಸಿನ್ ಮತ್ತು ಯುರಾಸಿಲ್ ಪಿರಿಮಿಡಿನ್‌ಗಳು . ಒಂದು ಫಾಸ್ಫೇಟ್ ಗುಂಪನ್ನು ಒಂದು ರೈಬೋಸ್‌ನ 3' ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನದಕ್ಕೆ 5' ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಫಾಸ್ಫೇಟ್ ಗುಂಪುಗಳು ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಋಣಾತ್ಮಕ ಆವೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಇದು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಯನ್ನು ಚಾರ್ಜ್ಡ್ ಅಣುವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ (ಪಾಲಿಯಾನಿಯನ್). ಬೇಸ್‌ಗಳು ಸೈಟೋಸಿನ್ ಮತ್ತು ಗ್ವಾನಿನ್ ನಡುವೆ ಮತ್ತು ಅಡೆನಿನ್ ಮತ್ತು ಯುರಾಸಿಲ್ ನಡುವೆ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಬಂಧಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಗ್ವಾನಿನ್ ಮತ್ತು ಯುರಾಸಿಲ್ ಕ್ಯಾನೊನಿಕಲ್ ಅಲ್ಲದ ಜಿ–ಯು ವೋಬಲ್ ಬೇಸ್ ಜೋಡಿಯ ಮೂಲಕ ಜೋಡಿಯಾಗಬಹುದು. <ref name="pmid15561141">{{Cite journal|title=Diversity of base-pair conformations and their occurrence in rRNA structure and RNA structural motifs|url=https://archive.org/details/journal-of-molecular-biology_2004-12-10_344_5/page/1225|journal=Journal of Molecular Biology|volume=344|issue=5|pages=1225–49|date=December 2004|pmid=15561141|doi=10.1016/j.jmb.2004.09.072}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇತರ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಸಾಧ್ಯ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಉಬ್ಬುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಬಂಧಿಸುವ ಅಡೆನಿನ್ ಬೇಸ್‌ಗಳ ಗುಂಪು, <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |title=RNA biochemistry and biotechnology |vauthors=Barciszewski J, Frederic B, Clark C |date=1999 |publisher=Springer |isbn=978-0-7923-5862-6 |pages=73–87 |oclc=52403776}}</ref> ಅಥವಾ ಗ್ವಾನಿನ್-ಅಡೆನಿನ್ ಬೇಸ್-ಜೋಡಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ GNRA ಟೆಟ್ರಾಲೂಪ್ . <ref name="pmid15561141" /> === ಡಿಎನ್ಎ ಮತ್ತು ಆರ್ಎನ್ಎ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:50S-subunit_of_the_ribosome_3CC2.png|thumb|50S ರೈಬೋಸೋಮಲ್ ಉಪಘಟಕದ ಮೂರು ಆಯಾಮದ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ. ರೈಬೋಸೋಮಲ್ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಕಂದು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ, ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳು ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿವೆ. ಸಕ್ರಿಯ ತಾಣವು ಆರ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಯ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.]] <div style="overflow:hidden"> ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಯ ರಾಸಾಯನಿಕ ರಚನೆಯು [[ಡಿಎನ್ಎ -(DNA)|ಡಿಎನ್‌ಎಯಂತೆಯೇ]] ಇರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಮೂರು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ: * ಡಬಲ್-ಸ್ಟ್ರಾಂಡೆಡ್ ಡಿಎನ್‌ಎಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅದರ ಅನೇಕ ಜೈವಿಕ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಂಗಲ್-ಸ್ಟ್ರಾಂಡೆಡ್ ಅಣು (ಎಸ್‌ಎಸ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ) <ref name="University of Utah-2015">{{Cite web |year=2015 |title=RNA: The Versatile Molecule |url=https://learn.genetics.utah.edu/content/basics/rna/ |publisher=[[University of Utah]]}}</ref> ಆಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಟೈಡ್‌ಗಳ ಹೆಚ್ಚು ಚಿಕ್ಕ ಸರಪಳಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web |title=Nucleotides and Nucleic Acids |url=http://www.chem.ucla.edu/harding/notes/notes_14C_nucacids.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923202511/http://www.chem.ucla.edu/harding/notes/notes_14C_nucacids.pdf |archive-date=2015-09-23 |access-date=2015-08-26 |publisher=[[University of California, Los Angeles]]}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, [[ಆರ್.ಎನ್.ಎ|ಡಬಲ್-ಸ್ಟ್ರಾಂಡೆಡ್ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ]] (ಡಿಎಸ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ) ರೂಪುಗೊಳ್ಳಬಹುದು ಮತ್ತು (ಇದಲ್ಲದೆ) ಒಂದೇ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಅಣುವು ಪೂರಕ ಬೇಸ್ ಜೋಡಣೆಯ ಮೂಲಕ, ಟಿಆರ್‌ಎನ್‌ಎಯಂತೆ ಇಂಟ್ರಾಸ್ಟ್ರಾಂಡ್ ಡಬಲ್ ಹೆಲಿಕ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಬಹುದು. * ಡಿಎನ್‌ಎಯ ಸಕ್ಕರೆ-ಫಾಸ್ಫೇಟ್ "ಬೆನ್ನೆಲುಬು" ''ಡಿಯೋಕ್ಸಿರೈಬೋಸ್ ಅನ್ನು'' ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಬದಲಿಗೆ ''ರೈಬೋಸ್ ಅನ್ನು'' ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |url=https://books.google.com/books?id=7-UKCgAAQBAJ&q=dna+contains+deoxyribose+rna+ribose&pg=PT386 |title=Analysis of Chromosomes |vauthors=Shukla RN |date=2014 |publisher=Agrotech Press |isbn=978-93-84568-17-7}}{{ಮಡಿದ ಕೊಂಡಿ|date=February 2023|bot=InternetArchiveBot}}</ref> ರೈಬೋಸ್ 2' ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪೆಂಟೋಸ್ ಉಂಗುರಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸಲಾದ ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸಿಲ್ ಗುಂಪನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಡಿಯೋಕ್ಸಿರೈಬೋಸ್ ಹಾಗೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ರೈಬೋಸ್ ಬೆನ್ನೆಲುಬಿನಲ್ಲಿರುವ ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸಿಲ್ ಗುಂಪುಗಳು ಜಲವಿಚ್ಛೇದನೆಯ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಯನ್ನು ಡಿಎನ್‌ಎಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿ ಲೇಬಲ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ. * ಡಿಎನ್‌ಎಯಲ್ಲಿ ಅಡೆನೈನ್‌ಗೆ ಪೂರಕ ಬೇಸ್ ಥೈಮಿನ್ ಆಗಿದ್ದರೆ, ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಯಲ್ಲಿ ಇದು ಯುರಾಸಿಲ್ ಆಗಿದ್ದು, ಇದು ಥೈಮಿನ್‌ನ ಮೀಥೈಲೇಟೆಡ್ ಅಲ್ಲದ ರೂಪವಾಗಿದೆ. <ref name="Biochemistry">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |title=Biochemistry |vauthors=Berg JM, Tymoczko JL, Stryer L |date=2002 |publisher=WH Freeman and Company |isbn=978-0-7167-4684-3 |edition=5th |pages=118–19, 781–808 |oclc=179705944}}</ref> ಡಿಎನ್‌ಎಯಂತೆ, mRNA, tRNA, rRNA, snRNAಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಕೋಡಿಂಗ್ ಮಾಡದ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜೈವಿಕವಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳು, ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಯ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಮಡಚಲು ಮತ್ತು ಡಬಲ್ ಹೆಲಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಯಾಗಲು ಅನುಮತಿಸುವ ಸ್ವಯಂ-ಪೂರಕ ಅನುಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ಅವು ಹೆಚ್ಚು ರಚನೆಯಾಗಿವೆ ಎಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದೆ. ಡಿಎನ್‌ಎಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಅವುಗಳ ರಚನೆಗಳು ಉದ್ದವಾದ ಡಬಲ್ ಹೆಲಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೋಲುವ ರಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಲಾದ ಸಣ್ಣ ಹೆಲಿಕ್‌ಗಳ ಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. <ref>{{Cite journal|title=How RNA folds|url=https://archive.org/details/journal-of-molecular-biology_1999-10-22_293_2/page/271|journal=Journal of Molecular Biology|volume=293|issue=2|pages=271–81|date=October 1999|pmid=10550208|doi=10.1006/jmbi.1999.3001}}</ref> ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳು ರಾಸಾಯನಿಕ [[ವೇಗವರ್ಧನೆ|ವೇಗವರ್ಧನೆಯನ್ನು]] ಸಾಧಿಸಬಹುದು (ಕಿಣ್ವಗಳಂತೆ). <ref>{{Cite journal|title=RNA secondary structure: physical and computational aspects|url=https://archive.org/details/sim_quarterly-reviews-of-biophysics_2000-08_33_3/page/199|journal=Quarterly Reviews of Biophysics|volume=33|issue=3|pages=199–253|date=August 2000|pmid=11191843|doi=10.1017/S0033583500003620}}</ref> ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ ಜೋಡಣೆಯನ್ನು ವೇಗವರ್ಧಿಸುವ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ-ಪ್ರೋಟೀನ್ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ರೈಬೋಸೋಮ್‌ನ ರಚನೆಯ ನಿರ್ಣಯವು ಅದರ ಸಕ್ರಿಯ ತಾಣವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆ ಎಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು. <ref name="ribosome_activity">{{Cite journal|title=The structural basis of ribosome activity in peptide bond synthesis|url=https://archive.org/details/sim_science_2000-08-11_289_5481/page/920|journal=Science|volume=289|issue=5481|pages=920–30|date=August 2000|pmid=10937990|doi=10.1126/science.289.5481.920|bibcode=2000Sci...289..920N}}</ref> </div> ಡಿಎನ್‌ಎಯಿಂದ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ರಚನಾತ್ಮಕ ಅಂಶವೆಂದರೆ ರೈಬೋಸ್ ಸಕ್ಕರೆಯ 2' ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸಿಲ್ ಗುಂಪಿನ ಉಪಸ್ಥಿತಿ. ಈ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಗುಂಪಿನ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯು ಹೆಲಿಕ್ಸ್ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಎ-ರೂಪದ ಜ್ಯಾಮಿತಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ, <ref>{{Cite journal|title=The DNA strand in DNA.RNA hybrid duplexes is neither B-form nor A-form in solution|journal=Biochemistry|volume=32|issue=16|pages=4207–15|date=April 1993|pmid=7682844|doi=10.1021/bi00067a007}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ ಏಕ ಸ್ಟ್ರಾಂಡ್ ಡೈನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಟೈಡ್ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ವಿರಳವಾಗಿ ಡಿಎನ್‌ಎಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಬಿ-ರೂಪವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. <ref>{{Cite journal|title=RNA approaches the B-form in stacked single strand dinucleotide contexts|journal=Biopolymers|volume=105|issue=2|pages=65–82|date=February 2016|pmid=26443416|doi=10.1002/bip.22750}}</ref> ಎ-ರೂಪದ ಜ್ಯಾಮಿತಿಯು ಬಹಳ ಆಳವಾದ ಮತ್ತು ಕಿರಿದಾದ ಪ್ರಮುಖ ತೋಡು ಮತ್ತು ಆಳವಿಲ್ಲದ ಮತ್ತು ಅಗಲವಾದ ಸಣ್ಣ ತೋಡಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite journal|title=RNA bulges as architectural and recognition motifs|journal=Structure|volume=8|issue=3|pages=R47–54|date=March 2000|pmid=10745015|doi=10.1016/S0969-2126(00)00110-6}}</ref> 2'-ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸಿಲ್ ಗುಂಪಿನ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯ ಎರಡನೇ ಪರಿಣಾಮವೆಂದರೆ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಅಣುವಿನ (ಅಂದರೆ, ಡಬಲ್ ಹೆಲಿಕ್ಸ್ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿಲ್ಲ) ಅನುರೂಪವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಅದು ಬೆನ್ನುಮೂಳೆಯನ್ನು ಸೀಳಲು ಪಕ್ಕದ ಫಾಸ್ಫೋಡೈಸ್ಟರ್ ಬಂಧವನ್ನು ರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿ ಆಕ್ರಮಿಸಬಹುದು. <ref>{{Cite journal|title=The mechanism of the metal ion promoted cleavage of RNA phosphodiester bonds involves a general acid catalysis by the metal aquo ion on the departure of the leaving group|journal=Journal of the Chemical Society, Perkin Transactions 2|date=1999|pages=1619–26|doi=10.1039/a903691a|issue=8}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:RNA_chemical_structure.GIF|left|class=skin-invert-image|thumb|ಗ್ವಾನೋಸಿಲ್ ಉಪಘಟಕವನ್ನು ತೋರಿಸುವ RNA ತುಣುಕಿನ ರಚನೆ.]] === ದ್ವಿತೀಯ ಮತ್ತು ತೃತೀಯಕ ರಚನೆಗಳು === ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳಂತೆಯೇ, ಏಕ-ಎಳೆಯ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಅಣುಗಳ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ರೂಪಕ್ಕೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ತೃತೀಯ ರಚನೆಯ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಈ ರಚನೆಗೆ ಸ್ಕ್ಯಾಫೋಲ್ಡ್ ಅನ್ನು ಅಣುವಿನೊಳಗಿನ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಬಂಧಗಳಾದ ದ್ವಿತೀಯ ರಚನಾತ್ಮಕ ಅಂಶಗಳಿಂದ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೇರ್ಪಿನ್ ಲೂಪ್‌ಗಳು, ಉಬ್ಬುಗಳು ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ಲೂಪ್‌ಗಳಂತಹ ದ್ವಿತೀಯ ರಚನೆಯ ಹಲವಾರು ಗುರುತಿಸಬಹುದಾದ "ಡೊಮೇನ್‌ಗಳು" ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite journal|title=Incorporating chemical modification constraints into a dynamic programming algorithm for prediction of RNA secondary structure|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|volume=101|issue=19|pages=7287–92|date=May 2004|pmid=15123812|pmc=409911|doi=10.1073/pnas.0401799101|bibcode=2004PNAS..101.7287M}}</ref> ಯಾವುದೇ ದ್ವಿತೀಯ ರಚನೆಗೆ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಅನ್ನು ರಚಿಸಲು, ಅಂದರೆ, ಎರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ಬೇಸ್‌ಗಳು ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ನಾಲ್ಕು ಬೇಸ್‌ಗಳು ಸಾಕು. <ref>{{Cite journal|title=RNA secondary structure design|journal=Physical Review E|volume=75|issue=2|date=February 2007|doi=10.1103/PhysRevE.75.021920|pmid=17358380|url=https://link.aps.org/doi/10.1103/PhysRevE.75.021920|arxiv=physics/0609135|bibcode=2007PhRvE..75b1920B}}</ref> ಇದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಪ್ರಕೃತಿಯು ನಾಲ್ಕು ಬೇಸ್ ವರ್ಣಮಾಲೆಯನ್ನು "ಆಯ್ಕೆ" ಮಾಡಿದೆ: ನಾಲ್ಕಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಎಲ್ಲಾ ರಚನೆಗಳ ರಚನೆಯನ್ನು ಅನುಮತಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ನಾಲ್ಕಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬೇಸ್‌ಗಳು ಹಾಗೆ ಮಾಡಲು ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಚಾರ್ಜ್ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ, ಅನೇಕ ದ್ವಿತೀಯ ಮತ್ತು ತೃತೀಯ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಲು [[ಮೆಗ್ನೀಸಿಯಮ್|Mg ²⁺]] ನಂತಹ ಲೋಹದ ಅಯಾನುಗಳು ಅಗತ್ಯವಿದೆ. <ref>{{Cite journal|title=Salt dependence of nucleic acid hairpin stability|journal=Biophysical Journal|volume=95|issue=2|pages=738–52|date=July 2008|pmid=18424500|pmc=2440479|doi=10.1529/biophysj.108.131524|bibcode=2008BpJ....95..738T}}</ref> ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುವ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಯ ಎನಾಂಟಿಯೋಮರ್ <small>ಡಿ-</small> ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಆಗಿದ್ದು, ಇದು <small>ಡಿ</small> -ರೈಬೋನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಟೈಡ್‌ಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಕೈರಲಿಟಿ ಕೇಂದ್ರಗಳು <small>ಡಿ</small> -ರೈಬೋಸ್‌ನಲ್ಲಿವೆ. <small>ಎಲ್</small> -ರೈಬೋಸ್ ಅಥವಾ <small>ಎಲ್-</small> ರೈಬೋನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಟೈಡ್‌ಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದ, <small>ಎಲ್</small> -ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಅನ್ನು ಸಂಶ್ಲೇಷಿಸಬಹುದು. <small>ಎಲ್</small> -ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಆರ್‌ನೇಸ್‌ನಿಂದ ಅವನತಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. <ref name="pmid25236655">{{Cite journal|title=Turning mirror-image oligonucleotides into drugs: the evolution of Spiegelmer(®) therapeutics|journal=Drug Discovery Today|volume=20|issue=1|pages=147–55|date=January 2015|pmid=25236655|doi=10.1016/j.drudis.2014.09.004}}</ref> ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳಂತಹ ಇತರ ರಚನಾತ್ಮಕ [[ಬಯೋಪಾಲಿಮರ್|ಬಯೋಪಾಲಿಮರ್‌ಗಳಂತೆ]], ಮಡಿಸಿದ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಅಣುವಿನ ಟೋಪೋಲಜಿಯನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಡಿಸಿದ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಯೊಳಗಿನ ಇಂಟ್ರಾ-ಚೈನ್ ಸಂಪರ್ಕಗಳ ಜೋಡಣೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ ಟೋಪೋಲಜಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. === ರಾಸಾಯನಿಕ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Ciliate_telomerase_RNA.JPG|class=skin-invert-image|thumb|ಟೆಲೋಮರೇಸ್ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಯ ದ್ವಿತೀಯಕ ರಚನೆ]] ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕು ಬೇಸ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ (ಅಡೆನಿನ್, ಸೈಟೋಸಿನ್, ಗ್ವಾನಿನ್ ಮತ್ತು ಯುರಾಸಿಲ್) ಲಿಪ್ಯಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |url=https://archive.org/details/clinicalgeneanal0000unse/page/14 |title=Clinical gene analysis and manipulation: Tools, techniques and troubleshooting |vauthors=Jankowski JA, Polak JM |date=1996 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-47896-0 |page=[https://archive.org/details/clinicalgeneanal0000unse/page/14 14] |oclc=33838261}}</ref> ಆದರೆ ಈ ಬೇಸ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಲಗತ್ತಿಸಲಾದ ಸಕ್ಕರೆಗಳನ್ನು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳು ಪಕ್ವವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಹಲವಾರು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಬಹುದು. ಸ್ಯೂಡೋರಿಡಿನ್ (Ψ), ಇದರಲ್ಲಿ ಯುರಾಸಿಲ್ ಮತ್ತು ರೈಬೋಸ್ ನಡುವಿನ ಸಂಪರ್ಕವು ಸಿ–ಎನ್ ಬಂಧದಿಂದ ಸಿ–ಸಿ ಬಂಧಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ರೈಬೋಥೈಮಿಡಿನ್ (ಟಿ) ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ (ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದವು ಟಿಆರ್‌ಎನ್‌ಎಯ ಟಿΨಸಿ ಲೂಪ್‌ನಲ್ಲಿವೆ). <ref>{{Cite journal|title=Identification of critical elements in the tRNA acceptor stem and T(Psi)C loop necessary for human immunodeficiency virus type 1 infectivity|journal=Journal of Virology|volume=75|issue=10|pages=4902–6|date=May 2001|pmid=11312362|pmc=114245|doi=10.1128/JVI.75.10.4902-4906.2001}}</ref> ಮತ್ತೊಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ ಬೇಸ್ ಹೈಪೋಕ್ಸಾಂಥೈನ್, ಇದು ಡಿಅಮಿನೇಟೆಡ್ ಅಡೆನಿನ್ ಬೇಸ್ ಆಗಿದ್ದು, ಇದರ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಸೈಡ್ ಅನ್ನು ಇನೋಸಿನ್ (I) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೆನೆಟಿಕ್ ಕೋಡ್‌ನ ವೊಬಲ್ ಊಹೆಯಲ್ಲಿ ಇನೋಸಿನ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite journal|title=Inosine biosynthesis in transfer RNA by an enzymatic insertion of hypoxanthine|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-biological-chemistry_1984-02-25_259_4/page/2407|journal=The Journal of Biological Chemistry|volume=259|issue=4|pages=2407–10|date=February 1984|doi=10.1016/S0021-9258(17)43367-9|pmid=6365911}}</ref> 100 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುವ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಸೈಡ್‌ಗಳಿವೆ. <ref>{{Cite journal|title=The RNA Modification Database, RNAMDB: 2011 update|journal=Nucleic Acids Research|volume=39|issue=Database issue|pages=D195-201|date=January 2011|pmid=21071406|pmc=3013656|doi=10.1093/nar/gkq1028}}</ref> ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ರಚನಾತ್ಮಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು tRNA ಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು, <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |title=TRNA: Structure, biosynthesis, and function |url=https://archive.org/details/trnastructurebio0012unse |vauthors=Söll D, RajBhandary U |date=1995 |publisher=ASM Press |isbn=978-1-55581-073-3 |page=[https://archive.org/details/trnastructurebio0012unse/page/165 165] |oclc=183036381}}</ref> ಆದರೆ ಸ್ಯೂಡೋರಿಡಿನ್ ಮತ್ತು 2'-O-ಮೀಥೈಲ್‌ರೈಬೋಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಸೈಡ್‌ಗಳು rRNA ಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. <ref>{{Cite journal|title=Small nucleolar RNA-guided post-transcriptional modification of cellular RNAs|journal=The EMBO Journal|volume=20|issue=14|pages=3617–22|date=July 2001|pmid=11447102|pmc=125535|doi=10.1093/emboj/20.14.3617}}</ref> RNA ಯಲ್ಲಿನ ಈ ಹಲವು ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ರೈಬೋಸೋಮಲ್ RNA ಯಲ್ಲಿ, ಪೆಪ್ಟಿಡಿಲ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರೇಸ್ ಸೆಂಟರ್ <ref>{{Cite journal|title=The Peptidyl Transferase Center: a Window to the Past.|journal=Microbiol Mol Biol Rev|volume=85|issue=4|pages=e0010421|date=November 2021|pmid=34756086|doi=10.1128/MMBR.00104-21|pmc=8579967|bibcode=2021MMBR...85...21T}}</ref> ಮತ್ತು ಸಬ್‌ಯೂನಿಟ್ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್‌ನಂತಹ ಹೆಚ್ಚು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪೋಸ್ಟ್-ಲಿಪ್ಯಂತರ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳು ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ, ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಅವು ಮುಖ್ಯವೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite journal|title=Ribosome structure and activity are altered in cells lacking snoRNPs that form pseudouridines in the peptidyl transferase center|journal=Molecular Cell|volume=11|issue=2|pages=425–35|date=February 2003|pmid=12620230|doi=10.1016/S1097-2765(03)00040-6}}</ref> == ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ವಿಧಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Full_length_hammerhead_ribozyme.png|thumb|ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಅನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವ ರೈಬೋಜೈಮ್, ಹ್ಯಾಮರ್‌ಹೆಡ್ ರೈಬೋಜೈಮ್‌ನ ರಚನೆ.]] ಮೆಸೆಂಜರ್ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ (ಎಂಆರ್‌ಎನ್‌ಎ) ಎಂಬುದು ಡಿಎನ್‌ಎಯಿಂದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು [[ರೈಬೋಸೋಮ್‌|ರೈಬೋಸೋಮ್‌ಗೆ]] ಸಾಗಿಸುವ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದ್ದು, ಜೀವಕೋಶದ ಸೈಟೋಪ್ಲಾಸಂನಲ್ಲಿ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯ ( ಅನುವಾದ ) ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿವೆ. ಎಮ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಯ ಕೋಡಿಂಗ್ ಅನುಕ್ರಮವು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ [[ಪ್ರೋಟೀನ್|ಪ್ರೋಟೀನ್‌ನಲ್ಲಿ]] [[ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲ|ಅಮೈನೋ ಆಮ್ಲ]] ಅನುಕ್ರಮವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. <ref name="The_Cell">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |title=The Cell: A Molecular Approach |url=https://archive.org/details/cellmolecularapp0000_3rded |vauthors=Cooper GC, Hausman RE |date=2004 |publisher=Sinauer |isbn=978-0-87893-214-6 |edition=3rd |pages=[https://archive.org/details/cellmolecularapp0000_3rded/page/261 261]–76, 297, 339–44 |oclc=174924833}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅನೇಕ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳು ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗೆ ಕೋಡ್ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ (ಯುಕ್ಯಾರಿಯೋಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 97% ಪ್ರತಿಲೇಖನದ ಔಟ್‌ಪುಟ್ ಪ್ರೋಟೀನ್-ಅಲ್ಲದ ಕೋಡಿಂಗ್ ಆಗಿದೆ <ref>{{Cite journal|title=The evolution of controlled multitasked gene networks: the role of introns and other noncoding RNAs in the development of complex organisms|url=https://archive.org/details/sim_molecular-biology-and-evolution_2001-09_18_9/page/1611|journal=Molecular Biology and Evolution|volume=18|issue=9|pages=1611–30|date=September 2001|pmid=11504843|doi=10.1093/oxfordjournals.molbev.a003951}}</ref> <ref>{{Cite journal|title=Non-coding RNAs: the architects of eukaryotic complexity|journal=EMBO Reports|volume=2|issue=11|pages=986–91|date=November 2001|pmid=11713189|pmc=1084129|doi=10.1093/embo-reports/kve230}}</ref> <ref>{{Cite journal|title=Challenging the dogma: the hidden layer of non-protein-coding RNAs in complex organisms|journal=BioEssays|volume=25|issue=10|pages=930–39|date=October 2003|pmid=14505360|doi=10.1002/bies.10332|url=http://www.imb-jena.de/jcb/journal_club/mattick2003.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090306105646/http://www.imb-jena.de/jcb/journal_club/mattick2003.pdf|archivedate=2009-03-06}}</ref> <ref>{{Cite journal|title=The hidden genetic program of complex organisms|url=https://archive.org/details/sim_scientific-american_2004-10_291_4/page/n61|journal=Scientific American|volume=291|issue=4|pages=60–67|date=October 2004|pmid=15487671|doi=10.1038/scientificamerican1004-60|bibcode=2004SciAm.291d..60M}}{{ಮಡಿದ ಕೊಂಡಿ|date=June 2016|bot=medic}}</ref> ). ಈ ಕೋಡಿಂಗ್ ಮಾಡದ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳು ("ಎನ್‌ಸಿಆರ್‌ಎನ್‌ಎ") ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವವುಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಸ್ವಂತ ಜೀನ್‌ಗಳಿಂದ (ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಜೀನ್‌ಗಳು) ಎನ್‌ಕೋಡ್ ಮಾಡಬಹುದು, ಆದರೆ ಎಮ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಇಂಟ್ರಾನ್‌ಗಳಿಂದಲೂ ಪಡೆಯಬಹುದು. <ref name="transcriptome">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |url=http://kth.diva-portal.org/smash/get/diva2:10803/FULLTEXT01 |title=Mining the transcriptome&nbsp;– methods and applications |vauthors=Wirta W |date=2006 |publisher=School of Biotechnology, Royal Institute of Technology |isbn=978-91-7178-436-0 |location=Stockholm |oclc=185406288}}</ref> ಕೋಡಿಂಗ್ ಮಾಡದ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ ವರ್ಗಾವಣೆ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ (ಟಿಆರ್‌ಎನ್‌ಎ) ಮತ್ತು ರೈಬೋಸೋಮಲ್ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ (ಆರ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ), ಇವೆರಡೂ ಅನುವಾದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿವೆ. <ref name="Biochemistry" /> ಜೀನ್ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಕೋಡಿಂಗ್ ಮಾಡದ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳು ಸಹ ಇವೆ. ಕೆಲವು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳು ಇತರ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಅಣುಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಬಂಧಿಸುವುದು, <ref>{{Cite journal|title=Ribozyme diagnostics comes of age|journal=Chemistry & Biology|volume=11|issue=7|pages=894–95|date=July 2004|pmid=15271347|doi=10.1016/j.chembiol.2004.07.002}}</ref> ಮತ್ತು [[ರೈಬೋಸೋಮ್‌|ರೈಬೋಸೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಪೆಪ್ಟೈಡ್ ಬಂಧ ರಚನೆಯ ವೇಗವರ್ಧನೆ ಮುಂತಾದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು [[ವೇಗವರ್ಧನೆ|ವೇಗವರ್ಧಿಸಲು]] ಸಮರ್ಥವಾಗಿವೆ; <ref name="ribosome_activity" /> ಇವುಗಳನ್ನು ರೈಬೋಜೈಮ್‌ಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಸರಪಳಿಯ ಉದ್ದದ ಪ್ರಕಾರ, ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಸಣ್ಣ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಮತ್ತು ಉದ್ದವಾದ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. <ref name="Noncoding RNA">{{Cite journal|title=An expanding universe of noncoding RNAs|url=https://archive.org/details/sim_science_2002-05-17_296_5571/page/1260|journal=Science|volume=296|issue=5571|pages=1260–63|date=May 2002|pmid=12016301|doi=10.1126/science.1072249|bibcode=2002Sci...296.1260S}}</ref> ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಸಣ್ಣ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳು 200 ಕ್ಕಿಂತ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುತ್ತವೆ&nbsp;[[ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಟೈಡ್|nt]] ಉದ್ದವಿದ್ದು, ಉದ್ದವಾದ RNAಗಳು 200 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತವೆ.&nbsp;[[ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಟೈಡ್|nt]] ಉದ್ದ. <ref name="lncRNA">{{Cite journal|title=Long non-coding RNAs: new players in cell differentiation and development|journal=Nature Reviews Genetics|volume=15|issue=1|pages=7–21|date=January 2014|pmid=24296535|doi=10.1038/nrg3606|url=https://hal-riip.archives-ouvertes.fr/pasteur-01160208/document}}{{ಮಡಿದ ಕೊಂಡಿ|date=November 2018|bot=InternetArchiveBot}}</ref> ದೊಡ್ಡ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳು ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಉದ್ದವಾದ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಉದ್ದವಾದ ಕೋಡಿಂಗ್ ಮಾಡದ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ (ಎಲ್‌ಎನ್‌ಸಿಆರ್‌ಎನ್‌ಎ) ಮತ್ತು ಎಮ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಸಣ್ಣ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ 5.8 ಎಸ್ ರೈಬೋಸೋಮಲ್ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ (ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ), 5 ಎಸ್ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ, ವರ್ಗಾವಣೆ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ (ಟಿಆರ್‌ಎನ್‌ಎ), ಮೈಕ್ರೋಆರ್‌ಎನ್‌ಎ (ಮೈಆರ್‌ಎನ್‌ಎ), ಸಣ್ಣ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ (ಸಿಆರ್‌ಎನ್‌ಎ), ಸಣ್ಣ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಲಾರ್ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ (ಸ್ನೋಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳು), ಪಿವಿ-ಸಂವಹನ ಮಾಡುವ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ (ಪಿಆರ್‌ಎನ್‌ಎ), ಟಿಆರ್‌ಎನ್‌ಎ-ಪಡೆದ ಸಣ್ಣ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ (ಟಿಎಸ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ) <ref name="tsRNA">{{Cite journal|display-authors=6|title=Sperm tsRNAs contribute to intergenerational inheritance of an acquired metabolic disorder|journal=Science|volume=351|issue=6271|pages=397–400|date=January 2016|pmid=26721680|doi=10.1126/science.aad7977|bibcode=2016Sci...351..397C|url=https://escholarship.org/content/qt6x66v4k6/qt6x66v4k6.pdf?t=plrd95}}</ref> ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಆರ್‌ಡಿಎನ್‌ಎ-ಪಡೆದ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ (ಎಸ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ) ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. <ref name="srRNA">{{Cite journal|title=Profiling and identification of small rDNA-derived RNAs and their potential biological functions|journal=PLOS ONE|volume=8|issue=2|date=2013|pmid=23418607|pmc=3572043|doi=10.1371/journal.pone.0056842|bibcode=2013PLoSO...856842W}}</ref> ಹ್ಯಾಲೊಕೊಕಸ್ ( [[ಆರ್ಕೀಯ|ಆರ್ಕಿಯಾ]] ) ಕುಲದ ಸದಸ್ಯರ 5 ಎಸ್ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಅಪವಾದಗಳಿವೆ, ಅವುಗಳು ಅಳವಡಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಹೀಗಾಗಿ ಅದರ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. <ref>{{Cite journal|title=An archaebacterial 5S rRNA contains a long insertion sequence.|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_1981-10-29_293_5835/page/755|journal=Nature|year=1981|volume=293|issue=5835|pages=755–756|pmid=6169998|doi=10.1038/293755a0|bibcode=1981Natur.293..755L}}</ref> <ref>{{Cite journal|title=Very similar strains of Halococcus salifodinae are found in geographically separated permo-triassic salt deposits.|journal=Microbiology|volume=145|issue=Pt 12|pages=3565–3574|date=1999|pmid=10627054|doi=10.1099/00221287-145-12-3565}}</ref> <ref>{{Cite journal|title=Cryo-Electron Microscopy Visualization of a Large Insertion in the 5S ribosomal RNA of the Extremely Halophilic Archaeon ''Halococcus morrhuae''|journal=FEBS Open Bio|date=August 2020|volume=10|issue=10|pages=1938–1946|pmid=32865340|doi=10.1002/2211-5463.12962|pmc=7530397|bibcode=2020FEBOB..10.1938T}}</ref> === ಪ್ರೋಟೀನ್ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳು === ಮೆಸೆಂಜರ್ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ (ಎಂಆರ್‌ಎನ್‌ಎ) ಪ್ರೋಟೀನ್ ಅನುಕ್ರಮದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಜೀವಕೋಶದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಸಂಶ್ಲೇಷಣಾ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಾದ [[ರೈಬೋಸೋಮ್‌|ರೈಬೋಸೋಮ್‌ಗಳಿಗೆ]] ಒಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಮೂರು ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಟೈಡ್‌ಗಳು (ಒಂದು ಕೋಡಾನ್ ) ಒಂದು ಅಮೈನೋ ಆಮ್ಲಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರುವಂತೆ ಇದನ್ನು ಕೋಡ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ . ಯುಕ್ಯಾರಿಯೋಟಿಕ್ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ, ಪೂರ್ವಗಾಮಿ mRNA (ಪೂರ್ವ-mRNA) ಅನ್ನು DNA ಯಿಂದ ಲಿಪ್ಯಂತರ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಅದನ್ನು ಪ್ರೌಢ mRNA ಗೆ ಸಂಸ್ಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಅದರ ಇಂಟ್ರಾನ್‌ಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತದೆ - ಪೂರ್ವ-mRNA ಯ ಕೋಡಿಂಗ್ ಮಾಡದ ವಿಭಾಗಗಳು. ನಂತರ mRNA ಅನ್ನು ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್‌ನಿಂದ [[ಕೋಶ ದ್ರವ|ಸೈಟೋಪ್ಲಾಸಂಗೆ]] ರಫ್ತು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅದು ರೈಬೋಸೋಮ್‌ಗಳಿಗೆ ಬಂಧಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು tRNA ಸಹಾಯದಿಂದ ಅದರ ಅನುಗುಣವಾದ ಪ್ರೋಟೀನ್ ರೂಪಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್ ಮತ್ತು ಸೈಟೋಪ್ಲಾಸಂ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ಪ್ರೊಕ್ಯಾರಿಯೋಟಿಕ್ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ, mRNA ಅನ್ನು DNA ಯಿಂದ ಲಿಪ್ಯಂತರ ಮಾಡುವಾಗ ರೈಬೋಸೋಮ್‌ಗಳಿಗೆ ಬಂಧಿಸಬಹುದು. ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಯದ ನಂತರ, ಸಂದೇಶವು ರೈಬೋನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೇಸ್‌ಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಅದರ ಘಟಕ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಟೈಡ್‌ಗಳಾಗಿ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತದೆ. <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |title=The Cell: A Molecular Approach |url=https://archive.org/details/cellmolecularapp0000_3rded |vauthors=Cooper GC, Hausman RE |date=2004 |publisher=Sinauer |isbn=978-0-87893-214-6 |edition=3rd |pages=[https://archive.org/details/cellmolecularapp0000_3rded/page/261 261]–76, 297, 339–44 |oclc=174924833}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFCooperHausman2004">Cooper GC, Hausman RE (2004). ''The Cell: A Molecular Approach'' (3rd&nbsp;ed.). Sinauer. pp.&nbsp;<span class="nowrap">261–</span>76, 297, <span class="nowrap">339–</span>44. [[ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದರ್ಜೆಯ ಪುಸ್ತಕ ಸಂಖ್ಯೆ|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-87893-214-6|<bdi>978-0-87893-214-6</bdi>]]. [[OCLC (identifier)|OCLC]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/oclc/174924833 174924833].</cite></ref> ವರ್ಗಾವಣೆ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ (ಟಿಆರ್‌ಎನ್‌ಎ) ಸುಮಾರು 80 [[ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಟೈಡ್|ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಟೈಡ್‌ಗಳ]] ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಸರಪಳಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಅನುವಾದದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯ ರೈಬೋಸೋಮಲ್ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಪಾಲಿಪೆಪ್ಟೈಡ್ ಸರಪಳಿಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಮೈನೋ ಆಮ್ಲವನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಮೈನೋ ಆಮ್ಲ ಜೋಡಣೆಗೆ ತಾಣಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಬಂಧದ ಮೂಲಕ ಮೆಸೆಂಜರ್ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಸರಪಳಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅನುಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಬಂಧಿಸುವ ಕೋಡಾನ್ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಗಾಗಿ ಆಂಟಿಕೋಡಾನ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. <ref name="transcriptome" /> [[ಚಿತ್ರ:Translation_of_mRNA.svg|thumb|ಪಾಲಿಪೆಪ್ಟೈಡ್ ಸರಪಳಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು mRNA ಅನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ರೇಖಾಚಿತ್ರ.]] ರೈಬೋಸೋಮಲ್ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ (ಆರ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ) ರೈಬೋಸೋಮ್‌ಗಳ ವೇಗವರ್ಧಕ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಆರ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಅನುವಾದವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುವ ರೈಬೋಸೋಮ್‌ನ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಯುಕ್ಯಾರಿಯೋಟಿಕ್ ರೈಬೋಸೋಮ್‌ಗಳು ನಾಲ್ಕು ವಿಭಿನ್ನ ಆರ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಅಣುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ: 18S, 5.8S, 28S ಮತ್ತು 5S ಆರ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ. ಆರ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಅಣುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು [[ಕಿರು ಕೋಶಕೇಂದ್ರ|ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಲಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಸಂಶ್ಲೇಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಒಂದನ್ನು ಬೇರೆಡೆ ಸಂಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸೈಟೋಪ್ಲಾಸಂನಲ್ಲಿ, ರೈಬೋಸೋಮಲ್ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಮತ್ತು ಪ್ರೋಟೀನ್ ಸೇರಿ ರೈಬೋಸೋಮ್ ಎಂಬ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಪ್ರೋಟೀನ್ ಅನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ರೈಬೋಸೋಮ್ ಎಮ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಯನ್ನು ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೋಟೀನ್ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ರೈಬೋಸೋಮ್‌ಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಎಮ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗೆ ಜೋಡಿಸಬಹುದು. <ref name="The_Cell" /> ವಿಶಿಷ್ಟ ಯುಕ್ಯಾರಿಯೋಟಿಕ್ ಕೋಶದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳು ಆರ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಆಗಿರುತ್ತವೆ. ವರ್ಗಾವಣೆ-ಸಂದೇಶಕ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ (ಟಿಎಂಆರ್‌ಎನ್‌ಎ) ಅನೇಕ [[ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ|ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಡ್|ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ]] ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಎಂಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳಿಂದ ಎನ್‌ಕೋಡ್ ಮಾಡಲಾದ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಟ್ಯಾಗ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅವು ಅವನತಿಗೆ ಸ್ಟಾಪ್ ಕೋಡಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ರೈಬೋಸೋಮ್ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite journal|title=The tmRNA website: reductive evolution of tmRNA in plastids and other endosymbionts|journal=Nucleic Acids Research|volume=32|issue=Database issue|pages=D104–08|date=January 2004|pmid=14681369|pmc=308836|doi=10.1093/nar/gkh102}}</ref> === ನಿಯಂತ್ರಕ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ === ಜೀನ್ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆರಂಭಿಕ ನಿಯಂತ್ರಕಗಳು ರೆಪ್ರೆಸರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಆಕ್ಟಿವೇಟರ್‌ಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳಾಗಿದ್ದವು - ನಿಯಂತ್ರಿಸಬೇಕಾದ ಜೀನ್‌ಗಳ ಬಳಿ ವರ್ಧಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಣ್ಣ ಬಂಧಕ ತಾಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನಿಯಂತ್ರಕಗಳು. <ref>{{Cite journal|year=1961|title=Genetic Regulatory Mechanisms in the Synthesis of Proteins|journal=Journal of Molecular Biology|volume=3|issue=3|pages=318–56|doi=10.1016/s0022-2836(61)80072-7|pmid=13718526}}</ref>&nbsp;ನಂತರದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳು ಜೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಸಹ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿವೆ. ಯುಕ್ಯಾರಿಯೋಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಜೀನ್‌ಗಳ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಹಲವಾರು ರೀತಿಯ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ-ಅವಲಂಬಿತ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ|ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವು]] ಜೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಲೇಖನದ ನಂತರ ನಿಗ್ರಹಿಸುವುದು, ದೀರ್ಘ ಕೋಡಿಂಗ್ ಮಾಡದ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳು ಕ್ರೊಮಾಟಿನ್‌ನ ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳನ್ನು [[ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್‌|ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ ಆಗಿ]] ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿದ ಜೀನ್ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ ವರ್ಧಕ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳು . <ref name="Morris-2014">{{Cite journal|year=2014|title=The rise of regulatory RNA|journal=Nature Reviews Genetics|volume=15|issue=6|pages=423–37|doi=10.1038/nrg3722|pmid=24776770|pmc=4314111}}</ref> ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಮತ್ತು ಆರ್ಕಿಯಾಗಳು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದ ಸಣ್ಣ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಆರ್‌ಐಎಸ್‌ಪಿಆರ್‌ನಂತಹ ನಿಯಂತ್ರಕ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref name="Gottesman-2005">{{Cite journal|year=2005|title=Micros for microbes: non-coding regulatory RNAs in bacteria|url=https://archive.org/details/sim_trends-in-genetics_2005-07_21_7/page/399|journal=Trends in Genetics|volume=21|issue=7|pages=399–404|doi=10.1016/j.tig.2005.05.008|pmid=15913835}}</ref> ಫೈರ್ ಮತ್ತು ಮೆಲ್ಲೊಗೆ 2006 ರ [[ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರ ಅಥವಾ ವೈದ್ಯಕೀಯದಲ್ಲಿ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು]] ನೀಡಲಾಯಿತು, ಇದು ಎಮ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೇಸ್-ಜೋಡಿ ಮಾಡಬಹುದಾದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಣ್ಣ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಅಣುಗಳಾಗಿವೆ. === ಮೈಕ್ರೋಆರ್‌ಎನ್‌ಎ (ಮೈಆರ್‌ಎನ್‌ಎ) ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ (ಸಿಆರ್‌ಎನ್‌ಎ) === ಅನೇಕ ಜೀನ್‌ಗಳ ಪ್ರತಿಲೇಖನದ ನಂತರದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮಟ್ಟವನ್ನು [[ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ|ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದಿಂದ]] ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಮೈಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಣ್ಣ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಅಣುಗಳು, ಎಮ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಪ್ರದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಯಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ದಮನಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗಿಸುತ್ತವೆ. <ref>{{Cite journal|display-authors=etal|year=1998|title=Potent and Specific Genetic Interference by double stranded RNA in Ceanorhabditis elegans|journal=Nature|volume=391|issue=6669|pages=806–11|doi=10.1038/35888|pmid=9486653|bibcode=1998Natur.391..806F|url=http://www.dspace.cam.ac.uk/handle/1810/238264}}</ref> ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ-ಪ್ರೇರಿತ ಸೈಲೆನ್ಸಿಂಗ್ ಸಂಕೀರ್ಣದಿಂದ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಬೇಸ್ ಪೇರಿಂಗ್ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೂಲಕ ಪೂರಕ ಎಂಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಮೈಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಎಂಆರ್‌ಎನ್‌ಎಯನ್ನು ಕೆಡಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಅದರ ಅನುವಾದವನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite journal|last=Pratt|first=Ashley J.|last2=MacRae|first2=Ian J.|date=2009-07-03|title=The RNA-induced Silencing Complex: A Versatile Gene-silencing Machine *|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-biological-chemistry_2009-07-03_284_27/page/17897|journal=Journal of Biological Chemistry|language=English|volume=284|issue=27|pages=17897–17901|doi=10.1074/jbc.R900012200|issn=0021-9258|pmc=2709356|pmid=19342379}}</ref> ==== ದೀರ್ಘ ಸಂಕೇತಿಸದ RNAಗಳು ==== ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಮುಂದಿನ ಲಿಂಕ್ ಮಾಡಲಾದವು Xist ಮತ್ತು X ಕ್ರೋಮೋಸೋಮ್ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇತರ ದೀರ್ಘ ನಾನ್‌ಕೋಡಿಂಗ್ RNAಗಳು .&nbsp;ಮೊದಲಿಗೆ ನಿಗೂಢವಾಗಿ ಕಂಡ ಅವರ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಜೀನಿ ಟಿ. ಲೀ ಮತ್ತು ಇತರರು ಪಾಲಿಕಾಂಬ್ ಸಂಕೀರ್ಣದ ನೇಮಕಾತಿಯ ಮೂಲಕ ಕ್ರೊಮಾಟಿನ್ ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳನ್ನು ನಿಶ್ಯಬ್ದಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿ ತೋರಿಸಿದರು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮೆಸೆಂಜರ್ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಯನ್ನು ಅವುಗಳಿಂದ ನಕಲು ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. <ref>{{Cite journal|year=2008|title=Polycomb proteins targeted by a short repeat RNA to the mouse X chromosome|journal=Science|volume=322|issue=5902|pages=750–56|pmid=18974356|doi=10.1126/science.1163045|pmc=2748911|bibcode=2008Sci...322..750Z}}</ref> ಕೋಡಿಂಗ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರದ 200 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬೇಸ್ ಜೋಡಿಗಳ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಎಲ್‌ಎನ್‌ಸಿಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳು, <ref name="Rinn-2012">{{Cite journal|year=2012|title=Genome regulation by long noncoding RNAs|journal=Annu. Rev. Biochem.|volume=81|pages=1–25|doi=10.1146/annurev-biochem-051410-092902|pmid=22663078|pmc=3858397}}</ref> [[ಆಕರ ಕೋಶ|ಕಾಂಡಕೋಶ]] ಪ್ಲುರಿಪೊಟೆನ್ಸಿ ಮತ್ತು [[ಅಣುಕೋಶ ವಿಭಜನೆ|ಕೋಶ ವಿಭಜನೆಯ]] ನಿಯಂತ್ರಣದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. <ref name="Rinn-2012" /> ==== ವರ್ಧಕ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳು ==== ನಿಯಂತ್ರಕ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳ ಮೂರನೇ ಪ್ರಮುಖ ಗುಂಪನ್ನು ವರ್ಧಕ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref name="Rinn-2012" />&nbsp;ಅವು ವಿವಿಧ ಉದ್ದಗಳ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ವರ್ಗವೇ ಅಥವಾ ಎಂಬುದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ.&nbsp;lncRNA ಗಳ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಉಪವಿಭಾಗವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ.&nbsp;ಯಾವುದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಜೀನ್‌ಗಳ ಬಳಿ ಇರುವ ಡಿಎನ್‌ಎಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿದಿರುವ ನಿಯಂತ್ರಕ ತಾಣಗಳಾದ ವರ್ಧಕಗಳಿಂದ ನಕಲು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref name="Rinn-2012" /> <ref>{{Cite journal|year=2009|title=Evolution, biogenesis and function of promoter- associated RNAs|journal=Cell Cycle|volume=8|issue=15|pages=2332–38|doi=10.4161/cc.8.15.9154|pmid=19597344}}</ref>&nbsp;ಅವು ಲಿಪ್ಯಂತರ ಮಾಡಲಾದ ವರ್ಧಕದ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಜೀನ್(ಗಳ) ನಕಲು ಪ್ರತಿಲೇಖನವನ್ನು ಉನ್ನತ-ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೆ. <ref name="Rinn-2012" /> <ref>{{Cite journal|display-authors=etal|year=2010|title='Long noncoding RNAs with enhancer-like function in human cells|url=https://archive.org/details/cell_2010-10-01_143_1/page/46|journal=Cell|volume=143|issue=1|pages=46–58|pmid=20887892|doi=10.1016/j.cell.2010.09.001|pmc=4108080}}</ref> === ಪ್ರೊಕ್ಯಾರಿಯೋಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ RNA === ==== ಸಣ್ಣ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ==== ಮೊದಲಿಗೆ, ನಿಯಂತ್ರಕ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಯುಕ್ಯಾರಿಯೋಟಿಕ್ ವಿದ್ಯಮಾನವೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಇದು ಉನ್ನತ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಊಹಿಸಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರತಿಲೇಖನ ಏಕೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ವಿವರಣೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಸಂಶೋಧಕರು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸಂಭವನೀಯ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ನಿಯಂತ್ರಕಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ತಕ್ಷಣ, ಅವರು ಅಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು, ಇದನ್ನು ಸಣ್ಣ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ (ಎಸ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref name="Gottesman-2005" /> ಪ್ರಸ್ತುತ, ಜೀನ್‌ಗಳ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸರ್ವತ್ರ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ವಿಶ್ವ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref name="Morris-2014" /> ಎಂಟರೊಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಲ್ ಎಸ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳು ವಿವಿಧ ಕೋಶೀಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ ಮತ್ತು ಪೊರೆಯ ಒತ್ತಡ, ಹಸಿವಿನ ಒತ್ತಡ, ಫಾಸ್ಫೋಸುಗರ್ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ಡಿಎನ್‌ಎ ಹಾನಿಯಂತಹ ಒತ್ತಡದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದು ಸೂಚನೆಗಳಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಎಸ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳು ಒತ್ತಡದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದು ವಿಕಸನಗೊಂಡಿವೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಶಾರೀರಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯ ತ್ವರಿತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತವೆ. <ref name="University of Utah-2015" /> ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದ ಸಣ್ಣ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಮ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಜೊತೆ ಆಂಟಿಸೆನ್ಸ್ ಜೋಡಣೆಯ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ, ಇದು ಸ್ಥಿರತೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಸಿಸ್-ಬಂಧಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. <ref name="Morris-2014" /> ರೈಬೋಸ್ವಿಚ್‌ಗಳನ್ನು ಸಹ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. ಅವು ಸಿಸ್-ನಟಿಸುವ ನಿಯಂತ್ರಕ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಅನುಕ್ರಮಗಳಾಗಿವೆ, ಅವು ಅಲೋಸ್ಟೆರಿಕಲ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಅವು ಮೆಟಾಬಾಲೈಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದಾಗ ಆಕಾರವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತವೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅವು ಜೀನ್‌ಗಳ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಕ್ರೊಮಾಟಿನ್ ಅನ್ನು ಬಂಧಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. <ref>{{Cite journal|year=2005|title=Riboswitches and the role of noncoding RNAs in bacterial metabolic control|journal=Curr. Opin. Chem. Biol.|volume=9|issue=6|pages=594–602|doi=10.1016/j.cbpa.2005.09.016|pmid=16226486}}</ref> <ref>{{Cite journal|year=2005|title=Riboswitches as versatile gene control elements|journal=Curr. Opin. Struct. Biol.|volume=15|issue=3|pages=342–48|doi=10.1016/j.sbi.2005.05.003|pmid=15919195}}</ref> ==== CRISPR RNA ==== ಆರ್ಕಿಯಾವು ನಿಯಂತ್ರಕ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. <ref>{{Cite journal|year=2000|title="&nbsp;"Biological significance of a family of regularly spaced repeats in the genomes of archaea, bacteria and mitochondria|journal=Mol. Microbiol.|volume=36|issue=1|pages=244–46|doi=10.1046/j.1365-2958.2000.01838.x|pmid=10760181}}</ref> ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಡಿಎನ್‌ಎಯನ್ನು ''ಸಿತುನಲ್ಲಿ'' ಸಂಪಾದಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಿಆರ್‌ಐಎಸ್‌ಪಿಆರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು, ಆರ್ಕಿಯಾ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳಲ್ಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಕ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳ ಮೂಲಕ ವೈರಸ್ ಆಕ್ರಮಣಕಾರರ ವಿರುದ್ಧ ರಕ್ಷಣೆ ಒದಗಿಸಲು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite journal|year=2014|title=The rise of regulatory RNA|journal=Nature Reviews Genetics|volume=15|issue=6|pages=423–37|doi=10.1038/nrg3722|pmid=24776770|pmc=4314111}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMorrisMattick2014">Morris K, Mattick J (2014). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4314111 "The rise of regulatory RNA"]. ''Nature Reviews Genetics''. '''15''' (6): <span class="nowrap">423–</span>37. [[Doi (identifier)|doi]]:[[doi:10.1038/nrg3722|10.1038/nrg3722]]. [[PMC (identifier)|PMC]]&nbsp;<span class="id-lock-free" title="Freely accessible">[https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4314111 4314111]</span>. [[PMID (identifier)|PMID]]&nbsp;[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24776770 24776770].</cite></ref> <ref>{{Cite journal|year=2008|title=Small CRISPR RNAs guide antiviral defense in prokaryotes|journal=Science|volume=321|issue=5891|pages=960–64|doi=10.1126/science.1159689|pmid=18703739|pmc=5898235|bibcode=2008Sci...321..960B}}</ref> == ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕರಣೆ == === ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ === ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜೀವಕೋಶದ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಿಣ್ವ - ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಪಾಲಿಮರೇಸ್ - ಡಿಎನ್‌ಎಯನ್ನು ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ನಂತೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ವೇಗವರ್ಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಲೇಖನ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಲೇಖನದ ಪ್ರಾರಂಭವು ಡಿಎನ್‌ಎಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರವರ್ತಕ ಅನುಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಕಿಣ್ವವನ್ನು ಬಂಧಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜೀನ್‌ನ "ಅಪ್‌ಸ್ಟ್ರೀಮ್" ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ). ಡಿಎನ್‌ಎ ಡಬಲ್ ಹೆಲಿಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಕಿಣ್ವದ ಹೆಲಿಕೇಸ್ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದ ಬಿಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಕಿಣ್ವವು 3' ರಿಂದ 5' ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಸ್ಟ್ರಾಂಡ್‌ನ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ, 5' ರಿಂದ 3' ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಉದ್ದವಾಗುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಪೂರಕ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಅಣುವನ್ನು ಸಂಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ. ಡಿಎನ್‌ಎ ಅನುಕ್ರಮವು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಮುಕ್ತಾಯ ಎಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಹ ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite journal|title=Transcription termination and anti-termination in E. coli|journal=Genes to Cells|volume=7|issue=8|pages=755–68|date=August 2002|pmid=12167155|doi=10.1046/j.1365-2443.2002.00563.x}}</ref> ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಪ್ರತಿಲಿಪಿ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಲಿಪಿಯ ನಂತರ ಕಿಣ್ವಗಳಿಂದ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪಾಲಿ(ಎ) ಬಾಲ ಮತ್ತು 5' ಕ್ಯಾಪ್ ಅನ್ನು ಯುಕ್ಯಾರಿಯೋಟಿಕ್ ಪ್ರಿ-ಎಂಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇಂಟ್ರಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಪ್ಲೈಸೋಸೋಮ್ ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತದೆ. ಹೊಸ RNA ತಂತುವಿನ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಗಾಗಿ RNA ಅನ್ನು ತಮ್ಮ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಆಗಿ ಬಳಸುವ ಹಲವಾರು RNA-ಅವಲಂಬಿತ RNA ಪಾಲಿಮರೇಸ್‌ಗಳು ಸಹ ಇವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಹಲವಾರು RNA ವೈರಸ್‌ಗಳು (ಪೋಲಿಯೊವೈರಸ್‌ನಂತಹವು) ತಮ್ಮ ಆನುವಂಶಿಕ ವಸ್ತುವನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸಲು ಈ ರೀತಿಯ ಕಿಣ್ವವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. <ref>{{Cite journal|title=Structure of the RNA-dependent RNA polymerase of poliovirus|journal=Structure|volume=5|issue=8|pages=1109–22|date=August 1997|pmid=9309225|doi=10.1016/S0969-2126(97)00261-X}}</ref> ಅಲ್ಲದೆ, RNA-ಅವಲಂಬಿತ RNA ಪಾಲಿಮರೇಸ್ ಅನೇಕ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ [[ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ|RNA ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ]] ಮಾರ್ಗದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite journal|title=RNA-dependent RNA polymerases, viruses, and RNA silencing|url=https://archive.org/details/sim_science_2002-05-17_296_5571/page/1270|journal=Science|volume=296|issue=5571|pages=1270–73|date=May 2002|pmid=12016304|doi=10.1126/science.1069132|bibcode=2002Sci...296.1270A}}</ref> === ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಸಂಸ್ಕರಣೆ === [[ಚಿತ್ರ:Synthesis_of_Pseudouridine.svg|class=skin-invert-image|thumb|ಯೂರಿಡಿನ್ ನಿಂದ ಸ್ಯೂಡೋರಿಡಿನ್ ಆಗುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಆರ್ಎನ್ಎ ಮಾರ್ಪಾಡು.]] ಅನೇಕ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳು ಇತರ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿವೆ. ಇಂಟ್ರಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಪೂರ್ವ-ಎಂಆರ್‌ಎನ್‌ಎಯಿಂದ ಸ್ಪ್ಲೈಸೋಮ್‌ಗಳಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇವು ಹಲವಾರು ಸಣ್ಣ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳನ್ನು (ಎಸ್‌ಎನ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ) ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ, <ref name="Biochemistry" /> ಅಥವಾ ಇಂಟ್ರಾನ್‌ಗಳು ಸ್ವತಃ ಸ್ಪ್ಲೈಸ್ ಮಾಡಲಾದ ರೈಬೋಜೈಮ್‌ಗಳಾಗಿರಬಹುದು. <ref>{{Cite journal|title=A general two-metal-ion mechanism for catalytic RNA|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|volume=90|issue=14|pages=6498–502|date=July 1993|pmid=8341661|pmc=46959|doi=10.1073/pnas.90.14.6498|bibcode=1993PNAS...90.6498S}}</ref> ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಯನ್ನು ಅದರ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಟೈಡ್‌ಗಳನ್ನು ಎ, ಸಿ, ಜಿ ಮತ್ತು ಯು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಇತರ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಟೈಡ್‌ಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕವೂ ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು. ಯುಕ್ಯಾರಿಯೋಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಟೈಡ್‌ಗಳ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಣ್ಣ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಲಾರ್ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಸ್ನೋಆರ್‌ಎನ್‌ಎ; 60–300 nt), <ref name="transcriptome" /> [[ಕಿರು ಕೋಶಕೇಂದ್ರ|ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಲಸ್]] ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಜಲ್ ದೇಹಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. snoRNAಗಳು ಕಿಣ್ವಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಆ RNA ಗೆ ಬೇಸ್‌ಜೋಡಣೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಅವುಗಳನ್ನು RNA ಯ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಈ ಕಿಣ್ವಗಳು ನಂತರ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಟೈಡ್ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. rRNAಗಳು ಮತ್ತು tRNAಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ, ಆದರೆ snRNAಗಳು ಮತ್ತು mRNAಗಳು ಸಹ ಬೇಸ್ ಮಾರ್ಪಾಡಿನ ಗುರಿಯಾಗಿರಬಹುದು. <ref>{{Cite journal|title=Sno/scaRNAbase: a curated database for small nucleolar RNAs and cajal body-specific RNAs|journal=Nucleic Acids Research|volume=35|issue=Database issue|pages=D183–87|date=January 2007|pmid=17099227|pmc=1669756|doi=10.1093/nar/gkl873}}</ref> <ref>{{Cite journal|title=RNA-modifying machines in archaea|journal=Molecular Microbiology|volume=48|issue=3|pages=617–29|date=May 2003|pmid=12694609|doi=10.1046/j.1365-2958.2003.03483.x}}</ref> RNA ಅನ್ನು ಸಹ ಮೀಥೈಲೇಟ್ ಮಾಡಬಹುದು. <ref>{{Cite journal|title=Targeted ribose methylation of RNA in vivo directed by tailored antisense RNA guides|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_1996-10-24_383_6602/page/732|journal=Nature|volume=383|issue=6602|pages=732–35|date=October 1996|pmid=8878486|doi=10.1038/383732a0|bibcode=1996Natur.383..732C}}</ref> <ref>{{Cite journal|title=Site-specific ribose methylation of preribosomal RNA: a novel function for small nucleolar RNAs|url=https://archive.org/details/cell_1996-06-28_85_7/page/1077|journal=Cell|volume=85|issue=7|pages=1077–88|date=June 1996|pmid=8674114|doi=10.1016/S0092-8674(00)81308-2}}</ref> == ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ == === ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಜೀನೋಮ್‌ಗಳು === ಡಿಎನ್‌ಎಯಂತೆ, ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಆನುವಂಶಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಾಗಿಸಬಲ್ಲದು. ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ವೈರಸ್‌ಗಳು ಹಲವಾರು ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಎನ್‌ಕೋಡ್ ಮಾಡುವ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಯಿಂದ ಕೂಡಿದ [[ಜಿನೊಮ್|ಜೀನೋಮ್‌ಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿವೆ. ವೈರಸ್ ಜೀನೋಮ್ ಅನ್ನು ಆ ಕೆಲವು ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳಿಂದ ಪುನರಾವರ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ವೈರಸ್ ಕಣವು ಹೊಸ ಹೋಸ್ಟ್ ಕೋಶಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುವಾಗ ಇತರ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳು ಜೀನೋಮ್ ಅನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ. [[ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವೈರಾಣು|ವೈರಾಯ್ಡ್‌ಗಳು]] ರೋಗಕಾರಕಗಳ ಮತ್ತೊಂದು ಗುಂಪಾಗಿದ್ದು, ಆದರೆ ಅವು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ, ಯಾವುದೇ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಅನ್ನು ಎನ್‌ಕೋಡ್ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಹೋಸ್ಟ್ ಸಸ್ಯ ಕೋಶದ ಪಾಲಿಮರೇಸ್‌ನಿಂದ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತವೆ. <ref>{{Cite journal|title=Viroids: an Ariadne's thread into the RNA labyrinth|journal=EMBO Reports|volume=7|issue=6|pages=593–98|date=June 2006|pmid=16741503|pmc=1479586|doi=10.1038/sj.embor.7400706}}</ref> === ಪ್ರತಿಲೇಖನವನ್ನು ಹಿಮ್ಮುಖಗೊಳಿಸಿ === ರಿವರ್ಸ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಕ್ರೈಬಿಂಗ್ ವೈರಸ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಯಿಂದ ಡಿಎನ್‌ಎ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ರಿವರ್ಸ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಕ್ರೈಬ್ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಜೀನೋಮ್‌ಗಳನ್ನು ನಕಲು ಮಾಡುತ್ತವೆ; ಈ ಡಿಎನ್‌ಎ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ನಂತರ ಹೊಸ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗೆ ನಕಲು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ರೆಟ್ರೋಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋಸನ್‌ಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಡಿಎನ್‌ಎ ಮತ್ತು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳನ್ನು ನಕಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹರಡುತ್ತವೆ, <ref>{{Cite journal|title=Large retrotransposon derivatives: abundant, conserved but nonautonomous retroelements of barley and related genomes|url=https://archive.org/details/sim_genetics_2004-03_166_3/page/1437|journal=Genetics|volume=166|issue=3|pages=1437–50|date=March 2004|pmid=15082561|pmc=1470764|doi=10.1534/genetics.166.3.1437}}</ref> ಮತ್ತು ಟೆಲೋಮರೇಸ್ ಯುಕ್ಯಾರಿಯೋಟಿಕ್ ವರ್ಣತಂತುಗಳ ತುದಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ನಂತೆ ಬಳಸಲಾಗುವ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite journal|title=The telomerase database|journal=Nucleic Acids Research|volume=36|issue=Database issue|pages=D339–43|date=January 2008|pmid=18073191|pmc=2238860|doi=10.1093/nar/gkm700}}</ref> === ಡಬಲ್-ಸ್ಟ್ರಾಂಡೆಡ್ ಆರ್ಎನ್ಎ === [[ಚಿತ್ರ:Double-stranded_RNA.gif|thumb|ಡಬಲ್-ಸ್ಟ್ರಾಂಡೆಡ್ ಆರ್ಎನ್ಎ]] ಡಬಲ್-ಸ್ಟ್ರಾಂಡೆಡ್ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ (ಡಿಎಸ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ) ಎಂಬುದು ಎರಡು ಪೂರಕ ಎಳೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಆಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಡಿಎನ್‌ಎಯಂತೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಯುರಾಸಿಲ್‌ನಿಂದ ಥೈಮಿನ್ ಅನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಒಂದು ಆಮ್ಲಜನಕ ಪರಮಾಣುವನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ. ಡಿಎಸ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಕೆಲವು [[ವೈರಾಣು|ವೈರಸ್‌ಗಳ]] ಆನುವಂಶಿಕ ವಸ್ತುವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ ( ಡಬಲ್-ಸ್ಟ್ರಾಂಡೆಡ್ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ವೈರಸ್‌ಗಳು ). ವೈರಲ್ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಅಥವಾ ಸಿಆರ್‌ಎನ್‌ಎಯಂತಹ ಡಬಲ್-ಸ್ಟ್ರಾಂಡೆಡ್ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ, ಯುಕ್ಯಾರಿಯೋಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ [[ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ|ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವನ್ನು]] ಪ್ರಚೋದಿಸಬಹುದು, ಜೊತೆಗೆ [[ಕಶೇರುಕ|ಕಶೇರುಕಗಳಲ್ಲಿ]] [[ಇಂಟರ್ಫೆರಾನ್]] ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಬಹುದು. <ref>{{Cite journal|title=Four plant Dicers mediate viral small RNA biogenesis and DNA virus induced silencing|journal=Nucleic Acids Research|volume=34|issue=21|pages=6233–46|date=2006|pmid=17090584|pmc=1669714|doi=10.1093/nar/gkl886}} </ref> <ref>{{Cite journal|title=RNA interference: potential therapeutic targets|url=https://archive.org/details/applied-microbiology-and-biotechnology_2004-11_65_6/page/649|journal=Applied Microbiology and Biotechnology|volume=65|issue=6|pages=649–57|date=November 2004|pmid=15372214|doi=10.1007/s00253-004-1732-1}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Virol|first=J|date=May 2006|title=Double-Stranded RNA Is Produced by Positive-Strand RNA Viruses and DNA Viruses but Not in Detectable Amounts by Negative-Strand RNA Viruses|journal=Journal of Virology|volume=80|issue=10|pages=5059–5064|doi=10.1128/JVI.80.10.5059-5064.2006|pmid=16641297|pmc=1472073}}</ref> <ref>{{Cite journal|title=The interferon system of non-mammalian vertebrates|journal=Developmental and Comparative Immunology|volume=28|issue=5|pages=499–508|date=May 2004|pmid=15062646|doi=10.1016/j.dci.2003.09.009}}</ref> ಯುಕ್ಯಾರಿಯೋಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಡಬಲ್-ಸ್ಟ್ರಾಂಡೆಡ್ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ (ಡಿಎಸ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ) ವೈರಲ್ ಸೋಂಕುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಸಹಜ ರೋಗನಿರೋಧಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite journal|title=Silencing or stimulation? siRNA delivery and the immune system|journal=Annual Review of Chemical and Biomolecular Engineering|volume=2|pages=77–96|year=2011|pmid=22432611|doi=10.1146/annurev-chembioeng-061010-114133}}</ref> === ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ === ೧೯೭೦ ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಣಿ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲಾದ ಒಂದೇ ಎಳೆ ಸಹವೇಲೆನ್ಸಿಯಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿದ, ಅಂದರೆ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ರೂಪವಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಲಾಯಿತು ( ಸರ್ಕ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ನೋಡಿ). <ref>{{Cite journal|title=Electron microscopic evidence for the circular form of RNA in the cytoplasm of eukaryotic cells|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_1979-07-26_280_5720/page/339|language=En|journal=Nature|volume=280|issue=5720|pages=339–40|date=July 1979|pmid=460409|doi=10.1038/280339a0|bibcode=1979Natur.280..339H}}</ref> ಸರ್ಕ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳು "ಬ್ಯಾಕ್-ಸ್ಪ್ಲೈಸ್" ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಪ್ಲೈಸೋಸೋಮ್ ಅಪ್‌ಸ್ಟ್ರೀಮ್ 3' ಸ್ವೀಕಾರಕವನ್ನು ಡೌನ್‌ಸ್ಟ್ರೀಮ್ 5' ದಾನಿ ಸ್ಪ್ಲೈಸ್ ಸೈಟ್‌ಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಸರ್ಕ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳ ಕಾರ್ಯವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳಿಗೆ ಮೈಕ್ರೋಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಸ್ಪಂಜಿಂಗ್ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿದೆ. == ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:R_Holley.jpg|thumb|210x210px|ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ರಾಬರ್ಟ್ ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಹಾಲಿ, ತಮ್ಮ ಸಂಶೋಧನಾ ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಪೋಸ್ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.]] ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಕುರಿತ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಜೈವಿಕ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು [[ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಗೆ]] ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. [[ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಿಕ್ ಆಮ್ಲ|ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಿಕ್ ಆಮ್ಲಗಳನ್ನು]] 1868 ರಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಮಿಷರ್ ಕಂಡುಹಿಡಿದರು, ಅವರು ಈ ವಸ್ತುವನ್ನು [[ಜೀವಕಣದ ಬೀಜಕಣ|ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಕಂಡುಬಂದ ಕಾರಣ 'ನ್ಯೂಕ್ಲಿನ್' ಎಂದು ಕರೆದರು. <ref>{{Cite journal|title=Friedrich Miescher and the discovery of DNA|journal=Developmental Biology|volume=278|issue=2|pages=274–88|date=February 2005|pmid=15680349|doi=10.1016/j.ydbio.2004.11.028}}</ref> ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್ ಹೊಂದಿರದ ಪ್ರೊಕ್ಯಾರಿಯೋಟಿಕ್ ಕೋಶಗಳು ಸಹ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಿಕ್ ಆಮ್ಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಎಂದು ನಂತರ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ಪ್ರೋಟೀನ್ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಪಾತ್ರವನ್ನು 1939 ರಲ್ಲೇ ಶಂಕಿಸಲಾಗಿತ್ತು. <ref>{{Cite journal|journal=Nature|title=Pentose nucleotides in the cytoplasm of growing tissues|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_1939-04-08_143_3623/page/602|date=1939|volume=143|doi=10.1038/143602c0|pages=602–03|issue=3623|bibcode=1939Natur.143..602C}}</ref> ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಸಂಶ್ಲೇಷಿಸಬಲ್ಲ ಕಿಣ್ವವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ನಂತರ [[ಸೆವಿರೋ ಒಚಾವಾ|ಸೆವೆರೊ ಓಚೋವಾ]] 1959 ರ [[ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು]] ( [[ಆರ್ಥರ್ ಕಾರ್ನ್ಬರ್ಗ್|ಆರ್ಥರ್ ಕಾರ್ನ್‌ಬರ್ಗ್]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡರು) ಗೆದ್ದರು. <ref>{{Cite web |date=1959 |title=Enzymatic synthesis of ribonucleic acid |url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1959/ochoa-lecture.pdf |website=Nobel Lecture}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಓಚೋವಾ ( ಪಾಲಿನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಟೈಡ್ ಫಾಸ್ಫೊರಿಲೇಸ್ ) ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಕಿಣ್ವವು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ ಅಲ್ಲ, ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಅವನತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಂತರ ತೋರಿಸಲಾಯಿತು. 1956 ರಲ್ಲಿ ಅಲೆಕ್ಸ್ ರಿಚ್ ಮತ್ತು ಡೇವಿಡ್ ಡೇವಿಸ್ ಎರಡು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಎಳೆಗಳನ್ನು ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಮಾಡಿ ಎಕ್ಸ್-ರೇ ಸ್ಫಟಿಕಶಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಬಹುದಾದ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಯ ಮೊದಲ ಸ್ಫಟಿಕವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು. <ref>{{Cite journal|title=A New Two-Stranded Helical Structure: Polyadenylic Acid and Polyuridylic Acid|journal=Journal of the American Chemical Society|date=1956|volume=78|issue=14|doi=10.1021/ja01595a086|pages=3548–49|bibcode=1956JAChS..78R3548R}}</ref> ಯೀಸ್ಟ್ ಟಿಆರ್‌ಎನ್‌ಎಯ 77 ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಟೈಡ್‌ಗಳ ಅನುಕ್ರಮವನ್ನು 1965 ರಲ್ಲಿ ರಾಬರ್ಟ್ ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಹಾಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿದರು, <ref>{{Cite journal|title=Structure of a ribonucleic acid|url=https://archive.org/details/sim_science_1965-03-19_147_3664/page/1462|journal=Science|volume=147|issue=3664|pages=1462–65|date=March 1965|pmid=14263761|doi=10.1126/science.147.3664.1462|bibcode=1965Sci...147.1462H|display-authors=1}}</ref> ಹಾಲಿಗೆ 1968 ರ ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ( [[ಹರಗೋಬಿಂದ ಖುರಾನ|ಹರ್ ಗೋಬಿಂದ್ ಖೋರಾನಾ]] ಮತ್ತು ಮಾರ್ಷಲ್ ನೈರೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡರು) ಗೆದ್ದರು. 1970 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ರೆಟ್ರೊವೈರಸ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ರಿವರ್ಸ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಕ್ರಿಪ್ಟೇಸ್ ಅನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು, ಇದು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕಿಣ್ವಗಳು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಯನ್ನು ಡಿಎನ್‌ಎಗೆ ನಕಲಿಸಬಹುದು ಎಂದು ತೋರಿಸಿತು (ಆನುವಂಶಿಕ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಸರಣದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ). ಈ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ, ಡೇವಿಡ್ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್, ರೆನಾಟೊ ಡಲ್ಬೆಕೊ ಮತ್ತು ಹೊವಾರ್ಡ್ ಟೆಮಿನ್ ಅವರಿಗೆ 1975 ರಲ್ಲಿ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 1976 ರಲ್ಲಿ, ವಾಲ್ಟರ್ ಫಿಯರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅವರ ತಂಡವು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ವೈರಸ್ ಜೀನೋಮ್‌ನ ಮೊದಲ ಸಂಪೂರ್ಣ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಟೈಡ್ ಅನುಕ್ರಮವನ್ನು, ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯೊಫೇಜ್ ಎಂಎಸ್ 2 ಅನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. <ref>{{Cite journal|title=Complete nucleotide sequence of bacteriophage MS2 RNA: primary and secondary structure of the replicase gene|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_1976-04-08_260_5551/page/500|journal=Nature|volume=260|issue=5551|pages=500–07|date=April 1976|pmid=1264203|doi=10.1038/260500a0|bibcode=1976Natur.260..500F|display-authors=1}}</ref> ೧೯೭೭ ರಲ್ಲಿ, ಸಸ್ತನಿ ವೈರಸ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಜೀವಕೋಶೀಯ ಜೀನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಟ್ರಾನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಸ್ಪ್ಲೈಸಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಫಿಲಿಪ್ ಶಾರ್ಪ್ ಮತ್ತು ರಿಚರ್ಡ್ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್‌ಗೆ ೧೯೯೩ ರ ನೊಬೆಲ್ ದೊರೆಯಿತು. ೧೯೮೦ ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವೇಗವರ್ಧಕ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಅಣುಗಳು ( ರೈಬೋಜೈಮ್‌ಗಳು ) ಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ೧೯೮೯ ರ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಥಾಮಸ್ ಸೆಕ್ ಮತ್ತು ಸಿಡ್ನಿ ಆಲ್ಟ್‌ಮನ್‌ಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ೧೯೯೦ ರಲ್ಲಿ, ''ಪೆಟೂನಿಯಾದಲ್ಲಿ'' ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ಜೀನ್‌ಗಳು ಸಸ್ಯದ ಸ್ವಂತ ಜೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಮೌನಗೊಳಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ, ಈಗ [[ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ|ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ]] ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. <ref>{{Cite journal|title=Introduction of a Chimeric Chalcone Synthase Gene into Petunia Results in Reversible Co-Suppression of Homologous Genes in trans|journal=The Plant Cell|volume=2|issue=4|pages=279–89|date=April 1990|pmid=12354959|pmc=159885|doi=10.1105/tpc.2.4.279}}</ref> <ref>{{Cite journal|title=pSAT RNA interference vectors: a modular series for multiple gene down-regulation in plants|journal=Plant Physiology|volume=145|issue=4|pages=1272–81|date=December 2007|pmid=17766396|pmc=2151715|doi=10.1104/pp.107.106062}}</ref> ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಈಗ ಮೈಕ್ರೋಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ 22 ಎನ್‌ಟಿ ಉದ್ದದ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳು ''ಸಿ. ಎಲೆಗನ್ಸ್‌ನ'' ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. <ref>{{Cite journal|title=Molecular biology. Glimpses of a tiny RNA world|url=https://archive.org/details/sim_science_2001-10-26_294_5543/page/797|journal=Science|volume=294|issue=5543|pages=797–99|date=October 2001|pmid=11679654|doi=10.1126/science.1066315}}</ref> ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಕುರಿತಾದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು 2006 ರಲ್ಲಿ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಫೈರ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೇಗ್ ಮೆಲ್ಲೊ ಅವರಿಗೆ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ [[ರೋಜರ್ ಡಿ.ಕಾನ್ಬರ್ಗ್|ರೋಜರ್ ಕಾರ್ನ್‌ಬರ್ಗ್‌ಗೆ]] ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಪ್ರತಿಲೇಖನದ ಕುರಿತಾದ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದವು. ಜೀನ್ ನಿಯಂತ್ರಕ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಗಳ ಆವಿಷ್ಕಾರವು ಜೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಮೌನಗೊಳಿಸಲು ಸಿಆರ್‌ಎನ್‌ಎಯಂತಹ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite journal|title=The potential of oligonucleotides for therapeutic applications|url=https://archive.org/details/sim_trends-in-biotechnology_2006-12_24_12/page/563|journal=Trends in Biotechnology|volume=24|issue=12|pages=563–70|date=December 2006|pmid=17045686|doi=10.1016/j.tibtech.2006.10.003}}</ref> ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಕುರಿತಾದ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ನೊಬೆಲ್ ಬಹುಮಾನಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, 2009 ರಲ್ಲಿ ರೈಬೋಸೋಮ್‌ನ ಪರಮಾಣು ರಚನೆಯ ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ [[ವೆಂಕಟ್ರಾಮನ್ ರಾಮಕೃಷ್ಣನ್|ವೆಂಕಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣನ್]], ಥಾಮಸ್ ಎ. ಸ್ಟೀಟ್ಜ್ ಮತ್ತು [[ಅಡಾ ಯೋನತ್|ಅದಾ ಯೋನಾಥ್]] ಅವರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. 2023 ರಲ್ಲಿ ಕೋವಿಡ್-19 ವಿರುದ್ಧ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಎಮ್‌ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಲಸಿಕೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಸೈಡ್‌ಗಳ ಕುರಿತಾದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಕ್ಯಾಟಲಿನ್ ಕರಿಕೊ ಮತ್ತು ಡ್ರೂ ವೈಸ್‌ಮನ್ ಅವರಿಗೆ [[ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರ ಅಥವಾ ವೈದ್ಯಕೀಯದಲ್ಲಿ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು]] ನೀಡಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite web |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2023 |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2023/press-release/ |access-date=2023-10-03 |website=NobelPrize.org |language=en-US}}</ref> <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=2023-10-02 |title=Hungarian and US scientists win Nobel for COVID-19 vaccine discoveries |url=https://www.reuters.com/article/nobel-prize-medicine-idCAKCN3120KJ |access-date=2023-10-03 |work=Reuters |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2023 |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2023/kariko/facts/ |access-date=2023-10-03 |website=NobelPrize.org |language=en-US}}</ref> === ಪ್ರಿಬಯಾಟಿಕ್ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಅಜೈವಿಕ ಉತ್ಪತ್ತಿಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತತೆ === 1968 ರಲ್ಲಿ, ಕಾರ್ಲ್ ವೋಸ್ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ವೇಗವರ್ಧಕವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಊಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಜೀವ ರೂಪಗಳು (ಸ್ವಯಂ-ಪುನರಾವರ್ತಿಸುವ ಅಣುಗಳು) ಆನುವಂಶಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ಮತ್ತು ಜೀವರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ವೇಗವರ್ಧಿಸಲು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರಬಹುದು ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದರು - ಇದು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಪ್ರಪಂಚ . <ref>{{Cite web |date=2006 |title=Common sequence structure properties and stable regions in RNA secondary structures |url=http://deposit.ddb.de/cgi-bin/dokserv?idn=982323891&dok_var=d1&dok_ext=pdf&filename=982323891.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120309212648/http://deposit.ddb.de/cgi-bin/dokserv?idn=982323891&dok_var=d1&dok_ext=pdf&filename=982323891.pdf |archive-date=March 9, 2012 |website=Dissertation, Albert-Ludwigs-Universität, Freiburg im Breisgau |page=1}}</ref> <ref>{{Cite journal|title=The origin of the genetic code: amino acids as cofactors in an RNA world|journal=Trends in Genetics|volume=15|issue=6|pages=223–29|date=June 1999|pmid=10354582|doi=10.1016/S0168-9525(99)01730-8}}</ref> ಮೇ 2022 ರಲ್ಲಿ, ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಪೂರ್ವ-ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾದ ಪ್ರಿಬಯಾಟಿಕ್ ಬಸಾಲ್ಟ್ ಲಾವಾ ಗಾಜಿನ ಮೇಲೆ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. <ref name="AST-20220519">{{Cite journal|last=Jerome, Craig A.|display-authors=et al.|title=Catalytic Synthesis of Polyribonucleic Acid on Prebiotic Rock Glasses|date=19 May 2022|journal=[[Astrobiology (journal)|Astrobiology]]|volume=22|issue=6|pages=629–636|doi=10.1089/ast.2022.0027|pmid=35588195|pmc=9233534|bibcode=2022AsBio..22..629J}}</ref> <ref name="PO-20220603">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Foundation for Applied Molecular Evolution |date=3 June 2022 |title=Scientists announce a breakthrough in determining life's origin on Earth—and maybe Mars |url=https://phys.org/news/2022-06-scientists-breakthrough-life-earthand-mars.html |access-date=3 June 2022 |work=[[Phys.org]]}}</ref> ಮಾರ್ಚ್ 2015 ರಲ್ಲಿ, ಯುರಾಸಿಲ್, ಸೈಟೋಸಿನ್ ಮತ್ತು ಥೈಮಿನ್ ಸೇರಿದಂತೆ [[ಡಿಎನ್ಎ -(DNA)|ಡಿಎನ್ಎ]] ಮತ್ತು ಆರ್ಎನ್ಎ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಬೇಸ್ಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ, ಉಲ್ಕಾಶಿಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸಾವಯವ ಸಂಯುಕ್ತವಾದ ಪಿರಿಮಿಡಿನ್ ನಂತಹ ಆರಂಭಿಕ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ. ಪಾಲಿಸಿಕ್ಲಿಕ್ ಆರೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್‌ಗಳಂತೆ (ಪಿಎಹೆಚ್‌ಗಳು) ಪಿರಿಮಿಡಿನ್ [[ವಿಶ್ವ|ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ]] ಕಂಡುಬರುವ ಅತ್ಯಂತ ಇಂಗಾಲ-ಸಮೃದ್ಧ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ದೈತ್ಯರಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಅಂತರತಾರಾ ಧೂಳು ಮತ್ತು ಅನಿಲ ಮೋಡಗಳಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿರಬಹುದು. <ref name="NASA-20150303">{{Cite web |last=Marlaire |first=Ruth |name-list-style=vanc |date=3 March 2015 |title=NASA Ames Reproduces the Building Blocks of Life in Laboratory |url=http://www.nasa.gov/content/nasa-ames-reproduces-the-building-blocks-of-life-in-laboratory |archive-url=https://web.archive.org/web/20150305083306/http://www.nasa.gov/content/nasa-ames-reproduces-the-building-blocks-of-life-in-laboratory/ |archive-date=5 March 2015 |access-date=5 March 2015 |website=[[NASA]]}}</ref> ಜುಲೈ 2022 ರಲ್ಲಿ, ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು [[ಕ್ಷೀರಪಥ|ಕ್ಷೀರಪಥ ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿಯ]] ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿಯ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಭವನೀಯ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಪೂರ್ವಗಾಮಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರಿಬಯಾಟಿಕ್ ಅಣುಗಳನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. <ref name="SA-20220708">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Starr |first=Michelle |date=8 July 2022 |title=Loads of Precursors For RNA Have Been Detected in The Center of Our Galaxy |url=https://www.sciencealert.com/scientists-have-found-a-bunch-of-rna-precursors-in-the-galactic-center |access-date=9 July 2022 |work=[[ScienceAlert]]}}</ref> <ref name="FASS-20220708">{{Cite journal|last=Rivilla, Victor M.|display-authors=et al.|title=Molecular Precursors of the RNA-World in Space: New Nitriles in the G+0.693–0.027 Molecular Cloud|date=8 July 2022|journal=[[Frontiers in Astronomy and Space Sciences]]|volume=9|doi=10.3389/fspas.2022.876870|arxiv=2206.01053|bibcode=2022FrASS...9.6870R}}</ref> == ವೈದ್ಯಕೀಯ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳು == ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಅರ್ಧ-ಜೀವಿತಾವಧಿಯಿಂದಾಗಿ ಚಿಕಿತ್ಸಕಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ, ಸ್ಥಿರೀಕರಣದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಗತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಸಂಕೀರ್ಣ ರಚನೆಗಳಾಗಿ ಮಡಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳು, ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಿಕ್ ಆಮ್ಲಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಅಣುಗಳನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ವೇಗವರ್ಧಕ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ. <ref>{{Cite journal|last=Cech|first=Thomas R.|last2=Steitz|first2=Joan A.|date=March 2014|title=The Noncoding RNA Revolution—Trashing Old Rules to Forge New Ones|journal=Cell|volume=157|issue=1|pages=77–94|doi=10.1016/j.cell.2014.03.008|issn=0092-8674|pmid=24679528}}</ref> ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟ ಅಥವಾ ಬದಲಾದ ರೋಗಕಾರಕಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಲಸಿಕೆಗಳಿಗಿಂತ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ-ಆಧಾರಿತ ಲಸಿಕೆಗಳು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಸುಲಭ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ರೋಗಕಾರಕವನ್ನು ಬೆಳೆಯಲು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಲಸಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ಆಣ್ವಿಕ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯಲು, ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಬಳಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ತಿಂಗಳುಗಳು ಅಥವಾ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಣ್ಣ ಅಣುಗಳು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಮತ್ತು ಡಿಎನ್‌ಎ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಬಹುದು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಹೊಸ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಬಹುದು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಮೋದಿತ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸುವ ಸಣ್ಣ ಅಣುಗಳ ಕುರಿತು ಸಂಶೋಧನೆ ವಿರಳವಾಗಿದೆ. ರಿಬಾವಿರಿನ್, ಬ್ರಾನಾಪ್ಲಾಮ್ ಮತ್ತು ಅಟಾಲುರೆನ್ ಪ್ರಸ್ತುತ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಔಷಧಿಗಳಾಗಿವೆ, ಅದು ಡಬಲ್-ಸ್ಟ್ರಾಂಡೆಡ್ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪ್ಲೈಸಿಂಗ್ ಅನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite journal|last=Palacino|first=James|last2=Swalley|first2=Susanne E|last3=Song|first3=Cheng|last4=Cheung|first4=Atwood K|last5=Shu|first5=Lei|last6=Zhang|first6=Xiaolu|last7=Van Hoosear|first7=Mailin|last8=Shin|first8=Youngah|last9=Chin|first9=Donovan N|date=2015-06-01|title=SMN2 splice modulators enhance U1–pre-mRNA association and rescue SMA mice|url=|journal=Nature Chemical Biology|volume=11|issue=7|pages=511–517|doi=10.1038/nchembio.1837|issn=1552-4450|pmid=26030728}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Roy|first=Bijoyita|last2=Friesen|first2=Westley J.|last3=Tomizawa|first3=Yuki|last4=Leszyk|first4=John D.|last5=Zhuo|first5=Jin|last6=Johnson|first6=Briana|last7=Dakka|first7=Jumana|last8=Trotta|first8=Christopher R.|last9=Xue|first9=Xiaojiao|date=2016-10-04|title=Ataluren stimulates ribosomal selection of near-cognate tRNAs to promote nonsense suppression|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|volume=113|issue=44|pages=12508–12513|bibcode=2016PNAS..11312508R|doi=10.1073/pnas.1605336113|issn=0027-8424|pmc=5098639|pmid=27702906}}</ref> ಪ್ರೋಟೀನ್-ಕೋಡಿಂಗ್ mRNAಗಳು ಹೊಸ ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿವೆ, RNA ಬದಲಿಯು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಆದರೆ ಧಾರಾಕಾರ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. <ref name="dx.doi.org">{{Cite journal|last=Qadir|first=Muhammad Imran|last2=Bukhat|first2=Sherien|last3=Rasul|first3=Sumaira|last4=Manzoor|first4=Hamid|last5=Manzoor|first5=Majid|date=2019-09-03|title=RNA therapeutics: Identification of novel targets leading to drug discovery|url=|journal=Journal of Cellular Biochemistry|volume=121|issue=2|pages=898–929|doi=10.1002/jcb.29364|issn=0730-2312|pmid=31478252}}</ref> ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಳೆ ಪುನರುತ್ಪಾದನೆ, ಪ್ಲುರಿಪೊಟೆನ್ಸಿ ಮತ್ತು ಹೃದಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ತಲುಪಿಸಲು ಇನ್ ವಿಟ್ರೊ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಕ್ರಿಬ್ಟೆಡ್ mRNAಗಳು (IVT-mRNA) ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. <ref>{{Cite journal|last=Balmayor|first=Elizabeth R.|last2=Geiger|first2=Johannes P.|last3=Aneja|first3=Manish K.|last4=Berezhanskyy|first4=Taras|last5=Utzinger|first5=Maximilian|last6=Mykhaylyk|first6=Olga|last7=Rudolph|first7=Carsten|last8=Plank|first8=Christian|date=May 2016|title=Chemically modified RNA induces osteogenesis of stem cells and human tissue explants as well as accelerates bone healing in rats|url=|journal=Biomaterials|volume=87|pages=131–146|doi=10.1016/j.biomaterials.2016.02.018|issn=0142-9612|pmid=26923361}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Plews|first=Jordan R.|last2=Li|first2=JianLiang|last3=Jones|first3=Mark|last4=Moore|first4=Harry D.|last5=Mason|first5=Chris|last6=Andrews|first6=Peter W.|last7=Na|first7=Jie|date=2010-12-30|title=Activation of Pluripotency Genes in Human Fibroblast Cells by a Novel mRNA Based Approach|journal=PLOS ONE|volume=5|issue=12|bibcode=2010PLoSO...514397P|doi=10.1371/journal.pone.0014397|issn=1932-6203|pmc=3012685|pmid=21209933}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Preskey|first=David|last2=Allison|first2=Thomas F.|last3=Jones|first3=Mark|last4=Mamchaoui|first4=Kamel|last5=Unger|first5=Christian|date=May 2016|title=Synthetically modified mRNA for efficient and fast human iPS cell generation and direct transdifferentiation to myoblasts|url=|journal=Biochemical and Biophysical Research Communications|volume=473|issue=3|pages=743–751|doi=10.1016/j.bbrc.2015.09.102|issn=0006-291X|pmid=26449459|bibcode=2016BBRC..473..743P}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Warren|first=Luigi|last2=Manos|first2=Philip D.|last3=Ahfeldt|first3=Tim|last4=Loh|first4=Yuin-Han|last5=Li|first5=Hu|last6=Lau|first6=Frank|last7=Ebina|first7=Wataru|last8=Mandal|first8=Pankaj K.|last9=Smith|first9=Zachary D.|date=November 2010|title=Highly Efficient Reprogramming to Pluripotency and Directed Differentiation of Human Cells with Synthetic Modified mRNA|url=|journal=Cell Stem Cell|volume=7|issue=5|pages=618–630|doi=10.1016/j.stem.2010.08.012|issn=1934-5909|pmc=3656821|pmid=20888316}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Elangovan|first=Satheesh|last2=Khorsand|first2=Behnoush|last3=Do|first3=Anh-Vu|last4=Hong|first4=Liu|last5=Dewerth|first5=Alexander|last6=Kormann|first6=Michael|last7=Ross|first7=Ryan D.|last8=Rick Sumner|first8=D.|last9=Allamargot|first9=Chantal|date=November 2015|title=Chemically modified RNA activated matrices enhance bone regeneration|url=|journal=Journal of Controlled Release|volume=218|pages=22–28|doi=10.1016/j.jconrel.2015.09.050|issn=0168-3659|pmc=4631704|pmid=26415855}}</ref> SiRNAಗಳು, ಸಣ್ಣ RNA ಅಣುಗಳು, ವೈರಸ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರೊಮಾಟಿನ್ ರಚನೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಸಹಜ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಮೌನಗೊಳಿಸಲು ಅವುಗಳನ್ನು ಕೃತಕವಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಬಹುದು, ಇದು ಜೀನ್ ಕಾರ್ಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳು, ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಗುರಿ ಮೌಲ್ಯೀಕರಣ ಮತ್ತು ಔಷಧ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಮೌಲ್ಯಯುತವಾಗಿಸುತ್ತದೆ. <ref name="dx.doi.org" /> mRNA ಲಸಿಕೆಗಳು ಲಸಿಕೆಗಳ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಹೊಸ ವರ್ಗವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿವೆ, mRNA ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ರೋಗನಿರೋಧಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತವೆ. COVID-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಮೊದಲ ಯಶಸ್ವಿ ದೊಡ್ಡ-ಪ್ರಮಾಣದ ಅನ್ವಯವು [[ಕೋವಿಡ್-೧೯ ಲಸಿಕೆ|COVID-19 ಲಸಿಕೆಗಳ]] ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಂದಿತು.   == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು|32em}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಆರ್.ಎನ್.ಎ]] [[ವರ್ಗ:ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] tg319go3o6esdaawjj6lomhw70oav6u 0 84236 1431527 1360830 2026-10-07T08:12:40Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431527 wikitext text/x-wiki '''ಯೆಪ್‌ಮಿ''' [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] [[ಹರಿಯಾಣ|ಹರಿಯಾಣದ]] ಗುರ್ಗಾಂವ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಶಾಪಿಂಗ್ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದೆ <ref>http://www.exchange4media.com/e4m/izone1/izone_fullstory.asp?section_id=4&news_id=44102&tag=36596</ref>. ಇದನ್ನು ೨೦೧೧ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಕಂಪನಿಯು ಪುರುಷರ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ [[ಉಡುಗೆ|ಉಡುಪುಗಳು]] ಮತ್ತು ಪರಿಕರಗಳ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ೨೦೧೧ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಖಾಸಗಿ ಲೇಬಲ್ ಫ್ಯಾಶನ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಆಗಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ <ref>{{Cite web |url=http://www.hindustantimes.com/Lifestyle/FashionAndBeauty/India-s-first-online-fashion-brand-showcases-private-label/Article1-733852.aspx |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2024-07-30 |archive-date=2013-01-25 |archive-url=https://archive.today/20130125203013/http://www.hindustantimes.com/Lifestyle/FashionAndBeauty/India-s-first-online-fashion-brand-showcases-private-label/Article1-733852.aspx |url-status=dead }}</ref>. ==ಇತಿಹಾಸ== ಯೆಪ್‌‌ಮಿ.ಕಾಮ್ ಅನ್ನು ೨೦೧೧ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿವೇಕ್ ಗೌರ್, ಸಂದೀಪ್ ಶರ್ಮಾ ಮತ್ತು ಆನಂದ್ ಜಾಧವ್ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಗೌರ್ (ಸಿಇಒ) ಬಾಗಿಟ್‌ಟುಡೆ.ಕಾಮ್ ನಂತಹ ಯಶಸ್ವಿ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಅನುಭವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಎಚ್‌ಟಿ ಮೀಡಿಯಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್, ಲಿವಿಂಗ್ ಮೀಡಿಯಾ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಯೂನಿಲಿವರ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಶರ್ಮಾ, ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಧಿಕಾರಿ, ಒಬ್ಬ [[ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್]], ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ತಜ್ಞ ಅವರು ಅಕ್ಸೆಂಚರ್, ಸೇಪಿಯೆಂಟ್, ಎಸ್.ಬಿ.ಐ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಎಚ್.ಸಿ.ಎಲ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಜಾಧವ್ (ಅಧ್ಯಕ್ಷರು) ಒಬ್ಬ ಮರ್ಚಂಡೈಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು [[ಪೂರೈಕೆ |ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿ]] ಪರಿಣಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಶಾಪರ್ಸ್ ಸ್ಟಾಪ್, ಗ್ಲೋಬಸ್, ಪ್ಯಾಂಟಲೂನ್ ಮತ್ತು ರಿಲಯನ್ಸ್ ಟ್ರೆಂಡ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖ ಉಡುಪು ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಬ್ಲೂಮ್‌ಬರ್ಗ್ ಯುಟಿವಿಯಲ್ಲಿ ಗೌರ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂದರ್ಶನದ ಪ್ರಕಾರ ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು ಭಾರತದ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಶಾಪಿಂಗ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದು ಅದು ನಂತರ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಪ್ರಯಾಣ ವಲಯದಿಂದ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿತ್ತು <ref>https://www.youtube.com/watch?v=3jgm3Iz0vFU</ref>. ಆನ್‌ಲೈನ್ ಉಡುಪುಗಳ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರಿಯಾಗಿ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ನಂತರ ೨೦೧೧ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಯೆಪ್‌‌ಮಿ.ಕಾಮ್ ಬ್ರಾಂಡೆಡ್ ಉಡುಪುಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಲೇಬಲ್ ಫ್ಯಾಷನ್-ಉಡುಪುಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ದೊಡ್ಡ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ (ಅಂಗಡಿ ಮತ್ತು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಬೆಲೆಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ) ಜೀವನಚಕ್ರದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸುವುದನ್ನು ನೋಡಿದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು ಯೆಪ್‌ಮಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಅನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಲೇಬಲ್ ಉಡುಪು ಬ್ರಾಂಡ್‌ನಂತೆ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು <ref>http://www.thehindubusinessline.com/industry-and-economy/marketing/article2535043.ece</ref>. ==ಧನಸಹಾಯ== ಯೆಪ್‌‌ಮಿ.ಕಾಮ್ ಭಾರತ-ಕೇಂದ್ರಿತ, ಮಧ್ಯ-ಹಂತದ ಸಾಹಸ ನಿಧಿಯಾದ ಹೆಲಿಯನ್ ವೆಂಚರ್ಸ್ ಪಾರ್ಟ್‌ನರ್ಸ್‌ನಿಂದ ಸರಣಿ ಎ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿತು <ref>{{Cite web |url=http://www.helionvc.com/portfolio.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2024-07-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111205050613/http://www.helionvc.com/portfolio.htm |archive-date=2011-12-05 |url-status=dead}}</ref>. ೨೦೧೨ರ [[ಆಗಸ್ಟ್|ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಟುಡೆ ಯೆಪ್‌ಮಿ ಹೆಲಿಯನ್ ವೆಂಚರ್ ಪಾರ್ಟ್‌ನರ್ಸ್ ಮತ್ತು [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]] ಮೂಲದ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಂದ ಒಟ್ಟು ೯ ಮಿಲಿಯನ್ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. ೨೦೧೫ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಯೆಪ್‌ಮಿ ಮಲೇಷಿಯಾದ ರಾಜ್ಯ ನಿಧಿ ಖಜಾನಾ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಬೆರ್ಹಾಡ್ ನೇತೃತ್ವದ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಂದ $೭೫ ಮಿಲಿಯನ್ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿತು. ==ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ== ಯೆಪ್‌‌ಮಿ.ಕಾಮ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿ [[ಗ್ರಾಹಕ|ಗ್ರಾಹಕರು]] ಶ್ರೇಣಿ ೨ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಣಿ ೩ [[ಪಟ್ಟಣ|ಪಟ್ಟಣಗಳು]] ಏಕೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಉಡುಪು ಬ್ರಾಂಡ್‌ಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಿಲ್ಲರೆ ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಹಿಂದೂ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಲೈನ್ ಪ್ರಕಾರ ೨೦೧೧ರ ಜುಲೈ ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಯೆಪ್‌‌ಮಿ.ಕಾಮ್‌ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ೧೩೦೦೦ ಆರ್ಡರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೬೯ ಪ್ರತಿಶತವು ಸುಮಾರು ೫೦೦ ಶ್ರೇಣಿ ೨ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಣಿ ೩ ಪಟ್ಟಣಗಳಿಂದ ಬಂದವು ಹಾಗೂ ಉಳಿದವು ಆರು ಪ್ರಮುಖ [[ನಗರ|ನಗರಗಳಿಂದ]] ಬಂದಿವೆ. ಸುಮಾರು ೩೫ ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಸೈಟ್ ಆರ್ಡರ್‌ಗಳು ಕೊರಿಯರ್ ಕಂಪನಿಗಳಿಂದ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸದ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ಬಂದವು ಮತ್ತು ಭಾರತ ಪೋಸ್ಟ್ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರ ತಲುಪಬಹುದು <ref>http://www.thehindubusinessline.com/industry-and-economy/marketing/article2470826.ece</ref>. ಯೆಪ್‌‌ಮಿಯ ಸಿಒಒ ಸಂದೀಪ್ ಶರ್ಮಾ ಪ್ರಕಾರ ಯೆಪ್‌‌ಮಿಯ ಸುಮಾರು ೭೦ ಪ್ರತಿಶತ ಸಾಗಣೆಗಳು ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣಗಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿವೆ ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಹಿಂದಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಯೆಪ್‌‌ಮಿ.ಕಾಮ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರು ತಮಿಳು, ತೆಲುಗು, ಮಲಯಾಳಂ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಶಾಪಿಂಗ್ ಮಾಡಬಹುದು. ೨೦೧೧ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಟುಡೆ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಯೆಪ್‌‌ಮಿ.ಕಾಮ್‌ ಪ್ರತಿದಿನ ೨೧೦೦೦ ಪುರುಷ ಶಾಪರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧೦೦೦ ಸಂದರ್ಶಕರು ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ಆರ್ಡರ್ ಅನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ೨೦೧೨ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ೨೦೦೦೦೦ ಯೆಪ್‌ಮಿ ಗ್ರಾಹಕರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೪೯ ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಜನರು ಎರಡನೇ ಬಾರಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಟುಡೇ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ತನ್ನ ಮೊದಲ ವರ್ಷದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ $೨೫ ಮಿಲಿಯನ್ ವಹಿವಾಟು ನಡೆಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ೩-೪ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಆದಾಯವನ್ನು $೫೦೦ ಮಿಲಿಯನ್‌ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿದೆ <ref>https://www.exchange4media.com/</ref>. ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೮ರಂತೆ ಯೆಪ್‌‌ಮಿ.ಕಾಮ್‌ ತನ್ನ ೯೦ ಪ್ರತಿಶತ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ದಿವಾಳಿತನಕ್ಕಾಗಿ ಫೈಲ್ ಮಾಡಲು ನೋಡುತ್ತಿದೆ. ಅನೇಕ ಮಾಜಿ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರಾಟಗಾರರು ವರದಿ ಮಾಡಿದಂತೆ ಅವರ ಬಾಕಿಗಳು ಇನ್ನೂ ಬಾಕಿ ಉಳಿದಿವೆ ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಯು ಅವರಿಗೆ ಪಾವತಿಸಲು ಕನಿಷ್ಠ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಮಾಜಿ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ಗುಂಪು ಅವರು ಕಾರ್ಮಿಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯವನ್ನು ಸಹ ತಲುಪಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಕಂಪನಿಯು ಚೆಕ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿತ್ತು ಆದರೆ ಅದು ನಂತರ ಬೌನ್ಸ್ ಆಯಿತು. ==ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್== ೨೦೧೨ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಯೆಪ್‌‌ಮಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಯೆಪ್‌‌ಮಿ.ಕಾಮ್‌‌ನ ಜಾಹೀರಾತು ಮತ್ತು ಸೃಜನಶೀಲ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಲೋವ್ ಲಿಂಟಾಸ್ ಮತ್ತು ಪಾಲುದಾರರಿಗೆ ನೀಡಿತು. ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಹು-ಏಜೆನ್ಸಿ ಪಿಚ್ ಅನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಯೆಪ್‌ಮಿ ತನ್ನ ಮಾಧ್ಯಮ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಖರೀದಿ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಲಿಂಟಾಸ್ ಮೀಡಿಯಾ ಗ್ರೂಪ್‌ಗೆ ನೀಡಿತು. ಯೆಪ್‌ಮಿಯು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ೩೦-೩೫ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಖರ್ಚು ಮಾಡಲು ಯೋಜಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಗೌರ್ ಪ್ರಕಾರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನರಂಜನಾ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳು, ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಹೀರಾತು ನೀಡಲು ಯೋಜಿಸಿದೆ. ಮುದ್ರಣ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ದೇಶೀಯ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುವುದು. ೨೦೧೨ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಯೆಪ್‌‌ಮಿ.ಕಾಮ್‌‌ನ ಟಿವಿ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಅದರ ದೈನಂದಿನ ಪುಟ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ಸುಮಾರು ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದವು. ಯೆಪ್‌‌ಮಿ ೨೦೧೨ರ ಜುಲೈ‌ನಲ್ಲಿ ಟೈರೂ ಡೈರೆಕ್ಟ್‌ಗೆ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು. ಟೈರೂ ಡೈರೆಕ್ಟ್ ಯೆಪ್‌‌ಮಿ.ಕಾಮ್‌‌ಗಾಗಿ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ಮತ್ತು ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಶ್ರೇಣಿ ೨ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಣಿ ೩ ಪಟ್ಟಣಗಳಾದ್ಯಂತ ತನ್ನ ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಯೆಪ್‌‌ಮಿ.ಕಾಮ್‌ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೋವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಡಿನೋ ಮೋರಿಯಾ, ರಜನೀಶ್ ದುಗ್ಗಲ್, ರಾಹುಲ್ ದೇವ್ ಮತ್ತು ಶಾವರ್ ಅಲಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಪುರುಷ ಮಾಡೆಲ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ೨೦೧೧ರ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೩ರಂದು ಹೊಸ ದೆಹಲಿಯ ಅಶೋಕ್ ಹೋಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಕಂಪನಿಯು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮದ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್‌ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ನಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಅಭಿಮಾನಿ ಪುಟಕ್ಕೆ ೪.೪ ಮಿಲಿಯನ್ ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವ ಮೂಲಕ ಉತ್ತಮ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡಿದೆ. ಯೆಪ್‌ಮಿ ತನ್ನ ಮಹಿಳಾ ಉಡುಗೆ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ೨೦೧೨ರ ಜೂನ್ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಫ್ಯಾಶನ್ ಶೋನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಯೆಪ್‌ಮಿಯ ಶೈಲಿಯ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿರುವ ಕಂಗನಾ ರನೌತ್ ಅವರು ಕಚೇರಿಯ ಔಪಚಾರಿಕತೆಗಳು, ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಕ್ಯಾಶುಯಲ್‌ಗಳು, ಪಾರ್ಟಿ ವೇರ್ ಮತ್ತು ಫ್ಯೂಷನ್ ಶ್ರೇಣಿಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾದ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ೨೦೧೨ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಯೆಪ್‌‌ಮಿ.ಕಾಮ್‌ ಅನ್ನು ಫೋರ್ಬ್ಸ್, ಇಂಡಿಯಾ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಅಗ್ರ ಐದು ಸ್ಟಾರ್ಟ್-ಅಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಕೌಂಟ್.ಕಾಮ್ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಚಿಲ್ಲರೆ ಬ್ರಾಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಯೆಪ್‌‌ಮಿ.ಕಾಮ್‌ ಅನ್ನು ನಂ.೧೪ ಎಂದು ಶ್ರೇಯಾಂಕ ನೀಡಿದೆ. ೨೦೧೪ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೋನು ಸೂದ್ ಅವರು ಪ್ರಮುಖ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಶಾಪಿಂಗ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ಯೆಪ್‌‌ಮಿ.ಕಾಮ್‌ ಗೆ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಆಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಸೋನು 'ಆಕ್ಟಿವ್‌ವೇರ್' ಅನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಲಿದ್ದಾರೆ- ಯೆಪ್‌ಮಿಯ ಕ್ರೀಡಾ ಉಡುಪುಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯು ಪುರುಷರ ಫ್ಯಾಶನ್‌ನಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ಕ್ರೂ ನೆಕ್ ಟೀಸ್, ಪೋಲೋಸ್, ಮಸಲ್ ಟೀಸ್, ವರ್ಕೌಟ್ ವೆಸ್ಟ್‌ಗಳು, ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ಸೂಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಶೂಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ೨೦೧೪ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಾಲಿವುಡ್ ನಟಿ ಇಶಾ ಗುಪ್ತಾ ಯೆಪ್‌ಮಿಯ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್-ಸಮ್ಮರ್ ಕಲೆಕ್ಷನ್ ೨೦೧೪ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಹೊಸ ದೂರದರ್ಶನ ಜಾಹೀರಾತಿನಲ್ಲಿ ಯೆಪ್‌ಮಿಯ ಮಹಿಳಾ ಉಡುಗೆ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿದರು. ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗೆ ಅತ್ಯಧಿಕವಾಗಿದೆ. ೨೦೧೪ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಯೆಪ್‌‌ಮಿ ತನ್ನ ಸ್ವದೇಶಿ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅನ್ನು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಮತ್ತು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಯೋಜಿಸಿತು. ಯೆಪ್‌‌ಮಿ ವರ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಯೆಪ್‌ಮಿವರ್ಲ್ಡ್.ಕಾಮ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಯುಎಸ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಅಲ್ಲಿನ ಅಮೇಜಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ೨೦೧೪ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯು ಬಾಲಿವುಡ್ ನಟ ಶಾರುಖ್ ಖಾನ್ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಹೊಸ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಆಗಿ ಸಹಿ ಹಾಕಿತು. ಯೆಪ್‌ಮಿ ತನ್ನ ಶರತ್ಕಾಲ-ಚಳಿಗಾಲದ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ೧೪ರ ಅಡಿಬರಹವಾಗಿ #ಫ್ರೆಶ್‌ಫ್ಯಾಶನ್ ಅನ್ನು ಹೈಲೈಟ್ ಮಾಡುವ ಹೊಸ ದೂರದರ್ಶನ ಜಾಹೀರಾತಿನ ಮೂಲಕ ಶಾರುಖ್ ಖಾನ್ ಅನ್ನು ತನ್ನ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಆಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಿದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ವಹಿವಾಟು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]] lmmwq44syt5vg0wrw96v8nd2z53zpsu 0 84259 1431467 1380306 2026-10-06T21:20:09Z InternetArchiveBot 69876 Add 1 book for [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಪರಿಶೀಲನಾರ್ಹತೆ]] (20261006sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 1431467 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition (new) | name = ಸಂಧಿವಾತ ಜ್ವರ | synonyms = ತೀವ್ರವಾದ ಸಂಧಿವಾತ ಜ್ವರ (ARF) | image = Rheumatic heart disease, gross pathology 20G0013 lores.jpg | caption = ವಿಶಿಷ್ಟ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಶವಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಧಿವಾತ ಹೃದ್ರೋಗ (ದಪ್ಪವಾದ [[:en:Mitral valve|ಮಿಟ್ರಲ್ ಕವಾಟ]], ದಪ್ಪನಾದ ಚೋರ್ಡೆ ಟೆಂಡೈನ್, ಹೈಪರ್ಟ್ರೋಫಿಡ್ ಎಡ ಕುಹರದ ಮಯೋಕಾರ್ಡಿಯಂ ) | field = [[:en:Cardiology|ಕಾರ್ಡಿಯಾಲಜಿ]] | symptoms = ಜ್ವರ, ಬಹು ನೋವಿನ ಕೀಲುಗಳು, ಅನೈಚ್ಛಿಕ ಸ್ನಾಯು ಚಲನೆಗಳು, ಎರಿಥೆಮಾ ಮಾರ್ಜಿನೇಟಮ್<ref name=Lancet2012/> | complications = ಸಂಧಿವಾತ ಹೃದ್ರೋಗ, ಹೃದಯ ವೈಫಲ್ಯ, ಹೃತ್ಕರ್ಣದ ಕಂಪನ, ಕವಾಟಗಳ ಸೋಂಕು<ref name=Lancet2012/> | onset = ಸ್ಟ್ರೆಪ್ಟೋಕೊಕಲ್ ಗಂಟಲಿನ ಸೋಂಕಿನ 2-4 ವಾರಗಳ ನಂತರ, ವಯಸ್ಸು ೫-೧೪ ವರ್ಷಗಳು<ref name=Lee2012/> | duration = | causes = ಸ್ಟ್ರೆಪ್ಟೋಕೊಕಸ್ ಪಯೋಜೆನ್‌ಗಳಿಂದ ಪ್ರಚೋದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸ್ವಯಂ ನಿರೋಧಕ ಕಾಯಿಲೆ<ref name=Lancet2012/> | risks = ಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್, [[ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ]], [[ಬಡತನ]]<ref name=Lancet2012/> | diagnosis =ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಸೋಂಕಿನ ಇತಿಹಾಸದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ<ref name=CDC2015Def/> | differential = | prevention = ಗಂಟಲೂತಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಜೀವಕಗಳು, ಸುಧಾರಿತ ನೈರ್ಮಲ್ಯ<ref name=Lancet2012/><ref name=Sp2021/> | treatment = ಪ್ರತಿಜೀವಕಗಳ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಅವಧಿಗಳು, ಕವಾಟ ಬದಲಿ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ, [[:en:heart valve repair|ಕವಾಟ ದುರಸ್ತಿ]]<ref name=Lancet2012/> | medication = | prognosis = | frequency = ವರ್ಷಕ್ಕೆ ೩೨೫,೦೦೦ ಮಕ್ಕಳು<ref name=Lancet2012/> | deaths = ೩೧೯,೪೦೦ (೨೦೧೫)<ref name=GBD2015De/> }} '''ಸಂಧಿವಾತ ಜ್ವರ ( ಆರ್‌ಎಫ್ )''' ಎನ್ನುವುದು [[ಹೃದಯ]], [[ಕೀಲು|ಕೀಲುಗಳು]], [[ಚರ್ಮ]] ಮತ್ತು [[ಮೆದುಳು|ಮೆದುಳನ್ನು]] ಒಳಗೊಂಡಿರುವ [[:en:Inflammation|ಉರಿಯೂತದ]] ಕಾಯಿಲೆಯಾಗಿದೆ.<ref name=Lancet2012/><ref name=Lee2012>{{cite journal|last1=Lee|first1=KY|last2=Rhim|first2=JW|last3=Kang|first3=JH|title=Kawasaki disease: laboratory findings and an immunopathogenesis on the premise of a "protein homeostasis system".|journal=Yonsei Medical Journal|date=March 2012|volume=53|issue=2|pages=262–75|pmid=22318812|doi=10.3349/ymj.2012.53.2.262|pmc=3282974}}</ref> ಹೃದಯದ ಕವಾಟಗಳು (ರಕ್ತವನ್ನು ಹಿಮ್ಮುಖವಾಗಿ ಚಲಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವ ರಚನೆಗಳು) [[:en:Streptococcal pharyngitis|ಸ್ಟ್ರೆಪ್ಟೋಕೋಕಲ್]] ಎಂಬ [[ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ|ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದ]] ಮೂಲಕ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಗಂಟಲು ಬೇನೆಯಿಂದ, ಹಾನಿಗೊಳ್ಳುವ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೇ ಸಂಧಿವಾತ ಹೃದಯದ ಕಾಯಿಲೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.<ref name=Lancet2012/><ref name=Lancet2012/> [[:en:Streptococcal pharyngitis|ಸ್ಟ್ರೆಪ್ಟೋಕೊಕಲ್ ಗಂಟಲಿನ ಸೋಂಕಿನ]] ನಂತರ ಎರಡರಿಂದ ನಾಲ್ಕು ವಾರಗಳ ನಂತರ ರೋಗವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref name=Lancet2012/> ಈ ಗಂಟಲು ಬೇನೆಗೆ ತುರ್ತಾಗಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡದಿದ್ದರೆ, ಸಂಧಿವಾತ ಜ್ವರ ಪದೇ ಪದೇ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು, ರೋಗ ಉಲ್ಪಣಿಸಿ, ಸಂಧಿವಾತ ಹೃದಯದ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಜ್ವರ, ಬಹು ನೋವಿನ ಕೀಲುಗಳು, ಅನೈಚ್ಛಿಕ ಸ್ನಾಯುಗಳ ಚಲನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ [[:en:Erythema marginatum|ಎರಿಥೆಮಾ ಮಾರ್ಜಿನೇಟಮ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ತುರಿಕೆ ಅಲ್ಲದ ದದ್ದುಗಳಂತಹ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಈ ಕಾಯಿಲೆ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ಕವಾಟಗಳು ಹೃದಯ ವೈಫಲ್ಯ, [[:en:Atrial fibrillation|ಹೃತ್ಕರ್ಣದ ಕಂಪನ]] ಮತ್ತು [[:en:Infective endocarditis|ಕವಾಟಗಳ ಸೋಂಕಿಗೆ]] ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.  ದೇಹದ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸುವ ಅಂಗಾಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಹೃದಯ]], ಕೀಲುಗಳು, ಮೆದುಳು ಅಥವಾ ಚರ್ಮಗಳ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಉಲ್ಬಣಕಾರಿ ರೋಗವೇ ಸಂಧಿವಾತ ಜ್ವರ.  ಈ ಜ್ವರದಿಂದ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಶಾಶ್ವತ ಹಾನಿಯುಂಟಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೇ ಸಂಧಿವಾತ ಹೃದಯದ ಕಾಯಿಲೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲ ವಯೋಮಾನದವರಿಗೂ ಈ ಬಗೆಯ ಸಂಧಿವಾತ ಜ್ವರ ಬರಬಹುದು.  ಆದರೆ, ಐದರಿಂದ ಹದಿನೈದು ವಯೋಮಾನದ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಈ ಕಾಯಿಲೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name=Lancet2012/><ref>http://www.who.int/healthinfo/global_burden_disease/estimates_country/en/</ref> [[:en:Streptococcus pyogenes|ಸ್ಟ್ರೆಪ್ಟೋಕಾಕಸ್ ಪಿಯೋಜೆನ್ಸ್]] ಎಂಬ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದಿಂದ ಗಂಟಲಿನ ಸೋಂಕಿನ ನಂತರ ಸಂಧಿವಾತ ಜ್ವರವು ಸಂಭವಿಸಬಹುದು.<ref name=Lancet2012/> ಸೋಂಕಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡದೆ ಬಿಟ್ಟರೆ, ಸಂಧಿವಾತ ಜ್ವರವು ಸುಮಾರು ಮೂರು ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಜನರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name=Lancet2012/><ref>{{cite book|first1=Carol|last1=Turkington|last2=Ashby|first2=Bonnie Lee|title=The Encyclopedia of Infectious Diseases|date=2007|publisher=Facts On File|location=New York|isbn=978-0-8160-7507-2|page=292|edition=3rd|df=dmy-all|quote = The risk of severe complications is the primary concern with strep throat, and the reason why it is so important to be properly diagnosed and treated. One of the most serious complications is rheumatic fever, a disease that affects up to 3 percent of those with untreated strep infection. Rheumatic fever can lead to [[rheumatic heart disease]].}}</ref> ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ವಂತ ಅಂಗಾಂಶಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref name=Lancet2012/> ಅವರ ಆನುವಂಶಿಕತೆಯಿಂದಾಗಿ, ಕೆಲವು ಜನರು ಇತರರಿಗಿಂತ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡಾಗ ರೋಗವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು. ಇತರ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಅಂಶಗಳೆಂದರೆ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ ಮತ್ತು ಬಡತನ.<ref name=CDC2015Def>{{cite web|title=Rheumatic Fever 1997 Case Definition|url=http://wwwn.cdc.gov/NNDSS/script/casedef.aspx?CondYrID=823&DatePub=1/1/1997%2012:00:00%20AM|website=cdc.gov|access-date=19 February 2015|date=3 February 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150219064133/http://wwwn.cdc.gov/NNDSS/script/casedef.aspx?CondYrID=823&DatePub=1%2F1%2F1997%2012%3A00%3A00%20AM|archive-date=19 February 2015|df=dmy-all}}</ref> ಸ್ಟ್ರೆಪ್ ಗಂಟಲು ಹೊಂದಿರುವ ಜನರಿಗೆ [[ಪೆನ್ಸಿಲಿನ್|ಪೆನ್ಸಿಲಿನ್‌ನಂತಹ]] [[ಪ್ರತಿಜೀವಿಕ|ಪ್ರತಿಜೀವಕಗಳೊಂದಿಗೆ]] ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವುದು ಸಂಧಿವಾತ ಜ್ವರದ ಅಪಾಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಕಾಪಾಡುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಬಹುದು.<ref name=Lancet2012/><ref name="Sp2021">{{Cite journal |last1=Spinks |first1=Anneliese |last2=Glasziou |first2=Paul P. |last3=Del Mar |first3=Chris B. |date=2021-12-09 |title=Antibiotics for treatment of sore throat in children and adults |url= |journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews |volume=2021 |issue=12 |pages=CD000023 |doi=10.1002/14651858.CD000023.pub5 |issn=1469-493X |pmc=8655103 |pmid=34881426}}</ref> ಸಂಧಿವಾತ ಜ್ವರ ಮತ್ತು ಸಂಧಿವಾತ ಹೃದ್ರೋಗ ಹೊಂದಿರುವವರಲ್ಲಿ, ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಪ್ರತಿಜೀವಕಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name=Lancet2012/> ದಾಳಿಯ ನಂತರ ಕ್ರಮೇಣ ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಮರಳಬಹುದು.<ref name=Lancet2012/> ಒಮ್ಮೆ ಆರ್‌ಎಚ್‌ಡಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡರೆ, ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name=Lancet2012/> ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ [[:en:Valve replacement|ವಾಲ್ವ್ ರಿಪ್ಲೇಸ್‌ಮೆಂಟ್ ಸರ್ಜರಿ]] ಅಥವಾ [[:en:Heart valve repair|ವಾಲ್ವ್ ರಿಪೇರಿಯ]] ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.<ref name=Lancet2012/> ಸಂಧಿವಾತ ಜ್ವರವು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸುಮಾರು ೩೨೫,೦೦೦ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ೩೩.೪ ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂಧಿವಾತ ಹೃದ್ರೋಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref name=Lancet2012/><ref name=GBD2015Pre>{{cite journal|author=((GBD 2015 Disease and Injury Incidence and Prevalence Collaborators))|title=Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 310 diseases and injuries, 1990-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015.|journal=The Lancet|date=8 October 2016|volume=388|issue=10053|pages=1545–1602|pmid=27733282|doi=10.1016/S0140-6736(16)31678-6|pmc=5055577}}</ref> ಈ ಕಾಯಿಲೆ ಹೊಂದಿರುವವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ೫ ಮತ್ತು ೧೪ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name=Robbins>{{Cite book | last1 = Kumar | first1 = Vinay | last2 = Abbas | first2 = Abul K | last3 = Fausto | first3 = Nelson | last4 = Mitchell | first4 = Richard N | year = 2007 | title = Robbins Basic Pathology | url = https://archive.org/details/robbinsbasicpath0000unse_q0t1 | edition = 8th | publisher = Saunders Elsevier | pages = [https://archive.org/details/robbinsbasicpath0000unse_q0t1/page/403 403]–6 | isbn = 978-1-4160-2973-1}}</ref> ವಯಸ್ಕರಲ್ಲಿ ೨೦% ಜನರಲ್ಲಿ ಇದು ಸಂಭವಿಸಬಹುದು.<ref name=Lancet2012>{{cite journal|last1=Marijon|first1=E|last2=Mirabel|first2=M|last3=Celermajer|first3=DS|last4=Jouven|first4=X|s2cid=20197628|title=Rheumatic heart disease.|url=https://archive.org/details/sim_the-lancet_march-10-16-2012_379_9819/page/953|journal=The Lancet|date=10 March 2012|volume=379|issue=9819|pages=953–64|pmid=22405798|doi=10.1016/S0140-6736(11)61171-9}}</ref> ಈ ರೋಗವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ.<ref name=GBD2015De>{{cite journal|author=((GBD 2015 Mortality and Causes of Death Collaborators))|title=Global, regional, and national life expectancy, all-cause mortality, and cause-specific mortality for 249 causes of death, 1980-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015.|journal=The Lancet|date=8 October 2016|volume=388|issue=10053|pages=1459–1544|pmid=27733281|doi=10.1016/S0140-6736(16)31012-1|pmc=5388903}}</ref><ref name=GDB2013>{{cite journal|author=((GBD 2013 Mortality and Causes of Death Collaborators))|title=Global, regional, and national age-sex specific all-cause and cause-specific mortality for 240 causes of death, 1990–2013: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2013.|journal=The Lancet|date=17 December 2014|pmid=25530442|doi=10.1016/S0140-6736(14)61682-2|volume=385|issue=9963|pages=117–171|pmc=4340604}}</ref> ಇದು ೧೯೯೦ ರಲ್ಲಿ ಇದರಿಂದ ೩೭೪,೦೦೦ ಸಾವು ಸಂಭವಿಸಿತ್ತು.<ref name=Lancet2012/> ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ ಇದರಿಂದ ೩೧೯,೪೦೦ ಸಾವು ಸಂಭವಿಸಿತ್ತು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾವುಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ, ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ೧೨.೫% ​​ನಷ್ಟು ಜನರು ಸಾಯಬಹುದು.<ref>{{cite journal|last1=Quinn|first1=RW|title=Did scarlet fever and rheumatic fever exist in Hippocrates' time?|url=https://archive.org/details/sim_clinical-infectious-diseases_november-december-1991_13_6/page/1243|journal=Reviews of Infectious Diseases|date=1991|volume=13|issue=6|pages=1243–4|pmid=1775859|doi=10.1093/clinids/13.6.1243}}</ref> [[ಹಿಪಾಕ್ರಟೀಸ್|ಹಿಪ್ಪೊಕ್ರೇಟ್ಸ್‌ನ]] ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯ ವಿವರಣೆಗಳು ಕನಿಷ್ಠ ೫ನೇ ಶತಮಾನದ ಬಿ‌ಸಿ‌ಇಯಷ್ಟು ಹಿಂದಿನದು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref>{{DorlandsDict |nine/000956569|rheumatic fever}}</ref> == ಸಂಧಿವಾತ ಜ್ವರದ ಲಕ್ಷಣಗಳು  == [[File:Pos strep.JPG|thumb|೧೬ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಗಲಗ್ರಂಥಿಯ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ [[:en:streptococcal pharyngitis|ಸ್ಟ್ರೆಪ್ಟೋಕೊಕಲ್ ಫಾರಂಜಿಟಿಸ್ನ]] ಪ್ರಕರಣ ]] * ಊದಿಕೊಂಡ, ಮೃದುವಾದ, ಕೆಂಪಾದ ಕೀಲುಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮೊಣಕಾಲು, ಹಿಮ್ಮಡಿ, ಮೊಣಕೈ ಅಥವಾ ಮುಂಗೈ. * ಊದಿಕೊಂಡ ಕೀಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಗಡ್ಡೆಗಳು. * ತೋಳು, ಕಾಲು ಅಥವಾ ಮುಖದ ಸ್ನಾಯುಗಳ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಚಲನೆ. * ದುರ್ಬಲ ಹಾಗೂ ಕಷ್ಟದಾಯಕವಾದ [[ಉಸಿರಾಟ]].<ref>https://medlineplus.gov/ency/article/003940.htm</ref> ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ಕವಾಟಗಳು ಹೃದಯ ವೈಫಲ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು ಮತ್ತು ಹೃತ್ಕರ್ಣದ ಕಂಪನ ಮತ್ತು ಕವಾಟಗಳ ಸೋಂಕಿನ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು. ===ಹೃದಯ ಕವಾಟಕ್ಕೆ ಹಾನಿಯಾದಾಗ ಏನಾಗುತ್ತದೆ?=== ಹಾನಿಗೊಂಡ ಹೃದಯದ ಕವಾಟವು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳದು ಅಥವಾ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೆರೆಯದು. ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳದ ಹೃದಯದ ಕವಾಟವು ಹೃದಯದಿಂದ ರಕ್ತ ಪಂಪ್ ಮಾಡಿದಾಗ, ಹೃದಯದ ಕೋಣೆಯೊಳಕ್ಕೆ ರಕ್ತ ಒಸರುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.  ಇದನ್ನು ರೆಗ್ಯೂರಿಟೇಷನ್ ಅಥವಾ ಒಸರುವಿಕೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಹೃದಯ ಬಡಿದುಕೊಂಡಾಗ, [[ರಕ್ತ|ರಕ್ತವು]] ಮಾಮೂಲಿನಂತೆ ಮಿಕ್ಕ ರಕ್ತದೊಡನೆ ಸೇರಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ರಕ್ತವು ಹೃದಯ ಸ್ನಾಯುಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತಡವನ್ನುಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹೃದಯದ ಕವಾಟವು ಸರಿಯಾಗಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳದಿದ್ದಾಗ, ಆ ಕಿರಿದಾದ ನಾಳದ ಮೂಲಕ ರಕ್ತವನ್ನು ತಳ್ಳಲು ಅಗತ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೃದಯ ಬಳಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.  ಆ ನಾಳಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿದಾಗುವವರೆಗೂ ಯಾವುದೇ ರೋಗ ಲಕ್ಷಗಳು ಕಾಣಿಸುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ==ರೋಗಶಾಸ್ತ್ರ== [[File:Rheum.heart.disease.jpeg|thumb|ರುಮಾಟಿಕ್ ಹೃದಯ ಕಾಯಿಲೆಯ ರೋಗಶಾಸ್ತ್ರ]] [[File:Rheumatic heart disease - 3a - very high mag.jpg|thumb|ಸಂಧಿವಾತದ ಹೃದ್ರೋಗದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವಂತೆ ಮೈಕ್ರೋಗ್ರಾಫ್ ಆಸ್ಕಾಫ್ ದೇಹ (ಚಿತ್ರದ ಬಲ) ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಎಚ್ & ಇ ಸ್ಟೇನ್]] ಸಂಧಿವಾತ ಜ್ವರವು [[ಅಪಧಮನಿ|ಅಪಧಮನಿಗಳ]] ಸುತ್ತಲಿನ ಸಂಯೋಜಕ ಅಂಗಾಂಶದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಕಾಯಿಲೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕರಿಸದ ಗಂಟಲಿನ ಸೋಂಕಿನ ನಂತರ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು.<ref>{{Cite book|chapter-url=https://www.sciencedirect.com/topics/immunology-and-microbiology/type-ii-hypersensitivity|title = Comprehensive Biomaterials II|chapter = 4.2 Biocompatibility and the Relationship to Standards: Meaning and Scope of Biomaterials Testing|year = 2017|pages = 7–29|publisher = Elsevier}}</ref><ref>{{cite book | last1 = Abbas | first1 = Abul K. | last2 = Lichtman | first2 = Andrew H. | last3 = Baker | first3 = David L. | title = Basic immunology: functions and disorders of the immune system | edition = 2 | publisher = Elsevier Saunders | year = 2004 | location = Philadelphia, Pennsylvania | isbn = 978-1-4160-2403-3|display-authors=etal}}</ref> ಸ್ಟ್ರೆಪ್ಟೋಕೊಕಸ್ ಪಯೋಜೆನ್‌ಗಳ ಪ್ರತಿಜನಕಗಳು ಮತ್ತು ಬಹು ಹೃದಯದ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ ನಡುವಿನ ಹೋಲಿಕೆಯು ಜೀವಕ್ಕೆ-ಬೆದರಿಕೆಯುಂಟುಮಾಡುವ [[:en:Type II hypersensitivity|ಟೈಪ್ II ಹೈಪರ್ಸೆನ್ಸಿಟಿವಿಟಿ]] ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಸ್ಟ್ರೆಪ್ಟೋಕೊಕಲ್ ಸೋಂಕಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, [[:en:B cell|ಬಿ ಕೋಶಗಳಂತಹ]] ಪ್ರೌಢ ಪ್ರತಿಜನಕವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುವ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಸಿ‌ಡಿ೪+ಟಿ ಜೀವಕೋಶಗಳಿಗೆ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದ ಪ್ರತಿಜನಕವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ಸಹಾಯಕ ಟಿ ೨ ಜೀವಕೋಶಗಳಾಗಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಸಹಾಯಕ [[:en:CD4+ T cells and antitumor immunity|ಟಿ ೨ ಜೀವಕೋಶಗಳು]] ತರುವಾಯ ಬಿ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಪ್ಲಾಸ್ಮಾ ಜೀವಕೋಶಗಳಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ರೆಪ್ಟೋಕೊಕಸ್ನ ಜೀವಕೋಶದ ಗೋಡೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳು ಮಯೋಕಾರ್ಡಿಯಂ ಮತ್ತು ಕೀಲುಗಳ ವಿರುದ್ಧವೂ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite web|url=http://www.phac-aspc.gc.ca/lab-bio/res/psds-ftss/strep-pyogenes-eng.php|title=Streptococcus pyogenes – Pathogen Safety Data Sheets|publisher=[[Public Health Agency of Canada]]|date=18 February 2011|access-date=15 April 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170117064053/http://www.phac-aspc.gc.ca/lab-bio/res/psds-ftss/strep-pyogenes-eng.php|archive-date=17 January 2017|df=dmy-all}}</ref> [[:en:Streptococcus pyogenes|ಎಸ್. ಪಯೋಜಿನ್ಸ್]], [[:en:Aerobic organism|ಏರೋಬಿಕ್]], [[:en:Coccus|ಕೋಕಿ]], [[:en:Gram-positive bacteria|ಗ್ರಾಮ್-ಪಾಸಿಟಿವ್ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದ]] ಒಂದು ಜಾತಿಯಾಗಿದೆ. ಅದು ಚಲನಶೀಲವಲ್ಲದ, ಬೀಜಕವಲ್ಲದ ರಚನೆ, ಸರಪಳಿಗಳು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ವಸಾಹತುಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಎಸ್. ಪಯೋಜೆನ್‌ಗಳು ಕವಲೊಡೆದ [[:en:Polymer|ಪಾಲಿಮರ್‌ಗಳಿಂದ]] ರಚಿತವಾದ ಜೀವಕೋಶದ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal |vauthors=Faé KC, da Silva DD, Oshiro SE, etal |title=Mimicry in recognition of cardiac myosin peptides by heart-intralesional T cell clones from rheumatic heart disease |journal=J. Immunol. |volume=176 |issue=9 |pages=5662–70 |date=May 2006 |pmid=16622036 |doi= 10.4049/jimmunol.176.9.5662|doi-access=free }}</ref> ಇದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ [[:en:M protein (Streptococcus)|ಎಂ ಪ್ರೊಟೀನ್ ಅನ್ನು]] ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿಜನಕವಾಗಿರುವ [[:en:Virulence factor|ವೈರಲೆನ್ಸ್]] ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಎಂ ಪ್ರೋಟೀನ್ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳು ಹೃದಯ ಸ್ನಾಯುವಿನ ಜೀವಕೋಶದ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಮಯೋಸಿನ್, ಹೃದಯ ಸ್ನಾಯುವಿನ ಗ್ಲೈಕೋಜೆನ್ ಮತ್ತು ಅಪಧಮನಿಗಳ ನಯವಾದ ಸ್ನಾಯುವಿನ ಜೀವಕೋಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಡ್ಡ-ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಬಹುದು. ಸೈಟೊಕಿನ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಮತ್ತು ಅಂಗಾಂಶ ನಾಶವನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಉರಿಯೂತವು ನ್ಯೂಟ್ರೋಫಿಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು [[:en:Macrophage|ಮ್ಯಾಕ್ರೋಫೇಜ್‌ಗಳ]] ಪೂರಕ ಮತ್ತು ಎಫ್‌ಸಿ ರಿಸೆಪ್ಟರ್ ನೇಮಕಾತಿಯ ನೇರ ಜೋಡಣೆಯ ಮೂಲಕ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಲಿಂಫೋಸೈಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕ್ರೋಫೇಜ್‌ಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ಊದಿಕೊಂಡ ಇಯೊಸಿನೊಫಿಲಿಕ್ ಕಾಲಜನ್‌ನಿಂದ ಕೂಡಿದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಆಸ್ಕಾಫ್ ದೇಹಗಳನ್ನು ಬೆಳಕಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.<ref name=RobbinsPath>{{cite book |author1=Cotran, Ramzi S. |author2=Kumar, Vinay |author3=Fausto, Nelson |author4=Nelso Fausto |author5=Robbins, Stanley L. |author6=Abbas, Abul K. |title=Robbins and Cotran pathologic basis of disease |publisher=Elsevier Saunders |location=St. Louis, Mo |year=2005 |isbn=978-0-7216-0187-8 |url=http://www.robbinspathology.com/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20050910050801/http://www.robbinspathology.com/ |archive-date=10 September 2005|df=dmy-all }}</ref> ದೊಡ್ಡ ಮ್ಯಾಕ್ರೋಫೇಜ್‌ಗಳು ಅನಿಟ್ಸ್ಚ್ಕೊವ್ ಕೋಶಗಳು ಅಥವಾ [[:en:Aschoff cell|ಆಸ್ಕೋಫ್ ದೈತ್ಯ ಕೋಶಗಳಾಗಿ]] ಪರಿಣಮಿಸಬಹುದು. ಸಂಧಿವಾತ ಕವಾಟದ ಗಾಯಗಳು ಕೋಶ-ಮಧ್ಯಸ್ಥ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದು ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಗಾಯಗಳು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ [[:en:T helper cell|ಟಿ-ಸಹಾಯಕ ಜೀವಕೋಶಗಳು]] ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕ್ರೋಫೇಜ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಸಂಧಿವಾತ ಜ್ವರದಲ್ಲಿ, ಈ ಗಾಯಗಳು ಹೃದಯದ ಯಾವುದೇ ಪದರದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ [[:en:Carditis|ಕಾರ್ಡಿಟಿಸ್ಗೆ]] ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಉರಿಯೂತವು "ಬ್ರೆಡ್-ಅಂಡ್-ಬೆಣ್ಣೆ" [[:en:Pericarditis|ಪೆರಿಕಾರ್ಡಿಟಿಸ್]] ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾದ ಸೆರೋಫಿಬ್ರಿನಸ್ ಪೆರಿಕಾರ್ಡಿಯಲ್ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು, ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಲ್ಲದೆ ಪರಿಹರಿಸುತ್ತದೆ. ==ರೋಗನಿರ್ಣಯ== [[File:Streptococcus_pyogenes_01.jpg|thumb|''ಸ್ಟ್ರೆಪ್ಟೋಕಾಕಸ್ ಪಯೋಜೆನೆಸ್'' ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ (ಪಾಪೆನ್‌ಹೈಮ್‌ನ ಕಲೆ), ಸಂಧಿವಾತ ಜ್ವರಕ್ಕೆ ಪ್ರಚೋದಕ]] ಹೃದಯದ ನ್ಯೂನತೆಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲು ಎದೆಯ ಎಕ್ಸ್-ರೇ ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋ ಕಾರ್ಡಿಯೋಗ್ರಾಮ್ ಎಂಬ ಎರಡು ತಪಾಸಣಾ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite journal |last1=Dougherty |first1=Scott |last2=Khorsandi |first2=Maziar |last3=Herbst |first3=Philip |date=2017-01-01 |title=Rheumatic heart disease screening: Current concepts and challenges |journal=Annals of Pediatric Cardiology |language=en |volume=10 |issue=1 |pages=39–49 |doi=10.4103/0974-2069.197051 |issn=0974-2069 |pmc=5241843 |pmid=28163427 |doi-access=free }}</ref> ಸಂಧಿವಾತ ಹೃದ್ರೋಗವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ ಮೂಲ ವಿಧಾನವೆಂದರೆ ಹೃದಯ ಆಸ್ಕಲ್ಟೇಶನ್. ಅಂದರೆ, ಅಸಮರ್ಪಕ ಕವಾಟಗಳಿಂದ ರಕ್ತದ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಆಲಿಸುವುದು. ಇದರೊಂದಿಗೆ [[:en:Echocardiography|ಎಕೋಕಾರ್ಡಿಯೋಗ್ರಫಿ]] ಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಆರ್‌ಎಚ್‌ಡಿಯನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಬಹುದು. ಎಕೋಕಾರ್ಡಿಯೋಗ್ರಾಮ್ ಅಂಗಾಂಶದ ಗುರುತು ಮತ್ತು ಸ್ಟೆನೋಸಿಸ್ನಂತಹ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೊದಲು ಆರ್‌ಎಚ್‌ಡಿ ಯ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ ಜೋನ್ಸ್ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ೧೯೪೪ ರಲ್ಲಿ [[:en:T. Duckett Jones|ಟಿ. ಡಕೆಟ್ ಜೋನ್ಸ್, ಎಂ]] ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref>{{cite journal | last = Jones | first = T Duckett |title=The diagnosis of rheumatic fever |journal=[[Journal of the American Medical Association|JAMA]] |volume=126 |issue= 8|pages=481–4 |year= 1944 | doi= 10.1001/jama.1944.02850430015005}}</ref> ಇತರ ಗುಂಪುಗಳ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಅಮೇರಿಕನ್ ಹಾರ್ಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ನಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ನಿಯತಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name =Robbins/><ref>{{cite journal |last1=Ferrieri |first1=P |title=Proceedings of the Jones Criteria workshop |journal=Circulation |volume=106 |issue=19 |pages=2521–3 |year=2002 |pmid=12417554 |doi=10.1161/01.CIR.0000037745.65929.FA |url=http://circ.ahajournals.org/cgi/content/full/106/19/2521?ck=nck |publisher=Jones Criteria Working Group |last2=Jones Criteria Working |first2=Group |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20051231194717/http://circ.ahajournals.org/cgi/content/full/106/19/2521?ck=nck |archive-date=31 December 2005 |df=dmy-all |doi-access=free }}</ref><ref name=":1" /><ref name=":1" /><ref name=":1" /><ref>{{Cite web|url=https://labtestsonline.org/tests/anti-dnase-b|title=Anti-DNase B|date=28 June 2021|access-date=31 ಮಾರ್ಚ್ 2024|archive-date=14 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211014210104/https://labtestsonline.org/tests/anti-dnase-b|url-status=dead}}</ref> ಹಿಂದಿನ ಸ್ಟ್ರೆಪ್ಟೋಕೊಕಲ್ ಸೋಂಕಿನ ಚಿಹ್ನೆಗಳು, ಕಡುಗೆಂಪು ಜ್ವರ, ಹೆಚ್ಚಿದ ಆಂಟಿಸ್ಟ್ರೆಪ್ಟೋಲಿಸಿನ್ ಒ ಅಥವಾ ಇತರ ಸ್ಟ್ರೆಪ್ಟೋಕೊಕಲ್ ಪ್ರತಿಕಾಯ ಟೈಟ್ರೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.<ref name=":1">{{Cite journal|last1=Gewitz Michael H.|last2=Baltimore Robert S.|last3=Tani Lloyd Y.|last4=Sable Craig A.|last5=Shulman Stanford T.|last6=Carapetis Jonathan|last7=Remenyi Bo|last8=Taubert Kathryn A.|last9=Bolger Ann F.|last10=Beerman Lee|last11=Mayosi Bongani M.|date=2015-05-19|title=Revision of the Jones Criteria for the Diagnosis of Acute Rheumatic Fever in the Era of Doppler Echocardiography|journal=Circulation|volume=131|issue=20|pages=1806–1818|doi=10.1161/CIR.0000000000000205|pmid=25908771|s2cid=46209822|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite web|url = https://labtestsonline.org/tests/antistreptolysin-o-aso|title = Antistreptolysin O (ASO)|date = 24 July 2020|access-date = 31 ಮಾರ್ಚ್ 2024|archive-date = 17 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2021|archive-url = https://web.archive.org/web/20211017224947/https://labtestsonline.org/tests/antistreptolysin-o-aso|url-status = dead}}</ref><ref>{{cite journal|pmc=3724245|year=2013|last1=Kumar|first1=RK|last2=Tandon|first2=R|title=Rheumatic fever & rheumatic heart disease: The last 50 years|volume=137|issue=4|pages=643–658|journal=The Indian Journal of Medical Research|pmid=23703332}}</ref> ೨೦೧೫ ರ ಕೊನೆಯ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯು ಕಡಿಮೆ-ಅಪಾಯದ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ-ಅಪಾಯದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ವೇರಿಯಬಲ್ ಡಯಾಗ್ನೋಸ್ಟಿಕ್ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಸಲಹೆ ಮಾಡಿದ್ದು, ಮೊದಲ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾದ ರೋಗನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಕೊನೆಯದರಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ರೋಗನಿರ್ಣಯವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಇದು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | url = http://www.emedicine.com/emerg/topic509.htm | work = eMedicine | title = Rheumatic Fever | first = Steven J | last = Parrillo | publisher = DO, FACOEP, FACEP | access-date = 14 July 2007 | url-status = live | archive-url = https://web.archive.org/web/20070708195326/http://www.emedicine.com/EMERG/topic509.htm | archive-date = 8 July 2007 | df = dmy-all }}</ref><ref>{{cite journal | title= Guidelines for the diagnosis of rheumatic fever. Jones Criteria, 1992 update | url= https://archive.org/details/sim_jama_1992-10-21_268_15/page/2069 | publisher = Special Writing Group of the Committee on Rheumatic Fever, Endocarditis, and Kawasaki Disease of the Council on Cardiovascular Disease in the Young of the American Heart Association |journal=JAMA |volume=268 |issue=15 |pages= 2069–73 | year = 1992 |pmid=1404745 |doi = 10.1001/jama.1992.03490150121036}}</ref><ref>{{cite journal|first=Anita|last= Saxena |s2cid= 23052280 | title =Diagnosis of rheumatic fever: Current status of Jones criteria and role of echocardiography|url=https://archive.org/details/sim_indian-journal-of-pediatrics_2000-04_67_4/page/283|journal = Indian Journal of Pediatrics | volume =67|issue=4|pages=283–6|year=2000|pmid=11129913|doi= 10.1007/BF02758174}}</ref> ==ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ== [[:en:Streptococcal pharyngitis|ಸ್ಟ್ರೆಪ್ ಗಂಟಲಿಗೆ]] ಪ್ರತಿಜೀವಕಗಳ ಮೂಲಕ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಸಂಧಿವಾತ ಜ್ವರವನ್ನು ತಡೆಯಬಹುದು.<ref name=Ger2009>{{cite journal|last1=Gerber|first1=MA|last2=Baltimore|first2=RS|last3=Eaton|first3=CB|last4=Gewitz|first4=M|last5=Rowley|first5=AH|last6=Shulman|first6=ST|last7=Taubert|first7=KA|title=Prevention of rheumatic fever and diagnosis and treatment of acute Streptococcal pharyngitis: a scientific statement from the American Heart Association Rheumatic Fever, Endocarditis, and Kawasaki Disease Committee of the Council on Cardiovascular Disease in the Young, the Interdisciplinary Council on Functional Genomics and Translational Biology, and the Interdisciplinary Council on Quality of Care and Outcomes Research: endorsed by the American Academy of Pediatrics.|url=https://archive.org/details/sim_circulation_2009-03-24_119_11/page/1541|journal=Circulation|date=24 March 2009|volume=119|issue=11|pages=1541–51|pmid=19246689|doi=10.1161/circulationaha.109.191959|doi-access=free}}</ref> ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ, ಸಂಧಿವಾತ ಜ್ವರವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದುಳಿದಿರುವ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸೀಮಿತ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name=Nu2017/> ಜನದಟ್ಟಣೆ ಮತ್ತು ದೇಶೀಯ ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಂಬಂಧಿತ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಅಂಶಗಳೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name=Nu2017/><ref name=phillips2017>{{cite journal|vauthors=Phillips DI, Osmond C, Williams ML, Jones A|title=Air pollution in early life and adult mortality from chronic rheumatic heart disease|journal=International Journal of Epidemiology|volume=46|issue=4|year=2017|pages=1107–1114|doi=10.1093/ije/dyw249|doi-access=free|pmid=27773865|pmc=5489081}}</ref><ref name=phillips2017/> ಮರುಕಳಿಸುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಭವನೀಯತೆಯಿಂದಾಗಿ ತೀವ್ರವಾದ ಸಂಧಿವಾತ ಜ್ವರದ ನಂತರ ಪ್ರತಿಜೀವಕ ರೋಗನಿರೋಧಕವನ್ನು ಬಳಸಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref name=Ger2009/><ref name=chowdhury2023>{{cite book|vauthors=Chowdhury S, Koziatek CA, Rajnik M|chapter=Acute Rheumatic Fever|title=StatPearls|publisher=StatPearls Publishing|location=Treasure Island, Florida|date=2 August 2023|pmid=37603629|id=National Library of Medicine Bookshelf ID NBK594238}}</ref> ​​ಸ್ಟ್ರೆಪ್ಟೋಕೊಕಲ್ ಫಾರಂಜಿಟಿಸ್ ಲಕ್ಷಣರಹಿತವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ನಂತರವೂ ಸಂಧಿವಾತ ಜ್ವರವು ಮರುಕಳಿಸಬಹುದು.<ref name=nishimura2014>{{cite journal|vauthors=Nishimura RA, Otto CM, et al|year=2014|title=2014 AHA/ACC Guideline for the Management of Patients With Valvular Heart Disease|journal=Journal of the American College of Cardiology|volume=63|issue=22|pages=e57–e185 |doi=10.1016/j.jacc.2014.02.536|pmid=24603191|doi-access=free}}</ref><ref name=nishimura2014/> ===ಲಸಿಕೆ=== ಎಸ್. ಪಯೋಜೆನ್ಸ್ ಸೋಂಕಿನಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಪ್ರಸ್ತುತ ಯಾವುದೇ ಲಸಿಕೆಗಳು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಒಂದನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಎಸ್. ಪಯೋಜೆನ್‌ಗಳ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ತಳಿಗಳು, ಲಸಿಕೆಯ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಸೂಕ್ತವಾದ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜನರ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದು ಲಸಿಕೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವಲ್ಲಿನ ತೊಂದರೆಗಳಾಗಿವೆ. == ಚಿಕಿತ್ಸೆ == [[File:Rheumatic heart disease world map-Deaths per million persons-WHO2012.svg|thumb|upright=1.3|೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಮಿಲಿಯನ್ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸಂಧಿವಾತ ಹೃದ್ರೋಗದಿಂದ ಸಾವುಗಳು<ref>{{cite web | url =https://www.who.int/healthinfo/global_burden_disease/estimates_country/en/ | title = WHO Disease and injury country estimates | year = 2009 | work = World Health Organization | access-date = 11 November 2009 | url-status = live | archive-url = https://web.archive.org/web/20140202213728/http://www.who.int/healthinfo/global_burden_disease/estimates_country/en/ | archive-date = 2 February 2014 | df = dmy-all }}</ref> {{Div col|small=yes|colwidth=10em}}{{legend|#ffff20|0–7}}{{legend|#ffe820|8–14}}{{legend|#ffd820|15–20}}{{legend|#ffc020|21–25}}{{legend|#ffa020|26–32}}{{legend|#ff9a20|33–38}}{{legend|#f08015|39–45}}{{legend|#e06815|46–52}}{{legend|#d85010|53–63}}{{legend|#d02010|64–250}}{{div col end}}]] ಅನಾರೋಗ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಇತಿಹಾಸ ಹಾಗೂ ರೋಗದ ಗಾಂಭೀರ್ಯವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ವೈದ್ಯರು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="sciencemediacentre.co.nz">{{cite web|title=Collaboration aims for rheumatic fever vaccine|url=http://www.sciencemediacentre.co.nz/2014/09/18/collaboration-aims-for-rheumatic-fever-vaccine/|website=sciencemediacentre.co.nz|access-date=April 16, 2017|date=September 18, 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170415140325/http://www.sciencemediacentre.co.nz/2014/09/18/collaboration-aims-for-rheumatic-fever-vaccine/|archive-date=15 April 2017|df=dmy-all}}</ref> ಈ ಬಗೆಯ ಹೃದಯದ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಸಂಧಿವಾತ ಜ್ವರವೇ ಕಾರಣವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯೆಂದರೆ, ಸಂಧಿವಾತ ಜ್ವರವನ್ನು ತಡೆಯವುದೇ ಆಗಿದೆ.<ref>{{cite web|title=Initiative for Vaccine Research (IVR) – Group A Streptococcus|url=https://www.who.int/vaccine_research/diseases/soa_bacterial/en/index3.html|publisher=World Health Organization|access-date=15 June 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120513105141/http://www.who.int/vaccine_research/diseases/soa_bacterial/en/index3.html|archive-date=13 May 2012|df=dmy-all}}</ref> ಗಂಟಲು ನೋವಿಗೆ ಸಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಬೇಕು.   ರುಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಜ್ವರ ಬಂದರೆ, ರೋಗ ಉಲ್ಬಣಿಸದಿರಲು ಸತತವಾಗಿ ಆಂಟಿಬಯೋಟಿಕ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಬೇಕಾಗಬಹುದು. ===ಸೋಂಕು=== ಸಂಧಿವಾತ ಜ್ವರದಿಂದ ಒಮ್ಮೆ ಬಾಧಿತರಾದ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ [[ಪೆನ್ಸಿಲಿನ್|ಪೆನ್ಸಿಲಿನ್‌ನ]] ಮಾಸಿಕ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದನ್ನು ನೀಡಬೇಕು. ಕಾರ್ಡಿಟಿಸ್ನ ಪುರಾವೆಗಳಿದ್ದರೆ, ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಅವಧಿಯು ೪೦ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಇರಬಹುದು. ಸಂಧಿವಾತ ಜ್ವರದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಮರುಕಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಕಡಿಮೆ-ಡೋಸ್ ಪ್ರತಿಜೀವಕಗಳ ( ಪೆನ್ಸಿಲಿನ್, ಸಲ್ಫಾಡಿಯಾಜಿನ್ ಅಥವಾ ಎರಿಥ್ರೊಮೈಸಿನ್ ನಂತಹ) ನಿರಂತರ ಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ===ಉರಿಯೂತ=== ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಪಿರಿನ್ ಅನ್ನು ಸಂಧಿವಾತ ಜ್ವರದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಜಠರ|ಜಠರದುರಿತ]] ಮತ್ತು ಸ್ಯಾಲಿಸಿಲೇಟ್ ವಿಷದಂತಹ ಅಡ್ಡಪರಿಣಾಮಗಳಿಂದಾಗಿ, ಸ್ಯಾಲಿಸಿಲೇಟ್ ಮಟ್ಟಗಳ ಸೀರಮ್ ಮಾನಿಟರಿಂಗ್ ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name=chowdhury2023/><ref>{{cite web|title=Aspirin Monograph for Professionals - Drugs.com|url=https://www.drugs.com/monograph/aspirin.html|website=Drugs.com|publisher=American Society of Health-System Pharmacists|access-date=30 March 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170425142242/https://www.drugs.com/monograph/aspirin.html|archive-date=25 April 2017|df=dmy-all}}</ref> ತೀವ್ರವಾದ ಸಂಧಿವಾತ ಜ್ವರದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಡಿಟಿಸ್ನ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾಗಿದೆ.<ref name=chowdhury2023/><ref>{{cite journal|vauthors=Hashkes PJ, Tauber T, Somekh E, Brik R, Barash J, Mukamel M, Harel L, Lorder A, Berkovitch M, Uziel Y|title=Naproxen as an alternative to aspirin for the treatment of arthritis of rheumatic fever: a randomized trial|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-pediatrics_2003-09_143_3/page/399|journal=The Journal of Pediatrics|date=2003 |volume=143|issue=3|pages=399–401|doi=10.1067/S0022-3476(03)00388-3|pmid=14517527}}</ref><ref>{{cite journal|vauthors=Çetin II, Ekici F, Kocabaş A, Çevik BŞ, Eminoğlu S, Azak E, Kibar AE, Arı ME, Sürücü M, Orgun A|title=The efficacy and safety of naproxen in acute rheumatic fever: The comparative results of 11-year experience with acetylsalicylic acid and naproxen|journal=The Turkish Journal of Pediatrics|volume=58|issue=5|pages=473–479|year=2016|doi=10.24953/turkjped.2016.05.003|doi-access=free|pmid=28621087}}</ref> ಕಾರ್ಟಿಕೊಸ್ಟೆರಾಯ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎಐಡಿಗಳು ಅಥವಾ ತೀವ್ರತರವಾದ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಅಲರ್ಜಿ ಹೊಂದಿರುವ ಜನರಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು.<ref name=chillers2015>{{cite journal|vauthors=Cilliers A, Adler AJ, Saloojee H|title=Anti-inflammatory treatment for carditis in acute rheumatic fever|year=2015|volume=2015|issue=5|id=Art. No. CD003176|doi=10.1002/14651858.CD003176.pub3|pmid=26017576|journal=Cochrane Database of Systematic Reviews|pages=CD003176 }}</ref> ಸ್ಟೀರಾಯ್ಡ್‌ಗಳ ಬಳಕೆಯು ಅಂಗಾಂಶ ಕ್ಷೀಣತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.<ref name=chillers2015/> ===ಹೃದಯ ವೈಫಲ್ಯ=== [[File:Rheumatic heart disease world map - DALY - WHO2004.svg|thumb|upright=1.3|ಅಂಗವೈಕಲ್ಯ-ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಜೀವನ ವರ್ಷ ಸುಮಾರು ೩೩ ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಸಂಧಿವಾತ ಹೃದ್ರೋಗದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ೪೭ ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ತಮ್ಮ ಹೃದಯ ಕವಾಟಗಳಿಗೆ ಲಕ್ಷಣರಹಿತ ಹಾನಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೧೦ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಇದು ೩೪೫,೦೦೦ ಸಾವುಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. {{Div col|small=yes|colwidth=10em}} {{legend|#b3b3b3|no data}} {{legend|#ffff65|less than 20}} {{legend|#fff200|20–40}} {{legend|#ffdc00|40–60}} {{legend|#ffc600|60–80}} {{legend|#ffb000|80–100}} {{legend|#ff9a00|100–120}} {{legend|#ff8400|120–140}} {{legend|#ff6e00|140–160}} {{legend|#ff5800|160–180}} {{legend|#ff4200|180–200}} {{legend|#ff2c00|200–330}} {{legend|#cb0000|more than 330}} {{div col end}}]] ಕೆಲವು ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಕಾರ್ಡಿಟಿಸ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ರಕ್ತ ಕಟ್ಟಿ [[ಹೃದಯ ಸ್ತಂಭನ|ಹೃದಯ ಸ್ಥಂಭನವಾಗಿ]] ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ [[ಹೃದಯಾಘಾತ|ಹೃದಯಾಘಾತಕ್ಕೆ]] [[:en:ACE inhibitor|ಎಸಿಇ ಪ್ರತಿರೋಧಕಗಳು]], [[:en:Diuretic|ಮೂತ್ರವರ್ಧಕಗಳು]], [[:en:Beta blocker|ಬೀಟಾ ಬ್ಲಾಕರ್‌ಗಳು]] ಮತ್ತು [[:en:Digoxin|ಡಿಗೋಕ್ಸಿನ್‌ನಂತಹ]] ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ==ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಶಾಸ್ತ್ರ== ಸುಮಾರು ೩೩ ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಸಂಧಿವಾತ ಹೃದ್ರೋಗದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿ ೪೭ ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ತಮ್ಮ ಹೃದಯ ಕವಾಟಗಳಿಗೆ ಲಕ್ಷಣರಹಿತ ಹಾನಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೧೦ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಇದು ೩೪೫,೦೦೦ ಸಾವುಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಸ್ಟ್ರೆಪ್ಟೋಕೊಕಸ್ ಸೋಂಕುಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲು ಪ್ರತಿಜೀವಕಗಳ ವ್ಯಾಪಕ ಬಳಕೆಯಿಂದಾಗಿ ೧೯೬೦ ರ ದಶಕದಿಂದಲೂ ಸಂಧಿವಾತ ಜ್ವರವು ಸಾಕಷ್ಟು ವಿರಳವಾಗಿದೆ.<ref name=Nu2017>{{cite journal|last1=Nulu|first1=S|last2=Bukhman|first2=G|last3=Kwan|first3=GF|title=Rheumatic Heart Disease: The Unfinished Global Agenda.|journal=Cardiology Clinics|date=February 2017|volume=35|issue=1|pages=165–180|pmid=27886787|doi=10.1016/j.ccl.2016.08.006}}</ref> ಸಂಧಿವಾತ ಜ್ವರವು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ೫ ರಿಂದ ೧೭ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಗಂಟಲೂತದ ನಂತರ ಸುಮಾರು ೨೦ ದಿನಗಳ ನಂತರ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.<ref name=Loz2012>{{cite journal |vauthors = Lozano R, Naghavi M, Foreman K, Lim S, Shibuya K, Aboyans V, Abraham J, Adair T, Aggarwal R, Ahn SY, Alvarado M, Anderson HR, Anderson LM, Andrews KG, Atkinson C, Baddour LM, Barker-Collo S, Bartels DH, Bell ML, Benjamin EJ, Bennett D, Bhalla K, Bikbov B, Bin Abdulhak A, Birbeck G, Blyth F, Bolliger I, Boufous S, Bucello C, Burch M, Burney P, Carapetis J, Chen H, Chou D, Chugh SS, Coffeng LE, Colan SD, Colquhoun S, Colson KE, Condon J, Connor MD, Cooper LT, Corriere M, Cortinovis M, de Vaccaro KC, Couser W, Cowie BC, Criqui MH, Cross M, Dabhadkar KC, Dahodwala N, De Leo D, Degenhardt L, Delossantos A, Denenberg J, Des Jarlais DC, Dharmaratne SD, Dorsey ER, Driscoll T, Duber H, Ebel B, Erwin PJ, Espindola P, Ezzati M, Feigin V, Flaxman AD, Forouzanfar MH, Fowkes FG, Franklin R, Fransen M, Freeman MK, Gabriel SE, Gakidou E, Gaspari F, Gillum RF, Gonzalez-Medina D, Halasa YA, Haring D, Harrison JE, Havmoeller R, Hay RJ, Hoen B, Hotez PJ, Hoy D, Jacobsen KH, James SL, Jasrasaria R, Jayaraman S, Johns N, Karthikeyan G, Kassebaum N, Keren A, Khoo JP, Knowlton LM, Kobusingye O, Koranteng A, Krishnamurthi R, Lipnick M, Lipshultz SE, Ohno SL, Mabweijano J, MacIntyre MF, Mallinger L, March L, Marks GB, Marks R, Matsumori A, Matzopoulos R, Mayosi BM, McAnulty JH, McDermott MM, McGrath J, Mensah GA, Merriman TR, Michaud C, Miller M, Miller TR, Mock C, Mocumbi AO, Mokdad AA, Moran A, Mulholland K, Nair MN, Naldi L, Narayan KM, Nasseri K, Norman P, O'Donnell M, Omer SB, Ortblad K, Osborne R, Ozgediz D, Pahari B, Pandian JD, Rivero AP, Padilla RP, Perez-Ruiz F, Perico N, Phillips D, Pierce K, Pope CA, Porrini E, Pourmalek F, Raju M, Ranganathan D, Rehm JT, Rein DB, Remuzzi G, Rivara FP, Roberts T, De León FR, Rosenfeld LC, Rushton L, Sacco RL, Salomon JA, Sampson U, Sanman E, Schwebel DC, Segui-Gomez M, Shepard DS, Singh D, Singleton J, Sliwa K, Smith E, Steer A, Taylor JA, Thomas B, Tleyjeh IM, Towbin JA, Truelsen T, Undurraga EA, Venketasubramanian N, Vijayakumar L, Vos T, Wagner GR, Wang M, Wang W, Watt K, Weinstock MA, Weintraub R, Wilkinson JD, Woolf AD, Wulf S, Yeh PH, Yip P, Zabetian A, Zheng ZJ, Lopez AD, Murray CJ, AlMazroa MA, Memish ZA|s2cid=1541253 |display-authors=6 |title=Global and regional mortality from 235 causes of death for 20 age groups in 1990 and 2010: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2010 |journal=Lancet |volume=380 |issue=9859 |pages=2095–128 |year=2012 |pmid=23245604 |doi=10.1016/S0140-6736(12)61728-0 |pmc=10790329 |hdl=10536/DRO/DU:30050819 |url=https://zenodo.org/record/2557786 |hdl-access=free }}</ref> ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ, ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ಸ್ಟ್ರೆಪ್ ಸೋಂಕು ಯಾವುದೇ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡದಿರಬಹುದು. [[ಪ್ರತಿಜೀವಿಕ|ಪ್ರತಿಜೀವಕ]] ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ದರವು ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಸಂಧಿವಾತ ಜ್ವರದ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಸ್ಟ್ರೆಪ್ ಸೋಂಕಿನೊಂದಿಗೆ ಉಲ್ಬಣಗೊಳ್ಳುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web | url = https://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/003940.htm | publisher = NLM/NIH | website = Medline Plus Medical Encyclopedia | title = Rheumatic fever | url-status = live | archive-url = https://web.archive.org/web/20160407011041/https://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/003940.htm | archive-date = 7 April 2016 | df = dmy-all }}</ref> ಸಂಧಿವಾತ ಜ್ವರದ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ದಾಳಿಗಳು ಕವಾಟದ ಹೃದಯ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಹೃದಯದ ತೊಡಕುಗಳು ದೀರ್ಘಕಾಲವಾಗಿದ್ದು, ತೀವ್ರವಾಗಿರಬಹುದು.<ref>{{Cite journal|last1=Marijon|first1=Eloi|last2=Ou|first2=Phalla|last3=Celermajer|first3=David S.|last4=Ferreira|first4=Beatriz|last5=Mocumbi|first5=Ana Olga|last6=Jani|first6=Dinesh|last7=Paquet|first7=Christophe|last8=Jacob|first8=Sophie|last9=Sidi|first9=Daniel|s2cid=28936439|date=2007-08-02|title=Prevalence of rheumatic heart disease detected by echocardiographic screening|journal=The New England Journal of Medicine|volume=357|issue=5|pages=470–476|doi=10.1056/NEJMoa065085|issn=1533-4406|pmid=17671255|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Rothenbühler|first1=Martina|last2=O'Sullivan|first2=Crochan J.|last3=Stortecky|first3=Stefan|last4=Stefanini|first4=Giulio G.|last5=Spitzer|first5=Ernest|last6=Estill|first6=Janne|last7=Shrestha|first7=Nikesh R.|last8=Keiser|first8=Olivia|last9=Jüni|first9=Peter|date=2014-12-01|title=Active surveillance for rheumatic heart disease in endemic regions: a systematic review and meta-analysis of prevalence among children and adolescents|journal=The Lancet Global Health|volume=2|issue=12|pages=e717–726|doi=10.1016/S2214-109X(14)70310-9|issn=2214-109X|pmid=25433627|url=https://boris.unibe.ch/61447/1/Rothenb%C3%BChler%20LancetGlobHealth%202014.pdf|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Shrestha NR|last2=Karki P|last3=Mahto R|date=2016-03-02|title=Prevalence of subclinical rheumatic heart disease in eastern nepal: A school-based cross-sectional study|journal=JAMA Cardiology|doi=10.1001/jamacardio.2015.0292|pmid=27437661|issn=2380-6583|display-authors=etal|volume=1|issue=1|pages=89–96|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Beaton|first1=Andrea|last2=Okello|first2=Emmy|last3=Lwabi|first3=Peter|last4=Mondo|first4=Charles|last5=McCarter|first5=Robert|last6=Sable|first6=Craig|date=2012-06-26|title=Echocardiography screening for rheumatic heart disease in Ugandan schoolchildren|url=https://archive.org/details/sim_circulation_2012-06-26_125_25/page/3127|journal=Circulation|volume=125|issue=25|pages=3127–3132|doi=10.1161/CIRCULATIONAHA.112.092312|issn=1524-4539|pmid=22626741|doi-access=free}}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]] [[ವರ್ಗ:ರೋಗಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜ್ವರ]] [[ವರ್ಗ:ವೈದ್ಯಕೀಯ]] [[ವರ್ಗ:ಹೃದಯಶಾಸ್ತ್ರ]] meb8v51rc6ov1dgm2yqp3ujm84argwn 0 92997 1431463 1381813 2026-10-06T21:03:04Z InternetArchiveBot 69876 Add 1 book for [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಪರಿಶೀಲನಾರ್ಹತೆ]] (20261006sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 1431463 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = ರಿಚರ್ಡ್ ಫೇನ್ಮನ್ | image = Richard Feynman Nobel.jpg | caption = ೧೯೬೫ ರಲ್ಲಿ, ಫೇನ್ಮನ್ | alt = Feynman, smiling | birth_name = ರಿಚರ್ಡ್ ಫಿಲಿಪ್ಸ್ ಫೇನ್ಮನ್ | birth_date = {{birth date|1918|5|11|mf=y}} | birth_place = [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ]], ಯು.ಎಸ್. | death_date = {{death date and age|1988|2|15|1918|5|11|mf=y}} | death_place = [[ಲಾಸ್ ಎಂಜಲೀಸ್]], [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]], ಯು.ಎಸ್. | resting_place = [[:en:Mountain View Cemetery, Altadena|ಮೌಂಟೇನ್ ವ್ಯೂ ಸ್ಮಶಾನ, ಅಲ್ಟಾಡೆನಾ]] | fields = [[:en:Theoretical physics|ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ]] | workplaces = {{Plainlist| * [[:en:Cornell University|ಕಾರ್ನೆಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] * [[:en:California Institute of Technology|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ]] }} | education = {{Plainlist| * [[:en:Massachusetts Institute of Technology|ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ]] ([[:en:Bachelor of Science|ಬ್ಯಾಚುಲರ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್]]) * [[:en:Princeton University|ಪ್ರಿನ್ಸ್ಟನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ([[:en:PHD|ಪಿಎಚ್‌ಡಿ]]) }} | thesis_title = ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಕ್ರಿಯೆಯ ತತ್ವ. | thesis_url = https://cds.cern.ch/record/101498/files/Thesis-1942-Feynman.pdf | thesis_year = ೧೯೪೨ | doctoral_advisor = [[:en:John Archibald Wheeler|ಜಾನ್ ಆರ್ಚಿಬಾಲ್ಡ್ ವೀಲರ್]] | academic_advisors = | doctoral_students = {{Plainlist| * [[:en:James M. Bardeen|ಜೇಮ್ಸ್ ಎಂ. ಬಾರ್ಡೀನ್]] * [[:en:Laurie Brown (physicist)|ಲಾರಿ ಬ್ರೌನ್ (ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ)]] * [[:en:Michael Cohen (physicist)|ಮೈಕೆಲ್ ಕೋಹೆನ್ (ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ)]] * [[:en:Thomas Curtright|ಥಾಮಸ್ ಕರ್ಟ್ರೈಟ್]] * [[:en:Albert Hibbs|ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಹಿಬ್ಸ್]] * [[:en:Giovanni Rossi Lomanitz|ಜಿಯೋವಾನಿ ರೊಸ್ಸಿ ಲೊಮಾನಿಟ್ಜ್]] * [[:en:George Zweig|ಜಾರ್ಜ್ ಜ್ವೀಗ್]] }} | notable_students = "ಪದವಿಪೂರ್ವ:" {{Plainlist| * [[:en:Robert Barro|ರಾಬರ್ಟ್ ಬಾರ್ರೊ]] }} "ಪದವೀಧರ:" {{Plainlist| * [[:en:Douglas D. Osheroff|ಡೌಗ್ಲಾಸ್ ಡಿ. ಒಶೆರಾಫ್]] * [[:en:Paul Steinhardt|ಪಾಲ್ ಸ್ಟೈನ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್]] * [[:en:Stephen Wolfram|ಸ್ಟೀಫನ್ ವೂಲ್ಫ್ರಾಮ್]] }} | signature = Richard Feynman signature.svg | spouse = {{Plainlist| * {{marriage|ಆರ್ಲಿನ್ ಗ್ರೀನ್ಬಾಮ್|1942|1945|end=died}} * {{marriage|ಮೇರಿ ಲೂಯಿಸ್ ಬೆಲ್|1952|1958|reason=divorced}} * {{marriage|ಗ್ವೆನೆತ್ ಹೌರ್ತ್|1960}} }} | children = ೨ }} '''ರಿಚರ್ಡ್ ಫಿಲಿಪ್ಸ್ ಫೇನ್ಮನ್''' (ಮೇ ೧೧, ೧೯೧೮ - ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೫, ೧೯೮೮) ಇವರು [[ಅಮೇರಿಕನ್]] [[:en:theoretical physicist|ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾಗಿದ್ದರು]]. ಹಾಗೂ [[:en:quantum mechanics|ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕ್ಸ್‌ನ]] ಸಮಗ್ರ ಸೂತ್ರೀಕರಣ, [[:en:quantum electrodynamics|ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡೈನಾಮಿಕ್ಸ್]] ಸಿದ್ಧಾಂತ, ಸೂಪರ್ ಕೂಲ್ಡ್ [[:en:liquid helium|ದ್ರವ ಹೀಲಿಯಂನ]] [[:en:superfluidity|ಸೂಪರ್ಫ್ಲೂಯಿಡಿಟಿಯ]] ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಕಣ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡೈನಾಮಿಕ್ಸ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ, ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು ೧೯೬೫ ರಲ್ಲಿ, [[:en:Julian Schwinger |ಜೂಲಿಯನ್ ಶ್ವಿಂಗರ್]] ಮತ್ತು [[:en: Shin'ichirō Tomonaga|ಶಿನಿಚಿರೊ ಟೊಮೊನಾಗಾ]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ [[ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು]] ಪಡೆದರು. [[:en:subatomic particles|ಉಪಪರಮಾಣು ಕಣಗಳ]] ವರ್ತನೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಗಣಿತದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಚಿತ್ರಾತ್ಮಕ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ಇದನ್ನು "''[[:en: Feynman diagrams|ಫೇನ್ಮನ್‌ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳು]]''" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಅವರ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಜರ್ನಲ್ [[:en:Physics World|ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ವರ್ಲ್ಡ್]] ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತದ ೧೩೦ ಪ್ರಮುಖ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಏಳನೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite press release|url=https://www.caltech.edu/about/news/physics-world-poll-names-richard-feynman-one-10-greatest-physicists-all-time-368|title=Physics World poll names Richard Feynman one of 10 greatest physicists of all time|publisher=[[California Institute of Technology]]|access-date=June 10, 2023|date=December 2, 1999|first=Robert|last=Tindol}}</ref> ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[:en:development of the atomic bomb|ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ]] ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ೧೯೮೦ ರ, ದಶಕದಲ್ಲಿ [[:en:Space Shuttle Challenger disaster|ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆ ಚಾಲೆಂಜರ್ ದುರಂತದ]] ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿದ [[:en:Rogers Commission|ರೋಜರ್ಸ್ ಆಯೋಗದ]] ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಪರಿಚಿತರಾದರು. ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿನ ಅವರ ಕೆಲಸದ ಜೊತೆಗೆ, [[:en:quantum computing|ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್]] ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ತಕ ಮತ್ತು [[:en:nanotechnology|ನ್ಯಾನೊ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ]] ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಫೇನ್ಮನ್ ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಅವರ [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ]] ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯಲ್ಲಿ [[:en:theoretical physics|ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ]] [[:en:Richard C. Tolman|ರಿಚರ್ಡ್ ಸಿ ಟೋಲ್ಮನ್‌ರವರು]] ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು. ==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ== ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು ಮೇ ೧೧, ೧೯೧೮ ರಂದು [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ]],<ref>{{cite web |url=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1965/feynman-bio.html |title=Richard P. Feynman – Biographical |publisher=The Nobel Foundation |access-date=April 23, 2013 |archive-date=July 1, 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060701224503/https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1965/feynman-bio.html |url-status=live}}</ref> ಗೃಹಿಣಿಯಾದ ''ಲೂಸಿಲ್ಲೆ'' ([[:en:(née |ನೀ]] ಫಿಲಿಪ್ಸ್, ೧೮೯೫–೧೯೮೧) ಮತ್ತು ಮಾರಾಟದ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾದ ''ಮೆಲ್ವಿಲ್ಲೆ ಆರ್ಥರ್ ಫೇನ್ಮನ್'' (೧೮೯೦–೧೯೪೬) ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಮಗನಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |last1=O'Connor |first1=J. J. |last2=Robertson |first2=E. F. |date=August 2002 |title=Richard Feynman (1918–1988) – Biography – MacTutor History of Mathematics |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Feynman/ |access-date=June 10, 2023 |publisher=University of St. Andrews}}</ref> ಫೇನ್ಮನ್ ಅವರ ತಂದೆ [[:en:Russian Empire|ರಷ್ಯಾದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ]] [[:en:Minsk|ಮಿನ್ಸ್ಕ್‌]] ಯಹೂದಿ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಐದು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹೆತ್ತವರೊಂದಿಗೆ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಗೆ]] ವಲಸೆ ಬಂದರು. ಫೇನ್ಮನ್ ಅವರ ತಾಯಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಹೂದಿ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಲೂಸಿಲ್ಲೆಯವರ ತಂದೆಯವರು [[ಪೋಲೆಂಡ್|ಪೋಲೆಂಡ್‌ನಿಂದ]] ವಲಸೆ ಬಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ತಾಯಿ ಕೂಡ ಪೋಲಿಷ್ ವಲಸಿಗರ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಬಂದವರು. ಅವರು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದರು.<ref>{{cite news |author=Seelye |first=Katharine Q. |date=September 10, 2020 |title=Joan Feynman, Who Shined Light on the Aurora Borealis, Dies at 93 |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2020/09/10/science/joan-feynman-dead.html |access-date=September 13, 2020}}</ref> ಆದರೆ, ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ೧೯೧೭ ರಲ್ಲಿ, ''ಮೆಲ್ವಿಲ್ಲೆ'' ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು ಹುಟ್ಟಿದಾಗ ತಡವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವವರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವನ ಮೂರನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ನಂತರದವರೆಗೂ ಮಾತನಾಡಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite magazine |url=https://www.popsci.com/scitech/article/2002-04/my-mother-scientist/|title=My Mother, the Scientist |access-date=June 10, 2023 |first=Charles |last=Hirshberg |author-link=Charles Hirshberg |date=April 18, 2002 |magazine=Popular Science}}</ref> ವಯಸ್ಕರಾದ ಮೇಲೆ ಅವರು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವ ಅಥವಾ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆಯಂತೆ ಗ್ರಹಿಸುವಷ್ಟು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತರಾದ [[:en:Wolfgang Pauli |ವೂಲ್ಫ್ಗ್ಯಾಂಗ್ ಪೌಲಿ]] ಮತ್ತು [[:en:Hans Bethe|ಹ್ಯಾನ್ಸ್ ಬೆಥೆ]] ಒಮ್ಮೆ ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು "ಬಮ್" ನಂತೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಟೀಕಿಸಿದರು. ===[[ಧರ್ಮ]]=== ಫೇನ್ಮನ್ ಅವರ ಪೋಷಕರು ಇಬ್ಬರೂ ಯಹೂದಿ ಕುಟುಂಬಗಳಿಂದ ಬಂದವರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಪ್ರತಿ ಶುಕ್ರವಾರದಂದು [[:en:synagogue|ಸಿನಗಾಗ್‌ಗೆ]] ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{Cite journal |last=Haynie |first=D.T. |title=And the award goes to... |journal=International Journal of Nanomedicine |issn=1176-9114 |year=2007 |volume=2 |issue=2 |pages=125–127 |pmid=17722541 |pmc=2673976 }}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ತನ್ನ ಯೌವನದ ವೇಳೆಗೆ, ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು ತಮ್ಮನ್ನು "ನಿಷ್ಠಾವಂತ [[:en:atheist|ನಾಸ್ತಿಕ]]" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, [[:en:Tina Levitan|ಟೀನಾ ಲೆವಿಟನ್]] ಅವರಿಗೆ ಬರೆದ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ, ಯಹೂದಿ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರ ಕುರಿತಾದ ಅವರ ಪುಸ್ತಕದ ಮಾಹಿತಿಯ ಕೋರಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ ಅವರು, "ಕೆಲವು [[ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮ|ಯಹೂದಿ]] ಆನುವಂಶಿಕತೆಯಿಂದ ಬರುವ ವಿಚಿತ್ರ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವುದು ಜನಾಂಗೀಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಅಸಂಬದ್ಧತೆಗೆ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite news|last=Harrison|first=John|title=Physics, bongos and the art of the nude|url=https://www.telegraph.co.uk/culture/books/3643596/Physics-bongos-and-the-art-of-the-nude.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/culture/books/3643596/Physics-bongos-and-the-art-of-the-nude.html |archive-date=January 10, 2022 |url-access=subscription |url-status=live|newspaper=[[The Daily Telegraph]]|access-date=April 23, 2013}}{{cbignore}}</ref> "ಹದಿಮೂರನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಾನು ಇತರ ಧಾರ್ಮಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಿಗೆ ಮತಾಂತರಗೊಂಡೆ. ಆದರೆ, ಯೆಹೂದಿ ಜನರು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ [[:en:chosen people|ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿದ ಜನರು]] ಎಂದು ನಂಬುವುದನ್ನು ನಾನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದೆ" ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==ಶಿಕ್ಷಣ== ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು [[:en:Far Rockaway High School|ಫಾರ್ ರಾಕ್ವೇ ಹೈಸ್ಕೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ]] ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಸಹ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರಾದ [[:en:Burton Richter|ಬರ್ಟನ್ ರಿಕ್ಟರ್]] ಮತ್ತು [[:en:Baruch Samuel Blumberg|ಬರೂಚ್ ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಬ್ಲಮ್ಬರ್ಗ್]] ಕೂಡ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |url=https://www.rockawave.com/articles/museum-tracks-down-frhs-nobel-laureates/ |title=Museum Tracks Down FRHS Nobel Laureates |last1=Schwach |first1=Howard |date=April 15, 2005 |publisher=The Wave |access-date=April 23, 2013 |archive-date=May 5, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190505210032/https://www.rockawave.com/articles/museum-tracks-down-frhs-nobel-laureates/ |url-status=live}}</ref> ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ನಂತರ, ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಉನ್ನತ [[ಗಣಿತ]] ತರಗತಿಗೆ ಬಡ್ತಿ ಪಡೆದರು. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರ [[:en:James Gleick|ಜೇಮ್ಸ್ ಗ್ಲಿಕ್]] ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ ಐಕ್ಯೂ ಪರೀಕ್ಷೆಯು ಅವರ ಐಕ್ಯೂ ಅನ್ನು ೧೨೫ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿದೆ. ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಜೋನ್‌ರವರು ಒಂದು ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚು ಐಕ್ಯೂ ಗಳಿಸಿದರು. ಹೀಗಾಗಿ, ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ತಾನು ಚುರುಕಾಗಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ತಮಾಷೆಯಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು. ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಅವರು [[:en:Mensa International|ಮೆನ್ಸಾ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್‌ಗೆ]] ಸೇರಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಹಾಗೂ ಅವರ ಐಕ್ಯೂ ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು ೧೫ ವರ್ಷದವರಾಗಿದ್ದಾಗ, [[ತ್ರಿಕೋನಮಿತಿಯ ಇತಿಹಾಸ|ತ್ರಿಕೋನಮಿತಿ]], [[:en:advanced algebra|ಸುಧಾರಿತ ಬೀಜಗಣಿತ]], [[:en:infinite series|ಅನಂತ ಸರಣಿ]], [[:en:analytic geometry|ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ರೇಖಾಗಣಿತ]] ಮತ್ತು [[:en:differential |ಭೇದಾತ್ಮಕ]] ಮತ್ತು [[:en:integral calculus|ಸಮಗ್ರ ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ]] ಎರಡನ್ನೂ ಸ್ವತಃ ಕಲಿತರು.<ref>{{cite web |url=https://www.rockawave.com/articles/museum-tracks-down-frhs-nobel-laureates/ |title=Museum Tracks Down FRHS Nobel Laureates |last1=Schwach |first1=Howard |date=April 15, 2005 |publisher=The Wave |access-date=April 23, 2013 |archive-date=May 5, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190505210032/https://www.rockawave.com/articles/museum-tracks-down-frhs-nobel-laureates/ |url-status=live}}</ref> ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮೊದಲು, ಅವರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸಂಕೇತವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು [[:en:half-derivative|ಅರ್ಧ-ಉತ್ಪನ್ನದಂತಹ]] ಗಣಿತದ ವಿಷಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು [[:en:logarithm|ಲೋಗರಿಥಮ್]], [[:en:sine|ಸೈನ್]], [[:en:cosine|ಕೋಸಿನ್]] ಮತ್ತು [[:en:tangent|ಟ್ಯಾಂಜೆಂಟ್]] ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಅವು ಮೂರು ಅಸ್ಥಿರಗಳಂತೆ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಗುಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ ಹೀಗಾಗಿ ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕೆ, ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಲೋಭನೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite interview |last1=Feynman |first1=Richard |title=Richard Feynman – Session II |interviewer=Charles Weiner |date=March 5, 1966 |url=https://www.aip.org/history-programs/niels-bohr-library/oral-histories/5020-2 |publisher=American Institute of Physics |access-date=May 25, 2017 |archive-date=May 5, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190505210113/https://www.aip.org/history-programs/niels-bohr-library/oral-histories/5020-2 |url-status=live}}</ref> [[:en: Arista Honor Society|ಅರಿಸ್ಟಾ ಹಾನರ್ ಸೊಸೈಟಿಯ]] ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದ ಅವರು, ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ [[:en:New York University|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ]] ಗಣಿತದಲ್ಲಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಅನ್ನು ಗೆದ್ದರು.<ref>{{cite journal |last1=Vallarta |first1=M. S. |last2=Feynman |first2=Richard P. |date=March 1939 |title=The Scattering of Cosmic Rays by the Stars of a Galaxy |url=https://authors.library.caltech.edu/1877/1/VALpr39.pdf |url-status=live |journal=[[Physical Review]] |publisher=American Physical Society |volume=55 |issue=5 |pages=506–507 |bibcode=1939PhRv...55..506V |doi=10.1103/PhysRev.55.506.2 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201125023157/https://authors.library.caltech.edu/1877/1/VALpr39.pdf |archive-date=November 25, 2020 |access-date=December 13, 2019}}</ref> ನೇರ ಚಿತ್ರಣದ ಅವರ ಅಭ್ಯಾಸವು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚಿಂತಕರನ್ನು ಬೆಚ್ಚಿಬೀಳಿಸಿತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[:en:feline anatomy|ಬೆಕ್ಕಿನ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು]] ಕಲಿಯುವಾಗ ಅವರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು, "ನಿಮ್ಮ ಬಳಿ ಬೆಕ್ಕಿನ ನಕ್ಷೆ ಇದೆಯೇ?" (ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಚಾರ್ಟ್ ಅನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ) ಎಂಬುದ್ದಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite journal |title=Forces in Molecules |url=https://authors.library.caltech.edu/3515/ |last=Feynman |first=R. P. |journal=Physical Review |volume=56 |issue=4 |pages=340–343 |date=August 1939 |publisher=American Physical Society |doi=10.1103/PhysRev.56.340 |bibcode=1939PhRv...56..340F |s2cid=121972425 |access-date=May 20, 2019 |archive-date=September 19, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200919050513/https://authors.library.caltech.edu/3515/ |url-status=live}}</ref> ==ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್ ಯೋಜನೆ== [[File:Feynman-richard_p.jpg|thumb|upright|alt=Feynman smiling|ಫೇನ್ಮನ್ ಅವರ ಲಾಸ್ ಅಲಾಮೋಸ್ ಐಡಿ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್]] ೧೯೪೧ ರಂದು, [[ಯುರೋಪ್|ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ ಸಂಭವಿಸಿದರೂ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಇನ್ನೂ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು [[:en:Pennsylvania|ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾದ]] [[:en:Frankford Arsenal|ಫ್ರಾಂಕ್ಫೋರ್ಡ್ ಆರ್ಸೆನಲ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಬ್ಯಾಲಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಬೇಸಿಗೆಯನ್ನು ಕಳೆದರು.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=uY-u1qyRM5w&t=2m16s Richard Feynman Lecture – "Los Alamos From Below"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200505010623/https://www.youtube.com/watch?v=uY-u1qyRM5w |date=May 5, 2020}}, talk given at [[UCSB]] in 1975 (posted to YouTube on July 12, 2016)<br />Quote:<br />"I did not even have my degree when I started to work on stuff associated with the Manhattan Project."<br />Later in this same talk, [https://www.youtube.com/watch?v=uY-u1qyRM5w&t=5m34s at 5m34s] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220304123519/https://www.youtube.com/watch?v=uY-u1qyRM5w&t=5m34s |date=March 4, 2022}}, he explains that he took a six week vacation to finish his thesis so received his PhD prior to his arrival at Los Alamos.</ref> [[:en:attack on Pearl Harbor|ಪರ್ಲ್ ಹಾರ್ಬರ್ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿಯು]] ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಅನ್ನು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಕರೆತಂದ ನಂತರ, [[:en: Manhattan Project|ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್ ಯೋಜನೆಯ]] ಭಾಗವಾಗಿ [[:en:atomic bomb|ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಬಳಸಲು ಸಮೃದ್ಧ ಯುರೇನಿಯಂ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ [[:en:Robert R. Wilson|ರಾಬರ್ಟ್ ಆರ್. ವಿಲ್ಸನ್]] ಫೇನ್ಮನ್ ಅವರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite web |url=https://blog.nuclearsecrecy.com/2014/06/06/feynman-and-the-bomb/ |title=Feynman and the Bomb |website=Restricted Data |first=Alex |last=Wellerstein |date=June 6, 2014 |access-date=June 10, 2023}}</ref> ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು ಪದವಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರಿನ್ಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿನ ವಿಲ್ಸನ್ ಅವರ ತಂಡವು [[:en:uranium-235|ಯುರೇನಿಯಂ -೨೩೫]] ಅನ್ನು [[:en:uranium-238|ಯುರೇನಿಯಂ -೨೩೮]] ನಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯವಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಐಸೊಟ್ರಾನ್ ಎಂಬ ಸಾಧನದ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ [[:en:Radiation Laboratory |ವಿಕಿರಣ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ]] ವಿಲ್ಸನ್ ಅವರ ಮಾಜಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರಾದ [[:en:Ernest O. Lawrence|ಅರ್ನೆಸ್ಟ್ ಒ. ಲಾರೆನ್ಸ್‌ರವರ]] ನೇತೃತ್ವದ ತಂಡವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ [[:en:calutron|ಕ್ಯಾಲುಟ್ರಾನ್]] ಬಳಸಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಇದನ್ನು ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ, ಐಸೊಟ್ರಾನ್ ಕ್ಯಾಲುಟ್ರಾನ್‍ಗಿಂತ ಅನೇಕ ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು ಮತ್ತು [[:en:Paul Olum|ಪಾಲ್ ಓಲಮ್]] ಇದು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವೇ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಹೆಣಗಾಡಿದರು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಲಾರೆನ್ಸ್ ಅವರ ಶಿಫಾರಸಿನ ಮೇರೆಗೆ, ಐಸೊಟ್ರಾನ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ, ೧೯೪೩ ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, [[:en:Robert Oppenheimer|ರಾಬರ್ಟ್ ಓಪನ್ಹೈಮರ್]] [[:en:Los Alamos Laboratory|ಲಾಸ್ ಅಲಾಮೋಸ್ ಲ್ಯಾಬೊರೇಟರಿಯನ್ನು]] ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದು ನ್ಯೂ [[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ|ಮೆಕ್ಸಿಕೊದ]] [[:en: mesa|ಮೆಸಾದಲ್ಲಿ]] ರಹಸ್ಯ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್‌ಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |last1=Morisy |first1=Michael |last2=Hovden |first2=Robert |date=June 6, 2012 |editor=J Pat Brown |title=The Feynman Files: The professor's invitation past the Iron Curtain |url=https://www.muckrock.com/news/archives/2012/jun/06/feynman-files-professors-invitation-past-iron-curt/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190505211540/https://www.muckrock.com/news/archives/2012/jun/06/feynman-files-professors-invitation-past-iron-curt/ |archive-date=May 5, 2019 |access-date=July 13, 2016 |website=MuckRock}}</ref> ಪ್ರಿನ್ಸ್ಟನ್ ತಂಡಕ್ಕೆ ಮರು ನಿಯೋಜಿಸಲು ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಲಾಯಿತು. "ವೃತ್ತಿಪರ ಸೈನಿಕರ ಗುಂಪಿನಂತೆ, ನಾವು ಲಾಸ್ ಅಲಾಮೋಸ್‌ಗೆ ಹೋಗಲು ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ್ದೇವೆ" ಎಂದು ವಿಲ್ಸನ್ ನಂತರ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇತರ ಅನೇಕ ಯುವ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಂತೆ, ಫೇನ್ಮನ್ ಕೂಡ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ವರ್ಚಸ್ವಿ ಒಪೆನ್ಹೈಮರ್ನ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು. ಅವರು ಚಿಕಾಗೋದಿಂದ ಬಹಳ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಫೇನ್ಮನ್‌ಗೆ ದೂರವಾಣಿ ಕರೆ ಮಾಡಿ, ಆರ್ಲೈನ್‌ಗಾಗಿ [[:en:New Mexico|ನ್ಯೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೊದ]] [[:en:Albuquerque|ಅಲ್ಬುಕರ್ಕ್‍ನಲ್ಲಿ]] ಪ್ರೆಸ್ಬಿಟೇರಿಯನ್ [[:en:sanatorium|ಸ್ಯಾನಿಟೋರಿಯಂ]] ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು. ೧೯೪೩ ರ ಮಾರ್ಚ್ ೨೮ ರಂದು, ನ್ಯೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೋಗೆ ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಹೊರಟವರಲ್ಲಿ ಇವರೂ ಮೊದಲಿಗರು. [[ರೈಲುಸಾರಿಗೆ|ರೈಲುಮಾರ್ಗವು]] ಅರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಗಾಲಿಕುರ್ಚಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು ಮತ್ತು ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು ಅವರಿಗಾಗಿ ಖಾಸಗಿ ಕೋಣೆಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಣವನ್ನು ಪಾವತಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ವಿವಾಹ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಕಳೆದರು. ==ಕಾರ್ನೆಲ್== ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು [[:en:University of Wisconsin–Madison|ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್-ಮ್ಯಾಡಿಸನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ]] ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಹಾಯಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ನಾಮಮಾತ್ರವಾಗಿ ನೇಮಕಾತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ವೇತನರಹಿತ ರಜೆಯಲ್ಲಿದ್ದರು. ೧೯೪೫ ರಲ್ಲಿ, ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಲೆಟರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸೈನ್ಸ್‌ನ ಡೀನ್ ಮಾರ್ಕ್ ಇಂಗ್ರಾಹಮ್ ಅವರಿಂದ ಮುಂಬರುವ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಲಿಸಲು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಮರಳುವಂತೆ ಕೋರಿ ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬಂದಿತು.<ref>{{cite journal |author=March |first=Robert H. |year=2003 |title=Physics at the University of Wisconsin: A History |journal=Physics in Perspective |volume=5 |issue=2 |pages=130–149 |bibcode=2003PhP.....5..130M |doi=10.1007/s00016-003-0142-6 |s2cid=120730710}}</ref> ಅವರು ಹಿಂದಿರುಗಲು ಬದ್ಧರಾಗದಿದ್ದಾಗ ಅವರ ನೇಮಕಾತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಅಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ, "ನನ್ನನ್ನು ಕೆಲಸದಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಉತ್ತಮ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಏಕೈಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಮರಳುವುದು ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ." ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |last=Feynman |first=Richard P. |date=December 11, 1965 |title=Richard P. Feynman – Nobel Lecture: The Development of the Space–Time View of Quantum Electrodynamics |url=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1965/feynman/lecture/ |access-date=June 10, 2023 |publisher=Nobel Foundation}}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೩೦, ೧೯೪೩ ರಂದು, ಬೆಥೆ ತನ್ನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ [[:en:Cornell|ಕಾರ್ನೆಲ್‌ನ]] ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು ಫೇನ್ಮನ್ ಅವರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ್ದರು.<ref>{{cite journal|first=F. J. |last=Dyson |author-link=Freeman Dyson |title= The radiation theories of Tomonaga, Schwinger, and Feynman |journal=Physical Review |volume=75|pages=486–502|year=1949|doi=10.1103/PhysRev.75.486|issue=3|bibcode = 1949PhRv...75..486D |doi-access=free}}</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೮, ೧೯೪೪ ರಂದು, ಇದನ್ನು ಕಾರ್ನೆಲ್‌ನ [[:en:Robert Bacher|ರಾಬರ್ಟ್ ಬಾಚರ್]] ಮತ್ತು ಲಾಸ್ ಅಲಾಮೋಸ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಹಿರಿಯ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಅನುಮೋದಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |title=I love my wife. My wife is dead. |date=February 15, 2012 |url=https://lettersofnote.com/2012/02/15/i-love-my-wife-my-wife-is-dead/ |website=Letters of Note |access-date=April 23, 2013 |archive-date=ಮೇ 5, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190505210037/http://www.lettersofnote.com/2012/02/i-love-my-wife-my-wife-is-dead.html |url-status=dead }}</ref> ಇದು ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೪೪ ರಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಮಾಡಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಫೇನ್ಮನ್ ಅವರನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡಲು ''ಒಪೆನ್ಹೈಮರ್'' ಆಶಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ, [[ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ]] ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದ [[:en:Raymond T. Birge|ರೇಮಂಡ್ ಟಿ. ಬಿರ್ಜ್]] ಹಿಂಜರಿಯುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{Cite journal |last1=Aoyama |first1=Tatsumi |last2=Kinoshita |first2=Toichiro |last3=Nio |first3=Makiko |date=February 8, 2018 |title=Revised and improved value of the QED tenth-order electron anomalous magnetic moment |url=https://link.aps.org/doi/10.1103/PhysRevD.97.036001 |journal=Physical Review D |language=en |volume=97 |issue=3 |pages=036001 |doi=10.1103/PhysRevD.97.036001 |arxiv=1712.06060 |bibcode=2018PhRvD..97c6001A |s2cid=118922814 |issn=2470-0010}}</ref> ಅವರು ಮೇ ೧೯೪೫ ರಲ್ಲಿ, ಫೇನ್ಮನ್‌ಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಆದರೆ, ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು ಅದನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು. ಕಾರ್ನೆಲ್ ತನ್ನ ವಾರ್ಷಿಕ ೩,೯೦೦ ಡಾಲರ್ (೨೦೨೩ ರಲ್ಲಿ ೬೬,೦೦೦ ಡಾಲರ್‌ಗೆ ಸಮಾನ) ವೇತನ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಸರಿಹೊಂದಿಸಿತು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೪೫ ರಲ್ಲಿ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ [[:en:Ithaca|ಇಥಾಕಾಗೆ]] ತೆರಳಿದ ಲಾಸ್ ಅಲಾಮೋಸ್ ಲ್ಯಾಬೊರೇಟರಿಯ ಗುಂಪಿನ ನಾಯಕರಲ್ಲಿ ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು ಮೊದಲಿಗರಾದರು.<ref>{{cite interview |url=https://www.aip.org/history-programs/niels-bohr-library/oral-histories/5020-3 |title=Richard Feynman – Session III |date=March 5, 1966 |interviewer=Charles Weiner |publisher=American Institute of Physics |last1=Feynman |first1=Richard |access-date=June 19, 2016 |archive-date=August 9, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160809045333/https://www.aip.org/history-programs/niels-bohr-library/oral-histories/5020-3 |url-status=live}}</ref> ==೧೯೪೯, ಬ್ರೆಜಿಲ್== ಜುಲೈ ೧೯೪೯ ರಲ್ಲಿ, ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು [[:en:Rio de Janeiro|ರಿಯೋ ಡಿ ಜನೈರೊದಲ್ಲಿ]] ಹಲವಾರು ವಾರಗಳನ್ನು ಕಳೆದರು. ಆ ವರ್ಷ, [[ಸೊವಿಯೆಟ್ ಒಕ್ಕೂಟ|ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟವು]] ತನ್ನ ಮೊದಲ ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್ ಅನ್ನು ಸ್ಫೋಟಿಸಿತು. ಇದು ಬೇಹುಗಾರಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ೧೯೫೦ ರಲ್ಲಿ, ಸೋವಿಯತ್‌ನ ಗೂಢಚಾರನೆಂದು ಫುಚ್ಸ್‌ನನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಎಫ್‍ಬಿಐ ಫೇನ್ ಮನ್‌ನ ನಿಷ್ಠೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಬೆಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿತು.<ref>{{cite book |author1=Beck |first=John H. |url=https://books.google.com/books?id=8U83AgAAQBAJ |title=Encyclopedia of Percussion |date=2013 |publisher=Taylor & Francis |isbn=9781317747680 |page=155 |language=en |access-date=August 1, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220304123545/https://www.google.com/books/edition/Encyclopedia_of_Percussion/8U83AgAAQBAJ |archive-date=March 4, 2022 |url-status=live}}</ref> ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾದ [[:en: David Bohm |ಡೇವಿಡ್ ಬೋಹ್ಮ್]] ಅವರನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೪, ೧೯೫೦ ರಂದು ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೫೧ ರಲ್ಲಿ, [[ಬ್ರೆಜಿಲ್|ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ಗೆ]] ವಲಸೆ ಹೋದರು. ಪರಮಾಣು ಯುದ್ಧದ ಭಯದಿಂದಾಗಿ, ಗೆಳತಿಯೊಬ್ಬರು ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದನ್ನು ಸಹ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದರು. ಅವರು ೧೯೫೧-೧೯೫೨ ರವರೆಗೆ ವಿರಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು [[:en:Centro Brasileiro de Pesquisas Físicas|ಸೆಂಟ್ರೊ ಬ್ರೆಸಿಲಿರೊ ಡಿ ಪೆಸ್ಕ್ವಿಸಾಸ್ ಫಿಸಿಕಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. [[File:Richard Feynman undated.png|alt=Feynman seated on the floor with drums around him|thumb|ಡ್ರಮ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರ ದೃಶ್ಯ.]] ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ, ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು [[ಸಾಂಬಾ (ಬ್ರೆಜಿಲಿಯನ್ ನೃತ್ಯ)|ಸಾಂಬಾ]] ಸಂಗೀತದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾದರು ಮತ್ತು ಹುರಿಯುವ ಪ್ಯಾನ್ ಅನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಲೋಹದ ತಾಳವಾದ್ಯವಾದ ''ಫ್ರಿಜಿಡೀರಾವನ್ನು'' ನುಡಿಸಲು ಕಲಿತರು. ಅವರು [[ಬೊಂಗೊ]] ಮತ್ತು ಕಾಂಗಾ ಡ್ರಮ್‌ಗಳ ಉತ್ಸಾಹಿ ಹವ್ಯಾಸಿ ವಾದಕರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಪಿಟ್ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ನುಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web|url=https://calisphere.org/item/ca3d38126be7f368422ee9a6e0870667/|title=Calisphere: Richard Feynman playing the conga drum| publisher=Calisphere|date=December 1956 |access-date=May 13, 2019|archive-date=May 13, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190513034724/https://calisphere.org/item/ca3d38126be7f368422ee9a6e0870667/|url-status=live}}</ref> ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತರಾದ ಬೋಹ್ಮ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ರಿಯೊದಲ್ಲಿ ಸಮಯ ಕಳೆದರು. ಆದರೆ, ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಬೋಹ್ಮ್ ಅವರ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡಲು ಬೋಹ್ಮ್‌‌ರವರಿಗೆ ಫೇನ್ಮನ್‌ ಅವರನ್ನು ಮನವೊಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ==ಕ್ಯಾಲ್ಟೆಕ್ ವರ್ಷಗಳು== ===ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನ=== ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು ಕಾರ್ನೆಲ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗದ ಕಾರಣ ಅವರನ್ನು ಕಾರ್ನೆಲ್‌ಗೆ ಕರೆತರುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದ ಬಾಚರ್, ಅವರನ್ನು [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ]] ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ (ಕ್ಯಾಲ್ಟೆಕ್) ಗೆ ಆಕರ್ಷಿಸಿದ್ದರು. ಒಪ್ಪಂದದ ಒಂದು ಭಾಗವೆಂದರೆ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ವರ್ಷವನ್ನು ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಬಹುದು.<ref>{{cite web |author1=Wellerstein |first=Alex |date=July 11, 2014 |title=Who smeared Richard Feynman? |url=https://blog.nuclearsecrecy.com/2014/07/11/smeared-richard-feynman/ |access-date=June 10, 2023 |publisher=Restricted Data}}</ref> ಅವರು [[:en:Kansas|ಕಾನ್ಸಾಸ್‌ನ]] [[:en:Neodesha|ನಿಯೋಡೆಶಾದ]] ಮೇರಿ ಲೂಯಿಸ್ ಬೆಲ್‌ರಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಕಾರ್ನೆಲ್‍ನ ಕೆಫೆಟೇರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಜವಳಿ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದರು. ನಂತರ, ಮೇರಿ ಲೂಯಿಸ್ ಬೆಲ್‌‌ರವರು ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಕ್ಯಾಲ್ಟೆಕ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಉಪನ್ಯಾಸ ನೀಡಿದನು. ಅವರು ಬ್ರೆಜಿಲ್ನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವರು [[:en:Michigan State University|ಮಿಚಿಗನ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ]] ಪೀಠೋಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಒಳಾಂಗಣಗಳ ಇತಿಹಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಿದರು. ಅವರು ರಿಯೋ ಡಿ ಜನೈರೊದಿಂದ ಸಂದೇಶದ ಮೂಲಕ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರು ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಜೂನ್ ೨೮, ೧೯೫೨ ರಂದು, [[:en:Idaho|ಇಡಾಹೋದ]] [[:en:Boise|ಬೊಯಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ವಿವಾಹವಾದರು.<ref>{{cite web |url=https://justalifestory.wordpress.com/2008/11/18/a-weekend-at-richard-feynmans-house/ |title=A Weekend at Richard Feynman's House |publisher=It's Just A Life Story |access-date=July 15, 2016 |date= November 19, 2008 |archive-date= October 7, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161007144513/https://justalifestory.wordpress.com/2008/11/18/a-weekend-at-richard-feynmans-house/ |url-status=live}}</ref> ಅವರು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಜಗಳವಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವನ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಕೋಪದಿಂದ ಅವರು ಭಯಭೀತರಾಗಿದ್ದಳು. ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಬೇರೆಯೇ ಆಗಿತ್ತು. ಅವರು ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ನೋಂದಾಯಿಸಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದರೂ, ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿಯಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ೧೯೫೪ ರ ಒಪೆನ್ಹೈಮರ್ ಭದ್ರತಾ ವಿಚಾರಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ("ಹೊಗೆ ಇರುವಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿ ಇದೆ") ಅವರನ್ನು ಕೆರಳಿಸಿತು.<ref>{{cite web |title=Colourful language: U of T psychologists discover enhanced language learning in synesthetes |url=https://www.utoronto.ca/news/colourful-language-u-t-psychologists-discover-enhanced-language-learning-synesthetes |website=University of Toronto News |access-date=March 20, 2023 |language=en}}</ref> ಅವರು ಮೇ ೨೦, ೧೯೫೬ ರಂದು ಬೇರ್ಪಟ್ಟರು. "ತೀವ್ರ ಕ್ರೌರ್ಯ"ದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಜೂನ್ ೧೯, ೧೯೫೬ ರಂದು ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮಧ್ಯಂತರ ಆದೇಶವನ್ನು ನಮೂದಿಸಲಾಯಿತು. ಮೇ ೫, ೧೯೫೮ ರಂದು ವಿಚ್ಛೇದನವು ಅಂತಿಮವಾಯಿತು. ===ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ=== ಕ್ಯಾಲ್ಟೆಕ್‌ನಲ್ಲಿ, ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು ಸೂಪರ್ಕೂಲ್ಡ್ [[:en:liquid helium|ದ್ರವ ಹೀಲಿಯಂನ]] [[:en:superfluidity|ಸೂಪರ್ಫ್ಲೂಯಿಡಿಟಿಯ]] ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಹೀಲಿಯಂ ಹರಿಯುವಾಗ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ನಿಗ್ಧತೆಯ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal|last1=Pines|first1=David|title=Richard Feynman and Condensed Matter Physics|journal=Physics Today|volume=42|page=61|year=1989|doi=10.1063/1.881194|bibcode = 1989PhT....42b..61P|issue=2}}</ref> ಸೋವಿಯತ್ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ [[:en:Lev Landau|ಲೆವ್ ಲ್ಯಾಂಡೌ]] ಅವರ ಸೂಪರ್ ಫ್ಲೂಯಿಡಿಟಿ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಫೇನ್ಮನ್ ಕ್ವಾಂಟಮ್-ಯಾಂತ್ರಿಕ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಶ್ರೋಡಿಂಗರ್ ಸಮೀಕರಣವನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸುವುದರಿಂದ, ಸೂಪರ್ ಫ್ಲೂಯಿಡ್ ಮ್ಯಾಕ್ರೋಸ್ಕೋಪಿಕ್ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬಹುದಾದ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಯಾಂತ್ರಿಕ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿತು.<ref>{{Cite book|last1=Nielsen|first1=Michael A.|author-link1=Michael Nielsen |last2=Chuang|first2=Isaac L. |author-link2=Isaac Chuang |title=Quantum Computation and Quantum Information|title-link=Quantum Computation and Quantum Information|publisher=[[Cambridge University Press]]|location=Cambridge|year=2010|edition=10th anniversary|oclc=844974180 |isbn=978-1-107-00217-3 |page=7}}</ref> ಇದು ಸೂಪರ್ ಕಂಡಕ್ಟಿವಿಟಿಯ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು. ಆದರೆ, ಪರಿಹಾರವು ಫೇನ್ಮನ್‌ನಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ೧೯೫೭ ರಲ್ಲಿ, [[:en:John Bardeen|ಜಾನ್ ಬಾರ್ಡೀನ್]], [[:en:Leon Neil Cooper|ಲಿಯಾನ್ ನೀಲ್ ಕೂಪರ್]] ಮತ್ತು [[:en:John Robert Schrieffer |ಜಾನ್ ರಾಬರ್ಟ್ ಸ್ಕ್ರೀಫರ್]] ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ ಬಿಸಿಎಸ್ ಸೂಪರ್ ಕಂಡಕ್ಟಿವಿಟಿ ಸಿದ್ಧಾಂತದೊಂದಿಗೆ ಇದನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲಾಯಿತು. [[File:RichardFeynman-PaineMansionWoods1984 copyrightTamikoThiel bw.jpg|alt=Feynman standing among trees|thumb|left|೧೯೮೪ ರಲ್ಲಿ, [[:en:Waltham, Massachusetts|ವಾಲ್ಥಾಮ್, ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ [[:en:Robert Treat Paine Estate|ರಾಬರ್ಟ್ ಟ್ರೀಟ್ ಪೈನ್ ಎಸ್ಟೇಟ್]] ನಲ್ಲಿ ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು ನಿಂತಿರುವ ದೃಶ್ಯ.]] ವೀಲರ್-ಫೇನ್ಮನ್ ಅಬ್ಸಾರ್ಬರ್ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡೈನಾಮಿಕ್ಸ್ನ ಕ್ವಾಂಟಿಫೈ ಮಾಡುವ ಬಯಕೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾದ ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು, ಮಾರ್ಗ ಸಮಗ್ರ ಸೂತ್ರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿದರು.<ref>{{Cite book|title-link= Quantum Computing: A Gentle Introduction |title=Quantum Computing: A Gentle Introduction|last1=Rieffel|first1=Eleanor G.|last2=Polak|first2=Wolfgang H.|date=March 4, 2011|publisher=MIT Press|isbn=978-0-262-01506-6|language=en|author-link=Eleanor Rieffel |page=44}}</ref> [[:en:Murray Gell-Mann|ಮುರ್ರೆ ಗೆಲ್-ಮನ್]] ಅವರೊಂದಿಗೆ, ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರ [[:en:weak decay|ದುರ್ಬಲ ಕೊಳೆಯುವಿಕೆಯ]] ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು.<ref>{{cite journal |last=Feynman |first=Richard |title=Simulating Physics with Computers |url=https://archive.org/details/sim_international-journal-of-theoretical-physics_1982-06_21_6-7/page/467 |journal=International Journal of Theoretical Physics |volume=21 |pages=467–488 |year=1982 |doi=10.1007/BF02650179 |bibcode=1982IJTP...21..467F |issue=6–7|citeseerx = 10.1.1.45.9310 |s2cid=124545445}}</ref> ಇದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವು ವಾಹಕ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷೀಯ ಪ್ರವಾಹಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿತು (ದುರ್ಬಲ ಕೊಳೆಯುವಿಕೆಯ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ, [[ನ್ಯೂಟ್ರಾನ್]] [[ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್]], [[ಪ್ರೋಟಾನ್]] ಮತ್ತು [[:en:antineutrino|ಆಂಟಿನ್ಯೂಟ್ರಿನೊ]] ಆಗಿ ಕೊಳೆಯುವುದು).<ref>{{cite journal |title=Specific heat of liquid helium in zero gravity very near the lambda point |last=Kleinert |first=Hagen |journal=Physical Review D |volume=60 |page=085001 |year=1999 |doi=10.1103/PhysRevD.60.085001 |arxiv=hep-th/9812197 |bibcode=1999PhRvD..60h5001K |author-link=Hagen Kleinert |issue=8|s2cid=117436273}}</ref> [[:en:E. C. George Sudarshan |ಇ.ಸಿ. ಜಾರ್ಜ್ ಸುದರ್ಶನ್]] ಮತ್ತು ರಾಬರ್ಟ್ ಮಾರ್ಷಕ್ ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಬಹುತೇಕ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರೂ, ಗೆಲ್-ಮನ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಫೇನ್ಮನ್ ಅವರ ಸಹಯೋಗವನ್ನು ಪ್ರಮುಖವೆಂದು ನೋಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite journal |title=Specific heat of liquid helium in zero gravity very near the lambda point |last1=Lipa |first1=J. A. |journal=Physical Review B |volume=68 |page=174518 |year=2003 |doi=10.1103/PhysRevB.68.174518 |last2=Nissen |first2=J. |last3=Stricker |first3=D. |last4=Swanson |first4=D. |last5=Chui |first5=T. |arxiv=cond-mat/0310163 |bibcode=2003PhRvB..68q4518L |issue=17|s2cid=55646571}}</ref> ಏಕೆಂದರೆ, [[:en:weak interaction|ದುರ್ಬಲ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು]] [[ವಾಹಕ]] ಮತ್ತು ಅಕ್ಷೀಯ ಪ್ರವಾಹಗಳಿಂದ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ ಇದು [[:en:Enrico Fermi |ಎನ್ರಿಕೊ ಫರ್ಮಿಯ]] ೧೯೩೩ ರ [[:en:beta decay|ಬೀಟಾ ಕ್ಷಯ]] ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು [[:en:parity violation|ಸಮಾನತೆ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ]] ವಿವರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿತು.<ref>{{cite journal|last1=Way|first1=Michael|title=What I cannot create, I do not understand|journal=Journal of Cell Science|volume=130|issue=18|year=2017|pages=2941–2942|issn=1477-9137|doi=10.1242/jcs.209791|pmid=28916552|s2cid=36379246|doi-access=free}}</ref> ===ಯಂತ್ರ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ=== ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು [[:en:quantum field theory|ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಕ್ಷೇತ್ರ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು]] ಸಂಶೋಧಿಸುವಾಗ [[:en:John von Neumann|ಜಾನ್ ವಾನ್ ನ್ಯೂಮನ್]] ಅವರ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಉಪನ್ಯಾಸವನ್ನು ೧೯೫೯ ರಲ್ಲಿ, [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ]] ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಇದು ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ ಬಾಟಮ್‌ನಲ್ಲಿ ''ದೇರ್ಸ್ ಪ್ಲೆಂಟಿ ಆಫ್ ರೂಮ್'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಈ ಉಪನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಿರುಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುವ ಭವಿಷ್ಯದ ಅವಕಾಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮಾಡಿದರು. ಇದರಿಂದ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸಣ್ಣ ಪುನರುತ್ಪಾದನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಈ ಉಪನ್ಯಾಸವನ್ನು [[:en:microtechnology|ಸೂಕ್ಷ್ಮ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] ಮತ್ತು ನ್ಯಾನೊ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite book|title= Algorithms and Law | editor1=Martin Ebers | editor2= Susana Navas |publisher= Cambridge University Press |year=2020 |isbn=9781108424820 | pages=5–6}}</ref> ===ಶಿಕ್ಷಣಶಾಸ್ತ್ರ=== ೧೯೬೦ ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಲ್ಟೆಕ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯಲ್ಲಿ ಪದವಿಪೂರ್ವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಬೋಧನೆಯನ್ನು "ಸುಂದರಗೊಳಿಸುವ" ವಿನಂತಿಯನ್ನು ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾದ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಅವರು ಉಪನ್ಯಾಸಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ನಂತರ, [[ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ|ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ]] ಬಗ್ಗೆ ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟರು.<ref>{{Cite journal| last=Sands|first=Matthew| date=April 1, 2005| title=Capturing the Wisdom of Feynman| journal=Physics Today| volume=58| issue=4|pages=49–55 |doi=10.1063/1.1955479| issn=0031-9228| bibcode=2005PhT....58d..49S| doi-access=free}}</ref> ಇದರಿಂದ ಅವರ ಮೂಲ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳು ಎಷ್ಟು ಯಶಸ್ವಿಯಾದವು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಣೆಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಕಳಪೆ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ನಂತರ ಬರೆದ ಫೇನ್ಮನ್ ಅವರ ಸ್ವಂತ ಮುನ್ನುಡಿ ಸ್ವಲ್ಪ ನಿರಾಶಾವಾದಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite journal| url=https://calteches.library.caltech.edu/2362/1/feynman.pdf| title=New Textbooks for the "New" Mathematics| last=Feynman| first=Richard P.| journal=Engineering and Science| issn=0013-7812| volume=28| issue=6| pages=9–15| publisher=California Institute of Technology| date=March 1965| access-date=June 10, 2023| archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 15, 2023| archive-url=https://web.archive.org/web/20230415073737/http://calteches.library.caltech.edu/2362/1/feynman.pdf| url-status=dead}}</ref> ಅವರ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳಾದ [[:en:David L. Goodstein|ಡೇವಿಡ್ ಎಲ್. ಗುಡ್ಸ್ಟೈನ್]] ಮತ್ತು [[:en:Gerry Neugebauer|ಗೆರ್ರಿ ನ್ಯೂಗೆಬೌರ್]] ನಂತರ ಮೊದಲ ವರ್ಷದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಉದ್ದೇಶಿತ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೆದರಿಸಿದರೆ, ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಾಪಕರು ಅದನ್ನು ಸ್ಪೂರ್ತಿದಾಯಕವೆಂದು ಕಂಡುಕೊಂಡರು.<ref>{{Cite journal|url=https://calteches.library.caltech.edu/51/2/CargoCult.pdf|title=Cargo Cult Science|last=Feynman|first=Richard P.|journal=Engineering and Science|issn=0013-7812|volume=37|issue=7|pages=10–13|publisher=California Institute of Technology|date=June 1974|access-date=June 10, 2023|archive-date=ಜೂನ್ 10, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230610091922/https://calteches.library.caltech.edu/51/2/CargoCult.pdf|url-status=dead}}</ref> ಆದ್ದರಿಂದ, ಮೊದಲ ವರ್ಷದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಶಾಲೆಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದರೂ ಉಪನ್ಯಾಸ ಸಭಾಂಗಣವು ತುಂಬಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಸ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಹಾಜರಾತಿಯನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಉಪನ್ಯಾಸದ ಕೋರ್ಸ್‌ಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದರು. ===ಚಾಲೆಂಜರ್ ದುರಂತ=== [[File:Challenger explosion.jpg|alt=A cloud of smoke|thumb|೧೯೮೬ ರ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆ ಚಾಲೆಂಜರ್ ದುರಂತ.]] ೧೯೮೬ ರ [[:en:Space Shuttle Challenger disaster|ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆ ಚಾಲೆಂಜರ್ ದುರಂತದ]] ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ [[:en:Rogers Commission|ರೋಜರ್ಸ್ ಆಯೋಗದಲ್ಲಿ]] ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು.<ref>{{Cite journal |doi=10.1063/1.881143 |last=Feynman |first=Richard P |title=An Outsider's Inside View of the Challenger Inquiry |journal=Physics Today |year=1988b |volume=41 |issue=1 |pages=26–37 |bibcode=1988PhT....41b..26F |quote=Gweneth... explained how she thought I would make a unique contribution—in a way that I am modest enough not to describe. Nevertheless, I believed what she said. So I said, 'OK. I'll accept.' |url=https://authors.library.caltech.edu/51304/1/challenger.pdf |access-date=April 26, 2021 |archive-date=August 17, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210817022920/https://authors.library.caltech.edu/51304/1/challenger.pdf |url-status=live}}</ref> ಅವರು ಭಾಗವಹಿಸಲು ಹಿಂಜರಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಅವರ ಹೆಂಡತಿಯ ಸಲಹೆಯಿಂದ ಮನವೊಲಿಸಲಾಯಿತು. ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು ಆಯೋಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ [[:en:William P. Rogers|ವಿಲಿಯಂ ಪಿ. ರೋಜರ್ಸ್]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಜಗಳವಾಡಿದರು.<ref>{{cite news |author=Gleick |first=James |date=February 17, 1988 |title=Richard Feynman Dead at 69; Leading Theoretical Physicist |newspaper=The New York Times |url=https://archive.nytimes.com/www.nytimes.com/books/97/09/21/reviews/feynman-obit.html |access-date=June 10, 2023}}</ref> ದೂರದರ್ಶನದ ವಿಚಾರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ನೌಕೆಯ [[:en:O-rings|ಒ-ರಿಂಗ್‌ಗಳಲ್ಲಿ]] ಬಳಸಲಾದ ವಸ್ತುವು ತಂಪಾದ ಹವಾಮಾನದಲ್ಲಿ ವಸ್ತುವಿನ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಕ್ಲ್ಯಾಂಪ್‍ನಲ್ಲಿ ಸಂಕುಚಿತಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ತಣ್ಣನೆಯ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕಡಿಮೆ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |author=Feynman |first=Richard P. |title=Appendix F – Personal observations on the reliability of the Shuttle |url=https://history.nasa.gov/rogersrep/v2appf.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190505212635/https://history.nasa.gov/rogersrep/v2appf.htm |archive-date=May 5, 2019 |access-date=September 11, 2017 |publisher=Kennedy Space Center}}</ref> [[:en:Cape Canaveral|ಕೇಪ್ ಕೆನವೆರಲ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಅಸಾಧಾರಣ ಶೀತ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಒ-ರಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಮುಚ್ಚದ ಕಾರಣ ಈ ದುರಂತ ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಆಯೋಗವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ===ಮನ್ನಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು=== ೧೯೫೪ ರಲ್ಲಿ, [[:en:Atomic Energy Commission|ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಆಯೋಗದ]] (ಎಇಸಿ) ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ [[:en:Lewis Strauss|ಲೂಯಿಸ್ ಸ್ಟ್ರಾಸ್]] ಅವರು [[ಅಲ್ಬರ್ಟ್ ಐನ್‍ಸ್ಟೈನ್]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದಾಗ ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರಿಗೆ ಅವರ ಕೆಲಸದ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮಾನ್ಯತೆಯು $ ೧೫,೦೦೦ ಮೌಲ್ಯದ ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದ ಪದಕದೊಂದಿಗೆ ಬಂದಿತು.<ref>{{cite web |url=https://science.osti.gov/lawrence/Award-Laureates/1960s/feynman |title=LAWRENCE Richard P. Feynman, 196... |date=December 28, 2010 |publisher=United States Department of Energy |access-date=June 10, 2023}}</ref> ಒಪೆನ್ಹೈಮರ್‌ನ ಭದ್ರತಾ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರಾಸ್ನ ಕ್ರಮಗಳಿಂದಾಗಿ, ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಹಿಂಜರಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ, [[:en:Isidor Isaac Rabi |ಇಸಿಡೋರ್ ಐಸಾಕ್ ರಾಬಿ]] ಅವರಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದರು: "ನೀವು ಎಂದಿಗೂ ಮನುಷ್ಯನ ಔದಾರ್ಯವನ್ನು ಅವನ ವಿರುದ್ಧ ಖಡ್ಗದಂತೆ ತಿರುಗಿಸಬಾರದು..<ref>{{cite web |url=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1965/ |title=The Nobel Prize in Physics 1965 |publisher=The Nobel Foundation |access-date=July 15, 2016 |archive-date=April 7, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180407012150/https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1965/ |url-status=live}}</ref> ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನು ಹೊಂದಿರುವ ಯಾವುದೇ ಸದ್ಗುಣವನ್ನು, ಅವನು ಅನೇಕ ದುಶ್ಚಟಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಅವನ ವಿರುದ್ಧ ಸಾಧನವಾಗಿ ಬಳಸಬಾರದು".<ref>{{Cite journal | last1 = Mehra | first1 = J.| doi = 10.1098/rsbm.2002.0007 | title = Richard Phillips Feynman 11 May 1918&nbsp;– 15 February 1988 | journal = [[Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society]] | volume = 48 | pages = 97–128 | year = 2002 | s2cid = 62221940}}</ref> ಇದರ ನಂತರ, ೧೯೬೨ ರಲ್ಲಿ ಎಇಸಿಯ [[:en:Ernest Orlando Lawrence Award|ಅರ್ನೆಸ್ಟ್ ಒರ್ಲ್ಯಾಂಡೊ ಲಾರೆನ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು]] ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=https://aapt.org/programs/awards/oersted.cfm |title=The Oersted Medal |publisher=[[American Association of Physics Teachers]] |access-date=June 10, 2023}}</ref> ಶ್ವಿಂಗರ್, ಟೊಮೊನಾಗಾ ಮತ್ತು ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು ೧೯೬೫ ರ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು "ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡೈನಾಮಿಕ್ಸ್ನಲ್ಲಿನ ಅವರ ಮೂಲಭೂತ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಣಗಳ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೇಲೆ ಆಳವಾದ ಉಳುಮೆ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗಾಗಿ" ಹಂಚಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite web |url=https://www.nsf.gov/od/nms/recip_details.jsp?recip_id=126 |title=The President's National Medal of Science: Recipient Details |publisher=[[National Science Foundation]] |access-date=July 15, 2016 |archive-date=May 5, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190505210032/https://www.nsf.gov/od/nms/recip_details.jsp?recip_id=126 |url-status=live}}</ref> ಅವರು [[:en:Foreign Member of the Royal Society in 1965|೧೯೬೫ ರಲ್ಲಿ ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ವಿದೇಶಿ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ]] ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ೧೯೭೨ ರಲ್ಲಿ, [[:en:Oersted Medal|ಓರ್ಸ್ಟೆಡ್ ಪದಕ]] ಮತ್ತು ೧೯೭೯ ರಲ್ಲಿ [[:en:National Medal of Science|ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮೆಡಲ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್]] ಪಡೆದರು. ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು [[:en:Member of the National Academy of Sciences|ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್ ನ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ]] ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಆದರೆ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಅವರು ಈಗ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite book|title=Perfectly reasonable deviations from the beaten track : the letters of Richard P. Feynman|url=https://archive.org/details/perfectlyreasona00feyn|date=2005|publisher=Basic Books|first1=Richard|last1=Feynman|last2=Feynman|first2= Michelle|isbn=0738206369|location=New York|oclc=57393623}}</ref> ==ಮರಣ== ೧೯೭೮ ರಲ್ಲಿ, ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು [[ಕಿಬ್ಬೊಟ್ಟೆ|ಕಿಬ್ಬೊಟ್ಟೆಯ]] ನೋವಿಗೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಅಪರೂಪದ ರೀತಿಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಆದ [[:en:liposarcoma|ಲಿಪೊಸಾರ್ಕೋಮಾದಿಂದ]] ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>John Simmons, Lynda Simmons, The Scientific 100, p. 250.</ref> ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕರು ಒಂದು [[ಮೂತ್ರಪಿಂಡ]] ಮತ್ತು ಅವರ [[ಗುಲ್ಮ|ಗುಲ್ಮವನ್ನು]] ಪುಡಿಮಾಡಿದ ಬಹಳ ದೊಡ್ಡ [[ಗೆಡ್ಡೆ|ಗೆಡ್ಡೆಯನ್ನು]] ತೆಗೆದುಹಾಕಿದರು. ೧೯೮೬ ರಲ್ಲಿ, ವೈದ್ಯರು [[:en:Waldenström macroglobulinemia|ವಾಲ್ಡೆನ್ಸ್ಟ್ರಾಮ್ ಮ್ಯಾಕ್ರೊಗ್ಲೋಬುಲಿನೀಮಿಯಾ]] ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಅನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು.<ref>{{cite journal|url=https://longnow.org/essays/richard-feynman-and-connection-machine/ |title=Richard Feynman and The Connection Machine|first=W. Daniel|last=Hillis|journal=Physics Today|publisher=American Institute of Physics|volume=42|issue=2|year=1989 |via=The Long Now|issn=0031-9228 | doi=10.1063/1.881196 | pages=78–83|bibcode=1989PhT....42b..78H}} Hillis on his conversation with Feynman about his dying.</ref> ಮುಂದಿನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೮೬ ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೮೭ ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ೧೯೮೮ ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ೩ರಂದು ಅವರನ್ನು ಮತ್ತೆ [[:en:UCLA Medical Center|ಯುಸಿಎಲ್ಎ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್‌ಗೆ]] ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು. ಒಡೆದ [[:en:duodenal ulcer|ಡ್ಯುಡೆನಲ್ ಹುಣ್ಣು]] ಮೂತ್ರಪಿಂಡ ವೈಫಲ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವರು ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳವರೆಗೆ ತಮ್ಮ ಜೀವಿತಾವಧಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದಾದ [[:en:dialysis|ಡಯಾಲಿಸಿಸ್‌ಗೆ]] ಒಳಗಾಗಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು.<ref>{{cite news |newspaper=[[Los Angeles Times]] |title=History Exhumed Via Computer Chip |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2005-jun-05-me-then5-story.html |date=June 5, 2005 |first=Cecilia |last=Rasmussen |access-date=June 10, 2023}}</ref> ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರ ಪತ್ನಿ ಗ್ವೆನೆತ್, ಸಹೋದರಿ ಜೋನ್ ಮತ್ತು ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ [[:en:Frances Lewine|ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಲೆವಿನ್]] ಅವರು ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೫, ೧೯೮೮ ರಂದು ಸಾಯುವವರೆಗೂ ಅವರ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ನೋಡಿಕೊಂಡರು. ==ಜನಪ್ರಿಯ ಪರಂಪರೆ== [[File:Richard-Feynman-bust-NTHU-campus.jpg|alt=A bronze bust with flowers next to it, resting on a stone base|thumb|upright=0.7|[[ತೈವಾನ್|ತೈವಾನ್‌ನ]] ಎನ್‌ಟಿಎಚ್‌ಯು ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರ ಪ್ರತಿಮೆ.]] ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರ ಜೀವನದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ೧೯೯೬ ರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ ಅನಂತತೆಯಲ್ಲಿ [[:en: Matthew Broderick|ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಬ್ರೊಡೆರಿಕ್]] ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|last=Holden|first=Stephen|title=A Man, a Woman and an Atomic Bomb|date=October 4, 1996|newspaper=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/1996/10/04/movies/a-man-a-woman-and-an-atomic-bomb.html|access-date=June 10, 2023}}</ref> ನಟ [[:en:Alan Alda|ಅಲನ್ ಆಲ್ಡಾ]] ನಾಟಕಕಾರ ಪೀಟರ್ ಅವರು ಪಾರ್ನೆಲ್ ಅವರನ್ನು ಫೇನ್ಮನ್ ಅವರ ಸಾವಿಗೆ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಮೊದಲು ಫೇನ್ಮನ್ ಅವರ ಜೀವನದ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ದಿನದ ಬಗ್ಗೆ ಎರಡು-ಪಾತ್ರಗಳ ನಾಟಕವನ್ನು ಬರೆಯಲು ನೇಮಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=https://www.ibdb.com/broadway-production/qed-13181 |title=''QED'' (play)|publisher=[[Internet Broadway Database]]|date=November 18, 2001 |location=[[Vivian Beaumont Theatre]]}}</ref> [[:en:QED|''ಕ್ಯುಇಡಿ'']] ಎಂಬ ನಾಟಕವು ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ, [[ಲಾಸ್ ಎಂಜಲೀಸ್|ಲಾಸ್ ಎಂಜಲೀಸ್‌ನ]] [[:en:Mark Taper Forum |ಮಾರ್ಕ್ ಟೇಪರ್ ಫೋರಂನಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಬ್ರಾಡ್ ವೇಯಲ್ಲಿರುವ [[:en:Vivian Beaumont Theater |ವಿವಿಯನ್ ಬ್ಯೂಮಾಂಟ್ ಥಿಯೇಟರ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.realtimeopera.org/productions |title=Real Time Opera productions |publisher=[[Real Time Opera]] |access-date=January 30, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180928180551/http://www.realtimeopera.org/productions |archive-date=September 28, 2018 |url-status=dead}}</ref> ಎರಡೂ ಪ್ರಸ್ತುತಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಲ್ಡಾ ರಿಚರ್ಡ್ ಫೇ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದರು. [[:en:Real Time Opera|ರಿಯಲ್ ಟೈಮ್ ಒಪೆರಾ]] ತನ್ನ ಒಪೆರಾ ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರನ್ನು ಜೂನ್ ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ, ನಾರ್ಫೋಕ್ (ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್) ಚೇಂಬರ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಂಡಿತು.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/mediacentre/latestnews/2013/the-challenger.html|publisher=BBC|title=The Challenger|access-date=March 18, 2013|archive-date=January 17, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190117043731/https://www.bbc.co.uk/mediacentre/latestnews/2013/the-challenger.html|url-status=live}}</ref> ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ, [[:en:Jim Ottaviani|ಜಿಮ್ ಒಟ್ಟಾವಿಯಾನಿ]] ಬರೆದ ಮತ್ತು [[:en:Leland Myrick|ಲೆಲ್ಯಾಂಡ್ ಮೈರಿಕ್]] ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಸಿಂಪ್ಲಿ ಫೇನ್ಮನ್ ಎಂಬ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯ [[:en:graphic novel|ಗ್ರಾಫಿಕ್ ಕಾದಂಬರಿಯ]] ವಿಷಯವಾಗಿ ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ, ರೋಜರ್ಸ್ ಆಯೋಗದಲ್ಲಿ ಫೇನ್ಮನ್ ಅವರ ಪಾತ್ರವನ್ನು [[:en:BBC|ಬಿಬಿಸಿ]] [[:en:The Challenger |''ದಿ ಚಾಲೆಂಜರ್'']] (ಯುಎಸ್ ಶೀರ್ಷಿಕೆ: ದಿ ಚಾಲೆಂಜರ್ ಡಿಸಾಸ್ಟರ್) ನಲ್ಲಿ ನಾಟಕೀಯಗೊಳಿಸಿತು.<ref>{{cite news |newspaper=[[The Hollywood Reporter]] |date=September 26, 2012 |first=Lesley |last=Goldberg |title=William Hurt to Star in Science Channel/BBC Challenger Docu-Drama (Exclusive) |access-date=June 10, 2023 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/william-hurt-science-channel-challenger-374576/}}</ref> ಇದರಲ್ಲಿ [[:en:William Hurt|ವಿಲಿಯಂ ಹರ್ಟ್]] ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, [[:en:Oscar Isaac|ಆಸ್ಕರ್ ಐಸಾಕ್]] ದಿವಂಗತ ಅರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಫೇನ್ಮನ್ ಅವರ ೧೯೪೬ ರ ಪ್ರೇಮ ಪತ್ರವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಓದಿದರು.<ref>{{Cite magazine|url=https://www.vanityfair.com/hollywood/photos/2023/07/oppenheimer-cast-actors-vs-real-people|title=The Cast of 'Oppenheimer' and the Real People They Play|date=July 20, 2023|magazine=Vanity Fair}}</ref> [[:en:Christopher Nolan|ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ನೋಲನ್]] ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಮತ್ತು [[:en:American Prometheus|ಅಮೇರಿಕನ್ ಪ್ರೊಮೆಥಿಯಸ್]] ಅನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ೨೦೨೩ ರ ಅಮೇರಿಕನ್ ಚಲನಚಿತ್ರ [[:en:Oppenheimer|ಒಪೆನ್ಹೈಮರ್‌ನಲ್ಲಿ]], ಫೇನ್ಮನ್ ಅವರನ್ನು ನಟ [[:en:Jack Quaid|ಜ್ಯಾಕ್ ಕ್ವೈಡ್]] ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|title = The Best Teacher I Never Had|url = https://www.gatesnotes.com/Education/The-Best-Teacher-I-Never-Had|access-date = January 29, 2016|first = Bill|last = Gates|author-link = Bill Gates|publisher = The Gates Notes|archive-date = January 28, 2016|archive-url = https://web.archive.org/web/20160128184655/https://www.gatesnotes.com/Education/The-Best-Teacher-I-Never-Had|url-status = live}}</ref> ==ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ== ===ಆಯ್ದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕೃತಿಗಳು=== * {{cite book|first=Richard P.|last=Feynman|title=The Principle of Least Action in Quantum Mechanics|year=1942|series=PhD Dissertation, Princeton University|publisher=World Scientific (with title "Feynman's Thesis: a New Approach to Quantum Theory")|publication-date=2005|editor=Laurie M. Brown|isbn=978-981-256-380-4|url=https://archive.org/details/feynmansthesisne00feyn_0|ref=none}} * {{cite journal|author1-link=John A. Wheeler|first1=John A.|last1=Wheeler|first2=Richard P.|last2=Feynman|url=https://authors.library.caltech.edu/11095/|title=Interaction with the Absorber as the Mechanism of Radiation|journal=[[Reviews of Modern Physics]]|volume=17|pages=157–181|year=1945|doi=10.1103/RevModPhys.17.157|bibcode=1945RvMP...17..157W|issue=2–3|ref=none|access-date=May 20, 2019|archive-date=April 17, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200417074134/https://authors.library.caltech.edu/11095/|url-status=dead}} * {{cite book|first=Richard P.|last=Feynman|osti=4341197|title=A Theorem and its Application to Finite Tampers|publisher=[[Los Alamos National Laboratory|Los Alamos Scientific Laboratory]], [[United States Atomic Energy Commission|Atomic Energy Commission]]|year=1946|doi=10.2172/4341197|url=https://digital.library.unt.edu/ark:/67531/metadc1016199/|ref=none}} * {{cite book|first1=Richard P.|last1=Feynman|author2-link=Thomas A. Welton|first2=T. A.|last2= Welton|osti=4381097|title=Neutron Diffusion in a Space Lattice of Fissionable and Absorbing Materials|publisher=Los Alamos Scientific Laboratory, Atomic Energy Commission|year=1946|doi=10.2172/4381097|url=https://digital.library.unt.edu/ark:/67531/metadc1018687/|ref=none}} * {{cite book|first1=Richard P.|last1=Feynman|author2-link=Nicholas Metropolis|last2=Metropolis|first2= N.|author3-link=Edward Teller|first3=E.|last3= Teller|osti=4417654|title=Equations of State of Elements Based on the Generalized Fermi-Thomas Theory|publisher=[[Los Alamos National Laboratory|Los Alamos Scientific Laboratory]], Atomic Energy Commission|year=1947|doi=10.2172/4417654|url=https://authors.library.caltech.edu/3519/1/FEYpr49a.pdf|ref=none}} * {{cite journal|first=Richard P.|last=Feynman|title=Space-time approach to non-relativistic quantum mechanics|journal=[[Reviews of Modern Physics]]|volume=20|pages=367–387|year=1948|doi=10.1103/RevModPhys.20.367|bibcode=1948RvMP...20..367F|issue=2|url=https://authors.library.caltech.edu/47756/|ref=none|access-date=May 20, 2019|archive-date=September 17, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200917091657/https://authors.library.caltech.edu/47756/|url-status=dead}} * {{cite journal |last=Feynman |first=Richard P. |title=A Relativistic Cut-Off for Classical Electrodynamics |journal=Physical Review |volume=74 |issue=8 |pages=939–946 |year=1948 |doi=10.1103/PhysRev.74.939 |bibcode=1948PhRv...74..939F |url=https://authors.library.caltech.edu/3516/ |ref=none |access-date=May 20, 2019 |archive-date=September 19, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200919084455/https://authors.library.caltech.edu/3516/ |url-status=dead }} * {{cite journal|first=Richard P.|last=Feynman|title=Relativistic Cut-Off for Quantum Electrodynamics|journal=Physical Review|volume=74|pages=1430–1438|year=1948|doi=10.1103/PhysRev.74.1430|bibcode=1948PhRv...74.1430F|issue=10|url=https://authors.library.caltech.edu/3517/|ref=none|access-date=May 20, 2019|archive-date=September 19, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200919121911/https://authors.library.caltech.edu/3517/|url-status=dead}} * {{cite journal|author1-link=John A. Wheeler|first1=John A.|last1=Wheeler|first2=Richard P.|last2= Feynman|title= Classical Electrodynamics in Terms of Direct Interparticle Action|journal= Reviews of Modern Physics|volume= 21|pages=425–433|year=1949|doi=10.1103/RevModPhys.21.425|bibcode = 1949RvMP...21..425W|issue=3 |url=https://cds.cern.ch/record/1062647/files/RevModPhys.21.425.pdf|ref=none|doi-access=free}} * {{cite journal|first=Richard P.|last=Feynman|title=The theory of positrons|journal=Physical Review|volume=76|pages=749–759|year=1949|doi=10.1103/PhysRev.76.749|bibcode=1949PhRv...76..749F|issue=6|s2cid=120117564|url=https://authors.library.caltech.edu/3520/|ref=none|access-date=May 20, 2019|archive-date=August 9, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220809030941/https://authors.library.caltech.edu/3520/|url-status=dead}} * {{cite journal|first=Richard P.|last=Feynman|title=Space-Time Approach to Quantum Electrodynamic|url=https://archive.org/details/sim_physical-review_1949-09-15_76_6/page/769|journal=Physical Review|volume=76|pages=769–789|year=1949|doi=10.1103/PhysRev.76.769|bibcode=1949PhRv...76..769F|issue=6|doi-access=free|ref=none}} * {{cite journal|first=Richard P.|last=Feynman|title=Mathematical formulation of the quantum theory of electromagnetic interaction|journal=Physical Review|volume=80|pages=440–457|year=1950|doi=10.1103/PhysRev.80.440|bibcode=1950PhRv...80..440F|issue=3|url=https://authors.library.caltech.edu/3528/|ref=none|access-date=May 20, 2019|archive-date=September 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200914231627/https://authors.library.caltech.edu/3528/|url-status=dead}} * {{cite journal|first=Richard P.|last=Feynman|title=An Operator Calculus Having Applications in Quantum Electrodynamics|journal=Physical Review|volume=84|issue=1|pages=108–128|year=1951|doi=10.1103/PhysRev.84.108|bibcode=1951PhRv...84..108F|url=https://authors.library.caltech.edu/3530/|ref=none|access-date=May 20, 2019|archive-date=September 15, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200915070057/https://authors.library.caltech.edu/3530/|url-status=dead}} * {{cite journal|first=Richard P.|last=Feynman|title=The λ-Transition in Liquid Helium|url=https://authors.library.caltech.edu/3536/|journal=Physical Review|volume=90|pages=1116–1117|year=1953|doi=10.1103/PhysRev.90.1116.2|bibcode=1953PhRv...90.1116F|issue=6|ref=none|access-date=May 20, 2019|archive-date=September 17, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200917202229/https://authors.library.caltech.edu/3536/|url-status=dead}} * {{cite book|first1=Richard P.|last1=Feynman|author2-link=Frederic de Hoffmann|last2=de Hoffmann|first2= F.|author3-link=Robert Serber|last3=Serber|first3=R.|osti=4354998|title=Dispersion of the Neutron Emission in U235 Fission|publisher=Los Alamos Scientific Laboratory, Atomic Energy Commission|year=1955|doi=10.2172/4354998|url=https://digital.library.unt.edu/ark:/67531/metadc1026050/|ref=none}} * {{cite journal|pmid = 17774518|last=Feynman|first=Richard P.|publication-date=February 24, 1956|year=1956|title=Science and the Open Channel |url = https://archive.org/details/sim_science_1956-02-24_123_3191/page/307|volume=123|issue=3191|periodical=[[Science (journal)|Science]]|page=307|doi = 10.1126/science.123.3191.307|bibcode = 1956Sci...123..307F |doi-access=|ref=none}} * {{cite journal|first1=M.|last1=Cohen|first2=Richard P.|last2=Feynman|title=Theory of Inelastic Scattering of Cold Neutrons from Liquid Helium|journal=Physical Review|volume=107|issue=1|pages=13–24|year=1957|doi=10.1103/PhysRev.107.13|bibcode=1957PhRv..107...13C|url=https://authors.library.caltech.edu/6093/|ref=none|access-date=May 20, 2019|archive-date=September 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200914191032/https://authors.library.caltech.edu/6093/|url-status=dead}} * {{cite journal |first1=Richard P. |last1=Feynman |first2=F. L. |last2=Vernon |first3=R. W. |last3=Hellwarth |title=Geometric representation of the Schrödinger equation for solving maser equations |journal=Journal of Applied Physics |year=1957 |doi=10.1063/1.1722572 |volume=28 |issue=1 |page=49 |bibcode=1957JAP....28...49F |url=https://www.chem.uci.edu/~unicorn/249/Handouts/FeynmanPaper.pdf |ref=none}} * {{cite journal|last=Feynman|first=Richard P.|url=https://calteches.library.caltech.edu/1976/|title=There's Plenty of Room at the Bottom|journal=Engineering and Science|year=1960|volume=23|issue=5|pages=22–36|ref=none|access-date=2024-06-08|archive-date=2024-05-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240529212601/https://calteches.library.caltech.edu/1976/|url-status=dead}} * {{cite journal|pmid = 13889186|last1=Edgar|first1=R. S.|last2=Feynman|first2=Richard P.|last3=Klein|first3=S.|last4=Lielausis|first4=I. |publication-date=February 1962|year=1962|title=Mapping experiments with r mutants of bacteriophage T4D |volume=47|periodical=[[Genetics (journal)|Genetics]]|pages=179–86|last5 = Steinberg|first5 = C. M. |pmc = 1210321|issue = 2|doi=10.1093/genetics/47.2.179|ref=none}} * {{cite journal |last=Feynman|first=Richard P.|url=https://profizgl.lu.lv/pluginfile.php/32795/mod_resource/content/0/WHAT_IS_SCIENCE_by_R.Feynman_1966.pdf |access-date=June 10, 2023 |title=What is Science? |orig-date=1966 |journal=The Physics Teacher |volume=7 |issue=6 |pages=313–320|date=1968 |doi=10.1119/1.2351388|bibcode=1969PhTea...7..313F |ref=none}} Lecture presented at the fifteenth annual meeting of the National Science Teachers Association, 1966 in New York City. * {{cite journal|pmid = 17791121|last=Feynman|first=Richard P.|publication-date=August 12, 1966|year=1966 |title=The Development of the Space-Time View of Quantum Electrodynamics |url = https://archive.org/details/sim_science_1966-08-12_153_3737/page/699|volume=153|issue=3737|periodical=[[Science (journal)|Science]]|pages=699–708|doi = 10.1126/science.153.3737.699|bibcode = 1966Sci...153..699F |ref=none}} * {{cite journal|pmid = 17778830|last=Feynman|first=Richard P.|publication-date=February 15, 1974|year=1974a|title=Structure of the proton |url = https://archive.org/details/sim_science_1974-02-15_183_4125/page/601|volume=183|issue=4125|periodical=Science|pages=601–610|doi = 10.1126/science.183.4125.601|bibcode = 1974Sci...183..601F |jstor=1737688|publisher=American Association for the Advancement of Science|s2cid=9938227|ref=none}} * {{cite journal|url=https://calteches.library.caltech.edu/51/02/CargoCult.pdf|title=Cargo Cult Science|last=Feynman|first=Richard P.|journal=Engineering and Science|volume=37|issue=7|year=1974|ref=none|access-date=2024-06-08|archive-date=2009-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20090304000024/http://calteches.library.caltech.edu/51/02/CargoCult.pdf|url-status=dead}} * {{cite journal|pmid = 9897894|last1=Feynman|first1=Richard P.|last2=Kleinert|first2=Hagen|author2-link=Hagen Kleinert|publication-date=December 1986|year=1986|title=Effective classical partition functions|volume=34|issue=6|periodical=Physical Review A|pages=5080–5084|doi = 10.1103/PhysRevA.34.5080|bibcode = 1986PhRvA..34.5080F |url=https://authors.library.caltech.edu/3553/1/FEYpra86.pdf|ref=none}} * {{cite book |last=Feynman |first=Richard P. |url=https://history.nasa.gov/rogersrep/v2appf.htm |title=Rogers Commission Report, Volume 2 Appendix F – Personal Observations on Reliability of Shuttle |year=1986 |publisher=[[NASA]] |ref=none}} * {{citation |last=Feynman |first=Richard P. |chapter-url=https://doi.org/10.1142/9789814390187_0003 |chapter=Difficulties in Applying the Variational Principle to Quantum Field Theories |title=Variational Calculations in Quantum Field Theory |year=1988 |editor=Polley |editor-first=L. |publisher=[[World Scientific]] |language=en |isbn=9971-50-500-2 |pages=28–40 |doi=10.1142/9789814390187_0003 |publication-date=August 1, 1988 |ref=none |editor2-last=Pottinger |editor2-first=D. E. L.}} Proceedings of the International Workshop at Wangerooge Island, Germany; Sept 1–4, 1987. * {{cite book|title=Selected Papers of Richard Feynman: With Commentary|url=https://archive.org/details/selectedpapersof0000feyn|url-access=registration|first=Richard P.|last=Feynman|editor=Laurie M. Brown|editor-link=Laurie Brown (physicist)|publisher= World Scientific|series=20th Century Physics|year= 2000|isbn=978-981-02-4131-5|ref=none}} ===ಜನಪ್ರಿಯ ಕೃತಿಗಳು=== * {{cite book |first=Richard P. |last=Feynman |title=Surely You're Joking, Mr. Feynman!: Adventures of a Curious Character |url=https://archive.org/details/surelyyourejokin00rich |editor=Leighton |editor-first=Ralph |language=en-us |publisher=[[W. W. Norton]] & Company |year=1985 |isbn=0-393-01921-7 |oclc=10925248}} * {{cite book |first=Richard P. |last=Feynman |title=What Do You Care What Other People Think?: Further Adventures of a Curious Character |url=https://archive.org/details/whatdoyoucarewha00feyn_0 |editor=Leighton |editor-first=Ralph |language=en-us |publisher=W. W. Norton & Company |year=1988a |isbn=0-393-02659-0}} * ''No Ordinary Genius: The Illustrated Richard Feynman'', ed. Christopher Sykes, W. W. Norton & Company, 1996, {{ISBN|0-393-31393-X}}. * ''Six Easy Pieces: Essentials of Physics Explained by Its Most Brilliant Teacher'', Perseus Books, 1994, {{ISBN|0-201-40955-0}}. Listed by the board of directors of the [[Modern Library]] as one of the 100 best nonfiction books.<ref>{{cite web |url=http://www.modernlibrary.com/top-100/100-best-nonfiction/ |title=100 Best Nonfiction |publisher=Modern Library |access-date=November 12, 2016 |archive-date=August 25, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120825211346/http://www.modernlibrary.com/top-100/100-best-nonfiction/ |url-status=live}}</ref> * ''Six Not So Easy Pieces: Einstein's Relativity, Symmetry and Space-Time'', Addison Wesley, 1997, {{ISBN|0-201-15026-3}}. * {{cite book |first=Richard P. |last=Feynman |title=The Meaning of It All: Thoughts of a Citizen-Scientist |publisher=Perseus Publishing |year=1998 |location=Reading, Massachusetts |isbn=0-7382-0166-9 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/meaningofitallth0000feyn |ref=none}} * {{cite book |first=Richard P. |last=Feynman |title=The Pleasure of Finding Things Out: The Best Short Works of Richard P. Feynman |url=https://archive.org/details/pleasureoffindin00feyn |url-access=registration |editor-first=Jeffrey |editor-last=Robbins |location=Cambridge, Massachusetts |publisher=Perseus Books |year=1999 |isbn=0-7382-0108-1}} * ''Classic Feynman: All the Adventures of a Curious Character'', edited by Ralph Leighton, W. W. Norton & Company, 2005, {{ISBN|0-393-06132-9}}. Chronologically reordered omnibus volume of ''[[Surely You're Joking, Mr. Feynman!]]'' and ''What Do You Care What Other People Think?'', with a bundled CD containing one of Feynman's signature lectures. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} ==ಮತ್ತಷ್ಟು ಓದಿ== ===ಲೇಖನಗಳು=== * ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಟುಡೇ,[[:en:American Institute of Physics | ಅಮೇರಿಕನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಫಿಸಿಕ್ಸ್]] ನಿಯತಕಾಲಿಕ, ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೮೯ ಸಂಚಿಕೆ. (ಸಂಪುಟ ೪೨, ಸಂಖ್ಯೆ ೨.) ಫೇನ್ಮನ್ ಅವರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿನ ಕೆಲಸದ ಬಗ್ಗೆ ತಾಂತ್ರಿಕವಲ್ಲದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ವಿಶೇಷ ಫೇನ್ಮನ್ ಸ್ಮಾರಕ ಸಂಚಿಕೆ. * {{cite journal |url=https://calteches.library.caltech.edu/3570/ |title=Mr. Feynman Goes to Washington |first=Richard P. |last=Feynman |journal=Engineering and Science |volume=51 |issue=1 |publisher=Caltech |year=1987 |editor-last=Leighton |editor-first=Ralph |pages=6–22 |issn=0013-7812 |ref=none |access-date=2024-06-08 |archive-date=2024-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240603160345/https://calteches.library.caltech.edu/3570/ |url-status=dead }} ===ಪುಸ್ತಕಗಳು=== * ಬ್ರೌನ್, ಲಾರಿ, ಎಂ. ಮತ್ತು [[:en:Rigden, John S. |ರಿಗ್ಡೆನ್, ಜಾನ್ ಎಸ್.]] (ಸಂಪಾದಕರು) (೧೯೯೩) ಮೋಸ್ಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಗುಡ್ ಸ್ಟಫ್: ಮೆಮೊರಿಸ್ ಆಫ್ ರಿಚರ್ಡ್ ಫೇನ್ಮನ್, ಸೈಮನ್ & ಶುಸ್ಟರ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, [[:en:ISBN 0-88318-870-8|ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ ೦-೮೮೩೧೮-೮೭೦-೮]]. ಜೋನ್ ಫೇನ್ಮನ್, ಜಾನ್ ವೀಲರ್, [[:en:Hans Bethe|ಹ್ಯಾನ್ಸ್ ಬೆಥೆ]], ಜೂಲಿಯನ್ ಶ್ವಿಂಗರ್, ಮುರ್ರೆ ಗೆಲ್-ಮನ್, [[:en:Daniel Hillis|ಡೇನಿಯಲ್ ಹಿಲ್ಲಿಸ್]], [[:en:David Goodstein|ಡೇವಿಡ್ ಗುಡ್ಸ್ಟೈನ್]], [[:en:Freeman Dyson|ಫ್ರೀಮನ್ ಡೈಸನ್]], ಮತ್ತು ಲಾರಿ ಬ್ರೌನ್ ಅವರ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ. * ಡೈಸನ್, ಫ್ರೀಮನ್ (೧೯೭೯) ಡಿಸ್ಟ್ರಬ್ಲಿಂಗ್ ದಿ ಯೂನಿವರ್ಸ್. ಹಾರ್ಪರ್ ಮತ್ತು ರೋ. [[:en:ISBN 0-06-011108-9|ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ ೦-೦೬-೦೧೧೧೦೮-೯]]. ಡೈಸನ್ ನ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ. "ಎ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ಅಪ್ರೆಂಟಿಸ್ಶಿಪ್" ಮತ್ತು "ಎ ರೈಡ್ ಟು ಅಲ್ಬುಕರ್ಕ್" ಅಧ್ಯಾಯಗಳು ಡೈಸನ್ ಕಾರ್ನೆಲ್ನಲ್ಲಿ ಪದವಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ೧೯೪೭-೧೯೪೮ ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಫೇನ್ಮನ್ ಬಗ್ಗೆ ಅವರ ಅನಿಸಿಕೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ. * {{cite book |last=Leighton |first=Ralph |title=Tuva or Bust!: Richard Feynman's last journey |title-link=Tuva or Bust! |publisher=W. W. Norton & Company |year=2000 |isbn=0-393-32069-3 |ref=none}} * {{cite book |last=LeVine |first=Harry |year=2009 |title=The Great Explainer: The Story of Richard Feynman |url=https://archive.org/details/greatexplainerst0000levi |publisher=Morgan Reynolds |location=Greensboro, North Carolina |isbn=978-1-59935-113-1 |ref=none}} for high school readers * {{cite book |last=Milburn |first=Gerald J. |author-link=Gerard J. Milburn |year=1998 |title=The Feynman Processor: Quantum Entanglement and the Computing Revolution |url=https://archive.org/details/feynmanprocessor0000milb_f8a8 |url-access=registration |location=Reading, Massachusetts |publisher=Perseus Books |isbn=0-7382-0173-1 |ref=none}} * {{cite book |last=Mlodinow |first=Leonard |author-link=Leonard Mlodinow |year=2003 |title=Feynman's Rainbow: A Search For Beauty In Physics And In Life |url=https://archive.org/details/feynmansrainbow00leon |url-access=registration |location=New York |publisher=Warner Books |isbn=0-446-69251-4 |ref=none}} Published in the United Kingdom as ''Some Time With Feynman'' * {{cite book |last1=Ottaviani |first1=Jim |author-link=Jim Ottaviani |first2=Leland |last2=Myrick |author-link2=Leland Myrick |title=Feynman: The Graphic Novel |location=New York |publisher=First Second |year=2011 |isbn=978-1-59643-259-8 |oclc=664838951}} ===ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ನಾಟಕಗಳು=== * [[:en:Infinity|ಇನ್ಫಿನಿಟಿ]] (೧೯೯೬), [[:en:Matthew Broderick|ಪ್ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಬ್ರೊಡೆರಿಕ್]] ಅವರು ಫೇನ್ಮನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಮತ್ತು ನಟಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರ, ಇದು ಅವರ ಮೊದಲ ಹೆಂಡತಿಯೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಟ್ರಿನಿಟಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. * [[:en:Parnell, Peter|ಪಾರ್ನೆಲ್, ಪೀಟರ್]] (೨೦೦೨), [[:en:QED|ಕ್ಯೂಇಡಿ]], ಚಪ್ಪಾಳೆ ಪುಸ್ತಕಗಳು, [[:en:ISBN 978-1-55783-592-5|ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ ೯೭೮-೧-೫೫೭೮೩-೫೯೨-೫]] (ಆಟ). * ವಿಟ್ಟೆಲ್, ಕ್ರಿಸ್ಪಿನ್ (೨೦೦೬), ಕ್ಲೆವರ್ ಡಿಕ್, [[:en:Oberon Books|ಒಬೆರಾನ್ ಬುಕ್ಸ್]], (ನಾಟಕ). * ರಿಚರ್ಡ್ ಫೇನ್ಮನ್ ಮತ್ತು ರಾಲ್ಫ್ ಲೇಯ್ಟನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ "ದಿ ಕ್ವೆಸ್ಟ್ ಫಾರ್ ತನು ತುವಾ". ೧೯೮೭, ಬಿಬಿಸಿ ಹೊರೈಜನ್ ಮತ್ತು ಪಿಬಿಎಸ್ ನೋವಾ ("ಲಾಸ್ಟ್ ಜರ್ನಿ ಆಫ್ ಎ ಜೀನಿಯಸ್" ಶೀರ್ಷಿಕೆ). * ನೋ ಆರ್ಡಿನರಿ ಜೀನಿಯಸ್, ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು, ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಕೊಡುಗೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಫೇನ್ಮನ್ ಅವರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಕೆಲಸದ ಬಗ್ಗೆ ಎರಡು-ಭಾಗಗಳ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ. ೧೯೯೩, ಬಿಬಿಸಿ ಹೊರೈಜನ್ ಮತ್ತು ಪಿಬಿಎಸ್ ನೋವಾ (ಐನ್ ಸ್ಟೈನ್ ನಂತರದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮೈಂಡ್ ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗಂಟೆಯ ಆವೃತ್ತಿ) (೨ × ೫೦ ನಿಮಿಷಗಳ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು). * [[:en:William Hurt|ವಿಲಿಯಂ ಹರ್ಟ್]] ನಟಿಸಿದ ಬಿಬಿಸಿ ಟು ವಾಸ್ತವಿಕ ನಾಟಕ [[:en:The Challenger |ದಿ ಚಾಲೆಂಜರ್]] (೨೦೧೩), ೧೯೮೬ ರ [[:en:Space Shuttle Challenger disaster|ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆ ಚಾಲೆಂಜರ್ ದುರಂತದ]] ಹಿಂದಿನ ಸತ್ಯವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲು ಅಮೆರಿಕದ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ರಿಚರ್ಡ್ ಫೇನ್ಮನ್ ಅವರ ನಿರ್ಧಾರದ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. * [[:en:The Fantastic Mr Feynman|ದಿ ಫೆಂಟಾಸ್ಟಿಕ್ ಮಿಸ್ಟರ್ ಫೇನ್ಮನ್]], ಒಂದು ಗಂಟೆಯ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ. ೨೦೧೩, ಬಿಬಿಸಿ ಟಿವಿ. * ಹೌ ವಿ ಬಿಲ್ಟ್ ದಿ ಬಾಂಬ್, ಲಾಸ್ ಅಲಾಮೋಸ್ನಲ್ಲಿನ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್ ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಡಾಕ್ಯುಡ್ರಮಾ. ಫೇನ್ಮನ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಟ/ನಾಟಕಕಾರ [[:en:Michael Raver|ಮೈಕೆಲ್ ರೇವರ್]] ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== * {{official website|http://richardfeynman.com}} * [https://feynmanlectures.caltech.edu The Feynman Lectures on Physics Website] by Michael Gottlieb, assisted by Rudolf Pfeiffer and Caltech * [https://www.aip.org/history-programs/niels-bohr-library/oral-histories/5020-1 Oral history interview transcript with Richard Feynman on 4 March 1966, American Institute of Physics, Niels Bohr Library & Archives] – Session I * [https://www.aip.org/history-programs/niels-bohr-library/oral-histories/5020-2 Oral history interview transcript with Richard Feynman on 5 March 1966, American Institute of Physics, Niels Bohr Library & Archives] – Session II * [https://www.aip.org/history-programs/niels-bohr-library/oral-histories/5020-3 Oral history interview transcript with Richard Feynman on 27 June 1966, American Institute of Physics, Niels Bohr Library & Archives] – Session III * [https://www.aip.org/history-programs/niels-bohr-library/oral-histories/5020-4 Oral history interview transcript with Richard Feynman on 28 June 1966, American Institute of Physics, Niels Bohr Library & Archives] – Session IV * [https://www.aip.org/history-programs/niels-bohr-library/oral-histories/5020-5 Oral history interview transcript with Richard Feynman on 4 February 1973, American Institute of Physics, Niels Bohr Library & Archives] – Session V * [https://www.aip.org/history-programs/oral-histories/search?search_api_views_fulltext=Richard+Feynman Additional Richard Feynman interviews (with and about)] – [[American Institute of Physics]] * [http://www.feynman.com/ Feynman Online!], a site dedicated to Feynman {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]] sq8gy1fc8x1qecux6z7rpr0cyqqbey7 1431530 1431463 2026-10-07T09:27:23Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431530 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = ರಿಚರ್ಡ್ ಫೇನ್ಮನ್ | image = Richard Feynman Nobel.jpg | caption = ೧೯೬೫ ರಲ್ಲಿ, ಫೇನ್ಮನ್ | alt = Feynman, smiling | birth_name = ರಿಚರ್ಡ್ ಫಿಲಿಪ್ಸ್ ಫೇನ್ಮನ್ | birth_date = {{birth date|1918|5|11|mf=y}} | birth_place = [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ]], ಯು.ಎಸ್. | death_date = {{death date and age|1988|2|15|1918|5|11|mf=y}} | death_place = [[ಲಾಸ್ ಎಂಜಲೀಸ್]], [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]], ಯು.ಎಸ್. | resting_place = [[:en:Mountain View Cemetery, Altadena|ಮೌಂಟೇನ್ ವ್ಯೂ ಸ್ಮಶಾನ, ಅಲ್ಟಾಡೆನಾ]] | fields = [[:en:Theoretical physics|ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ]] | workplaces = {{Plainlist| * [[:en:Cornell University|ಕಾರ್ನೆಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] * [[:en:California Institute of Technology|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ]] }} | education = {{Plainlist| * [[:en:Massachusetts Institute of Technology|ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ]] ([[:en:Bachelor of Science|ಬ್ಯಾಚುಲರ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್]]) * [[:en:Princeton University|ಪ್ರಿನ್ಸ್ಟನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ([[:en:PHD|ಪಿಎಚ್‌ಡಿ]]) }} | thesis_title = ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಕ್ರಿಯೆಯ ತತ್ವ. | thesis_url = https://cds.cern.ch/record/101498/files/Thesis-1942-Feynman.pdf | thesis_year = ೧೯೪೨ | doctoral_advisor = [[:en:John Archibald Wheeler|ಜಾನ್ ಆರ್ಚಿಬಾಲ್ಡ್ ವೀಲರ್]] | academic_advisors = | doctoral_students = {{Plainlist| * [[:en:James M. Bardeen|ಜೇಮ್ಸ್ ಎಂ. ಬಾರ್ಡೀನ್]] * [[:en:Laurie Brown (physicist)|ಲಾರಿ ಬ್ರೌನ್ (ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ)]] * [[:en:Michael Cohen (physicist)|ಮೈಕೆಲ್ ಕೋಹೆನ್ (ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ)]] * [[:en:Thomas Curtright|ಥಾಮಸ್ ಕರ್ಟ್ರೈಟ್]] * [[:en:Albert Hibbs|ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಹಿಬ್ಸ್]] * [[:en:Giovanni Rossi Lomanitz|ಜಿಯೋವಾನಿ ರೊಸ್ಸಿ ಲೊಮಾನಿಟ್ಜ್]] * [[:en:George Zweig|ಜಾರ್ಜ್ ಜ್ವೀಗ್]] }} | notable_students = "ಪದವಿಪೂರ್ವ:" {{Plainlist| * [[:en:Robert Barro|ರಾಬರ್ಟ್ ಬಾರ್ರೊ]] }} "ಪದವೀಧರ:" {{Plainlist| * [[:en:Douglas D. Osheroff|ಡೌಗ್ಲಾಸ್ ಡಿ. ಒಶೆರಾಫ್]] * [[:en:Paul Steinhardt|ಪಾಲ್ ಸ್ಟೈನ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್]] * [[:en:Stephen Wolfram|ಸ್ಟೀಫನ್ ವೂಲ್ಫ್ರಾಮ್]] }} | signature = Richard Feynman signature.svg | spouse = {{Plainlist| * {{marriage|ಆರ್ಲಿನ್ ಗ್ರೀನ್ಬಾಮ್|1942|1945|end=died}} * {{marriage|ಮೇರಿ ಲೂಯಿಸ್ ಬೆಲ್|1952|1958|reason=divorced}} * {{marriage|ಗ್ವೆನೆತ್ ಹೌರ್ತ್|1960}} }} | children = ೨ }} '''ರಿಚರ್ಡ್ ಫಿಲಿಪ್ಸ್ ಫೇನ್ಮನ್''' (ಮೇ ೧೧, ೧೯೧೮ - ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೫, ೧೯೮೮) ಇವರು [[ಅಮೇರಿಕನ್]] [[:en:theoretical physicist|ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾಗಿದ್ದರು]]. ಹಾಗೂ [[:en:quantum mechanics|ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕ್ಸ್‌ನ]] ಸಮಗ್ರ ಸೂತ್ರೀಕರಣ, [[:en:quantum electrodynamics|ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡೈನಾಮಿಕ್ಸ್]] ಸಿದ್ಧಾಂತ, ಸೂಪರ್ ಕೂಲ್ಡ್ [[:en:liquid helium|ದ್ರವ ಹೀಲಿಯಂನ]] [[:en:superfluidity|ಸೂಪರ್ಫ್ಲೂಯಿಡಿಟಿಯ]] ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಕಣ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡೈನಾಮಿಕ್ಸ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ, ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು ೧೯೬೫ ರಲ್ಲಿ, [[:en:Julian Schwinger |ಜೂಲಿಯನ್ ಶ್ವಿಂಗರ್]] ಮತ್ತು [[:en: Shin'ichirō Tomonaga|ಶಿನಿಚಿರೊ ಟೊಮೊನಾಗಾ]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ [[ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು]] ಪಡೆದರು. [[:en:subatomic particles|ಉಪಪರಮಾಣು ಕಣಗಳ]] ವರ್ತನೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಗಣಿತದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಚಿತ್ರಾತ್ಮಕ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ಇದನ್ನು "''[[:en: Feynman diagrams|ಫೇನ್ಮನ್‌ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳು]]''" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಅವರ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಜರ್ನಲ್ [[:en:Physics World|ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ವರ್ಲ್ಡ್]] ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತದ ೧೩೦ ಪ್ರಮುಖ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಏಳನೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite press release|url=https://www.caltech.edu/about/news/physics-world-poll-names-richard-feynman-one-10-greatest-physicists-all-time-368|title=Physics World poll names Richard Feynman one of 10 greatest physicists of all time|publisher=[[California Institute of Technology]]|access-date=June 10, 2023|date=December 2, 1999|first=Robert|last=Tindol}}</ref> ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[:en:development of the atomic bomb|ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ]] ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ೧೯೮೦ ರ, ದಶಕದಲ್ಲಿ [[:en:Space Shuttle Challenger disaster|ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆ ಚಾಲೆಂಜರ್ ದುರಂತದ]] ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿದ [[:en:Rogers Commission|ರೋಜರ್ಸ್ ಆಯೋಗದ]] ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಪರಿಚಿತರಾದರು. ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿನ ಅವರ ಕೆಲಸದ ಜೊತೆಗೆ, [[:en:quantum computing|ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್]] ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ತಕ ಮತ್ತು [[:en:nanotechnology|ನ್ಯಾನೊ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ]] ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಫೇನ್ಮನ್ ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಅವರ [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ]] ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯಲ್ಲಿ [[:en:theoretical physics|ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ]] [[:en:Richard C. Tolman|ರಿಚರ್ಡ್ ಸಿ ಟೋಲ್ಮನ್‌ರವರು]] ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು. ==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ== ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು ಮೇ ೧೧, ೧೯೧೮ ರಂದು [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ]],<ref>{{cite web |url=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1965/feynman-bio.html |title=Richard P. Feynman – Biographical |publisher=The Nobel Foundation |access-date=April 23, 2013 |archive-date=July 1, 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060701224503/https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1965/feynman-bio.html |url-status=live}}</ref> ಗೃಹಿಣಿಯಾದ ''ಲೂಸಿಲ್ಲೆ'' ([[:en:(née |ನೀ]] ಫಿಲಿಪ್ಸ್, ೧೮೯೫–೧೯೮೧) ಮತ್ತು ಮಾರಾಟದ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾದ ''ಮೆಲ್ವಿಲ್ಲೆ ಆರ್ಥರ್ ಫೇನ್ಮನ್'' (೧೮೯೦–೧೯೪೬) ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಮಗನಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |last1=O'Connor |first1=J. J. |last2=Robertson |first2=E. F. |date=August 2002 |title=Richard Feynman (1918–1988) – Biography – MacTutor History of Mathematics |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Feynman/ |access-date=June 10, 2023 |publisher=University of St. Andrews}}</ref> ಫೇನ್ಮನ್ ಅವರ ತಂದೆ [[:en:Russian Empire|ರಷ್ಯಾದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ]] [[:en:Minsk|ಮಿನ್ಸ್ಕ್‌]] ಯಹೂದಿ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಐದು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹೆತ್ತವರೊಂದಿಗೆ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಗೆ]] ವಲಸೆ ಬಂದರು. ಫೇನ್ಮನ್ ಅವರ ತಾಯಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಹೂದಿ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಲೂಸಿಲ್ಲೆಯವರ ತಂದೆಯವರು [[ಪೋಲೆಂಡ್|ಪೋಲೆಂಡ್‌ನಿಂದ]] ವಲಸೆ ಬಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ತಾಯಿ ಕೂಡ ಪೋಲಿಷ್ ವಲಸಿಗರ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಬಂದವರು. ಅವರು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದರು.<ref>{{cite news |author=Seelye |first=Katharine Q. |date=September 10, 2020 |title=Joan Feynman, Who Shined Light on the Aurora Borealis, Dies at 93 |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2020/09/10/science/joan-feynman-dead.html |access-date=September 13, 2020}}</ref> ಆದರೆ, ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ೧೯೧೭ ರಲ್ಲಿ, ''ಮೆಲ್ವಿಲ್ಲೆ'' ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು ಹುಟ್ಟಿದಾಗ ತಡವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವವರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವನ ಮೂರನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ನಂತರದವರೆಗೂ ಮಾತನಾಡಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite magazine |url=https://www.popsci.com/scitech/article/2002-04/my-mother-scientist/|title=My Mother, the Scientist |access-date=June 10, 2023 |first=Charles |last=Hirshberg |author-link=Charles Hirshberg |date=April 18, 2002 |magazine=Popular Science}}</ref> ವಯಸ್ಕರಾದ ಮೇಲೆ ಅವರು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವ ಅಥವಾ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆಯಂತೆ ಗ್ರಹಿಸುವಷ್ಟು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತರಾದ [[:en:Wolfgang Pauli |ವೂಲ್ಫ್ಗ್ಯಾಂಗ್ ಪೌಲಿ]] ಮತ್ತು [[:en:Hans Bethe|ಹ್ಯಾನ್ಸ್ ಬೆಥೆ]] ಒಮ್ಮೆ ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು "ಬಮ್" ನಂತೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಟೀಕಿಸಿದರು. ===[[ಧರ್ಮ]]=== ಫೇನ್ಮನ್ ಅವರ ಪೋಷಕರು ಇಬ್ಬರೂ ಯಹೂದಿ ಕುಟುಂಬಗಳಿಂದ ಬಂದವರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಪ್ರತಿ ಶುಕ್ರವಾರದಂದು [[:en:synagogue|ಸಿನಗಾಗ್‌ಗೆ]] ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{Cite journal |last=Haynie |first=D.T. |title=And the award goes to... |journal=International Journal of Nanomedicine |issn=1176-9114 |year=2007 |volume=2 |issue=2 |pages=125–127 |pmid=17722541 |pmc=2673976 }}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ತನ್ನ ಯೌವನದ ವೇಳೆಗೆ, ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು ತಮ್ಮನ್ನು "ನಿಷ್ಠಾವಂತ [[:en:atheist|ನಾಸ್ತಿಕ]]" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, [[:en:Tina Levitan|ಟೀನಾ ಲೆವಿಟನ್]] ಅವರಿಗೆ ಬರೆದ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ, ಯಹೂದಿ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರ ಕುರಿತಾದ ಅವರ ಪುಸ್ತಕದ ಮಾಹಿತಿಯ ಕೋರಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ ಅವರು, "ಕೆಲವು [[ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮ|ಯಹೂದಿ]] ಆನುವಂಶಿಕತೆಯಿಂದ ಬರುವ ವಿಚಿತ್ರ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವುದು ಜನಾಂಗೀಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಅಸಂಬದ್ಧತೆಗೆ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite news|last=Harrison|first=John|title=Physics, bongos and the art of the nude|url=https://www.telegraph.co.uk/culture/books/3643596/Physics-bongos-and-the-art-of-the-nude.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/culture/books/3643596/Physics-bongos-and-the-art-of-the-nude.html |archive-date=January 10, 2022 |url-access=subscription |url-status=live|newspaper=[[The Daily Telegraph]]|access-date=April 23, 2013}}{{cbignore}}</ref> "ಹದಿಮೂರನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಾನು ಇತರ ಧಾರ್ಮಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಿಗೆ ಮತಾಂತರಗೊಂಡೆ. ಆದರೆ, ಯೆಹೂದಿ ಜನರು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ [[:en:chosen people|ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿದ ಜನರು]] ಎಂದು ನಂಬುವುದನ್ನು ನಾನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದೆ" ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==ಶಿಕ್ಷಣ== ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು [[:en:Far Rockaway High School|ಫಾರ್ ರಾಕ್ವೇ ಹೈಸ್ಕೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ]] ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಸಹ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರಾದ [[:en:Burton Richter|ಬರ್ಟನ್ ರಿಕ್ಟರ್]] ಮತ್ತು [[:en:Baruch Samuel Blumberg|ಬರೂಚ್ ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಬ್ಲಮ್ಬರ್ಗ್]] ಕೂಡ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |url=https://www.rockawave.com/articles/museum-tracks-down-frhs-nobel-laureates/ |title=Museum Tracks Down FRHS Nobel Laureates |last1=Schwach |first1=Howard |date=April 15, 2005 |publisher=The Wave |access-date=April 23, 2013 |archive-date=May 5, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190505210032/https://www.rockawave.com/articles/museum-tracks-down-frhs-nobel-laureates/ |url-status=live}}</ref> ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ನಂತರ, ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಉನ್ನತ [[ಗಣಿತ]] ತರಗತಿಗೆ ಬಡ್ತಿ ಪಡೆದರು. ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರ [[:en:James Gleick|ಜೇಮ್ಸ್ ಗ್ಲಿಕ್]] ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ ಐಕ್ಯೂ ಪರೀಕ್ಷೆಯು ಅವರ ಐಕ್ಯೂ ಅನ್ನು ೧೨೫ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿದೆ. ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಜೋನ್‌ರವರು ಒಂದು ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚು ಐಕ್ಯೂ ಗಳಿಸಿದರು. ಹೀಗಾಗಿ, ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ತಾನು ಚುರುಕಾಗಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ತಮಾಷೆಯಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು. ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಅವರು [[:en:Mensa International|ಮೆನ್ಸಾ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್‌ಗೆ]] ಸೇರಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಹಾಗೂ ಅವರ ಐಕ್ಯೂ ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು ೧೫ ವರ್ಷದವರಾಗಿದ್ದಾಗ, [[ತ್ರಿಕೋನಮಿತಿಯ ಇತಿಹಾಸ|ತ್ರಿಕೋನಮಿತಿ]], [[:en:advanced algebra|ಸುಧಾರಿತ ಬೀಜಗಣಿತ]], [[:en:infinite series|ಅನಂತ ಸರಣಿ]], [[:en:analytic geometry|ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ರೇಖಾಗಣಿತ]] ಮತ್ತು [[:en:differential |ಭೇದಾತ್ಮಕ]] ಮತ್ತು [[:en:integral calculus|ಸಮಗ್ರ ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ]] ಎರಡನ್ನೂ ಸ್ವತಃ ಕಲಿತರು.<ref>{{cite web |url=https://www.rockawave.com/articles/museum-tracks-down-frhs-nobel-laureates/ |title=Museum Tracks Down FRHS Nobel Laureates |last1=Schwach |first1=Howard |date=April 15, 2005 |publisher=The Wave |access-date=April 23, 2013 |archive-date=May 5, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190505210032/https://www.rockawave.com/articles/museum-tracks-down-frhs-nobel-laureates/ |url-status=live}}</ref> ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮೊದಲು, ಅವರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸಂಕೇತವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು [[:en:half-derivative|ಅರ್ಧ-ಉತ್ಪನ್ನದಂತಹ]] ಗಣಿತದ ವಿಷಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು [[:en:logarithm|ಲೋಗರಿಥಮ್]], [[:en:sine|ಸೈನ್]], [[:en:cosine|ಕೋಸಿನ್]] ಮತ್ತು [[:en:tangent|ಟ್ಯಾಂಜೆಂಟ್]] ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಅವು ಮೂರು ಅಸ್ಥಿರಗಳಂತೆ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಗುಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ ಹೀಗಾಗಿ ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕೆ, ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಲೋಭನೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite interview |last1=Feynman |first1=Richard |title=Richard Feynman – Session II |interviewer=Charles Weiner |date=March 5, 1966 |url=https://www.aip.org/history-programs/niels-bohr-library/oral-histories/5020-2 |publisher=American Institute of Physics |access-date=May 25, 2017 |archive-date=May 5, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190505210113/https://www.aip.org/history-programs/niels-bohr-library/oral-histories/5020-2 |url-status=live}}</ref> [[:en: Arista Honor Society|ಅರಿಸ್ಟಾ ಹಾನರ್ ಸೊಸೈಟಿಯ]] ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದ ಅವರು, ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ [[:en:New York University|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ]] ಗಣಿತದಲ್ಲಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಅನ್ನು ಗೆದ್ದರು.<ref>{{cite journal |last1=Vallarta |first1=M. S. |last2=Feynman |first2=Richard P. |date=March 1939 |title=The Scattering of Cosmic Rays by the Stars of a Galaxy |url=https://authors.library.caltech.edu/1877/1/VALpr39.pdf |url-status=live |journal=[[Physical Review]] |publisher=American Physical Society |volume=55 |issue=5 |pages=506–507 |bibcode=1939PhRv...55..506V |doi=10.1103/PhysRev.55.506.2 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201125023157/https://authors.library.caltech.edu/1877/1/VALpr39.pdf |archive-date=November 25, 2020 |access-date=December 13, 2019}}</ref> ನೇರ ಚಿತ್ರಣದ ಅವರ ಅಭ್ಯಾಸವು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚಿಂತಕರನ್ನು ಬೆಚ್ಚಿಬೀಳಿಸಿತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[:en:feline anatomy|ಬೆಕ್ಕಿನ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು]] ಕಲಿಯುವಾಗ ಅವರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು, "ನಿಮ್ಮ ಬಳಿ ಬೆಕ್ಕಿನ ನಕ್ಷೆ ಇದೆಯೇ?" (ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಚಾರ್ಟ್ ಅನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ) ಎಂಬುದ್ದಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite journal |title=Forces in Molecules |url=https://authors.library.caltech.edu/3515/ |last=Feynman |first=R. P. |journal=Physical Review |volume=56 |issue=4 |pages=340–343 |date=August 1939 |publisher=American Physical Society |doi=10.1103/PhysRev.56.340 |bibcode=1939PhRv...56..340F |s2cid=121972425 |access-date=May 20, 2019 |archive-date=September 19, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200919050513/https://authors.library.caltech.edu/3515/ |url-status=live}}</ref> ==ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್ ಯೋಜನೆ== [[File:Feynman-richard_p.jpg|thumb|upright|alt=Feynman smiling|ಫೇನ್ಮನ್ ಅವರ ಲಾಸ್ ಅಲಾಮೋಸ್ ಐಡಿ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್]] ೧೯೪೧ ರಂದು, [[ಯುರೋಪ್|ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ ಸಂಭವಿಸಿದರೂ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಇನ್ನೂ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು [[:en:Pennsylvania|ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾದ]] [[:en:Frankford Arsenal|ಫ್ರಾಂಕ್ಫೋರ್ಡ್ ಆರ್ಸೆನಲ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಬ್ಯಾಲಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಬೇಸಿಗೆಯನ್ನು ಕಳೆದರು.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=uY-u1qyRM5w&t=2m16s Richard Feynman Lecture – "Los Alamos From Below"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200505010623/https://www.youtube.com/watch?v=uY-u1qyRM5w |date=May 5, 2020}}, talk given at [[UCSB]] in 1975 (posted to YouTube on July 12, 2016)<br />Quote:<br />"I did not even have my degree when I started to work on stuff associated with the Manhattan Project."<br />Later in this same talk, [https://www.youtube.com/watch?v=uY-u1qyRM5w&t=5m34s at 5m34s] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220304123519/https://www.youtube.com/watch?v=uY-u1qyRM5w&t=5m34s |date=March 4, 2022}}, he explains that he took a six week vacation to finish his thesis so received his PhD prior to his arrival at Los Alamos.</ref> [[:en:attack on Pearl Harbor|ಪರ್ಲ್ ಹಾರ್ಬರ್ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿಯು]] ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಅನ್ನು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಕರೆತಂದ ನಂತರ, [[:en: Manhattan Project|ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್ ಯೋಜನೆಯ]] ಭಾಗವಾಗಿ [[:en:atomic bomb|ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಬಳಸಲು ಸಮೃದ್ಧ ಯುರೇನಿಯಂ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ [[:en:Robert R. Wilson|ರಾಬರ್ಟ್ ಆರ್. ವಿಲ್ಸನ್]] ಫೇನ್ಮನ್ ಅವರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite web |url=https://blog.nuclearsecrecy.com/2014/06/06/feynman-and-the-bomb/ |title=Feynman and the Bomb |website=Restricted Data |first=Alex |last=Wellerstein |date=June 6, 2014 |access-date=June 10, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230610141011/https://blog.nuclearsecrecy.com/2014/06/06/feynman-and-the-bomb/ |archive-date=ಜೂನ್ 10, 2023 |url-status=dead}}</ref> ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು ಪದವಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರಿನ್ಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿನ ವಿಲ್ಸನ್ ಅವರ ತಂಡವು [[:en:uranium-235|ಯುರೇನಿಯಂ -೨೩೫]] ಅನ್ನು [[:en:uranium-238|ಯುರೇನಿಯಂ -೨೩೮]] ನಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯವಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಐಸೊಟ್ರಾನ್ ಎಂಬ ಸಾಧನದ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ [[:en:Radiation Laboratory |ವಿಕಿರಣ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ]] ವಿಲ್ಸನ್ ಅವರ ಮಾಜಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರಾದ [[:en:Ernest O. Lawrence|ಅರ್ನೆಸ್ಟ್ ಒ. ಲಾರೆನ್ಸ್‌ರವರ]] ನೇತೃತ್ವದ ತಂಡವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ [[:en:calutron|ಕ್ಯಾಲುಟ್ರಾನ್]] ಬಳಸಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಇದನ್ನು ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ, ಐಸೊಟ್ರಾನ್ ಕ್ಯಾಲುಟ್ರಾನ್‍ಗಿಂತ ಅನೇಕ ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು ಮತ್ತು [[:en:Paul Olum|ಪಾಲ್ ಓಲಮ್]] ಇದು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವೇ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಹೆಣಗಾಡಿದರು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಲಾರೆನ್ಸ್ ಅವರ ಶಿಫಾರಸಿನ ಮೇರೆಗೆ, ಐಸೊಟ್ರಾನ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ, ೧೯೪೩ ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, [[:en:Robert Oppenheimer|ರಾಬರ್ಟ್ ಓಪನ್ಹೈಮರ್]] [[:en:Los Alamos Laboratory|ಲಾಸ್ ಅಲಾಮೋಸ್ ಲ್ಯಾಬೊರೇಟರಿಯನ್ನು]] ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದು ನ್ಯೂ [[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ|ಮೆಕ್ಸಿಕೊದ]] [[:en: mesa|ಮೆಸಾದಲ್ಲಿ]] ರಹಸ್ಯ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್‌ಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |last1=Morisy |first1=Michael |last2=Hovden |first2=Robert |date=June 6, 2012 |editor=J Pat Brown |title=The Feynman Files: The professor's invitation past the Iron Curtain |url=https://www.muckrock.com/news/archives/2012/jun/06/feynman-files-professors-invitation-past-iron-curt/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190505211540/https://www.muckrock.com/news/archives/2012/jun/06/feynman-files-professors-invitation-past-iron-curt/ |archive-date=May 5, 2019 |access-date=July 13, 2016 |website=MuckRock}}</ref> ಪ್ರಿನ್ಸ್ಟನ್ ತಂಡಕ್ಕೆ ಮರು ನಿಯೋಜಿಸಲು ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಲಾಯಿತು. "ವೃತ್ತಿಪರ ಸೈನಿಕರ ಗುಂಪಿನಂತೆ, ನಾವು ಲಾಸ್ ಅಲಾಮೋಸ್‌ಗೆ ಹೋಗಲು ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ್ದೇವೆ" ಎಂದು ವಿಲ್ಸನ್ ನಂತರ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇತರ ಅನೇಕ ಯುವ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಂತೆ, ಫೇನ್ಮನ್ ಕೂಡ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ವರ್ಚಸ್ವಿ ಒಪೆನ್ಹೈಮರ್ನ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು. ಅವರು ಚಿಕಾಗೋದಿಂದ ಬಹಳ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಫೇನ್ಮನ್‌ಗೆ ದೂರವಾಣಿ ಕರೆ ಮಾಡಿ, ಆರ್ಲೈನ್‌ಗಾಗಿ [[:en:New Mexico|ನ್ಯೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೊದ]] [[:en:Albuquerque|ಅಲ್ಬುಕರ್ಕ್‍ನಲ್ಲಿ]] ಪ್ರೆಸ್ಬಿಟೇರಿಯನ್ [[:en:sanatorium|ಸ್ಯಾನಿಟೋರಿಯಂ]] ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು. ೧೯೪೩ ರ ಮಾರ್ಚ್ ೨೮ ರಂದು, ನ್ಯೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೋಗೆ ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಹೊರಟವರಲ್ಲಿ ಇವರೂ ಮೊದಲಿಗರು. [[ರೈಲುಸಾರಿಗೆ|ರೈಲುಮಾರ್ಗವು]] ಅರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಗಾಲಿಕುರ್ಚಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು ಮತ್ತು ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು ಅವರಿಗಾಗಿ ಖಾಸಗಿ ಕೋಣೆಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಣವನ್ನು ಪಾವತಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ವಿವಾಹ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಕಳೆದರು. ==ಕಾರ್ನೆಲ್== ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು [[:en:University of Wisconsin–Madison|ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್-ಮ್ಯಾಡಿಸನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ]] ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಹಾಯಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ನಾಮಮಾತ್ರವಾಗಿ ನೇಮಕಾತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ವೇತನರಹಿತ ರಜೆಯಲ್ಲಿದ್ದರು. ೧೯೪೫ ರಲ್ಲಿ, ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಲೆಟರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸೈನ್ಸ್‌ನ ಡೀನ್ ಮಾರ್ಕ್ ಇಂಗ್ರಾಹಮ್ ಅವರಿಂದ ಮುಂಬರುವ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಲಿಸಲು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಮರಳುವಂತೆ ಕೋರಿ ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬಂದಿತು.<ref>{{cite journal |author=March |first=Robert H. |year=2003 |title=Physics at the University of Wisconsin: A History |journal=Physics in Perspective |volume=5 |issue=2 |pages=130–149 |bibcode=2003PhP.....5..130M |doi=10.1007/s00016-003-0142-6 |s2cid=120730710}}</ref> ಅವರು ಹಿಂದಿರುಗಲು ಬದ್ಧರಾಗದಿದ್ದಾಗ ಅವರ ನೇಮಕಾತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಅಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ, "ನನ್ನನ್ನು ಕೆಲಸದಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಉತ್ತಮ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಏಕೈಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಮರಳುವುದು ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ." ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |last=Feynman |first=Richard P. |date=December 11, 1965 |title=Richard P. Feynman – Nobel Lecture: The Development of the Space–Time View of Quantum Electrodynamics |url=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1965/feynman/lecture/ |access-date=June 10, 2023 |publisher=Nobel Foundation}}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೩೦, ೧೯೪೩ ರಂದು, ಬೆಥೆ ತನ್ನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ [[:en:Cornell|ಕಾರ್ನೆಲ್‌ನ]] ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು ಫೇನ್ಮನ್ ಅವರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ್ದರು.<ref>{{cite journal|first=F. J. |last=Dyson |author-link=Freeman Dyson |title= The radiation theories of Tomonaga, Schwinger, and Feynman |journal=Physical Review |volume=75|pages=486–502|year=1949|doi=10.1103/PhysRev.75.486|issue=3|bibcode = 1949PhRv...75..486D |doi-access=free}}</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೮, ೧೯೪೪ ರಂದು, ಇದನ್ನು ಕಾರ್ನೆಲ್‌ನ [[:en:Robert Bacher|ರಾಬರ್ಟ್ ಬಾಚರ್]] ಮತ್ತು ಲಾಸ್ ಅಲಾಮೋಸ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಹಿರಿಯ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಅನುಮೋದಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |title=I love my wife. My wife is dead. |date=February 15, 2012 |url=https://lettersofnote.com/2012/02/15/i-love-my-wife-my-wife-is-dead/ |website=Letters of Note |access-date=April 23, 2013 |archive-date=ಮೇ 5, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190505210037/http://www.lettersofnote.com/2012/02/i-love-my-wife-my-wife-is-dead.html |url-status=dead }}</ref> ಇದು ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೪೪ ರಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಮಾಡಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಫೇನ್ಮನ್ ಅವರನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡಲು ''ಒಪೆನ್ಹೈಮರ್'' ಆಶಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ, [[ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ]] ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದ [[:en:Raymond T. Birge|ರೇಮಂಡ್ ಟಿ. ಬಿರ್ಜ್]] ಹಿಂಜರಿಯುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{Cite journal |last1=Aoyama |first1=Tatsumi |last2=Kinoshita |first2=Toichiro |last3=Nio |first3=Makiko |date=February 8, 2018 |title=Revised and improved value of the QED tenth-order electron anomalous magnetic moment |url=https://link.aps.org/doi/10.1103/PhysRevD.97.036001 |journal=Physical Review D |language=en |volume=97 |issue=3 |pages=036001 |doi=10.1103/PhysRevD.97.036001 |arxiv=1712.06060 |bibcode=2018PhRvD..97c6001A |s2cid=118922814 |issn=2470-0010}}</ref> ಅವರು ಮೇ ೧೯೪೫ ರಲ್ಲಿ, ಫೇನ್ಮನ್‌ಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಆದರೆ, ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು ಅದನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು. ಕಾರ್ನೆಲ್ ತನ್ನ ವಾರ್ಷಿಕ ೩,೯೦೦ ಡಾಲರ್ (೨೦೨೩ ರಲ್ಲಿ ೬೬,೦೦೦ ಡಾಲರ್‌ಗೆ ಸಮಾನ) ವೇತನ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಸರಿಹೊಂದಿಸಿತು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೪೫ ರಲ್ಲಿ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ [[:en:Ithaca|ಇಥಾಕಾಗೆ]] ತೆರಳಿದ ಲಾಸ್ ಅಲಾಮೋಸ್ ಲ್ಯಾಬೊರೇಟರಿಯ ಗುಂಪಿನ ನಾಯಕರಲ್ಲಿ ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು ಮೊದಲಿಗರಾದರು.<ref>{{cite interview |url=https://www.aip.org/history-programs/niels-bohr-library/oral-histories/5020-3 |title=Richard Feynman – Session III |date=March 5, 1966 |interviewer=Charles Weiner |publisher=American Institute of Physics |last1=Feynman |first1=Richard |access-date=June 19, 2016 |archive-date=August 9, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160809045333/https://www.aip.org/history-programs/niels-bohr-library/oral-histories/5020-3 |url-status=live}}</ref> ==೧೯೪೯, ಬ್ರೆಜಿಲ್== ಜುಲೈ ೧೯೪೯ ರಲ್ಲಿ, ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು [[:en:Rio de Janeiro|ರಿಯೋ ಡಿ ಜನೈರೊದಲ್ಲಿ]] ಹಲವಾರು ವಾರಗಳನ್ನು ಕಳೆದರು. ಆ ವರ್ಷ, [[ಸೊವಿಯೆಟ್ ಒಕ್ಕೂಟ|ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟವು]] ತನ್ನ ಮೊದಲ ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್ ಅನ್ನು ಸ್ಫೋಟಿಸಿತು. ಇದು ಬೇಹುಗಾರಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ೧೯೫೦ ರಲ್ಲಿ, ಸೋವಿಯತ್‌ನ ಗೂಢಚಾರನೆಂದು ಫುಚ್ಸ್‌ನನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಎಫ್‍ಬಿಐ ಫೇನ್ ಮನ್‌ನ ನಿಷ್ಠೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಬೆಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿತು.<ref>{{cite book |author1=Beck |first=John H. |url=https://books.google.com/books?id=8U83AgAAQBAJ |title=Encyclopedia of Percussion |date=2013 |publisher=Taylor & Francis |isbn=9781317747680 |page=155 |language=en |access-date=August 1, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220304123545/https://www.google.com/books/edition/Encyclopedia_of_Percussion/8U83AgAAQBAJ |archive-date=March 4, 2022 |url-status=live}}</ref> ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾದ [[:en: David Bohm |ಡೇವಿಡ್ ಬೋಹ್ಮ್]] ಅವರನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೪, ೧೯೫೦ ರಂದು ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೫೧ ರಲ್ಲಿ, [[ಬ್ರೆಜಿಲ್|ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ಗೆ]] ವಲಸೆ ಹೋದರು. ಪರಮಾಣು ಯುದ್ಧದ ಭಯದಿಂದಾಗಿ, ಗೆಳತಿಯೊಬ್ಬರು ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದನ್ನು ಸಹ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದರು. ಅವರು ೧೯೫೧-೧೯೫೨ ರವರೆಗೆ ವಿರಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು [[:en:Centro Brasileiro de Pesquisas Físicas|ಸೆಂಟ್ರೊ ಬ್ರೆಸಿಲಿರೊ ಡಿ ಪೆಸ್ಕ್ವಿಸಾಸ್ ಫಿಸಿಕಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. [[File:Richard Feynman undated.png|alt=Feynman seated on the floor with drums around him|thumb|ಡ್ರಮ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರ ದೃಶ್ಯ.]] ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ, ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು [[ಸಾಂಬಾ (ಬ್ರೆಜಿಲಿಯನ್ ನೃತ್ಯ)|ಸಾಂಬಾ]] ಸಂಗೀತದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾದರು ಮತ್ತು ಹುರಿಯುವ ಪ್ಯಾನ್ ಅನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಲೋಹದ ತಾಳವಾದ್ಯವಾದ ''ಫ್ರಿಜಿಡೀರಾವನ್ನು'' ನುಡಿಸಲು ಕಲಿತರು. ಅವರು [[ಬೊಂಗೊ]] ಮತ್ತು ಕಾಂಗಾ ಡ್ರಮ್‌ಗಳ ಉತ್ಸಾಹಿ ಹವ್ಯಾಸಿ ವಾದಕರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಪಿಟ್ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ನುಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web|url=https://calisphere.org/item/ca3d38126be7f368422ee9a6e0870667/|title=Calisphere: Richard Feynman playing the conga drum| publisher=Calisphere|date=December 1956 |access-date=May 13, 2019|archive-date=May 13, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190513034724/https://calisphere.org/item/ca3d38126be7f368422ee9a6e0870667/|url-status=live}}</ref> ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತರಾದ ಬೋಹ್ಮ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ರಿಯೊದಲ್ಲಿ ಸಮಯ ಕಳೆದರು. ಆದರೆ, ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಬೋಹ್ಮ್ ಅವರ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡಲು ಬೋಹ್ಮ್‌‌ರವರಿಗೆ ಫೇನ್ಮನ್‌ ಅವರನ್ನು ಮನವೊಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ==ಕ್ಯಾಲ್ಟೆಕ್ ವರ್ಷಗಳು== ===ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನ=== ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು ಕಾರ್ನೆಲ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗದ ಕಾರಣ ಅವರನ್ನು ಕಾರ್ನೆಲ್‌ಗೆ ಕರೆತರುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದ ಬಾಚರ್, ಅವರನ್ನು [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ]] ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ (ಕ್ಯಾಲ್ಟೆಕ್) ಗೆ ಆಕರ್ಷಿಸಿದ್ದರು. ಒಪ್ಪಂದದ ಒಂದು ಭಾಗವೆಂದರೆ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ವರ್ಷವನ್ನು ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಬಹುದು.<ref>{{cite web |author1=Wellerstein |first=Alex |date=July 11, 2014 |title=Who smeared Richard Feynman? |url=https://blog.nuclearsecrecy.com/2014/07/11/smeared-richard-feynman/ |access-date=June 10, 2023 |publisher=Restricted Data |archive-url=https://web.archive.org/web/20230610141011/https://blog.nuclearsecrecy.com/2014/07/11/smeared-richard-feynman/ |archive-date=ಜೂನ್ 10, 2023 |url-status=dead}}</ref> ಅವರು [[:en:Kansas|ಕಾನ್ಸಾಸ್‌ನ]] [[:en:Neodesha|ನಿಯೋಡೆಶಾದ]] ಮೇರಿ ಲೂಯಿಸ್ ಬೆಲ್‌ರಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಕಾರ್ನೆಲ್‍ನ ಕೆಫೆಟೇರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಜವಳಿ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದರು. ನಂತರ, ಮೇರಿ ಲೂಯಿಸ್ ಬೆಲ್‌‌ರವರು ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಕ್ಯಾಲ್ಟೆಕ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಉಪನ್ಯಾಸ ನೀಡಿದನು. ಅವರು ಬ್ರೆಜಿಲ್ನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವರು [[:en:Michigan State University|ಮಿಚಿಗನ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ]] ಪೀಠೋಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಒಳಾಂಗಣಗಳ ಇತಿಹಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಿದರು. ಅವರು ರಿಯೋ ಡಿ ಜನೈರೊದಿಂದ ಸಂದೇಶದ ಮೂಲಕ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರು ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಜೂನ್ ೨೮, ೧೯೫೨ ರಂದು, [[:en:Idaho|ಇಡಾಹೋದ]] [[:en:Boise|ಬೊಯಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ವಿವಾಹವಾದರು.<ref>{{cite web |url=https://justalifestory.wordpress.com/2008/11/18/a-weekend-at-richard-feynmans-house/ |title=A Weekend at Richard Feynman's House |publisher=It's Just A Life Story |access-date=July 15, 2016 |date= November 19, 2008 |archive-date= October 7, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161007144513/https://justalifestory.wordpress.com/2008/11/18/a-weekend-at-richard-feynmans-house/ |url-status=live}}</ref> ಅವರು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಜಗಳವಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವನ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಕೋಪದಿಂದ ಅವರು ಭಯಭೀತರಾಗಿದ್ದಳು. ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಬೇರೆಯೇ ಆಗಿತ್ತು. ಅವರು ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ನೋಂದಾಯಿಸಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದರೂ, ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿಯಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ೧೯೫೪ ರ ಒಪೆನ್ಹೈಮರ್ ಭದ್ರತಾ ವಿಚಾರಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ("ಹೊಗೆ ಇರುವಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿ ಇದೆ") ಅವರನ್ನು ಕೆರಳಿಸಿತು.<ref>{{cite web |title=Colourful language: U of T psychologists discover enhanced language learning in synesthetes |url=https://www.utoronto.ca/news/colourful-language-u-t-psychologists-discover-enhanced-language-learning-synesthetes |website=University of Toronto News |access-date=March 20, 2023 |language=en}}</ref> ಅವರು ಮೇ ೨೦, ೧೯೫೬ ರಂದು ಬೇರ್ಪಟ್ಟರು. "ತೀವ್ರ ಕ್ರೌರ್ಯ"ದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಜೂನ್ ೧೯, ೧೯೫೬ ರಂದು ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮಧ್ಯಂತರ ಆದೇಶವನ್ನು ನಮೂದಿಸಲಾಯಿತು. ಮೇ ೫, ೧೯೫೮ ರಂದು ವಿಚ್ಛೇದನವು ಅಂತಿಮವಾಯಿತು. ===ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ=== ಕ್ಯಾಲ್ಟೆಕ್‌ನಲ್ಲಿ, ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು ಸೂಪರ್ಕೂಲ್ಡ್ [[:en:liquid helium|ದ್ರವ ಹೀಲಿಯಂನ]] [[:en:superfluidity|ಸೂಪರ್ಫ್ಲೂಯಿಡಿಟಿಯ]] ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಹೀಲಿಯಂ ಹರಿಯುವಾಗ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ನಿಗ್ಧತೆಯ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal|last1=Pines|first1=David|title=Richard Feynman and Condensed Matter Physics|journal=Physics Today|volume=42|page=61|year=1989|doi=10.1063/1.881194|bibcode = 1989PhT....42b..61P|issue=2}}</ref> ಸೋವಿಯತ್ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ [[:en:Lev Landau|ಲೆವ್ ಲ್ಯಾಂಡೌ]] ಅವರ ಸೂಪರ್ ಫ್ಲೂಯಿಡಿಟಿ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಫೇನ್ಮನ್ ಕ್ವಾಂಟಮ್-ಯಾಂತ್ರಿಕ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಶ್ರೋಡಿಂಗರ್ ಸಮೀಕರಣವನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸುವುದರಿಂದ, ಸೂಪರ್ ಫ್ಲೂಯಿಡ್ ಮ್ಯಾಕ್ರೋಸ್ಕೋಪಿಕ್ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬಹುದಾದ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಯಾಂತ್ರಿಕ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿತು.<ref>{{Cite book|last1=Nielsen|first1=Michael A.|author-link1=Michael Nielsen |last2=Chuang|first2=Isaac L. |author-link2=Isaac Chuang |title=Quantum Computation and Quantum Information|title-link=Quantum Computation and Quantum Information|publisher=[[Cambridge University Press]]|location=Cambridge|year=2010|edition=10th anniversary|oclc=844974180 |isbn=978-1-107-00217-3 |page=7}}</ref> ಇದು ಸೂಪರ್ ಕಂಡಕ್ಟಿವಿಟಿಯ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು. ಆದರೆ, ಪರಿಹಾರವು ಫೇನ್ಮನ್‌ನಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ೧೯೫೭ ರಲ್ಲಿ, [[:en:John Bardeen|ಜಾನ್ ಬಾರ್ಡೀನ್]], [[:en:Leon Neil Cooper|ಲಿಯಾನ್ ನೀಲ್ ಕೂಪರ್]] ಮತ್ತು [[:en:John Robert Schrieffer |ಜಾನ್ ರಾಬರ್ಟ್ ಸ್ಕ್ರೀಫರ್]] ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ ಬಿಸಿಎಸ್ ಸೂಪರ್ ಕಂಡಕ್ಟಿವಿಟಿ ಸಿದ್ಧಾಂತದೊಂದಿಗೆ ಇದನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲಾಯಿತು. [[File:RichardFeynman-PaineMansionWoods1984 copyrightTamikoThiel bw.jpg|alt=Feynman standing among trees|thumb|left|೧೯೮೪ ರಲ್ಲಿ, [[:en:Waltham, Massachusetts|ವಾಲ್ಥಾಮ್, ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ [[:en:Robert Treat Paine Estate|ರಾಬರ್ಟ್ ಟ್ರೀಟ್ ಪೈನ್ ಎಸ್ಟೇಟ್]] ನಲ್ಲಿ ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು ನಿಂತಿರುವ ದೃಶ್ಯ.]] ವೀಲರ್-ಫೇನ್ಮನ್ ಅಬ್ಸಾರ್ಬರ್ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡೈನಾಮಿಕ್ಸ್ನ ಕ್ವಾಂಟಿಫೈ ಮಾಡುವ ಬಯಕೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾದ ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು, ಮಾರ್ಗ ಸಮಗ್ರ ಸೂತ್ರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿದರು.<ref>{{Cite book|title-link= Quantum Computing: A Gentle Introduction |title=Quantum Computing: A Gentle Introduction|last1=Rieffel|first1=Eleanor G.|last2=Polak|first2=Wolfgang H.|date=March 4, 2011|publisher=MIT Press|isbn=978-0-262-01506-6|language=en|author-link=Eleanor Rieffel |page=44}}</ref> [[:en:Murray Gell-Mann|ಮುರ್ರೆ ಗೆಲ್-ಮನ್]] ಅವರೊಂದಿಗೆ, ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರ [[:en:weak decay|ದುರ್ಬಲ ಕೊಳೆಯುವಿಕೆಯ]] ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು.<ref>{{cite journal |last=Feynman |first=Richard |title=Simulating Physics with Computers |url=https://archive.org/details/sim_international-journal-of-theoretical-physics_1982-06_21_6-7/page/467 |journal=International Journal of Theoretical Physics |volume=21 |pages=467–488 |year=1982 |doi=10.1007/BF02650179 |bibcode=1982IJTP...21..467F |issue=6–7|citeseerx = 10.1.1.45.9310 |s2cid=124545445}}</ref> ಇದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವು ವಾಹಕ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷೀಯ ಪ್ರವಾಹಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿತು (ದುರ್ಬಲ ಕೊಳೆಯುವಿಕೆಯ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ, [[ನ್ಯೂಟ್ರಾನ್]] [[ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್]], [[ಪ್ರೋಟಾನ್]] ಮತ್ತು [[:en:antineutrino|ಆಂಟಿನ್ಯೂಟ್ರಿನೊ]] ಆಗಿ ಕೊಳೆಯುವುದು).<ref>{{cite journal |title=Specific heat of liquid helium in zero gravity very near the lambda point |last=Kleinert |first=Hagen |journal=Physical Review D |volume=60 |page=085001 |year=1999 |doi=10.1103/PhysRevD.60.085001 |arxiv=hep-th/9812197 |bibcode=1999PhRvD..60h5001K |author-link=Hagen Kleinert |issue=8|s2cid=117436273}}</ref> [[:en:E. C. George Sudarshan |ಇ.ಸಿ. ಜಾರ್ಜ್ ಸುದರ್ಶನ್]] ಮತ್ತು ರಾಬರ್ಟ್ ಮಾರ್ಷಕ್ ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಬಹುತೇಕ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರೂ, ಗೆಲ್-ಮನ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಫೇನ್ಮನ್ ಅವರ ಸಹಯೋಗವನ್ನು ಪ್ರಮುಖವೆಂದು ನೋಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite journal |title=Specific heat of liquid helium in zero gravity very near the lambda point |last1=Lipa |first1=J. A. |journal=Physical Review B |volume=68 |page=174518 |year=2003 |doi=10.1103/PhysRevB.68.174518 |last2=Nissen |first2=J. |last3=Stricker |first3=D. |last4=Swanson |first4=D. |last5=Chui |first5=T. |arxiv=cond-mat/0310163 |bibcode=2003PhRvB..68q4518L |issue=17|s2cid=55646571}}</ref> ಏಕೆಂದರೆ, [[:en:weak interaction|ದುರ್ಬಲ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು]] [[ವಾಹಕ]] ಮತ್ತು ಅಕ್ಷೀಯ ಪ್ರವಾಹಗಳಿಂದ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ ಇದು [[:en:Enrico Fermi |ಎನ್ರಿಕೊ ಫರ್ಮಿಯ]] ೧೯೩೩ ರ [[:en:beta decay|ಬೀಟಾ ಕ್ಷಯ]] ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು [[:en:parity violation|ಸಮಾನತೆ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ]] ವಿವರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿತು.<ref>{{cite journal|last1=Way|first1=Michael|title=What I cannot create, I do not understand|journal=Journal of Cell Science|volume=130|issue=18|year=2017|pages=2941–2942|issn=1477-9137|doi=10.1242/jcs.209791|pmid=28916552|s2cid=36379246|doi-access=free}}</ref> ===ಯಂತ್ರ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ=== ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು [[:en:quantum field theory|ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಕ್ಷೇತ್ರ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು]] ಸಂಶೋಧಿಸುವಾಗ [[:en:John von Neumann|ಜಾನ್ ವಾನ್ ನ್ಯೂಮನ್]] ಅವರ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಉಪನ್ಯಾಸವನ್ನು ೧೯೫೯ ರಲ್ಲಿ, [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ]] ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಇದು ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ ಬಾಟಮ್‌ನಲ್ಲಿ ''ದೇರ್ಸ್ ಪ್ಲೆಂಟಿ ಆಫ್ ರೂಮ್'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಈ ಉಪನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಿರುಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುವ ಭವಿಷ್ಯದ ಅವಕಾಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮಾಡಿದರು. ಇದರಿಂದ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸಣ್ಣ ಪುನರುತ್ಪಾದನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಈ ಉಪನ್ಯಾಸವನ್ನು [[:en:microtechnology|ಸೂಕ್ಷ್ಮ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] ಮತ್ತು ನ್ಯಾನೊ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite book|title= Algorithms and Law | editor1=Martin Ebers | editor2= Susana Navas |publisher= Cambridge University Press |year=2020 |isbn=9781108424820 | pages=5–6}}</ref> ===ಶಿಕ್ಷಣಶಾಸ್ತ್ರ=== ೧೯೬೦ ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಲ್ಟೆಕ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯಲ್ಲಿ ಪದವಿಪೂರ್ವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಬೋಧನೆಯನ್ನು "ಸುಂದರಗೊಳಿಸುವ" ವಿನಂತಿಯನ್ನು ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾದ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಅವರು ಉಪನ್ಯಾಸಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ನಂತರ, [[ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ|ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ]] ಬಗ್ಗೆ ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟರು.<ref>{{Cite journal| last=Sands|first=Matthew| date=April 1, 2005| title=Capturing the Wisdom of Feynman| journal=Physics Today| volume=58| issue=4|pages=49–55 |doi=10.1063/1.1955479| issn=0031-9228| bibcode=2005PhT....58d..49S| doi-access=free}}</ref> ಇದರಿಂದ ಅವರ ಮೂಲ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳು ಎಷ್ಟು ಯಶಸ್ವಿಯಾದವು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಣೆಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಕಳಪೆ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ನಂತರ ಬರೆದ ಫೇನ್ಮನ್ ಅವರ ಸ್ವಂತ ಮುನ್ನುಡಿ ಸ್ವಲ್ಪ ನಿರಾಶಾವಾದಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite journal| url=https://calteches.library.caltech.edu/2362/1/feynman.pdf| title=New Textbooks for the "New" Mathematics| last=Feynman| first=Richard P.| journal=Engineering and Science| issn=0013-7812| volume=28| issue=6| pages=9–15| publisher=California Institute of Technology| date=March 1965| access-date=June 10, 2023| archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 15, 2023| archive-url=https://web.archive.org/web/20230415073737/http://calteches.library.caltech.edu/2362/1/feynman.pdf| url-status=dead}}</ref> ಅವರ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳಾದ [[:en:David L. Goodstein|ಡೇವಿಡ್ ಎಲ್. ಗುಡ್ಸ್ಟೈನ್]] ಮತ್ತು [[:en:Gerry Neugebauer|ಗೆರ್ರಿ ನ್ಯೂಗೆಬೌರ್]] ನಂತರ ಮೊದಲ ವರ್ಷದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಉದ್ದೇಶಿತ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೆದರಿಸಿದರೆ, ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಾಪಕರು ಅದನ್ನು ಸ್ಪೂರ್ತಿದಾಯಕವೆಂದು ಕಂಡುಕೊಂಡರು.<ref>{{Cite journal|url=https://calteches.library.caltech.edu/51/2/CargoCult.pdf|title=Cargo Cult Science|last=Feynman|first=Richard P.|journal=Engineering and Science|issn=0013-7812|volume=37|issue=7|pages=10–13|publisher=California Institute of Technology|date=June 1974|access-date=June 10, 2023|archive-date=ಜೂನ್ 10, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230610091922/https://calteches.library.caltech.edu/51/2/CargoCult.pdf|url-status=dead}}</ref> ಆದ್ದರಿಂದ, ಮೊದಲ ವರ್ಷದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಶಾಲೆಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದರೂ ಉಪನ್ಯಾಸ ಸಭಾಂಗಣವು ತುಂಬಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಸ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಹಾಜರಾತಿಯನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಉಪನ್ಯಾಸದ ಕೋರ್ಸ್‌ಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದರು. ===ಚಾಲೆಂಜರ್ ದುರಂತ=== [[File:Challenger explosion.jpg|alt=A cloud of smoke|thumb|೧೯೮೬ ರ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆ ಚಾಲೆಂಜರ್ ದುರಂತ.]] ೧೯೮೬ ರ [[:en:Space Shuttle Challenger disaster|ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆ ಚಾಲೆಂಜರ್ ದುರಂತದ]] ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ [[:en:Rogers Commission|ರೋಜರ್ಸ್ ಆಯೋಗದಲ್ಲಿ]] ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು.<ref>{{Cite journal |doi=10.1063/1.881143 |last=Feynman |first=Richard P |title=An Outsider's Inside View of the Challenger Inquiry |journal=Physics Today |year=1988b |volume=41 |issue=1 |pages=26–37 |bibcode=1988PhT....41b..26F |quote=Gweneth... explained how she thought I would make a unique contribution—in a way that I am modest enough not to describe. Nevertheless, I believed what she said. So I said, 'OK. I'll accept.' |url=https://authors.library.caltech.edu/51304/1/challenger.pdf |access-date=April 26, 2021 |archive-date=August 17, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210817022920/https://authors.library.caltech.edu/51304/1/challenger.pdf |url-status=live}}</ref> ಅವರು ಭಾಗವಹಿಸಲು ಹಿಂಜರಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಅವರ ಹೆಂಡತಿಯ ಸಲಹೆಯಿಂದ ಮನವೊಲಿಸಲಾಯಿತು. ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು ಆಯೋಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ [[:en:William P. Rogers|ವಿಲಿಯಂ ಪಿ. ರೋಜರ್ಸ್]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಜಗಳವಾಡಿದರು.<ref>{{cite news |author=Gleick |first=James |date=February 17, 1988 |title=Richard Feynman Dead at 69; Leading Theoretical Physicist |newspaper=The New York Times |url=https://archive.nytimes.com/www.nytimes.com/books/97/09/21/reviews/feynman-obit.html |access-date=June 10, 2023}}</ref> ದೂರದರ್ಶನದ ವಿಚಾರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ನೌಕೆಯ [[:en:O-rings|ಒ-ರಿಂಗ್‌ಗಳಲ್ಲಿ]] ಬಳಸಲಾದ ವಸ್ತುವು ತಂಪಾದ ಹವಾಮಾನದಲ್ಲಿ ವಸ್ತುವಿನ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಕ್ಲ್ಯಾಂಪ್‍ನಲ್ಲಿ ಸಂಕುಚಿತಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ತಣ್ಣನೆಯ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕಡಿಮೆ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |author=Feynman |first=Richard P. |title=Appendix F – Personal observations on the reliability of the Shuttle |url=https://history.nasa.gov/rogersrep/v2appf.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190505212635/https://history.nasa.gov/rogersrep/v2appf.htm |archive-date=May 5, 2019 |access-date=September 11, 2017 |publisher=Kennedy Space Center}}</ref> [[:en:Cape Canaveral|ಕೇಪ್ ಕೆನವೆರಲ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಅಸಾಧಾರಣ ಶೀತ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಒ-ರಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಮುಚ್ಚದ ಕಾರಣ ಈ ದುರಂತ ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಆಯೋಗವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ===ಮನ್ನಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು=== ೧೯೫೪ ರಲ್ಲಿ, [[:en:Atomic Energy Commission|ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಆಯೋಗದ]] (ಎಇಸಿ) ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ [[:en:Lewis Strauss|ಲೂಯಿಸ್ ಸ್ಟ್ರಾಸ್]] ಅವರು [[ಅಲ್ಬರ್ಟ್ ಐನ್‍ಸ್ಟೈನ್]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದಾಗ ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರಿಗೆ ಅವರ ಕೆಲಸದ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮಾನ್ಯತೆಯು $ ೧೫,೦೦೦ ಮೌಲ್ಯದ ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದ ಪದಕದೊಂದಿಗೆ ಬಂದಿತು.<ref>{{cite web |url=https://science.osti.gov/lawrence/Award-Laureates/1960s/feynman |title=LAWRENCE Richard P. Feynman, 196... |date=December 28, 2010 |publisher=United States Department of Energy |access-date=June 10, 2023}}</ref> ಒಪೆನ್ಹೈಮರ್‌ನ ಭದ್ರತಾ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರಾಸ್ನ ಕ್ರಮಗಳಿಂದಾಗಿ, ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಹಿಂಜರಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ, [[:en:Isidor Isaac Rabi |ಇಸಿಡೋರ್ ಐಸಾಕ್ ರಾಬಿ]] ಅವರಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದರು: "ನೀವು ಎಂದಿಗೂ ಮನುಷ್ಯನ ಔದಾರ್ಯವನ್ನು ಅವನ ವಿರುದ್ಧ ಖಡ್ಗದಂತೆ ತಿರುಗಿಸಬಾರದು..<ref>{{cite web |url=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1965/ |title=The Nobel Prize in Physics 1965 |publisher=The Nobel Foundation |access-date=July 15, 2016 |archive-date=April 7, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180407012150/https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1965/ |url-status=live}}</ref> ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನು ಹೊಂದಿರುವ ಯಾವುದೇ ಸದ್ಗುಣವನ್ನು, ಅವನು ಅನೇಕ ದುಶ್ಚಟಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಅವನ ವಿರುದ್ಧ ಸಾಧನವಾಗಿ ಬಳಸಬಾರದು".<ref>{{Cite journal | last1 = Mehra | first1 = J.| doi = 10.1098/rsbm.2002.0007 | title = Richard Phillips Feynman 11 May 1918&nbsp;– 15 February 1988 | journal = [[Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society]] | volume = 48 | pages = 97–128 | year = 2002 | s2cid = 62221940}}</ref> ಇದರ ನಂತರ, ೧೯೬೨ ರಲ್ಲಿ ಎಇಸಿಯ [[:en:Ernest Orlando Lawrence Award|ಅರ್ನೆಸ್ಟ್ ಒರ್ಲ್ಯಾಂಡೊ ಲಾರೆನ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು]] ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=https://aapt.org/programs/awards/oersted.cfm |title=The Oersted Medal |publisher=[[American Association of Physics Teachers]] |access-date=June 10, 2023}}</ref> ಶ್ವಿಂಗರ್, ಟೊಮೊನಾಗಾ ಮತ್ತು ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು ೧೯೬೫ ರ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು "ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡೈನಾಮಿಕ್ಸ್ನಲ್ಲಿನ ಅವರ ಮೂಲಭೂತ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಣಗಳ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೇಲೆ ಆಳವಾದ ಉಳುಮೆ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗಾಗಿ" ಹಂಚಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite web |url=https://www.nsf.gov/od/nms/recip_details.jsp?recip_id=126 |title=The President's National Medal of Science: Recipient Details |publisher=[[National Science Foundation]] |access-date=July 15, 2016 |archive-date=May 5, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190505210032/https://www.nsf.gov/od/nms/recip_details.jsp?recip_id=126 |url-status=live}}</ref> ಅವರು [[:en:Foreign Member of the Royal Society in 1965|೧೯೬೫ ರಲ್ಲಿ ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ವಿದೇಶಿ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ]] ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ೧೯೭೨ ರಲ್ಲಿ, [[:en:Oersted Medal|ಓರ್ಸ್ಟೆಡ್ ಪದಕ]] ಮತ್ತು ೧೯೭೯ ರಲ್ಲಿ [[:en:National Medal of Science|ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮೆಡಲ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್]] ಪಡೆದರು. ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು [[:en:Member of the National Academy of Sciences|ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್ ನ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ]] ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಆದರೆ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಅವರು ಈಗ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite book|title=Perfectly reasonable deviations from the beaten track : the letters of Richard P. Feynman|url=https://archive.org/details/perfectlyreasona00feyn|date=2005|publisher=Basic Books|first1=Richard|last1=Feynman|last2=Feynman|first2= Michelle|isbn=0738206369|location=New York|oclc=57393623}}</ref> ==ಮರಣ== ೧೯೭೮ ರಲ್ಲಿ, ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು [[ಕಿಬ್ಬೊಟ್ಟೆ|ಕಿಬ್ಬೊಟ್ಟೆಯ]] ನೋವಿಗೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಅಪರೂಪದ ರೀತಿಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಆದ [[:en:liposarcoma|ಲಿಪೊಸಾರ್ಕೋಮಾದಿಂದ]] ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>John Simmons, Lynda Simmons, The Scientific 100, p. 250.</ref> ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕರು ಒಂದು [[ಮೂತ್ರಪಿಂಡ]] ಮತ್ತು ಅವರ [[ಗುಲ್ಮ|ಗುಲ್ಮವನ್ನು]] ಪುಡಿಮಾಡಿದ ಬಹಳ ದೊಡ್ಡ [[ಗೆಡ್ಡೆ|ಗೆಡ್ಡೆಯನ್ನು]] ತೆಗೆದುಹಾಕಿದರು. ೧೯೮೬ ರಲ್ಲಿ, ವೈದ್ಯರು [[:en:Waldenström macroglobulinemia|ವಾಲ್ಡೆನ್ಸ್ಟ್ರಾಮ್ ಮ್ಯಾಕ್ರೊಗ್ಲೋಬುಲಿನೀಮಿಯಾ]] ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಅನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು.<ref>{{cite journal|url=https://longnow.org/essays/richard-feynman-and-connection-machine/ |title=Richard Feynman and The Connection Machine|first=W. Daniel|last=Hillis|journal=Physics Today|publisher=American Institute of Physics|volume=42|issue=2|year=1989 |via=The Long Now|issn=0031-9228 | doi=10.1063/1.881196 | pages=78–83|bibcode=1989PhT....42b..78H}} Hillis on his conversation with Feynman about his dying.</ref> ಮುಂದಿನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೮೬ ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೮೭ ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ೧೯೮೮ ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ೩ರಂದು ಅವರನ್ನು ಮತ್ತೆ [[:en:UCLA Medical Center|ಯುಸಿಎಲ್ಎ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್‌ಗೆ]] ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು. ಒಡೆದ [[:en:duodenal ulcer|ಡ್ಯುಡೆನಲ್ ಹುಣ್ಣು]] ಮೂತ್ರಪಿಂಡ ವೈಫಲ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವರು ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳವರೆಗೆ ತಮ್ಮ ಜೀವಿತಾವಧಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದಾದ [[:en:dialysis|ಡಯಾಲಿಸಿಸ್‌ಗೆ]] ಒಳಗಾಗಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು.<ref>{{cite news |newspaper=[[Los Angeles Times]] |title=History Exhumed Via Computer Chip |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2005-jun-05-me-then5-story.html |date=June 5, 2005 |first=Cecilia |last=Rasmussen |access-date=June 10, 2023}}</ref> ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರ ಪತ್ನಿ ಗ್ವೆನೆತ್, ಸಹೋದರಿ ಜೋನ್ ಮತ್ತು ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ [[:en:Frances Lewine|ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಲೆವಿನ್]] ಅವರು ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೫, ೧೯೮೮ ರಂದು ಸಾಯುವವರೆಗೂ ಅವರ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ನೋಡಿಕೊಂಡರು. ==ಜನಪ್ರಿಯ ಪರಂಪರೆ== [[File:Richard-Feynman-bust-NTHU-campus.jpg|alt=A bronze bust with flowers next to it, resting on a stone base|thumb|upright=0.7|[[ತೈವಾನ್|ತೈವಾನ್‌ನ]] ಎನ್‌ಟಿಎಚ್‌ಯು ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರ ಪ್ರತಿಮೆ.]] ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರ ಜೀವನದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ೧೯೯೬ ರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ ಅನಂತತೆಯಲ್ಲಿ [[:en: Matthew Broderick|ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಬ್ರೊಡೆರಿಕ್]] ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|last=Holden|first=Stephen|title=A Man, a Woman and an Atomic Bomb|date=October 4, 1996|newspaper=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/1996/10/04/movies/a-man-a-woman-and-an-atomic-bomb.html|access-date=June 10, 2023}}</ref> ನಟ [[:en:Alan Alda|ಅಲನ್ ಆಲ್ಡಾ]] ನಾಟಕಕಾರ ಪೀಟರ್ ಅವರು ಪಾರ್ನೆಲ್ ಅವರನ್ನು ಫೇನ್ಮನ್ ಅವರ ಸಾವಿಗೆ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಮೊದಲು ಫೇನ್ಮನ್ ಅವರ ಜೀವನದ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ದಿನದ ಬಗ್ಗೆ ಎರಡು-ಪಾತ್ರಗಳ ನಾಟಕವನ್ನು ಬರೆಯಲು ನೇಮಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=https://www.ibdb.com/broadway-production/qed-13181 |title=''QED'' (play)|publisher=[[Internet Broadway Database]]|date=November 18, 2001 |location=[[Vivian Beaumont Theatre]]}}</ref> [[:en:QED|''ಕ್ಯುಇಡಿ'']] ಎಂಬ ನಾಟಕವು ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ, [[ಲಾಸ್ ಎಂಜಲೀಸ್|ಲಾಸ್ ಎಂಜಲೀಸ್‌ನ]] [[:en:Mark Taper Forum |ಮಾರ್ಕ್ ಟೇಪರ್ ಫೋರಂನಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಬ್ರಾಡ್ ವೇಯಲ್ಲಿರುವ [[:en:Vivian Beaumont Theater |ವಿವಿಯನ್ ಬ್ಯೂಮಾಂಟ್ ಥಿಯೇಟರ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.realtimeopera.org/productions |title=Real Time Opera productions |publisher=[[Real Time Opera]] |access-date=January 30, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180928180551/http://www.realtimeopera.org/productions |archive-date=September 28, 2018 |url-status=dead}}</ref> ಎರಡೂ ಪ್ರಸ್ತುತಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಲ್ಡಾ ರಿಚರ್ಡ್ ಫೇ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದರು. [[:en:Real Time Opera|ರಿಯಲ್ ಟೈಮ್ ಒಪೆರಾ]] ತನ್ನ ಒಪೆರಾ ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರನ್ನು ಜೂನ್ ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ, ನಾರ್ಫೋಕ್ (ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್) ಚೇಂಬರ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಂಡಿತು.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/mediacentre/latestnews/2013/the-challenger.html|publisher=BBC|title=The Challenger|access-date=March 18, 2013|archive-date=January 17, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190117043731/https://www.bbc.co.uk/mediacentre/latestnews/2013/the-challenger.html|url-status=live}}</ref> ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ, [[:en:Jim Ottaviani|ಜಿಮ್ ಒಟ್ಟಾವಿಯಾನಿ]] ಬರೆದ ಮತ್ತು [[:en:Leland Myrick|ಲೆಲ್ಯಾಂಡ್ ಮೈರಿಕ್]] ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಸಿಂಪ್ಲಿ ಫೇನ್ಮನ್ ಎಂಬ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯ [[:en:graphic novel|ಗ್ರಾಫಿಕ್ ಕಾದಂಬರಿಯ]] ವಿಷಯವಾಗಿ ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ, ರೋಜರ್ಸ್ ಆಯೋಗದಲ್ಲಿ ಫೇನ್ಮನ್ ಅವರ ಪಾತ್ರವನ್ನು [[:en:BBC|ಬಿಬಿಸಿ]] [[:en:The Challenger |''ದಿ ಚಾಲೆಂಜರ್'']] (ಯುಎಸ್ ಶೀರ್ಷಿಕೆ: ದಿ ಚಾಲೆಂಜರ್ ಡಿಸಾಸ್ಟರ್) ನಲ್ಲಿ ನಾಟಕೀಯಗೊಳಿಸಿತು.<ref>{{cite news |newspaper=[[The Hollywood Reporter]] |date=September 26, 2012 |first=Lesley |last=Goldberg |title=William Hurt to Star in Science Channel/BBC Challenger Docu-Drama (Exclusive) |access-date=June 10, 2023 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/william-hurt-science-channel-challenger-374576/}}</ref> ಇದರಲ್ಲಿ [[:en:William Hurt|ವಿಲಿಯಂ ಹರ್ಟ್]] ಫೇನ್ಮನ್‌ರವರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, [[:en:Oscar Isaac|ಆಸ್ಕರ್ ಐಸಾಕ್]] ದಿವಂಗತ ಅರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಫೇನ್ಮನ್ ಅವರ ೧೯೪೬ ರ ಪ್ರೇಮ ಪತ್ರವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಓದಿದರು.<ref>{{Cite magazine|url=https://www.vanityfair.com/hollywood/photos/2023/07/oppenheimer-cast-actors-vs-real-people|title=The Cast of 'Oppenheimer' and the Real People They Play|date=July 20, 2023|magazine=Vanity Fair}}</ref> [[:en:Christopher Nolan|ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ನೋಲನ್]] ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಮತ್ತು [[:en:American Prometheus|ಅಮೇರಿಕನ್ ಪ್ರೊಮೆಥಿಯಸ್]] ಅನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ೨೦೨೩ ರ ಅಮೇರಿಕನ್ ಚಲನಚಿತ್ರ [[:en:Oppenheimer|ಒಪೆನ್ಹೈಮರ್‌ನಲ್ಲಿ]], ಫೇನ್ಮನ್ ಅವರನ್ನು ನಟ [[:en:Jack Quaid|ಜ್ಯಾಕ್ ಕ್ವೈಡ್]] ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|title = The Best Teacher I Never Had|url = https://www.gatesnotes.com/Education/The-Best-Teacher-I-Never-Had|access-date = January 29, 2016|first = Bill|last = Gates|author-link = Bill Gates|publisher = The Gates Notes|archive-date = January 28, 2016|archive-url = https://web.archive.org/web/20160128184655/https://www.gatesnotes.com/Education/The-Best-Teacher-I-Never-Had|url-status = live}}</ref> ==ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ== ===ಆಯ್ದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕೃತಿಗಳು=== * {{cite book|first=Richard P.|last=Feynman|title=The Principle of Least Action in Quantum Mechanics|year=1942|series=PhD Dissertation, Princeton University|publisher=World Scientific (with title "Feynman's Thesis: a New Approach to Quantum Theory")|publication-date=2005|editor=Laurie M. Brown|isbn=978-981-256-380-4|url=https://archive.org/details/feynmansthesisne00feyn_0|ref=none}} * {{cite journal|author1-link=John A. Wheeler|first1=John A.|last1=Wheeler|first2=Richard P.|last2=Feynman|url=https://authors.library.caltech.edu/11095/|title=Interaction with the Absorber as the Mechanism of Radiation|journal=[[Reviews of Modern Physics]]|volume=17|pages=157–181|year=1945|doi=10.1103/RevModPhys.17.157|bibcode=1945RvMP...17..157W|issue=2–3|ref=none|access-date=May 20, 2019|archive-date=April 17, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200417074134/https://authors.library.caltech.edu/11095/|url-status=dead}} * {{cite book|first=Richard P.|last=Feynman|osti=4341197|title=A Theorem and its Application to Finite Tampers|publisher=[[Los Alamos National Laboratory|Los Alamos Scientific Laboratory]], [[United States Atomic Energy Commission|Atomic Energy Commission]]|year=1946|doi=10.2172/4341197|url=https://digital.library.unt.edu/ark:/67531/metadc1016199/|ref=none}} * {{cite book|first1=Richard P.|last1=Feynman|author2-link=Thomas A. Welton|first2=T. A.|last2= Welton|osti=4381097|title=Neutron Diffusion in a Space Lattice of Fissionable and Absorbing Materials|publisher=Los Alamos Scientific Laboratory, Atomic Energy Commission|year=1946|doi=10.2172/4381097|url=https://digital.library.unt.edu/ark:/67531/metadc1018687/|ref=none}} * {{cite book|first1=Richard P.|last1=Feynman|author2-link=Nicholas Metropolis|last2=Metropolis|first2= N.|author3-link=Edward Teller|first3=E.|last3= Teller|osti=4417654|title=Equations of State of Elements Based on the Generalized Fermi-Thomas Theory|publisher=[[Los Alamos National Laboratory|Los Alamos Scientific Laboratory]], Atomic Energy Commission|year=1947|doi=10.2172/4417654|url=https://authors.library.caltech.edu/3519/1/FEYpr49a.pdf|ref=none}} * {{cite journal|first=Richard P.|last=Feynman|title=Space-time approach to non-relativistic quantum mechanics|journal=[[Reviews of Modern Physics]]|volume=20|pages=367–387|year=1948|doi=10.1103/RevModPhys.20.367|bibcode=1948RvMP...20..367F|issue=2|url=https://authors.library.caltech.edu/47756/|ref=none|access-date=May 20, 2019|archive-date=September 17, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200917091657/https://authors.library.caltech.edu/47756/|url-status=dead}} * {{cite journal |last=Feynman |first=Richard P. |title=A Relativistic Cut-Off for Classical Electrodynamics |journal=Physical Review |volume=74 |issue=8 |pages=939–946 |year=1948 |doi=10.1103/PhysRev.74.939 |bibcode=1948PhRv...74..939F |url=https://authors.library.caltech.edu/3516/ |ref=none |access-date=May 20, 2019 |archive-date=September 19, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200919084455/https://authors.library.caltech.edu/3516/ |url-status=dead }} * {{cite journal|first=Richard P.|last=Feynman|title=Relativistic Cut-Off for Quantum Electrodynamics|journal=Physical Review|volume=74|pages=1430–1438|year=1948|doi=10.1103/PhysRev.74.1430|bibcode=1948PhRv...74.1430F|issue=10|url=https://authors.library.caltech.edu/3517/|ref=none|access-date=May 20, 2019|archive-date=September 19, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200919121911/https://authors.library.caltech.edu/3517/|url-status=dead}} * {{cite journal|author1-link=John A. Wheeler|first1=John A.|last1=Wheeler|first2=Richard P.|last2= Feynman|title= Classical Electrodynamics in Terms of Direct Interparticle Action|journal= Reviews of Modern Physics|volume= 21|pages=425–433|year=1949|doi=10.1103/RevModPhys.21.425|bibcode = 1949RvMP...21..425W|issue=3 |url=https://cds.cern.ch/record/1062647/files/RevModPhys.21.425.pdf|ref=none|doi-access=free}} * {{cite journal|first=Richard P.|last=Feynman|title=The theory of positrons|journal=Physical Review|volume=76|pages=749–759|year=1949|doi=10.1103/PhysRev.76.749|bibcode=1949PhRv...76..749F|issue=6|s2cid=120117564|url=https://authors.library.caltech.edu/3520/|ref=none|access-date=May 20, 2019|archive-date=August 9, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220809030941/https://authors.library.caltech.edu/3520/|url-status=dead}} * {{cite journal|first=Richard P.|last=Feynman|title=Space-Time Approach to Quantum Electrodynamic|url=https://archive.org/details/sim_physical-review_1949-09-15_76_6/page/769|journal=Physical Review|volume=76|pages=769–789|year=1949|doi=10.1103/PhysRev.76.769|bibcode=1949PhRv...76..769F|issue=6|doi-access=free|ref=none}} * {{cite journal|first=Richard P.|last=Feynman|title=Mathematical formulation of the quantum theory of electromagnetic interaction|journal=Physical Review|volume=80|pages=440–457|year=1950|doi=10.1103/PhysRev.80.440|bibcode=1950PhRv...80..440F|issue=3|url=https://authors.library.caltech.edu/3528/|ref=none|access-date=May 20, 2019|archive-date=September 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200914231627/https://authors.library.caltech.edu/3528/|url-status=dead}} * {{cite journal|first=Richard P.|last=Feynman|title=An Operator Calculus Having Applications in Quantum Electrodynamics|journal=Physical Review|volume=84|issue=1|pages=108–128|year=1951|doi=10.1103/PhysRev.84.108|bibcode=1951PhRv...84..108F|url=https://authors.library.caltech.edu/3530/|ref=none|access-date=May 20, 2019|archive-date=September 15, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200915070057/https://authors.library.caltech.edu/3530/|url-status=dead}} * {{cite journal|first=Richard P.|last=Feynman|title=The λ-Transition in Liquid Helium|url=https://authors.library.caltech.edu/3536/|journal=Physical Review|volume=90|pages=1116–1117|year=1953|doi=10.1103/PhysRev.90.1116.2|bibcode=1953PhRv...90.1116F|issue=6|ref=none|access-date=May 20, 2019|archive-date=September 17, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200917202229/https://authors.library.caltech.edu/3536/|url-status=dead}} * {{cite book|first1=Richard P.|last1=Feynman|author2-link=Frederic de Hoffmann|last2=de Hoffmann|first2= F.|author3-link=Robert Serber|last3=Serber|first3=R.|osti=4354998|title=Dispersion of the Neutron Emission in U235 Fission|publisher=Los Alamos Scientific Laboratory, Atomic Energy Commission|year=1955|doi=10.2172/4354998|url=https://digital.library.unt.edu/ark:/67531/metadc1026050/|ref=none}} * {{cite journal|pmid = 17774518|last=Feynman|first=Richard P.|publication-date=February 24, 1956|year=1956|title=Science and the Open Channel |url = https://archive.org/details/sim_science_1956-02-24_123_3191/page/307|volume=123|issue=3191|periodical=[[Science (journal)|Science]]|page=307|doi = 10.1126/science.123.3191.307|bibcode = 1956Sci...123..307F |doi-access=|ref=none}} * {{cite journal|first1=M.|last1=Cohen|first2=Richard P.|last2=Feynman|title=Theory of Inelastic Scattering of Cold Neutrons from Liquid Helium|journal=Physical Review|volume=107|issue=1|pages=13–24|year=1957|doi=10.1103/PhysRev.107.13|bibcode=1957PhRv..107...13C|url=https://authors.library.caltech.edu/6093/|ref=none|access-date=May 20, 2019|archive-date=September 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200914191032/https://authors.library.caltech.edu/6093/|url-status=dead}} * {{cite journal |first1=Richard P. |last1=Feynman |first2=F. L. |last2=Vernon |first3=R. W. |last3=Hellwarth |title=Geometric representation of the Schrödinger equation for solving maser equations |journal=Journal of Applied Physics |year=1957 |doi=10.1063/1.1722572 |volume=28 |issue=1 |page=49 |bibcode=1957JAP....28...49F |url=https://www.chem.uci.edu/~unicorn/249/Handouts/FeynmanPaper.pdf |ref=none}} * {{cite journal|last=Feynman|first=Richard P.|url=https://calteches.library.caltech.edu/1976/|title=There's Plenty of Room at the Bottom|journal=Engineering and Science|year=1960|volume=23|issue=5|pages=22–36|ref=none|access-date=2024-06-08|archive-date=2024-05-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240529212601/https://calteches.library.caltech.edu/1976/|url-status=dead}} * {{cite journal|pmid = 13889186|last1=Edgar|first1=R. S.|last2=Feynman|first2=Richard P.|last3=Klein|first3=S.|last4=Lielausis|first4=I. |publication-date=February 1962|year=1962|title=Mapping experiments with r mutants of bacteriophage T4D |volume=47|periodical=[[Genetics (journal)|Genetics]]|pages=179–86|last5 = Steinberg|first5 = C. M. |pmc = 1210321|issue = 2|doi=10.1093/genetics/47.2.179|ref=none}} * {{cite journal |last=Feynman|first=Richard P.|url=https://profizgl.lu.lv/pluginfile.php/32795/mod_resource/content/0/WHAT_IS_SCIENCE_by_R.Feynman_1966.pdf |access-date=June 10, 2023 |title=What is Science? |orig-date=1966 |journal=The Physics Teacher |volume=7 |issue=6 |pages=313–320|date=1968 |doi=10.1119/1.2351388|bibcode=1969PhTea...7..313F |ref=none}} Lecture presented at the fifteenth annual meeting of the National Science Teachers Association, 1966 in New York City. * {{cite journal|pmid = 17791121|last=Feynman|first=Richard P.|publication-date=August 12, 1966|year=1966 |title=The Development of the Space-Time View of Quantum Electrodynamics |url = https://archive.org/details/sim_science_1966-08-12_153_3737/page/699|volume=153|issue=3737|periodical=[[Science (journal)|Science]]|pages=699–708|doi = 10.1126/science.153.3737.699|bibcode = 1966Sci...153..699F |ref=none}} * {{cite journal|pmid = 17778830|last=Feynman|first=Richard P.|publication-date=February 15, 1974|year=1974a|title=Structure of the proton |url = https://archive.org/details/sim_science_1974-02-15_183_4125/page/601|volume=183|issue=4125|periodical=Science|pages=601–610|doi = 10.1126/science.183.4125.601|bibcode = 1974Sci...183..601F |jstor=1737688|publisher=American Association for the Advancement of Science|s2cid=9938227|ref=none}} * {{cite journal|url=https://calteches.library.caltech.edu/51/02/CargoCult.pdf|title=Cargo Cult Science|last=Feynman|first=Richard P.|journal=Engineering and Science|volume=37|issue=7|year=1974|ref=none|access-date=2024-06-08|archive-date=2009-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20090304000024/http://calteches.library.caltech.edu/51/02/CargoCult.pdf|url-status=dead}} * {{cite journal|pmid = 9897894|last1=Feynman|first1=Richard P.|last2=Kleinert|first2=Hagen|author2-link=Hagen Kleinert|publication-date=December 1986|year=1986|title=Effective classical partition functions|volume=34|issue=6|periodical=Physical Review A|pages=5080–5084|doi = 10.1103/PhysRevA.34.5080|bibcode = 1986PhRvA..34.5080F |url=https://authors.library.caltech.edu/3553/1/FEYpra86.pdf|ref=none}} * {{cite book |last=Feynman |first=Richard P. |url=https://history.nasa.gov/rogersrep/v2appf.htm |title=Rogers Commission Report, Volume 2 Appendix F – Personal Observations on Reliability of Shuttle |year=1986 |publisher=[[NASA]] |ref=none}} * {{citation |last=Feynman |first=Richard P. |chapter-url=https://doi.org/10.1142/9789814390187_0003 |chapter=Difficulties in Applying the Variational Principle to Quantum Field Theories |title=Variational Calculations in Quantum Field Theory |year=1988 |editor=Polley |editor-first=L. |publisher=[[World Scientific]] |language=en |isbn=9971-50-500-2 |pages=28–40 |doi=10.1142/9789814390187_0003 |publication-date=August 1, 1988 |ref=none |editor2-last=Pottinger |editor2-first=D. E. L.}} Proceedings of the International Workshop at Wangerooge Island, Germany; Sept 1–4, 1987. * {{cite book|title=Selected Papers of Richard Feynman: With Commentary|url=https://archive.org/details/selectedpapersof0000feyn|url-access=registration|first=Richard P.|last=Feynman|editor=Laurie M. Brown|editor-link=Laurie Brown (physicist)|publisher= World Scientific|series=20th Century Physics|year= 2000|isbn=978-981-02-4131-5|ref=none}} ===ಜನಪ್ರಿಯ ಕೃತಿಗಳು=== * {{cite book |first=Richard P. |last=Feynman |title=Surely You're Joking, Mr. Feynman!: Adventures of a Curious Character |url=https://archive.org/details/surelyyourejokin00rich |editor=Leighton |editor-first=Ralph |language=en-us |publisher=[[W. W. Norton]] & Company |year=1985 |isbn=0-393-01921-7 |oclc=10925248}} * {{cite book |first=Richard P. |last=Feynman |title=What Do You Care What Other People Think?: Further Adventures of a Curious Character |url=https://archive.org/details/whatdoyoucarewha00feyn_0 |editor=Leighton |editor-first=Ralph |language=en-us |publisher=W. W. Norton & Company |year=1988a |isbn=0-393-02659-0}} * ''No Ordinary Genius: The Illustrated Richard Feynman'', ed. Christopher Sykes, W. W. Norton & Company, 1996, {{ISBN|0-393-31393-X}}. * ''Six Easy Pieces: Essentials of Physics Explained by Its Most Brilliant Teacher'', Perseus Books, 1994, {{ISBN|0-201-40955-0}}. Listed by the board of directors of the [[Modern Library]] as one of the 100 best nonfiction books.<ref>{{cite web |url=http://www.modernlibrary.com/top-100/100-best-nonfiction/ |title=100 Best Nonfiction |publisher=Modern Library |access-date=November 12, 2016 |archive-date=August 25, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120825211346/http://www.modernlibrary.com/top-100/100-best-nonfiction/ |url-status=live}}</ref> * ''Six Not So Easy Pieces: Einstein's Relativity, Symmetry and Space-Time'', Addison Wesley, 1997, {{ISBN|0-201-15026-3}}. * {{cite book |first=Richard P. |last=Feynman |title=The Meaning of It All: Thoughts of a Citizen-Scientist |publisher=Perseus Publishing |year=1998 |location=Reading, Massachusetts |isbn=0-7382-0166-9 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/meaningofitallth0000feyn |ref=none}} * {{cite book |first=Richard P. |last=Feynman |title=The Pleasure of Finding Things Out: The Best Short Works of Richard P. Feynman |url=https://archive.org/details/pleasureoffindin00feyn |url-access=registration |editor-first=Jeffrey |editor-last=Robbins |location=Cambridge, Massachusetts |publisher=Perseus Books |year=1999 |isbn=0-7382-0108-1}} * ''Classic Feynman: All the Adventures of a Curious Character'', edited by Ralph Leighton, W. W. Norton & Company, 2005, {{ISBN|0-393-06132-9}}. Chronologically reordered omnibus volume of ''[[Surely You're Joking, Mr. Feynman!]]'' and ''What Do You Care What Other People Think?'', with a bundled CD containing one of Feynman's signature lectures. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} ==ಮತ್ತಷ್ಟು ಓದಿ== ===ಲೇಖನಗಳು=== * ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಟುಡೇ,[[:en:American Institute of Physics | ಅಮೇರಿಕನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಫಿಸಿಕ್ಸ್]] ನಿಯತಕಾಲಿಕ, ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೮೯ ಸಂಚಿಕೆ. (ಸಂಪುಟ ೪೨, ಸಂಖ್ಯೆ ೨.) ಫೇನ್ಮನ್ ಅವರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿನ ಕೆಲಸದ ಬಗ್ಗೆ ತಾಂತ್ರಿಕವಲ್ಲದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ವಿಶೇಷ ಫೇನ್ಮನ್ ಸ್ಮಾರಕ ಸಂಚಿಕೆ. * {{cite journal |url=https://calteches.library.caltech.edu/3570/ |title=Mr. Feynman Goes to Washington |first=Richard P. |last=Feynman |journal=Engineering and Science |volume=51 |issue=1 |publisher=Caltech |year=1987 |editor-last=Leighton |editor-first=Ralph |pages=6–22 |issn=0013-7812 |ref=none |access-date=2024-06-08 |archive-date=2024-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240603160345/https://calteches.library.caltech.edu/3570/ |url-status=dead }} ===ಪುಸ್ತಕಗಳು=== * ಬ್ರೌನ್, ಲಾರಿ, ಎಂ. ಮತ್ತು [[:en:Rigden, John S. |ರಿಗ್ಡೆನ್, ಜಾನ್ ಎಸ್.]] (ಸಂಪಾದಕರು) (೧೯೯೩) ಮೋಸ್ಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಗುಡ್ ಸ್ಟಫ್: ಮೆಮೊರಿಸ್ ಆಫ್ ರಿಚರ್ಡ್ ಫೇನ್ಮನ್, ಸೈಮನ್ & ಶುಸ್ಟರ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, [[:en:ISBN 0-88318-870-8|ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ ೦-೮೮೩೧೮-೮೭೦-೮]]. ಜೋನ್ ಫೇನ್ಮನ್, ಜಾನ್ ವೀಲರ್, [[:en:Hans Bethe|ಹ್ಯಾನ್ಸ್ ಬೆಥೆ]], ಜೂಲಿಯನ್ ಶ್ವಿಂಗರ್, ಮುರ್ರೆ ಗೆಲ್-ಮನ್, [[:en:Daniel Hillis|ಡೇನಿಯಲ್ ಹಿಲ್ಲಿಸ್]], [[:en:David Goodstein|ಡೇವಿಡ್ ಗುಡ್ಸ್ಟೈನ್]], [[:en:Freeman Dyson|ಫ್ರೀಮನ್ ಡೈಸನ್]], ಮತ್ತು ಲಾರಿ ಬ್ರೌನ್ ಅವರ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ. * ಡೈಸನ್, ಫ್ರೀಮನ್ (೧೯೭೯) ಡಿಸ್ಟ್ರಬ್ಲಿಂಗ್ ದಿ ಯೂನಿವರ್ಸ್. ಹಾರ್ಪರ್ ಮತ್ತು ರೋ. [[:en:ISBN 0-06-011108-9|ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ ೦-೦೬-೦೧೧೧೦೮-೯]]. ಡೈಸನ್ ನ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ. "ಎ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ಅಪ್ರೆಂಟಿಸ್ಶಿಪ್" ಮತ್ತು "ಎ ರೈಡ್ ಟು ಅಲ್ಬುಕರ್ಕ್" ಅಧ್ಯಾಯಗಳು ಡೈಸನ್ ಕಾರ್ನೆಲ್ನಲ್ಲಿ ಪದವಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ೧೯೪೭-೧೯೪೮ ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಫೇನ್ಮನ್ ಬಗ್ಗೆ ಅವರ ಅನಿಸಿಕೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ. * {{cite book |last=Leighton |first=Ralph |title=Tuva or Bust!: Richard Feynman's last journey |title-link=Tuva or Bust! |publisher=W. W. Norton & Company |year=2000 |isbn=0-393-32069-3 |ref=none}} * {{cite book |last=LeVine |first=Harry |year=2009 |title=The Great Explainer: The Story of Richard Feynman |url=https://archive.org/details/greatexplainerst0000levi |publisher=Morgan Reynolds |location=Greensboro, North Carolina |isbn=978-1-59935-113-1 |ref=none}} for high school readers * {{cite book |last=Milburn |first=Gerald J. |author-link=Gerard J. Milburn |year=1998 |title=The Feynman Processor: Quantum Entanglement and the Computing Revolution |url=https://archive.org/details/feynmanprocessor0000milb_f8a8 |url-access=registration |location=Reading, Massachusetts |publisher=Perseus Books |isbn=0-7382-0173-1 |ref=none}} * {{cite book |last=Mlodinow |first=Leonard |author-link=Leonard Mlodinow |year=2003 |title=Feynman's Rainbow: A Search For Beauty In Physics And In Life |url=https://archive.org/details/feynmansrainbow00leon |url-access=registration |location=New York |publisher=Warner Books |isbn=0-446-69251-4 |ref=none}} Published in the United Kingdom as ''Some Time With Feynman'' * {{cite book |last1=Ottaviani |first1=Jim |author-link=Jim Ottaviani |first2=Leland |last2=Myrick |author-link2=Leland Myrick |title=Feynman: The Graphic Novel |location=New York |publisher=First Second |year=2011 |isbn=978-1-59643-259-8 |oclc=664838951}} ===ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ನಾಟಕಗಳು=== * [[:en:Infinity|ಇನ್ಫಿನಿಟಿ]] (೧೯೯೬), [[:en:Matthew Broderick|ಪ್ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಬ್ರೊಡೆರಿಕ್]] ಅವರು ಫೇನ್ಮನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಮತ್ತು ನಟಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರ, ಇದು ಅವರ ಮೊದಲ ಹೆಂಡತಿಯೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಟ್ರಿನಿಟಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. * [[:en:Parnell, Peter|ಪಾರ್ನೆಲ್, ಪೀಟರ್]] (೨೦೦೨), [[:en:QED|ಕ್ಯೂಇಡಿ]], ಚಪ್ಪಾಳೆ ಪುಸ್ತಕಗಳು, [[:en:ISBN 978-1-55783-592-5|ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ ೯೭೮-೧-೫೫೭೮೩-೫೯೨-೫]] (ಆಟ). * ವಿಟ್ಟೆಲ್, ಕ್ರಿಸ್ಪಿನ್ (೨೦೦೬), ಕ್ಲೆವರ್ ಡಿಕ್, [[:en:Oberon Books|ಒಬೆರಾನ್ ಬುಕ್ಸ್]], (ನಾಟಕ). * ರಿಚರ್ಡ್ ಫೇನ್ಮನ್ ಮತ್ತು ರಾಲ್ಫ್ ಲೇಯ್ಟನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ "ದಿ ಕ್ವೆಸ್ಟ್ ಫಾರ್ ತನು ತುವಾ". ೧೯೮೭, ಬಿಬಿಸಿ ಹೊರೈಜನ್ ಮತ್ತು ಪಿಬಿಎಸ್ ನೋವಾ ("ಲಾಸ್ಟ್ ಜರ್ನಿ ಆಫ್ ಎ ಜೀನಿಯಸ್" ಶೀರ್ಷಿಕೆ). * ನೋ ಆರ್ಡಿನರಿ ಜೀನಿಯಸ್, ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು, ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಕೊಡುಗೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಫೇನ್ಮನ್ ಅವರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಕೆಲಸದ ಬಗ್ಗೆ ಎರಡು-ಭಾಗಗಳ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ. ೧೯೯೩, ಬಿಬಿಸಿ ಹೊರೈಜನ್ ಮತ್ತು ಪಿಬಿಎಸ್ ನೋವಾ (ಐನ್ ಸ್ಟೈನ್ ನಂತರದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮೈಂಡ್ ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗಂಟೆಯ ಆವೃತ್ತಿ) (೨ × ೫೦ ನಿಮಿಷಗಳ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು). * [[:en:William Hurt|ವಿಲಿಯಂ ಹರ್ಟ್]] ನಟಿಸಿದ ಬಿಬಿಸಿ ಟು ವಾಸ್ತವಿಕ ನಾಟಕ [[:en:The Challenger |ದಿ ಚಾಲೆಂಜರ್]] (೨೦೧೩), ೧೯೮೬ ರ [[:en:Space Shuttle Challenger disaster|ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆ ಚಾಲೆಂಜರ್ ದುರಂತದ]] ಹಿಂದಿನ ಸತ್ಯವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲು ಅಮೆರಿಕದ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ರಿಚರ್ಡ್ ಫೇನ್ಮನ್ ಅವರ ನಿರ್ಧಾರದ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. * [[:en:The Fantastic Mr Feynman|ದಿ ಫೆಂಟಾಸ್ಟಿಕ್ ಮಿಸ್ಟರ್ ಫೇನ್ಮನ್]], ಒಂದು ಗಂಟೆಯ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ. ೨೦೧೩, ಬಿಬಿಸಿ ಟಿವಿ. * ಹೌ ವಿ ಬಿಲ್ಟ್ ದಿ ಬಾಂಬ್, ಲಾಸ್ ಅಲಾಮೋಸ್ನಲ್ಲಿನ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್ ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಡಾಕ್ಯುಡ್ರಮಾ. ಫೇನ್ಮನ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಟ/ನಾಟಕಕಾರ [[:en:Michael Raver|ಮೈಕೆಲ್ ರೇವರ್]] ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== * {{official website|http://richardfeynman.com}} * [https://feynmanlectures.caltech.edu The Feynman Lectures on Physics Website] by Michael Gottlieb, assisted by Rudolf Pfeiffer and Caltech * [https://www.aip.org/history-programs/niels-bohr-library/oral-histories/5020-1 Oral history interview transcript with Richard Feynman on 4 March 1966, American Institute of Physics, Niels Bohr Library & Archives] – Session I * [https://www.aip.org/history-programs/niels-bohr-library/oral-histories/5020-2 Oral history interview transcript with Richard Feynman on 5 March 1966, American Institute of Physics, Niels Bohr Library & Archives] – Session II * [https://www.aip.org/history-programs/niels-bohr-library/oral-histories/5020-3 Oral history interview transcript with Richard Feynman on 27 June 1966, American Institute of Physics, Niels Bohr Library & Archives] – Session III * [https://www.aip.org/history-programs/niels-bohr-library/oral-histories/5020-4 Oral history interview transcript with Richard Feynman on 28 June 1966, American Institute of Physics, Niels Bohr Library & Archives] – Session IV * [https://www.aip.org/history-programs/niels-bohr-library/oral-histories/5020-5 Oral history interview transcript with Richard Feynman on 4 February 1973, American Institute of Physics, Niels Bohr Library & Archives] – Session V * [https://www.aip.org/history-programs/oral-histories/search?search_api_views_fulltext=Richard+Feynman Additional Richard Feynman interviews (with and about)] – [[American Institute of Physics]] * [http://www.feynman.com/ Feynman Online!], a site dedicated to Feynman {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]] rzy4qsdprba3tepd7wvqbtlpc74j6im 0 108939 1431488 1353836 2026-10-06T22:51:17Z InternetArchiveBot 69876 Add 1 book for [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಪರಿಶೀಲನಾರ್ಹತೆ]] (20261006sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 1431488 wikitext text/x-wiki ಪೋರ್ಟ್‌ಫೋಲಿಯೋ ಮ್ಯಾನೇಜರ್(ಪಿಎಎಮ್) ಎಂದರೆ, ಹೂಡಿಕೆ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಸ್ಥಾಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪರವಾಗಿ ಹೂಡಿಕೆ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಗ್ರಾಹಕರು ತಮ್ಮ ಹಣವನ್ನು ನಿವೃತ್ತಿ ನಿಧಿ, ದತ್ತಿ ನಿಧಿ ಅಥವಾ ಶಿಕ್ಷಣ ನಿಧಿಯಂತಹ ಭವಿಷ್ಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಾಗಿ ಪಿಎಎಮ್‍ನ ಹೂಡಿಕೆ ನೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite book|title=CFA Institute Level I: Corporate Finance & Portfolio Management|last=Conroy|first=Robert M.|year=2014|pages=237}}</ref> ಪಿಎಮ್ ಗಳು ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧಕರ ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಹೂಡಿಕೆ ತಂತ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು, ಸೂಕ್ತವಾದ ಹೂಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಹೂಡಿಕೆ ನಿಧಿ ಅಥವಾ ಆಸ್ತಿ ನಿರ್ವಹಣಾ ವಾಹನಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ನಿಯೋಜಿಸಲು ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite news|url=https://www.investopedia.com/terms/p/portfoliomanagement.asp|title=Portfolio Management|last=Staff|first=Investopedia|date=2003-11-25|work=Investopedia|access-date=2018-10-20|language=en-US}}</ref> <ref>{{cite web | url=https://www.managementstudyguide.com/portfolio-management.htm | title=portifolio managament | accessdate=12 ಫೆಬ್ರುವರಿ 2019}}</ref> == ಮಾದರಿ == ೧೯೫೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, [[:en:Harry Markowitz|ಹ್ಯಾರಿ ಮಾರ್ಕೊವಿಟ್ಜ್]], ಒಬ್ಬ ಅಮೇರಿಕನ್ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ, ಆಧುನಿಕ ಬಂಡವಾಳ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು.<ref>{{Cite journal|last=Markowitz|first=Harry|title=Portfolio Selection |date=1952|url=http://dx.doi.org/10.1111/j.1540-6261.1952.tb01525.x|journal=The Journal of Finance|volume=7|issue=1|pages=77–91|doi=10.1111/j.1540-6261.1952.tb01525.x|issn=0022-1082}}</ref> [[:en:Jack Treynor |ಜ್ಯಾಕ್ ಟ್ರೇನರ್]] (೧೯೬೧,<ref>{{Cite journal|last=Treynor|first=Jack L.|date=1961|title=Market Value, Time, and Risk|url=http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.2600356|journal=SSRN Electronic Journal|doi=10.2139/ssrn.2600356|s2cid=153247715 |issn=1556-5068}}</ref> ೧೯೬೨<ref>{{Citation|title=Toward a Theory of Market Value of Risky Assets|date=2015-09-19|url=http://dx.doi.org/10.1002/9781119196679.ch6|work=Treynor on Institutional Investing|pages=49–59|place=Hoboken, NJ, USA|publisher=John Wiley & Sons, Inc.|doi=10.1002/9781119196679.ch6 |isbn=978-1-119-19667-9|access-date=2020-12-21}}</ref>)), [[:en: William F. Sharpe|ವಿಲಿಯಂ ಎಫ್. ಶಾರ್ಪ್]] (೧೯೬೪<ref>{{Cite journal|last=Sharpe|first=William F.|title=Capital Asset Prices: A Theory of Market Equilibrium Under Conditions of Risk |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-finance_1964-09_19_3/page/425|date=1964|journal=The Journal of Finance|volume=19|issue=3|pages=425–442|doi=10.1111/j.1540-6261.1964.tb02865.x|issn=0022-1082|doi-access=free}}</ref>), [[:en:John Lintner|ಜಾನ್ ಲಿಂಟ್ನರ್]] (೧೯೬೫<ref>{{Cite journal|last=Lintner|first=John|date=1965|title=The Valuation of Risk Assets and the Selection of Risky Investments in Stock Portfolios and Capital Budgets|url=http://dx.doi.org/10.2307/1924119|journal=The Review of Economics and Statistics|volume=47|issue=1|pages=13–37|doi=10.2307/1924119|jstor=1924119 |issn=0034-6535}}</ref>) ಮತ್ತು [[:en: Jan Mossin|ಜಾನ್ ಮೊಸಿನ್]] (೧೯೬೬<ref>{{Cite journal|last=Mossin|first=Jan|date=1966|title=Equilibrium in a Capital Asset Market|url=http://dx.doi.org/10.2307/1910098|journal=Econometrica|volume=34|issue=4|pages=768–783|doi=10.2307/1910098|jstor=1910098 |issn=0012-9682}}</ref>) ಅವರು ಮಾರ್ಕೋವಿಟ್ಜ್ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಮೇಲೆ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಅಸೆಟ್ ಪ್ರೈಸಿಂಗ್ ಮಾಡೆಲ್ ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು(ಸಿಎಪಿಎಮ್). ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಸಿಎಪಿಎಮ್ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಪೋರ್ಟ್‌ಫೋಲಿಯೋ ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಾಪಿತ ಅಪಾಯದ ಹಸಿವಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹೂಡಿಕೆ ವಾಹನದ ಸಂಭಾವ್ಯ ಆದಾಯದ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಸೂತ್ರದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite news|url=https://www.investopedia.com/university/concepts/concepts8.asp|title=ಹಣಕಾಸು ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು : ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಅಸೆಟ್ ಪ್ರೈಸಿಂಗ್ ಮಾಡೆಲ್ (CAPM)|date=2003-11-30|work=Investopedia|access-date=2018-10-20|language=en-US}}</ref> ಸೂತ್ರ: <math>\mu_i = r_f + (\mu_M - r_f)*\beta_i </math> * <math>\mu_i = </math> ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಆದಾಯ * <math>r_f = </math> ಅಪಾಯ ಮುಕ್ತದರ * <math>\mu_M = </math> ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಆದಾಯ * <math>\beta_i = </math> ಅಪಾಯದ ಅಳತೆ ==ಹೂಡಿಕೆದಾರರು== ಹೂಡಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರು ಅಪಾಯದ ಮಟ್ಟದ ಗುರಿಯನ್ನು ನೀಡಿದರೆ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಆದಾಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲಾಭವನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಸಾಪ್ತಾಹಿಕ, ಮಾಸಿಕ, ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಅಥವಾ ವಾರ್ಷಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ವರದಿಗಳ ಮೂಲಕ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ನಿರ್ವಾಹಕರು ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಮಾನದಂಡವನ್ನು ಹೊಂದಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಸೂಚ್ಯಂಕದ ಜೊತೆಗೆ ಅವರ ಹೂಡಿಕೆ ತಂತ್ರವನ್ನು ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ಹೂಡಿಕೆ ಅಗತ್ಯತೆಗಳು, ದ್ರವ್ಯತೆ ನಿಬಂಧನೆಗಳು.<ref>{{Cite news|url=https://www.investopedia.com/terms/i/investment-manager.asp|title=Investment Manager|last=Staff|first=Investopedia|date=2010-05-30|work=Investopedia|access-date=2018-10-20|language=en-US}}</ref> ==ಪೋರ್ಟ್‌ಫೋಲಿಯೋ ಮ್ಯಾನೇಜರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು== ಪೋರ್ಟ್‌ಫೋಲಿಯೋ ಮ್ಯಾನೇಜರ್‌ಗಳು ಹೂಡಿಕೆಯ ಮಿಶ್ರಣ ಮತ್ತು ನೀತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೂಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಸುವುದು, ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ [[ಆಸ್ತಿ]] ಹಂಚಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಅಪಾಯವನ್ನು ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸುವುದು. ಪೋರ್ಟ್‌ಫೋಲಿಯೋ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು, ದೌರ್ಬಲ್ಯಗಳು, ಅವಕಾಶಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಲದ ವಿರುದ್ಧ ಇಕ್ವಿಟಿಯ ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲಿನ ಬೆದರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ದೇಶೀಯ ವಿರುದ್ಧ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ ವಿರುದ್ಧ ಸುರಕ್ಷತೆಗಳು ಅಪಾಯದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಹಸಿವಿನಲ್ಲಿ ಲಾಭವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಎದುರಾಗುವ ಇತರ [[ವ್ಯಾಪಾರ]]-ವಹಿವಾಟುಗಳು.<ref>{{Cite news|url=https://www.investopedia.com/terms/i/investment-manager.asp|title=Investment Manager|last=Staff|first=Investopedia|date=2010-05-30|work=Investopedia|access-date=2018-10-20|language=en-US}}</ref> ಪೋರ್ಟ್‌ಫೋಲಿಯೋ ಮ್ಯಾನೇಜರ್‌ಗಳಿಗೆ ಆಂತರಿಕ ಖರೀದಿ-ಬದಿಯ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆ [[ಬ್ಯಾಂಕು]]ಗಳಿಂದ ಮಾರಾಟ-ಭಾಗದ ವಿಶ್ಲೇಷಕರ ಹೂಡಿಕೆ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಂಬಂಧಿತ ಮಾಹಿತಿಯ ಮೂಲಕ ಶೋಧಿಸುವುದು, ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಮತ್ತು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಅವರ ತೀರ್ಪನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಅವರ ಕೆಲಸ. ದಿನವಿಡೀ ಅವರು ವರದಿಗಳನ್ನು ಓದಿ ಕಂಪನಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಉದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite news|url=https://www.investopedia.com/terms/i/investment-manager.asp|title=Investment Manager|last=Staff|first=Investopedia|date=2010-05-30|work=Investopedia|access-date=2018-10-20|language=en-US}}</ref> ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧಕರು ತಂಡವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಹೂಡಿಕೆ ತಂತ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು, ಸೂಕ್ತವಾದ ಹೂಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ನಿಧಿ ಅಥವಾ [[ಆಸ್ತಿ]] ನಿರ್ವಹಣಾ ವಾಹನಕ್ಕಾಗಿ ಸರಿಯಾಗಿ ನಿಯೋಜಿಸಲು ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite news|url=https://www.investopedia.com/terms/i/investment-manager.asp|title=Investment Manager|last=Staff|first=Investopedia|date=2010-05-30|work=Investopedia|access-date=2018-10-20|language=en-US}}</ref> ==ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು== ಪೋರ್ಟ್ಫೋಲಿಯೋ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಐಟಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವು [[:en:rder management system|ಆರ್ಡರ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್]], [[:en:execution management system|ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಶನ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್]], ಪೋರ್ಟ್ಫೋಲಿಯೋ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ, ಅಪಾಯ ಮತ್ತು ಅನುಸರಣೆಯಂತಹ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ನಗದು ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ನಿವ್ವಳ ಆಸ್ತಿ ಮೌಲ್ಯ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳಂತಹ [[:en:middle office|ಮಧ್ಯಮ ಕಚೇರಿ]] ಮತ್ತು [[:en:back office|ಬ್ಯಾಕ್ ಆಫೀಸ್]] ಘಟಕಗಳನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]] [[ವರ್ಗ:ಹಣಕಾಸು]] barn6oucm4jmwevuadijwua4bo6j8eg 0 109033 1431431 1347628 2026-10-06T12:56:53Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431431 wikitext text/x-wiki {{Infobox military person | name = ಸರ್ ಜಾರ್ಜ್ ಜಾಂಬೆಲ್ಲಾಸ್ | image = First Sea Lord Admiral Sir George Zambellas KCB DSC ADC MOD 45155508.jpg | caption = ಅಡ್ಮಿರಲ್ ಸರ್ ಜಾರ್ಜ್ ಜಾಂಬೆಲ್ಲಾಸ್ | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1958|04|04}} | birth_place = [[:en:Swansea|ಸ್ವಾನ್ಸೀ]], ವೇಲ್ಸ್ | alma_mater = [[:en:University of Southampton|ಸೌತಾಂಪ್ಟನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] | allegiance = ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ | branch = [[:en:Royal Navy|ರಾಯಲ್ ನೌಕಾಪಡೆ]] | serviceyears = ೧೯೮೦–೨೦೧೬ | rank = [[:en:Admiral (Royal Navy)|ಅಡ್ಮಿರಲ್]] | servicenumber = ಸಿ೦೨೯೨೮೯ಎಚ್ | commands = [[:en:First Sea Lord|ಫಸ್ಟ್ ಸೀ ಲಾರ್ಡ್]]<br/>[[:en:Fleet Commander|ಫ್ಲೀಟ್ ಕಮಾಂಡರ್]]<br/>[[:en:Commander United Kingdom Maritime Forces|ಕಮಾಂಡರ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಮೆರಿಟೈಮ್ ಫೋರ್ಸಸ್]] | battles = [[:en:British military intervention in the Sierra Leone Civil War|ಆಪರೇಷನ್ ಪಲ್ಲಿಸರ್]] | awards = [[:en:Knight Grand Cross of the Order of the Bath|ನೈಟ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಬಾತ್]]<br/>[[:en:Distinguished Service Cross (United Kingdom)|ಡಿಸ್ಟಿಂಗ್ವಿಶ್ಡ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಕ್ರಾಸ್]] | laterwork = [[:en:Lord Warden of the Cinque Ports|ಸಿಂಕ್ ಬಂದರಿನ ಲಾರ್ಡ್ ವಾರ್ಡನ್]] (ಜೂನ್ ೨೦೨೪–)<br> [[:en:Dorset|ಡಾರ್ಸೆಟ್]] ನ [[:en:Deputy Lieutenant|ಡೆಪ್ಯುಟಿ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್]] (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೩–) }} [[:en:Admiral|ಅಡ್ಮಿರಲ್]] '''ಸರ್ ಜಾರ್ಜ್ ಮೈಕೆಲ್ ಜಾಂಬೆಲ್ಲಾಸ್''', [[:en: GCB|ಜಿಸಿಬಿ]], [[:en: DSC|ಡಿಎಸ್‌ಸಿ]], [[:en:ADC|ಎಡಿಸಿ]], [[:en:DL|ಡಿಎಲ್]], [[:en:FRAeS|ಎಫ್ಆರ್‌ಎಇಎಸ್]] (ಜನನ ೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೫೮) ಇವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಿವೃತ್ತ [[:en: Royal Navy|ರಾಯಲ್ ನೌಕಾಪಡೆಯ]] ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೩ ರಿಂದ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೬ ವರೆಗೆ ಅಡ್ಮಿರಲ್ [[:en: Sir Philip Jones|ಸರ್ ಫಿಲಿಪ್ ಜೋನ್ಸ್]] ಅವರಿಗೆ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸುವವರೆಗೆ [[:en: First Sea Lord|ಫಸ್ಟ್ ಸೀ ಲಾರ್ಡ್]] ಮತ್ತು ನೌಕಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.royalnavy.mod.uk/news-and-latest-activity/news/2016/april/08/160408-new-first-sea-lord|title=Admiral Sir Philip Jones takes over as First Sea Lord|publisher=Royal Navy|access-date=20 July 2016}}</ref> ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಆರಂಭಿಕ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ [[:en:814 Naval Air Squadron|೮೧೪ ನೇವಲ್ ಏರ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್ರನ್]], [[:en: 829 Naval Air Squadron|೮೨೯ ನೇವಲ್ ಏರ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್ರನ್]] ಮತ್ತು ನಂತರ [[ :en:815 Naval Air Squadron|೮೧೫ ನೇವಲ್ ಏರ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್ರನ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಪೈಲಟ್ ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. [[ :en:HMS Chatham|ಎಚ್ಎಂಎಸ್ ''ಚಾಥಮ್‌ನ'']] ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಆಗಿ ಅವರನ್ನು [[ :en:Sierra Leone|ಸಿಯೆರಾ ಲಿಯೋನ್‌ನಲ್ಲಿ]] [[:en: Operation Palliser |ಆಪರೇಷನ್ ಪಲ್ಲಿಸರ್‌ನ]] ಭಾಗವಾಗಿ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ, [[ :en:Distinguished Service Cross|ವಿಶಿಷ್ಟ ಸೇವಾ ಕ್ರಾಸ್]] ಪಡೆದರು. ಅವರು ೨೦೧೨ ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, [[:en:Fleet Commander|ಫ್ಲೀಟ್ ಕಮಾಂಡರ್]] ಮತ್ತು ನೌಕಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಉಪ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದರು. ಜೂನ್ ೨೦೨೪ ರಲ್ಲಿ, ಅವರನ್ನು [[:en: Lord Warden of the Cinque Ports|ಸಿಂಕ್ಯೂ ಬಂದರುಗಳ ಲಾರ್ಡ್ ವಾರ್ಡನ್]] ಗೌರವ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ== ಜಾಂಬೆಲ್ಲಾಸ್‌ರವರು [[ :en:Wales|ವೇಲ್ಸ್‌ನ]] [[:en: Swansea|ಸ್ವಾನ್ಸೀಯಲ್ಲಿ]] ಜನಿಸಿದರು. ಗ್ರೀಕ್ ತಂದೆ ಮೈಕೆಲ್ ಜಾರ್ಜ್ ಜಾಂಬೆಲ್ಲಾಸ್ ಮತ್ತು ರೋಸ್ಮರಿ ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ ಜಾಂಬೆಲ್ಲಾಸ್ (ನೀ ಲಿಂಡ್ಸೆ) ಇವರಿಗೆ ಮಗನಾಗಿ ಜನಿಸಿದ ಜಾಂಬೆಲ್ಲಾಸ್‌ರವರು [[:en:Southern Rhodesia|ದಕ್ಷಿಣ ರೊಡೇಶಿಯಾದ]] ಶಬಾನಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ (ಈಗ [[:en: Zimbabwe|ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ]]) ಮತ್ತು [[ :en:Stowe School|ಸ್ಟೋವ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ]] ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು.<ref>{{Cite web|url=http://www.freebmd.org.uk/cgi/information.pl?cite=HMLNpVp%2BkawF8DZxZbE5Dw&scan=1|title=Index entry|access-date=23 July 2016|work=FreeBMD|publisher=ONS}}</ref> ಅವರು [[:en:University of Southampton|ಸೌತಾಂಪ್ಟನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ]] ಏರೋನಾಟಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೋನಾಟಿಕಲ್ [[ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌]] ಅನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ೧೯೮೦ ರಲ್ಲಿ, [[ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌|ಬ್ಯಾಚುಲರ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್]] (ಬಿಎಸ್‌ಸಿ) ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ==ವೃತ್ತಿಜೀವನ== [[File:Kettlessirgeorgezambellas.jpg|thumb|[[:en:Stephen Kettle|ಸ್ಟೀಫನ್ ಕೆಟಲ್]] ಜಾರ್ಜ್ ಜಾಂಬೆಲ್ಲಾಸ್ ಶಿಲ್ಪ]] ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೭, ೧೯೮೦ ರಂದು ರಾಯಲ್ ನೌಕಾಪಡೆಯಲ್ಲಿ [[:en:acting sub-lieutenant|ಹಂಗಾಮಿ ಸಬ್-ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್]] ಆಗಿ ಜಾಂಬೆಲಾಸ್‌ರವರು ನೇಮಕಗೊಂಡರು. ಅವರು ೧೬ ಮೇ ೧೯೮೨ ರಂದು ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಆಗಿ ಬಡ್ತಿ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಆರಂಭಿಕ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ [[:en: 814 Naval Air Squadron|೮೧೪ ನೌಕಾ ವಾಯು ಸ್ಕ್ವಾಡ್ರನ್]], [[:en: 829 Naval Air Squadron|೮೨೯ ನೌಕಾ ವಾಯು ಸ್ಕ್ವಾಡ್ರನ್]] ಮತ್ತು [[ :en:815 Naval Air Squadron|೮೧೫ ನೌಕಾ ವಾಯು ಸ್ಕ್ವಾಡ್ರನ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಜಾಂಬೆಲಾಸ್‌ರವರು ೧೯೯೦ ರಂದು, [[:en:Greenwich|ಗ್ರೀನ್‌ವಿಚ್‌ನಲ್ಲಿ]] ನೌಕಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಂದಿಗೆ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು [[:en: Ministry of Defence|ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯದೊಳಗೆ]] ರಾಯಲ್ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಮಾನವಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಯೋಜಕರಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯವನ್ನು ಕಳೆದ ನಂತರ, ಅವರು [[ :en:mine-sweeper|ಮೈನ್-ಸ್ವೀಪರ್]] [[:en:HMS Cattistock|ಎಚ್‌ಎಮ್‌ಎಸ್ ''ಕ್ಯಾಟಿಸ್ಟಾಕ್‌ನ'']] ೧೯೯೧ ರಲ್ಲಿ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ೩೦ ಜೂನ್ ೧೯೯೪ ರಂದು ಕಮಾಂಡರ್ ಆಗಿ ಬಡ್ತಿ ಹೊಂದುವ ಮೊದಲು [[:en: Fleet Headquarters at Northwood|ನಾರ್ತ್‌ವುಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಫ್ಲೀಟ್ ಹೆಡ್‌ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ವಾಯುಯಾನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಅವರ ಮುಂದಿನ ನೇಮಕಾತಿ ತೀರಕ್ಕೆ ಬಂದಿತ್ತು. ೧೯೯೫ ರಲ್ಲಿ, ಅವರಿಗೆ [[:en: frigate|ಯುದ್ಧನೌಕೆ]] [[ :en:HMS Argyll|ಎಚ್‌ಎಮ್‌ಎಸ್ ಆರ್ಗಿಲ್‌ನ]] ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು [[ಕೆರಿಬಿಯನ್|ಕೆರಿಬಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಮಾದಕವಸ್ತು-ನಿರೋಧಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ಜಾಂಬೆಲಾಸ್‌ರವರು ೧೯೯೭-೯೮ ರ [[:en: Strategic Defence Review|ಸ್ಟ್ರಾಟೆಜಿಕ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ರಿವ್ಯೂ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಯೋಜಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ, ಯುದ್ಧನೌಕೆ [[:en:HMS Chatham|ಎಚ್ಎಂಎಸ್ ''ಚಾಥಮ್‌ನ'']] ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಕಮಾಂಡ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು ಮತ್ತು [[:en:Sierra Leone|ಸಿಯೆರಾ ಲಿಯೋನ್‌ನಲ್ಲಿ]] [[:en:Operation Palliser|ಆಪರೇಷನ್ ಪಲ್ಲಿಸರ್‌ನ]] ಭಾಗವಾಗಿ ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1315396/No-medal-for-SAS-man-killed-in-hostage-rescue.html |title=No medal for SAS man killed in hostage rescue|publisher= The Telegraph|date= 6 April 2001|access-date=27 January 2013}}</ref> ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ, [[ :en:Distinguished Service Cross |ಡಿಸ್ಟಿಂಗ್ವಿಶ್ಡ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಕ್ರಾಸ್]] ಪಡೆದರು. ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು [[:en: Flag Officer Sea Training|ಸಮುದ್ರ ತರಬೇತಿಯ ಉಪ ಧ್ವಜ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗುವ]] ಮೊದಲು [[:en:Shrivenham|ಶ್ರೀವೆನ್ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಉನ್ನತ ಕಮಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಕೋರ್ಸ್ ಅನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ರಾಯಲ್ ನೌಕಾಪಡೆ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಯುದ್ಧನೌಕೆಗಳು ಸಹಾಯಕರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. [[File:Admiral Sir George Zambellas - Chatham House 2012.jpeg|thumb|right|೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ, ಜಾಂಬೆಲ್ಲಾಸ್ [[ :en:Chatham House|ಚಾಥಮ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವ ದೃಶ್ಯ.]] ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ, ಕಮಾಂಡರ್ ಆಗಿ ಬಡ್ತಿ ಪಡೆದ ಜಾಂಬೆಲಾಸ್ ಅವರನ್ನು [[ :en:Chief of the Defence staff|ರಕ್ಷಣಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ]] ಪ್ರಧಾನ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು [[:en: invasion of Iraq |ಇರಾಕ್ ಆಕ್ರಮಣ]] ಮತ್ತು [[:en:the early days of its fallout|ಅದರ ಪತನದ ಆರಂಭಿಕ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ]] [[:en: Admiral Boyce|ಅಡ್ಮಿರಲ್ ಬಾಯ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[:en:General Walker |ಜನರಲ್ ವಾಕರ್]] ಅವರಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.defencemanagement.com/article.asp?id=267&content_name=Marine&article=7977 |archive-url=https://archive.today/20130121085728/http://www.defencemanagement.com/article.asp?id=267&content_name=Marine&article=7977 |url-status=dead |archive-date=21 January 2013 |title=Making a change |publisher=Defence Management Journal, Issue 37 |access-date=27 January 2013 }}</ref> ಜನವರಿ ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ, ಅವರಿಗೆ ರಾಯಲ್ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಉಭಯಚರ ಕಾರ್ಯ ಗುಂಪಿನ ಕಮಾಂಡ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. ೨೯ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೬ ರಂದು, [[:en:Rear Admiral|ರಿಯರ್ ಅಡ್ಮಿರಲ್]] ಆಗಿ ಬಡ್ತಿ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ (ರೂಪಾಂತರ) ನೇಮಕಗೊಂಡರು.<ref>{{cite web|url=http://www.defenceviewpoints.co.uk/military-operations/service-appointments-october-2010|title=Service Appointments October 2010|publisher=Defence Viewpoints|date=2 November 2010|access-date=27 January 2013}} {{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಜಾಂಬೆಲಾಸ್‌ರವರು ಈ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ "ಕಡಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಹೊಸ ವಿಧಾನವನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುವ, ತಲುಪಿಸುವ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು" ವಹಿಸಿದರು. ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು [[ :en:Commander of United Kingdom Maritime Force|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಮೆರಿಟೈಮ್ ಫೋರ್ಸ್‌ನ]] ಕಮಾಂಡರ್ ಆದರು<ref>{{cite web|url=https://www.gov.uk/government/people/george-zambellas|title=Admiral Sir George Zambellas KCB DSC ADC|publisher=Ministry of Defence|access-date=26 April 2023}}</ref> ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು [[ :en:Northwood|ನಾರ್ತ್ವುಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ]] ಯುಕೆಯ [[:en:Permanent Joint Headquarters|ಶಾಶ್ವತ ಜಂಟಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ]] ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.royalnavy.mod.uk/About-the-Royal-Navy/Organisation/Navy-Board |title=Navy Board|publisher= Royal Navy|access-date=27 January 2012}}</ref> ಜನವರಿ ೧೮, ೨೦೧೧ ರಂದು [[:en: Vice Admiral|ವೈಸ್ ಅಡ್ಮಿರಲ್]] ಆಗಿ ಬಡ್ತಿ ಪಡೆದ ಜಾಂಬೆಲಾಸ್ ಅವರನ್ನು [[:en:Deputy Commander-in-Chief Fleet|ಡೆಪ್ಯೂಟಿ ಕಮಾಂಡರ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ ಫ್ಲೀಟ್]], [[ :en:Navy Command Headquarters|ನೇವಿ ಕಮಾಂಡ್ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಗೆ]] ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ನೌಕಾ ಯುದ್ಧ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=https://www.gov.uk/government/news/admiral-zambellas-new-first-sea-lord |title=Admiral Zambellas new First Sea Lord|publisher= Inside Government |date=9 April 2013|access-date=9 April 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.independent.co.uk/news/uk/home-news/admiral-sir-george-zambellas-to-head-up-navy-and-air-marshal-sir-andrew-pulford-to-lead-raf-in-new-senior-military-appointments-8465021.html|title=Admiral Sir George Zambellas to head up Navy|work= The Independent |date=24 January 2013|access-date=6 July 2014}}</ref> ಅವರು ಜನವರಿ ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ, [[:en: Commander-in-Chief Fleet|ಕಮಾಂಡರ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ ಫ್ಲೀಟ್]] ಆದರು ಮತ್ತು ೬ ಜನವರಿ ೨೦೧೨ ರಂದು ಅಡ್ಮಿರಲ್ ಆಗಿ ಬಡ್ತಿ ಪಡೆದರು. ಜನವರಿ ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ, [[ :en:Allied Maritime Command|ಅಲೈಡ್ ಮೆರಿಟೈಮ್ ಕಮಾಂಡ್‌ನ]] ಕಮಾಂಡರ್ ಆಗಿ ಅವರನ್ನು ದ್ವಿಗುಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಪಾತ್ರವನ್ನು [[:en:Fleet Commander|ಫ್ಲೀಟ್ ಕಮಾಂಡರ್]] ಮತ್ತು ನೌಕಾ ಸೇವೆಯ ಉಪ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/492289/150K_senior_salaries.csv/preview|title=Senior officials 'high earners' salaries as at 30 September 2015 – GOV.UK|date=2015-12-17|website=gov.uk|access-date=2016-03-13|archive-date=4 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190504113001/https://www.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/492289/150K_senior_salaries.csv/preview|url-status=dead}}</ref> ಜಾಂಬೆಲಾಸ್ ಅವರನ್ನು ೨೦೧೨ ರ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಗೌರವಗಳಲ್ಲಿ [[:en: Knight Commander of the Order of the Bath |ನೈಟ್ ಕಮಾಂಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಬಾತ್]] (ಕೆಸಿಬಿ) ಆಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು<ref>{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/scottish-independence/10766384/Scottish-independence-would-damage-Britains-defence.html |publisher=The Telegraph|title=Scottish independence would 'damage' Britain's defence|date= 15 April 2014|access-date=15 April 2014}}</ref> ಮತ್ತು ೯ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೩ ರಂದು [[:en: First Sea Lord|ಫಸ್ಟ್ ಸೀ ಲಾರ್ಡ್]] ಮತ್ತು ನೌಕಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದರು. ೨೦೧೫ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಜಾಂಬೆಲ್ಲಾಸ್‌ರವರಿಗೆ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ £೧೮೦,೦೦೦ ಮತ್ತು £೧೮೪,೯೯೯ ನಡುವೆ ಸಂಬಳವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಬಳ ಪಡೆಯುವ ೩೨೮ ಜನರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೫, ೨೦೧೪ ರಂದು, ಜಾಂಬೆಲಾಸ್‌ರವರು [[:en: Daily Telegraph|''ಡೈಲಿ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್‌ನಲ್ಲಿ'']] ಒಂದು ಲೇಖನವನ್ನು ಬರೆದರು. ಅದು [[:en: 2014 Scottish independence referendum|೨೦೧೪ ರ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಜನಮತಗಣನೆಯಲ್ಲಿ]] "ಇಲ್ಲ" ಮತಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು. ಇದು ಯುಕೆಯ ಕಡಲ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಇದರ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಟೈಪ್ ೨೬ ಯುದ್ಧನೌಕೆಗಳ ಗುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಹಡಗುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಬಾರದು ಎಂದು [[ಪತ್ರಕರ್ತ|ಪತ್ರಕರ್ತರಿಗೆ]] ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ ನಂತರ ೨೦೧೪ ರ ನವೆಂಬರ್ ೧೨ ರಂದು ಯುಕೆ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಅವರನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದರು.<ref>{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/scotland/11227210/Michael-Fallon-overrules-First-Sea-Lord-over-Scottish-shipyards.html|publisher=The Telegraph|title=Michael Fallon overrules First Sea Lord over Scottish shipyards|date= 12 November 2014|access-date=12 November 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.defensenews.com/article/20141027/DEFREG01/310270020/Interview-Adm-Sir-George-Zambellas-First-Sea-Lord-UK-Royal-Navy|archive-url=https://archive.today/20141113173619/http://www.defensenews.com/article/20141027/DEFREG01/310270020/Interview-Adm-Sir-George-Zambellas-First-Sea-Lord-UK-Royal-Navy|url-status=dead|archive-date=13 November 2014|publisher=Defense News|title=Zambellas interview with Defense News|date= 13 November 2014|access-date=13 November 2014}}</ref> ಜುಲೈ ೪, ೨೦೧೪ ರಂದು, ೭೦,೬೦೦ ಟನ್ ರಾಯಲ್ ನೇವಿ ವಿಮಾನವಾಹಕ ನೌಕೆ [[ :en:HMS Queen Elizabeth|ಎಚ್ಎಂಎಸ್ ''ಕ್ವೀನ್ ಎಲಿಜಬೆತ್‌ನ'']] ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಜಾಂಬೆಲಾಸ್‌ರವರು ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಇದು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಇದುವರೆಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಯುದ್ಧನೌಕೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.theargus.co.uk/news/11320008.amp/|publisher=The Argus (Brighton) |title=Aircraft Carrier Named by Queen|date= 4 July 2014|access-date=6 July 2014}}</ref> ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, [[:en:Shipwrecked Mariners Society |ಶಿಪ್‌ರೆಕ್ಡ್ ಮ್ಯಾರಿನರ್ಸ್ ಸೊಸೈಟಿಯ]] ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು.<ref>{{cite web |url=https://www.theargus.co.uk/news/15114301.seafaring-charity-welcomes-new-president-to-its-headquarters/ |title=Seafaring charity welcomes new president to its headquarters |website=Argus |date=24 February 2017 |accessdate=6 March 2024}}</ref> ಜಾಂಬೆಲ್ಲಾಸ್‌ರವರು [[:en:Worshipful Company of Shipwrights|ಶಿಪ್ ರೈಟ್ಸ್ ಆರಾಧನಾ ಕಂಪನಿಯ]] [[:en: Renter Warden|ಬಾಡಿಗೆ ವಾರ್ಡನ್]] ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ (೨೦೨೪/೨೫ ಕ್ಕೆ).<ref>[https://www.shipwrights.co.uk/present-officers www.shipwrights.co.uk]</ref> ===ಗೌರವಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು=== [[:en: 2016 New Year Honours|೨೦೧೬ ರ ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಗೌರವಗಳಲ್ಲಿ]] ಜಾಂಬೆಲಾಸ್ ಅವರನ್ನು [[ :en:Knight Grand Cross of the Order of the Bath |ನೈಟ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಬಾತ್]] (ಜಿಸಿಬಿ) ಆಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |title=Facebook |url=https://www.facebook.com/SussexMedals/posts/pfbid0QrTxod8ta9zFeYi2euAStPpf4APg2xEvsjaAtpKYJSDYsN1Dd3VvvCof26dpLVEgl?rdid=8lAZqcfP3Mixoqsn |access-date=2024-09-19 |website=www.facebook.com}}</ref> ೧೩ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೬ ರಂದು [[ :en:Windsor Castle|ವಿಂಡ್ಸರ್ ಕ್ಯಾಸಲ್‌ನಲ್ಲಿ]] ನಡೆದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಏರ್ ಚೀಫ್ ಮಾರ್ಷಲ್ [[:en:Sir Andrew Pulford |ಸರ್ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಪಲ್ಫೋರ್ಡ್]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ಈ ಹೂಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ಅಡ್ಮಿರಲ್ ಸರ್ ಫಿಲಿಪ್ ಜೋನ್ಸ್ ಅವರಿಗೆ ಮೊದಲ ಸೀ ಲಾರ್ಡ್ ಆಗಿ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.royalnavy.mod.uk/news-and-latest-activity/news/2016/april/13/160413-joint-investiture-highlights-strength-of-royal-navy-and-royal-air-force-partnership |title=Joint investiture highlights strength of Royal Navy and Royal Air Force partnership |publisher=Royal Navy |date=13 April 2016 |access-date=14 April 2016}}</ref> ೨೦೧೬ ರಿಂದ [[:en: Trinity House|ಟ್ರಿನಿಟಿ ಹೌಸ್‌ನ]] ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರರಾದ, ಜಾಂಬೆಲ್ಲಾಸ್‌ರವರು ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ, [[:en:Freedom |ಫ್ರೀಡಮ್]] ಆಫ್ ದಿ [[:en: Shipwrights' Company |ಶಿಪ್‌ರೈಟ್ಸ್ ಕಂಪನಿಗೆ]] (೨೦೨೪/೨೫ ಕ್ಕೆ [[:en: Renter Warden|ಬಾಡಿಗೆ ವಾರ್ಡನ್]] ಆಗಿದ್ದಾರೆ) ಮತ್ತು [[ :en:Worshipful Company of Merchant Taylors|ಮರ್ಚೆಂಟ್ ಟೇಲರ್‌ಗಳ ಆರಾಧನಾ ಕಂಪನಿಯ]] [[ :en:Honorary Freeman|ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಫ್ರೀಮನ್]] ಆಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=https://democracy.cityoflondon.gov.uk/mgAi.aspx?ID=47035 |title=Mr Chamberlain's list of applicants for the Freedom of the City |date=15 March 2016 |publisher=City of London |access-date=19 July 2016 }}{{dead link|date=January 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಜಾಂಬೆಲಾಸ್‌ರವರು ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ, [[:en: Fellow of the Royal Aeronautical Society|ರಾಯಲ್ ಏರೋನಾಟಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ]] (ಎಫ್ಆರ್‌ಎಇಎಸ್) ಫೆಲೋ ಆಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ, ಅವರನ್ನು ಡಾರ್ಸೆಟ್‌ನ [[:en: Deputy Lieutenant |ಡೆಪ್ಯೂಟಿ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್]] (ಡಿಎಲ್) ಆಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.royal.uk/court-circular?text=&mrf=&date%5Bmin%5D%5Bdate%5D=17%2F03%2F2022&date%5Bmax%5D%5Bdate%5D=17%2F03%2F2023&id=|title=Court Circular: 17 March 2023|website=The Royal Family}}</ref> ೧೭ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ ರಂದು, ಅವರನ್ನು [[ :en:King Charles III |ರಾಜ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ III]] ಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಎಕ್ವೆರ್ರಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |title=Appointment of Lord Warden and Admiral of the Cinque Ports |url=https://www.gov.uk/government/news/appointment-of-lord-warden-and-admiral-of-the-cinque-ports |website=gov.uk |access-date=21 May 2024}}</ref> ೨೦೨೪ ರ ಜೂನ್ ೨೦ ರಂದು, [[:en: Lord Boyce|ಲಾರ್ಡ್ ಬಾಯ್ಸ್]] ಅವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಜಾಂಬೆಲಾಸ್ ಅವರನ್ನು [[:en: Lord Warden of the Cinque Ports|ಸಿಂಕ್ಯೂ ಪೋರ್ಟ್ಸ್ನ ಲಾರ್ಡ್ ವಾರ್ಡನ್]] ಮತ್ತು [[:en:Dover Castle|ಡೋವರ್ ಕ್ಯಾಸಲ್‌ನ]] [[:en: Constable|ಕಾನ್ಸ್ಟೇಬಲ್‌ನ]] ಗೌರವ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cn8lgw7pd4do|title=Dover: Ceremony welcomes new Lord Warden of the Cinque Ports|date=30 October 2024|website=BBC News}}</ref> ಜಾಂಬೆಲ್ಲಾಸ್ ರಿಬ್ಬನ್ ಬಾರ್ ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ: [[File:Order of the Bath UK ribbon.svg|80px]] [[File:UK Distinguished Service Cross BAR.svg|80px]] [[File:OSM for Sierra Leone BAR.svg|80px]] [[File:UK Queen Elizabeth II Golden Jubilee Medal ribbon.svg|80px]] [[File:QEII Diamond Jubilee Medal ribbon.svg|80px]] [[File:Queen Elizabeth II Platinum Jubilee Medal.png|80x80px]] [[File:UK King Charles III Coronation Medal BAR.svg|80x80px]] [[File:Ribbon - Naval Long Service and Good Conduct Medal v3.png|80px]][[File:Lord_Warden_Cinque_Ports_(Admiral_Sir_George_Zambellas).png|thumb|249x249px|ಸಿಂಕ್ ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ನ ಲಾರ್ಡ್ ವಾರ್ಡನ್ ಆಗಿ ಜಾಂಬೆಲ್ಲಾ ಅವರ [[:en: banner|ಬ್ಯಾನರ್]].<ref>{{Cite web |title=Facebook |url=https://www.facebook.com/SussexMedals/posts/pfbid0QrTxod8ta9zFeYi2euAStPpf4APg2xEvsjaAtpKYJSDYsN1Dd3VvvCof26dpLVEgl?rdid=8lAZqcfP3Mixoqsn |access-date=2024-09-19 |website=www.facebook.com}}</ref>]] {| class="wikitable sortable" !ದೇಶ !ದಿನಾಂಕ !ನೇಮಕಾತಿ !ರಿಬ್ಬನ್ !ನಂತರದ ನಾಮಮಾತ್ರದ ಅಕ್ಷರಗಳು !ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- |[[:en:United Kingdom of Great Britain & Northern Ireland|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್]] |೬ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೧ |[[:en:Distinguished Service Cross (United Kingdom)|ಡಿಸ್ಟಿಂಗ್ವಿಶ್ಡ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಕ್ರಾಸ್]] |[[File:UK Distinguished Service Cross BAR.svg|80px]] |ಡಿಎಸ್‌ಸಿ |<ref>{{Cite web |title=Dover: Ceremony welcomes new Lord Warden of the Cinque Ports |url=https://www.bbc.com/news/articles/cn8lgw7pd4do |access-date=2024-11-23 |website=www.bbc.com |language=en-GB}}</ref> |- |[[:en:United Kingdom of Great Britain & Northern Ireland|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್]] |೨೦೦೨ |[[:en:Queen Elizabeth II Golden Jubilee Medal|ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಗೋಲ್ಡನ್ ಜುಬಿಲಿ ಪದಕ]] |[[File:UK Queen Elizabeth II Golden Jubilee Medal ribbon.svg|80px]] | | |- |[[:en:United Kingdom of Great Britain & Northern Ireland|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್]] |೨೦೧೨ |[[:en:Queen Elizabeth II Diamond Jubilee Medal|ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಡೈಮಂಡ್ ಜುಬಿಲಿ ಪದಕ]] |[[File:QEII Diamond Jubilee Medal ribbon.svg|80px]] | | |- |[[:en:United Kingdom of Great Britain & Northern Ireland|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್]] |೧೬ ಜೂನ್ ೨೦೧೨ |[[:en:Knight Commander of the Order of the Bath|ನೈಟ್ ಕಮಾಂಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಬಾತ್]] | rowspan="2" |[[File:Order of the Bath UK ribbon.svg|80px]] |ಕೆಸಿಬಿ |೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ, ಜಿಸಿಬಿಗೆ ಬಡ್ತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. |- |[[:en:United Kingdom of Great Britain & Northern Ireland|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್]] |೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೫ |[[:en:Knight Grand Cross of the Order of the Bath|ನೈಟ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಬಾತ್]] |ಜಿಸಿಬಿ |<ref>{{cite web|title=New Year Honours 2016 for service personnel and defence civilians|url=https://www.gov.uk/government/news/new-year-honours-2016-for-service-personnel-and-defence-civilians|website=GOV.UK|publisher=Ministry of Defence|access-date=2 January 2016|date=31 December 2015}}</ref> |- |[[:en:United Kingdom of Great Britain & Northern Ireland|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್]] |೨೦೨೨ |[[:en:Queen Elizabeth II Platinum Jubilee Medal|ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ಪ್ಲಾಟಿನಂ ಜುಬಿಲಿ ಪದಕ]] |[[File:Queen Elizabeth II Platinum Jubilee Medal.png|80x80px]] | | |- |[[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್]] |೨೦೨೩ |[[:en:King Charles III Coronation Medal|ಕಿಂಗ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ III ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದ ಪದಕ]] |[[File:UK King Charles III Coronation Medal BAR.svg|80x80px]] | | |- |[[:en:United Kingdom of Great Britain & Northern Ireland|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್]] | |[[:en:Operational Service Medal for Sierra Leone|ಸಿಯೆರಾ ಲಿಯೋನ್‌ಗೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ಸೇವಾ ಪದಕ]] |[[File:OSM for Sierra Leone BAR.svg|80px]] | | |- |[[:en:United Kingdom of Great Britain & Northern Ireland|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್]] | |[[:en:Naval Long Service and Good Conduct Medal (1848)|ನೌಕಾದಳದ ಸುದೀರ್ಘ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ನಡವಳಿಕೆಯ ಪದಕ]] |[[File:Ribbon - Naval Long Service and Good Conduct Medal v3.png|80px]] | | ಎರಡು ಕೊಕ್ಕೆಗಳು |} ==ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ== ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ, ಜಾಂಬೆಲಾಸ್‌ರವರು ಅಮಂಡಾ ಜೇನ್ ಲೆಕುಡೆನ್ನೆಕ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಅವರಿಗೆ ಮೂವರು ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]] kd5hi0bg2fcymojttr154v8arhq7fpp 0 109174 1431476 1367301 2026-10-06T21:51:19Z InternetArchiveBot 69876 Add 1 book for [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಪರಿಶೀಲನಾರ್ಹತೆ]] (20261006sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 1431476 wikitext text/x-wiki [[File:Single Lens Ceilometer.JPG|thumb|right|ಲೇಸರ್ ಸೀಲೋಮೀಟರ್]] '''ಸೀಲೋಮೀಟರ್''' ಎಂಬುದು [[ :en:cloud ceiling| ಮೋಡದ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿ]] ಅಥವಾ [[ :en:cloud base|ಮೋಡದ ತಳದ]] ಎತ್ತರವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು [[ಲೇಸರ್]] ಅಥವಾ ಇತರ ಬೆಳಕಿನ ಮೂಲವನ್ನು ಬಳಸುವ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite book |title=National Weather Service Glossary |date=16 November 2012 |publisher=The National Oceanic and Atmospheric Administration |isbn=978-1-300-41402-5 |page=60 |url=https://books.google.com/books?id=_iqUDwAAQBAJ&pg=PA60 |access-date=28 December 2021 |language=en}}</ref> ವಾತಾವರಣದೊಳಗಿನ [[ :en:aerosol|ಏರೋಸಾಲ್]] ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಸೀಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಸಹ ಬಳಸಬಹುದು.<ref>{{cite book |last1=Khare |first1=Neloy |title=Understanding Present and Past Arctic Environments: An Integrated Approach from Climate Change Perspectives |date=20 August 2021 |publisher=Elsevier |isbn=978-0-12-823078-7 |page=459 |url=https://books.google.com/books?id=1TASEAAAQBAJ&pg=PA459 |access-date=28 December 2021 |language=en}}</ref> ಲೇಸರ್ ಬೆಳಕನ್ನು ಬಳಸುವ ಸೀಲೋಮೀಟರ್ ಒಂದು ರೀತಿಯ [[ :en:atmospheric lidar|ಅಟ್ಮೊಸ್ಫೆರಿಕ್ ಲಿಡಾರ್]] (ಬೆಳಕಿನ ಪತ್ತೆ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಣಿ) ಸಾಧನವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite book |last1=Emeis |first1=Stefan |title=Surface-Based Remote Sensing of the Atmospheric Boundary Layer |date=8 September 2010 |publisher=Springer Science & Business Media |isbn=978-90-481-9340-0 |url=https://books.google.com/books?id=Sv8PVgZ8U_UC&pg=PA51 |access-date=28 December 2021 |language=en}}</ref><ref>{{cite book |editor-first1=Vickie L. |editor-last1=Nadolski |title=Automated Surface Observing System (ASOS) User's Guide |date=1998 |publisher=Automated Surface Observing System (ASOS) User’s Guide National Oceanic and Atmospheric Administration, United States Navy |url=https://www.weather.gov/media/asos/aum-toc.pdf}}</ref> ==ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಡ್ರಮ್ ಸೀಲೋಮೀಟರ್== ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಡ್ರಮ್ ಸೀಲೋಮೀಟರ್ ಮೋಡದ ತಳದ ಮೇಲೆ ಯೋಜಿಸಲಾದ ಬೆಳಕಿನ ಸ್ಥಳದ ಎತ್ತರವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು [[ತ್ರಿಕೋನ|ತ್ರಿಕೋನವನ್ನು]] ಬಳಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite book |last1=Lipták |first1=Béla G. |last2=Venczel |first2=Kriszta |title=Measurement and Safety: Volume I |date=25 November 2016 |publisher=CRC Press |isbn=978-1-4987-2766-2 |page=1570 |url=https://books.google.com/books?id=syINDgAAQBAJ&pg=PA1570 |access-date=28 December 2021 |language=en}}</ref> ಇದು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ತಿರುಗುವ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟರ್, ಡಿಟೆಕ್ಟರ್ ಮತ್ತು ರೆಕಾರ್ಡರ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web |title=15+ Weather Forecast Instruments And Inventions That Helped Define How We Predict the Weather |url=https://interestingengineering.com/15-weather-forecast-instruments-and-inventions-that-helped-define-how-we-predict-the-weather |website=interestingengineering.com |access-date=28 December 2021 |date=23 March 2020}}</ref> ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟರ್ ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ತೀವ್ರವಾದ [[ಬೆಳಕಿನ ಕಿರಣ|ಬೆಳಕಿನ ಕಿರಣವನ್ನು]] ಹೊರಸೂಸುತ್ತದೆ. ಅದು ತಿರುಗುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟರ್‌ನಿಂದ ನಿಗದಿತ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಡಿಟೆಕ್ಟರ್, ಲಂಬವಾಗಿ ಸೂಚಿಸುವ [[:en: photodetector|ಫೋಟೋಡಿಟೆಕ್ಟರ್]] ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಮೋಡದ ತಳದಿಂದ ಯೋಜಿತ ಬೆಳಕಿನ ಮರಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದಾಗ, ಉಪಕರಣವು ಕೋನವನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವು ಮೋಡಗಳ ಎತ್ತರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |title=Automated Cloud Base and Visibility Measurement |url=https://skybrary.aero/articles/automated-cloud-base-and-visibility-measurement |website=SKYbrary Aviation Safety |access-date=28 December 2021 |language=en |date=29 December 2020}}</ref> ==ಲೇಸರ್ ಸೀಲೋಮೀಟರ್== ಲೇಸರ್ ಸೀಲೋಮೀಟರ್ ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಲಂಬವಾಗಿ ಸೂಚಿಸುವ ಲೇಸರ್ ಮತ್ತು ರಿಸೀವರ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ನ್ಯಾನೊ‌ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅವಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಲೇಸರ್ ನಾಡಿಮಿಡಿತವನ್ನು ವಾತಾವರಣದ ಮೂಲಕ ಕಳುಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |title=Cloudbase sensors |url=https://observator.com/instruments/meteo-and-hydro/meteorological-products/cloudbase-sensors/ |website=Observator |access-date=28 December 2021}}</ref> ಕಿರಣವು ವಾತಾವರಣದ ಮೂಲಕ ಚಲಿಸುವಾಗ, ಬೆಳಕಿನ ಸಣ್ಣ ಭಾಗಗಳು ಏರೋಸಾಲ್‌ಗಳಿಂದ ಚದುರಿಹೋಗುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal |last1=He Junfeng |first1=何俊峰 |last2=Liu Wenqing |first2=刘文清 |last3=Zhang Yujun |first3=张玉钧 |last4=Chen Zhenyi |first4=陈臻懿 |last5=Ruan Jun |first5=阮俊 |last6=Li Sheng |first6=李胜 |title=Design and Test of Mie Scattering Laser Ceilometer Transmitter |journal=Applied Laser |date=2010 |volume=30 |issue=4 |pages=333–339 |doi=10.3788/AL20103004.0333 |url=https://www.researchgate.net/publication/274677338 |access-date=28 December 2021}}</ref> ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಹ ಕಣಗಳ ಗಾತ್ರವು ಲೇಸರ್‌ನ ತರಂಗಾಂತರಕ್ಕೆ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು [[:en: Mie scattering|ಮೈ ಚದುರುವಿಕೆಗೆ]] ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite book |last1=Young |first1=Stuart A |title=BASELINE ATMOSPHERIC PROGRAM (AUSTRALIA) 2005-2006 |chapter= INTERPRETATION OF THE MINILIDAR DATA RECORDED AT CAPE GRIM 1998 – 2000 |date=2007 |publisher=Australian Bureau of Meteorology and CSIRO Marine and Atmospheric Research |pages=15–24 |url=http://www.cmar.csiro.au/e-print/open/baseline_2005-2006.pdf |access-date=28 December 2021}}</ref> ಈ ಚದುರಿದ ಬೆಳಕಿನ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಘಟಕವನ್ನು ಲಿಡಾರ್ ರಿಸೀವರ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಸಂಕೇತದ ಸಮಯವನ್ನು ಬೆಳಕಿನ ವೇಗವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು z ಎಂಬ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಶ್ರೇಣಿಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಬಹುದು. ಅದು, :<math>\text{distance} = \frac {c \delta t}{2}</math> ಇಲ್ಲಿ, c ಎಂದರೆ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿನ ಬೆಳಕಿನ ವೇಗ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಲೇಸರ್ ಬೆಳಕಿನ ಪ್ರತಿ ನಾಡಿಮಿಡಿತವು ವಾತಾವರಣದೊಳಗಿನ ಏರೋಸಾಲ್ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಲಂಬ ಪ್ರೊಫೈಲ್‌ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |last1=Madonna |first1=F. |last2=Amato |first2=F. |last3=Vande Hey |first3=J. |last4=Pappalardo |first4=G. |title=Ceilometer aerosol profiling versus Raman lidar in the frame of the INTERACT campaign of ACTRIS |journal=Atmospheric Measurement Techniques |date=29 May 2015 |volume=8 |issue=5 |pages=2207–2223 |doi=10.5194/amt-8-2207-2015 |bibcode=2015AMT.....8.2207M |url=https://amt.copernicus.org/articles/8/2207/2015/amt-8-2207-2015.pdf |access-date=28 December 2021 |doi-access=free }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Goldsmith |first1=J. E. M. |last2=Blair |first2=Forest H. |last3=Bisson |first3=Scott E. |last4=Turner |first4=David D. |title=Turn-key Raman lidar for profiling atmospheric water vapor, clouds, and aerosols |journal=Applied Optics |date=20 July 1998 |volume=37 |issue=21 |pages=4979–4990 |doi=10.1364/AO.37.004979 |pmid=18285967 |bibcode=1998ApOpt..37.4979G |url=https://doi.org/10.1364/AO.37.004979 |access-date=28 December 2021 |language=EN |issn=2155-3165}}</ref> ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, [[:en: signal-to-noise ratio|ಸಿಗ್ನಲ್-ಟು-ಶಬ್ದ ಅನುಪಾತವನ್ನು]] ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಅನೇಕ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪ್ರೊಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸರಾಸರಿಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸರಾಸರಿ ಪ್ರೊಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ಸಮಯದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವರದಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |last1=Heese |first1=B. |last2=Flentje |first2=H. |last3=Althausen |first3=D. |last4=Ansmann |first4=A. |last5=Frey |first5=S. |title=Ceilometer lidar comparison: backscatter coefficient retrieval and signal-to-noise ratio determination |journal=Atmospheric Measurement Techniques |date=20 December 2010 |volume=3 |issue=6 |pages=1763–1770 |doi=10.5194/amt-3-1763-2010 |bibcode=2010AMT.....3.1763H |url=https://amt.copernicus.org/articles/3/1763/2010/ |access-date=28 December 2021 |language=English |issn=1867-1381|doi-access=free }}</ref> ಮೋಡಗಳು ಅಥವಾ ನೀರಿನ ಹನಿಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಬಹಳ ಬಲವಾದ ಹಿಂತಿರುಗಿದ ಸಂಕೇತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಮೋಡದ ಎತ್ತರವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |last1=Li |first1=Dingdong |last2=Wu |first2=Yonghua |last3=Gross |first3=Barry |last4=Moshary |first4=Fred |title=Capabilities of an Automatic Lidar Ceilometer to Retrieve Aerosol Characteristics within the Planetary Boundary Layer |journal=Remote Sensing |date=11 September 2021 |volume=13 |issue=18 |pages=3626 |doi=10.3390/rs13183626 |bibcode=2021RemS...13.3626L |doi-access=free }}</ref> ಉಪಕರಣವು ಯಾವುದೇ ಪ್ರತಿಫಲವನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದರಿಂದ, ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಶಕ್ತಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾದರಿಯನ್ನು ನೋಡುವ ಮೂಲಕ ಮೋಡದ ತಳಕ್ಕೆ, ಅದು ಸಂಭವಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಮಸುಕಾದ ಪದರವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಪ್ರಸರಣ ಸಂಭವಿಸುವ ದರವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಸೀಲೋಮೀಟರ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಕ್ಷೀಣಿಸುವ ಭಾಗದಿಂದ ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಇದು ಬೆಳಕಿನ ಸಂಕೇತದ ಅಳಿವಿನ ಗುಣಾಂಕವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |last1=Lee |first1=Junhong |last2=Hong |first2=Je-Woo |last3=Lee |first3=Keunmin |last4=Hong |first4=Jinkyu |last5=Velasco |first5=Erik |last6=Lim |first6=Yong Jae |last7=Lee |first7=Jae Bum |last8=Nam |first8=Kipyo |last9=Park |first9=Jihoon |title=Ceilometer Monitoring of Boundary-Layer Height and Its Application in Evaluating the Dilution Effect on Air Pollution |journal=Boundary-Layer Meteorology |date=1 September 2019 |volume=172 |issue=3 |pages=435–455 |doi=10.1007/s10546-019-00452-5 |bibcode=2019BoLMe.172..435L |s2cid=164390037 |language=en |issn=1573-1472|doi-access=free }}</ref> ಈ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಲಂಬ ಗೋಚರತೆ ಮತ್ತು [[ವಾಯು]] [[:en: pollutants|ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳ]] ಸಂಭವನೀಯ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ನೀಡಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದು. [[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್|ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ]], ಮೆಟ್‌ಸರ್ವಿಸ್ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಲೌಡ್ ಬೇಸ್ ಮಾಪನಗಳಿಗಾಗಿ ಲೇಸರ್ ಸೀಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳ ಜಾಲವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. [[ಬೂದಿ|ಬೂದಿಯಿಂದ]] ಉಂಟಾಗುವ ಹಾನಿಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ವಾಣಿಜ್ಯ ವಾಯು ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡಲು [[ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ]] ಬೂದಿ ಮೋಡಗಳನ್ನು ನಕ್ಷೆ ಮಾಡಲು ಈ ಸಂವೇದಕಗಳನ್ನು ಸಹ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಐಸ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್|ಐಸ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಂತಹ]] ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಬೂದಿಯ ಚಲನೆಯನ್ನು ಸಹ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite book |title=(5 pages) IAVWOPSG.8.WP.024.5.en.docx INTERNATIONAL AIRWAYS VOLCANO WATCH OPERATIONS GROUP (IAVWOPSG) EIGHTH MEETING Melbourne, Australia, 17 to 20 February 2014 |date=2014 |publisher=International Civil Aviation Organization |url=https://www.icao.int/safety/meteorology/iavwopsg/IAVWOPSG%20Meetings%20Metadata/IAVWOPSG.8.WP.024.5.en.pdf |access-date=28 December 2021 |archive-date=28 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211228215926/https://www.icao.int/safety/meteorology/iavwopsg/IAVWOPSG%20Meetings%20Metadata/IAVWOPSG.8.WP.024.5.en.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Flentje |first1=H. |last2=Claude |first2=H. |last3=Elste |first3=T. |last4=Gilge |first4=S. |last5=Köhler |first5=U. |last6=Plass-Dülmer |first6=C. |last7=Steinbrecht |first7=W. |last8=Thomas |first8=W. |last9=Werner |first9=A. |last10=Fricke |first10=W. |title=The Eyjafjallajökull eruption in April 2010 – detection of volcanic plume using in-situ measurements, ozone sondes and lidar-ceilometer profiles |journal=Atmospheric Chemistry and Physics |date=26 October 2010 |volume=10 |issue=20 |pages=10085–10092 |doi=10.5194/acp-10-10085-2010 |bibcode=2010ACP....1010085F |url=https://acp.copernicus.org/articles/10/10085/2010/ |access-date=28 December 2021 |language=English |issn=1680-7316|doi-access=free }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Gasteiger |first1=J. |last2=Groß |first2=S. |last3=Freudenthaler |first3=V. |last4=Wiegner |first4=M. |title=Volcanic ash from Iceland over Munich: mass concentration retrieved from ground-based remote sensing measurements |journal=Atmospheric Chemistry and Physics |date=11 March 2011 |volume=11 |issue=5 |pages=2209–2223 |doi=10.5194/acp-11-2209-2011 |bibcode=2011ACP....11.2209G |s2cid=55043157 |language=English |issn=1680-7316|doi-access=free }}</ref> ವಿವಿಧ ಮೋಡದ ಹೊದಿಕೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೀಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳ ನಡವಳಿಕೆಯ ಪರೀಕ್ಷೆಯು ತಪ್ಪು ಓದುವಿಕೆಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal |last1=Martucci |first1=Giovanni |last2=Milroy |first2=Conor |last3=O’Dowd |first3=Colin D. |title=Detection of Cloud-Base Height Using Jenoptik CHM15K and Vaisala CL31 Ceilometers |journal=Journal of Atmospheric and Oceanic Technology |date=1 February 2010 |volume=27 |issue=2 |pages=305–318 |doi=10.1175/2009JTECHA1326.1 |bibcode=2010JAtOT..27..305M |s2cid=122654074 |language=EN |issn=0739-0572|doi-access=free }}</ref> ಮಾಪನದ ನಿಖರತೆಯು ಸೀಲೋಮೀಟರ್‌ನ ವೀಕ್ಷಣಾ ಪ್ರದೇಶದ ಸೀಮಿತ ಲಂಬ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಬಹುದು.<ref>{{cite journal |last1=Wagner |first1=Timothy J. |last2=Kleiss |first2=Jessica M. |title=Error Characteristics of Ceilometer-Based Observations of Cloud Amount |journal=Journal of Atmospheric and Oceanic Technology |date=1 July 2016 |volume=33 |issue=7 |pages=1557–1567 |doi=10.1175/JTECH-D-15-0258.1 |bibcode=2016JAtOT..33.1557W |language=EN |issn=0739-0572|doi-access=free }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Maturilli |first1=Marion |last2=Ebell |first2=Kerstin |title=Twenty-five years of cloud base height measurements by ceilometer in Ny-Ålesund, Svalbard |journal=Earth System Science Data |date=15 August 2018 |volume=10 |issue=3 |pages=1451–1456 |doi=10.5194/essd-10-1451-2018 |bibcode=2018ESSD...10.1451M |s2cid=59445246 |language=English |issn=1866-3508|doi-access=free }}</ref> [[ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿಗೆ]] ಮೋಡದ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವುದು ಸೀಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |title=How Cloud Ceilings Are Reported |url=https://www.boldmethod.com/learn-to-fly/weather/how-cloud-ceilings-are-reported-for-pilots/ |website=www.boldmethod.com |access-date=28 December 2021}}</ref><ref>{{cite web |title=AWI Model 8339 Laser Ceilometer Certified by FAA - All Weather Inc |url=https://www.allweatherinc.com/2007/11/awi-model-8339-laser-ceilometer-certified-by-faa/ |website=All Weather Inc. |date=15 November 2007 |access-date=28 December 2021 |archive-date=28 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211228225406/https://www.allweatherinc.com/2007/11/awi-model-8339-laser-ceilometer-certified-by-faa/ |url-status=dead }}</ref> ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ, [[ಕೆನಡಾ|ಕೆನಡಾದ]] ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್‌ನ ಅಧ್ಯಯನ ತಂಡವು ನಿಖರವಾದ ಮಾರ್ಗದ ರನ್‌ವೇಗಳೊಂದಿಗೆ ಏರೋಡ್ರೋಮ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಸೀಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳನ್ನು "ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಥ್ರೆಶೋಲ್ಡ್‌ಗೆ ಹತ್ತಿರ" ಅಳವಡಿಸಬೇಕೆಂದು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದೆ. ಆದರೆ, ಅವುಗಳ ಸ್ಥಳವನ್ನು "ಮಧ್ಯದ ಮಾರ್ಕರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸಮಾನ ದೂರದಲ್ಲಿ" ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite book |title=(3 pages) AMOFSG.10.SN.012.5.en.docx AERODROME METEOROLOGICAL OBSERVATION AND FORECAST STUDY GROUP (AMOFSG) TENTH MEETING Montréal, 17 to 19 June 2013 |date=2013 |publisher=AMOFSG |url=https://www.icao.int/safety/meteorology/amofsg/AMOFSG%20Meeting%20Material/AMOFSG.10.SN.012.5.en.pdf |access-date=28 December 2021 |archive-date=28 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211228215204/https://www.icao.int/safety/meteorology/amofsg/AMOFSG%20Meeting%20Material/AMOFSG.10.SN.012.5.en.pdf |url-status=dead }}</ref> ==ಅಪಾಯಗಳು== ಗೋಚರ ಬೆಳಕನ್ನು ಬಳಸುವ ಸೀಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ [[ಪಕ್ಷಿ|ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ]] ಮಾರಕವಾಗಬಹುದು. ಏಕೆಂದರೆ, [[ಪ್ರಾಣಿ|ಪ್ರಾಣಿಗಳು]] ಬೆಳಕಿನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ದಿಕ್ಕುತಪ್ಪುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಇತರ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ರಚನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಳಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಘರ್ಷಣೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತವೆ.<ref>{{cite news |last1=Allen |first1=Nick |title=10,000 birds trapped in Twin Towers memorial light |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/northamerica/usa/8005051/10000-birds-trapped-in-Twin-Towers-memorial-light.html |access-date=28 December 2021 |work=The Telegraph |date=September 15, 2010}}</ref> ೧೯೫೪ ರಲ್ಲಿ, [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ]] [[ :en:Warner Robins Air Force Base|ವಾರ್ನರ್ ರಾಬಿನ್ಸ್ ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್ ಬೇಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಒಂದು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ೫೩ ವಿವಿಧ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಸುಮಾರು ೫೦,೦೦೦ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದವು.<ref>{{cite journal | last=Johnston | first=D |author2=Haines | title=Analysis of Mass Bird Mortality in October, 1954 | url=https://archive.org/details/sim_auk_1957-10_74_4/page/447 | journal=The Auk | year=1957 | doi=10.2307/4081744 | volume=74 | issue=4 | pages=447| jstor=4081744 | doi-access=free }}</ref> ಲೇಸರ್ ಸೀಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳು ಮೋಡದ ತಳವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಅಗೋಚರ ಲೇಸರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಸೀಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳ ಬಳಿ [[ಬೈನಾಕ್ಯುಲರ್ಸ್|ಬೈನಾಕ್ಯುಲರ್ಸ್‌ಗಳಂತಹ]] ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ, ಉಪಕರಣಗಳಲ್ಲಿನ [[ಮಸೂರ|ಮಸೂರಗಳು]] ಕಿರಣವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಒಬ್ಬರ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಹಾನಿಗೊಳಿಸಬಹುದು.<ref>{{Cite web | url = http://www.iag.co.at/uploads/tx_iagproducts/pdf_handbuch/CL31.de.pdf | title = Vaisala Ceilometer CL31 User'S Guide | website = www.iag.co.at | accessdate = 2015-04-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150402120142/http://www.iag.co.at/uploads/tx_iagproducts/pdf_handbuch/CL31.de.pdf | archive-date = 2015-04-02 | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Gaumet |first1=J. L. |last2=Heinrich |first2=J. C. |last3=Cluzeau |first3=M. |last4=Pierrard |first4=P. |last5=Prieur |first5=J. |title=Cloud-Base Height Measurements with a Single-Pulse Erbium-Glass Laser Ceilometer |journal=Journal of Atmospheric and Oceanic Technology |date=1 February 1998 |volume=15 |issue=1 |pages=37–45 |doi=10.1175/1520-0426(1998)015<0037:CBHMWA>2.0.CO;2 |bibcode=1998JAtOT..15...37G |language=EN |issn=0739-0572|doi-access=free }}</ref> ==ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ== * [[:en:Automated airport weather station|ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಹವಾಮಾನ ಕೇಂದ್ರ]] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== * [https://web.archive.org/web/20050420085336/http://www.nsdl.arm.gov/Library/glossary.shtml#ceilometer National Science Digital Library - Ceilometer] * [http://www.radar.mcgill.ca/science/ex-instrument/ex-ceilometer.html Ceilometer] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110706190026/http://www.radar.mcgill.ca/science/ex-instrument/ex-ceilometer.html |date=2011-07-06 }} from [[McGill University]] * [http://www.nws.noaa.gov/asos/sky.htm National Weather Service ASOS ceilometer page] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]] 3qi9hef17si6ut976cjf3gd1zcb54io 0 112019 1431438 1348810 2026-10-06T14:45:11Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431438 wikitext text/x-wiki {{Infobox Company | name = ಟೆಸ್ಲಾ, ಇಂಕ್''' | logo = [[ಚಿತ್ರ:Tesla Motors.svg|200px]] | type = ಸಾರ್ವಜನಿಕ | genre = | foundation = '''ಜುಲೈ ೧, ೨೦೦೩''' | founder = ಮಾರ್ಟಿನ್ ಎಬರ್ಹಾರ್ಡ್<br/> ಮಾರ್ಕ್ ಟಾರ್ಪನಿಂಗ<br/> ಎಲಾನ್ ಮಸ್ಕ್<br/> ಜೆ.ಬಿ. ಸ್ಟ್ರಾಬೆಲ್<br/>ಇಯಾನ್ ರಘ್ | location_city = ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ | location_country = {{flagicon|USA}} [[ಯು.ಎಸ್,ಏ]] | location = ಪಾಲೊ ಆಲ್ಟೊ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ, ಯು.ಎಸ್. | area_served = ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ | key_people = | industry = ಆಟೋಮೋಟಿವ್ <br/> ಶಕ್ತಿ ಶೇಖರಣೆ | products = ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನಗಳು <br/> ಟೆಸ್ಲಾ ಶಕ್ತಿ | services = | market cap = | revenue = US $ 21.461 ಶತಕೋಟಿ (2018) | operating_income = US $ -0.388 ಶತಕೋಟಿ (2018) | net_income = US $ -0.976 ಶತಕೋಟಿ (2018) | assets = US $ 29,740 ಶತಕೋಟಿ (2018) | equity = US $ 4.923 ಶತಕೋಟಿ (2018) | owner = ಎಲಾನ್ ಮಸ್ಕ್ (21.9%) | num_employees = ೪೫೦೦೦ (೨೦೧೮) | parent = | divisions = | subsid = ಸೌರ ನಗರ ಟೆಸ್ಲಾ ಗ್ರೊಹ್ಮನ್ ಆಟೊಮೇಷನ್ | homepage = https://www.tesla.com/ | footnotes = | intl = }} '''ಟೆಸ್ಲಾ ಇಂಕ್''' ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಪಾಲೋ ಆಲ್ಟೋ ಮೂಲದ ಅಮೇರಿಕನ್ ವಾಹನ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದೆ. ಕಂಪನಿಯು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಕಾರ್ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸೋಲಾರ್ಸಿಟಿ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ [[ಸೌರ ಫಲಕ]] ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಬಹು ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ- ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ರೆನೋ, ನೆವಾಡಾದ ಗಿಗಾಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ. ಅದರ ಪ್ರಮುಖ ವಾಹನ ತಯಾರಿಕಾ ಸೌಲಭ್ಯ [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]]ದ ಫ್ರೆಮಾಂಟ್ನಲ್ಲಿರುವ ಟೆಸ್ಲಾ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ. ೨೦೧೮ ರ ಜೂನ್ ವೇಳೆಗೆ, ಟೆಸ್ಲಾ ಮಾಡೆಲ್ ಎಸ್, ಮಾಡೆಲ್ ಎಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಾಡೆಲ್ ೩ ವಾಹನಗಳು, ಪವರ್ವಾಲ್ ಮತ್ತು ಪವರ್ಪ್ಯಾಕ್ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು, ಸೌರ ಫಲಕಗಳು, ಸೌರ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿ ಅಂಚುಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಸಂಬಂಧಿತ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== [[ಚಿತ್ರ:Tesla HQ.JPG|thumb|ಟೆಸ್ಲಾ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿ]] ಟೆಸ್ಲಾವನ್ನು ಜುಲೈ ೨೦೦೩ ರಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಎಬರ್ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕ್ ಟಾರ್ಪನಿಂಗ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ಗಳು, '''ಟೆಸ್ಲಾ ಮೋಟಾರ್ಸ್''' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಕಂಪನಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ [[ನಿಕೋಲಾ ಟೆಸ್ಲಾ]]ದಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=https://www.businessinsider.in/tech/news/ousted-tesla-cofounder-martin-eberhard-sounds-off-on-elon-musk-how-the-company-has-changed-and-the-ev-wars/articleshow/98045714.cms |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2023-08-16 |archive-date=2023-08-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230816152824/https://www.businessinsider.in/tech/news/ousted-tesla-cofounder-martin-eberhard-sounds-off-on-elon-musk-how-the-company-has-changed-and-the-ev-wars/articleshow/98045714.cms |url-status=dead }}</ref> ಆರಂಭಿಕ ಸರಣಿ ಎ ಹಣದಲ್ಲಿ, ಟೆಸ್ಲಾ ಮೋಟಾರ್ಸ್ ಅನ್ನು ಎಲಾನ್ ಮುಸ್ಕ್, ಜೆ. ಬಿ. ಸ್ಟ್ರೌಬೆಲ್ ಮತ್ತು ಇಯಾನ್ ರೈಟ್ ಸೇರಿದರು. ಟೆಸ್ಲಾನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿರುವ ಮಸ್ಕ್ ಅವರು ಟೆಸ್ಲಾ ಮೋಟಾರ್ಸ್ ಅನ್ನು ಒಂದು [[ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] ಕಂಪನಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ವಾಹನ ತಯಾರಕರಾಗಿ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸರಾಸರಿ [[ಗ್ರಾಹಕ|ಗ್ರಾಹಕರ]] ಕೈಗೆಟುಕುವ ದರದಲ್ಲಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಕಾರುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಜುಲೈ ೧, ೨೦೦೩ ರಂದು ಮಾರ್ಟಿನ್ ಎಬರ್ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕ್ ಟಾರ್ಪನಿಂಗ್ ಅವರು ಟೆಸ್ಲಾ ಮೋಟಾರ್ಸ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |url=https://www.businessinsider.in/tech/news/ousted-tesla-cofounder-martin-eberhard-sounds-off-on-elon-musk-how-the-company-has-changed-and-the-ev-wars/articleshow/98045714.cms |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2023-08-16 |archive-date=2023-08-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230816152824/https://www.businessinsider.in/tech/news/ousted-tesla-cofounder-martin-eberhard-sounds-off-on-elon-musk-how-the-company-has-changed-and-the-ev-wars/articleshow/98045714.cms |url-status=dead }}</ref> ಕಂಪೆನಿಯ ಆರಂಭಿಕ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹೊರಗಿನ ಹಣಕ್ಕಾಗಿ ಕರೆ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಇಬ್ಬರು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸಿದರು. ಸರಣಿ ಎ ನಿಧಿಯ ನಂತರ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಾದ ಎಲಾನ್ ಮಸ್ಕ್, ಜೆ. ಬಿ. ಸ್ಟ್ರೌಬೆಲ್ ಮತ್ತು ಇಯಾನ್ ರೈಟ್ ಕಂಪನಿಯ ಬೋರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಸೇರಿದರು. ==ಉತ್ಪನ್ನಗಳು== ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ರೋಡ್ ಸ್ಟರ್ ಟೆಸ್ಲಾವಿನಾ ಕಟಿಂಗ್ ಎಡ್ಜ್ ಬ್ಯಾಟರಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಪವರ್ಟ್ರೈನ್ ಅನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದ, ಟೆಸ್ಲಾ ಪ್ರಪಂಚದ ಮೊದಲ ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಆಲ್-ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಸೆಡಾನ್ ಅನ್ನು ನೆಲದಿಂದ ಅಪ್ಗ್ರೇಡ್ ಮಾಡಿದೆ ಹಾಗೂ ಮಾಡೆಲ್ ಎಸ್ ಪ್ರತಿ ವರ್ಗದಲ್ಲೂ ಅದರ ವರ್ಗದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಾರ್ ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಸುರಕ್ಷತೆ, ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಮತ್ತು ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವ ಮಾದರಿ ೨೧ ನೇ ಶತಮಾನದ ಕಾರ್ಗೆ ವಿಶ್ವದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಮರುಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದೆ. ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹೈವೇ ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಸೇಫ್ಟಿ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್ನಿಂದ ಪ್ರತಿ ವಿಭಾಗದಲ್ಲೂ ೫-ಸ್ಟಾರ್ ಸುರಕ್ಷತಾ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಸುರಕ್ಷಿತವಾದ, ವೇಗವಾದ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಸಮರ್ಥ ಕ್ರೀಡಾ ಉಪಯುಕ್ತತೆ ವಾಹನ '''ಮಾಡೆಲ್ ಎಕ್ಸ್''' ಅನ್ನು '''ಟೆಸ್ಲಾ''' ತನ್ನ ಉತ್ಪನ್ನದ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |url=https://www.gqindia.com/get-smart/content/here-are-all-the-models-of-tesla-that-will-be-available-in-india-and-how-much-they-will-cost |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2023-08-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230816153707/https://www.gqindia.com/get-smart/content/here-are-all-the-models-of-tesla-that-will-be-available-in-india-and-how-much-they-will-cost |archive-date=2023-08-16 |url-status=dead}}</ref> ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ಸಿಇಒ ಎಲಾನ್ ಮಸ್ಕ್‌ರ "ಸೀಕ್ರೆಟ್ ಮಾಸ್ಟರ್ ಪ್ಲ್ಯಾನ್" ಅನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ಟೆಸ್ಲಾ, ಮಾದರಿ ೩ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಇದು ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯ, ಹೆಚ್ಚಿನ-ಪ್ರಮಾಣದ ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಉತ್ಪಾದನೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇದಾದ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಟೆಸ್ಲಾ ಸುರಕ್ಷಿತವಾದ, ಅತ್ಯಂತ ಆರಾಮದಾಯಕವಾದ ಟ್ರಕ್ ಅನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿದರು. ಟೆಸ್ಲಾ ಸೆಮಿ - ಇಂಧನ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಕನಿಷ್ಠ $೨೦೦,೦೦೦ ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಾಲೀಕರನ್ನು ಉಳಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ==ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ== ಟೆಸ್ಲಾ ಎರಡು ವಿಧದ ವಿದ್ಯುತ್ ಮೋಟಾರುಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ. [[ತಾಮ್ರ|ತಾಮರ್]] ರೋಟರ್ [೨೦೮] ನೊಂದಿಗೆ ಮೂರು-ಹಂತದ ನಾಲ್ಕು-ಧ್ರುವ ಎಸಿ ಇಂಡಕ್ಷನ್ ಮೋಟಾರು ಅನ್ನು ಮಾಡೆಲ್ ಎಸ್ ಮತ್ತು ಮಾಡೆಲ್ ಎಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಾಶ್ವತ ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟ್ ಮೋಟಾರ್ಗಳನ್ನು ಮಾಡೆಲ್ ೩ ಮತ್ತು ಸೆಮಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾಡೆಲ್ ಎಸ್ ಮತ್ತು ಮಾಡೆಲ್ ಎಕ್ಸ್ ಗಾಗಿ ಮೋಟಾರ್ ಅನ್ನು ಟೆಸ್ಲಾ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾಡೆಲ್ ೩ ಗಾಗಿ ಮೋಟಾರ್ ಅನ್ನು ಗಿಗಾಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ ೧ ರಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯು ಟೆಸ್ಲಾ ಗಾಜಿನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಗುಂಪನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಈ ಗುಂಪು ಟೆಸ್ಲಾ ಮಾಡೆಲ್ ೩ ಗಾಗಿ ಛಾವಣಿಯ ಗಾಜಿನನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸುವ ಸೋಲಾರ್ಸಿಟಿ ಛಾವಣಿಯ ಅಂಚುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದಕ್ಕೆ ಗಾಜಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು. ಅಂಚುಗಳು ಎಂಬೆಡೆಡ್ ಸೌರ ಸಂಗ್ರಾಹಕವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯ ಅಂಚುಗಳಿಗಿಂತ ಮೂರನೆಯದು ಹಗುರವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅದರ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿ ಜೊತೆಗೆ, ವಾಹನಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಘಟಕಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಕಂಪೆನಿಯ ಹಲವಾರು ದೊಡ್ಡ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಕಂಪೆನಿಯು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕೊಠಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ಯಾಲರಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ==ಮಾಡೆಲ್ ಎಸ್ ಮತ್ತು ಮಾಡೆಲ್ ಎಕ್ಸ್== ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೮ ರಂತೆ, ಟೆಸ್ಲಾ '''ಮಾಡೆಲ್ ಎಸ್‌'''ಗಾಗಿ ಆರು ಉತ್ಪನ್ನದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವನ್ನು ರೋಡ್ಸ್ಟರ್ಗಾಗಿ ಎರಡು ಮತ್ತು ಮಾಡೆಲ್ ಎಕ್ಸ್ ಗಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದಾರೆ. ೨೦೧೭ ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦ ರಂದು ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾದ ೭೬,೦೦೦ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ, ೫೩,೦೦೦ ವಾಹನಗಳನ್ನು ದೋಷಯುಕ್ತವಾದ ಪಾರ್ಕಿಂಗ್ ಬ್ರೇಕ್ಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅದು ಅಂಟಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು "ವಾಹನಗಳನ್ನು ಚಲಿಸದಂತೆ ತಡೆಯುತ್ತದೆ" ಎಂದು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಉತ್ಪನ್ನ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ ೨೯, ೨೦೧೮ ರಂದು, ೨೦೧೬ ರ ಏಪ್ರಿಲ್ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುವ ೧೨೩,೦೦೦ ಮಾಡೆಲ್ ಎಸ್ ಕಾರುಗಳ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಮರುಪಡೆಯಲು ಟೆಸ್ಲಾರು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದರು. ==ಮಸ್ಕ್ ಟ್ವಿಟ್ಟರ್ ತನಿಖೆ== [[ಚಿತ್ರ:Elon Musk Royal Society.jpg|thumb|ಎಲಾನ್ ಮಸ್ಕ್]] ಆಗಸ್ಟ್ ೭, ೨೦೧೮ ರ ಟ್ವೀಟ್ನಲ್ಲಿ, ಪ್ರಮುಖ ಟೆಸ್ಲಾ [[ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ|ಷೇರುದಾರ]] ಮತ್ತು ಟೆಸ್ಲಾ CEO ಎಲಾನ್ ಮಸ್ಕ್ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದರು: "ಟೆಸ್ಲಾವನ್ನು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ $ ೪೨೦ ಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಹಣವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ". ಟೆಸ್ಲಾರ ಬ್ಲಾಗ್ನಲ್ಲಿ ಮಸ್ಕ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಂಪೆನಿಯಾಗಿ ಟೆಸ್ಲಾರ ಸ್ಥಾನಮಾನವು ಅದನ್ನು ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಗಳಿಕೆಗಳ ಚಕ್ರಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿತು. ಇದು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ತ್ರೈಮಾಸಿಕಕ್ಕೆ ಸರಿಹೊಂದುವ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಕಂಪನಿಯ ಮೇಲೆ ಅಗಾಧವಾದ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕಂಪನಿಯ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಸ್ಟಾಕ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕದಾದ ಸ್ಟಾಕ್ನಂತೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುವ ಕಂಪನಿಯೆಂದರೆ, ಕಂಪೆನಿಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಹೊಂದಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿದ್ದಾರೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಸೌದಿ ಸಾರ್ವಭೌಮ ಸಂಪತ್ತಿನ ನಿಧಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕರೊಂದಿಗೆ ಚರ್ಚೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅವರು ಹಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಶ್ವಾಸ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆಂದು ಅವರು ಸೂಚಿಸಿದರು. ಅವರು ಮಸ್ಕ್  ಟೆಸ್ಲಾವನ್ನು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕೆಂದು ವಿನಂತಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಹಾಗೆ ಮಾಡಲು ಬಲವಾದ ಬಂಡವಾಳ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದರು. ಆಗಸ್ಟ್ ೨೪ ರಂದು ಮಸ್ಕ್ ಅವರು ತಾನು ಮತ್ತು ಟೆಸ್ಲಾರ ಮಂಡಳಿಯ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಟಾಕ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರವಾಗಿ ಉಳಿಯುಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಯು.ಎಸ್. ಸೆಕ್ಯೂರಿಟೀಸ್ ಅಂಡ್ ಎಕ್ಸ್ಚೇಂಜ್ ಆಯೋಗದಿಂದ ಮಸ್ಕ್‌ನನ್ನು ಟೆಸ್ಲಾವನ್ನು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹಣವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬ ಟ್ವೀಟ್ಗಾಗಿ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಲಾಯಿತು. ಈ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಟ್ವೀಟ್ ಅನ್ನು ಸುಳ್ಳು, ತಪ್ಪುದಾರಿಗೆಳೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಹಾನಿಕಾರಕವೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಿತು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುವ ಕಂಪೆನಿಗಳ ಮೇಲೆ ಸಿಈಓ ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದನ್ನು ಮುಸ್ಕಿಗೆ ತಡೆಹಿಡಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. ಎರಡು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಮಸ್ಕ್ ಅವರು ಎಸ್ಎಸ್ಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಕಸ್ತೂರಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ವಸಾಹತಿನ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಮಸ್ಕ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಹೊರನಡೆದರು ಮತ್ತು ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ ಚಾಲನೆ ಮಾಡಲು ಅವರನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಅವರು ಮತ್ತು ಟೆಸ್ಲಾ ಇಂಕ್. ಮಸ್ಕ್ನ ಟ್ವೀಟ್ನಿಂದ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ಹೂಡಿಕೆದಾರರನ್ನು ಮರುಪಾವತಿಸಲು ಪ್ರತಿ $ ೨೦ ಮಿ ದಂಡ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ಟೆಸ್ಲಾ ವಾಹನಗಳು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮರ್ಸಿಡಿಸ್-ಬೆನ್ಜ್ ವಾಹನವನ್ನು ಮೀರಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿತು. ==ಉಲ್ಲೆಖಗಳು== <references/> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕಂಪನಿಗಳು]] gs5a1x8sjk3gpk5obaa3lhv94qk3880 4 112271 1431505 1431408 2026-10-07T03:40:33Z Kishore Kumar Rai 19599 /* ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಸಂಪಾದಕರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಕೇಂದ್ರಿತ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಯೋಜನೆಗೆ ನಿಮ್ಮ ಬೆಂಬಲಕ್ಕೆಈ ಕೋರಿಕೆ */ 1431505 wikitext text/x-wiki [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಅರಳಿಕಟ್ಟೆ]] {{ಅರಳಿಕಟ್ಟೆ-nav}} {{ಸೂಚನಾಫಲಕ-ಅರಳಿಕಟ್ಟೆ}} __NEWSECTIONLINK__ * '''en:''' Requests for the [[m:bot|bot]] flag should be made on [[WP:Newbotrequest|this page]]. This wiki uses the [[m:bot policy|standard bot policy]], and allows [[m:bot policy#Global_bots|global bots]] and [[m:bot policy#Automatic_approval|automatic approval of certain types of bots]]. Other bots should apply below. * Admin/other rights can be requested at [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ನಿರ್ವಾಹಕ_ಮನವಿ_ಪುಟ]] {{ಆರ್ಕೈವ್-ಅರಳಿಕಟ್ಟೆ}} {{clear}} == ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ತುಷ್ಟೀಕರಣ == [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ತುಷ್ಟೀಕರಣ]] ಪುಟ Simple English ನ [[:en:Shah Bano case]] ಪುಟಕ್ಕೆ ಲಿಂಕ್ ಆಗಿದೆ, ದಯವಿಟ್ಟು ಯಾರಾದರು ಆ ಪುಟವನ್ನು [[:en:Minority appeasement in India]] ಪುಟಕ್ಕೆ ಲಿಂಕ್ ಮಾಡಿ. Thanks!-[[ಸದಸ್ಯ:Baangla|Baangla]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Baangla|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೪೭, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Baangla|Baangla]] , {{done}} --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೦:೩೭, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) ::Thanks!-[[ಸದಸ್ಯ:Baangla|Baangla]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Baangla|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೧೩, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == {{t|databox}} == ವಿಕಿಡೇಟಾದಿಂದ ಡೇಟಾವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಲೈವ್ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಬದಲು ನೀವು {{t|Databox}} ಅನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Databox/doc]] ಪುಟದಲ್ಲಿ ಇದೆ.--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೨:೫೨, ೨೨ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) ಇದು ಬಹಳ ಅನುಕೂಲ. ಇದು ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕು ಅಂದ್ರೆ, # ಬರೆವ ಪುಟಕ್ಕೆ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಲೇಖನ ಮತ್ತು ವಿಕಿಡೇಟಾ ವಸ್ತು ಮುಂಚೆಯೇ ಇರಬೇಕು # ಕನ್ನಡ ಲೇಖನವನ್ನು ವಿಕಿಡೇಟಾದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಬೇಕು [[User:Mallikarjunasj|Mallikarjunasj]] ([[User talk:Mallikarjunasj|talk]]) ೦೯:೫೩, ೨೫ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Mallikarjunasj|Mallikarjunasj]] , ಹೌದು, ಡೇಟಾಬಾಕ್ಸ್ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ವಿಕಿಡೇಟಾ ಐಟಂ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೫:೩೩, ೨೫ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == Help panel question on [[:ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:~2025-41292-57|ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:~2025-41292-57]] (೧೫:೫೬, ೧೬ ಜನವರಿ ೨೦೨೬) == ಧನ್ಯವಾದಗಳು ಸರ್ 🙏. ನ. ನಾಗಲಿಂಗ ಸ್ವಾಮಿ ( ಕನ್ನಡ ಯೋಧ. ಕನ್ನಡ ಕ್ರಾಂತಿದಳ) ಇವರ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಕುರಿತು. --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೫೬, ೧೬ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' ೦೧:೧೫, ೧೭ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೫೧, ೧೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> ೦೨:೩೧, ೨೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಮಂತ್ ಎಡಿಟ್-ಅಥಾನ್ - ೨೦೨೬ == ಫೆಬ್ರವರಿ 1ರಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ 31, 2026ರವರೆಗೆ ನಡೆಯುವ “ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ಫೋಕ್‌ಲೋರ್” ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಚಂದ್ರ ನವ ವರ್ಷದ ಅಂಗವಾಗಿ ಮುಖ್ಯಭೂಮಿ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ WMGMC ಹಾಗೂ ವಿಕಿಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಚೈನಾ ಕಲ್ಚರಲ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಸಹ-ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿವೆ; ಇದರೊಂದಿಗೆ ಫೆಬ್ರವರಿ 10ರಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ 18ರವರೆಗೆ ಆರನೇ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಮಂತ್ ಎಡಿಟ್-ಅಥಾನ್ ಕೂಡ ನಡೆಯಲಿದ್ದು, ಚೀನಾದ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ವಿವಿಧ ಸಮುದಾಯಗಳ ನವ ವರ್ಷದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಬರವಣಿಗೆ ಹಾಗೂ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ದಾಖಲಿಸಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಈ ಎಡಿಟ್-ಅಥಾನ್ ವುಡ್ ಸ್ನೇಕ್ ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯ ಚಂದ್ರ ತಿಂಗಳ ಅವಧಿ (ಫೆಬ್ರವರಿ 10–16) ಮತ್ತು ಫೈರ್ ಹಾರ್ಸ್ ವರ್ಷದ ಮೊದಲ ಚಂದ್ರ ತಿಂಗಳ ಅವಧಿ (ಫೆಬ್ರವರಿ 17–ಮಾರ್ಚ್ 18) ಎಂಬ ಎರಡು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದವರಿಗೆ ವರ್ಚುವಲ್ ಹಾಗೂ ಭೌತಿಕ ಬಹುಮಾನಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. Page Link: https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%82%E0%B2%97%E0%B3%8D_%E0%B2%AE%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B3%8D_%E0%B2%8E%E0%B2%A1%E0%B2%BF%E0%B2%9F%E0%B3%8D-%E0%B2%85%E0%B2%A5%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B3%8D ಈ ಸಂಪಾದನೆಗಾಗಿ ಸೈಟ್ ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ವಿನಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. [[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Santhosh Notagar99|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೦೮, ೩೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) :{{done}} --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೨:೩೯, ೧೧ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) ==ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ೨೦೨೬- ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ== ನಾನು ಈ ಸ್ಪರ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನನಗೆ ಎರಡು ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣ ಬೇಕಾಗಿದೆ. # ಬ್ಯಾನರ್ ನ ಲಿಂಕ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಲೇಖನಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಲೇಖನಗಳು ಅನರ್ಹ ಹೇಗಾಗುತ್ತದೆ? ಆ ಪಟ್ಟಿ ಸರಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರೆ ನಮ್ಮ ಲೇಖನಗಳು ಅನರ್ಹವಾಗುವುದು ತಪ್ಪುತ್ತದೆ. # ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವವರೇ ಜ್ಯೂರಿಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಎಷ್ಟು ಸರಿ? Conflict of interest ಆಗುವುದಿಲ್ಲವೇ? ದಯವಿಟ್ಟು ನಿರ್ವಾಹಕರು ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣ ಕೊಡಬೇಕಾಗಿ ವಿನಂತಿ. ದನ್ಯವಾದಗಳು [[ಸದಸ್ಯ:VASANTH S.N.|VASANTH S.N.]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:VASANTH S.N.|ಚರ್ಚೆ]]) ::#ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ನೀವು ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗೆ ನಾನು ಕೃತಜ್ಞನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಮೇಲಿನ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಯಾವುದೇ ಪುಟವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಬಳಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಭಾರತೀಯ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವುದರಿಂದ ಆ ಪುಟಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದೆ. ಆ ಪುಟಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ನಿರ್ಧಾರವೇ ಅಂತಿಮ. ದಯವಿಟ್ಟು ಸೂಕ್ತವಾದ ಲೇಖನ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ. ::#ಮತ್ತು ನಾನು ಈಗ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಂತೆ ಯಾವುದೇ ಲೇಖನವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವವರು ಸ್ವತಃ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಸಂಘರ್ಷ(conflict of interest) ಇಲ್ಲಿ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡ ಚಿಕ್ಕದಾದ ಸಮುದಾಯ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ, ಅನೇಕ ಭಾಷೆಗಳ ಹಾಗೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಪುಗಾರರು ಮತ್ತು ಸಂಘಟಕರು ಸಹ ಭಾಗವಹಿಸಬಹುದು.--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೨:೨೧, ೭ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:VASANTH S.N.|VASANTH S.N.]] , ಪಟ್ಟಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ, ನೀವು ವಿಕಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೨:೨೫, ೭ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == <span lang="en" dir="ltr">Migration to Parsoid</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> <em>[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]</em> Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier. If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation. There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki. To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. <section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[mw:User:ABreault (WMF)|Content Transform Team]]</bdi> ೦೬:೧೨, ೧೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:ABreault (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2026-02-16_Wikipedias&oldid=30094589 --> == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == <div lang="en" dir="ltr"> Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. === Feedback === [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|ಚರ್ಚೆ]])</bdi> ೧೬:೪೫, ೧೯ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&oldid=30281362 --> == ವಿಕಿಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026: ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನಕ್ಕೆ (ಸ್ಕಾಲರ್‌ಶಿಪ್) ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಕೆ ಆರಂಭ == ಎಲ್ಲರಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ, ವಿಕಿಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026 ಸಮ್ಮೇಳನಕ್ಕಾಗಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ (ಸ್ಕಾಲರ್‌ಶಿಪ್) ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಈಗ ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಸಮ್ಮೇಳನವು ಭಾರತದ ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ 2026 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4 ರಿಂದ 6 ರವರೆಗೆ ನಡೆಯಲಿದೆ. ವಿಕಿಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾವು ಭಾರತ, ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರು, ಸಮುದಾಯದ ಸಂಘಟಕರು ಮತ್ತು ಕೊಡುಗೆದಾರರನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಕ್ತ ಜ್ಞಾನ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರನೊಬ್ಬರು ಅರಿಯಲು, ಹೊಸ ವಿಚಾರ ಕಲಿಯಲು, ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಇದೊಂದು ಉತ್ತಮ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ನೀವು ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಸಮುದಾಯದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಈ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿವರವಾದ ಪ್ರಕಟಣೆ ಇಲ್ಲಿದೆ. 🙂 ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಕೊನೆಯ ದಿನಾಂಕ: [15 ಏಪ್ರಿಲ್ 2026, ರಾತ್ರಿ 11:59 ಕ್ಕೆ (IST)] ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಕೊಂಡಿ: https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdA3rR9xX_k31dzJrjM5MTDNYNUIRcAB45S4TflsYCbGJNrzg/viewform ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ: [[metawiki:WikiConference_India_2026/Scholarship|WCI 2026 Scholarship]] ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಸಮುದಾಯದ ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ವಿಕಿಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026 ಆಯೋಜನಾ ಸಮಿತಿ -[[ಸದಸ್ಯ:Gnoeee|Gnoeee]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gnoeee|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೨:೩೨, ೨೯ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST) == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೪೨, ೩ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> == Invitation to join South Asian Community and the Annual Planning Discussions with WMF == "Kindly feel free to translate this text into your own language." Dear Community member, We would like to invite you all to the April edition of the South Asia Open Community Call that will focus on a discussion with the leadership of the Wikimedia Foundation on their [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|Annual Plan (2026-2027)]]. The [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan|Foundation’s Annual Plan]] is a high-level roadmap for what the organisation aims to achieve in the coming year. It includes not only the foundation’s Goals, Progress, and plan but also a summary of Global Trends that impact the present and future of our movement. This is the right time for the South Asia community to participate and share their thoughts on the Wikimedia Foundation’s annual plan, helping shape it together. Share your hopes, concerns, bold ideas, and specific requests to contribute to the Foundation’s planning. Hence, the next [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call]] will be hosted on the following dates/times. Please mark the same in your calendar and sign up [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]]. * Platform: Google Meet * Date: 17th April, 2026 * Time: 1930-2045 IST (1400-1515 UTC) * Registration Link: [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]] Note: Only those who have registered will receive the joining link. Look forward to seeing you on the call, Best, [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೦:೧೧, ೬ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=29127818 --> == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೬:೨೭, ೨೬ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) </bdi> <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == Call for Applications: TTT 2026 (Deadline Extended to 20 May) == ''<small>Apologies for writing in English. Please feel free to translate this into your language.</small>'' Hello everyone, We hope you are doing well. We would like to share that applications for the [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026|Train the Trainer (TTT) 2026]] program are currently open. TTT is a capacity-building initiative aimed at supporting Wikimedians in developing training, facilitation, and leadership skills. We are happy to inform you that the scholarship application deadline has been [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026/Scholarship|extended until 20 May 2026]]. We are still receiving applications and encourage interested community members, especially emerging leaders, to [https://docs.google.com/forms/d/17eq6lJNCTVBoKRqz5IdSCiYWv-eHBrYRnx1wXfncwLI/viewform?edit_requested=true&pli=1 apply]. We also request your support in sharing this opportunity within your communities and networks, so that it can reach a wider and more diverse group of participants. Thank you for your continued support. '''OKI (IIIT-H)''' [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೩೨, ೧೭ ಮೇ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Nitesh (OKI)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=30361720 --> == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) ೨೨:೪೪, ೨೭ ಮೇ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons == <bdi lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|ಚರ್ಚೆ]])</bdi> ೨೨:೪೧, ೨೩ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) ೧೮:೫೯, ೨೫ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> == ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ನೋಂದಣಿ (Self-funded Registration) ಹಾಗೂ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳ ಆಹ್ವಾನ (Call for Submissions) ಈಗ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ತಿಳಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. == ಆತ್ಮೀಯ ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರೇ, ವಿಕಿ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026ಗಾಗಿ ಸ್ವಂತ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ನೋಂದಣಿ (Self-funded Registration) ಹಾಗೂ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳ ಆಹ್ವಾನ (Call for Submissions) ಈಗ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ತಿಳಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ವಿಕಿ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4ರಿಂದ 6ರವರೆಗೆ ಕೇರಳದ ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿದೆ. ಈ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರು, ಸಮುದಾಯದ ನಾಯಕರು, ಡೆವಲಪರ್‌ಗಳು, ಸಂಶೋಧಕರು ಮತ್ತು ಮುಕ್ತ ಜ್ಞಾನದ ಆಸಕ್ತರು ಒಂದೇ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿ ಪರಸ್ಪರ ಪರಿಚಯ ಬೆಳೆಸಿ, ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಿದ್ದಾರೆ ವಿಕಿ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026ರ ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯ (Theme) '''“ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನ ಹಂಚಿಕೆಯ ಹೊಸ ಕಲ್ಪನೆ: ಸಮುದಾಯದ ನಾಯಕತ್ವ”''' ಆಗಿದೆ. ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI) ಹಾಗೂ ಜ್ಞಾನ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಹೊಸ ಮಾದರಿಗಳಂತಹ ವೇಗವಾದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ನಡುವೆ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಚಳವಳಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿರುವ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಸಮುದಾಯದ ನಾಯಕತ್ವ, ಜ್ಞಾನ ಸಮಾನತೆ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆಗಳು, ಮುಕ್ತ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಭಾರತ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾದ ಭವಿಷ್ಯದ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸಲು ಈ ಸಮ್ಮೇಳನವು ಒಂದು ಉತ್ತಮ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. '''ಸ್ವಂತ ವೆಚ್ಚದ ನೋಂದಣಿ (Self-Funded Registration)''' ಸ್ವಂತ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ನೋಂದಣಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಈಗ '''Pretix''' ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ. * '''ನೋಂದಣಿ ಫಾರ್ಮ್:''' [https://pretix.eu/wikimedia-events/WCI2026/<nowiki>] </nowiki> * '''ವಿವರಗಳು ಹಾಗೂ ಅರ್ಹತಾ ಮಾನದಂಡಗಳು:''' '''ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳ ಆಹ್ವಾನ (Call for Submissions)''' ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಈಗ '''Eventyay''' ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ. ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳು (Workshops), ಚರ್ಚೆಗಳು (Discussions), ಪ್ಯಾನಲ್ ಚರ್ಚೆಗಳು (Panels), ಸಂವಾದಾತ್ಮಕ ಅಧಿವೇಶನಗಳು (Interactive Sessions), ಲೈಟ್ನಿಂಗ್ ಟಾಕ್ಸ್ (Lightning Talks) ಹಾಗೂ ಪೋಸ್ಟರ್ ಪ್ರಸ್ತುತಿಗಳು (Poster Presentations)ಗಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ನೀವು ಅನುಭವಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ ಆಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಹೊಸದಾಗಿ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿರುವ ಸದಸ್ಯರಾಗಿರಲಿ, ನಿಮ್ಮ ಆಲೋಚನೆಗಳು, ಅನುಭವಗಳು ಮತ್ತು ಕಲಿಕೆಗಳು ಈ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ರೂಪಿಸಲು ಹಾಗೂ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಚಳವಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಬಹುದು. * '''ವಿವರಗಳು ಹಾಗೂ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು:''' [https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026/Programme<nowiki>] </nowiki> * '''ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಕೊನೆಯ ದಿನಾಂಕ:''' '''ಜುಲೈ 8, 2026''' '''ವಿಕಿ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026 ಕುರಿತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ''', ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ, ಪ್ರಮುಖ ದಿನಾಂಕಗಳು, ಸಮ್ಮೇಳನದ ನವೀಕರಣಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿ. * '''ವಿಸ್ತೃತ ಪ್ರಕಟಣೆ:''' [https://diff.wikimedia.org/2026/06/26/shape-the-future-call-for-submissions-open-for-wikiconference-india-2026/<nowiki>] </nowiki> ನಮ್ಮ ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರು ನೋಂದಣಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ, ತಮ್ಮ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಹಾಗೂ ಈ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಜಾಲತಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಚಯದವರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ವಿನಂತಿಸುತ್ತೇವೆ. '''ಧನ್ಯವಾದಗಳು,''' '''ವಿಕಿ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026 ಆಯೋಜನಾ ತಂಡ''' [[ಸದಸ್ಯ:Amrit Sufi|Amrit Sufi]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Amrit Sufi|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೪೮, ೩೦ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) == ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪೆಗಳ ವಿಷಯ, ವಿಚಾರ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ನಿಮ್ಮ ಬೆಂಬಲ ಕೋರಿಕೆ == ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಚಾರ ಸಾಕಷ್ಟಿದೆ. ಯುಟ್ಯೂಬ್ ಮುಂತಾದ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಫ್ಯಾನ್‌ಗಳೇ ಇದ್ದಾರೆ ಎಂದರೆ ತಪ್ಪಿಲ್ಲ. ಕಪ್ಪೆಗಳು ಮಲೆನಾಡಿಗರ, ಕರಾವಳಿ ಹಾಗೂ ಒಳನಾಡಿನ ಜನರ, ರೈತರ ಜೀವನಾಡಿಗಳು. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೀಟನಾಶಕಗಳು ಎಂದರೆ ತಪ್ಪಲ್ಲ. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಠದ ಹಾಗೂ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ವಿಶೇಷ ಕಪ್ಪೆಗಳಾದ ಕುಂಬಾರ, ಡ್ಯಾನ್ಸಿಂಗ್ ಕಪ್ಪೆಗಳು ಮುಂಗಾರಿನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತ. ಮುಂಗಾರು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಆಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳ ಜೀವ ಸಂತತಿಯೇ ನಾಶದಂಚಿಗೆ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅವುಗಳು ಜೀವ ಸಂಕುಲದ ಮುಖ್ಯ ಅಂಗಗಳಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಜನ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಆದ್ಯಯನವನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳು ಇರುವ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶನಗಳ ಮೂಲಕ (ಪಾಡ್‍ಕಾಸ್ಟ್‌) ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಅಲ್ಲದೇ ಇತರ ಕನ್ನಡ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅದನ್ನು ಪ್ರಚುರಪಡಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಒಂದು ಹೊಸ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಒಂದು [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Resources_and_Partnerships/India_Rapid_Project/Frogs_of_the_Western_Ghats_-_A_pilot_project ಯೋಜನೆಗೆ ಅರ್ಜಿ ಹಾಕಿದ್ದೇನೆ]. ಇದಕ್ಕೆ [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Community_Resources_and_Partnerships/India_Rapid_Project/Frogs_of_the_Western_Ghats_-_A_pilot_project#Please_share_your_feedback_and_endorsements ಬೆಂಬಲ ಸೂಚಿಸಬೇಕಾಗಿ] ವಿನಂತಿ. ನಿಮಗೇನೇ ಸಲಹೆ, ಸಂದೇಹಗಳಿದ್ದರೂ ಯೋಜನೆಯ ಚರ್ಚಾಪುಟದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ನನಗೆ ನೇರವಾಗಿಯೂ ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದು. -- [[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೪೮, ೬ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST) :ಓಳ್ಳೆಯ ಯೋಜನೆ. ಜೀವ ಸಂಕುಲಗಳ ಉಳಿವಿನ ಕಾಳಜಿಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ಕಪ್ಪೆಯ ಎಲ್ಲಾ ಸಂತತಿಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದರೆ ವಿವಿಧ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗಗಳಿಗೆ ನಿಮ್ಮ ಕೆಲಸ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಲಿದೆ. [[ಸದಸ್ಯ:Kavitha G. Kana|Kavitha G. Kana]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kavitha G. Kana|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೩೮, ೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) :ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಬೇಕಾದ ಲೇಖನಗಳ ಪಟ್ಟಿ [https://docs.google.com/spreadsheets/d/1ajIpMnxDNIdZt5_F9jEM0YFX3BJhCE9wkBFOb_vo4Xc/edit?gid=1955526827#gid=1955526827 ಇಲ್ಲಿದೆ]. ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಯೋಜನೆ ಪುಟ ತಯಾರು ಮಾಡಿ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ವಿಕೀಕರಣ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. [[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೨೧, ೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) == Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}} You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) ೧೭:೫೪, ೨೪ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST) </bdi> <!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Invitation to Participate in Kerala Culture Month 2026 == Dear Wikimedia Contributors, We are excited to announce '''[[m:Kerala_Culture_Month_2026|Kerala Culture Month 2026]]''', a collaborative campaign launched in conjunction with '''[[m:WikiConference_India_2026|WikiConference India 2026]]'''. This initiative aims to expand and enhance content about Kerala across all Wikimedia projects, creating a comprehensive, open-access knowledge base. '''Campaign Focus:''' * Expand Wikipedia articles about Kerala in multiple languages * Improve content quality with citations, images, and comprehensive information * Populate Wikimedia Commons with freely licensed Kerala media * Enrich Wikidata with structured information about Kerala-related topics We invite you to contribute by writing new articles, enhancing existing ones, uploading media, or organizing data on Wikidata. Whether you're an experienced editor or new to Wikimedia, your participation matters. For more information and to get involved, visit the campaign page: https://meta.wikimedia.org/wiki/Kerala_Culture_Month_2026 on your preferred Wikimedia project. Best regards, ''Communications Team, WCI 2026'' -- [[ಸದಸ್ಯ:Kuldeepburjbhalaike|Kuldeepburjbhalaike]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kuldeepburjbhalaike|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೧೪, ೨೬ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST) *[[Project:ಕೇರಳ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ತಿಂಗಳು 2026]]--[[ಸದಸ್ಯ:Vinoda mamatharai|Vinoda mamatharai]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vinoda mamatharai|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೩೩, ೨೭ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST) == Wiki Intership Program in Kannada- Tulu Languages == <div style="width: 95%; padding: 0.5em; border: 5px solid transparent; border-image: repeating-linear-gradient(-45deg, #ccc, #ccc 1px, transparent 1px, transparent 3px) 1; margin-bottom: 1em; font-size: 95%; text-align: center;"> <hr style="border: none; height: 5px; background-image: repeating-linear-gradient(-45deg, #ccc, #ccc 1px, transparent 1px, transparent 3px);" /> [[File:KLW-wiki-kn.svg|40px|link=https://klw-2024-25.toolforge.org/]] '''ಕನ್ನಡ–ತುಳು ವಿಕಿಲರ್ನ್ ಇಂಟರ್ನ್ಶಿಪ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ''' <hr style="border: none; height: 5px; background-image: repeating-linear-gradient(-45deg, #ccc, #ccc 1px, transparent 1px, transparent 3px);" /> English:'''[[meta:Kannada-Tulu Wikilearn/Internship_program|Kannada–Tulu WikiLearn Internship Program]]''' is a structured capacity-building initiative based on the 7-week WikiLearn course, where selected interns participate in creating new articles, improving existing articles, proofreading Wikisource pages, creating and enhancing Wikidata items, uploading media files to Commons on Kannada, Tulu Wikipedia, and Wikisource through project-based learning over a 45-day to 3-month period with weekly mentoring and progress check-ins, and successful participants are awarded certificates and community recognition. For more information check this [[meta:Kannada-Tulu Wikilearn/Internship_program]] page. Kannada:'''[[meta:Kannada-Tulu Wikilearn/Internship_program|ಕನ್ನಡ–ತುಳು ವಿಕಿಲರ್ನ್ ಇಂಟರ್ನ್ಶಿಪ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ]]'''ವು ೭-ವಾರಗಳ ವಿಕಿಲರ್ನ್ ಕೋರ್ಸ್ ಅನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ರಚನಾತ್ಮಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ-ನಿರ್ಮಾಣ ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿದ್ದು, ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಇಂಟರ್ನ್ಗಳು ಕನ್ನಡ, ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಮತ್ತು ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದು, ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು, ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ಪುಟಗಳನ್ನು ಪ್ರೂಫ್‌ರೀಡ್ ಮಾಡುವುದು, ವಿಕಿಡೇಟಾ ಐಟಂಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದು ಮತ್ತು ವರ್ಧಿಸುವುದು, ಕಾಮನ್ಸ್ಗೆ ಮಾಧ್ಯಮ ಫೈಲ್ಗಳನ್ನು ಅಪ್ಲೋಡ್ ಮಾಡುವುದು, ಸಾಪ್ತಾಹಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿ ಪರಿಶೀಲನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ೪೫-ದಿನಗಳಿಂದ ೨-ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಯೋಜನಾ-ಆಧಾರಿತ ಕಲಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಯಶಸ್ವಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದವರಿಗೆ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗೆ [[meta:Kannada-Tulu Wikilearn/Internship_program]] ಪುಟವನ್ನು ನೋಡಿ. Tulu= '''[[meta:Kannada-Tulu Wikilearn/Internship_program|ಕನ್ನಡ–ತುಳು ವಿಕಿಲರ್ನ್ ಇಂಟರ್ನ್ಶಿಪ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ]]''' ೭-ವಾರೊದ ವಿಕಿಲರ್ನ್ ಕೋರ್ಸ್ನ್ ಆಧಾರಿಸಾದ್ ರೂಪಿಸಾಯಿನ ರಚನಾತ್ಮಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ-ನಿರ್ಮಾಣ ಉಪಕ್ರಮೊ ಆದಿಪ್ಪುಂಡು, ಆಯ್ಕೆಯಾಯಿನ ಇಂಟರ್ನ್ಗಳು ಕನ್ನಡ, ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಬೊಕ್ಕ ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ಗಳೆಡ್ ಪೊಸ ಲೇಖನೊಲೆನ್ ರಚಿಸುನಿ, ಅಸ್ತಿತ್ವಡಿಪ್ಪುನ ಲೇಖನೊಲೆನ್ ಸುಧಾರಿಸುನಿ, ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ಪುಟೊಲೆನ್ ಪ್ರೂಫ್‌ರೀಡ್ ಮಲ್ಪುನಿ, ವಿಕಿಡೇಟಾ ಐಟಂಲೆನ್ ರಚಿಸುನಿ ಬೊಕ್ಕ ವರ್ಧಿಸುನಿ, ಕಾಮನ್ಸ್ಗ್ ಮಾಧ್ಯಮ ಫೈಲ್ಗಳೆನ್ ಅಪ್ಲೋಡ್ ಮಲ್ಪುನಿ, ಸಾಪ್ತಾಹಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಗತಿ ಪರಿಶೀಲನೆಲೆನೊಟ್ಟಿಗೆ 45-ದಿನೊಡ್ದು 2-ತಿಂಗೊಲು ಅವಧಿಡ್ ಯೋಜನಾ-ಆಧಾರಿತ ಕಲಿಕೆದ ಮೂಲಕ ಭಾಗವಹಿಸುವೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ್ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸವುನಕ್ಲೆಗ್ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರೊಲು ಕೊರ್ಪುವೆರ್. ಜಾಸ್ತಿ ಮಾಹಿತಿಗ್ ಈ [[meta:Kannada-Tulu Wikilearn/Internship_program]] ಪುಟೊನು ತೂಲೆ. Thank you,ಧನ್ಯವಾದಗಳು,ಸೊಲ್ಮೆಲು ---<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೦:೩೨, ೧ ಆಗೋಸ್ಟು ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:A826@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:A826/Kannada-Tulu_Project_talk_pages&oldid=30876200 --> == Documenting the Folk Arts of North Karnataka – Phase 2 (ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಾನಪದ ಕಲೆಗಳ ದಾಖಲಾತಿ – ಹಂತ 2) == ನಮಸ್ಕಾರ ಎಲ್ಲರಿಗೂ, ನಾನು ಕಳೆದ ವರ್ಷ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ ಅನುದಾನದ ಸಹಾಯದಿಂದ "ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಾನಪದ ಕಲೆಗಳ ದಾಖಲಾತಿ" (Documenting the Folk Arts of North Karnataka) ಎಂಬ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ್ದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಅಪರೂಪದ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜಾನಪದ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿ, ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮುಕ್ತ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಯೋಜನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಲುಪಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು. ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಡೊಳ್ಳು ಕುಣಿತ, ಡೊಳ್ಳು ಕುಣಿತ, ಚೌಡ್ಕಿ ಪದ, ಗಿಗಿ ಪದ, ಧುರುಂ ಮುರುಗೇರು ಮತ್ತು ಸುಡುಗಾಡು ಸಿದ್ಧರು ಸೇರಿದಂತೆ ಐದು ಜಾನಪದ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಕ್ಷೇತ್ರ ಅಧ್ಯಯನದ ಮೂಲಕ ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು. ಕಲಾವಿದರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು, ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು, ವಿಡಿಯೊಗಳು ಹಾಗೂ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಕಾಮನ್ಸ್‌ಗೆ ಅಪ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೆ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ, ಕೆಲವು ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಡಿಯೊಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಓದುಗರಿಗೆ ಈ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. 2025ರ ಯೋಜನೆಯ ಲಿಂಕ್: https://meta.wikimedia.org/wiki/Documenting_the_Folk_Arts_of_North_Karnataka#Documenting_the_Folk_Arts_of_North_Karnataka ಈ ಯೋಜೆಯ ಎರಡನೇ ಹಂತಕ್ಕಾಗಿ (Phase 2) ನಾನು ಮತ್ತೆ ಅನುದಾನಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಈ ಬಾರಿ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ದಾಖಲಾಗದ ಹಂತಿ ಪದ, ಪುರವಂತರು, ಗೊಂಡಳಗೇರಿ ಪದ, ವೇಷಗಾರರು, ಕೃಷ್ಣ ಪಾರಿಜಾತ, ಹೇಳುವವರು ಹಾಗೂ ಜೋಗಮ್ಮ ಪದಗಳು ಎಂಬ ಜಾನಪದ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದ್ದೇನೆ. ಈ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿರುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ, ಇವುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಕಲಾವಿದರ ಸಂಖ್ಯೆ ಇಂದು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಹೊಸ ತಲೆಮಾರಿನ ಆಸಕ್ತಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಈ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ದಾಖಲೆಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮರೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ನಾನು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದವನಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಕಲಾ ಪರಂಪರೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಅರಿತಿದ್ದೇನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಇವುಗಳು ನಶಿಸುವ ಮೊದಲು ಅವುಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಉಳಿಸುವುದು ನನ್ನ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.<br> ಈ ಯೋಜೆಯಲ್ಲಿ ಸಮುದಾಯದ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಜಾನಪದ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮಾಹಿತಿಗಳು, ಪುಸ್ತಕಗಳು, ಸಂಶೋಧನಾ ಲೇಖನಗಳು, ಕಲಾವಿದರ ಸಂಪರ್ಕ ವಿವರಗಳು ಯಾರಿಗಾದರೂ ತಿಳಿದಿದ್ದರೆ ದಯವಿಟ್ಟು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ವಿನಂತಿಸುತ್ತೇನೆ. ನಿಮ್ಮ ಸಲಹೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಹಕಾರವು ಈ ಯೋಜೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಮಗ್ರವಾಗಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. <br> ಧನ್ಯವಾದಗಳು. Hello everyone, Last year, with the support of a Wikimedia Foundation grant, I successfully completed the "Documenting the Folk Arts of North Karnataka" project. The primary objective of the project was to preserve and promote the rich folk traditions of North Karnataka by documenting them and making the knowledge freely available through Wikimedia projects. During Phase 1, we documented five folk art forms—Dollu Kunitha, Chowdki Pada, Gigi pada, Dhuurum murugeru, Sudugadu Siddharu, We conducted field visits, photographed and recorded live performances, and uploaded the media to Wikimedia Commons. We also improved the related Wikipedia articles and embedded videos into relevant pages to help readers better understand these traditional art forms. <br> 2025 Project Link: https://meta.wikimedia.org/wiki/Documenting_the_Folk_Arts_of_North_Karnataka#Documenting_the_Folk_Arts_of_North_Karnataka <br> I have now applied for Phase 2 of the project. This phase aims to document six endangered folk art forms: Puravantharu, Gondhalageri Pada, Veshagararu, Hanthi Pada, Krishna Parijatha, Heluvavaru and Jogamma Padagalu. I chose these six folk arts because only a small number of artists continue to practice them today, and there is a real risk that they may disappear if they are not documented now. Since I belong to North Karnataka, I understand the cultural importance of these traditions and feel a personal responsibility to preserve them for future generations. At present, these folk-art forms do not have dedicated documentation on Wikimedia projects, making this initiative even more important. <br> I would greatly appreciate the support of the Wikimedia community. If anyone has reliable sources, books, photographs, historical information, or contacts with artists related to these folk art forms, please feel free to share them. Your suggestions and contributions will help make this project more comprehensive and ensure that this valuable cultural heritage is preserved as free knowledge for everyone. Thank you for your continued support. [[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Santhosh Notagar99|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೧೦, ೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) == ಸಮುದಾಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕಾರ್ಯಪಡೆ: ಭಾರತೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಗತ್ಯಗಳ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ == ಎಲ್ಲರಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ, ನೀವೆಲ್ಲರೂ ಕ್ಷೇಮವಾಗಿದ್ದೀರಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇವೆ! ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಭಾಷಾ ಸಮುದಾಯಗಳ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಸಹಕಾರವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು [[m:Indic_MediaWiki_Developers_User_Group|Indic MediaWiki Developers User Group]] (IMDUG) ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತಿದೆ. ಕಳೆದ ವರ್ಷ, ಎರಡು ಭಾಷಾ ಸಮುದಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡು ಅವರ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಸಹಕಾರದ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ನಾವು [[m:Indic_Community_Task_Force_2025|Indic Community Task Force 2025]] ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದೆವು. ನಮಗೆ ದೊರೆತ ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಉಪಯುಕ್ತ ಸಲಹೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಎಲ್ಲಾ ಭಾರತೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ತಲುಪಲು ಈ ವರ್ಷ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಮುದಾಯವನ್ನು ತಲುಪುವುದು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಂಬಲದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ನಮ್ಮ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. === ನಾವು ಏನನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ? === ನಿಮ್ಮ ಸಮುದಾಯದಿಂದ ಒಬ್ಬರು ಅಥವಾ ಇಬ್ಬರು ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ವಿವರಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ: *ನಿಮ್ಮ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಸಮುದಾಯದ ಹೆಸರು. *ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಪರ್ಯಾಯ ಸಮುದಾಯ ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯಕ್ತಿ. *ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ ಸಂಪರ್ಕಿತರ ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್ ಬಳಕೆದಾರ ಹೆಸರುಗಳು. *ನಿಮ್ಮ ಸಮುದಾಯದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸವಾಲುಗಳು, ಅಗತ್ಯಗಳು ಅಥವಾ ಆದ್ಯತೆಗಳ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ವಿವರಣೆ. ಇದು ಕೆಳಗಿನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದು: *ತಿದ್ದುಪಡಿ (editing) ಅಥವಾ ಪೇಟ್ರೋಲಿಂಗ್ (patrolling) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶಗಳು. *ನಿಮ್ಮ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಗ್ಯಾಜೆಟ್‌ಗಳು, ಪರಿಕರಗಳು (tools) ಅಥವಾ ಬಾಟ್‌ಗಳು. *ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಅಥವಾ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸವಾಲುಗಳು. ೮ಕೊಡುಗೆದಾರರು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಡೆತಡೆಗಳು. ೮ನಿಮ್ಮ ಸಮುದಾಯದ ಇತರ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಾಪಕ ತಾಂತ್ರಿಕ ಆದ್ಯತೆಗಳು. === ಭಾಗವಹಿಸುವುದು ಹೇಗೆ === ದಯವಿಟ್ಟು ಸಮುದಾಯದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdhpPdn0qgHkEiYZCXEumpV-WNWm6n8bZdfR6TIkGTcbuBOew/viewform?usp=dialog form] ಅನ್ನು '''೧೮ನೇ ಆಗಸ್ಟ್''' ರೊಳಗೆ ಭರ್ತಿ ಮಾಡಿ. ನಿಮ್ಮ ಸಮುದಾಯವು ಬಯಸಿದಲ್ಲಿ, ಈ ಸಂದೇಶಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರ ನೀಡುವ ಮೂಲಕವೂ ಭಾಗವಹಿಸಬಹುದು. === ಮುಂದೆ ಏನಾಗುತ್ತದೆ? === ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಯು ನಮಗೆ ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ: *ಭವಿಷ್ಯದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಹಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಸಮುದಾಯ ಸಂಪರ್ಕಿತರ ಜಾಲವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು. *ಭಾರತೀಯ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಸಮುದಾಯಗಳ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲು. *ಗಮನಹರಿಸಿದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಯೋಜಿಸಲು. *ಸೂಕ್ತವಾದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಡೆವಲಪರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ತಾಂತ್ರಿಕ ಉಪಕ್ರಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲು. ನೀವು ಸಲ್ಲಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿನಂತಿಯನ್ನು ನಾವು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವ ನಮ್ಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ವಿನಂತಿಯ ಜಟಿಲತೆ, ಯೂಸರ್ ಗ್ರೂಪ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪರಿಣತಿ, ಸ್ವಯಂಸೇವಕರ ಲಭ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ದಯವಿಟ್ಟು ಗಮನಿಸಿ. ಎಲ್ಲಾ ವಿನಂತಿಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಬಗೆಹರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಗರಿಷ್ಠ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಮುದಾಯದ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿ ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಡೆವಲಪರ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಾರ್ಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ನಾವು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ. ನಿಮ್ಮ ಸಮುದಾಯದೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ನಾವು ಎದುರುನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ! '''Best wishes,''' ''On behalf of the Indic MediaWiki Developers User Group (IMDUG)'' == ಗಡಿಯಾಚೆಯ ಪರಂಪರೆ - ಭಾರತದ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಂಪಾದನಾ ಅಭಿಯಾನ 2026 == '''ಗಡಿಯಾಚೆಯ ಪರಂಪರೆ – ಭಾರತದ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಂಪಾದನಾ ಅಭಿಯಾನ''' ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಂಪಾದಕರಿಗೆ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಅವಕಾಶ. ಭಾರತ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ UNESCO ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳ ಕುರಿತು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಹಾಗೂ ಈಗಿರುವ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ವಿಶೇಷ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಪಾದನಾ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಭಿಯಾನದ ಅವಧಿ 15 ಆಗಸ್ಟ್ 2026 ರಿಂದ 24 ಆಗಸ್ಟ್ 2026 ರವರೆಗೆ. ಈ ಅಭಿಯಾನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಭಾರತದ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಕುರಿತು ಕನ್ನಡ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಗಳಲ್ಲಿ ಗುಣಮಟ್ಟದ ವಿಷಯವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. '''ಕನ್ನಡ ಸಮುದಾಯದ ಅಗ್ರ ಮೂರು ವಿಜೇತರಿಗೆ ಆಕರ್ಷಕ ನಗದು ಬಹುಮಾನಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ.''' 🥇 1ನೇ ಬಹುಮಾನ – ₹10,000 <br> 🥈 2ನೇ ಬಹುಮಾನ – ₹5,000 <br> 🥉 3ನೇ ಬಹುಮಾನ – ₹3,000 <br> ಅರ್ಹತೆ ಹೊಂದಿರುವ ಎಲ್ಲ ಭಾಗವಹಿಸುವವರಿಗೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ದೊಡ್ಡ ಬಹುಮಾನ ಗೆಲ್ಲಲು ಸಿದ್ಧರಾಗಿ. ನಿಮ್ಮ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಂಪಾದನಾ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಹಾಗೂ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುವ ಈ ವಿಶೇಷ ಅಭಿಯಾನದ ಭಾಗವಾಗಿ. ಅಭಿಯಾನದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ, ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಗಾಗಿ ಕೆಳಗಿನ ಲಿಂಕ್ ನೋಡಿ:https://w.wiki/TP4p <br> ಬನ್ನಿ, ಸಂಪಾದಿಸೋಣ… ಸ್ಪರ್ಧಿಸೋಣ… ಗೆಲ್ಲೋಣ! 🏆🌏 [[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Santhosh Notagar99|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೩೫, ೧೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) == Help panel question on [[:ಸದಸ್ಯ:2530738 M Medha Reddy/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ|ಸದಸ್ಯ:2530738 M Medha Reddy/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ]] (೧೫:೦೫, ೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬) == i wanted new page of trial page --[[ಸದಸ್ಯ:2530738 M Medha Reddy|2530738 M Medha Reddy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:2530738 M Medha Reddy|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೦೫, ೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:2530738 M Medha Reddy|2530738 M Medha Reddy]] , you can use any instances where you can just change pagename in URL like example given below. :* [[ಸದಸ್ಯ:2530738 M Medha Reddy/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ]] :* [[ಸದಸ್ಯ:2530738 M Medha Reddy/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ/2]] :* * [[ಸದಸ್ಯ:2530738 M Medha Reddy/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ/3]] :--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೫:೨೭, ೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) == ಸರ್ವರ್ ಬದಲಾಯಿಸುವಿಕೆ - ನಿಮ್ಮ ವಿಕಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಓದಲು-ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ == <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|ಸಂದೇಶವನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಓದಲು ಈ ಕೊಂಡಿ ನೋಡಿ]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] [[foundation:|ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಫೌಂಡೇಶನ್]] ತನ್ನ ಡೇಟಾ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಮತ್ತು ಇತರೆ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ವಿಕಿಗಳು ವಿಕೋಪಗಳ ನಂತರವೂ ಆನ್ಲೈನ್ ನಲ್ಲಿ ಇರುವವೆಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ಣ ಸಂಚಾರವು '''{{#time:j xg|2026-09-23|kn}}''' ಕ್ಕೆ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ. ಪರೀಕ್ಷೆಯು '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]''' ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|ಮೀಡಿಯಾ ವಿಕಿ]]ಯಲ್ಲಿನ ಕೆಲ ಮಿತಿಗಳಿಂದಾಗಿ, ಈ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಪಾದನೆಗಳು ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಈ ಅಡ್ಡಿಗಾಗಿ ನಾವು ಕ್ಷಮೆ ಕೋರುತ್ತೇವೆ, ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲು ನಾವು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಯುವ 30 ನಿಮಿಷಗಳ ಮೊದಲು ಎಲ್ಲಾ ವಿಕಿಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾನರ್ ಅನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಈ ಬ್ಯಾನರ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ನೀವು ಈ ಬ್ಯಾನರ್ ಪಠ್ಯದ [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate ಅನುವಾದ ಅಥವಾ ಪ್ರೂಫ್ ರೀಡಿಂಗ್] ಮಾಡಬಹುದು. '''ನೀವು ಈ ಸಣ್ಣ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ವಿಕಿಗಳನ್ನು ಓದಬಹುದು, ಆದರೆ ಸಂಪಾದಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.''' * ನೀವು {{#time:l j xg Y|2026-09-23|kn}} ಒಂದು ಗಂಟೆಯವರೆಗೆ ಸಂಪಾದಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. * ನೀವು ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಪಾದನೆ ಮಾಡಲು ಅಥವಾ ಉಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದಲ್ಲಿ, ನಿಮಗೆ ಒಂದು ದೋಷ ಸಂದೇಶ ಗೋಚರವಾಗುವುದು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂಪಾದನೆಯೂ ಅಳಿಸಿ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಆಶಿಸುತ್ತೇವೆ, ಆದರೆ ನಾವು ಇದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದೊಮ್ಮೆ ನೀವು ದೋಷ ಸಂದೇಶ ಕಂಡರೆ, ದಯವಿಟ್ಟು ಎಲ್ಲಾ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗುವವರೆಗೆ ಕಾಯಿರಿ. ನಂತರ ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಸಂಪಾದನೆ ಉಳಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ, ನಾವು ನಿಮ್ಮ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಒಂದು ಪ್ರತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ ಎಂದು ಸಲಹೆಕೊಡುತ್ತೇವೆ. ''ಇತರೆ ಪರಿಣಾಮಗಳು:'' * ಹಿಂಬದಿಯ ಕಾರ್ಯಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿರುವವು ಮತ್ತು ಕೆಲವನ್ನು ಕೈ ಬಿಡಲಾಗುವುದು. ಕೆಂಪು ಕೊಂಡಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯದಂತೆ ತಕ್ಷಣ ಅಪ್ಡೇಟ್ ಆಗದೆ ಇರಬಹುದು. ನೀವು ಯಾವುದೇ ಬೇರೆಡೆ ಕೊಂಡಿ ಹೊಂದಿದ ಲೇಖನ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರೆ, ಆ ಕೊಂಡಿ ಸಹಜಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಕೆಂಪು ಉಳಿಯುವುದು. ಕೆಲ ಉದ್ದ-ಓಡುವ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಗಳು ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಗುವುದು. * ಇತರ ಯಾವುದೇ ವಾರದಂತೆ ಕೋಡ್ ನಿಯೋಜನೆಗಳು ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ನಾವು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ನಂತರ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕೇಸ್-ಬೈ-ಕೇಸ್ ಕೋಡ್ ಫ್ರೀಜ್‌ಗಳು ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|ಗಿಟ್‌ಲ್ಯಾಬ್]] ಸುಮಾರು 90 ನಿಮಿಷಗಳವರೆಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮುಂದೂಡಬಹುದು. ನೀವು [[wikitech:Switch_Datacenter|wikitech.wikimedia.org ನಲ್ಲಿ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಓದಬಹುದು]]. ಯಾವುದೇ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗುವುದು '''ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಸಮುದಾಯದೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ.'''</div><section end="server-switch"/> [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] ೧೮:೨೮, ೧೫ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> == ವಿಕಿಕೋಟ್ ಮತ್ತು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಬಳಕೆದಾರರ ವಾಟ್ಸ್ಆಪ್ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಚರ್ಚೆ == {{Quote|ಅವರು ವಿಕಿಕೋಟ್ ನೋಡಿದ್ದೀರಾ? ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಕಚಡಾ ತುಂಬಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸಿನಿಮಾ ನಟಿಯರು ಒದರಿದ್ದೆಲ್ಲ ಉಕ್ತಿಗಳಲ್ಲ. ನಾನು ಮಾಂಸಾಹಾರ ಇಷ್ಟ ಪಡುತ್ತೇನೆ, ನಾನು ಸಸ್ಯಾಹಾರ ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತೇನೆ, ನಾನು ನಟಿಯಾಗಬೇಕೆಂದುಕೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ - ಇವುಗಳೆಲ್ಲ ಉಕ್ತಿಗಳಾಗುತ್ತವಾ? ಅಷ್ಟಕ್ಕೂ ಸಿನಿಮಾ ನಟಿಯರೆಂದರೆ ಆದರ್ಶ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೇ? ಅವರ ಚಿಲ್ಲರೆಪಲ್ಲರೆ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಉಕ್ತಿಗಳಾ? ಮಹಿಳಾ ಪರವಾದ ಉಕ್ತಿಗಳ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಸಾಧಕಿಯರ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಬರಬೇಕು. ಉದಾ- ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಭೈರಾದೇವಿ, ದಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ, ಸಾವಿತ್ರಿಬಾಯಿ ಫುಲೆ, ಇರಾವತಿ ಕರ್ವೆ, ಕಮಲಾದೇವಿ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯ,.. ದಯವಿಟ್ಟು ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಆಯೋಜಕರು ಸರಿಯಾಗಿ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕಾಗಿ ವಿನಂತಿ. ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ವಿಕಿಕೋಟ್‌ಗೆ ಸರಿಹೊಂದದವುಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯವಾಗಿ ಅಳಿಸಬೇಕು. ನಾನು ಕೆಲವನ್ನು ಅಳಿಸಲು ಹಾಕಿದ್ದೇನೆ. ವಿಕಾಸ ಹೆಗಡೆ ಕೂಡ ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ದಯವಿಟ್ಟು ಎಲ್ಲರೂ ಈ ವರ್ಗದಲ್ಲಿರುವ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ವಿಕಿಕೋಟ್‌ಗೆ ಸರಿಹೊಂದದವುಗಳನ್ನು ಅಳಿಸಲು ಹಾಕಬೇಕಾಗಿ ವಿನಂತಿ - https://kn.wikiquote.org/wiki/ವರ್ಗ:ಅವಳ-ಮಾತು೨೦೨೬_ಲೇಖನ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.|@[[ಸದಸ್ಯ:Pavanaja|Pavanaja]] }} {{quote|ಅವರು ಉಕ್ರೇನ್ ಸ್ಪರ್ದೆ ಹೆಸರಲ್ಲಿ ಮೊನ್ನೆ ನಡೆದದ್ದು ಸಹ ಇದೇ.. ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.|@[[ಸದಸ್ಯ:Mahaveer Indra|Mahaveer Indra]] }} {{quote|ಅವರು ಏನು ನಡೆದಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ.|@[[ಸದಸ್ಯ:Hariprasad Shetty10|Hariprasad Shetty10]] }} {{quote|ಸ್ಪರ್ದೆಯ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಕಸ ತುಂಬುವುದು.. ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.|@[[ಸದಸ್ಯ:Mahaveer Indra|Mahaveer Indra]] }} {{quote|ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಕಸದಿಂದ ರಸ ತೆಗೆಯೋಣ.....ತೆಗೆಯಬಹುದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. |@[[ಸದಸ್ಯ:Hariprasad Shetty10|Hariprasad Shetty10]] }} {{quote|ಒಳ್ಳೆಯದು. ಆದರೆ ಕಸ ತೆಗೆಯುವುದೇ ಕೆಲಸ ಆಗುದು ಬೇಡ ಅಂತ. ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯಲಿಕ್ಕೆ ಕಲ್ಪುನ ಕಳ, ಸಾಂಡ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಇದೆ.. ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶವೇ ವಿಶ್ವಕೋಶಕ್ಕೆ ಮಾಹಿತಿ ತುಂಬಿಸುವುದು...|@[[ಸದಸ್ಯ:Mahaveer Indra|Mahaveer Indra]] }} {{quote|ಹಿರಿಯರು ಆರ್ಟಿಕಲ್ ಬರೆಯುವುದು ನಿಲ್ಲಿಸಿದರೆ ಹೇಗೆ ಆಗೋದು. ಹೊಸಬರು ತಪ್ಪು ಬರೆದರೆ ನಾವು ಅದನ್ನು ಸರಿ ಮಾಡಬೇಕು.|@[[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] }} {{quote|ತಪ್ಪು ಮಾಡ್ಲಿಕೆ ಅಂತ ಸಾಂಡ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಇದೆ ಅಲ್ವಾ ? ಅಲ್ಲಿ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಿ ನಂತರ ಲೈವ್ ಮಾಡಬಹುದು.. ಹಿರಿಯರು ಆರ್ಟಿಕಲ್ ಬರೆಯುವುದು ನಿಲ್ಲಿಸಿದರೆ ಹೇಗೆ ಆಗೋದು. -- ಅರ್ಥ ಆಗ್ಲಿಲ್ಲ |@[[ಸದಸ್ಯ:Mahaveer Indra|Mahaveer Indra]] }} {{quote|ಇದರಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಜನ ಹಿರಿಯರು ಉಕ್ರೇನ್ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ ನೀವೇ ನೋಡಿ. ಅವರು ಬರೆಯಬಹುದಿತ್ತಲ್ವ. ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸಹ ಬರೆದಿಲ್ಲ. |@[[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] }} {{quote|ಯಾವುದೇ ಬರಹ ಅದನ್ನ ವಿಕಿಇಗೆ ಸೇರಿಸುವ ಮೊದಲು ಓದುವವರಿಗೆ ಅರ್ಥ ಆಗುವುದು ಮುಖ್ಯ. ಅಲ್ದೆ, ಬೇರೆ ದೇಶದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪದಗಳನ್ನ ಹಾಗೇ ಇಲ್ಲಿ ತಂದು ಹಾಕಿದ್ರೆ ಓದುಗರಿಗೆ ಅರ್ಥ ಆಗುದಿಲ್ಲ.. ಉದಾ- ಉಕ್ರೇನ್ ದೇಶದ್ದು ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ ಶಬ್ದ. ಉಕ್ರೇನ್ ಕುರಿತ ಬರಹದಲ್ಲಿ ಆ ಶಬ್ದ ಹಾಗೇ ಹಾಕಿದ್ದಾರೆ. ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ ಶಬ್ದದ ಅರ್ಥ ಏನು?? ನಾನು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕೆ ಲೇಖನ ಬರೆಯುವಾಗ ಅದು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ಅಗತ್ಯ ಎಂಬ ಮಾನದಂಡವನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಲೇಖನ ಬರೆಯುವುದು. ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಯಾವುದೋ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಏರ್ಪಡಿಸಿದರೆ ನಾವೂ ಅದನ್ನು ಮಾಡಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಅದು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅತೀ ಅಗತ್ಯವೇ? ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಗತ್ಯದ ಲೇಖನಗಳು ಬಾಕಿ ಇಲ್ಲವೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಯೋಜನೆಗಳ ಹಾಗೆಯೇ ಇವೆ ನೋಡಿದ್ದೀರಾ? ಅವುಗಳ ಕೊಂಡಿ ಇಲ್ಲಿವೆ - https://kn.wikipedia.org/wiki/ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಯೋಜನೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ ನೋಡೋಣ - ವಿಜ್ಞಾನ ಪಠ್ಯ ಲೇಖನಗಳು. ಇದು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅತೀ ಅತೀ ಅಗತ್ಯ. ಎಷ್ಟು ಜನ ಇದರಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದೀರಾ? ರಷ್ಯ ಉಕ್ರೇನ್ ಉದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದವರು ಉಕ್ರೆನ್ ಪರ ಇದ್ದಾರೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಉಕ್ರೆನ್ ಪರವಾದ ಲೇಖನ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಯಾವುದೋ ನಟಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಬರೆದು ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೇನು ಲಾಭ? ಎಲ್ಲ ಜ್ಞಾನವೂ ಅಗತ್ಯವೇ, ಒಪ್ಪೋಣ. ಆದರೆ ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 34,500 ಲೇಖನಗಳಿರುವಾಗ ನಾವು ನಮ್ಮ priority ಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಡವೇ? ಮಹಿಳಾ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯ ಲೇಖನಗಳು ಎಂಬ ಯೋಜನೆ ಈಗಾಗಲೇ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಯಾರೆಲ್ಲ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದೀರಾ? ಅದು ಇರುವಾಗ ಇನ್ನೊಂದ ಮಹಿಳಾ ಪರವಾದ ಲೇಖನ ಯೋಜನೆ, ಸ್ಪರ್ಧೆ ಯಾಕೆ? ಅದನ್ನೇ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದಿತ್ತಲ್ಲವೇ?|@[[ಸದಸ್ಯ:Pavanaja|Pavanaja]]}} {{quote|ಇದನ್ನು ನಾನು ಸಹ ಒಪ್ಪುತ್ತೇನೆ. ಆದರೆ ಈಗಿನ ಹೊಸ ಲೇಖಕರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಲು ನೀವು ಸಹ ಇದೇ ರೀತಿ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಆಯೋಜಿಸಿ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಯಾಕೆ ನೀಡಬಾರದು. ಇದರಿಂದ ಕನ್ನಡ ಲೇಖನಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು.|@[[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] }} {{quote|Translation ಮತ್ತು Transliteration ಎಂಬ ಎರಡು ಪದಗಳು ಬೇರೆಯೇ. Translation ಮಾಡಲಾಗದ್ದನ್ನು Transliteration ಮಾಡಬಹುದು. ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಲೇಶನ್ ಅಂದ್ರೆ ಅನುವಾದ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಲಿಟ್ರೇಶನ್ ಅಂದರೆ ಬೇರೆ ಭಾಷೆಯ ಪದವನ್ನು ಹಾಗೇ ಬರೆಯೋದು. ಸಂವಹನಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಬಳಸುವುದು. ಕನ್ನಡದೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಭಾಷೆ ಪದಗಳಿವೆ. ಮೇಜು, ಕುರ್ಚಿ, ತಾಲೂಕು, ತಹಶಿಲ್ದಾರ ಹೀಗೆ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಇತರ ಭಾಷೆ ಪದಗಳಿಲ್ಲವೇ. ಕಸ ಅಂದರೆ ಅರ್ಥ ಕೆಡುವ ವಾಕ್ಯಗಳು. ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದ ವಿವರಣೆ. ಇನ್ನು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರು ಕಿರಿಯರು ಎಂಬ ಭೇದವಿಲ್ಲ. ಕ್ಷಮಿಸಿ, ವಿಕಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಒಳ್ಳೆಯ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಮಾಡೋಣ. ಅನಗತ್ಯ ಮೆಟಾದಲ್ಲಿ ಬರೆಯೋದು, ಕೀಳರಿಮೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಇತ್ಯಾದಿ ಯಾಕೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಹಿರಿಯರೆಂದು ನೀವು ಊಹಿಸುವವರಿಗೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್, ಮೊಬೈಲ್ ಪರದೆಯನ್ನು ನೋಡುವ ಕಷ್ಟ ಎದುರಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈಗ ಸಂತೋಷ್ ನೋಟಗಾರ ಸರ್ ಒಬ್ಬ ಹಿರಿಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯನ್ ಇದ್ದಾರಲ್ವ. ಹಾಗೆ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಲೇಖನ ಬರೆದವರೆಲ್ಲರೂ ಉತ್ತಮ ಲೇಖಕರೇ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಲೇಖನ ಉತ್ತಮ ಆಗಬೇಕೆಂದು ಹೇಳುವುದು ಡಿಸ್ಕರೇಜ್ ಹೇಗಾಗುತ್ತದೆ. ಏನೋ ಹೇಳಬೇಕನಿಸಿತು. ನಾನು ಎಲ್ಲರಂತೆ ಒಬ್ಬ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್, ಅಷ್ಟೆ. ಮೊನ್ನೆ ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಹತ್ತನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆ ಎಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿ ನಡೆಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರು ಕಿರಿಯರೆಂಬ ಕಿರಿಕಿರಿ ಇತ್ತ? ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ ಆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಸಂತೃಪ್ತಿ ನೀಡಿದೆಯಲ್ವ?|@[[ಸದಸ್ಯ:Vishwanatha Badikana|Vishwanatha Badikana]] }} {{quote|ನಾವು ಈ ರೀತಿಯ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ವಾಟ್ಸ್‌ಆಪ್ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಮಾಡುವುದು ಬೇಡ. ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಅರಳಿಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದರೆ ಉತ್ತಮ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಅಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟ ಎಂದರೆ ಎಲ್ಲರ ಒಮ್ಮತದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಚರ್ಚೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಾರಾಂಶವನ್ನು ವಿಕಿ ಅರಳಿಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿಯೋ ಅಥವಾ ಒಂದು ಹೊಸ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಹಾಕೋಣ.|@[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|Gopala Krishna A]] }} {{quote|ಹಾಗೇ ಮಾಡೋಣ. ಯಾಕೆಂದರೆ ವಿಕಿ ಓಪನ್ ಸೋರ್ಸ್. ನಮ್ಮ ಚರ್ಚೆಯೂ ಅಲ್ಲಿರಲಿ.|@[[ಸದಸ್ಯ:Vishwanatha Badikana|Vishwanatha Badikana]] }} {{quote| ಹಾಗೇ ಮಾಡೋಣ. ಯಾಕೆಂದರೆ ವಿಕಿ ಓಪನ್ ಸೋರ್ಸ್. ನಮ್ಮ ಚರ್ಚೆಯೂ ಅಲ್ಲಿರಲಿ. ಎಂದು ಒಂದು ಪೋಲ್ ಶುರುಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಬೆಳೆ ಜೊತೆಗೆ ಕಳೆ ಕೂಡಾ ಬರೋದೇ.. |@[[ಸದಸ್ಯ:Mallikarjunasj|Mallikarjunasj]]}} {{quote|Not a valid reason..|@[[ಸದಸ್ಯ:Mahaveer Indra|Mahaveer Indra]] }} {{quote|ಈ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಅರಳಿಕಟ್ಟೆಗೆ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.|@[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|Gopala Krishna A]] }} [[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೩೩, ೧೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) :ಪವನಜ ಮತ್ತು ವಿಕಾಸ್ ಹೆಗಡೆ ಅವರ ಅಳಿಸುವ ವಿನಂತಿಗಳು ಯಾವುದೇ ವಿಕಿಕೋಟ್ ನೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಧಾರಿತವಾಗಿಲ್ಲ ಹಾಗಾಗಿ ಅವರ ಸಂಪಾದನೆಗಳನ್ನು ರಿವರ್ಟ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಸ್ಪರ್ಧಾ ಕೊಡುಗೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅವರ ಹೇಳಿಕೆಯು ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಚಳವಳಿಯ ಮುಕ್ತ ಸಂಪಾದನಾ ತತ್ವಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಅವರು ಉಲ್ಲೇಖ ಮಾಡಿದ ಲೇಖನಗಳು ಸರಿಯಾಗಿ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಸಮರ್ಥಿತವಾದ, ವಿಕಿಕೋಟ್‌ನ ಲೇಖನ ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತವೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಕೋಟ್ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಯೋಜನೆ ಕೇವಲ 380 ವಿಷಯ ಪುಟಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ "ಗುಣಮಟ್ಟ ನಿಯಂತ್ರಣ"ದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸಾಮೂಹಿಕ ಅಳಿಸುವಿಕೆ ಬೇಡಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹೊಸಬರನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ವಿಷಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಕೂಡ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದೆ, ವಿಕಿಮೀಡಿಯದ ಆಶಯ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಜನರನ್ನು ಸಬಲೀಕರಣಗೊಳಿಸುವ ಮತ್ತು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಧ್ಯೇಯ ಹೊಂದಿದೆ. ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಹಲವು ಉಪಕರಣಗಳಿದೆ ಅನುಭವಿ ಸಂಪಾದಕರು ಅವುಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನಗೋಳಿಸುವ ಕಾರ್ಯಮಾಡಬೇಕೇ ವರೆತು ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ತಡೆಯುವ ಕಾರ್ಯಮಾಡಬಾರದು. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೬:೦೩, ೧೮ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) ::ಗುಣಮಟ್ಟ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸಾಮೂಹಿಕ ಅಳಿಸುವಿಕೆಗಾಗಿ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಡುವ ಮೂಲಕ ಹೊಸಬರನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಅವರ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ತಿದ್ದಿ, ಅಗತ್ಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುವುದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯೋಜನವಾಗಬಹುದು. ಹಾಗೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ವಿಷಯದ ಗುಣಮಟ್ಟವೂ ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಹೊಸ ಲೇಖನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ::ಕಳೆದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಾನು ಗಮನಿಸಿದ ಮಟ್ಟಿಗೆ, ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ತುಳು ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ತಡೆಯುವ ಮನೋಭಾವವೇ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ::ತಪ್ಪುಗಳು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಆಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಾನು ಹೇಳಲಾರೆ. ತಪ್ಪುಗಳು ಸಹಜ , ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೊಸಬರು ಕಲಿಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವೇ ಅವು. ಆದರೆ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುವ ಬದಲು, ಅವುಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಸರಿಪಡಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಧನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿಕೊಡುವ ಹಿರಿಯ ಬಳಕೆದಾರರ ಅಗತ್ಯ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ತುಳು ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಇಂದು ಅತ್ಯಂತ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ::ಹೊಸಬರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಬದಲು, ಅವರನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸೋಣ. ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಎರಡೂ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಸಾಗಬಹುದು. [[ಸದಸ್ಯ:Hariprasad Shetty10|Hariprasad Shetty10]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Hariprasad Shetty10|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೩, ೧೮ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) == ಬರಹವನ್ನು ಕರಡಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತಿರಿಸಿದ್ದೇನೆ == https://kn.wikipedia.org/wiki/ಹೊಯ್ಸಳರ_ಪವಿತ್ರ_ಮೇಳಗಳು ಈ ಬರಹವನ್ನು ಯಂತ್ರಾನುವಾದಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಸೂಕ್ತ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡದೆ ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬರಹವನ್ನು ಸೂಕ್ತ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡುವವರೆಗೆ ಕರಡಿನಲ್ಲಿ ಇರುವುದು ಸೂಕ್ತ ಎಂದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. [[ಸದಸ್ಯ:Mahaveer Indra|ಮಹಾವೀರ ಇಂದ್ರ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Mahaveer Indra|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೪೬, ೧೮ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Mahaveer Indra|Mahaveer Indra]] , ಅಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಸಣ್ಣ ಬದಲಾವಣೆ ಅವಶ್ಯವಿತ್ತು ಅದನ್ನು ನೀವೇ ಸರಿಪಡಿಸಬಹುದಿತ್ತು, ಈಗ ಲೇಖನವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿ ಅದನ್ನು ಪುನಃ ಮುಖ್ಯ ನೇಮ್ಸ್ಪೇಸ್ ಗೆ ಸರಿಸಿದ್ದೇನೆ.--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೦೮:೩೮, ೨೨ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) == Your feedback wanted: Remove ''(Language link added:) and similar'' edits from Special:RecentChanges == ''(Apologies for posting in English. You can help by translating it)'' Hello, I’m Danny from [[:en:w:Wikimedia_Deutschland|Wikimedia Deutschland’s]] [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] team.<br/> We have been investigating and examining how Wikidata’s use in the [[Special:RecentChanges]] and [[Special:Watchlist]] pages can be made to be more useful, or less ‘noisy’ (fewer edits that have little value to the reader). We are currently exploring to make a change in the volume and the type of Wikidata edits that appear in these pages, and '''we need your feedback''' to help us ensure this is a positive change for the Wikis and won’t disrupt your workflows.<br/> Language links are also known as sitelinks or interlanguage links and describe when a Wikidata item is connected to a Wiki, adding it to the language dropdown tool for other connected Wikis. [[File:Types of Lang Link changes.png|x350px|frame|A variety of "Language Link" edits as seen in the Recent Changes feed]] The request for feedback is whether you support the removal of these language link edits from the Recent Changes and Watchlist feed, or would you oppose such a change and if so, why? Please share you thoughts on the dedicated '''[[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|metawiki Talk page]]'''. Further information about this change: [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Hide_Language_Link_edits]] Thank you for any participation or feedback you give, -- [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|User:Danny Benjafield (WMDE)]] ೨೦:೪೬, ೨೨ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&oldid=31067455 --> == ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಸಂಪಾದಕರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಕೇಂದ್ರಿತ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಯೋಜನೆಗೆ ನಿಮ್ಮ ಬೆಂಬಲಕ್ಕೆಈ ಕೋರಿಕೆ == ನಮಸ್ಕಾರ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಸಂಪಾದಕರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ [[m:Community_Resources_and_Partnerships/India_Rapid_Project/Bridging_the_Gender_Gap_-_More_Women_Editors_and_Women-Centered_Content_in_Kannada_Wikipedia|Bridging the Gender Gap – More Women Editors and Women-Centered Content in Kannada Wikipedia]] ಎಂಬ ಯೋಜನೆಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಂಪಾದನೆಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು, ಮಹಿಳಾ ಸಾಧಕಿಯರು ಹಾಗೂ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವುದಾಗಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಲು ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರಾದ ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ. ತರಬೇತಿ, ಲೇಖನ ರಚನೆ, ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಹಾಗೂ ಯೋಜನೆಯ ಇತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಅಮೂಲ್ಯ ಸಲಹೆ, ಸಮಯ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತೇನೆ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು. [[ಸದಸ್ಯ:Prajna gopal|Prajna gopal]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Prajna gopal|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೧೭, ೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) :{{support}} --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೨:೫೫, ೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) :{{support}} ಒಳ್ಳೆಯ ಉದ್ದೇಶ--[[ಸದಸ್ಯ:Vishwanatha Badikana|Vishwanatha Badikana]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vishwanatha Badikana|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೦:೩೩, ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) :{{ss}}, [[ಸದಸ್ಯ:ChiK|ChiK]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ChiK|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೭:೩೯, ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) :{{Support}} ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ನನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲವಿದೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಸಂಪಾದಕರನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ತರುವುದು ಹಾಗೂ ಮಹಿಳಾ ಕೇಂದ್ರಿತ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಯೋಜನೆಯ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ನನ್ನಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾದ ಸಹಕಾರ ನೀಡಲು ಸಿದ್ಧಳಿದ್ದೇನೆ. ಶುಭವಾಗಲಿ! [[ಸದಸ್ಯ:Kavyashri hebbar|Kavyashri hebbar]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kavyashri hebbar|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೨೨, ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) :{{Support}} ಈ ಒಳ್ಳೆಯ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ನನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲವಿದೆ.[[ಸದಸ್ಯ:Apoorva poojay|Apoorva poojay]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Apoorva poojay|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೪೧, ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) :{{Support}} ಈ ಯೋಜನೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದ್ದು,ನನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲವಿದೆ.[[ಸದಸ್ಯ:Pallaviv123|Pallaviv123]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Pallaviv123|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೦೧, ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) :{{Support}} ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ನನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲವಿದೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಸಂಪಾದಕರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಾಗೂ ಮಹಿಳಾ ಕೇಂದ್ರಿತ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. [[ಸದಸ್ಯ:Rakshitha b kulal|Rakshitha b kulal]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Rakshitha b kulal|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೪೮, ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) :{{ss}}-ಈ ಯೋಜನೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದ್ದು,ನನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲವಿದೆ--[[ಸದಸ್ಯ:Mahaveer Indra|ಮಹಾವೀರ ಇಂದ್ರ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Mahaveer Indra|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೧೧, ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) :{{Support}} ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ನನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲವಿದೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಸಂಪಾದಕರನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ತರುವುದು ಹಾಗೂ ಮಹಿಳಾ ಕೇಂದ್ರಿತ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಯೋಜನೆಯ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ನನ್ನ ಸಹಕಾರ ಇದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಒಳ್ಳೆಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ನನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲವಿದೆ.[[ಸದಸ್ಯ:Kishore Kumar Rai|Kishore Kumar Rai]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kishore Kumar Rai|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೧೦, ೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) ogfyxw47qk4zgxfu871hca07bcyt3of 0 114784 1431473 1351274 2026-10-06T21:38:07Z InternetArchiveBot 69876 Add 1 book for [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಪರಿಶೀಲನಾರ್ಹತೆ]] (20261006sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 1431473 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ: clothed unclothed teen boy.jpg|thumb|ಅರೆಬೆತ್ತಲೆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಯುವಕನ ದೇಹವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೆತ್ತಲೆ ಸ್ಥಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸುವುದು (ಬಟ್ಟೆ ಇಲ್ಲದೆ)]] '''ನಗ್ನತೆ''' ಎಂದರೆ ಯಾವುದೇ [[ಉಡುಗೆ]]ಯನ್ನು ಧರಿಸಿಲ್ಲದಿರುವ ಸ್ಥಿತಿ.<ref>{{Cite web|url=http://dictionary.reference.com/browse/nudity|title=nudity – Definitions from Dictionary.com|publisher=Dictionary.reference.com|access-date=17 October 2009}}</ref> ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಧರಿಸುವುದು ಒಂದು ವರ್ತನಸಂಬಂಧಿ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಉಳಿದಿರುವ ಮತ್ತು ಉಳಿದಿಲ್ಲದ ಎಲ್ಲ ಪರಿಚಿತ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಪೈಕಿ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸುವುದು ಅನನ್ಯವಾದ [[ಮಾನವ]] ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವಾತಾವರಣದ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಣೆಯಂತಹ ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ ಅಗತ್ಯಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿತು. ವಾತಾವರಣದ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಣೆಯು ಸೂರ್ಯ (ವರ್ಣನಾಶ ಹೊಂದಿರುವ ಮಾನವರು) ಮತ್ತು ತಂಪು ಉಷ್ಣಾಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಶಾರೀರಿಕ ಕೇಶದ ನಾಶ ಮತ್ತು (ಸುಮಾರು ೧೦೦,೦೦೦ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದೆ) ಮಾನವರು ಹೆಚ್ಚು ತಂಪು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋದ ನಂತರ ಇದು ಆಯಿತು,<ref>{{Cite journal|pmid=20823373|year=2011|last=Toups|first=M. A.|title=Origin of clothing lice indicates early clothing use by anatomically modern humans in Africa|url=https://archive.org/details/sim_molecular-biology-and-evolution_2011-01_28_1/page/29|journal=Molecular Biology and Evolution|volume=28|issue=1|pages=29–32|last2=Kitchen|first2=A|last3=Light|first3=J. E.|last4=Reed|first4=D. L.|doi=10.1093/molbev/msq234|pmc=3002236}}</ref> ಏಕೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಕಸನವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಹಾಗಾಗಿ ಬೇಕಾದ ಶಾರೀರಿಕ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಾಮಾಜಿಕ ರೂಢಿಗಳು]] 8o498w7iu2g53ysd9bxshbbumi6ey02 0 115304 1431439 1349049 2026-10-06T15:18:02Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431439 wikitext text/x-wiki ದುರೈಸಾಮಿ ಜಿಯೋಫ್ರಿ ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ದಿನಕರನ್ (೧ ಜುಲೈ ೧೯೩೫ - ೨೦ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೦೮) ಭಾರತೀಯ ಇವ್ಯಾಂಜೆಲಿಕಲ್ ಬೋಧಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು `ಜೀಸಸ್ ಕಾಲ್ಸ್' ಸಚಿವಾಲಯ ಮತ್ತು 'ಕಾರುಣ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ' ದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು. ==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ== ದಿನಕರನ್ ರವರು ೧೯೩೫ ರ ಜುಲೈ ೧ ರಂದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ (ಇಂದು ತಮಿಳುನಾಡು) ನ ತಿರುನೆಲ್ವೇಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸೂರಂಡೈನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಸೈಂಟ್ ಜಾನ್ಸ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪಾಲಯಂಕೊಟ್ಟೈಗೆ ಸೇರಿದರು ಮತ್ತು ೧೯೫೫ ರಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಿಎಸ್ಸಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.dgsdhinakaran.com/personal/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2019-06-13 |archive-date=2019-06-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190613004842/http://www.dgsdhinakaran.com/personal/ |url-status=dead }}</ref> ==ಸಚಿವಾಲಯ== ದಿನಕರನ್ ರವರು ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಸುವಾರ್ತಾ ಸೇವೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. 'ಜೀಸಸ್ ಕಾಲ್ಸ್' ಸಚಿವಾಲಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಾವಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಭಾರತ ಮತ್ತು ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ೨೦ ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಚಾರ್ಸ್ಮಾಟಿಕ್ ಸುವಾರ್ತಾಬೋಧಕರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದರು. ಪೆಂಟೆಕೋಸ್ಟಲಿಸಂನ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪರಿಣಿತರಾದ ಅಲನ್ ಆಂಡರ್ಸನ್, ದಿನಕರನ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕದ ಓರಲ್ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ ರವರ ನಡುವಿನ ಹೋಲಿಕೆಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ ಒಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ದಿನಕರನ್ ಅವರು 'ಕಾರುಣ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ' ಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು. ಈ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೊದಲ ಚಾನ್ಸೆಲರ್ ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. 'ಸೀಶ' ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು. ಇದು ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನರಿಗೆ ನೆರವಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುವ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=https://www.seesha.org/Home/Index |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2019-06-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190621105951/https://www.seesha.org/Home/Index |archive-date=2019-06-21 |url-status=dead}}</ref> ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಚರ್ಚ್ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದ ದಿನಕರನ್, ಸುವಾರ್ತೆ ಸಾರುವ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ದೂರದರ್ಶನದ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಲು ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ನಾಯಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿದ ನೈತಿಕ ಸವಲತ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ ದೂರದರ್ಶನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದ ಅವರ ಗೆಳೆಯರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ಅವರು ೧೯೭೨ ರಿಂದ ರೇಡಿಯೊ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿದರು. ಆ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಎಫ್. ಇ. ಬಿ. ಎ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ೧೯೯೦ ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ 'ಜೀಸಸ್ ಕಾಲ್ಸ್' ಸಚಿವಾಲಯ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಪ್ರಸರಣ ಘಟಕವು ಈಗ ಗಣನೀಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಪುತ್ರನಾದ ಪೌಲ್ ದಿನಕರನ್ ರವರು ಮಿನಿಷ್ಟ್ರಿಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ದಿನಕರನ್ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರ ಮಗ ಪೌಲ್ ದಿನಕರನ್ ರವರು ಇದರ ಉಸ್ತುವಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ ವಿಧಾನಗಳ ಅನುಸಾರ, ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಗೋಪುರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ದಿನಕರನ್ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ತಮ್ಮ ದೂರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ದೇವರ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ದೇಶ ಮತ್ತು ವಿದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಸಾರಿದರು. ಅವರು ೧೫ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದರು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸಂಗೀತದ ಆಲ್ಬಂಗಳನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದರು.<ref>http://www.prayertoweronline.org/</ref> ==ಮರಣ== ಹೃದಯ ಮತ್ತು ಕಿಡ್ನಿ ಕಾಯಿಲೆಯ ನಿಮಿತ್ತ ೨೦ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೦೮ ರಂದು ದಿನಕರನ್ ರವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ ಪ್ರಚಾರಕರು]] abv2vccv67x92igoue4hm2vq9nvrfac 0 115790 1431491 1380538 2026-10-06T23:01:45Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431491 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = ಬರ್ಬೆರಿ ಗ್ರೂಪ್ ಪಿಎಲ್‌ಸಿ | logo = File:Logo Burberry 01.svg | image = File:Burberry - Store (51396234449).jpg | image_alt = Burberry location on 5th Avenue in Manhattan | image_caption = ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್ನಲ್ಲಿನ ಫಿಫ್ತ್ ಅವೆನ್ಯೂದಲ್ಲಿರುವ ಬರ್ಬೆರ್ರಿ ಕಂಪೆನಿ | type = [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಿಯಮಿತ ಕಂಪೆನಿ]] | traded_as = {{lse|BRBY}}<br>[[:en:FTSE 100 Index|ಎಫ್‍ಟಿಎಸ್‍ಇ ೧೦೦ ಕಾಂಪೊನೆಂಟ್]] | founder = ಥಾಮಸ್ ಬರ್ಬೆರಿ | foundation = ೧೮೫೬ ರಲ್ಲಿ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್|ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‍ನ]] ಬೇಸಿಂಗ್ ಸ್ಟೋಕ್ | locations = ೪೧೮ (೨೦೨೨) | area_served = ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ | key_people = {{ubl|class=nowrap|ಗೆರ್ರಿ ಮರ್ಫಿ ([[ಅಧ್ಯಕ್ಷ]])<ref>{{cite web |title=Fashion house Burberry appoints Gerry Murphy as chairman |url=https://www.ft.com/content/5f7b9202-3f12-11e8-b7e0-52972418fec4 |website=Financial Times |access-date=5 May 2023 |date=13 April 2018}}</ref>|ಜೊನಾಥನ್ ಅಕೆರಾಯ್ಡ್ (ಸಿಇಒ)<ref>{{cite web |last1=WW |first1=FashionNetwork com |title=Versace's Jonathan Akeroyd is new Burberry CEO |url=https://ww.fashionnetwork.com/news/Versace-s-jonathan-akeroyd-is-new-burberry-ceo,1345524.html |website=FashionNetwork.com |access-date=2 May 2023 |language=en-WW}}</ref>|ಡೇನಿಯಲ್ ಲೀ (ಸಿಸಿಒ)<ref>{{cite news |last=Scott |first=Fiona Sinclair |date=21 February 2023 |title=Burberry's Daniel Lee makes his big debut at London Fashion Week |url=https://www.cnn.com/style/article/burberry-daniel-lee-debut-collection-london-fashion-week/index.html |website=CNN}}</ref>}} | ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|GB0031743007}} | industry = ಫ್ಯಾಶನ್ | location = [[ಲಂಡನ್]], ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಯುಕೆ | products = {{flatlist| *ಸಿದ್ಧ ಉಡುಪು *ಹ್ಯಾಂಡ್‍ಬ್ಯಾಗ್‍ *ಚರ್ಮದ ಪರಿಕರಗಳು *ಪಾದರಕ್ಷೆಗಳು }} | services = | revenue = {{increase}} [[:en:Pound sterling|£]]೩,೦೯೪ ಮಿಲಿಯನ್ (೨೦೨೩)<ref name="ar">{{cite web|url=https://www.burberryplc.com/content/dam/burberryplc/corporate/documents/annual-report-2022-23/Annual-report-2022-23.pdf|title=Annual Report 2023|publisher=Burberry|access-date=26 July 2023}}</ref> | operating_income = {{increase}} £೬೫೭ ಮಿಲಿಯನ್ (೨೦೨೩)<ref name="ar"/> | net_income = {{increase}} £೪೯೨ ಮಿಲಿಯನ್ (೨೦೨೩)<ref name="ar"/> | num_employees = ೮,೮೬೮ (೨೦೨೩)<ref name="ar"/> | num_employees_year = | parent = | subsid = | homepage = {{URL|https://burberry.com}} | footnotes = }} '''ಬರ್ಬೆರಿ ಗ್ರೂಪ್ ಪಿಎಲ್‌ಸಿ''' ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ [[ಲಂಡನ್|ಲಂಡನ್‌‌ನಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಐಷಾರಾಮಿ ಫ್ಯಾಶನ್ ಹೌಸ್ ಆಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |date=2019-10-09 |title=Burberry: The History and Heritage of the Iconic Luxury Brand |url=https://luxity.co.za/history-of-burberry/ |access-date=2022-02-25 |website=Luxity |language=en-ZA}}</ref> ಇದು ಧರಿಸಲು ಸಿದ್ಧ ಉಡುಪುಗಳು, ಫ್ಯಾಷನ್ ಪರಿಕರಗಳು, ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯಗಳು, ಸನ್‌ಗ್ಲಾಸ್‍ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯವರ್ಧಕಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಿತರಿಸುತ್ತದೆ. ೧೮೫೬ ರಲ್ಲಿ ಥಾಮಸ್ ಬರ್ಬೆರಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ, ಮೂಲತಃ ಹೊರಾಂಗಣ ಉಡುಪಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯತ್ತ ಗಮನಹರಿಸಿದ ಫ್ಯಾಶನ್ ಹೌಸ್ ಈಗ ಉನ್ನತ ಫ್ಯಾಷನ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಕಾಲಿಟ್ಟಿದೆ. ಗ್ಯಾಬರ್ಡಿನ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಮೊದಲ ರೀತಿಯ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ, ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಜಲನಿರೋಧಕವಾಗಿದೆ. ಅವರ ಮಾದರಿ ಆಧಾರಿತ ಶಿರೋವಸ್ತ್ರಗಳು, ಟ್ರೆಂಚ್ ಕೋಟುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಫ್ಯಾಷನ್ ಪರಿಕರಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿವೆ. ಇವರ ಮೊದಲ ಅಂಗಡಿ ೧೮೯೧ ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಹೇಮಾರ್ಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಬರ್ಬೆರಿ ೧೯೫೫ ರವರೆಗೂ ಸ್ವತಂತ್ರ ಕುಟುಂಬ-ನಿಯಂತ್ರಿತ ಕಂಪನಿಯಾಗಿತ್ತು. ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ, ಇದು ಕಂಪನಿಯ ಹಿಂದಿನ ಬಹುಮತದ ಷೇರುದಾರರಾದ ಜಿಯುಸಿ ಪಿಎಲ್‌ಸಿಯಿಂದ ತನ್ನ ಡಿಮರ್ಜರ್‌ ಅನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿತು. ಕಂಪನಿಯು ಲಂಡನ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಎಕ್ಸ್ಚೇಂಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಎಫ್‌ಟಿಎಸ್ಇ ೧೦೦ ಸೂಚ್ಯಂಕದ ಒಂದು ಘಟಕವಾಗಿದೆ. ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ, ಲೂಯಿ ವಿಟಾನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಡಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಇಂಟರ್‌ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಜಾಗತಿಕ ಬ್ರಾಂಡ್ಸ್ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಬರ್ಬೆರಿ ೭೩ ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಬರ್ಬೆರಿ ೫೧ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Burberry handbag.jpg|thumb|ಬರ್ಬೆರಿಯವರ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬ್ಯಾಗ್‍]] ==ಇತಿಹಾಸ== ===ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳು, ೧೯ ನೇ ಶತಮಾನ=== ಬರ್ಬೆರಿಯನ್ನು ೧೮೫೬ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಮಾಜಿ ಡ್ರೇಪರ್ಸ್ ಅಪ್ರೆಂಟಿಸ್ ಆಗಿದ್ದ ೨೧ ವರ್ಷದ ಥಾಮಸ್ ಬರ್ಬೆರಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‍ನ ಹ್ಯಾಂಪ್ಶೈರ್‌ನ ಬೇಸಿಂಗ್ಸ್ಟೋಕ್‍ನಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಅಂಗಡಿಯನ್ನು ತೆರೆದರು.<ref name="history">{{Cite web |url=http://www.burberryplc.com/about_burberry/company-history |title=''Burberry History'' |publisher=Burberryplc.com |access-date=4 January 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150622090514/http://www.burberryplc.com/about_burberry/company-history |archive-date=22 June 2015 }}</ref> ೧೮೭೦ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಹೊರಾಂಗಣ ಉಡುಗೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ವ್ಯವಹಾರವು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು.<ref name="history"/> ೧೮೭೯ ರಲ್ಲಿ, ಬರ್ಬೆರಿ ತನ್ನ ಬ್ರಾಂಡ್‍ಗೆ ಗ್ಯಾಬರ್ಡಿನ್ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಇದು ಕಠಿಣ ಉಡುಪು, ಜಲನಿರೋಧಕ ಆದರೆ ಉಸಿರಾಡಬಹುದಾದ ಬಟ್ಟೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ನೂಲನ್ನು ನೇಯ್ಗೆ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಜಲನಿರೋಧಕಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news|last=Chastain|first=Sue|date=4 December 1985|url=https://pqasb.pqarchiver.com/chicagotribune/access/25081026.html?dids=25081026:25081026&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Dec+04%2C+1985&author=Sue+Chastain%2C+Knight-Ridder+Newspapers&pub=Chicago+Tribune+(pre-1997+Fulltext)&desc=TRENCHANT+COAT+CUFFS+MAY+FRAY+AND+BUTTONS+MAY+POP%2C+BUT+A+TRUE+BELIEVER+WON%27T+ABANDON+HIS+BURBERRY.&pqatl=google|title=Trenchant coat cuffs may fray and buttons may pop but a true believer won't abandon his Burberry|newspaper=Chicago Tribune|page=40|access-date=15 March 2015|archive-date=5 November 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121105234155/http://pqasb.pqarchiver.com/chicagotribune/access/25081026.html?dids=25081026%3A25081026&FMT=ABS&FMTS=ABS%3AFT&type=current&date=Dec+04%2C+1985&author=Sue+Chastain%2C+Knight-Ridder+Newspapers&pub=Chicago+Tribune+%28pre-1997+Fulltext%29&desc=TRENCHANT+COAT+CUFFS+MAY+FRAY+AND+BUTTONS+MAY+POP%2C+BUT+A+TRUE+BELIEVER+WON%27T+ABANDON+HIS+BURBERRY.&pqatl=google|url-status=dead}}</ref> ೧೮೯೧ ರಲ್ಲಿ, ಬರ್ಬೆರಿ ಲಂಡನ್‍ನ ಹೇಮಾರ್ಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಂಗಡಿಯನ್ನು ತೆರೆದರು.<ref name="history"/> ===೨೦ ನೇ ಶತಮಾನ=== [[File:Burberry pattern.svg|thumb|left|upright=0.6|ಬರ್ಬೆರಿ ಚೆಕ್]] ೧೯೦೧ ರಲ್ಲಿ, ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಪದ ''ಪ್ರೊರ್ಸಮ್'' (ಅಂದರೆ ಫಾರ್ವರ್ಡ್ಸ್) ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಬರ್ಬೆರಿ ಈಕ್ವೆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ನೈಟ್ ಲೋಗೋವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ೧೯೦೯ ರಲ್ಲಿ ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಆಗಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="history"/> ೧೯೧೧ ರಲ್ಲಿ, ಕಂಪನಿಯು ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವವನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿ ರೋಲ್ಡ್ ಅಮುಂಡ್ಸೆನ್<ref name="history"/> ಮತ್ತು ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾವನ್ನು ದಾಟಲು ೧೯೧೪ ರ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದ ಅರ್ನೆಸ್ಟ್ ಶ್ಯಾಕಲ್ಟನ್ ಅವರಿಗೆ ಉಡುಪುಗಾರರಾದರು. ೧೯೨೪ ರಲ್ಲಿ ಮೌಂಟ್ ಎವರೆಸ್ಟ್ ಏರುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜ್ ಮಲ್ಲೋರಿ, ಬರ್ಬೆರಿ ಗ್ಯಾಬರ್ಡಿನ್ ಜಾಕೆಟ್ ಧರಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite news |date=3 October 2011 |title=Mallory and Irvine: Should we solve Everest's mystery? |work=[[BBC News]] |publisher= |url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-15123551 |access-date=9 March 2014}}</ref> ಮಿಲಿಟರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲಾದ ಟ್ರೆಂಚ್ ಕೋಟ್, ಮೊದಲ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿತು;<ref name="history"/> ಇದನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಟ್ರೆಂಚ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |title=Burberry trench coat: a style pioneer |url=https://www.theweek.co.uk/90884/burberry-trench-coat-a-style-pioneer?amp |website=The Week UK |access-date=1 May 2023 |language=en}}</ref> ಯುದ್ಧದ ನಂತರ, ಇದು ನಾಗರಿಕರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು.<ref>{{cite web |title=The fascinating history of the Burberry trench coat – and the best styles to buy now |url=https://www.harpersbazaar.com/uk/fashion/a41964443/burberry-trench-coat/ |website=Harper's BAZAAR |access-date=1 May 2023 |date=21 February 2023}}</ref> [[File:Burberry Factory, Basingstoke.jpg|thumb|right|280px|ಟ್ರೆಂಚ್ ಕೋಟ್‍ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಬರ್ಬೆರಿ ಕಾರ್ಖಾನೆ, ೧೯೧೮]] ಬರ್ಬೆರಿ ಚೆಕ್ ಕನಿಷ್ಠ ೧೯೨೦ ರ ದಶಕದಿಂದ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಟ್ರೆಂಚ್ ಕೋಟ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಲೈನಿಂಗ್ ಆಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="history"/> ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮೋಟಾರು ಸೈಕಲ್ ಸಹೋದರಿಯರಾದ ಬೆಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ನ್ಯಾನ್ಸಿ ಡೆಬೆನ್ಹ್ಯಾಮ್ ೧೯೨೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣ ಮತ್ತು ರೇಸಿಂಗ್‌ಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಟ್ರೆಂಚ್ ಕೋಟ್‍ಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ೧೯೨೮ ರ ಪುಸ್ತಕ ಮೋಟಾರ್-ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಫಾರ್ ವುಮೆನ್‍ನಲ್ಲಿ ಈ ಉಡುಪನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ್ದರು.<ref name=":1">{{Cite news |last=Walker |first=Harriet |date=2023-07-28 |title=How Burberry dressed Britain’s female thrill-seekers |language=en |url=https://www.thetimes.co.uk/article/burberry-aviation-fashion-times-luxury-lrv0c9vw3 |access-date=2023-07-29 |issn=0140-0460}}</ref><ref>{{Cite book |last=Debenham |first=Betty & Nancy |title=Motorcycling for Women 1928: A Book for the Lady Driver, Sidecar Passenger and Pillion Rider}}</ref> ಬರ್ಬೆರಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಾಯುಯಾನ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರು ಶ್ರೀಮತಿ ವಿಕ್ಟರ್ ಬ್ರೂಸ್ ಅವರ ೧೯೩೦ ರ ವಿಶ್ವ ಹಾರಾಟಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ಗೆ ಅವರ ಏಕ ಮಹಿಳಾ ಹಾರಾಟಕ್ಕಾಗಿ ಉಡುಪನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ಹಾರಲು ವಾಟರ್ ಪ್ರೂಫ್ ಗ್ಯಾಬರ್ಡಿನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ರಿವರ್ಸಬಲ್ ಕೋಟ್ ಧರಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅದರ ಒಳಬದಿಯನ್ನು ಹೊರಗೆ ತಿರುಗಿಸಿ ಹಾಕಬಹುದು.<ref name=":1" /> ೧೯೩೭ ರಲ್ಲಿ, ಎ.ಇ. ಕ್ಲೌಸ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಬೆಟ್ಟಿ ಕಿರ್ಬಿ-ಗ್ರೀನ್ ಬ್ರಾಂಡ್ ಪ್ರಾಯೋಜಿಸಿದ ಬರ್ಬೆರಿ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನಿಂದ ಕೇಪ್‌ಟೌನ್‌ಗೆ ವೇಗವಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗುವ ವಿಮಾನಕ್ಕಾಗಿ ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುರಿದರು.<ref>{{cite web |url = http://forum.keypublishing.com/showthread.php?95871-DH-Comet-G-ACSS-amp-The-Burberry-Racer-Project |title = The Burberry Comet (G-ACSS) Racer Project |access-date = 18 May 2013 |date = 20 November 2009 |publisher = Key Publishing Ltd |archive-url = https://web.archive.org/web/20131207101826/http://forum.keypublishing.com/showthread.php?95871-DH-Comet-G-ACSS-amp-The-Burberry-Racer-Project |archive-date = 7 December 2013 |url-status = dead }}</ref><ref name=":1" /> ೧೯೫೫ ರಲ್ಲಿ ಗ್ರೇಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಲ್ ಸ್ಟೋರ್ಸ್ (ಜಿಯುಎಸ್) ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ ಬರ್ಬೆರಿ ಒಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಕುಟುಂಬ-ನಿಯಂತ್ರಿತ ಕಂಪನಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=http://nicolamelhuish.wordpress.com/2010/11/02/timeline-burberry/ |title=Timeline: Burberry |date=2 November 2010 |access-date=9 March 2014}}</ref> ====ಪ್ರಭಾವಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ==== ೧೯೭೦ ಮತ್ತು ೧೯೮೦ ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ, ಬರ್ಬೆರಿ ಪುರುಷರು, ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಸೂಟ್‍ಗಳು, ಪ್ಯಾಂಟ್, ಶರ್ಟ್‌ಗಳು, ಕ್ರೀಡಾ ಉಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಕರಗಳಂತಹ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾದ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ತಯಾರಕರೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಲಂಡನ್‍ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಈ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಸ್ವತಂತ್ರ ಚಿಲ್ಲರೆ ಅಂಗಡಿಗಳ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಬರ್ಬೆರಿ ಅಂಗಡಿಗಳ ಮೂಲಕ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ವಿತರಿಸಲಾಯಿತು. ಮತ್ತು ೯೦ ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದವರೆಗೆ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಲಾಭದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಂಡ್‍ನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿತು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ ಮೂಲ ಕಂಪನಿಯ ಖಾತೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟದ ಪೂರ್ಣ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ. ಕಂಪನಿಯು ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರಾಗಿ ಲಾರ್ಡ್ ಲಿಚ್ಫೀಲ್ಡ್, ಲಾರ್ಡ್ (ಲಿಯೊನಾರ್ಡ್) ವೂಲ್ಫ್ಸನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾನ್ಲಿ ಪೀಕಾಕ್ ಒಬಿಇ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಸಹಿ ಹಾಕಿತ್ತು.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=i8Mzowj8MXsC&q=Stanley+Peacock+Burberry&pg=PA142|title=Fashion Brands: Branding Style from Armani to Zara|first= Mark |last=Tungate|page=142|publisher=Kogan Page|year=2012|isbn=978-0-7494-6446-2}}</ref> ೧೯೯೭ ರಲ್ಲಿ, ಜಿಯುಎಸ್ ನಿರ್ದೇಶಕ ವಿಕ್ಟರ್ ಬಾರ್ನೆಟ್ ಬರ್ಬೆರಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು, ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಮರುಸಂಘಟನೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಬ್ರಾಂಡ್ ಅನ್ನು ಐಷಾರಾಮಿ ಫ್ಯಾಷನ್ ಹೌಸ್ ಆಗಿ ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲು ರೋಸ್ ಮೇರಿ ಬ್ರಾವೋ ಅವರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name="Forbes2000">{{cite news |last1=Heller |first1=Richard |date=January 24, 2000 |title=Can this woman do a Gucci on Burberry |work=[[Forbes]] |url=https://www.forbes.com/global/2000/0124/0302050a.html#d525ddc2d80e}}</ref><ref>{{cite web |last1=Schiro |first1=Anne-Marie |title=Burberry Modernizes and Reinvents Itself |url=https://www.nytimes.com/1999/01/05/style/burberry-modernizes-and-reinvents-itself.html |website=The New York Times |access-date=5 May 2023 |date=5 January 1999}}</ref> ಬಾರ್ನೆಟ್ ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಅದರ ಯಶಸ್ವಿ ಐಪಿಒಗೆ ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು.<ref name="WWD2001">{{cite news |last1=Lockwood |first1=Lisa |date=April 26, 2001 |title=Barnett steps down, Burberry set for IPO |work=[[Women's Wear Daily]] |publisher= |url=https://wwd.com/fashion-news/fashion-features/article-1182828/}}</ref> ===೨೧ ನೇ ಶತಮಾನ=== ಮೇ ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ, ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಬೈಲಿ ಅವರು ಬರ್ಬೆರಿಯನ್ನು ಸೃಜನಶೀಲ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರು.<ref name="Times Sep 09">{{cite news |last=McDowell |first=Colin |date=6 September 2009 |title=Christopher Bailey: Burberry's golden boy |work=[[The Times]] |url=http://women.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/women/fashion/article6817273.ece |access-date=7 December 2009 |archive-date=10 ಆಗಸ್ಟ್ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110810080706/http://women.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/women/fashion/article6817273.ece |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |first=Dolly |last=Jones |title=All Hail Bailey |url=http://www.vogue.co.uk/news/daily/091111-burberry-creative-director-christop.aspx |work=Vogue |date=11 November 2009 |access-date=7 December 2009 |archive-date=14 November 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091114102153/http://www.vogue.co.uk/news/daily/091111-burberry-creative-director-christop.aspx |url-status=dead }}</ref> ಬೈಲಿ ೨೦೧೪ ರಿಂದ ಮುಖ್ಯ ಸೃಜನಶೀಲ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಹಾಗೆಯೇ ೨೦೧೪ ರಿಂದ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೭ ರವರೆಗೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿ (ಸಿಇಒ) ಆಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |last1=Biondi |first1=Annachiara |title=Christopher Bailey: A brief history of his career so far |url=https://www.vogue.in/content/christopher-bailey-brief-history-career-far-christopher-bailey-career-timeline/amp |website=Vogue India |date=2 November 2017 |access-date=1 May 2023 |language=en-IN |archive-date=8 ಮಾರ್ಚ್ 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180308063909/https://www.vogue.in/content/christopher-bailey-brief-history-career-far-christopher-bailey-career-timeline/amp/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=How Christopher Bailey Transformed Burberry and Redefined Brand Revivals in the 21st Century |url=https://www.vogue.com/article/burberry-christopher-bailey-legacy |website=Vogue |access-date=1 May 2023 |date=1 November 2017}}</ref> ಬೈಲಿ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಸೃಜನಶೀಲ ಅಧಿಕಾರಿ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿದರು ಮತ್ತು ೨೦೧೮ ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊರೆದಿದ್ದರು.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/business/2017/oct/31/christopher-bailey-to-cut-all-ties-with-burberry|title=Christopher Bailey to cut all ties with Burberry|last=Fletcher|first=Nick|date=2017-10-31|work=The Guardian|access-date=2017-11-26|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> ೨೦೦೧ ಮತ್ತು ೨೦೦೫ ರ ನಡುವೆ, ಬರ್ಬೆರಿ ''ಚಾವ್'' ಮತ್ತು ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಗೂಂಡಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಬ್ರಾಂಡ್ ಖ್ಯಾತಿಯಲ್ಲಿನ ಈ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಬರ್ಬೆರಿಯ ಟ್ರೇಡ್ಮಾರ್ಕ್ ಚೆಕ್ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ನಕಲಿ ಸರಕುಗಳ ಪ್ರಸರಣ ಮತ್ತು ''ಚಾವ್'' ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿಗಳು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಗೂಂಡಾಗಿರಿಯೊಂದಿಗಿನ ಒಡನಾಟವು ಬರ್ಬೆರಿ ಚೆಕ್ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವುದನ್ನು ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>{{cite news |last=Bothwell |first=Claire |date=28 October 2005 |title=Burberry versus The Chavs |publisher=[[BBC]] |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/4381140.stm |access-date=16 November 2015}}</ref> ಬರ್ಬೆರಿ ಗ್ರೂಪ್ ಪಿಎಲ್‌ಸಿಯನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಜುಲೈ ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಎಕ್ಸ್ಚೇಂಜ್‍ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ ಜಿಯುಎಸ್ ಬರ್ಬೆರಿಯಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಉಳಿದ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite news |last=Finch |first=Julia |date=18 November 2005 |title=GUS shareholders to receive Burberry cheque |work=[[The Guardian]] |publisher= |location=London |url=https://www.theguardian.com/business/2005/nov/18/3 |access-date=4 January 2011}}</ref><ref>{{cite web |last=Fletcher |first=Richard |date=18 January 2011 |title=How Burberry was kept in check at GUS |url=https://www.telegraph.co.uk/finance/comment/richardfletcher/8268069/How-Burberry-was-kept-in-check-at-GUS.html |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/finance/comment/richardfletcher/8268069/How-Burberry-was-kept-in-check-at-GUS.html |archive-date=12 January 2022 |access-date=12 May 2015 |work=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]]}}{{cbignore}}</ref> ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಯಾನ್ಯೊ-ಶೋಕೈ [[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನ್‍ನಲ್ಲಿ]] ಬರ್ಬೆರಿ ಸಿದ್ಧ-ಉಡುಪು ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು, ಇದರ ಚಿಲ್ಲರೆ ಮೌಲ್ಯವು €೪೩೫ ಮಿಲಿಯನ್ ಆಗಿತ್ತು.<ref name="Luxury">{{cite book | title=Luxury Brand Management | url=https://archive.org/details/luxuryretailmana0000chev_e9a6 | publisher=John Wiley & Sons | author=Chevalier, Michel | year=2012 | location=Singapore | isbn=978-1-118-17176-9}}</ref> [[File:Burberry Chicago.jpg|thumb|೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮ್ಯಾಗ್ನಿಫಿಶಿಯೆಂಟ್ ಮೈಲ್‍ನಲ್ಲಿ ಬರ್ಬೆರಿ ಚಿಕಾಗೋದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗಡಿ]] ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ, ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ಪರವಾನಗಿ ಮೂಲಕ ಬರ್ಬೆರಿಯನ್ನು ಸಾಮೂಹಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ಮುನ್ನಡೆಸಿದ ರೋಸ್ ಮೇರಿ ಬ್ರಾವೋ ಅವರು ನಿವೃತ್ತರಾದರು.<ref>{{cite web |date=7 October 2005 |title=Bravo move to quit puts Burberry shares out of fashion |url=https://www.telegraph.co.uk/finance/2923391/Bravo-move-to-quit-puts-Burberry-shares-out-of-fashion.html |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/finance/2923391/Bravo-move-to-quit-puts-Burberry-shares-out-of-fashion.html |archive-date=12 January 2022 |access-date=15 March 2015 |work=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]]}}{{cbignore}}</ref> ಜನವರಿ ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ ಲಿಜ್ ಕ್ಲೈಬೋರ್ನ್‌ನಿಂದ ಸೇರಿಕೊಂಡ ಏಂಜೆಲಾ ಅಹ್ರೆಂಡ್ಸ್ ಎಂಬ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಅಮೇರಿಕನ್ ಅನ್ನು, ಅವರ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://special.hsmglobal.com/us/wbfny2011/ahrendts-info.php|title=World Business Forum 2011 : Home|work=hsmglobal.com|access-date=15 March 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150521044059/http://special.hsmglobal.com/us/wbfny2011/ahrendts-info.php|archive-date=21 May 2015}}</ref> ಮತ್ತು ಅವರು ೧ ಜುಲೈ ೨೦೦೬ ರಂದು ಸಿಇಒ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ಬ್ರಾವೋ ಅವರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಗಳಿಸಿದ ಅಂದಿನ ಚಾವ್-ತರಹದ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಬ್ರಾಂಡ್‍ನ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕತೆಯ ಅಗ್ಗದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಅಹ್ರೆಂಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬೈಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ತಿರುಗಿಸಿದರು. ಕಂಪನಿಯ ೧೦% ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಂದ ಬ್ರಾಂಡ್‍ನ ಚೆಕ್-ಮಾದರಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಮೂಲಕ, ಸುಗಂಧ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಪರವಾನಗಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಗುಂಪಿನ ಆದಾಯದ ೨೦% ಮೌಲ್ಯದ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಫ್ರ್ಯಾಂಚೈಸ್ ಅನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬರ್ಬೆರಿಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು.<ref>{{Cite book|title=Rethinking Prestige Branding – Secrets of the Ueber-Brands|url=https://archive.org/details/rethinkingpresti0000scha|last1=Kuehlwein|first1=JP|last2=Schaefer|first2=Wolfgang|publisher=Kogan Page|year=2015|isbn=978-0-7494-7003-6|location=London|pages=[https://archive.org/details/rethinkingpresti0000scha/page/211 211]–212}}</ref><ref name="Times Sep 09" /><ref name="WSJInt">{{cite news |last=Hass |first=Nancy |date=9 September 2010 |title=Earning Her Stripes |work=[[The Wall Street Journal]] |url=http://magazine.wsj.com/features/the-big-interview/earning-her-strips/ |access-date=9 March 2014}}</ref><ref>[https://www.styl.sh/articles/381-the-burberry-story The Burberry Story] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140307163925/https://www.styl.sh/articles/381-the-burberry-story# |date=7 March 2014 }} Styl.sh. Retrieved 31 January 2014</ref> ಬರ್ಬೆರಿ ಮೊದಲು ಯುಎಸ್‍ನಲ್ಲಿ, ನಂತರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ [[ಯುಕೆ|ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ]] ಮತ್ತು ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ [[ಯುರೋಪಿನ ಒಕ್ಕೂಟ|ಯುರೋಪಿಯನ್‍ ಒಕ್ಕೂಟದ]] ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://uk.burberry.com |title=Shop on line |publisher=Uk.burberry.com |date=5 December 2010 |access-date=4 January 2011}}</ref> ====೨೦೧೦ ರ ದಶಕ==== ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ಅಹ್ರೆಂಡ್ಸ್‌ ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಭಾವನೆ ಪಡೆಯುವ ಸಿಇಒ ಆಗಿದ್ದು, £ ೧೬.೯ ಮಿಲಿಯನ್ ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news |last=Petroff |first=Alanna |date=11 June 2013 |title=Top paid CEO in UK is an American woman |work=[[CNN Money]] |publisher= |url=https://money.cnn.com/2013/06/11/news/companies/burberry-pay-ceo/index.html?iid=HP_LN&hpt=ibu_c2 |access-date=11 June 2013 |archive-date=30 ಜೂನ್ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230630144849/https://money.cnn.com/2013/06/11/news/companies/burberry-pay-ceo/index.html?iid=HP_LN&hpt=ibu_c2 |url-status=dead }}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ, ಅಹ್ರೆಂಡ್ಸ್‌ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೪ ರಿಂದ ಆಪಲ್, ಇಂಕ್‍ನಲ್ಲಿ ಚಿಲ್ಲರೆ ಮತ್ತು ಆನ್ಲೈನ್ ಹಿರಿಯ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಬೈಲಿ ಸಿಇಒ ಆಗಿ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |last1=Broeke |first1=Teo van den |title=Christopher Bailey: A life at Burberry |url=https://www.gq-magazine.co.uk/article/christopher-bailey-a-life-at-burberry/amp |website=British GQ |date=17 February 2018 |access-date=1 May 2023}}</ref><ref name="Angela Ahrendts Named Honorary DBE">{{cite web |author=Marfil, Lorelei |date=8 April 2014 |title=Angela Ahrendts Named Honorary DBE |url=http://www.wwd.com/fashion-news/fashion-scoops/ahrendts-accolade-7633326?src=nl/mornReport/20140408 |access-date=8 April 2014 |website=[[Women's Wear Daily]] |publisher=}}</ref> ಅವರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಮಾರಾಟವು £೨ ಬಿಲಿಯನ್‍ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬಂಡವಾಳೀಕರಣವು £೭ ಬಿಲಿಯನ್‌ಗೆ ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news |author=Andrew Roberts |date=15 October 2013 |title=Burberry Designer Bailey to Become CEO as Ahrendts Goes to Apple |newspaper=[[Bloomberg News|Bloomberg]] |url=https://www.bloomberg.com/news/2013-10-15/burberry-says-bailey-to-become-ceo-as-ahrendts-leaves-for-apple.html |access-date=15 October 2013}}</ref> ಬರ್ಬೆರಿ ತನ್ನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮೂಲವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ; ಜುಲೈ ೨೦೧೨ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಬರ್ಬೆರಿ [[ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌|ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಎರಡು ಉತ್ಪಾದನಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿತು, ಒಂದು ಕ್ಯಾಸಲ್ಫೋರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ರೇನ್‌ಕೋಟ್‍ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಒಂದು ಕೀಗ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ.<ref>{{cite web |author=Carole Cadwalladr |date=16 July 2012 |title=The hypocrisy of Burberry's 'Made in Britain' appeal |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2012/jul/16/burberry-china-british-carole-cadwalladr |access-date=15 March 2015 |work=[[The Guardian]]}}</ref> ೨೦೧೪ ರ ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಬೈಲಿ ಬರ್ಬೆರಿಯ ಸಿಇಒ ಆದರು ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಸೃಜನಶೀಲ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name="Angela Ahrendts Named Honorary DBE"/> ಅವರ ಮೂಲ ವೇತನವು £ ೧.೧ ಮಿಲಿಯನ್ ಆಗಿತ್ತು, ಮಾರಾಟದ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವುದನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಒಟ್ಟು £ ೧೦ ಮಿಲಿಯನ್‍ವರೆಗೆ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref name="Vote">{{cite news |url = https://www.bbc.co.uk/news/business-28261916|title = Burberry shareholders vote against remuneration report|work = [[BBC News]]|date = 11 July 2014|access-date = 12 July 2014}}</ref> ಜುಲೈ ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, ಸೆಲೀನ್ ಬಾಸ್ ಮಾರ್ಕೊ ಗೊಬ್ಬೆಟ್ಟಿ ಬರ್ಬೆರಿ ಪಿಎಲ್‍ಸಿಯ ಸಿಇಒ ಆಗಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಬೈಲಿ, ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಸೃಜನಶೀಲ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದರು.<ref>{{cite web |last1=Conlon |first1=Scarlett |title=Burberry CEO to join the company this month |url=https://www.vogue.in/content/burberry-ceo-to-join-the-company-this-month/amp |website=Vogue India |date=20 January 2017 |access-date=1 May 2023 |language=en-IN }}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="NYT">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/07/12/business/international/burberry-bailey-gobbetti.html?_r=0|title=Burberry C.E.O. to Step Down, Ending Dual-Role Experiment at Helm|work=[[The New York Times]]|last1=Paton|first1=Elizabeth|date=11 July 2016|access-date=11 July 2016}}</ref> ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, ಲೇಬಲ್ ತನ್ನ ''ಮಿಸ್ಟರ್ ಬರ್ಬೆರಿ'' ಸುಗಂಧವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.<ref name=ft-vand/> [[File:Camp - Notes on Fashion at the Met - Burberry rainbow cape (73854).jpg|thumb|left|upright=0.6|ದಿ ಮೆಟ್ ನ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಬೈಲಿಯವರ ಕೇಪ್]] ಮೇ ೨೦೧೭ ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಸ್ಟೋರ್ ೩೦೦ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಲಂಡನ್‍ನಿಂದ ಲೀಡ್ಸ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು. ಜುಲೈ ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, ಗೊಬ್ಬೆಟ್ಟಿ ಬೈಲಿ ಅವರ ಬದಲಿಗೆ ಸಿಇಒ ಆಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು.<ref name="ft-vand">{{cite news |last=Vandevelde |first=Mark |date=18 May 2017 |title=Burberry sales rise as Bailey bows out as chief executive |url=https://www.ft.com/content/aa989b84-3ba0-11e7-821a-6027b8a20f23 | work=[[Financial Times]] |location=United Kingdom |access-date=18 May 2017}}</ref> ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ಬರ್ಬೆರಿ, ೨೦೦೫ ರಿಂದ ೨೦೦೭ ರವರೆಗೆ ಗಿವೆಂಚಿಯಲ್ಲಿ ಸೃಜನಶೀಲ ನಿರ್ದೇಶಕ ರಿಕಾರ್ಡೊ ಟಿಸ್ಸಿ ಅವರನ್ನು ಬ್ರಾಂಡ್‍ನ ಮುಖ್ಯ ಸೃಜನಶೀಲ ಅಧಿಕಾರಿ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿತು.<ref>{{Cite web|title=The history of Burberry: A Timeline|url=http://www.hautehistory.co.uk/7/post/2020/07/house-history-the-burberry-timeline.html|access-date=2022-02-25|website=Haute History|language=en}}{{Dead link|date=ಜನವರಿ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> "ಬರ್ಬೆರಿಯನ್ನು ಅದರ ಹೊಸ ಮುಖ್ಯ ಸೃಜನಶೀಲ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಸೇರಲು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕೊ ಗೊಬ್ಬೆಟ್ಟಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಒಂದಾಗಲು ನನಗೆ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಸಂತೋಷವಾಗಿದೆ. ಬರ್ಬೆರಿಯ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಆಕರ್ಷಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನನಗೆ ಅಪಾರ ಗೌರವವಿದೆ ಮತ್ತು ಈ ಅಸಾಧಾರಣ ಬ್ರಾಂಡ್‍ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ನಾನು ಉತ್ಸುಕನಾಗಿದ್ದೇನೆ" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{Cite news |last=Newbold |first=Alice |title=Burberry Announces Riccardo Tisci As Chief Creative Officer |work=[[British Vogue]] |url=http://www.vogue.co.uk/article/riccardo-tisci-to-burberry |access-date=2018-03-08}}</ref> ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಗ್ರಾಫಿಕ್ ಡಿಸೈನರ್ ಪೀಟರ್ ಸಾವಿಲ್ಲೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಬ್ರಾಂಡ್‍ಗಾಗಿ ಟಿಸ್ಸಿ ಹೊಸ ಲೋಗೋ ಮತ್ತು ಮೊನೊಗ್ರಾಮ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |title=Riccardo Tisci Unveils New Burberry Logo And It's Drawing An Unexpected Comparison |url=https://www.nylon.com/articles/riccardo-tisci-new-burberry-logo-monogram/amp |website=Nylon |date=2 August 2018 |access-date=2 May 2023 |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Sebra |first=Matt |date=2018-08-02 |title=Burberry Has a New Logo |language=en |work=[[GQ]] |url=https://www.gq.com/story/new-burberry-logo-riccardo-tisci |access-date=2018-10-06}}</ref> [[File:Burberry TB monogram.png|thumb|left|upright=0.6|ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಥಾಮಸ್ ಬರ್ಬೆರಿ ಅವರಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಇಂಟರ್ಲಾಕಿಂಗ್ ಟಿಬಿ ಮೊನೊಗ್ರಾಮ್ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿತು.<ref>{{Cite news|url=https://www.harpersbazaar.com/fashion/designers/a22623947/burberry-new-logo-monogram/|title=Burberry Has A New Logo and Monogram|date=2018-08-02|work=Harper's BAZAAR|access-date=2018-10-06|language=en-US}}</ref>]] ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಸರ್ ಜಾನ್ ಪೀಸ್ ಮಂಡಳಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿಯಲಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಗೆರ್ರಿ ಮರ್ಫಿ ಅವರನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |last1=Media |first1=Insider |title=Burberry names chairman designate to succeed Sir John Peace {{!}} Yorkshire Business News |url=https://www.insidermedia.com/news/yorkshire/burberry-names-chairman-designate-to-succeed-sir-john-peace |website=Insider Media Ltd |date=13 April 2018 |access-date=1 May 2023 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |last1=Jahshan |first1=Elias |title=Burberry chairman Sir John Peace to step down - Retail Gazette - retail news, features & analysis |url=https://www.retailgazette.co.uk/blog/2017/06/burberry-chairman-john-peace-resigns/ |website=www.retailgazette.co.uk |date=22 June 2017}}</ref> "ಬರ್ಬೆರಿ ಒಂದು ಅನನ್ಯ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಬ್ರಾಂಡ್ ಆಗಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ನಾನು ಬಹಳ ಸಮಯದಿಂದ ಮೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಯ ಮುಂದಿನ ಹಂತದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೂಲಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಲು ಮಾರ್ಕೊ ಗೊಬ್ಬೆಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಮಂಡಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ನಾನು ಎದುರು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ" ಎಂದು ಮರ್ಫಿ ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite web |title=Tate & Lyle's Gerry Murphy is Burberry 's new chairman |url=https://londonlovesbusiness.com/tate-lyles-gerry-murphy-is-burberry-s-new-chairman/ |website=London Business News {{!}} Londonlovesbusiness.com |access-date=2 May 2023 |date=13 April 2018}}</ref> ಮರ್ಫಿ ಅವರು ಕಿಂಗ್‍ಫಿಶರ್ ಪಿಎಲ್‍ಸಿಯ ಸಿಇಒ ಆಗಿದ್ದರು, ಜೊತೆಗೆ ಟೇಟ್ ಮತ್ತು ಲೈಲ್ ಮತ್ತು ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‍ಸ್ಟೋನ್ ಗ್ರೂಪ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಟ್ನರ್ಸ್ ಎಲ್ಎಲ್‍ಪಿಯ ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |title=Burberry appoints Tate & Lyle's Murphy as new chairman |url=https://www.ft.com/content/67a76014-3f12-11e8-b7e0-52972418fec4 |website=Financial Times |access-date=2 May 2023 |date=13 April 2018}}</ref> ಪೀಸ್ ಅವರ ನಿರ್ಗಮನವು ಗುಂಪಿನ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿತು, ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಗೊಬೆಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಅಹ್ರೆಂಡ್ಸ್ ಅವರು ಕೂಡ ತೊರೆದಿದ್ದರು.<ref name="Butler">{{Cite news |last=Butler |first=Sarah |date=2018-04-13 |title=Burberry hires former Kingfisher boss Gerry Murphy as chairman |language=en-GB |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/business/2018/apr/13/burberry-hires-former-kingfisher-boss-gerry-murphy-as-chairman |access-date=2018-12-29 |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{cite web |title=Burberry Appoints New Chairman |url=https://www.businessoffashion.com/articles/news-analysis/burberry-appoints-new-chairman/ |website=The Business of Fashion |date=13 April 2018 |access-date=1 May 2023 |language=en}}</ref> ಟಾರ್ಗೆಟ್ ತನ್ನ ಚೆಕ್ ಪ್ರಿಂಟ್ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ನಕಲು ಮಾಡಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಕಾನೂನು ವೆಚ್ಚಗಳ ಜೊತೆಗೆ $ ೨ ಮಿಲಿಯನ್ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಕೋರುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿ ಬರ್ಬೆರಿ, [[ಟಾರ್ಗೆಟ್‌ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್|ಟಾರ್ಗೆಟ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್]] ವಿರುದ್ಧ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಿದೆ ಎಂದು ಮೇ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite news |last=Hanbury |first=Mary |date=2018-05-09 |title=Target is being sued by Burberry, and it reveals one of the biggest problems facing the clothing industry |work=[[Business Insider]] |url=http://www.businessinsider.com/target-sued-by-burberry-reveals-big-problem-fashion-2018-5 |access-date=2018-05-31}}</ref><ref>{{cite web |last1=UK |first1=FashionNetwork com |title=Burberry sues Target for copying its check pattern |url=https://uk.fashionnetwork.com/news/burberry-sues-target-for-copying-its-check-pattern,976189.html |website=FashionNetwork.com |access-date=5 May 2023 |language=en-UK}}</ref> ಜುಲೈ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಹಿಂದಿನ ಐದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬರ್ಬೆರಿ ತನ್ನ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಮತ್ತು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕದಿಯುವುದನ್ನು ಅಥವಾ ಅಗ್ಗವಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು £ ೯೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಮೌಲ್ಯದ ಮಾರಾಟವಾಗದ ಬಟ್ಟೆಗಳು, ಪರಿಕರಗಳು ಮತ್ತು ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯವನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಗ್ರೀನ್ ಪೀಸ್‍ನ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದರೆ, ಬರ್ಬೆರಿ ತನ್ನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಸುಡುವುದರಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web |last1=Kollewe |first1=Julia |title=Burberry to stop burning unsold items after green criticism |url=https://www.theguardian.com/business/2018/sep/06/burberry-to-stop-burning-unsold-items-fur-after-green-criticism |website=The Guardian |access-date=2 May 2023 |date=6 September 2018}}</ref><ref>{{cite web |last1=Paton |first1=Elizabeth |title=Burberry to Stop Burning Clothing and Other Goods It Can't Sell |url=https://www.nytimes.com/2018/09/06/business/burberry-burning-unsold-stock.html |website=The New York Times |access-date=2 May 2023 |date=6 September 2018}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/business-44885983|title=Burberry burns luxury goods worth millions|last=Morris|first=Ben|date=2018-07-19|work=BBC News|access-date=2018-07-19|language=en-GB}}</ref> ಬರ್ಬೆರಿಯ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ೨೦೧೮ ರ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಕಂಪನಿಯು £ ೨೮.೬ ಮಿಲಿಯನ್ ಮೌಲ್ಯದ ಸರಕುಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿದೆ, ಇದು ೨೦೧೭ ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ £ ೨೬.೯ ಮಿಲಿಯನ್‍ಗಳಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |last=Handley |first=Lucy |date=6 September 2018 |title=British fashion house Burberry to stop burning unsold items |url=https://www.cnbc.com/2018/09/06/british-fashion-house-burberry-to-stop-burning-unsold-items.html |access-date=6 September 2018 |website=[[CNBC]] |publisher=}}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಬರ್ಬೆರಿ ಮಾರಾಟವಾಗದ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಸುಡುವ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದಾಗಿ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. ಬರ್ಬೆರಿ ತನ್ನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ತುಪ್ಪಳವನ್ನು ಬಳಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ತುಪ್ಪಳದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{Cite news |date=2018-09-06 |title=Burberry stops burning unsold goods |language=en-GB |work=[[BBC News]] |url=https://www.bbc.com/news/business-45430683 |access-date=2018-09-06}}</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ, ಲಂಡನ್ ಫ್ಯಾಷನ್ ವೀಕ್‍ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಕುತ್ತಿಗೆಗೆ ನೂಲು ಹೊಂದಿರುವ ಹೂಡಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಬರ್ಬೆರಿ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿದರು. ತನ್ನದೇ ಮಾದರಿಯೊಂದರ ಟೀಕೆಗಳು ಆನ್ ಲೈನ್ ಹಿನ್ನಡೆಗೆ ಕಾರಣವಾದ ನಂತರ, ಬರ್ಬೆರಿ ತನ್ನ ಸಂಗ್ರಹದಿಂದ ಆ ಮಾದರಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.<ref>{{cite web|title='Suicide isn't fashion': Burberry apologizes for hoodie with noose around the neck|date=19 February 2019|language=en|website=CNN.com|url=https://www.cnn.com/style/article/burberry-noose-hoodie-scli-gbr-intl/index.html}}</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ, ಬರ್ಬೆರಿ ಕೋವಿಡ್-೧೯ ರ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ತನ್ನ ೬೪ ಚೀನೀ ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗದ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ೨೪ ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಬೇಕಾಯಿತು.<ref>{{Cite news|date=2020-02-07|title=Burberry Says Viral Epidemic Devastates China Sales|language=en|work=Bloomberg.com|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-02-07/burberry-withdraws-forecast-as-coronavirus-hits-china-sales|access-date=2020-09-07}}</ref> ====೨೦೨೦ ರ ದಶಕ==== ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ ಬರ್ಬೆರಿ, ೨೦೪೦ ರ ವೇಳೆಗೆ ''ಹವಾಮಾನ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ'' ಕಂಪನಿಯಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |last=Davis |first=Jessica |date=2021-06-11 |title=Burberry to be climate positive by 2040 |url=https://www.harpersbazaar.com/uk/fashion/fashion-news/a36694857/burberry-climate-positive-sustainability/ |access-date=2021-06-16 |website=[[Harper's BAZAAR]] |language=en-GB}}</ref><ref>{{cite web |last1=Staff |first1=M. W. |title=Burberry Aims To Be Climate Positive By 2040 |url=https://www.mansworldindia.com/fashion/style/burberry-aims-to-be-climate-positive-by-2040/ |website=Man's World India |access-date=1 May 2023 |date=11 June 2021}}</ref><ref>{{cite web |title=Can fashion be climate positive? Burberry commits to finding out |url=https://www.voguebusiness.com/sustainability/can-fashion-be-climate-positive-burberry-commits-to-finding-out |website=Vogue Business |access-date=1 May 2023 |date=10 June 2021 |archive-date=1 ಮೇ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230501235006/https://www.voguebusiness.com/sustainability/can-fashion-be-climate-positive-burberry-commits-to-finding-out |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=Burberry plans to be climate positive by 2040 – here's how |url=https://www.vogue.fr/fashion/article/burberry-climate-positive-2040 |website=Vogue France |access-date=1 May 2023 |language=fr-FR |date=11 June 2021}}</ref> ಫ್ಯಾಷನ್ ಬ್ರಾಂಡ್ ೨೦೩೦ ರ ವೇಳೆಗೆ ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು (ಅಂದರೆ ವರದಿ ಮಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಒಡೆತನವಿಲ್ಲದ ಅಥವಾ ನಿಯಂತ್ರಿಸದ ಸ್ವತ್ತುಗಳು) ೪೬% ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಹೊಸ ಗುರಿಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು, ಇದು ಹಿಂದಿನ ೩೦% ಕಡಿತದ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |last=Keating |first=Cecilia |date=2021-06-14 |title='Going further': Burberry vows to be 'climate positive' by 2040 |url=https://www.businessgreen.com/news/4032789/burberry-vows-climate-positive-2040 |access-date=2021-06-16 |website=Business Green |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title='Nature-Based Solutions': Burberry Promises To Slash Emissions By 46% By 2030 & Be Climate Positive By 2040 - Green Queen |url=https://www.greenqueen.com.hk/amp/nature-based-solutions-burberry-promises-to-slash-emissions-by-46-by-2030-be-climate-positive-by-2040/ |website=www.greenqueen.com.hk |access-date=1 May 2023}}</ref> ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, ಕ್ಸಿನ್ಜಿಯಾಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಿನ್ನಡೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಗುರಿಯಾದ ಮೊದಲ ಐಷಾರಾಮಿ ಬ್ರಾಂಡ್ ಬರ್ಬೆರಿ ಆಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |last=Togoh |first=Isabel |date=2021-03-26 |title=As Burberry Faces Backlash In China Over Xinjiang Cotton, Other Luxury Brands Could Face Boycott |url=https://www.forbes.com/sites/isabeltogoh/2021/03/26/as-burberry-faces-backlash-in-china-over-xinjiang-cotton-other-luxury-brands-could-face-boycott/ |access-date=2021-03-26 |website=[[Forbes]] |language=en}}</ref> ಬ್ರಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಮತ್ತು ನಟಿ ಝೌ ಡೊಂಗ್ಯು ಅವರು ಬರ್ಬೆರಿಯೊಂದಿಗಿನ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದರು.<ref>{{Cite news |last=Fletcher |first=Richard |title=Burberry hit by Chinese boycott |language=en |newspaper=[[The Times]] |url=https://www.thetimes.co.uk/article/burberry-hit-by-chinese-boycott-r2c2pvw37 |access-date=2021-03-26 |issn=0140-0460}}</ref> ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ, ಮಾರ್ಕೊ ಗೊಬ್ಬೆಟ್ಟಿ ನಿರ್ಗಮನದ ನಂತರ, ವೆರ್ಸೇಸ್ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಜೊನಾಥನ್ ಅಕೆರಾಯ್ಡ್ ಬರ್ಬೆರಿಯನ್ನು ಮುಂದಿನ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಬೋನಸ್ ನಷ್ಟವನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಲು £ ೬ ಮಿಲಿಯನ್ ಗೋಲ್ಡನ್ ಹಲೋ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತೊರೆದಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಷೇರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಸೇರಿವೆ.<ref>{{cite web |title=Jonathan Akeroyd BoF 500 The People Shaping the Global Fashion Industry |url=https://www.businessoffashion.com/amp/community/people/jonathan-akeroyd |website=www.businessoffashion.com |access-date=2 May 2023}}</ref><ref>{{cite web |title=Burberry Posts Strong Growth in H1 as Jonathan Akeroyd Sets Out Strategy |url=https://footwearnews.com/business/earnings/burberry-first-half-earnings-jonathan-akeroyd-1203370564/ |website=Footwear News |access-date=2 May 2023 |date=17 November 2022}}</ref> ಜುಲೈ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ ಬರ್ಬೆರಿ, ಥಾಯ್ ಕಲಾವಿದ ವಚಿರಾವಿತ್ ಚಿವಾರಿ ಅವರನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಜಾಗತಿಕ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಆಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{cite web |title=Style File: Bright Vachirawit Chivaaree, Thai Actor & Burberry Ambassador |url=https://www.voguehk.com/en/article/fashion/style-file-bright-vachirawit/ |website=Vogue Hong Kong |access-date=2 May 2023}}</ref><ref>{{cite web |title=Bright Vachirawit Dominates Social Media With His Attendance to Burberry's SS23 Show |url=https://www.envimedia.co/bright-vachirawit-dominates-social-media-with-his-attendance-to-burberrys-ss23-show/ |website=EnVi Media |access-date=24 May 2023 |language=en |date=26 September 2022}}</ref><ref>{{Cite web |last=admin |date=2022-11-03 |title=Bright Vachirawit is a Thai celebrity with the most influence in the fashion world |url=https://www.thaiupdate.info/bright-vachirawit-fashion-world/ |access-date=2023-04-26 |website=Thai Update |language=en-US}}</ref><ref>{{cite web |last1=Tso |first1=Gloria Christine |title=Bright Vachirawit Chivaaree On The Living Legacy Of F4 Thailand's Thyme |url=https://www.harpersbazaar.com.sg/bazaar-man/bright-vachirawit-chivaaree-on-the-living-legacy-of-f4-thailands-thyme/ |website=Harper's Bazaar Singapore |access-date=15 May 2023 |date=15 May 2023}}</ref><ref>{{Cite web |last=admin |date=2023-04-12 |title=Bright Vachirawit and Yaya Urassaya Are On The Top 30 Influencers With The Highest EMV (Earned Media Value) During Fashion Week Fall Winter 2023 |url=https://www.thaiupdate.info/bright-yaya-fashion-week-2023/ |access-date=2023-04-13 |website=Thai Update |language=en-US}}</ref><ref>{{cite web |title=Bright Vachirawit And The Liberating Power Of The Seaside At Burberry Spring/Summer 2023 |url=https://www.harpersbazaar.com.sg/gallery/all-the-looks-burberry-spring-summer-2023/ |website=Harper's Bazaar Singapore |access-date=1 May 2023 |archive-date=1 ಮೇ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230501071734/https://www.harpersbazaar.com.sg/gallery/all-the-looks-burberry-spring-summer-2023/ |url-status=dead }}</ref> ನಂತರ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ, ಕಂಪನಿಯ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಅಧಿಕಾರಿ ತನ್ನ ಸಂಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಅಲಿಗೇಟರ್ ಮತ್ತು ಹಾವಿನಂತಹ ವಿಲಕ್ಷಣ ಚರ್ಮಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |last1=Sachkova |first1=Margarita |title=Big News: Burberry Bans Exotic Skins! |url=https://www.peta.org.uk/blog/burberry-bans-exotic-skins/ |website=PETA UK |access-date=1 May 2023 |date=18 May 2022}}</ref><ref>{{cite web |title=Burberry Bans Exotic Skins |url=https://www.businessoffashion.com/news/sustainability/burberry-bans-exotic-skins/ |website=The Business of Fashion |date=18 May 2022 |access-date=1 May 2023 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Glover |first=Simon |title=Burberry announces ban on exotic skins |url=https://www.ecotextile.com/2022052029373/fashion-retail-news/burberry-announces-ban-on-exotic-skins.html |access-date=2022-10-31 |website=Ecotextile News |date=20 May 2022 |language=en-GB |archive-date=2022-11-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221118232250/https://www.ecotextile.com/2022052029373/fashion-retail-news/burberry-announces-ban-on-exotic-skins.html |url-status=dead }}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ, ಬರ್ಬೆರಿ ಬೊಟೆಗಾ ವೆನೆಟಾದ ಮಾಜಿ ಸೃಜನಶೀಲ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ ಡಿಸೈನರ್ ಡೇನಿಯಲ್ ಲೀ ಅವರನ್ನು, ರಿಕಾರ್ಡೊ ಟಿಸ್ಸಿಯ ಬದಲಾಗಿ ಕಂಪನಿಯ ಮುಖ್ಯ ಸೃಜನಶೀಲ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |last=Phelps |first=Nicole |date=2022-09-28 |title=Riccardo Tisci Is Out at Burberry, and Daniel Lee Has Been Hired to Replace Him |url=https://www.vogue.com/article/riccardo-tisci-exits-burberry-daniel-lee-hired |access-date=2022-10-31 |website=[[Vogue (magazine)|Vogue]] |language=en-US}}</ref><ref name="BOFLeeBurberry">{{Cite web |title=Burberry Names Daniel Lee Chief Creative Officer |url=https://www.businessoffashion.com/articles/luxury/burberry-names-daniel-lee-chief-creative-officer/ |access-date=2022-09-28 |website=The Business of Fashion |date=28 September 2022 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nadhirah |first=Lyana |date=2023-02-22 |title=Bright Vachirawit, Jun Ji-Hyun Tampil Bergaya Dengan Burberry! |url=https://eh.my/artikel/fesyen/bright-vachirawit-jun-ji-hyun-tampil-bergaya-dengan-burberry/ |access-date=2023-04-26 |website=EH! |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Zhang |first=Tianwei |date=2022-09-26 |title=Bright, Simone Ashley, Kanye West, Milly Alcock, and Gillian Anderson Gather for Burberry Show |url=https://wwd.com/fashion-news/fashion-scoops/bright-simone-ashley-kanye-west-milly-alcock-gillian-anderson-burberry-spring-2023-show-1235356512/ |access-date=2023-04-26 |website=WWD |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Zhang |first=Tianwei |date=2023-02-21 |title=Bright, Son Heung-Min and Jun Ji-Hyun Wear Trenchcoats to Daniel Lee's Burberry Debut |url=https://wwd.com/fashion-news/fashion-scoops/bright-son-heung-min-jun-ji-hyun-trench-coats-daniel-lee-burberry-debut-1235538413/ |access-date=2023-04-26 |website=WWD |language=en-US}}</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೩ ರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಲೋಗೋ ಮತ್ತು ಬ್ರ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು: ಇದು ಈಕ್ವೆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ನೈಟ್ ಲೋಗೋವನ್ನು ಮರಳಿ ತಂದಿತು.<ref>{{Cite web |date=2023-02-07 |title=Burberry unveils "archive-inspired" charging knight logo |url=https://www.dezeen.com/2023/02/07/burberry-daniel-lee-logo-equestrian-knight-design/ |access-date=2023-02-08 |website=Dezeen |language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |date=2023-02-06 |title=Burberry's New Logo Breaks From Modern Tradition |url=https://www.esquire.com/uk/style/a42777540/burberrys-new-logo-breaks-from-modern-tradition/ |access-date=2023-03-29 |website=Esquire |language=en-gb}}</ref> ಜಾಹೀರಾತು ಅಭಿಯಾನವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೂಪದರ್ಶಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತಗಾರರಾದ ಶೈಗರ್ಲ್, ಲಿಬರ್ಟಿ ರಾಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕೆಪ್ಟಾ ಅವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web |title=Shygirl, John Glacier and a swan front Daniel Lee's first Burberry campaign |url=https://www.dazeddigital.com/fashion/article/58121/1/shygirl-john-glacier-and-a-swan-front-daniel-lee-s-first-burberry-campaign |website=Dazed |access-date=2 May 2023 |language=en |date=6 February 2023}}</ref><ref>{{cite web |last1=Wright |first1=Georgia |title=In pictures: Burberry unveils refreshed brand image under Daniel Lee - Retail Gazette |url=https://www.retailgazette.co.uk/blog/2023/02/burberrys-rebrand/ |website=www.retailgazette.co.uk |access-date=2 May 2023 |date=6 February 2023}}</ref><ref>{{cite web |last1=Cripps |first1=Amie |title=Raheem Sterling and Skepta Feature in Burberry's Latest Campaign |url=https://versus.uk.com/2023/02/raheem-sterling-skepta-feature-burberrys-latest-campaign/ |website=VERSUS |access-date=2 May 2023 |date=7 February 2023 |archive-date=2 ಮೇ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230502114515/https://versus.uk.com/2023/02/raheem-sterling-skepta-feature-burberrys-latest-campaign/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-02-06 |title=Here's a First Look at Daniel Lee's Burberry |url=https://www.gq.com/story/burberry-new-logo-daniel-lee |access-date=2023-02-08 |website=GQ |language=en-US}}</ref><ref>{{cite web |last1=Street |first1=Chloe |title=Daniel Lee debuts his new look Burberry featuring Shygirl and Skepta |url=https://www.standard.co.uk/insider/fashion/daniel-lee-burberry-new-campaign-shygirl-skepta-liberty-ross-vanessa-redgrave-b1058159.html |website=Evening Standard |access-date=2 May 2023 |language=en |date=6 February 2023}}</ref><ref>{{cite web |title=How singer and rapper Shygirl became the fashion muse of today |url=https://www.vogue.in/fashion/content/singer-rapper-shygirl-talks-interview-burberry-riccardo-tisci-fashion-music |website=Vogue India |access-date=2 May 2023 |language=en-IN |date=23 April 2021}}</ref><ref name=":0" /> ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೩ ರಲ್ಲಿ, ರ್‍ಯಾಪರ್ ಕಾನೊ ಅವರು ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೩ ರಲ್ಲಿ ಲೀ ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಬರ್ಬೆರಿ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು.<ref>{{cite web |last1=IN |first1=FashionNetwork com |title=Kano joins line-up of British stars fronting Burberry marketing |url=https://in.fashionnetwork.com/news/Kano-joins-line-up-of-british-stars-fronting-burberry-marketing,1508012.html |website=FashionNetwork.com |access-date=2 May 2023 |language=en-IN}}</ref><ref>{{cite web |title=Kano Hits East London In Latest Burberry Campaign by Daniel Lee |url=https://hypebeast.com/2023/4/kano-burberry-campaign-daniel-lee-info |website=Hypebeast |access-date=2 May 2023 |date=17 April 2023}}</ref><ref>{{cite web |last1=Letonja |first1=Timotej |title=Exploring the Intersection of Rap and Fashion: Daniel Lee's Latest Burberry Collection Featuring Kano |url=https://www.numeromag.nl/exploring-the-intersection-of-rap-and-fashion-daniel-lees-latest-burberry-collection-featuring-kano/ |website=Numéro Netherlands |access-date=2 May 2023 |date=24 April 2023 |archive-date=2 ಮೇ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230502095415/https://www.numeromag.nl/exploring-the-intersection-of-rap-and-fashion-daniel-lees-latest-burberry-collection-featuring-kano/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Willson |first=Tayler |date=17 April 2023 |title=Kano's A Burberry Boy Now |url=https://www.highsnobiety.com/p/burberry-kano/ |website=HIGHSNOBIETY}}</ref><ref>{{Cite web |last=WW |first=FashionNetwork com |title=Launchmetrics AW23 report: Dior and Burberry are big hits, but what else made an impact? |url=https://ww.fashionnetwork.com/news/Launchmetrics-aw23-report-dior-and-burberry-are-big-hits-but-what-else-made-an-impact-,1498680.html |access-date=2023-04-26 |website=FashionNetwork.com |language=en-WW}}</ref> ಇದನ್ನು "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಐಷಾರಾಮದ ಆಧುನಿಕ ಟೇಕ್" ಎಂದು ನುಡಿಯಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |last=Willson |first=Tayler |date=20 February 2023 |title=WELCOME TO DANIEL LEE'S VERY BRITISH BURBERRY |url=https://www.highsnobiety.com/p/burberry-reboot-daniel-lee/ |website=HIGHSNOBIETY}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-02-07 |title=Inside Daniel Lee's brand new vision for Burberry |url=https://www.lifestyleasia.com/kl/style/fashion/daniel-lee-new-look-and-logo-for-burberry/ |access-date=2023-04-20 |website=Lifestyle Asia Kuala Lumpur |language=en-US}}</ref> == ಐಷಾರಾಮಿ ಬ್ರಾಂಡ್ == ಆರ್ಥಿಕ, ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾನದಂಡಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕಂಪನಿಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ ೨೦೧೮ ರ ಡೌ ಜೋನ್ಸ್ ಸುಸ್ಥಿರತೆ ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ ಬರ್ಬೆರಿ ಪ್ರಮುಖ ಐಷಾರಾಮಿ ಬ್ರಾಂಡ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಮಾರಾಟವಾಗದ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಇತ್ತೀಚಿನ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಂತಹ ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಉಪಕ್ರಮಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪರಂಪರೆಯ ಲೇಬಲ್‌ ಅನ್ನು ನಾಲ್ಕನೇ ವರ್ಷ ಚಾಲನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸೂಚ್ಯಂಕದ 'ಜವಳಿ, ಉಡುಪು ಮತ್ತು ಐಷಾರಾಮಿ ಸರಕುಗಳು' ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ತನ್ನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ತುಪ್ಪಳವನ್ನು ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ನೈಜ ತುಪ್ಪಳದಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಹೊರಹಾಕಲಿದೆ ಎಂದು ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಘೋಷಿಸಿದೆ. ೧೨೦ ಟನ್ ವ್ಯರ್ಥವಾದ ಚರ್ಮದ ಆಫ್‌ಕಟ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಸುಸ್ಥಿರ ಐಷಾರಾಮಿ ಕಂಪನಿಯಾದ ಎಲ್ವಿಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೆಸ್ಸೆ ಜೊತೆ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಹೊಂದಿರುವ ಬರ್ಬೆರಿ ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ನಂತರ ಈ ಹೊಸ ಕ್ರಮಗಳು ಬಂದಿವೆ. ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಲೇಬಲ್ ತನ್ನ ಒಟ್ಟು ಶಕ್ತಿಯ ಶೇಕಡಾ ೪೮ ಅನ್ನು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ, ಇದು ಅಮೂಲ್ಯ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಶೇಕಡಾ ೨೪ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ೨೦೧೮ ರ ಡೌ ಜೋನ್ಸ್ ಸಸ್ಟೈನಬಿಲಿಟಿ ಇಂಡೆಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಐಷಾರಾಮಿ ಬ್ರಾಂಡ್ ಆಗಿರುವುದಕ್ಕೆ ಈ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ''ಅತ್ಯಂತ ಹೆಮ್ಮೆ'' ಎಂದು ಬರ್ಬೆರಿಯ ತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಅಧಿಕಾರಿ ಲಿಯಾನ್ ವುಡ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ''ಬರ್ಬೆರಿಯಲ್ಲಿ, ನಮ್ಮ ವ್ಯವಹಾರದ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಹಿಡಿದು, ನಮ್ಮ ಉದ್ಯಮವು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ನವೀನ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವವರೆಗೆ ನಾವು ಮಾಡುವ ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತವಾದ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಬಗ್ಗೆ ನಾವು ಉತ್ಸುಕರಾಗಿದ್ದೇವೆ'' ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ''ನಾವು ನಮ್ಮ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಗುರಿಗಳನ್ನು ೨೦೨೨ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೂ ಮೀರಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಾಗ ನಾವು ಈ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತೇವೆ.'' ಇತ್ತೀಚಿನ ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಹೊಸ ಕಲಾತ್ಮಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ರಿಕಾರ್ಡೊ ಟಿಸ್ಸಿ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಬರ್ಬೆರಿಯ ಸಮಗ್ರ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಒಂದು ಅಂಶವಾಗಿದೆ, ಅವರು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೭ ಸೋಮವಾರ ಲಂಡನ್ ಫ್ಯಾಶನ್ ವೀಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಚೊಚ್ಚಲ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಿದ್ದಾರೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಬಿಡುಗಡೆಗಳು ಏನಾದರೂ ಆಗಬೇಕಾದರೆ - ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಗೆ ಇದುವರೆಗೆ ಲೇಬಲ್‌ನ ಹೊಸ ಲೋಗೊ ಮತ್ತು ಮೊನೊಗ್ರಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ನೀಕ್ ಪೀಕ್ ನೀಡಲಾಗಿದೆ - ಟ್ರೆಂಚ್ ಕೋಟುಗಳು ಮತ್ತು ಚೆಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಲೇಬಲ್ ಅನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಸಾರ್ಟೋರಿಯಲ್ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಸಲಾಗಿದೆ. == ಮಾರಾಟ == ಡಿಜಿಟಲ್ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಬರ್ಬೆರಿಯ ಗುರಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಶಾಪರ್‌ಗಳು ಈಗ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಖರೀದಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು [[ಅಂಗಡಿ|ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ]] ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿರುವಾಗ ಅವರಿಗೆ ಬರ್ಬೆರ್ರಿ.ಕಾಂನಿಂದ ಮಾರಾಟ ಸಹಾಯಕ ಆದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಬಹುದು ಮತ್ತು ಮೊಬೈಲ್ ಮತ್ತು ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಏಕೀಕೃತ ಶಾಪಿಂಗ್ ಕಾರ್ಟ್ ಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು. ಚಾನಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸಿಂಕ್ರೊನೈಸ್ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಬರ್ಬೆರಿ [[ಜಪಾನ್]] ಮತ್ತು [[ಕೊರಿಯ|ಕೊರಿಯಾದಂತಹ]] ಹೊಸ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸುವುದನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ವೇದಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಶಾಪಿಂಗ್ಅನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದೆ. [[ಟ್ವಿಟರ್]] ಈ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ, ೨೦೧೪ ರ ಫ್ಯಾಶನ್ ಶೋನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಬರ್ಬೆರಿ ಟ್ವಿಟ್ಟರ್ ಖರೀದಿ ಬಟನ್ ಅನ್ನು ಚಾಲನೆ ಮಾಡಿ, ಮೊಬೈಲ್ ಖರೀದಿಯನ್ನು ತ್ವರಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ವಿಕಸನಗೊಳ್ಳಲು ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಯೋಜಿಸಿರುವ ಬರ್ಬೆರಿಯ ಡಿಜಿಟಲ್ ತಂತ್ರವು ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಇದನ್ನು ಫ್ಯಾಷನ್ ಐಷಾರಾಮಿ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರಿಸಿದೆ. ''ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬರ್ಬೆರಿ ಇತರ ಉದ್ಯಮ ಬ್ಯಾರನ್‌ಗಳಾದ [[ಆ್ಯಪಲ್|ಆಪಲ್]], [[ನೈಕ್, ಇಂಕ್|ನೈಕ್]] ಮತ್ತು [[ಗೂಗಲ್]] ನಡುವೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಬ್ರಾಂಡ್ ಆಗಿ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ'' ಎಂದು ಎಲ್ ೨ ಹೇಳಿದರು. ಬರ್ಬೆರಿ ಪೂರ್ಣ ವರ್ಷದ ಲಾಭದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ರೂಪಾಂತರ ಯೋಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಲವಾದ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದೆ. ಐಷಾರಾಮಿ ಫ್ಯಾಶನ್ ವ್ಯವಹಾರವು ಮಾರ್ಚ್ ೩೦ ರವರೆಗೆ ವರದಿಯಾದ ಕರೆನ್ಸಿ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತೆರಿಗೆ ಪೂರ್ವ ಲಾಭದಲ್ಲಿ ೪೪೧ ಮಿಲಿಯನ್ ಅಂದರೆ ೭% ಏರಿಕೆ ದಾಖಲಿಸಿದೆ. ನಿರ್ವಹಣಾ ಲಾಭವು ಅದೇ ದರದಲ್ಲಿ ೪೩೭ ಮಿಲಿಯನ್‌ಗೆ ತಲುಪಿದೆ. ಒಟ್ಟು ಆದಾಯವು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ೨.೭ ಬಿಲಿಯನ್ ಆಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಬರ್ಬೆರಿ ಹೇಳಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ಅಂಚು ೧೭.೧% ರಿಂದ ೧೬.೧% ಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ. ತನ್ನ ಮೂಲ ಯೋಜನೆಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ೪೧ ಮಿಲಿಯನ್ ವೆಚ್ಚ ಉಳಿತಾಯ ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಗುಂಪು ಹೇಳಿದೆ. ಇದೀಗ ತನ್ನ ೨೦೨೧ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ೧೩೫ ಮಿಲಿಯನ್ ಸಂಚಿತ ವೆಚ್ಚ ಉಳಿತಾಯ ಮಾಡುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಹೊಸ ಸೃಜನಶೀಲ ದೃಷ್ಟಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಸಾರದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಂಡ್ ಶಾಖವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅದರ ಹೊಸ ಸಂಗ್ರಹಗಳ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಕೂಡ ಉತ್ತೇಜನಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಬರ್ಬೆರಿ ಹೇಳಿದ್ದರು. ರಿಕಾರ್ಡೊ ಟಿಸ್ಕಿಯ ಮೊದಲ ಸಂಗ್ರಹಗಳು, ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಬಲವಾದ ಎರಡು-ಅಂಕಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ವರ್ಷವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ ಎಂದು ಅದು ಹೇಳಿದೆ. ನಾವು ಬರ್ಬೆರಿಯನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ನಮ್ಮ ಯೋಜನೆಯ ಮೊದಲ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ್ದೇವೆ, ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ತಲುಪಿಸುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ಬರ್ಬೆರಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಮಾರ್ಕೊ ಗೊಬೆಟ್ಟಿ ಹೇಳಿದರು. == ಆದಾಯ == ಬರ್ಬೆರಿ ವಿಶಾಲವಾದ ಸಮತಟ್ಟಾದ ಪೂರ್ಣ ವರ್ಷದ ಆದಾಯ ಮತ್ತು ಲಾಭವನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. ಮತ್ತು ರಿಕಾರ್ಡೊ ಟಿಸ್ಕಿ ಅವರು, ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಹಾಕುವುದರಿಂದ ಈ ವರ್ಷವೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಕಂಪನಿಯು ೨.೭೨ ಬಿಲಿಯನ್ (ಸುಮಾರು ೩.೪೯ ಬಿಲಿಯನ್) ಆದಾಯವನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ, ಸ್ಥಿರ ವಿನಿಮಯ ದರದಲ್ಲಿ ೧ ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ ೩೦ಕ್ಕೆ ಕೊನೆಗೊಂಡ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ೪೩೮ ಮಿಲಿಯನ್ (ಸುಮಾರು ೫೬೨ ಮಿಲಿಯನ್) ನ ನಿರ್ವಹಣಾ ಲಾಭವನ್ನು ಸರಿಹೊಂದಿಸಿದೆ. ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಮಾರ್ಕೊ ಗೊಬೆಟ್ಟಿ, ಟಿಸ್ಕಿಯ ಮೊದಲ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಗ್ರಾಹಕರಿಂದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಫೆಬ್ರವರಿ ಅಂತ್ಯದಿಂದ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ತಲುಪಿದ ಕಾರಣ ಬಹಳ ಉತ್ತೇಜನಕಾರಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ನಮ್ಮ ಯೋಜನೆಯ ಅನುಷ್ಠಾನವು ಹಾದಿಯಲ್ಲಿದೆ, ಆರಂಭಿಕ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಿಂದ ನಾವು ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೇವೆ ಮತ್ತು ೨೦೨೦ ರ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಈ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದ ಮೊದಲ ಅವಧಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಲಾಭದ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ತೂಕವಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಬರ್ಬೆರಿ ಹೇಳಿದರು. ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸರಿಯಾದ ಮಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅದರ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ತರ್ಕಬದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಪಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಹಣಕಾಸಿನ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಟಿಸ್ಕಿಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಳು ವರ್ಷದುದ್ದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದರಿಂದ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ ಎಂದು ಅದು ಹೇಳಿದೆ. ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಪೂರ್ಣ ವರ್ಷದ ಲಾಭಾಂಶವನ್ನು ಶೇಕಡಾ ೩% ರಷ್ಟು ಅಂದರೆ ೦.೪೩ ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅದು £೧೫೦ ಮಿಲಿಯನ್ (ಸುಮಾರು ೧೯೨ ಮಿಲಿಯನ್) ಷೇರು ಮರುಖರೀದಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು. ==ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ== ಮಾರ್ಚ್ ೧೯ ೨೦೨೩ ರಂದು, ಬರ್ಬೆರಿ ಟೋಟೆ ಅನ್ನು ಸಕ್ಸೆಶನ್‍ನ ಒಂದು ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |title=The Burberry Tote Bag Is The Breakout Star Of 'Succession' Season Four |url=https://graziamagazine.com/articles/burberry-tote-bag-succession/ |website=Grazia |access-date=1 May 2023}}</ref> ಎಪಿಸೋಡ್ ಪ್ರಸಾರವಾದ ನಂತರ ಬರ್ಬೆರಿ ಮತ್ತು "ಬರ್ಬೆರಿ ಟೋಟೆ ಬ್ಯಾಗ್" ಗಾಗಿ ಗೂಗಲ್ ಹುಡುಕಾಟಗಳು ೩೧೦% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |date=2023-03-29 |title=The Burberry tote is actually rising in popularity after that 'Succession' episode |url=https://www.harpersbazaar.com/uk/fashion/fashion-news/a43448755/burberry-tote-succession/ |access-date=2023-03-29 |website=Harper's BAZAAR |language=en-gb}}</ref><ref>{{Cite web |last=Stevenson |first=Gabi |title=A $2,900 Burberry tote was deemed 'ludicrously capacious' by a character on 'Succession.' Fans can't get enough of the memes — and the bag itself. |url=https://www.insider.com/2900-dollar-burberry-bag-mocked-succession-season-premiere-goes-viral-2023-3 |access-date=2023-03-29 |website=Insider |language=en-US}}</ref><ref>{{cite web |title='Succession' Season Premiere Drives 310 Percent Search Interest Spike for Burberry Handbags After Viral 'Ludicrously Capacious' Scene |url=https://wwd.com/pop-culture/culture-news/succession-burberry-bag-search-interest-1235597441/ |website=WWD |access-date=1 May 2023 |date=29 March 2023}}</ref><ref>{{cite web |last1=Segarra |first1=Edward |title='Succession' fans can't get enough of 'monstrous' Burberry bag cameo: 'It deserves an Emmy' |url=https://www.usatoday.com/story/entertainment/tv/2023/03/29/succession-season-premiere-burberry-bag-viral-moment/11565460002/ |website=USA TODAY |access-date=1 May 2023}}</ref> ==ಲೋಗೋಗಳು== <gallery> <!--…|until 1999--> Logo Burberry 02.svg|೧೯೯೯–೨೦೧೮<ref>{{cite web |title=戰馬回歸、狐狸與天鵝為何獨具意義？關於Burberry Logo演變故事：創新不是抹滅，而是延伸百年經典元素！ |url=https://www.gq.com.tw/fashion/article/burberry-logo-%E6%95%85%E4%BA%8B-daniel-lee |website=GQ Taiwan |access-date=2 May 2023 |language=zh-Hant-TW |date=7 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230502071942/https://www.gq.com.tw/fashion/article/burberry-logo-%E6%95%85%E4%BA%8B-daniel-lee |archive-date=2 ಮೇ 2023 |url-status=dead}}</ref> Burberry wordmark.svg|೧೯೯೯–೨೦೧೮<ref>{{cite web |title=Burberry Has Changed Its Iconic Logo for the First Time in 20 Years {{!}} Fortune |url=https://fortune.com/2018/08/02/burberry-new-logo/ |access-date=2 May 2023}}</ref> Burberry Logo.svg|೨೦೧೮–೨೦೧೨೩<ref>{{cite web |last1=Admin |first1=Joe-LMW |title=Burberry Logo and Its History {{!}} LogoMyWay |url=https://blog.logomyway.com/burberry-logo/ |access-date=2 May 2023}}</ref><ref>{{cite web |title=Burberry Logo and symbol, meaning, history, PNG, brand |url=https://1000logos.net/burberry-logo/ |website=1000logos.net |access-date=2 May 2023}}</ref> Burberry Logo Subline.svg|೨೦೧೮–೨೦೨೩<ref>{{cite web |title=Burberry Logo, symbol, meaning, history, PNG, brand |url=https://logos-world.net/burberry-logo/ |access-date=2 May 2023}}</ref> Logo Burberry 04.svg|೨೦೨೩ ರಿಂದ<ref>{{cite web |title=Daniel Lee breathes new creativity and life at Burberry |url=https://www.lofficielmalaysia.com/fashion/daniel-lee-burberry-debut-new-logo |website=L'Officiel Malaysia {{!}} Fashion, Beauty, Lifestyle, Arts & Culture |access-date=2 May 2023 |language=en}}</ref> Logo Burberry 03.svg|೨೦೨೩ ರಿಂದ (ಬಣ್ಣ)<ref>{{cite web |title=Inside Daniel Lee's brand new vision for Burberry |url=https://www.lifestyleasia.com/kl/style/fashion/daniel-lee-new-look-and-logo-for-burberry/amp/ |website=Lifestyle Asia Kuala Lumpur |access-date=2 May 2023 |date=7 February 2023}}</ref> Logo Burberry 01.svg|೨೦೨೩ ರಿಂದ<ref>{{cite web |last1=Maoui |first1=Zak |title=Burberry's big return to British eccentricity |url=https://www.gq-magazine.co.uk/fashion/article/new-burberry-daniel-lee-2023/amp |website=British GQ |access-date=2 May 2023}}</ref> </gallery> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references /> ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== *https://in.burberry.com/ *https://www.burberryplc.com/en/company/history.html {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]] eg31r6t66jgck5bqsa672z1yswr6tx7 1431492 1431491 2026-10-06T23:01:48Z KiranBOT 93763 removed AMP tracking from URLs ([[:m:User:KiranBOT/AMP|details]]) ([[User talk:Usernamekiran|report error]]) v3.1.1s 1431492 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = ಬರ್ಬೆರಿ ಗ್ರೂಪ್ ಪಿಎಲ್‌ಸಿ | logo = File:Logo Burberry 01.svg | image = File:Burberry - Store (51396234449).jpg | image_alt = Burberry location on 5th Avenue in Manhattan | image_caption = ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್ನಲ್ಲಿನ ಫಿಫ್ತ್ ಅವೆನ್ಯೂದಲ್ಲಿರುವ ಬರ್ಬೆರ್ರಿ ಕಂಪೆನಿ | type = [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಿಯಮಿತ ಕಂಪೆನಿ]] | traded_as = {{lse|BRBY}}<br>[[:en:FTSE 100 Index|ಎಫ್‍ಟಿಎಸ್‍ಇ ೧೦೦ ಕಾಂಪೊನೆಂಟ್]] | founder = ಥಾಮಸ್ ಬರ್ಬೆರಿ | foundation = ೧೮೫೬ ರಲ್ಲಿ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್|ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‍ನ]] ಬೇಸಿಂಗ್ ಸ್ಟೋಕ್ | locations = ೪೧೮ (೨೦೨೨) | area_served = ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ | key_people = {{ubl|class=nowrap|ಗೆರ್ರಿ ಮರ್ಫಿ ([[ಅಧ್ಯಕ್ಷ]])<ref>{{cite web |title=Fashion house Burberry appoints Gerry Murphy as chairman |url=https://www.ft.com/content/5f7b9202-3f12-11e8-b7e0-52972418fec4 |website=Financial Times |access-date=5 May 2023 |date=13 April 2018}}</ref>|ಜೊನಾಥನ್ ಅಕೆರಾಯ್ಡ್ (ಸಿಇಒ)<ref>{{cite web |last1=WW |first1=FashionNetwork com |title=Versace's Jonathan Akeroyd is new Burberry CEO |url=https://ww.fashionnetwork.com/news/Versace-s-jonathan-akeroyd-is-new-burberry-ceo,1345524.html |website=FashionNetwork.com |access-date=2 May 2023 |language=en-WW}}</ref>|ಡೇನಿಯಲ್ ಲೀ (ಸಿಸಿಒ)<ref>{{cite news |last=Scott |first=Fiona Sinclair |date=21 February 2023 |title=Burberry's Daniel Lee makes his big debut at London Fashion Week |url=https://www.cnn.com/style/article/burberry-daniel-lee-debut-collection-london-fashion-week/index.html |website=CNN}}</ref>}} | ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|GB0031743007}} | industry = ಫ್ಯಾಶನ್ | location = [[ಲಂಡನ್]], ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಯುಕೆ | products = {{flatlist| *ಸಿದ್ಧ ಉಡುಪು *ಹ್ಯಾಂಡ್‍ಬ್ಯಾಗ್‍ *ಚರ್ಮದ ಪರಿಕರಗಳು *ಪಾದರಕ್ಷೆಗಳು }} | services = | revenue = {{increase}} [[:en:Pound sterling|£]]೩,೦೯೪ ಮಿಲಿಯನ್ (೨೦೨೩)<ref name="ar">{{cite web|url=https://www.burberryplc.com/content/dam/burberryplc/corporate/documents/annual-report-2022-23/Annual-report-2022-23.pdf|title=Annual Report 2023|publisher=Burberry|access-date=26 July 2023}}</ref> | operating_income = {{increase}} £೬೫೭ ಮಿಲಿಯನ್ (೨೦೨೩)<ref name="ar"/> | net_income = {{increase}} £೪೯೨ ಮಿಲಿಯನ್ (೨೦೨೩)<ref name="ar"/> | num_employees = ೮,೮೬೮ (೨೦೨೩)<ref name="ar"/> | num_employees_year = | parent = | subsid = | homepage = {{URL|https://burberry.com}} | footnotes = }} '''ಬರ್ಬೆರಿ ಗ್ರೂಪ್ ಪಿಎಲ್‌ಸಿ''' ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ [[ಲಂಡನ್|ಲಂಡನ್‌‌ನಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಐಷಾರಾಮಿ ಫ್ಯಾಶನ್ ಹೌಸ್ ಆಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |date=2019-10-09 |title=Burberry: The History and Heritage of the Iconic Luxury Brand |url=https://luxity.co.za/history-of-burberry/ |access-date=2022-02-25 |website=Luxity |language=en-ZA}}</ref> ಇದು ಧರಿಸಲು ಸಿದ್ಧ ಉಡುಪುಗಳು, ಫ್ಯಾಷನ್ ಪರಿಕರಗಳು, ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯಗಳು, ಸನ್‌ಗ್ಲಾಸ್‍ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯವರ್ಧಕಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಿತರಿಸುತ್ತದೆ. ೧೮೫೬ ರಲ್ಲಿ ಥಾಮಸ್ ಬರ್ಬೆರಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ, ಮೂಲತಃ ಹೊರಾಂಗಣ ಉಡುಪಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯತ್ತ ಗಮನಹರಿಸಿದ ಫ್ಯಾಶನ್ ಹೌಸ್ ಈಗ ಉನ್ನತ ಫ್ಯಾಷನ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಕಾಲಿಟ್ಟಿದೆ. ಗ್ಯಾಬರ್ಡಿನ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಮೊದಲ ರೀತಿಯ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ, ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಜಲನಿರೋಧಕವಾಗಿದೆ. ಅವರ ಮಾದರಿ ಆಧಾರಿತ ಶಿರೋವಸ್ತ್ರಗಳು, ಟ್ರೆಂಚ್ ಕೋಟುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಫ್ಯಾಷನ್ ಪರಿಕರಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿವೆ. ಇವರ ಮೊದಲ ಅಂಗಡಿ ೧೮೯೧ ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಹೇಮಾರ್ಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಬರ್ಬೆರಿ ೧೯೫೫ ರವರೆಗೂ ಸ್ವತಂತ್ರ ಕುಟುಂಬ-ನಿಯಂತ್ರಿತ ಕಂಪನಿಯಾಗಿತ್ತು. ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ, ಇದು ಕಂಪನಿಯ ಹಿಂದಿನ ಬಹುಮತದ ಷೇರುದಾರರಾದ ಜಿಯುಸಿ ಪಿಎಲ್‌ಸಿಯಿಂದ ತನ್ನ ಡಿಮರ್ಜರ್‌ ಅನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿತು. ಕಂಪನಿಯು ಲಂಡನ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಎಕ್ಸ್ಚೇಂಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಎಫ್‌ಟಿಎಸ್ಇ ೧೦೦ ಸೂಚ್ಯಂಕದ ಒಂದು ಘಟಕವಾಗಿದೆ. ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ, ಲೂಯಿ ವಿಟಾನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಡಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಇಂಟರ್‌ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಜಾಗತಿಕ ಬ್ರಾಂಡ್ಸ್ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಬರ್ಬೆರಿ ೭೩ ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಬರ್ಬೆರಿ ೫೧ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Burberry handbag.jpg|thumb|ಬರ್ಬೆರಿಯವರ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬ್ಯಾಗ್‍]] ==ಇತಿಹಾಸ== ===ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳು, ೧೯ ನೇ ಶತಮಾನ=== ಬರ್ಬೆರಿಯನ್ನು ೧೮೫೬ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಮಾಜಿ ಡ್ರೇಪರ್ಸ್ ಅಪ್ರೆಂಟಿಸ್ ಆಗಿದ್ದ ೨೧ ವರ್ಷದ ಥಾಮಸ್ ಬರ್ಬೆರಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‍ನ ಹ್ಯಾಂಪ್ಶೈರ್‌ನ ಬೇಸಿಂಗ್ಸ್ಟೋಕ್‍ನಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಅಂಗಡಿಯನ್ನು ತೆರೆದರು.<ref name="history">{{Cite web |url=http://www.burberryplc.com/about_burberry/company-history |title=''Burberry History'' |publisher=Burberryplc.com |access-date=4 January 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150622090514/http://www.burberryplc.com/about_burberry/company-history |archive-date=22 June 2015 }}</ref> ೧೮೭೦ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಹೊರಾಂಗಣ ಉಡುಗೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ವ್ಯವಹಾರವು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು.<ref name="history"/> ೧೮೭೯ ರಲ್ಲಿ, ಬರ್ಬೆರಿ ತನ್ನ ಬ್ರಾಂಡ್‍ಗೆ ಗ್ಯಾಬರ್ಡಿನ್ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಇದು ಕಠಿಣ ಉಡುಪು, ಜಲನಿರೋಧಕ ಆದರೆ ಉಸಿರಾಡಬಹುದಾದ ಬಟ್ಟೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ನೂಲನ್ನು ನೇಯ್ಗೆ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಜಲನಿರೋಧಕಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news|last=Chastain|first=Sue|date=4 December 1985|url=https://pqasb.pqarchiver.com/chicagotribune/access/25081026.html?dids=25081026:25081026&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Dec+04%2C+1985&author=Sue+Chastain%2C+Knight-Ridder+Newspapers&pub=Chicago+Tribune+(pre-1997+Fulltext)&desc=TRENCHANT+COAT+CUFFS+MAY+FRAY+AND+BUTTONS+MAY+POP%2C+BUT+A+TRUE+BELIEVER+WON%27T+ABANDON+HIS+BURBERRY.&pqatl=google|title=Trenchant coat cuffs may fray and buttons may pop but a true believer won't abandon his Burberry|newspaper=Chicago Tribune|page=40|access-date=15 March 2015|archive-date=5 November 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121105234155/http://pqasb.pqarchiver.com/chicagotribune/access/25081026.html?dids=25081026%3A25081026&FMT=ABS&FMTS=ABS%3AFT&type=current&date=Dec+04%2C+1985&author=Sue+Chastain%2C+Knight-Ridder+Newspapers&pub=Chicago+Tribune+%28pre-1997+Fulltext%29&desc=TRENCHANT+COAT+CUFFS+MAY+FRAY+AND+BUTTONS+MAY+POP%2C+BUT+A+TRUE+BELIEVER+WON%27T+ABANDON+HIS+BURBERRY.&pqatl=google|url-status=dead}}</ref> ೧೮೯೧ ರಲ್ಲಿ, ಬರ್ಬೆರಿ ಲಂಡನ್‍ನ ಹೇಮಾರ್ಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಂಗಡಿಯನ್ನು ತೆರೆದರು.<ref name="history"/> ===೨೦ ನೇ ಶತಮಾನ=== [[File:Burberry pattern.svg|thumb|left|upright=0.6|ಬರ್ಬೆರಿ ಚೆಕ್]] ೧೯೦೧ ರಲ್ಲಿ, ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಪದ ''ಪ್ರೊರ್ಸಮ್'' (ಅಂದರೆ ಫಾರ್ವರ್ಡ್ಸ್) ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಬರ್ಬೆರಿ ಈಕ್ವೆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ನೈಟ್ ಲೋಗೋವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ೧೯೦೯ ರಲ್ಲಿ ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಆಗಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="history"/> ೧೯೧೧ ರಲ್ಲಿ, ಕಂಪನಿಯು ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವವನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿ ರೋಲ್ಡ್ ಅಮುಂಡ್ಸೆನ್<ref name="history"/> ಮತ್ತು ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾವನ್ನು ದಾಟಲು ೧೯೧೪ ರ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದ ಅರ್ನೆಸ್ಟ್ ಶ್ಯಾಕಲ್ಟನ್ ಅವರಿಗೆ ಉಡುಪುಗಾರರಾದರು. ೧೯೨೪ ರಲ್ಲಿ ಮೌಂಟ್ ಎವರೆಸ್ಟ್ ಏರುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜ್ ಮಲ್ಲೋರಿ, ಬರ್ಬೆರಿ ಗ್ಯಾಬರ್ಡಿನ್ ಜಾಕೆಟ್ ಧರಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite news |date=3 October 2011 |title=Mallory and Irvine: Should we solve Everest's mystery? |work=[[BBC News]] |publisher= |url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-15123551 |access-date=9 March 2014}}</ref> ಮಿಲಿಟರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲಾದ ಟ್ರೆಂಚ್ ಕೋಟ್, ಮೊದಲ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿತು;<ref name="history"/> ಇದನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಟ್ರೆಂಚ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |title=Burberry trench coat: a style pioneer |url=https://www.theweek.co.uk/90884/burberry-trench-coat-a-style-pioneer?amp |website=The Week UK |access-date=1 May 2023 |language=en}}</ref> ಯುದ್ಧದ ನಂತರ, ಇದು ನಾಗರಿಕರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು.<ref>{{cite web |title=The fascinating history of the Burberry trench coat – and the best styles to buy now |url=https://www.harpersbazaar.com/uk/fashion/a41964443/burberry-trench-coat/ |website=Harper's BAZAAR |access-date=1 May 2023 |date=21 February 2023}}</ref> [[File:Burberry Factory, Basingstoke.jpg|thumb|right|280px|ಟ್ರೆಂಚ್ ಕೋಟ್‍ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಬರ್ಬೆರಿ ಕಾರ್ಖಾನೆ, ೧೯೧೮]] ಬರ್ಬೆರಿ ಚೆಕ್ ಕನಿಷ್ಠ ೧೯೨೦ ರ ದಶಕದಿಂದ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಟ್ರೆಂಚ್ ಕೋಟ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಲೈನಿಂಗ್ ಆಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="history"/> ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮೋಟಾರು ಸೈಕಲ್ ಸಹೋದರಿಯರಾದ ಬೆಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ನ್ಯಾನ್ಸಿ ಡೆಬೆನ್ಹ್ಯಾಮ್ ೧೯೨೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣ ಮತ್ತು ರೇಸಿಂಗ್‌ಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಟ್ರೆಂಚ್ ಕೋಟ್‍ಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ೧೯೨೮ ರ ಪುಸ್ತಕ ಮೋಟಾರ್-ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಫಾರ್ ವುಮೆನ್‍ನಲ್ಲಿ ಈ ಉಡುಪನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ್ದರು.<ref name=":1">{{Cite news |last=Walker |first=Harriet |date=2023-07-28 |title=How Burberry dressed Britain’s female thrill-seekers |language=en |url=https://www.thetimes.co.uk/article/burberry-aviation-fashion-times-luxury-lrv0c9vw3 |access-date=2023-07-29 |issn=0140-0460}}</ref><ref>{{Cite book |last=Debenham |first=Betty & Nancy |title=Motorcycling for Women 1928: A Book for the Lady Driver, Sidecar Passenger and Pillion Rider}}</ref> ಬರ್ಬೆರಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಾಯುಯಾನ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರು ಶ್ರೀಮತಿ ವಿಕ್ಟರ್ ಬ್ರೂಸ್ ಅವರ ೧೯೩೦ ರ ವಿಶ್ವ ಹಾರಾಟಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ಗೆ ಅವರ ಏಕ ಮಹಿಳಾ ಹಾರಾಟಕ್ಕಾಗಿ ಉಡುಪನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ಹಾರಲು ವಾಟರ್ ಪ್ರೂಫ್ ಗ್ಯಾಬರ್ಡಿನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ರಿವರ್ಸಬಲ್ ಕೋಟ್ ಧರಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅದರ ಒಳಬದಿಯನ್ನು ಹೊರಗೆ ತಿರುಗಿಸಿ ಹಾಕಬಹುದು.<ref name=":1" /> ೧೯೩೭ ರಲ್ಲಿ, ಎ.ಇ. ಕ್ಲೌಸ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಬೆಟ್ಟಿ ಕಿರ್ಬಿ-ಗ್ರೀನ್ ಬ್ರಾಂಡ್ ಪ್ರಾಯೋಜಿಸಿದ ಬರ್ಬೆರಿ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನಿಂದ ಕೇಪ್‌ಟೌನ್‌ಗೆ ವೇಗವಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗುವ ವಿಮಾನಕ್ಕಾಗಿ ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುರಿದರು.<ref>{{cite web |url = http://forum.keypublishing.com/showthread.php?95871-DH-Comet-G-ACSS-amp-The-Burberry-Racer-Project |title = The Burberry Comet (G-ACSS) Racer Project |access-date = 18 May 2013 |date = 20 November 2009 |publisher = Key Publishing Ltd |archive-url = https://web.archive.org/web/20131207101826/http://forum.keypublishing.com/showthread.php?95871-DH-Comet-G-ACSS-amp-The-Burberry-Racer-Project |archive-date = 7 December 2013 |url-status = dead }}</ref><ref name=":1" /> ೧೯೫೫ ರಲ್ಲಿ ಗ್ರೇಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಲ್ ಸ್ಟೋರ್ಸ್ (ಜಿಯುಎಸ್) ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ ಬರ್ಬೆರಿ ಒಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಕುಟುಂಬ-ನಿಯಂತ್ರಿತ ಕಂಪನಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=http://nicolamelhuish.wordpress.com/2010/11/02/timeline-burberry/ |title=Timeline: Burberry |date=2 November 2010 |access-date=9 March 2014}}</ref> ====ಪ್ರಭಾವಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ==== ೧೯೭೦ ಮತ್ತು ೧೯೮೦ ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ, ಬರ್ಬೆರಿ ಪುರುಷರು, ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಸೂಟ್‍ಗಳು, ಪ್ಯಾಂಟ್, ಶರ್ಟ್‌ಗಳು, ಕ್ರೀಡಾ ಉಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಕರಗಳಂತಹ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾದ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ತಯಾರಕರೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಲಂಡನ್‍ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಈ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಸ್ವತಂತ್ರ ಚಿಲ್ಲರೆ ಅಂಗಡಿಗಳ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಬರ್ಬೆರಿ ಅಂಗಡಿಗಳ ಮೂಲಕ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ವಿತರಿಸಲಾಯಿತು. ಮತ್ತು ೯೦ ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದವರೆಗೆ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಲಾಭದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಂಡ್‍ನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿತು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ ಮೂಲ ಕಂಪನಿಯ ಖಾತೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟದ ಪೂರ್ಣ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ. ಕಂಪನಿಯು ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರಾಗಿ ಲಾರ್ಡ್ ಲಿಚ್ಫೀಲ್ಡ್, ಲಾರ್ಡ್ (ಲಿಯೊನಾರ್ಡ್) ವೂಲ್ಫ್ಸನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾನ್ಲಿ ಪೀಕಾಕ್ ಒಬಿಇ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಸಹಿ ಹಾಕಿತ್ತು.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=i8Mzowj8MXsC&q=Stanley+Peacock+Burberry&pg=PA142|title=Fashion Brands: Branding Style from Armani to Zara|first= Mark |last=Tungate|page=142|publisher=Kogan Page|year=2012|isbn=978-0-7494-6446-2}}</ref> ೧೯೯೭ ರಲ್ಲಿ, ಜಿಯುಎಸ್ ನಿರ್ದೇಶಕ ವಿಕ್ಟರ್ ಬಾರ್ನೆಟ್ ಬರ್ಬೆರಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು, ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಮರುಸಂಘಟನೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಬ್ರಾಂಡ್ ಅನ್ನು ಐಷಾರಾಮಿ ಫ್ಯಾಷನ್ ಹೌಸ್ ಆಗಿ ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲು ರೋಸ್ ಮೇರಿ ಬ್ರಾವೋ ಅವರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name="Forbes2000">{{cite news |last1=Heller |first1=Richard |date=January 24, 2000 |title=Can this woman do a Gucci on Burberry |work=[[Forbes]] |url=https://www.forbes.com/global/2000/0124/0302050a.html#d525ddc2d80e}}</ref><ref>{{cite web |last1=Schiro |first1=Anne-Marie |title=Burberry Modernizes and Reinvents Itself |url=https://www.nytimes.com/1999/01/05/style/burberry-modernizes-and-reinvents-itself.html |website=The New York Times |access-date=5 May 2023 |date=5 January 1999}}</ref> ಬಾರ್ನೆಟ್ ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಅದರ ಯಶಸ್ವಿ ಐಪಿಒಗೆ ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು.<ref name="WWD2001">{{cite news |last1=Lockwood |first1=Lisa |date=April 26, 2001 |title=Barnett steps down, Burberry set for IPO |work=[[Women's Wear Daily]] |publisher= |url=https://wwd.com/fashion-news/fashion-features/article-1182828/}}</ref> ===೨೧ ನೇ ಶತಮಾನ=== ಮೇ ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ, ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಬೈಲಿ ಅವರು ಬರ್ಬೆರಿಯನ್ನು ಸೃಜನಶೀಲ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರು.<ref name="Times Sep 09">{{cite news |last=McDowell |first=Colin |date=6 September 2009 |title=Christopher Bailey: Burberry's golden boy |work=[[The Times]] |url=http://women.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/women/fashion/article6817273.ece |access-date=7 December 2009 |archive-date=10 ಆಗಸ್ಟ್ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110810080706/http://women.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/women/fashion/article6817273.ece |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |first=Dolly |last=Jones |title=All Hail Bailey |url=http://www.vogue.co.uk/news/daily/091111-burberry-creative-director-christop.aspx |work=Vogue |date=11 November 2009 |access-date=7 December 2009 |archive-date=14 November 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091114102153/http://www.vogue.co.uk/news/daily/091111-burberry-creative-director-christop.aspx |url-status=dead }}</ref> ಬೈಲಿ ೨೦೧೪ ರಿಂದ ಮುಖ್ಯ ಸೃಜನಶೀಲ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಹಾಗೆಯೇ ೨೦೧೪ ರಿಂದ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೭ ರವರೆಗೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿ (ಸಿಇಒ) ಆಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |last1=Biondi |first1=Annachiara |title=Christopher Bailey: A brief history of his career so far |url=https://www.vogue.in/content/christopher-bailey-brief-history-career-far-christopher-bailey-career-timeline/amp |website=Vogue India |date=2 November 2017 |access-date=1 May 2023 |language=en-IN |archive-date=8 ಮಾರ್ಚ್ 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180308063909/https://www.vogue.in/content/christopher-bailey-brief-history-career-far-christopher-bailey-career-timeline/amp/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=How Christopher Bailey Transformed Burberry and Redefined Brand Revivals in the 21st Century |url=https://www.vogue.com/article/burberry-christopher-bailey-legacy |website=Vogue |access-date=1 May 2023 |date=1 November 2017}}</ref> ಬೈಲಿ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಸೃಜನಶೀಲ ಅಧಿಕಾರಿ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿದರು ಮತ್ತು ೨೦೧೮ ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊರೆದಿದ್ದರು.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/business/2017/oct/31/christopher-bailey-to-cut-all-ties-with-burberry|title=Christopher Bailey to cut all ties with Burberry|last=Fletcher|first=Nick|date=2017-10-31|work=The Guardian|access-date=2017-11-26|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> ೨೦೦೧ ಮತ್ತು ೨೦೦೫ ರ ನಡುವೆ, ಬರ್ಬೆರಿ ''ಚಾವ್'' ಮತ್ತು ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಗೂಂಡಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಬ್ರಾಂಡ್ ಖ್ಯಾತಿಯಲ್ಲಿನ ಈ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಬರ್ಬೆರಿಯ ಟ್ರೇಡ್ಮಾರ್ಕ್ ಚೆಕ್ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ನಕಲಿ ಸರಕುಗಳ ಪ್ರಸರಣ ಮತ್ತು ''ಚಾವ್'' ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿಗಳು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಗೂಂಡಾಗಿರಿಯೊಂದಿಗಿನ ಒಡನಾಟವು ಬರ್ಬೆರಿ ಚೆಕ್ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವುದನ್ನು ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>{{cite news |last=Bothwell |first=Claire |date=28 October 2005 |title=Burberry versus The Chavs |publisher=[[BBC]] |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/4381140.stm |access-date=16 November 2015}}</ref> ಬರ್ಬೆರಿ ಗ್ರೂಪ್ ಪಿಎಲ್‌ಸಿಯನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಜುಲೈ ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಎಕ್ಸ್ಚೇಂಜ್‍ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ ಜಿಯುಎಸ್ ಬರ್ಬೆರಿಯಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಉಳಿದ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite news |last=Finch |first=Julia |date=18 November 2005 |title=GUS shareholders to receive Burberry cheque |work=[[The Guardian]] |publisher= |location=London |url=https://www.theguardian.com/business/2005/nov/18/3 |access-date=4 January 2011}}</ref><ref>{{cite web |last=Fletcher |first=Richard |date=18 January 2011 |title=How Burberry was kept in check at GUS |url=https://www.telegraph.co.uk/finance/comment/richardfletcher/8268069/How-Burberry-was-kept-in-check-at-GUS.html |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/finance/comment/richardfletcher/8268069/How-Burberry-was-kept-in-check-at-GUS.html |archive-date=12 January 2022 |access-date=12 May 2015 |work=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]]}}{{cbignore}}</ref> ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಯಾನ್ಯೊ-ಶೋಕೈ [[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನ್‍ನಲ್ಲಿ]] ಬರ್ಬೆರಿ ಸಿದ್ಧ-ಉಡುಪು ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು, ಇದರ ಚಿಲ್ಲರೆ ಮೌಲ್ಯವು €೪೩೫ ಮಿಲಿಯನ್ ಆಗಿತ್ತು.<ref name="Luxury">{{cite book | title=Luxury Brand Management | url=https://archive.org/details/luxuryretailmana0000chev_e9a6 | publisher=John Wiley & Sons | author=Chevalier, Michel | year=2012 | location=Singapore | isbn=978-1-118-17176-9}}</ref> [[File:Burberry Chicago.jpg|thumb|೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮ್ಯಾಗ್ನಿಫಿಶಿಯೆಂಟ್ ಮೈಲ್‍ನಲ್ಲಿ ಬರ್ಬೆರಿ ಚಿಕಾಗೋದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗಡಿ]] ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ, ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ಪರವಾನಗಿ ಮೂಲಕ ಬರ್ಬೆರಿಯನ್ನು ಸಾಮೂಹಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ಮುನ್ನಡೆಸಿದ ರೋಸ್ ಮೇರಿ ಬ್ರಾವೋ ಅವರು ನಿವೃತ್ತರಾದರು.<ref>{{cite web |date=7 October 2005 |title=Bravo move to quit puts Burberry shares out of fashion |url=https://www.telegraph.co.uk/finance/2923391/Bravo-move-to-quit-puts-Burberry-shares-out-of-fashion.html |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/finance/2923391/Bravo-move-to-quit-puts-Burberry-shares-out-of-fashion.html |archive-date=12 January 2022 |access-date=15 March 2015 |work=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]]}}{{cbignore}}</ref> ಜನವರಿ ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ ಲಿಜ್ ಕ್ಲೈಬೋರ್ನ್‌ನಿಂದ ಸೇರಿಕೊಂಡ ಏಂಜೆಲಾ ಅಹ್ರೆಂಡ್ಸ್ ಎಂಬ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಅಮೇರಿಕನ್ ಅನ್ನು, ಅವರ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://special.hsmglobal.com/us/wbfny2011/ahrendts-info.php|title=World Business Forum 2011 : Home|work=hsmglobal.com|access-date=15 March 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150521044059/http://special.hsmglobal.com/us/wbfny2011/ahrendts-info.php|archive-date=21 May 2015}}</ref> ಮತ್ತು ಅವರು ೧ ಜುಲೈ ೨೦೦೬ ರಂದು ಸಿಇಒ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ಬ್ರಾವೋ ಅವರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಗಳಿಸಿದ ಅಂದಿನ ಚಾವ್-ತರಹದ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಬ್ರಾಂಡ್‍ನ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕತೆಯ ಅಗ್ಗದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಅಹ್ರೆಂಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬೈಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ತಿರುಗಿಸಿದರು. ಕಂಪನಿಯ ೧೦% ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಂದ ಬ್ರಾಂಡ್‍ನ ಚೆಕ್-ಮಾದರಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಮೂಲಕ, ಸುಗಂಧ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಪರವಾನಗಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಗುಂಪಿನ ಆದಾಯದ ೨೦% ಮೌಲ್ಯದ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಫ್ರ್ಯಾಂಚೈಸ್ ಅನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬರ್ಬೆರಿಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು.<ref>{{Cite book|title=Rethinking Prestige Branding – Secrets of the Ueber-Brands|url=https://archive.org/details/rethinkingpresti0000scha|last1=Kuehlwein|first1=JP|last2=Schaefer|first2=Wolfgang|publisher=Kogan Page|year=2015|isbn=978-0-7494-7003-6|location=London|pages=[https://archive.org/details/rethinkingpresti0000scha/page/211 211]–212}}</ref><ref name="Times Sep 09" /><ref name="WSJInt">{{cite news |last=Hass |first=Nancy |date=9 September 2010 |title=Earning Her Stripes |work=[[The Wall Street Journal]] |url=http://magazine.wsj.com/features/the-big-interview/earning-her-strips/ |access-date=9 March 2014}}</ref><ref>[https://www.styl.sh/articles/381-the-burberry-story The Burberry Story] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140307163925/https://www.styl.sh/articles/381-the-burberry-story# |date=7 March 2014 }} Styl.sh. Retrieved 31 January 2014</ref> ಬರ್ಬೆರಿ ಮೊದಲು ಯುಎಸ್‍ನಲ್ಲಿ, ನಂತರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ [[ಯುಕೆ|ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ]] ಮತ್ತು ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ [[ಯುರೋಪಿನ ಒಕ್ಕೂಟ|ಯುರೋಪಿಯನ್‍ ಒಕ್ಕೂಟದ]] ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://uk.burberry.com |title=Shop on line |publisher=Uk.burberry.com |date=5 December 2010 |access-date=4 January 2011}}</ref> ====೨೦೧೦ ರ ದಶಕ==== ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ಅಹ್ರೆಂಡ್ಸ್‌ ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಭಾವನೆ ಪಡೆಯುವ ಸಿಇಒ ಆಗಿದ್ದು, £ ೧೬.೯ ಮಿಲಿಯನ್ ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news |last=Petroff |first=Alanna |date=11 June 2013 |title=Top paid CEO in UK is an American woman |work=[[CNN Money]] |publisher= |url=https://money.cnn.com/2013/06/11/news/companies/burberry-pay-ceo/index.html?iid=HP_LN&hpt=ibu_c2 |access-date=11 June 2013 |archive-date=30 ಜೂನ್ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230630144849/https://money.cnn.com/2013/06/11/news/companies/burberry-pay-ceo/index.html?iid=HP_LN&hpt=ibu_c2 |url-status=dead }}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ, ಅಹ್ರೆಂಡ್ಸ್‌ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೪ ರಿಂದ ಆಪಲ್, ಇಂಕ್‍ನಲ್ಲಿ ಚಿಲ್ಲರೆ ಮತ್ತು ಆನ್ಲೈನ್ ಹಿರಿಯ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಬೈಲಿ ಸಿಇಒ ಆಗಿ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |last1=Broeke |first1=Teo van den |title=Christopher Bailey: A life at Burberry |url=https://www.gq-magazine.co.uk/article/christopher-bailey-a-life-at-burberry/amp |website=British GQ |date=17 February 2018 |access-date=1 May 2023}}</ref><ref name="Angela Ahrendts Named Honorary DBE">{{cite web |author=Marfil, Lorelei |date=8 April 2014 |title=Angela Ahrendts Named Honorary DBE |url=http://www.wwd.com/fashion-news/fashion-scoops/ahrendts-accolade-7633326?src=nl/mornReport/20140408 |access-date=8 April 2014 |website=[[Women's Wear Daily]] |publisher=}}</ref> ಅವರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಮಾರಾಟವು £೨ ಬಿಲಿಯನ್‍ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬಂಡವಾಳೀಕರಣವು £೭ ಬಿಲಿಯನ್‌ಗೆ ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news |author=Andrew Roberts |date=15 October 2013 |title=Burberry Designer Bailey to Become CEO as Ahrendts Goes to Apple |newspaper=[[Bloomberg News|Bloomberg]] |url=https://www.bloomberg.com/news/2013-10-15/burberry-says-bailey-to-become-ceo-as-ahrendts-leaves-for-apple.html |access-date=15 October 2013}}</ref> ಬರ್ಬೆರಿ ತನ್ನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮೂಲವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ; ಜುಲೈ ೨೦೧೨ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಬರ್ಬೆರಿ [[ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌|ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಎರಡು ಉತ್ಪಾದನಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿತು, ಒಂದು ಕ್ಯಾಸಲ್ಫೋರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ರೇನ್‌ಕೋಟ್‍ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಒಂದು ಕೀಗ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ.<ref>{{cite web |author=Carole Cadwalladr |date=16 July 2012 |title=The hypocrisy of Burberry's 'Made in Britain' appeal |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2012/jul/16/burberry-china-british-carole-cadwalladr |access-date=15 March 2015 |work=[[The Guardian]]}}</ref> ೨೦೧೪ ರ ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಬೈಲಿ ಬರ್ಬೆರಿಯ ಸಿಇಒ ಆದರು ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಸೃಜನಶೀಲ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name="Angela Ahrendts Named Honorary DBE"/> ಅವರ ಮೂಲ ವೇತನವು £ ೧.೧ ಮಿಲಿಯನ್ ಆಗಿತ್ತು, ಮಾರಾಟದ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವುದನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಒಟ್ಟು £ ೧೦ ಮಿಲಿಯನ್‍ವರೆಗೆ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref name="Vote">{{cite news |url = https://www.bbc.co.uk/news/business-28261916|title = Burberry shareholders vote against remuneration report|work = [[BBC News]]|date = 11 July 2014|access-date = 12 July 2014}}</ref> ಜುಲೈ ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, ಸೆಲೀನ್ ಬಾಸ್ ಮಾರ್ಕೊ ಗೊಬ್ಬೆಟ್ಟಿ ಬರ್ಬೆರಿ ಪಿಎಲ್‍ಸಿಯ ಸಿಇಒ ಆಗಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಬೈಲಿ, ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಸೃಜನಶೀಲ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದರು.<ref>{{cite web |last1=Conlon |first1=Scarlett |title=Burberry CEO to join the company this month |url=https://www.vogue.in/content/burberry-ceo-to-join-the-company-this-month/amp |website=Vogue India |date=20 January 2017 |access-date=1 May 2023 |language=en-IN }}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="NYT">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/07/12/business/international/burberry-bailey-gobbetti.html?_r=0|title=Burberry C.E.O. to Step Down, Ending Dual-Role Experiment at Helm|work=[[The New York Times]]|last1=Paton|first1=Elizabeth|date=11 July 2016|access-date=11 July 2016}}</ref> ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, ಲೇಬಲ್ ತನ್ನ ''ಮಿಸ್ಟರ್ ಬರ್ಬೆರಿ'' ಸುಗಂಧವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.<ref name=ft-vand/> [[File:Camp - Notes on Fashion at the Met - Burberry rainbow cape (73854).jpg|thumb|left|upright=0.6|ದಿ ಮೆಟ್ ನ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಬೈಲಿಯವರ ಕೇಪ್]] ಮೇ ೨೦೧೭ ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಸ್ಟೋರ್ ೩೦೦ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಲಂಡನ್‍ನಿಂದ ಲೀಡ್ಸ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು. ಜುಲೈ ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, ಗೊಬ್ಬೆಟ್ಟಿ ಬೈಲಿ ಅವರ ಬದಲಿಗೆ ಸಿಇಒ ಆಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು.<ref name="ft-vand">{{cite news |last=Vandevelde |first=Mark |date=18 May 2017 |title=Burberry sales rise as Bailey bows out as chief executive |url=https://www.ft.com/content/aa989b84-3ba0-11e7-821a-6027b8a20f23 | work=[[Financial Times]] |location=United Kingdom |access-date=18 May 2017}}</ref> ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ಬರ್ಬೆರಿ, ೨೦೦೫ ರಿಂದ ೨೦೦೭ ರವರೆಗೆ ಗಿವೆಂಚಿಯಲ್ಲಿ ಸೃಜನಶೀಲ ನಿರ್ದೇಶಕ ರಿಕಾರ್ಡೊ ಟಿಸ್ಸಿ ಅವರನ್ನು ಬ್ರಾಂಡ್‍ನ ಮುಖ್ಯ ಸೃಜನಶೀಲ ಅಧಿಕಾರಿ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿತು.<ref>{{Cite web|title=The history of Burberry: A Timeline|url=http://www.hautehistory.co.uk/7/post/2020/07/house-history-the-burberry-timeline.html|access-date=2022-02-25|website=Haute History|language=en}}{{Dead link|date=ಜನವರಿ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> "ಬರ್ಬೆರಿಯನ್ನು ಅದರ ಹೊಸ ಮುಖ್ಯ ಸೃಜನಶೀಲ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಸೇರಲು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕೊ ಗೊಬ್ಬೆಟ್ಟಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಒಂದಾಗಲು ನನಗೆ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಸಂತೋಷವಾಗಿದೆ. ಬರ್ಬೆರಿಯ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಆಕರ್ಷಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನನಗೆ ಅಪಾರ ಗೌರವವಿದೆ ಮತ್ತು ಈ ಅಸಾಧಾರಣ ಬ್ರಾಂಡ್‍ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ನಾನು ಉತ್ಸುಕನಾಗಿದ್ದೇನೆ" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{Cite news |last=Newbold |first=Alice |title=Burberry Announces Riccardo Tisci As Chief Creative Officer |work=[[British Vogue]] |url=http://www.vogue.co.uk/article/riccardo-tisci-to-burberry |access-date=2018-03-08}}</ref> ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಗ್ರಾಫಿಕ್ ಡಿಸೈನರ್ ಪೀಟರ್ ಸಾವಿಲ್ಲೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಬ್ರಾಂಡ್‍ಗಾಗಿ ಟಿಸ್ಸಿ ಹೊಸ ಲೋಗೋ ಮತ್ತು ಮೊನೊಗ್ರಾಮ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |title=Riccardo Tisci Unveils New Burberry Logo And It's Drawing An Unexpected Comparison |url=https://www.nylon.com/articles/riccardo-tisci-new-burberry-logo-monogram/amp |website=Nylon |date=2 August 2018 |access-date=2 May 2023 |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Sebra |first=Matt |date=2018-08-02 |title=Burberry Has a New Logo |language=en |work=[[GQ]] |url=https://www.gq.com/story/new-burberry-logo-riccardo-tisci |access-date=2018-10-06}}</ref> [[File:Burberry TB monogram.png|thumb|left|upright=0.6|ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಥಾಮಸ್ ಬರ್ಬೆರಿ ಅವರಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಇಂಟರ್ಲಾಕಿಂಗ್ ಟಿಬಿ ಮೊನೊಗ್ರಾಮ್ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿತು.<ref>{{Cite news|url=https://www.harpersbazaar.com/fashion/designers/a22623947/burberry-new-logo-monogram/|title=Burberry Has A New Logo and Monogram|date=2018-08-02|work=Harper's BAZAAR|access-date=2018-10-06|language=en-US}}</ref>]] ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಸರ್ ಜಾನ್ ಪೀಸ್ ಮಂಡಳಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿಯಲಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಗೆರ್ರಿ ಮರ್ಫಿ ಅವರನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |last1=Media |first1=Insider |title=Burberry names chairman designate to succeed Sir John Peace {{!}} Yorkshire Business News |url=https://www.insidermedia.com/news/yorkshire/burberry-names-chairman-designate-to-succeed-sir-john-peace |website=Insider Media Ltd |date=13 April 2018 |access-date=1 May 2023 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |last1=Jahshan |first1=Elias |title=Burberry chairman Sir John Peace to step down - Retail Gazette - retail news, features & analysis |url=https://www.retailgazette.co.uk/blog/2017/06/burberry-chairman-john-peace-resigns/ |website=www.retailgazette.co.uk |date=22 June 2017}}</ref> "ಬರ್ಬೆರಿ ಒಂದು ಅನನ್ಯ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಬ್ರಾಂಡ್ ಆಗಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ನಾನು ಬಹಳ ಸಮಯದಿಂದ ಮೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಯ ಮುಂದಿನ ಹಂತದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೂಲಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಲು ಮಾರ್ಕೊ ಗೊಬ್ಬೆಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಮಂಡಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ನಾನು ಎದುರು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ" ಎಂದು ಮರ್ಫಿ ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite web |title=Tate & Lyle's Gerry Murphy is Burberry 's new chairman |url=https://londonlovesbusiness.com/tate-lyles-gerry-murphy-is-burberry-s-new-chairman/ |website=London Business News {{!}} Londonlovesbusiness.com |access-date=2 May 2023 |date=13 April 2018}}</ref> ಮರ್ಫಿ ಅವರು ಕಿಂಗ್‍ಫಿಶರ್ ಪಿಎಲ್‍ಸಿಯ ಸಿಇಒ ಆಗಿದ್ದರು, ಜೊತೆಗೆ ಟೇಟ್ ಮತ್ತು ಲೈಲ್ ಮತ್ತು ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‍ಸ್ಟೋನ್ ಗ್ರೂಪ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಟ್ನರ್ಸ್ ಎಲ್ಎಲ್‍ಪಿಯ ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |title=Burberry appoints Tate & Lyle's Murphy as new chairman |url=https://www.ft.com/content/67a76014-3f12-11e8-b7e0-52972418fec4 |website=Financial Times |access-date=2 May 2023 |date=13 April 2018}}</ref> ಪೀಸ್ ಅವರ ನಿರ್ಗಮನವು ಗುಂಪಿನ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿತು, ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಗೊಬೆಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಅಹ್ರೆಂಡ್ಸ್ ಅವರು ಕೂಡ ತೊರೆದಿದ್ದರು.<ref name="Butler">{{Cite news |last=Butler |first=Sarah |date=2018-04-13 |title=Burberry hires former Kingfisher boss Gerry Murphy as chairman |language=en-GB |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/business/2018/apr/13/burberry-hires-former-kingfisher-boss-gerry-murphy-as-chairman |access-date=2018-12-29 |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{cite web |title=Burberry Appoints New Chairman |url=https://www.businessoffashion.com/articles/news-analysis/burberry-appoints-new-chairman/ |website=The Business of Fashion |date=13 April 2018 |access-date=1 May 2023 |language=en}}</ref> ಟಾರ್ಗೆಟ್ ತನ್ನ ಚೆಕ್ ಪ್ರಿಂಟ್ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ನಕಲು ಮಾಡಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಕಾನೂನು ವೆಚ್ಚಗಳ ಜೊತೆಗೆ $ ೨ ಮಿಲಿಯನ್ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಕೋರುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿ ಬರ್ಬೆರಿ, [[ಟಾರ್ಗೆಟ್‌ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್|ಟಾರ್ಗೆಟ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್]] ವಿರುದ್ಧ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಿದೆ ಎಂದು ಮೇ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite news |last=Hanbury |first=Mary |date=2018-05-09 |title=Target is being sued by Burberry, and it reveals one of the biggest problems facing the clothing industry |work=[[Business Insider]] |url=http://www.businessinsider.com/target-sued-by-burberry-reveals-big-problem-fashion-2018-5 |access-date=2018-05-31}}</ref><ref>{{cite web |last1=UK |first1=FashionNetwork com |title=Burberry sues Target for copying its check pattern |url=https://uk.fashionnetwork.com/news/burberry-sues-target-for-copying-its-check-pattern,976189.html |website=FashionNetwork.com |access-date=5 May 2023 |language=en-UK}}</ref> ಜುಲೈ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಹಿಂದಿನ ಐದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬರ್ಬೆರಿ ತನ್ನ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಮತ್ತು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕದಿಯುವುದನ್ನು ಅಥವಾ ಅಗ್ಗವಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು £ ೯೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಮೌಲ್ಯದ ಮಾರಾಟವಾಗದ ಬಟ್ಟೆಗಳು, ಪರಿಕರಗಳು ಮತ್ತು ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯವನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಗ್ರೀನ್ ಪೀಸ್‍ನ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದರೆ, ಬರ್ಬೆರಿ ತನ್ನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಸುಡುವುದರಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web |last1=Kollewe |first1=Julia |title=Burberry to stop burning unsold items after green criticism |url=https://www.theguardian.com/business/2018/sep/06/burberry-to-stop-burning-unsold-items-fur-after-green-criticism |website=The Guardian |access-date=2 May 2023 |date=6 September 2018}}</ref><ref>{{cite web |last1=Paton |first1=Elizabeth |title=Burberry to Stop Burning Clothing and Other Goods It Can't Sell |url=https://www.nytimes.com/2018/09/06/business/burberry-burning-unsold-stock.html |website=The New York Times |access-date=2 May 2023 |date=6 September 2018}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/business-44885983|title=Burberry burns luxury goods worth millions|last=Morris|first=Ben|date=2018-07-19|work=BBC News|access-date=2018-07-19|language=en-GB}}</ref> ಬರ್ಬೆರಿಯ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ೨೦೧೮ ರ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಕಂಪನಿಯು £ ೨೮.೬ ಮಿಲಿಯನ್ ಮೌಲ್ಯದ ಸರಕುಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿದೆ, ಇದು ೨೦೧೭ ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ £ ೨೬.೯ ಮಿಲಿಯನ್‍ಗಳಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |last=Handley |first=Lucy |date=6 September 2018 |title=British fashion house Burberry to stop burning unsold items |url=https://www.cnbc.com/2018/09/06/british-fashion-house-burberry-to-stop-burning-unsold-items.html |access-date=6 September 2018 |website=[[CNBC]] |publisher=}}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಬರ್ಬೆರಿ ಮಾರಾಟವಾಗದ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಸುಡುವ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದಾಗಿ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. ಬರ್ಬೆರಿ ತನ್ನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ತುಪ್ಪಳವನ್ನು ಬಳಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ತುಪ್ಪಳದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{Cite news |date=2018-09-06 |title=Burberry stops burning unsold goods |language=en-GB |work=[[BBC News]] |url=https://www.bbc.com/news/business-45430683 |access-date=2018-09-06}}</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ, ಲಂಡನ್ ಫ್ಯಾಷನ್ ವೀಕ್‍ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಕುತ್ತಿಗೆಗೆ ನೂಲು ಹೊಂದಿರುವ ಹೂಡಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಬರ್ಬೆರಿ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿದರು. ತನ್ನದೇ ಮಾದರಿಯೊಂದರ ಟೀಕೆಗಳು ಆನ್ ಲೈನ್ ಹಿನ್ನಡೆಗೆ ಕಾರಣವಾದ ನಂತರ, ಬರ್ಬೆರಿ ತನ್ನ ಸಂಗ್ರಹದಿಂದ ಆ ಮಾದರಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.<ref>{{cite web|title='Suicide isn't fashion': Burberry apologizes for hoodie with noose around the neck|date=19 February 2019|language=en|website=CNN.com|url=https://www.cnn.com/style/article/burberry-noose-hoodie-scli-gbr-intl/index.html}}</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ, ಬರ್ಬೆರಿ ಕೋವಿಡ್-೧೯ ರ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ತನ್ನ ೬೪ ಚೀನೀ ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗದ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ೨೪ ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಬೇಕಾಯಿತು.<ref>{{Cite news|date=2020-02-07|title=Burberry Says Viral Epidemic Devastates China Sales|language=en|work=Bloomberg.com|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-02-07/burberry-withdraws-forecast-as-coronavirus-hits-china-sales|access-date=2020-09-07}}</ref> ====೨೦೨೦ ರ ದಶಕ==== ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ ಬರ್ಬೆರಿ, ೨೦೪೦ ರ ವೇಳೆಗೆ ''ಹವಾಮಾನ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ'' ಕಂಪನಿಯಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |last=Davis |first=Jessica |date=2021-06-11 |title=Burberry to be climate positive by 2040 |url=https://www.harpersbazaar.com/uk/fashion/fashion-news/a36694857/burberry-climate-positive-sustainability/ |access-date=2021-06-16 |website=[[Harper's BAZAAR]] |language=en-GB}}</ref><ref>{{cite web |last1=Staff |first1=M. W. |title=Burberry Aims To Be Climate Positive By 2040 |url=https://www.mansworldindia.com/fashion/style/burberry-aims-to-be-climate-positive-by-2040/ |website=Man's World India |access-date=1 May 2023 |date=11 June 2021}}</ref><ref>{{cite web |title=Can fashion be climate positive? Burberry commits to finding out |url=https://www.voguebusiness.com/sustainability/can-fashion-be-climate-positive-burberry-commits-to-finding-out |website=Vogue Business |access-date=1 May 2023 |date=10 June 2021 |archive-date=1 ಮೇ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230501235006/https://www.voguebusiness.com/sustainability/can-fashion-be-climate-positive-burberry-commits-to-finding-out |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=Burberry plans to be climate positive by 2040 – here's how |url=https://www.vogue.fr/fashion/article/burberry-climate-positive-2040 |website=Vogue France |access-date=1 May 2023 |language=fr-FR |date=11 June 2021}}</ref> ಫ್ಯಾಷನ್ ಬ್ರಾಂಡ್ ೨೦೩೦ ರ ವೇಳೆಗೆ ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು (ಅಂದರೆ ವರದಿ ಮಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಒಡೆತನವಿಲ್ಲದ ಅಥವಾ ನಿಯಂತ್ರಿಸದ ಸ್ವತ್ತುಗಳು) ೪೬% ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಹೊಸ ಗುರಿಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು, ಇದು ಹಿಂದಿನ ೩೦% ಕಡಿತದ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |last=Keating |first=Cecilia |date=2021-06-14 |title='Going further': Burberry vows to be 'climate positive' by 2040 |url=https://www.businessgreen.com/news/4032789/burberry-vows-climate-positive-2040 |access-date=2021-06-16 |website=Business Green |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title='Nature-Based Solutions': Burberry Promises To Slash Emissions By 46% By 2030 & Be Climate Positive By 2040 - Green Queen |url=https://www.greenqueen.com.hk/nature-based-solutions-burberry-promises-to-slash-emissions-by-46-by-2030-be-climate-positive-by-2040/ |website=www.greenqueen.com.hk |access-date=1 May 2023}}</ref> ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, ಕ್ಸಿನ್ಜಿಯಾಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಿನ್ನಡೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಗುರಿಯಾದ ಮೊದಲ ಐಷಾರಾಮಿ ಬ್ರಾಂಡ್ ಬರ್ಬೆರಿ ಆಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |last=Togoh |first=Isabel |date=2021-03-26 |title=As Burberry Faces Backlash In China Over Xinjiang Cotton, Other Luxury Brands Could Face Boycott |url=https://www.forbes.com/sites/isabeltogoh/2021/03/26/as-burberry-faces-backlash-in-china-over-xinjiang-cotton-other-luxury-brands-could-face-boycott/ |access-date=2021-03-26 |website=[[Forbes]] |language=en}}</ref> ಬ್ರಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಮತ್ತು ನಟಿ ಝೌ ಡೊಂಗ್ಯು ಅವರು ಬರ್ಬೆರಿಯೊಂದಿಗಿನ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದರು.<ref>{{Cite news |last=Fletcher |first=Richard |title=Burberry hit by Chinese boycott |language=en |newspaper=[[The Times]] |url=https://www.thetimes.co.uk/article/burberry-hit-by-chinese-boycott-r2c2pvw37 |access-date=2021-03-26 |issn=0140-0460}}</ref> ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ, ಮಾರ್ಕೊ ಗೊಬ್ಬೆಟ್ಟಿ ನಿರ್ಗಮನದ ನಂತರ, ವೆರ್ಸೇಸ್ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಜೊನಾಥನ್ ಅಕೆರಾಯ್ಡ್ ಬರ್ಬೆರಿಯನ್ನು ಮುಂದಿನ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಬೋನಸ್ ನಷ್ಟವನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಲು £ ೬ ಮಿಲಿಯನ್ ಗೋಲ್ಡನ್ ಹಲೋ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತೊರೆದಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಷೇರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಸೇರಿವೆ.<ref>{{cite web |title=Jonathan Akeroyd BoF 500 The People Shaping the Global Fashion Industry |url=https://www.businessoffashion.com/amp/community/people/jonathan-akeroyd |website=www.businessoffashion.com |access-date=2 May 2023}}</ref><ref>{{cite web |title=Burberry Posts Strong Growth in H1 as Jonathan Akeroyd Sets Out Strategy |url=https://footwearnews.com/business/earnings/burberry-first-half-earnings-jonathan-akeroyd-1203370564/ |website=Footwear News |access-date=2 May 2023 |date=17 November 2022}}</ref> ಜುಲೈ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ ಬರ್ಬೆರಿ, ಥಾಯ್ ಕಲಾವಿದ ವಚಿರಾವಿತ್ ಚಿವಾರಿ ಅವರನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಜಾಗತಿಕ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಆಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{cite web |title=Style File: Bright Vachirawit Chivaaree, Thai Actor & Burberry Ambassador |url=https://www.voguehk.com/en/article/fashion/style-file-bright-vachirawit/ |website=Vogue Hong Kong |access-date=2 May 2023}}</ref><ref>{{cite web |title=Bright Vachirawit Dominates Social Media With His Attendance to Burberry's SS23 Show |url=https://www.envimedia.co/bright-vachirawit-dominates-social-media-with-his-attendance-to-burberrys-ss23-show/ |website=EnVi Media |access-date=24 May 2023 |language=en |date=26 September 2022}}</ref><ref>{{Cite web |last=admin |date=2022-11-03 |title=Bright Vachirawit is a Thai celebrity with the most influence in the fashion world |url=https://www.thaiupdate.info/bright-vachirawit-fashion-world/ |access-date=2023-04-26 |website=Thai Update |language=en-US}}</ref><ref>{{cite web |last1=Tso |first1=Gloria Christine |title=Bright Vachirawit Chivaaree On The Living Legacy Of F4 Thailand's Thyme |url=https://www.harpersbazaar.com.sg/bazaar-man/bright-vachirawit-chivaaree-on-the-living-legacy-of-f4-thailands-thyme/ |website=Harper's Bazaar Singapore |access-date=15 May 2023 |date=15 May 2023}}</ref><ref>{{Cite web |last=admin |date=2023-04-12 |title=Bright Vachirawit and Yaya Urassaya Are On The Top 30 Influencers With The Highest EMV (Earned Media Value) During Fashion Week Fall Winter 2023 |url=https://www.thaiupdate.info/bright-yaya-fashion-week-2023/ |access-date=2023-04-13 |website=Thai Update |language=en-US}}</ref><ref>{{cite web |title=Bright Vachirawit And The Liberating Power Of The Seaside At Burberry Spring/Summer 2023 |url=https://www.harpersbazaar.com.sg/gallery/all-the-looks-burberry-spring-summer-2023/ |website=Harper's Bazaar Singapore |access-date=1 May 2023 |archive-date=1 ಮೇ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230501071734/https://www.harpersbazaar.com.sg/gallery/all-the-looks-burberry-spring-summer-2023/ |url-status=dead }}</ref> ನಂತರ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ, ಕಂಪನಿಯ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಅಧಿಕಾರಿ ತನ್ನ ಸಂಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಅಲಿಗೇಟರ್ ಮತ್ತು ಹಾವಿನಂತಹ ವಿಲಕ್ಷಣ ಚರ್ಮಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |last1=Sachkova |first1=Margarita |title=Big News: Burberry Bans Exotic Skins! |url=https://www.peta.org.uk/blog/burberry-bans-exotic-skins/ |website=PETA UK |access-date=1 May 2023 |date=18 May 2022}}</ref><ref>{{cite web |title=Burberry Bans Exotic Skins |url=https://www.businessoffashion.com/news/sustainability/burberry-bans-exotic-skins/ |website=The Business of Fashion |date=18 May 2022 |access-date=1 May 2023 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Glover |first=Simon |title=Burberry announces ban on exotic skins |url=https://www.ecotextile.com/2022052029373/fashion-retail-news/burberry-announces-ban-on-exotic-skins.html |access-date=2022-10-31 |website=Ecotextile News |date=20 May 2022 |language=en-GB |archive-date=2022-11-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221118232250/https://www.ecotextile.com/2022052029373/fashion-retail-news/burberry-announces-ban-on-exotic-skins.html |url-status=dead }}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ, ಬರ್ಬೆರಿ ಬೊಟೆಗಾ ವೆನೆಟಾದ ಮಾಜಿ ಸೃಜನಶೀಲ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ ಡಿಸೈನರ್ ಡೇನಿಯಲ್ ಲೀ ಅವರನ್ನು, ರಿಕಾರ್ಡೊ ಟಿಸ್ಸಿಯ ಬದಲಾಗಿ ಕಂಪನಿಯ ಮುಖ್ಯ ಸೃಜನಶೀಲ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |last=Phelps |first=Nicole |date=2022-09-28 |title=Riccardo Tisci Is Out at Burberry, and Daniel Lee Has Been Hired to Replace Him |url=https://www.vogue.com/article/riccardo-tisci-exits-burberry-daniel-lee-hired |access-date=2022-10-31 |website=[[Vogue (magazine)|Vogue]] |language=en-US}}</ref><ref name="BOFLeeBurberry">{{Cite web |title=Burberry Names Daniel Lee Chief Creative Officer |url=https://www.businessoffashion.com/articles/luxury/burberry-names-daniel-lee-chief-creative-officer/ |access-date=2022-09-28 |website=The Business of Fashion |date=28 September 2022 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nadhirah |first=Lyana |date=2023-02-22 |title=Bright Vachirawit, Jun Ji-Hyun Tampil Bergaya Dengan Burberry! |url=https://eh.my/artikel/fesyen/bright-vachirawit-jun-ji-hyun-tampil-bergaya-dengan-burberry/ |access-date=2023-04-26 |website=EH! |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Zhang |first=Tianwei |date=2022-09-26 |title=Bright, Simone Ashley, Kanye West, Milly Alcock, and Gillian Anderson Gather for Burberry Show |url=https://wwd.com/fashion-news/fashion-scoops/bright-simone-ashley-kanye-west-milly-alcock-gillian-anderson-burberry-spring-2023-show-1235356512/ |access-date=2023-04-26 |website=WWD |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Zhang |first=Tianwei |date=2023-02-21 |title=Bright, Son Heung-Min and Jun Ji-Hyun Wear Trenchcoats to Daniel Lee's Burberry Debut |url=https://wwd.com/fashion-news/fashion-scoops/bright-son-heung-min-jun-ji-hyun-trench-coats-daniel-lee-burberry-debut-1235538413/ |access-date=2023-04-26 |website=WWD |language=en-US}}</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೩ ರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಲೋಗೋ ಮತ್ತು ಬ್ರ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು: ಇದು ಈಕ್ವೆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ನೈಟ್ ಲೋಗೋವನ್ನು ಮರಳಿ ತಂದಿತು.<ref>{{Cite web |date=2023-02-07 |title=Burberry unveils "archive-inspired" charging knight logo |url=https://www.dezeen.com/2023/02/07/burberry-daniel-lee-logo-equestrian-knight-design/ |access-date=2023-02-08 |website=Dezeen |language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |date=2023-02-06 |title=Burberry's New Logo Breaks From Modern Tradition |url=https://www.esquire.com/uk/style/a42777540/burberrys-new-logo-breaks-from-modern-tradition/ |access-date=2023-03-29 |website=Esquire |language=en-gb}}</ref> ಜಾಹೀರಾತು ಅಭಿಯಾನವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೂಪದರ್ಶಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತಗಾರರಾದ ಶೈಗರ್ಲ್, ಲಿಬರ್ಟಿ ರಾಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕೆಪ್ಟಾ ಅವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web |title=Shygirl, John Glacier and a swan front Daniel Lee's first Burberry campaign |url=https://www.dazeddigital.com/fashion/article/58121/1/shygirl-john-glacier-and-a-swan-front-daniel-lee-s-first-burberry-campaign |website=Dazed |access-date=2 May 2023 |language=en |date=6 February 2023}}</ref><ref>{{cite web |last1=Wright |first1=Georgia |title=In pictures: Burberry unveils refreshed brand image under Daniel Lee - Retail Gazette |url=https://www.retailgazette.co.uk/blog/2023/02/burberrys-rebrand/ |website=www.retailgazette.co.uk |access-date=2 May 2023 |date=6 February 2023}}</ref><ref>{{cite web |last1=Cripps |first1=Amie |title=Raheem Sterling and Skepta Feature in Burberry's Latest Campaign |url=https://versus.uk.com/2023/02/raheem-sterling-skepta-feature-burberrys-latest-campaign/ |website=VERSUS |access-date=2 May 2023 |date=7 February 2023 |archive-date=2 ಮೇ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230502114515/https://versus.uk.com/2023/02/raheem-sterling-skepta-feature-burberrys-latest-campaign/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-02-06 |title=Here's a First Look at Daniel Lee's Burberry |url=https://www.gq.com/story/burberry-new-logo-daniel-lee |access-date=2023-02-08 |website=GQ |language=en-US}}</ref><ref>{{cite web |last1=Street |first1=Chloe |title=Daniel Lee debuts his new look Burberry featuring Shygirl and Skepta |url=https://www.standard.co.uk/insider/fashion/daniel-lee-burberry-new-campaign-shygirl-skepta-liberty-ross-vanessa-redgrave-b1058159.html |website=Evening Standard |access-date=2 May 2023 |language=en |date=6 February 2023}}</ref><ref>{{cite web |title=How singer and rapper Shygirl became the fashion muse of today |url=https://www.vogue.in/fashion/content/singer-rapper-shygirl-talks-interview-burberry-riccardo-tisci-fashion-music |website=Vogue India |access-date=2 May 2023 |language=en-IN |date=23 April 2021}}</ref><ref name=":0" /> ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೩ ರಲ್ಲಿ, ರ್‍ಯಾಪರ್ ಕಾನೊ ಅವರು ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೩ ರಲ್ಲಿ ಲೀ ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಬರ್ಬೆರಿ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು.<ref>{{cite web |last1=IN |first1=FashionNetwork com |title=Kano joins line-up of British stars fronting Burberry marketing |url=https://in.fashionnetwork.com/news/Kano-joins-line-up-of-british-stars-fronting-burberry-marketing,1508012.html |website=FashionNetwork.com |access-date=2 May 2023 |language=en-IN}}</ref><ref>{{cite web |title=Kano Hits East London In Latest Burberry Campaign by Daniel Lee |url=https://hypebeast.com/2023/4/kano-burberry-campaign-daniel-lee-info |website=Hypebeast |access-date=2 May 2023 |date=17 April 2023}}</ref><ref>{{cite web |last1=Letonja |first1=Timotej |title=Exploring the Intersection of Rap and Fashion: Daniel Lee's Latest Burberry Collection Featuring Kano |url=https://www.numeromag.nl/exploring-the-intersection-of-rap-and-fashion-daniel-lees-latest-burberry-collection-featuring-kano/ |website=Numéro Netherlands |access-date=2 May 2023 |date=24 April 2023 |archive-date=2 ಮೇ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230502095415/https://www.numeromag.nl/exploring-the-intersection-of-rap-and-fashion-daniel-lees-latest-burberry-collection-featuring-kano/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Willson |first=Tayler |date=17 April 2023 |title=Kano's A Burberry Boy Now |url=https://www.highsnobiety.com/p/burberry-kano/ |website=HIGHSNOBIETY}}</ref><ref>{{Cite web |last=WW |first=FashionNetwork com |title=Launchmetrics AW23 report: Dior and Burberry are big hits, but what else made an impact? |url=https://ww.fashionnetwork.com/news/Launchmetrics-aw23-report-dior-and-burberry-are-big-hits-but-what-else-made-an-impact-,1498680.html |access-date=2023-04-26 |website=FashionNetwork.com |language=en-WW}}</ref> ಇದನ್ನು "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಐಷಾರಾಮದ ಆಧುನಿಕ ಟೇಕ್" ಎಂದು ನುಡಿಯಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |last=Willson |first=Tayler |date=20 February 2023 |title=WELCOME TO DANIEL LEE'S VERY BRITISH BURBERRY |url=https://www.highsnobiety.com/p/burberry-reboot-daniel-lee/ |website=HIGHSNOBIETY}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-02-07 |title=Inside Daniel Lee's brand new vision for Burberry |url=https://www.lifestyleasia.com/kl/style/fashion/daniel-lee-new-look-and-logo-for-burberry/ |access-date=2023-04-20 |website=Lifestyle Asia Kuala Lumpur |language=en-US}}</ref> == ಐಷಾರಾಮಿ ಬ್ರಾಂಡ್ == ಆರ್ಥಿಕ, ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾನದಂಡಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕಂಪನಿಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ ೨೦೧೮ ರ ಡೌ ಜೋನ್ಸ್ ಸುಸ್ಥಿರತೆ ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ ಬರ್ಬೆರಿ ಪ್ರಮುಖ ಐಷಾರಾಮಿ ಬ್ರಾಂಡ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಮಾರಾಟವಾಗದ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಇತ್ತೀಚಿನ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಂತಹ ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಉಪಕ್ರಮಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪರಂಪರೆಯ ಲೇಬಲ್‌ ಅನ್ನು ನಾಲ್ಕನೇ ವರ್ಷ ಚಾಲನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸೂಚ್ಯಂಕದ 'ಜವಳಿ, ಉಡುಪು ಮತ್ತು ಐಷಾರಾಮಿ ಸರಕುಗಳು' ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ತನ್ನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ತುಪ್ಪಳವನ್ನು ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ನೈಜ ತುಪ್ಪಳದಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಹೊರಹಾಕಲಿದೆ ಎಂದು ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಘೋಷಿಸಿದೆ. ೧೨೦ ಟನ್ ವ್ಯರ್ಥವಾದ ಚರ್ಮದ ಆಫ್‌ಕಟ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಸುಸ್ಥಿರ ಐಷಾರಾಮಿ ಕಂಪನಿಯಾದ ಎಲ್ವಿಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೆಸ್ಸೆ ಜೊತೆ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಹೊಂದಿರುವ ಬರ್ಬೆರಿ ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ನಂತರ ಈ ಹೊಸ ಕ್ರಮಗಳು ಬಂದಿವೆ. ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಲೇಬಲ್ ತನ್ನ ಒಟ್ಟು ಶಕ್ತಿಯ ಶೇಕಡಾ ೪೮ ಅನ್ನು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ, ಇದು ಅಮೂಲ್ಯ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಶೇಕಡಾ ೨೪ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ೨೦೧೮ ರ ಡೌ ಜೋನ್ಸ್ ಸಸ್ಟೈನಬಿಲಿಟಿ ಇಂಡೆಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಐಷಾರಾಮಿ ಬ್ರಾಂಡ್ ಆಗಿರುವುದಕ್ಕೆ ಈ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ''ಅತ್ಯಂತ ಹೆಮ್ಮೆ'' ಎಂದು ಬರ್ಬೆರಿಯ ತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಅಧಿಕಾರಿ ಲಿಯಾನ್ ವುಡ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ''ಬರ್ಬೆರಿಯಲ್ಲಿ, ನಮ್ಮ ವ್ಯವಹಾರದ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಹಿಡಿದು, ನಮ್ಮ ಉದ್ಯಮವು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ನವೀನ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವವರೆಗೆ ನಾವು ಮಾಡುವ ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತವಾದ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಬಗ್ಗೆ ನಾವು ಉತ್ಸುಕರಾಗಿದ್ದೇವೆ'' ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ''ನಾವು ನಮ್ಮ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಗುರಿಗಳನ್ನು ೨೦೨೨ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೂ ಮೀರಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಾಗ ನಾವು ಈ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತೇವೆ.'' ಇತ್ತೀಚಿನ ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಹೊಸ ಕಲಾತ್ಮಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ರಿಕಾರ್ಡೊ ಟಿಸ್ಸಿ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಬರ್ಬೆರಿಯ ಸಮಗ್ರ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಒಂದು ಅಂಶವಾಗಿದೆ, ಅವರು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೭ ಸೋಮವಾರ ಲಂಡನ್ ಫ್ಯಾಶನ್ ವೀಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಚೊಚ್ಚಲ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಿದ್ದಾರೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಬಿಡುಗಡೆಗಳು ಏನಾದರೂ ಆಗಬೇಕಾದರೆ - ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಗೆ ಇದುವರೆಗೆ ಲೇಬಲ್‌ನ ಹೊಸ ಲೋಗೊ ಮತ್ತು ಮೊನೊಗ್ರಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ನೀಕ್ ಪೀಕ್ ನೀಡಲಾಗಿದೆ - ಟ್ರೆಂಚ್ ಕೋಟುಗಳು ಮತ್ತು ಚೆಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಲೇಬಲ್ ಅನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಸಾರ್ಟೋರಿಯಲ್ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಸಲಾಗಿದೆ. == ಮಾರಾಟ == ಡಿಜಿಟಲ್ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಬರ್ಬೆರಿಯ ಗುರಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಶಾಪರ್‌ಗಳು ಈಗ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಖರೀದಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು [[ಅಂಗಡಿ|ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ]] ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿರುವಾಗ ಅವರಿಗೆ ಬರ್ಬೆರ್ರಿ.ಕಾಂನಿಂದ ಮಾರಾಟ ಸಹಾಯಕ ಆದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಬಹುದು ಮತ್ತು ಮೊಬೈಲ್ ಮತ್ತು ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಏಕೀಕೃತ ಶಾಪಿಂಗ್ ಕಾರ್ಟ್ ಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು. ಚಾನಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸಿಂಕ್ರೊನೈಸ್ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಬರ್ಬೆರಿ [[ಜಪಾನ್]] ಮತ್ತು [[ಕೊರಿಯ|ಕೊರಿಯಾದಂತಹ]] ಹೊಸ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸುವುದನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ವೇದಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಶಾಪಿಂಗ್ಅನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದೆ. [[ಟ್ವಿಟರ್]] ಈ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ, ೨೦೧೪ ರ ಫ್ಯಾಶನ್ ಶೋನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಬರ್ಬೆರಿ ಟ್ವಿಟ್ಟರ್ ಖರೀದಿ ಬಟನ್ ಅನ್ನು ಚಾಲನೆ ಮಾಡಿ, ಮೊಬೈಲ್ ಖರೀದಿಯನ್ನು ತ್ವರಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ವಿಕಸನಗೊಳ್ಳಲು ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಯೋಜಿಸಿರುವ ಬರ್ಬೆರಿಯ ಡಿಜಿಟಲ್ ತಂತ್ರವು ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಇದನ್ನು ಫ್ಯಾಷನ್ ಐಷಾರಾಮಿ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರಿಸಿದೆ. ''ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬರ್ಬೆರಿ ಇತರ ಉದ್ಯಮ ಬ್ಯಾರನ್‌ಗಳಾದ [[ಆ್ಯಪಲ್|ಆಪಲ್]], [[ನೈಕ್, ಇಂಕ್|ನೈಕ್]] ಮತ್ತು [[ಗೂಗಲ್]] ನಡುವೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಬ್ರಾಂಡ್ ಆಗಿ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ'' ಎಂದು ಎಲ್ ೨ ಹೇಳಿದರು. ಬರ್ಬೆರಿ ಪೂರ್ಣ ವರ್ಷದ ಲಾಭದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ರೂಪಾಂತರ ಯೋಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಲವಾದ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದೆ. ಐಷಾರಾಮಿ ಫ್ಯಾಶನ್ ವ್ಯವಹಾರವು ಮಾರ್ಚ್ ೩೦ ರವರೆಗೆ ವರದಿಯಾದ ಕರೆನ್ಸಿ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತೆರಿಗೆ ಪೂರ್ವ ಲಾಭದಲ್ಲಿ ೪೪೧ ಮಿಲಿಯನ್ ಅಂದರೆ ೭% ಏರಿಕೆ ದಾಖಲಿಸಿದೆ. ನಿರ್ವಹಣಾ ಲಾಭವು ಅದೇ ದರದಲ್ಲಿ ೪೩೭ ಮಿಲಿಯನ್‌ಗೆ ತಲುಪಿದೆ. ಒಟ್ಟು ಆದಾಯವು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ೨.೭ ಬಿಲಿಯನ್ ಆಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಬರ್ಬೆರಿ ಹೇಳಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ಅಂಚು ೧೭.೧% ರಿಂದ ೧೬.೧% ಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ. ತನ್ನ ಮೂಲ ಯೋಜನೆಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ೪೧ ಮಿಲಿಯನ್ ವೆಚ್ಚ ಉಳಿತಾಯ ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಗುಂಪು ಹೇಳಿದೆ. ಇದೀಗ ತನ್ನ ೨೦೨೧ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ೧೩೫ ಮಿಲಿಯನ್ ಸಂಚಿತ ವೆಚ್ಚ ಉಳಿತಾಯ ಮಾಡುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಹೊಸ ಸೃಜನಶೀಲ ದೃಷ್ಟಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಸಾರದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಂಡ್ ಶಾಖವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅದರ ಹೊಸ ಸಂಗ್ರಹಗಳ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಕೂಡ ಉತ್ತೇಜನಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಬರ್ಬೆರಿ ಹೇಳಿದ್ದರು. ರಿಕಾರ್ಡೊ ಟಿಸ್ಕಿಯ ಮೊದಲ ಸಂಗ್ರಹಗಳು, ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಬಲವಾದ ಎರಡು-ಅಂಕಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ವರ್ಷವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ ಎಂದು ಅದು ಹೇಳಿದೆ. ನಾವು ಬರ್ಬೆರಿಯನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ನಮ್ಮ ಯೋಜನೆಯ ಮೊದಲ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ್ದೇವೆ, ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ತಲುಪಿಸುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ಬರ್ಬೆರಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಮಾರ್ಕೊ ಗೊಬೆಟ್ಟಿ ಹೇಳಿದರು. == ಆದಾಯ == ಬರ್ಬೆರಿ ವಿಶಾಲವಾದ ಸಮತಟ್ಟಾದ ಪೂರ್ಣ ವರ್ಷದ ಆದಾಯ ಮತ್ತು ಲಾಭವನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. ಮತ್ತು ರಿಕಾರ್ಡೊ ಟಿಸ್ಕಿ ಅವರು, ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಹಾಕುವುದರಿಂದ ಈ ವರ್ಷವೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಕಂಪನಿಯು ೨.೭೨ ಬಿಲಿಯನ್ (ಸುಮಾರು ೩.೪೯ ಬಿಲಿಯನ್) ಆದಾಯವನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ, ಸ್ಥಿರ ವಿನಿಮಯ ದರದಲ್ಲಿ ೧ ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ ೩೦ಕ್ಕೆ ಕೊನೆಗೊಂಡ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ೪೩೮ ಮಿಲಿಯನ್ (ಸುಮಾರು ೫೬೨ ಮಿಲಿಯನ್) ನ ನಿರ್ವಹಣಾ ಲಾಭವನ್ನು ಸರಿಹೊಂದಿಸಿದೆ. ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಮಾರ್ಕೊ ಗೊಬೆಟ್ಟಿ, ಟಿಸ್ಕಿಯ ಮೊದಲ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಗ್ರಾಹಕರಿಂದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಫೆಬ್ರವರಿ ಅಂತ್ಯದಿಂದ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ತಲುಪಿದ ಕಾರಣ ಬಹಳ ಉತ್ತೇಜನಕಾರಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ನಮ್ಮ ಯೋಜನೆಯ ಅನುಷ್ಠಾನವು ಹಾದಿಯಲ್ಲಿದೆ, ಆರಂಭಿಕ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಿಂದ ನಾವು ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೇವೆ ಮತ್ತು ೨೦೨೦ ರ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಈ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದ ಮೊದಲ ಅವಧಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಲಾಭದ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ತೂಕವಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಬರ್ಬೆರಿ ಹೇಳಿದರು. ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸರಿಯಾದ ಮಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅದರ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ತರ್ಕಬದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಪಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಹಣಕಾಸಿನ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಟಿಸ್ಕಿಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಳು ವರ್ಷದುದ್ದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದರಿಂದ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ ಎಂದು ಅದು ಹೇಳಿದೆ. ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಪೂರ್ಣ ವರ್ಷದ ಲಾಭಾಂಶವನ್ನು ಶೇಕಡಾ ೩% ರಷ್ಟು ಅಂದರೆ ೦.೪೩ ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅದು £೧೫೦ ಮಿಲಿಯನ್ (ಸುಮಾರು ೧೯೨ ಮಿಲಿಯನ್) ಷೇರು ಮರುಖರೀದಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು. ==ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ== ಮಾರ್ಚ್ ೧೯ ೨೦೨೩ ರಂದು, ಬರ್ಬೆರಿ ಟೋಟೆ ಅನ್ನು ಸಕ್ಸೆಶನ್‍ನ ಒಂದು ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |title=The Burberry Tote Bag Is The Breakout Star Of 'Succession' Season Four |url=https://graziamagazine.com/articles/burberry-tote-bag-succession/ |website=Grazia |access-date=1 May 2023}}</ref> ಎಪಿಸೋಡ್ ಪ್ರಸಾರವಾದ ನಂತರ ಬರ್ಬೆರಿ ಮತ್ತು "ಬರ್ಬೆರಿ ಟೋಟೆ ಬ್ಯಾಗ್" ಗಾಗಿ ಗೂಗಲ್ ಹುಡುಕಾಟಗಳು ೩೧೦% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |date=2023-03-29 |title=The Burberry tote is actually rising in popularity after that 'Succession' episode |url=https://www.harpersbazaar.com/uk/fashion/fashion-news/a43448755/burberry-tote-succession/ |access-date=2023-03-29 |website=Harper's BAZAAR |language=en-gb}}</ref><ref>{{Cite web |last=Stevenson |first=Gabi |title=A $2,900 Burberry tote was deemed 'ludicrously capacious' by a character on 'Succession.' Fans can't get enough of the memes — and the bag itself. |url=https://www.insider.com/2900-dollar-burberry-bag-mocked-succession-season-premiere-goes-viral-2023-3 |access-date=2023-03-29 |website=Insider |language=en-US}}</ref><ref>{{cite web |title='Succession' Season Premiere Drives 310 Percent Search Interest Spike for Burberry Handbags After Viral 'Ludicrously Capacious' Scene |url=https://wwd.com/pop-culture/culture-news/succession-burberry-bag-search-interest-1235597441/ |website=WWD |access-date=1 May 2023 |date=29 March 2023}}</ref><ref>{{cite web |last1=Segarra |first1=Edward |title='Succession' fans can't get enough of 'monstrous' Burberry bag cameo: 'It deserves an Emmy' |url=https://www.usatoday.com/story/entertainment/tv/2023/03/29/succession-season-premiere-burberry-bag-viral-moment/11565460002/ |website=USA TODAY |access-date=1 May 2023}}</ref> ==ಲೋಗೋಗಳು== <gallery> <!--…|until 1999--> Logo Burberry 02.svg|೧೯೯೯–೨೦೧೮<ref>{{cite web |title=戰馬回歸、狐狸與天鵝為何獨具意義？關於Burberry Logo演變故事：創新不是抹滅，而是延伸百年經典元素！ |url=https://www.gq.com.tw/fashion/article/burberry-logo-%E6%95%85%E4%BA%8B-daniel-lee |website=GQ Taiwan |access-date=2 May 2023 |language=zh-Hant-TW |date=7 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230502071942/https://www.gq.com.tw/fashion/article/burberry-logo-%E6%95%85%E4%BA%8B-daniel-lee |archive-date=2 ಮೇ 2023 |url-status=dead}}</ref> Burberry wordmark.svg|೧೯೯೯–೨೦೧೮<ref>{{cite web |title=Burberry Has Changed Its Iconic Logo for the First Time in 20 Years {{!}} Fortune |url=https://fortune.com/2018/08/02/burberry-new-logo/ |access-date=2 May 2023}}</ref> Burberry Logo.svg|೨೦೧೮–೨೦೧೨೩<ref>{{cite web |last1=Admin |first1=Joe-LMW |title=Burberry Logo and Its History {{!}} LogoMyWay |url=https://blog.logomyway.com/burberry-logo/ |access-date=2 May 2023}}</ref><ref>{{cite web |title=Burberry Logo and symbol, meaning, history, PNG, brand |url=https://1000logos.net/burberry-logo/ |website=1000logos.net |access-date=2 May 2023}}</ref> Burberry Logo Subline.svg|೨೦೧೮–೨೦೨೩<ref>{{cite web |title=Burberry Logo, symbol, meaning, history, PNG, brand |url=https://logos-world.net/burberry-logo/ |access-date=2 May 2023}}</ref> Logo Burberry 04.svg|೨೦೨೩ ರಿಂದ<ref>{{cite web |title=Daniel Lee breathes new creativity and life at Burberry |url=https://www.lofficielmalaysia.com/fashion/daniel-lee-burberry-debut-new-logo |website=L'Officiel Malaysia {{!}} Fashion, Beauty, Lifestyle, Arts & Culture |access-date=2 May 2023 |language=en}}</ref> Logo Burberry 03.svg|೨೦೨೩ ರಿಂದ (ಬಣ್ಣ)<ref>{{cite web |title=Inside Daniel Lee's brand new vision for Burberry |url=https://www.lifestyleasia.com/kl/style/fashion/daniel-lee-new-look-and-logo-for-burberry/amp/ |website=Lifestyle Asia Kuala Lumpur |access-date=2 May 2023 |date=7 February 2023}}</ref> Logo Burberry 01.svg|೨೦೨೩ ರಿಂದ<ref>{{cite web |last1=Maoui |first1=Zak |title=Burberry's big return to British eccentricity |url=https://www.gq-magazine.co.uk/fashion/article/new-burberry-daniel-lee-2023/amp |website=British GQ |access-date=2 May 2023}}</ref> </gallery> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references /> ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== *https://in.burberry.com/ *https://www.burberryplc.com/en/company/history.html {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]] ba0ujkx5n8bzph0ufi6hfihgi405rar 2 116338 1431508 1428538 2026-10-07T05:47:55Z ~2026-53962-85 102179 /* */ 1431508 wikitext text/x-wiki ಕನ್ನಡ ‌ಭಾಷೆ ದ್ರಾವಿಡ ‌‌ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾದುದ್ದಾಗಿದೆ ಅದರ ಇತಿಹಾಸಪೂರ್ವಗಳನ್ನ ‌‌ನಾವು ಇನ್ನೂ ‌‌ಹಿಂದಕ್ಕೆ ‌‌ಹೋಗಿ ‌‌ಗಮನಿಸಿದರೆ ‌‌‌ಅದೋಂದು ‌‌ಭಾಷೆಅಲ್ಲ ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ? ಎಂಬುದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ರ ಕಾದಂಂಬರಿ ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನ ರಶ್ಮಿ ಗೋಕಾಕರ ಭಾರತ ಸಿಂದು ರಶ್ಮಿ ರಾವಬಹಾದ್ದೂರರ ಗ್ರಾಮಾಯಣ ಕುವೆಂಪು ಅವರ ಮಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮದಮಗಳು ಮುಂತಾದ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ದ್ರಾವಿಡ್ ಭಾಷೆಯ ಅನೇಕ ಹೊಳವುಗಳ ಚಿತ್ರಣಗಳನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ ಈ ತರದ ಭಾಷೆ ದುಡಿಸಿಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾಷೆಯ ಸವಿಯನ್ನು ಉಣಿಸಿದ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರೆಂದರೆ ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರು ಕನ್ನಡ ಕಾದಂಬರಿಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೆ ಕಾದಂಬರಿಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ 'ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನ ರಶ್ಮಿ ' ಯು ಒಂದಾಗಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲಿಯ ಕುಂಟ ಓಡಿದ್ದು ಕುರುಡ ನೋಡಿದ್ದು ಮೂಗ ಮಾತನಾಡಿದ್ದು ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಕಾದಂಬರಿಯ ಕಥಾವಸ್ತು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಸುಂದರ ನೋಟ ನಮಗೆ ಬೆಳ್ಳಗೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ .ಕುವೆಂಪುಅವರಾಗಲಿ ಗ್ರಾಮಾಯಣದ ರಾವ್ ಬಹಾದ್ದೂರ ಅವರಾಗಲಿ ಆ ಕಾಲ ಕಾಲಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಸಂಸ್ಕುತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿದ್ದಂತೆ ಇಲ್ಲಿಯಾ ಅಂತಹ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ಹೇರಳವಾಗಿವೆ ಮಸಬಿನಾಳದ ಪಶುವಾದಿಗಳು ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳರ ಇನ್ನೊಂದು ಕೃತಿ ವಿಮರ್ಶಕರ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ. ಬುದ್ಧವಾದಿ ಬಸವವಾದಿ ಅಂಬೇಡ್ಕರವಾದಿ ಲೇನಿನ್ನ ವಾದಿಗಳನ್ನು ನೀವುಓದಿದ್ದೀರಿ ಇಲ್ಲಿ ಪಶುವಾದಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯಲು ಮಸಬಿನಾಳದ ಪಶುವಾದಿ ಪುಸ್ತಕಓದಬೇಕ ಈ ಚಿಂತನೆ ಭಾರತೀಯ ಕಥಾ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸದು ವಂದೇ ಮಾತರಂ -ಸಲೀಂ ಕಥೆಯೂಭಾರತೀಯ ಚಿಂತನಾ ಲಹರಿಯಲ್ಲಿಹೊಸದನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಎದ್ದುಕಾಣುತ್ತದೆ. ವಂದೇ ಮಾತರಂ ಗೀತೆ ಭಾರತದ ಕೆಲವರನ್ನು ಒಂದುಗೊಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಸೋಲುತ್ತಿರುವುವಾಗ ಅದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ ವಂದೇ ಮಾತರಂ -ಸಲೀಂ ಕಥೆ ಭಾರತೀಯ ಎರಡು ಕಂದಕಗಳನ್ನು ಒಂದು ಮಾಡುವಸಂದೇಶ ಆ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಎದ್ದುಕಾಣುತ್ತದೆ ಇಲ್ಲಿ ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ಕಥೆ ಭಾರತೀಯ ರ ಬಂಧವನ್ನು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿ ಜೀಯವರ ರಘುಪತಿ ರಾಘವ ರಾಜಾರಾಮ... ಪತೀತ ಪಾವನ ಸೀತಾರಾಮ ದೇಶದೆಲ್ಲೆಡೆ ಸಂಚಲನ ತಂದಂತ ಈ ಕಥೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಅಲ್ಲ ಭಾರತದ ಎರಡು ಒಡೆದ ಮನಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಒಂದು ಮಾಡುವಲ್ಲಿಸಂದೇಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಕಥಾ ಶೈಲಿ ಶಕ್ತಿ ಇಲ್ಲಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆಯ ವಂದೇ ಮಾತರಂ ಹಾಡು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ವಂದೇ ಮಾತರಂ- ಸಲೀಂ ಕಥೆ ಈ ಗೀತೆಗೆ ನೂರು ವರ್ಷ ತುಂಬಿದ ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಂದೇ ಮಾತರಂ- ಸಲೀಂ ಕಥ ಗೆ ಭಾರತೀಯ ವಿಮರ್ಶಕರ ಗಮನ ಸೆಳೆದ ಒಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಥಾವಸ್ತವಾಗಿದೆ ಭಾರತದ ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಚರ್ಚೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಇಟ್ಟು ವಂದೇ ಮಾತರಂ ಗೀತೆ ಮತ್ತು ವಂದೇ ಮಾತರಂ- ಸಲೀಂ ಕಥೆಗಳು ಭಾರತ ದೇಶದ ಸೌಹಾರ್ದತೆಯ ಎರಡು ಶಕ್ತಿಗಳಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿವೆ ಎಂಬುದು ನಿರ್ವಿವಾದ ಸಂಗತಿ ಎಂದರೆ ತಪ್ಪಾಗಲಾರದು nzscje92l0hqfawj98zso4lvkevujua 0 116409 1431441 1372526 2026-10-06T15:37:38Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431441 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = ಡೆಕಾಥ್ಲಾನ್ | logo = Decathlon - logo (France, 2024).svg | logo_size = 250px | type = [[:en:Privately held company|ಖಾಸಗಿ]] | foundation = ೧೯೭೬ | founder = [[:en:Michel Leclercq|ಮೈಕೆಲ್ ಲೆಕ್ಲೆರ್ಕ್]] | location = [[:en:Villeneuve d'Ascq|ವಿಲ್ಲೆನ್ಯೂವ್ ಡಿ'ಆಸ್ಕ್]], [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]] | key_people = ಬಾರ್ಬರಾ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಕೊಪ್ಪೊಲಾ ([[:en:CEO|ಸಿ‌ಇಒ(CEO)]])<ref>{{cite news | url=https://www.reuters.com/business/french-sports-retailer-decathlon-names-barbara-martin-coppola-new-group-ceo-2022-01-25/ | title=French sports retailer Decathlon names Barbara Martin Coppola as new group CEO | newspaper=Reuters | date=25 January 2022 }}</ref> | locations = ೬೯ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ೧,೭೫೧ ಮಳಿಗೆಗಳುs<ref name="about" /> (ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨<ref>{{Cite web|url= https://www.decathlon-united.media/en_GB/key-figures |title=Decathlon United|website=Decathlon United}}</ref>) | industry = [[ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರ]] | products = [[:en:clothing|ಉಡುಪು]]<br />[[:en:Sportswear (activewear)|ಕ್ರೀಡಾ ಉಡುಪು]]<br />[[:en:Sports equipment|ಕ್ರೀಡಾ ಸಾಮಾಗ್ರಿಗಳು]] | production = | revenue = {{Increase}} €೧೫.೪ ಬಿಲಿಯನ್ (೨೦೨೨)<ref name="about" /><ref>{{cite news| url= https://www.decathlon-united.media/en_GB/key-figures | title=KEY FIGURES 2022}}</ref> | operating_income = | net_income = | members = | num_employees = ೧೦೫,೦೦೦ (೨೦೨೨)<ref name="about" /> | parent = | subsid = | homepage = {{URL|decathlon.com}} | footnotes = }} '''[[:en:Decathlon (retailer)|ಡೆಕಾಥ್ಲಾನ್]]''' ಒಂದು ಫ್ರೆಂಚ್ ಕ್ರೀಡಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ [[ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರ|ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರಿ]] ಅಥವಾ ರಿಟೈಲರ್ ಕಂಪೆನಿಯಾಗಿದೆ. ೬೯ ದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ೨,೦೮೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇದು ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕ್ರೀಡಾ ಸರಕುಗಳ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="about">{{Cite news |title=DECLARATION OF EXTRA FINANCIAL PERFORMANCE 2020 |work=Decathlon Group |url=https://drive.google.com/file/d/1qCmtb2mXP_CBCSAyqYre7RBxazxyyidF/view |access-date=24 January 2022}}</ref><ref>{{Cite news |date=4 December 2017 |title=Decathlon, known as 'the Aldi of activewear', will open first Aussie store in Sydney tomorrow |work=[[news.com.au]] |url=http://www.news.com.au/finance/business/retail/decathlon-known-as-the-aldi-of-activewear-will-open-its-first-aussie-store-in-sydney-tomorrow/news-story/596daf1931e48072fa09602c2b967120}}</ref><ref>{{Cite news |date=28 September 2017 |title=Largest Sporting Goods Retailer, Decathlon Boosts Ground-Level Distribution Visibility with LogiNext |work=[[Business Wire]] |url=http://businesswireindia.com/news/fulldetails/largest-sporting-goods-retailer-decathlon-boosts-ground-level-distribution-visibility-with-loginext/55151 |access-date=17 ಮೇ 2024 |archive-date=25 ಆಗಸ್ಟ್ 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180825073803/https://businesswireindia.com/news/fulldetails/largest-sporting-goods-retailer-decathlon-boosts-ground-level-distribution-visibility-with-loginext/55151 |url-status=dead }}</ref> ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಸಂಶೋಧನೆ, ವಿನ್ಯಾಸ, ಉತ್ಪಾದನೆ, ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಪೂರೈಕೆದಾರರೊಂದಿಗೆ ಆಂತರಿಕ ಪಾಲುದಾರರೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಡೆಕಾಥ್ಲಾನ್-ಬ್ರಾಂಡ್ ಬಿಗ್-ಬಾಕ್ಸ್ ಮಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಬ್ರಾಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಕಂಪೆನಿಯು ಟೆನಿಸ್ ರಾಕೆಟ್ಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸುಧಾರಿತ ಸ್ಕೂಬಾ ಡೈವಿಂಗ್ ಉಪಕರಣಗಳವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಯ ಕ್ರೀಡಾ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ(ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸರಾಸರಿ ೪,೦೦೦ ಚದರೆಮೀಟರ್ ಗಾತ್ರದ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ಸೂಪರ್‌ಸ್ಟೋರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ).<ref>{{Cite web |last=Caruel |first=Sarah |title=Decathlon - Oxylane - Ox'IT |url=http://international.iteem.ec-lille.fr/asia/decathlon-oxylane-oxit/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150620181839/http://international.iteem.ec-lille.fr/asia/decathlon-oxylane-oxit/ |archive-date=20 June 2015 |access-date=15 May 2015 |website=International Internships}}</ref> ಡೆಕಾಥ್ಲಾನ್ ಗ್ರೂಪ್ ತನ್ನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ೨೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬ್ರಾಂಡ್ಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="decathlon.com">{{Cite web |title=Our Passion Brands |url=http://corporate.decathlon.com/en/our-brands/passion-brands/}}</ref> ಇದರ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಾದ್ಯಂತ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಉತ್ಪನ್ನ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ೪೦ ಪೇಟೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ನೋಂದಾಯಿಸುತ್ತದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == ೧೯೭೬ರಲ್ಲಿ ಮೈಕೆಲ್ ಲೆಕ್ಲೆರ್ಕ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಡೆಕಾಥ್ಲಾನ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಲಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಂಗಡಿಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |date=28 August 2019 |title=Sporting Goods Retailer 'Decathlon' Launches Rapid Cross-Canada Superstore Expansion [Feature] |url=https://www.retail-insider.com/retail-insider/2019/8/sporting-goods-retailer-decathlon-launches-rapid-cross-canada-superstore-expansion-feature |access-date=16 April 2020 |website=RETAIL INSIDER}}</ref> ಇದರ ಹಿಡುವಳಿ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಹಿಂದೆ '''ಆಕ್ಸಿಲೇನ್''' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{Cite journal|title=Et Oxylane redevient Décathlon|url=https://www.lsa-conso.fr/et-oxylane-redevient-decathlon,190165|accessdate=6 December 2023|date=29 October 2014|last=Conso|first=L. S. A.}}</ref> ಕಂಪನಿಯು ಒಂದು ದಶಕದ ನಂತರ ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಅವುಗಳು: ೧೯೮೬ ರಲ್ಲಿ [[ಜರ್ಮನಿ]], ೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ [[ಸ್ಪೇನ್]], ೧೯೯೩ ರಲ್ಲಿ [[ಇಟಲಿ]], ೧೯೯೭ ರಲ್ಲಿ [[ಬೆಲ್ಜಿಯಂ]], ೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ [[ಪೋರ್ಚುಗಲ್]], [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್]], ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ [[ಬ್ರೆಜಿಲ್]], ೨೦೦೩ ರಲ್ಲಿ [[ಚೀನಿ ಜನರ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಚೀನಾ]], [[ಭಾರತ]] ಮತ್ತು [[ರೊಮಾನಿಯ|ರೊಮೇನಿಯಾ]] ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ, [[ಟರ್ಕಿ]] ಮತ್ತು [[ಜೆಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯ]] ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ, [[ತೈವಾನ್]] ಮತ್ತು [[ಲೆಬನನ್|ಲೆಬನಾನ್]] ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ, [[ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್]] ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ, [[ಮಲೇಶಿಯ|ಮಲೇಷ್ಯಾ]], [[ಸಿಂಗಾಪುರ|ಸಿಂಗಾಪುರ್]] ಮತ್ತು ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ರಲ್ಲಿ, [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]], [[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್|ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್]], [[ಟುನೀಶಿಯ]] ಮತ್ತು [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]] ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]] ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[ಕೆನಡಾ]] ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ.<ref name=":1">{{Cite web |date=2 April 1993 |title=Décathlon tente une percée en Italie |url=https://www.lesechos.fr/1993/04/decathlon-tente-une-percee-en-italie-902312 |access-date=6 December 2023 |website=Les Echos}}</ref><ref>{{Cite journal|title=Décathlon, à fond la forme en Espagne|url=https://www.lsa-conso.fr/decathlon-a-fond-la-forme-en-espagne,131037|accessdate=6 December 2023|date=14 June 2012|last=Conso|first=L. S. A.}}</ref><ref>{{Cite web |date=October 2004 |title=Decathlon klaar voor drie nieuwe winkels |url=https://www.standaard.be/cnt/grm9773h |access-date=11 January 2021 |website=De Standaard |language=nl-BE}}</ref><ref>{{Cite web |title=Tarihimiz |url=https://www.decathlon.com.tr/tarihimiz.html |access-date=10 September 2021 |website=decathlon.com.tr}}</ref><ref>{{Cite web |title=Décathlon ouvre un premier magasin au Liban |url=https://fr.fashionnetwork.com/news/decathlon-ouvre-un-premier-magasin-au-liban,288244.html |access-date=1 April 2024 |website=Fashion Network}}</ref><ref>{{Cite web |title=¿Quienes somos? |url=https://www.decathlon.com.mx/content/4-quienes-somos |access-date=16 February 2024 |website=Decathlon Mexico}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |title=Decathlon a ouvert son premier magasin en Tunisie |url=https://fr.fashionnetwork.com/news/decathlon-a-ouvert-son-premier-magasin-en-tunisie,891076.html |access-date=6 December 2023 |website=Fashion Network}}</ref><ref name=":3">{{Cite web |title=Tunisie : Décathlon débarque dans le pays |url=https://fr.fashionnetwork.com/news/decathlon-a-ouvert-son-premier-magasin-en-tunisie,891076.html |access-date=6 December 2023 |website=Infomédiaire}}</ref> ಕಂಪನಿಯು ೧೦೦ ವಿವಿಧ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಗಳಿಂದ ೯೩,೭೧೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="about"/><ref>{{Cite web |last=Thiebault |first=Laurent |date=18 April 2023 |title=Decathlon Presentation — Communication for Teammates |url=https://decathlon-presentation.onrender.com/ |access-date=11 September 2023}}</ref> ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ, ಮೈಕೆಲ್ ಅಬಲ್ಲೆಯಾ ಅವರನ್ನು ಡೆಕಾಥ್ಲಾನ್ ಗುಂಪಿನ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿಯನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref name=":0">{{Cite web |title=Decathlon Announces New Chief Executive Officer |url=https://www.decathlon.com/blogs/inside-decathlon/decathlon-announces-new-chief-executive-officer |access-date=5 September 2023 |website=Decathlon}}</ref> ಜನವರಿ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ, ಡೆಕಾಥ್ಲಾನ್ ಕಂಪನಿಯು ''ಇಂಗ್ಕಾ ಗ್ರೂಪ್‌''ನ ಮುಖ್ಯ ಡಿಜಿಟಲ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಬಾರ್ಬರಾ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಕೊಪ್ಪೊಲಾ ಅವರನ್ನು ತನ್ನ ಹೊಸ ಜಾಗತಿಕ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಡೆಕಾಥ್ಲಾನ್ ಗುಂಪು ಈ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬಾಹ್ಯವಾಗಿ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |date=25 January 2022 |title=Chief Digital Officer Barbara Martin Coppola to leave Ingka Group |url=https://www.ingka.com/news/chief-digital-officer-barbara-martin-coppola-to-leave-ingka-group/ |access-date=4 September 2023 |website=Ingka}}</ref><ref>{{Cite web |title=Nomination Direction Générale du groupe Decathlon |url=https://www.decathlon.media/fr_FR/dossiers-communiques/nomination-direction-generale-du-groupe-decathlon |access-date=26 January 2022 |website=Decathlon Presse et Media |language=fr}}</ref><ref>{{Cite web |last=Rydzek |first=Camilla |date=26 January 2022 |title=Decathlon appoints first external CEO |url=https://www.theindustry.fashion/decathlon-appoints-first-external-chief-executive/ |access-date=5 September 2023 |website=The Industry}}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ, ಸೈಕ್ಲಿಸ್ಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಓಟಗಾರರಿಗೆ ಉನ್ನತ-ಮಟ್ಟದ ಪರಿಕರಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರಿಯಾದ ''ಆಲ್‌ಟ್ರಿಕ್ಸ್‌''ನೊಂದಿಗೆ ಡೆಕಾಥ್ಲಾನ್ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಈ ಸ್ವಾಧೀನತೆಯು ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಡೆಕಾಥ್ಲಾನ್ ಅನ್ನು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |title=Decathlon s'offre Alltricks, l'Amazon du vélo |url=https://www.lesechos.fr/industrie-services/conso-distribution/decathlon-soffre-alltricks-lamazon-du-velo-1128378 |access-date=25 December 2023 |website=Les Echos}}</ref><ref>{{Cite web |title=Decathlon rachète Alltricks, start-up du cycle |url=https://www.lefigaro.fr/societes/decathlon-rachete-alltricks-start-up-du-cycle-20190903 |access-date=25 December 2023 |website=Le Figaro}}</ref><ref>{{Cite web |title=Avec Alltricks, Decathlon s'offre la référence des amateurs de vélo et se renforce dans l'e-commerce |url=https://www.bfmtv.com/economie/consommation/avec-alltricks-decathlon-s-offre-la-reference-des-amateurs-de-velo-et-se-renforce-dans-l-e-commerce_AN-201909030226.html |access-date=25 December 2023 |website=BFMTV}}</ref><ref>{{Cite web |title=Avec Alltricks, Decathlon se développe sur le marché du vélo d'occasion |url=https://www.entreprendre.fr/avec-alltricks-decathlon-se-developpe-sur-le-marche-du-velo-doccasion/ |access-date=25 December 2023 |website=Entreprendre |archive-date=25 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231225175153/https://www.entreprendre.fr/avec-alltricks-decathlon-se-developpe-sur-le-marche-du-velo-doccasion/ |url-status=dead }}</ref> ೨೦೨೩ರಲ್ಲಿ, ಡೆಕಾಥ್ಲಾನ್ ಲಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ತೆರೆಯಿತು.<ref name=":4">{{Cite web |title=Decathlon lance son centre de formation à Lille |url=https://fashionunited.fr/actualite/business/decathlon-lance-son-centre-de-formation-a-lille/2023101233320 |access-date=21 February 2024 |website=Fashion United}}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಡೆಕಾಥ್ಲಾನ್ ವಯಸ್ಕರಿಗೆ ವೃತ್ತಿಪರ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಸಂಘವಾದ ಅಫ್ಪಾ ಎಂಟರ್ಪ್ರೈಸಸ್‌ನ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅದರ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಮೂರು ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref name=":4" /> ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ ರಲ್ಲಿ, ಡೆಕಾಥ್ಲಾನ್ ಕಂಪೆನಿಯು ಪರ್ವತ ಕ್ರೀಡೆಗಳು, ಕ್ಲೈಂಬಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಹೊರಾಂಗಣ ಉಪಕರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಪರಿಣಿತ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರಿಯಾದ ''ಬರ್ಗ್‌ಫ್ರೆಂಡೆ''ಯನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite web |last= |date=27 November 2023 |title=DECATHLON ACQUIRES BERGFREUNDE |url=https://www.adnkronos.com/immediapress/economia-finanza/decathlon-acquires-bergfreunde_66LlnINXd9KFEKh4kctuzB |access-date=27 November 2023 |website=Adnkronos}}</ref><ref>{{Cite web |title=Decathlon fait l'acquisition du spécialiste outdoor Bergfreunde |url=https://fr.fashionnetwork.com/news/Decathlon-fait-l-acquisition-du-specialiste-outdoor-bergfreunde,1580980.html |access-date=25 December 2023 |website=Fashion Network}}</ref> ಡೆಕಾಥ್ಲಾನ್ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರಾಟದ ಉಪಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ತನ್ನ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿದೆ ಹಾಗೂ ಅಲ್ಲಿಂದ ಪ್ರಸ್ತುತ ತನ್ನ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸುಮಾರು ೬೫% ಅನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ರಫ್ತು ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಗ್ಲೋಬಲ್ ಸಿಇಒ ''ಬಾರ್ಬರಾ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಕೊಪ್ಪೊಲಾ'' ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news |date=17 March 2024 |title=Decathlon to accelerate investments in India on production, expansion: CEO |work=Business Standard |url=https://www.business-standard.com/companies/news/decathlon-to-accelerate-investments-in-india-on-production-expansion-ceo-124031700241_1.html |access-date=22 March 2024}}</ref> == ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ಗಳು == ಡೆಕಾಥ್ಲಾನ್ ತನ್ನದೇ ಆದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ೨೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬ್ರಾಂಡ್‍ಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತದೆ(ಪ್ರತಿ ಕ್ರೀಡೆಯೊಂದಿಗೆ, ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉಪ-ಕ್ರೀಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾ ಗುಂಪುಗಳು, ತಮ್ಮದೇ ಆದದ್ದನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ). ಮಾರ್ಚ್ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೪ ರಲ್ಲಿ, ಕಂಪನಿಯು ವರ್ಗದ ವಿಶೇಷ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಣಿತ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸರಳೀಕೃತ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪೋರ್ಟ್‌ಫೋಲಿಯೊವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿತು.<ref>{{Cite web |last=Hill |first=Eloise |date=12 March 2024 |title=Decathlon unveils global rebrand as it overhauls logo, stores, and business model - Retail Gazette |url=https://www.retailgazette.co.uk/blog/2024/03/decathlon-global-rebrand/ |access-date=13 March 2024 |website=Retail Gazette |language=}}</ref><ref>{{Cite web |date=12 March 2024 |title=Decathlon new brand identity and positioning |url=https://www.decathlon-united.media/Static/2024/new-identity/v1.7.1_en/ |access-date=13 March 2024 |website=Decathlon United |language=en}}</ref> '''ವರ್ಗದ ವಿಶೇಷ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ಗಳು''' * ಬಿಟಿವಿನ್ - ಅರ್ಬನ್ ಗ್ಲೈಡಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಮೊಬಿಲಿಟಿ * ಕ್ಯಾಪರ್ಲಾನ್ - [[ವನ್ಯಜೀವನ|ವನ್ಯಜೀವಿ]] * ಡೊಮಿಯೋಸ್ - ಫಿಟ್ನೆಸ್ * ಇನೆಸಿಸ್ - ಗುರಿ * ಕಿಪ್ಸ್ಟಾ - ಕ್ರೀಡಾ ತಂಡ * ಕುಯಿಕ್ಮಾ - ರಾಕೆಟ್ * ನಬೈಜಿ - ಈಜು * ಕ್ವೆಚುವಾ - [[ಪರ್ವತಾರೋಹಣ|ಪರ್ವತ]] * ರಾಕ್ರೈಡರ್ - ಹೊರಾಂಗಣ ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ * ಟ್ರಿಬೋರ್ಡ್ - ನೀರು ಮತ್ತು ಗಾಳಿ '''ಪರಿಣಿತ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ಗಳು''' * ಕಿಪ್ರನ್ * ಸೈಮಂಡ್ * ಸೊಲೊಗ್ನಾಕ್ * ವ್ಯಾನ್ ರೈಸೆಲ್   == ಸ್ಥಳಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Decathlon.svg|thumb|230x230px|ಡೆಕಾಥ್ಲಾನ್ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶಗಳು <ref name="about">{{Cite news |title=DECLARATION OF EXTRA FINANCIAL PERFORMANCE 2020 |work=Decathlon Group |url=https://drive.google.com/file/d/1qCmtb2mXP_CBCSAyqYre7RBxazxyyidF/view |access-date=24 January 2022}}</ref>]] [[ಚಿತ್ರ:Decathon,_Pasaż_Łodzki,_Łódź,_Jana_Pawła_II_Street.jpg|thumb|ಪೋಲೆಂಡ್, ಲಾಡ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿನ ಡೆಕಥಾನ್]] [[ಚಿತ್ರ:DecathlonKalamassery.jpg|thumb|ಕಲಾಮಸ್ಸೆರಿಯಲ್ಲಿರುವ [[ಕೊಚ್ಚಿ]] ಅಂಗಡಿಯೊಂದರ ಪ್ರವೇಶ]] [[ಚಿತ್ರ:Decathlon_istanbul.jpg|thumb|[[ಇಸ್ತಾಂಬುಲ್]] ಅಂಗಡಿಯ ಪ್ರವೇಶ]] [[ಚಿತ್ರ:Decathlon_Store_in_China.jpg|thumb|ಡಾಲಿಯನ್ ಅಂಗಡಿಯ ಪ್ರವೇಶ]] [[ಚಿತ್ರ:Rijnhal-2017.jpg|thumb|ಆರ್ನೆಮ್ ಅಂಗಡಿಯ ಪ್ರವೇಶ]] [[ಚಿತ್ರ:Decathlon,_Southside_Wandsworth.jpg|thumb|[[ಲಂಡನ್|ಲಂಡನ್‌ನ]] ‌ಸೌತ್ ಸೈಡ್ ವಾಂಡ್ಸ್ವರ್ತ್ನಲ್ಲಿ ಡೆಕಾಥ್ಲಾನ್]] [[ಚಿತ್ರ:Decathlon_at_SM_City_Cebu_(2024-03-31).jpg|thumb|ಎಸ್. ಎಂ. ಸಿಟಿ ಸೆಬುನಲ್ಲಿ ಡೆಕಾಥ್ಲಾನ್]] ಮೇ ೨೦೨೧ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಡೆಕಾಥ್ಲಾನ್ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು ೧,೦೦೦ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ೬೫ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ೧,೬೫೫ ಡೆಕಾಥ್ಲಾನ್ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref name="about"/> [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]], [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]], [[ಬೆಲ್ಜಿಯಂ]], [[ಬ್ರೆಜಿಲ್]], [[ಬಲ್ಗೇರಿಯ|ಬಲ್ಗೇರಿಯಾ]], [[ಜೆಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯ]], [[ಚಿಲಿ]], [[ಕೊಲೊಂಬಿಯ|ಕೊಲಂಬಿಯಾ]], [[ಎಸ್ಟೊನಿಯ|ಎಸ್ಟೋನಿಯಾ]], [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]], [[ಜರ್ಮನಿ]], [[ಗ್ರೀಸ್]], [[ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್|ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್ ಎಸ್ಎಆರ್]], [[ಹಂಗರಿ|ಹಂಗೇರಿ]], [[ಭಾರತ]], [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]], [[ಐರ್ಲೆಂಡ್]], [[ಇಸ್ರೇಲ್]], [[ಇಟಲಿ]], [[ಜಪಾನ್]], [[ಲಾಟ್ವಿಯ|ಲಾಟ್ವಿಯಾ]], [[ಲೆಬನನ್|ಲೆಬನಾನ್]], ಮುಖ್ಯಭೂಮಿ ಚೀನಾ, ಮೆಕ್ಸಿಕೊ, [[ನೆದರ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್|ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್]], [[ಪೋಲೆಂಡ್]], [[ಪೋರ್ಚುಗಲ್]], [[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್|ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್]], [[ರೊಮಾನಿಯ|ರೊಮೇನಿಯಾ]], [[ಸೆರ್ಬಿಯ|ಸೆರ್ಬಿಯಾ]], [[ಸಿಂಗಾಪುರ|ಸಿಂಗಾಪುರ್]], [[ಸ್ಪೇನ್]], [[ಸ್ವೀಡನ್]], [[ತೈವಾನ್]], [[ಟರ್ಕಿ]], [[ಯುಕ್ರೇನ್|ಉಕ್ರೇನ್]], [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್]] ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ [[ಈಜಿಪ್ಟ್]], [[ಮಲೇಶಿಯ|ಮಲೇಷ್ಯಾ]], [[ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್|ವಿಯೆಟ್ನಾಂ]] ಮತ್ತು [[ಕೆನಡಾ|ಕೆನಡಾದ]] ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ(ಒಂಟಾರಿಯೊ ಮತ್ತು [[ಕ್ವಿಬೆಕ್]]) ಆನ್ಲೈನ್ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=www.decathlon.com.cn/zh/help/articles/_/R-a-shipment-delivery |url=https://www.decathlon.com.cn/zh/help/articles/_/R-a-shipment-delivery |access-date=1 December 2020 |archive-date=23 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201023042854/https://www.decathlon.com.cn/zh/help/articles/_/R-a-shipment-delivery |url-status=dead }}</ref> [[ಭಾರತ|ಭಾರತದಲ್ಲಿ]], ಡೆಕಾಥ್ಲಾನ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಭಾರತದ ಎಫ್‌ಡಿಐ( FDI) ನೀತಿಯಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ಡೆಕಾಥ್ಲಾನ್‌ ಅನುಮೋದನೆಯ ನಂತರ, ಅವರ ಮಳಿಗೆಗಳ ಮೂಲಕ ನೇರವಾಗಿ ಖರೀದಿಸಬಹುದು.<ref>{{Cite web |title=www.indianexpress.com/news/fipb-okays-4-single-brand-retail-proposals/1073774/ |url=http://www.indianexpress.com/news/fipb-okays-4-single-brand-retail-proposals/1073774/ |access-date=14 February 2013}}</ref> ಇದಲ್ಲದೆ, ಡೆಕಾಥ್ಲಾನ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಆನ್ಲೈನ್ ಮರುಮಾರಾಟಗಾರರ ಮೂಲಕ ಆನ್‌ಲೈನ್‌‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಲಭ್ಯವಿವೆ. ೨೦೧೬ ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, [[ಟುನೀಶಿಯ|ಟುನೀಶಿಯದಲ್ಲಿ]] ಆನ್‌ಲೈನ್-ಮಾತ್ರ ವಿತರಣಾ ಸೇವೆಯನ್ನು ಅದರ ಮೊದಲ ಅಂಗಡಿ ಟುನಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತೆರೆಯುವ ತಯಾರಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |title=decathlon.tn |url=http://www.decathlon.tn/ |access-date=12 January 2017}}</ref> ಮೊದಲ ಮಳಿಗೆಯು ನವೆಂಬರ್ 2017 ರಲ್ಲಿ ಟುನಿಸ್‌ನ ''ಟ್ಯುನಿಸ್ ಸಿಟಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರ''ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.<ref name=":2"/><ref name=":3"/><ref>{{Cite web |date=3 January 2017 |title=decathlon-enfin-en-tunisie-interview-avec-le-directeur-de-la-marque-en-tunisie |url=http://www.pagesport.tn/2017/01/03/decathlon-enfin-en-tunisie-interview-avec-le-directeur-de-la-marque-en-tunisie/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200214133728/http://www.pagesport.tn/2017/01/03/decathlon-enfin-en-tunisie-interview-avec-le-directeur-de-la-marque-en-tunisie/ |archive-date=14 February 2020 |access-date=20 January 2017}}</ref><ref>{{Cite web |title=Inauguration de Décathlon Tunisie |url=https://www.leaders.com.tn/article/23449-inauguration-de-decathlon-tunisie |access-date=6 December 2023 |website=Leaders}}</ref> ಲಾ ಮಾರ್ಸಾದಲ್ಲಿರುವ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |title=Tunisie : Décathlon continue sa conquête de l'Afrique |url=https://www.jeuneafrique.com/490222/economie-entreprises/tunisie-decathlon-continue-sa-conquete-de-lafrique/ |access-date=6 December 2023 |website=Jeune Afrique}}</ref> [[ಫೆಬ್ರವರಿ]] ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ಬೊಗೋಟಾದಲ್ಲಿರುವ ''ಪಾರ್ಕ್ ಲಾ ಕೊಲಿನಾ ಎಂಬ'' ಮಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಅಂಗಡಿಯನ್ನು ತೆರೆದರು.<ref>{{Cite web |title=Decathlon: el reto en Colombia es ofrecer los mismos precios que en Europa |url=https://www.portafolio.co/negocios/empresas/decathlon-abre-tiendas-en-colombia-503378 |website=Portafolio.co}}</ref> [[ಜುಲೈ]] ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, ಡೆಕಾಥ್ಲಾನ್ ಕಂಪೆನಿಯು ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ''ಮುಂಟಿನ್ಲುಪಾ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ಮಾಲ್'' ಮತ್ತು ''ಪಾಸಿಗ್ ಟಿಂಡೆಸಿಟಾಸ್‌‌ಗಳಲ್ಲಿ'' ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು.<ref>{{Cite news |date=21 July 2017 |title=#SportsForEveryJuan: Decathlon Philippines Opens At Festival Mall |work=Relatable Fitness |url=https://www.jeffalagar.com/2017/07/sports-for-every-juan-decathlon-philippines-opens-at-festival-mall/ |url-status=dead |access-date=14 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170814175124/https://www.jeffalagar.com/2017/07/sports-for-every-juan-decathlon-philippines-opens-at-festival-mall/ |archive-date=14 August 2017}}</ref> ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಮೊದಲ ಕೆನಡಾದ ಅಂಗಡಿಯನ್ನು ೨೦೧೮ ರ ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕ್ವಿಬೆಕ್‌ನ ಬ್ರೋಸಾರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ತೆರೆಯುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{Cite news |date=14 August 2017 |title=Decathlon Announces 1st Canadian Location |work=Retail Insider |url=http://www.retail-insider.com/retail-insider/2017/8/decathlon-canada-expansion |access-date=15 August 2017}}</ref> ೨೦೧೭ ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, [[ಘಾನಾ]] ಮತ್ತು [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]] ಎರಡರಲ್ಲೂ ಡೆಕಾಥ್ಲಾನ್ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |title=Decathlon continues to invest in Africa with Kenya store |url=https://ww.fashionnetwork.com/news/decathlon-continues-to-invest-in-africa-with-kenya-store,903667.html |access-date=6 December 2023 |website=Fashion Network}}</ref> ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, ಡೆಕಾಥ್ಲಾನ್ ಕಂಪನಿಯು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು.<ref>{{Cite news |date=20 November 2017 |title=Decathlon Indonesia opens nation's largest sports store |url=https://www.retailnews.asia/decathlon-indonesia-opens-nations-largest-sports-store/ |access-date=3 November 2020}}</ref> ಅವರ ಮೊದಲ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಸ್ಟೋರ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ ಟೆಂಪೆ, ಸಿಡ್ನಿ, ಎನ್‌ಎಸ್‌ಡಬ್ಲ್ಯೂ(NSW) ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |last=Carey |first=Alexis |date=5 December 2017 |title=Decathlon in Tempe, Sydney: The ALDI of activewear opens first store |url=https://www.bodyandsoul.com.au/fitness/fitness-gear/the-aldi-of-activewear-opens-first-aussie-store-today/news-story/5f3e165642cb4901cc1002d797b7d199 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171207085421/http://www.bodyandsoul.com.au/fitness/fitness-gear/the-aldi-of-activewear-opens-first-aussie-store-today/news-story/5f3e165642cb4901cc1002d797b7d199 |archive-date=7 December 2017 |access-date=16 January 2019 |website=bodyandsoul.com.au}}</ref> ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ವಹಿವಾಟಿನಲ್ಲಿ $೧೯,೫೬೩,೮೧೯ (ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್) ವ್ಯಾಪಾರ ನಷ್ಟವನ್ನು ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ವ್ಯವಹಾರದ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತೆಯು ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Search Company and Other Registers |url=https://connectonline.asic.gov.au/RegistrySearch/faces/landing/SearchRegisters.jspx?_adf.ctrl-state=5f8hfppmb_4 |access-date=25 November 2019 |website=connectonline.asic.gov.au}}</ref> [[ಏಪ್ರಿಲ್]] ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಮೊದಲ ಮಳಿಗೆಯನ್ನು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ [[ಕೀವ್|ಕೀವ್‌ನಲ್ಲಿ]]‌ ೨೦೧೯ ರ ಮೊದಲ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ತೆರೆಯುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{Cite news |title=Стало відомо, яким і де буде перший в Україні магазин найбільшого у світі спортивного бренду |url=https://biz.nv.ua/ukr/markets/stalo-vidomo-jakim-i-de-bude-pershij-v-ukrajini-mahazin-najbilshoho-v-sviti-sportivnoho-brendu-2496342.html |access-date=26 September 2018}}</ref> ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಡೆಕಾಥ್ಲಾನ್ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಅಂಗಡಿಯನ್ನು [[ಗ್ರೀಸ್]], ಕೊರಿಂಥೆ ನಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಿತು.<ref>{{Cite web |title=Decathlon a pénétré son 50e marché mondial |url=https://fr.fashionnetwork.com/news/Decathlon-a-penetre-son-50e-marche-mondial,1042447.html |access-date=17 December 2023 |website=Fashion Network}}</ref><ref>{{Cite web |title=Decathlon ouvre ses portes à Corinthe, en attendant Athènes en 2019 |url=https://lepetitjournal.com/athenes/decathlon-ouvre-ses-portes-corinthe-en-attendant-athenes-en-2019-244759 |access-date=17 December 2023 |website=Le Petit Journal}}</ref> ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ, ಕಂಪನಿಯು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ವಿಯೆಟ್ನಾಂ [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]], [[ಮಾಲ್ಟ|ಮಾಲ್ಟಾ]] ಮತ್ತು [[ಸೆರ್ಬಿಯ|ಸೆರ್ಬಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ]] ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಿತು.<ref>{{Cite news |title=Decathlon plans nine outlets for Ireland, starting with Ballymun |url=https://www.irishtimes.com/business/retail-and-services/decathlon-plans-nine-outlets-for-ireland-starting-with-ballymun-1.3762912 |access-date=21 January 2019}}</ref><ref>{{Cite news |title=Decathlon Vietnam opens first store |url=https://insideretail.asia/2019/04/29/decathlon-vietnam-opens-first-store/ |access-date=2 October 2019}}</ref><ref>{{Cite news |title=First Decathlon sporting goods store opens in Serbia |url=https://www.ekapija.com/en/news/2719672/first-decathlon-sporting-goods-store-opens-in-serbia-other-cities-to-follow |access-date=12 May 2020}}</ref> ಕಂಪನಿಯು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಿತು, ನಂತರ ಅದು ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{Cite news |title=Decathlon opens first American store |url=https://www.retaildetail.eu/en/news/fashion/decathlon-opens-first-american-store |access-date=21 November 2020}}</ref><ref>{{Cite news |last=Li |first=Roland |date=1 February 2022 |title=World's largest sports retailer to close stores in S.F. and Emeryville, another loss during pandemic |work=[[San Francisco Chronicle]] |url=https://www.sfchronicle.com/bayarea/article/World-s-largest-sports-retailer-to-close-stores-16823307.php |access-date=3 August 2023}}</ref> ಯುಎಸ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ, ಇದು ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ಎಮ್‌ವಿಪಿ(MVP) ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಸ್ಟೋರ್ಸ್‌ನ ೧೮ ಬೋಸ್ಟನ್, ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ ಪ್ರದೇಶದ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳನ್ನು ಡೆಕಾಥ್ಲಾನ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿತು. ನಂತರ ೨೦೦೬ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಆ ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |title=Décathlon se retire du marché américain |url=https://www.lemonde.fr/economie/article/2006/10/02/decathlon-se-retire-du-marche-americain_819027_3234.html |access-date=14 December 2023 |website=Le Monde}}</ref><ref>{{Cite web |title=Décathlon quitte les États-Unis |url=https://www.lsa-conso.fr/decathlon-quitte-les-etats-unis,48639 |access-date=14 December 2023 |website=LSA}}</ref> [[ನವೆಂಬರ್]] ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ, [[ಲಾಟ್ವಿಯ|ಲಾಟ್ವಿಯಾದ]] ರಿಗಾದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಡೆಕಾಥ್ಲಾನ್ ಅಂಗಡಿಯನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |title=French Decathlon to open the first store in Latvia this fall |url=https://www.baltic-course.com/eng/good_for_business/?doc=155612 |access-date=14 December 2023 |website=Baltic Course}}</ref> ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಜೆಡ್ಡಾದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಡೆಕಾಥ್ಲಾನ್ ಅಂಗಡಿಯನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |title=Store Finder |url=https://decathlon.com.sa/pages/stores |access-date=14 September 2023 |website=Decathlon KSA}}</ref> ೨೦೨೨ ರ ರಷ್ಯಾದ ಉಕ್ರೇನ್ ಆಕ್ರಮಣದ ನಂತರ, ಅನೇಕ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಕಂಪನಿಗಳು ರಷ್ಯಾದಿಂದ ಹೊರಬಂದವು. ಡೆಕಾಥ್ಲಾನ್ ತನ್ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಂತೆ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಯಾವುದೇ ಸ್ಕೇಲಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಘೋಷಿಸದಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಟೀಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>{{Cite web |last=Pladson |first=Kristie |title=Which companies have pulled out of Russia over the Ukraine invasion? |url=https://www.dw.com/en/which-companies-have-pulled-out-of-russia-over-the-ukraine-invasion/a-61078955 |access-date=11 March 2022 |website=dw.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=8 March 2022 |title=Auchan, Total, Renault… L'embarras des entreprises françaises en Russie |url=https://www.nouvelobs.com/economie/20220308.OBS55405/auchan-total-renault-l-embarras-des-entreprises-francaises-en-russie.html |access-date=13 March 2022 |website=L'Obs |language=fr}}</ref> ಮಾರ್ಚ್ ೨೯ ರಂದು, ಡೆಕಾಥ್ಲಾನ್ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಗಡಿಗಳ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref name="RG">{{Cite web |date=29 March 2022 |title=Decathlon finally closes Russian stores after boycott calls |url=https://www.retailgazette.co.uk/blog/2022/03/decathlon-finally-closes-russian-stores-after-boycott-calls/ |access-date=29 March 2022 |website=Retail Gazette}} {{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಜೂನ್ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ವರದಿಗಳು ಅಂಗಡಿಗಳು ಇನ್ನೂ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿವೆ ಮತ್ತು ಸರಬರಾಜುಗಳನ್ನು ನವೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವವರೆಗೆ ತಿಂಗಳ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಬಹುದು ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿತು. ಮೇ ೨೦೨೩ ರಲ್ಲಿ, ಟರ್ಕಿಶ್ ಕಂಪನಿಯಾದ ''ಎಫ್‌ಎಲ್‌ಒ(FLO) ರಿಟೇಲಿಂಗ್'' ಮತ್ತು ಲೆಬನಾನಿನ ''ಅಜಾಡಿಯಾ ಗ್ರೂಪ್,'' ರಷ್ಯಾದ ಡೆಕಾಥ್ಲಾನ್ ಖರೀದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಎಫ್‌ಎಲ್‌ಒ(FLO) ರಿಟೇಲಿಂಗ್ ಈ ಹಿಂದೆ ರೀಬಾಕ್ ಸರಪಳಿಯ ರಷ್ಯಾದ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web |date=30 May 2023 |title=Владелец российского бизнеса Reebok и собственник комплекса Dubai Mall могут выкупить активы Decathlon в нашей стране |url=https://www.vedomosti.ru/business/articles/2023/05/30/977567-vladelets-rossiiskogo-biznesa-reebok-i-sobstvennik-dubai-mall-mogut-vikupit-aktivi-decathlon |website=[[Vedomosti]] |language=ru}}</ref> ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ರಷ್ಯಾದ ಸರ್ಕಾರವು ಡೆಕಾಥ್ಲಾನ್ ಅನ್ನು ರಷ್ಯಾದ ಕಂಪನಿ ಎಆರ್‌ಎಮ್(ARM) ಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಅನುಮೋದಿಸಿತು. ಇದು ಹಿಂದೆ ಫ್ರ್ಯಾಂಚೈಸ್ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾವಿನ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ೩೫ ಡೆಕಾಥ್ಲಾನ್ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಪುನಃ ತೆರೆಯುವುದಾಗಿ ಎಆರ್‌ಎಮ್(ARM) ಭರವಸೆ ನೀಡಿತು.<ref>{{Cite web |date=21 July 2023 |title=Правительство одобрило продажу Decathlon компании—владельцу франшизы Mango |url=https://www.kommersant.ru/doc/6121934 |website=[[Kommersant]] |language=ru}}</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ ರಲ್ಲಿ, ಕಂಪನಿಯು ಶೆಲ್ ಕಂಪನಿಗಳ ಮೂಲಕ ರಷ್ಯಾಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದೆ ಎಂಬ ವರದಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯ ಒಪ್ಪಂದದ ಭಾಗವಾಗಿ ಸೀಮಿತ ಅವಧಿಗೆ ಎಆರ್‌ಎಮ್ ಗೆ ಸೀಮಿತ ಪ್ರಮಾಣದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಡೆಕಾಥ್ಲಾನ್ ದೃಢಪಡಿಸಿತು.<ref>{{Cite news |date=19 December 2023 |title=French sports retailer acknowledges secretly supplying Russia |language= |work=[[Le Monde]] |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2023/12/19/french-sports-retailer-acknowledges-secretly-supplying-russia_6359179_4.html |access-date=13 March 2024}}</ref><ref>{{Cite web |last= |date=19 December 2023 |title=Press Release December 19th, 2023 |url=https://www.decathlon-united.media/pressfiles/since-october-2023-decathlon-no-longer-operates-in-the-russian-federation |access-date=13 March 2024 |website=Decathlon United |language=en}}</ref> [[ಮೇ]] ೨೦೨೩ ರಲ್ಲಿ, ಡೆಕಾಥ್ಲಾನ್ ತನ್ನ ಹದಿನೆಂಟನೇ ಮಳಿಗೆಯನ್ನು [[ಮೊರಾಕೊ|ಮೊರಾಕೊದಲ್ಲಿ]] ತೆರೆಯಿತು.<ref>{{Cite web |title=Une 18e ouverture pour Decathlon Maroc |url=https://www.leconomiste.com/flash-infos/une-18e-ouverture-pour-decathlon-maroc |access-date=9 February 2024 |website=L'Economiste}}</ref> ನಂತರ ೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೩ ರಂದು, ಡೆಕಾಥ್ಲಾನ್ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಭೌತಿಕ ಮತ್ತು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಅಂಗಡಿಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿತು ಮತ್ತು ದಾರಾಜ್(Daraz) ಮತ್ತು ಯುನಿಮಾರ್ಟ್(Unimart) ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು. ನಂತರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಹೊಸ ಡೆಕಾಥ್ಲಾನ್ ಅಂಗಡಿಯು [[ಕೆನಡಾ|ಕೆನಡಾದ]] ಟ್ರೋಯಿಸ್-ರಿವಿಯೆರ್ಸ್ ಅನ್ನು ತೆರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |title=Décathlon s’installe à Trois-Rivières |url=https://www.lhebdojournal.com/actualites/decathlon-sinstalle-a-trois-rivieres/ |access-date=9 February 2024 |website=L'Hebdo Journal}}</ref> ನಂತರ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ ರಲ್ಲಿ, ಡೆಕಾಥ್ಲಾನ್ ಅನ್ನು ಮಾರಿಸ್‌ನ ಬ್ಯೂ-ಪ್ಲಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |title=Une ouverture tant attendue |url=https://lexpress.mu/s/une-ouverture-tant-attendue-528609 |access-date=12 February 2024 |website=L'Express}}</ref> ಅದೇ ವರ್ಷ, ಸ್ಟ್ರಾಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಡೆಕಾಥ್ಲಾನ್ ಅಂಗಡಿಯನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಯಿತು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Exclusif : un nouveau magasin Decathlon va bientôt ouvrir à Strasbourg |url=https://actu.fr/grand-est/strasbourg_67482/exclusif-un-nouveau-magasin-decathlon-va-bientot-ouvrir-a-strasbourg_59983297.html |access-date=9 February 2024 |website=Actu}}</ref> ೨೦೨೩ ರಲ್ಲಿ, ಡೆಕಾಥ್ಲಾನ್ [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್|ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ]] ಮಾರ್ಟಿಗ್ನಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್ ಶಾಪಿಂಗ್ ಸೆಂಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಅಂಗಡಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ ರಲ್ಲಿ, [[ಟಹೀಟಿ|ಟಹೀಟಿಯಲ್ಲಿ]] ಹೊಸ ಡೆಕಾಥ್ಲಾನ್ ಅಂಗಡಿಯನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |title=Ouverture de Décathlon Tahiti : " On a beaucoup de stock " |url=https://www.radio1.pf/ouverture-de-decathlon-tahiti-on-a-beaucoup-de-stock/ |access-date=21 February 2024 |website=Radio 1}}</ref><ref>{{Cite web |title=Decathlon Tahiti accueillera ses premiers clients vendredi |url=https://www.tntv.pf/tntvnews/polynesie/societe/decathlon-tahiti-accueillera-ses-premiers-clients-vendredi/ |access-date=21 February 2024 |website=TNTV News}}</ref> [[ಜನವರಿ]] ೨೦೨೪ ರಲ್ಲಿ, ಡೆಕಾಥ್ಲಾನ್ ಕಂಪೆನಿಯು [[ಐರ್ಲೆಂಡ್|ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ]] [[ಡಬ್ಲಿನ್|ಡಬ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ]]‌ ತನ್ನ ಮೂರನೇ ಮಳಿಗೆಯನ್ನು ತೆರೆಯಿತು.<ref>{{Cite web |title=Decathlon to open third Irish store in Dublin city centre |url=https://www.independent.ie/business/decathlon-to-open-third-irish-store-in-dublin-city-centre/a2065188053.html |access-date=1 March 2024 |website=Irish Independent}}</ref><ref>{{Cite web |title=Decathlon to open new store at Dublin's Clerys Quarter |url=https://www.rte.ie/news/business/2024/0117/1426966-decathlon-to-open-new-store-at-dublins-clerys-quarter/ |access-date=1 March 2024 |website=RTE}}</ref> ನಂತರ, ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಡೆಕಾಥ್ಲಾನ್ ತನ್ನ ನಾಲ್ಕು ಯೋಜಿತ ತೆರೆಯುವಿಕೆಗಳನ್ನು ಸ್ವಿಸ್ ನಗರ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿತುಃ ಅವು ಎರಡು [[ಜಿನಿವಾ|ಜಿನೀವಾದಲ್ಲಿ]], ಒಂದು ವೆವಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಿಂಟರ್‌ಥರ್‌ನಲ್ಲಿ.<ref>{{Cite web |title=Commerce: L’ouverture du magasin Decathlon de Granges-Paccot est prévue pour novembre |url=https://www.laliberte.ch/info-regionale/commerce-l-ouverture-du-magasin-decathlon-de-granges-paccot-est-prevue-pour-novembre-720757 |access-date=29 February 2024 |website=La Liberté}}</ref> ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್|ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ]] ಅಜಿ ಸೆಂಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಡೆಕಾಥ್ಲಾನ್ ಅಂಗಡಿಯನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |title=Granges-Paccot: Agy Centre va se moderniser et devrait accueillir Decathlon |url=https://www.laliberte.ch/news/regions/granges-paccot-agy-centre-va-se-moderniser-et-devrait-accueillir-decathlon-717156 |access-date=9 February 2024 |website=La Liberté}}</ref><ref>{{Cite web |title=Commerce: Il y aura bien un nouveau magasin Decathlon à Agy Centre |url=https://www.laliberte.ch/info-regionale/commerce-il-y-aura-bien-un-nouveau-magasin-decathlon-a-agy-centre-718947 |access-date=9 February 2024 |website=La Liberté}}</ref> ೨೦೨೪ ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಪರ್ಪಿಗ್ನಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಅಂಗಡಿಯನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಇದು ಯುರೋಪಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಡೆಕಾಥ್ಲಾನ್ ಮಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Perpignan. Ce nouveau gigantesque magasin a annoncé sa date d'ouverture |url=https://actu.fr/occitanie/perpignan_66136/perpignan-ce-nouveau-gigantesque-magasin-a-annonce-sa-date-d-ouverture_60679188.html |access-date=9 February 2024 |website=Actu}}</ref><ref>{{Cite web |title=À quoi va ressembler le prochain grand magasin Décathlon au sud de Perpignan ? |url=https://www.francebleu.fr/infos/economie-social/a-quoi-va-ressembler-le-prochain-grand-magasin-decathlon-au-sud-de-perpignan-1641060 |access-date=21 February 2024 |website=France Bleu}}</ref> == ಆರ್ಥಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆ == ಇದರ ಯಶಸ್ಸು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದೆ. ಆದರೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಬ್ರಾಂಡ್‌ಗಳ ಹರಡುವಿಕೆಯು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ತಯಾರಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದೆ. ೨೦೦೮ ಕಂಪನಿಗೆ ದಾಖಲೆಯ ವರ್ಷವಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಡೆಕಾಥ್ಲಾನ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳನ್ನು ಈ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿತು: ೧. ಮಾರ್ಜಿನ್, ೨. ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಾಲು, ೩. ಪ್ರತಿ ಚದರ ಮೀಟರ್ ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರಾಟದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವಹಿವಾಟು. ಇದು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವಾದಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಮೂರನೆಯದು. ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯದ ಕೋರಿಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ೭೭೪ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶಗಳ ೨೦೦೮ ರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು "ಕ್ರೀಡಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳಿಗೆ, ಡೆಕಾಥ್ಲಾನ್ ೯೨.೮% ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲವಾಗಿದೆ" ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>[http://hebdo.nouvelobs.com/hebdo/parution/p2275/articles/a376987-.html?xtmc=decathlon&xtcr=81 Distribution : l'enquête secrète de Lagarde], ''Le Nouvel Observateur'' no. 2275, 12 June 2008</ref> ಈ ಪ್ರಬಲ ಸ್ಥಾನವು ಸ್ವತಂತ್ರ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅದರ ವಾಣಿಜ್ಯ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳನ್ನು ಅಂಚಿನಲ್ಲಿಡುವ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>« La déferlante des MDD façon Decathlon déstabilise évidemment les marques traditionnelles. », Gilles Tanguy : Decathlon, le colosse qui écrase tous ses rivaux, ''Capital'', 3 July 2009; « Cinq cents personnes rassemblées jeudi à Saint-Denis (Seine-Saint-Denis) à l'appel de la fédération textile - habillement - cuir CGT, ont envahi un magasin Decathlon près du Stade de France pour protester contre les plans de licenciements et les délocalisations dans le secteur textile, a-t-on appris de sources policière et syndicale. », [https://archive.today/20120714234726/http://tempsreel.nouvelobs.com/actualites/20030306.OBS7828/?xtmc=decathlon&xtcr=69 Nouvelobs.com, 06.03.2003].</ref> == ಸ್ಪರ್ಧೆ == 2009ರಲ್ಲಿ, ಡೆಕಾಥ್ಲಾನ್‌ನ ವಲಯದ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಾದ ''ಗೋ ಸ್ಪೋರ್ಟ್'' ಮತ್ತು ''ಸ್ಪೋರ್ಟ್ ೨೦೦೦'' ಇವುಗಳು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಖರೀದಿ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಒಗ್ಗೂಡಿದವು. ಗೋ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ನ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ಫ್ರಾಂಕೋಯಿಸ್ ನ್ಯೂಕಿರ್ಷ್ ಪ್ರಕಾರ ಇದು "ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪೂರೈಕೆದಾರರ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರುವ" ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಎಂದು ''ಲೆಸ್'' ''ಎಕೋಸ್'' ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತ್ತು. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಸಾಮೂಹಿಕ-ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಅದರ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗುರಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಕಂಪನಿಯು ಗಮನಾರ್ಹ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ''ಇಂಟರ್ಸ್ಪೋರ್ಟ್'' ಕೂಡ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯಾಗಿದೆ. ಡೆಕಾಥ್ಲಾನ್ ಕಂಪೆನಿಯು ರಿವರ್ಸ್ ಶಾಪಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಬೆಲ್ಜಿಯಂನಲ್ಲಿ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ನೊಲ್ಹ್‌ಟಾಸೆಡ್ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite news |date=13 October 2022 |title=Decathlon changes name to 'Nolhtaced' in Belgium; find out why |work=The Indian Express |url=https://indianexpress.com/article/lifestyle/life-style/decathlon-changes-name-nolhtaced-belgium-reverse-shopping-8205620/}}</ref> == ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾನದಂಡಗಳು == ಡೆಕಾಥ್ಲಾನ್ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ನೀತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಡೆಕಾಥ್ಲಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಎಲ್ಲಾ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರು ಎಲ್ಲಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ, ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ (HRP) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಉತ್ಪಾದನಾ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆದಾರರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಡೆಕಾಥ್ಲಾನ್ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದ ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹೆಚ್‌ಆರ್‌ಪಿ(HRP) ಗೊತ್ತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ೨೦೦೩ ರಿಂದ, ಡೆಕಾಥ್ಲಾನ್ ಕಂಪೆನಿಯು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆ, ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಗೌರವ, ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಸಂವಹನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ವಿಶ್ವ ವೇದಿಕೆಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸನ್ನದನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref>[https://www.bipiz.org/en/advanced-search/the-responsible-buying-process-at-oxylane.html], ''Bipiz Online'', 23 February 2016</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡೆಕಾಥ್ಲಾನ್ ತನ್ನ ಪೂರೈಕೆದಾರರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದೆ ಮತ್ತು [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ|ಶ್ರೀಲಂಕಾದ]] ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿನ ಕಂಪನಿಯ ಪೂರೈಕೆದಾರರು ದೇಶದ ಕಾರ್ಮಿಕ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವರದಿಗಳು ಸೂಚಿಸಿದ ನಂತರ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Sewing on an Empty Stomach |url=https://www.zeit.de/wirtschaft/unternehmen/2017-12/decathlon-working-conditions-production-textiles-asia-english/komplettansicht |access-date=3 June 2019 |publisher=Zeit Online}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]] [[ವರ್ಗ:ಕಂಪನಿಗಳು]] r5xlvoub3u7ru6omyk3lsyezsirwd2q 0 118384 1431501 1428448 2026-10-07T02:24:07Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431501 wikitext text/x-wiki ಧರ್ಮ ಸುಧಾರಣೆಯು ಈ ಸುಧಾರಕರ ಮುಖ್ಯುದ್ದೇಶವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವರಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಆಕಾಂಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಮಾನವತಾವಾದಿಗಳಾಗಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಮೋಕ್ಷ ಮತ್ತು ಪಾರಮಾರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ್ದರು. ಅದಲ್ಲದೆ ಅವರು ಲೌಕಿಕ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದರು. ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪುನರುತ್ಪಾದನೆಯು ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅದರಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ.<ref>http://www.historydiscussion.net/history-of-india/religious-and-social-reform-of-india-the-indian-renaissance/1637{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಹೊಸದಾಗಿ ಉದಯಗೊಂಡ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಥವಾ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ವಿದ್ಯಾವಂತ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳು ಈ ಚಳುವಳಿಗೆ ಕಾರಣರಾಗಿದ್ದರು. '''[[ರಾಜಾ ರಾಮ ಮೋಹನ ರಾಯ್|ರಾಜಾ ರಾಮಮೋಹನ್ ರಾಯ್]]''' ಅವರೊಂದಿಗೆ ಚಳುವಳಿಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು.<ref>{{Cite web |url=https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/socioreligious-reform-movements-and-reformers-in-india-a-complete-overview-1494937625-1 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2019-08-30 |archive-date=2019-08-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190830064619/https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/socioreligious-reform-movements-and-reformers-in-india-a-complete-overview-1494937625-1 |url-status=dead }}</ref> =ಸುಧಾರಣೆಯ ಸಾಧನವಾಗಿ ಧರ್ಮ= [[ಹಿಂದೂ]] ಮತ್ತು [[ಮುಸ್ಲಿಮ್|ಮುಸ್ಲಿಮರ]] ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನವು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸುಧಾರಣೆಯು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿತ್ತು. [[ಮೂಢನಂಬಿಕೆಗಳು]] ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪೌರೋಹಿತ್ಯವು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ದೇವರನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಲು ವಿಗ್ರಹಾರಾಧನೆ, ಪ್ರಾಣಿ ಬಲಿ, ದೈಹಿಕ ಹಿಂಸೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನವೂ ಜನರಲ್ಲಿ ಖಿನ್ನತೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತ್ತು. ಸತಿ, ಹೆಣ್ಣು ಶಿಶುಹತ್ಯೆ, [[ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹ ಹಾಗೂ ವಿಧವೆಯರು|ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹ ಮತ್ತು ವಿಧವೆಯರ]] ಸಾಮಾಜಿಕ ಬಹಿಷ್ಕಾರ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ವಿಭಜನೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದ್ದು, ಏಕೀಕೃತ ಜನಾಂದೋಲನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿತ್ತು..ಅದರೊಂದಿಗೆ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯೂ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿತ್ತು.<ref>http://www.historydiscussion.net/history-of-india/religious-and-social-reform-of-india-the-indian-renaissance/1637{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಸುಧಾರಣಾವಾದಿಗಳು ಆಧುನೀಕರಣದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಅಂತಹ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಅವರು ನಂಬಿಕೆಯನ್ನೇ ಬಳಸಿದರು. ಅಂತಹ ಯಾವುದೇ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಹಿಂದಿನ ಅವಧಿಯನ್ನು ಅವರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಅದನ್ನು ಕೇವಲ ಸಹಾಯ ಮತ್ತು ಸಾಧನವಾಗಿ ಬಳಸಿದರು. ಹೀಗೆ ಅವರು [[ಸತಿ ಪದ್ಧತಿ|ಸತಿ]], [[ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹ]] ಮುಂತಾದ ಯಾವುದೇ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಧರ್ಮದಿಂದ ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ಬಯಸಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.historydiscussion.net/history-of-india/reforms-in-india/religious-and-social-reforms-in-india-after-1858/6316 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2019-08-30 |archive-date=2021-09-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210917165744/https://www.historydiscussion.net/history-of-india/reforms-in-india/religious-and-social-reforms-in-india-after-1858/6316 |url-status=dead }}</ref> ==ವೈಚಾರಿಕತೆ== ವೈಚಾರಿಕತೆ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕತೆಯನ್ನು ಈ ಚಳುವಳಿಗಳು ನಂಬಿದ್ದವು ['''ದೇವರು ಒಬ್ಬನು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ದೇಶವಾಸಿಗಳು ಸಹೋದರರು''']. ಅವರು ಸಮಾಜದ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಧರ್ಮದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದರು. ಆದರೂ ಸುಧಾರಣೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಿಗಣನೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಿಗೆ ತರ್ಕಬದ್ಧ ಮತ್ತು ಜಾತ್ಯತೀತ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯವಾಗಿತ್ತು.ಉದಾ: ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಲು ವೈದ್ಯರ ನೆರವು ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ==ಆಧುನೀಕರಣ== ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಕುರುಡಾಗಿ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಭ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲ; ಆದರೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ '''ಆಧುನೀಕರಣವು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯೀಕರಣವಲ್ಲ''' ಎಂದು ತಿಳಿಹೇಳುವುದು ಮುಖ್ಯ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref>https://ggrwlknl.wordpress.com/2016/11/28/modernisation-is-not-westernisation/</ref> =ಉದಯೋನ್ಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಕರು= ==ರಾಜಾರಾಮ್ ಮೋಹನ್ ರಾಯ್== * ರಾಜ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು [[ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಮೊಘಲ್]] ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕ್ಬರ್-II ಅವರು ನೀಡಿದ್ದರು. * ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮವನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಲು ಮತ್ತು ಏಕದೇವೋಪಾಸನೆಯನ್ನು ಬೋಧಿಸಲು ೧೮೨೮ ರಲ್ಲಿ '''[[ಬ್ರಹ್ಮ ಸಮಾಜ]]'''ವನ್ನು [ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಸಭಾ] ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. * ಅವರನ್ನು '''ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಆಧುನಿಕ ಮನುಷ್ಯ''' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಅವರು ಸಾಮಾಜಿಕ-ಧಾರ್ಮಿಕ [https://web.archive.org/web/20260430200614/https://kannada7am.com/indian-social-reformu-2026/ ಸುಧಾರಣೆಗಳ] ಹರಿಕಾರರಾಗಿದ್ದರು.<ref>https://www.nextgurukul.in/questions-answers-forum/question/academic/Q1raja-ram-mohan-roy-is-considered-as-39first-modern-man-of-india39why-q2-the-social-reformers-paly-an-important/67183</ref> * ಅವರ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಾಧನೆ - ಅವರು ಬೆಂಟಿಂಕ್ ರೊಂದಿಗೆ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಸತಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಹೆಣ್ಣು ಶಿಶುಹತ್ಯೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಬೋಧಿಸಿದರು. ಅವರು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಸಮಾನ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದರು. * ಅವರ ಎರಡನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆ - ಅವರು '''ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದರು'''.<ref>{{Cite web |url=https://www.culturalindia.net/reformers/raja-ram-mohan-roy.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2019-08-30 |archive-date=2018-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180825180138/https://www.culturalindia.net/reformers/raja-ram-mohan-roy.html |url-status=dead }}</ref> * ರಾಯ್ ಅವರು ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರಿಗೆ [[ಸಂಸ್ಕೃತ]], ಪರ್ಷಿಯನ್, [[ಅರೇಬಿಕ್]], [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್]], [[ಫ್ರೆಂಚ್]], [[ಲ್ಯಾಟಿನ್]], ಗ್ರೀಕ್ ಮತ್ತು ಹೀಬ್ರೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಒಂದು ಡಜನ್ ಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಷೆಗಳು ತಿಳಿದಿದ್ದವು. ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳ ಜ್ಞಾನವು ಅವರ ಅಧ್ಯಯನದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು.<ref>https://www.news18.com/news/india/raja-ram-mohan-roy-247th-birth-anniversary-important-facts-about-the-father-of-indian-renaissance-2154589.html</ref> * ಭಾರತೀಯ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಪ್ರವರ್ತಕನಾಗಿ ರಾಯ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ತಿಳಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅವರ ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರದ ಮುಂದೆ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು [[ಬಂಗಾಳಿ]], [[ಹಿಂದಿ]], [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್]], ಪರ್ಷಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊರತಂದರು. * ಅವರು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಚಿಂತನೆ, ಚಟುವಟಿಕೆ ಹಾಗೂ ಸಹೋದರತ್ವದ ಸಹಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ನಿಂತರು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯದ ತತ್ವಗಳ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಭಾವದ ಬಗ್ಗೆ ಅವರ ತಿಳುವಳಿಕೆಯು ಆಧುನಿಕ ಯುಗದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಅವರು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ==ಈಶ್ವರ್ ಚಂದ್ರ ವಿದ್ಯಾಸಾಗರ್== * ಮಹಾನ್ ವಿದ್ವಾಂಸ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಕ ವಿದ್ಯಾಸಾಗರ್ ಅವರ ವಿಚಾರಗಳು ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಚಿಂತನೆಯ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿತ್ತು. * ಧರ್ಮಗ್ರಂಥದ ಜ್ಞಾನದ ಪುರೋಹಿತ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ಮುರಿಯಲು ಅವರು ದೃಢನಿಶ್ಚಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಸಂಸ್ಕೃತ ಕಾಲೇಜನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇತರರಿಗೆ ತೆರೆದರು.<ref>{{Cite web |url=https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/ishwar-chandra-vidhya-sagar-ideas-and-teachings-1444210531-1 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2019-08-30 |archive-date=2019-08-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190830064618/https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/ishwar-chandra-vidhya-sagar-ideas-and-teachings-1444210531-1 |url-status=dead }}</ref> ಸಂಸ್ಕೃತ ಕಲಿಕೆಯ ಸ್ವಯಂ-ಹೇರಿದ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯನ್ನು ಮುರಿಯಲು ಅವರು ಸಂಸ್ಕೃತ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |url=https://www.culturalindia.net/reformers/ishwar-chandra-vidyasagar.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2019-08-30 |archive-date=2018-03-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180302073614/http://www.culturalindia.net/reformers/ishwar-chandra-vidyasagar.html |url-status=dead }}</ref> * ವಿದ್ಯಾಸಾಗರ್ ಅವರು ವಿಧವೆ ಪುನರ್ವಿವಾಹವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಆಂದೋಲನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ವಿಧವೆ ಪುನರ್ವಿವಾಹವನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಬಾಲ್ಯವಿವಾಹ ಮತ್ತು ಬಹುಪತ್ನಿತ್ವದ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. * ಅವರು ಭಾರತದ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದ ಪ್ರವರ್ತಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ==ಸ್ವಾಮಿ ದಯಾನಂದ ಸರಸ್ವತಿ== * ಅವರು '''ಆರ್ಯ ಸಮಾಜ'''ದ ಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು. ವೇದಗಳು ನಿಜವಾದ ಜ್ಞಾನದ ಮೂಲವೆಂದು ಅವರು ನಂಬಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು "'''ವೇದಗಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ'''"<ref>https://timesofindia.indiatimes.com/Back-to-Vedas/articleshow/11167984.cms</ref> ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು.<ref>https://www.indiatoday.in/education-today/gk-current-affairs/story/arya-samaj-swami-dayanand-saraswati-modern-india-1378699-2018-10-30</ref> * ಅವರು ಜಾತಿವಾದ, ವಿಗ್ರಹಾರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹದ ವಿರುದ್ಧ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದರು. ಅದಲ್ಲದೆ ಅವರು ಅಂತರ್ಜಾತಿ ವಿವಾಹ ಮತ್ತು ವಿಧವೆ ಪುನರ್ವಿವಾಹದ ಮೇಲೆಯೂ ನೇರ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದ್ದರು.. * ಅವರು ಮೊದಲು ‘ಸ್ವದೇಶಿ’ ಮತ್ತು ‘ಭಾರತಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತೀಯರು’<ref>https://www.globalsecurity.org/military/world/india/dayananda-saraswati.htm</ref> ಮುಂತಾದ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರನ್ನು ‘'''ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಲೂಥರ್'''’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು.<ref>https://brainly.in/question/6929140</ref> ==ಆತ್ಮಾರಾಮ್ ಪಾಂಡುರಂಗ== *.ಅವರು '''ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸಮಾಜ'''ದ ಸ್ಥಾಪಕರು. <ref>https://www.revolvy.com/page/Atmaram-Pandurang</ref> * ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸಮಾಜವು ಭೋಜನ ಪದ್ಧತಿ, ಅಂತರ್ಜಾತಿ ವಿವಾಹ, ವಿಧವೆ ಪುನರ್ವಿವಾಹ, ಮಹಿಳೆಯರ ಉನ್ನತಿ ಮತ್ತು ಖಿನ್ನತೆಗೆ ಒಳಗಾದ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿತು. * ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ರನಡೆ ಅವರು ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು '''ಮರಾಠ ಶಕ್ತಿಯ ಏರಿಕೆ''' ಪುಸ್ತಕದ ಲೇಖಕರು. * ಶಾಸಕಾಂಗ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಟೀಕಿಸಲು '''ಪೂನಾ ಸರ್ವಾಜನಿಕ್ ಸಭೆ'''ಯನ್ನು ಅವರು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref>https://www.britannica.com/topic/Poona-Sarvajanik-Sabha</ref> ==ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದ== * ಇವರ ಮೂಲ ಹೆಸರು ನರೇಂದ್ರನಾಥ ದತ್ತ. ಅವರು '''ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಪರಮಹಂಸ''' ಅವರ ಅನುಯಾಯಿ. * ಅವರು ಮೂಢನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದರು/ * ಅವರು '''ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಮಿಷನ್''' ಅನ್ನು ದತ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ==ಅನ್ನಿ ಬೆಸೆಂಟ್== * ಇವರು '''ಥಿಯೊಸಾಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ'''ಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. <ref>{{Cite web |url=https://www.ts-adyar.org/content/annie-besant-1847-1933 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2019-08-30 |archive-date=2019-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190530190457/http://www.ts-adyar.org/content/annie-besant-1847-1933 |url-status=dead }}</ref> * ಮೇಡಮ್ ಬ್ಲಾವಾಟ್ಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ಕರ್ನಲ್ ಆಲ್ಕಾಟ್ ರವರು ಇದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದರು.<ref>https://www.rbth.com/arts/2013/07/19/madame_blavatsky_in_india_a_forgotten_legacy_27257</ref> * ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಸಹೋದರತ್ವವನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಜನಾಂಗ, ಬಣ್ಣ, ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವುದು ಇವರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಅದಲ್ಲದೆ ಇವರು ಪ್ರಾಚೀನ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ತತ್ತ್ವಚಿಂತನೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದರು. * ಅನ್ನಿ ಬೆಸೆಂಟ್ ಆಲ್ಕಾಟ್‌ನಿಂದ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ವಾರಣಾಸಿಯಲ್ಲಿ '''ಕೇಂದ್ರ ಹಿಂದೂ ಶಾಲೆ'''ಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅದು '''ಬನಾರಸ್ ಹಿಂದೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ'''ವಾಯಿತು.<ref>http://www.bhu.ac.in/</ref> ==ಜ್ಯೋತಿ ರಾವ್ ಫುಲೆ== * ಅವರು ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು '''ಸತ್ಯಸೋಧಕ್ ಸಮಾಜ'''ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅಂದರೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯಿಂದ ಕೆಳಜಾತಿಯವರನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವುದು. ಅವರು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಧವೆ ಪುನರ್ವಿವಾಹ ಚಳವಳಿಗೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿದರು.<ref>{{Cite web |url=https://www.thoughtnaction.co.in/rashtrapita-jotiba-phuley-and-satyashodhak-samaj/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2019-08-30 |archive-date=2021-02-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210211023144/https://www.thoughtnaction.co.in/rashtrapita-jotiba-phuley-and-satyashodhak-samaj/ |url-status=dead }}</ref> * ಜ್ಯೋತಿ ರಾವ್ ಫುಲೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಹೆಂಡತಿ ಸಾವಿತ್ರಿಬಾಯಿ ಫುಲೆ ಪುಣೆಯಲ್ಲಿ '''ಮೊದಲ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ಶಾಲೆ'''ಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅವರು ಥಾಮಸ್ ಪೈನ್ ಅವರಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದಿದ್ದರು. * ಅವರನ್ನು '''ಭಾರತೀಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಪಿತಾಮಹ''' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>https://www.culturalindia.net/reformers/jyotiba-phule.html{{Dead link|date=ಜೂನ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ಭೀಮರಾವ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್== * ಇವರನ್ನು ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇವರು '''ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಪಿತಾಮಹ'''.<ref>https://yourstory.com/2017/04/remembering-dr-br-ambedkar</ref> * ಖಿನ್ನತೆಗೆ ಒಳಗಾದ ವರ್ಗಗಳ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯದ ಉನ್ನತಿಗಾಗಿ ಅವರು '''ಬಹೀಷ್ಕೃತ್ ಹಿತ್ಕರ್ಣಿ ಸಭೆ'''ಯನ್ನು [೧೯೨೪] ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.<ref>https://brainly.in/question/7905522</ref> * ಅವರು ಶಾಹು ಮಹಾರಾಜರ ಸಹಾಯದಿಂದ '''ಮೂಕ್ನಾಯಕ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕ'''ವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. * '''ಕಲರಂ ದೇವಾಲಯ ಪ್ರವೇಶ ಚಳುವಳಿ''', ಮನುಸ್ಮೃತಿಯನ್ನು ಸುಡುವುದು ಮತ್ತು '''ಮಹಾದ್ ವಾಟರ್ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ'''ವನ್ನು ಅವರ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆಯ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು. * ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮಾನ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೀಡಲು, ಹಿಂದೂ ಸಂಹಿತೆ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಅವರು ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿ ನಂತರ ರಾಜ್ಯಸಭೆಗೆ ಹೋದರು. * ಅವರು '''ಸ್ವತಂತ್ರ ಕಾರ್ಮಿಕ ಪಕ್ಷ'''ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅವರು ಕೊಲಂಬಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪಡೆದರು. * ಅವರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು “'''ವೇಟಿಂಗ್ ಫಾರ್ ಎ ವೀಸಾ'''” ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00ambedkar/txt_ambedkar_waiting.html</ref> * ಅವರು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರಗೊಂಡರು<ref>{{Cite web |url=https://www.youthkiawaaz.com/2016/12/why-ambedkar-converted-to-buddhism/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2019-08-30 |archive-date=2019-08-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190830072630/https://www.youthkiawaaz.com/2016/12/why-ambedkar-converted-to-buddhism/ |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೫೬ ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಅವರಿಗೆ ೧೯೯೦ ರಲ್ಲಿ '''ಭಾರತ್ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''' ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>https://www.ndtv.com/india-news/bharat-ratna-for-br-ambedkar-out-of-compulsion-not-dil-se-asaduddin-owaisi-1984237</ref> ==ಶ್ರೀ ನಾರಾಯಣ ಗುರು== * ಅವರು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಾಯಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಕರಾಗಿದ್ದರು. * ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಕೇರಳದ ಜಾತಿ ಪೀಡಿತ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧ '''ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣಾ ಆಂದೋಲನ'''ವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು.<ref>https://www.realbharat.org/sree-narayana-guru-the-revolutionary-social-reformer-398/</ref> =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಮಾಜಸೇವಕರು]] rco7iwirclutyzbqvx337d0lxyxu977 0 122009 1431531 1378705 2026-10-07T10:21:30Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431531 wikitext text/x-wiki ಲೆಕ್ಕಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ, '''ಲಾಭ''' ಎಂದರೆ ಲಾಭಕರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಉತ್ಪಾದನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ (ವ್ಯವಹಾರ) ಮಾಲೀಕನಿಗೆ ಹಂಚಲಾದ [[ಆದಾಯ]]. ಲಾಭವು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಆದಾಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಲೀಕನ ಪ್ರಮುಖ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯಾದ ಲಾಭದಾಯಕತೆಯ ಪರಿಮಾಣವಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಲಾಭದ ಮಾಪನಗಳಿವೆ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಆದಾಯ ನಿರ್ಮಾಣವು ಯಾವಾಗಲೂ ಆದಾಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಮತ್ತು ಆದಾಯ ಹಂಚಿಕೆ ನಡುವಿನ ಸಮತೋಲನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಯಾವಾಗಲೂ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ ಆದಾಯವನ್ನು ಪರಿಶೀಲನಾ ಅವಧಿಯೊಳಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಮೌಲ್ಯವಾಗಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಮಧ್ಯಸ್ಥಗಾರರಿಗೆ ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಲಾಭವು ಆದಾಯ ಹಂಚಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಲೀಕನು ತನಗಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಆದಾಯ ನಿರ್ಮಾಣದ ಪಾಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಲಾಭವು ಆರ್ಥಿಕ ಯೋಗಕ್ಷೇಮದ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದರರ್ಥ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಇರುವ ಆದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಅವಕಾಶಗಳು. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{refbegin}} * {{Cite book|url=|title=La methode des "Comptes de surplus" et ses applications macroeconomiques|last=Courbois|first=R.|last2=Temple, P.|publisher=160 des Collect,INSEE,Serie C (35)|year=1975|isbn=|location=|pages=100|doi=}} * {{Cite journal|last=Craig|first=C.|last2=Harris, R.|title=Total Productivity Measurement at the Firm Level|journal=Sloan Management Review|volume=|issue=Spring 1973|pages=13–28|publisher=|year=1973|url=|doi=|ref=harv}} * {{Cite journal|last=Genesca|first=G.E.|last2=Grifell, T. E.|title=Profits and Total Factor Productivity: A Comparative Analysis|journal=Omega. the International Journal of Management Science|volume=20|issue=5/6|pages=553–568|publisher=|year=1992|url=https://archive.org/details/sim_omega_september-november-1992_20_5-6/page/553|doi=10.1016/0305-0483(92)90002-O|ref=harv|isbn=}} * {{Cite journal|last=Gollop|first=F.M.|title=Accounting for Intermediate Input: The Link Between Sectoral and Aggregate Measures of Productivity Growth|journal=Measurement and Interpretation of Productivity|volume=|issue=|pages=|publisher=National Academy of Sciences|year=1979|url=|doi=|ref=harv}} * {{Cite journal|last=Hulten|first=C. R.|title=Total Factor Productivity: A Short Biography|journal=NBER Working Paper No. 7471|date=January 2000|doi=10.3386/w7471|ref=harv}} * {{Cite journal|last=Hulten|first=C. R.|title=Growth Accounting|date=September 2009|doi=10.3386/w15341|ref=harv}} * {{cite conference|first=D.W.|last=Jorgenson|authorlink=|author2=Ho, M.S.|author3=Samuels, J.D.|title=Long-term Estimates of U.S. Productivity and Growth|booktitle=|pages=|publisher=Third World KLEMS Conference|year=2014|location=Tokyo|url=http://www.worldklems.net/conferences/worldklems2014/worldklems2014_Ho.pdf|format=PDF|doi=|accessdate=|archive-date=2022-10-09|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.worldklems.net/conferences/worldklems2014/worldklems2014_Ho.pdf|url-status=dead}} * {{Cite journal|last=Kurosawa|first=K|title=An aggregate index for the analysis of productivity|journal=Omega|volume=3|issue=2|pages=157–168|publisher=|year=1975|url=|doi=10.1016/0305-0483(75)90115-2|authorlink=|ref=harv}} * {{Cite journal|last=Loggerenberg van|first=B.|last2=Cucchiaro, S.|title=Productivity Measurement and the Bottom Line|journal=National Productivity Review|volume=1|issue=1|pages=87–99|publisher=|year=1982|url=|doi=10.1002/npr.4040010111|ref=harv}} * {{Cite book|url=|title=A Multiple Case Study Research to Determine and respond to Management Information Need Using Total-Factor Productivity Measurement (TFPM).|last=Pineda|first=A.|publisher=Virginia Polytechnic Institute and State University|year=1990|isbn=|location=|pages=|doi=|author-link=}} * {{Cite book|url=|title=Operatiivinen laskentatoimi (Operative accounting)|last=Riistama|first=K.|last2=Jyrkkiö E.|publisher=Weilin + Göös|year=1971|isbn=|location=|pages=335|doi=}} * {{Cite book|url=|title=Productivity. Theory and Measurement in Business. Productivity Handbook (In Finnish)|last=Saari|first=S.|publisher=MIDO OY|year=2006a|isbn=|location=|pages=272|doi=|author-link=}} * {{Cite book|url=http://www.mido.fi/Index_tiedostot/Artikkeli%202011.htm|title=Production and Productivity as Sources of Well-being|last=Saari|first=S.|publisher=MIDO OY|year=2011|isbn=|location=|pages=25|doi=|author-link=}} * {{cite conference|first=S.|last=Saari|authorlink=|title=Productivity. Theory and Measurement in Business|booktitle=|pages=|publisher=European Productivity Conference|year=2006|location=Espoo, Finland|url=http://www.mido.fi/Index_tiedostot/Productivity%202006.htm|format=PDF|doi=|accessdate=}} {{refend}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ]] 9d5iazex0paiyx3xfwrgg3xtyot14wi 0 124537 1431472 1378847 2026-10-06T21:37:12Z InternetArchiveBot 69876 Add 1 book for [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಪರಿಶೀಲನಾರ್ಹತೆ]] (20261006sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 1431472 wikitext text/x-wiki {{Message box |image=Exclamation mark.png|45px |message=ಈ ಲೇಖನ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ (ಗುಂಪು) ಬಗ್ಗೆ ಮಾತ್ರ. ಇದು ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಲೇಖನದ ಅನುವಾದ. [[ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಕಾಯಿಲೆ ೨೦೧೯]] ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೨೦೨೦ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]] ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಲೇಖನಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ವಿಸ್ತರಿಸುವುದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಪೂರಕ ಮಾಹಿತಿ ಸೇರಿಸುವುದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ವಿಸ್ತರಿಸುವ ವಿಷಯಗಳು ಈ ಲೇಖನದ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇದನ್ನು ಇದನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ. ಬೇರೆ ಲೇಖನಗಳ ಬಗೆಗಿನ ವಿಷಯಗಳಾದರೆ ಆಯಾ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ}} '''ಕೊರೋನಾ ವೈರಸ (ರೋಗಾಣು)ಗಳು''' ಮಾನವ ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ ರೋಗಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ [[ವೈರಾಣು|ವೈರಸಗಳ]] ಒಂದು ಗುಂಪು. ಮಾನವರಲ್ಲಿ, ವೈರಸ್ ಉಸಿರಾಟದ ಸೋಂಕನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೌಮ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ವಿರಳವಾಗಿ ಮಾರಕವಾಗಬಹುದು. ಹಸುಗಳು ಮತ್ತು ಹಂದಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ಅತಿಸಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು, ಆದರೆ ಕೋಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಶ್ವಾಸೇಂದ್ರಿಯ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಅನುಮೋದಿಸಲಾದ ಯಾವುದೇ ಲಸಿಕೆಗಳು ಅಥವಾ ಆಂಟಿವೈರಲ್ ಔಷಧಿಗಳಿಲ್ಲ. ==ಪರಿಚಯ== * ಮುಕುಟವೈರಾಣುಗಳು ಉಪಕುಟುಂಬ ವೈರಸಗಳನ್ನು ''ಆರ್ಥೋಕೊರೋನಾವಿರಿನೆ (Orthocoronavirinae)'' ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ''ಕೊರೋನಾವಿರಿಡೆ (Coronaviridae)'' ಸಲುವಾಗಿ, ನಿಡೋವೈರಲ್ಸ್ (Nidovirales).<ref name="groot">{{Cite book|title=Ninth Report of the International Committee on Taxonomy of Viruses|vauthors=de Groot RJ, Baker SC, Baric R, Enjuanes L, Gorbalenya AE, Holmes KV, Perlman S, Poon L, Rottier PJ, Talbot PJ, Woo PC, Ziebuhr J|publisher=Elsevier, Oxford|year=2011|isbn=978-0-12-384684-6|editor-last=AMQ King|pages=806–828|chapter=Family ''Coronaviridae''|author-link2=Susan Baker (virologist)|editor-last2=E Lefkowitz|editor-last3=MJ Adams|editor-last4=EB Carstens}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://talk.ictvonline.org/files/ictv_documents/m/msl/1231/download.aspx|title=ICTV Master Species List 2009 – v10|last=International Committee on Taxonomy of Viruses|date=24 August 2010|format=xls|access-date=28 ಜನವರಿ 2020|archive-date=15 ಏಪ್ರಿಲ್ 2013|archive-url=https://archive.today/20130415045936/http://talk.ictvonline.org/files/ictv_documents/m/msl/1231/download.aspx|url-status=dead}}</ref> ಕೊರೋನಾವೈರಸಗಳು ಧನಾತ್ಮಕ-ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಏಕ-ಎಳೆಯ [[ಆರ್.ಎನ್.ಎ|ಆರಎನ್ಎ]] [[ಜಿನೊಮ್‌|ಜೀನೋಮ್]] ಮತ್ತು ಹೆಲಿಕಲ್ ಸಮ್ಮಿತಿಯ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಕ್ಯಾಪ್ಸಿಡನೊಂದಿಗೆ ಆವರಿಸಿರುವ ವೈರಸಗಳಾಗಿವೆ. '''ಕೊರೋನಾವೈರಸಗಳ ಜೀನೋಮಿಕ್ ಗಾತ್ರವು ಸುಮಾರು 26 ರಿಂದ 32 ಕಿಲೋಬೇಸ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ, ಇದು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ವೈರಸ್‌ಗೆ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ.''' (1 ಕಿಲೋಬೇಸ್= 1 ಮಿಲಿಮೀಟರ್‍ನ 10 ಲಕ್ಷದ ಒಂದು ಭಾಗ; ಒಂದು ಸಾಸಿವೆ ಕಾಳನ್ನು 10 ಲಕ್ಷ ಭಾಗ ಮಾಡಿ, 3 ಭಾಗ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಷ್ಟು ಚಿಕ್ಕದು- ಈ ವೈರಸ್ಸು.) * "ಕೊರೋನಾವೈರಸ್" ಎಂಬ ಹೆಸರು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಕೊರೋನಾ ಮತ್ತು ಗ್ರೀಕ್ ಭಾಷೆಯಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಲುವಾದಲ್ಲಿ ಲುವಾ ದೋಷ: ಮಾಡ್ಯೂಲ್ 'ಮಾಡ್ಯೂಲ್: ಘಾತೀಯ ಹುಡುಕಾಟ' ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ.(''korṓnē'', "garland, wreath"), ಇದರರ್ಥ ಕಿರೀಟ ಅಥವಾ ಪ್ರಭಾವಲಯ. * ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪಿಯಿಂದ ವೈರಿಯನ್‌ಗಳ (ವೈರಸ್‌ನ ಸೋಂಕಿನ ರೂಪ) ವಿಶಿಷ್ಟ ನೋಟವನ್ನು ಇದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ದೊಡ್ಡದಾದ, ಬಲ್ಬಸ್ ಮೇಲ್ಮೈ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಗಳ ಅಂಚನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ರಾಜಮನೆತನದ ಕಿರೀಟವನ್ನು ಅಥವಾ ಸೌರ ಕೊರೋನಾವನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. * ಈ ರೂಪವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ವೈರಲ್ ಸ್ಪೈಕ್ (ಎಸ್) ಪೆಪ್ಲೋಮರ್‌ಗಳು ರಚಿಸಿವೆ, ಅವು ವೈರಸ್‌ನ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಮತ್ತು ಆತಿಥೇಯ ಉಷ್ಣವಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳಾಗಿವೆ. ಎಲ್ಲಾ ಕೊರೋನಾವೈರಸಗಳ ಒಟ್ಟಾರೆ ರಚನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಪ್ರೋಟೀನ್ಗಳು ಸ್ಪೈಕ್ (ಎಸ್), ಎನ್ವೆಲಪ್ (ಇ), ಮೆಂಬರೇನ್ (ಎಂ) ಮತ್ತು ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಕ್ಯಾಪ್ಸಿಡ್ (ಎನ್). SARS ಕೊರೋನಾವೈರಸಿನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ( ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ ), S ನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾದ ರಿಸೆಪ್ಟರ್(ಅಣುವಿಗೆ ಪ್ರತಿವರ್ತಿಸುವ ಜೀವಕೋಶ) -ಬಂಧಿಸುವ ಡೊಮೇನ್ ವೈರಸ್ ಅನ್ನು ಅದರ ಸೆಲ್ಯುಲಾರ್ ರಿಸೆಪ್ಟರ್, ಆಂಜಿಯೋಟೆನ್ಸಿನ್-ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಕಿಣ್ವ 2 (ACE2) ಗೆ ಜೋಡಿಸುವುದನ್ನು ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="li">{{Cite journal|date=September 2005|title=Structure of SARS coronavirus spike receptor-binding domain complexed with receptor|url=https://semanticscholar.org/paper/bbedaafec1ea70e9ae405d1f2ac4c143951630bc|journal=Science|volume=309|issue=5742|pages=1864–1868|bibcode=2005Sci...309.1864L|doi=10.1126/science.1116480|pmid=16166518}}</ref> ಕೆಲವು ಕೊರೋನಾ (ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸದಸ್ಯರು ಬೆಟಕೊರೊನವೈರಸ್ ಉಪಪಂಗಡ ಎ) ಸಹ ಕಡಿಮೆ ಶೀರ್ಷಕ ತರಹದ ಎಂಬ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಹೆಮಗ್ಗ್ಲುಟಿನಿನ್ ಎಸ್ಟೆರೇಸ್ (ಎಚ್.ಇ.) hemagglutinin esterase (HE).<ref name="groot"/> == ಮಾನವ ಕೊರೋನಾ ವೈರಸ್‌ಗಳು == * ಕೊರೋನಾ ವೈರಸ್‌ಗಳು ಮಾನವನ ವಯಸ್ಕರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ನೆಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಕೊರೋನಾ ವೈರಸ್‌ಗಳು ಪ್ರಮುಖ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಶೀತವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಉದಾ: ಜ್ವರ, ಗಂಟಲು ಊದಿಕೊಂಡ ಅಡೆನಾಯ್ಡಗಳು, ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಚಳಿಗಾಲ ಮತ್ತು ವಸಂತಕಾಲದ ಋತುಗಳಲ್ಲಿ.<ref>{{Cite journal|date=November 2017|title=Prevalence and genetic diversity analysis of human coronaviruses among cross-border children|journal=Virology Journal|language=En|volume=14|issue=1|pages=230|doi=10.1186/s12985-017-0896-0|pmc=5700739|pmid=29166910}}</ref> ಕೊರೋನಾ ವೈರಸ್‌ಗಳು ನ್ಯುಮೋನಿಯಾವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. * ನೇರ [[ವೈರಲ್ ನ್ಯುಮೋನಿಯ|ವೈರಲ್ ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ]] ಅಥವಾ ದ್ವಿತೀಯ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದ ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ ಮತ್ತು ಅವು [[ಬ್ರಾಂಕೈಟಿಸ್|ಬ್ರಾಂಕೈಟಿಸ್ಗೆ]] ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು, ನೇರ ವೈರಲ್ ಬ್ರಾಂಕೈಟಿಸ್ ಅಥವಾ ದ್ವಿತೀಯಕ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದ ಬ್ರಾಂಕೈಟಿಸ್.<ref name="pmid19199189">{{Cite journal|date=February 2009|title=Healthcare-associated atypical pneumonia|journal=Seminars in Respiratory and Critical Care Medicine|volume=30|issue=1|pages=67–85|doi=10.1055/s-0028-1119811|pmid=19199189}}</ref> ಕಠೋರ ತೀವ್ರ ಉಸಿರಾಟದ ಲಕ್ಷಣ [[:en:Severe acute respiratory syndrome|(severe acute respiratory syndrome]] - SARS) ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ SARS-CoV 2003 ರಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಾರ ಪಡೆದ ಮಾನವ ಕೊರೋನವೈರಸ್ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ರೋಗಕಾರಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಮೇಲಿನ ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ಉಸಿರಾಟದ ಪ್ರದೇಶದ ಸೋಂಕುಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ==ಮಾನವ ಕೊರೋನಾ ವೈರಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಏಳು ತಳಿಗಳಿವೆ== # ಹ್ಯೂಮನ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ 229 ಇ (ಎಚ್‌ಸಿಒವಿ -229 ಇ) # ಹ್ಯೂಮನ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ OC43 (HCoV-OC43) # SARS-CoV # ಹ್ಯೂಮನ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ NL63 (HCoV-NL63, ನ್ಯೂ ಹೆವನ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್) # ಮಾನವ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ HKU1 # ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಉಸಿರಾಟದ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್ ಕೊರೊನಾವೈರಸ್ (MERS-CoV), ಇದನ್ನು ನೊವೆಲ್ ''ಕೊರೊನಾವೈರಸ್'' ''2012'' ಮತ್ತು ''HCoV-EMC ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು''. # ನೊವೆಲ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ (2019-ಎನ್ ಸಿಒವಿ),<ref name="WHO20200110&quot;">{{Cite web|url=https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/330374/WHO-2019-nCoV-laboratory-2020.1-eng.pdf|title=Laboratory testing of human suspected cases of novel coronavirus (nCoV) infection. Interim guidance, 10 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200120043516/https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/330374/WHO-2019-nCoV-laboratory-2020.1-eng.pdf|archive-date=20 January 2020|access-date=14 January 2020}}</ref> ಇದನ್ನು ವುಹಾನ್ ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ ಅಥವಾ ವುಹಾನ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/csr/don/05-january-2020-pneumonia-of-unkown-cause-china/en/|title=Pneumonia of unknown cause – China|date=5 January 2020|publisher=World Health Organization|archive-url=https://web.archive.org/web/20200107032945/https://www.who.int/csr/don/05-january-2020-pneumonia-of-unkown-cause-china/en/|archive-date=7 January 2020|access-date=23 January 2020}}</ref> (ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 'ನೊವೆಲ್' ಎಂದರೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಪತ್ತೆಯಾದ, ಅಥವಾ ಹೊಸದಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ, ಮತ್ತು ಇದು ಪ್ಲೇಸ್‌ಹೋಲ್ಡರ್ ಹೆಸರು. ) <ref name="CDC20200113">{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/index.html|title=Novel Coronavirus 2019, Wuhan, China &#124; CDC|date=23 January 2020|website=www.cdc.gov|archive-url=https://web.archive.org/web/20200120144040/https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/index.html|archive-date=20 January 2020|access-date=23 January 2020}}</ref> * ಕರೋನವೈರಸ್‌ಗಳು HCoV-229E, -NL63, -OC43, ಮತ್ತು -HKU1 ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮಾನವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹರಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ವಯಸ್ಕರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಉಸಿರಾಟದ ಸೋಂಕನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ.<ref name="pmid29551135">{{Cite journal|title=Hosts and Sources of Endemic Human Coronaviruses|journal=Advances in Virus Research|volume=100|issue=|pages=163–188|date=2018|pmid=29551135|doi=10.1016/bs.aivir.2018.01.001|url=|isbn=978-0-12-815201-0}}</ref> === ನೊವೆಲ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ (2019-nCoV) === [[ಚಿತ್ರ:3D_medical_animation_corona_virus.jpg|alt=Cross-sectional model of a coronavirus|thumb|227x227px| ಕರೋನವೈರಸ್ನ ಅಡ್ಡ-ವಿಭಾಗದ ಮಾದರಿ]] 2019-20 ರಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ ವೂಹಾನನಲ್ಲಿ ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ ಏಕಾಏಕಿ ಒಂದು ನೊವೆಲ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಗಿತ್ತು <ref name="WHO9Jan2020">{{Cite web|url=https://www.who.int/china/news/detail/09-01-2020-who-statement-regarding-cluster-of-pneumonia-cases-in-wuhan-china|title=WHO Statement Regarding Cluster of Pneumonia Cases in Wuhan, China|date=9 January 2020|website=www.who.int|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20200114133102/https://www.who.int/china/news/detail/09-01-2020-who-statement-regarding-cluster-of-pneumonia-cases-in-wuhan-china|archive-date=14 January 2020|access-date=10 January 2020}}</ref> ಇದಕ್ಕೆ 2019-nCoV ಎಂದು [[ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಘಟನೆ|ಡಬ್ಲ್ಯುಎಚ್ಒ]] ದ ಮೂಲಕ ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು.<ref name="WHO20200110&quot;"/><ref name="CDC20200113"/> === ಕಠೋರ ತೀವ್ರ ಉಸಿರಾಟದ ಲಕ್ಷಣ (Severe acute respiratory syndrome - SARS) === * 2003 ರಲ್ಲಿ, ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಕಠೋರ ತೀವ್ರ ಉಸಿರಾಟದ ಲಕ್ಷಣ (SARS) ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಇತರೆಡೆ ಪ್ರಕರಣಗಳ ನಂತರ, [[ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಘಟನೆ|ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ]] (ಡಬ್ಲ್ಯುಎಚ್‌ಒ) ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಕಟಣೆ ಹೊರಡಿಸಿ, SARS ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಏಜೆಂಟ್ ಒಂದು ನೊವೆಲ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಅನ್ನು ಹಲವಾರು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ವೈರಸ್ ಅನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ SARS ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ (SARS-CoV) ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದೆ. 8,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು, ಅವರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 10% ಜನರು ಸಾವನಪ್ಪಿದರು.<ref name="li"/> === ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಸಿರಾಟದ ಲಕ್ಷಣಗಳು (Middle East respiratory syndrome) ಮೆರ್ಸ === ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2012 ರಲ್ಲಿ, ಹೊಸ ರೀತಿಯ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಅನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನೊವೆಲ್ ಕೊರೊನಾವೈರಸ್ 2012 ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಈಗ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಉಸಿರಾಟದ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್ ಕೊರೊನಾವೈರಸ್ (MERS-CoV) ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="NPR">{{Cite news|url=https://www.npr.org/blogs/health/2012/09/25/161770135/scientists-go-deep-on-genes-of-sars-like-virus|title=Scientists Go Deep On Genes Of SARS-Like Virus|last=Doucleef|first=Michaeleen|date=26 September 2012|work=Associated Press|access-date=27 September 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120927043755/http://www.npr.org/blogs/health/2012/09/25/161770135/scientists-go-deep-on-genes-of-sars-like-virus|archive-date=27 September 2012}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://thechart.blogs.cnn.com/2012/09/24/new-sars-like-virus-poses-medical-mystery/?hpt=he_c2|title=New SARS-like virus poses medical mystery|last=Falco|first=Miriam|date=24 September 2012|work=CNN Health|access-date=16 March 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131101042029/http://thechart.blogs.cnn.com/2012/09/24/new-sars-like-virus-poses-medical-mystery/?hpt=he_c2|archive-date=1 November 2013}}</ref> ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಜಾಗತಿಕ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು.<ref>{{Cite news|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2012/09/2012924182013530585.html|title=New SARS-like virus found in Middle East|date=24 September 2012|work=Al-Jazeera|access-date=16 March 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130309203607/http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2012/09/2012924182013530585.html|archive-date=9 March 2013}}</ref> 28 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2012 ರಂದು WHO ಹೊಸ ಪ್ರಕಟಣೆಯಲ್ಲಿ ವೈರಸ್ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಹಾದುಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.<ref name="Reuters2012">{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/2012/09/28/us-virus-who-idUSBRE88R0F220120928|title=New virus not spreading easily between people: WHO|last=Kelland|first=Kate|date=28 September 2012|work=Reuters|access-date=16 March 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20121124005044/http://www.reuters.com/article/2012/09/28/us-virus-who-idUSBRE88R0F220120928|archive-date=24 November 2012}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, 12 ಮೇ 2013 ರಂದು, ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾನವನಿಂದ ಮಾನವನಿಗೆ ಹರಡುವ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಫ್ರೆಂಚ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಹಾರ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯ ದೃಡಪಡಿಸಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, [[ಟುನೀಶಿಯ|ಟುನೀಶಿಯಾದ]] ಆರೋಗ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯವು ಮಾನವನಿಂದ ಮಾನವನಿಗೆ ಹರಡುವ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. ದೃಡಪಡಿಸಿದ ಎರಡು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಕತಾರ್ ಮತ್ತು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ನಂತರ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ತಮ್ಮ ತಂದೆಯಿಂದ ಈ ರೋಗವು ತಮಗೆ ಹಿಡಿದಿದೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ವೈರಸ್ ಹರಡುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ವೈರಸ್ ಮನುಷ್ಯನಿಂದ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಹರಡಲು ತೊಂದರೆ ಇದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/mers/about/transmission.html|title=MERS Transmission|last=CDC|date=2 August 2019|website=Centers for Disease Control and Prevention|archive-url=https://web.archive.org/web/20191207073553/https://www.cdc.gov/coronavirus/mers/about/transmission.html|archive-date=7 December 2019|access-date=10 December 2019}}</ref> 30 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2013 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದಲ್ಲಿ 124 ಪ್ರಕರಣಗಳು ಮತ್ತು 52 ಸಾವುಗಳು ಸಂಭವಿಸಿವೆ.<ref name="may22">{{Cite web|url=http://www.who.int/csr/don/2013_05_22_ncov/en/index.html|title=Novel coronavirus infection – update|date=22 May 2013|publisher=World Health Association|archive-url=https://web.archive.org/web/20130607163823/http://www.who.int/csr/don/2013_05_22_ncov/en/index.html|archive-date=7 June 2013|access-date=23 May 2013}}</ref> ಡಚ್ ಎರಾಸ್ಮಸ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್ ವೈರಸ್ ಅನ್ನು ಅನುಕ್ರಮಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ, ವೈರಸ್‌ಗೆ ಹ್ಯೂಮನ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್-ಎರಾಸ್ಮಸ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್ (ಎಚ್‌ಸಿಒವಿ-ಇಎಂಸಿ) ಎಂಬ ಹೊಸ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ವೈರಸ್‌ನ ಅಂತಿಮ ಹೆಸರು ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಉಸಿರಾಟದ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ (MERS-CoV). ಮೇ 2014 ರಲ್ಲಿ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ ಮೆರ್ಸ್-ಕೋವಿ ಸೋಂಕಿನ ಎರಡು ಪ್ರಕರಣಗಳು ದಾಖಲಾಗಿವೆ, ಎರಡೂ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಮತ್ತು ನಂತರ ಯುಎಸ್ ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದವು, ಇಂಡಿಯಾನಾದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಒಂದು ಫ್ಲೋರಿಡಾದಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಈ ಇಬ್ಬರೂ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/mers/us.html|title=MERS in the U.S.|last=CDC|date=2 August 2019|website=Centers for Disease Control and Prevention|archive-url=https://web.archive.org/web/20191215030453/https://www.cdc.gov/coronavirus/mers/US.html|archive-date=15 December 2019|access-date=10 December 2019}}</ref> ಮೇ 2015 ರಲ್ಲಿ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ|, ಕೊರಿಯಾ ಗಣರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ]] ಮರ್ಸ್-ಕೋವಿ ಏಕಾಏಕಿ ಸಂಭವಿಸಿದೆ, ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಸಿಯೋಲ್ ಪ್ರದೇಶದ 4 ವಿವಿಧ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಅವರ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆದರು. ಇದು ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದ ಹೊರಗೆ MERS-CoV ಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಏಕಾಏಕಿ ಉಂಟಾಯಿತು.<ref name="Sang-Hun">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2015/06/09/world/asia/mers-viruss-path-one-man-many-south-korean-hospitals.html|title=MERS Virus's Path: One Man, Many South Korean Hospitals|last=Sang-Hun|first=Choe|date=8 June 2015|work=The New York Times|access-date=1 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170715170528/https://www.nytimes.com/2015/06/09/world/asia/mers-viruss-path-one-man-many-south-korean-hospitals.html|archive-date=15 July 2017}}</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ 2019 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, 2,468 MERS-CoV ಸೋಂಕಿನ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಂದ ದೃಡಪಟ್ಟವು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 851 ಮಾರಣಾಂತಿಕವಾಗಿದ್ದು, ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣ ಸುಮಾರು 34.5%.<ref name="who.int">{{Cite web|url=http://www.who.int/emergencies/mers-cov/en/|title=Middle East respiratory syndrome coronavirus (MERS-CoV)|website=WHO|archive-url=https://web.archive.org/web/20191018010957/https://www.who.int/emergencies/mers-cov/en/|archive-date=18 October 2019|access-date=10 December 2019}}</ref> ಡಚ್ ಎರಾಸ್ಮಸ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್ ವೈರಸ್ ಅನ್ನು ಅನುಕ್ರಮಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ, ವೈರಸ್‌ಗೆ ಹ್ಯೂಮನ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್-ಎರಾಸ್ಮಸ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್ (ಎಚ್‌ಸಿಒವಿ-ಇಎಂಸಿ) ಎಂಬ ಹೊಸ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ವೈರಸ್‌ನ ಅಂತಿಮ ಹೆಸರು ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಉಸಿರಾಟದ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ (MERS-CoV). ಮೇ 2014 ರಲ್ಲಿ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ನ ಮೆರ್ಸ್-ಕೋವಿ ಸೋಂಕಿನ ಎರಡು ಪ್ರಕರಣಗಳು ದಾಖಲಾಗಿವೆ, ಎರಡೂ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಮತ್ತು ನಂತರ ಯುಎಸ್ ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದವು, ಇಂಡಿಯಾನಾದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಒಂದು ಫ್ಲೋರಿಡಾದಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಈ ಇಬ್ಬರೂ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/mers/us.html|title=MERS in the U.S.|last=CDC|date=2 August 2019|website=Centers for Disease Control and Prevention|archive-url=https://web.archive.org/web/20191215030453/https://www.cdc.gov/coronavirus/mers/US.html|archive-date=15 December 2019|access-date=10 December 2019}}</ref> ಮೇ 2015 ರಲ್ಲಿ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ|, ಕೊರಿಯಾ ಗಣರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ]] ಮರ್ಸ್-ಕೋವಿ ಏಕಾಏಕಿ ಸಂಭವಿಸಿದೆ, ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಸಿಯೋಲ್ ಪ್ರದೇಶದ 4 ವಿವಿಧ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಅವರ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಿದರು. ಇದು ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದ ಹೊರಗೆ MERS-CoV ಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಏಕಾಏಕಿ ಉಂಟಾಯಿತು.<ref name="Sang-Hun"/> ಡಿಸೆಂಬರ್ 2019 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, 2,468 MERS-CoV ಸೋಂಕಿನ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಂದ ದೃಡಪಟ್ಟವು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 851 ಮಾರಣಾಂತಿಕವಾಗಿದ್ದು, ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣ ಸುಮಾರು 34.5%.<ref name="who.int"/> == ಪುನರಾವರ್ತನೆ == [[ಚಿತ್ರ:Coronavirus_replication.png|thumb|ಕೊರೊನಾವೈರಸ್ನ ಸೋಂಕಿನ ಚಕ್ರ]] ಈ ವೈರಸ್ ಕೋಶಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ನಂತರ, ವೈರಸ್ ಕಣವನ್ನು [[ವೈರಾಣು|ಜೋಡಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ]] ಮತ್ತು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಜೀನೋಮ್ ಅನ್ನು ಸೈಟೋಪ್ಲಾಸಂಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಜೀನೋಮ್ 5 ′ ಮೆತಿಲೇಟೆಡ್ ಕ್ಯಾಪ್ ಮತ್ತು 3 ಪಾಲಿಅಡೆನಿಲೇಟೆಡ್ ಬಾಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ರೈಬೋಸೋಮ್‌|ಅನುವಾದಕ್ಕಾಗಿ]] ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ [[ರೈಬೋಸೋಮ್‌|ರೈಬೋಸೋಮ್‌ಗಳಿಗೆ]] ಲಗತ್ತಿಸಲು ಇದು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ಗಳು ಅದರ ಜೀನೋಮ್ನಲ್ಲಿ ಎನ್ಕೋಡ್ ಮಾಡಲಾದ ಪ್ರತಿಕೃತಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಅನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿವೆ, ಇದು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ವೈರಲ್ ಜೀನೋಮ್ ಅನ್ನು ಆತಿಥೇಯ ಕೋಶದ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಹೊಸ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಪ್ರತಿಗಳಾಗಿ ನಕಲಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಕೃತಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ ಮೊದಲ ಪ್ರೋಟೀನ್; ಪ್ರತಿಕೃತಿಯನ್ನು ಜೀನ್ ಎನ್‌ಕೋಡಿಂಗ್ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಅನುವಾದವನ್ನು ಸ್ಟಾಪ್ ಕೋಡಾನ್ ಮೂಲಕ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು <nowiki><i id="mwpw">ನೆಸ್ಟೆಡ್</i></nowiki> ಟ್ರಾನ್ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಮ್ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಪ್ರತಿಲೇಖನವು ಒಂದು ಜೀನ್ ಅನ್ನು ಮಾತ್ರ ಎನ್ಕೋಡ್ ಮಾಡಿದಾಗ, ಅದು ''ಮೊನೊಸಿಸ್ಟ್ರೋನಿಕ್ ಆಗಿದೆ''. ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ರಚನೆಯೇತರ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಪುನರಾವರ್ತನೆಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಪ್ರೂಫ್ ರೀಡಿಂಗ್ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ,<ref name="SextonSmith2016">{{Cite journal|date=August 2016|title=Homology-Based Identification of a Mutation in the Coronavirus RNA-Dependent RNA Polymerase That Confers Resistance to Multiple Mutagens|journal=Journal of Virology|volume=90|issue=16|pages=7415–7428|doi=10.1128/JVI.00080-16|pmc=4984655|pmid=27279608}}</ref> ಇದು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ-ಅವಲಂಬಿತ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಪಾಲಿಮರೇಸ್ ಕಿಣ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕೊರತೆಯಿಲ್ಲ. ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಜೀನೋಮ್ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಉದ್ದವಾದ ಪಾಲಿಪ್ರೊಟೀನ್ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರೋಟೀನ್ಗಳು ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ಕರೋನವೈರಸ್ಗಳು ರಚನೆಯೇತರ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ - ಪ್ರೋಟಿಯೇಸ್ - ಇದು ಸರಪಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ವೈರಸ್‌ಗೆ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಆನುವಂಶಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅಲ್ಪ ಸಂಖ್ಯೆಯ [[ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಟೈಡ್|ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೋಟೈಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಎನ್ಕೋಡ್ ಮಾಡಲು ಇದು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.<ref name="pmid25720466">{{Cite book|title=Coronaviruses|vauthors=Fehr AR, Perlman S|year=2015|isbn=978-1-4939-2437-0|series=Methods in Molecular Biology|volume=1282|pages=1–23|chapter=Coronaviruses: an overview of their replication and pathogenesis|doi=10.1007/978-1-4939-2438-7_1|pmc=4369385|pmid=25720466}}</ref> == ಟ್ಯಾಕ್ಸಾನಮಿ == * Genus: '''''[[Alphacoronavirus]]'''''; type species: ''[[Alphacoronavirus 1]]''<ref name="ReferenceA" /><ref name="ReferenceB" /> ** Species: ''[[Alpaca coronavirus]]'', ''[[Alphacoronavirus 1]]'', ''[[Human coronavirus 229E]]'', ''[[Human Coronavirus NL63]]'', ''[[Miniopterus Bat coronavirus 1]]'', ''[[Miniopterus Bat coronavirus HKU8]]'', ''[[Porcine epidemic diarrhea virus]]'', ''[[Rhinolophus Bat coronavirus HKU2]]'', ''[[Scotophilus Bat coronavirus 512]]'' * Genus '''''[[Betacoronavirus]]'''''; type species: ''[[Murine coronavirus]]'' ** Species: ''[[Betacoronavirus 1]]'', ''[[Human coronavirus HKU1]]'', ''[[Murine coronavirus]]'', ''[[Pipistrellus Bat coronavirus HKU5]]'', ''[[Rousettus Bat coronavirus HKU9]]'', ''[[SARS coronavirus]]'', ''[[Tylonycteris Bat coronavirus HKU4]]'', ''[[MERS-CoV]]'', ''[[Human coronavirus OC43]]'', ''[[Hedgehog coronavirus 1]]'' (EriCoV), [[Wuhan coronavirus]] (2019-nCoV) * Genus '''''[[Gammacoronavirus]]'''''; type species: ''[[Avian coronavirus]]'' ** Species: ''[[Avian coronavirus]]'', ''[[Beluga whale coronavirus SW1]]'', ''[[Duck coronavirus]]'', ''[[Infectious bronchitis virus]]'' * Genus '''''[[Deltacoronavirus]]'''''; type species: ''[[Bulbul coronavirus HKU11]]'' ** Species: ''[[Bulbul coronavirus HKU11]]'', ''[[Munia coronavirus HKU13]]'', ''[[Thrush coronavirus HKU12]]'' == ಇತಿಹಾಸ == * ಕೊರೋನಾವೈರಸಗಳನ್ನು 1960 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು; ಆರಂಭಿಕದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಬ್ರಾಂಕೈಟಿಸ್ ವೈರಸ್ ಕೋಳಿಗಳ ಮತ್ತು ಎರಡು ವೈರಸಗಳು ಮೂಗಿನ ಕುಹರಗಳನ್ನು ಜೊತೆ ಮಾನವ ರೋಗಿಗಳ [[ನೆಗಡಿ|ನೆಗಡಿಯು]] ತರುವಾಯ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು ಎಂಬ ಮಾನವ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ 229E ಮತ್ತು ಮಾನವ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ OC43.<ref name="pmid23202515">{{Cite journal|date=November 2012|title=Human coronaviruses: insights into environmental resistance and its influence on the development of new antiseptic strategies|journal=Viruses|volume=4|issue=11|pages=3044–3068|doi=10.3390/v4113044|pmc=3509683|pmid=23202515}}</ref> ಈ ಕುಟುಂಬದ ಇತರ ಸದಸ್ಯರನ್ನು 2003 ರಲ್ಲಿ SARS-CoV, 2004 ರಲ್ಲಿ HCoV NL63, 2005 ರಲ್ಲಿ HKU1, 2012 ರಲ್ಲಿ MERS -CoV, ಮತ್ತು 2019 ರಲ್ಲಿ 2019 -nCoV ಸೇರಿದಂತೆ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ; ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಗಂಭೀರ ಉಸಿರಾಟದ ಪ್ರದೇಶದ ಸೋಂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿವೆ. * 31 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2019, ರಂದು ಕೊರೋನಾವೈರಸನ ನೊವೆಲ್ ಸ್ಟ್ರೈನ್ ಅನ್ನು 2019-nCoV ಎಂದು [[ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಘಟನೆ|ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ]] ಮೂಲಕ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿದೆ, 2019-20 ವೂಹಾನ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಏಕಾಏಕಿಯು ವೂಹಾನ್, [[ಚೀನಿ ಜನರ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಚೀನಾ]]ದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.canada.ca/en/public-health/services/diseases/2019-novel-coronavirus-infection.html|title=2019 Novel Coronavirus infection (Wuhan, China): Outbreak update|date=21 January 2020|website=Canada.ca|access-date=28 ಜನವರಿ 2020|archive-date=25 ಜನವರಿ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200125011050/https://www.canada.ca/en/public-health/services/diseases/2019-novel-coronavirus-infection.html|url-status=dead}}</ref> 24 ಜನವರಿ 2020 ರ ವೇಳೆಗೆ, 25 ಸಾವುಗಳು ವರದಿಯಾಗಿವೆ ಮತ್ತು 547 ಪ್ರಕರಣಗಳು ದೃಡಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2020/01/22/asia/china-wuhan-coronavirus-deadly-intl-hnk/index.html|title=Wuhan coronavirus death toll rises, as city imposes transport lockdown|last=James Griffiths|last2=Nectar Gan|website=CNN|last3=Tara John|last4=Amir Vera}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-china-health-idUSKBN1ZM087|title=China virus death toll mounts to 25, infections spread|date=24 January 2020|work=Reuters|access-date=24 January 2020|language=en}}</ref> * ವುಹಾನ್ ಸ್ಟ್ರೈನ್ ಅನ್ನು ಗುಂಪು 2ಬಿ ಯಿಂದ ಬೆಟಕೊರೊನವೈರಸ್ನ ಹೊಸ ಸ್ಟ್ರೈನ್ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು SARS-CoV ಗೆ ~ 70% ಆನುವಂಶಿಕ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.clinicalkey.com/|title=ClinicalKey|website=www.clinicalkey.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20200111190604/https://www.clinicalkey.com/#!/content/playContent/1-s2.0-S1201971220300114?returnurl=https ://linkinghub. elsevier.com/retrieve/pii/S1201971220300114?showall=true&referrer=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/|archive-date=11 ಜನವರಿ 2020|access-date=23 January 2020|url-status=bot: unknown}}</ref> ಈ ವೈರಸ್ [[ಹಾವು|ಹಾವುಗಳಲ್ಲಿ]] ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಶಂಕಿಸಲಾಗಿದೆ,<ref>{{Cite journal|title=Global Health Concern Stirred by Emerging Viral Infections|journal=Journal of Medical Virology|doi=10.1002/jmv.25683|pmid=31967329|year=2020|last=Luo|first=Guangxiang (George)|last2=Gao|first2=Shou‐Jiang}}</ref> ಆದರೆ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಶೋಧಕರು ಈ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. === ವಿಕಸನ === ಮಾನವ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಒಸಿ43 ರ ಎಂಆರ್‌ಸಿಎ 1950 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿದೆ.<ref name="Lau2011">{{Cite journal|date=November 2011|title=Molecular epidemiology of human coronavirus OC43 reveals evolution of different genotypes over time and recent emergence of a novel genotype due to natural recombination|journal=Journal of Virology|volume=85|issue=21|pages=11325–11337|doi=10.1128/JVI.05512-11|pmc=3194943|pmid=21849456}}</ref> ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಉಸಿರಾಟದ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್, ಹಲವಾರು ಬಾವಲಿ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದರೂ, ಇವುಗಳು ಹಲವಾರು ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದವು.<ref name="Lau2013">{{Cite journal|date=August 2013|title=Genetic characterization of Betacoronavirus lineage C viruses in bats reveals marked sequence divergence in the spike protein of pipistrellus bat coronavirus HKU5 in Japanese pipistrelle: implications for the origin of the novel Middle East respiratory syndrome coronavirus|journal=Journal of Virology|volume=87|issue=15|pages=8638–8650|doi=10.1128/JVI.01055-13|pmc=3719811|pmid=23720729}}</ref> ಮಾನವ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಎನ್ಎಲ್63 ಮತ್ತು ಬಾವಲಿ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ 563–822 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಎಂಆರ್‌ಸಿಎ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿವೆ.<ref name="Huynh2012">{{Cite journal|date=December 2012|title=Evidence supporting a zoonotic origin of human coronavirus strain NL63|journal=Journal of Virology|volume=86|issue=23|pages=12816–12825|doi=10.1128/JVI.00906-12|pmc=3497669|pmid=22993147}}</ref> ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧಿತ ಬಾವಲಿ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಮತ್ತು SARS ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ 1986 ರಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಾಯಿತು.<ref name="Vijaykrishna2007">{{Cite journal|date=April 2007|title=Evolutionary insights into the ecology of coronaviruses|journal=Journal of Virology|volume=81|issue=8|pages=4012–4020|doi=10.1128/jvi.02605-06|pmc=1866124|pmid=17267506}}</ref> SARS ವೈರಸ್‌ನ ವಿಕಾಸದ ಹಾದಿ ಮತ್ತು ಬಾವಲಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ತೀವ್ರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Gouilh2011">{{Cite journal|date=October 2011|title=SARS-Coronavirus ancestor's foot-prints in South-East Asian bat colonies and the refuge theory|journal=Infection, Genetics and Evolution|volume=11|issue=7|pages=1690–702|doi=10.1016/j.meegid.2011.06.021|pmid=21763784}}</ref><ref name="pmid18258002">{{Cite journal|date=October 2007|title=Evolutionary relationships between bat coronaviruses and their hosts|journal=Emerging Infectious Diseases|volume=13|issue=10|pages=1526–1532|doi=10.3201/eid1310.070448|pmc=2851503|pmid=18258002}}</ref> ಕೊರೋನಾವೈರಸಗಳು ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಬಾವಲಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಹಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಮತ್ತು SARS ವೈರಸ್ನ ಪೂರ್ವಜವು ಮೊದಲು ''ಹಿಪ್ಪೋಸಿಡೆರಿಡೆ'' ಕುಲದ ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ಸೋಂಕು ''ತಗುಲಿತು'', ತರುವಾಯ ''ರೈನೋಲೋಫಿಡೆ'' ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಸಿವೆಟ್ಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಹರಡಿತು ಎಂದು ಲೇಖಕರು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ.   ಅಲ್ಪಕಾ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ 229ಇ 1960 ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ..<ref name="Crossley2012">{{Cite journal|date=December 2012|title=Identification and characterization of a novel alpaca respiratory coronavirus most closely related to the human coronavirus 229E|journal=Viruses|volume=4|issue=12|pages=3689–3700|doi=10.3390/v4123689|pmc=3528286|pmid=23235471}}</ref> == ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳು == ಕೊರೋನಾವೈರಸಗಳು 1970 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಿಂದಲೂ ಪಶುವೈದ್ಯಕೀಯ ಔಷಧದಲ್ಲಿ ರೋಗಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಏವಿಯನ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಬ್ರಾಂಕೈಟಿಸ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಪ್ರಮುಖ ಸಂಬಂಧಿತ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಜಠರಗರುಳು ವ್ಯೂಹ|ಕರುಳಿನ]] ಸ್ಥಳವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref>{{Cite book|title=Veterinary Virology|last=Murphy, FA|last2=Gibbs, EPJ|last3=Horzinek, MC|last4=Studdart MJ|publisher=Academic Press|year=1999|isbn=978-0-12-511340-3|location=Boston|pages=495–508}}</ref> === ರೋಗಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ === ಕೊರೋನಾವೈರಸಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಸ್ತನಿಗಳು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳ [[ಉಸಿರಾಟದ ಮಂಡಲದ ಅಂಗರಚನೆ|ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಶ್ವಾಸೇಂದ್ರಿಯ]] ಮತ್ತು [[ಜಠರಗರುಳು ವ್ಯೂಹ|ಜಠರಗರುಳಿನ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ]] ಸೋಂಕು ತರುತ್ತವೆ. ಅವು ಕೃಷಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಕು ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ರೋಗಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಗಂಭೀರವಾಗಬಹುದು ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ. ಕೋಳಿಗಳ, ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಬ್ರಾಂಕೈಟಿಸ್ ವೈರಸ್ (IBV), ಒಂದು ಕೊರೋನಾವೈರಸ್, ಶ್ವಾಸನಾಳಕ್ಕಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಮೂತ್ರಾಂಗಕ್ಕೂ ಹರಡುತ್ತವೆ. ವೈರಸ್ ಕೋಳಿಯ ವಿವಿಧ ಅಂಗಗಳಿಗೆ ಹರಡಬಹುದು.<ref name="pmid25954763">{{Cite journal|year=2015|title=Progress and challenges toward the development of vaccines against avian infectious bronchitis|journal=Journal of Immunology Research|volume=2015|pages=1–12|doi=10.1155/2015/424860|pmc=4411447|pmid=25954763}}</ref> ಕೃಷಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಮಹತ್ವದ ಕೊರೋನಾವೈರಸಗಳಲ್ಲಿ [[ಹಂದಿ|ಪೊರ್ಸಿನ್]] ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ( ಹರಡುವ ಗ್ಯಾಸ್ಟ್ರೋಎಂಟರೈಟಿಸ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್, ಟಿಜಿಇ) ಮತ್ತು ಬೋವಿನ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಸೇರಿವೆ, ಇವೆರಡೂ ಯುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ [[ಅತಿಸಾರ|ಅತಿಸಾರಕ್ಕೆ]] ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಫೆಲೈನ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ : ಎರಡು ರೂಪಗಳು, ಫೆಲೈನ್ ಎಂಟರಿಕ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಸಣ್ಣ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ರೋಗಕಾರಕವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಈ ವೈರಸ್ನ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ [[ವ್ಯತ್ಯಯನ|ರೂಪಾಂತರವು]] ಫೆಲೈನ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಪೆರಿಟೋನಿಟಿಸ್ (ಎಫ್ಐಪಿ) ಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು, ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾಯಿಲೆಯಾಗಿದೆ. ಅಂತೆಯೇ, ಫೆರೆಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಸೋಂಕು ತಗುಲಿಸುವ ಎರಡು ವಿಧದ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್‌ಗಳಿವೆ: ಫೆರೆಟ್ ಎಂಟರಿಕ್ ಕೊರೊನಾವೈರಸ್ ಎಪಿಜೂಟಿಕ್ ಕ್ಯಾಟರಾಲ್ ಎಂಟರೈಟಿಸ್ (ಇಸಿಇ) ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಜಠರಗರುಳಿನ ರೋಗಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಫೆರೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ತಿಳಿದಿರುವ ವೈರಸ್‌ನ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಕ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಆವೃತ್ತಿ (ಬೆಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಎಫ್‌ಐಪಿ ನಂತಹ) ಫೆರೆಟ್ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ (ಎಫ್‌ಎಸ್‌ಸಿ).<ref>{{Cite web|url=http://www.smallanimalchannel.com/ferrets/ferret-health/whats-new-with-ferret-fiplike-disease.aspx|title=What's New With Ferret FIP-like Disease?|last=Murray|first=Jerry|date=16 April 2014|format=xls|archive-url=https://web.archive.org/web/20140424203951/http://www.smallanimalchannel.com/ferrets/ferret-health/whats-new-with-ferret-fiplike-disease.aspx|archive-date=24 April 2014|access-date=24 April 2014}}</ref> ಎರಡು ವಿಧದ ಕ್ಯಾನೈನ್ (ನರಿ) ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ (ಸಿಸಿಒವಿ) ಇದೆ, ಇದು ಒಂದು ಸೌಮ್ಯ ಜಠರಗರುಳಿನ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಉಸಿರಾಟದ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಮೌಸ್ ಹೆಪಟೈಟಿಸ್ ವೈರಸ್ (ಎಂಹೆಚ್‌ವಿ) ಒಂದು ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಆಗಿದ್ದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ಇಲಿಗಳ ವಸಾಹತುಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾವಿನೊಂದಿಗೆ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಮುರೈನ್ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="pmid16339739">{{Cite journal|date=December 2005|title=Coronavirus pathogenesis and the emerging pathogen severe acute respiratory syndrome coronavirus|url=https://archive.org/details/sim_microbiology-and-molecular-biology-reviews_2005-12_69_4/page/635|journal=Microbiology and Molecular Biology Reviews|volume=69|issue=4|pages=635–664|doi=10.1128/MMBR.69.4.635-664.2005|pmc=1306801|pmid=16339739}}</ref> ಸಿಯಾಲೊಡಾಕ್ರಿಯೊಡೆನಿಟಿಸ್ ವೈರಸ್ (ಎಸ್‌ಡಿಎವಿ) ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ಇಲಿಗಳ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಆಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ನಡುವೆ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಮತ್ತು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ವಾಯುದ್ರವ ಮೂಲಕ ಹರಡಬಹುದು. ತೀವ್ರವಾದ ಸೋಂಕುಗಳು ಲಾಲಾರಸ, ಲ್ಯಾಕ್ರಿಮಲ್ ಮತ್ತು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಗ್ರಂಥಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಯಿಲೆ ಮತ್ತು ಉಷ್ಣವಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ <ref>{{Cite web|url=https://www.sciencedirect.com/topics/agricultural-and-biological-sciences/rat-coronavirus|title=Rat Coronavirus - an overview &#124; ScienceDirect Topics|website=www.sciencedirect.com}}</ref> ಹಂದಿ ತೀವ್ರ ಅತಿಸಾರ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ (ಎಸ್‌ಎಡಿಎಸ್-ಕೋವಿ) ಎಂಬ ಎಚ್‌ಕೆಯು2 ಸಂಬಂಧಿತ ಬಾವಲಿ ಕೊರೋನವೈರಸ್ ಹಂದಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಸಾರವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. SARS-CoV ಯ ಆವಿಷ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, MHV ''ವಿವೋ'' ಮತ್ತು ''ವಿಟ್ರೊ'' ಮತ್ತು ಆಣ್ವಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಆಗಿತ್ತು. MHV ಯ ಕೆಲವು ತಳಿಗಳು ಇಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿಪರ ಡಿಮೈಲೀನೇಟಿಂಗ್ ಎನ್ಸೆಫಾಲಿಟಿಸ್ ಅನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ, ಇದನ್ನು ಮಲ್ಟಿಪಲ್ ಸ್ಕ್ಲೆರೋಸಿಸಗೆ ಮುರೈನ್ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಾಣಿ ಕೊರೋನಾವೈರಸಗಳ ವೈರಲ್ ರೋಗಕಾರಕತೆಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಶುವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಝೂನೋಟಿಕ್ ಕಾಯಿಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವೈರಾಲಜಿಸ್ಟ್‌ಗಳು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿವೆ.<ref name="pmid20627412">{{Cite journal|date=July 2010|title=Cell replacement therapies to promote remyelination in a viral model of demyelination|journal=Journal of Neuroimmunology|volume=224|issue=1–2|pages=101–107|doi=10.1016/j.jneuroim.2010.05.013|pmc=2919340|pmid=20627412}}</ref> === ಸಾಕು ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ === * ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಬ್ರಾಂಕೈಟಿಸ್ ವೈರಸ್ (ಐಬಿವಿ) ಏವಿಯನ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಬ್ರಾಂಕೈಟಿಸಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. * ಪೋರ್ಸಿನ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ (ಹಂದಿಗಳ ಹರಡುವ ಗ್ಯಾಸ್ಟ್ರೋಎಂಟರೈಟಿಸ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್, ಟಿಜಿಇವಿ).<ref name="ReferenceA">{{Cite journal|date=June 2011|title=Coronavirus gene 7 counteracts host defenses and modulates virus virulence|journal=PLoS Pathogens|volume=7|issue=6|pages=e1002090|doi=10.1371/journal.ppat.1002090|pmc=3111541|pmid=21695242}}</ref><ref name="ReferenceB">{{Cite journal|date=September 2013|title=Alphacoronavirus protein 7 modulates host innate immune response|journal=Journal of Virology|volume=87|issue=17|pages=9754–67|doi=10.1128/JVI.01032-13|pmc=3754097|pmid=23824792}}</ref> * ಬೋವಿನ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ (ಬಿಸಿವಿ), ಎಳೆಯ ಕರುಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾದ ಎಂಟರೈಟಿಸ್ಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. * ಫೆಲೈನ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ (ಎಫ್‌ಸಿಒವಿ) ಬೆಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಸೌಮ್ಯವಾದ ಎಂಟರೈಟಿಸ್ ಮತ್ತು ತೀವ್ರವಾದ ಫೆಲೈನ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಪೆರಿಟೋನಿಟಿಸ್ (ಅದೇ ವೈರಸ್‌ನ ಇತರ ರೂಪಾಂತರಗಳು) ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. * ಎರಡು ವಿಧದ ನರಿ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ (ಸಿಸಿಒವಿ) (ಒಂದು ಎಂಟರೈಟಿಸ್‌ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಉಸಿರಾಟದ ಕಾಯಿಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ). * ಟರ್ಕಿ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ (TCV) ಕೋಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಟೆರಿಟಿಸ್ ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. * ಫೆರೆಟ್ ಎಂಟರಿಕ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಫೆರೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಎಪಿಜೂಟಿಕ್ ಕ್ಯಾಟರಾಲ್ ಎಂಟೆರಿಟಿಸ್‌ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. * ಫೆರೆಟ್ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಫೆರೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಎಫ್‌ಐಪಿ ತರಹದ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್‌ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.merckvetmanual.com/|title=Merck Veterinary Manual|website=Merck Veterinary Manual|archive-url=https://web.archive.org/web/20191213145951/https://www.merckvetmanual.com/|archive-date=13 December 2019|access-date=24 January 2020}}</ref> * ಪ್ಯಾಂಟ್ರೊಪಿಕ್ ನರಿ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್. * ಮೊಲದ ಎಂಟರಿಕ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಜಠರಗರುಳಿನ ಕಾಯಿಲೆ ಮತ್ತು ಯುವ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮೊಲಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಸಾರವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚು.<ref>{{Cite web|url=http://dora.missouri.edu/rabbits/enteric-coronavirus/|title=Enteric Coronavirus|website=Diseases of Research Animals|archive-url=https://web.archive.org/web/20190701054046/http://dora.missouri.edu/rabbits/enteric-coronavirus/|archive-date=1 July 2019|access-date=24 January 2020}}</ref> ಪೋರ್ಸಿನ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಅತಿಸಾರ ವೈರಸ್ (ಪಿಇಡಿ ಅಥವಾ ಪಿಇಡಿವಿ) ಇದು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ಮತ್ತೊಂದು ಹೊಸ ಪಶುವೈದ್ಯ ರೋಗವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಇನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಹಂದಿಮರಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮರಣವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.   ==ಜಗತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಈ ವೈರಾಣು ಧಾಳಿಯ ಪೂರ್ವ ಸೂಚನೆ== ಹಾಂಗ್‌ಕಾಂಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಅವರ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ತಂಡ 2007ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಲೇಖನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಈ ವೈರಾಣು ಧಾಳಿಯ ಪೂರ್ವ ಸೂಚನೆ ದಾಖಲಿಸಿದೆ. ಅದು, '''ಸಾರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕೊರೊನಾ ವೈರಾಣುಗಳು''' ಒಂದು ಜಾತಿಯ ಬಾವಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಖರಗೊಂಡು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿರುವುದು ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಚೀನಾದ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಜನ ನಾನಾ ತರಹದ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವ ಕಾರಣದಿಂದ ವೈರಾಣು ರೋಗದ ಮಹಾಸ್ಫೋಟ ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಬಹುದೆಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿತ್ತು. ಅದನ್ನೊಂದು ಟೈಮ್ ಬಾಂಬ್ ಎಂದು ಆಗಲೇ ಹೇಳಿತ್ತು. ಅದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸೂಕ್ತ ಕ್ರಮಗಳತ್ತ ಗಮನಹರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ತಂಡ ಕೋರಿತ್ತು.<ref>[https://www.prajavani.net/op-ed/market-analysis/natural-calamities-prediction-718042.html ಜೀವ ಜಗತ್ತು ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ವಿಪತ್ತು; ಡಾ. ಬಿ.ಸಿ.ಪ್ರಭಾಕರ್ Updated: 07 ಏಪ್ರಿಲ್ 2020]</ref> ===ವೈರಸ್ಸಿನ ಮೂಲ=== *ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಡಬಹುದೆಂಬ ಭಯದಿಂದ ಯುಎಸ್‍ (US)ಗೆ ಓಡಿಹೋದ ಚೈನೀಸ್ ವೈರಾಲಜಿಸ್ಟ್ ಡಾ. ಲಿ ಮೆಂಗ್ ಕರೋನವೈರಸ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಲ್ಯಾಬ್ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್‌ನ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಹೆಲ್ತ್‌ನ ವೈರಾಲಜಿ ವಿಭಾಗದ ತಜ್ಞೆ ಡಾ. ಲಿ ಮೆಂಗ್-ಯಾನ್, ಕೋವಿಡ್ -19 ಪೀಪಲ್ಸ್ ಲಿಬರೇಶನ್ ಆರ್ಮಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ ಲ್ಯಾಬ್‌ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕರೋನವೈರಸ್ ಏಕಾಏಕಿ ಪ್ರಾರಂಭದ ದಿನಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಹಾಕಿದ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಚೀನಾ ಈ ಹಿಂದೆ ಎದುರಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ವೈರಸ್ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಿಂದ ಬಂದಿರಬಹುದೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಕೋಪದಿಂದ ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದೆ. *ಏಕಾಏಕಿ ಈ ವೈರಸ್ಸಿನ ಮೂಲವು ಮಿಲಿಟರಿ ಲ್ಯಾಬ್ ಎಂದು ಡಾ ಲಿ ಹೇಳಿದರು, ಇದು ವೈರಸ್ನಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವಾಗ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref>[https://www.thesun.co.uk/news/12291760/china-scientist-coronavirus-leak-military-lab/ A CHINESE virologist who fled to the US as she feared she would be killed has claimed the coronavirus came from a military lab.Henry Holloway; 2 Aug 2020,]</ref> ===ಹೊಸ ಸ್ವರೂಪದ ಕೊರೊನಾವೈರಸ್‌=== *21 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2020 *ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸ್ವರೂಪದ ಕೊರೊನಾವೈರಸ್‌ ಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದು ಅದು ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಹರಡುತ್ತಿದೆ. ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಕೈಮೀರಿದೆ ಎಂದು ಬ್ರಿಟನ್‌ ಸರ್ಕಾರ ಹೇಳಿದೆ. ಹೊಸ ಸ್ವರೂಪದ ವೈರಸ್‌ ಹರಡುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಕಠಿಣ ಕ್ರಮ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಐರೋಪ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದೆ. ಇದರ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಕೋವಿಡ್‌ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಕೊರೊನಾವೈರಸ್‌ನಿಂದಲೇ ಈ ಹೊಸ ಸ್ವರೂಪದ ವೈರಸ್‌ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿದೆ. ಮೂಲ ವೈರಸ್‌ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಇದರಲ್ಲಿ 23 ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. *ಮೂಲ ವೈರಸ್‌ಗಿಂತ ಇದು ಶೇ 70ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ವೇಗವಾಗಿ ಹರಡುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚು ವೇಗವಾಗಿ ಮಾನವನ ದೇಹವನ್ನು ಹೊಕ್ಕುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿಯೇ ಈ ವೈರಸ್‌ ಅನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಕೈಮೀರಿ ಹೋಗುವ ಅಪಾಯವಿದೆ ಎಂದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. *ದೇಹದಲ್ಲಿ ಕೋವಿಡ್‌ ಅನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಬದಲಾವಣೆ ಆಗಿದೆ ಎಂದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬ್ರಿಟನ್‌ನಿಂದ ಬರುವ ಎಲ್ಲಾ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಯೂರೋಪ್‌ನ ಹಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ರದ್ದುಪಡಿಸಿವೆ <ref>[https://www.prajavani.net/world-news/who-europe-urges-stronger-action-to-contain-new-virus-strain-789124.html ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸ್ವರೂಪದ ಕೊರೊನಾವೈರಸ್ ಪತ್ತೆ 21 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2020]</ref> ===ರೂಪಾಂತರ (ಮ್ಯುಟೇಶನ್‌) ಗೊಂಡಿರುವ ಕೊರೊನಾ ವೈರಸ್‌=== *ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ರೂಪಾಂತರ (ಮ್ಯುಟೇಶನ್‌) ಗೊಂಡಿರುವ ಕೊರೊನಾ ವೈರಸ್‌ ಭಾರತ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ದೇಶಗಳಿಗೆ ಹರಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಅಪೊಲೊ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಕನ್ಸಲ್ಟೆಂಟ್‌ ಜನರಲ್‌ ಫಿಜಿಷಿಯನ್‌ ಡಾ. ಎಸ್.ಪಿ. ರೂಪಶ್ರೀ. *ಕೋವಿಡ್‌–19 ಆರಂಭವಾದಾಗಿನಿಂದಲೂ ಈ ವೈರಸ್ ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತಲೇ ಇದೆ. '''ಇದುವರೆಗೆ 25 ಬಗೆಯ ರೂಪಾಂತರಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.''' ಅಂದರೆ ಚೀನಾದ ವುಹಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಇಂದು ವೈರಸ್‌ನ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಸ್ವಲ್ಪ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಂದಿನ ರೂಪಾಂತರ ಜಗತ್ತಿನ ಯಾವುದೇ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತದಲ್ಲೂ ಇದು ನಡೆಯಬಹುದು. *ಪ್ರತಿ ಬಾರಿ ರೂಪಾಂತರವಾದಾಗ ವೈರಸ್‌ನ ಗುಣಲಕ್ಷಣ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ವೈರಸ್ ಹೆಚ್ಚು ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಬಹುದು. ಜೊತೆಗೆ ಅದು ನಮ್ಮ ದೇಹದ ರೋಗನಿರೋಧಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿಯನ್ನು ಕೂಡ ಬದಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ರೂಪಾಂತರ ಎನ್ನುವುದು ಯಾವಾಗಲೂ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಅಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಅದು ಇನ್ನೊಂದು ರೀತಿಯ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. *ಈ ರೂಪಾಂತರ ವೈರಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದರೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಕ್ಷಿಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಉಂಟು ಮಾಡಿದರೆ ಆಗ ವೈರಸ್ ವಿರುದ್ಧ ಯಾವುದೇ ಲಸಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮ ಅಲ್ಪ ಕಾಲದ್ದಾಗಬಹುದು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಫ್ಲು ಜ್ವರದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಹೊಸ ರೀತಿಯ ಲಸಿಕೆ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡ ಕೊರೊನಾ ವೈರಸ್‌ ವಿಷಯದಲ್ಲೂ ಆಗಬಹುದು. ಸದ್ಯ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡ ವೈರಸ್ ಎಷ್ಟು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಎಂಬುದು ಗೊತ್ತಾಗಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಮಾಸ್ಕ್‌, ಸ್ಯಾನಿಟೈಸಿಂಗ್‌, ಅಂತರ ಕಾಪಾಡುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಸುರಕ್ಷಿತ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವುದು ಸೂಕ್ತ.<ref>[https://www.prajavani.net/world-news/who-europe-urges-stronger-action-to-contain-new-virus-strain-789124.html ಕೊರೊನಾ ಒಂದಿಷ್ಟು ತಿಳಿಯೋಣ: ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡ ವೈರಸ್‌ ಅಪಾಯಕಾರಿಯೇ?;;ಪ್ರಜಾವಾಣಿ Updated: 21 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2020]</ref> == ನೋಡಿ == * [[ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಕಾಯಿಲೆ ೨೦೧೯]] * [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೨೦೨೦ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]] * [[ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ೨೦೨೦ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]] * [[ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ೨೦೨೦ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದುವಿಕೆ == {{Refbegin}} * {{Cite journal|date=2013|title=Novel coronavirus infection: time to stay ahead of the curve|url=http://www.emro.who.int/emhj-volume-19-2013/volume-19-supplement-1-coronavirus/volume-19-supplement-1-coronavirus.htm|journal=Eastern Mediterranean Health Journal|volume=19 Suppl 1|pages=S3–4|pmid=23888787|access-date=2020-01-28|archive-date=2020-03-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20200324010733/http://www.emro.who.int/emhj-volume-19-2013/volume-19-supplement-1-coronavirus/volume-19-supplement-1-coronavirus.htm|url-status=dead}} * {{Cite journal|date=June 1990|title=Molecular biology of transmissible gastroenteritis virus|url=https://archive.org/details/sim_veterinary-microbiology_1990-06_23_1-4/page/147|journal=Veterinary Microbiology|volume=23|issue=1–4|pages=147–54|doi=10.1016/0378-1135(90)90144-K|pmid=2169670}} * {{Cite journal|date=April 2003|title=Engineering the transmissible gastroenteritis virus genome as an expression vector inducing lactogenic immunity|journal=Journal of Virology|volume=77|issue=7|pages=4357–69|doi=10.1128/JVI.77.7.4357-4369.2003|pmc=150661|pmid=12634392}} * {{Cite journal|year=1970|title=Morphology of transmissible gastroenteritis virus of pigs. A possible member of coronaviruses. Brief report|journal=Archiv für die Gesamte Virusforschung|volume=29|issue=1|pages=105–8|doi=10.1007/BF01253886|pmid=4195092}} {{Refend}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಜೀವಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವೈರಾಣುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಲೇಖನಗಳು]] 1zbxy3b22uvusx9hkbwe7bvm0t3egow 0 139183 1431429 1347277 2026-10-06T12:16:48Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431429 wikitext text/x-wiki '''ಜರಾಶಾಸ್ತ್ರ''' (ಜೆರಂಟಾಲಜಿ)ವು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹಾಗೂ ಮಾನವನ ಮುಪ್ಪು(ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ, ಜರಾ -ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಬ್ದಗಳು) ಮತ್ತು ಅದರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಶಾಸ್ತ್ರ. == ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ == ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಸ್ತುವೂ-ಅದು ಸಜೀವವೇ ಆಗಿರಲಿ ನಿರ್ಜೀವವೇ ಆಗಿರಲಿ-ತನ್ನದೇ ಆದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಹೊಂದುತ್ತದೆ, ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಕ್ಷೀಣವಾಗುತ್ತ ಬಂದು ಕಟ್ಟಕಡೆಗೆ ಸಾಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲವೆ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಯಾವುದೇ ಜೀವಿಯ ಜೀವಮಾನದಲ್ಲಿ ಜನನ, ಶೈಶವ, ಬಾಲ್ಯ, ಯೌವನ, ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆ, ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ, ಸಾವು ಎಂಬ ವಿವಿಧ ಘಟ್ಟಗಳು ಗಡಿಯಾರದ ಮುಳ್ಳಿನ ಚಲನೆಯಂತೆ ಕಂಡು ಬರುತ್ತವೆ. ಜನನದಿಂದ ಯೌವನಾವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಗಳ ಕಡೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಏರುಮುಖವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಫ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಸಾವಿನವರೆಗೆ ಇಳಿಮುಖವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಇಳಿಮುಖದ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯನ್ನೇ ಮುಪ್ಪಾಗುವಿಕೆ, ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದು. == ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ == ಜೀವನದ ಉತ್ತರೋತ್ತರ ಕಂಡುಬರುವ ಈ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಆನುವಂಶೀಯತೆ, ಆಹಾರ, ದೇಹಕ್ರಿಯಾವಿಶೇಷದಲ್ಲಾಗುವ ಬದಲಾವಣೆಗಳು, ಹವೆ, ಸಮಾಜ ಪದ್ಧತಿ ಮೊದಲಾದ ಘಟಕಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ತೋರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಏರುಪೇರಾದರೆ ಮುಪ್ಪಾಗುವಿಕೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ವೇಗದಲ್ಲೂ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಮುಪ್ಪಾಗುವಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಎರಡು ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಇವೆ. ಒಂದರ ಪ್ರಕಾರ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ ಪ್ರಕೃತಿಬದ್ಧನಾದ ಜೀವನದ ಒಂದು ಹಂತ. ದೇಹದೊಳಗಿನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮುಪ್ಪಾಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಚುರುಕುಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಇನ್ನೊಂದು ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದಲೂ ಗುಪ್ತಗಾಮಿನಿಯಂತೆ ದೇಹದ ಒಳಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದು ಇಳಿವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುವ ಒಂದು ಕ್ರಿಯಾವಿಶೇಷ. ಅಂದರೆ ಈ ಪ್ರಾರಂಭದ ಹಂತದಿಂದಲೂ ರೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಶರೀರ ಕ್ರಿಯಾವಿಶೇಷದಲ್ಲಿನ ಲೋಪದೋಷಗಳು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುವುದರಿಂದ ಇವುಗಳ ಅಧಿಕ್ಯದಿಂದ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತೂ ಮೇಲಿನ ಎರಡು ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಪ್ರಕಾರವೂ ವೃದ್ಧರಲ್ಲಿ ಪರಿಸರದ ಆಗುಹೋಗುಗಳಿಗೆ ಪರಿಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾಗುವ ಶಕ್ತಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು ಕ್ರಮಕ್ರಮವಾಗಿ ಕುಂದುತ್ತ ಹೋಗಿ ಕೊನೆಗೆ ಸಾವು ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ==ವೃದ್ಧರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನ== ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧರ ಸಂಖ್ಯೆ ಅಧಿಕಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ವೃದ್ಧರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನ 1940 ರಿಂದೀಚೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಜರಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಧ್ಯಯನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಕೇವಲ ಒಂದೆರಡು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಮಿತಿಗೆ ಒಳಪಡದೆ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ, ಜೀವರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ, ಶರೀರಕ್ರಿಯಾಶಾಸ್ತ್ರ, ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ, ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಇದರ ಅಧ್ಯಯನದ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳು ಆಯಾ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ. ತತ್ಛಲವಾಗಿ ಇದರ ವಿಧಿ ವಿಧಾನಗಳು ಬಗೆಬಗೆಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಮುಪ್ಪಾಗುವಿಕೆಯ ಕ್ರಿಯಾವಿಶೇಷಗಳ ಮತ್ತು ವೃದ್ಧರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸುವುದು ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವ ವೃದ್ಧರ ಹೊರೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ ಅವರನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು ಈ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶವೇ ಹೊರತು ವೃದ್ಧರ ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದಾಗಲೀ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಇವರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಅಧಿಕಗೊಳಿಸುವುದಾಗಲೀ ಇದರ ಗುರಿಯಲ್ಲ. ಜರಾಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು: 1 ಮಾನವನೇ ಮೊದಲಾದ ಸಮಸ್ತ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮುದಿಯಾಗುವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜೈವಿಕ ದೃಷ್ಟಿ. 2 ಮುಪ್ಪಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದೇಹಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳು. ಇದರಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ರೋಗಸಂಬಂಧದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳೂ ರೋಗವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಚಲನೆಗಳೂ ಸೇರಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು. ವೃದ್ಧರ ರೋಗಲಕ್ಷಣ, ಪರೀಕ್ಷೆ, ರೋಗನಿರೋಧ, ಔಷಧೋಪಚಾರ, ವೈದ್ಯೋಪಚಾರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಜೆರಿಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಅಥವಾ ಜರಾರೋಗಶಾಸ್ತ್ರ ಎಂದು ಹೆಸರು. 3 ವೃದ್ಧಾಪ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮನೊವೈಜ್ಞಾನಿಕ ದೃಷ್ಟಿ. 4 ಜೀವಸಂದಣಿಯಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧರಸಂಖ್ಯೆ ಅಪಾರವಾದಾಗ ತಲೆದೋರುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು. === ಮುಪ್ಪಾಗುವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಜೈವಿಕ ದೃಷ್ಟಿ === ಮುಪ್ಪಾಗುವುದು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪ್ರಕೃತಿದತ್ತವಾದ ಒಂದು ಜೈವಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಒಂದು ಜೀವಿಯ ಆಯುಷ್ಯ ವಿವಿಧ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಗೆಬಗೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಜಾತಿಯ ಅಮೆಗಳ ಸರಾಸರಿ ಆಯುಸ್ಸು 177 ವರ್ಷಗಳು. ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಕೂಡ ನೂರು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ದಾಟಿರುವ ಕೆಲವರನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಆದರೆ ಎಳೆವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಹಲವು ಬಗೆಯ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಬಲಿಯಾಗುವುದರಿಂದಲೂ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಹಾರವನ್ನು ಸೇವಿಸದೆ ಇರುವುದರಿಂದಲೂ ಮಾನವನ ಸರಾಸರಿ ಜೀವಿತಾವಧಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಅಂತೂ ಆನುವಂಶಿಕ ಗುಣವಿಶೇಷ, ಪೋಷಣೆ, ರೋಗ, ವಿಕಿರಣ, ದೇಹದ ತಾಪ ಮೊದಲಾದುವು ಸರಾಸರಿ ಆಯುಷ್ಯದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಬೀರುವ ಘಟಕಗಳು. ಕಡಿಮೆವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಬದುಕುವ ದಂಪತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ಮಕ್ಕಳ ಸರಾಸರಿ ಆಯುಷ್ಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಹೆಚ್ಚುವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಬದುಕುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವುಳ್ಳ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ಮಕ್ಕಳು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಬದುಕುತ್ತವೆ. ಪೌಷ್ಟಿಕಾಹಾರವನ್ನು ಸೇವಿಸುವವನ ಸರಾಸರಿ ಆಯುರ್ಮಾನ ಅಂಥ ಆಹಾರವನ್ನು ಸೇವಿಸದವನ ಆಯುರ್ಮಾನಕ್ಕಿಂತ ಬಹು ಉತ್ತಮವಾಗುತ್ತದೆ. ರೋಗನಿರೋಧಶಕ್ತಿ ಕೂಡ ಆನುವಂಶಿಕ. ಅಲ್ಲದೆ ರೋಗಗಳೂ ಆಯುಸ್ಸನ್ನು ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಮಾನವರಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ ಯಾವ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾದರೂ ಇದು ಮಾನವನ ವಯಸ್ಸಿನ 40-60 ವರ್ಷಗಳ ನಡುವಣ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲಾದರೂ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಬಹುದು. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಇದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನವೇ ಜೀವಿಯ ಅಂಗರಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ದೇಹಕ್ರಿಯಾವಿಶೇಷಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮಕ್ರಮವಾಗಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಆರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ. ಕಪ್ಪುಕೂದಲು ಬೆಳ್ಳಗಾಗುವುದು ಜರಾವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಾರಂಭ ಲಕ್ಷಣ. ಅಂಗಾಂಗಗಳ ಒಳಗೆ ಆಗುವ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದ ಮೇಲಿನ ಧರ್ಮ ಸುಕ್ಕು ಸುಕ್ಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೀರ್ಘಕಾಲ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮುನ್ನಡೆಯತಕ್ಕವು. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಮುಪ್ಪಾಗುವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಮಸ್ಯೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಜೀವಕೋಶಗಳ ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಒಳಗೆ ನಡೆಯುವ ಜೈವಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಜೀವಕೋಶಗಳು ಬಹುಕೋಶಿಕ ಜೀವಿಗಳ ಅಂಗ ಅಂಗಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಮೂಲಭೂತಘಟಕಗಳು. ಇವುಗಳ ಕ್ರಿಯಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಪೂರ್ವಾರ್ಧದಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಜೀವಕೋಶದಲ್ಲಿ ಹುದುಗಿರುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯಾವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮಕ್ರಮವಾಗಿ ತಲೆದೋರುವ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳೇ ಕಾರಣ. ಈ ಮಾರ್ಪಾಟಿನ ಬಗ್ಗೆ ಜೀವಕೋಶಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಕಳೆದ 10-20 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಸಂಶೋಧನೆ ತೃಪ್ತಿಕರವಾದ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುದಿದ್ದರೂ ಸಾಕಷ್ಟು ತಿಳಿವಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ದೇಹಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಹಾಗೂ ಜೀವರಾಸಾಯನಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಜೀವಕೋಶಗಳ ಮುಪ್ಪು ಸಾವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬಹುಕೋಶಿಕ ಜೀವಿಯೂ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಒಂದು ಜೀವಕೋಶದಿಂದ (ನಿಷೇಚಿತ ಅಂಡಾಣು) ತನ್ನ ಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಜೀವಕೋಶ ಕ್ರಮ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಎರಡು, ನಾಲ್ಕು, ಎಂಟು, ಹದಿನಾರು ಮುಂತಾಗಿ ವಿಭಜನೆಹೊಂದಿ ಬಹುಕೋಶಿಕ ಜೀವಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆ ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಮುಂದುವರಿದಂತೆ ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭೇದನೆಯಾಗಿ, ನರ, ಸ್ನಾಯು, ರಕ್ತ ಮೊದಲಾದ ಜೀವಕೋಶಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಕೊನೆಕೊನೆಗೆ ಜೀವನದ ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಜೀವಕೋಶಗಳು ವಿದಲನ ಹೊಂದುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ದೇಹದ ಕೆಲವೆಡೆ ಕೆಲವು ಜೀವಕೋಶಗಳು ಜೀವನ ಪರ್ಯಂತ ವಿದಲನವಾಗುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಈೀವಕೋಶಗಳಿಗೆ ವಯಸ್ಸಾದಂತೆ ಅವುಗಳ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕುಂದುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಗೆ ಅವು ಸಾಯುತ್ತವೆ. ಅಂತೂ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿಯ ಪ್ರಮಾಣ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಲ್ಲಿರುವುದಿಲ್ಲ. ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಲ್ಲಿ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಇಳುಮುಖದ ಉತ್ಪತ್ತಿಗೆ ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ದೇಹಕ್ರಿಯಾಶಕ್ತಿ ಕುಂದುವುದೇ ಕಾರಣ. ಈ ಕ್ರಿಯಾಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉತ್ತಮಪಡಿಸಿದ್ದೇ ಆದರೆ ಸಾವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಮುಂದೂಡಬಹುದು, ಜೀವನವನ್ನೇ ಮಾರ್ಪಡಿಸಬಹುದು. ಜೀವಕೋಶಗಳ ವಿಭಜನೆಯ ಸಂಯಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗಬೇಕಾದರೆ, ಪರಿಸರದ ಲೋಪದೋಷಗಳು ಕಾರಣವಿರಬೇಕೆಂದೂ ತತ್ಛಲವಾಗಿ ಜೀವಕೋಶಗಳಿಗೆ ಮುಪ್ಪು ಮತ್ತು ಸಾವು ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆಯೆಂದೂ ಅಲೆಕ್ಸಿಸ್ ಕ್ಯಾರೆಲ್ ಪ್ರಯೋಗಾತ್ಮಕವಾಗಿ ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ಕೋಳಿಯ ಭ್ರೂಣದ ಹೃದಯದಿಂದ ತೆಗೆದ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ಪೋಷಕಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿಟ್ಟು 34 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಬೆಳೆಸಿ ನೋಡಿದ್ದಾನೆ. ಇಂಥ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಮೂಲಜೀವಕೋಶಗಳಷ್ಟೇ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದ ವಿಭಜನೆ ಹೊಂದುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಅಂದರೆ ಸೂಕ್ತ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಜೀವಕೋಶಗಳೂ ಅಮರವಾಗಿರುತ್ತವೆಂಬುದು ಈ ಪ್ರಯೋಗದ ತಿರುಳು. ಪೋಷಕ ಮಾಧ್ಯಮದ ಸ್ವಚ್ಛತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮಾಧ್ಯಮವನ್ನು ಎರಡು ದಿನಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಿರಬೇಕು. ಪರಿಸರ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಸಂಗ್ರಹವಾಗುವುದರಿಂದ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಬದುಕಿನ ಕ್ರಿಯಾವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಅಡೆತಡೆಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಬಾಹ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಕ್ರಿಯಾ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಏರುಪೇರಾದರೆ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಸಾವಿಗೆ ನಾಂದಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತೂ ದೇಹದೊಳಗಿನ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಸಾವಿಗೆ ಆಕ್ಸಿಜನ್ ಹಾಗೂ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಸರಬರಾಜಿನಲ್ಲಿ ಅಡೆತಡೆಗಳುಂಟಾಗುವುದೇ ಕಾರಣ. ಜೀವಕೋಶದ ಸಾವಿನ ಬಗ್ಗೆ ವಿಜ್ಷಾನಿಗಳು ಮೂರು ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. (A) ದೇಹದಲ್ಲಿರುವ ಜೀವಕೋಶಗಳಿಗೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾದ ವಸ್ತುಗಳ ಕೊರತೆಯುಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಆಗ ಜೀವಕೋಶಗಳು ದಣಿದು ಸಾಯುತ್ತವೆ. (b) ಜೀವಕೋಶಗಳ ಚಯಾಪಚಯಕ್ರಿಯೆಗೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾದ ಪ್ರೋಟೀನು ಅಣುಗಳ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಲೋಪದೋಷಗಳು ತಲೆದೋರುವುದರಿಂದ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. (C) ಜೀವಕೋಶದಲ್ಲಿ ಹುದುಗಿರುವ ಜೀನ್ಯಾತ್ಮಕ ವಸ್ತುವಾದ ಡಿಆಕ್ಸಿರೈಬೋ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಿಕ್ ಆಮ್ಲದಲ್ಲಿ (ಡಿಎನ್‍ಎ) ಲೋಪದೋಷಗಳುಂಟಾಗಿ, ಅದರ ಕ್ರಿಯಾ ವಿಶೇಷದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂನತೆಗಳು ತುಂಬಿ ದೋಷಪೂರ್ಣವಾದ ಹೊಸ ಹೊಸ ಎಂಜೈಮುಗಳು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವುದರಿಂದ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಮುದಿಯಾಗಿ ಕೊನೆಗೆ ಸಾಯುತ್ತವೆ. === ಮುಪ್ಪಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದೇಹಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳು === ದೇಹಕ್ಕೆ ವಯಸ್ಸಾದಂತೆ ಅಂಗಮಂಡಲದ ಕ್ರಿಯಾವಿಶೇಷಗಳು ಕ್ರಮಕ್ರಮವಾಗಿ ಕುಂದುತ್ತ ಬರುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ಕುಂದಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವುದು ಪ್ರಾಯಶಃ 30-35ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ. ಕಣ್ಣಿನ ದೃಷ್ಟಿ ಮಂದವಾಗುತ್ತ ಬರುತ್ತದೆ. ಹಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನಲವತ್ತು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾದರೆ ಕನ್ನಡಕವನ್ನು ಧರಿಸುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಓಡಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಚುರುಕುತನ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತ ಬರುತ್ತದೆ. ಜೀರ್ಣಶಕ್ತಿ, ಗ್ರಹಣಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ರೋಗನಿರೋಧಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಇಮ್ಯೂನಿಟಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತ ಬರುತ್ತವೆ. ಪರಿಸರದ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ತೋರುವ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ತೀಕ್ಷ್ಣತೆ ಕೂಡ ಕುಂಠಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕ್ರಮಕ್ರಮವಾಗಿ ತಲೆದೋರುತ್ತವೆಯೇ ಹೊರತು ದಿಢೀರನೆ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದು ಅಪರೂಪ. ವೃದ್ಧಾಪ್ಯವನ್ನು ರೋಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದು ತಪ್ಪು, ಜರಾವಸ್ಥೆ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿನ ಇಳಿಮುಖದ ಬೆಳವಣಿಗೆ. ಕೆಲವು ಕಾಯಿಲೆಗಳು-ಆರ್ಟೀರಿಯೋ ಸ್ಕೀರ್ಲೋಸಿಸ್ ಅಥವಾ ಅಪಧಮನಿಗಳ ಕಾಠಿಣ್ಯ; ಹೈಪರ್‍ಟೆನ್‍ಪನ್ ಅಥವಾ ತೀವ್ರರಕ್ತದ ಒತ್ತಡ, ಮಧುಮೇಹ (ಸಿಹಿಮೂತ್ರರೋಗ), ವಾತರೋಗ, ಸಂಧಿವಾಯು, ಶ್ರೋಣಿತವಾತ, ಏಡಿಗಂತಿ, ಕಣ್ಣುಪೊರೆ-ಇವು ವೃದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಇವು ವೃದ್ಧರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾದುವಲ್ಲ. ಜರಾಶಾಸ್ತ್ರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮುದುಕರ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಮುದುಕರ ರೋಗರುಜಿನಗಳಲ್ಲದೆ ಪ್ರಸಾಮಾನ್ಯ ವೃದ್ಧಮಾನ್ಯ ವೃದ್ಧರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬಹುದು. ಪ್ರಸಾಮಾನ್ಯ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದ ಕ್ರಿಯಾವಿಶೇಷಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬಹುದು. ಈ ರೋಗಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಾಸಿಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೂ ಅವುಗಳ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಅಥವಾ ಶಮನಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೆ ನಿತ್ರಾಣಗೊಳಿಸುವ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಹೃದಯಸಂಬಂಧದ ಹಾಗೂ ರಕ್ತಪರಿಚಲನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾಯಿಲೆಗಳಾದ ಅಪಧಮನಿಗಳ ಕಾಠಿಣ್ಯ ಮತ್ತು ತೀವ್ರರಕ್ತದ ಒತ್ತಡಗಳು ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿಯೇ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದುಂಟು. ಈ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಮಧ್ಯವಯಸ್ಸು ದಾಟಿದ ಗಂಡಸರು ಹೆಂಗಸರೆನ್ನದೆ ಬಲಿತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಿಂದುಂಟಾಗುವ ಮರಣಸಂಖ್ಯೆ ಇತರ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಮರಣಸಂಖ್ಯೆಗಿಂತಲೂ ಹಿರಿದು. ಜರಾವಸ್ಥೆಯ ಕಾಯಿಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. (A) ವೃದ್ಧಾಪ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ರೋಗಗಳಿಗೆ ದೇಹದೊಳಗಣ ದೇಹಕ್ರಿಯಾ ಲೋಪದೋಷಗಳು ಕಾರಣವೇ ವಿನಃ ಬಾಹ್ಯಪರಿಸರದ ಸೋಂಕುಕಾರಕಗಳಲ್ಲ. (b) ಅಂಗಕ್ಷಯ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಹುದೀರ್ಘಕಾಲ ನಿತ್ರಾಣಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. (c) ವೃದ್ಧರಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ರೋಗಗಳು ಒಮ್ಮೆಗೇ ತಲೆದೋರುತ್ತವೆ. ಆದಕಾರಣ ವೈದ್ಯನಾದವ ಬಹುಮುಖದ ಕ್ರಿಯಾವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ತಹಬಂದಿಗೆ ತರುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಜರಾವಸ್ಥೆಯ ಹಲವು ರೋಗಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದ್ಕಕೆ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಅಂದರೆ 2-20 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಶರೀರದಲ್ಲಿ ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಹುದುಗಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಇವುಗಳ ಸೂಚನೆ ಯಾವುದೂ ವೃದ್ಧರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಅನೇಕ ವೇಳೆ ವೈದ್ಯ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುವಾಗ ಇವು ಪ್ರಕಟವಾಗಬಹುದು. ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕಾಯಿಲೆಗಳಲ್ಲದೆ ಇಳಿವಯಸ್ಸಿನ ಪ್ರಬಲ ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ಕೊಬ್ಬುದೇಹ, ಡೊಳ್ಳು ಹೊಟ್ಟೆ ಇವೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ 30-40 ವರ್ಷ ದಾಟಿದ ಮಾನವ ತನ್ನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕೊಬ್ಬನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳದೇ ಇರುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು. ಮುಪ್ಪಿನಲ್ಲಿ ತಲೆದೋರುವ ಅಂಗಸಂಬಂಧದ ಹಾಗೂ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಕ್ಷೀಣಿಸುವ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ನಡುವಯಸ್ಸು ದಾಟಿದವ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು. ಇದರಿಂದ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಲ್ಲಿ ತಲೆಯೆತ್ತುವ ರೋಗಗಳನ್ನು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. === ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ದೃಷ್ಟಿ === ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ ಪ್ರಾಪ್ತವಾದ ಮೇಲೆ ಬಾಹ್ಯ ಪರಿಸರದ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳಿಗೆ ತೀಕ್ಷ್ಮವಾದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ತೋರಿಸುವುದು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಶ್ರವಣ ಹಾಗೂ ದೃಷ್ಟಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಬೌದ್ಧಿಕ, ಮಾನಸಿಕ ಮತ್ತು ಭಾವೋದ್ರೇಕ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಕಲಿಕೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಎಳೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿರುವಷ್ಟು ತೀಕ್ಷ್ಮವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ವೃದ್ಧರಲ್ಲಿ ದೇಹದ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯ ವೇಗ ಕಡಿಮೆಯಾದರೂ ತಾಳ್ಮೆ ಮತ್ತು ಸಹನಾ ಶಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತವೆ. ವೃದ್ಧರ ತೀರ್ಪು ಯುವಕರ ತೀರ್ಪಿಗಿಂತ ತೃಪ್ತಿಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಲ್ಲಿ ಜನರ ದೇಹಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಹಣಗಳಿಕೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದರಿಂದ ಯುವಜನದ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧರು ಪರಿಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಯುವಜನಾಂಗ ವೃದ್ಧರ ಹೊರೆ ಹೊರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಕಾಲಕ್ಕೆ ಅವರ ಮಾತಿಗೆ ಬೆಲೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟಮೇಲೆ ಅವರ ಮಾತಿಗೆ ಬೆಲೆಯಿಲ್ಲವಾಗಬಹುದು. ಅಂಥ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಶಕ್ತಿ ಅವರಿಗಿದ್ದರೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿಯಿರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ವೃದ್ಧರು ಬದಲಾಗುವ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಲೇಸು. === ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ಅರ್ಥಿಕ ಸಮಸ್ಯೆ === ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ ಸಮಾಜದ ಸಮಸ್ಯೆಯೂ ಹೌದು. ಅರ್ಥಿಕ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಹೌದು. ಇದು ಇತ್ತೀಚಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಜಟಿಲವಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧರ ಸಂಖ್ಯೆ ಅಧಿಕವಾಗುತ್ತಿರುವುದೇ ಕಾರಣ. ಏಕೆಂದರೆ ಹುಟ್ಟಿದ ಮಗುವಿನ ಸರಾಸರಿ ಜೀವನ ಅವಧಿ ಅಥವಾ ಆಯುರ್ಮಾನ ಪ್ರಪಂಚಾದ್ಯಂತ ಅಧಿಕವಾಗಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಮಗುವಿನ ಜೀವನದ ಅವಧಿ 1910-11ರಲ್ಲಿ 23 ವರ್ಷಗಳಿದ್ದು 1951-61 ರಲ್ಲಿ 45ಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ. 2021 ಕ್ಕೆ 69.96 ವರ್ಷ ತಲುಪಿದೆ.<ref name=":0">{{Cite web |url=https://www.macrotrends.net/countries/IND/india/life-expectancy |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210813053008/https://www.macrotrends.net/countries/IND/india/life-expectancy |archive-date=2021-08-13 |url-status=dead}}</ref><ref name=":0" />. ಜೀವನದ ಅವಧಿಯ ಏರಿಕೆ ಮುಂದುವರಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಂತೂ ಇನ್ನೂ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ 1850ರಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಮಗುವಿನ ಸರಾಸರಿ ಜೀವನದ ಅವಧಿ 39 ವರ್ಷಗಳಿದ್ದು ; ಇದು 1960ರಲ್ಲಿ 69ಕ್ಕೆ ಏರಿತು. ಅಲ್ಲದೆ ಅಂಕೆ ಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಅಲ್ಲಿ ಈ ಶತಮಾನದ ಪೂರ್ವಾರ್ಧದಲ್ಲಿಯೇ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಎರಡರಷ್ಟೂ 65 ವರ್ಷ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟವರ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಏರಲೇಬೇಕು. ಮುಂದುವರಿದ ರಾಷ್ಟ್ರವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಫ್ರಾನ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹತ್ತುವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ 65 ವರ್ಷ ದಾಟಿದವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 12% ಇತ್ತು. ಹಿಂದುಳಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದು 3%-4% ಇರಬಹುದು. ಕಳೆದ ಒಂದು ಶತಮಾನದಿಂದಲೂ ವೈದ್ಯಕೀಯ ರಂಗದಲ್ಲಿ ನಡೆದಿರುವ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಶಿಶುಗಳ ಹಾಗೂ ಬಾಲಕ ಬಾಲಕಿಯರ ಸೋಂಕುಕಾರಕ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಿರುವುದೇ ಈ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಕಾರಣ. ಅದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಂಶವನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದು ಲೇಸು. ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಎಳೆವ ಯಸ್ಸಿನವರ ಅಕಾಲಮರಣವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಿರುವಂತೆ ಇಳಿವಯಸ್ಸಿನವರ ರೋಗರುಜಿನಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ 1850ರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯ 60 ವರ್ಷ ಬದುಕಿದ್ದರೆ ಅವನು ಮುಂದೆ ಸರಾಸರಿ 16 ವರ್ಷ ಬದುಕಿ ತನ್ನ 76ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಾಯುತ್ತಿದ್ದ. ಆದರೆ 1957ರಲ್ಲಿ ಅದೇ ವಯಸ್ಸಿನ ಮನುಷ್ಯ ಮುಂದೆ ಸರಾಸರಿ 17 ವರ್ಷ ಬಾಳುವಂತಾಯಿತು. ಅಂದರೆ ಒಂದು ಶತಮಾನದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಮಗುವಿನ ಸರಾಸರಿ ಜೀವನದ ಅವಧಿ 30 ವರ್ಷಗಳು ಹೆಚ್ಚಾದರೆ, 60 ವರ್ಷದವರಲ್ಲಿ ಅದು ಕೇವಲ ಒಂದು ವರ್ಷ ಹೆಚ್ಚಾದಂತಾಯಿತು. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ ವೈಯುಕ್ತಿಕ. ಅರ್ಥಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಜಟಿಲವಾಗಿ ಅಧಿಕಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸದವರನ್ನು ಇಳಿವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ದೃಢಕಾಯರಾದ ವೃದ್ಧರಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲವಾದಲ್ಲಿ ಅವರ ಹೊರೆ ಅವರ ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ಅವರಿಗಿಂತ ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನವರ ಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಹಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗುವಷ್ಟು ಸಂಪಾದಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕಡಿಮೆ ಆಗಿರುವುದು. ಅವರಿಗೆ ವಯಸ್ಸು ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಓಡಾಡುವುದು. ನಿತ್ಯಕರ್ಮ ಮಾಡುವುದು ಕಠಿಣವೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಇವರು ಯುವ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಹೊರೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ವೃದ್ಧಾಪ್ಯವೇತನಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವುದು. ವಸತಿ ಗೃಹಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು. ರೋಗಗ್ರಸ್ಥ ಮುದುಕರಿಗೆ ಔಷಧೋಪಚಾರಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವುದು ಸಮಾಜದ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹೊರೆಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಹೊರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ವೃದ್ಧರ ಸಮಸ್ಯೆ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಜಟಿಲವಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ವೃದ್ಧರಿಗಾಗಿ ಯೋಗ್ಯ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳತ್ತಿವೆ. ಜೀವವಿಮಾಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ರಾಸಾಯನಿಕ ಹಾಗೂ ಔಷಧಾಗಾರಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ವ್ಯಯಮಾಡಿ ವೃದ್ಧರ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿದ್ದು ಅವರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿವೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಜರಾಶಾಸ್ತ್ರ}} == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ಜರಾವಿಕೃತಿ]] * [[ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯತೆ]] {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] [[ವರ್ಗ:ಮುಪ್ಪು]] kgzj02px41qreau8cywy7p3iz7eojni 0 139596 1431533 1362898 2026-10-07T11:02:59Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431533 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Lansdowne Landscape.jpg|thumb|ಲ್ಯಾನ್ಸ್‌ಡೌನ್]] [[ಚಿತ್ರ:Churchsnow.JPG|thumb|ಸೇಂಟ್ ಮೇರೀಸ್ ಚರ್ಚ್]] [[ಚಿತ್ರ:Bhullar Lake 2.jpg|thumb|ಭುಲ್ಲಾತಾಲ್ ಸರೋವರ]] [[ಚಿತ್ರ:Lansdownesnow2.JPG|thumb|ಹಿಮಪಾತದ ನಂತರ ಟಿಪ್ ಎನ್ ಟಾಪ್]] '''ಲ್ಯಾನ್ಸ್‌ಡೌನ್''' [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] [[ಉತ್ತರಾಖಂಡ]] [[ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು|ರಾಜ್ಯದ]] ಪೌರಿ ಗರ್ವಾಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ದಂಡು ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ. ಲ್ಯಾನ್ಸ್‌ಡೌನ್ [[ಗಿರಿಧಾಮ|ಗಿರಿಧಾಮವಾಗಿ]] ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == ಮೂಲತಃ ಇದು ''ಕಾಲೂಡಾಂಡಾ'' ಎಂದು ಪರಿಚಿತವಾಗಿತ್ತು. ಲ್ಯಾನ್ಸ್‌ಡೌನ್‍ನ್ನು ಆಗಿನ ವೈಸರಾಯ್ ಲಾರ್ಡ್ ಲ್ಯಾನ್ಸ್‌ಡೌನ್ ೧೮೮೭ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಲ್ಯಾನ್ಸ್‌ಡೌನ್ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಶಾಂತವಾದ ಗಿರಿಧಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟೀಷರು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗಿನಿಂದ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಲ್ಯಾನ್ಸ್‌ಡೌನ್ ಇತರ ಗಿರಿಧಾಮಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ವಾಹನಗಳು ಸಂಚರಿಸಬಹುದಾದ ರಸ್ತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ ಆದರೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ದಪ್ಪ ಓಕ್ ಮತ್ತು ನೀಲಿ ಪೈನ್ ಕಾಡುಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. == ಸ್ಥಳೀಯ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು == ಗರ್ವಾಲ್ ರೈಫಲ್ಸ್ ಕೇಂದ್ರದ ಪರೇಡ್ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿರುವ ಯುದ್ಧ ಸ್ಮಾರಕವು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸೇನಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದಿಂದ ಪೂರ್ವಾನುಮತಿ ಪಡೆಯಬೇಕು. ನಗರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಆಕರ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ''ಟಿಪ್ ಎನ್ ಟಾಪ್ ವ್ಯೂ ಪಾಯಿಂಟ್'', ಕಾಳೇಶ್ವರ ಮಹಾದೇವ ದೇವಸ್ಥಾನ ಸೇರಿವೆ. ಇದು ಲ್ಯಾನ್ಸ್‌ಡೌನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಭೇಟಿ ನೀಡಲ್ಪಡುವ ದೇವಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಶ್ರಾವಣದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂತೋಷಿ ಮಾತಾ ದೇವಸ್ಥಾನ, ರೆಜಿಮೆಂಟಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ, ಭುಲ್ಲಾತಾಲ್ ಸರೋವರ, ಸೇಂಟ್ ಮೇರೀಸ್ ಚರ್ಚ್ ಮತ್ತು ಲವರ್ಸ್ ಲೇನ್ ಇತರ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು. ನಗರದಿಂದ ವಿಹಾರಕ್ಕೆ ತಾರಕೇಶ್ವರ ಮಹಾದೇವ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಭೈರವ ಗರ್ಹಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಭೀಮ್ ಪಕೋರಾಕ್ಕೆ ಹೋಗಬಹುದು. ಶರತ್ಕಾಲದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಗಿರಿಧಾಮದಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ 'ಶರದೋತ್ಸವ' (ಶರತ್ಕಾಲದ ಹಬ್ಬ) ವನ್ನು ಸಹ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಲ್ಯಾನ್ಸ್‌ಡೌನ್ ತನ್ನ ಶಿಕ್ಷಣದ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==  {{Reflist}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.naturelovers.co.in/uttarakhand/lansdowne/ Lansdowne, Uttarakhand]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Information and Pictures. * [http://lansdownecb.org.in/ Lansdowne Cantonment Board, website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201020002535/https://www.lansdownecb.org.in/ |date=2020-10-20 }} * [https://web.archive.org/web/20210920072203/https://tripories.in/lansdowne/ Tripories] {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಉತ್ತರಾಖಂಡ]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು]] blmqb5pynq5oz48w83fs34t31tpxxkf 0 140033 1431506 1359153 2026-10-07T05:25:17Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431506 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|name=ಮಾಳಿಗೈ|image=|director=ದಿಲ್ ಸತ್ಯ|producer=ಕಮಲ್ ಭೊಹ್ರ, ರಾಜೇಶ್ ಕುಮಾರ್|writer=ದಿಲ್ ಸತ್ಯ|starring=ಆನ್ಡ್ರಿಯಾ ಜರಿಮಿಯಾ, ಕಾರ್ತಿಕ್ ಜಯರಾಮ್, ಮನೋಬಾಲ, ಕೆ. ಏಸ್. ರವಿಕುಮಾರ್, ಅಲಿ|music=ಶ್ರೀ ಕೃಪ, [[ಮಹೇಶ್ ಮಹದೇವ್]]|editing=ಗ್ರೇಸನ್ ಎ.ಸಿ.ಎ|studio=ಶಾಂತಿ ಟೆಲಿ ಫಿಲಿಂಸ್, ಭವಾನಿ ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್|distributor=|released=|country=ಭಾರತ|language=ತಮಿಳು|budget=|gross=}} {{DISPLAYTITLE:Maaligai}} '''''ಮಾಳಿಗೈ''''' ಮುಂಬರುವ ಭಾರತೀಯ [[ತಮಿಳು]] -ಭಾಷಾ ಚಿತ್ರ <ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/andrea-jeremiah-next-maaligai-5675331/|title=Andrea Jeremiah’s next is Maaligai|date=2019-04-14|website=The Indian Express|language=en|access-date=2020-09-14}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/kollywood/110419/maaligai-gave-me-scope-for-various-shades-of-acting-andrea-jeremiah.html|title=Maaligai gave me scope for various shades of acting: Andrea Jeremiah|last=Subramanian|first=Anupama|date=2019-04-11|website=Deccan Chronicle|language=en|access-date=2021-09-28}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/i-always-find-a-way-to-bounce-back-live-life-andrea-jeremiah/articleshow/72966971.cms|title=I always find a way to bounce back & live life: Andrea Jeremiah - Times of India|website=The Times of India|language=en|access-date=2021-09-28}}</ref> ಕಮಲ್ ಬೊಹ್ರಾ ಮತ್ತು ರಾಜೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕಥೆ, ಚಿತ್ರಕಥೆ ಹಾಗು ದಿಲ್ ಸತ್ಯ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲಾದ ಆಂಡ್ರಿಯಾ ಜೆರೆಮಿಯಾ, [[ಕಾರ್ತಿಕ್ ಜಯರಾಮ್]], ಅಶುತೋಷ್ ರಾಣಾ, ರವಿಕುಮಾರ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.sify.com/movies/andrea-plays-a-cop-and-a-princess-in-maaligai-imagegallery-kollywood-tekrx6gjdcbaf.html|title=Andrea plays a cop and a princess in 'Maaligai'|website=Sify|language=en|access-date=2020-09-14|archive-date=2019-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20190410220702/http://www.sify.com/movies/andrea-plays-a-cop-and-a-princess-in-maaligai-imagegallery-kollywood-tekrx6gjdcbaf.html|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2019/apr/09/andreas-next-titled-maaligai-10967.html|title=Andrea's next titled Maaligai|website=The New Indian Express|access-date=2020-09-14}}</ref> <ref>{{Citation|title=Maaligai Movie: Showtimes, Review, Trailer, Posters, News & Videos {{!}} eTimes|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movie-details/maaligai/movieshow/68790283.cms|access-date=2020-09-14}}</ref> == ಪಾತ್ರವರ್ಗ == * ಆಂಡ್ರಿಯಾ ಜೆರೆಮಿಯಾ * [[ಕಾರ್ತಿಕ್ ಜಯರಾಮ್]] * ಕೆ ಎಸ್ ರವಿಕುಮಾರ್ * ಮನೋಬಾಲಾ * ಅಲಿ * ಕೋವೈ ಸರಳ * ಅಶುತೋಷ್ ರಾಣಾ == ಉತ್ಪಾದನೆ == ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮುಂಬೈನಿಂದ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾದ ರಾಜೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಿದರು ಆದರೆ ನಂತರ ಅದನ್ನು ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ದ್ವಿಭಾಷೆಯಾಗಿ ಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://tamil.asianetnews.com/cinema/andriya-acting-duel-role-movie-pq2762|title=2 வேடத்தில் நடிக்கும் ஆண்ட்ரியா!|last=manimegalai.a|website=Asianet News Network Pvt Ltd|language=ta|access-date=2021-09-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20210928160707/https://tamil.asianetnews.com/cinema/andriya-acting-duel-role-movie-pq2762|archive-date=2021-09-28|url-status=dead}}</ref> <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/kollywood/110419/maaligai-gave-me-scope-for-various-shades-of-acting-andrea-jeremiah.html|title=Maaligai gave me scope for various shades of acting: Andrea Jeremiah|last=Subramanian|first=Anupama|date=2019-04-11|website=Deccan Chronicle|language=en|access-date=2021-09-28}}</ref> ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಂಡ್ರಿಯಾ ದ್ವಿಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. <ref name=":0" /> <ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.hindutamil.in/news/cinema/tamil-cinema/162987-.html|title=கஸ்தூரியைக் கிண்டலடித்த கே.எஸ்.ரவிகுமார்|website=Hindu Tamil Thisai|language=ta|access-date=2021-09-28}}</ref> ಚಲನಚಿತ್ರ ತಂಡ ಪೋಸ್ಟ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ಮತ್ತು ಬಿಡುಗಡೆ ಮೋಷನ್ ಪೋಸ್ಟರ್ ಅನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದೆ <ref>{{Citation|title=Maaligai - Official Motion Poster {{!}} Andrea Jeremiah {{!}} KS Ravi Kumar {{!}} Dil Sathya {{!}} Shanti Telefilms|url=https://www.youtube.com/watch?v=cpbEsSMm1KY|language=en|access-date=2021-09-28}}</ref> <ref name=":1" /> <ref>{{Cite web|url=https://gtamilnews.com/maaligai-press-meet-news/|title=ஆண்ட்ரியாவுக்கு விஜய் ஆண்டனி கொடுத்த பட்டம்|date=2019-04-10|website=G Tamil News|language=en-US|access-date=2021-09-28}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://cinema.maalaimalar.com/cinema/cinemanews/2019/04/10205727/1236626/Vijay-Antony-Speech-in-Maaligai-movie-function.vpf|title=தமிழ் சினிமாவின் சகலகலாவல்லி அவர்தான் - விஜய் ஆண்டனி|last=100010509524078|date=2019-04-10|website=maalaimalar.com|language=Tamil|access-date=2021-09-28}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}}   == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{IMDb title|tt11469726}} {{Interwikineeded}} l43gnf33mi6sbmmrwf1g2wesxz7b9dj 0 140937 1431504 1357340 2026-10-07T03:29:42Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431504 wikitext text/x-wiki '''''ಭೀಮಸೇನ ನಳಮಹಾರಾಜ''''' -2020 ರ [[ಕನ್ನಡ]] ಭಾಷೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು [[ಕಾರ್ತಿಕ್ ಸರಗೂರ್]] ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು [[ಪುಷ್ಕರ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನಯ್ಯ]], [[ರಕ್ಷಿತ್ ಶೆಟ್ಟಿ]] ಮತ್ತು ಹೇಮಂತ್ ಎಂ. ರಾವ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಅರವಿಂದ್ ಅಯ್ಯರ್ ಮತ್ತು ಆರೋಹಿ ನಾರಾಯಣ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಿಯಾಂಕಾ, ಆದ್ಯ ಮತ್ತು ಅಚ್ಯುತ್ ಕುಮಾರ್ ಇತರ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದ್ದಾರೆ. <ref name="indiatimes">{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/bheema-sena-nala-maharaja-cooks-up-a-storm/articleshow/59899715.cms|title=rakshit shetty: Bheema Sena Nala Maharaja cooks up a storm &#124; Kannada Movie News|website=Times of India|access-date=6 August 2017}}</ref> ನಿರ್ದೇಶಕರ ಪ್ರಕಾರ, ಚಲನಚಿತ್ರವು "ಸಿಹಿ, ಹುಳಿ, ಉಪ್ಪು, ಕಹಿ, ಕಟು ಮತ್ತು ಸಂಕೋಚಕ ಎಂಬ ಆರು ರಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಆರು ಪಾತ್ರಗಳು ಆರು ರಸಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ." <ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2018/jul/23/bheema-sena-nala-maharaja-stirs-in-right-ingredients-1847137.html|title=Bheema Sena Nala Maharaja stirs in right ingredients|website=The New Indian Express}}</ref> ಧ್ವನಿಸುರುಳಿ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು [[ಚರಣ್ ರಾಜ್ (ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ)|ಚರಣ್ ರಾಜ್]] ಮತ್ತು ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವನ್ನು ರವೀಂದ್ರನಾಥ್ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. COVID-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗದಿಂದಾಗಿ, ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು 29 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2020 ರಿಂದ ಅಮೆಜಾನ್ ಪ್ರೈಮ್ ವೀಡಿಯೊದಲ್ಲಿ <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/aravinnd-iyers-bheemasena-nalamaharaja-gets-a-release-date/articleshow/78568049.cms|title=Aravinnd Iyer's Bheemasena Nalamaharaja gets a release date|date=9 October 2020|website=indiatimes.com|access-date=9 October 2020}}</ref> ಅವರ ''ಗ್ರೇಟ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್‌ನ'' ಭಾಗವಾಗಿ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://www.gqindia.com/binge-watch/collection/7-shows-movies-on-amazon-prime-video-releasing-as-a-part-of-the-great-indian-festival/|title=7 shows and movies on Amazon Prime Video that are releasing as a part of the Great Indian Festival|date=16 October 2020|access-date=5 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211205164620/https://www.gqindia.com/binge-watch/collection/7-shows-movies-on-amazon-prime-video-releasing-as-a-part-of-the-great-indian-festival/|archive-date=5 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2021|url-status=dead}}</ref> == ಪಾತ್ರವರ್ಗ == * ಅರವಿಂದ್ ಅಯ್ಯರ್ ಲತ್ತೇಶ್ / ಭೀಮಸೇನ ನಳಮಹಾರಾಜನಾಗಿ * ಆರೋಹಿ ನಾರಾಯಣ್ ಡಾ.ಆರೋಹಿ/ವೇದವಲ್ಲಿ ವರದರಾಜನ್ ಆಗಿ * ವೇದವಲ್ಲಿ ವರದರಾಜನ್ / ಸಾರಾ ಮೇರಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಪ್ರಿಯಾಂಕ ತಿಮ್ಮೇಶ್|ಪ್ರಿಯಾಂಕಾ ತಿಮ್ಮೇಶ್]] * ವರದರಾಜನ್ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಅಚ್ಯುತ್ ಕುಮಾರ್]] * [[ವಿಜಯ್ ಚೆಂಡೂರ್]] ಕೆಂಡ ಆಗಿ * ಸರಸ್ವತಿ ವರದರಾಜನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಕಾರಂತ್ * ಕವಿತಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಧ್ಯಾ ಅರಕೆರೆ * ಲಲ್ಲಿಯಾಗಿ ಆದ್ಯ ಉಡುಪಿ * ಡಾ. ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಆಗಿ ಅಮಾನ್ * ವೇದಾ ಗೆಳತಿಯಾಗಿ ಪೂಜಾ ಕಶ್ಯಪ್ * ವೇದವಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಾಲಿ ತೇಜ್ಪಾಲ್ * ನದಿಮೂಲ ರೆಸಾರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಗಾರನಾಗಿ ಪ್ರವೀಣ್ ಕುಮಾರ್ ಗಸ್ತಿ * ಅರವಿಂದ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಾನಸ್ ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ * ಅರವಿಂದ್ ಅವರ ತಾಯಿಯಾಗಿ ದೀಪಾ ಕೆ.ಎನ್ * ಮೀಸೆ ಅಂಜನಪ್ಪ ಹೋಟೆಲ್ ಮಾಲೀಕನಾಗಿ * ಲತ್ತೇಶ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ತುಷಾರ್ ಗೌಡ * ಚರ್ಚ್ ನ ಫಾದರ್ ಆಗಿ ವಿನೋದ್ ದಿವಾಕರ್ == ನಿರ್ಮಾಣ == ಚಿತ್ರ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಆಗಸ್ಟ್ 2017. 4 ರಂದು ವರಮಹಾಲಕ್ಶ್ಮಿ ಹಬ್ಬದ ದಿನ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು <ref name="kannadaprabha">{{Cite web|url=http://www.kannadaprabha.com/cinema/news/aravinnd-iyer-learns-culinary-skills-for-bheema-sena-nala-maharaja/299775.html|title=ಭೀಮಾ ಸೇನಾ ನಳ ಮಹಾರಾಜನಿಗಾಗಿ ಅಡುಗೆ ಕೌಶಲ್ಯ ಕಲಿತ ಅರವಿಂದ್ ಅಯ್ಯರ್ &#124; Aravinnd Iyer learns culinary skills for Bheema Sena Nala Maharaja|website=Kannadaprabha.com|access-date=6 August 2017|archive-date=6 ಆಗಸ್ಟ್ 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170806061456/http://www.kannadaprabha.com/cinema/news/aravinnd-iyer-learns-culinary-skills-for-bheema-sena-nala-maharaja/299775.html|url-status=dead}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{IMDb title|tt8016356}} * {{Facebook|BheemasenaNalamaharaja}} * Bheemasena Nalamaharaja on Instagram {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೨೦೨೦ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು]] jjdbu5pmxq2ujn6zg69cw6preog4vds 828 144985 1431513 1383576 2026-10-07T06:21:39Z A826 72368 1431513 sanitized-css text/css .ambox { border: 1px solid #a2a9b1; /* @noflip */ border-left: 10px solid #36c; background-color: #fbfbfb; color: #202122; box-sizing: border-box; } .ambox + .mw-empty-elt + .ambox, .ambox + .mw-empty-elt + .mw-empty-elt + .ambox, .ambox + .mw-empty-elt + .mw-empty-elt + .mw-empty-elt + .ambox { margin-top: -1px; } html body.mediawiki .ambox.mbox-small-left { /* @noflip */ margin: 4px 1em 4px 0; overflow: hidden; width: 238px; border-collapse: collapse; font-size: 88%; line-height: 1.25em; } .ambox-speedy { /* @noflip */ border-left: 10px solid #b32424; background-color: #fee7e6; color: #202122; } .ambox-delete { /* @noflip */ border-left: 10px solid #b32424; } .ambox-content { /* @noflip */ border-left: 10px solid #f28500; } .ambox-style { /* @noflip */ border-left: 10px solid #fc3; } .ambox-move { /* @noflip */ border-left: 10px solid #9932cc; } .ambox-protection { /* @noflip */ border-left: 10px solid #a2a9b1; } .ambox .mbox-text { border: none; /* @noflip */ padding: 0.25em 0.5em; width: 100%; } .ambox .mbox-image { border: none; /* @noflip */ padding: 2px 0 2px 0.5em; text-align: center; } .ambox .mbox-imageright { border: none; /* @noflip */ padding: 2px 0.5em 2px 0; text-align: center; } .ambox .mbox-empty-cell { border: none; padding: 0; width: 1px; } .ambox .mbox-image-div { width: 52px; } @media (min-width: 720px) { .ambox { margin: 0 10%; } } @media print { body.ns-0 .ambox { display: none !important; } } /* Forced night mode */ @media screen { html.skin-theme-clientpref-night .ambox { border-color: #54595d; background-color: #1f1f1f; color: #eaecf0; } html.skin-theme-clientpref-night .ambox-speedy { background-color: #3a1c1c; color: #eaecf0; } } /* Automatic night mode (OS preference) */ @media screen and (prefers-color-scheme: dark) { html.skin-theme-clientpref-os .ambox { border-color: #54595d; background-color: #1f1f1f; color: #eaecf0; } html.skin-theme-clientpref-os .ambox-speedy { background-color: #3a1c1c; color: #eaecf0; } } dir3rlmgqs5x5o17o0ywfs4l9uk37cj 3 145448 1431452 1431275 2026-10-06T18:21:22Z VILAS GOWDA KB 102133 /* ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಪುಟದಿಂದ ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವ ಕುರಿತು */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1431452 wikitext text/x-wiki {{ಸುಸ್ವಾಗತ}}.<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೧೧:೦೯, ೨೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == Translate == Translate Infobox ಊರು ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ Total → ಒಟ್ಟು Population → ಜನಸಂಖ್ಯೆ Time zone → ಸಮಯ ವಲಯ Vehicle registration → ವಾಹನ ನೋಂದಣಿ ಫಲಕ Thanks [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೩೭, ೧೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)[[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೩೬, ೧೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) :ನಾನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತೇನೆ <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೧೬:೩೮, ೧೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) ಧನ್ಯವಾದಗಳು [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೨:೦೯, ೧೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == Template == {{Translation|" "}} 👈 {Translation|" "}👈 ಈ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ?? [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೬:೫೩, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) :Added template. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೦೬:೫೮, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) {{Ping|~aanzx}} But ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದು ಅದು ಅಲ್ಲ This👇 template https://en.m.wikipedia.org/wiki/Template:Translation [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೩೯, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) :Added <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೧೦:೪೧, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) ಧನ್ಯವಾದಗಳು 🙏 [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೩೨, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == Question from [[User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] (೧೫:೨೨, ೨೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨) == Hello dear mentor! I'm testing the feature now that the new system is deployed. You can invite other trusted users to become mentors, they have to visit [[special:EnrollAsMentor]] to signup. If you have any question about the Growth features, or about how to improve newcomers' first steps, let me know. All the best, --[[ಸದಸ್ಯ:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Trizek (WMF)|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೨೨, ೨೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == Question from [[User:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] (೦೫:೪೧, ೨೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨) == ವಿಕಿಪೀಡಿಯಗಾಗಿ ʼಮೈಸೂರಿನ ವಿಶ್ವ ವಿಖ್ಯಾತ ಚರ್ಮಪ್ರಸಾಧನ (ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಡರ್ಮಿ) ಸಂಸ್ಥೆ – ವ್ಯಾನ್‌ ಇನ್ಜೇನ್‌ ಮತ್ತು ವ್ಯಾನ್‌ ಇನ್ಜೇನ್‌ʼ ಲೇಖನ ಬರೆಯುವ ಮೊದಲು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿದೆಯೇ ಎಂದು ಹುಡುಕಿದೆ. ಸಿಗಲಿಲ್ಲವಾದ ಕಾರಣ ಮುಂದುವರೆದು ಒಂದೆರೆಡು ಪ್ಯಾರಾ ಮಾಡಿ ಅಪೂರ್ಣವೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. ಇಂದು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ತರುವಾಯು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಹುಡುಕಲಾಗಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಲೇಖನ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆ ಇರುವುದು ಗೊತ್ತಾಯಿತು. ಅದು ಅತಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ. ನನ್ನದು ಬಾಲಿಷವೆನಿಸಿತು. ಹಾಗಾಗಿ ನಿನ್ನೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಿದರೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆ ಲೇಖನವನ್ನು ತರ್ಜುಮೆ ಮಾಡುವ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ನನ್ನದು. --[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೫:೪೧, ೨೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) ಅಳಿಸಲಾಗಿದೆ, ನೀವು ಈಗ ಹೊಸ ಪುಟದ ಅನುವಾದವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬಹುದು https://kn.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?title=Special:ContentTranslation&campaign=contributionsmenu&to=kn&from=en&page=Van+Ingen+%26+Van+Ingen&targettitle=Van+Ingen+%26+Van+Ingen <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೦೫:೫೩, ೨೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == Question from [[User:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] on [[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ]] (೦೯:೨೯, ೨೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨) == ನಾನು ಹೊಸದಾದ ಲೇಖನವನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಆಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಏಕೆ? --[[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Meghana Shivanand|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೨೯, ೨೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) :ನೀವು ಯಾವುದೇ ದೋಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೆ ಹೇಳಬಲ್ಲಿರಾ?, ನೀವು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 3 ರಂದು [https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%B6%E0%B3%87%E0%B2%B7:AbuseLog&wpSearchUser=Meghana+Shivanand ಜಾಗತಿಕ ದುರ್ಬಳಕೆ ಫಿಲ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ] ನಿಮ್ಮ ಪುಟ ಸಂಪಾದನೆಯನ್ನು ತಡೆ ಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ, ಆದರೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂಪಾದನೆಗಳಿಲ್ಲ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೦೯:೩೮, ೨೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == ಅನುವಾದ == ನಮಸ್ತೆ, [[ಗಂಧದಗುಡಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ ೨೦೨೨)]] ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾದ ಈ [[ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:About]] ಅನ್ನು ಅನುವಾದ ಮಾಡಿ. [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೦೯, ೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) :ನಾಳೆ ಅದನ್ನು ಅನುವಾದಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೧೩:೨೯, ೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) ::ಬಹು ಮಾಡ್ಯೂಲ್‌ಗಳು ಲಿಂಕ್ ಆಗಿದೆ ಅನುವಾದಿಸಲು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ನಾನು ಅದನ್ನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಭಾಷಾಂತರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೧೨:೨೨, ೩ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) ಧನ್ಯವಾದ [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೫೦, ೩ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == WikiConference India 2023: Program submissions and Scholarships form are now open == Dear Wikimedian, We are really glad to inform you that '''[[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]''' has been successfully funded and it will take place from 3 to 5 March 2023. The theme of the conference will be '''Strengthening the Bonds'''. We also have exciting updates about the Program and Scholarships. The applications for scholarships and program submissions are already open! You can find the form for scholarship '''[[:m:WikiConference India 2023/Scholarships|here]]''' and for program you can go '''[[:m:WikiConference India 2023/Program Submissions|here]]'''. For more information and regular updates please visit the Conference [[:m:WikiConference India 2023|Meta page]]. If you have something in mind you can write on [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. ‘‘‘Note’’’: Scholarship form and the Program submissions will be open from '''11 November 2022, 00:00 IST''' and the last date to submit is '''27 November 2022, 23:59 IST'''. Regards [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೫೫, ೧೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) (on behalf of the WCI Organizing Committee) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24082246 --> == ವರ್ಗ == [[ಅಮೋಘವರ್ಷ ಜೆಎಸ್]] ಈ ಪುಟದ ಕೆಳಗಡೆ ಇರುವ error ವರ್ಗ (Articles with invalid date parameter in template),(Articles with hCards),(CS1 ಇಂಗ್ಲಿಷ್-language sources (en),) ಇಂತಹ ವರ್ಗಗಳನ್ನು hide ಮಾಡ್ಲಿಕ್ಕೆ ಆಗುದಿಲ್ಲವೆ?? ಯಾಕೆಂದ್ರೆ ಬೇರೆ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹಿಂದಿ, ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಯೂ ಇಂತಹ error ಇದ್ರು ಸಹ ಕೆಳಗಡೆ ಅಂತಹ ವರ್ಗ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. [[ಸದಸ್ಯ:SyntaxErrors098|SyntaxErrors098]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:SyntaxErrors098|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೭:೨೧, ೧೭ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) :ಇದನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು, ಆದರೆ ಕೆಲವು ದೋಷಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ , ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Infobox person ನಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಲ್ಲದ ವರ್ಗವನ್ನು ಮರೆಮಾಡಲು ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೦೭:೩೧, ೧೭ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) == WikiConference India 2023: Open Community Call and Extension of program and scholarship submissions deadline == Dear Wikimedian, Thank you for supporting Wiki Conference India 2023. We are humbled by the number of applications we have received and hope to learn more about the work that you all have been doing to take the movement forward. In order to offer flexibility, we have recently extended our deadline for the Program and Scholarships submission- you can find all the details on our [[:m:WikiConference India 2023|Meta Page]]. COT is working hard to ensure we bring together a conference that is truly meaningful and impactful for our movement and one that brings us all together. With an intent to be inclusive and transparent in our process, we are committed to organizing community sessions at regular intervals for sharing updates and to offer an opportunity to the community for engagement and review. Following the same, we are hosting the first Open Community Call on the 3rd of December, 2022. We wish to use this space to discuss the progress and answer any questions, concerns or clarifications, about the conference and the Program/Scholarships. Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call * '''WCI 2023 Open Community Call''' * '''Date''': 3rd December 2022 * '''Time''': 1800-1900 (IST) * '''Google Link'''': https://meet.google.com/cwa-bgwi-ryx Furthermore, we are pleased to share the email id of the conference contact@wikiconferenceindia.org which is where you could share any thoughts, inputs, suggestions, or questions and someone from the COT will reach out to you. Alternatively, leave us a message on the Conference [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. Regards [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೧, ೨ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) On Behalf of, WCI 2023 Core organizing team. <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24083503 --> == Errors == [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Film date ]] ನಲ್ಲಿ Errors ಬರ್ತಾ ಇದೆ ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಆಗುತ್ತಾ ಎಂದು ನೋಡಿ. ಈ ರೀತಿ errors ಇದೆ 👇 {{Film date|2022|11|11}} [[ಸದಸ್ಯ:SyntaxErrors098|SyntaxErrors098]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:SyntaxErrors098|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೫೮, ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) :[[ಸದಸ್ಯ:SyntaxErrors098|@SyntaxErrors098]] fixed by Jon Harald Søby <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೧೩:೩೩, ೭ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) ಇಲ್ಲಿ ಸರಿ ಬರ್ತಾ ಇದೆ ಆದ್ರೆ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಪುಟದಲ್ಲಿ errors ಬರ್ತಾ ಇದೆ ಈ [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Film date]] [[ಸದಸ್ಯ:SyntaxErrors098|SyntaxErrors098]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:SyntaxErrors098|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೫೯, ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) == ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ == {| style="background-color: #FFFF00; border: 1px solid #fceb92;border-style:solid; border-width:6px; border-color:#bca9f5; style:{{corners}}" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:The gate to Udupi Town.jpg|The_gate_to_Udupi_Town]|225px]] |style="font-size: large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.00;" | '''ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ''' |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wikimedia logo family complete-2013.svg|130px|alt="Wikidata"]] |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಭೌತಿಕ ಸಮ್ಮಿಲನವನ್ನು '''ಜನವರಿ ೨೨,೨೦೨೩ರಂದು ಉಡುಪಿ'''ಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಸಮ್ಮಿಲನದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಯಾವುದೇ ವಿಕಿ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಎಲ್ಲ ಸಂಪಾದಕರಿಗೆ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಮುಕ್ತ ಅವಕಾಶವಿದ್ದು ಬಹಳ ಸಮಯದ ನಂತರ ಎಲ್ಲರ ಭೇಟಿಯು ಒಂದು ಉಲ್ಲಾಸದಾಯಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಮರುಚೈತನ್ಯ ತಂದುಕೊಡಬಹುದೆಂಬ ಆಶಾಭಾವನೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಹಳೆ ಹೊಸ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಸಮಾಗಮವು ಜ್ಞಾನದ ಹಂಚಿಕೆಗೆ, ಮಾಹಿತಿ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯ ವೇದಿಕೆಯಾಗುವ ವಿಶ್ವಾಸವಿದೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸಮುದಾಯದ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಪಾದಕರು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಯಶಸ್ವಿಗೊಳಿಸೋಣ. ಎಲ್ಲಾ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಯ ಸ್ವಾಗತ. '''ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ನೊಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಮ್ಮಿಲನ/ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ]] ಪುಟಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡಿ.''' |} {{clear}} ---- ಈ ಸಂದೇಶ [[ಸದಸ್ಯ:Vikashegde|ವಿಕಾಸ್ ಹೆಗಡೆ]] ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಕಳಿಸಲಾಗಿದೆ. <div style="border-bottom: 2px solid red; border-top: 2px solid yellow; border-radius: 40px 0px 40px 0px; padding: 0px 5px; font-weight:bold; letter-spacing: 1.5px; text-align: center;"> <br /> ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಶುಭಾಶಯಗಳು. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span>೧೪:೩೭, ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) <br /> </div> <!-- Message sent by User:~aanzx@knwiki using the list at https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:~aanzx/Active_user_list&oldid=1143808 --> == Request for filling up Google Form for Feminism and Folklore 2023 == [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg | logo.svg|right|frameless|300px]] Greetings Organisers, We appreciate your enthusiasm for '''Feminism and Folklore''' and your initiative in setting up the competition on your local wikipedia. We would want to learn more about the needs of your community and for that please fill out the google form ([https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScusayFXTzNWV-QgIiT3bRHQbAs_pVczvput2jehOcahnCdMg/viewform here]) as soon as possible so that we can plan and adapt the demands according to your specifications. By February 8, 2023, all entries for this form will be closed. Do share about the contest on your local Wikipedia. Ask your local administrator to add Feminism and Folklore to [[Mediawiki:Sitenotice]]. Create your own or see an example [[:m:User:Tiven2240/sn-fnf|on meta]] Also a reminder regarding the prior Google form sent for Internet and Childcare Support Financial Aid ([https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSea81OO0lVgUBd551iIiENXht7BRCISYZlKyBQlemZu_j2OHQ/viewform this]). Anyone who hasn't already filled it out has until February 5, 2023 to do so. Feel free to contact us via talkpage if you have any questions or concerns. Thanks and Regards, Feminism and Folklore 2023 International Team [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೧೧, ೩೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೩ (IST) <!-- Message sent by User:Rockpeterson@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/wlf2023&oldid=24455456 --> == ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ ಬಗ್ಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಸ್ಪರ್ದೆ ಆಹ್ವಾನ == <div style="border: solid 1px #333; border-radius: 0.2em; box-shadow: 0 4px 4px #999; margin-bottom: 1.5em; display: table; width: 100%; height: 100px; line-height: 1.2; text-align: center; cursor: pointer;"> <p style="font-size: 1.4em;">[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ೨೦೨೩|'''ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ''']] ಬಗ್ಗೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬರವಣಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಇದು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಜಾನಪದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲುವ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಕಾಮನ್ಸ್‌ನ ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ಫೋಕ್ಲೋರ್ (WLF) ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಅಭಿಯಾನದ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಪರ್ದೆ 1 ಫೆಬ್ರವರಿ 2023ರಿಂದ 31 ಮಾರ್ಚ್ 2023 ವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.</p> <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive">[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ_ಮತ್ತು_ಜಾನಪದ_೨೦೨೩|<span style="color:white">ಬಾಗವಹಿಸಲು ಈ ಪುಟಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡಿ..</span>]]</span> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;">[[ಚಿತ್ರ:Feminism_and_Folklore_banner.svg|250px|right]]</div></div> <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold; align:center;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> <!-- Message sent by User:~aanzx@knwiki using the list at https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:~aanzx/Active_user_list&oldid=1149743 --> == About wpcleaner == @[[ಸದಸ್ಯ:~aanzx|~aanzx]] It seems wpcleaner is not fully configured. At present it seems to detect wpcleaner errors (above 500) and we need to add checkwiki errors [see https://phabricator.wikimedia.org/T330269]. After configuring fully please ping me also. As a general rule [not 100% sure but reference tags come before punctuation marks on french wikipedia]. It also needs some person with thorough understanding of exceptions to general rules. Good luck. [[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|రుద్రుడు]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:రుద్రుడు|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೩೬, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) :[[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|@రుద్రుడు]] I have no idea how to use or configure wpcleaner, since any of local users are not interested or asking about it, don't feel any necessity for it , anyway will check if I can understand it and let you know, because last i checked kannada text were rendered as box in wpcleaner. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೧೪:೪೩, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) ::@[[ಸದಸ್ಯ:~aanzx|~aanzx]] rendered as box: its issue of non existent fonts or issue with wpcleaner. what os: windows or linux [apt install fonts-indic, if on debian]. Will you help with translation of error messages? [[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|రుద్రుడు]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:రుద్రుడు|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೨೫, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) :::[[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|@రుద్రుడు]] thank you for help, I use windows is can you suggest how to fix font <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೧೫:೨೭, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) ::::@[[ಸದಸ್ಯ:~aanzx|~aanzx]] search query: https://www.google.com/search?q=how+install+kannada+fonts+on+windows&btnI=I%27m+Feeling+Lucky&source=hp&ei=lhwLZKCuHKX14-EPlcqtsAI&iflsig=AK50M_UAAAAAZAsqpgdzIRClnXPKwXnUb3NuL58nIALe&ved=0ahUKEwig0dvnqNH9AhWl-jgGHRVlCyYQ19QECAk or see this https://apps.microsoft.com/store/detail/all-kannada-fonts/9N2MN54MM0L6?hl=en-us&gl=us [[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|రుద్రుడు]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:రుద్రుడు|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೭, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) :::::[[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|@రుద్రుడు]] ok can you give any links to templates other than enwiki for refference <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೧೭:೪೧, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) == Translation help == @[[ಸದಸ್ಯ:~aanzx|~aanzx]] Do you know other language in india. If possible go through this [[:bn:উইকিপিডিয়া:WikiProject Check Wikipedia/Translation]] page and add translations for each error on [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:WikiProject Check Wikipedia/Translation]]. Thank you. [[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|రుద్రుడు]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:రుద్రుడు|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೧೩, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) == Page == ನೀವು ಅನುವಾದಿಸಿದ page [[ಮಹಿಳಾ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)]] ಮೊದಲೇ [[ಮಹಿಳಾ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್]] ಎಂಬ ಪುಟ ಇದೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾಹಿತಿಯೊಂದಿಗೆ... [[ಸದಸ್ಯ:Goldenbluesoul|Goldenbluesoul]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Goldenbluesoul|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೪೬, ೧೯ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Goldenbluesoul|Goldenbluesoul]] , ನನಗೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಧನ್ಯವಾದಗಳು, ನಾನು ಮಾರ್ಚ್ 6 ರಂದು ಪುಟವನ್ನು ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದೆ ಆದರೆ ಉಳಿಸಲು ಮರೆತಿದ್ದೆ ನಾನು ಅದನ್ನು ಇಂದು ಉಳಿಸಿದ್ದೇನೆ ಆದ್ದರಿಂದ ಪುಟವನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ನನಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ಪುಟವನ್ನು ಈಗ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೧೯:೪೩, ೧೯ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) ::[[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೬೬ (ಭಾರತ)]] infobox errors please ಸರಿ ಮಾಡಿ. [[ಸದಸ್ಯ:Goldenbluesoul|Goldenbluesoul]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Goldenbluesoul|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೩೪, ೨೧ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) :::@[[ಸದಸ್ಯ:Goldenbluesoul|Goldenbluesoul]] ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಧನ್ಯವಾದಗಳು <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೧೯:೪೫, ೨೧ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) == Feminism and Folklore 2023 has been extended == [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg | logo.svg|right|frameless|300px]] Greetings Organizers, Greetings from Feminism and Folklore International Team, We are pleased to inform you that [[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore]] an international writing contest on your local Wikipedia has been extended till the '''15th of April 2023'''. This is the last chance of the year to write about feminism, women biographies and gender-focused topics such as folk festivals, folk dances, folk music, folk activities, folk games, folk cuisine, folk wear, fairy tales, folk plays, folk arts, folk religion, mythology, folk artists, folk dancers, folk singers, folk musicians, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales and more We would like to have your immense participation in the writing contest to document your local Folk culture on Wikipedia. You can also help with the translation of [[m:Feminism and Folklore 2023|project pages]] and share a word in your local language. Organizers have been notified some instructions on mail. Please get in touch via email if you need any assistance. Best wishes, International Team Feminism and Folklore. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೫೮, ೩೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/wlf2023&oldid=24803574 --> == Feminism and Folklore 2023 has ended, What's Next? == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">{{int:please-translate}} [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, '''[[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023]]''' writing competition has ended. We thank you for organizing it on your local Wikipedia and help in document folk cultures and women in folklore in different regions of the world on Wikipedia. What's next? # Please complete the jury on or before 15th of May 2023. # Email us on [mailto:support@wikilovesfolklore.org support@wikilovesfolklore.org] the Wiki usernames of top three users with most accepted articles in local contest. # Write the information about the winners on the projects Meta Wiki '''[[:m:Feminism and Folklore 2023/Results|Results page]]''' # You can also put the names of the winners on your local project page. # We will be contacting the winners in phased manner for distribution of prizes. Feel free to contact us via mail or [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2023|talkpage]] if you need any help, clarification or assistance. Thanks and regards, '''International Team'''<br /> '''Feminism and Folklore''' </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/wlf2023&oldid=24803574 --> == about page deleted == my page is meghana Shivanand. it was deleted, so I can't find my page in website. so i request you to please give my page back [[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Meghana Shivanand|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೦೨, ೧೯ ಮೇ ೨೦೨೩ (IST) :@@[[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] , I have undeleted page now, for future reference please contact deleting admin instead of someone else to restore deleted page. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೧೫:೦೮, ೧೯ ಮೇ ೨೦೨೩ (IST) ::ok thank you [[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Meghana Shivanand|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೧೬, ೧೯ ಮೇ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] (೧೬:೩೮, ೨೫ ಮೇ ೨೦೨೩) == ಆಂಗ್ಲ ವಿಕಿಪಿಡಿಯಾದ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿ ಲೇಖನವನ್ನುಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಿಸಿದೆ. ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನೂ ನಮೂದಿಸಿದೆ. ಒಮ್ಮೆ ನೋಡಿ. ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ತಪ್ಪುಗಳು ನುಸುಳದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ... ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ನೋಡಿದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು. --[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೩೮, ೨೫ ಮೇ ೨೦೨೩ (IST) == Feminism and Folklore 2023 - A Heartfelt Appreciation for Your Impactful Contribution! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|center|500px]] {{int:please-translate}} Dear Wikimedian, We extend our sincerest gratitude to you for making an extraordinary impact in the '''[[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023]]''' writing competition. Your remarkable dedication and efforts have been instrumental in bridging cultural and gender gaps on Wikipedia. We are truly grateful for the time and energy you've invested in this endeavor. As a token of our deep appreciation, we'd love to send you a special postcard. It serves as a small gesture to convey our immense thanks for your involvement in the competition. To ensure you receive this token of appreciation, kindly fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeXZaej264LOTM0WQBq9QiGGAC1SWg_pbPByD7gp3sC4j7VKQ/viewform this form] by August 15th, 2023. Looking ahead, we are thrilled to announce that we'll be hosting Feminism and Folklore in 2024. We eagerly await your presence in the upcoming year as we continue our journey to empower and foster inclusivity. Once again, thank you for being an essential part of our mission to promote feminism and preserve folklore on Wikipedia. With warm regards, '''Feminism and Folklore International Team'''. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೦:೦೭, ೨೬ ಜುಲೈ ೨೦೨೩ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2023p&oldid=25345565 --> == Question from [[User:Prabhasindhoor|Prabhasindhoor]] on [[ಈಚನೂರು ಶಾಂತಾ]] (೧೯:೩೯, ೨೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೩) == Eachanoor shantha kaadambari required --[[ಸದಸ್ಯ:Prabhasindhoor|Prabhasindhoor]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Prabhasindhoor|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೩೯, ೨೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೩ (IST) :ಕ್ಷಮಿಸಿ, ನೀವು ಈಚನೂರು ಶಾಂತಾ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಾದರೂ ಸಪ್ನಾ ಬುಕ್ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿಸಿಗಬಹುದು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಒಂದು ಮಾಹಿತಿ ವಿಶ್ವಕೋಶ, ಪುಸ್ತಕಗಳ ನೇರ ಮಾರಾಟ ಸ್ಥಳವಲ್ಲ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೧೯:೪೯, ೨೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:NANDIBEVOOR PALLAVI|NANDIBEVOOR PALLAVI]] on [[ಸದಸ್ಯ:NANDIBEVOOR PALLAVI/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ]] (೧೨:೫೯, ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩) == ಹೆಗೇ ಈ ಳಲೇಖಾಣಾವನ್ನಾ ಊಳಿಶೂವೂದೂ --[[ಸದಸ್ಯ:NANDIBEVOOR PALLAVI|NANDIBEVOOR PALLAVI]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:NANDIBEVOOR PALLAVI|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೫೯, ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :ದಯವಿಟ್ಟು [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಉತ್ತಮ ಲೇಖನ]] ಪ್ರಕಾರ ಲೇಖನವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ, ಮತ್ತು [[Wikipedia:Moving a page]] ಆಂಗ್ಲ ಪುಟದ ಪ್ರಕಾರ ನಿಮ್ಮ ಲೇಖನವನ್ನು ಸರಿಸ ಬಹುದು. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೧೩:೦೮, ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Translation of taxobox == Hi. How do you change the various names in the taxobox to Kannada? For ex: Domain: to ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ, Family: to ಕುಟುಂಬ etc. i.e. I wanted to know which template or module contains these names so that they can be changed to Kannada. Can you help me? Thanks. [[ಸದಸ್ಯ:Kartikdn|Kartikdn]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kartikdn|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೪೮, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Kartikdn|Kartikdn]] , it is in [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Anglicise_rank]] <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೧೮:೨೨, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::Thank you. [[ಸದಸ್ಯ:Kartikdn|Kartikdn]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kartikdn|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೭, ೧೧ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] (೨೧:೧೮, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩) == Would like to know what is the impact of article (means how many have gone through the article) - ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಅಧ್ಯಯನ --[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೧೮, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] , https://xtools.wmcloud.org/articleinfo/kn.wikipedia.org/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6%20%E0%B2%B9%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B2%BF%20%E0%B2%85%E0%B2%A7%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%AF%E0%B2%A8 <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೨೧:೨೨, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :thanks [[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೧, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] (೨೧:೩೬, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩) == Would like to know, how to know the impact of all the articles I handled. "Your Impact" provides 60 days input for few articles handled, but not all. --[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೩೬, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] , https://pageviews.wmcloud.org/?project=kn.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=all-time&pages=%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%B9%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B2%BF_%E0%B2%85%E0%B2%A7%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%AF%E0%B2%A8 . <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೨೧:೪೧, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::thanks [[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೧, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:S.M. MAHENDRA|S.M. MAHENDRA]] on [[ಹಾಲುಮತ ಕುರುಬ ಪುರಾಣ]] (೧೩:೪೦, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩) == Kuruba hithihasa --[[ಸದಸ್ಯ:S.M. MAHENDRA|S.M. MAHENDRA]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:S.M. MAHENDRA|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೪೦, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:S.M. MAHENDRA|S.M. MAHENDRA]] , ಆ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವಿಷಯವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಆ ಪುಟವನ್ನು ಅಳಿಸಲಾಗಿದೆ , ನೀವು ಬಯಸಿದರೆ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:MOS]] ಪ್ರಕಾರ ಉಲ್ಲೇಖಿತ ವಿಷಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಆ ಪುಟವನ್ನು ನೀವು ಮರುಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೧೩:೪೯, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == ಕರ್ನಾಟಕ == ಹೊಸ Infobox ಯಾಕೆ remove ಮಾಡಿದ್ದು? ಅದರಲ್ಲಿ ಏನು ಬದಲಾವಣೆ ಆಗಬೇಕಿತ್ತು? [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೪೪, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :ಕೆಂಪು,ಹಳದಿ ಬಣ್ಣ ಹಾಕಬಾರದಿತ್ತು. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೨೧:೪೭, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::ಯಾಕೆ? [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೪೯, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :::@[[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] , ಇತರ ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್‌ಗಳ ಹಾಗೆಯೇ ಏಕಸಾಮ್ಯತೆ ಇದ್ದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು, ಆದ್ದರಿಂದ ಬಣ್ಣ ಬದಲಾವಣೆ ಬೇಡ. ಬಣ್ಣಗಳ ಬಳಕೆ ಬಿಟ್ಟರೆ ನಿಮ್ಮ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ನಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಯಾವ ತೊಂದರೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೨೧:೫೪, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :::Infobox head, sub head ಗಳಗಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಅವಕಾಶ ಇದೆ, ಆದ್ರೆ ನೀವು ಯಾಕೆ ಬೇಡ ಅಂತ ಇದೀರಿ , :::ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಗಳ ಬಳಕೆ ಇರುವುದನ್ನು ನಾನು ನೋಡಿದ್ದೇನೆ . ಅದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ sub head ಗಳಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣ ಬಳಸಿದ್ದು . [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೫, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::::ಪುನಃ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ಎಲ್ಲ ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್ ಗಳು ಒಂದೇ ಸಮನೆ ಇರಲಿ ಎಂದು ನಿಮ್ಮ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯನ್ನೂ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ನೀವು ಬದಲಾವಣೆ ಬಯಸಿದ್ದಲ್ಲಿ [[WP:VP]] ಪುಟದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿ ಮತ್ತು ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೨೨:೦೧, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == ಸಹಾಯ == [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:switcher]] ಕನ್ನಡವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ, ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ [[en:MediaWiki:Gadget-switcher.js]] ಮತ್ತು [[en:MediaWiki:Gadgets-definition]] ಈ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಪುಟ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಎಂದನಿಸುತ್ತಿದೆ, ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಪುಟಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಗೆ ಇಂಪೋರ್ಟ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ, [[ಮೀಡಿಯವಿಕಿ:Gadget-switcher.js]] [[ಮೀಡಿಯವಿಕಿ:MediaWiki:Gadgets-definition]] , ಡಿಜಿಟಲ್ map ಮತ್ತು ಚಿತ್ರ ನಕ್ಷೆ ಎರಡನ್ನೂ Infobox ನಲ್ಲಿ ನೀಡಲು ಇದರ ಅಗತ್ಯ ಇತ್ತು, [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:switcher]] ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಂತೆ ಮಾಡಿಕೊಡಿ. [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೫೫, ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :Request on [[WP:VP]] , i will import it <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೧೪:೦೦, ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::👍 [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೧೪, ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == ಸುದ್ದಿ ಅಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ವಿವರಣೆ ಕಾರಣ ತಿಳಿಸಿ == ನಮಸ್ತೆ ಅನೂಪ್, ಸಂಸತ್ ಭವನದ ಭದ್ರತೆ ವೈಫಲ್ಯ ಸುದ್ದಿ... ಸುದ್ದಿ ಅಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ವಿವರಣೆ ಕಾರಣ ತಿಳಿಸಿ ಸರಿಯಾದ ಬಗೆ ಏನು ? [[ಸದಸ್ಯ:Gangaasoonu|Gangaasoonu]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gangaasoonu|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೫೯, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Gangaasoonu|Gangaasoonu]] , ಅದು tear gas bomb ಅಲ್ಲ, ಹೊಳಿ ಬಣ್ಣದ ಬಾಂಬ್. ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿ ಪುನಃ ಸೇರಿಸಿ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೧೦:೦೨, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::ಥ್ಯಾಂಕ್ಸ್. ::ಅಳಿಸುವಾಗ ಕಾರಣ ಹಾಕಿದರೆ ಉತ್ತಮ.. ::ಸರಿ ಮಾಡ್ತೇನೆ. ::[[ಸದಸ್ಯ:Gangaasoonu|Gangaasoonu]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gangaasoonu|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೦೩, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :::Rollback ಉಪಯೋಗಿಸುವಾಗ ಕಾರಣ ಕೊಡಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾರಣ ಕೊಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೧೦:೦೬, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ|ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ]] on [[ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ]] (೧೯:೪೩, ೨೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩) == ವಿಶ್ವ ಕನ್ನಡವಾಗುವುದೆ ? --[[ಸದಸ್ಯ:ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ|ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೪೩, ೨೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಶ್ನೆ ಅರ್ಥವಾಗಲಿಲ್ಲ, ದಯವಿಟ್ಟು ವಿವರಿಸಿ.<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೨೦:೩೫, ೨೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:MARUTI SALUNKE|MARUTI SALUNKE]] (೧೩:೧೬, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪) == how to my profile edit? --[[ಸದಸ್ಯ:MARUTI SALUNKE|MARUTI SALUNKE]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MARUTI SALUNKE|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೧೬, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:MARUTI SALUNKE|MARUTI SALUNKE]], https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:MARUTI_SALUNKE&action=edit&redlink=1 . <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೧೩:೧೭, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪ (IST) == Organising Feminism and Folklore == [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg | 350px | right]] Hello Community Organizers, Thank you for organising Feminism and Folklore writing competition on your wiki. We congratulate you in joining and celebrating our cultural heritage and promoting gender equality on Wikipedia. To encourage boost for the contributions of the participants, we're offering prizes for Feminism and Folklore local prizes. Each Wikipedia will have three local winners: *First Prize: $15 USD *Second Prize: $10 USD *Best Jury Article: $5 USD All this will be in '''gift voucher format only'''. Kindly inform your local community regarding these prizes and post them on the local project page The Best Jury Article will be chosen by the jury based on how unique the article is aligned with the theme. The jury will review all submissions and decide the winner together, making sure it's fair. These articles will also be featured on our social media handles. We're also providing internet and childcare support to the first 50 organizers and Jury members for who request for it. Remember, only 50 organizers will get this support, and it's given on a first-come, first-served basis. The registration form will close after 50 registrations, and the deadline is March 15, 2024. This support is optional and not compulsory, so if you're interested, fill out the form [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdnytyact-HR6DvsWwnrVeWuzMfuNH1dSjpF24m6od-f3LzZQ/viewform here]. Each organizer/jury who gets support will receive $30 USD in gift voucher format, even if they're involved in more than one wiki. No dual support will be provided if you have signed up in more than one language. This support is meant to appreciate your volunteer support for the contest. We also invite all organizers and jury members to join us for office hours on '''Saturday, March 2, 2024'''. This session will help you understand the jury process for both contests and give you a chance to ask questions. More details are on [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Folklore_2024_Office_Hour_2 meta page]. Let's celebrate our different cultures and work towards gender equality on Wikipedia! Best regards, Rockpeterson [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೨೬, ೨೯ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪ (IST) <!-- Message sent by User:Rockpeterson@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/fnf2024golbal&oldid=26304232 --> == Help Wanted with CampWiz == Hi, Can you please help me translate the following templates in Kannada? {{Special:PrefixIndex/User:CampWiz Bot/Templates/}}[[ಸದಸ್ಯ:Nokib Sarkar|Nokib Sarkar]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Nokib Sarkar|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೫೪, ೬ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೪ (IST) == Next Steps and Feedback Request for Feminism and Folklore Organizers == [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|centre|550px|frameless]] Dear Organizer, I hope this message finds you well. First and foremost, I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause. As the campaign draws to a close, I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2024/Project Page|sign-up page]]. Once the jury process is completed, kindly update the [[:m:Feminism and Folklore 2024/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2024'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on our Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed. Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance. Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights. Therefore, I kindly ask you to spare just 10 minutes to share your progress and achievements with us through a Google Form survey. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful. Here's the link to the survey: [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfCkFONXlPVlakMmdh-BWtZp0orYBCSVvViJPbsjf2TIXAWvw/viewform?usp=sf_link Survey Google Form Link] Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon. Warm regards, '''Feminism and Folklore International Team #WeTogether''' [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೫೬, ೭ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೪ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2024&oldid=26557949 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Reminder to vote now to select members of the first U4C</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear Wikimedian, You are receiving this message because you previously participated in the UCoC process. This is a reminder that the voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) ends on May 9, 2024. Read the information on the [[m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|voting page on Meta-wiki]] to learn more about voting and voter eligibility. The Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members were invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. On behalf of the UCoC project team,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] ೦೪:೪೧, ೩ ಮೇ ೨೦೨೪ (IST) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2024/Previous_voters_list_2&oldid=26721207 --> == Thank You for Your Contribution to Feminism and Folklore 2024! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|center|500px]] {{int:please-translate}} Dear Wikimedian, We extend our sincerest gratitude to you for making an extraordinary impact in the '''[[:m:Feminism and Folklore 2024|Feminism and Folklore 2024]]''' writing competition. Your remarkable dedication and efforts have been instrumental in bridging cultural and gender gaps on Wikipedia. We are truly grateful for the time and energy you've invested in this endeavor. As a token of our deep appreciation, we'd love to send you a special postcard. It serves as a small gesture to convey our immense thanks for your involvement in organizing the competition. To ensure you receive this token of appreciation, kindly fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeHYAhFA9Q5vUs9UA1N45TOUxUdSNO8igGTmg4oPUL_qXS1EQ/viewform?usp=sf_link this form] by August 15th, 2024. Looking ahead, we are thrilled to announce that we'll be hosting Feminism and Folklore in 2025. We eagerly await your presence in the upcoming year as we continue our journey to empower and foster inclusivity. Once again, thank you for being an essential part of our mission to promote feminism and preserve folklore on Wikipedia. With warm regards, '''Feminism and Folklore International Team'''. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೫೮, ೨೧ ಜುಲೈ ೨೦೨೪ (IST) </div>. <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2024&oldid=26557949 --> == Question from [[User:2310173 sharina|2310173 sharina]] (೦೯:೧೬, ೨೪ ಜುಲೈ ೨೦೨೪) == How to upload the writing in wikipedia. --[[ಸದಸ್ಯ:2310173 sharina|2310173 sharina]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:2310173 sharina|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೧೬, ೨೪ ಜುಲೈ ೨೦೨೪ (IST) :please refer [[ಸಹಾಯ:ಸಂಪಾದನೆ]].<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೦೯:೧೮, ೨೪ ಜುಲೈ ೨೦೨೪ (IST) == Question from [[User:Veena Sundar N.|Veena Sundar N.]] (೧೬:೪೦, ೨೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪) == Hello, how can we see the total views of our published articles. --[[ಸದಸ್ಯ:Veena Sundar N.|Veena Sundar N.]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Veena Sundar N.|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೪೦, ೨೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Veena Sundar N.|Veena Sundar N.]], see [[Special:Contributions/Veena Sundar N.]] & https://guc.toolforge.org/?by=date&user=Veena+Sundar+N._ .<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೧೬:೫೦, ೨೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Veena Sundar N.|Veena Sundar N.]] page views can seen at https://xtools.wmcloud.org/pages/kn.wikipedia.org/Veena%20Sundar%20N. , please add . while viewing above pagesas your username has . at the end it doesn't work while link here. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೧೬:೫೫, ೨೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) == Feminism and Folklores 2024 Organizers Feedback == Dear Organizer, [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg | right | frameless]] We extend our heartfelt gratitude for your invaluable contributions to [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2024 Feminism and Folklore 2024]. Your dedication to promoting feminist perspectives on Wikimedia platforms has been instrumental in the campaign's success. To better understand your initiatives and impact, we invite you to participate in a short survey (5-7 minutes). Your feedback will help us document your achievements in our report and showcase your story in our upcoming blog, highlighting the diversity of [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore Feminism and Folklore] initiatives. Click to participate in the [https://forms.gle/dSeoDP1r7S4KCrVZ6 survey]. By participating in the By participating in the survey, you help us share your efforts in reports and upcoming blogs. This will help showcase and amplify your work, inspiring others to join the movement. The survey covers: #Community engagement and participation #Challenges and successes #Partnership Thank you again for your tireless efforts in promoting [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore Feminism and Folklore]. Best regards,<br> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 14:23, 26 October 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Organising Tuluvas Aati Month == [[File:Tuluvas Aati Month banner logo.svg| 150px | right]] Hello Organizers, We want to extend our heartfelt gratitude to you for making the '''[[m:Tuluvas Aati Month|Tuluvas Aati Month]]''' event a success. Your time, dedication, and expertise brought this cultural celebration to life, creating meaningful experiences for everyone involved. To help us improve future events and celebrate the efforts of everyone. Each organizer/jury who gets support will receive in gift card format. please fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd3RWB1kvSyR77kYaZtI-S1T9da48Cd7j6giMb6naSDXcYl9Q/viewform this form]. Best regards,<br> '''Tuluvas Aati Month Team'''. [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೫೬, ೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) <!-- Message sent by User:ChiK@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tuluvas_Aati_Month/JuryList&oldid=27685549 --> == [Reminder] Apply for Cycle 3 Grants by December 1st! == Dear Feminism and Folklore Organizers, We hope this message finds you well. We are excited to inform you that the application window for Wikimedia Foundation's Cycle 3 of our grants is now open. Please ensure to submit your applications by December 1st. For a comprehensive guide on how to apply, please refer to the Wiki Loves Folklore Grant Toolkit: https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Folklore_Grant_Toolkit Additionally, you can find detailed information on the Rapid Grant timeline here: https://meta.wikimedia.org/wiki/Grants:Project/Rapid#Timeline We appreciate your continuous efforts and contributions to our campaigns. Should you have any questions or need further assistance, please do not hesitate to reach out: '''support@wikilovesfolkore.org''' Kind regards, <br> On behalf of the Wiki Loves Folklore International Team. <br> [[User:Joris Darlington Quarshie | Joris Darlington Quarshie]] ([[User talk:Joris Darlington Quarshie|talk]]) 08:39, 9 November 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == [Workshop] Identifying Win-Win Relationships with Partners for Wikimedia == Dear Recipient,<br> We are excited to invite you to the third workshop in our Advocacy series, part of the Feminism and Folklore International Campaign. This highly anticipated workshop, titled <b>"Identifying Win-Win Relationships with Partners for Wikimedia,"</b> will be led by the esteemed Alex Stinson, Lead Program Strategist at the Wikimedia Foundation. Don't miss this opportunity to gain valuable insights into forging effective partnerships. ===Workshop Objectives=== * <b>Introduction to Partnerships: </b>Understand the importance of building win-win relationships within the Wikimedia movement. * <b>Strategies for Collaboration: </b>Learn practical strategies for identifying and fostering effective partnerships. * <b>Case Studies:</b> Explore real-world examples of successful partnerships in the Wikimedia community. * <b>Interactive Discussions: </b>Engage in discussions to share experiences and insights on collaboration and advocacy. ===Workshop Details=== 📅 Date: 7th December 2024<br> ⏰ Time: 4:30 PM UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1733589000 Check your local time zone])<br> 📍 Venue: Zoom Meeting ===How to Join:=== Registration Link: https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Identifying_Win-Win_Relationships_with_Partners_for_Wikimedia <br> Meeting ID: 860 4444 3016 <br> Passcode: 834088 We welcome participants to bring their diverse perspectives and stories as we drive into the collaborative opportunities within the Wikimedia movement. Together, we’ll explore how these partnerships can enhance our advocacy and community efforts. Thank you, Wiki Loves Folklore International Team [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 07:34, 03 December 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2025 in Your Country == [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|frameless]] Dear Team, My name is Joris Darlington Quarshie (user: Joris Darlington Quarshie), and I am the Event Coordinator for the Wiki Loves Folklore 2025 (WLF) International campaign. Wiki Loves Folklore 2025 is a photographic competition aimed at highlighting folk culture worldwide. The annual international photography competition is held on Wikimedia Commons between the 1st of February and the 31st of March. This campaign invites photographers and enthusiasts of folk culture globally to showcase their local traditions, festivals, cultural practices, and other folk events by uploading photographs to Wikimedia Commons. As we celebrate the seventh anniversary of Wiki Loves Folklore, the international team is thrilled to invite Wikimedia affiliates, user groups, and organizations worldwide to host a local edition in their respective countries. This is an opportunity to bring more visibility to the folk culture of your region and contribute valuable content to the internet. * Please find the project page for this year’s edition at: https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2025 * To sign up and organize the event in your country, visit: https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2025/Organize If you wish to organize your local edition in either February or March instead of both months, feel free to let us know. In addition to the photographic competition, there will also be a Wikipedia writing competition called Feminism and Folklore, which focuses on topics related to feminism, women's issues, gender gaps, and folk culture on Wikipedia. We welcome your team to organize both the photo and writing campaigns or either one of them in your local Wiki edition. If you are unable to organize both campaigns, feel free to share this opportunity with other groups or organizations in your region that may be interested. * You can find the Feminism and Folklore project page here: https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025 * The page to sign up is: https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Project_Page For any questions or to discuss further collaboration, feel free to contact us via the Talk page or email at support@wikilovesfolklore.org. If your team wishes to connect via a meeting to discuss this further, please let us know. We look forward to your participation in Wiki Loves Folklore 2025 and to seeing the incredible folk culture of your region represented on Wikimedia Commons. Sincerely, The Wiki Loves Folklore International Team [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 08:50, 27 December 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Invitation to Organise Feminism and Folklore 2025 == == Invitation to Organise Feminism and Folklore 2025 == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center;"><em>{{int:please-translate}}</em></div> Dear {{PAGENAME}}, My name is [[User:SAgbley|Stella Agbley]], and I am the Event Coordinator for the Feminism and Folklore 2025 (FnF) International campaign. We're thrilled to announce the Feminism and Folklore 2025 writing competition, held in conjunction with Wiki Loves Folklore 2025! This initiative focuses on enriching Wikipedia with content related to feminism, women's issues, gender gaps, and folk culture. === Why Host the Competition? === * Empower voices: Provide a platform for discussions on feminism and its intersection with folk culture. * Enrich Wikipedia: Contribute valuable content to Wikipedia on underrepresented topics. * Raise awareness: Increase global understanding of these important issues. === Exciting Prizes Await! === We're delighted to acknowledge outstanding contributions with a range of prizes: **International Recognition:** * 1st Prize: $300 USD * 2nd Prize: $200 USD * 3rd Prize: $100 USD * Consolation Prizes (Top 10): $50 USD each **Local Recognition (Details Coming Soon!):** Each participating Wikipedia edition (out of 40+) will offer local prizes. Stay tuned for announcements! All prizes will be distributed in a convenient and accessible manner. Winners will receive major brand gift cards or vouchers equivalent to the prize value in their local currency. === Ready to Get Involved? === Learn more about Feminism and Folklore 2025: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025 Feminism and Folklore 2025] Sign Up to Organize a Campaign: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Project_Page Campaign Sign-Up Page] === Collaboration is Key! === Whether you choose to organize both photo and writing competitions (Wiki Loves Folklore and Feminism and Folklore) or just one, we encourage your participation. If hosting isn't feasible, please share this opportunity with interested groups in your region. === Let's Collaborate! === For questions or to discuss further collaboration, please contact us via the Talk page or email at support@wikilovesfolklore.org. We're happy to schedule a meeting to discuss details further. Together, let's celebrate women's voices and enrich Wikipedia with valuable content! Thank you, **Wiki Loves Folklore International Team** </div> </div> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|{{int:Talkpagelinktext}}]]) 23:02, 05 January 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey == Dear Community Members, I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity. We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal. This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference. Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6 We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations. Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025 Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input. Warm regards,<br> [[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]] <!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 --> == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' ೧೧:೫೪, ೨೬ ಜನವರಿ ೨೦೨೫ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 --> == ಕವಿ ಪರಿಚಯ ರಮೇಶ್ ಎಂ.ಎಸ್ ದೊಡ್ಡಿ == ರಮೇಶ್ ಎಂ.ಎಸ್ ದೊಡ್ಡಿ [[ವಿಶೇಷ:Contributions/2409:40F2:2170:7CC1:84CA:BFFF:FE4F:2F95|2409:40F2:2170:7CC1:84CA:BFFF:FE4F:2F95]] ೧೮:೩೨, ೯ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) == Feminism and Folklore 2025: Important Updates for Organizers & Jury == Hello Community Organizers and Jury, Thank you for organising Feminism and Folklore writing competition on your wiki. Feminism and Folklore is the largest Wikipedia contest organized by community members. We congratulate you in joining and celebrating our cultural heritage and promoting gender equality on Wikipedia. To encourage boost for the contributions of the participants, we're offering prizes for Feminism and Folklore local prizes. Each Wikipedia will have three local winners: # First Prize: $25 USD # Second Prize: $20 USD # Best Jury Article: $15 USD All this will be in '''gift voucher format only'''. Prizes will only be given to users who have more than 5 accepted articles. No prizes will be given for users winning below 5 accepted articles. Kindly inform your local community regarding these prizes and post them on the local project page The Best Jury Article will be chosen by the jury based on how unique the article is aligned with the theme. The jury will review all submissions and decide the winner together, making sure it's fair. These articles will also be featured on our social media handles. We're also providing internet and childcare support to the first 75 organizers and Jury members for those who request for it. Remember, only 75 organizers will get this support, and it's given on a first-come, first-served basis. The registration form will close after 75 registrations, and the deadline is <nowiki>'''</nowiki>March 5, 2025<nowiki>'''</nowiki>. This support is optional and not compulsory, so if you're interested, fill out the [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeum8md6FqHY1ISWRLW5bqOAv_lcd1tpVtMMZfWKRDU_IffLQ/viewform?usp=dialog Form] Each organizer/jury who gets support will receive $40 USD in gift voucher format, even if they're involved in more than one wiki. No dual support will be provided if you have signed up in more than one language. This support is meant to appreciate your volunteer support for the contest. We also invite all organizers and jury members to join us for Advocacy session on '''Saturday, Feb 28, 2025'''. This session will help you understand the jury process for both contests and give you a chance to ask questions. More details are on [[meta:Event:Telling untold stories: How to document gendered narratives in Folklore on Wikipedia|Event:Telling untold stories: How to document gendered narratives in Folklore on Wikipedia - Meta]] Let's celebrate our different cultures and work towards gender equality on Wikipedia! Best regards, Stella and Tiven Wiki loves folklore international team [[User:SAgbley|SAgbley]] ([[User talk:SAgbley|talk]]) 04:39, 25 February 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/Community_Prizes&oldid=28309519 --> == Question from [[User:Swarthak Gayakawad|Swarthak Gayakawad]] (೨೧:೦೪, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫) == ನಾನು ಕರ್ನಾಟಕ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆ ಸೇರಬೇಕು ನನಗೂ ಕರ್ನಾಟಕ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆ ಐಡಿ ಬೇಕು --[[ಸದಸ್ಯ:Swarthak Gayakawad|Swarthak Gayakawad]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Swarthak Gayakawad|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೦೪, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) :ಇದು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, ಕನ್ನಡ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲ. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid grey; border-radius: 5px;">[[User:~aanzx|~aanzx]] · [[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೧೫, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Swarthak Gayakawad|Swarthak Gayakawad]] (೨೧:೨೧, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫) == ನಾನು ಕರ್ನಾಟಕ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆ ಸೇರಬೇಕು --[[ಸದಸ್ಯ:Swarthak Gayakawad|Swarthak Gayakawad]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Swarthak Gayakawad|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೨೧, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) :ನಮಸ್ಕಾರ, ಇದು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ :{{quote|ಕನ್ನಡ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲ}} --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid grey; border-radius: 5px;">[[User:~aanzx|~aanzx]] · [[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೨೪, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Sharina.b2310173|Sharina.b2310173]] (೧೦:೪೫, ೬ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫) == Why is my article unable to edit --[[ಸದಸ್ಯ:Sharina.b2310173|Sharina.b2310173]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Sharina.b2310173|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೪೫, ೬ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫ (IST) :please use [[special:mypage/Sandbox]] . --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid grey; border-radius: 5px;">[[User:~aanzx|~aanzx]] · [[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</span> ೧೦:೫೬, ೬ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫ (IST) == Join Us Today: Amplify Women’s Stories on Wikipedia! == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, {{quote|Join us this International Women’s Month to uncover hidden stories and reshape cultural narratives! Dive into an interactive workshop where we’ll illuminate gaps in folklore and women’s history on Wikipedia—and take action to ensure their legacies are written into history.}} Facilitated by '''Rosie Stephenson-Goodknight''', this workshop will explore how to identify and curate missing stories about women’s contributions to culture and heritage. Let’s work together to amplify voices that have been overlooked for far too long! == Event Details == * '''📅 Date''': Today (15 March 2025) * '''⏰ Time''': 4:00 PM UTC ([https://www.timeanddate.com/worldclock/converter.html Convert to your time zone]) * '''📍 Platform''': [https://us06web.zoom.us/j/87522074523?pwd=0EEz1jfr4i9d9Nvdm3ioTaFdRGZojJ.1 Zoom Link] * '''🔗 Session''': [[meta:Event:Feminism and Folklore International Campaign: Finding and Curating the Missing Gaps on Gender Disparities|Feminism and Folklore International Campaign: Finding and Curating the Missing Gaps on Gender Disparities]] * '''🆔 Meeting ID''': 860 8747 3266 * '''🔑 Passcode''': FNF@2025 == Participation == Whether you’re a seasoned editor or new to Wikipedia, this is your chance to contribute to a more inclusive historical record. ''Bring your curiosity and passion—we’ll provide the tools and guidance!'' '''Let’s make history ''her'' story too.''' See you there! Best regards,<br> '''Joris Quarshie'''<br> [[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025 International Team]] <div style="margin-top:1em; text-align:center;"> Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]] [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div> --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|msg]]) 07:15, 24 March 2025 (UTC) </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Follow-Up: Support for Feminism and Folklore 2025 Contributions == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, I hope this message finds you well. We noticed that your community has signed up for the [[meta:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore Writing Contest]], but there have been only a few contributions submitted via the [https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/ Campwiz tool] so far. We completely understand that challenges may arise, and we’d love to support you and your participants in streamlining the submission process. To assist your community, here’s a step-by-step guide to adding articles to the campaign. Feel free to share these instructions with your participants: === How to Submit Articles via Campwiz === '''Tool link:''' https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/ # Access the Tool #* Visit Campwiz and log in with your Wikimedia account (same as your Wikipedia credentials). # Select the Campaign #* Scroll through the list of campaigns and click on your campaign. # Add Your Article #* Click on "'''+ SUBMIT NEW ARTICLE'''" button. #* Enter the exact title of your article in the “Tiltle” field. #* Click on "'''CHECK'''" button. #* If you have more articles to submit, click on the '''"SUBMIT ANOTHER"''' button. # Check your submissions. #* To check if your submissions went through please click on the '''"DETAILS"''' button #* Click on the '''SUBMISSIONS''' Button to see the list of your submissions. === Need Help? === * Technical issues? Ensure article titles are spelled correctly and meet the campaign’s theme (feminism, folklore, or gender-related topics). * Eligibility questions? New articles must follow Wikipedia’s notability guidelines. * Still stuck? Send an email to '''support@wikilovesfolklore.org'''! You can also reach out on the campaign’s Talk page. Your commitment to amplifying untold gendered narratives in folklore is invaluable, and we’re excited to see your community’s contributions come to life. Let’s work together to make this campaign a success! Looking forward to your response, Best regards,<br> Stella<br> Feminism and Folklore Organizer -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 07:29, 17 March 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&oldid=28410476 --> == ಮಾರಿಯಾ ಔರೋರಾ ಕೌಟೊ == ನಾನು ರಚಿಸಿದ ಈ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ತಪ್ಪುಗಳು ಇರಬಹುದೇ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿ, ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಪುಟವನ್ನು ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗೆ ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದ್ದೇನೆ. [[ಸದಸ್ಯ:SachinSwami|SachinSwami]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:SachinSwami|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೦೯, ೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST) :ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನೀವು ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಭೂತಕಾಲವನ್ನು ಬಳಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನೆಲೆಸಿದರು ಬದಲು ನೆಲೆಸಿದ್ದರು , ವಹಿಸಿದರು ಬದಲು ವಹಿಸಿದ್ದರು ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು, ಅದನ್ನು ವರೆತುಪಡಿಸಿದರೆ ಲೇಖನ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕೆ ನಿಮ್ಮ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ಕೊಡುಗೆಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid grey; border-radius: 5px;">[[User:~aanzx|~aanzx]] · [[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</span> ೧೭:೨೧, ೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST) == Feminism and Folklore 2025 Jury Evaluation Guidelines & Results Submission == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, Thank you once again for your commitment and dedication to the [[meta:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025]] campaign! As we near the conclusion of this year’s contest, please follow the official jury guidelines when evaluating submissions: ===Jury Guidelines:=== * Articles must be created or expanded between 1st February and 31st March 2025. * Minimum article size: 3000 bytes and at least 300 words. * No poor or machine-translated content. * Articles must align with the Feminism and Folklore themes (feminism, gender, culture, folklore). * Articles should not be orphaned – they must be linked to at least one other article. * Submissions must not violate copyright rules and should follow local notability guidelines. * All articles must include proper references according to your local Wikipedia’s citation policies. * Once your local jury process is complete, kindly submit only the top 3 winners on the official results page: ===Submission Link:=== https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results Please include the following for each winner: * Username * Link to the local user talkpage * Their ranking (1st, 2nd, or 3rd) For more information, you can also refer to the main contest page: https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025 If you need help or have any questions, feel free to reach out. Warm regards, <br> Stella Sessy Agbley<br> Coordinator, Feminism and Folklore -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 10:48, 10 April 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&oldid=28410476 --> == Invitation: Gendering the Archive - Building Inclusive Folklore Repositories (April 30th) == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, You are invited to a hands-on session focused on [[meta:Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation|Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation]]. This online workshop will guide participants on how to create, edit, and expand gender-inclusive folklore articles and multimedia archives on Wikipedia and Wikidata. The session will be led by Rebecca Jeannette Nyinawumuntu. === Objectives === * '''Design Inclusive Repositories:''' Learn best practices for structuring folklore archives that foreground gender perspectives. * '''Hands-On Editing:''' Practice creating and improving articles and items on Wikipedia and Wikidata with a gender-inclusive lens. * '''Collaborative Mapping:''' Work in small groups to plan new entries and multimedia uploads that document underrepresented voices. * '''Advocacy & Outreach:''' Discuss strategies to promote and sustain these repositories within your local and online communities. === Details === * '''Date:''' 30th April 2025 * '''Day:''' Wednesday * '''Time:''' 16:00 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746028800 Check your local time zone]) * '''Venue:''' Online (Zoom) * '''Speaker:''' Rebecca Jeannette Nyinawumuntu (Co-founder, Wikimedia Rwanda & Community Engagement Director) === How to Join === * '''Zoom Link:''' [https://us06web.zoom.us/j/89158738825?pwd=ezEgXbAqwq9KEr499DvJxSzZyXSVQX Join here] * '''Meeting ID:''' 891 5873 8825 * '''Passcode:''' FNF@2025 * '''Add to Calendar:''' [https://zoom.us/meeting/tZ0scuGvrTMiGNH4I3T7EEQmhuFJkuCHL7Ci/ics?meetingMasterEventId=Xv247OBKRMWeJJ9LSbX2hA Add to your calendar] '''' === Agenda === # Welcome & Introductions: Opening remarks and participant roll-call. # Presentation: Overview of gender-inclusive principles and examples of folklore archives. # Hands-On Workshop: Step-by-step editing on Wikipedia and Wikidata—create or expand entries. # Group Brainstorm: Plan future repository items in breakout groups. # Q&A & Discussion: Share challenges, solutions, and next steps. # Closing Remarks: Summarise key takeaways and outline follow-up actions. We look forward to seeing you there! Best regards,<br> Stella<br> Feminism and Folklore Organiser -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 10:28, 24 April 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=28399508 --> == Invitation: Gendering the Archive - Building Inclusive Folklore Repositories (April 30th) == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, You are invited to a hands-on session focused on [[meta:Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation | Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation]]. This online workshop will guide participants on how to create, edit, and expand gender-inclusive folklore articles and multimedia archives on Wikipedia and Wikidata. The session will be led by Rebecca Jeannette Nyinawumuntu. === Objectives === * '''Design Inclusive Repositories:''' Learn best practices for structuring folklore archives that foreground gender perspectives. * '''Hands-On Editing:''' Practice creating and improving articles and items on Wikipedia and Wikidata with a gender-inclusive lens. * '''Collaborative Mapping:''' Work in small groups to plan new entries and multimedia uploads that document underrepresented voices. * '''Advocacy & Outreach:''' Discuss strategies to promote and sustain these repositories within your local and online communities. === Details === * '''Date:''' 30th April 2025 * '''Day:''' Wednesday * '''Time:''' 16:00 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746028800 Check your local time zone]) * '''Venue:''' Online (Zoom) * '''Speaker:''' Rebecca Jeannette Nyinawumuntu (Co-founder, Wikimedia Rwanda & Community Engagement Director) === How to Join === * '''Zoom Link:''' [https://us06web.zoom.us/j/89158738825?pwd=ezEgXbAqwq9KEr499DvJxSzZyXSVQX Join here] * '''Meeting ID:''' 891 5873 8825 * '''Passcode:''' FNF@2025 * '''Add to Calendar:''' [https://zoom.us/meeting/tZ0scuGvrTMiGNH4I3T7EEQmhuFJkuCHL7Ci/ics?meetingMasterEventId=Xv247OBKRMWeJJ9LSbX2hA Add to your calendar] '''' === Agenda === # Welcome & Introductions: Opening remarks and participant roll-call. # Presentation: Overview of gender-inclusive principles and examples of folklore archives. # Hands-On Workshop: Step-by-step editing on Wikipedia and Wikidata—create or expand entries. # Group Brainstorm: Plan future repository items in breakout groups. # Q&A & Discussion: Share challenges, solutions, and next steps. # Closing Remarks: Summarise key takeaways and outline follow-up actions. We look forward to seeing you there! Best regards,<br> Stella<br> Feminism and Folklore Organiser -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 10:28, 24 April 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&oldid=28410476 --> == Question from [[User:Shivu26|Shivu26]] (೨೨:೪೦, ೧೦ ಮೇ ೨೦೨೫) == Hello How to publish my translated article --[[ಸದಸ್ಯ:Shivu26|Shivu26]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivu26|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೪೦, ೧೦ ಮೇ ೨೦೨೫ (IST) :once completed you can move page by using , tools > move option on top right section on the line of title --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೨:೪೫, ೧೦ ಮೇ ೨೦೨೫ (IST) == Final reminder that the deadline for submitting your Feminism and Folklore 2025 results == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> Hello {{PAGENAME}} [[File:Feminism and Folklore logo.svg | right | frameless]] I hope this message finds you well. This is a final reminder that the deadline for submitting your Feminism and Folklore 2025 results on Meta has elapsed. For participant prizes to be processed, your community must submit the necessary information as soon as possible. Please use the following link to submit your results: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results Submit your results] We have extended the {{font color||yellow|'''submission deadline to 12 June 2025'''.}} Kindly note that failure to submit by this date will result in your group’s participants not receiving any prizes from us. Thank you for your attention to this important matter and for your continued contributions to the Feminism and Folklore campaign. Warm regards,<br> Stella<br> On behalf of Feminism and Folklore Team<br> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 12:39, 08 June 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Template:FnF_2025_reminder_list&oldid=28842648 --> == You're invited: Feminism and Folklore Advocacy Session – June 20! == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> Hello {{PAGENAME}} [[File:Feminism and Folklore logo.svg | right | frameless]] We are pleased to invite you to an inspiring session in the Feminism and Folklore International Campaign Advocacy Series titled: 🎙️ Documenting Indigenous Women’s Wisdom: The Role of Grandmothers and Elders<br> 🗓 Friday, June 20, 2025<br> ⏰ 4:00 PM UTC<br> 🌍 Online – [https://us06web.zoom.us/j/86470824823?pwd=s7ruwuxrradtJNcZLVT9EyClb8g7ho.1 Zoom link]<br> 👤 Facilitator: Obiageli Ezeilo (Wiki for Senior Citizens Network)<br> Join us as we explore how the oral teachings of grandmothers and elders preserve cultural heritage and influence today’s feminist movements. Learn how to document these narratives using Wikimedia platforms! 🔗 Event Page & Details: https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Documenting_Indigenous_Women%E2%80%99s_Wisdom:_The_Role_of_Grandmothers_and_Elders This session includes:<br> ✔️ A keynote presentation<br> ✔️ Story-sharing interactive segment<br> ✔️ Q&A + tools for documenting women’s wisdom on Wikimedia<br> We hope to see you there! Warm regards,<br> Stella<br> On behalf of Feminism and Folklore Team<br> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 23:49, 17 June 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=28399508 --> == Request == Could you please create a page about the 2021 Disney animated film [[:en:Encanto|Encanto]]? I personally love this film. It's a beautiful tribute to Colombian culture. I couldn't have asked for a better film. It's the best film I've seen since [[ದಿ ಲಯನ್ ಕಿಂಗ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]]. [[ವಿಶೇಷ:Contributions/2600:1700:C910:2960:59A0:834D:35B:4254|2600:1700:C910:2960:59A0:834D:35B:4254]] ೨೩:೨೪, ೨೧ ಜುಲೈ ೨೦೨೫ (IST) == Deletion == Hi, I don't know Kannada, but [[ರ‍್ಯಾಗಿಂಗ್‌ ವಿರೋಧಿ]] looks AI generated so you might want to delete :) [[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Matrix|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೫೬, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) :Thanks for reporting it was created as part of education program [[:meta:St_Aloysius_University_-_Wikipedia_Association_2025-26#22nd_August_2025-_Activity]], I will let organiser of that program know to wikify that page. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೬:೦೩, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] , may i know how did you know that article was AI generated. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೬:೪೩, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) ::Thank you responding, the bottom of the page links [https://gemini.google.com/] which is an AI website. There are less known signs as well, namely use of emojis, no references, having a question-answer format and overusing lists (you can read [[en:Wikipedia:Signs of AI writing]] if you are unsure what I mean). [[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Matrix|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೧೧, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) :::@[[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] what I meant was, did you follow any global filters or channel on IRC or any other tools to catch this edit. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೯:೧೯, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) ::::I used [[:meta:SWViewer]], it came up there. [[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Matrix|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೨೧, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) :::::Good that SWViewer catch these edits, & Thanks for notifying about.--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೯:೨೩, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Alialkaisi|Alialkaisi]] (೨೧:೧೭, ೧೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫) == مرحبا هل الاسئلة باللغة العربية أو باللغة الإنكليزية --[[ಸದಸ್ಯ:Alialkaisi|Alialkaisi]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Alialkaisi|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೧೭, ೧೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :English, if you know Kannada Language you can ask in kannada. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೧೯, ೧೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == Citoid == Hi A826, I'm Johannes from [[:m:WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. I've noticed your project is using the [[:mw:VisualEditor/Citation tool]], but not [[:mw:Citoid]] (the tool used for automatic reference creation). Your project already fullfills all the necessary criteria in [[:mw:Citoid/Enabling Citoid on your wiki]] (enabling the VE citation tool, using templates with template data...) – you just need to create [[ಮೀಡಿಯವಿಕಿ:Citoid-template-type-map.json]] to map different types of citations to the relevant template from [[ಮೀಡಿಯವಿಕಿ:Cite-tool-definition.json]]. You can check other wiki's pages [https://global-search.toolforge.org/?namespaces=8&q=Citoid-template-type-map.json&title=Citoid-template-type-map.json] to see how they are doing the mapping. Best regards [[ಸದಸ್ಯ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Johannes Richter (WMDE)|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೫೬, ೧೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]], sure will look in to adding template, Thanks for bringing this to my attention. will contact you if further assistance needed.--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೦೯, ೧೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] {{done}} [[special:diff/1318564]] works fine now. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೨೪, ೧೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] (೧೬:೧೮, ೧೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫) == Please publish this article. My father was one of the famous and fameliar kannada leader and writer in mysore. There no faul information about him. Thats all sir. 🙏🙏🙏 --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೧೮, ೧೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :please check [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಉತ್ತಮ ಲೇಖನ]], article with verifiable source, with good wiki readable format are always welcome on wiki, please try use [[Special:Mypage/Sandbox]] before creating on main namespace. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೬:೨೩, ೧೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] (೨೩:೩೬, ೨೦ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫) == ಯಾವ ರೀತಿಯ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆಯ ಬೇಕು. --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೩:೩೬, ೨೦ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :ದಯವಿಟ್ಟು ಪುಟಗಳು ಹೇಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು 2 ಅಥವಾ 3 ( ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಕುವೆಂಪು]] ) ಪುಟಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು [[Special:Mypage/Sandbox]] ನಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ, ನಂತರ ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ನನ್ನನ್ನು ಕೇಳಿ, ಪ್ರತಿ ಪುಟವು ಕನಿಷ್ಠ 3-4 ಆನ್‌ಲೈನ್ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿ ಹೊಂದಿರಬೇಕು, ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಲೇಖನಗಳಿಗೆ ಇಂಟರ್‌ವಿಕಿ ಲಿಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೨:೧೮, ೨೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] (೧೯:೪೪, ೧೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೬) == ಸರ್ ನನಗೆ ಫೋಟೋ ಸೇರಿಸಲು ತಿಳಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ಲಿಂಕ್ ಸೇರಿಸಲು ತಿಳಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು. --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೪೪, ೧೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) :[[special:upload]] ನೀವು ಇದನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅಪ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಬಹುದು. ನಿಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಮತ್ತು ಸಾವರ್ಜನಿಕವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದಾದಂತಹ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅಪ್ಲೋಡ್ ಮಾಡಬಹುದು. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೬:೧೧, ೧೧ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) ::[[commons:Commons:Contributing_your_own_work]] ಕೂಡ ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದು --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೬:೫೨, ೧೧ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == Translation request == Hello, A826. Can you translate and upload the article about the prominent Turkish economist [[:en:Dani Rodrik]] in Kannada Wikipedia? Yours sincerely, [[ಸದಸ್ಯ:Kurcke|Kurcke]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kurcke|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೪೫, ೧೩ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) :I don't translate content i don't have knowledge of. Sorry. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೭:೪೬, ೧೩ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) ::In understand. Thank you for the reply. [[ಸದಸ್ಯ:Kurcke|Kurcke]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kurcke|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೩:೩೨, ೧೩ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wikimedian, We thank you for taking an initiative to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;Checklist for Organizers Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us in upcoming office hours We look forward to your presence in the upcoming office hours where the community and the international Team can interact with each other and know more about the contest. resister yourself for the [[:m:Event:Wiki Loves Folklore 2026 Office Hours|office hours event]]. Thank you and all the best, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೦೦, ೧೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=29948401 --> == Question from [[User:Hariprasad Shetty10|Hariprasad Shetty10]] (೧೨:೩೦, ೨೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬) == ದಯವಿಟ್ಟು ಇದನ್ನು ಅಳಿಸಿ https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%87%E0%B2%B2%E0%B2%BF%E0%B2%AF%E0%B2%BE%E0%B2%A8_%E0%B2%87%E0%B2%AF%E0%B3%8B%E0%B2%9F%E0%B3%8B%E0%B2%B5%E0%B2%BE --[[ಸದಸ್ಯ:Hariprasad Shetty10|Hariprasad Shetty10]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Hariprasad Shetty10|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೩೦, ೨೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) :{{done}} --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೯:೦೧, ೨೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == Feminism and Folklore 2026 – Community Organisers & Jury == Hello {{PAGENAME}}!, Thank you for taking the lead in organising '''Feminism and Folklore 2026''' in your community. We truly appreciate your efforts! To ensure a smooth and successful campaign, please make sure you have: * Fully completed all details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Feminism and Folklore 2026 Project Page]]: * Started promoting the campaign within your community. * Requested a local administrator to place a '''sitenotice''' about the campaign so users are notified. * Used the '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/fnf/ Article List Generator Tool]''' and shared the generated article lists with your community. === Internet & Childcare Support === Community organisers and jury members who require '''internet and childcare support''' (non-mandatory, opt-in, request-only support) should fill the support request form '''by 22 February 2026'''. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeutXEF1yTnJfExWUYPIf6SkhcnTgul07BeI-biqT4RE_vsrA/viewform Link to the form]''' Requests submitted after this date will not be entertained. === Important Participation Guidelines === * Minimum article size: '''3000 bytes and 300 words''' (final decision may be set by local organisers). * If your country is not listed on the Article list generator tool, please contact us. === Community Engagement === * Keep your community active and motivated throughout the campaign. * Share your achievements and notable articles with us so we can highlight them globally. * In the support form, please indicate if you would like a '''quick coordination call after the campaign'''. Let’s make '''Feminism and Folklore''', under the banner of '''#WeTogether''', help bridge the '''gender gap''' and '''folklore gap''' on Wikipedia worldwide. 🌍✊ Thank you for your collaboration! ''If someone from your community organisers or jury has missed this message feel free to share this message with them.'' Feminism and Folklore International Team. –[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೪೭, ೧೬ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30083330 --> == Question from [[User:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] (೧೭:೩೩, ೨೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬) == ಸರ್ ನನ್ನ ಅಕೌಂಟ್ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿ. ಆದರ ಸುಳಿವು ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ.ದಯಮಾಡಿ ಮಾಹಿತಿ ಕಳುಹಿಸಿ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು 🙏🙏🙏🙏🙏 --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೩, ೨೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST) :ಖಾತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗಾಗಿ ದಯವಿಟ್ಟು [[Special:Accountsecurity]] ಅನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಜೊತೆಗೆ ನೀವು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ದಯವಿಟ್ಟು ವಿವರಿಸಿ. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೮:೧೮, ೨೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST) == Next Steps and Feedback meeting for Feminism and Folklore Organizers == <div style="border:8px maroon ridge; padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="padding: 1em 2em;"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> Dear Organizer, I hope this message finds you well. First and foremost, on behalf of the International Team I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore 2026''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause. As the campaign has ended I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|sign-up page]]. Once the jury process is completed, kindly update only the top 3 winners details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2026'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on campaign Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed. Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance. Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights. Therefore, we kindly ask you to spare just an hour to collectively share your progress and achievements with us during our '''[[:m:Event:Feminism and Folklore 2026 Post-Campaign Office Hour|community feedback session]]'''. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful. Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon. Warm regards, [[User:Tiven2240|Tiven2240]] on behalf of Feminism and Folklore International Team <nowiki>#WeTogether</nowiki> </div></div> --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೨೭, ೧೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30391231 --> == Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner. [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026. * You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]] * '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST''' With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply. For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page. Warm regards, <br> on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team ''This message was sent with [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) on ೦೦:೦೦, ೧೨ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST)'' </div> <!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&oldid=30389801 --> == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) ೦೧:೩೬, ೨೯ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 --> == Final Reminder: Submission of Local Winners for Feminism and Folklore 2026 == Dear Feminism and Folklore organiser, This is a friendly reminder that the deadline for submitting the names and details of your local winners for '''Feminism and Folklore 2026''' is '''5 June 2026'''. Please ensure that your community's [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|winner information]] is submitted before this date. Communities that do not provide their winner data by the deadline will unfortunately not be eligible for prize distribution, and the international organizing team will not be able to accommodate late submissions received after 5 June 2026. Thank you for your prompt attention to this matter and for your participation in the campaign. Best regards, '''Feminism and Folklore International Organizing Team''' --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೭:೩೯, ೩ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30627457 --> == Thank you for organising Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, Your dedication, coordination, and hard work played a vital role in making this year's [[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign successful. We truly appreciate the time and effort you invested in engaging your community and supporting participants. As we have completed the jury phase and begin planning for next year's campaign, we would like to learn from your experiences. Please complete the organisers' feedback form and share your insights, challenges, and suggestions on how we can improve the campaign. '''This feedback form is mandatory for all organisers''', as it helps us evaluate the campaign and make meaningful improvements for future editions. '''Form link [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf6IsGAsxkTEWTwueyLg-gBjRVlY3g2kTNj3xRhDiILiQnQwQ/viewform?usp=dialog here]''' Please submit your response by '''25 June 2026'''. Thank you once again for your invaluable contributions and for helping make Feminism and Folklore a global success. We look forward to working with you again in the future! Regards, '''Feminism and Folklore Team''' --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೫, ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30704175 --> == Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, Your contributions helped make this year's [[:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign a great success, and we are truly grateful for your time, knowledge, and dedication to documenting women's stories and folklore on Wikimedia projects. As we reflect on this year's campaign and prepare for the next edition, we'd love to hear about your experience. Please take a few minutes to fill out our feedback form and share your thoughts and suggestions. As a token of our appreciation, everyone who completes the form will receive a '''special digital postcard'''! in their email. This year marks '''''25 years of Wikipedia''''', and the postcard has been created to celebrate this milestone and to recognize the incredible efforts of participants like you who continue to enrich free knowledge for the world. '''Form Link - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdqFZN9IdWbAnZ_7DyG5bIsuq7KAkdsIxweC_TdPH9In-tthQ/viewform?usp=dialog here]''' Please complete the feedback form by '''25 June 2026'''. Thank you once again for making Feminism and Folklore 2026 a success. We hope to see you again in future campaigns! Best regards, Feminism and Folklore international Team. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೦೧, ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30704478 --> == ನಿಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು == ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ, ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದೀರಿ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮೆಟಾದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಆಯೋಜಕ ಹಕ್ಕಿಗಾಗಿ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದಾಗ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಆ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ಇದಲ್ಲದೇ ಈ ಹಿಂದೆ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು, ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಗೆ ತರಲು ಕೋರಿದಾಗಲೂ ತಕ್ಷಣ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಸ್ಪಂದಿಸಿದ್ದೀರಿ. ನಿಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೪೧, ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|Gopala Krishna A]] ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಸುಧಾರಣೆಗಾಗಿ ನೀವು ಹಿಂದೆ ಮಾಡಿರುವ ಮತ್ತು ಈಗ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಕೆಲಸಗಳಿಗೂ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೪೬, ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) ::🙏🏻🙏🏻 [[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೧, ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) == ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಂ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಮಾಡ್ಯೂಲುಗಳನ್ನು ತರಲು ಕೋರಿಕೆ == ಶ್ರೀ @[[ಸದಸ್ಯ:A826|A826]] ಅವರೇ, [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ]] ಲೇಖನ ಸರಿಯಾಗಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಮಾಡ್ಯೂಲುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ತರುವಂತೆ ಕೋರಿಕೆ. ತಂದ ಮತ್ತೆ ಲೇಖನ ಸರಿಪಡಿಸುತ್ತೇನೆ. [[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೫೩, ೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|Gopala Krishna A]] {{Done|done, thanks for your request}} --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೫:೦೪, ೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) ::ಆ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಟೆಂಪ್ಲೆಟ್ ಸಮಸ್ಯೆ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಪುಟ ಅತ್ಯಧಿಕ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಕೆಲವು module ತಡವಾಗಿ/ಗೋಚರವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಅದಾಗಿಯೂ ಇತರ ಬೇಕಾದ ಟೆಂಪ್ಲೆಟ್ ಅನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಆಮದು ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ, ದಯಮಾಡಿ ಪುಟವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿ. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೫:೧೦, ೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) == Question from [[User:Kannada-Story|Kannada-Story]] (೧೯:೨೦, ೨೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬) == ನಾನು ಒಂದು ಲೇಖನವನ್ನು (Article) ರಚಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಏನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಇದೆ? --[[ಸದಸ್ಯ:Kannada-Story|Kannada-Story]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kannada-Story|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೨೦, ೨೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) ನಮಸ್ಕಾರ @[[ಸದಸ್ಯ:Kannada-Story|Kannada-Story]] ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಲೇಖನವನ್ನು ರಚಿಸಲು, ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ: :'''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಉತ್ತಮ ಲೇಖನ]]''' # '''ಸ್ಪಷ್ಟ''' — ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಕನ್ನಡ, ಸರಿಯಾದ ಕಾಗುಣಿತ ಮತ್ತು ತಾರ್ಕಿಕ ರಚನೆ # '''ಪರಿಶೀಲನಾರ್ಹತೆ''' — ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯಗಳಿಗೂ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮೂಲಗಳ ಉಲ್ಲೇಖ ಅಗತ್ಯ; ಮೂಲ ಸಂಶೋಧನೆ ನಿಷಿದ್ಧ # '''ವಿಸ್ತೃತತೆ''' — ವಿಷಯದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಒಳಗೊಳ್ಳುವುದು # '''ತಟಸ್ಥತೆ''' — ಪಕ್ಷಪಾತವಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುವುದು # '''ವಿವರಣೆ''' — ಸೂಕ್ತವಾದ ಚಿತ್ರಗಳು, ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಪರವಾನಗಿ ಮುಕ್ತ ಮಾಹಿತಿಯೊಂದಿಗೆ '''ಮೂಲಭೂತ ಹಂತಗಳು:''' * ವಿಷಯವು ಈಗಾಗಲೇ ಇದೆಯೇ ಎಂದು ಮೊದಲು ಹುಡುಕಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ * Sandbox /ಪ್ರಯೋಗಪುಟದಲ್ಲಿ (ಪ್ರತಿ ಪುಟದ ಮೇಲೆ ಬಲಗಡೆ usermenu ನಲ್ಲಿದೆ) ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ * ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಷಯದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಬರೆಯಿರಿ * <code>&lt;ref&gt;</code> ಟ್ಯಾಗ್ ಬಳಸಿ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ (<code>{{tl|cite web}}</code> ಅಥವಾ <code>{{tl|cite book}}</code>) * ಮಾಹಿತಿಪೆಟ್ಟಿಗೆ (Infobox) ಮತ್ತು ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ * ಬೇರೆ ಲೇಖನಗಳಿಗೆ ಕೊಂಡಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿ; ಅನಾಥ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿ ದಯವಿಟ್ಟು ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮೊದಲು ಮೇಲಿನ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಓದಿ. ವಿಕಿಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸ್ವರೂಪಣೆ ಅಥವಾ ವಿಷಯ ಅನುವಾದ ಸಾಧನದ ಬಗ್ಗೆ ಸಹಾಯ ಬೇಕಿದ್ದಲ್ಲಿ, ದಯವಿಟ್ಟು ಕೇಳಿ.--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೦೮:೨೦, ೨೧ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) == Let's start preparing for Feminism and Folklore 2027! == <div style="background:#f8f9fa; color:#202122; border:1px solid #a2a9b1; border-radius:4px; padding:20px; margin:10px 0;"> [[File:Feminism and Folklore logo.svg|right|150px|frameless]] Dear Feminism and Folklore organisers, We are happy to invite you to start preparing for the '''Feminism and Folklore 2027''' edition! The next Wikimedia Foundation [[:m:Grants/Rapid|Rapid Grant]] application cycle, Cycle 3, starts on '''1 November 2026'''. If you are planning to organise Feminism and Folklore in your country or region in 2027, we encourage you to start working on your project plans, Wikipedia workshops, community activities, local events, and budget ahead of the application period. In particular, organisers are encouraged to consider activities that support participants in creating and improving Wikipedia articles and other Wikimedia projects related to feminism, women, gender and local cultural heritage. You may also include expenses related to local prizes and other forms of recognition for contributors, where appropriate. Please review the [[:m:Grants/Rapid|Rapid Grant application process]] and prepare your application for the upcoming cycle. '''Once you submit your application and it appears on Meta, please share the link to your Rapid Grant application with support{{@}}wikilovesfolklore.org and copy team{{@}}wikilovesfolklore.org.''' This will allow the Feminism and Folklore team to endorse your application when the Wikimedia Foundation Grants Team reaches out to us for confirmation. If you have any questions or concerns about the Rapid Grant application process, please contact support{{@}}wikilovesfolklore.org. Thank you for your continued support and for all the work you do to document and celebrate the knowledge, stories, and contributions of women and gender-diverse communities around the world. We look forward to supporting your applications and working together towards another successful edition! '''Wiki Loves Folklore International team''' </div> --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೨೪, ೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf&oldid=31123349 --> == ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಪುಟದಿಂದ ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವ ಕುರಿತು == ನಮಸ್ಕಾರ A826 ಅವರೇ, ನಾನು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ '''“ಶ್ರೀ ಯೋಗಿ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು”''' ಎಂಬ ಲೇಖನವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಲೇಖನವು ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಳಾಸದಲ್ಲಿದೆ: '''ಸದಸ್ಯ:VILAS GOWDA KB/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ''' ನನ್ನ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ಪುಟವನ್ನು '''Move (ಸ್ಥಳಾಂತರ)''' ಮಾಡುವ ಆಯ್ಕೆ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಪ್ರಯೋಗಪುಟವನ್ನು ಅದರ ಸಂಪಾದನಾ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು: '''ಶ್ರೀ ಯೋಗಿ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು''' ಎಂಬ ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿಕೊಡಬೇಕಾಗಿ ವಿನಂತಿಸುತ್ತೇನೆ. ಲೇಖನವನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ್ದು, ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಯೋಗಪುಟದಲ್ಲಿರುವ ಅದೇ ಲೇಖನವನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನವಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವುದು ನನ್ನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು. [[ಸದಸ್ಯ:VILAS GOWDA KB|VILAS GOWDA KB]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:VILAS GOWDA KB|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೩:೫೧, ೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) eniw2n7xhwlbimoeso4kww6vxm8d3f2 1431502 1431452 2026-10-07T03:12:41Z A826 72368 /* ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಪುಟದಿಂದ ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವ ಕುರಿತು */ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ 1431502 wikitext text/x-wiki {{ಸುಸ್ವಾಗತ}}.<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೧೧:೦೯, ೨೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == Translate == Translate Infobox ಊರು ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ Total → ಒಟ್ಟು Population → ಜನಸಂಖ್ಯೆ Time zone → ಸಮಯ ವಲಯ Vehicle registration → ವಾಹನ ನೋಂದಣಿ ಫಲಕ Thanks [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೩೭, ೧೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)[[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೩೬, ೧೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) :ನಾನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತೇನೆ <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೧೬:೩೮, ೧೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) ಧನ್ಯವಾದಗಳು [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೨:೦೯, ೧೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == Template == {{Translation|" "}} 👈 {Translation|" "}👈 ಈ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ?? [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೬:೫೩, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) :Added template. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೦೬:೫೮, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) {{Ping|~aanzx}} But ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದು ಅದು ಅಲ್ಲ This👇 template https://en.m.wikipedia.org/wiki/Template:Translation [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೩೯, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) :Added <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೧೦:೪೧, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) ಧನ್ಯವಾದಗಳು 🙏 [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೩೨, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == Question from [[User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] (೧೫:೨೨, ೨೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨) == Hello dear mentor! I'm testing the feature now that the new system is deployed. You can invite other trusted users to become mentors, they have to visit [[special:EnrollAsMentor]] to signup. If you have any question about the Growth features, or about how to improve newcomers' first steps, let me know. All the best, --[[ಸದಸ್ಯ:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Trizek (WMF)|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೨೨, ೨೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == Question from [[User:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] (೦೫:೪೧, ೨೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨) == ವಿಕಿಪೀಡಿಯಗಾಗಿ ʼಮೈಸೂರಿನ ವಿಶ್ವ ವಿಖ್ಯಾತ ಚರ್ಮಪ್ರಸಾಧನ (ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಡರ್ಮಿ) ಸಂಸ್ಥೆ – ವ್ಯಾನ್‌ ಇನ್ಜೇನ್‌ ಮತ್ತು ವ್ಯಾನ್‌ ಇನ್ಜೇನ್‌ʼ ಲೇಖನ ಬರೆಯುವ ಮೊದಲು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿದೆಯೇ ಎಂದು ಹುಡುಕಿದೆ. ಸಿಗಲಿಲ್ಲವಾದ ಕಾರಣ ಮುಂದುವರೆದು ಒಂದೆರೆಡು ಪ್ಯಾರಾ ಮಾಡಿ ಅಪೂರ್ಣವೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. ಇಂದು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ತರುವಾಯು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಹುಡುಕಲಾಗಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಲೇಖನ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆ ಇರುವುದು ಗೊತ್ತಾಯಿತು. ಅದು ಅತಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ. ನನ್ನದು ಬಾಲಿಷವೆನಿಸಿತು. ಹಾಗಾಗಿ ನಿನ್ನೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಿದರೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆ ಲೇಖನವನ್ನು ತರ್ಜುಮೆ ಮಾಡುವ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ನನ್ನದು. --[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೫:೪೧, ೨೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) ಅಳಿಸಲಾಗಿದೆ, ನೀವು ಈಗ ಹೊಸ ಪುಟದ ಅನುವಾದವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬಹುದು https://kn.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?title=Special:ContentTranslation&campaign=contributionsmenu&to=kn&from=en&page=Van+Ingen+%26+Van+Ingen&targettitle=Van+Ingen+%26+Van+Ingen <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೦೫:೫೩, ೨೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == Question from [[User:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] on [[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ]] (೦೯:೨೯, ೨೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨) == ನಾನು ಹೊಸದಾದ ಲೇಖನವನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಆಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಏಕೆ? --[[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Meghana Shivanand|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೨೯, ೨೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) :ನೀವು ಯಾವುದೇ ದೋಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೆ ಹೇಳಬಲ್ಲಿರಾ?, ನೀವು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 3 ರಂದು [https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%B6%E0%B3%87%E0%B2%B7:AbuseLog&wpSearchUser=Meghana+Shivanand ಜಾಗತಿಕ ದುರ್ಬಳಕೆ ಫಿಲ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ] ನಿಮ್ಮ ಪುಟ ಸಂಪಾದನೆಯನ್ನು ತಡೆ ಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ, ಆದರೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂಪಾದನೆಗಳಿಲ್ಲ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೦೯:೩೮, ೨೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == ಅನುವಾದ == ನಮಸ್ತೆ, [[ಗಂಧದಗುಡಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ ೨೦೨೨)]] ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾದ ಈ [[ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:About]] ಅನ್ನು ಅನುವಾದ ಮಾಡಿ. [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೦೯, ೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) :ನಾಳೆ ಅದನ್ನು ಅನುವಾದಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೧೩:೨೯, ೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) ::ಬಹು ಮಾಡ್ಯೂಲ್‌ಗಳು ಲಿಂಕ್ ಆಗಿದೆ ಅನುವಾದಿಸಲು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ನಾನು ಅದನ್ನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಭಾಷಾಂತರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೧೨:೨೨, ೩ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) ಧನ್ಯವಾದ [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೫೦, ೩ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == WikiConference India 2023: Program submissions and Scholarships form are now open == Dear Wikimedian, We are really glad to inform you that '''[[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]''' has been successfully funded and it will take place from 3 to 5 March 2023. The theme of the conference will be '''Strengthening the Bonds'''. We also have exciting updates about the Program and Scholarships. The applications for scholarships and program submissions are already open! You can find the form for scholarship '''[[:m:WikiConference India 2023/Scholarships|here]]''' and for program you can go '''[[:m:WikiConference India 2023/Program Submissions|here]]'''. For more information and regular updates please visit the Conference [[:m:WikiConference India 2023|Meta page]]. If you have something in mind you can write on [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. ‘‘‘Note’’’: Scholarship form and the Program submissions will be open from '''11 November 2022, 00:00 IST''' and the last date to submit is '''27 November 2022, 23:59 IST'''. Regards [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೫೫, ೧೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) (on behalf of the WCI Organizing Committee) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24082246 --> == ವರ್ಗ == [[ಅಮೋಘವರ್ಷ ಜೆಎಸ್]] ಈ ಪುಟದ ಕೆಳಗಡೆ ಇರುವ error ವರ್ಗ (Articles with invalid date parameter in template),(Articles with hCards),(CS1 ಇಂಗ್ಲಿಷ್-language sources (en),) ಇಂತಹ ವರ್ಗಗಳನ್ನು hide ಮಾಡ್ಲಿಕ್ಕೆ ಆಗುದಿಲ್ಲವೆ?? ಯಾಕೆಂದ್ರೆ ಬೇರೆ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹಿಂದಿ, ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಯೂ ಇಂತಹ error ಇದ್ರು ಸಹ ಕೆಳಗಡೆ ಅಂತಹ ವರ್ಗ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. [[ಸದಸ್ಯ:SyntaxErrors098|SyntaxErrors098]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:SyntaxErrors098|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೭:೨೧, ೧೭ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) :ಇದನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು, ಆದರೆ ಕೆಲವು ದೋಷಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ , ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Infobox person ನಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಲ್ಲದ ವರ್ಗವನ್ನು ಮರೆಮಾಡಲು ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೦೭:೩೧, ೧೭ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) == WikiConference India 2023: Open Community Call and Extension of program and scholarship submissions deadline == Dear Wikimedian, Thank you for supporting Wiki Conference India 2023. We are humbled by the number of applications we have received and hope to learn more about the work that you all have been doing to take the movement forward. In order to offer flexibility, we have recently extended our deadline for the Program and Scholarships submission- you can find all the details on our [[:m:WikiConference India 2023|Meta Page]]. COT is working hard to ensure we bring together a conference that is truly meaningful and impactful for our movement and one that brings us all together. With an intent to be inclusive and transparent in our process, we are committed to organizing community sessions at regular intervals for sharing updates and to offer an opportunity to the community for engagement and review. Following the same, we are hosting the first Open Community Call on the 3rd of December, 2022. We wish to use this space to discuss the progress and answer any questions, concerns or clarifications, about the conference and the Program/Scholarships. Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call * '''WCI 2023 Open Community Call''' * '''Date''': 3rd December 2022 * '''Time''': 1800-1900 (IST) * '''Google Link'''': https://meet.google.com/cwa-bgwi-ryx Furthermore, we are pleased to share the email id of the conference contact@wikiconferenceindia.org which is where you could share any thoughts, inputs, suggestions, or questions and someone from the COT will reach out to you. Alternatively, leave us a message on the Conference [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. Regards [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೧, ೨ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) On Behalf of, WCI 2023 Core organizing team. <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24083503 --> == Errors == [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Film date ]] ನಲ್ಲಿ Errors ಬರ್ತಾ ಇದೆ ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಆಗುತ್ತಾ ಎಂದು ನೋಡಿ. ಈ ರೀತಿ errors ಇದೆ 👇 {{Film date|2022|11|11}} [[ಸದಸ್ಯ:SyntaxErrors098|SyntaxErrors098]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:SyntaxErrors098|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೫೮, ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) :[[ಸದಸ್ಯ:SyntaxErrors098|@SyntaxErrors098]] fixed by Jon Harald Søby <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೧೩:೩೩, ೭ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) ಇಲ್ಲಿ ಸರಿ ಬರ್ತಾ ಇದೆ ಆದ್ರೆ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಪುಟದಲ್ಲಿ errors ಬರ್ತಾ ಇದೆ ಈ [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Film date]] [[ಸದಸ್ಯ:SyntaxErrors098|SyntaxErrors098]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:SyntaxErrors098|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೫೯, ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) == ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ == {| style="background-color: #FFFF00; border: 1px solid #fceb92;border-style:solid; border-width:6px; border-color:#bca9f5; style:{{corners}}" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:The gate to Udupi Town.jpg|The_gate_to_Udupi_Town]|225px]] |style="font-size: large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.00;" | '''ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ''' |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wikimedia logo family complete-2013.svg|130px|alt="Wikidata"]] |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಭೌತಿಕ ಸಮ್ಮಿಲನವನ್ನು '''ಜನವರಿ ೨೨,೨೦೨೩ರಂದು ಉಡುಪಿ'''ಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಸಮ್ಮಿಲನದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಯಾವುದೇ ವಿಕಿ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಎಲ್ಲ ಸಂಪಾದಕರಿಗೆ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಮುಕ್ತ ಅವಕಾಶವಿದ್ದು ಬಹಳ ಸಮಯದ ನಂತರ ಎಲ್ಲರ ಭೇಟಿಯು ಒಂದು ಉಲ್ಲಾಸದಾಯಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಮರುಚೈತನ್ಯ ತಂದುಕೊಡಬಹುದೆಂಬ ಆಶಾಭಾವನೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಹಳೆ ಹೊಸ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಸಮಾಗಮವು ಜ್ಞಾನದ ಹಂಚಿಕೆಗೆ, ಮಾಹಿತಿ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯ ವೇದಿಕೆಯಾಗುವ ವಿಶ್ವಾಸವಿದೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸಮುದಾಯದ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಪಾದಕರು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಯಶಸ್ವಿಗೊಳಿಸೋಣ. ಎಲ್ಲಾ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಯ ಸ್ವಾಗತ. '''ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ನೊಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಮ್ಮಿಲನ/ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ]] ಪುಟಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡಿ.''' |} {{clear}} ---- ಈ ಸಂದೇಶ [[ಸದಸ್ಯ:Vikashegde|ವಿಕಾಸ್ ಹೆಗಡೆ]] ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಕಳಿಸಲಾಗಿದೆ. <div style="border-bottom: 2px solid red; border-top: 2px solid yellow; border-radius: 40px 0px 40px 0px; padding: 0px 5px; font-weight:bold; letter-spacing: 1.5px; text-align: center;"> <br /> ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಶುಭಾಶಯಗಳು. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span>೧೪:೩೭, ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) <br /> </div> <!-- Message sent by User:~aanzx@knwiki using the list at https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:~aanzx/Active_user_list&oldid=1143808 --> == Request for filling up Google Form for Feminism and Folklore 2023 == [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg | logo.svg|right|frameless|300px]] Greetings Organisers, We appreciate your enthusiasm for '''Feminism and Folklore''' and your initiative in setting up the competition on your local wikipedia. We would want to learn more about the needs of your community and for that please fill out the google form ([https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScusayFXTzNWV-QgIiT3bRHQbAs_pVczvput2jehOcahnCdMg/viewform here]) as soon as possible so that we can plan and adapt the demands according to your specifications. By February 8, 2023, all entries for this form will be closed. Do share about the contest on your local Wikipedia. Ask your local administrator to add Feminism and Folklore to [[Mediawiki:Sitenotice]]. Create your own or see an example [[:m:User:Tiven2240/sn-fnf|on meta]] Also a reminder regarding the prior Google form sent for Internet and Childcare Support Financial Aid ([https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSea81OO0lVgUBd551iIiENXht7BRCISYZlKyBQlemZu_j2OHQ/viewform this]). Anyone who hasn't already filled it out has until February 5, 2023 to do so. Feel free to contact us via talkpage if you have any questions or concerns. Thanks and Regards, Feminism and Folklore 2023 International Team [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೧೧, ೩೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೩ (IST) <!-- Message sent by User:Rockpeterson@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/wlf2023&oldid=24455456 --> == ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ ಬಗ್ಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಸ್ಪರ್ದೆ ಆಹ್ವಾನ == <div style="border: solid 1px #333; border-radius: 0.2em; box-shadow: 0 4px 4px #999; margin-bottom: 1.5em; display: table; width: 100%; height: 100px; line-height: 1.2; text-align: center; cursor: pointer;"> <p style="font-size: 1.4em;">[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ೨೦೨೩|'''ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ''']] ಬಗ್ಗೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬರವಣಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಇದು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಜಾನಪದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲುವ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಕಾಮನ್ಸ್‌ನ ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ಫೋಕ್ಲೋರ್ (WLF) ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಅಭಿಯಾನದ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಪರ್ದೆ 1 ಫೆಬ್ರವರಿ 2023ರಿಂದ 31 ಮಾರ್ಚ್ 2023 ವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.</p> <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive">[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ_ಮತ್ತು_ಜಾನಪದ_೨೦೨೩|<span style="color:white">ಬಾಗವಹಿಸಲು ಈ ಪುಟಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡಿ..</span>]]</span> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;">[[ಚಿತ್ರ:Feminism_and_Folklore_banner.svg|250px|right]]</div></div> <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold; align:center;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> <!-- Message sent by User:~aanzx@knwiki using the list at https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:~aanzx/Active_user_list&oldid=1149743 --> == About wpcleaner == @[[ಸದಸ್ಯ:~aanzx|~aanzx]] It seems wpcleaner is not fully configured. At present it seems to detect wpcleaner errors (above 500) and we need to add checkwiki errors [see https://phabricator.wikimedia.org/T330269]. After configuring fully please ping me also. As a general rule [not 100% sure but reference tags come before punctuation marks on french wikipedia]. It also needs some person with thorough understanding of exceptions to general rules. Good luck. [[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|రుద్రుడు]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:రుద్రుడు|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೩೬, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) :[[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|@రుద్రుడు]] I have no idea how to use or configure wpcleaner, since any of local users are not interested or asking about it, don't feel any necessity for it , anyway will check if I can understand it and let you know, because last i checked kannada text were rendered as box in wpcleaner. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೧೪:೪೩, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) ::@[[ಸದಸ್ಯ:~aanzx|~aanzx]] rendered as box: its issue of non existent fonts or issue with wpcleaner. what os: windows or linux [apt install fonts-indic, if on debian]. Will you help with translation of error messages? [[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|రుద్రుడు]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:రుద్రుడు|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೨೫, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) :::[[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|@రుద్రుడు]] thank you for help, I use windows is can you suggest how to fix font <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೧೫:೨೭, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) ::::@[[ಸದಸ್ಯ:~aanzx|~aanzx]] search query: https://www.google.com/search?q=how+install+kannada+fonts+on+windows&btnI=I%27m+Feeling+Lucky&source=hp&ei=lhwLZKCuHKX14-EPlcqtsAI&iflsig=AK50M_UAAAAAZAsqpgdzIRClnXPKwXnUb3NuL58nIALe&ved=0ahUKEwig0dvnqNH9AhWl-jgGHRVlCyYQ19QECAk or see this https://apps.microsoft.com/store/detail/all-kannada-fonts/9N2MN54MM0L6?hl=en-us&gl=us [[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|రుద్రుడు]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:రుద్రుడు|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೭, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) :::::[[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|@రుద్రుడు]] ok can you give any links to templates other than enwiki for refference <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೧೭:೪೧, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) == Translation help == @[[ಸದಸ್ಯ:~aanzx|~aanzx]] Do you know other language in india. If possible go through this [[:bn:উইকিপিডিয়া:WikiProject Check Wikipedia/Translation]] page and add translations for each error on [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:WikiProject Check Wikipedia/Translation]]. Thank you. [[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|రుద్రుడు]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:రుద్రుడు|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೧೩, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) == Page == ನೀವು ಅನುವಾದಿಸಿದ page [[ಮಹಿಳಾ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)]] ಮೊದಲೇ [[ಮಹಿಳಾ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್]] ಎಂಬ ಪುಟ ಇದೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾಹಿತಿಯೊಂದಿಗೆ... [[ಸದಸ್ಯ:Goldenbluesoul|Goldenbluesoul]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Goldenbluesoul|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೪೬, ೧೯ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Goldenbluesoul|Goldenbluesoul]] , ನನಗೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಧನ್ಯವಾದಗಳು, ನಾನು ಮಾರ್ಚ್ 6 ರಂದು ಪುಟವನ್ನು ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದೆ ಆದರೆ ಉಳಿಸಲು ಮರೆತಿದ್ದೆ ನಾನು ಅದನ್ನು ಇಂದು ಉಳಿಸಿದ್ದೇನೆ ಆದ್ದರಿಂದ ಪುಟವನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ನನಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ಪುಟವನ್ನು ಈಗ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೧೯:೪೩, ೧೯ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) ::[[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೬೬ (ಭಾರತ)]] infobox errors please ಸರಿ ಮಾಡಿ. [[ಸದಸ್ಯ:Goldenbluesoul|Goldenbluesoul]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Goldenbluesoul|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೩೪, ೨೧ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) :::@[[ಸದಸ್ಯ:Goldenbluesoul|Goldenbluesoul]] ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಧನ್ಯವಾದಗಳು <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೧೯:೪೫, ೨೧ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) == Feminism and Folklore 2023 has been extended == [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg | logo.svg|right|frameless|300px]] Greetings Organizers, Greetings from Feminism and Folklore International Team, We are pleased to inform you that [[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore]] an international writing contest on your local Wikipedia has been extended till the '''15th of April 2023'''. This is the last chance of the year to write about feminism, women biographies and gender-focused topics such as folk festivals, folk dances, folk music, folk activities, folk games, folk cuisine, folk wear, fairy tales, folk plays, folk arts, folk religion, mythology, folk artists, folk dancers, folk singers, folk musicians, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales and more We would like to have your immense participation in the writing contest to document your local Folk culture on Wikipedia. You can also help with the translation of [[m:Feminism and Folklore 2023|project pages]] and share a word in your local language. Organizers have been notified some instructions on mail. Please get in touch via email if you need any assistance. Best wishes, International Team Feminism and Folklore. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೫೮, ೩೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/wlf2023&oldid=24803574 --> == Feminism and Folklore 2023 has ended, What's Next? == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">{{int:please-translate}} [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, '''[[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023]]''' writing competition has ended. We thank you for organizing it on your local Wikipedia and help in document folk cultures and women in folklore in different regions of the world on Wikipedia. What's next? # Please complete the jury on or before 15th of May 2023. # Email us on [mailto:support@wikilovesfolklore.org support@wikilovesfolklore.org] the Wiki usernames of top three users with most accepted articles in local contest. # Write the information about the winners on the projects Meta Wiki '''[[:m:Feminism and Folklore 2023/Results|Results page]]''' # You can also put the names of the winners on your local project page. # We will be contacting the winners in phased manner for distribution of prizes. Feel free to contact us via mail or [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2023|talkpage]] if you need any help, clarification or assistance. Thanks and regards, '''International Team'''<br /> '''Feminism and Folklore''' </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/wlf2023&oldid=24803574 --> == about page deleted == my page is meghana Shivanand. it was deleted, so I can't find my page in website. so i request you to please give my page back [[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Meghana Shivanand|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೦೨, ೧೯ ಮೇ ೨೦೨೩ (IST) :@@[[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] , I have undeleted page now, for future reference please contact deleting admin instead of someone else to restore deleted page. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೧೫:೦೮, ೧೯ ಮೇ ೨೦೨೩ (IST) ::ok thank you [[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Meghana Shivanand|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೧೬, ೧೯ ಮೇ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] (೧೬:೩೮, ೨೫ ಮೇ ೨೦೨೩) == ಆಂಗ್ಲ ವಿಕಿಪಿಡಿಯಾದ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿ ಲೇಖನವನ್ನುಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಿಸಿದೆ. ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನೂ ನಮೂದಿಸಿದೆ. ಒಮ್ಮೆ ನೋಡಿ. ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ತಪ್ಪುಗಳು ನುಸುಳದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ... ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ನೋಡಿದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು. --[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೩೮, ೨೫ ಮೇ ೨೦೨೩ (IST) == Feminism and Folklore 2023 - A Heartfelt Appreciation for Your Impactful Contribution! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|center|500px]] {{int:please-translate}} Dear Wikimedian, We extend our sincerest gratitude to you for making an extraordinary impact in the '''[[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023]]''' writing competition. Your remarkable dedication and efforts have been instrumental in bridging cultural and gender gaps on Wikipedia. We are truly grateful for the time and energy you've invested in this endeavor. As a token of our deep appreciation, we'd love to send you a special postcard. It serves as a small gesture to convey our immense thanks for your involvement in the competition. To ensure you receive this token of appreciation, kindly fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeXZaej264LOTM0WQBq9QiGGAC1SWg_pbPByD7gp3sC4j7VKQ/viewform this form] by August 15th, 2023. Looking ahead, we are thrilled to announce that we'll be hosting Feminism and Folklore in 2024. We eagerly await your presence in the upcoming year as we continue our journey to empower and foster inclusivity. Once again, thank you for being an essential part of our mission to promote feminism and preserve folklore on Wikipedia. With warm regards, '''Feminism and Folklore International Team'''. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೦:೦೭, ೨೬ ಜುಲೈ ೨೦೨೩ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2023p&oldid=25345565 --> == Question from [[User:Prabhasindhoor|Prabhasindhoor]] on [[ಈಚನೂರು ಶಾಂತಾ]] (೧೯:೩೯, ೨೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೩) == Eachanoor shantha kaadambari required --[[ಸದಸ್ಯ:Prabhasindhoor|Prabhasindhoor]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Prabhasindhoor|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೩೯, ೨೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೩ (IST) :ಕ್ಷಮಿಸಿ, ನೀವು ಈಚನೂರು ಶಾಂತಾ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಾದರೂ ಸಪ್ನಾ ಬುಕ್ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿಸಿಗಬಹುದು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಒಂದು ಮಾಹಿತಿ ವಿಶ್ವಕೋಶ, ಪುಸ್ತಕಗಳ ನೇರ ಮಾರಾಟ ಸ್ಥಳವಲ್ಲ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೧೯:೪೯, ೨೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:NANDIBEVOOR PALLAVI|NANDIBEVOOR PALLAVI]] on [[ಸದಸ್ಯ:NANDIBEVOOR PALLAVI/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ]] (೧೨:೫೯, ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩) == ಹೆಗೇ ಈ ಳಲೇಖಾಣಾವನ್ನಾ ಊಳಿಶೂವೂದೂ --[[ಸದಸ್ಯ:NANDIBEVOOR PALLAVI|NANDIBEVOOR PALLAVI]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:NANDIBEVOOR PALLAVI|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೫೯, ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :ದಯವಿಟ್ಟು [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಉತ್ತಮ ಲೇಖನ]] ಪ್ರಕಾರ ಲೇಖನವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ, ಮತ್ತು [[Wikipedia:Moving a page]] ಆಂಗ್ಲ ಪುಟದ ಪ್ರಕಾರ ನಿಮ್ಮ ಲೇಖನವನ್ನು ಸರಿಸ ಬಹುದು. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೧೩:೦೮, ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Translation of taxobox == Hi. How do you change the various names in the taxobox to Kannada? For ex: Domain: to ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ, Family: to ಕುಟುಂಬ etc. i.e. I wanted to know which template or module contains these names so that they can be changed to Kannada. Can you help me? Thanks. [[ಸದಸ್ಯ:Kartikdn|Kartikdn]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kartikdn|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೪೮, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Kartikdn|Kartikdn]] , it is in [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Anglicise_rank]] <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೧೮:೨೨, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::Thank you. [[ಸದಸ್ಯ:Kartikdn|Kartikdn]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kartikdn|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೭, ೧೧ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] (೨೧:೧೮, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩) == Would like to know what is the impact of article (means how many have gone through the article) - ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಅಧ್ಯಯನ --[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೧೮, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] , https://xtools.wmcloud.org/articleinfo/kn.wikipedia.org/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6%20%E0%B2%B9%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B2%BF%20%E0%B2%85%E0%B2%A7%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%AF%E0%B2%A8 <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೨೧:೨೨, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :thanks [[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೧, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] (೨೧:೩೬, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩) == Would like to know, how to know the impact of all the articles I handled. "Your Impact" provides 60 days input for few articles handled, but not all. --[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೩೬, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] , https://pageviews.wmcloud.org/?project=kn.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=all-time&pages=%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%B9%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B2%BF_%E0%B2%85%E0%B2%A7%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%AF%E0%B2%A8 . <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೨೧:೪೧, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::thanks [[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೧, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:S.M. MAHENDRA|S.M. MAHENDRA]] on [[ಹಾಲುಮತ ಕುರುಬ ಪುರಾಣ]] (೧೩:೪೦, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩) == Kuruba hithihasa --[[ಸದಸ್ಯ:S.M. MAHENDRA|S.M. MAHENDRA]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:S.M. MAHENDRA|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೪೦, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:S.M. MAHENDRA|S.M. MAHENDRA]] , ಆ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವಿಷಯವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಆ ಪುಟವನ್ನು ಅಳಿಸಲಾಗಿದೆ , ನೀವು ಬಯಸಿದರೆ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:MOS]] ಪ್ರಕಾರ ಉಲ್ಲೇಖಿತ ವಿಷಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಆ ಪುಟವನ್ನು ನೀವು ಮರುಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೧೩:೪೯, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == ಕರ್ನಾಟಕ == ಹೊಸ Infobox ಯಾಕೆ remove ಮಾಡಿದ್ದು? ಅದರಲ್ಲಿ ಏನು ಬದಲಾವಣೆ ಆಗಬೇಕಿತ್ತು? [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೪೪, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :ಕೆಂಪು,ಹಳದಿ ಬಣ್ಣ ಹಾಕಬಾರದಿತ್ತು. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೨೧:೪೭, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::ಯಾಕೆ? [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೪೯, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :::@[[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] , ಇತರ ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್‌ಗಳ ಹಾಗೆಯೇ ಏಕಸಾಮ್ಯತೆ ಇದ್ದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು, ಆದ್ದರಿಂದ ಬಣ್ಣ ಬದಲಾವಣೆ ಬೇಡ. ಬಣ್ಣಗಳ ಬಳಕೆ ಬಿಟ್ಟರೆ ನಿಮ್ಮ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ನಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಯಾವ ತೊಂದರೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೨೧:೫೪, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :::Infobox head, sub head ಗಳಗಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಅವಕಾಶ ಇದೆ, ಆದ್ರೆ ನೀವು ಯಾಕೆ ಬೇಡ ಅಂತ ಇದೀರಿ , :::ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಗಳ ಬಳಕೆ ಇರುವುದನ್ನು ನಾನು ನೋಡಿದ್ದೇನೆ . ಅದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ sub head ಗಳಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣ ಬಳಸಿದ್ದು . [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೫, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::::ಪುನಃ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ಎಲ್ಲ ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್ ಗಳು ಒಂದೇ ಸಮನೆ ಇರಲಿ ಎಂದು ನಿಮ್ಮ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯನ್ನೂ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ನೀವು ಬದಲಾವಣೆ ಬಯಸಿದ್ದಲ್ಲಿ [[WP:VP]] ಪುಟದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿ ಮತ್ತು ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೨೨:೦೧, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == ಸಹಾಯ == [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:switcher]] ಕನ್ನಡವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ, ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ [[en:MediaWiki:Gadget-switcher.js]] ಮತ್ತು [[en:MediaWiki:Gadgets-definition]] ಈ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಪುಟ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಎಂದನಿಸುತ್ತಿದೆ, ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಪುಟಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಗೆ ಇಂಪೋರ್ಟ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ, [[ಮೀಡಿಯವಿಕಿ:Gadget-switcher.js]] [[ಮೀಡಿಯವಿಕಿ:MediaWiki:Gadgets-definition]] , ಡಿಜಿಟಲ್ map ಮತ್ತು ಚಿತ್ರ ನಕ್ಷೆ ಎರಡನ್ನೂ Infobox ನಲ್ಲಿ ನೀಡಲು ಇದರ ಅಗತ್ಯ ಇತ್ತು, [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:switcher]] ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಂತೆ ಮಾಡಿಕೊಡಿ. [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೫೫, ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :Request on [[WP:VP]] , i will import it <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೧೪:೦೦, ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::👍 [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೧೪, ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == ಸುದ್ದಿ ಅಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ವಿವರಣೆ ಕಾರಣ ತಿಳಿಸಿ == ನಮಸ್ತೆ ಅನೂಪ್, ಸಂಸತ್ ಭವನದ ಭದ್ರತೆ ವೈಫಲ್ಯ ಸುದ್ದಿ... ಸುದ್ದಿ ಅಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ವಿವರಣೆ ಕಾರಣ ತಿಳಿಸಿ ಸರಿಯಾದ ಬಗೆ ಏನು ? [[ಸದಸ್ಯ:Gangaasoonu|Gangaasoonu]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gangaasoonu|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೫೯, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Gangaasoonu|Gangaasoonu]] , ಅದು tear gas bomb ಅಲ್ಲ, ಹೊಳಿ ಬಣ್ಣದ ಬಾಂಬ್. ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿ ಪುನಃ ಸೇರಿಸಿ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೧೦:೦೨, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::ಥ್ಯಾಂಕ್ಸ್. ::ಅಳಿಸುವಾಗ ಕಾರಣ ಹಾಕಿದರೆ ಉತ್ತಮ.. ::ಸರಿ ಮಾಡ್ತೇನೆ. ::[[ಸದಸ್ಯ:Gangaasoonu|Gangaasoonu]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gangaasoonu|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೦೩, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :::Rollback ಉಪಯೋಗಿಸುವಾಗ ಕಾರಣ ಕೊಡಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾರಣ ಕೊಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೧೦:೦೬, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ|ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ]] on [[ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ]] (೧೯:೪೩, ೨೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩) == ವಿಶ್ವ ಕನ್ನಡವಾಗುವುದೆ ? --[[ಸದಸ್ಯ:ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ|ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೪೩, ೨೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಶ್ನೆ ಅರ್ಥವಾಗಲಿಲ್ಲ, ದಯವಿಟ್ಟು ವಿವರಿಸಿ.<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೨೦:೩೫, ೨೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:MARUTI SALUNKE|MARUTI SALUNKE]] (೧೩:೧೬, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪) == how to my profile edit? --[[ಸದಸ್ಯ:MARUTI SALUNKE|MARUTI SALUNKE]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MARUTI SALUNKE|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೧೬, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:MARUTI SALUNKE|MARUTI SALUNKE]], https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:MARUTI_SALUNKE&action=edit&redlink=1 . <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೧೩:೧೭, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪ (IST) == Organising Feminism and Folklore == [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg | 350px | right]] Hello Community Organizers, Thank you for organising Feminism and Folklore writing competition on your wiki. We congratulate you in joining and celebrating our cultural heritage and promoting gender equality on Wikipedia. To encourage boost for the contributions of the participants, we're offering prizes for Feminism and Folklore local prizes. Each Wikipedia will have three local winners: *First Prize: $15 USD *Second Prize: $10 USD *Best Jury Article: $5 USD All this will be in '''gift voucher format only'''. Kindly inform your local community regarding these prizes and post them on the local project page The Best Jury Article will be chosen by the jury based on how unique the article is aligned with the theme. The jury will review all submissions and decide the winner together, making sure it's fair. These articles will also be featured on our social media handles. We're also providing internet and childcare support to the first 50 organizers and Jury members for who request for it. Remember, only 50 organizers will get this support, and it's given on a first-come, first-served basis. The registration form will close after 50 registrations, and the deadline is March 15, 2024. This support is optional and not compulsory, so if you're interested, fill out the form [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdnytyact-HR6DvsWwnrVeWuzMfuNH1dSjpF24m6od-f3LzZQ/viewform here]. Each organizer/jury who gets support will receive $30 USD in gift voucher format, even if they're involved in more than one wiki. No dual support will be provided if you have signed up in more than one language. This support is meant to appreciate your volunteer support for the contest. We also invite all organizers and jury members to join us for office hours on '''Saturday, March 2, 2024'''. This session will help you understand the jury process for both contests and give you a chance to ask questions. More details are on [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Folklore_2024_Office_Hour_2 meta page]. Let's celebrate our different cultures and work towards gender equality on Wikipedia! Best regards, Rockpeterson [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೨೬, ೨೯ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪ (IST) <!-- Message sent by User:Rockpeterson@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/fnf2024golbal&oldid=26304232 --> == Help Wanted with CampWiz == Hi, Can you please help me translate the following templates in Kannada? {{Special:PrefixIndex/User:CampWiz Bot/Templates/}}[[ಸದಸ್ಯ:Nokib Sarkar|Nokib Sarkar]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Nokib Sarkar|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೫೪, ೬ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೪ (IST) == Next Steps and Feedback Request for Feminism and Folklore Organizers == [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|centre|550px|frameless]] Dear Organizer, I hope this message finds you well. First and foremost, I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause. As the campaign draws to a close, I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2024/Project Page|sign-up page]]. Once the jury process is completed, kindly update the [[:m:Feminism and Folklore 2024/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2024'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on our Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed. Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance. Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights. Therefore, I kindly ask you to spare just 10 minutes to share your progress and achievements with us through a Google Form survey. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful. Here's the link to the survey: [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfCkFONXlPVlakMmdh-BWtZp0orYBCSVvViJPbsjf2TIXAWvw/viewform?usp=sf_link Survey Google Form Link] Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon. Warm regards, '''Feminism and Folklore International Team #WeTogether''' [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೫೬, ೭ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೪ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2024&oldid=26557949 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Reminder to vote now to select members of the first U4C</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear Wikimedian, You are receiving this message because you previously participated in the UCoC process. This is a reminder that the voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) ends on May 9, 2024. Read the information on the [[m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|voting page on Meta-wiki]] to learn more about voting and voter eligibility. The Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members were invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. On behalf of the UCoC project team,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] ೦೪:೪೧, ೩ ಮೇ ೨೦೨೪ (IST) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2024/Previous_voters_list_2&oldid=26721207 --> == Thank You for Your Contribution to Feminism and Folklore 2024! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|center|500px]] {{int:please-translate}} Dear Wikimedian, We extend our sincerest gratitude to you for making an extraordinary impact in the '''[[:m:Feminism and Folklore 2024|Feminism and Folklore 2024]]''' writing competition. Your remarkable dedication and efforts have been instrumental in bridging cultural and gender gaps on Wikipedia. We are truly grateful for the time and energy you've invested in this endeavor. As a token of our deep appreciation, we'd love to send you a special postcard. It serves as a small gesture to convey our immense thanks for your involvement in organizing the competition. To ensure you receive this token of appreciation, kindly fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeHYAhFA9Q5vUs9UA1N45TOUxUdSNO8igGTmg4oPUL_qXS1EQ/viewform?usp=sf_link this form] by August 15th, 2024. Looking ahead, we are thrilled to announce that we'll be hosting Feminism and Folklore in 2025. We eagerly await your presence in the upcoming year as we continue our journey to empower and foster inclusivity. Once again, thank you for being an essential part of our mission to promote feminism and preserve folklore on Wikipedia. With warm regards, '''Feminism and Folklore International Team'''. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೫೮, ೨೧ ಜುಲೈ ೨೦೨೪ (IST) </div>. <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2024&oldid=26557949 --> == Question from [[User:2310173 sharina|2310173 sharina]] (೦೯:೧೬, ೨೪ ಜುಲೈ ೨೦೨೪) == How to upload the writing in wikipedia. --[[ಸದಸ್ಯ:2310173 sharina|2310173 sharina]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:2310173 sharina|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೧೬, ೨೪ ಜುಲೈ ೨೦೨೪ (IST) :please refer [[ಸಹಾಯ:ಸಂಪಾದನೆ]].<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೦೯:೧೮, ೨೪ ಜುಲೈ ೨೦೨೪ (IST) == Question from [[User:Veena Sundar N.|Veena Sundar N.]] (೧೬:೪೦, ೨೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪) == Hello, how can we see the total views of our published articles. --[[ಸದಸ್ಯ:Veena Sundar N.|Veena Sundar N.]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Veena Sundar N.|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೪೦, ೨೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Veena Sundar N.|Veena Sundar N.]], see [[Special:Contributions/Veena Sundar N.]] & https://guc.toolforge.org/?by=date&user=Veena+Sundar+N._ .<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೧೬:೫೦, ೨೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Veena Sundar N.|Veena Sundar N.]] page views can seen at https://xtools.wmcloud.org/pages/kn.wikipedia.org/Veena%20Sundar%20N. , please add . while viewing above pagesas your username has . at the end it doesn't work while link here. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] <sup>[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]</sup><sub>[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</sub></span> ೧೬:೫೫, ೨೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) == Feminism and Folklores 2024 Organizers Feedback == Dear Organizer, [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg | right | frameless]] We extend our heartfelt gratitude for your invaluable contributions to [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2024 Feminism and Folklore 2024]. Your dedication to promoting feminist perspectives on Wikimedia platforms has been instrumental in the campaign's success. To better understand your initiatives and impact, we invite you to participate in a short survey (5-7 minutes). Your feedback will help us document your achievements in our report and showcase your story in our upcoming blog, highlighting the diversity of [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore Feminism and Folklore] initiatives. Click to participate in the [https://forms.gle/dSeoDP1r7S4KCrVZ6 survey]. By participating in the By participating in the survey, you help us share your efforts in reports and upcoming blogs. This will help showcase and amplify your work, inspiring others to join the movement. The survey covers: #Community engagement and participation #Challenges and successes #Partnership Thank you again for your tireless efforts in promoting [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore Feminism and Folklore]. Best regards,<br> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 14:23, 26 October 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Organising Tuluvas Aati Month == [[File:Tuluvas Aati Month banner logo.svg| 150px | right]] Hello Organizers, We want to extend our heartfelt gratitude to you for making the '''[[m:Tuluvas Aati Month|Tuluvas Aati Month]]''' event a success. Your time, dedication, and expertise brought this cultural celebration to life, creating meaningful experiences for everyone involved. To help us improve future events and celebrate the efforts of everyone. Each organizer/jury who gets support will receive in gift card format. please fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd3RWB1kvSyR77kYaZtI-S1T9da48Cd7j6giMb6naSDXcYl9Q/viewform this form]. Best regards,<br> '''Tuluvas Aati Month Team'''. [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೫೬, ೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) <!-- Message sent by User:ChiK@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tuluvas_Aati_Month/JuryList&oldid=27685549 --> == [Reminder] Apply for Cycle 3 Grants by December 1st! == Dear Feminism and Folklore Organizers, We hope this message finds you well. We are excited to inform you that the application window for Wikimedia Foundation's Cycle 3 of our grants is now open. Please ensure to submit your applications by December 1st. For a comprehensive guide on how to apply, please refer to the Wiki Loves Folklore Grant Toolkit: https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Folklore_Grant_Toolkit Additionally, you can find detailed information on the Rapid Grant timeline here: https://meta.wikimedia.org/wiki/Grants:Project/Rapid#Timeline We appreciate your continuous efforts and contributions to our campaigns. Should you have any questions or need further assistance, please do not hesitate to reach out: '''support@wikilovesfolkore.org''' Kind regards, <br> On behalf of the Wiki Loves Folklore International Team. <br> [[User:Joris Darlington Quarshie | Joris Darlington Quarshie]] ([[User talk:Joris Darlington Quarshie|talk]]) 08:39, 9 November 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == [Workshop] Identifying Win-Win Relationships with Partners for Wikimedia == Dear Recipient,<br> We are excited to invite you to the third workshop in our Advocacy series, part of the Feminism and Folklore International Campaign. This highly anticipated workshop, titled <b>"Identifying Win-Win Relationships with Partners for Wikimedia,"</b> will be led by the esteemed Alex Stinson, Lead Program Strategist at the Wikimedia Foundation. Don't miss this opportunity to gain valuable insights into forging effective partnerships. ===Workshop Objectives=== * <b>Introduction to Partnerships: </b>Understand the importance of building win-win relationships within the Wikimedia movement. * <b>Strategies for Collaboration: </b>Learn practical strategies for identifying and fostering effective partnerships. * <b>Case Studies:</b> Explore real-world examples of successful partnerships in the Wikimedia community. * <b>Interactive Discussions: </b>Engage in discussions to share experiences and insights on collaboration and advocacy. ===Workshop Details=== 📅 Date: 7th December 2024<br> ⏰ Time: 4:30 PM UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1733589000 Check your local time zone])<br> 📍 Venue: Zoom Meeting ===How to Join:=== Registration Link: https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Identifying_Win-Win_Relationships_with_Partners_for_Wikimedia <br> Meeting ID: 860 4444 3016 <br> Passcode: 834088 We welcome participants to bring their diverse perspectives and stories as we drive into the collaborative opportunities within the Wikimedia movement. Together, we’ll explore how these partnerships can enhance our advocacy and community efforts. Thank you, Wiki Loves Folklore International Team [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 07:34, 03 December 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2025 in Your Country == [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|frameless]] Dear Team, My name is Joris Darlington Quarshie (user: Joris Darlington Quarshie), and I am the Event Coordinator for the Wiki Loves Folklore 2025 (WLF) International campaign. Wiki Loves Folklore 2025 is a photographic competition aimed at highlighting folk culture worldwide. The annual international photography competition is held on Wikimedia Commons between the 1st of February and the 31st of March. This campaign invites photographers and enthusiasts of folk culture globally to showcase their local traditions, festivals, cultural practices, and other folk events by uploading photographs to Wikimedia Commons. As we celebrate the seventh anniversary of Wiki Loves Folklore, the international team is thrilled to invite Wikimedia affiliates, user groups, and organizations worldwide to host a local edition in their respective countries. This is an opportunity to bring more visibility to the folk culture of your region and contribute valuable content to the internet. * Please find the project page for this year’s edition at: https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2025 * To sign up and organize the event in your country, visit: https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2025/Organize If you wish to organize your local edition in either February or March instead of both months, feel free to let us know. In addition to the photographic competition, there will also be a Wikipedia writing competition called Feminism and Folklore, which focuses on topics related to feminism, women's issues, gender gaps, and folk culture on Wikipedia. We welcome your team to organize both the photo and writing campaigns or either one of them in your local Wiki edition. If you are unable to organize both campaigns, feel free to share this opportunity with other groups or organizations in your region that may be interested. * You can find the Feminism and Folklore project page here: https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025 * The page to sign up is: https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Project_Page For any questions or to discuss further collaboration, feel free to contact us via the Talk page or email at support@wikilovesfolklore.org. If your team wishes to connect via a meeting to discuss this further, please let us know. We look forward to your participation in Wiki Loves Folklore 2025 and to seeing the incredible folk culture of your region represented on Wikimedia Commons. Sincerely, The Wiki Loves Folklore International Team [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 08:50, 27 December 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Invitation to Organise Feminism and Folklore 2025 == == Invitation to Organise Feminism and Folklore 2025 == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center;"><em>{{int:please-translate}}</em></div> Dear {{PAGENAME}}, My name is [[User:SAgbley|Stella Agbley]], and I am the Event Coordinator for the Feminism and Folklore 2025 (FnF) International campaign. We're thrilled to announce the Feminism and Folklore 2025 writing competition, held in conjunction with Wiki Loves Folklore 2025! This initiative focuses on enriching Wikipedia with content related to feminism, women's issues, gender gaps, and folk culture. === Why Host the Competition? === * Empower voices: Provide a platform for discussions on feminism and its intersection with folk culture. * Enrich Wikipedia: Contribute valuable content to Wikipedia on underrepresented topics. * Raise awareness: Increase global understanding of these important issues. === Exciting Prizes Await! === We're delighted to acknowledge outstanding contributions with a range of prizes: **International Recognition:** * 1st Prize: $300 USD * 2nd Prize: $200 USD * 3rd Prize: $100 USD * Consolation Prizes (Top 10): $50 USD each **Local Recognition (Details Coming Soon!):** Each participating Wikipedia edition (out of 40+) will offer local prizes. Stay tuned for announcements! All prizes will be distributed in a convenient and accessible manner. Winners will receive major brand gift cards or vouchers equivalent to the prize value in their local currency. === Ready to Get Involved? === Learn more about Feminism and Folklore 2025: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025 Feminism and Folklore 2025] Sign Up to Organize a Campaign: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Project_Page Campaign Sign-Up Page] === Collaboration is Key! === Whether you choose to organize both photo and writing competitions (Wiki Loves Folklore and Feminism and Folklore) or just one, we encourage your participation. If hosting isn't feasible, please share this opportunity with interested groups in your region. === Let's Collaborate! === For questions or to discuss further collaboration, please contact us via the Talk page or email at support@wikilovesfolklore.org. We're happy to schedule a meeting to discuss details further. Together, let's celebrate women's voices and enrich Wikipedia with valuable content! Thank you, **Wiki Loves Folklore International Team** </div> </div> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|{{int:Talkpagelinktext}}]]) 23:02, 05 January 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey == Dear Community Members, I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity. We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal. This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference. Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6 We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations. Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025 Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input. Warm regards,<br> [[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]] <!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 --> == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' ೧೧:೫೪, ೨೬ ಜನವರಿ ೨೦೨೫ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 --> == ಕವಿ ಪರಿಚಯ ರಮೇಶ್ ಎಂ.ಎಸ್ ದೊಡ್ಡಿ == ರಮೇಶ್ ಎಂ.ಎಸ್ ದೊಡ್ಡಿ [[ವಿಶೇಷ:Contributions/2409:40F2:2170:7CC1:84CA:BFFF:FE4F:2F95|2409:40F2:2170:7CC1:84CA:BFFF:FE4F:2F95]] ೧೮:೩೨, ೯ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) == Feminism and Folklore 2025: Important Updates for Organizers & Jury == Hello Community Organizers and Jury, Thank you for organising Feminism and Folklore writing competition on your wiki. Feminism and Folklore is the largest Wikipedia contest organized by community members. We congratulate you in joining and celebrating our cultural heritage and promoting gender equality on Wikipedia. To encourage boost for the contributions of the participants, we're offering prizes for Feminism and Folklore local prizes. Each Wikipedia will have three local winners: # First Prize: $25 USD # Second Prize: $20 USD # Best Jury Article: $15 USD All this will be in '''gift voucher format only'''. Prizes will only be given to users who have more than 5 accepted articles. No prizes will be given for users winning below 5 accepted articles. Kindly inform your local community regarding these prizes and post them on the local project page The Best Jury Article will be chosen by the jury based on how unique the article is aligned with the theme. The jury will review all submissions and decide the winner together, making sure it's fair. These articles will also be featured on our social media handles. We're also providing internet and childcare support to the first 75 organizers and Jury members for those who request for it. Remember, only 75 organizers will get this support, and it's given on a first-come, first-served basis. The registration form will close after 75 registrations, and the deadline is <nowiki>'''</nowiki>March 5, 2025<nowiki>'''</nowiki>. This support is optional and not compulsory, so if you're interested, fill out the [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeum8md6FqHY1ISWRLW5bqOAv_lcd1tpVtMMZfWKRDU_IffLQ/viewform?usp=dialog Form] Each organizer/jury who gets support will receive $40 USD in gift voucher format, even if they're involved in more than one wiki. No dual support will be provided if you have signed up in more than one language. This support is meant to appreciate your volunteer support for the contest. We also invite all organizers and jury members to join us for Advocacy session on '''Saturday, Feb 28, 2025'''. This session will help you understand the jury process for both contests and give you a chance to ask questions. More details are on [[meta:Event:Telling untold stories: How to document gendered narratives in Folklore on Wikipedia|Event:Telling untold stories: How to document gendered narratives in Folklore on Wikipedia - Meta]] Let's celebrate our different cultures and work towards gender equality on Wikipedia! Best regards, Stella and Tiven Wiki loves folklore international team [[User:SAgbley|SAgbley]] ([[User talk:SAgbley|talk]]) 04:39, 25 February 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/Community_Prizes&oldid=28309519 --> == Question from [[User:Swarthak Gayakawad|Swarthak Gayakawad]] (೨೧:೦೪, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫) == ನಾನು ಕರ್ನಾಟಕ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆ ಸೇರಬೇಕು ನನಗೂ ಕರ್ನಾಟಕ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆ ಐಡಿ ಬೇಕು --[[ಸದಸ್ಯ:Swarthak Gayakawad|Swarthak Gayakawad]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Swarthak Gayakawad|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೦೪, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) :ಇದು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, ಕನ್ನಡ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲ. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid grey; border-radius: 5px;">[[User:~aanzx|~aanzx]] · [[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೧೫, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Swarthak Gayakawad|Swarthak Gayakawad]] (೨೧:೨೧, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫) == ನಾನು ಕರ್ನಾಟಕ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆ ಸೇರಬೇಕು --[[ಸದಸ್ಯ:Swarthak Gayakawad|Swarthak Gayakawad]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Swarthak Gayakawad|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೨೧, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) :ನಮಸ್ಕಾರ, ಇದು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ :{{quote|ಕನ್ನಡ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲ}} --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid grey; border-radius: 5px;">[[User:~aanzx|~aanzx]] · [[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೨೪, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Sharina.b2310173|Sharina.b2310173]] (೧೦:೪೫, ೬ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫) == Why is my article unable to edit --[[ಸದಸ್ಯ:Sharina.b2310173|Sharina.b2310173]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Sharina.b2310173|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೪೫, ೬ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫ (IST) :please use [[special:mypage/Sandbox]] . --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid grey; border-radius: 5px;">[[User:~aanzx|~aanzx]] · [[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</span> ೧೦:೫೬, ೬ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫ (IST) == Join Us Today: Amplify Women’s Stories on Wikipedia! == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, {{quote|Join us this International Women’s Month to uncover hidden stories and reshape cultural narratives! Dive into an interactive workshop where we’ll illuminate gaps in folklore and women’s history on Wikipedia—and take action to ensure their legacies are written into history.}} Facilitated by '''Rosie Stephenson-Goodknight''', this workshop will explore how to identify and curate missing stories about women’s contributions to culture and heritage. Let’s work together to amplify voices that have been overlooked for far too long! == Event Details == * '''📅 Date''': Today (15 March 2025) * '''⏰ Time''': 4:00 PM UTC ([https://www.timeanddate.com/worldclock/converter.html Convert to your time zone]) * '''📍 Platform''': [https://us06web.zoom.us/j/87522074523?pwd=0EEz1jfr4i9d9Nvdm3ioTaFdRGZojJ.1 Zoom Link] * '''🔗 Session''': [[meta:Event:Feminism and Folklore International Campaign: Finding and Curating the Missing Gaps on Gender Disparities|Feminism and Folklore International Campaign: Finding and Curating the Missing Gaps on Gender Disparities]] * '''🆔 Meeting ID''': 860 8747 3266 * '''🔑 Passcode''': FNF@2025 == Participation == Whether you’re a seasoned editor or new to Wikipedia, this is your chance to contribute to a more inclusive historical record. ''Bring your curiosity and passion—we’ll provide the tools and guidance!'' '''Let’s make history ''her'' story too.''' See you there! Best regards,<br> '''Joris Quarshie'''<br> [[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025 International Team]] <div style="margin-top:1em; text-align:center;"> Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]] [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div> --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|msg]]) 07:15, 24 March 2025 (UTC) </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Follow-Up: Support for Feminism and Folklore 2025 Contributions == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, I hope this message finds you well. We noticed that your community has signed up for the [[meta:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore Writing Contest]], but there have been only a few contributions submitted via the [https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/ Campwiz tool] so far. We completely understand that challenges may arise, and we’d love to support you and your participants in streamlining the submission process. To assist your community, here’s a step-by-step guide to adding articles to the campaign. Feel free to share these instructions with your participants: === How to Submit Articles via Campwiz === '''Tool link:''' https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/ # Access the Tool #* Visit Campwiz and log in with your Wikimedia account (same as your Wikipedia credentials). # Select the Campaign #* Scroll through the list of campaigns and click on your campaign. # Add Your Article #* Click on "'''+ SUBMIT NEW ARTICLE'''" button. #* Enter the exact title of your article in the “Tiltle” field. #* Click on "'''CHECK'''" button. #* If you have more articles to submit, click on the '''"SUBMIT ANOTHER"''' button. # Check your submissions. #* To check if your submissions went through please click on the '''"DETAILS"''' button #* Click on the '''SUBMISSIONS''' Button to see the list of your submissions. === Need Help? === * Technical issues? Ensure article titles are spelled correctly and meet the campaign’s theme (feminism, folklore, or gender-related topics). * Eligibility questions? New articles must follow Wikipedia’s notability guidelines. * Still stuck? Send an email to '''support@wikilovesfolklore.org'''! You can also reach out on the campaign’s Talk page. Your commitment to amplifying untold gendered narratives in folklore is invaluable, and we’re excited to see your community’s contributions come to life. Let’s work together to make this campaign a success! Looking forward to your response, Best regards,<br> Stella<br> Feminism and Folklore Organizer -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 07:29, 17 March 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&oldid=28410476 --> == ಮಾರಿಯಾ ಔರೋರಾ ಕೌಟೊ == ನಾನು ರಚಿಸಿದ ಈ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ತಪ್ಪುಗಳು ಇರಬಹುದೇ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿ, ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಪುಟವನ್ನು ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗೆ ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದ್ದೇನೆ. [[ಸದಸ್ಯ:SachinSwami|SachinSwami]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:SachinSwami|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೦೯, ೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST) :ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನೀವು ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಭೂತಕಾಲವನ್ನು ಬಳಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನೆಲೆಸಿದರು ಬದಲು ನೆಲೆಸಿದ್ದರು , ವಹಿಸಿದರು ಬದಲು ವಹಿಸಿದ್ದರು ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು, ಅದನ್ನು ವರೆತುಪಡಿಸಿದರೆ ಲೇಖನ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕೆ ನಿಮ್ಮ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ಕೊಡುಗೆಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid grey; border-radius: 5px;">[[User:~aanzx|~aanzx]] · [[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</span> ೧೭:೨೧, ೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST) == Feminism and Folklore 2025 Jury Evaluation Guidelines & Results Submission == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, Thank you once again for your commitment and dedication to the [[meta:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025]] campaign! As we near the conclusion of this year’s contest, please follow the official jury guidelines when evaluating submissions: ===Jury Guidelines:=== * Articles must be created or expanded between 1st February and 31st March 2025. * Minimum article size: 3000 bytes and at least 300 words. * No poor or machine-translated content. * Articles must align with the Feminism and Folklore themes (feminism, gender, culture, folklore). * Articles should not be orphaned – they must be linked to at least one other article. * Submissions must not violate copyright rules and should follow local notability guidelines. * All articles must include proper references according to your local Wikipedia’s citation policies. * Once your local jury process is complete, kindly submit only the top 3 winners on the official results page: ===Submission Link:=== https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results Please include the following for each winner: * Username * Link to the local user talkpage * Their ranking (1st, 2nd, or 3rd) For more information, you can also refer to the main contest page: https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025 If you need help or have any questions, feel free to reach out. Warm regards, <br> Stella Sessy Agbley<br> Coordinator, Feminism and Folklore -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 10:48, 10 April 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&oldid=28410476 --> == Invitation: Gendering the Archive - Building Inclusive Folklore Repositories (April 30th) == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, You are invited to a hands-on session focused on [[meta:Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation|Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation]]. This online workshop will guide participants on how to create, edit, and expand gender-inclusive folklore articles and multimedia archives on Wikipedia and Wikidata. The session will be led by Rebecca Jeannette Nyinawumuntu. === Objectives === * '''Design Inclusive Repositories:''' Learn best practices for structuring folklore archives that foreground gender perspectives. * '''Hands-On Editing:''' Practice creating and improving articles and items on Wikipedia and Wikidata with a gender-inclusive lens. * '''Collaborative Mapping:''' Work in small groups to plan new entries and multimedia uploads that document underrepresented voices. * '''Advocacy & Outreach:''' Discuss strategies to promote and sustain these repositories within your local and online communities. === Details === * '''Date:''' 30th April 2025 * '''Day:''' Wednesday * '''Time:''' 16:00 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746028800 Check your local time zone]) * '''Venue:''' Online (Zoom) * '''Speaker:''' Rebecca Jeannette Nyinawumuntu (Co-founder, Wikimedia Rwanda & Community Engagement Director) === How to Join === * '''Zoom Link:''' [https://us06web.zoom.us/j/89158738825?pwd=ezEgXbAqwq9KEr499DvJxSzZyXSVQX Join here] * '''Meeting ID:''' 891 5873 8825 * '''Passcode:''' FNF@2025 * '''Add to Calendar:''' [https://zoom.us/meeting/tZ0scuGvrTMiGNH4I3T7EEQmhuFJkuCHL7Ci/ics?meetingMasterEventId=Xv247OBKRMWeJJ9LSbX2hA Add to your calendar] '''' === Agenda === # Welcome & Introductions: Opening remarks and participant roll-call. # Presentation: Overview of gender-inclusive principles and examples of folklore archives. # Hands-On Workshop: Step-by-step editing on Wikipedia and Wikidata—create or expand entries. # Group Brainstorm: Plan future repository items in breakout groups. # Q&A & Discussion: Share challenges, solutions, and next steps. # Closing Remarks: Summarise key takeaways and outline follow-up actions. We look forward to seeing you there! Best regards,<br> Stella<br> Feminism and Folklore Organiser -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 10:28, 24 April 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=28399508 --> == Invitation: Gendering the Archive - Building Inclusive Folklore Repositories (April 30th) == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, You are invited to a hands-on session focused on [[meta:Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation | Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation]]. This online workshop will guide participants on how to create, edit, and expand gender-inclusive folklore articles and multimedia archives on Wikipedia and Wikidata. The session will be led by Rebecca Jeannette Nyinawumuntu. === Objectives === * '''Design Inclusive Repositories:''' Learn best practices for structuring folklore archives that foreground gender perspectives. * '''Hands-On Editing:''' Practice creating and improving articles and items on Wikipedia and Wikidata with a gender-inclusive lens. * '''Collaborative Mapping:''' Work in small groups to plan new entries and multimedia uploads that document underrepresented voices. * '''Advocacy & Outreach:''' Discuss strategies to promote and sustain these repositories within your local and online communities. === Details === * '''Date:''' 30th April 2025 * '''Day:''' Wednesday * '''Time:''' 16:00 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746028800 Check your local time zone]) * '''Venue:''' Online (Zoom) * '''Speaker:''' Rebecca Jeannette Nyinawumuntu (Co-founder, Wikimedia Rwanda & Community Engagement Director) === How to Join === * '''Zoom Link:''' [https://us06web.zoom.us/j/89158738825?pwd=ezEgXbAqwq9KEr499DvJxSzZyXSVQX Join here] * '''Meeting ID:''' 891 5873 8825 * '''Passcode:''' FNF@2025 * '''Add to Calendar:''' [https://zoom.us/meeting/tZ0scuGvrTMiGNH4I3T7EEQmhuFJkuCHL7Ci/ics?meetingMasterEventId=Xv247OBKRMWeJJ9LSbX2hA Add to your calendar] '''' === Agenda === # Welcome & Introductions: Opening remarks and participant roll-call. # Presentation: Overview of gender-inclusive principles and examples of folklore archives. # Hands-On Workshop: Step-by-step editing on Wikipedia and Wikidata—create or expand entries. # Group Brainstorm: Plan future repository items in breakout groups. # Q&A & Discussion: Share challenges, solutions, and next steps. # Closing Remarks: Summarise key takeaways and outline follow-up actions. We look forward to seeing you there! Best regards,<br> Stella<br> Feminism and Folklore Organiser -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 10:28, 24 April 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&oldid=28410476 --> == Question from [[User:Shivu26|Shivu26]] (೨೨:೪೦, ೧೦ ಮೇ ೨೦೨೫) == Hello How to publish my translated article --[[ಸದಸ್ಯ:Shivu26|Shivu26]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivu26|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೪೦, ೧೦ ಮೇ ೨೦೨೫ (IST) :once completed you can move page by using , tools > move option on top right section on the line of title --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೨:೪೫, ೧೦ ಮೇ ೨೦೨೫ (IST) == Final reminder that the deadline for submitting your Feminism and Folklore 2025 results == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> Hello {{PAGENAME}} [[File:Feminism and Folklore logo.svg | right | frameless]] I hope this message finds you well. This is a final reminder that the deadline for submitting your Feminism and Folklore 2025 results on Meta has elapsed. For participant prizes to be processed, your community must submit the necessary information as soon as possible. Please use the following link to submit your results: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results Submit your results] We have extended the {{font color||yellow|'''submission deadline to 12 June 2025'''.}} Kindly note that failure to submit by this date will result in your group’s participants not receiving any prizes from us. Thank you for your attention to this important matter and for your continued contributions to the Feminism and Folklore campaign. Warm regards,<br> Stella<br> On behalf of Feminism and Folklore Team<br> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 12:39, 08 June 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Template:FnF_2025_reminder_list&oldid=28842648 --> == You're invited: Feminism and Folklore Advocacy Session – June 20! == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> Hello {{PAGENAME}} [[File:Feminism and Folklore logo.svg | right | frameless]] We are pleased to invite you to an inspiring session in the Feminism and Folklore International Campaign Advocacy Series titled: 🎙️ Documenting Indigenous Women’s Wisdom: The Role of Grandmothers and Elders<br> 🗓 Friday, June 20, 2025<br> ⏰ 4:00 PM UTC<br> 🌍 Online – [https://us06web.zoom.us/j/86470824823?pwd=s7ruwuxrradtJNcZLVT9EyClb8g7ho.1 Zoom link]<br> 👤 Facilitator: Obiageli Ezeilo (Wiki for Senior Citizens Network)<br> Join us as we explore how the oral teachings of grandmothers and elders preserve cultural heritage and influence today’s feminist movements. Learn how to document these narratives using Wikimedia platforms! 🔗 Event Page & Details: https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Documenting_Indigenous_Women%E2%80%99s_Wisdom:_The_Role_of_Grandmothers_and_Elders This session includes:<br> ✔️ A keynote presentation<br> ✔️ Story-sharing interactive segment<br> ✔️ Q&A + tools for documenting women’s wisdom on Wikimedia<br> We hope to see you there! Warm regards,<br> Stella<br> On behalf of Feminism and Folklore Team<br> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 23:49, 17 June 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=28399508 --> == Request == Could you please create a page about the 2021 Disney animated film [[:en:Encanto|Encanto]]? I personally love this film. It's a beautiful tribute to Colombian culture. I couldn't have asked for a better film. It's the best film I've seen since [[ದಿ ಲಯನ್ ಕಿಂಗ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]]. [[ವಿಶೇಷ:Contributions/2600:1700:C910:2960:59A0:834D:35B:4254|2600:1700:C910:2960:59A0:834D:35B:4254]] ೨೩:೨೪, ೨೧ ಜುಲೈ ೨೦೨೫ (IST) == Deletion == Hi, I don't know Kannada, but [[ರ‍್ಯಾಗಿಂಗ್‌ ವಿರೋಧಿ]] looks AI generated so you might want to delete :) [[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Matrix|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೫೬, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) :Thanks for reporting it was created as part of education program [[:meta:St_Aloysius_University_-_Wikipedia_Association_2025-26#22nd_August_2025-_Activity]], I will let organiser of that program know to wikify that page. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೬:೦೩, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] , may i know how did you know that article was AI generated. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೬:೪೩, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) ::Thank you responding, the bottom of the page links [https://gemini.google.com/] which is an AI website. There are less known signs as well, namely use of emojis, no references, having a question-answer format and overusing lists (you can read [[en:Wikipedia:Signs of AI writing]] if you are unsure what I mean). [[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Matrix|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೧೧, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) :::@[[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] what I meant was, did you follow any global filters or channel on IRC or any other tools to catch this edit. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೯:೧೯, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) ::::I used [[:meta:SWViewer]], it came up there. [[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Matrix|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೨೧, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) :::::Good that SWViewer catch these edits, & Thanks for notifying about.--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೯:೨೩, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Alialkaisi|Alialkaisi]] (೨೧:೧೭, ೧೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫) == مرحبا هل الاسئلة باللغة العربية أو باللغة الإنكليزية --[[ಸದಸ್ಯ:Alialkaisi|Alialkaisi]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Alialkaisi|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೧೭, ೧೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :English, if you know Kannada Language you can ask in kannada. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೧೯, ೧೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == Citoid == Hi A826, I'm Johannes from [[:m:WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. I've noticed your project is using the [[:mw:VisualEditor/Citation tool]], but not [[:mw:Citoid]] (the tool used for automatic reference creation). Your project already fullfills all the necessary criteria in [[:mw:Citoid/Enabling Citoid on your wiki]] (enabling the VE citation tool, using templates with template data...) – you just need to create [[ಮೀಡಿಯವಿಕಿ:Citoid-template-type-map.json]] to map different types of citations to the relevant template from [[ಮೀಡಿಯವಿಕಿ:Cite-tool-definition.json]]. You can check other wiki's pages [https://global-search.toolforge.org/?namespaces=8&q=Citoid-template-type-map.json&title=Citoid-template-type-map.json] to see how they are doing the mapping. Best regards [[ಸದಸ್ಯ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Johannes Richter (WMDE)|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೫೬, ೧೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]], sure will look in to adding template, Thanks for bringing this to my attention. will contact you if further assistance needed.--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೦೯, ೧೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] {{done}} [[special:diff/1318564]] works fine now. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೨೪, ೧೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] (೧೬:೧೮, ೧೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫) == Please publish this article. My father was one of the famous and fameliar kannada leader and writer in mysore. There no faul information about him. Thats all sir. 🙏🙏🙏 --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೧೮, ೧೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :please check [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಉತ್ತಮ ಲೇಖನ]], article with verifiable source, with good wiki readable format are always welcome on wiki, please try use [[Special:Mypage/Sandbox]] before creating on main namespace. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೬:೨೩, ೧೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] (೨೩:೩೬, ೨೦ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫) == ಯಾವ ರೀತಿಯ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆಯ ಬೇಕು. --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೩:೩೬, ೨೦ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :ದಯವಿಟ್ಟು ಪುಟಗಳು ಹೇಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು 2 ಅಥವಾ 3 ( ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಕುವೆಂಪು]] ) ಪುಟಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು [[Special:Mypage/Sandbox]] ನಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ, ನಂತರ ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ನನ್ನನ್ನು ಕೇಳಿ, ಪ್ರತಿ ಪುಟವು ಕನಿಷ್ಠ 3-4 ಆನ್‌ಲೈನ್ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿ ಹೊಂದಿರಬೇಕು, ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಲೇಖನಗಳಿಗೆ ಇಂಟರ್‌ವಿಕಿ ಲಿಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೨:೧೮, ೨೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] (೧೯:೪೪, ೧೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೬) == ಸರ್ ನನಗೆ ಫೋಟೋ ಸೇರಿಸಲು ತಿಳಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ಲಿಂಕ್ ಸೇರಿಸಲು ತಿಳಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು. --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೪೪, ೧೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) :[[special:upload]] ನೀವು ಇದನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅಪ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಬಹುದು. ನಿಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಮತ್ತು ಸಾವರ್ಜನಿಕವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದಾದಂತಹ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅಪ್ಲೋಡ್ ಮಾಡಬಹುದು. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೬:೧೧, ೧೧ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) ::[[commons:Commons:Contributing_your_own_work]] ಕೂಡ ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದು --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೬:೫೨, ೧೧ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == Translation request == Hello, A826. Can you translate and upload the article about the prominent Turkish economist [[:en:Dani Rodrik]] in Kannada Wikipedia? Yours sincerely, [[ಸದಸ್ಯ:Kurcke|Kurcke]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kurcke|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೪೫, ೧೩ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) :I don't translate content i don't have knowledge of. Sorry. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೭:೪೬, ೧೩ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) ::In understand. Thank you for the reply. [[ಸದಸ್ಯ:Kurcke|Kurcke]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kurcke|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೩:೩೨, ೧೩ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wikimedian, We thank you for taking an initiative to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;Checklist for Organizers Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us in upcoming office hours We look forward to your presence in the upcoming office hours where the community and the international Team can interact with each other and know more about the contest. resister yourself for the [[:m:Event:Wiki Loves Folklore 2026 Office Hours|office hours event]]. Thank you and all the best, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೦೦, ೧೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=29948401 --> == Question from [[User:Hariprasad Shetty10|Hariprasad Shetty10]] (೧೨:೩೦, ೨೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬) == ದಯವಿಟ್ಟು ಇದನ್ನು ಅಳಿಸಿ https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%87%E0%B2%B2%E0%B2%BF%E0%B2%AF%E0%B2%BE%E0%B2%A8_%E0%B2%87%E0%B2%AF%E0%B3%8B%E0%B2%9F%E0%B3%8B%E0%B2%B5%E0%B2%BE --[[ಸದಸ್ಯ:Hariprasad Shetty10|Hariprasad Shetty10]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Hariprasad Shetty10|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೩೦, ೨೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) :{{done}} --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೯:೦೧, ೨೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == Feminism and Folklore 2026 – Community Organisers & Jury == Hello {{PAGENAME}}!, Thank you for taking the lead in organising '''Feminism and Folklore 2026''' in your community. We truly appreciate your efforts! To ensure a smooth and successful campaign, please make sure you have: * Fully completed all details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Feminism and Folklore 2026 Project Page]]: * Started promoting the campaign within your community. * Requested a local administrator to place a '''sitenotice''' about the campaign so users are notified. * Used the '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/fnf/ Article List Generator Tool]''' and shared the generated article lists with your community. === Internet & Childcare Support === Community organisers and jury members who require '''internet and childcare support''' (non-mandatory, opt-in, request-only support) should fill the support request form '''by 22 February 2026'''. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeutXEF1yTnJfExWUYPIf6SkhcnTgul07BeI-biqT4RE_vsrA/viewform Link to the form]''' Requests submitted after this date will not be entertained. === Important Participation Guidelines === * Minimum article size: '''3000 bytes and 300 words''' (final decision may be set by local organisers). * If your country is not listed on the Article list generator tool, please contact us. === Community Engagement === * Keep your community active and motivated throughout the campaign. * Share your achievements and notable articles with us so we can highlight them globally. * In the support form, please indicate if you would like a '''quick coordination call after the campaign'''. Let’s make '''Feminism and Folklore''', under the banner of '''#WeTogether''', help bridge the '''gender gap''' and '''folklore gap''' on Wikipedia worldwide. 🌍✊ Thank you for your collaboration! ''If someone from your community organisers or jury has missed this message feel free to share this message with them.'' Feminism and Folklore International Team. –[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೪೭, ೧೬ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30083330 --> == Question from [[User:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] (೧೭:೩೩, ೨೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬) == ಸರ್ ನನ್ನ ಅಕೌಂಟ್ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿ. ಆದರ ಸುಳಿವು ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ.ದಯಮಾಡಿ ಮಾಹಿತಿ ಕಳುಹಿಸಿ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು 🙏🙏🙏🙏🙏 --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೩, ೨೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST) :ಖಾತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗಾಗಿ ದಯವಿಟ್ಟು [[Special:Accountsecurity]] ಅನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಜೊತೆಗೆ ನೀವು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ದಯವಿಟ್ಟು ವಿವರಿಸಿ. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೮:೧೮, ೨೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST) == Next Steps and Feedback meeting for Feminism and Folklore Organizers == <div style="border:8px maroon ridge; padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="padding: 1em 2em;"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> Dear Organizer, I hope this message finds you well. First and foremost, on behalf of the International Team I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore 2026''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause. As the campaign has ended I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|sign-up page]]. Once the jury process is completed, kindly update only the top 3 winners details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2026'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on campaign Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed. Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance. Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights. Therefore, we kindly ask you to spare just an hour to collectively share your progress and achievements with us during our '''[[:m:Event:Feminism and Folklore 2026 Post-Campaign Office Hour|community feedback session]]'''. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful. Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon. Warm regards, [[User:Tiven2240|Tiven2240]] on behalf of Feminism and Folklore International Team <nowiki>#WeTogether</nowiki> </div></div> --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೨೭, ೧೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30391231 --> == Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner. [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026. * You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]] * '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST''' With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply. For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page. Warm regards, <br> on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team ''This message was sent with [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) on ೦೦:೦೦, ೧೨ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST)'' </div> <!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&oldid=30389801 --> == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) ೦೧:೩೬, ೨೯ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 --> == Final Reminder: Submission of Local Winners for Feminism and Folklore 2026 == Dear Feminism and Folklore organiser, This is a friendly reminder that the deadline for submitting the names and details of your local winners for '''Feminism and Folklore 2026''' is '''5 June 2026'''. Please ensure that your community's [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|winner information]] is submitted before this date. Communities that do not provide their winner data by the deadline will unfortunately not be eligible for prize distribution, and the international organizing team will not be able to accommodate late submissions received after 5 June 2026. Thank you for your prompt attention to this matter and for your participation in the campaign. Best regards, '''Feminism and Folklore International Organizing Team''' --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೭:೩೯, ೩ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30627457 --> == Thank you for organising Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, Your dedication, coordination, and hard work played a vital role in making this year's [[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign successful. We truly appreciate the time and effort you invested in engaging your community and supporting participants. As we have completed the jury phase and begin planning for next year's campaign, we would like to learn from your experiences. Please complete the organisers' feedback form and share your insights, challenges, and suggestions on how we can improve the campaign. '''This feedback form is mandatory for all organisers''', as it helps us evaluate the campaign and make meaningful improvements for future editions. '''Form link [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf6IsGAsxkTEWTwueyLg-gBjRVlY3g2kTNj3xRhDiILiQnQwQ/viewform?usp=dialog here]''' Please submit your response by '''25 June 2026'''. Thank you once again for your invaluable contributions and for helping make Feminism and Folklore a global success. We look forward to working with you again in the future! Regards, '''Feminism and Folklore Team''' --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೫, ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30704175 --> == Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, Your contributions helped make this year's [[:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign a great success, and we are truly grateful for your time, knowledge, and dedication to documenting women's stories and folklore on Wikimedia projects. As we reflect on this year's campaign and prepare for the next edition, we'd love to hear about your experience. Please take a few minutes to fill out our feedback form and share your thoughts and suggestions. As a token of our appreciation, everyone who completes the form will receive a '''special digital postcard'''! in their email. This year marks '''''25 years of Wikipedia''''', and the postcard has been created to celebrate this milestone and to recognize the incredible efforts of participants like you who continue to enrich free knowledge for the world. '''Form Link - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdqFZN9IdWbAnZ_7DyG5bIsuq7KAkdsIxweC_TdPH9In-tthQ/viewform?usp=dialog here]''' Please complete the feedback form by '''25 June 2026'''. Thank you once again for making Feminism and Folklore 2026 a success. We hope to see you again in future campaigns! Best regards, Feminism and Folklore international Team. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೦೧, ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30704478 --> == ನಿಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು == ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ, ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದೀರಿ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮೆಟಾದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಆಯೋಜಕ ಹಕ್ಕಿಗಾಗಿ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದಾಗ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಆ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ಇದಲ್ಲದೇ ಈ ಹಿಂದೆ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು, ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಗೆ ತರಲು ಕೋರಿದಾಗಲೂ ತಕ್ಷಣ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಸ್ಪಂದಿಸಿದ್ದೀರಿ. ನಿಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೪೧, ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|Gopala Krishna A]] ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಸುಧಾರಣೆಗಾಗಿ ನೀವು ಹಿಂದೆ ಮಾಡಿರುವ ಮತ್ತು ಈಗ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಕೆಲಸಗಳಿಗೂ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೪೬, ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) ::🙏🏻🙏🏻 [[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೧, ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) == ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಂ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಮಾಡ್ಯೂಲುಗಳನ್ನು ತರಲು ಕೋರಿಕೆ == ಶ್ರೀ @[[ಸದಸ್ಯ:A826|A826]] ಅವರೇ, [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ]] ಲೇಖನ ಸರಿಯಾಗಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಮಾಡ್ಯೂಲುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ತರುವಂತೆ ಕೋರಿಕೆ. ತಂದ ಮತ್ತೆ ಲೇಖನ ಸರಿಪಡಿಸುತ್ತೇನೆ. [[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೫೩, ೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|Gopala Krishna A]] {{Done|done, thanks for your request}} --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೫:೦೪, ೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) ::ಆ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಟೆಂಪ್ಲೆಟ್ ಸಮಸ್ಯೆ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಪುಟ ಅತ್ಯಧಿಕ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಕೆಲವು module ತಡವಾಗಿ/ಗೋಚರವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಅದಾಗಿಯೂ ಇತರ ಬೇಕಾದ ಟೆಂಪ್ಲೆಟ್ ಅನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಆಮದು ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ, ದಯಮಾಡಿ ಪುಟವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿ. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೫:೧೦, ೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) == Question from [[User:Kannada-Story|Kannada-Story]] (೧೯:೨೦, ೨೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬) == ನಾನು ಒಂದು ಲೇಖನವನ್ನು (Article) ರಚಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಏನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಇದೆ? --[[ಸದಸ್ಯ:Kannada-Story|Kannada-Story]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kannada-Story|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೨೦, ೨೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) ನಮಸ್ಕಾರ @[[ಸದಸ್ಯ:Kannada-Story|Kannada-Story]] ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಲೇಖನವನ್ನು ರಚಿಸಲು, ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ: :'''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಉತ್ತಮ ಲೇಖನ]]''' # '''ಸ್ಪಷ್ಟ''' — ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಕನ್ನಡ, ಸರಿಯಾದ ಕಾಗುಣಿತ ಮತ್ತು ತಾರ್ಕಿಕ ರಚನೆ # '''ಪರಿಶೀಲನಾರ್ಹತೆ''' — ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯಗಳಿಗೂ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮೂಲಗಳ ಉಲ್ಲೇಖ ಅಗತ್ಯ; ಮೂಲ ಸಂಶೋಧನೆ ನಿಷಿದ್ಧ # '''ವಿಸ್ತೃತತೆ''' — ವಿಷಯದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಒಳಗೊಳ್ಳುವುದು # '''ತಟಸ್ಥತೆ''' — ಪಕ್ಷಪಾತವಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುವುದು # '''ವಿವರಣೆ''' — ಸೂಕ್ತವಾದ ಚಿತ್ರಗಳು, ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಪರವಾನಗಿ ಮುಕ್ತ ಮಾಹಿತಿಯೊಂದಿಗೆ '''ಮೂಲಭೂತ ಹಂತಗಳು:''' * ವಿಷಯವು ಈಗಾಗಲೇ ಇದೆಯೇ ಎಂದು ಮೊದಲು ಹುಡುಕಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ * Sandbox /ಪ್ರಯೋಗಪುಟದಲ್ಲಿ (ಪ್ರತಿ ಪುಟದ ಮೇಲೆ ಬಲಗಡೆ usermenu ನಲ್ಲಿದೆ) ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ * ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಷಯದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಬರೆಯಿರಿ * <code>&lt;ref&gt;</code> ಟ್ಯಾಗ್ ಬಳಸಿ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ (<code>{{tl|cite web}}</code> ಅಥವಾ <code>{{tl|cite book}}</code>) * ಮಾಹಿತಿಪೆಟ್ಟಿಗೆ (Infobox) ಮತ್ತು ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ * ಬೇರೆ ಲೇಖನಗಳಿಗೆ ಕೊಂಡಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿ; ಅನಾಥ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿ ದಯವಿಟ್ಟು ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮೊದಲು ಮೇಲಿನ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಓದಿ. ವಿಕಿಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸ್ವರೂಪಣೆ ಅಥವಾ ವಿಷಯ ಅನುವಾದ ಸಾಧನದ ಬಗ್ಗೆ ಸಹಾಯ ಬೇಕಿದ್ದಲ್ಲಿ, ದಯವಿಟ್ಟು ಕೇಳಿ.--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೦೮:೨೦, ೨೧ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) == Let's start preparing for Feminism and Folklore 2027! == <div style="background:#f8f9fa; color:#202122; border:1px solid #a2a9b1; border-radius:4px; padding:20px; margin:10px 0;"> [[File:Feminism and Folklore logo.svg|right|150px|frameless]] Dear Feminism and Folklore organisers, We are happy to invite you to start preparing for the '''Feminism and Folklore 2027''' edition! The next Wikimedia Foundation [[:m:Grants/Rapid|Rapid Grant]] application cycle, Cycle 3, starts on '''1 November 2026'''. If you are planning to organise Feminism and Folklore in your country or region in 2027, we encourage you to start working on your project plans, Wikipedia workshops, community activities, local events, and budget ahead of the application period. In particular, organisers are encouraged to consider activities that support participants in creating and improving Wikipedia articles and other Wikimedia projects related to feminism, women, gender and local cultural heritage. You may also include expenses related to local prizes and other forms of recognition for contributors, where appropriate. Please review the [[:m:Grants/Rapid|Rapid Grant application process]] and prepare your application for the upcoming cycle. '''Once you submit your application and it appears on Meta, please share the link to your Rapid Grant application with support{{@}}wikilovesfolklore.org and copy team{{@}}wikilovesfolklore.org.''' This will allow the Feminism and Folklore team to endorse your application when the Wikimedia Foundation Grants Team reaches out to us for confirmation. If you have any questions or concerns about the Rapid Grant application process, please contact support{{@}}wikilovesfolklore.org. Thank you for your continued support and for all the work you do to document and celebrate the knowledge, stories, and contributions of women and gender-diverse communities around the world. We look forward to supporting your applications and working together towards another successful edition! '''Wiki Loves Folklore International team''' </div> --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೨೪, ೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf&oldid=31123349 --> == ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಪುಟದಿಂದ ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವ ಕುರಿತು == ನಮಸ್ಕಾರ A826 ಅವರೇ, ನಾನು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ '''“ಶ್ರೀ ಯೋಗಿ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು”''' ಎಂಬ ಲೇಖನವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಲೇಖನವು ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಳಾಸದಲ್ಲಿದೆ: '''ಸದಸ್ಯ:VILAS GOWDA KB/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ''' ನನ್ನ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ಪುಟವನ್ನು '''Move (ಸ್ಥಳಾಂತರ)''' ಮಾಡುವ ಆಯ್ಕೆ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಪ್ರಯೋಗಪುಟವನ್ನು ಅದರ ಸಂಪಾದನಾ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು: '''ಶ್ರೀ ಯೋಗಿ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು''' ಎಂಬ ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿಕೊಡಬೇಕಾಗಿ ವಿನಂತಿಸುತ್ತೇನೆ. ಲೇಖನವನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ್ದು, ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಯೋಗಪುಟದಲ್ಲಿರುವ ಅದೇ ಲೇಖನವನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನವಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವುದು ನನ್ನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು. [[ಸದಸ್ಯ:VILAS GOWDA KB|VILAS GOWDA KB]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:VILAS GOWDA KB|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೩:೫೧, ೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:VILAS GOWDA KB|VILAS GOWDA KB]] , ಲೇಖನ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ಏನಾದರೂ ಮಾಹಿತಿ ಸೇರಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಸರಿಪಡಿಸಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಗುವುದು. ಪ್ರತಿ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳಾಂತರ/move page ಆಯ್ಕೆ ಇರುತ್ತದೆ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಕೆಳಗೆ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ (ಇನ್ನಷ್ಟು) ಮೆನುವಿನಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೦೮:೪೨, ೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) od31pw0fyp5yyr50maxx3us7tavcjzp 0 145488 1431479 1381616 2026-10-06T21:57:39Z InternetArchiveBot 69876 Add 1 book for [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಪರಿಶೀಲನಾರ್ಹತೆ]] (20261006sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 1431479 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Tomato_leaf_stomate_1-color.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/09/Tomato_leaf_stomate_1-color.jpg/220px-Tomato_leaf_stomate_1-color.jpg|thumb| ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ಸ್ಕ್ಯಾನಿಂಗ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪ್ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸಿರುವ [[ಟೊಮೇಟೊ|ಟೊಮೆಟೊ]] ಎಲೆಯಲ್ಲಿನ ಪತ್ರರಂಧ್ರ]] [[ಚಿತ್ರ:HPIM0188-ligusterblad.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/02/HPIM0188-ligusterblad.jpg/220px-HPIM0188-ligusterblad.jpg|thumb| ಅಡ್ಡ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪತ್ರರಂದ್ರ]] [[ಚಿತ್ರ:LeafUndersideWithStomata.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e3/LeafUndersideWithStomata.jpg/220px-LeafUndersideWithStomata.jpg|thumb| ಎಲೆಯ ಕೆಳಭಾಗ. ಈ ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ( ''ಟ್ರೇಡ್ಸ್ಕಾಂಟಿಯಾ ಝೆಬ್ರಿನಾ'' ) ಪತ್ರರಂಧ್ರದ ಕಾವಲು ಕೋಶಗಳು ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳು ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಆದರೆ ಎಪಿಡರ್ಮಲ್ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್-ಮುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ವರ್ಣದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.]] [[ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ|ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ]], ಸ್ಟೋಮಾ ( [[ಗ್ರೀಕ್ ಭಾಷೆ|ಗ್ರೀಕ್‌ನಿಂದ]] ''στόμα'', "ಬಾಯಿ", ಬಹುವಚನ "ಸ್ಟೊಮಾಟಾ"), ಇದನ್ನು '''ಸ್ಟೊಮೇಟ್''' (ಬಹುವಚನ "ಸ್ಟೊಮೇಟ್ಸ್") ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಎಲೆಗಳು, ಕಾಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಅಂಗಗಳ ಎಪಿಡರ್ಮಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಒಂದು ರಂಧ್ರವಾಗಿದೆ. ಅದು ಅನಿಲ ವಿನಿಮಯ ದರವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ರಂಧ್ರವು ಪತ್ರರಂಧ್ರದ ತೆರೆಯುವಿಕೆಯ ಗಾತ್ರವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಗಾರ್ಡ್ ಕೋಶಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಜೋಡಿ ವಿಶೇಷ ಪ್ಯಾರೆಂಚೈಮಾ ಕೋಶಗಳ ಗಡಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜೋಡಿಯಾಗಿರುವ ಕಾವಲು ಕೋಶಗಳು ಮತ್ತು ರಂಧ್ರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪತ್ರರಂಧ್ರದ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನ ದ್ಯುತಿರಂಧ್ರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Esau">{{Cite book|url=https://archive.org/details/anatomyofseedpla00esau|title=Anatomy of Seed Plants|last=Esau|first=K.|publisher=Wiley and Sons|year=1977|isbn=978-0-471-24520-9|page=[https://archive.org/details/anatomyofseedpla00esau/page/88 88]|url-access=registration}}</ref> ಉಸಿರಾಟದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ [[ಆಮ್ಲಜನಕ|ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು]] ಹೊಂದಿರುವ ಗಾಳಿ ಮತ್ತು [[ದ್ಯುತಿಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ|ದ್ಯುತಿಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ]] ಬಳಸಲಾಗುವ [[ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್]], ಅನಿಲ [[ಪ್ರಸರಣೆ|ಪ್ರಸರಣದಿಂದ]] ಪತ್ರರಂಧ್ರದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ನೀರಿನ ಆವಿ ಸ್ಟೊಮಾಟಾದ ಮೂಲಕ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಉತ್ಕರ್ಷಣ ಎಂಬ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ [[ಬಾಷ್ಪೀಕರಣ|ಹರಡುತ್ತದೆ]]. ಲಿವರ್‌ವರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ಭೂ ಸಸ್ಯ ಗುಂಪುಗಳ ಸ್ಪೊರೊಫೈಟ್ ಪೀಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಟೊಮಾಟಾ ಇರುತ್ತದೆ. ನಾಳೀಯ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪತ್ರರಂಧ್ರದ ಸಂಖ್ಯೆ, ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ವಿತರಣೆಯು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಡೈಕೋಟಿಲ್ಡಾನ್‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೇಲಿನ ಮೇಲ್ಮೈಗಿಂತ ಎಲೆಗಳ ಕೆಳಗಿನ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪತ್ರರಂಧ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. [[ಈರುಳ್ಳಿ]], [[ತೋಕೆ ಗೋಧಿ|ಓಟ್]] ಮತ್ತು [[ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ|ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದಂತಹ]] ಮೊನೊಕೋಟಿಲ್ಡಾನ್‌ಗಳು ಎರಡೂ ಎಲೆಗಳ ಮೇಲ್ಮೈಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪತ್ರರಂಧ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು.<ref name="Weyers">{{Cite book|title=Methods in stomatal research|url=https://archive.org/details/methodsinstomata0000weye|last=Weyers|first=J. D. B.|last2=Meidner|first2=H.|date=1990|publisher=Longman Group UK Ltd.|isbn=978-0582034839}}</ref> {{Rp|5}}ತೇಲುವ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಎಪಿಡರ್ಮಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಪತ್ರರಂಧ್ರ ಕಂಡುಬರಬಹುದು ಮತ್ತು ಮುಳುಗಿರುವ ಎಲೆಗಳು ಪತ್ರರಂಧ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮರಗಳು ಎಲೆಯ ಕೆಳಗಿನ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಪತ್ರರಂಧ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.<ref name=":8">{{Cite book|title=Stomata|last=Willmer|first=Colin|last2=Fricker|first2=Mark|publisher=Springer|year=1996|isbn=978-94-010-4256-7|pages=16|language=en|doi=10.1007/978-94-011-0579-8}}</ref> ಎಲೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ಎರಡೂ ಮೇಲ್ಮೈಗಳಲ್ಲಿ ಪತ್ರರಂಧ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಎಲೆಗಳನ್ನು ''ಆಂಫಿಸ್ಟೊಮ್ಯಾಟಸ್'' ಎಲೆಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ; ಕೆಳಗಿನ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಪತ್ರರಂಧ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಎಲೆಗಳು ''ಹೈಪೋಸ್ಟೊಮ್ಯಾಟಸ್'' ಆಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಮೇಲಿನ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಪತ್ರರಂಧ್ರ ಹೊಂದಿರುವ ಎಲೆಗಳು ಎಪಿಸ್ಟೊಮ್ಯಾಟಸ್ ಅಥವಾ ''ಹೈಪರ್ಸ್ಟೊಮ್ಯಾಟಸ್ ಆಗಿರುತ್ತವೆ''.<ref name=":8" /> ಪತ್ರರಂಧ್ರದ ಗಾತ್ರವು ಜಾತಿಗಳಾದ್ಯಂತ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ೧೦ ರಿಂದ ೮೦ µm ವರೆಗೆ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಅಗಲವು ೫೦ µm ರವರೆಗೆ ಅಂತ್ಯದಿಂದ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೆ <ref name="Fricker">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=9sjoCAAAQBAJ&pg=PA18|title=Stomata|last=Fricker|first=M.|last2=Willmer|first2=C.|publisher=Springer Netherlands|year=2012|isbn=978-94-011-0579-8|page=18|access-date=15 June 2016}}</ref> == ಕಾರ್ಯ == [[ಚಿತ್ರ:Stoma_with_Accompanying_Guard_Cells.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/22/Stoma_with_Accompanying_Guard_Cells.jpg/240px-Stoma_with_Accompanying_Guard_Cells.jpg|thumb| [[ಬಾಯ್ ಚಾಯ್|ಬೊಕ್ ಚಾಯ್]] ( ''ಬ್ರಾಸಿಕಾ ಚೈನೆನ್ಸಿಸ್'' ) ಎಲೆಯಿಂದ ಸ್ಟೊಮಾದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಮೈಕ್ರೋಗ್ರಾಫ್]] === [[ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್]] ಲಾಭ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ನಷ್ಟ === [[ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್]], [[ದ್ಯುತಿಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ|ದ್ಯುತಿಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾಕಾರಿ. ಇದು ಸುಮಾರು ೪೦೦ ಪಿಪಿವಎಮ್ ಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಹಗಲಿನ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಪತ್ರರಂಧ್ರ ತೆರೆದಿರಬೇಕು. [[ಎಲೆ|ಎಲೆಗಳಲ್ಲಿನ]] ಗಾಳಿಯ ಸ್ಥಳಗಳು ನೀರಿನ ಆವಿಯಿಂದ ಸ್ಯಾಚುರೇಟೆಡ್ ಆಗಿರುತ್ತವೆ, ಇದು [[ಬಾಷ್ಪೀಕರಣ|ಟ್ರಾನ್ಸ್ಪಿರೇಶನ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಪತ್ರರಂಧ್ರದ ಮೂಲಕ ಎಲೆಯಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಸಸ್ಯಗಳು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಆವಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳದೆ ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ ಅನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.<ref>Debbie Swarthout and C.Michael Hogan. 2010. [http://www.eoearth.org/article/Stomata ''Stomata''. Encyclopedia of Earth]. National Council for Science and the Environment, Washington DC</ref> === ಪರ್ಯಾಯ ವಿಧಾನಗಳು === ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ ಅನ್ನು ೧,೫-ಬಿಸ್ಫಾಸ್ಫೇಟ್ (RuBP) ಗೆ ರೈಬುಲೋಸ್ ೧,೫-ಬಿಸ್ಫಾಸ್ಫೇಟ್ (RuBP) ಗೆ ರುಬಿಸ್ಕೋ ಕಿಣ್ವದಿಂದ [[ಎಲೆ|ಮೆಸೊಫಿಲ್]] ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಎಲೆಯೊಳಗಿನ ಗಾಳಿಯ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಒಡ್ಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಎರಡು ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪಿರೇಷನ್ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಉಲ್ಬಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ: ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ರುಬಿಸ್ಕೋ ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್‌ಗೆ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಇದು RuBP ಗೆ ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ, ಫೋಟೊರೆಸ್ಪಿರೇಷನ್ ಎಂಬ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಇಂಗಾಲವನ್ನು ವ್ಯರ್ಥ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಎರಡೂ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ, ರುಬಿಸ್ಕೋ ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ, ಅಂದರೆ ವಿಶಾಲವಾದ ದ್ಯುತಿರಂಧ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ನೀರಿನ ನಷ್ಟ. ಕಿರಿದಾದ ದ್ಯುತಿರಂಧ್ರಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ ಸಂಬಂಧದೊಂದಿಗೆ ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ಅಣುವಿನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಫಾಸ್ಫೋನೊಲ್ಪೈರುವೇಟ್ ಕಾರ್ಬಾಕ್ಸಿಲೇಸ್ (PEPcase) ನಿಂದ ಕಾರ್ಬನ್ ಸ್ಥಿರೀಕರಣದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯುವುದು ಶಕ್ತಿ-ತೀವ್ರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, PEPCase ಪರ್ಯಾಯವು ನೀರು ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದರೂ ಬೆಳಕು ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಉತ್ತಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾಪಮಾನವು ಕಾರ್ಬನ್ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್‌ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಕರಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ, ರುಬಿಸ್ಕೋ ಆಮ್ಲಜನಕೀಕರಣದ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. === ಸಿಎ‌ಎಮ್ ಸಸ್ಯಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Differences_in_Stomata_Opening_Throughout_the_Day_for_C3_plants_and_CAM_plants_(1).svg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/26/Differences_in_Stomata_Opening_Throughout_the_Day_for_C3_plants_and_CAM_plants_%281%29.svg/220px-Differences_in_Stomata_Opening_Throughout_the_Day_for_C3_plants_and_CAM_plants_%281%29.svg.png|thumb| ಸಿ೩ ಮತ್ತು ಸಿ೪ ಸಸ್ಯಗಳು (೧) ಪತ್ರಂಧ್ರ ಎಲ್ಲಾ ದಿನವೂ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಸಿಎಎಮ್ ಸಸ್ಯಗಳು(2) ಪತ್ರರಂಧ್ರ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಸ್ವಲ್ಪ ಮುಚ್ಚುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಸಂಜೆ ಮತ್ತೆ ತೆರೆಯುತ್ತದೆ.]] "CAM" ಸಸ್ಯಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಮರುಭೂಮಿ ಸಸ್ಯಗಳ ಗುಂಪು (ಕ್ರಾಸ್ಸುಲೇಸಿ ಕುಟುಂಬದ ನಂತರ ಸಿಎ‌ಎಮ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಮೊದಲು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಕ್ರಾಸ್ಸುಲೇಸಿ ಆಸಿಡ್ ಮೆಟಾಬಾಲಿಸಮ್ ) ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪತ್ರರಂಧ್ರವನ್ನು ತೆರೆಯುತ್ತದೆ (ನೀರು ಎಲೆಗಳಿಂದ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಆವಿಯಾದಾಗ) ಕಾರ್ಬನ್ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ ಅನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ದೊಡ್ಡ ನಿರ್ವಾತಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು PEPಕಾರ್ಬಾಕ್ಸಿಲೇಸ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿ. ಮರುದಿನ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ಟೊಮಾಟಾವನ್ನು ಮುಚ್ಚುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ರಾತ್ರಿ ಸ್ಥಿರವಾದ ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ ಅನ್ನು ರುಬಿಸ್ಕೊ ಉಪಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದು ರುಬಿಸ್ಕೊ ಅನ್ನು ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸ್ಯಾಚುರೇಟ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಕನಿಷ್ಟ ದ್ಯುತಿಉತ್ಕರ್ಷವನ್ನು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ವಿಧಾನವು ನಿರ್ವಾತಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರ ಇಂಗಾಲವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ನೀರು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಸೀಮಿತವಾದಾಗ ಮಾತ್ರ ಇದು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. === ಪತ್ರರಂಧ್ರ ತೆರೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಮುಚ್ಚುವುದು === [[ಚಿತ್ರ:Opening_and_Closing_of_Stoma.svg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/91/Opening_and_Closing_of_Stoma.svg/420px-Opening_and_Closing_of_Stoma.svg.png|thumb| ಸ್ಟೊಮಾವನ್ನು ತೆರೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಮುಚ್ಚುವುದು]] ಆದಾಗ್ಯೂ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಸ್ಯಗಳು CAM ಅನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಬೆಳಕಿನ ತೀವ್ರತೆ, ಆರ್ದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ ಸಾಂದ್ರತೆಯಂತಹ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಹಗಲಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪತ್ರರಂಧ್ರವನ್ನು ತೆರೆಯಬೇಕು ಮತ್ತು ಮುಚ್ಚಬೇಕು. ಪತ್ರರಂಧ್ರ ತೆರೆಯುವಿಕೆಗೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಅನುಕೂಲಕರವಾದಾಗ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಳಕಿನ ತೀವ್ರತೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಆರ್ದ್ರತೆ), ಪ್ರೋಟಾನ್ ಪಂಪ್ [[ಪ್ರೋಟಾನ್|ಪ್ರೋಟಾನ್ಗಳನ್ನು]] (H <sup>+</sup> ) ಗಾರ್ಡ್ ಕೋಶಗಳಿಂದ ಓಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರರ್ಥ ಜೀವಕೋಶಗಳ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಹೆಚ್ಚು ಋಣಾತ್ಮಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಋಣಾತ್ಮಕ ವಿಭವವು ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್ ವೋಲ್ಟೇಜ್-ಗೇಟೆಡ್ ಚಾನಲ್‌ಗಳನ್ನು ತೆರೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ [[ಪೊಟ್ಯಾಶಿಯಮ್|ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್]] ಅಯಾನುಗಳ (ಕೆ <sup>+</sup> ) ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಆಂತರಿಕ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ವೋಲ್ಟೇಜ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್ ಅಯಾನುಗಳ ಪ್ರವೇಶವು ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ, ಋಣಾತ್ಮಕ ಅಯಾನುಗಳು ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್ನ ಒಳಹರಿವನ್ನು ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಕ್ಲೋರೈಡ್ ಅಯಾನುಗಳು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಇತರ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವಯವ ಅಯಾನು ಮಾಲೇಟ್ ಕಾವಲು ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ದ್ರಾವಕ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಈ ಹೆಚ್ಚಳವು ಜೀವಕೋಶದೊಳಗಿನ ನೀರಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಇದು [[ಆಸ್ಮಾಸಿಸ್|ಆಸ್ಮೋಸಿಸ್]] ಮೂಲಕ ಜೀವಕೋಶದೊಳಗೆ ನೀರಿನ ಪ್ರಸರಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಜೀವಕೋಶದ ಪರಿಮಾಣ ಮತ್ತು ಟರ್ಗರ್ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ನಂತರ, ಸೆಲ್ಯುಲೋಸ್ ಮೈಕ್ರೊಫೈಬ್ರಿಲ್‌ಗಳ ಉಂಗುರಗಳಿಂದಾಗಿ ಕಾವಲು ಕೋಶಗಳ ಅಗಲವನ್ನು ಊತದಿಂದ ತಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಟರ್ಗರ್ ಒತ್ತಡವು ಗಾರ್ಡ್ ಕೋಶಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಅದರ ತುದಿಗಳನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದ ಎಪಿಡರ್ಮಲ್ ಕೋಶಗಳಿಂದ ದೃಢವಾಗಿ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಎರಡು ಕಾವಲು ಕೋಶಗಳು ಉದ್ದವಾಗುತ್ತವೆ. ಪರಸ್ಪರ ದೂರವಾಗಿ ಬಾಗುವ ಮೂಲಕ, ತೆರೆದ ರಂಧ್ರವನ್ನು ರಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅನಿಲವನ್ನು ಹರಡಬಹುದು.<ref>{{Cite journal|journal=Annals of Botany|volume=89|issue=1|date=January 2002|pages=23–29|title=Structure and Development of Stomata on the Primary Root of ''Ceratonia siliqua'' L.|last=N. S. CHRISTODOULAKIS|last2=J. MENTI|last3=B. GALATIS|pmid=12096815|doi=10.1093/aob/mcf002|pmc=4233769}}</ref> ಬೇರುಗಳು ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಅಬ್ಸಿಸಿಕ್ ಆಮ್ಲ (ಎಬಿಎ) ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite journal|journal=Plant Physiology|volume=102|issue=2|year=1993|pages=497–502|title=Sensitivity of Stomata to Abscisic Acid (An Effect of the Mesophyll)|url=https://archive.org/details/sim_plant-physiology_1993-06_102_2/page/497|last=C. L. Trejo|last2=W. J. Davies|last3=LdMP. Ruiz|pmid=12231838|pmc=158804|doi=10.1104/pp.102.2.497}}</ref> ಎಬಿಎ ಕಾವಲು ಕೋಶಗಳ ಪ್ಲಾಸ್ಮಾ ಮೆಂಬರೇನ್ ಮತ್ತು ಸೈಟೋಸೋಲ್‌ನಲ್ಲಿನ ಗ್ರಾಹಕ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳಿಗೆ ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಮೊದಲು ಜೀವಕೋಶಗಳ ಸೈಟೋಸೋಲ್‌ನ ಪಿಎಚ್ ಅನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೋಶದ ಹೊರಗಿನ ಒಳಹರಿವು ಮತ್ತು ಎಂಡೋಪ್ಲಾಸ್ಮಿಕ್ ರೆಟಿಕ್ಯುಲಮ್ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಕ್ಯೂಲ್‌ಗಳಂತಹ ಆಂತರಿಕ ಮಳಿಗೆಗಳಿಂದ Ca <sup>2+</sup> ಬಿಡುಗಡೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಸೈಟೋಸಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ Ca <sup>2+</sup> ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ..<ref>{{Cite journal|journal=Journal of Experimental Botany|volume=52|issue=363|pages=1959–1967|date=October 2001|title=The role of ion channels in light-dependent stomatal opening|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-experimental-botany_2001-10_52_363/page/1959|last=Petra Dietrich|last2=Dale Sanders|last3=Rainer Hedrich|pmid=11559731|doi=10.1093/jexbot/52.363.1959}}</ref> ಇದು ಕ್ಲೋರೈಡ್ (Cl <sup>-</sup> ) ಮತ್ತು ಸಾವಯವ ಅಯಾನುಗಳನ್ನು ಜೀವಕೋಶಗಳಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಇದು ಜೀವಕೋಶಗಳು ಮತ್ತಷ್ಟು K <sup>+</sup> ಅನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತರುವಾಯ, K <sup>+</sup> ನಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದ್ರಾವಕಗಳ ನಷ್ಟವು ನೀರಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು [[ಆಸ್ಮಾಸಿಸ್|ಆಸ್ಮೋಸಿಸ್]] ಮೂಲಕ ಕೋಶದಿಂದ ಮತ್ತೆ ನೀರಿನ ಪ್ರಸರಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೋಶವನ್ನು ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಲೈಸ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಇದು ಪತ್ರರಂಧ್ರ ಮುಚ್ಚಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಎಪಿಡರ್ಮಲ್ ಕೋಶಗಳಿಂದ ಕಾವಲು ಕೋಶಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.ಗಾರ್ಡ್ ಕೋಶಗಳು ಇತರ ಎಪಿಡರ್ಮಲ್ ಕೋಶಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕ್ಲೋರೊಪ್ಲಾಸ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಅವುಗಳ ಕಾರ್ಯವು ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://6e.plantphys.net/essay10.01.html|title=Guard Cell Photosynthesis|access-date=2015-10-04}}</ref><ref>{{Cite journal|title=The Guard Cell Chloroplast: A Perspective for the Twenty-First Century|url=https://archive.org/details/sim_new-phytologist_2002-03_153_3/page/415|last=Eduardo Zeiger|last2=Lawrence D. Talbott|last3=Silvia Frechilla|last4=Alaka Srivastava|last5=Jianxin Zhu|journal=New Phytologist|volume=153|issue=3 Special Issue: Stomata|date=March 2002|pages=415–424|doi=10.1046/j.0028-646X.2001.NPH328.doc.x|pmid=33863211}}</ref> === ಅನಿಲ ವಿನಿಮಯದಿಂದ ಪತ್ರರಂಧ್ರ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವುದು === ಎಲೆಯ ಅನಿಲ ವಿನಿಮಯವನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಮೂಲಕ ಪತ್ರರಂಧ್ರ ಪ್ರತಿರೋಧದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬಹುದು. [[ಬಾಷ್ಪೀಕರಣ|ಟ್ರಾನ್ಸ್ಪಿರೇಶನ್]] ದರವು ಪತ್ರರಂಧ್ರಗಳಿಂದ ಒದಗಿಸಲಾದ [[ಪ್ರಸರಣೆ|ಪ್ರಸರಣ]] ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಎಲೆಯ ಆಂತರಿಕ ಗಾಳಿಯ ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ಹೊರಗಿನ ಗಾಳಿಯ ನಡುವಿನ [[ಆರ್ದ್ರತೆ|ತೇವಾಂಶದ]] ಗ್ರೇಡಿಯಂಟ್ ಅನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಪತ್ರರಂಧ್ರ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು (ಅಥವಾ ಅದರ ವಿಲೋಮ, ಪತ್ರರಂಧ್ರ ವಾಹಕತೆ ) ಆದ್ದರಿಂದ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಪಿರೇಶನ್ ದರ ಮತ್ತು ಆರ್ದ್ರತೆಯ ಗ್ರೇಡಿಯಂಟ್ನಿಂದ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಬಹುದು. ಇದು ಬೆಳಕಿನ ತೀವ್ರತೆ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಆವಿ, ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ ಮತ್ತು [[ಓಝೋನ್|ಓಝೋನ್‌ನಂತಹ]] ಅನಿಲಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆಯಂತಹ ಪರಿಸರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಪತ್ರರಂಧ್ರ ಹೇಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡಲು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite journal|first=Michael|last=Hopkin|title=Carbon sinks threatened by increasing ozone|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2007-07-26_448_7152/page/396|journal=Nature|volume=448|pages=396–397|date=2007-07-26|bibcode=2007Natur.448..396H|doi=10.1038/448396b|issue=7152|pmid=17653153}}</ref> ಬಾಷ್ಪೀಕರಣ ( ''E'' ) ಅನ್ನು ಹೀಗೆ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಬಹುದು;<ref name="calculations">{{Cite web|url=http://4e.plantphys.net/article.php?ch=9&id=134|title=Calculating Important Parameters in Leaf Gas Exchange|website=Plant Physiology Online|publisher=Sinauer|access-date=2013-02-24|archive-date=2008-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20080616013217/http://4e.plantphys.net/article.php?ch=9&id=134|url-status=dead}}</ref> <math>E = (e_{i} - e_{a})g/P</math>''r'' ಇಲ್ಲಿ ''e'' <sub>i</sub> ಮತ್ತು ''e'' <sub>a</sub> ಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಎಲೆ ಮತ್ತು ಸುತ್ತುವರಿದ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಆಂಶಿಕ ಒತ್ತಡಗಳು, ''P'' ಎಂಬುದು ವಾತಾವರಣದ ಒತ್ತಡ, ಮತ್ತು ''r'' ಎಂಬುದು ಪತ್ರರಂಧ್ರದ ಪ್ರತಿರೋಧ. ''r'' ನ ವಿಲೋಮವು ನೀರಿನ ಆವಿಗೆ ವಾಹಕತೆಯಾಗಿದೆ ( ''g'' ), ಆದ್ದರಿಂದ ಸಮೀಕರಣವನ್ನು ಮರುಹೊಂದಿಸಬಹುದು;<ref name="calculations"/> <math>E = (e_{i} - e_{a})g/P</math> ಮತ್ತು ''g'' ಗೆ ಪರಿಹರಿಸಲಾಗಿದೆ;<ref name="calculations"/> <math>g = EP / (e_{i} - e_{a})</math> ದ್ಯುತಿಸಂಶ್ಲೇಷಕ CO <sub>2</sub> ಸಮೀಕರಣ ( ''A'' ) ನಿಂದ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಬಹುದು <math>A = (C_{a} - C_{i})g/1.6P</math> ಇಲ್ಲಿ ''C'' <sub>a</sub> ಮತ್ತು ''C'' <sub>i</sub> ಕ್ರಮವಾಗಿ CO <sub>2</sub> ರ ವಾಯುಮಂಡಲದ ಮತ್ತು ಉಪ-ಪತ್ರರಂಧ್ರದ ಭಾಗಶಃ ಒತ್ತಡಗಳು. ದ್ಯುತಿಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಎಲೆಯಿಂದ ಆವಿಯಾಗುವ ದರವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬಹುದು. ಈ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಉಪಕರಣಗಳು ಎಲೆಯಿಂದ ಹೊರಡುವ ನೀರಿನ ಆವಿಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಮತ್ತು ಸುತ್ತುವರಿದ ಗಾಳಿಯ ಆವಿಯ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತವೆ. ದ್ಯುತಿಸಂಶ್ಲೇಷಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ನೀರಿನ ಬಳಕೆಯ ದಕ್ಷತೆ ( ''A/E'' ), ''g'', ಅಂತರ್ಗತ ನೀರಿನ ಬಳಕೆಯ ದಕ್ಷತೆ ( ''A/g'' ) ಮತ್ತು ''C'' <sub>i</sub> ಅನ್ನು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮಾಡಬಹುದು. ಈ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಸ್ಯ ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು CO <sub>2</sub> ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಮತ್ತು ದ್ಯುತಿಸಂಶ್ಲೇಷಕ ದರವನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite journal|journal=Photosynthesis Research|volume=9|issue=3|date=January 1986|pages=345–357|title=A system for measuring leaf gas exchange based on regulating vapour pressure difference|url=https://archive.org/details/photosynthesis-research_1986_9_3/page/345|last=Waichi Agata|last2=Yoshinobu Kawamitsu|last3=Susumu Hakoyama|last4=Yasuo Shima|doi=10.1007/BF00029799|issn=1573-5079|pmid=24442366}}</ref><ref>{{Citation|title=Portable Gas Exchange Fluorescence System GFS-3000. Handbook of Operation|date=March 20, 2013|url=http://www.walz.com/downloads/manuals/gfs-3000/gfs-3000_Manual_8a.pdf|access-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 25, 2022|archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 15, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171215121153/http://www.walz.com/downloads/manuals/gfs-3000/gfs-3000_Manual_8a.pdf|url-status=dead}}</ref> == ವಿಕಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:Tomato_stoma_observed_through_immersion_oil.gif|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/3c/Tomato_stoma_observed_through_immersion_oil.gif|thumb| ಇಮ್ಮರ್ಶನ್ ಆಯಿಲ್ ಮೂಲಕ ಟೊಮೆಟೊ ಪತ್ರರಂಧ್ರವನ್ನು ಗಮನಿಸಲಾಗಿದೆ]] ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಟೊಮಾಟಾದ ವಿಕಸನದ ಬಗ್ಗೆ ಕಡಿಮೆ ಪುರಾವೆಗಳಿವೆ, ಆದರೆ ಅವು ಸೈಲೂರಿಯನ್ ಅವಧಿಯ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು.<ref>{{Cite journal|last=D. Edwards|first=H. Kerp|last2=Hass|first2=H.|year=1998|title=Stomata in early land plants: an anatomical and ecophysiological approach|journal=Journal of Experimental Botany|volume=49|pages=255–278|doi=10.1093/jxb/49.Special_Issue.255|issue=Special Issue}}</ref> ಸಸ್ಯಗಳ ಪಾಚಿ-ತರಹದ ಪೂರ್ವಜರಿಂದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವು ವಿಕಸನಗೊಂಡಿರಬಹುದು.<ref>{{Cite book|title=Evolutionary theory and processes : modern horizons : papers in honour of Eviatar Nevo|last=Krassilov|first=Valentin A.|publisher=Kluwer Acad. Publ.|year=2004|isbn=978-1-4020-1693-6|editor-last=Wasser|editor-first=Solomon P.|location=Dordrecht|pages=265–289|chapter=Macroevolutionary events and the origin of higher taxa|chapter-url=https://books.google.com/books?id=tJeZC885-OcC&pg=PA265}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪತ್ರರಂಧ್ರದ ವಿಕಸನವು ಮೇಣದ ಹೊರಪೊರೆ ವಿಕಸನಗೊಳ್ಳುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿರಬೇಕು&nbsp;- ಈ ಎರಡು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ಭೂಮಿಯ ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಯೋಜನವಾಗಿದೆ.{{Fact|date=May 2017}} == ಅಭಿವೃದ್ಧಿ == ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ವಿಧದ ಎಪಿಡರ್ಮಲ್ ಕೋಶಗಳಿವೆ, ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಚಿಗುರಿನ ತುದಿಯ ಮೆರಿಸ್ಟೆಮ್‌ನ ಹೊರಗಿನ (L1) ಅಂಗಾಂಶ ಪದರದಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಪ್ರೊಟೊಡರ್ಮಲ್ ಕೋಶಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ: ಟ್ರೈಕೋಮ್‌ಗಳು, ಪಾದಚಾರಿ ಕೋಶಗಳು ಮತ್ತು ಕಾವಲು ಕೋಶಗಳು, ಇವೆಲ್ಲವೂ ಯಾದೃಚ್ಛಿಕವಲ್ಲದ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಪ್ರೋಟೋಡರ್ಮಲ್ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಸಮಪಾರ್ಶ್ವದ ಕೋಶ ವಿಭಜನೆಯು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಕೋಶವು ಪಾದಚಾರಿ ಕೋಶವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮೆರಿಸ್ಟೆಮೊಯ್ಡ್ ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಕೋಶವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಪತ್ರರಂಧ್ರವನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ಕಾವಲು ಕೋಶಗಳಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಮೆರಿಸ್ಟೆಮೊಯ್ಡ್ ನಂತರ ಅಸಮಪಾರ್ಶ್ವವಾಗಿ ಒಂದರಿಂದ ಮೂರು ಬಾರಿ ವಿಭಜಿಸುವ ಮೊದಲು ಕಾವಲುಗಾರ ತಾಯಿಯ ಕೋಶವಾಗಿ ವಿಭಜಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾವಲುಗಾರ ತಾಯಿ ಕೋಶವು ನಂತರ ಒಂದು ಸಮ್ಮಿತೀಯ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಇದು ಒಂದು ಜೋಡಿ ಕಾವಲು ಕೋಶಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.<ref name=":6">{{Cite journal|last=Bergmann|first=Dominique C.; Lukowitz, Wolfgang; Somerville, Chris R.|last2=Lukowitz|first2=W|last3=Somerville|first3=CR|date=4 July 2004|title=Stomatal Development and Pattern Controlled by a MAPKK Kinase|url=http://www.sciencemag.org/cgi/content/ful/304/5676/1494/DC1|journal=Science|volume=304|issue=5676|pages=1494–1497|doi=10.1126/science.1096014|pmid=15178800|bibcode=2004Sci...304.1494B}}</ref> ಕೋಶ ವಿಭಜನೆಯು ಕೆಲವು ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ ಆದ್ದರಿಂದ ಪತ್ರರಂಧ್ರ ನಡುವೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ಕೋಶ ಇರುತ್ತದೆ.<ref name=":7">{{Cite journal|last=Pillitteri|first=Lynn Jo|last2=Dong|first2=Juan|date=2013-06-06|title=Stomatal Development in Arabidopsis|journal=The Arabidopsis Book / American Society of Plant Biologists|volume=11|page=e0162|doi=10.1199/tab.0162|issn=1543-8120|pmc=3711358|pmid=23864836}}</ref> ''ಇಪಿಎಫ್'' (ಎಪಿಡರ್ಮಲ್ ಪ್ಯಾಟರ್ನಿಂಗ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್), ''ಇಆರ್‌ಎಲ್'' (ಇರೆಕ್ಟಾ ಲೈಕ್) ಮತ್ತು ಯೋಡಾ ( ''ಪ್ಯೂಟೇಟಿವ್'' ಮ್ಯಾಪ್ ಕೈನೇಸ್ ಕೈನೇಸ್ ಕೈನೇಸ್ ) ನಂತಹ ಅನೇಕ ಸಿಗ್ನಲ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಡಕ್ಷನ್ ಘಟಕಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಪತ್ರರಂಧ್ರದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name=":7"/> ಈ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಎನ್ಕೋಡ್ ಮಾಡುವ ಯಾವುದೇ ಜೀನ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ ರೂಪಾಂತರಗಳು ಎಪಿಡರ್ಮಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪತ್ರರಂಧ್ರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು.<ref name=":7" /> ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ಜೀನ್‌ನಲ್ಲಿನ ರೂಪಾಂತರವು ಹೆಚ್ಚು ಪತ್ರರಂಧ್ರವನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಹಲವಾರು ಬಾಯಿಗಳು ( ''TMM'' ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name=":6"/> ಆದರೆ, ಎಸ್‌ಪಿಸಿಎಚ್ ಜೀನ್‌ನ ಅಡ್ಡಿಯು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಪತ್ರರಂಧ್ರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref name=":7" /> ಪತ್ರರಂಧ್ರದ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯು ಇಪಿಎಫ಼್೧ ನ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು, ಇದು ಟಿಎಮ್‌ಎಮ್ ಅನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಯೊಡ ಅನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಎಸ್‌ಪಿಸಿಎಚ್ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಇದು ಪತ್ರರಂಧ್ರದ ರಚನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಅಸಮಪಾರ್ಶ್ವದ ಕೋಶ ವಿಭಜನೆಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.<ref name=":7" /><ref>{{Cite journal|last=Casson|first=Stuart A|last2=Hetherington|first2=Alistair M|date=2010-02-01|title=Environmental regulation of stomatal development|journal=Current Opinion in Plant Biology|volume=13|issue=1|pages=90–95|doi=10.1016/j.pbi.2009.08.005|pmid=19781980}}</ref> ಪತ್ರರಂಧ್ರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಸ್ಟೊಮಾಜೆನ್ ಎಂಬ ಸೆಲ್ಯುಲಾರ್ ಪೆಪ್ಟೈಡ್ ಸಿಗ್ನಲ್‌ನಿಂದ ಸಹ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಇದು SPCH ನ ಪ್ರತಿಬಂಧವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಪತ್ರರಂಧ್ರದ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite journal|last=Sugano|first=Shigeo S.|last2=Shimada|first2=Tomoo|last3=Imai|first3=Yu|last4=Okawa|first4=Katsuya|last5=Tamai|first5=Atsushi|last6=Mori|first6=Masashi|last7=Hara-Nishimura|first7=Ikuko|date=2010-01-14|title=Stomagen positively regulates stomatal density in Arabidopsis|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2010-01-14_463_7278/page/n120|journal=Nature|language=en|volume=463|issue=7278|pages=241–244|doi=10.1038/nature08682|pmid=20010603|issn=0028-0836|bibcode=2010Natur.463..241S}}</ref> ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಹಾರ್ಮೋನುಗಳ ಅಂಶಗಳು ಸ್ಟೊಮಾಟಲ್ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು. ಬೆಳಕು ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪತ್ರರಂಧ್ರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ; ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಕತ್ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಸಸ್ಯಗಳು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಪತ್ರರಂಧ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇಆರ್‌ಎಲ್ ಮತ್ತು ಟಿಎಮ್‌ಎಮ್ ಗ್ರಾಹಕಗಳಂತಹ ಗ್ರಾಹಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಮೂಲಕ ಆಕ್ಸಿನ್ ಸ್ಟೊಮಾಟಲ್ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆಕ್ಸಿನ್‌ನ ಕಡಿಮೆ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಕಾವಲುಗಾರ ತಾಯಿಯ ಜೀವಕೋಶದ ಸಮಾನ ವಿಭಜನೆಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಾವಲು ಕೋಶಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite journal|last=Balcerowicz|first=M.|last2=Ranjan|first2=A.|last3=Rupprecht|first3=L.|last4=Fiene|first4=G.|last5=Hoecker|first5=U.|year=2014|title=Auxin represses stomatal development in dark-grown seedling via Aux/IAA proteins|journal=Development|volume=141|issue=16|pages=3165–3176|doi=10.1242/dev.109181|pmid=25063454}}</ref> ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಂಜಿಯೋಸ್ಪರ್ಮ್ ಮರಗಳು ತಮ್ಮ ಕೆಳಗಿನ ಎಲೆಯ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸ್ಟೊಮಾಟಾವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಪಾಪ್ಲರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವಿಲೋಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ಎರಡೂ ಮೇಲ್ಮೈಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಎಲೆಗಳು ಎರಡೂ ಎಲೆಗಳ ಮೇಲ್ಮೈಗಳಲ್ಲಿ ಪತ್ರರಂಧ್ರವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದಾಗ, ಕೆಳಗಿನ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿರುವ ಪತ್ರರಂದ್ರವು ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಜಾತಿಗಳು ಮತ್ತು ಜೀನೋಟೈಪ್ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಆವರ್ತನದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿರಬಹುದು. ಬಿಳಿ ಬೂದಿ ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಬರ್ಚ್ ಎಲೆಗಳು ಕಡಿಮೆ ಸ್ಟೊಮಾಟಾವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಅವುಗಳ ಗಾತ್ರ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಸಕ್ಕರೆ ಮೇಪಲ್ ಮತ್ತು ಸಿಲ್ವರ್ ಮೇಪಲ್ ಸಣ್ಣ ಸ್ಟೊಮಾಟಾವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು, ಅವುಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿವೆ.<ref>{{Cite book|title=Physiology of Woody Plants|last=Pallardy|first=Stephen|page=14}}</ref> == ವಿಧಗಳು == ಪತ್ರರಂಧ್ರ ವಿಧಗಳ ವಿವಿಧ ವರ್ಗೀಕರಣಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. ೧೮೮೬ ರಲ್ಲಿ ಜೂಲಿಯನ್ ಜೋಸೆಫ್ ವೆಸ್ಕ್ ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಮೆಟ್‌ಕಾಲ್ಫ್ ಮತ್ತು ಚಾಕ್‌ನಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು,<ref>{{Cite book|title=Anatomy of Dicotyledons|last=Metcalfe|first=C.R.|last2=Chalk|first2=L.|year=1950|volume=1: Leaves, Stem, and Wood in relation to Taxonomy, with notes on economic Uses}}</ref> ಮತ್ತು ನಂತರ ಇತರ ಲೇಖಕರು ಇದನ್ನು ಪೂರಕಗೊಳಿಸಿದರು. ಇದು ಎರಡು ಕಾವಲು ಕೋಶಗಳನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ಅಂಗ ಕೋಶಗಳ ಗಾತ್ರ, ಆಕಾರ ಮತ್ತು ಜೋಡಣೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite journal|first=W.R.F.|last=van Cotthem|year=1970|title=A Classification of Stomatal Types|journal=[[Botanical Journal of the Linnean Society]]|volume=63|issue=3|pages=235–246|doi=10.1111/j.1095-8339.1970.tb02321.x}}</ref> ಅವರು ಡಿಕೋಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತಾರೆ: * '''<span class="vanchor" data-ve-ignore="true"><span class="vanchor-text">ಆಕ್ಟಿನೊಸೈಟಿಕ್</span></span>'''ಆಕ್ಟಿನೊಸೈಟಿಕ್ ( ''ನಕ್ಷತ್ರ-ಕೋಶ) ಪತ್ರರಂಧ್ರವು'' ಕಾವಲು ಕೋಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅದು ನಕ್ಷತ್ರದಂತಹ ವೃತ್ತವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಕನಿಷ್ಠ ಐದು ವಿಕಿರಣ ಕೋಶಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಅಪರೂಪದ ವಿಧವಾಗಿದ್ದು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಎಬೆನೇಸಿಯ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. * '''<span class="vanchor" data-ve-ignore="true"><span class="vanchor-text">ಅನಿಸೊಸೈಟಿಕ್</span></span>'''ಅನಿಸೊಸೈಟಿಕ್ ( ''ಅಸಮಾನ ಕೋಶ'') ಪತ್ರರಂಧ್ರವು ಎರಡು ದೊಡ್ಡ ಅಂಗ ಕೋಶಗಳ ಮತ್ತು ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಚಿಕ್ಕದಾದ ನಡುವೆ ಕಾವಲು ಕೋಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಸ್ಟೊಮಾಟಾವನ್ನು ಬ್ರಾಸಿಕೇಸಿ, ಸೋಲನೇಸಿ ಮತ್ತು [[ಗಂಡು ಕಾಳಿಂಗ|ಕ್ರಾಸ್ಸುಲೇಸಿ]] ಸೇರಿದಂತೆ ಮೂವತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಡಿಕಾಟ್ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ''ಕ್ರೂಸಿಫೆರಸ್ ಪ್ರಕಾರ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. * '''<span class="vanchor" data-ve-ignore="true"><span class="vanchor-text">ಅನೋಮೊಸೈಟಿಕ್</span></span>''' ಅನೋಮೊಸೈಟಿಕ್( ''ಅನಿಯಮಿತ ಕೋಶ'') ಪತ್ರರಂಧ್ರವು ಕೋಶಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ಕಾವಲು ಕೋಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಅದು ಉಳಿದ ಎಪಿಡರ್ಮಿಸ್ ಕೋಶಗಳಂತೆಯೇ ಅದೇ ಗಾತ್ರ, ಆಕಾರ ಮತ್ತು ಜೋಡಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಪತ್ರರಂಧ್ರವನ್ನು ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಡಿಕೋಟ್ ಕುಟುಂಬಗಳಾದ ಅಪೊಸಿನೇಸಿ, ಬೋರಜಿನೇಸಿ, ಚೆನೊಪೊಡಿಯಾಸಿ ಮತ್ತು [[ಕುಕರ್ಬಿಟೇಸೀ|ಕ್ಯುಕುರ್ಬಿಟೇಸಿಯಂತಹ]] ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ''ರಾನ್‌ಕ್ಯುಲೇಶಿಯಸ್ ವಿಧ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. * '''<span class="vanchor" data-ve-ignore="true"><span class="vanchor-text">ಡಯಾಸಿಟಿಕ್</span></span>''' ಡಯಾಸಿಟಿಕ್(ಅಂದರೆ ''ಅಡ್ಡ-ಕೋಶೀಯ'' ) ಪತ್ರರಂಧ್ರವು ಎರಡು ಅಂಗ ಕೋಶಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ಕಾವಲು ಕೋಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ತೆರೆಯುವಿಕೆಯ ಒಂದು ತುದಿಯನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತೆರೆಯುವಿಕೆಯ ಮಧ್ಯದ ಎದುರು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. [[ಪೌದೆಮುಳ್ಳು|ಕ್ಯಾರಿಯೋಫಿಲೇಸಿ]] ಮತ್ತು ಅಕಾಂಥೇಸಿಯಂತಹ ಹತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಡಿಕೋಟ್ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ಪತ್ರರಂಧ್ರವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ''ಕ್ಯಾರಿಯೋಫಿಲೇಸಿಯಸ್ ಪ್ರಕಾರ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. * '''<span class="vanchor" data-ve-ignore="true"><span class="vanchor-text">ಹೆಮಿಪ್ಯಾರಾಸಿಟಿಕ್</span></span>'''ಹೆಮಿಪ್ಯಾರಾಸಿಟಿಕ್ ಪತ್ರರಂಧ್ರವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಹಾಯಕ ಕೋಶದಿಂದ ಗಡಿಯಾಗಿದೆ, ಇದು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಎಪಿಡರ್ಮಿಸ್ ಕೋಶಗಳಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅದರ ಉದ್ದವು ಸ್ಟೊಮಾ ತೆರೆಯುವಿಕೆಗೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕಾರವು ಮೊಲ್ಲುಜಿನೇಸಿ ಮತ್ತು ಐಜೋಯೇಸಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. * '''<span class="vanchor" data-ve-ignore="true"><span class="vanchor-text">ಪ್ಯಾರಾಸೈಟಿಕ್</span></span>'''ಪ್ಯಾರಾಸೈಟಿಕ್ ( ''ಸಮಾನಾಂತರ ಕೋಶ'') ಪತ್ರರಂಧ್ರವು ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂಗ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಕಾವಲು ಕೋಶಗಳ ನಡುವಿನ ತೆರೆಯುವಿಕೆಗೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಅಂಗ ಕೋಶಗಳು ಕಾವಲು ಕೋಶಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ತಲುಪಬಹುದು ಅಥವಾ ಇಲ್ಲ. ಈ ರೀತಿಯ ಪತ್ರರಂಧ್ರವನ್ನು ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಡಿಕೋಟ್ ಕುಟುಂಬಗಳಾದ ರೂಬಿಯೇಸಿ, [[ಗೆಣಸಿನ ಕುಟುಂಬ|ಕನ್ವೋಲ್ವುಲೇಸಿ]] ಮತ್ತು [[ಚಪ್ಪರದವರೆ|ಫ್ಯಾಬೇಸಿಯಲ್ಲಿ]] ಕಾಣಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ''ರೂಬಿಯಾಸಿಯಸ್ ವಿಧ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊನೊಕಾಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಹಲವಾರು ರೀತಿಯ ಪತ್ರರಂಧ್ರಗಳು ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ: * '''ಗ್ರ್ಯಾಮಿನಸ್ ಅಥವಾ ಗ್ರ್ಯಾಮಿನಾಯ್ಡ್''' ( ''ಹುಲ್ಲಿನಂತಿರುವ'' ಅರ್ಥ) ಪತ್ರರಂಧ್ರವು ಎರಡು ಮಸೂರ-ಆಕಾರದ ಅಂಗ ಕೋಶಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ಎರಡು ಕಾವಲು ಕೋಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಕಾವಲು ಕೋಶಗಳು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಿರಿದಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಉಬ್ಬಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಮಧ್ಯದ ವಿಭಾಗವು ಬಲವಾಗಿ ದಪ್ಪವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅಂಗ ಕೋಶಗಳ ಅಕ್ಷವು ಸಮಾನಾಂತರ ಪತ್ರರಂಧ್ರ ತೆರೆಯುವಿಕೆಯಾಗಿದೆ. [[ಪೊಯೇಸಿಯಿ|ಪೋಯೇಸಿ]] ಮತ್ತು ಸೈಪರೇಸಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಮೊನೊಕಾಟ್ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.<ref>{{Cite journal|last=Nunes|first=Tiago D. G.|last2=Zhang|first2=Dan|last3=Raissig|first3=Michael T.|date=February 2020|title=Form, development and function of grass stomata|journal=The Plant Journal|volume=101|issue=4|pages=780–799|doi=10.1111/tpj.14552|pmid=31571301}}</ref> * '''<span class="vanchor" data-ve-ignore="true"><span class="vanchor-text">ಹೆಕ್ಸಾಸಿಟಿಕ್</span></span>'''ಹೆಕ್ಸಾಸಿಟಿಕ್ (ಅಂದರೆ ''ಆರು-ಕೋಶ'' ) ಪತ್ರರಂಧ್ರವು ಎರಡೂ ಕಾವಲು ಕೋಶಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ಆರು ಸಹಾಯಕ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಒಂದು ಪತ್ರರಂಧ್ರದ ತೆರೆಯುವಿಕೆಯ ಎರಡೂ ತುದಿಯಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಪ್ರತಿ ಕಾವಲು ಕೋಶಕ್ಕೆ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಆ ಕೊನೆಯ ಅಂಗ ಕೋಶ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣಿತ ಎಪಿಡರ್ಮಿಸ್ ಕೋಶಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದು. ಈ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಕೆಲವು ಮೊನೊಕೋಟ್ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. * '''<span class="vanchor" data-ve-ignore="true"><span class="vanchor-text">ಟೆಟ್ರಾಸೈಟಿಕ್</span></span>'''ಟೆಟ್ರಾಸೈಟಿಕ್ (ಅಂದರೆ ''ನಾಲ್ಕು ಕೋಶಗಳ'' )ಪತ್ರರಂಧ್ರವು ನಾಲ್ಕು ಸಹಾಯಕ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಒಂದು ತೆರೆಯುವಿಕೆಯ ಎರಡೂ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಕಾವಲು ಕೋಶದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಈ ವಿಧವು ಅನೇಕ ಮೊನೊಕಾಟ್ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ''ಟಿಲಿಯಾ'' ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಅಸ್ಕ್ಲೆಪಿಯಾಡೇಸಿಯಂತಹ ಕೆಲವು ಡಿಕಾಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. [[ಜರೀಗಿಡ|ಜರೀಗಿಡಗಳಲ್ಲಿ]], ನಾಲ್ಕು ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲಾಗಿದೆ: * '''<span class="vanchor" data-ve-ignore="true"><span class="vanchor-text">ಹೈಪೋಸೈಟಿಕ್</span></span>'''ಹೈಪೋಸೈಟಿಕ್ ಸ್ಟೊಮಾಟಾವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಎಪಿಡರ್ಮಿಸ್ ಕೋಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಪದರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕಾವಲು ಕೋಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಎಪಿಡರ್ಮಿಸ್‌ನ ಹೊರ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಅಂಗ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಕಾವಲು ಕೋಶಗಳಿಗೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ರಂಧ್ರವಿದೆ, ಸ್ಟೊಮಾ ತೆರೆಯುವಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಇರುತ್ತದೆ. * '''<span class="vanchor" data-ve-ignore="true"><span class="vanchor-text">ಪೆರಿಸೈಟಿಕ್</span></span>''' ಪೆರಿಸೈಟಿಕ್ ಪತ್ರರಂಧ್ರ ಎರಡು ಕಾವಲು ಕೋಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒಂದು ನಿರಂತರ ಅಂಗ ಕೋಶದಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ (ಡೋನಟ್‌ನಂತೆ). * '''<span class="vanchor" data-ve-ignore="true"><span class="vanchor-text">ಡೆಸ್ಮೋಸೈಟಿಕ್</span></span>'''ಡೆಸ್ಮೋಸೈಟಿಕ್ ಪತ್ರರಂಧ್ರ ಎರಡು ಕಾವಲು ಕೋಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದರ ತುದಿಗಳನ್ನು ವಿಲೀನಗೊಳಿಸದ ಒಂದು ಅಂಗ ಕೋಶದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ (ಸಾಸೇಜ್‌ನಂತೆ). * '''<span class="vanchor" data-ve-ignore="true"><span class="vanchor-text">ಪೊಲೊಸೈಟಿಕ್</span></span>'''ಪೊಲೊಸೈಟಿಕ್ ಪತ್ರರಂಧ್ರ ಎರಡು ಕಾವಲು ಕೋಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವುಗಳು ಒಂದು ಅಂಗ ಕೋಶದಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಆದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಎಪಿಡರ್ಮಿಸ್ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಸಹ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತವೆ (ಯು ಅಥವಾ ಹಾರ್ಸ್‌ಶೂ ನಂತಹ). == ರೋಗಕಾರಕ ಮಾರ್ಗಗಳಾಗಿ ಪತ್ರರಂಧ್ರ == ಪತ್ರರಂಧ್ರವು ಎಲೆಯಲ್ಲಿನ ಸ್ಪಷ್ಟ ರಂಧ್ರಗಳಾಗಿದ್ದು, ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಊಹಿಸಿದಂತೆ, ರೋಗಕಾರಕಗಳು ಸವಾಲು ಮಾಡದೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪತ್ರರಂಧ್ರ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಕೆಲವು ರೋಗಕಾರಕಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ ''ಅರಾಬಿಡೋಪ್ಸಿಸ್'' ಸಸ್ಯದ ಎಲೆಗಳಿಗೆ ವೈರಲ್ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾವನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾವು ರಾಸಾಯನಿಕ ಕೊರೊನಾಟೈನ್ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು, ಇದು ಕೆಲವು ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಪತ್ರರಂಧ್ರವನ್ನು ಮತ್ತೆ ತೆರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.<ref>{{Cite journal|journal=Cell|volume=126|pages=969–980|date=September 2006|title=Plant Stomata Function in Innate Immunity against Bacterial Invasion|last=Maeli Melotto|last2=William Underwood|last3=Jessica Koczan|last4=Kinya Nomura|last5=Sheng Yang He|doi=10.1016/j.cell.2006.06.054|pmid=16959575|issue=5}}</ref> == ಪತ್ರರಂಧ್ರ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ == === ಪರಿಸರ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಸ್ಟೊಮಾಟಾದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ === ಬರವು ಪತ್ರರಂಧ್ರ ತೆರೆಯುವಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಮಧ್ಯಮ ಬರವು ಸೋಯಾ ಬೀನ್ಸ್‌ನ ಪತ್ರರಂಧ್ರಮುಚ್ಚುವಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರಲಿಲ್ಲ. ಸ್ಟೊಮಾಟಲ್ ಮುಚ್ಚುವಿಕೆಯ ವಿಭಿನ್ನ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳಿವೆ. ಕಡಿಮೆ ಆರ್ದ್ರತೆಯು ಟರ್ಗರ್ ನಷ್ಟವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಕಾವಲು ಕೋಶಗಳನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಹೈಡ್ರೊಪಾಸಿವ್ ಮುಚ್ಚುವಿಕೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೈಡ್ರೋಆಕ್ಟಿವ್ ಮುಚ್ಚುವಿಕೆಯು ಬರಗಾಲದ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಎಲೆಯಂತೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿದೆ, ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಬ್ಸಿಸಿಕ್ ಆಮ್ಲದಿಂದ ಪ್ರಚೋದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite book|title=Principles of Plant Nutrition|date=2001|publisher=Springer|page=223}}</ref> [[ದ್ಯುತಿಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ]], ಸಸ್ಯ ಜಲ ಸಾರಿಗೆ ( ಕ್ಸೈಲೆಮ್ ) ಮತ್ತು ಅನಿಲ ವಿನಿಮಯವು ಸಸ್ಯಗಳ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದ ಪತ್ರರಂಧ್ರ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref name=":0"/> ಪತ್ರರಂಧ್ರವು ಬೆಳಕಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು [[ದೃಗ್ಗೋಚರ ರೋಹಿತ|ನೀಲಿ ಬೆಳಕು]] ಪತ್ರರಂಧ್ರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವಲ್ಲಿ [[ಕೆಂಪು|ಕೆಂಪು ಬೆಳಕಿನಂತೆ]] ಸುಮಾರು ೧೦ ಪಟ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಬ್ಲೂ ಲೈಟ್‌ಗೆ ಪತ್ರರಂಧ್ರದ ಬೆಳಕಿನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯು [[ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್ (ಹರಿತ್ತು)|ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್‌ನಂತಹ]] ಇತರ ಎಲೆ ಘಟಕಗಳಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧನೆ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. [[ಪೊಟ್ಯಾಶಿಯಮ್|ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್‌ನ]] ಸಾಕಷ್ಟು ಲಭ್ಯತೆ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ಗಾರ್ಡ್ ಸೆಲ್ ಪ್ರೊಟೊಪ್ಲಾಸ್ಟ್‌ಗಳು ನೀಲಿ ಬೆಳಕಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಉಬ್ಬುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite book|title=Photobiology of Higher Plants|url=https://archive.org/details/photobiologyofhi0000mcdo|last=McDonald|first=Maurice S.|date=2003|publisher=Wiley|page=[https://archive.org/details/photobiologyofhi0000mcdo/page/293 293]}}</ref> ದ್ಯುತಿಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಮೊದಲು, ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರಿಂದ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಪತ್ರರಂಧ್ರ ತೆರೆಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಹಲವಾರು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿವೆ, ಆದರೆ ನಂತರದ ದಿನದಲ್ಲಿ [[ಸುಕ್ರೋಸ್]] ಪತ್ರರಂಧ್ರ ತೆರೆಯುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite book|title=Principles of Plant Nutrition|date=2001|publisher=Springer|page=205}}</ref> ಪತ್ರರಂಧ್ರ ಸಾಂದ್ರತೆ ಮತ್ತು ದ್ಯುತಿರಂಧ್ರ (ಪತ್ರರಂಧ್ರದ ಉದ್ದ) ವಾತಾವರಣದ CO <sub>2</sub> ಸಾಂದ್ರತೆ, ಬೆಳಕಿನ ತೀವ್ರತೆ, ಗಾಳಿಯ ಉಷ್ಣತೆ ಮತ್ತು ದ್ಯುತಿ ಅವಧಿ (ಹಗಲಿನ ಅವಧಿ) ನಂತಹ ಹಲವಾರು ಪರಿಸರ ಅಂಶಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name=":1">{{Cite journal|last=Buckley|first=TN|last2=Mott|first2=KA|year=2013|title=Modelling stomatal conductance in response to environmental factors|journal=Plant, Cell and Environment|volume=36|issue=9|pages=1691–1699|doi=10.1111/pce.12140|pmid=23730938}}</ref><ref name=":2">{{Cite journal|last=Rogiers|first=SY|last2=Hardie|first2=WJ|last3=Smith|first3=JP|year=2011|title=Stomatal density of grapevine leaves (Vitis Vinifera L.) responds to soil temperature and atmospheric carbon dioxide|journal=Australian Journal of Grape and Wine Research|volume=17|issue=2|pages=147–152|doi=10.1111/j.1755-0238.2011.00124.x}}</ref> ಪತ್ರರಂಧ್ರ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ವಾತಾವರಣದ CO <sub>2</sub> ([CO <sub>2</sub> ] <sub>atm</sub> ) ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಸಸ್ಯಗಳು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವ ಒಂದು ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ.<ref name=":3">{{Cite journal|last=Ceccarelli|first=S|last2=Grando|first2=S|last3=Maatougui|first3=M|last4=Michael|first4=M|last5=Slash|first5=M|last6=Haghparast|first6=R|last7=Rahmanian|first7=M|last8=Taheri|first8=A|last9=Al-Yassin|first9=A|year=2010|title=Plant breeding and climate changes|journal=The Journal of Agricultural Science|volume=148|issue=6|pages=627–637|doi=10.1017/s0021859610000651}}</ref> [CO <sub>2</sub> ] <sub>atm</sub> ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಯಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಅರ್ಥವಾಗಿದ್ದರೂ, ಈ ಪತ್ರರಂಧ್ರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯು ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಇದು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ [[ಬಾಷ್ಪೀಕರಣ|ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪಿರೇಷನ್]] ಮತ್ತು [[ದ್ಯುತಿಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ]] ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name=":0"/><ref>{{Cite journal|last=Serna|first=L|last2=Fenoll|first2=C|year=2000|title=Coping with human CO2 emissions|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2000-12-07_408_6813/page/n68|journal=Nature|volume=408|issue=6813|pages=656–657|doi=10.1038/35047202|pmid=11130053}}</ref> === ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭವಿಷ್ಯದ ರೂಪಾಂತರಗಳು === [CO <sub>2</sub> ] <sub>atm</sub> ೨೧೦೦ ರ ವೇಳೆಗೆ ೫೦೦-೧೦೦೦ ಪಿಪಿಎಮ್ ಅನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Rico|first=C|last2=Pittermann|first2=J|last3=Polley|first3=HW|last4=Aspinwall|first4=MJ|last5=Fay|first5=PA|year=2013|title=The effect of subambient to elevated atmospheric CO2 concentration on vascular function in Helianthus annuus: implications for plant response to climate change|journal=New Phytologist|volume=199|issue=4|pages=956–965|doi=10.1111/nph.12339|pmid=23731256}}</ref> ಕಳೆದ ೪೦೦೦೦೦ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ೯೬% ೨೮೦ ಪಿಪಿಎಮ್ CO <sub>2</sub> ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಅನುಭವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಅಂಕಿ ಅಂಶದಿಂದ, ಇಂದಿನ ಸಸ್ಯಗಳ [[ಜೀನ್‌ನಮೂನೆ|ಜೀನೋಟೈಪ್‌ಗಳು]] ಅವುಗಳ ಪೂರ್ವ-ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಬಂಧಿಯಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಭವನೀಯವಾಗಿದೆ.<ref name=":0" /> ಜೀನ್ ''HIC'' (ಹೆಚ್ಚಿನ ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್) ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪತ್ರರಂಧ್ರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ನಿಯಂತ್ರಕವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ.<ref name=":4">{{Cite journal|last=Gray|first=J|last2=Holroyd|first2=G|last3=van der Lee|first3=F|last4=Bahrami|first4=A|last5=Sijmons|first5=P|last6=Woodward|first6=F|last7=Schuch|first7=W|last8=Hetherington|first8=A|year=2000|title=The ''HIC'' signalling pathway links CO<sub>2</sub> perception to stomatal development|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2000-12-07_408_6813/page/713|journal=Nature|volume=408|issue=6813|pages=713–716|bibcode=2000Natur.408..713G|doi=10.1038/35047071|pmid=11130071}}</ref> ''ಅರಬಿಡೋಪ್ಸಿಸ್ ಥಾಲಿಯಾನಾವನ್ನು'' ಬಳಸಿಕೊಂಡು ''HIC'' ಜೀನ್‌ನ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಪ್ರಬಲವಾದ ಆಲೀಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಪತ್ರರಂಧ್ರದ ಯಾವುದೇ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿಲ್ಲ, ಆದರೆ 'ವೈಲ್ಡ್ ಟೈಪ್' ರಿಸೆಸಿವ್ ಆಲೀಲ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ CO <sub>2</sub> ಮಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ.<ref name=":4" /> ಈ ಅಧ್ಯಯನಗಳು CO <sub>2</sub> ಮಟ್ಟವನ್ನು ಬದಲಿಸಲು ಸಸ್ಯಗಳ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. === ಕೃಷಿ ಪರಿಣಾಮಗಳು === ಫ್ರೀ-ಏರ್ ಕಾರ್ಬನ್ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ ಎನ್‌ರಿಚ್‌ಮೆಂಟ್ (ಫೇಸ್) ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ CO <sub>2</sub> ರಸಗೊಬ್ಬರದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿದ CO <sub>2</sub> ಮಟ್ಟಗಳು ದ್ಯುತಿಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ, ಉತ್ಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಬಳಕೆಯ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ (ಡಬ್ಲೂಯುಇ) ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name=":3"/> ೫೫೦ ಪಿಪಿಎಮ್‌ನ CO <sub>2</sub>ನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆ ಇಳುವರಿಯಲ್ಲಿ ೫-೫೦% ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಊಹಿಸುವ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಂದ ಸಿಮ್ಯುಲೇಶನ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿದ ಜೀವರಾಶಿ ಪರಿಣಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name=":5">{{Cite journal|last=Tubiello|first=FN|last2=Soussana|first2=J-F|last3=Howden|first3=SM|year=2007|title=Crop and pasture response to climate change|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|volume=104|issue=50|pages=19686–19690|doi=10.1073/pnas.0701728104|pmid=18077401|pmc=2148358|bibcode=2007PNAS..10419686T}}</ref> ಎಲೆಗಳ ದ್ಯುತಿಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯ ದರಗಳು ಸಿ೩ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ೩೦-೫೦% ರಷ್ಟು ಮತ್ತು ಸಿ೪ ನಲ್ಲಿ ೧೦-೨೫% ರಷ್ಟು ದ್ವಿಗುಣಗೊಂಡ CO <sub>2</sub> ಮಟ್ಟಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name=":5" /> ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಅಸ್ತಿತ್ವವು [CO <sub>2</sub> ] <sub>atm</sub> ಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಒಂದು ಫಿನೋಟೈಪಿಕ್ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಟಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅದು ಸಸ್ಯದ ಉಸಿರಾಟ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯದ ವಿಕಾಸದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿರಬಹುದು.<ref name=":0"/><ref name=":2"/> ರೂಪಾಂತರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪತ್ರರಂಧ್ರ ಹೇಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಊಹಿಸುವುದು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮತ್ತು [[ಕೃಷಿ|ಕೃಷಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ]] ಸಸ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ.<ref name=":1"/> ಸಸ್ಯ ತಳಿಗಾರರು ಮತ್ತು ರೈತರು ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆಯ ಸವಾಲುಗಳ ಮುಖಾಂತರ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ವಿಕಸನಗೊಳ್ಳುವ ಶಾಖ ಮತ್ತು ಬರ ನಿರೋಧಕ ಬೆಳೆ ಪ್ರಭೇದಗಳಂತಹ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸೂಕ್ತವಾದ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ವಿಕಸನೀಯ ಮತ್ತು ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯ ಸಸ್ಯ ತಳಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name=":3"/> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] 56uzej8m6yulyce2z4zqcsqbduf9v6d 0 146349 1431532 1381877 2026-10-07T10:43:43Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431532 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|image=Lillian Moller Gilbreth, 1921.jpg|image_upright=0.9|caption=Gilbreth in 1921|birth_date={{Birth date|1878|5|24}}|birth_name=Lillie Evelyn Moller{{sfnp|Lancaster|2004|p=[https://archive.org/details/makingtimelillia00lanc/page/21 21]}}|birth_place=Oakland, California, U.S.|death_date={{Death date and age|1972|1|2|1878|5|24}}|death_place=Phoenix, Arizona, U.S.|occupation=Industrial psychologist<br>Ergonomics expert<br>Management consultant<br>Professor|known_for=Seminal contributions to human factors|human factors engineering and ergonomics;<br>Therblig|alma_mater=University of California, Berkeley<br/>Brown University|spouse=Frank Bunker Gilbreth|children=12, including Ernestine Gilbreth Carey, Frank Bunker Gilbreth Jr., and Robert Moller Gilbreth|Robert M. Gilbreth|awards= National Academy of Engineering (elected 1965)<br>Hoover Medal (1966)|signature=}} '''ಲಿಲ್ಲಿಯನ್ ಎವೆಲಿನ್ ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್''' ( ಮೇ ೨೪, ೧೮೭೮ - ಜನವರಿ ೨, ೧೯೭೨) ಒಬ್ಬ ಅಮೇರಿಕನ್ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆ, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಇಂಜಿನಿಯರ್, ಸಲಹೆಗಾರ್ತಿ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಞರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಸಮಯ ಮತ್ತು ಚಲನೆಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಗೆ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸುವಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರವರ್ತಕರಾಗಿದ್ದರು. ಆಕೆಯನ್ನು ೧೯೪೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ "ಜೀವನದ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭೆ" ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite book|title=Guide to the Management Gurus|url=https://archive.org/details/guidetomanagemen0000kenn_i0g0|last=Carol Kennedy|date=2007-01-01|publisher=Random House Business|isbn=9781905211029|oclc=655247876}}</ref> ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್, ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ಗಳಿಸಿದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ಹಾಗೇ ಮೊದಲ [[ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮನಶ್ಯಾಸ್ತ್ರ|ಕೈಗಾರಿಕಾ/ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ]] ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವಳು ಮತ್ತು ಅವಳ ಪತಿ ಫ್ರಾಂಕ್ ಬಂಕರ್ ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ ದಕ್ಷತೆಯ ಪರಿಣಿತರು; ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಚಲನೆಯ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಅಂಶಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ. ''ಚೀಪರ್ ಬೈ ದಿ ಡಜನ್'' (೧೯೪೮) ಮತ್ತು ''ಬೆಲ್ಲೆಸ್ ಆನ್ ದೇರ್ ಟೋಸ್'' (೧೯೫೦), ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳು ( ಎರ್ನೆಸ್ಟೈನ್ ಮತ್ತು ಫ್ರಾಂಕ್ ಜೂನಿಯರ್ ) ಬರೆದ ಪುಸ್ತಕವಾಗಿದೆ. ಇದು ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಜೀವನದ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಮಯ ಮತ್ತು ಚಲನೆಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Ferguson-Dozen">{{Cite web|url=http://gilbrethnetwork.tripod.com/dozen.html|title=That Most Famous Dozen|last=David Ferguson|publisher=The Gilbreth Network|access-date=2015-09-23|archive-date=2019-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20190425104533/http://gilbrethnetwork.tripod.com/dozen.html|url-status=dead}}</ref> ನಂತರ ಎರಡೂ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="Ferguson-Dozen" /> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ == ಲಿಲ್ಲಿ ಎವೆಲಿನ್ ಮೊಲ್ಲರ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಓಕ್ಲ್ಯಾಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಮೇ ೨೪, ೧೮೭೮ ರಂದು ಅನ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು, ಹಾಗೆಯೇ ವಿಲಿಯಂ ಮೊಲ್ಲರ್, ಬಿಲ್ಡರ್ ಸರಬರಾಜು ವ್ಯಾಪಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಇವರು ಕುಟುಂಬದ ಉಳಿದಿರುವ ಒಂಬತ್ತು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯಳು. ಅವರ ಮೊದಲ ಮಗು ಅನ್ನಾ ಅಡಿಲೇಡ್ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಆಕೆಯ ಪೋಷಕರು, ಜರ್ಮನ್ ವಂಶಸ್ಥರು. ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರೆಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ ಮೊಲ್ಲರ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಗ್ರೇಡ್ ಮಟ್ಟಗಳ ಮೂಲಕ ವೇಗವಾಗಿ ಬಡ್ತಿ ಪಡೆದರು. ಅವರು ಓಕ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹಿರಿಯ ವರ್ಗದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು ಮತ್ತು ಮೇ ೧೮೯೬ ರಲ್ಲಿ ಅನುಕರಣೀಯ ಶ್ರೇಣಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಮೊಲ್ಲರ್ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಹೋಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರೂ, ಅವಳ ತಂದೆ ತನ್ನ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ನೀಡಲು ವಿರೋಧಿಸಿದರು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಅವರು ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಕಾಲೇಜು ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತಾ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಅವಳು ಒಂದು ವರ್ಷ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಹೋಗುವ ಸಲುವಾಗಿ ತನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನು ಮನವೊಲಿಸಿದಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಸೆಮಿಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಿಂದ ಕಳೆದುಹೋದ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಕೋರ್ಸ್ ಅನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಷರತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದಳು. ಆಗಸ್ಟ್ ೧೮೯೬ ರಲ್ಲಿ, ಮೊಲ್ಲರ್ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ೩೦೦ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು ಬರ್ಕ್ಲಿ ಎಂಬ ಪುಟ್ಟ ಪಟ್ಟಣದ ಮೇಲಿರುವ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತ್ತು. ಇದು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಬೋಧನೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಹಣವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ತರಗತಿಗಳು ದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಹಲವು ಟೆಂಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ವಸತಿ ನಿಲಯಗಳಿರಲಿಲ್ಲ; ಪುರುಷರು ಹತ್ತಿರದ ಬೋರ್ಡಿಂಗ್ ಹೌಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು ಮನೆಯಿಂದ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮೊಲ್ಲರ್ ತನ್ನ ಮೊದಲ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ, ತರಗತಿಯ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಳು. ನಂತರ ಅವಳ ತಂದೆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಅನುಮತಿಸಿದರು. ಅವಳು ಮನೆಯಿಂದ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ಕಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ಸಂಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತಾಯಿಗೆ ಮತ್ತು ಅವಳ ಒಡಹುಟ್ಟಿದವರಿಗೆ ಅವರ ಮನೆಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು. ಅವರು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾವೀಣ್ಯತೆ ಪಡೆದರು, ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಮನೋವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಹ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಬೋಧನಾ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಶಿಕ್ಷಣ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅವರು ಕವಿತೆಗಾಗಿ ಬಹುಮಾನವನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆಕೆಯ ಹಿರಿಯ ವರ್ಷದ ವಸಂತ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ, ಹೊಸ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಬೆಂಜಮಿನ್ ಐಡೆ ವೀಲರ್ ಅವರು ಪ್ರಾರಂಭ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಭಾಷಣಕಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿರಲು ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. ಮೇ ೧೬, ೧೯೦೦ ರಂದು, ಅವರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ ಪದವಿ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆಯಾದರು. ಆಕೆಯ ಭಾಷಣದ ಶೀರ್ಷಿಕೆ "ಲೈಫ್: ಎ ಮೀನ್ಸ್ ಆರ್ ಎನ್ ಎಂಡ್". ಮೊಲ್ಲರ್ ಪದವಿಯ ನಂತರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವ ಬದಲು ವೃತ್ತಿಪರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಪದವೀಧರರಿಗೆ ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಹೆಸರು ಎಂದು ಅವಳು ಭಾವಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಅವಳು ಈಗ ಲಿಲಿಯನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲು ಬಯಸಿದ್ದಳು ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ]] ಕೊಲಂಬಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಲು ಅವಳು ಮನೆಯನ್ನು ತೊರೆದಳು. ಆಕೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಗೇಲಿ ಅವರು ಬ್ರ್ಯಾಂಡರ್ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಸೂಚಿಸಿದರು. ಕೊಲಂಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಪದವೀಧರರ ದಾಖಲಾತಿಯು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಹಿಳೆಯರು, ಆದರೆ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂಸ್ ಅವರನ್ನು ತನ್ನ ತರಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಮತಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ, ಅವರು ಜಾರ್ಜ್ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ವುಡ್ಬೆರಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ಕೊಲಂಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಥೋರ್ನ್ಡಿಕ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಅಧ್ಯಯನವು ಶಾಶ್ವತವಾದ ಪ್ರಭಾವವಾಗಿದೆ. ಅವಳು ಪ್ಲೆರೈಸಿಯಿಂದ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದಳು ಮತ್ತು ಅವಳ ತಂದೆ ಮನೆಗೆ ಕರೆತಂದರೂ, ಅವಳು ತನ್ನ ನಂತರದ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದಳು. ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ, ಅವರು ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೦೧ ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು. ಗೇಲಿ ಅವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ, ಬೆನ್ ಜಾನ್ಸನ್ ಅವರ ನಾಟಕ ''ಬಾರ್ತಲೋಮ್ಯೂ ಫೇರ್‌ನಲ್ಲಿ'' ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಬರೆದರು ಮತ್ತು ೧೯೦೨ ರ ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಮೊಲ್ಲರ್‌ರವರು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಪಿಎಚ್‌ಡಿಗಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಆದರೆ ೧೯೦೩ ರ ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ [[ಯುರೋಪ್|ಯುರೋಪಿನ]] ಮೂಲಕ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ಸಮಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ೧೯೦೪ ರಲ್ಲಿ ಫ್ರಾಂಕ್ ಬಂಕರ್ ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಅವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾದ ನಂತರ ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ಗೆ]] ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡರು. ಅವರು ೧೯೧೧ ಬರ್ಕ್ಲಿಯ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್‌ಗಾಗಿ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸದ ಕಾರಣ ಅವರಿಗೆ ಪದವಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿಲ್ಲ. ೧೯೧೪ ರಲ್ಲಿ ದಿ ಸೈಕಾಲಜಿ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್: ದಿ ಫಂಕ್ಷನ್ ಆಫ್ ದಿ ಮೈಂಡ್ ಇನ್ ಡಿಟರ್ಮಿನಿಂಗ್, ಟೀಚಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಇನ್ಸ್ಟಾಲಿಂಗ್ ಮೆಥಡ್ಸ್ ಆಫ್ ಲೀಸ್ಟ್ ವೇಸ್ಟ್ ಎಂದು ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ಸ್ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್, ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದ ನಂತರ, ಲಿಲ್ಲಿಯನ್ ಬ್ರೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಅನಂತರ ಪಿಎಚ್‌ಡಿಯನ್ನು ಕೂಡ ಗಳಿಸಿದಳು. ೧೯೧೫ ರಲ್ಲಿ ಅನ್ವಯಿಕ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ, ಇದು ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪಡೆದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಪ್ರವರ್ತಕರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗರು. ಅವರ ಪ್ರಬಂಧದ ವಿಷಯವು ಸಮರ್ಥ ಬೋಧನಾ ವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ಬೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ''ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳು'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು. == ಮದುವೆ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ == ಲಿಲಿಯನ್ ಮೊಲ್ಲರ್ ಫ್ರಾಂಕ್ ಬಂಕರ್ ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಅವರನ್ನು ಜೂನ್ ೧೯೦೩ ರಲ್ಲಿ [[ಬಾಸ್ಟನ್|ಬೋಸ್ಟನ್]], ಮಸ್ಸಚುಸೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. [[ಯುರೋಪ್|ಯುರೋಪ್ಗೆ]] ಹೋಗುವ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಫ್ರಾಂಕ್ ಅವರ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ. ಅವರು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಕಟ್ಟಡ ವ್ಯಾಪಾರಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಷ್ಯವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಬೋಸ್ಟನ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು [[ಲಂಡನ್|ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಕಚೇರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಗುತ್ತಿಗೆ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ದಂಪತಿಗಳು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯, ೧೯೦೪ ರಂದು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಓಕ್ಲ್ಯಾಂಡ್ನಲ್ಲಿ ವಿವಾಹವಾದರು,ಅನಂತರ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ನಂತರ ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್, ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ಗೆ ತೆರಳಿದರು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿಯ ಮಾಂಟ್ಕ್ಲೇರ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು. ಯೋಜಿಸಿದಂತೆ, ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ಸ್ ಹನ್ನೆರಡು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ದೊಡ್ಡ ಕುಟುಂಬದ ಪೋಷಕರಾದರು. ೧೯೧೨ ರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು; ೧೯೧೫ ರಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು, ಮಗು ಜನಿಸಿತು; ಮತ್ತು ಅವರಲ್ಲಿ ಹನ್ನೊಂದು ಮಂದಿ ಅರ್ನೆಸ್ಟೈನ್ ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್, ಫ್ರಾಂಕ್ ಬಂಕರ್ ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಜೂನಿಯರ್ ಮತ್ತು ರಾಬರ್ಟ್ ಮೊಲ್ಲರ್ ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಯವರೆಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="Ferguson-Dozen"/><ref name="NYTObit">{{Cite news|url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=950CE3DB1F30F933A15751C0A9679C8B63&scp=1&sq=%22Frank+Gilbreth%2C+Jr.%22|title=Frank Gilbreth Jr., 89, Author Of 'Cheaper by the Dozen'|last=Saxon|first=Wolfgang|date=2001-02-20|work=The New York Times|access-date=2008-07-09|quote=Frank Bunker Gilbreth Jr., a journalist whose life-with-father memoir ''Cheaper by the Dozen'' became a best seller and a popular movie of the same title, died on Sunday in Charleston, S.C., where he had lived for the last 50 years. He was 89 and also had a home in Nantucket, Mass.}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://cheaperbelles.tripod.com/tree.html|title=Gilbreth Family Tree|publisher=Cheaper and Belles|access-date=2011-04-18|archive-date=2011-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007150512/http://cheaperbelles.tripod.com/tree.html|url-status=dead}}</ref> ಫ್ರಾಂಕ್ ಜೂನ್ ೧೪, ೧೯೨೪ ರಂದು ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ಮರಣಹೊಂದಿದ ನಂತರ, ಲಿಲ್ಲಿಯನ್ ಮರುಮದುವೆ ಆಗಲೇಯಿಲ್ಲ. == ವೃತ್ತಿ == ನಲವತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ, ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನವು [[ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರ|ಮನೋವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು]] [[ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆ]] ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಅಧ್ಯಯನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಂಶೋಧನೆ, ಬರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಲಹಾ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ತಾಯಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಈಗ [[ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮನಶ್ಯಾಸ್ತ್ರ|ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರವರ್ತಕರಾದರು. ಕೆಲಸದ ಮಾನಸಿಕ ಆಯಾಮಗಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಅವರು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಅವರು ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿದ ಮೊದಲ ಅಮೇರಿಕನ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಆದರು. (೧೯೧೧ ರಲ್ಲಿ ಡಾರ್ಟ್ಮೌತ್ ಕಾಲೇಜ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಆನ್ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಮನೋವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸುವ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು). ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್, ಎನ್ಕಾರ್ಪೊರೇಟೆಡ್, ಅವರ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಸಲಹಾ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ನಡೆಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಲಿಲ್ಲಿಯನ್ ಮತ್ತು ಫ್ರಾಂಕ್ ಏಕ ಲೇಖಕರಾಗಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರಕಟಣೆಗಳನ್ನು ಬರೆದರು. ಜೊತೆಗೆ ಅನೇಕ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ಐವತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಂಧಗಳಿಗೆ ಸಹ-ಲೇಖಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಬಹುಶಃ ಮಹಿಳಾ ಬರಹಗಾರರನ್ನು ಹೆಸರಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಕಾಶಕರ ಕಾಳಜಿಯಿಂದಾಗಿ ಅವರ ಜಂಟಿ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳಲ್ಲಿ, ಲಿಲ್ಲಿಯನ್ ಅನ್ನು ಸಹ-ಲೇಖಕಿ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಆಕೆಯ ರುಜುವಾತುಗಳು ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಹಾಜರಾಗದ ಅವರ ಪತಿಗಿಂತ ಅವರು ತಮ್ಮ ಜಂಟಿ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಬಾರಿ ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆದರು. ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ ವಿನ್ಸ್ಲೋ ಟೇಲರ್ ಅವರ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ವಿಚಾರಗಳು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲು ಸುಲಭವಲ್ಲ ಎಂದು ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ಸ್ ಖಚಿತವಾಗಿ ನಂಬಿದ್ದರು; ಅವುಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲು ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. [26] ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ಸ್ [[ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆ|ಟೇಲರಿಸಂನ]] ರಚನಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು; ಈ ವಿಮರ್ಶೆಯು ಇತರ ಯಶಸ್ವಿ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/humanfactorinwo00hartgoog|title=The Human Factor in Works Management|last=Hartness|first=James|publisher=McGraw-Hill|year=1912|location=New York and London|page=[https://archive.org/details/humanfactorinwo00hartgoog/page/n172 159] pages|quote=James Hartness Human Factor in Works Management.|author-link=James Hartness}} Republished in 1974. See: {{Cite book|title=The Human Factor in Works Management|last=Hartness, James|publisher=Hive Publishing Company|year=1974|isbn=978-0879600471|edition=|series=Hive management history series|volume=46|location=Easton, Pennsylvania}}).</ref> === ಸಮಯ, ಚಲನೆ ಮತ್ತು ಆಯಾಸ ಅಧ್ಯಯನ === ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಪತಿಯು, ಇನ್ಕಾರ್ಪೊರೇಟೆಡ್‌ನ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಕನ್ಸಲ್ಟಿಂಗ್ ಫರ್ಮ್ನಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ಪಾಲುದಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ೧೯೨೪ ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ದಶಕಗಳವರೆಗೆ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ತಕರಾದ ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ಸ್ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಚಲನೆಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರವೀಣರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ವಿಧಾನವನ್ನು ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಲು "ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಮಾರ್ಗ" ಎಂಬ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಬಳಸಿದರು. ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ಸ್ ತಮ್ಮ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಹೊಸ ತಂತ್ರವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ಅದು ಕೆಲಸದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಲು ಮೋಷನ್-ಪಿಕ್ಚರ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾವನ್ನು ಬಳಸಿತು. ಈ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ ಅವಲೋಕನಗಳು ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ಸ್ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಮತ್ತು ಆಯಾಸವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಚಲನೆಗಳಿಗೆ ಸರಿಹೊಂದುವಂತೆ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳನ್ನು ಮರುವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟವು. ಆಯಾಸ ಅಧ್ಯಯನದ ಕುರಿತಾದ ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆಯು ದಕ್ಷತಾಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿತ್ತು.<ref name="Dempsey2006">{{Cite book|title=International Encyclopedia of Ergonomics and Human Factors|last=Dempsey|first=P.G.|publisher=CRC Press|year=2006|isbn=978-0-415-30430-6|editor-last=Waldemar Karwowski|edition=2nd|volume=3|pages=3354–3356|chapter=Scientific Management Influences on Ergonomic Analysis Techniques|chapter-url=https://books.google.com/books?id=CqSA2DVm6nsC&pg=PA3355}}</ref> ಜೊತೆಗೆ, ಗಿಲ್‌ಬ್ರೆತ್ಸ್ ಸುಧಾರಿತ ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ನಿಯಮಿತ ವಿರಾಮಗಳಂತಹ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಳದ ದಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ನಾವೀನ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಮಾನವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಿದರು, ಜೊತೆಗೆ ಸಲಹೆ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಚಿತ ಪುಸ್ತಕಗಳಂತಹ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಳದ ಮಾನಸಿಕ ಯೋಗಕ್ಷೇಮಕ್ಕಾಗಿ ಕಲ್ಪನೆಗಳು.<ref name="Graham1999"/> === ದೇಶೀಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಗೃಹ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ === ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ತನ್ನ ಪತಿ ಸಾಯುವವರೆಗೂ (೧೯೨೪) ಸಹಕರಿಸಿದಳು. ನಂತರ, ವ್ಯವಹಾರ ಮತ್ತು ತಯಾರಕರೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಲೋಚನೆ ಮಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ, ಬರೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಕಲಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಅವಳು ಸುಮಾರು ಐವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ೧೯೭೨ ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಮರಣದವರೆಗೂ ಅಮೇರಿಕನ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ನಂತರ ವೃತ್ತಿಪರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದಳು. ಜೊತೆಗೆ, ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ತನ್ನ ಮನೆಗೆಲಸದ ಕಡೆಗೆ ತನ್ನ ಗಮನವನ್ನು ಹರಿಸಿದಳು. ಅವಳ ಮಕ್ಕಳು ಒಮ್ಮೆ ಅವಳ ಅಡುಗೆಮನೆಯನ್ನು "ಅಸಮರ್ಥತೆಯ ಮಾದರಿ" ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Graham1999"/> ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಸಮುದಾಯದೊಳಗಿನ ತಾರತಮ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದ, ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ತನ್ನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಗೃಹ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಗೃಹ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ಸ್ತ್ರೀ-ಸ್ನೇಹಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಯೋಜನೆಗಳ ಕಡೆಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದಳು.<ref name="Graham1999">{{Cite journal|last=Graham|first=Laurel D.|date=1999|title=Domesticating Efficiency: Lillian Gilbreth's Scientific Management of Homemakers, 1924-1930|url=https://archive.org/details/sim_signs_spring-1999_24_3/page/633|jstor=3175321|journal=Signs|volume=24|issue=3|pages=633–675|doi=10.1086/495368}}</ref> ಅವರು ಮನೆಯ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಿದರು ಮತ್ತು "ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮನೆಯ ಹೊರಗೆ ಸಂಬಳದ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮನೆಗೆಲಸ ಮಾಡುವ ಕಡಿಮೆ, ಸರಳ ಮತ್ತು ಸುಲಭ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು." <ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/handbookofameric00howa/page/220|title=Handbook of American Women's History|last=De Léon|first=Michael A.|date=2000|publisher=Sage Publications|isbn=0761916350|editor-last=Angela M. Howard and Frances M. Kavenik|edition=Second|location=Thousand Oaks, California|page=[https://archive.org/details/handbookofameric00howa/page/220 220]}}</ref> ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಮಕ್ಕಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="Kitchen">{{Cite news|url=http://www.slate.com/articles/life/design/2012/10/lillian_gilbreth_s_kitchen_practical_how_it_reinvented_the_modern_kitchen.html|title=The Woman Who Invented the Kitchen|last=Lange|first=Alexandra|date=2012-10-25|work=Slate|access-date=2016-09-20|language=en-US|issn=1091-2339}}</ref> ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಆಧುನಿಕ ಅಡುಗೆಮನೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು, "ಕೆಲಸದ ತ್ರಿಕೋನ" ಮತ್ತು ರೇಖೀಯ-ಅಡುಗೆ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಇಂದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="Kitchen"/> ೧೯೨೦ ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್ ಬರೋ ಗ್ಯಾಸ್ ಕಂಪನಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಮೇರಿ ಇ. ದಿಲ್ಲನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಗ್ಯಾಸ್ ಚಾಲಿತ ಉಪಕರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಸುಸಜ್ಜಿತವಾದ ಮತ್ತು ''ಕಿಚನ್ ಪ್ರಾಕ್ಟಿಕಲ್'' ಎಂಬ ದಕ್ಷ ಅಡುಗೆಮನೆಯ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಕರಿಸಿದರು. ದಿಲ್ಲನ್ ಅವರ ಸ್ವಂತ ಅಡುಗೆಮನೆಯ ಟೀಕೆಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ, ಇದನ್ನು ಮೂರು ತತ್ವಗಳ ಮೇಲೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ: ಕೆಲಸದ ಮೇಲ್ಮೈಗಳ ಸರಿಯಾದ ಮತ್ತು ಏಕರೂಪದ ಎತ್ತರ; ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳ; ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ "ಕೆಲಸದ ವೃತ್ತಾಕಾರ ರೂಟಿಂಗ್", ಊಟ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಶ್ರಮವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www2.theiet.org/resources/library/archives/research/wes/WES_Vol_3a.html|title=The Woman Engineer Vol 3|website=www2.theiet.org|access-date=2020-05-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20161011233015/http://www.theiet.org/resources/library/archives/research/wes/WES_Vol_3a.html|archive-date=2016-10-11|url-status=dead}}</ref> ಇದನ್ನು ೧೯೨೯ ರಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Kitchen" /> ರೆಫ್ರಿಜಿರೇಟರ್ ಬಾಗಿಲುಗಳ ಒಳಭಾಗಕ್ಕೆ (ಬಟರ್ ಟ್ರೇ ಮತ್ತು ಎಗ್ ಕೀಪರ್ ಸೇರಿದಂತೆ) ಕಪಾಟನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕಾಲು-ಪೆಡಲ್ ಕಸದ ಕ್ಯಾನ್‌ನ ಆವಿಷ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಅವರು ಸಲ್ಲುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ವಾಲ್-ಲೈಟ್ ಸ್ವಿಚ್‌ಗಳು ಈಗ ಪ್ರಮಾಣಿತವಾಗಿವೆ.<ref name="Graham1999"/> ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ತನ್ನ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಹಲವಾರು ಪೇಟೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದಳು, ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಕ್ಯಾನ್ ಓಪನರ್ ಅನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ತೊಳೆಯುವ ಯಂತ್ರಗಳಿಗೆ ತ್ಯಾಜ್ಯನೀರಿನ ಮೆದುಗೊಳವೆಗಾಗಿ. ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಜನರಲ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿದ್ದಾಗ, ಅವರು "ಅಡುಗೆ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಾಗ ಸ್ಟೌವ್‌ಗಳು, ಸಿಂಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಅಡಿಗೆ ನೆಲೆವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ಎತ್ತರವನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲು ೪೦೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದರು".<ref>{{Cite web|url=https://www.asme.org/career-education/articles/management-professional-practice/lillian-moller-gilbreth|title=The American Society of Mechanical Engineers|last=Giges|first=Nancy|date=May 2012|website=Lillian Moller Gilbreth|access-date=2016-09-20}}</ref> [[ಮೊದಲನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ವಿಶ್ವ ಸಮರ I]] ರ ನಂತರ, ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ಸ್ ಯುದ್ಧ-ಅನುಭವಿ ಅಂಗವಿಕಲರ ಪುನರ್ವಸತಿಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರವರ್ತಕ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಫ್ರಾಂಕ್ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಲಿಲಿಯನ್ ವ್ಯಾಪಾರಗಳು ಮತ್ತು ತಯಾರಕರೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಲೋಚನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಆಕೆಯ ಗ್ರಾಹಕರು ಜಾನ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಜಾನ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕಿಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರರಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಲಿಲಿಯನ್ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಮ್ಯಾಕಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಳೆದರು. ಕಣ್ಣಿನ ಆಯಾಸವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಮಾರಾಟದ ಚೆಕ್‌ಗಳ ನಕಲಿ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಲೈಟ್ ಫಿಕ್ಚರ್‌ಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದು ಪರಿಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದೆ.<ref>{{Cite book|title=The Madame Curie Complex|url=https://archive.org/details/madamecuriecompl0000desj|last=Des Jardins|first=Julie|publisher=The Feminist Press|year=2010|isbn=9781558616134|location=New York City|pages=[https://archive.org/details/madamecuriecompl0000desj/page/78 78]–79}}</ref> ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ, ಜಾನ್ಸನ್ & ಜಾನ್ಸನ್ ಎಂಬ ಸಂಸ್ಠೆ [[ಮುಟ್ಟಿನ ಬಟ್ಟೆ|ಸ್ಯಾನಿಟರಿ ನ್ಯಾಪ್‌ಕಿನ್‌ಗಳ]] ಬಗ್ಗೆ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡಲು ಅವಳನ್ನು ಸಲಹೆಗಾರ್ತಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಾಗ,<ref>{{Cite web|url=http://www.mum.org/gilbret1.htm|title=Report of Gilbreth, Inc.: The perfect menstrual pad, January 1, 1927|publisher=Museum of Menstruation|access-date=2011-04-16}}</ref> ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಯು ಮೂರು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಜಾನ್ಸನ್ & ಜಾನ್ಸನ್ ಕಂಪೆನಿ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿ ತನ್ನ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ವರ್ತನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಮಾಪನ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಇದು ದೇಹಗಳು ಮತ್ತು ವಸ್ತು ವಸ್ತುಗಳ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿ ಅವಳ ಅನುಭವವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಮೂರನೆಯದಾಗಿ, ತಾಯಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿ ಅವರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚಿತ್ರಣವು ಸಂಸ್ಥೆಯು ತನ್ನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>"Planned Motion in the Home," ''The Gilbreth Management Desk'' pamphlet, N-File, Gilbreth Collection at Purdue University, as cited in {{Harvard citation text|Graham|1998}}</ref> ಜಾನ್ಸನ್‌ಮತ್ತು ಜಾನ್ಸನ್‌ನೊಂದಿಗಿನ ಕೆಲಸದ ಜೊತೆಗೆ, ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ೧೯೩೩ ರಲ್ಲಿ ಚಿಕಾಗೋ ವರ್ಲ್ಡ್ಸ್ ಫೇರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಐಬಿಎಮ್ ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಡೆಸ್ಕ್‌ನ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು. === ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಸೇವೆ === [[ಚಿತ್ರ:Lillian_Moller_Gilbreth.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/13/Lillian_Moller_Gilbreth.jpg/220px-Lillian_Moller_Gilbreth.jpg|left|thumb| ಮಹಾ ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್]] ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಹಲವಾರು ಸರ್ಕಾರಿ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಲಾಭೋದ್ದೇಶವಿಲ್ಲದ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ತಮ್ಮ ಖಾಸಗಿ ಸಲಹಾ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ೧೯೨೭ ರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಟ್ರುಸಾ ಕ್ಲಬ್ ಆಫ್ [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿಯ]] ಚಾರ್ಟರ್ ಸದಸ್ಯರಾದರು, ಇದು ಸಮುದಾಯ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ೧೯೧೭ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ವೃತ್ತಿಪರ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಮಹಿಳೆಯರ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://altrusanewyorkcity.tripod.com/id7.html|title=History|last=Altrusa International New York Club|website=altrusanewyorkcity.tripod.com|access-date=2019-04-01|archive-date=2019-04-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20190401042841/http://altrusanewyorkcity.tripod.com/id7.html|url-status=dead}}</ref> ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಅವರ ಸರ್ಕಾರಿ ಕೆಲಸವು ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಹೂವರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿ ಲೌ ಹೆನ್ರಿ ಹೂವರ್ ಅವರ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸ್ನೇಹದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಇಬ್ಬರೂ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿ ತಿಳಿದಿದ್ದರು <ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/isbn_9780060598235/page/181|title=Belles On Their Toes|last=Gilbreth|first=Frank B.|last2=Carey, Ernestine Gilbreth|date=2003-12-16|publisher=HarperCollins|isbn=978-0-06-059823-5|page=[https://archive.org/details/isbn_9780060598235/page/181 181]}}</ref> (ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಹೂವರ್ನ ಮಹಿಳಾ ಶಾಖೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸಿದ್ದರು). ೧೯೨೯ ರಲ್ಲಿ ಗರ್ಲ್ ಸ್ಕೌಟ್ಸ್‌ಗೆ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ ಸೇರಲು ಲೌ ಹೂವರ್ ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಅವರನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. ಅವರು ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರು, ಅದರ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರಾದರು. ಮಹಾ ಖಿನ್ನತೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹೂವರ್, ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಅವರನ್ನು ನಿರುದ್ಯೋಗ ಪರಿಹಾರದ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ "ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ" ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದರು.೧೯೩೦ ರಲ್ಲಿ, ಹೂವರ್ ಆಡಳಿತದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ತುರ್ತು ಸಮಿತಿಯ ಮಹಿಳಾ ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ನಿರುದ್ಯೋಗವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಮಹಿಳಾ ಗುಂಪುಗಳ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ವಿಶ್ವ ಸಮರ II ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಸರ್ಕಾರಿ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು ಮತ್ತು ವಾರ್ ಮ್ಯಾನ್‌ಪವರ್ ಕಮಿಷನ್, ವಾರ್ ಇನ್ಫಾರ್ಮೇಶನ್ ಕಚೇರಿ, ಮತ್ತು ಯುಎಸ್ ನೌಕಾಪಡೆಯಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು) ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಆಕೆಯ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಕೆಮಿಕಲ್ ವಾರ್ಫೇರ್ ಬೋರ್ಡ್ ಮತ್ತು [[ಹ್ಯಾರಿ ಎಸ್ ಟ್ರೂಮನ್|ಹ್ಯಾರಿ ಟ್ರೂಮನ್ರ]] ಸಿವಿಲ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಅಡ್ವೈಸರಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ನಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.<ref>{{Cite journal|title=CD appropriations face further cut|url=https://archive.org/details/sim_bulletin-of-the-atomic-scientists_1951-09_7_9/page/285|journal=Bulletin of the Atomic Scientists|date=September 1951|volume=7|issue=9|page=285|publisher=Educational Foundation for Nuclear Science, Inc.|issn=0096-3402}}</ref> [[ಕೊರಿಯನ್ ಯುದ್ಧ|ಕೊರಿಯನ್ ಯುದ್ಧದ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ರಕ್ಷಣಾ ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/womensarmycorps100wash|title=The History of the Women's Army Corps, 1945–1978|last=Morden|first=Betty J.|publisher=Government Printing Office|year=1990|isbn=9780160020025|location=Washington, D.C.|pages=[https://archive.org/details/womensarmycorps100wash/page/72 72]}}</ref> === ಲೇಖಕ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಞ === ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಬೋಧನೆ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಜೀವಮಾನದ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಬರ್ಕ್ಲಿಯ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಪದವಿಪೂರ್ವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿ, ಅವರು ಶಿಕ್ಷಕರ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಶಿಕ್ಷಣ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು, ಮತ್ತು ಬ್ರೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪ್ರಬಂಧವು ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲಾ ಬೋಧನೆಗೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್, ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್, ಮತ್ತು ಅವರ ಪತಿ ೧೯೧೩ ರಿಂದ ೧೯೧೬ ರವರೆಗೆ [[ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆ|ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ]] ಎರಡು ವಾರಗಳ ಅವಧಿಯ ಬೇಸಿಗೆ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಉಚಿತವಾಗಿ ಕಲಿಸಿದರು. ೧೯೨೪ ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಗಂಡನ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವಳು ಔಪಚಾರಿಕ ಚಲನೆ-ಅಧ್ಯಯನ ಕೋರ್ಸ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸಿದಳು. ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಜುಲೈ ೧೯೨೪ ರಲ್ಲಿ [[ಪ್ರಾಗ್|ಪ್ರೇಗ್ನಲ್ಲಿ]] ನಡೆದ ಮೊದಲ ಪ್ರೇಗ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ನಲ್ಲಿ ಈ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದರು. ಆಕೆಯ ಮೊದಲ ಕೋರ್ಸ್ ಜನವರಿ ೧೯೨೫ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಅವರ ತರಗತಿಗಳು "ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಸಾಕಷ್ಟು ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಆ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಚಲನೆಯ ಅಧ್ಯಯನದ ಕೆಲಸದ ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಲು" ನೀಡಿತು. ಕೋರ್ಸ್‌ವರ್ಕ್ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು [[ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆ|ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆಯ]] ಅನ್ವಯವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪ್ರವಾಸಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ೧೯೩೦ ರವರೆಗೆ ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿಯ ಮಾಂಟ್‌ಕ್ಲೇರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ತಮ್ಮ ಮನೆಯಿಂದ ಒಟ್ಟು ಏಳು ಚಲನೆಯ ಅಧ್ಯಯನ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. ತನ್ನ ದೊಡ್ಡ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆದಾಯವನ್ನು ಗಳಿಸಲು, ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮ ಕೂಟಗಳಿಗೆ ಹಲವಾರು ವಿಳಾಸಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು, ಹಾಗೆಯೇ [[ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ಹಾರ್ವರ್ಡ್]], ಯೇಲ್, ಕೋಲ್ಗೇಟ್, ಮಿಚಿಗನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, [[ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ|ಎಮ್‌ಐಟಿ]], [[ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್]] ಮತ್ತು ಪರ್ಡ್ಯೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಂತಹ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ. ೧೯೨೫ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ನಂತರ ಪರ್ಡ್ಯೂನಲ್ಲಿ ಸಂದರ್ಶಕ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ವಾರ್ಷಿಕ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ೧೯೩೫ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪರ್ಡ್ಯೂಸ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾದರು ಮತ್ತು ದೇಶದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾದರು. ಅವರು ೧೯೪೦ ರಲ್ಲಿ ಪರ್ಡ್ಯೂದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಬಡ್ತಿ ಪಡೆದರು. ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ತನ್ನ ಸಮಯವನ್ನು ಪರ್ಡ್ಯೂನ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಭಾಗಗಳು, [[ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮನಶ್ಯಾಸ್ತ್ರ|ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ]], [[ಗೃಹವಿಜ್ಞಾನ|ಗೃಹ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]], ಮತ್ತು ಡೀನ್ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಮಾರ್ವಿನ್ ಮುಂಡೆಲ್ ಅವರ ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಅವರು ಪರ್ಡ್ಯೂಸ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಚಲನೆಯ ಅಧ್ಯಯನ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಕೃಷಿ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಚಲನೆಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸಬಹುದೆಂಬುದನ್ನು ಅವರು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು ಮತ್ತು ನಂತರ "ಕೆಲಸ ಸರಳೀಕರಣ" ಎಂಬ ಬ್ಯಾನರ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಗೃಹ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಚಲನೆಯ-ಅಧ್ಯಯನ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಿದರು. ೧೯೪೮ ರಲ್ಲಿ ಪರ್ಡ್ಯೂನ ಅಧ್ಯಾಪಕರಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದರು.  ಪರ್ಡ್ಯೂನಿಂದ ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರ, ಅವರು ಪ್ರವಾಸ ಮತ್ತು ಉಪನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಅವರು ಹಲವಾರು ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ೧೯೪೧ ರಲ್ಲಿ ನೆವಾರ್ಕ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದರು.<ref>{{Cite web|url=http://www.njit.edu/news/2004/2004-016.php|title=Want to Learn More About Pioneering Female Engineer Lillian Gilbreth, Subject of the Once-Again Rising Best-Seller, Cheaper by the Dozen?|date=2004-02-13|publisher=New Jersey Institute of Technology|access-date=2022-10-29|archive-date=2013-12-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20131224100017/http://www.njit.edu/news/2004/2004-016.php|url-status=dead}}</ref> ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ೧೯೫೫ ರಲ್ಲಿ ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಪ್ ವಿಸಿಟಿಂಗ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಆಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು. ಅವರು ಬ್ರೈನ್ ಮಾವರ್ ಕಾಲೇಜ್ ಮತ್ತು ರಟ್ಜರ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಹ ಕಲಿಸಿದರು.<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/biographicaldict00ogil_0|title=The Biographical Dictionary of Women in Science: Pioneering Lives From Ancient Times to the Mid-20th Century, Volume 1|last=Ogilvie, Marilyn Bailey|last2=Joy Harvey|publisher=Routledge|year=2000|isbn=978-0-415-92038-4|location=New York|page=[https://archive.org/details/biographicaldict00ogil_0/page/n542 502]|author-link=Marilyn Bailey Ogilvie|author-link2=Joy Harvey|url-access=registration}}</ref> ಬ್ರೈನ್ ಮಾವ್ರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೋಧನೆ ಮಾಡುವಾಗ, ಅವರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದ ಅನ್ನಿ ಗಿಲ್ಲೆಸ್ಪಿ ಶಾ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು, ಅವರು ನಂತರ ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು, ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಜೀವಮಾನದ ಸ್ನೇಹಿತ ಮತ್ತು ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಯಾದರು.<ref>{{Cite web|url=http://www.engineeringhalloffame.org/profile-shaw.html|title=Scottish Engineering Hall of Fame|website=www.engineeringhalloffame.org|access-date=2021-01-02}}</ref> ೧೯೬೪ ರಲ್ಲಿ, ಎಂಬತ್ತಾರನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ [[ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ|ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯಲ್ಲಿ]] ನಿವಾಸಿ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾದರು.<ref>{{Cite book|title=Portraits of Pioneers in Psychology|last=Kimble|first=Gregory A.|last2=Boneau, C.|last3=Wertheimer, Alan Michael|publisher=Psychology Press|year=1996|isbn=978-0-8058-2198-7|volume=2|page=113}}</ref> ೧೯೬೮ ರಲ್ಲಿ, ಆಕೆಯ ಆರೋಗ್ಯವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವಿಫಲವಾದಾಗ, ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ತನ್ನ ಸಕ್ರಿಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದರು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ನರ್ಸಿಂಗ್ ಹೋಮ್ ಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. == ಸಾವು ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ == ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಅವರ ತೊಂಬತ್ತಮೂರನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ [[ಫೀನಿಕ್ಸ್,ಅರಿಜೋನ|ಅರಿಜೋನಾದ ಫೀನಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಜನವರಿ ೨, ೧೯೭೨ ರಂದು ಸ್ಟ್ರೋಕ್‌ನಿಂದ ನಿಧನರಾದರು.<ref>{{Cite news|url=https://news.google.com/newspapers?id=09tNAAAAIBAJ&pg=7135,47401&dq=dr+lillian+gilbreth+dies&hl=en|title=Dr. Lillian Gilbreth Dies|date=January 3, 1972|access-date=2008-07-09|publisher= Associated Press|quote=The real-life mother in the book and movie. 'Cheaper by the Dozen,' Dr. Lillian Moller Gilbreth, died Sunday at a local nursing home. She was 93.}}</ref> ಆಕೆಯ ಚಿತಾಭಸ್ಮವು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಚದುರಿಹೋಗಿತ್ತು. ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಅವರು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ತಕರಾಗಿ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು. "ಅಮೆರಿಕದ ಮೊದಲ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮಹಿಳೆ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅವರು ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಸಮಯ ಮತ್ತು ಚಲನೆಯ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ತಂದರು ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ತಮ್ಮ ನಿರ್ವಹಣಾ ತಂತ್ರಗಳು, ದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಸುಧಾರಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಅವರ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಬರಹಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಪತಿಯ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ "ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಅಂಶ" ವನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದವು. ಸಮಯ ಮತ್ತು ಚಲನೆಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾನಸಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವುದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಅವರ ಪರಿಣತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಅವರು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪಠ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಮೊದಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು. ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಅವರ ಪುಸ್ತಕ ''ದಿ ಸೈಕಾಲಜಿ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್'' (೧೯೧೪), ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಚಿಂತನೆಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಮನೋವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಅಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಮೊದಲನೆಯದು. ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ವಸ್ತುಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಭಂಡಾರಗಳು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿಸಿ ಯಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಮಿತ್ಸೋನಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆರ್ಕೈವ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್‌ನಲ್ಲಿವೆ,<ref name="Smithsonian">{{Cite web|url=http://siris-archives.si.edu/ipac20/ipac.jsp?uri=full=3100001~!238649!0|title=Frank and Lillian Gilbreth Collection, 1907–2000|publisher=Smithsonian Institution Research Information System|access-date=2011-04-16}}</ref> ಮತ್ತು ಪರ್ಡ್ಯೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಗ್ರಂಥಾಲಯ, ಆರ್ಕೈವ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಳು, ವೆಸ್ಟ್ ಲಫಯೆಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯಾನಾದಲ್ಲಿವೆ.<ref>{{Cite web|url=https://archives.lib.purdue.edu/repositories/2/resources/1105|title=The Frank and Lillian Gilbreth Papers|publisher=Purdue University|access-date=2018-03-12}}{{Dead link|date=ಮೇ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} See also: {{Cite web|url=https://archives.lib.purdue.edu/repositories/2/resources/1106|title=The Frank and Lillian Gilbreth Library of Management Research and Professional Papers|publisher=Purdue University|access-date=2018-03-12}}{{Dead link|date=ಮೇ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} See also: {{Cite web|url=http://www.lib.purdue.edu/spcol/manuscripts/fblg/|title=The Frank and Lillian Gilbreth Library of Management: The N-File|publisher=Purdue University Libraries|archive-url=https://web.archive.org/web/20110307063646/http://www.lib.purdue.edu/spcol/manuscripts/fblg/|archive-date=2011-03-07|access-date=2011-04-16}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://archives.lib.purdue.edu/repositories/2/resources/1329|title=Collection of Materials Related to Lillian Gilbreth|publisher=Purdue University|access-date=2018-03-12}}{{Dead link|date=ಮೇ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} See also: {{Cite web|url=https://archives.lib.purdue.edu/repositories/2/resources/558|title=The Frank and Lillian Gilbreth Films Collection|publisher=Purdue University|access-date=2018-03-12|archive-date=2019-12-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20191218152311/https://archives.lib.purdue.edu/repositories/2/resources/558|url-status=dead}}</ref> ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಕೂಡ ಮಹಿಳೆಯರ ಪರವಾಗಿ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಕೈಗಾರಿಕಾ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಪ್ರವರ್ತಕ ಕೆಲಸವು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. ವಿವಿಧ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು ಅವರ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಅವರು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು. ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ೧೯೫೦ ರಲ್ಲಿ ಪರ್ಡ್ಯೂ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪಿಎಚ್‌ಡಿಯನ್ನು ಮಹಿಳೆಗೆ ನೀಡಿತು. ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಹಲವಾರು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಯುವ ಅಮೇರಿಕನ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಲಿಲಿಯನ್ ಎಮ್. ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.<ref name="NAE">{{Cite web|url=http://www.nae.edu/Activities/Projects20676/31202.aspx|title=National Academy of Engineering Armstrong Endowment for Young Engineers - Gilbreth Lectures|date=April 2011|publisher=National Academy of Engineering}}</ref> ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್ ನೀಡುವ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವವೆಂದರೆ ಫ್ರಾಂಕ್ ಮತ್ತು ಲಿಲಿಯನ್ ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಇದು "ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮನುಕುಲದ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆಗಳ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡವರಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ".<ref>{{Cite web|url=http://www.iienet2.org/Details.aspx?id=598|title=The Frank and Lillian Gilbreth Industrial Engineering Award|publisher=Institute of Industrial Engineers|access-date=2011-04-16}}{{Dead link|date=ಜುಲೈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಪರ್ಡ್ಯೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಲಿಲಿಯನ್ ಎಂ. ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಡಿಸ್ಟಿಂಗ್ವಿಶ್ಡ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಭಾಗದ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.<ref name="Purdue">{{Cite web|url=https://engineering.purdue.edu/Engr/People/Awards/Institutional/ptAwardListing?group_id=32816|title=Purdue College of Engineering -- Distinguished Professors|publisher=Purdue University|access-date=2011-04-16}}</ref> ಮಹಿಳಾ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್ ಸೊಸೈಟಿಯು ಮಹಿಳಾ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪದವಿಪೂರ್ವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಲಿಲಿಯನ್ ಮೊಲ್ಲರ್ ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಸ್ಮಾರಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name="SWESchollie">{{Cite web|url=http://societyofwomenengineers.swe.org/index.php?option=com_content&task=view&id=230&Itemid=128|title=SWE - Undergraduate Scholarships|publisher=Society of Women Engineers|access-date=2011-04-16|archive-date=2011-06-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20110629231617/http://societyofwomenengineers.swe.org/index.php?option=com_content&task=view&id=230&Itemid=128|url-status=dead}}</ref> ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಅವರ ಮಗ ಫ್ರಾಂಕ್ ಜೂನಿಯರ್ ಮತ್ತು ಮಗಳು ಅರ್ನೆಸ್ಟೈನ್ ಅವರ ಬೆಸ್ಟ್ ಸೆಲ್ಲರ್ ''ಬೈ ದಿ ಡಜನ್'' (೧೯೪೮), ೧೯೫೦ ರಲ್ಲಿ ಮಿರ್ನಾ ಲಾಯ್ ಲಿಲಿಯನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕ್ಲಿಫ್ಟನ್ ವೆಬ್ ಫ್ರಾಂಕ್ ಆಗಿ ನಟಿಸಿದರು. ಫ್ರಾಂಕ್ ಜೂನಿಯರ್ ಮತ್ತು ಅರ್ನೆಸ್ಟೈನ್ ಬರೆದ ಪುಸ್ತಕದ ಉತ್ತರಭಾಗ, ''ಬೆಲ್ಲೆಸ್ ಆನ್ ದೇರ್ ಟೋಸ್'' (೧೯೫೦) ಅನ್ನು ೧೯೫೨ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಉತ್ತರಭಾಗವಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಫ್ರಾಂಕ್ ಜೂನಿಯರ್ ಕೂಡ ''ಟೈಮ್ ಔಟ್ ಫಾರ್ ಹ್ಯಾಪಿನೆಸ್'' (೧೯೭೨) ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತಾಯಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಪರ್ಡ್ಯೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಲಿಲಿಯನ್ ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಪೋಸ್ಟ್‌ಡಾಕ್ಟರಲ್ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಅನ್ನು ಇಂಟರ್ ಡಿಸಿಪ್ಲಿನರಿ ಸಂಶೋಧನೆ, ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮೂಲಕ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನಕ್ಕಾಗಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ಪಡೆದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.<ref>[https://engineering.purdue.edu/Engr/Research/GilbrethFellowships "Lillian Gilbreth Postdoctoral Fellowships at Purdue Engineering"]. Purdue University. Retrieved 2019-03-12.</ref> == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು == ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ತಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. * ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್‌ರವರು ರಟ್ಜರ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಬ್ರೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಸ್ಮಿತ್ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಮಿಚಿಗನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಂತಹ ಶಾಲೆಗಳಿಂದ ಇಪ್ಪತ್ತಮೂರು ಗೌರವ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="NYT">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1944/11/30/archives/norden-is-honored-for-his-inventions-creator-of-bombsight-and.html|title=Norden Is Honored For His Inventions... Other Award Winners Include E.G. Budd, R.E. Flanders and Dr. Lillian Gilbreth|date=1944-11-30|work=The New York Times|access-date=2012-09-29|quote=Dr. Lillian Moller Gilbreth, management engineer, received the Gantt Memorial...}}</ref> * ಆಕೆಯ ಭಾವಚಿತ್ರವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾವಚಿತ್ರ ಗ್ಯಾಲರಿಯಲ್ಲಿ ನೇತಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="NPG">{{Cite web|url=http://www.npg.si.edu/cexh/nwomen/gilbreth2.htm|title=American Women: A selection from the National Portrait Gallery - Lillian Moller Gilbreth|publisher=National Portrait Gallery|archive-url=https://web.archive.org/web/20100613093314/http://www.npg.si.edu/cexh/nwomen/gilbreth2.htm|archive-date=2010-06-13|access-date=2011-04-16}}</ref> * ಲಿಲಿಯನ್ ಮತ್ತು ಫ್ರಾಂಕ್ ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಪರ್ಡ್ಯೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಗ್ರಂಥಾಲಯವನ್ನು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. * ೧೯೨೧ ರಲ್ಲಿ, ಲಿಲಿಯನ್ ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಅವರು ಅಮೆರಿಕನ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್‌ನ ಗೌರವ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಎರಡನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. * ಅವರು ೧೯೨೪ರಲ್ಲಿ <ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.theiet.org/resources/library/archives/research/wes/WES_Vol_11.html|title=The Woman Engineer|website=www.theiet.org|access-date=2018-11-06}}</ref> ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮಹಿಳಾ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಸೇರಿದರು. * ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕನ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್ ಸದಸ್ಯತ್ವಕ್ಕೆ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು, ಅದರ ಎರಡನೇ ಮಹಿಳಾ ಸದಸ್ಯರಾದರು.<ref name="NYT" /> * ೧೯೩೧ ರಲ್ಲಿ ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್‌ರವರು ಮೊದಲ ಪದಕವನ್ನು ಪಡೆದರು, ಇದನ್ನು ಅವರ ದಿವಂಗತ ಪತಿ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="SWETimeline">{{Cite web|url=http://societyofwomenengineers.swe.org/index.php?option=com_content&task=view&id=1&Itemid=2|title=The SWE Story... timeline of achievement|publisher=[[Society of Women Engineers]]|access-date=2022-10-29|archive-date=2022-04-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20220407204333/http://societyofwomenengineers.swe.org/index.php?option=com_content&task=view&id=1&Itemid=2|url-status=dead}}</ref> * ೧೯೪೧ ರಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಟರ್ ಬೋರ್ಡ್‌ನ ಪರ್ಡ್ಯೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅಧ್ಯಾಯವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೌರವ ಸಮಾಜವಾಗಿದ್ದು, ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಅವರನ್ನು ಗೌರವ ಸದಸ್ಯ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://purduemortarboard.com/archive/|title=Archive|date=2016-06-15|website=Mortar Board|language=en-US|access-date=2021-09-20|archive-date=2021-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210920221259/https://purduemortarboard.com/archive/|url-status=dead}}</ref> * ೧೯೪೪ ರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕನ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್ ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಪತಿಗೆ (ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ) ಹೆನ್ರಿ ಲಾರೆನ್ಸ್ ಗ್ಯಾಂಟ್ ಪದಕವನ್ನು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ಗೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ನೀಡಿತು.<ref name="NYT" /> * ೧೯೫೦ ರಲ್ಲಿ ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಹೊಸದಾಗಿ ರಚಿಸಲಾದ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ವುಮೆನ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್ನ ಮೊದಲ ಗೌರವ ಸದಸ್ಯರಾದರು.<ref name="SWETimeline" /> * ೧೯೫೧ ರಲ್ಲಿ ಆಕೆಗೆ ವ್ಯಾಲೇಸ್ ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>Michael C. Wood, John Cunningham Wood (2003). ''Frank and Lillian Gilbreth: Critical Evaluations in Business and...'' p. 175.</ref> * ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಂಘವು ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಅವರನ್ನು ೧೯೫೪ ವರ್ಷದ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿತು.<ref name="Calalum">{{Cite web|url=http://alumni.berkeley.edu/services/alumni-awards/alumnus-year|title=Alumnus/a of the Year Recipients|date=27 January 2010|publisher=Cal Alumni Association|access-date=2011-04-23|archive-date=2011-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20111002052943/http://alumni.berkeley.edu/services/alumni-awards/alumnus-year|url-status=dead}}</ref> * ೧೯೬೫ ರಲ್ಲಿ ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆಯಾದರು. * ೧೯೬೬ ರಲ್ಲಿ ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಹೂವರ್ ಪದಕವನ್ನು ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆಯಾದರು. {{Efn|The Hoover Medal, an engineering prize awarded jointly by five engineering societies, was awarded to Gilbreth for her "contributions to motion study and to the recognition of the principle that management engineering and human relations are intertwined" and "her unselfish application of energy and creative efforts in modifying industrial and home environments for the handicapped has resulted in full employment of their capabilities and elevation of their self-esteem".<ref>{{cite web|url=http://www.asme.org/about-asme/honors-awards/unit-awards/hoover-medal/past|title=ASME - Past Hoover Medal Recipients |publisher=[[American Society of Mechanical Engineers]]| access-date=2018-03-13}}</ref>}} * ಆಕೆಯನ್ನು ೧೯೬೭ರಲ್ಲಿ <ref name=":0" /> ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮಹಿಳಾ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಗೌರವ ಸದಸ್ಯರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. * ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಯುಎಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಸೋಶಿಯಲ್ ಸೈನ್ಸಸ್‌ನಿಂದ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. * ೧೯೮೪ ರಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್ ಅಂಚೆ ಸೇವೆಯು ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ೪೦-ಸೆಂಟ್ ಗ್ರೇಟ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಸರಣಿಯ ಅಂಚೆ ಚೀಟಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು,<ref>{{Cite web|url=http://www.usps.com/cpim/ftp/pubs/pub512/welcome.htm|title=Women On Stamps - Publication 512|date=April 2003|publisher= United States Postal Service|archive-url=https://web.archive.org/web/20060428213716/http://www.usps.com/cpim/ftp/pubs/pub512/welcome.htm|archive-date=2006-04-28}}</ref> {{Efn|Although the American Psychological Association identified Gilbreth as the first psychologist to be so commemorated, psychologists Dr. Gary Brucato and Dr. [[John D. Hogan]] later questioned this claim, noting that [[John Dewey]] had appeared on an American stamp in 1968, seventeen years earlier; however, Brocato and Hogan also emphasized that Gilbreth was the first female psychologist to be so honored.<ref>{{cite journal|last=Brucato Jr.|first=Gary|author2=John D. Hogan |title=Psychologists on postage stamps|journal=The General Psychologist|date=Spring 1999|volume=34|issue=1|pages=65}}</ref> A comprehensive international list of psychologists on stamps (compiled by psychology historian [[Ludy T. Benjamin]]) indicates that Gilbreth was the second female psychologist commemorated by a postage stamp in all the world, preceded only by [[Maria Montessori]] in [[India]] in 1970.<ref>{{cite journal|last=Benjamin|first=Ludy T.|title=Why Can't Psychology Get a Stamp?|journal=Journal of Applied Psychoanalytic Studies|year=2003|volume=5|issue=4|pages=443–454|doi=10.1023/A:1026071631669}}</ref>}} * ೧೯೯೫ ರಲ್ಲಿ, ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಯುಎಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ವುಮೆನ್ಸ್ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್ಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡರು.<ref>[https://www.womenofthehall.org/inductee/lillian-moller-gilbreth/ National Women's Hall of Fame, Lillian Moller Gilbreth]</ref> == ಆಯ್ದ ಪ್ರಕಟಿತ ಕೃತಿಗಳು == * ''ಎ ಪ್ರೈಮರ್ ಆಫ್ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್'' (೧೯೧೨), ಫ್ರಾಂಕ್ ಬಿ. ಗಿಲ್‌ಬ್ರೆತ್ ಜೊತೆ ಸಹ-ಲೇಖಕ. * ''ದಿ ಸೈಕಾಲಜಿ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್: ದಿ ಫಂಕ್ಷನ್ ಆಫ್ ದಿ ಮೈಂಡ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಾಲಿಂಗ್ ಮೆಥಡ್ಸ್ ಆಫ್ ಲೀಸ್ಟ್ ವೇಸ್ಟ್'' (೧೯೧೪). * ''ಮೋಷನ್ ಮಾಡೆಲ್ಸ್'' (೧೯೧೫) ಫ್ರಾಂಕ್ ಬಿ. ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ. * ''ಅನ್ವಯಿಕ ಚಲನೆಯ ಅಧ್ಯಯನ; ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸನ್ನದ್ಧತೆಗೆ ಸಮರ್ಥ ವಿಧಾನದ ಕುರಿತು ಪೇಪರ್‌ಗಳ ಸಂಗ್ರಹ.'' (೧೯೧೭) ಫ್ರಾಂಕ್ ಬಿ. ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ. * ''ಆಯಾಸ ಅಧ್ಯಯನ: ಮಾನವೀಯತೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಅನಗತ್ಯ ತ್ಯಾಜ್ಯದ ನಿರ್ಮೂಲನೆ; ಚಲನೆಯ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆ]'' (೧೯೧೬) ಫ್ರಾಂಕ್ ಬಿ. ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ <ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/fatiguestudyeli01gilbgoog|title=Fatigue Study: The Elimination of Humanity's Greatest Unnecessary Waste: A First Step in Motion Study|last=Frank Bunker Gilbreth|last2=Lillian Moller Gilbreth|publisher=Sturgis and Walton Company|year=1916}}</ref> ಅವರೊಂದಿಗೆ. * ಫ್ರಾಂಕ್ ಬಿ. ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ''ಅಂಗವಿಕಲರಿಗೆ ಮೋಷನ್ ಸ್ಟಡಿ'' (೧೯೨೦). * ''ದಿ ಕ್ವೆಸ್ಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಒನ್ ಬೆಸ್ಟ್ ವೇ: ಎ ಸ್ಕೆಚ್ ಆಫ್ ದಿ ಲೈಫ್ ಆಫ್ ಫ್ರಾಂಕ್ ಬಂಕರ್ ಗಿಲ್ಬ್ರೆತ್'' (೧೯೨೫). * ''ದಿ ಹೋಮ್ ಮೇಕರ್ ಅಂಡ್ ಹರ್ ಜಾಬ್'' (೧೯೨೭). * ''ನಾರ್ಮಲ್ ಲೈವ್ಸ್ ಫಾರ್ ದಿ ಡಿಸೇಬಲ್ಡ್'' (೧೯೪೮), ಎಡ್ನಾ ಯೋಸ್ಟ್ ಜೊತೆ * ''ದಿ ಫೋರ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಇನ್ ಮ್ಯಾನ್‌ಪವರ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್'' (೧೯೪೭), ಆಲಿಸ್ ರೈಸ್ ಕುಕ್ ಜೊತೆ. * ''ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಇನ್ ಹೋಮ್: ಹ್ಯಾಪಿಯರ್ ಲಿವಿಂಗ್ ಥ್ರೂ ಸೇವಿಂಗ್ ಟೈಮ್ ಅಂಡ್ ಎನರ್ಜಿ'' (೧೯೫೪), ಆರ್ಫಾ ಮೇ ಥಾಮಸ್ ಮತ್ತು ಎಲೀನರ್ ಕ್ಲೈಮರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ. * ''ಆಸ್ ಐ ರಿಮೆಂಬರ್: ಆನ್ ಆಟೋಬಯೋಗ್ರಫಿ'' (೧೯೯೮), ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} <references group="" responsive="0"></references> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == * {{Cite journal|last=Graham|first=Laurel D|year=1994|title=Critical Biography Without Subjects and Objects: An Encounter with Dr. Lillian Moller Gilbreth|url=https://archive.org/details/sim_sociological-quarterly_1994-11_35_4/page/621|journal=The Sociological Quarterly|volume=35|issue=4|pages=621–643|doi=10.1111/j.1533-8525.1994.tb00420.x}} * {{Cite book|title=Managing On Her Own: Dr. Lillian Gilbreth and Women's Work in the Interwar Era|url=https://archive.org/details/managingonherown0000grah|last=Graham|first=Laurel D.|publisher=Engineering & Management Press|year=1998|isbn=978-0-89806-185-7|location=Norcross, Georgia}} * {{Cite book|title=Indiana's 200: The People Who Shaped the Hoosier State|url=https://archive.org/details/indianas200peopl0000unse|last=Gugin|first=Linda C.|last2=St. Clair|first2=James E.|publisher=Indiana Historical Society Press|year=2015|isbn=978-0-87195-387-2|location=Indianapolis|pages=[https://archive.org/details/indianas200peopl0000unse/page/131 131]–33}} * {{Cite journal|last=Lancaster|first=Jane|title=O Pioneer|journal=Brown Alumni Monthly|volume=96|issue=5|date=February 1996|url=http://brownalumnimagazine.com/storydetail.cfm?Id=541|accessdate=2002-09-23|archive-date=2002-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20020923121255/http://brownalumnimagazine.com/storyDetail.cfm?ID=541|url-status=dead}} * {{Cite book|url=https://archive.org/details/makingtimelillia00lanc|title=Making Time: Lillian Moller Gilbreth, A Life Beyond 'Cheaper by the Dozen'|last=Lancaster|first=Jane|publisher=Northeastern University Press|year=2004|isbn=978-1-55553-612-1}} * {{Cite book|url=https://archive.org/details/womenofsciencer000kass/page/157|title=Women of Science: Righting the Record|publisher=Indiana University Press|year=1990|isbn=0253208130|editor-last=Kass-Simon|editor-first=G.|location=Bloomington and Indianapolis|pages=[https://archive.org/details/womenofsciencer000kass/page/157 157–64]|chapter=Lillian Moller Gilbreth and the Rise of Modern Industrial Engineering|editor-last2=Farnes|editor-first2=Patricia}} * {{Cite journal|last=Sullivan|first=Sherry|year=1995|title=Management's Unsung Theorist: An Examination of the Works of Lillian M. Gilbreth|url=https://archive.org/details/sim_biography_winter-1995_18_1/page/31|journal=Biography|volume=18|pages=31–41|doi=10.1353/bio.2010.0256}} * {{Cite journal|last=Weber|first=Catherine E. Forrest|title=Dr. Lillian Gilbreth and the One Best Way|journal=Traces of Indiana and Midwestern History|volume=9|issue=3|pages=38–45|publisher=[[Indiana Historical Society]]|location=Indianapolis|date=1997}} * {{Cite book|title=Frank and Lillian Gilbreth: Critical Evaluations in Business and Management|last=Wood|first=Michael C.|publisher=Routledge|year=2003|isbn=978-0-415-30946-2|volume=1}} * {{Cite book|title=American Women in Science|last=Yost|first=Edna|publisher=Frederick A. Stokes|year=1943|location=Philadelphia|chapter=Lillian Moller Gilbreth}} * {{Cite book|title=Frank and Lillian Gilbreth, Partners for Life|url=https://archive.org/details/franklilliangilb0000edna|last=Yost|first=Edna|publisher=Rutgers University Press|year=1949|location=Piscataway, New Jersey}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದುವಿಕೆ == * {{Cite book|title=The Writings of the Gilbreths|last=Gilbreth, Frank|last2=Lillian Gilbreth|publisher=Richard D. Irwin|year=1953|editor-last=William R. Spriegel|editor-link=William Spriegel|location=Homewood, Illinois|editor-last2=Clark E. Myers}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * Works by Lillian Moller Gilbreth at Project Gutenberg * Works by or about Lillian Moller Gilbreth at Internet Archive * [http://www.worksimp.com/articles/widening%20horizons%20-%20gilbreth.htm Widening Horizons - Dr. Lillian m. Gilbreth] * [http://www.sdsc.edu/ScienceWomen/gilbreth.html Biography] * [https://web.archive.org/web/20160507001347/http://collections.lib.purdue.edu/fa/pdf/Gilbreth_papers_MSP7.pdf Biography and Index to Purdue University Library's vast holdings of Gilbreth papers] * [https://web.archive.org/web/20090330154758/http://blogs2.startribune.com/blogs/oldnews/archives/285 A 1955 newspaper interview with Gilbreth] * {{Cite web|url=http://www.thegilbreths.com|title=The Gilbreths: An Extraordinary American Family}}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, comprehensive family and professional history. * [https://web.archive.org/web/20130730095648/http://invention.smithsonian.org/video/vid-popup.aspx?clip=1&id=610 Podcast] (with [https://web.archive.org/web/20130404224958/http://invention.smithsonian.org/video/transcript.aspx?id=610 transcript] of interview with Gilbreth's biographer Jane Lancaster, from the Lemelson Center * [https://www.reuther.wayne.edu/audio/by/title/gilbreth_keynote_speech Lillian Gilbreth Keynote Speech, Society of Women Engineers National Convention, 1957] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170404231424/http://reuther.wayne.edu/audio/by/title/gilbreth_keynote_speech |date=2017-04-04 }} * [https://www.asme.org/topics-resources/content/lillian-moller-gilbreth] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:Articles with hCards]] [[ವರ್ಗ:ಮಹಿಳಾ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] rg4ektinyn4v16nk4tryaf8rsqsd53l 0 146377 1431451 1351049 2026-10-06T17:55:20Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431451 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = ಧನಿ ರಾಮ್ ಚತ್ರಿಕ್ | image = Dhani Ram Chatrik.jpg | birth_date = {{Birth date|df=yes|1876|10|4}} | birth_place = ಶೇಖುಪುರ, ಪಂಜಾಬ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯ | death_date = ೧೮ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೫೪ ( ೭೮ನೇ ವಯಸ್ಸು) | language = ಪಂಜಾಬಿ | nationality = ಭಾರತೀಯ | education = ಲೋಪೋಕೆ, ಬಡೋನಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇಸ್ಲಾಮಿಯಾ ಶಾಲೆ, ಅಮೃತ್‌ಸರ್ | caption = ಧನಿ ರಾಮ್ ಚತ್ರಿಕ್ ಅವರ ಭಾವಚಿತ್ರ }} '''ಧನಿ ರಾಮ್ ಚತ್ರಿಕ್''' (೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೮೭೬ - ೧೮ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೫೪) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಕವಿ ಮತ್ತು [[ಮುದ್ರಣ]]ಕಾರ. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=zB4n3MVozbUC&q=dhaniram+chatrik&pg=PA994|title=Encyclopaedia of Indian literature. vol. 2, Devraj to Jyoti|last=Amaresh Datta|publisher=Sahitya Akademi|year=1988|isbn=9788126011940|oclc=34346334}}</ref> <ref name="SKD">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=sqBjpV9OzcsC&q=Sisir%20Kumar%20Das%2C%20various%20(2006).%20A%20History%20of%20Indian%20Literature&pg=PA722|title=A History of Indian Literature|last=Sisir Kumar Das, various|publisher=Sahitya Akademi|year=2006|isbn=81-7201-798-7}}</ref> ಅವರನ್ನು ಆಧುನಿಕ [[ಪಂಜಾಬಿ]] ಕಾವ್ಯದ ಪ್ರವರ್ತಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=sqBjpV9OzcsC&q=Sisir%20Kumar%20Das%2C%20various%20(2006).%20A%20History%20of%20Indian%20Literature&pg=PA722|title=A History of Indian Literature|last=Sisir Kumar Das, various|publisher=Sahitya Akademi|year=2006|isbn=81-7201-798-7}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFSisir_Kumar_Das,_various2006">Sisir Kumar Das, various (2006). [https://books.google.com/books?id=sqBjpV9OzcsC&q=Sisir%20Kumar%20Das%2C%20various%20(2006).%20A%20History%20of%20Indian%20Literature&pg=PA722 ''A History of Indian Literature'']. Sahitya Akademi. [[ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದರ್ಜೆಯ ಪುಸ್ತಕ ಸಂಖ್ಯೆ|ISBN]]&nbsp;[[ವಿಶೇಷ:ಪುಸ್ತಕ ಮೂಲಗಳು/81-7201-798-7|<bdi>81-7201-798-7</bdi>]].</cite></ref> ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಮೂಲಕ ಪಂಜಾಬಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದರು. ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು [[ಪಂಜಾಬಿ]] ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಭೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=zB4n3MVozbUC&q=dhaniram+chatrik&pg=PA994|title=Encyclopaedia of Indian literature. vol. 2, Devraj to Jyoti|last=Amaresh Datta|publisher=Sahitya Akademi|year=1988|isbn=9788126011940|oclc=34346334}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFAmaresh_Datta1988">Amaresh Datta (1988). [https://books.google.com/books?id=zB4n3MVozbUC&q=dhaniram+chatrik&pg=PA994 ''Encyclopaedia of Indian literature. vol. 2, Devraj to Jyoti'']. Sahitya Akademi. [[ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದರ್ಜೆಯ ಪುಸ್ತಕ ಸಂಖ್ಯೆ|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/9788126011940|<bdi>9788126011940</bdi>]]. [[OCLC (ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ)|OCLC]]&nbsp;[//www.worldcat.org/oclc/34346334 34346334].</cite></ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ಅವರು ಶೇಖುಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಾಸಿಯನ್ -ವಾಲಾ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. <ref name="SSN" /> ಅವರ ತಂದೆ ಪೋಹು ಲಾಲ್, <ref name="SSN" /> ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಂಗಡಿಯವನು. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=zB4n3MVozbUC&q=dhaniram+chatrik&pg=PA994|title=Encyclopaedia of Indian literature. vol. 2, Devraj to Jyoti|last=Amaresh Datta|publisher=Sahitya Akademi|year=1988|isbn=9788126011940|oclc=34346334}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFAmaresh_Datta1988">Amaresh Datta (1988). [https://books.google.com/books?id=zB4n3MVozbUC&q=dhaniram+chatrik&pg=PA994 ''Encyclopaedia of Indian literature. vol. 2, Devraj to Jyoti'']. Sahitya Akademi. [[ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದರ್ಜೆಯ ಪುಸ್ತಕ ಸಂಖ್ಯೆ|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/9788126011940|<bdi>9788126011940</bdi>]]. [[OCLC (ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ)|OCLC]]&nbsp;[//www.worldcat.org/oclc/34346334 34346334].</cite></ref> ಅವರ ತಂದೆ ಕೆಲಸದ ಹುಡುಕಾಟದಲ್ಲಿ ಲೋಪೋಕೆ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಅವರಿಗೆ [[ಗುರಮುಖಿ ಲಿಪಿ|ಗುರುಮುಖಿ]] ಮತ್ತು [[ಉರ್ದೂ|ಉರ್ದು]] ಲಿಪಿಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಿದರು. <ref> ಧನಿರಾಮ್ ಕ್ಯಾಲಿಗ್ರಫಿಯಲ್ಲಿ ಒಲವು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಗುರುಮುಖಿ [[ಮುದ್ರಣಕಲೆ]] ಕಲಿಯಲು ಬಾಂಬೆಗೆ ಹೋದರು. </ref> <ref name="SSN">{{Cite book|url=http://panjabdigilib.org/webuser/searches/displayPage.jsp?ID=36791&page=16&CategoryID=1&Searched=W3GX&sbtsro=1|title=Dhani Ram Chatrik|last=Surinder Singh Narula|publisher=Sahitya Akademi|year=1985|oclc=15550036|archive-url=https://web.archive.org/web/20211228192630/http://panjabdigilib.org/webuser/searches/displayPage.jsp?ID=36791&page=16&CategoryID=1&Searched=W3GX&sbtsro=1|archive-date=2021-12-28|access-date=2022-10-30|url-status=dead}}</ref> ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಹಿಂದೂ ಆಗಿದ್ದರೂ, ಆ ಯುಗದ ಪ್ರಮುಖ ಪಂಜಾಬಿ ಕವಿ ಭಾಯ್ ವೀರ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರ ಅವರು [[ಸಿಖ್]] ನಂಬಿಕೆಯ ಅಭಿಮಾನಿಯಾದರು. <ref name="SSN" /> ಈ ಸಭೆಯು ಅವರು [[ಪಂಜಾಬಿ ಭಾಷೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು. == ಭಾಗಶಃ ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ == * * ''ಭಾರತಿ ಹರಿ ಬಿಕ್ರಮಜಿತ್'' (೧೯೦೫) * ''ನಲ್ ದ್ಮಾಯಂತಿ'' (೧೯೦೬) * ''ಧರ್ಮವೀರ್'' (೧೯೧೨) * ''ಚಂದನ್ವಾರಿ'' (೧೯೩೧) * ''ಕೇಸರ್ ಕಿಯಾರಿ'' (೧೯೪೦) * ''ನವಾನ್ ಜಹಾನ್'' (೧೯೪೨) * ''ನೂರ್ ಜಹಾನ್ ಬಾದಶಾಬೇಘಮ್'' (೧೯೪೪) * ''ಸುಫಿಖಾನ'' (೧೯೫೦) == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.apnaorg.com/translations/chatrik/ ಅಪ್ನಾಆರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ 'ಮೇಲೆ ವಿಚ್ ಜಟ್ಟ್' ಕವಿತೆ.] [http://www.apnaorg.com/translations/chatrik/ ಕಾಂ] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಕವಿಗಳು]] ocp0qo674cze0v96eapmaftpuzai79t 0 147769 1431448 1429755 2026-10-06T17:10:08Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431448 wikitext text/x-wiki [[File:Daff.jpg|thumb|ದಫ್]] '''ದಫ್''' (lang-fa|دف) '''ಡೇಯೆರೆ''' ಮತ್ತು '''ರಿಕ್''' ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇರಾನಿನ ) <ref>{{Cite journal|last=Emami|first=Seyede Faranak|title=Acoustic Sensitivity of the Saccule and Daf Music|journal=Iranian Journal of Otorhinolaryngology|date=2014|volume=26|issue=75|pages=105–110|pmid=24744999|pmc=3989875|issn=2251-7251}}</ref> ಫ್ರೇಮ್ ಡ್ರಮ್ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯ, ಇದನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು [[ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ]], [[ಅಜೆರ್ಬೈಜಾನ್]], [[ತಜಿಕಿಸ್ತಾನ್]], [[ಇರಾನ್]], [[ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ಥಾನ್|ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನ್]], [[ಜಾರ್ಜಿಯ|ಜಾರ್ಜಿಯಾ]], [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ|ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ]] ಹಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ <ref>{{cite web |url=https://indianexpress.com/article/india/dafli-indian-folk-popular-culture-caa-protest-citizenship-amendment-act-6261295|title=Who is afraid of the dafli?|last=Sahani|first=Alaka|date=11 February 2020|publisher=Indian Express|access-date=20 November 2021}}</ref> ಮತ್ತು [[ರಷ್ಯಾ|ರಷ್ಯಾದ]] ಧ್ರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಬಾಲ್ಕನ್ನರು, ಬುಖಾರನ್ ಯಹೂದಿಗಳು, ಕಕೇಶಿಯನ್ನರು, [[ಕುರ್ದ್ ಜನಾಂಗ|ಕುರ್ದಿಗಳು]] ಮತ್ತು ಮೆಸಿಡೋನಿಯನ್ನರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.<ref>Cite book|title=Non-Western Popular Music|last=Tony Langlois|date=2017|publisher=Routledge|isbn=978-1351556156|page=91</ref> ದಫ್ [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ|ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ]] ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯವಾಗಿದೆ <ref>{{Cite news|url=https://www.victormagazine.net/the-magical-instrument/|title=THE MAGICAL INSTRUMENT|last=Ahmed|first=Shaheen|date=August 31, 2021|work=The Victor Magazine}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://popularinpakistan.com/national-musical-instrument-of-pakistan/#more-92|title=National Musical Instrument of Pakistan and Provincial instruments|last=Mirza|first=Afshan|year=2021|website=Popular in Pakistan|access-date=2022-12-26|archive-date=2022-12-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20221226165642/https://popularinpakistan.com/national-musical-instrument-of-pakistan/#more-92|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು 2006 ರಿಂದ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಅಜರ್ಬೈಜಾನಿ 1 qəpik ನಾಣ್ಯ ಮತ್ತು 1 ಮನಾತ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ನೋಟಿನ ಹಿಮ್ಮುಖ ಮತ್ತು ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.cbar.az Central Bank of Azerbaijan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100314050016/http://www.cbar.az/ |date=2010-03-14 }}. National currency: [http://www.cbar.az/pages/national-currency/coins/new-generation-coins/ New generation coins] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141110211135/http://www.cbar.az/pages/national-currency/coins/new-generation-coins/ |date=2014-11-10 }}. – Retrieved on 25 February 2010.</ref><ref>[http://www.nba.az/default.aspx National Bank of Azerbaijan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070516034336/http://nba.az/default.aspx |date=2007-05-16 }}. National currency: [http://www.nba.az/default.aspx?go=178&lng=en 1 manat] {{Dead link|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. – Retrieved on 25 March 2009. (Old site -now a dead link- that mentioned the instrument as a ''daf'').<br /><br />[http://www.cbar.az Central Bank of Azerbaijan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100314050016/http://www.cbar.az/ |date=2010-03-14 }}. National currency: [http://www.cbar.az/pages/national-currency/banknotes/azn/ 1 manat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180224155708/https://www.cbar.az/ |date=2018-02-24 }}. – Retrieved on 25 February 2010. (Current site that mentions the instrument as a ''drum'').</ref> ಇದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಒಂದು ಸುತ್ತಿನ ಮರದ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ (ಆಧುನಿಕ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಲೋಹದಿಂದ ಕೂಡ ಮಾಡಿರಬಹುದು), ಜಿಂಗಲ್ಸ್ ಮತ್ತುಮೀನಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಅಥವಾ ಮೇಕೆ ಚರ್ಮದಿಂದ ಮಾಡಿದ ತೆಳುವಾದ ಅರೆಪಾರದರ್ಶಕ ತಲೆ (ಅಥವಾ, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ವಸ್ತು). ಎರಡೂ ಕೈಗಳಿಂದ ಚರ್ಮವನ್ನು ಹೊಡೆಯುವ ಮೂಲಕ ಧ್ವನಿಯು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ - ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿ ಡಾಫ್ ಅನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅಂಚುಗಳನ್ನು ಹೊಡೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಬಲಗೈ ಮಧ್ಯವನ್ನು ಹೊಡೆಯುವುದು. ಬಲಗೈ ಬೆರಳುಗಳು ತಮ್ಮ ಪಕ್ಕದವರೊಂದಿಗೆ ಜೋರಾಗಿ, ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ, ತೀಕ್ಷ್ಣವಾಗಿ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು (ಬೆರಳು-ಸ್ನ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಕ್ರಿಯೆಯಂತೆ) ಹಠಾತ್ತನೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Birseyogren">{{Cite web|url=http://www.birseyogren.com/hakkinda/dayereh/|title=''Dayereh''|website=Birseyogren.com|access-date=20 April 2021}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:Daf-isfahan.jpg|thumb|275x275px| ಇರಾನ್‌ನ ಇಸ್ಫಹಾನ್‌ನ ಚಿಕಣಿಯಲ್ಲಿ ''ದಾಫ್''.]] ದಫ್‌ನ ಪಹ್ಲವಿ (ಪ್ರಾಚೀನ ಇರಾನಿನ ಭಾಷೆ) ಹೆಸರು ದ''ಫ್'' ಆಗಿದೆ.<ref name="Kariagdiev">{{Cite web|url=http://www.drumdojo.com/ghaval.htm|title=Ghaval:Drumdojo:By Drummers For Drummers|date=28 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080528023203/http://www.drumdojo.com/ghaval.htm|archive-date=2008-05-28|access-date=20 April 2021}}</ref> [[ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ|ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗದ]] ಹಿಂದಿನ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ದಫ್‌ನ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. 6-5ನೇ ಶತಮಾನದ BCE ಬೆಹಿಸ್ತೂನ್ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಇರಾನಿನ ದಫ್‌ನ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯು ಇಸ್ಲಾಂ ಮತ್ತು [[ಸೂಫಿಪಂಥ|ಸೂಫಿಸಂನ]] ಉದಯಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇರಾನಿನ ಸಂಗೀತ ಯಾವಾಗಲೂ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ. ಕವುಸಾಕನ್ ರಾಜವಂಶದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಸ್ಸಾನಿಯನ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಜ್ಡಿಯನ್ ಇರಾನ್ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವಲ್ಲಿ ದಫ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದೆ ಎಂದು ಇದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ತಾಕ್-ಇ ಬೋಸ್ತಾನ್ (ಕೆರ್ಮಾನ್‌ಶಾ ನಗರದ ಈಶಾನ್ಯಕ್ಕೆ 5 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಮಾರಕ) ಕಲ್ಲು ಕತ್ತರಿಸುವಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಚದರ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಡ್ರಮ್ ಇದೆ. ಈ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಡ್ರಮ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಚೀನ [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ|ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ]] (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕುರ್ದಿಷ್ ಸಮಾಜಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು ), [[ಗ್ರೀಸ್]] ಮತ್ತು [[ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಮತ್ತು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮೂಲಕ ತಲುಪಿ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುರೋಪ್ ಅನ್ನು ನುಡಿಸಲಾಯಿತು. [[ಚಿತ್ರ:C+B-Music-Fig24-AssyrianQuartet.PNG|left|thumb|200x200px| ''ದಫ್'' 1392 BC-934 BC ಮಧ್ಯದ ಅಸಿರಿಯಾದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಶಮನದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ]] ನೌರುಜ್ (ಇರಾನಿನ ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಮೊದಲ ದಿನ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ ಜನರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಬ್ಬ) ಮತ್ತು ಇತರ ಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸಸ್ಸಾನಿಡ್ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ (224 AD-651 AD) ದಫ್ ಜೊತೆಗೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇರಾನಿನ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ದಫ್ ಅನ್ನು ನುಡಿಸಲಾಯಿತು. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತದ ವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಧುರ್ಯದಲ್ಲಿ ನುಡಿಸಲು ದಫ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಥವಾ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಬಾರ್ಬೋಡ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಪೌರಾಣಿಕ ರಾಜ ಖೋಸ್ರೋ ಅವರ ನಂತರ ''ಖೋಸ್ರವಾಣಿ'' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಈ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಮಜ್ಡಿಯನ್ ( [[ಝರತುಷ್ಟ್ರ ಮತ|ಜೋರಾಸ್ಟ್ರಿಯನ್]] ) ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳ ಪಠಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಮಾಸ್ಟರ್‌ನಿಂದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ ರವಾನಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇಂದು ಇದನ್ನು ''ರಾಡಿಫ್'' ಮತ್ತು ''ದಸ್ತಗಾ'' ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಮಾಧುರ್ಯಗಳು ಕಳೆದುಹೋಗಿವೆ, ಆದರೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಸಸ್ಸಾನಿಡ್ ಅವಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಮತ್ತು ತೀವ್ರವಾದ ಲಯಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ದಫ್‌ಗಳನ್ನು ಆಡಬಹುದು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಒಬ್ಬರು ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಭಾವಪರವಶ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕವಾಗಿ-ಉನ್ನತ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ, ಅವರು ಯಾವಾಗಲೂ ಇರಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಧರ್ಮದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.{{Fact|date=December 2012}} [[ಚಿತ್ರ:Aleppomusic.jpg|thumb|200x200px| ಸಿರಿಯಾದ ಅಲೆಪ್ಪೊದಲ್ಲಿನ ಸಂಗೀತಗಾರರು, ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಸಂಗೀತಗಾರ ದ''ಫ್'' ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.]] [[ತೆಹ್ರಾನ್|ಟೆಹ್ರಾನ್‌ನ]] ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಇರಾನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲೊರೆಸ್ತಾನ್‌ನಿಂದ ಕೆತ್ತಿದ ಕಂಚಿನ ಕಪ್, [[ಈಜಿಪ್ಟ್]], ಎಲಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದಂತೆ, ದೇಗುಲ ಅಥವಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಡಬಲ್ ನೇ (ಅಂತ್ಯ-ಊದಿದ ರೀಡ್ ಪೈಪ್‌ಗಳು), ಚಾಂಗ್ (ಹಾರ್ಪ್), ಮತ್ತು ದಫ್ ಅನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯಾದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ ಮೇಳಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>[https://web.archive.org/web/20080528023203/http://www.drumdojo.com/ghaval.htm "Ghaval:Drumdojo:By Drummers For Drummers"]. 28 May 2008. Archived from [http://www.drumdojo.com/ghaval.htm_archive-date=2008-05-28_access-date=20 {{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} April 2021</ref> ಅರಬ್ಬರು ದಫ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ಪೇನ್‌ಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು, ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್‌ಗಳು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ದಫ್ ಹಾಗೂ ಇತರ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ( [[ಗಿಟಾರ್|ಗಿಟಾರ್‌ನಂತಹ]] ) ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದರು. 15 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ದಫ್ ಅನ್ನು [[ಸೂಫಿಪಂಥ|ಸೂಫಿ]] ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು; ಒಟ್ಟೋಮನ್ನರು ಇದನ್ನು 17 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿಗೆ ಮರುಪರಿಚಯಿಸಿದರು.{{Fact|date=December 2012}} ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದಂತೆ ಇರಾನಿನ ಸಂಗೀತದ (ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಎರಡೂ) ದಫ್ ಇನ್ನೂ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಾಚೀನ ವಾದ್ಯವನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಇದು ಅನೇಕ ಯುವ ಇರಾನಿಯನ್ನರನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತದೆ. ದಫ‍ ಮತ್ತು ಅದರ ಚಿಕ್ಕ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ದಫ್ಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="InEx">{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/india/dafli-indian-folk-popular-culture-caa-protest-citizenship-amendment-act-6261295|title=Who is afraid of the dafli?|last=Sahani|first=Alaka|date=11 February 2020|publisher=Indian Express|access-date=20 November 2021}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFSahani2020">Sahani, Alaka (11 February 2020). [https://indianexpress.com/article/india/dafli-indian-folk-popular-culture-caa-protest-citizenship-amendment-act-6261295 "Who is afraid of the dafli?"]. Indian Express<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">20 November</span> 2021</span>.</cite></ref> ಇದು [[ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಭಾರತ|ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದಲ್ಲಿ]] ಇತರ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಪ್ರಭಾವಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಜನಪ್ರಿಯ ಜಾನಪದ ವಾದ್ಯವಾಗಿದೆ. [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ|ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ]], ಅದರ ಬಳಕೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯಾಯಿತು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳಲ್ಲಿ, 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲಾರ್ಧದಲ್ಲಿ.<ref name="TOI">{{Cite web|url=https://m.timesofindia.com/home/sunday-times/why-the-dafli-packs-a-big-protest-punch/articleshow/54269783.cms|title=Why the dafli packs a big protest punch|last=Nair|first=Malini|date=11 September 2016|publisher=Times of India|access-date=20 November 2021}}</ref> 1950 ರ ದಶಕದಿಂದಲೂ, ಇದನ್ನು [[ಬಾಲಿವುಡ್|ಬಾಲಿವುಡ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref name="TOI" /> === ಇಸ್ಲಾಂನಲ್ಲಿ === [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|ಇಸ್ಲಾಂನಲ್ಲಿ]], ದಫ್ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಕೆಲವು ಮುಸ್ಲಿಮರು ಇದನ್ನು ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿಸಲಾದ ಏಕೈಕ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯ ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=nGWmDwAAQBAJ|title=Understanding Islam: The First Ten Steps|last=Hewer|first=Chris|publisher=SCM Press|year=2014|isbn=978-0334052333|quote=Some Muslims hold all forms of music to be forbidden, others permit certain forms of unaccompanied singing, while others will permit the use of daff or drum like a tambourine (without the cymbals). In some Sufi circles the flute or lute are permitted.}}</ref> ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮದ ಪ್ರವಾದಿ [[ಮುಹಮ್ಮದ್]] ದಫ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುವುದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಲಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=DbNEAQAAQBAJ|title=Controversies in Contemporary Islam|last=Leaman|first=Oliver|publisher=Routledge|year=2013|isbn=978-1134499823|location=Kentucky, USA|pages=196|quote=The daff, a simple drum or tambourine, is specifically mentioned. The Prophet did not impose any restriction on using the daff, a common musical instrument used at that time.}}</ref> ಇದು ಯಾವಾಗಲೂ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಸೂಫಿ ಸಂಗೀತದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=_m9WEAAAQBAJ|title=Popular Dance and Music in Modern Egypt|last=Zuhur|first=Sherifa|publisher=McFarland|year=2021|isbn=978-1476681993|location=Berkeley, California|pages=200|quote=Daff... It has been important to Sufi music.}}</ref> == ರಚನೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣ == ತೆಳುವಾದ ಲೋಹದ ಫಲಕಗಳು ಅಥವಾ ಉಂಗುರಗಳಾಗಿರುವ ಜಿಂಗಲ್‌ಗಳನ್ನು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಮರದ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಅಥವಾ ನಾಲ್ಕು ಆಯತಾಕಾರದ ರಂಧ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಕ್ಕೆಗಳಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಡ್ರಮ್ ಹೆಡ್ ಅನ್ನು ಮೀನು ಅಥವಾ ಮೇಕೆ ಚರ್ಮದಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಅಗಲ 45-50&nbsp;ಸೆಂ (18-20 ಇಂಚು) ಮತ್ತು ಆಳ, 5-7&nbsp;ಸೆಂ (2-3 ಇಂಚು ) ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಬಗ್ಗಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಬಿಸಿ ಲೋಹದ ಸಿಲಿಂಡರ್ ಸುತ್ತಲೂ ಬಾಗುವ ಮೊದಲು ಮರವನ್ನು ("ಬುಕಾ", "ಓರೆವ್") ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮೃದುಗೊಳಿಸಬಹುದು. ತುದಿಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಅಂಟಿಸುವ ಮೂಲಕ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಚರ್ಮವನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಮರದ ಚೌಕಟ್ಟಿನೊಂದಿಗೆ ಸರಿಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ಉಗುರುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಚೌಕಟ್ಟಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>http://www.drumdojo.com/ghaval.htm|title=Ghaval:Drumdojo:By{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Drummers For Drummers|date=28 May 2008</ref>,<ref>archive-url=https://web.archive.org/web/20080528023203/http://www.drumdojo.com/ghaval.htm|archive-date=2008-05-28|access-date=20 April 2021</ref>,<ref>class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://web.archive.org/web/20080528023203/http://www.drumdojo.com/ghaval.htm "Ghaval:Drumdojo:By Drummers For Drummers"]. 28 May 2008. Archived from [http://www.drumdojo.com/ghaval.htm the original] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080528023203/http://www.drumdojo.com/ghaval.htm |date=2008-05-28 }} on 2008-05-28<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">20 April</ref> ಮತ್ತೊಂದು ಬದಲಾವಣೆಯೆಂದರೆ ರಿಂಗ್-ಶೈಲಿಯ ಜಿಂಗಲ್‌ಗಳನ್ನು ಡ್ರಮ್‌ನ ಒಳಭಾಗದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ</ref> ಜೋಡಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಒಳಗಿನ ಅಂಚಿನ ಸುತ್ತಲೂ ಹಲವಾರು ಹಂತಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವುದು.<ref>Cite web|url=http://www.rhythmweb.com/frame/|title=semi-ringed{{Dead link|date=ಜನವರಿ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} frame drum|archive-url=https://web.archive.org/web/20080513230157/http://www.rhythmweb.com/frame/%7Carchive-date%3D2008-05-13%7Caccess-date%3D2008-05-23</ref> [[ಚಿತ್ರ:13981226000162637199477905949705_«دف_نوازی»_در_كردستان.jpg|thumb|200x200px| ಸಾನಂದಜ್‌ನಿಂದ ಇರಾನಿನ ಕುರ್ದಿಗಳು]] == ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗೆ ನೋಡಿ ==   * ಟಾರ್ (ಡ್ರಮ್) * ಬೋಧ್ರನ್ * ಬೆಂದಿರ್ * ಮಝರ್ * ದಾವುಲ್ * ಇನ್ನಾಬಿ, ಅಜರ್ಬೈಜಾನಿ ನೃತ್ಯ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{Cite web|url=http://www.nasehpour.com/tonbak/persian-daf.html|title=On Persian Daf, the Spiritual Frame Drum and Sufi Music|last=Nasehpour|first=Peyman|year=2015|website=Nasehpour.com|publisher=Peyman Nasehpour|access-date=2022-12-26|archive-date=2017-06-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20170622015557/http://www.nasehpour.com/tonbak/persian-daf.html|url-status=dead}} * {{Cite web|url=http://www.worldrecordsindia.com/2019/10/most-people-dancing-with-dafali-hand-drums/|title=Most People Dance with Hand Drum (Dafli)|last=World Records India|first=Paavan|year=2019|website=worldrecordsindia.com|publisher=World Records of India}} * {{Commons category-inline|Dafs}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations]] [[ವರ್ಗ:ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳು]] 2aknytkzpl3d2pfe0zy9nl70snwluw6 0 150430 1431520 1360116 2026-10-07T06:44:27Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431520 wikitext text/x-wiki {{Interwikineeded}} [[Category:Articles with hCards]] [[File:Michael Pollan in 2025.jpg|thumb|ಮೈಕೆಲ್ ಕೆವಿನ್ ಪೊಲನ್ (2025)]] '''ಮೈಕೆಲ್ ಕೆವಿನ್ ಪೊಲನ್''' ಜನನ ಫೆಬ್ರವರಿ 6, 1955) <ref>[https://michaelpollan.com/about/ "About Michael Pollan"] ''michaelpollan.com''. May 11, 2010. Retrieved April 10, 2020.</ref> ಒಬ್ಬ ಅಮೇರಿಕಾದ ಲೇಖಕರು ಹಾಗೂ ಪತ್ರಕರ್ತರು. ಇವರು ಪ್ರಸ್ತುತ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ <ref>"[https://english.fas.harvard.edu/people/michael-pollan Michael-pollan"] ''Harvard University, Faculty of Arts & Sciences''. Retrieved December 24, 2022.</ref>. ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಯುಸಿ ಬರ್ಕ್ಲಿ ಪದವಿ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಶಾಲೆಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಹಾಗು ಪರಿಸರ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ, ಮತ್ತು  ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು 2020 ರಲ್ಲಿ ಯುಸಿ ಬರ್ಕ್ಲಿ ಸೈಡಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಈ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. <ref>Graduate School of Journalism (2008) [https://journalism.berkeley.edu/person/pollan/ "Faculty: Michael Pollan"]. UC Berkeley. Retrieved September 21, 2008.</ref> <ref>Pollan, Michael. [https://michaelpollan.com/about/ "About Michael Pollan"]. ''MichaelPollan.com''. Retrieved December 24, 2022.</ref> <ref name="Curriculum Vitae">[https://psychedelics.berkeley.edu/leadership-staff/ "Leadership-Staff"]". ''University of California Berkeley, UC Berkeley Center for the Science of Psychedelics''. Retrieved December 24, 2022.</ref> ಪೋಲನ್ ಅವರು ಆಹಾರದ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸುವ ಪುಸ್ತಕಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ದಿ ಬಾಟನಿ ಆಫ್ ಡಿಸೈರ್ ಮತ್ತು ದಿ ಓಮ್ನಿವೋರ್ಸ್ ಡೈಲೆಮಾ . == ಜೀವನ == ಪೋಲನ್ ಅವರು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ನ ಲಾಂಗ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಯಹೂದಿ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. <ref>{{Cite news |last1=STEVE LINDE |last2=A. SPIRO |last3=G. HOFFMAN |date=May 25, 2012 |title=50 most influential Jews: Places 31-40 |url=http://www.jpost.com/Jewish-World/Jewish-Features/50-most-influential-Jews-Places-31-40 |access-date=May 26, 2013 |quote=Michael Pollan, 57}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bloom |first=Nate |date=May 21, 2010 |title=Jewish Stars 5/21 |url=https://www.clevelandjewishnews.com/archives/jewish-stars/article_8bcbaa8e-2f09-53ac-98ba-cd2207aa8901.html |newspaper=[[Cleveland Jewish News]] |access-date=ಜೂನ್ 2, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200714080208/https://www.clevelandjewishnews.com/archives/jewish-stars/article_8bcbaa8e-2f09-53ac-98ba-cd2207aa8901.html |archive-date=ಜುಲೈ 14, 2020 |url-status=dead}}</ref> ಅವರು ಲೇಖಕ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಸಲಹೆಗಾರರಾದ ಸ್ಟೀಫನ್ ಪೊಲನ್ ಮತ್ತು ಅಂಕಣಕಾರ ಕಾರ್ಕಿ ಪೋಲನ್ ಅವರ ಮಗ ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ನ ಮ್ಯಾನ್ಸ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಕಾಲೇಜ್‌ನಲ್ಲಿ 1975 ರ ವರೆಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಪೊಲನ್ 1977 ರಲ್ಲಿ ಬೆನ್ನಿಂಗ್ಟನ್ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಎ ಪದವಿ ಮತ್ತು 1981 ರಲ್ಲಿ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಎಂಎ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೧೯೫೫ ಜನನ]] 0aiqqlgu2ipzo7i37a7fxfq7szba0z4 0 151440 1431500 1356784 2026-10-07T02:07:46Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431500 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಭವ್ಯ ಗೌಡ | image = | caption = | birth_date = {{Birth date and age|1999|02|26|df=yes}}<ref>{{cite web |title=ಭವ್ಯ ಗೌಡ ಬಯೋಗ್ರಪಿ |url=https://tamil.asianetnews.com/bigg-boss/contestants/bhavya-gowda |publisher=ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ |access-date=4 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007093155/https://tamil.asianetnews.com/bigg-boss/contestants/bhavya-gowda |archive-date=2024-10-07 |url-status=dead}}</ref> | birth_place = [[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]], [[ಭಾರತ]] | nationality = [[ಭಾರತೀಯ]] | yearsactive = ೨೦೨೦- ಪ್ರಸ್ತುತ | television = [[ಗೀತಾ (ಧಾರಾವಾಹಿ)]] | spouse = | children = | parents = ಮಂಜುಳಾ, ವೆಂಕೇಟೇಶ್ | occupation = [[ನಟಿ]], ರೂಪದರ್ಶಿ }} '''''ಭವ್ಯಾ ಗೌಡ'''''(ಜನನ 26 ಫೆಬ್ರವರಿ 1999) ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದ ರೂಪದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ನಟಿ ಆಗಿದ್ದಾರೆ<ref>{{cite web |title=ಗಗನ ಸಖಿ ಆಗಬೇಕೆಂದು ಕನಸುಕಂಡಿದ್ದ ಭವ್ಯ ಗೌಡ |url=https://kannada.filmibeat.com/tv/bigg-boss-kannada-11-bhavya-gowda-and-yamuna-srinidhi-make-grand-entry-to-house-089609.html |publisher=ಫಿಲ್ಮಿಬೀಟ್ ಕನ್ನಡ |access-date=29 ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 2024}}</ref>. ಇವರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಕನ್ನಡ ವಾಹಿನಿ ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ ಗೀತಾ ಧಾರಾವಾಹಿಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು. == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ== ಇವರು 26 ಫೆಬ್ರವರಿ 1999 [https://starsunfolded.com/bhavya-gowda/] ರಂದು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. == ವೃತ್ತಿ == ಇವರು [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ|ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ]] [[ಗೀತಾ (ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಗೀತಾ]] ಧಾರಾವಾಹಿಯ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ನಟನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು '''ಡಿಯರ್ ಕಣ್ಮಣಿ''' ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಬೆಳ್ಳಿತೆರೆಗೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು <ref>{{Cite news |title=Bhavya Gowda to make her Sandalwood debut |work=Times Of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/bhavya-gowda-to-make-her-sandalwood-debut/articleshow/81744667.cms |access-date=2021-03-30}}</ref><ref>{{Cite news |title=I can relate to the fighting nature of Geetha, says Bhavya Gowda |work=Times Of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/i-can-relate-to-the-fighting-nature-of-geetha-says-bhavya-gowda/articleshow/81780079.cms |access-date=2021-03-31}}</ref>. ==ದೂರದರ್ಶನ== {| class="wikitable sortable" |- ! ವರ್ಷ !! ಶೀರ್ಷಿಕೆ !! ಪಾತ್ರ !! ವಾಹಿನಿ !!ಇತರೆ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- |2020 || [[ಗೀತಾ (ಧಾರಾವಾಹಿ)]] || ಗೀತಾ || [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ]] || |- |2021 || ಕಲಾಸಿ ವುಂಟೆ ಕಲಾದು ಸುಖಂ || ಪೂಜಾ ||ಸ್ಟಾರ್ ಮಾ || |- |2021 ||ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ ಮಿನಿ ||ಸ್ವತಃ ||[[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ]] || |- |2024 || [[ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ (ಸೀಸನ್ 11)]] || ಸ್ವತಃ || [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ]] ||<ref>{{cite web |title=I’m here to reveal the real me, beyond the roles I’ve played |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/im-here-to-reveal-the-real-me-beyond-the-roles-ive-played-on-television-bigg-boss-kannada-11-first-contestant-bhavya-gowda/articleshow/113788940.cms |publisher=The Times of India |access-date=29 ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 2024}}</ref><ref>{{cite web |title=ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ ಸೀಸನ್ 11: ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ ಎಂಟ್ರಿ ಕೊಟ್ಟ ‌ಗೀತಾ ಸೀರಿಯಲ್‌ ನಟಿ ಭವ್ಯಾ ಗೌಡ, ಹೋಗಿದ್ದು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕಾ, ನರಕಕ್ಕಾ? |url=https://kannada.hindustantimes.com/entertainment/bigg-boss-kannada-season-11-contestants-list-geetha-serial-bhavya-gowda-enters-bbk-11-colors-kannada-reality-show-mnk-181727598690205.html |publisher=ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಕನ್ನಡ |access-date=Sep 29, 2024 |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 29, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240929135657/https://kannada.hindustantimes.com/entertainment/bigg-boss-kannada-season-11-contestants-list-geetha-serial-bhavya-gowda-enters-bbk-11-colors-kannada-reality-show-mnk-181727598690205.html |url-status=dead }}</ref> |- |2025 |ಕರ್ಣ |ನಿಧಿ |ಜೀ ಕನ್ನಡ |[https://www.zee5.com/tv-shows/details/karna/0-6-4z5765779 Karna] |} ==ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ== {| class="wikitable sortable" |- ! ವರ್ಷ !! ಶೀರ್ಷಿಕೆ !! ಪಾತ್ರ !! ಭಾಷೆ !!ಇತರೆ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | (2021) || ಡಿಯರ್ ಕಣ್ಮಣಿ || || ಕನ್ನಡ|| <ref>{{cite web |title=ಸಿನಿರಂಗಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದ ಗೀತಾ ದಾರಾವಾಹಿ ನಟಿ |url=https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2021/Feb/16/vismaya-directorial-debut-is-titleddear-kanmani-22872.html |publisher=ಸಿನಿ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ |access-date=17 Feb 2021}}</ref> |- |} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * http://www.cinespot.net/gallery/v/South+Cinema/Actress/Bhavya+Gowda+Actress+Photos/ * http://www.raagalahari.com/actress/10253/bhavya-gowda-super-spicy-stills.aspx * http://chennaionline.com/movies/gallery/Actress/Actress-Bhavya-Gowda-Photoshoot-Gallery/20130121100526.col#1.html * https://web.archive.org/web/20120328110408/http://www.preetd.com/gallery * [https://web.archive.org/web/20140714171606/http://www.asianabridal.com/asian-bridal-gallery#.U7qN5_QW3M4 https://web.archive.org/web/20140714171606/http://www.asianabridal.com/asian-bridal-gallery#.] [https://web.archive.org/web/20140714171606/http://www.asianabridal.com/asian-bridal-gallery#.U7qN5_QW3M4 U7qN5_QW3M4] * https://web.archive.org/web/20140714195128/http://www.lubnarafiq.com/galleries/bridal.phuse * http://www.paulwestphotography.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230826174158/https://www.paulwestphotography.com/ |date=2023-08-26 }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:Articles with hCards]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ]] [[ವರ್ಗ:ಮನೋರಂಜನೆ]] 1giunnyhglmc26g6yg3rj89xuq1esj8 0 152218 1431469 1376766 2026-10-06T21:21:47Z InternetArchiveBot 69876 Add 1 book for [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಪರಿಶೀಲನಾರ್ಹತೆ]] (20261006sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 1431469 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = | name = | native_name = | native_name_lang = | honorific_suffix = | image = Kaderbad Ravindranath with Kumud Ben Joshi Governer of Andhra Pradesh.jpg | image_size = | image_upright = | smallimage = <!--If this is specified, "image" should not be.--> | smallimage_alt = | alt = | caption = | order = | office = ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯೆ, [[ರಾಜ್ಯ ಸಭೆ]] | status = | term_start = ೧೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೭೩ | term_end = ೨೫ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೮೫ | subterm = | suboffice = | alongside = <!--For two or more people serving in the same position from the same district. (e.g. United States senators.)--> | monarch = | president = | governor_general = | primeminister = | taoiseach = | chancellor = | governor = | co-leader = | vicepresident = | viceprimeminister = | deputy = | lieutenant = | succeeding = <!--For President-elect or equivalent--> | parliamentarygroup = | constituency = | majority = | predecessor = | successor = | prior_term = | order2 = <!--Can be repeated up to 16 times by changing the number--> | office2 = ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ೧೪ ನೇ ಗವರ್ನರ್ | term_start2 = ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೮೫ | term_end2 = ೭ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೯೦ | subterm2 = <!--Can be repeated up to 16 times by changing the number--> | suboffice2 = <!--Can be repeated up to 16 times by changing the number--> | alongside2 = <!--Can be repeated up to 16 times by changing the number--> | monarch2 = <!--Can be repeated up to 16 times by changing the number--> | president2 = <!--Can be repeated up to 16 times by changing the number--> | governor_general2 = <!--Can be repeated up to 16 times by changing the number--> | primeminister2 = <!--Can be repeated up to 16 times by changing the number--> | chancellor2 = <!--Can be repeated up to 16 times by changing the number--> | taoiseach2 = <!--Can be repeated up to 16 times by changing the number--> | governor2 = <!--Can be repeated up to 16 times by changing the number--> | co-leader2 = <!--Can be repeated up to 16 times by changing the number--> | vicepresident2 = <!--Can be repeated up to 16 times by changing the number--> | viceprimeminister2 = <!--Can be repeated up to 16 times by changing the number--> | deputy2 = <!--Can be repeated up to 16 times by changing the number--> | lieutenant2 = <!--Can be repeated up to 16 times by changing the number--> | succeeding2 = <!--Can be repeated up to 16 times by changing the number--> | predecessor2 = ಶಂಕರ್ ದಯಾಳ್ ಶರ್ಮಾ | successor2 = ಕ್ರಿಶನ್ ಕಾಂತ್ | parliamentarygroup2 = <!--Can be repeated up to 16 times by changing the number--> | constituency2 = <!--Can be repeated up to 16 times by changing the number--> | majority2 = <!--Can be repeated up to 16 times by changing the number--> | prior_term2 = <!--Can be repeated up to 16 times by changing the number--> | office3 = ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರ ಖಾತೆಯ ಉಪ ಸಚಿವರು | term_start3 = ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೮೦ | term_end3 = ಜನವರಿ ೧೯೮೨ | office4 = ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಉಪ ಸಚಿವರು | term_start4 = ಜನವರಿ ೧೯೮೨ | term_end4 = ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೮೪ | birth_name = ಕುಮುದಬೆನ್ ಮಣಿಶಂಕರ್ ಜೋಶಿ | birth_date = ೩೧ ಜನವರಿ ೧೯೩೪ | birth_place = ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್ | death_date = ೧೪ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೨ (ವಯಸ್ಸು ೮೮) | death_place = ಚಾಂಗಾ ಧನೋರಿ, ನವಸಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆ, [[ಗುಜರಾತ್]], ಭಾರತ }} '''ಕುಮುದಾಬೆನ್ ಮಣಿಶಂಕರ್ ಜೋಶಿ''' ಅವರು (೩೧ ಜನವರಿ ೧೯೩೪ - ೧೪ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೨) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿ. == ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ == ಅವರು ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೮೫ ರಿಂದ, ೭ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೯೦ ರವರೆಗೆ ಭಾರತದ [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ]] ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾಗಿದ್ದರು. ಶಾರದಾ ಮುಖರ್ಜಿ ನಂತರ ಅವರು ರಾಜ್ಯದ ಎರಡನೇ ಮಹಿಳಾ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾಗಿದ್ದರು. <ref>{{Cite web |title=Former Governors of Andhra Pradesh |url=http://governor.ap.nic.in/governor/exgovernors.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140403223057/http://governor.ap.nic.in/governor/exgovernors.html |archive-date=3 April 2014 |access-date=21 December 2012 |publisher=National Informatics Centre}}</ref> ಅವರು (ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೮೦ - ಜನವರಿ ೧೯೮೨) [[ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರ ಸಚಿವಾಲಯ|ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರ ಖಾತೆಯ ಉಪ ಮಂತ್ರಿಯೂ]] ಆದರು. ಇವರು [[ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಚಿವಾಲಯ|ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಉಪ ಮಂತ್ರಿ]] (ಜನವರಿ ೧೯೮೨ - ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೮೪)ಯಾಗಿದ್ದರು. <ref>{{Cite news |title=Worldwide Guide for women leadership |work=Guide2womenleaders |url=http://www.guide2womenleaders.com/Governors1920.htm |access-date=21 December 2012}}</ref> ಜೋಶಿ ಅವರು ೧೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೭೩ ರಿಂದ ೨ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೭೬, ೩ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೭೬ ರಿಂದ ೨ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೮೨ ಮತ್ತು ೩ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೮೨ ರಿಂದ ೨೫ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೮೫ ರವರೆಗೆ ಮೂರು ಬಾರಿ ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಗುಜರಾತ್ ಪಿಸಿಸಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡ ಕೂಡಲೇ, ಅವರು ರಾಜ್ಯದ ಎಲ್ಲಾ ೨೩ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಹೊರಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿ, ಒಂದು ರೀತಿಯ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು. ಅದು ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನ ರಾಜಭವನದಲ್ಲಿ ಅವರ ೧೩ ಹಿಂದಿನವರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು. ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೮೫ ಮತ್ತು ೩೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೮೭ ರ ನಡುವೆ ಅವರು ೧೦೮ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಹೊರಗೆ ೨೨ ಬಾರಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆಗಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ [[ನಂದಮೂರಿ ತಾರಕ ರಾಮಾರಾವ್|ಎನ್‌ಟಿ ರಾಮರಾವ್]] ಮತ್ತು ಅವರ ಪಕ್ಷದವರು ಇದನ್ನು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ ಭದ್ರವಾದ ನೆಲೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಜೋಶಿಯವರ ಪ್ರಯತ್ನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು. == ವಿವಾದಗಳು == ಜೋಶಿ ಅವರು [[ಹೈದರಾಬಾದ್‌, ತೆಲಂಗಾಣ|ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನ]] ಸ್ಥಳೀಯ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಹಲವಾರು ಸಂದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರು. ಅವರು ಆರೋಪಗಳನ್ನು "ಕಸ" ಎಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದರು ಮತ್ತು "ಅಂತಹ ಟೀಕೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸುವುದು ನನ್ನ ಘನತೆಗೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. <ref>{{Cite journal|last=Stefaniak|first=B.|last2=Moll|first2=J.|last3=Sliwiński|first3=M.|last4=Dziatkowiak|first4=A.|last5=Zaslonka|first5=J.|last6=Chyliński|first6=S.|last7=Leśniak|first7=K.|last8=Iwaszkiewicz|first8=A.|last9=Iljin|first9=W.|date=1977|title=[Development of technics employed in extracorporeal circulation in the years 1961-1976 in the light of 1,200 cases]|url=https://archive.org/details/kardiologia-polska_1977_20_3/page/247|journal=Kardiologia Polska|volume=20|issue=3|pages=247–250|issn=0022-9032|pmid=328977}}</ref> == ಸಾವು == ಅವರು ೧೪ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೨ ರಂದು ಗಾಂದೇವಿ ಬಳಿಯ ಚಾಂಗಾ ಧನೋರಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ೮೮ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. <ref>{{Cite news |title=Telangana Guv pays homage to Kumudben Joshi |language=en |work=[[United News of India]] |url=https://www.uniindia.com/story/Telangana-Guv-pays-homage-to--Kumudben-Joshi |access-date=2022-03-16}}</ref> <ref>{{Cite news |date=2022-03-15 |title=ગુજરાતમાંથી પ્રથમ મહિલા રાજ્યપાલ બનેલા કુમુદબેન જોષીનું અવસાન |language=gu |work=Gujarat Samachar |url=https://www.gujaratsamachar.com/news/madhya-gujarat/gujarats-first-woman-governor-kumud-joshi-dies |access-date=2022-03-16 |archive-date=2023-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230216085119/https://www.gujaratsamachar.com/news/madhya-gujarat/gujarats-first-woman-governor-kumud-joshi-dies |url-status=dead }}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಅನುವಾದ ಶಿಬಿರ ಲೇಖನ]] awv69p1nr4e8268chxhp913inuzu8hj 0 153971 1431459 1363725 2026-10-06T20:41:11Z InternetArchiveBot 69876 Add 1 book for [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಪರಿಶೀಲನಾರ್ಹತೆ]] (20261006sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 1431459 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Electric-eel_(cropped).jpg|thumb|ವಿದ್ಯುತ್ ಮೀನುಗಳ ಪೈಕಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಈಲ್‍ಗಳು, ನೈಫ಼್‍ಫ಼ಿಶ್ ಇವೆ. ಇವು ವಿದ್ಯುತ್ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು, ಸ್ಥಾನನಿರ್ಧಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ವೋಲ್ಟೇಜ್‍ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಬೇಟೆಯನ್ನು ಸ್ತಬ್ಧಗೊಳಿಸಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ವೋಲ್ಟೇಜನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥವಾಗಿವೆ.]] '''ವಿದ್ಯುತ್ ಮೀನು''' ಎಂದರೆ [[ವಿದ್ಯುತ್ ಕ್ಷೇತ್ರ|ವಿದ್ಯುತ್ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು]] ಉತ್ಪಾದಿಸಬಲ್ಲ ಯಾವುದೇ [[ಮೀನು]]. [[ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ|ವಿದ್ಯುತ್]] ಉತ್ಪಾದಿಸುವ [[ಅಂಗ (ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ)|ಅಂಗವನ್ನುಳ್ಳ]] ನೂರಾರು ಜಾತಿಯ ಮೀನುಗಳಿವೆ.<ref name="Rubega 478–479">{{Cite journal|last=Rubega|first=Margaret|date=December 1999|title=Vertebrate Life. F. Harvey Pough, Christine M. Janis, John B. Heiser|url=http://dx.doi.org/10.1086/394168|journal=[[The Quarterly Review of Biology]]|volume=74|issue=4|pages=478–479|doi=10.1086/394168}}</ref> ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಖರವಾದ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಚಲನವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಕೆಲವೇ ಜಾತಿಯ ಮೀನುಗಳು ಇವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವು ಸಮುದ್ರವಾಸಿ [[:en:Torpedinidae|ಟಾರ್ಪಡಿನಿಡೆ]] ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ [[:en:Electric ray|ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ರೇ]] (ಟರ‍್ಪೆಡೊ) ಮೀನುಗಳು, [[ಸಿಹಿ ನೀರು|ಸಿಹಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ]] ವಾಸಿಸುವ [[ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕ|ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದ]] [[:en:Electric eel|ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಈಲ್]] ('''ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಫೋರಸ್''') ಮತ್ತು [[ಆಫ್ರಿಕಾ|ಆಫ್ರಿಕಾದ]] [[:en:Electric catfish|ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಕ್ಯಾಟ್ ಫಿಶ್]] ([[:en:Malapterurus|ಮಾಲಾಪ್ಟೆರುರಸ್]]) ಜಾತಿಯ ಮೀನುಗಳು. == ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ಉಪಯೋಗಗಳು == ಇವುಗಳ ವಿದ್ಯುತ್ ಅಂಗಗಳು ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತಿಯಾದಾಗ ಮೀನಿನ ಸುತ್ತ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾಂತೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿ ಅವುಗಳ ಬಳಿ ಸುಳಿಯುವ ಇತರೆ ಮನುಗಳನ್ನು ನಿಶ್ಚೇತಗೊಳಿಸಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಈ ಮೀನುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಬೆಳಕು|ಬೆಳಕಿಲ್ಲದ]] ಆಳ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಡ್ಡಿ [[ನೀರು|ನೀರಿನಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ]], [[ಕಣ್ಣು|ಕಣ್ಣುಗಳು]] ದುರ್ಬಲವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಈ ವಿದ್ಯುತ್ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ತಮ್ಮ ಚಲನವಲನಗಳಿಗೆ, ತನ್ನದೇ ಜಾತಿಯ ಮೀನುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref name="Macesic Kajiura 2009">{{Cite journal|last1=Macesic|first1=Laura J.|last2=Kajiura|first2=Stephen M.|date=November 2009|title=Electric organ morphology and function in the lesser electric ray, Narcine brasiliensis|url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0944200609000415|journal=[[Zoology (journal)|Zoology]]|volume=112|issue=6|pages=442–450|doi=10.1016/j.zool.2009.02.002|pmid=19651501}}</ref><ref name="Traeger Sabat 2017">{{Cite journal|last1=Traeger|first1=Lindsay L.|last2=Sabat|first2=Grzegorz|last3=Barrett-Wilt|first3=Gregory A.|last4=Wells|first4=Gregg B.|last5=Sussman|first5=Michael R.|date=July 2017|title=A tail of two voltages: Proteomic comparison of the three electric organs of the electric eel|journal=[[Science Advances]]|volume=3|issue=7|pages=e1700523|doi=10.1126/sciadv.1700523|pmc=5498108|pmid=28695212|bibcode=2017SciA....3E0523T}}</ref><ref name="Lissmann 1958">{{Cite journal|last=Lissmann|first=H. W.|date=1958-03-01|title=On the Function and Evolution of Electric Organs in Fish|url=https://archive.org/details/journal-of-experimental-biology_1958-03_35_1/page/156|journal=[[Journal of Experimental Biology]]|volume=35|issue=1|pages=156–191|doi=10.1242/jeb.35.1.156|doi-access=free}}</ref><ref>{{cite web |last1=Nelson |first1=Mark |title=What IS an electric fish? |url=http://nelson.beckman.illinois.edu/electric_fish.html |access-date=10 August 2014 |archive-date=15 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241015011431/http://nelson.beckman.illinois.edu/electric_fish.html |url-status=dead }}</ref> == ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ರೇ ಮೀನು == ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ರೇ ಮೀನುಗಳಿಗೆ ಮೇಲಿನಿಂದ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಚಪ್ಪಟೆಯಾದ ದುಂಡಾದ ಡಿಸ್ಕ್ ಆಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ದೇಹ ಮತ್ತು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆದಿರುವ [[ಬಾಲ]] ಮತ್ತು ಬಾಲದ ರೆಕ್ಕೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಸಣ್ಣ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಜಾತಿಯವು ಸಂಪೂರ್ಣ ಕುರುಡಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಇತರೆ ರೇ ಗಳಿಗಿರುವಂತೆ ಇವಕ್ಕೆ ವಿಷಪೂರಿತ ಮುಳ್ಳಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಎರಡು ಸಣ್ಣ ಬೆನ್ನಿನ [[:en:Fin|ಈಜು ರೆಕ್ಕೆಗಳಿವೆ]]. ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಇಕ್ಕೆಲಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯತ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಅಂಗಗಳಿವೆ. ಇತರೆ ರೇ ಮೀನುಗಳಂತೆ ಇವೂ [[:en:Viviparity|ಜರಾಯುಜಗಳು]]. [[ಅಂಡ|ಮೊಟ್ಟೆಗಳು]] ಹೆಣ್ಣು ಮೀನಿನಲ್ಲಿದ್ದು ಮರಿಗಳಾಗಿ ಹೊರಬರುತ್ತವೆ. [[:en:Atlantic torpedo|ಟಾರ್ಪೆಡೋ ನೊಬಿಲಿಯಾನಾ]] ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಎಲಕ್ಟ್ರಿಕ್ ರೇ ಮೀನು. ಇದು ಸುಮಾರು 6 ಅಡಿಗಳವರೆಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಮೀನುಗಳಿಗೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯತ್ ಅಂಗಗಳಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}}<references />{{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ವಿದ್ಯುತ್ ಮೀನುಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮೀನುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] cg1ojgo0z6asb6r77mr6chgvfphggh1 0 167018 1431445 1349677 2026-10-06T16:15:58Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431445 wikitext text/x-wiki '''ತಾರಾಶಿಕೊಮಿ"''' ([[ಜಪಾನೀಸ್ ಲಿಪಿ|ಜಪಾನೀಸ್]] "垂らし込み") ಒಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜಪಾನೀಸ್ [[ಚಿತ್ರಕಲೆ ತಂತ್ರ]], ಇದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರಿಂಪಾ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.ರಿಂಪಾ ಶೈಲಿ. ಈ ಪದದ ಅಕ್ಷರಶಃ ಅರ್ಥ "ಡ್ರಿಬಲ್" ಅಥವಾ "ಡ್ರಿಪ್" ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಒದ್ದೆಯಾಗಿರುವ ಮೊದಲ ಪದರಕ್ಕೆ ಶಾಯಿ ಅಥವಾ ಬಣ್ಣದ ಎರಡನೇ ಪದರವನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಸಾವಯವ ಮಿಶ್ರಣಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಗ್ರೇಡಿಯಂಟ್ ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅದು ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅಮೂರ್ತ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಕಾಣುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="investigatingedo.asia.si.edu">{{cite web |url=https://investigatingedo.asia.si.edu/lesson-plans/artistic-techniques/tarashikomi-wet-on-wet-ink/ |title=Investigating Japan's Edo Avant Garde |language=en-US |access-date=2024-11-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203205530/https://investigatingedo.asia.si.edu/lesson-plans/artistic-techniques/tarashikomi-wet-on-wet-ink/ |archive-date=2024-12-03 |url-status=dead}}</ref> [[File:Flowers Grasses Four Seasons (Sotatsu Koetsu).jpg|thumb|ಹೂವುಗಳು, ಹುಲ್ಲುಗಳು, ನಾಲ್ಕು ಋತುಗಳು]] == ಮೂಲ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ == ಈ ತಂತ್ರವನ್ನು 17 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮೊಮೊಯಾಮಾ ಅವಧಿಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು.ಮೊಮೊಯಾಮಾ ಮತ್ತು ಕಲಾವಿದನ ಆರಂಭಿಕ [[ಎಡೋ]] ಅವಧಿ [[ತವರಯ ಸೊಟಾಟ್ಸು]]. ಸೊಟಾಟ್ಸು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜಪಾನಿನ ಚಿತ್ರಕಲೆ ಶೈಲಿಗಳಾದ [[ಯಮಟೊ-ಇ]] (ನಿರೂಪಣಾ ಚಿತ್ರಕಲೆ) ಅನ್ನು ನವೀನ ಅಲಂಕಾರಿಕ ವಿಧಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. ಅವರು ಪರದೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಕ್ಯಾಲಿಗ್ರಫಿಯ ಮಾಸ್ಟರ್ ಹೊನಾಮಿ ಕೊಯೆಟ್ಸು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಹಕರಿಸಿದರು. ಈ ತಂತ್ರವನ್ನು ನಂತರ ಒಗಾಟಾ ಕೋರಿನ್ ನಂತಹ ಕಲಾವಿದರು ಮತ್ತಷ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು, ಅವರು ರಿಂಪಾ ಶೈಲಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದರು ಮತ್ತು ತಾರಾಶಿಕೊಮಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಬೆಳ್ಳಿಯ ಸೌಂದರ್ಯದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬಳಸಿದರು.<ref name="investigatingedo.asia.si.edu"/> == ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮ == ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ತಾರಾಶಿಕೋಮಿ ತಂತ್ರದಲ್ಲಿ, ಕತ್ತಲೆ [[ಸುಮಿ-ಇ]ಸುಮಿ ಶಾಯಿ]] (ಮಸಿ ಶಾಯಿ) ಹಗುರವಾದ, ಇನ್ನೂ ತೇವವಾದ ಶಾಯಿಗೆ ಹಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಫಲಿತಾಂಶದ ನಿಖರವಾದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಷ್ಟ ಏಕೆಂದರೆ ತೇವಾಂಶ ಮತ್ತು ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಬಣ್ಣಗಳು ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಬೆರೆಯುತ್ತವೆ. ಮೋಡಗಳು, ನೀರು, ಮಂಜು ಅಥವಾ ಬೆಳಕಿನಂತಹ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲು ಈ ತಂತ್ರವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಯಾದೃಚ್ಛಿಕ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.<ref name=":0">{{cite web |url=https://nomurakakejiku.com/lesson_lineup/methods-of-expression |title=Methods of Expression / Nihonga Japanese-style Paintings |language=ja |access-date=2024-11-30}}</ref> ಈ ತಂತ್ರವನ್ನು ಬಣ್ಣದ ವರ್ಣದ್ರವ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಹ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ನಿಖರವಾದ ಸಂಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಕಲಾತ್ಮಕ ಅವಕಾಶದ ನಡುವೆ ಅನನ್ಯ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ತಾರಾಶಿಕೋಮಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇತರ ತಂತ್ರಗಳಾದ [[ಬೊಕಾಶಿ]] (ಬಣ್ಣದ ಏರಿಳಿತಗಳು) ಅಥವಾ ಮೊಕ್ಕೊಟ್ಸು (ಬಾಹ್ಯರೇಖೆರಹಿತ ವರ್ಣಚಿತ್ರ ಆಕಾರಗಳು) ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದೆ.<ref name=":0" /> ; ರೂಪರೇಖೆ ತಂತ್ರ (ಕೌರೊಕು) "ಕೌರೊಕು" ಎಂಬುದು ಚಿತ್ರಿಸಿದ ವಸ್ತುವಿನ ಆಕಾರವನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಒಂದು ತಂತ್ರವಾಗಿದೆ. ಹೊರನೋಟದೊಳಗೆ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸುವ ತಂತ್ರವನ್ನು "ಕೌರೊಕು-ಟೆನ್ಸೈ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. "ಮೊಕ್ಕೊಟ್ಸು" ತಂತ್ರದೊಂದಿಗೆ, ಇದು "ಕಚೋ-ಗಾ" (ಹೂವು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿ ಚಿತ್ರಕಲೆ) ನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ತಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ; ಮೊಕ್ಕೊಟ್ಸು "ಮೊಕ್ಕೊಟ್ಸು" ಎಂಬುದು ಒಂದು ತಂತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ವಸ್ತುವನ್ನು ಬಾಹ್ಯರೇಖೆಗಳಿಂದ ("ಕೊಪ್ಪೌ") ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ [[ಸುಮಿ-ಇ] ಛಾಯೆಗಳಿಂದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಸುಮಿ-ಇ-ಇಂಕ್]] ಅಥವಾ ಬಣ್ಣ. ಇದು ಕಚೋ-ಗಾ (ಹೂವು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು) ತಂತ್ರವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ; ಹನಿ ತಂತ್ರ (ತಾರಾಶಿಕೊಮಿ) "ತಾರಾಶಿಕೊಮಿ" ಎಂಬುದು ಜಪಾನಿನ ಚಿತ್ರಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ತಂತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ವರ್ಣದ್ರವ್ಯಗಳ ವಿಭಿನ್ನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮಸುಕನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ; ಬಾಹ್ಯರೇಖೆರಹಿತ ಚಿತ್ರಕಲೆ (ಸುಕೆಟೇಟ್) "ಸುಕೆಟೇಟ್" ಎಂಬುದು ಒಂದು ಮೊಕ್ಕೊಟ್ಸು ತಂತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಒಂದು ವಸ್ತುವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಬ್ರಷ್ ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ನ ಪರಿಮಾಣ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಈ ಛಾಯೆಯನ್ನು ಸುಮಿ ಮತ್ತು ಬಣ್ಣದಿಂದ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಚಿತ್ರಕಲೆಯಲ್ಲಿ, ಯಾವುದೇ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳು ಅಥವಾ ರೂಪರೇಖೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ; ಛಾಯೆ (ಬೊಕಾಶಿ) "ಬೊಕಾಶಿ" ಎಂಬುದು ಚಿತ್ರಕಲೆಯ ತಂತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಛಾಯೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಈಗಾಗಲೇ ಅನ್ವಯಿಸಲಾದ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ನೀರನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ; ಹೇರ್ ಲೈನ್ (ಕೆಗಾಕಿ) "ಕೆಗಕಿ" ಎಂಬುದು ಕೂದಲನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ರೇಖೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ತಂತ್ರವಾಗಿದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೂದಲು, ಸೈಡ್ ಕರ್ಲ್, ಹುಬ್ಬುಗಳು ಮತ್ತು ಮೀಸೆ. ಈ ಪದವನ್ನು ಈ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಸಹ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ತುಪ್ಪಳಕ್ಕೂ ಹೇರ್ ಲೈನ್ ಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲು ಸಹ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗಾಢ ಮತ್ತು ತಿಳಿ ಸುಮಿ ಇಂಕ್ ರೇಖೆಗಳನ್ನು ಒಂದರ ಮೇಲೊಂದರಂತೆ ಅಥವಾ ಸಂಬಂಧಿತ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಎಳೆಯಬಹುದು. ಉತ್ತಮವಾದ "ಮೆನ್ಸೌ" ಬ್ರಷ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೂದಲಿನ ರೇಖೆಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸುವುದು ಮೃದುವಾದ ಮತ್ತು ಮೃದುವಾದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ; ಮಂಜು ಮತ್ತು ಮೋಡಗಳು ಜಪಾನ್ ನ ಆರ್ದ್ರ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಮಂಜು ಮತ್ತು ಮೋಡಗಳು ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಪರ್ವತ ಮತ್ತು ನದಿ ಚಿತ್ರಕಲೆಯಲ್ಲಿ ("ಸ್ಯಾನ್ಸುಯಿ-ಗಾ"), ಮಂಜು ಮತ್ತು ಮೋಡಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಒಬ್ಬರು ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ರಚಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಪರ್ವತಗಳ ಎತ್ತರವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಬಹುದು. ದೃಶ್ಯಾವಳಿಯ ಬದಲಾವಣೆ ಅಥವಾ ಸಮಯ ಕಳೆದುಹೋಗುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಅವುಗಳನ್ನು ಮಧ್ಯಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ; ಹರಿಯುವ ಶಾಯಿ (ಸುಮಿ-ನಾಗಾಶಿ ಅಥವಾ ಅಮೃತಶಿಲೆ) ತೇಲುವ ಶಾಯಿಯು ಒಂದು ತಂತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಶಾಯಿಯು ನೀರಿನ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ತೇಲುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ ಮುದ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಜಲವರ್ಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾಧಿಸಬಹುದು. ದೃಶ್ಯಾವಳಿಯ ಬದಲಾವಣೆ ಅಥವಾ ಸಮಯ ಕಳೆದುಹೋಗುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಅವುಗಳನ್ನು ಮಧ್ಯಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. == ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವ == ತಾರಾಶಿಕೊಮಿ ರಿಂಪಾ ಶೈಲಿಯ ಕೇಂದ್ರ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಜಪಾನಿನ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಅಪರಿಪೂರ್ಣತೆಯನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ. ಈ ತಂತ್ರವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜಪಾನಿನ ಚಿತ್ರಕಲೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಆಧುನಿಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸುವ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಈಗ ಫ್ರೀರ್ ಗ್ಯಾಲರಿ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯೋಟೋ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂನಂತಹ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮೆಚ್ಚಬಹುದು. ==ಸಾಹಿತ್ಯ== * Winter, John: ''Japan, VI, 1: Painting materials and techniques''. Grove Oxford Art Online, 2009. * Yuzo, Yamane: ''Sotatsu''. Monumenta Nipponica Vol. 20. Sophia University, 1965. ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== * {{cite web |url=https://investigatingedo.asia.si.edu/lesson-plans/artistic-techniques/tarashikomi-wet-on-wet-ink/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2024-12-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203205530/https://investigatingedo.asia.si.edu/lesson-plans/artistic-techniques/tarashikomi-wet-on-wet-ink/ |archive-date=2024-12-03 |url-status=dead }} * {{cite web|url=https://www.britannica.com/art/tarashikomi tarashikomi}} * {{cite web|url=https://nomurakakejiku.com/lesson_lineup/methods-of-expression |title=Methods of Expression / Nihonga Japanese-style Paintings }} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <references /> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜಪಾನ್]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏಷ್ಯನ್ ತಿಂಗಳು ೨೦೨೪]] fgjanbrjbgvf4hwxmamaj5nbzswwnrb 0 173292 1431499 1356749 2026-10-07T02:04:19Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431499 wikitext text/x-wiki {{Infobox character | name = ಭರ್ತರಿ | image = Illustrated manuscript depiction of Bharthari Nath, ca.1715.jpg | caption =ಭರ್ತರಿ ನಾಥರ ಸಚಿತ್ರ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ಚಿತ್ರಣ, ಸುಮಾರು 1715 | occupation = [[ರಾಜ]] | spouse = ರಾಣಿ ಪಿಂಗಲಾ | gender = ಪುರುಷ | title = [[ರಾಜ]] | relatives = ರಾಜ ಗಂಧರ್ವ-ಸೇನ, ರಾಜ ಗೋಪಿಚಂದ್, ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ | religion = ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ | nationality =ಭಾರತೀಯ }} ''''ಭರ್ತ್ತರಿ'''', "ಬಾಬಾ ಭರ್ತರಿ" ಅಥವಾ "ಜೋಗಿ ಸಂತ (ಧರ್ಮ)" ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಭರ್ತರಿ [[ಭಾರತ]]ದ ಹಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ, [[ಉತ್ತರ ಭಾರತ]]ದ ಅನೇಕ ಭಾರತೀಯ ಜಾನಪದ ಕಥೆಗಳ ನಾಯಕ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ ಪರವಾಗಿ ಲೋಕವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವ ಮತ್ತು ಸತ್ಯ ತ್ಯಾಗ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು [[ಉಜ್ಜಯಿನಿ]]ಯ ರಾಜರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು '''ಭರ್ತಹರಿ''' ಎಂಬ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಆಧಾರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನಾಥಪಂಥ [[ಯೋಗಿ]] ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಭರ್ತರಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಸೋದರಳಿಯ [[ಬಂಗಾಳ]]ದ ರಾಜ '''ಗೋಪಿಚಂದ್''' ಅವರ ಕಥೆಗಳು [[ರಾಜಸ್ಥಾನ]], [[ಪಂಜಾಬ್]], [[ಗುಜರಾತ್]], [[ಹರಿಯಾಣ]], [[ಬಿಹಾರ]], [[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]], [[ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ]] ಮತ್ತು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]]ದ [[ಭಾರತದ ಜಾನಪದ]] ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿವೆ.<ref>[http://tdil.mit.gov.in/coilnet/ignca/chgr0020.htm Chhattisgarh Folktales of Bhartari] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091027085046/http://tdil.mit.gov.in/CoilNet/IGNCA/chgr0020.htm |date=27 October 2009 }} [[Indira Gandhi National Centre for the Arts]] 2004.</ref> '''ಭರ್ತರಿ''' ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹೋದರ '''ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ''' ಅವರ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ವಿವರಗಳು 1870 ರಲ್ಲಿ '''ರಿಚರ್ಡ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಬರ್ಟನ್''' ಅವರು ''''ವಿಕ್ರಮ್ ಮತ್ತು ದಿ ವ್ಯಾಂಪೈರ್'''' ಎಂದು ಅನುವಾದಿಸಿದ ''ಬೈಟಲ್ ಪಚಿಸಿ'' (ಬೈಟಲ್‌ನ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಕಥೆಗಳು) ಕಥೆಗಳಿಂದ ಬಂದಿವೆ. ==ಜಾನಪದ ಕಥೆ== '''ಭರ್ತೃರಿ'''ಯು ರಾಜ '''ಗಂಧರ್ವ ಸೇನ'''ನ ಹಿರಿಯ ಮಗ, ಅವನು [[ಉಜ್ಜಯಿನಿ]] ರಾಜ್ಯವನ್ನು [[ದೇವೇಂದ್ರ]] ಅಥಾವ [[ಇಂದ್ರ]] ಮತ್ತು '''ಧಾರರಾಜ'''ನಿಂದ ಪಡೆದನು.<ref name=intro>[http://www.sacred-texts.com/goth/vav/vav03.htm Introduction] [[Baital Pachisi|Vikram and The Vampire]] by [[Richard Francis Burton]], 1870.</ref><ref>[http://www.sacred-texts.com/goth/vav/vav17.htm Footnote 13] [[Baital Pachisi|Vikram and The Vampire]] by [[Richard Francis Burton]], 1870.</ref> ದೀರ್ಘ ತಪಸ್ಸಿನ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸ್ವರ್ಗೀಯ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಈಡೇರಿಸುವ ಮರವಾದ '''ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷ''' ದಿಂದ ಅಮರತ್ವದ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆದ ಒಬ್ಬ [[ಬ್ರಾಹ್ಮಣ]] [[ಉಜ್ಜಯಿನಿ]]ಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಅವನು ಅದನ್ನು [[ಉಜ್ಜಯಿನಿ]]ಯ ರಾಜ '''ಭರ್ತೃರಿ'''ಗೆ ಅರ್ಪಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದನು. ರಾಜ ಭರ್ತೃರಿಯ ಕೊನೆಯ ಮತ್ತು ಕಿರಿಯ ಪತ್ನಿ, ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯ ರಾಣಿ'''ಪಿಂಗ್ಲಾ''' ಅಥವಾ '''ಅನಂಗ ಸೇನಾ''' (ಮಹಾ ಕವಿ ಕಾಳಿದಾಸ ಪ್ರಕಾರ) ಯೌವ್ವನದವಳಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿದನು ಮತ್ತು ಹೀಗಾಗಿ ಅವಳಿಗೆ ಹಣ್ಣನ್ನು [[ಉಡುಗೊರೆ]]ಯಾಗಿ ನೀಡಿದನು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ರಾಣಿಗೆ ಸೇನಾಧಿಪತಿ '''ಮಹಿಪಾಲ'''ನೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧವಿತ್ತು, ಅವಳು ಅವನನ್ನು '''ಅಮರ'''ನಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿದ್ದಳು ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಿಸಿದ ಹಣ್ಣನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟಳು, ಅವನು ಅದನ್ನು ತನ್ನ ಪ್ರಿಯತಮೆ ''''ಲಖ'''' ಮುಖ್ಯೊಡತಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಿದನು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಆ ಹಣ್ಣು ರಾಜನಿಗೇ ಹಿಂತಿರುಗಿತು. ವೃತ್ತವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ, ಈ ಹಣ್ಣು ರಾಜನಿಗೆ ದ್ರೋಹದ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು, ಅವನು ರಾಣಿಯನ್ನು ಕರೆದು ಅವಳ ಶಿರಚ್ಛೇದನ ಮಾಡಲು ಆದೇಶಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಸ್ವತಃ ಹಣ್ಣನ್ನು ತಿಂದನು. ಅದಾದ ನಂತರ ಅವನು ತನ್ನ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ [[ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ]]ನಿಗೆ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು '''ತ್ಯಾಗ''' ಮಾಡಿ, '''ಧಾರ್ಮಿಕ ಭಿಕ್ಷುಕ'''ನಾದನು.<ref name=intro/><ref>[http://www.sacred-texts.com/skh/tsr1/tsr117.htm The Sikh Religion, Volume 1] [[Max Arthur Macauliffe]] [1842-1913], [[Oxford University Press]] [1909]. Chapter XIV.</ref> ==ಪತ್ತಿನಾಥರ ಶಿಶ್ಯರಾಗಿ== ಧಾರ್ಮಿಕ ಭಿಕ್ಷುಕ ಆದ ನಂತರ ಅವರು '''ಪತ್ತಿನಾಥರ್''' ಅವರ ಶಿಷ್ಯರಾದರು (ಶ್ವೇತರಣ್ಯರ್ ಅಥವಾ ಪಟ್ಟಿನಾಥು ಚೆಟ್ಟಿಯಾರ್ ಎಂಬುದು [[ತಮಿಳುನಾಡು|ತಮಿಳುನಾಡಿ]]ನ ಪೂಂಪುಹಾರ್‌ನ ಈ ಸಂತನ ಪೂರ್ವಾಶ್ರಮದ ಹೆಸರು). ಅವರು ಮೊದಲು [[ಸಂಸಾರ|ಸಂಸಾರಿ]] ಮತ್ತು ಸನ್ಯಾಸಿ ಬಗ್ಗೆ ರಾಜ '''ಭರ್ತೃರಿ'''ಯೊಂದಿಗೆ ವಾದದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು, ನಂತರ ಸಂಭಾಷಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ '''ಪತ್ತಿನಾಥರ್''' ಎಲ್ಲಾ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ 'ದ್ವಿ ಮನಸ್ಸು' ಇರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಪರಮೇಶ್ವರಿಯ ವಿಷಯದಲ್ಲೂ ನಿಜವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ರಾಜನು ಈ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ರಾಣಿ ಪಿಂಗಾಳಳಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದಾಗ ಅವಳು '''ಪತ್ತಿನಾಥರಿಗೆ''' ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಲು ಮತ್ತು 'ಕಾಳು ಮರ'ದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಆದೇಶಿಸಿದಳು (ಕಾಳುಮರದ ಮೇಲ್ಭಾಗವು ಹರಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇಡೀ ಮರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಎಣ್ಣೆಯಿಂದ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಅನುಮತಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎರಡು ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಒಡೆಯುತ್ತಾನೆ). ಅವರು ಪತ್ತಿನಾಥರನ್ನು ಅದರಲ್ಲಿ ಕುಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಕಾಲು ಮರವು ಉರಿಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು ಮತ್ತು ಪತ್ತಿನಾಥರಿಗೆ ಏನೂ ಆಗಲಿಲ್ಲ, ರಾಜನು ಈ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ತಿಳಿದು ನೇರವಾಗಿ ಪತ್ತಿನಾಥರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಮರುದಿನ ಸಾಯಲು ಸಿದ್ಧನಾಗಲು ಕೇಳಿದನು, ಆದರೆ ಪತ್ತಿನಾಥರು ನಾನು ಈಗ ಸಾಯಲು ಸಿದ್ಧನಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದರು. ಮರುದಿನ ರಾಜನು ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದು ಸಂತನನ್ನು ಸೆರೆಮನೆಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದನು ಏಕೆಂದರೆ ಆ ರಾತ್ರಿ ರಾಣಿ '''ಪಿಂಗಾಳ''' ಕುದುರೆ ಸವಾರರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಅವನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಗಮನಿಸಿದನು. ಅವನು ತನ್ನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ, ಸಂಪತ್ತು, ತನ್ನ ಪೂರ್ಣ ವಸನಗಳನ್ನು ಸಹ ಎಸೆದು ಸರಳವಾದ '''ಕೌಪಿನ'''ವನ್ನು (ಸೊಂಟದ ಬಟ್ಟೆ) ಧರಿಸಿದನು. ರಾಜನು ಪತ್ತಿನಾಥರ ಶಿಷ್ಯನಾದನು ಮತ್ತು ಕಾಳಹಸ್ತಿ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಿ (ಮೋಕ್ಷ) ಪಡೆದನು. ರಾಜ ಭರ್ತರಿ ಅಥವಾ ಭದ್ರಗಿರಿ (ತಮಿಳು ಜಾನಪದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಹೀಗೆ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) '''ಮೇಗ್ನಾನ ಪುಲಂಬಲ್''' ಎಂಬ ತಮಿಳು ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕ ಪದ್ಯಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಬರೆದರು.<ref>[https://mio.to/album/Veeramani+Kannan/Bhadragiriyar+Meignana+Pulambal+%282009%29 Unknown]{{dead link|date=April 2024|fix-attempted=yes}}</ref> ==ಭರ್ತೃರಿಯ ನೆನಪಿಗಾಗಿರುವ ಹಾಡು== [[ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ]]ದ ಗಾಯಕರು ರಾಜಾ ಭರ್ತೃಹರಿಯ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಹಾಡಿರುವ ಒಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಾಡಿದೆ. ರಾಣಿ ಪಿಂಗಳಾ ಮತ್ತು ರಾಜಾ ಭರ್ತೃಹರಿಗೆ ಗಂಡು ಮಗುವಾಗಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ರಾಣಿ ತುಂಬಾ ದುಃಖಿತಳಾದಳು ಎಂದು ಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಒಂದು ದಿನ ಒಬ್ಬ ಸಂತನು ಅವರ ಅರಮನೆಯ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಬಂದು ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿದನು. ರಾಣಿ ಪಿಂಗ್ಲಾ ಅವರಿಗೆ ಭಿಕ್ಷೆ ನೀಡಲು ಹೋದಾಗ, ಅವರು, "ನೀವು ದುಃಖಿತರಾಗಿದ್ದೀರಿ ಎಂದು ನನಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ ಮತ್ತು ನಾನು ನಿಮಗಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಪವಿತ್ರ ನೀರನ್ನು ತಂದಿದ್ದೇನೆ. ನೀವು ಈ ನೀರನ್ನು ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಕುಡಿದರೆ, ಹನ್ನೆರಡು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಿಮಗೆ ಗಂಡು ಮಗು ಜನಿಸುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ರಾಣಿ ಪಿಂಗಳಾ ನೀರನ್ನು ಸೇವಿಸಿದರು ಮತ್ತು "ಯೋಗಿ" ವಾಗ್ದಾನ ಮಾಡಿದಂತೆ, ಹನ್ನೆರಡು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಆಕೆಗೆ ಗಂಡು ಮಗು ಜನಿಸಿತು. ==ರಾಜಾ '''ಭರ್ತೃರಿ''' ಮತ್ತು ರಾಣಿ '''ಪಿಂಗ್ಲಾ'''ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇನ್ನೊಂದು ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಕಥೆ== ಒಂದು ದಿನ ರಾಜಾ ಭರ್ತೃರಿ ಬೇಟೆಯಾಡಲು ಹೊರಟಿದ್ದಾಗ, ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳೆ ತನ್ನ ಪತಿಯ ಚಿತೆಗೆ ಹಾರುವುದನ್ನು ಅವನು ನೋಡಿದನು, ಅವಳ ದುಃಖವು ಅವಳನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿಡಲು ಬಿಡಲಿಲ್ಲ. ರಾಜಾ ಭರ್ತೃರಿ ದುಃಖಿತನಾದನು ಮತ್ತು ಈ ಘಟನೆ ಅವನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು. ಅವನು ತನ್ನ ಅರಮನೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದಾಗ, ರಾಣಿ ಪಿಂಗಳಾಗೆ ಆ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳಿದನು ಮತ್ತು ಅವಳೂ ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆಯೋ ಎಂದು ಕೇಳಿದನು. ರಾಣಿ ಪಿಂಗಳಾ ನಿಮ್ಮ ಸಾವಿನ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದ ಕೂಡಲೇ ನಾನು ಸಾಯುತ್ತೇನೆ ಅಥಾವ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಸಮಾರಂಭದವರೆಗೆ ನಾನು ಜೀವಂತವಾಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದಳು. ರಾಜಾ ಭರ್ತೃರಿ ಅವಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಬೇಟೆಯಾಡಲು ಹೋದನು ಮತ್ತು ಅವನ ಸಾವಿನ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಅರಮನೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದನು. ಮಹಾರಾಣಿಯು ಅವಳು ಭರವಸೆ ನೀಡಿದಂತೆ ಸುದ್ದಿ ಕೇಳಿದ ಕೂಡಲೇ ಮರಣಹೊಂದಿದಳು ಮತ್ತು ರಾಜಾ ಭರ್ತೃರಿ ದುಃಖಿತನಾದನು. ಗುರು [[ಗೋರಖನಾಥ]] ರಾಜನ ದುಃಖದ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿ ಅವನ ದುಃಖವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಬಂದನು. ರಾಜಾ ಭರ್ತೃರಿಗೆ ಜಗತ್ತಿನ ಭ್ರಮೆಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಗುರು [[ಗೋರಖನಾಥ]] ರಾಣಿ ಪಿಂಗಳದ 750 ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಣಿ ಪಿಂಗಳಾಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಜೀವಂತಗೊಳಿಸಿದರೂ, ರಾಜಾ ಭರ್ತರಿ ಲೋಕವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಗುರು [[ಗೋರಖನಾಥ]] ಅವರ ಅನುಯಾಯಿಯಾದರು. ಅವರು ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂತರಾದರು ಮತ್ತು ಉತ್ತರ [[ಭಾರತ]]ದ ಜನರು ಅವರನ್ನು '''''ಸಂತ'' ಭರ್ತಹರಿ''' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. [[ರಾಜಸ್ಥಾನ]]ದ ಆಲ್ವಾರ್ ನಲ್ಲಿ '''ಭರ್ತರಿ''' ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. [[ಅಷ್ಟಮಿ]]ಯು ಆರಾಧನಾ ದಿನವನ್ನು ಹಬ್ಬವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭರ್ತರಿಯ ಜಾತ್ರೆಯನ್ನು ಅಲ್ವಾರ್‌ನ ಸರಿಸ್ಕ ಬಳಿಯ [[ಜೈಪುರ]], ದೌಸಾ, ಅಲ್ವಾರ್‌ನ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರು ಗುಂಪುಗೂಡುತ್ತಾರೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} * ''Bharthari: A Chhattisgarhi Oral Epic'' by Nandkishore Tiwari, Arvind Macwan, and H. U. Khan. 2002, Sahitya Akademi. {{ISBN|81-260-1363-X}}. * ''A Carnival of Parting: The Tales of King Bharthari and King Gopi Chand'' as Sung and Told by Madhu Natisar Nath of Ghatiyali, Rajasthan by Ann Grodzins Gold. Berkeley, 1993, University of California Press. {{ISBN|0-520-07533-1}}, {{ISBN|0-520-07535-8}}. [https://www.jstor.org/stable/1178576] * ''Bharthari and the Buddhists'' by Radhika Herzberger. 1986, Springer. {{ISBN|90-277-2250-1}}. == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [https://web.archive.org/web/20250126094839/http://www.panjabdigilib.org/webuser/searches/displayPage.jsp?ID=3613&page=1&CategoryID=3&Searched=Udasi%20Raje%20Gopi%20Chand%20Ji%20Ki&sbtsro=0 An original manuscript about Raja GopiChand in Gurmukhi Script on Panjab Digital Library] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೫ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:Indian folklore]] [[ವರ್ಗ:People from Ujjain]] [[ವರ್ಗ:Navnath]] [[ವರ್ಗ:Legendary Indian people]] [[ವರ್ಗ:Legendary monarchs]] [[ವರ್ಗ:Panchatantra]] 2cl4ffrgyh0t0egnt16zd9xhglqv5el 0 173313 1431496 1355637 2026-10-06T23:54:41Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431496 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ಬಿಂಬಾ ದೇವಿ ಅಲಿಯಾಸ್ ಯಶೋಧರ | image = Bimba Devi alias Yashodhara.png | caption = ''ಬಿಂಬಾ ದೇವಿ ಅಲಿಯಾಸ್ ಯಶೋಧರ'' ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಚಾರದ ಚಿತ್ರ. | native_name = ''බිම්බා දේවී හෙවත් යශෝධරා'' | starring = [[:en:Pallavi Subhash|ಪಲ್ಲವಿ ಸುಭಾಷ್]] <br/> ಅರ್ಪಿತ್ ಚೌಧರಿ <br> ದಿನೆತ್ ಡಿ ಸಿಲ್ವಾ <br> ಸಂಗೀತ ತೇಡಾನಿ | director = [[:en:Sunil Ariyaratne|ಸುನಿಲ್ ಅರಿಯರತ್ನ]] | producer = ಎಚ್. ಡಿ. ಪ್ರೇಮಸಿರಿ | writer = ಸುನಿಲ್ ಅರಿಯರತ್ನ | music = [[:en:Rohana Weerasinghe|ರೋಹನ ವೀರಸಿಂಘೆ]] | cinematography = ಚನ್ನ ದೇಶಪ್ರಿಯ | editing = ರುಕ್ಮಲ್ ನಿರೋಷ್ | studio = ಸಾರಸವಿ ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್ | distributor = ಇಎಪಿ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್<br>ಎಮ್‌ಪಿಐ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್<ref>{{cite web |url=https://mobile.facebook.com/YashodharaMovie/photos/a.1099896773477242.1073741831.1083090488491204/1259602137506704/?_e_pi_=7%2CPAGE_ID10%2C8126622060 |title=Bimba Devi alias Yashodara Show times MPI Circuit Cinema |website=facebook.com/sinhala films page |access-date=2018-04-26}}</ref><br>ರಿತ್ಮಾ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್<br>ಸಿ‌ಇಎಲ್ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್<br>ಎಲ್‌ಎಫ್‌ಡಿ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ | released = {{Film date|2018|04|26|df=y}} | runtime = ೧೪೮ ನಿಮಿಷಗಳು | country = [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] | budget = | gross = | language = [[:en:Sinhala language|ಸಿಂಹಳ]] }} '''ಬಿಂಬಾ ದೇವಿ ಅಲಿಯಾಸ್ ಯಶೋಧರ''' (೨೦೧೮) ಇದು ೨೦೧೮ ರ [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ|ಶ್ರೀಲಂಕಾದ]] [[ಸಿಂಹಳ ಭಾಷೆ|ಸಿಂಹಳ ಭಾಷೆಯ]] [[ಮಹಾಕಾವ್ಯ]], [[ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ]] ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರೊಫೆಸರ್ [[:en: Sunil Ariyaratne|ಸುನಿಲ್ ಅರಿಯರತ್ನೆ]] ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news | date=9 July 2017 | title=BIMBA DEVI NOHOTH YASHODARA: STUDYING THE CHARACTER OF A PRINCESS|publisher= [[Sunday Observer (Sri Lanka)|Sunday Observer]]| url=http://archives1.sundayobserver.lk/2017/07/09/art/bimba-devi-nohoth-yashodara-studying-character-princess| access-date=12 July 2017}}</ref> ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ ಚಿತ್ರವು [[:en:Prince Siddhartha|ರಾಜಕುಮಾರ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥನ]] ಪತ್ನಿ ರಾಜಕುಮಾರಿ [[ಯಶೋಧರಾ|ಯಶೋಧರ]] ಅವರ ಜೀವನವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು [[:en:Sinhalese cinema|ಸಿಂಹಳೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ]] ೧೩೦೪ ನೇ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | url=http://www.nfc.gov.lk/films-history.php | title=Sri Lanka Cinema History | publisher=National Film Corporation of Sri Lanka | accessdate=7 October 2018 | archive-date=23 August 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160823000528/http://www.nfc.gov.lk/films-history.php | url-status=dead }}</ref> ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ನಟಿ [[:en:Pallavi Subhash|ಪಲ್ಲವಿ ಸುಭಾಷ್]] (ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಸಿಂಹಳ ಭಾಷೆ|ಸಿಂಹಳ ಭಾಷೆಗೆ]] ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ) ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ನಟ ಅರ್ಪಿತ್ ಚೌಧರಿ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಇತರ ಪೋಷಕ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ನಟರಾದ ದಿನೆತ್ ಡಿ ಸಿಲ್ವಾ, ಸಂಗೀತಾ ಥೇಡಾನಿ, ಅಜಿತ್ ವೀರಸಿಂಘೆ, [[:en:Udari Perera|ಉದರಿ ಪೆರೆರಾ]] ಮತ್ತು ಕಮಲ್ ದೇಶಪ್ರಿಯ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news | date=9 July 2017 | title='Yashodhara': A movie making, a bridge between Lanka-India talents|publisher= [[The Sunday Times (Sri Lanka)|The Sunday Times]]| url=http://www.sundaytimes.lk/170709/magazine/yashodhara-248476.html| accessdate=12 July 2017}}</ref> ಇದನ್ನು [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ|ಶ್ರೀಲಂಕಾದ]] ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ [[:en: Sunil Ariyaratne|ಸುನಿಲ್ ಅರಿಯರತ್ನೆಯವರು]] ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣವು [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ|ಶ್ರೀಲಂಕಾದ]] ರಣಮಿಹಿತೆನ್ನಾ ಟೆಲಿಸಿನೆಮಾ ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಚಿತ್ರವು ೨೦೧೮ ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೬ ರಂದು ಮುಂಬರುವ [[:en:Vesak festival|ವೆಸಾಕ್ ಉತ್ಸವದೊಂದಿಗೆ]] ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref>{{cite news| date=1 January 2018| title=වෙසක් උළෙල නිමිත්තෙන් 'යශෝධරා'| publisher=[[Budusarana (newspaper)|Budusarana]]| url=http://www.budusarana.lk/budusarana/2018/01/01/PrintPage.asp?REF=news12| accessdate=9 March 2018| archive-url=https://web.archive.org/web/20180310135939/http://www.budusarana.lk/budusarana/2018/01/01/PrintPage.asp?REF=news12| archive-date=10 ಮಾರ್ಚ್ 2018| url-status=dead}}</ref> ಈ ಚಿತ್ರವು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ೭೪ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ೧೦೦ ದಿನಗಳನ್ನು ದಾಟಿತು. ಚಿತ್ರದ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಆಗಸ್ಟ್ ೯ ರಂದು ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.sundaytimes.lk/180805/magazine/century-passed-yashodhara-till-aug-9-304813.html |title=Century passed 'Yashodhara' till Aug. 9 |publisher=Sunday Times |accessdate=3 April 2018}}</ref> ==ಪಾತ್ರವರ್ಗ== * ರಾಜಕುಮಾರಿ [[ಯಶೋಧರಾ]] ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[:en:Pallavi Subhash|ಪಲ್ಲವಿ ಸುಭಾಷ್]] (ಫರ್ನಿ ರೋಶಿನಿ ಅವರ ಧ್ವನಿ)<ref>{{cite web |url=http://www.sarasaviya.lk/2018/05/10/?fn=sa18051019 |title=I couldn't recognize myself in the film - Pallavi |publisher=Sarasaviya |accessdate=10 May 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180511080925/http://www.sarasaviya.lk/2018/05/10/?fn=sa18051019 |archive-date=11 May 2018 |url-status=dead }}</ref> * ರಾಜಕುಮಾರ [[:en:Siddhartha|ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ]] ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿತ್ ಚೌಧರಿ ([[:en:Bimal Jayakody|ಬಿಮಲ್ ಜಯಕೋಡಿ]]<ref>{{cite web |url=http://www.sarasaviya.lk/2018/05/17/?fn=sa18051728 |title=Good news and Bad news |access-date=2018-05-16 |language=si |archive-url=https://web.archive.org/web/20180517005648/http://www.sarasaviya.lk/2018/05/17/?fn=sa18051728 |archive-date=17 May 2018 |url-status=dead }}</ref> ಅವರ ಧ್ವನಿ) * [[:en: Devadatta|ದೇವದತ್ತ]] ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ದಿನತ್ ಡಿ ಸಿಲ್ವಾ * [[:en:Mahapajapati Gotami|ಮಹಾಪಜಾಪತಿ ಗೌತಮಿ]] ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತಾ ಥೇದಾನಿ * [[:en: King Shuddhodana|ರಾಜ ಶುದ್ಧೋದನನಾಗಿ]] ಅಜಿತ್ ವೀರಸಿಂಘೆ * ರಾಜಕುಮಾರಿ [[:en: Nanda|ನಂದಾ]] ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[:en:Udari Perera|ಉದರಿ ಪೆರೆರಾ]] * ರಾಜಕುಮಾರ [[:en: Nanda|ನಂದಾನಾಗಿ]] ಹೇಷನ್ ಮನುಲಾ * [[:en: Channa|ಚನ್ನನಾಗಿ]] ಶಮ್ಮು ಕಸುನ್ * [[:en:King Suprabuddha|ರಾಜ ಸುಪ್ರಬುದ್ಧನಾಗಿ]] [[:en:Kamal Deshapriya|ಕಮಲ್ ದೇಶಪ್ರಿಯ]] * ಕವಿಯಾಗಿ [[:en:Thumindu Dodantenna|ತುಮಿಂದು ದೊಡ್ಡಣ್ಣ]] * ರಾಧಿತಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ರುವಿ ಲಕ್ಮಾಲಿ<ref>{{cite web |url=http://www.sarasaviya.lk/2018/05/24/?fn=sa1805244 |title=It was an honor to act in Prof. Sunil's film - Ruvi |publisher=Sarasaviya |accessdate=25 May 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180527175320/http://www.sarasaviya.lk/2018/05/24/?fn=sa1805244 |archive-date=27 May 2018 |url-status=dead }}</ref> * [[:en:Rahula|ರಾಹುಲನ]] ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನೇತ್ಸುಕಾ ಮುಲುತೆನ್ರಾಲಾ * [[:en: Asita|ಅಸಿತಾ]] ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[:en:Wilson Gunaratne|ವಿಲ್ಸನ್ ಗುಣರತ್ನೆ]] * ಉತ್ತರಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅನಸ್ತಾ ಗ್ರೇ * ನೈಮಂತಿಕಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಜಯರತ್ನ ಗಲಗೇದಾರ * ಕೊಕಾಲಿಕಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಇಸುರಾ ನಿಸ್ಸಾಂಕಾ ==ಉತ್ಪಾದನೆ== ===ಅಭಿವೃದ್ಧಿ=== [[:en: Pooja Umashankar|ಪೂಜಾ ಉಮಾಶಂಕರ್]] ಅಭಿನಯದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ [[:en:Sunil Ariyaratne|ಸುನಿಲ್ ಅರಿಯರತ್ನೆ]] ಅವರ [[:en: Paththini|ಪಥಿನಿ]] (೨೦೧೬) ಚಿತ್ರದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಯಶಸ್ಸಿನ ನಂತರ, ಸುನಿಲ್ ಅರಿಯರತ್ನೆಯವರು ತಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಈ ಚಿತ್ರವು ೨ ಜೂನ್ ೨೦೧೮ ರಂದು [[ಸಿಂಗಾಪುರ|ಸಿಂಗಾಪುರದ]] ಕಾರ್ನಿವಲ್ ಸಿನೆಮಾ ಥಿಯೇಟರ್ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ ಸಿಂಗಾಪುರದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾದ ಮೊದಲ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.sarasaviya.lk/2018/05/31/?fn=sa18053115 |title=Sri Lankan cinema in Singapore |publisher=Sarasaviya |accessdate=31 May 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180605034440/http://www.sarasaviya.lk/2018/05/31/?fn=sa18053115 |archive-date=5 June 2018 |url-status=dead }}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== *{{IMDb title|7800040}} *[https://web.archive.org/web/20180428011953/http://www.sarasaviya.lk/2018/04/26/?fn=sa1804262 සුවඳ මල් නිතර පිපියන් රන්කඳට බිම්බා දේවි හෙවත් යශෝධරා] *[https://web.archive.org/web/20180625103815/http://www.sarasaviya.lk/2018/06/21/?fn=sa18062121 බිම්බා දේවී හෙවත් යශෝධරා සිනමා විමසුම] *[https://web.archive.org/web/20180712214537/http://www.sarasaviya.lk/2018/07/11/?fn=sa18071118 ‘යශෝධරා’ මට අභියෝගයක් වුණා] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೫ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ನಾಟಕ]] [[ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರ]] 2104s7muddo2dcmqc8dtmab1y22kwu7 0 173711 1431454 1351801 2026-10-06T18:46:20Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431454 wikitext text/x-wiki '''ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ''' ( {{Langx|no|Norsk mat}} ) ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ನಾರ್ವೆ|ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ]] ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಇದು ಹಲವು ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಭೂಖಂಡದ ಯಾವುದೇ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಬೇಟೆ ಮತ್ತು ಮೀನಿನ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಕೇಂದ್ರಿತವಾಗಿದೆ. ದೀರ್ಘ ಚಳಿಗಾಲದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಅನೇಕ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಬಳಸುವುದರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಆಧುನಿಕ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಂದ ಇನ್ನೂ ಬಲವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿದ್ದರೂ, ಜಾಗತೀಕರಣದಿಂದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ: ಪಾಸ್ತಾ, ಪಿಜ್ಜಾ, ಟ್ಯಾಕೋಗಳು ಮತ್ತು ಮುಂತಾದವು ಮಾಂಸದ ಚೆಂಡುಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಡ್‌ಗಳಂತೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. == ವಿಶಿಷ್ಟ ಮುಖ್ಯ ಊಟಗಳು == [[File:Norwegian.food-Smørbrød-01.jpg|thumb|ಸ್ಮೋರ್‌ಬ್ರಾಡ್, ಒಂದು ತೆರೆದ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸ್ಯಾಂಡ್‌ವಿಚ್]] === ಬೆಳಗಿನ ಉಪಾಹಾರ (''ಫ್ರಾಕೋಸ್ಟ್'') === ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಬೆಳಗಿನ ಉಪಹಾರವು ಬ್ರೆಡ್, ಚೀಸ್ ಮತ್ತು ಹಾಲನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಈ ಉಪಹಾರ ''ಗ್ರೋಟ್'' (ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿದ ಹಿಟ್ಟು ಮತ್ತು ಗ್ರೋಟ್‌ಗಳು) ನಂತಹ ಗಂಜಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ''ಗ್ರೋಟ್'' ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ''ರೊಮೆಗ್ರೋಟ್'' (ಸಾಮಾನ್ಯ ''ಗ್ರೋಟ್'' ಆದರೆ ಹಾಲನ್ನು ಹುಳಿ ಕ್ರೀಮ್‌ನಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಮತ್ತು ''ರಿಸ್ಗ್ರೋಟ್'' (ಗ್ರೋಟ್‌ಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಅನ್ನದೊಂದಿಗೆ ನಿಯಮಿತ ''ಗ್ರೋಟ್'' ) <ref>{{Cite book |last=Laurence |first=Janet |url=https://www.worldcat.org/oclc/76798967 |title=The food and cooking of Norway : traditions, ingredients, tastes, techniques and over 60 classic recipes |date=2007 |publisher=Aquamarine |isbn=978-1-903141-47-2 |location=London |oclc=76798967}}</ref> ಸೇರಿವೆ. === ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಊಟ (''ಲನ್ಸ್ಜ'') === ಹೆಚ್ಚಿನ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ನರಿಗೆ, ವಾರದ ದಿನದ ಪ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಿದ ಊಟವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ''ಮಟ್‌ಪಕ್ಕೆ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅತ್ಯಂತ ಸರಳವಾದ ತೆರೆದ ಮುಖದ [[ಸ್ಯಾಂಡ್‌‌ವಿಚ್|ಸ್ಯಾಂಡ್‌ವಿಚ್‌ಗಳನ್ನು]] ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ, ಪ್ರತಿ ಸ್ಲೈಸ್ ಅನ್ನು ''ಮೆಲ್ಲೊಮ್ಲೆಗ್ಸ್‌ಪಾಪಿರ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮೇಣದ ಕಾಗದದ ಸಣ್ಣ ಹಾಳೆಗಳಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ತೆರೆದ ಮುಖದ ಸ್ಯಾಂಡ್‌ವಿಚ್‌ಗಳನ್ನು (ಬಹು ಮೇಲೋಗರಗಳೊಂದಿಗೆ) ಸ್ಮೋರ್‌ಬ್ರಾಡ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಫೆಟೇರಿಯಾಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಲಾಡ್ ಬಾರ್‌ಗಳು, ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಊಟಗಳು ಮತ್ತು [[ಮೊಸರು]], ಸ್ಕೈರ್ ಮತ್ತು ಕ್ವಾರ್ಗ್‌ನಂತಹ ಡೈರಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (November 2024)">ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ</span>]]'' &#x5D;</sup> === ಭೋಜನ (''ಮಿದ್ದಾಗ್'') === ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ನರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂಜೆ ೪–೭ ಗಂಟೆಯ ಸುಮಾರಿಗೆ ಭೋಜನವನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ದಿನದ ಪ್ರಮುಖ ಊಟವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಲೂಗಡ್ಡೆಯಂತಹ ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟ್-ಭರಿತ ಮತ್ತು ಮಾಂಸ ಅಥವಾ ಮೀನಿನಂತಹ ಪ್ರೋಟೀನ್-ಭರಿತ ಆಹಾರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (November 2024)">ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ</span>]]'' &#x5D;</sup> === ಸಂಜೆ ಊಟ (''ಕ್ವೆಲ್ಡ್ಸ್ಮ್ಯಾಟ್'') === ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ನರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂಜೆ ಮಲಗುವ ಮುನ್ನ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಊಟ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಬೆಳಗಿನಂತೆ ಲಘು ಉಪಾಹಾರವಾಗಿರಬಹುದು.<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (November 2024)">ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ</span>]]'' &#x5D;</sup> == ಮಾಂಸಹಾರ == [[ಚಿತ್ರ:Biffsnadder.jpg|right|thumb| ಬಿಫ್ಸ್ನಾಡರ್]] [[ಚಿತ್ರ:Flesk_og_duppe._Olsen_på_Bryn._Desember_2023.jpg|right|thumb| ಫ್ಲೆಸ್ಕ್ ಓಗ್ ಡಪ್ಪೆ]] [[ಚಿತ್ರ:Får_i_kål.jpg|right|thumb| ಫಾರಿಕಾಲ್]] ಸಂರಕ್ಷಿತ ಮಾಂಸ ಮತ್ತು [[ಸಾಸೇಜ್|ಸಾಸೇಜ್‌ಗಳು]] ವಿವಿಧ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹುಳಿ ಕ್ರೀಮ್ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಫ್ಲಾಟ್‌ಬ್ರೆಡ್ ಅಥವಾ ಗೋಧಿ/ಆಲೂಗಡ್ಡೆ ಹೊದಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಇರುತ್ತವೆ. ''ಫೆನಾಲಾರ್'' ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬೇಯಿಸುವ ಕುರಿಮರಿಯ ಕಾಲು. ''ಮೊರ್'' ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೊಗೆಯಾಡಿಸಿದ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಸಾಸೇಜ್ ಆಗಿದೆ. ಕುರಿಮರಿ ಮತ್ತು ಮೇಕೆ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ, ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ''ಫಾರಿಕಾಲ್'' (ಎಲೆಕೋಸಿನೊಂದಿಗೆ ಕುರಿಮರಿ ಸ್ಟ್ಯೂ) ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ''ಪಿನ್ನೆಕ್ಜೋಟ್'' - ಆವಿಯಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿದ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹೊಗೆಯಾಡಿಸಿದ ಮಟನ್ ಪಕ್ಕೆಲುಬುಗಳನ್ನು, "ಕೋಲು ಮಾಂಸ" ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುವ ಈ ಖಾದ್ಯವನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ನಾರ್ವೆಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ಭೋಜನವಾಗಿ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇತರ ಮಾಂಸ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳು ಸೇರಿವೆ: '''ಕ್ಜೋಟ್ಕಾಕರ್''': ಮಗುವಿನ ಮುಷ್ಟಿಯ ಗಾತ್ರದ ಮಾಂಸದ ಪ್ಯಾಟೀಸ್ ಅಥವಾ ಬರ್ಗರ್‌ಗಳನ್ನು ರುಬ್ಬಿದ ಗೋಮಾಂಸ, ಈರುಳ್ಳಿ, ಉಪ್ಪು ಮತ್ತು ಮೆಣಸಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ''ಎಸ್ಪಾಗ್ನೋಲ್ ಸಾಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ'' ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ''ಕ್ಜೋಟ್ಕಾಕೆಸಾಸ್'' ಅಥವಾ ''ಬ್ರನ್ಸಾಸ್'' ). ಆಲೂಗಡ್ಡೆ, ಬೇಯಿಸಿದ ಬಟಾಣಿ ಅಥವಾ ಎಲೆಕೋಸು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾರೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಲಿಂಗೊನ್‌ಬೆರಿ ಜಾಮ್|ಲಿಂಗೊನ್‌ಬೆರಿ ಜಾಮ್‌ನೊಂದಿಗೆ]] ತಿನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. '''ಕ್ಜೋಟ್‌ಬೋಲ್ಲರ್'''– '''ಮಾಂಸದ ಚೆಂಡುಗಳು''' : ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಮಾಂಸದ ಚೆಂಡುಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಹಿಸುಕಿದ ಆಲೂಗಡ್ಡೆ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಮ್ ಸಾಸ್ ಅಥವಾ ''ಎಸ್ಪಾಗ್ನೋಲ್ ಸಾಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ'' ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. '''ಸ್ವಿನೆಕೋಟೆಲೆಟರ್''' - '''ಹಂದಿ ಮಾಂಸದ ತುಂಡುಗಳು''' : ಸರಳವಾಗಿ ಹುರಿದು ಆಲೂಗಡ್ಡೆ, ಹುರಿದ ಈರುಳ್ಳಿ ಅಥವಾ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಯಾವುದೇ ತರಕಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. '''ಸ್ವಿನೆಸ್ಟೆಕ್''' - '''ಹುರಿದ ಹಂದಿಮಾಂಸ''' : ಇದು ಸಾಮನ್ಯವಾಗಿ ಭಾನುವಾರದಂದು ಮಾಡುವ ಭೋಜನ, ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ ಎಲೆಕೋಸು (ಜರ್ಮನ್ ಸೌರ್‌ಕ್ರಾಟ್‌ನ ಸಿಹಿ ವಿಧ), ಗ್ರೇವಿ, ತರಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಆಲೂಗಡ್ಡೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ಉತ್ತಮ ಮಾಂಸದ ತುಂಡುಗಳನ್ನು ಹುರಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸೈಡ್ ಡಿಶ್‌ಗಳು ಋತುಮಾನ ಮತ್ತು ಮಾಂಸದೊಂದಿಗೆ ಏನು ಲಭ್ಯತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ಹುರಿದ ಕುರಿಮರಿ ಕಾಲನ್ನು ಈಸ್ಟರ್ ಖಾದ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹುರಿದ ಗೋಮಾಂಸವು ತುಂಬಾ ಸಾಮಾನ್ಯವಲ್ಲ ಮತ್ತು ಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಂಸವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹುರಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Cookbook-beef-stew.jpg|thumb| ಲೋಬ್‌ಸ್ಕೌಸ್]] '''ಲ್ಯಾಪ್ಸ್ಕೌಸ್''' - ಸ್ಟ್ಯೂ: ಬೇಯಿಸಿದ ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಆಲೂಗಡ್ಡೆ, ಕ್ಯಾರೆಟ್, ಸ್ವೀಡ್ ಮತ್ತು ಈರುಳ್ಳಿಯಂತಹ ವಿವಿಧ ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸ್ಟ್ಯೂ. ಲೋಬ್ಸ್ಕೌಸ್‌ಅನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಫ್ಲಾಟ್‌ಬ್ರಾಡ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. '''ಫಾರಿಕಾಲ್''' - ಮಟನ್ ಸ್ಟ್ಯೂ: ನಾರ್ವೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖಾದ್ಯ. ಎಲೆಕೋಸು ಮತ್ತು ಕುರಿಮರಿಯನ್ನು ಒಂದು ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಕರಿಮೆಣಸು ಮತ್ತು ಉಪ್ಪಿನೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು, ಕೆಲವು ಪಾಕವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಸಾಸ್‌ಅನ್ನು ದಪ್ಪವಾಗಿಸಲು ಗೋಧಿ ಹಿಟ್ಟು ಹಾಕಿ) ಪದರಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ, ನೀರಿನಿಂದ ಮುಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಾಂಸವು ತುಂಬಾ ಮೃದುವಾಗುವವರೆಗೆ ಕುದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಖಾದ್ಯವನ್ನು ಆಲೂಗಡ್ಡೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. '''ಸ್ಟೆಕ್ಟೆ ಪೋಲ್ಸರ್''' - ಹುರಿದ ಸಾಸೇಜ್‌ಗಳು: ತಾಜಾ ಸಾಸೇಜ್‌ಗಳನ್ನು ಹುರಿದು ತರಕಾರಿಗಳು, ಆಲೂಗಡ್ಡೆ, ಬಟಾಣಿ ಮತ್ತು ಬಹುಶಃ ಸ್ವಲ್ಪ ಗ್ರೇವಿಯೊಂದಿಗೆ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. '''ಸಿಲ್ಟೆಲಾಬ್''' ಅನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ಸಮಯದ ಮೊದಲು ತಿನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಬೇಯಿಸಿದ, ಉಪ್ಪು-ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಹಂದಿ ಮಾಂಸದಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಒಬ್ಬರ ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ತಿನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ತಿಂಡಿಯಾಗಿ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬೀಟ್ರೂಟ್, ಸಾಸಿವೆ ಮತ್ತು ತಾಜಾ ಬ್ರೆಡ್ ಅಥವಾ ''ಲೆಫ್ಸೆ'' ಅಥವಾ ಫ್ಲಾಟ್‌ಬ್ರೆಡ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ''ಸಿಲ್ಟೆಲಾಬ್ ಅನ್ನು'' ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ''ಜುಲಿಯೋಲ್'' (ಇಂಗ್ಲಿಷ್: ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ಏಲ್), ಬಿಯರ್ ಮತ್ತು ಮದ್ಯ ( ಅಕ್ವಾವಿಟ್‌ನಂತೆ ) ನೊಂದಿಗೆ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ''ಸಿಲ್ಟೆಲಾಬ್'' ತುಂಬಾ ಉಪ್ಪುಸಹಿತ ಆಹಾರವಾಗಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Pinnekjott.jpg|thumb| ಸ್ವೀಡ್ ಪ್ಯೂರಿ ಮತ್ತು [[ಆಲೂಗಡ್ಡೆ|ಆಲೂಗಡ್ಡೆಗಳೊಂದಿಗೆ]] ಪಿನ್ನೆಕ್ಜೊಟ್ಟ್]] '''ಪಿನ್ನೆಕ್ಜೋಟ್''' ಕುರಿಮರಿ ಅಥವಾ ಮೇಕೆಯ ಪಕ್ಕೆಲುಬುಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಮುಖ್ಯ ಭೋಜನ ಭಕ್ಷ್ಯವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಈ ಖಾದ್ಯವು ಪಶ್ಚಿಮ ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ [[ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್|ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್]] ಆಚರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವೇಗವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಿದೆ. ೩೧% ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ನರು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ಭೋಜನಕ್ಕೆ ''ಪಿನ್ನೆಕ್‌ಜೋಟ್ ಅನ್ನು'' ತಿನ್ನುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ''ಪಿನ್ನೆಕ್‌ಜೊಟ್ ಅನ್ನು'' ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ಯೂರೀಡ್ ಸ್ವೀಡ್ (ರುಟಾಬಾಗಾ) ಮತ್ತು ಆಲೂಗಡ್ಡೆ, ಬಿಯರ್ ಮತ್ತು ''ಅಕೆವಿಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ'' ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. '''ಸ್ಮಲಾಹೋವ್''' ಒಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಖಾದ್ಯ, ಆದರೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸ್ಥಳೀಯ ವಿಚಿತ್ರತೆಯಾಗಿದೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಿನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕುರಿಯ ತಲೆಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತಲೆಯ ಚರ್ಮ ಮತ್ತು ಉಣ್ಣೆಯನ್ನು ಸುಟ್ಟು, ಮೆದುಳನ್ನು ತೆಗೆದು, ತಲೆಯನ್ನು ಉಪ್ಪು ಹಾಕಿ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹೊಗೆಯಾಡಿಸಿ ಒಣಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತಲೆಯನ್ನು ಸುಮಾರು ೩ ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಬೇಯಿಸಿ ಹಿಸುಕಿದ ಸ್ವೀಡ್ ಮತ್ತು ಆಲೂಗಡ್ಡೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. '''ಸೋಡ್''' ಎಂಬುದು ಕುರಿಮರಿ ಮತ್ತು ಮಾಂಸದ ಚೆಂಡುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸೂಪ್ ತರಹದ ಊಟವಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಆಲೂಗಡ್ಡೆ ಅಥವಾ ಕ್ಯಾರೆಟ್‌ನಂತಹ ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಸಹ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. '''ಗ್ರಿಟೆರೆಟ್''' (ಅಕಾ ಗ್ರೈಟ್, ಅಕ್ಷರಶಃ ಸಾಸ್ ಪ್ಯಾನ್ ಮೀಲ್) ಎಂದರೆ ಹಸು ಅಥವಾ ಕುರಿಮರಿಯ ಮಾಂಸ, ಅಕ್ಕಿ (ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪಾಸ್ತಾದಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ), ಟೊಮೆಟೊ, ಸೌಮ್ಯವಾದ ಮಸಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಂಪುಮೆಣಸು, ಈರುಳ್ಳಿ, ಕಿಡ್ನಿ ಬೀನ್ಸ್ ಅಥವಾ ಚಾಂಪಿಗ್ನಾನ್‌ನಂತಹ ಇತರ ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಸ್ಟ್ಯೂಗಳು. ಈ ಊಟವನ್ನು ೧೯೭೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಟೊರೊ ಪೌಡರ್‌ಬ್ಯಾಗ್ ಮೀಲ್ಸ್ <ref>{{Cite web |date=15 April 2016 |title=Ingen stor suksess for Toros "Meksikansk gryte" i Mexico |url=https://www.dagbladet.no/tema/ingen-stor-suksess-for-toros-meksikansk-gryte-i-mexico/60452964 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230802060300/https://www.dagbladet.no/tema/ingen-stor-suksess-for-toros-meksikansk-gryte-i-mexico/60452964 |archive-date=2 August 2023 |access-date=10 January 2021 |language=nb}}</ref> ಎಂಬ ಭೌಗೋಳಿಕ ಹೆಸರುಗಳು ತಪ್ಪಾಗಿರುವುದರಿಂದ (ಉದಾ. ಮೆಕ್ಸಿಕನ್, ಅಮೇರಿಕನ್) ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಈಗ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. === ಗೇಮ್ === [[ಚಿತ್ರ:Norwegian.cuisine-Reinsdyrsteik-01.jpg|thumb| ''ರೈನ್ಸ್‌ಡೈರ್‌ಸ್ಟೀಕ್'' (ಹಿಮಸಾರಂಗ ಹುರಿದ) [[ಲಿಂಗೊನ್‌ಬೆರಿ ಜಾಮ್|ಲಿಂಗೊನ್‌ಬೆರಿ ಜಾಮ್‌ನೊಂದಿಗೆ]] ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ]] ಉನ್ನತ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯು ಬೇಟೆಯ ಮೇಲೆ ಬಹಳ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮೂಸ್, ಹಿಮಸಾರಂಗ (ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಆಟವಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಹಿಮಸಾರಂಗಗಳು ಅರೆ-ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ), ಪರ್ವತ ಮೊಲ, ಬಾತುಕೋಳಿ, ರಾಕ್ ಪ್ಟಾರ್ಮಿಗನ್ ಮತ್ತು ಕೋಳಿ . ಈ ಮಾಂಸಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೇಟೆಯಾಡಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ರವಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಬಡಿಸಲು ನಾರ್ವೆಯಾದ್ಯಂತ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಲಭ್ಯವಿದೆ. '''ಜೋಯಿಕಾ''' - ಹಸು, ಜಿಂಕೆ, ಕುರಿಮರಿ ಮತ್ತು ಹಂದಿಯ ಸಿಪ್ಪೆಯ ಮಿಶ್ರಣದಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಮಾಂಸದ ಉಂಡೆಗಳು, <ref>{{Cite web |title=Reinsdyrkaker 500 g |url=https://kolonial.no/produkter/6637-joika-reinsdyrkaker/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210422232040/https://kolonial.no/produkter/6637-joika-reinsdyrkaker/ |archive-date=22 April 2021 |access-date=23 April 2021 |language=nb}}</ref> ಹಿಸುಕಿದ ಆಲೂಗಡ್ಡೆಯೊಂದಿಗೆ ತುಂಬಾ ದಪ್ಪವಾದ ಗ್ರೇವಿಯಲ್ಲಿ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಗ್ರೇವಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರೂನೋಸ್ಟ್ ಅಥವಾ ಮೇಕೆ ಹಾಲು ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ಪದವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದ (ಹಿಂದಿನ ಡಬ್ಬಿಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ) ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್ ಹೊಂದಿರುವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಅನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. === ಆಫಲ್ === ಆಫಲ್ ಅನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ತಿನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ, ''ಲಿವರ್‌ಪೋಸ್ಟೆ'' (ಲಿವರ್ ಪೇಟ್) ಸ್ಯಾಂಡ್‌ವಿಚ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಸ್ಪ್ರೆಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಜೊತೆಗೆ ''ಸಿಲ್ಟೆ'' (ಬ್ರಾನ್) ಮತ್ತು ''ಟಂಗೆ'' (ಗೋಮಾಂಸ ನಾಲಿಗೆ) ನಂತಹ ಕೋಲ್ಡ್ ಕಟ್‌ಗಳು. === ಸಮುದ್ರಾಹಾರ === [[ಚಿತ್ರ:Laxrätter.jpg|thumb| ಸಾಲ್ಮನ್ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳು : ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಗ್ರ್ಯಾವ್ಲ್ಯಾಕ್ಸ್, ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೋಲ್ಡ್-ಸ್ಮೋಕ್ಡ್ ಮತ್ತು ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಾರ್ಮ್-ಸ್ಮೋಕ್ಡ್.]] ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಾರ್ಸ್ ಖಾದ್ಯವೆಂದರೆ ಹೊಗೆಯಾಡಿಸಿದ ಸಾಲ್ಮನ್ . ಇದು ಈಗ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ರಫ್ತು ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿದ್ದು, ಆಧುನಿಕ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯನ್ ಕೊಡುಗೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. *ಹೊಗೆಯಾಡಿಸಿದ ಸಾಲ್ಮನ್: ಜನಪ್ರಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯನ್ ರಫ್ತು, ಸ್ಕ್ರಾಂಬಲ್ಡ್ ಮೊಟ್ಟೆಗಳು, ಸಬ್ಬಸಿಗೆ, ಸ್ಯಾಂಡ್‌ವಿಚ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಸಿವೆ ಸಾಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. *ಗ್ರಾವ್ಲಾಕ್ಸ್: ಸಕ್ಕರೆ, ಉಪ್ಪು ಮತ್ತು ಸಬ್ಬಸಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಸಾಲ್ಮನ್; ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ 24 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. *ರಾಕ್‌ಫಿಸ್ಕ್: ಹುದುಗಿಸಿದ ಟ್ರೌಟ್ ಅಥವಾ ಚಾರ್, 2-3 ತಿಂಗಳು ಉಪ್ಪುಸಹಿತ, ಬೇಯಿಸದೆ ತಿನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. *ಸ್ಟಾಕ್‌ಫಿಶ್: ಒಣಗಿದ ಕಾಡ್, ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ರಫ್ತು, ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. *ಸಮುದ್ರಾಹಾರ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳು: ಸಾಲ್ಮನ್, ಕಾಡ್, ಹೆರಿಂಗ್, ಸಾರ್ಡೀನ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕೆರೆಲ್ ಅನ್ನು ಸೇರಿಸಿ, ತಾಜಾವಾಗಿ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹೊಗೆಯಾಡಿಸಿದ, ಉಪ್ಪುಸಹಿತ ಅಥವಾ ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. *ಮೋಲ್ಜೆ: ಬೇಯಿಸಿದ ಮೀನು, ರೋ ಮತ್ತು ಯಕೃತ್ತು; ಉತ್ತರ ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಚಳಿಗಾಲದ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. *ತಿಮಿಂಗಿಲ ಮಾಂಸ: ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಗೋಮಾಂಸ ಬದಲಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ತಿನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. *ಲುಟೆಫಿಸ್ಕ್: ಲೈನಲ್ಲಿ ನೆನೆಸಿದ ಒಣಗಿದ ಮೀನು (ಕಾಡ್ ಅಥವಾ ಲಿಂಗ್), ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ಖಾದ್ಯ. *ಟೋರ್ಸ್ಕ್: ಬೇಯಿಸಿದ ಕಾಡ್, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೇಯಿಸಿದ ಆಲೂಗಡ್ಡೆ ಮತ್ತು ಕರಗಿದ ಬೆಣ್ಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. *ಸ್ಟೆಕ್ಟ್ ಫಿಸ್ಕ್: ಬ್ರೇಸ್ಡ್ ಮೀನು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಲೂಗಡ್ಡೆ ಮತ್ತು ಕೆನೆ ಸಾಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. *ಫಿಸ್ಕೆಸುಪ್ಪೆ: ಕ್ಯಾರೆಟ್, ಈರುಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಆಲೂಗಡ್ಡೆಯಂತಹ ತರಕಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಾಲು ಆಧಾರಿತ ಮೀನು ಸೂಪ್. *ಸ್ಪೆಕೆಸಿಲ್ಡ್: ಉಪ್ಪುಸಹಿತ ಹೆರಿಂಗ್, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಲೂಗಡ್ಡೆ, ಬೀಟ್ಗೆಡ್ಡೆಗಳು, ಹಸಿ ಈರುಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಫ್ಲಾಟ್‌ಬ್ರಾಡ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. *ಸರ್ಸಿಲ್ಡ್: ವಿವಿಧ ವಿನೆಗರ್ ಆಧಾರಿತ ಸಾಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ ಹೆರಿಂಗ್, ಹಸಿವನ್ನು ನೀಗಿಸಲು ಅಥವಾ ರೈ ಬ್ರೆಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಬ್ರೆಡ್‌ಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Norwegian_peasant_baking_bread.png|thumb| ೧೯೧೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ರೈತನೊಬ್ಬ ಚಪ್ಪಟೆ ಬ್ರೆಡ್ ತಯಾರಿಸುತ್ತಿರುವುದು.]] ಬ್ರೆಡ್ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬೇಕರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಪರ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥವಾಗಿದೆ. ನಾರ್ವೆಯ ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳಂತಹ ವಸತಿ ಸೌಕರ್ಯಗಳು ಬ್ರೆಡ್‌ಗಳ ಸಮೃದ್ಧ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಧಾನ್ಯದ ಹಿಟ್ಟನ್ನು ( '''ಗ್ರೋವ್‌ಬ್ರಾಡ್''', ಅಥವಾ "ಒರಟಾದ ಬ್ರೆಡ್") ಹೊಂದಿರುವ ಬ್ರೆಡ್‌ಗಳು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಬ್ರೆಡ್ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಆಹಾರದ ಗಣನೀಯ ಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಅವು ಪೌಷ್ಟಿಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. 80% ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ನರು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಬ್ರೆಡ್ ತಿನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಬೆಳಗಿನ ಉಪಾಹಾರ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಊಟಕ್ಕೆ ಬೆಣ್ಣೆಯೊಂದಿಗೆ ತೆರೆದ-ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಸ್ಯಾಂಡ್‌ವಿಚ್‌ಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ. <ref>{{Cite web |last=storbyuniversitetet |first=OsloMet- |title=Forbruksforskningsinstituttet SIFO |url=https://www.oslomet.no/om/sifo |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220627134729/https://www.oslomet.no/om/sifo |archive-date=27 June 2022 |access-date=28 June 2022 |website=www.oslomet.no}}</ref> ಆಲೂಗಡ್ಡೆ, ಹಾಲು ಅಥವಾ ಕೆನೆ (ಅಥವಾ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೊಬ್ಬು) ಮತ್ತು ಹಿಟ್ಟಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೆಫ್ಸೆ ಎಂಬ ಮೃದುವಾದ ಫ್ಲಾಟ್ ಬ್ರೆಡ್ ಕೂಡ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಸೂಪರ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಬ್ರೆಡ್ ನ ವೈವಿಧ್ಯಗಳು ಬಹಳ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ: ''ವಿಟ್ ನರ್ಗರ್'' (ಗರಿಗರಿಯಾದ-ಕ್ರಸ್ಟೆಡ್ ಗೋಧಿ ಬ್ರೆಡ್), ''ಗ್ರೋವ್ ಬ್ರಾಡ್'' (ಸಂಪೂರ್ಣ ಗೋಧಿ ಬ್ರೆಡ್, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಿರಪ್ ನೊಂದಿಗೆ), ''ಲಾಫ್'' (ಮೃದುವಾದ ಗೋಧಿ ಬ್ರೆಡ್), ಹುಳಿ ಬ್ರೆಡ್, [[Polarbrød|ಪೋಲಾರ್ ಬ್ರಾಡ್]] ಮತ್ತು ಇತರ ಜರ್ಮನ್ ಶೈಲಿಯ ಬ್ರೆಡ್ ಗಳು. ಬ್ಯಾಗೆಟ್‌ಗಳು, ಸಿಯಾಬಟ್ಟಾ, ಬಾಗಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಮುಂತಾದವುಗಳು ಸಹ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. ಹ್ಯಾನ್ಸಿಯಾಟಿಕ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ, ಹ್ಯಾನ್ಸಿಯಾಟಿಕ್ ಲೀಗ್ ಮೀನುಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು. ಜರ್ಮನ್ ಹ್ಯಾನ್ಸಿಯಾಟಿಕ್ ಲೀಗ್ ಮತ್ತು ಡ್ಯಾನಿಶ್ ವಸಾಹತುಗಾರರು ಇಬ್ಬರೂ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದರು, ಭೂಖಂಡದ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು, ರುಚಿ ಮತ್ತು ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ತಂದರು. ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ನರು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗರಿಗರಿಯಾದ ಕ್ರಸ್ಟ್ ಅನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಬ್ರೆಡ್ ಮೃದುವಾದ ಕ್ರಸ್ಟ್ ಅನ್ನು ಹಳೆಯದಾಗಿರುವುದರ ಸಂಕೇತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಗೋಧಿ ಮತ್ತು ರೈ ಜೊತೆಗೆ ಓಟ್ಸ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು ಯುಕೆ ಖಂಡಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಬ್ರೆಡ್ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಅತ್ಯಂತ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಏಕದಳವಾಗಿದೆ. ಬೀಜಗಳು ಮತ್ತು ಬೀಜಗಳು (ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ ಬೀಜಗಳು ಮತ್ತು ವಾಲ್ನಟ್ಸ್ ನಂತಹವು) ಆಲಿವ್ಗಳು ಮತ್ತು ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಒಣಗಿಸಿದ ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಬ್ರೆಡ್ನ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಬಳಸುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪದಾರ್ಥಗಳಾಗಿವೆ. == ಜನ == [[ಇಂಗ್ರಿಡ್ ಎಸ್ಪೆಲಿಡ್ ಹೊವಿಗ್]] ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಟಿವಿ ಅಡುಗೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಡಜನ್ಗಟ್ಟಲೆ ಅಡುಗೆ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದರು. ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ ನೈಟ್ ಪದವಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref name="Carlsen 2018 y369">{{cite web | last=Carlsen | first=Helge | title=Ingrid Espelid Hovig er død | website=NRK | date=3 August 2018 | url=https://www.nrk.no/norge/ingrid-espelid-hovig-er-dod-1.14151500 | language=nb | access-date=10 August 2023 | archive-date=14 February 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190214232652/https://www.nrk.no/norge/ingrid-espelid-hovig-er-dod-1.14151500 | url-status=live }}</ref> ==ಪಾನೀಯಗಳು== ===ಕಾಫಿ=== ನಾರ್ವೆ [[ಕಾಫಿ]] ಗೆ ಬಲವಾದ ಒಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, 2011 ರಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಕುಡಿಯುವವರು {{cvt|142|L}}, ಅಥವಾ {{cvt|9.5|kg}} ಕಾಫಿ. 2018 ರಲ್ಲಿ, ನಾರ್ವೆ ವಿಶ್ವದ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ತಲಾ ಕಾಫಿ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು<ref>https://www.bbc.com/news/business-43742686</ref>, ಮತ್ತು ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಫಿ ದೊಡ್ಡ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾಫಿ ಮತ್ತು ಕೇಕ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಜನರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕೂಟಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳ ನಂತರ ಕಾಫಿಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಿಹಿತಿಂಡಿಯೊಂದಿಗೆ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ, ಕಾಫಿಯನ್ನು ಕಪ್‌ಗಿಂತ ಮಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=https://www.visitnorway.com/things-to-do/food-and-drink/drink-your-way-through-norway/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2025-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250407101755/https://www.visitnorway.com/things-to-do/food-and-drink/drink-your-way-through-norway/ |archive-date=2025-04-07 |url-status=dead}}</ref> ಇಟಾಲಿಯನ್ ಶೈಲಿಯ ಕಾಫಿ ಬಾರ್‌ಗಳು ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. ಕಾಫಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ಯುಕ್ತ ಪಾನೀಯವೆಂದರೆ ''[[ಕರ್ಸ್ಕ್]]'', ಇದು ಟ್ರೋಂಡೆಲಾಗ್‌ನ ಪಾನೀಯವಾಗಿದೆ. ===ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್=== ನಾರ್ವೆಯು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ-ಪ್ರಮಾಣದ ಬ್ರೂಯಿಂಗ್ ಎರಡರಲ್ಲೂ ದೀರ್ಘ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಮೈಕ್ರೋಬ್ರೂವರಿಗಳು ಮತ್ತು [[ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಬಿಯರ್]] ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಿವೆ. ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ನೀತಿಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಬ್ರೂಯಿಂಗ್ ಸಮುದಾಯವು ವಿವಿಧ ಪಾನೀಯಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ, ಕೆಲವು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಅಲ್ಲ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಬಿಯರ್‌ಗಳು ಪಿಲ್ಸ್ನರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ರೆಡ್ ಬಿಯರ್‌ಗಳು (''ಬೇಯರ್''), ಆದರೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬಿಯರ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಮತ್ತು ಮಾಲ್ಟ್ ಅಂಶದೊಂದಿಗೆ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ. ''[[ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಯರ್#ಸ್ಟೈಲ್ಸ್|ಜುಲಿಯೋಲ್]]'' (ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ಬಿಯರ್) ತಯಾರಿಸುವುದು ಜನಪ್ರಿಯ ಅಭ್ಯಾಸವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. ಅನೇಕ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ನರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಬಿಯರ್ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಹಲವಾರು [[ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಯರ್|ಬ್ರೂವರಿಗಳು ಮತ್ತು ಮೈಕ್ರೋಬ್ರೂವರಿಗಳು]] ಇವೆ. ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ನಿಯಮಗಳಿಂದಾಗಿ ಸೈಡರ್ ತಯಾರಿಕೆ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜೇನು ವೈನ್, (ಮೀಡ್), [[ಆಸತ್ರು]] ಮತ್ತು ನಾರ್ಸ್ ನಿಯೋಪೇಗನಿಸಂನ ಅಭಿಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಅಭ್ಯಾಸಕಾರರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ನಾರ್ವೆಯ ಕಠಿಣ ಹವಾಮಾನದಿಂದಾಗಿ, ವೈನ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವೈನ್‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರಿ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಮಳಿಗೆಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಬಟ್ಟಿ ಇಳಿಸಿದ ಪಾನೀಯಗಳಲ್ಲಿ ''ಅಕೆವಿಟ್'' ಸೇರಿದೆ, ಇದು [[ಅಕ್ವಾವಿಟ್]] ಅಥವಾ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ''[[ಅಕ್ವಾ ವಿಟೇ]]'' ("ಜೀವನದ ನೀರು") ದ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕ್ಯಾರೆವೇ-ಮಸಾಲೆಯುಕ್ತ ಮದ್ಯವಾಗಿದೆ. ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ''ಲಿನಿ'' ಶೈಲಿಯ ಅಕೆವಿಟ್ ಅನ್ನು ಸಮಭಾಜಕ ವೃತ್ತವನ್ನು ದಾಟುವ ಹಡಗುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾದ ಶೆರ್ರಿ ಪೀಪಾಯಿಗಳಲ್ಲಿ ಪಕ್ವಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇತರ ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯನ್ ಆವೃತ್ತಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಅದರ ರುಚಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ನಾರ್ವೆ ವೋಡ್ಕಾ, ಬಾಟಲ್ ನೀರು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣಿನ ರಸಗಳನ್ನು ಸಹ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ''ಹೆಜೆಮ್‌ಬ್ರೆಂಟ್'' (ಮೂನ್‌ಶೈನ್) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಬಟ್ಟಿ ಇಳಿಸಿದ ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ ಇನ್ನೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಕಾನೂನು ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು 60% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಹೊಂದಿರುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಮಾದಕ ದ್ರವ್ಯಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Tilvirkning av alkoholholdig drikk">{{cite web |url=http://lovdata.no/all/tl-19890602-027-010.html#6-1 |title=Lovdata – ಕಳುಹಿಸುವವರು ರಿಕ್ಟಿಗ್ ಸೈಡ್ ಅನ್ನು ತಲುಪಲು |publisher=Lovdata.no |date=2 ಜೂನ್ 1989 |access-date=14 ನವೆಂಬರ್ 2013 |language=no |archive-date=11 ಜೂನ್ 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150611065608/https://lovdata.no/all/tl-19890602-027-010.html#6-1 |url-status=live }}</ref> ಬಿಯರ್ ವಾರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 9:00 ರಿಂದ ಸಂಜೆ 20:00 ರವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಶನಿವಾರದಂದು ಸಂಜೆ 9:00 ರಿಂದ ಸಂಜೆ 6:00 ರವರೆಗೆ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ, ಆದರೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಮದ್ಯದ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ (*ವಿನ್ಮೊನೊಪೊಲೆಟ್*) ವೈನ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪಿರಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ವಾರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಜೆ 6:00 ರವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಶನಿವಾರ ಸಂಜೆ 6:00 ರವರೆಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ===ಸೋಡಾ ವಾಟರ್=== ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸ್ಥಳೀಯ ಸೋಡಾ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ [[ಸೋಲೋ (ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಾಫ್ಟ್ ಡ್ರಿಂಕ್)|ಸೋಲೋ]], ಇದು ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸೋಡಾ ಬ್ರಾಂಡ್ ಆಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು 1934 ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=https://www.drikkeglede.no/fun-facts-om-brus-og-vann/fun-facts-om-brus-og-vann-article846-430.html|title=ಬ್ರಸ್ ಮತ್ತು ವ್ಯಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೋಜಿನ ಸಂಗತಿಗಳು – ಡ್ರಿಕೆಗ್ಲೆಡ್: ಬ್ರೈಗ್ಗೆರಿ- og Drikkevareforeningen|access-date=26 ಜೂನ್ 2021|archive-date=26 ಜೂನ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210626161911/https://www.drikkeglede.no/fun-facts-om-brus-og-vann/fun-facts-om-brus-og-vann-article846-430.html|url-status=live}}</ref> ನಾರ್ವೆಯ ಇತರ ಜನಪ್ರಿಯ ಸೋಡಾಗಳಲ್ಲಿ Urge, E. C. Dahls Brewery ನಿಂದ ಶುಂಠಿ ಬಿಯರ್ ಮತ್ತು ಆಸ್ಕರ್ ಸಿಲ್ಟೆ ಮಿನರಲ್ ವಾಟರ್ ಕಂಪನಿಯ ಅನಾನಸ್ ಮತ್ತು ಪಿಯರ್ ಸೋಡಾಗಳಂತಹ ಸುವಾಸನೆಯ ಸೋಡಾಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ, ''[[ಜುಲೆಬ್ರಸ್]]'' (ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ಸೋಡಾ) ಕಾಲೋಚಿತ ನೆಚ್ಚಿನದು. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ನಾರ್ವೆ]] [[ವರ್ಗ:ನಾರ್ವೆ ಖಾದ್ಯಗಳು]] iqwwoz5u7m5yqh47fsxp8e5vyg6b7lf 0 174160 1431453 1372052 2026-10-06T18:45:21Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431453 wikitext text/x-wiki {{Infobox political system | name = Politics of Norway | native_name = ''Norges politiske system'' ([[Bokmål|Norwegian Bokmål]])<br>''Noregs politiske system'' ([[Nynorsk|Norwegian Nynorsk]]) | image = Coat of arms of Norway.svg | image_size = 100 | caption = [[Coat of arms of Norway]] | type = [[Unitary state|Unitary]] [[Parliamentary system|parliamentary]] [[constitutional monarchy]] | constitution = [[Constitution of Norway]] | legislature = [[Storting]] | legislature_type = [[Unicameralism|Unicameral]] | legislature_place = [[Storting building]] | legislature_speaker = [[Masud Gharahkhani]] | legislature_speaker_title = [[List of presidents of the Storting|President of the Storting]] | upperhouse = | upperhouse_speaker = | upperhouse_speaker_title = | upperhouse_appointer = | lowerhouse = | lowerhouse_speaker = | lowerhouse_speaker_title = | lowerhouse_appointer = | title_hos = [[Monarchy of Norway|Monarch]] | current_hos = [[Harald V of Norway|Harald V]] | appointer_hos = [[Succession to the Norwegian throne|Hereditary]] | title_hog = [[Prime Minister of Norway|Prime Minister]] | current_hog = [[Jonas Gahr Støre]] | appointer_hog = [[Monarchy of Norway|Monarch]] | title_hosag = | current_hosag = | appointer_hosag = | cabinet = [[Council of State (Norway)|Council of State]] | current_cabinet = [[Støre's Cabinet]] | cabinet_leader = Prime Minister | cabinet_deputyleader = | cabinet_appointer = Monarch | cabinet_hq = [[Regjeringskvartalet|Government Quarter]] | cabinet_ministries = [[Government agencies in Norway|17]] | judiciary = [[Judiciary of Norway]] | judiciary_head = [[Monica Mæland]] | courts = | court = [[Supreme Court of Norway|Supreme Court]] | chief_judge = [[Toril Marie Øie]] | court_seat = | court1 = | chief_judge1 = | court_seat1 = }} "ನಾರ್ವೆಯ ರಾಜಕೀಯ"ವು [[ಸಂಸದೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ಸಂಸದೀಯ]], [[ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ|ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ]] [[ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ]]ದ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. [[ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರ]]ವನ್ನು [[ನಾರ್ವೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ]] ನೇತೃತ್ವದ [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಪಟ್ಟಿ]], [[ರಾಜ್ಯ ಮಂಡಳಿ]], [[ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರ]] ಚಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಶಾಸಕಾಂಗ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು [[ಸರ್ಕಾರ]] ಮತ್ತು [[ಶಾಸಕಾಂಗ]], [[ಬಹು-ಪಕ್ಷ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯೊಳಗೆ ಚುನಾಯಿತವಾದ [[ಶಾಸಕಾಂಗ]] ಎರಡರಲ್ಲೂ ವಹಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ನಾರ್ವೆಯ ನ್ಯಾಯಾಂಗ]] ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಶಾಖೆ ಮತ್ತು ಶಾಸಕಾಂಗದ [[ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ|ಸ್ವತಂತ್ರ]]. [[ವಿ-ಡೆಮ್ ಡೆಮಾಕ್ರಸಿ ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳು]] ಪ್ರಕಾರ, 2023 ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೆ ವಿಶ್ವದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿತ್ತು.<ref name="vdem_dataset">{{cite web |last=V-Dem Institute |date=2023 |title=The V-Dem Dataset |url=https://www.v-dem.net/data/the-v-dem-dataset/ |access-date=14 October 2023}}</ref> [[ಗಡಿಗಳಿಲ್ಲದ ವರದಿಗಾರರು]] 2024 ರ [[ಪತ್ರಿಕಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸೂಚ್ಯಂಕ]] ದಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೆಗೆ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ 1 ನೇ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಿದೆ.<ref>{{cite web |year=2024 |title=2024 World Press Freedom Index |url=https://rsf.org/en/index |work=Reporters Without Borders}}</ref> ಫ್ರೀಡಂ ಹೌಸ್‌ನ 2020 ರ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ವರದಿಯು ನಾರ್ವೆಯನ್ನು "ಸ್ವತಂತ್ರ" ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದೆ, "ರಾಜಕೀಯ ಹಕ್ಕುಗಳು" ಮತ್ತು "ನಾಗರಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಗಳು" ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web |title=Norway|url=https://freedomhouse.org/country/norway/freedom-world/2020|website=Freedom House|publisher=FreedomHouse |access-date=24 March 2020}}</ref> ==ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ== [[ನಾರ್ವೆಯ ಸಂವಿಧಾನ|ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಂವಿಧಾನ]], [[ಈಡ್ಸ್ವಾಲ್]] ಸಭೆಯಿಂದ ಮೇ 17, 1814 ರಂದು ಸಹಿ ಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಇದು ನಾರ್ವೆಯನ್ನು [[ಸಂಪೂರ್ಣ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ]] ದಿಂದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿತು. 1814 ರ ಸಂವಿಧಾನವು ವಾಕ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ (§100) ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿನ ನಿಯಮ (§§ 96, 97, 99) ನಂತಹ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು. ಪ್ರಮುಖ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ: *4 ನವೆಂಬರ್ 1814: [[ಸ್ವೀಡನ್]] ರಾಜನೊಂದಿಗೆ [[ವೈಯಕ್ತಿಕ ಒಕ್ಕೂಟ]]ವನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಮರು-ಅನ್ವಯಿಸಲಾಯಿತು *1851: [[ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ ಯಹೂದಿಗಳು|ಯಹೂದಿಗಳು]] ಪ್ರವೇಶದ ವಿರುದ್ಧದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ನಿಷೇಧವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ (''[[ಯಹೂದಿ ಷರತ್ತು]]'' ನೋಡಿ) *1884: [[ಸಂಸದೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ಸಂಸದೀಯತೆ]] 1884 ರಿಂದ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಸಂಸತ್ತಿನ ವಿರುದ್ಧ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವು ಇರಬಾರದು (ಅನಂಬಿಕೆಯ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿ, ಆದರೆ ಬೆಂಬಲ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ), ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಂಸದೀಯ ಬಹುಮತವಿದ್ದಾಗ ರಾಜನ ನೇಮಕಾತಿಯು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿದೆ. ಈ ಸಂಸದೀಯ ನಿಯಮವು [[ಕಸ್ಟಮ್ (ಕಾನೂನು)|ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಪದ್ಧತಿ]] ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಹೊಸ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಹೊಸ ಸರ್ಕಾರಗಳನ್ನು ರಾಜನು ''[[ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಾಗಿ]]'' ರಚಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆದರೂ ''[[ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ]]'' ಅಲ್ಲ. ಸ್ಪಷ್ಟ ಬಹುಮತವಿಲ್ಲದ ಚುನಾವಣೆಗಳ ನಂತರ, ರಾಜನು ಹೊಸ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ನೇಮಿಸುತ್ತಾನೆ *1887: [[ಸನ್ಯಾಸಿಗಳ]] ಆದೇಶಗಳ ವಿರುದ್ಧ ನಿಷೇಧ ರದ್ದು *1898: ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಪುರುಷ [[ಮತದಾನ]] ಸ್ಥಾಪನೆ *1905: ಸ್ವೀಡನ್‌ನೊಂದಿಗಿನ ಒಕ್ಕೂಟ ವಿಸರ್ಜನೆ *1913: [[ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮತದಾನ]] ಸ್ಥಾಪನೆ *1956: ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಔಪಚಾರಿಕಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು [[ಜೀಸಸ್ ಸಮಾಜ|ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳ]] ವಿರುದ್ಧ ನಿಷೇಧ ರದ್ದು (''[[ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಷರತ್ತು]]'' ನೋಡಿ) *2004: ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಕುರಿತಾದ ಹೊಸ ನಿಬಂಧನೆ, ಹಳೆಯ § 100 ಅನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ * 2007: ಸ್ಟೋರ್ಟಿಂಗೆಟ್ ಅನ್ನು ಒಡೆಲ್‌ಸ್ಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಲಾಗ್ಟಿಂಗ್ ಆಗಿ ವಿಭಜಿಸುವ ಹಳೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು (2009 ರ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯ ನಂತರ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು). ದೋಷಾರೋಪಣೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಬದಲಾವಣೆಗಳು. [[ಸಂಸದೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] ಈಗ [[ನಾರ್ವೆಯ ಸಂವಿಧಾನ|ಸಂವಿಧಾನ]]ದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ (ಹಿಂದೆ ಇದು ಕೇವಲ [[ಕಸ್ಟಮ್ (ಕಾನೂನು)|ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಪದ್ಧತಿ]] ಆಗಿತ್ತು) (ಹೊಸ §&nbsp;15) ==ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಶಾಖೆ== {{main|ನಾರ್ವೆಯ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್}} [[File:President Medvedev with King Harald V of Norway big225593 (crop).jpg|thumb|ನೇರವಾಗಿ|[[ಹರಾಲ್ಡ್ V]] 1991 ರಿಂದ [[ನಾರ್ವೆಯ ರಾಜ]] ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ನಾರ್ವೆಯ ರಾಜ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ.]] {{office-table}} |[[ನಾರ್ವೆಯ ದೊರೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ರಾಜ]] |[[ನಾರ್ವೆಯ ಹರಾಲ್ಡ್ V]] | |17 ಜನವರಿ 1991 |- |[[ನಾರ್ವೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ|ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ]] |[[ಜೋನಸ್ ಗಹರ್ ಸ್ಟೋರೆ]] |[[ಲೇಬರ್ ಪಾರ್ಟಿ (ನಾರ್ವೆ)|ಲೇಬರ್ ಪಾರ್ಟಿ]] |14 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2021 |} ನಾರ್ವೆ ಒಂದು [[ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ]], ಅಲ್ಲಿ [[ನಾರ್ವೆಯ ರಾಜ|ರಾಜ]] ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ. [[ರಾಜಮನೆತನ|ರಾಜಮನೆತನ]] [[ಜರ್ಮನಿ]] ದಲ್ಲಿರುವ [[ಶ್ಲೆಸ್ವಿಗ್-ಹೋಲ್ಸ್ಟೈನ್-ಸೋಂಡರ್ಬರ್ಗ್-ಗ್ಲುಕ್ಸ್ಬರ್ಗ್]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಯಾಕ್ಸೆ-ಕೋಬರ್ಗ್ ಮತ್ತು ಗೋಥಾ ಮನೆ]] ರಾಜ ಕುಟುಂಬದ ಒಂದು ಶಾಖೆಯಾಗಿದೆ. [[ನಾರ್ವೆಯ ಹರಾಲ್ಡ್ V|ಹರಾಲ್ಡ್ V]] ರಾಜನ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿವೆ, ಆದರೆ ಅವನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ. [[ನಾರ್ವೆಯ ಸಂವಿಧಾನ|1814 ರ ಸಂವಿಧಾನ]] ರಾಜನಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರೂ, ಇವುಗಳನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ [[ನಾರ್ವೆ ಸರ್ಕಾರ|ರಾಜ್ಯ ಮಂಡಳಿ]] ರಾಜನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ (ರಾಜನ ಮಂಡಳಿ, ಅಥವಾ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್) ಚಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಜನು [[ನಾರ್ವೆಯ ಚರ್ಚ್]] ([[ರಾಜ್ಯ ಧರ್ಮ|ರಾಜ್ಯ ಚರ್ಚ್]]) ನ ಉನ್ನತ ರಕ್ಷಕ, [[ರಾಯಲ್ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಸೇಂಟ್ ಓಲಾವ್]] ನ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಮಾಸ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ ಸುಪ್ರೀಂ ಕಮಾಂಡರ್. ರಾಜ್ಯ ಪರಿಷತ್ತನ್ನು ಆಳುವ ರಾಜನು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಸಭೆ ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ. ರಾಜ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು [[ನಾರ್ವೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ|ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ]] ಮತ್ತು ರಾಜನಿಂದ ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ ಅವರ ಪರಿಷತ್ತನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. [[ಸಂಸದೀಯತೆ]] 1884 ರಿಂದ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಸಂಸತ್ತು ಅದರ ವಿರುದ್ಧ ಇರಬಾರದು ಮತ್ತು ರಾಜನ ನೇಮಕಾತಿಯು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಮಂಡಳಿಯು [[ಸ್ಟೋರ್ಟಿಂಗ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಶಾಸಕಾಂಗ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ, ರಾಜನು ಸ್ಟೋರ್ಟಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಹುಮತ ಹೊಂದಿರುವ ಸಂಸದೀಯ ಬ್ಲಾಕ್‌ನ ನಾಯಕನನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ರಚಿಸಲು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಯಾವುದೇ ಪಕ್ಷ ಅಥವಾ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಬಹುಮತವಿಲ್ಲದ ಚುನಾವಣೆಗಳ ನಂತರ, ಸರ್ಕಾರ ರಚಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿರುವ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕನನ್ನು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ]] ದಿಂದ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಾಜವಾದಿಯಲ್ಲದ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಒಕ್ಕೂಟಗಳಾಗಿವೆ ಮತ್ತು [[ಲೇಬರ್ ಪಾರ್ಟಿ (ನಾರ್ವೆ)|ಲೇಬರ್ ಪಾರ್ಟಿ]] ಸರ್ಕಾರಗಳು ಅಗತ್ಯವಾದ ಸಂಸದೀಯ ಮತಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇತರ ಪಕ್ಷಗಳ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅವಲಂಬಿಸಿವೆ. ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಶಾಖೆಯನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸಚಿವಾಲಯಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ: {{main|ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಚಿವಾಲಯಗಳ ಪಟ್ಟಿ}} * [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಕಚೇರಿ|ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಕಚೇರಿ]] ({{ಭಾಷಾ|ಇಲ್ಲ|ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು kontor}}) * [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಸಚಿವಾಲಯ|ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಸಚಿವಾಲಯ]] ({{ಭಾಷಾ|ಇಲ್ಲ|ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಬ್ರೂಕ್ಸ್- og ಮ್ಯಾಟ್‌ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್}}) * [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆ ಸಚಿವಾಲಯ|ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆ ಸಚಿವಾಲಯ]] ({{ಭಾಷಾ|ಇಲ್ಲ|ಬಾರ್ನೆ- og likestillingsdepartement}}) * [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಚಿವಾಲಯ|ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಚಿವಾಲಯ]] ({{ಭಾಷಾ|ಇಲ್ಲ|ಕಲ್ಚರ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್}}) * [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯ|ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯ]] ({{ಭಾಷಾ|ಇಲ್ಲ|ಫೋರ್ಸ್‌ವರ್ಸ್‌ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್}}) * [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಸಚಿವಾಲಯ|ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಸಚಿವಾಲಯ]] ({{Lang|no|Kunnskapsdepartementet}}) * [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಪರಿಸರ ಸಚಿವಾಲಯ|ಪರಿಸರ ಸಚಿವಾಲಯ]] ({{Lang|no|Miljøverndepartementet}}) * [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯ|ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯ]] ({{Lang|no|Finansdepartementet}}) * [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ|ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ]] ({{Lang|no|Fiskeri- og kystdepartementet}}) * [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ|ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ]] ({{Lang|no|Utenriksdepartementet}}) * [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸರ್ಕಾರದ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಣೆ ಸಚಿವಾಲಯ|ಸರ್ಕಾರಿ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಣೆ ಸಚಿವಾಲಯ]] ({{Lang|no|Fornyings- og administrasjonsdepartementet}}) * [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಆರೈಕೆ ಸಚಿವಾಲಯ ಸೇವೆಗಳು|ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಆರೈಕೆ ಸೇವೆಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ]] ({{lang|no|ಸಹಾಯ- ಮತ್ತು omsorgsdepartementet}}) * [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ಸಚಿವಾಲಯ|ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ಸಚಿವಾಲಯ]] ({{lang|no|ನ್ಯಾಯ- ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸೇರ್ಪಡೆ}}) * [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಕಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇರ್ಪಡೆ ಸಚಿವಾಲಯ|ಕಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇರ್ಪಡೆ ಸಚಿವಾಲಯ]] ({{lang|no|ಆರ್ಬೀಡ್ಸ್- ಮತ್ತು ಇಂಕ್ಲುಡೆರಿಂಗ್ ಇಲಾಖೆ}}) * [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯ|ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯ]] ({{lang|no|ಕಮ್ಯುನಲ್- ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಇಲಾಖೆ}}) * [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಇಂಧನ ಸಚಿವಾಲಯ|ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಇಂಧನ ಸಚಿವಾಲಯ]] ({{lang|no|ಓಲ್ಜೆ- ಮತ್ತು ಇಂಧನ ಸೇರ್ಪಡೆ}}) * [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಚಿವಾಲಯ|ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆ]] ({{Lang|no|Nærings- og handelsdepartementet}}) * [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಂವಹನ ಸಚಿವಾಲಯ|ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಂವಹನ ಸಚಿವಾಲಯ]] ({{Lang|no|Samferdselsdepartementet}}) === ಸರ್ಕಾರಗಳು 1935–1981 === [[1927 ರ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆ|1927 ರ ಚುನಾವಣೆ]] ರಿಂದ ಇತ್ತೀಚಿನ [[2017 ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆ|2017 ಚುನಾವಣೆ]] ವರೆಗೆ [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಲೇಬರ್ ಪಾರ್ಟಿ|ಲೇಬರ್ ಪಾರ್ಟಿ]] [[ಸ್ಟೋರ್ಟಿಂಗ್|ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ]] ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪಕ್ಷವಾಗಿದೆ. ಲೇಬರ್ ಪಕ್ಷವು 1928 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ [[ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸರ್ಕಾರ]]ವನ್ನು ರಚಿಸಿತು, ಇದು ಕೇವಲ 18 ದಿನಗಳವರೆಗೆ ನಡೆಯಿತು. [[1936 ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆ|1936 ಚುನಾವಣೆ]] ನಂತರ ಲೇಬರ್ ಪಕ್ಷವು ಹೊಸ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ರಚಿಸಿತು, [[ನಾರ್ವೆಯ ಜರ್ಮನ್ ಆಕ್ರಮಣ]]ದಿಂದಾಗಿ 1940–1945 ರಲ್ಲಿ ದೇಶಭ್ರಷ್ಟವಾಗಬೇಕಾಯಿತು. ೧೯೪೫ ರಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ ಶರಣಾಗತಿಯ ನಂತರ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಟ್ರಾನ್ಸ್-ಪಾರ್ಟಿ ಸರ್ಕಾರದ ನಂತರ, ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಮೊದಲ [[೧೯೪೫ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆ|೧೯೪೫ ರ ಚುನಾವಣೆ]] ದಲ್ಲಿ ಲೇಬರ್ ಪಕ್ಷವು [[ಸ್ಟೋರ್ಟಿಂಗ್|ಸಂಸತ್ತಿನ]] ಬಹುಪಾಲು ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ನಾರ್ವೆಯನ್ನು ೧೯೪೫ ರಿಂದ ೧೯೮೧ ರವರೆಗೆ ಲೇಬರ್ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಆಳಿದವು, ಮೂರು ಅವಧಿಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ (೧೯೬೩, ೧೯೬೫–೧೯೭೧, ಮತ್ತು ೧೯೭೨–೧೯೭೩). ೧೯೪೫ ರಿಂದ ೧೯೬೧ ರವರೆಗೆ ಸ್ಟೋರ್ಟಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಲೇಬರ್ ಪಕ್ಷವು ಒಂದೇ ಪಕ್ಷದ ಬಹುಮತವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಅಂದಿನಿಂದ ಯಾವುದೇ ಪಕ್ಷವು ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ [[ಬಹುಮತ ಸರ್ಕಾರ]] ರಚಿಸಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ [[ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸರ್ಕಾರ|ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ]] ಮತ್ತು [[ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸರ್ಕಾರ]] ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸುತ್ತಿವೆ. [[1985 ರ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ|1985 ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ]] ಕೇಂದ್ರ-ಬಲಪಂಥೀಯ [[ಕೋರೆ ವಿಲೋಚ್|ವಿಲ್ಲೋಚ್]] ಸರ್ಕಾರವು ತನ್ನ ಸಂಸತ್ತಿನ ಬಹುಮತವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ, [[2005 ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆ|2005 ಚುನಾವಣೆ]] ನಂತರ ಎರಡನೇ [[ಜೆನ್ಸ್ ಸ್ಟೋಲ್ಟೆನ್‌ಬರ್ಗ್|ಸ್ಟೋಲ್ಟೆನ್‌ಬರ್ಗ್]] ಸರ್ಕಾರ ರಚನೆಯಾಗುವವರೆಗೂ ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಬಹುಮತದ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಇರಲಿಲ್ಲ. === ೧೯೮೧–೨೦೦೫ ಸರ್ಕಾರಗಳು === [[File:Kare Willoch 2009.jpg|thumb|[[ಕೋರೆ ವಿಲೋಚ್]] ([[ನಾರ್ವೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ಪಕ್ಷ| ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ಪಕ್ಷ]]) ೧೯೮೧ ರಿಂದ ೧೯೮೬ ರವರೆಗೆ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದರು.]] ೧೯೮೧ ರಿಂದ ೧೯೯೭ ರವರೆಗೆ, ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ನೇತೃತ್ವದ ಕೇಂದ್ರ-ಬಲ ಸರ್ಕಾರಗಳ ನಡುವೆ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದವು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ (೧೯೮೧, ೧೯೮೫, ೧೯೮೯) ನಾಲ್ಕು ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಾರಿ ಕೇಂದ್ರ-ಬಲ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಗಳಿಸಿದವು, ಆದರೆ ಲೇಬರ್ ಪಕ್ಷವು ಆ ಸರ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಚುನಾವಣೆಗಳ ನಡುವೆ (೧೯೮೬, ೧೯೯೦) ಎರಡು ಬಾರಿ ಉರುಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಒಂದು ಚುನಾವಣೆಯ ನಂತರ (೧೯೯೩) ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಿತು. ಚುನಾವಣೆಗಳು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಚುನಾವಣಾ ವರ್ಷಗಳ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. [[1981 ರ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆ|1981 ರ ಚುನಾವಣೆ]] ನಂತರ [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿವ್ ಪಾರ್ಟಿ|ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿವ್]] ನಾಯಕ [[ಕೋರೆ ವಿಲೋಚ್]] [[ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸರ್ಕಾರ]] ರಚಿಸಿದರು. 1983 ರಲ್ಲಿ, ಚುನಾವಣೆಗಳ ನಡುವಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಈ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿಗಳ [[ಬಹುಮತ ಸರ್ಕಾರ|ಬಹುಮತ]] ಮೂರು-ಪಕ್ಷಗಳ [[ಒಕ್ಕೂಟ ಸರ್ಕಾರ|ಒಕ್ಕೂಟ]], [[ಕೇಂದ್ರ ಪಕ್ಷ (ನಾರ್ವೆ)|ಕೇಂದ್ರ ಪಕ್ಷ]] ಮತ್ತು [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ಪಾರ್ಟಿ (ನಾರ್ವೆ)|ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಡೆಮೋಕ್ರಾಟ್‌ಗಳು]] ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. [[1985 ರ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ]] ಒಕ್ಕೂಟವು ತನ್ನ ಬಹುಮತವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು ಆದರೆ 1986 ರವರೆಗೆ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಿತು, [[ಪೆಟ್ರೋಲ್]] ತೆರಿಗೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಸಂಸತ್ತಿನ ಮತವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ ಅದು ಕೆಳಗಿಳಿಯಿತು. [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಲೇಬರ್ ಪಾರ್ಟಿ|ಕಾರ್ಮಿಕ]] ನಾಯಕ [[ಗ್ರೋ ಹಾರ್ಲೆಮ್ ಬ್ರಂಡ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಮೂರು ಅವಧಿಗೆ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಮೊದಲು ಫೆಬ್ರವರಿ 1981 ರಿಂದ ಅದೇ ವರ್ಷದ ಚುನಾವಣೆಯವರೆಗೆ, ನಂತರ ಮೇ 1986 ರಿಂದ [[1989 ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆ|1989 ರ ಚುನಾವಣೆ]] ವರೆಗೆ, ಮತ್ತು ನವೆಂಬರ್ 1990 ರಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1996 ರವರೆಗೆ ಅವರು ದೇಶೀಯ ರಾಜಕೀಯದಿಂದ ಹೊರಬರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಂಡ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಬಲವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದರು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು "ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಾಯಿ" ಎಂದು ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಮಾಡಲಾಯಿತು. 1989 ರ ಚುನಾವಣೆಯ ನಂತರ 1983–1986 ರಲ್ಲಿದ್ದಂತೆಯೇ ಅದೇ ಮೂರು ಪಕ್ಷಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೇಂದ್ರ-ಬಲಪಂಥೀಯ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು, ಈ ಬಾರಿ ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿವ್ ನಾಯಕ [[ಜಾನ್ ಪಿ. ಸೈಸ್]] ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಒಕ್ಕೂಟವು 1989 ರಿಂದ ನವೆಂಬರ್ 1990 ರವರೆಗೆ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಿತು, [[ಯುರೋಪಿಯನ್ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ]] ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅದು ಒಳಗಿನಿಂದ ಕುಸಿಯಿತು. [[ಫೈಲ್: ಥಾರ್ಬ್‌ಜಾರ್ನ್ ಜಗ್ಲ್ಯಾಂಡ್.jpg|ಹೆಬ್ಬೆರಳು|ನೇರವಾಗಿ|[[ಥಾರ್ಬ್‌ಜಾರ್ನ್ ಜಗ್ಲ್ಯಾಂಡ್]] (ಕಾರ್ಮಿಕ) 1996–97 ರವರೆಗೆ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ನಂತರ ಅವರು [[ಯುರೋಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ]] ಆದರು.]] 1996 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಂಡ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದಾಗ, ಲೇಬರ್ ನಾಯಕ [[ಥಾರ್ಬ್‌ಜೋರ್ನ್ ಜಗ್ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಹೊಸ ಲೇಬರ್ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು, ಅದು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1997 ರವರೆಗೆ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿತ್ತು, [[1997 ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆ|ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1997 ಚುನಾವಣೆ]] ನಂತರ, ಲೇಬರ್ ಪಕ್ಷವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತಗಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 36.9% ಅನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ವಿಫಲವಾದ ಕಾರಣ ತಮ್ಮ ಸರ್ಕಾರವು ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು - ಇದು [[1993 ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆ|1993 ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ]] ಲೇಬರ್ ಗೆದ್ದ ಶೇಕಡಾವಾರು. ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಡೆಮೋಕ್ರಾಟ್ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ [[ಕೆಜೆಲ್ ಮ್ಯಾಗ್ನೆ ಬೊಂಡೆವಿಕ್]] ನೇತೃತ್ವದ [[ಸೆಂಟರ್ ಪಾರ್ಟಿ (ನಾರ್ವೆ)|ಸೆಂಟರ್]], [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಪಾರ್ಟಿ (ನಾರ್ವೆ)|ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್]], ಮತ್ತು [[ವೆನ್ಸ್ಟ್ರೆ (ನಾರ್ವೆ)|ಲಿಬರಲ್]] ಪಕ್ಷಗಳ ಮೂರು-ಪಕ್ಷ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಒಕ್ಕೂಟವು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1997 ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಮೇಲೆ ಅವುಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಬೊಂಡೆವಿಕ್ ವಿರೋಧಿಸಿದ ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಸ್ಥಾವರಗಳ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಆ ಸರ್ಕಾರ ಮಾರ್ಚ್ 2000 ರಲ್ಲಿ ಪತನಗೊಂಡಿತು. ಬ್ರಂಡ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಆಶ್ರಿತರಾದ ಲೇಬರ್ ಪಕ್ಷದ [[ಜೆನ್ಸ್ ಸ್ಟೋಲ್ಟೆನ್‌ಬರ್ಗ್]] ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಲೇಬರ್ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು ಆದರೆ [[2001 ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ|ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2001 ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ]] ಲೇಬರ್ ಪಕ್ಷವು [[ಮೊದಲ ಮಹಾಯುದ್ಧದ]] ನಂತರ ತನ್ನ ಕೆಟ್ಟ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದಾಗ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. 2001 ರಲ್ಲಿ ಬೊಂಡೆವಿಕ್ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಧಾನಿಯಾದರು, ಈ ಬಾರಿ [[ನಾರ್ವೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ಪಕ್ಷ|ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿಗಳು]], [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಪಾರ್ಟಿ (ನಾರ್ವೆ)|ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಡೆಮೋಕ್ರಾಟ್‌ಗಳು]] ಮತ್ತು [[ವೆನ್‌ಸ್ಟ್ರೆ (ನಾರ್ವೆ)|ಲಿಬರಲ್ಸ್]] ಎಂಬ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಒಕ್ಕೂಟದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ, [[ಪ್ರಗತಿ ಪಕ್ಷ (ನಾರ್ವೆ)|ಪ್ರಗತಿ ಪಕ್ಷ]]ದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ ಒಕ್ಕೂಟ. 1965–1969ರ [[ಪರ್ ಬೋರ್ಟೆನ್]] ಅವರ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ನಂತರ ಈ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಚುನಾವಣಾ ಅವಧಿಗೆ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ಮೊದಲನೆಯದು. ===ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ 2005–2013=== [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಲೇಬರ್ ಪಾರ್ಟಿ|ಲೇಬರ್ ಪಾರ್ಟಿ]], [[ಸಮಾಜವಾದಿ ಎಡ ಪಕ್ಷ (ನಾರ್ವೆ)|ಸಮಾಜವಾದಿ ಎಡ ಪಕ್ಷ]], ಮತ್ತು [[ಕೇಂದ್ರ ಪಕ್ಷ (ನಾರ್ವೆ)|ಕೇಂದ್ರ ಪಕ್ಷ]] ನಡುವಿನ ಒಕ್ಕೂಟವು [[2005 ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆ|2005 ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆ]] ನಂತರ {{2005|10|17|alt=17 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2005}} ರಂದು ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಈ ಒಕ್ಕೂಟವು [[ಸ್ಟೋರ್ಟಿಂಗ್]] ನಲ್ಲಿ 169 ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ 87 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. [[ಜೆನ್ಸ್ ಸ್ಟೋಲ್ಟೆನ್‌ಬರ್ಗ್]] ಪ್ರಧಾನಿಯಾದರು ಮತ್ತು [[ಸ್ಟೋಲ್ಟೆನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಎರಡನೇ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸಿದರು.<ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |title=ಕೇಂದ್ರ-ಎಡ ಬಣ ನಾರ್ವೆ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿದೆ |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/4236744.stm |date=13 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2005}}</ref> ಇದು ಹಲವಾರು ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಒಕ್ಕೂಟವಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸಮಾಜವಾದಿ ಎಡಪಂಥೀಯರು ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತರು, 1945 ರ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಟ್ರಾನ್ಸ್-ಪಾರ್ಟಿ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ (ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ), ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸೆಂಟರ್ ಪಾರ್ಟಿ ಸಮಾಜವಾದಿ ಪಕ್ಷಗಳೊಂದಿಗೆ (ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಕೇಂದ್ರ ಪಕ್ಷಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ) ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತರು. [[2009 ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ|2009 ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ]] ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಪಕ್ಷಗಳು 169 ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ 86 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ [[ಸ್ಟೋರ್ಟಿಂಗ್]] ನಲ್ಲಿ ಬಹುಮತವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡವು.<ref>ವಾಲ್ಟರ್ ಗಿಬ್ಸ್: [https://www.nytimes.com/2009/09/16/world/europe/16norway.html ನಾರ್ವೆ ಎಡಪಂಥೀಯರನ್ನು ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ] ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'', 15 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2009</ref> ಸ್ಟೋಲ್ಟೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಅವರ ಎರಡನೇ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಹೀಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಅದರ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪುನರ್ರಚನೆಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ===ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ=== [[2021 ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆ|2021 ಚುನಾವಣೆ]]ಯಲ್ಲಿ, ಹಾಲಿ [[ಸೋಲ್ಬರ್ಗ್ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ]] ತನ್ನ ಬಹುಮತವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite news |title=Norway's centre-left defeats Solberg's conservative rule |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-58555690 |work=BBC News |date=14 September 2021}}</ref>[[ಲೇಬರ್ ಪಾರ್ಟಿ (ನಾರ್ವೆ)|ಲೇಬರ್ ಪಾರ್ಟಿ]] ನ [[ಜೋನಾಸ್ ಗಹರ್ ಸ್ಟೋರ್]] ಅವರು [[ಕೇಂದ್ರ ಪಕ್ಷ (ನಾರ್ವೆ)|ಕೇಂದ್ರ ಪಕ್ಷ]] ದೊಂದಿಗೆ [[ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸರ್ಕಾರ|ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ]] [[ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸರ್ಕಾರ]] ರಚಿಸಿದರು. [[ಸಂಸದೀಯ ಬಹುಮತ|ಬಹುಮತ]] ಪಡೆಯಲು ಸರ್ಕಾರವು [[ಸಮಾಜವಾದಿ ಎಡ ಪಕ್ಷ (ನಾರ್ವೆ)|ಸಮಾಜವಾದಿ ಎಡ ಪಕ್ಷ]] ದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. 14 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2021 ರಂದು, ನಾರ್ವೆಯ ಮಧ್ಯ-ಎಡ ಲೇಬರ್ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ [[ಜೋನಾಸ್ ಗಹರ್ ಸ್ಟೋರ್]] ಅವರು ನಾರ್ವೆಯ ಹೊಸ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಅವರ ಮಧ್ಯ-ಎಡ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸರ್ಕಾರವು ಹತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಒಂಬತ್ತು ಪುರುಷರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref>{{Cite web|url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/norways-prime-minister-present-government-80577776|title = Norway's prime minister presents his new government|website = [[ABC News (United States)|ABC News]]}}</ref> ==ಶಾಸಕ ಶಾಖೆ== ನಾರ್ವೆಯು [[ಸ್ಟೋರ್ಟಿಂಗ್]] ("ಗ್ರೇಟ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್") ಎಂಬ ಏಕಸಭೆಯ ಸಂಸತ್ತನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಬಹು-ಸದಸ್ಯ [[ಕ್ಷೇತ್ರ|ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ]] [[ಅನುಪಾತದ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ]] ದಿಂದ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ (ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ) ಜನಪ್ರಿಯ ಮತದಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯಾಗುವ ಸದಸ್ಯರು ಇರುತ್ತಾರೆ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ 18 ವರ್ಷ ತುಂಬಿದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Storting Spring 2016.JPG|thumb|right|300px|ಸ್ಟೋರ್ಟಿಂಗ್, ಓಸ್ಲೋ]] ಸ್ಟೋರ್ಟಿಂಗ್ ಪ್ರಸ್ತುತ 169 ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ (165 ರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ, [[2005 ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆ|ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 12, 2005 ರ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಂದ]] ಜಾರಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ). [[ಅನುಪಾತದ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ 19 [[ನಾರ್ವೆಯ ಕೌಂಟಿಗಳು|ಕೌಂಟಿಗಳು]] ನಿಂದ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ೨೦೦೯ ರವರೆಗೆ, ಸ್ಟೋರ್ಟಿಂಗ್ ತನ್ನನ್ನು ಎರಡು ಸದನಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಶಾಸನದ ಮೇಲೆ ಮತದಾನ ಮಾಡುವ ಏಕೈಕ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ, ''[[ಓಡೆಲ್‌ಸ್ಟಿಂಗ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ಲ್ಯಾಗ್ಟಿಂಗ್ (ನಾರ್ವೆ)|ಲ್ಯಾಗ್ಟಿಂಗ್]]''. ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರವು ರಾಜ್ಯ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ಓಡೆಲ್‌ಸ್ಟಿಂಗ್‌ನ ಸದಸ್ಯರ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಜಂಟಿ ಸ್ಟೋರ್ಟಿಂಗ್‌ನಿಂದ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಓಡೆಲ್‌ಸ್ಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಗ್ಟಿಂಗ್ ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ, ಲ್ಯಾಗ್ಟಿಂಗ್ ವಿರಳವಾಗಿ ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಒಡೆಲ್‌ಸ್ಟಿಂಗ್‌ನ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು [[ರಬ್ಬರ್ ಸ್ಟಾಂಪ್ (ರಾಜಕೀಯ)|ರಬ್ಬರ್-ಸ್ಟಾಂಪ್ಡ್]]. ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಟೋರ್ಟಿಂಗ್ ವಿಭಾಗವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು, ಇದು [[೨೦೦೯ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆ|೨೦೦೯ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆ]] ಗಾಗಿ ಲ್ಯಾಗ್ಟಿಂಗ್ ಅನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ [[ಏಕಸಭೆ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news | title=Norway to have single chamber parliament | date=22 February 2007 | url =http://www.norden.org/en/news-and-events/news/norway-to-have-single-chamber-parliament| work =Norden | access-date = 5 September 2007 }}</ref> ==ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಚುನಾವಣೆಗಳು== {{elect|List of political parties in Norway|Elections in Norway}} [[File:Norway Storting 2021.svg|thumb|Distribution of seats after the 2021 election: {{legend-col|thumb size=narrow |{{legend|#E73445|[[:en:Red (Norway)|Red Party]] (8)}} |{{legend|#BC2149|[[:en:Socialist Left Party (Norway)|Socialist Left Party]] (13)}} |{{legend|#E01220|[[:en:Labour Party (Norway)|Labour Party]] (48)}} |{{legend|#008542|[[:en:Centre Party (Norway)|Centre Party]] (28)}} |{{legend|#F69465|[[:en:Patient Focus (Norway)|Patient Focus]] (1)}} |{{legend|#6A9325|[[:en:Green Party (Norway)|Green Party]] (3)}} |{{legend|#006666|[[:en:Liberal Party (Norway)|Liberal Party]] (8)}} |{{legend|#fec11e|[[:en:Christian Democratic Party (Norway)|Christian Democratic Party]] (3)}} |{{legend|#0065F1|[[:en:Conservative Party (Norway)|Conservative Party]] (36)}} |{{legend|#024c93|[[:en:Progress Party (Norway)|Progress Party]] (21)}} }}]] ಪ್ರತಿ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಎರಡನೇ ಸೋಮವಾರದಂದು ಚುನಾವಣೆಗಳು ನಡೆಯಬೇಕು. <gallery> Norwegian Storting Monthly Party Polls.svg|Monthly national election poll results. Norwegian Storting Monthly Party Polls, zoom.svg|Monthly national election poll results for the smaller parties. Jens Stoltenberg 2007 04 18.jpg|[[Jens Stoltenberg]] ([[Norwegian Labour Party|Labour]]) was [[Prime Minister of Norway]] 2005–2013. </gallery> ==ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಶಾಖೆ== {{ಮುಖ್ಯ|ನಾರ್ವೆಯ ನ್ಯಾಯಾಂಗ}} ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಾನೂನು, ನಾಗರಿಕ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾನೂನು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದೆ; ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಕೇಳಿದಾಗ ಶಾಸಕಾಂಗಕ್ಕೆ ಸಲಹಾ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ; ಕಡ್ಡಾಯ ICJ ನ್ಯಾಯವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಮೀಸಲಾತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ನಿಯಮಿತ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ 18 ಖಾಯಂ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ನಾರ್ವೆಯ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್|ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್]] ({{lang|no|ಹೊಯೆಸ್ಟೆರೆಟ್}}), ಮೇಲ್ಮನವಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು (ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ನಿದರ್ಶನ ನ್ಯಾಯಾಲಯ), ನಗರ ಮತ್ತು ಕೌಂಟಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು (ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ನಿದರ್ಶನ ನ್ಯಾಯಾಲಯ), ಮತ್ತು ರಾಜಿ ಮಂಡಳಿಗಳು (ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಿವಿಲ್-ಕೋಡ್ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ನಿದರ್ಶನ ನ್ಯಾಯಾಲಯ) ಸೇರಿವೆ. ನಿಯಮಿತ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ಲಗತ್ತಿಸಲಾದ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರನ್ನು ನ್ಯಾಯ ಸಚಿವಾಲಯವು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಜನು ನೇಮಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವಿಶೇಷ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ({{lang|no|ರಿಕ್ಸ್ರೆಟ್}}) ಸರ್ಕಾರ, ಸಂಸತ್ತು ಅಥವಾ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಸದಸ್ಯರ ವಿರುದ್ಧದ ದೋಷಾರೋಪಣೆ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಆಲಿಸುತ್ತದೆ. ಫೆಬ್ರವರಿ 2007 ರಲ್ಲಿ [[ನಾರ್ವೆಯ ಸಂವಿಧಾನ|ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಂವಿಧಾನ]]ಕ್ಕೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಐದು ಉನ್ನತ ಶ್ರೇಣಿಯ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಮತ್ತು ಆರು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸದಸ್ಯರು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಕೊಠಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರಲ್ಲಿ ದೋಷಾರೋಪಣೆ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. 1884 ರ ನಂತರ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ದಿ ರಿಯಲ್ಮ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತನ್ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು ಮತ್ತು ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು 1927 ರಿಂದ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು {{lang|no|ರಿಕ್ಸ್ರೆಟ್}} ಅನ್ನು ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಮಹತ್ವಕ್ಕೆ ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ. ==ದೋಷಾರೋಪಣೆ== ರಾಜ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು, ಅಥವಾ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಅಥವಾ ಸ್ಟೋರ್ಟಿಂಗ್ ಸದಸ್ಯರ ವಿರುದ್ಧ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಅಧಿಕೃತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಅಪರಾಧಗಳಿಗಾಗಿ ದೋಷಾರೋಪಣೆಯನ್ನು ತರಬಹುದು. ಸ್ಟೋರ್ಟಿಂಗ್ ನಿಂದ ದೋಷಾರೋಪಣೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಐದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಮತ್ತು ಆರು ಸಾಮಾನ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ನಿರ್ಣಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ==ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವಿಭಾಗಗಳು== ''ನಾಗರಿಕ ಸೇವಕರ ನೇಮಕಾತಿ ವಿಧಾನ'' -      ''ಸ್ಥಾನಗಳ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜಾಹೀರಾತು:'' ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾ ಕಾಯ್ದೆ, ವಿಭಾಗ 4 <ref name=":0">{{Cite web |title=Lov om statens ansatte mv. (statsansatteloven) - Lovdata |url=https://lovdata.no/dokument/NL/lov/2017-06-16-67 |access-date=2025-01-25 |website=lovdata.no}}</ref>ರ ಪ್ರಕಾರ ಎಲ್ಲಾ ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾ ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಜಾಹೀರಾತು ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಅವಶ್ಯಕತೆಗೆ ವಿನಾಯಿತಿಗಳು ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಸಮರ್ಥಿಸಲ್ಪಡಬೇಕು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಆರು ತಿಂಗಳವರೆಗೆ ಇರುವ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಹುದ್ದೆಗಳು ಅಥವಾ ಸಾಮೂಹಿಕ ಒಪ್ಪಂದಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಕರಣಗಳು. -      '''ಅರ್ಹತಾ ತತ್ವ:'' ನೇಮಕಾತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾ ಕಾಯ್ದೆಯ ವಿಭಾಗ 3 ರಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾದ ಅರ್ಹತಾ ತತ್ವವಾಗಿದೆ.<ref name=":0" /> ಶಿಕ್ಷಣ, ಅನುಭವ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸೂಕ್ತತೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ - ಒಟ್ಟಾರೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅರ್ಹತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯನ್ನು ಹುದ್ದೆಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಈ ತತ್ವವು ಆದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಉದ್ಯೋಗ ಪೋಸ್ಟಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿದ ಮಾನದಂಡಗಳು ಅರ್ಜಿದಾರರನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲು ಆಧಾರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. -      ''ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಮನವಿಗಳು:''' ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ, ಅರ್ಜಿದಾರರು ಹೆಸರುಗಳು, ವಯಸ್ಸು ಮತ್ತು ಅರ್ಹತೆಗಳಂತಹ ಇತರ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ನೇಮಕಾತಿ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ವಿರುದ್ಧ ನೇರ ಮೇಲ್ಮನವಿಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅನುಮತಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ದೋಷಗಳು ಸಂಭವಿಸಿವೆ ಎಂದು ನಂಬುವ ಅರ್ಜಿದಾರರು ತಮ್ಮ ಕಳವಳಗಳನ್ನು ಉದ್ಯೋಗದಾತ ಅಥವಾ ಸಂಬಂಧಿತ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ತರಬಹುದು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಸಂಭಾವ್ಯ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ತಾರತಮ್ಯ ವಿರೋಧಿ ಒಂಬಡ್ ಪರಿಹರಿಸಬಹುದು.<ref>{{Cite web |title=Employment in the public sector |url=https://www.tekna.no/en/salary-and-negotiations/employment-law/employment-in-the-public-sector/ |access-date=2025-01-25 |website=www.tekna.no |language=en}}</ref> ''''ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಪಡೆಯ ಸಂಯೋಜನೆ'' 2021 ರಲ್ಲಿ OECD ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಒಂದು ನೋಟದ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಉದ್ಯೋಗದ ಗಾತ್ರವು ನಾರ್ವೆಯ ಒಟ್ಟು ಕಾರ್ಯಪಡೆಯ 30.92% ರಷ್ಟಿತ್ತು, ಇದು OECD ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಧಿಕ ಅನುಪಾತವಾಗಿದೆ. ಸ್ವೀಡನ್ 29.27% ​​ರೊಂದಿಗೆ ನಂತರ, ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಫಿನ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಕ್ರಮವಾಗಿ 28.04% ಮತ್ತು 25.41% ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾಲನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ OECD ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಸರ್ಕಾರಿ ಉದ್ಯೋಗವು ಒಟ್ಟು ಉದ್ಯೋಗದ 8.83% ಮತ್ತು 4.55% ರಷ್ಟಿದೆ.<ref name=":1">{{Cite book |last=OECD |url=https://www.oecd.org/en/publications/government-at-a-glance-2023_3d5c5d31-en.html |title=Government at a Glance 2023 |date=2023-06-30 |publisher=OECD |isbn=978-92-64-67279-6 |series=Government at a Glance |language=en |doi=10.1787/3d5c5d31-en}}</ref> ಲಿಂಗ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, 2020 ರಲ್ಲಿ, 2020 ರಲ್ಲಿ OECD ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೆ ಮೂರನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಹಿಳೆಯರ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು 69.99% ರಷ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ವೀಡನ್ 77.51% ರೊಂದಿಗೆ ಅತ್ಯಧಿಕ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ, ನಂತರ ಫಿನ್ಲ್ಯಾಂಡ್ 72.19% ರೊಂದಿಗೆ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.<ref name=":1" /> ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ, 2023 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು, ಒಟ್ಟು 574,498 ಉದ್ಯೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು 328,959 ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ..<ref>{{Cite web |title=Norway: monthly salary by sector and gender 2022 {{!}} Statista |url=https://www.statista.com/statistics/1169726/average-monthly-salary-in-the-public-and-private-sector-norway-by-gender/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240114212725/https://www.statista.com/statistics/1169726/average-monthly-salary-in-the-public-and-private-sector-norway-by-gender/ |archive-date=2024-01-14 |access-date=2025-01-25 |website=Statista |language=en |url-status=live }}</ref> ''''ಉದ್ಯೋಗ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು'''' ''''ರಜಾ ರಜೆ:'' ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ, ರಜಾ ಕಾಯ್ದೆ (ಫೆರಿಲೋವೆನ್)<ref>{{Cite web |title=NATLEX - Norway - Holidays Act (No. 21 of 1988). |url=https://natlex.ilo.org/dyn/natlex2/r/natlex/fe/details?p3_isn=6472 |access-date=2025-01-25 |website=natlex.ilo.org |archive-date=2025-02-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250225043412/https://natlex.ilo.org/dyn/natlex2/r/natlex/fe/details?p3_isn=6472 |url-status=dead }}</ref> ಎಲ್ಲಾ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ರಜಾ ರಜೆ ಮತ್ತು ರಜಾ ವೇತನಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ 25 ಕೆಲಸದ ದಿನಗಳ ರಜೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಇದು ಭಾನುವಾರಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ದಿನಗಳಂತೆ ನಾಲ್ಕು ವಾರಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ದಿನಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ಣ ರಜೆಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆಯಲು, ನೌಕರರು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 30 ರೊಳಗೆ ಕೆಲಸ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬೇಕು; ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1 ರ ನಂತರ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವವರು ಆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಆರು ದಿನಗಳ ರಜೆ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ರಜಾ ವೇತನವು ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದ ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಪ್ರಮಾಣಿತ ದರವು ವಾರ್ಷಿಕ ಗಳಿಕೆಯ 10.2% ಆಗಿದೆ, ಆದರೆ ಐದು ವಾರಗಳ ರಜೆ ಹೊಂದಿರುವ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಮೂಲಕ) ಇದು 12% ಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವಾರ ರಜೆ ಪಡೆಯುವ 60 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ 12.5% ​​ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. '''ಪೋಷಕರ ರಜೆ:''' ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಕೆಲಸದ ಪರಿಸರ ಕಾಯ್ದೆ <ref>{{Cite web |title=ಕೆಲಸದ ವಾತಾವರಣ, ಕೆಲಸದ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ರಕ್ಷಣೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾಯ್ದೆ (ಕೆಲಸದ ಪರಿಸರ ಕಾಯ್ದೆ) - ಲವ್‌ಡೇಟಾ |url=https://lovdata.no/dokument/NLE/lov/2005-06-17-62 |access-date=2025-01-25 |website=lovdata.no}}</ref> ಕುಟುಂಬ ಜೀವನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಪೋಷಕರಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕ ರಜೆ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಗರ್ಭಿಣಿ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ವಾರಗಳವರೆಗೆ ರಜೆ ಪಡೆಯಲು ಅರ್ಹರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯವಾಗಿ ಮೊದಲೇ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಮರಳಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡದ ಹೊರತು ತಾಯಂದಿರು ಹೆರಿಗೆಯ ನಂತರ ಆರು ವಾರಗಳ ರಜೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ತಾಯಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ತಂದೆಗೆ ಎರಡು ವಾರಗಳ ರಜೆಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಇರುತ್ತದೆ, ತಂದೆ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಬಹುದು. ಪೋಷಕರು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಹನ್ನೆರಡು ತಿಂಗಳ ರಜೆಗೆ ಅರ್ಹರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ, ನಂತರ ಪ್ರತಿ ಪೋಷಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹನ್ನೆರಡು ತಿಂಗಳುಗಳು ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಒಂಟಿ ಪೋಷಕರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ರಜೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಮಲಮಕ್ಕಳ ದತ್ತು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಮಗು 15 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೆ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ದತ್ತು ಪಡೆದ ಮತ್ತು ದತ್ತು ಪಡೆದ ಪೋಷಕರಿಗೆ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೋಷಕರ ಪ್ರಯೋಜನದ ಅವಧಿಯು ಪೂರ್ಣ ಪರಿಹಾರದಲ್ಲಿ 49 ವಾರಗಳನ್ನು (ಆದಾಯದಲ್ಲಿ 100%) ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ದರದಲ್ಲಿ 59 ವಾರಗಳನ್ನು (ಆದಾಯದಲ್ಲಿ 80%) ನೀಡುತ್ತದೆ. ದತ್ತು ಪಡೆದ ಪೋಷಕರಿಗೆ, ಪ್ರಯೋಜನದ ಅವಧಿಯು ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದು, ಪೂರ್ಣ ಪರಿಹಾರದಲ್ಲಿ 46 ವಾರಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ದರದಲ್ಲಿ 56 ವಾರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಪೋಷಕರ ಪ್ರಯೋಜನಗಳಿಗೆ ಅರ್ಹರಾಗಲು, ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾ ಯೋಜನೆಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿರಬೇಕು.<ref>{{Cite web |last=Inclusion |first=ಕಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಚಿವಾಲಯ |date=2024-03-13 |title=ದಿ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಮಾ ಯೋಜನೆ 2024 |url=https://www.regjeringen.no/en/dokumenter/the-norwegian-social-insurance-scheme-20242/id3029440/ |access-date=2025-01-25 |website=Government.no |language=en-GB}}</ref> '''ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ರಚನೆ'' 1814 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ನಾರ್ವೆಯ ಸಂವಿಧಾನವು ದೇಶವನ್ನು ಮೂರು ಶಾಖೆಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾದ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ: ಹಂಚಿಕೆಗಳಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುವ ಶಾಸಕಾಂಗ ಶಾಖೆ, ಸ್ಟೋರ್ಟಿಂಗ್; ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಶಾಖೆ, ಸರ್ಕಾರ; ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಶಾಖೆ, ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು. ರಾಜನು ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾನೆ,<ref name=":12">{{cite web |title=ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಮತ್ತು ಶಾಸಕಾಂಗ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು |url=https://eurydice.eacea.ec.europa.eu/national-education-systems/norway/main-executive-and-legislative-bodies |access-date=2025-01-25 |website=eurydice.eacea.ec.europa.eu }}{{Dead link|date=ಜುಲೈ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಅವರ ಪಾತ್ರವು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ವಿಧ್ಯುಕ್ತ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿದೆ. ಸಂವಿಧಾನವು "ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ರಾಜನಲ್ಲಿ ವಹಿಸಲಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ, ಈ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಸರ್ಕಾರವು ಚಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಜನು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸ್ಟೋರ್ಟಿಂಗ್ (ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಂಸತ್ತು) ತೆರೆಯುವುದು ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ ಪ್ಯಾಲೇಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಮಂಡಳಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸುವುದು ಮುಂತಾದ ಪ್ರಮುಖ ಔಪಚಾರಿಕ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವರು ಸರ್ಕಾರಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ ಪ್ಯಾಲೇಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ ರಾಯಭಾರಿಗಳ ರುಜುವಾತುಗಳನ್ನು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |title=ರಾಜನ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಪಾತ್ರ |url=https://www.royalcourt.no/seksjon.html?tid=29977&sek=27300 |access-date=2025-01-25 |website=www.royalcourt.no |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20250124161247/https://www.royalcourt.no/seksjon.html?tid=29977&sek=27300 |archive-date=2025-01-24 |url-status=dead}}</ref> ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ಕೇಂದ್ರ ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಥವಾ ಕೌಂಟಿ ಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಥವಾ ಪುರಸಭೆಯ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಮೂರು ಹಂತದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನೊಳಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref name=":12" /> '''ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ'' ನಾರ್ವೆಯ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಕಚೇರಿ ಮತ್ತು 16 ಸಚಿವಾಲಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web |date=2006-11-17 |title=ಸಚಿವಾಲಯಗಳು |url=https://www.regjeringen.no/en/dep/id933/ |access-date=2025-01-25 |website=Government.no |language=en-GB}}</ref> ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೀತಿ ನಿರೂಪಣೆ, ಶಾಸನ ರಚನೆ (ಸ್ಟೋರ್ಟಿಂಗ್‌ನಿಂದ ಅನುಮೋದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ) ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸಚಿವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಏಜೆನ್ಸಿಗಳ ಮೂಲಕ ಕಾನೂನುಗಳು ಮತ್ತು ನೀತಿಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನವನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ''ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು'' <ref name=":2">{{cite web |title=ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ |url=https://www.regjeringen.no/globalassets/upload/kmd/komm/veiledninger_og_brosjyrer/local_government_in_norway_h-2313e.pdf}}</ref> -     ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾ ಯೋಜನೆ. -      ವಿಶೇಷ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳು (ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು). -      ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ/ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು, ಕಾರ್ಮಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ, ನಿರಾಶ್ರಿತರು ಮತ್ತು ವಲಸಿಗರು. -     ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಸ್ತೆ ಜಾಲ, ರೈಲ್ವೆಗಳು, ಕೃಷಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ಪರಿಸರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು. -     ಪೊಲೀಸ್, ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು, ಕಾರಾಗೃಹಗಳು, ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳು, ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿ. -      ವಿಶೇಷ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಗಳು. ''''ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ'' ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಪ್ರಬಲವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರವು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ. 1837 ರ ಆಲ್ಡರ್‌ಮನ್ ಕಾಯಿದೆಯು ಮೊದಲು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿತು. ಪುರಸಭೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೌಂಟಿಗಳು ಎರಡೂ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತವೆ, ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಜನರಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ''ಓಸ್ಲೋ'' ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪುರಸಭೆಯಾಗಿದೆ ಆದರೆ ಕೌಂಟಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಸಹ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಪುರಸಭೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೌಂಟಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡರೂ, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಒಟ್ಟಾರೆ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಆಡಳಿತವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name=":2" /> ನಾರ್ವೆ ಪುರಸಭೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೌಂಟಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಎರಡು ಹಂತದ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಜನವರಿ 1, 2024 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ನಾರ್ವೆ 15 [[ನಾರ್ವೆಯ ಕೌಂಟಿಗಳು|ಕೌಂಟಿಗಳು]] ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು 2023 ರಲ್ಲಿ 11 ರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಈ ಬದಲಾವಣೆಯು ವೈಕೆನ್ ಅನ್ನು ಅಕೆರ್ಶಸ್, ಬುಸ್ಕೆರುಡ್ ಮತ್ತು ಓಸ್ಟ್‌ಫೋಲ್ಡ್ ಕೌಂಟಿಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, ವೆಸ್ಟ್‌ಫೋಲ್ಡ್ ಮತ್ತು ಟೆಲಿಮಾರ್ಕ್ ಅನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕೌಂಟಿಗಳಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಟ್ರೋಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ಫಿನ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಅನ್ನು ಸಹ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗಳು 2020 ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ಕೌಂಟಿ ವಿಲೀನಗಳನ್ನು ಹಿಮ್ಮುಖಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite web |title=Norwegian counties face financial strain amid rising costs |url=https://nordiccreditrating.com/article/norwegian-counties-face-financial-strain-amid-rising-costs?language_content_entity=en |access-date=2025-01-25 |website=Nordic Credit Rating |language=en}}</ref> ನಾರ್ವೆ 357 [[ಪುರಸಭೆ|ಪುರಸಭೆಗಳನ್ನು]] ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ನಾರ್ವೆಯ ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗವನ್ನು 11 ಕೌಂಟಿಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ ({{Lang|no|fylker}}, ಏಕವಚನ {{Lang|no|fylke}}): [[Agder]], [[Innlandet]], [[Møre og Romsdal]], [[Nordland]], [[Oslo]], [[Rogaland]], [[Rogaland] [[ಟ್ರೋಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ಫಿನ್ಮಾರ್ಕ್]], [[ಟ್ರೊಂಡೆಲಾಗ್]], [[ವೆಸ್ಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್]], ಮತ್ತು [[ವಿಕೆನ್ (ಕೌಂಟಿ)|ವಿಕೆನ್]]. ಇದನ್ನು 2020 ರಲ್ಲಿ 18 ರಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |date=2019-12-19 |title=Nye fylker |url=https://www.regjeringen.no/no/tema/kommuner-og-regioner/regionreform/regionreform/nye-fylker/id2548426/ |access-date=2022-05-12 |website=Regjeringen.no |language=no}}</ref>ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ದ್ವೀಪ ಗುಂಪು [[ಸ್ವಾಲ್ಬಾರ್ಡ್]] ಮತ್ತು ದ್ವೀಪ [[ಜಾನ್ ಮಾಯೆನ್]] ಇವೆ. ಕೌಂಟಿಗಳು ಮತ್ತು ಪುರಸಭೆಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, ಆದರೆ ಈ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. ಕೌಂಟಿಗಳು ಮತ್ತು ಪುರಸಭೆಗಳು [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಸ್ಟೇಟ್|ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಸ್ಟೇಟ್]] ನಲ್ಲಿ ರಾಜನಿಂದ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ಕೌಂಟಿ ಗವರ್ನರ್ (ನಾರ್ವೆ)|ಗವರ್ನರ್]] ({{ಲ್ಯಾಂಗ್|ನೋ|ಸ್ಟಾಟ್ಸ್‌ಫೋರ್ವಾಲ್ಟರ್}}) ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ಓಸ್ಲೋ ಮತ್ತು ಪಕ್ಕದ ವಿಕೆನ್ ಕೌಂಟಿ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಒಬ್ಬ ಗವರ್ನರ್ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೌಂಟಿಯು [[ಮೇಯರ್]] ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಚುನಾಯಿತವಾದ [[ಕೌಂಟಿ ಪುರಸಭೆ (ನಾರ್ವೆ)|ಕೌಂಟಿ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ]] ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಇದು ಕೌಂಟಿಗಳ (ಉನ್ನತ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ಶಿಕ್ಷಣ, ಕೆಲವು ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಗಳು) ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ವಾಲ್ಬಾರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಸ್ವಾಲ್ಬಾರ್ಡ್ ಗವರ್ನರ್|ಗವರ್ನರ್]] ({{ಲ್ಯಾಂಗ್|ಇಲ್ಲ|ಸಿಸ್ಸೆಲ್ಮೆಸ್ಟರ್}}) ಕೂಡ ಇದ್ದಾರೆ, ಅವರು ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಕೌಂಟಿಗಳಂತೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ. ''ಕೌಂಟಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು'' <ref name=":2" /> -       ಉನ್ನತ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆ • ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ -       ಕೌಂಟಿ ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ -     ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಯೋಜನೆ ವ್ಯವಹಾರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ -       ಸಂಸ್ಕೃತಿ (ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು, ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು, ಕ್ರೀಡೆ) -       ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ -       ಪರಿಸರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು. ''ಪುರಸಭೆಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು'' <ref name=":2" /> -       ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಕಿರಿಯ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆ. -         ನರ್ಸರಿಗಳು/ಕಿಂಡರ್‌ಗಾರ್ಟನ್‌ಗಳು. -       ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ. -       ವೃದ್ಧರು ಮತ್ತು ಅಂಗವಿಕಲರಿಗೆ ಆರೈಕೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಗಳು. -       ಸ್ಥಳೀಯ ಯೋಜನೆ, ಕೃಷಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ಪರಿಸರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ಸ್ಥಳೀಯ ರಸ್ತೆಗಳು, ಬಂದರುಗಳು. -       ನೀರು ಸರಬರಾಜು, ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಮತ್ತು ಒಳಚರಂಡಿ. - ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ. == ಅವಲಂಬಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು == ನಾರ್ವೆಯು ಮೂರು ಅವಲಂಬಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಎಲ್ಲವೂ [[ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾ]]ದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ: [[ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರ|ದಕ್ಷಿಣ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರ]]ದಲ್ಲಿರುವ [[ಬೌವೆಟ್ ದ್ವೀಪ]], ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾದಲ್ಲಿರುವ [[ರಾಣಿ ಮೌಡ್ ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾ]]ದ ಆಚೆಗೆ [[ಪೀಟರ್ I ದ್ವೀಪ]]. ಫೆಬ್ರವರಿ 27, 1930 ರ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಕಾಯಿದೆಯು ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳು ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವಕ್ಕೆ ಅವಲಂಬಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿ ಒಳಪಟ್ಟಿವೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತದೆ. [[ಎರಿಕ್ ದಿ ರೆಡ್ಸ್ ಲ್ಯಾಂಡ್|ಪೂರ್ವ ಗ್ರೀನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಅನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನವು 1933 ರಲ್ಲಿ [[ಶಾಶ್ವತ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನ್ಯಾಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯ|ಹೇಗ್ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನಲ್]] ನಲ್ಲಿ ಸೋಲಿನಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. == ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು == ನಾರ್ವೆಯ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ, ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ತತ್ವಗಳು ದೇಶದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿದ್ದು, ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಸಂವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ [https://www.norgeshistorie.no/kilder/grunnlov-og-ny-union/K1310-Norges-Grunnlov-av-17-mai.html 1814 ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಂವಿಧಾನ] ದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿವೆ. ಸಂವಿಧಾನವು ಭಾಗವಹಿಸುವ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿದ್ದಲ್ಲದೆ, [[ಸ್ಟೋರ್ಟಿಂಗ್]] (ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಂಸತ್ತು) ಗೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಿತು ಮತ್ತು ಚುನಾವಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿತು, ನಾಗರಿಕರು ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ನೇರ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿತು.<ref name=":3">{{cite web |date=2022-09-02 |title=ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಬರೆಯುವುದು, 1814 |url=https://nordics.info/show/artikel/the-writing-of-the-norwegian-constitution-1814 |access-date=2025-01-28 |website=nordics.info |language=en}}</ref> ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟುಗಳು ಮತ್ತು ರಚನಾತ್ಮಕ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಪುರಸಭೆಗಳಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೀತಿ ನಿರೂಪಣಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳವರೆಗೆ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಂತದಲ್ಲೂ ನಾಗರಿಕರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಕೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಇವು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತವೆ''.'' === ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂದರ್ಭ === 1814 ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೆಯ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಪರಿವರ್ತನೆಯು ಅದರ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಆರಂಭವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು. 1814 ರ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಂವಿಧಾನವು ಅಧಿಕಾರಗಳ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ, ಮುಕ್ತ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಗಳಂತಹ ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.<ref name=":3" /> ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ, ನಾಗರಿಕರು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಭಾಗವಹಿಸುವವರಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಾರ್ವೆ ತನ್ನ ಆಡಳಿತ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದೆ. 1837 ರಲ್ಲಿ, ''[[:no:Formannskapslovene|Formannskapslovene]]'' (ಪುರಸಭೆಗಳ ಕಾಯ್ದೆ) ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ನಂತರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ವ-ಆಡಳಿತವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಪುರಸಭೆಗಳಿಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು ಮತ್ತು ತಳಮಟ್ಟದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿತು.<ref>{{Citation |last=Grindheim |first=Jan Erik |title=Norway |date=2021 |work=European Regions, 1870 – 2020: A Geographic and Historical Insight into the Process of European Integration |pages=99–113 |editor-last=Martí-Henneberg |editor-first=Jordi |url=https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-030-61537-6_10 |access-date=2025-01-28 |place=Cham |publisher=Springer International Publishing |language=en |doi=10.1007/978-3-030-61537-6_10 |isbn=978-3-030-61537-6}}</ref> ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಪುರಸಭೆಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಪರಿಹರಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು, ಇದು ಬಲವಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿತು. ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ, ಪುರಸಭೆಗಳ ಪಾತ್ರವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಗೆ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದೆ, ನಾಗರಿಕರು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. === ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟುಗಳು === ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಕಾನೂನುಗಳು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ: '''ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾಯ್ದೆ (2018):''' ನಾಗರಿಕರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಪುರಸಭೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೌಂಟಿಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಈ ಕಾಯಿದೆಯು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ. ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಇನ್‌ಪುಟ್‌ಗಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ವೇದಿಕೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕೆಂದು ಅದು ಆದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪ್ರಮುಖ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸುವ ಮೊದಲು ಪುರಸಭೆಯ ಮಂಡಳಿಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಚಾರಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವುದು ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕರೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಲೋಚಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. <ref>{{cite web|last=ಆಧುನೀಕರಣ |first=ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರದ ಸಚಿವಾಲಯ ಮತ್ತು |date=2021-04-21 |title=ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರದ ಕಾಯ್ದೆ |url=https://www.regjeringen.no/en/dokumenter/the-local-government-act/id2672010/ |access-date=2025-01-28 |website=Government.no |language=en-GB}}</ref> '''ಮಾಹಿತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕಾಯ್ದೆ (2009):''' ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯು ನಾರ್ವೆಯ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಂಬಿಕೆಯ ಮೂಲಾಧಾರವಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ನಾಗರಿಕರು ಸರ್ಕಾರಿ ದಾಖಲೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ, ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ. ನಾಗರಿಕರು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ವಿನಂತಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದು, ಮಾಹಿತಿಯುಕ್ತ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. <ref>{{cite web|title=ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹೊಂದಿರುವ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾಯ್ದೆ (ಮಾಹಿತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕಾಯ್ದೆ) - ಲವ್‌ಡೇಟಾ |url=https://lovdata.no/dokument/NLE/lov/2006-05-19-16 |access-date=2025-01-28 |website=lovdata.no}}</ref> '''ಪರಿಸರ ಮಾಹಿತಿ ಕಾಯ್ದೆ (2003):''' ಈ ಕಾನೂನು ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಪರಿಸರ ಡೇಟಾವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪರಿಸರ ವಕಾಲತ್ತು ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಸಬಲೀಕರಣಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕರು ಸುಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವಲ್ಲಿ ಇದು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. <ref>{{cite web|last=ಪರಿಸರ |first=ಸಚಿವಾಲಯ |date=2003-05-09 |title=ಪರಿಸರ ಮಾಹಿತಿ ಕಾಯ್ದೆ |url=https://www.regjeringen.no/en/dokumenter/environmental-information-act/id173247/ |access-date=2025-01-28 |website=Government.no |language=en-GB}}</ref> ಈ ಕಾನೂನುಗಳು ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ನಾಗರಿಕರು ತಮ್ಮ ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ, ಆಡಳಿತವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಗತ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಳಜಿಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. === ನಾಗರಿಕರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಗೆ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು === ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು ನಾರ್ವೆ ವಿವಿಧ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಮಾಲೋಚನೆಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ನವೀನ ಡಿಜಿಟಲ್ ವಿಧಾನಗಳವರೆಗೆ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕರ ಸಕ್ರಿಯ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ==== ಪುರಸಭೆ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ==== ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಪುರಸಭೆಗಳು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಯೋಜನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಲು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಗರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆಯಂತಹ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ. <ref>https://www.regjeringen.no/globalassets/upload/kmd/komm/veiledninger_og_brosjyrer/local_government_in_norway_h-2313e.pdf</ref> ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಟ್ರಾಂಡ್‌ಹೈಮ್]] ನಂತಹ ನಗರಗಳಲ್ಲಿನ ನಗರ ನವೀಕರಣ ಯೋಜನೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಇನ್‌ಪುಟ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. <ref>{{cite web|date =2009-05-27 |title=ನಾಗರಿಕರ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿ |url=https://www.oecd.org/en/publications/focus-on-citizens_9789264048874-en.html |access-date=2025-01-28 |website=OECD |language=en |doi=10.1787/9789264048874-12-en}}</ref> ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳು ಸಮುದಾಯದ ಆದ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಕುರಿತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಲು ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ==== ನಾಗರಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಫಲಕಗಳು ==== [[ಬರ್ಗೆನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ನಿರ್ವಹಿಸುವ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ನಾಗರಿಕ ಫಲಕವು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ವೆಬ್ ಆಧಾರಿತ ವೇದಿಕೆಯು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಕುರಿತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಕುರಿತು ಡೇಟಾವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ನಿಯಮಿತ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಮತ್ತು ಕಾಳಜಿಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ನೀತಿ ನಿರೂಪಕರು ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. <ref>{{cite web |title=ದಿ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಿಟಿಜನ್ ಪ್ಯಾನಲ್ |url=https://www.uib.no/en/digsscore/122111/norwegian-citizen-panel |access-date=2025-01-28 |website=University of Bergen |language=en |archive-date=2019-07-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190717233312/https://www.uib.no/en/digsscore/122111/norwegian-citizen-panel |url-status=dead }}</ref> ನಾಗರಿಕ ಪ್ಯಾನಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ನೇಮಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ಯಾನಲ್‌ಗಳು ಸಂಕೀರ್ಣ ನೀತಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸಲು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ನಿವಾಸಿಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುತ್ತವೆ. ಅವರ ಶಿಫಾರಸುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪುರಸಭೆಯ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ, ಇದು ಅಂತರ್ಗತ ಆಡಳಿತದ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ==== ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಮಾಲೋಚನೆಗಳು ==== ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಮಾಲೋಚನೆಗಳು ನಾರ್ವೆಯ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯ ಆಡಳಿತ ಮಾದರಿಯ ಮೂಲಾಧಾರವಾಗಿದೆ. ಈ ಸಮಾಲೋಚನೆಗಳು ನಾಗರಿಕರು ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಶಾಸನ ಮತ್ತು ನೀತಿಗಳ ಕುರಿತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನೀಡಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ, ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸುವ ಮೊದಲು ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆಯೆ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. <ref>{{cite web|date=2014-12-08 |title=ಸಮಾಲೋಚನೆಗಳು |url=https://www.regjeringen.no/en/find-document/consultations/id1763/ |access-date=2025-01-28 |website=Government.no |language=en-GB}}</ref> ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಮಾಲೋಚನೆಗಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವದ ಗಮನಾರ್ಹ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ COVID-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಕ್ಕೆ ನಾರ್ವೆಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ. ಸರ್ಕಾರವು ಆರೋಗ್ಯ ತಜ್ಞರು, ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಸಮಾಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿತು, ಇದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿತು. <ref name=":4">{{cite journal |last=Holum |first=Marthe |date=2023-10-03 |title=ನಾಗರಿಕ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ: ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು, ನಿಜವಾದ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳ ಮೇಲಿನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಜೋಡಿಸುವುದು |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/01900692.2022.2048667 |journal=International Journal of Public Administration |volume=46 |issue=13 |pages=915–925 |doi=10.1080/01900692.2022.2048667 |issn=0190-0692|hdl=11250/3027838 |hdl-access=free }}</ref> ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಯಶಸ್ವಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ, ಇದು 80% ನಾಗರಿಕರು ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತದೆ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ, OECD ಸರಾಸರಿಗಿಂತ (2022) 12 ಅಂಕಗಳು ಹೆಚ್ಚು. <ref>{{cite web|date =2023-06-29 |title=ಸರ್ಕಾರದ ಒಂದು ನೋಟ 2023: ನಾರ್ವೆ |url=https://www.oecd.org/en/publications/government-at-a-glance-2023_c4200b14-en/norway_2d302411-en.html |access-date=2025-01-29 |website=OECD |language=en}}</ref> ==== ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ==== ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು (CSOಗಳು) ನಾಗರಿಕರು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ನಡುವೆ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪರಿಸರ ವಕಾಲತ್ತುಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆಯವರೆಗೆ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. <ref>https://www.norad.no/contentassets/f404d39a2d2943749cbf2029e14ea777/norads-support-to-civil-society-guiding-principles/</ref> CSOಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತವೆ, ಆಗಾಗ್ಗೆ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳು, ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೇದಿಕೆಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತವೆ, ನಾಗರಿಕರು ನೀತಿ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಮಹಿಳಾ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಂಘ|ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಮಹಿಳಾ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಂಘ]] ಲಾಬಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜಾಗೃತಿ ಅಭಿಯಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಳಜಿಗಳನ್ನು ನೀತಿ ನಿರೂಪಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆಯೆ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು CSOಗಳು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅವರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ನಡುವೆ ಸಹಯೋಗದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತವೆ, ಹೆಚ್ಚು ಅಂತರ್ಗತ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತವೆ. ==== ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ==== ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು (NGOಗಳು) ವಿವಿಧ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ನೀತಿ ನಿರೂಪಣೆಯ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ನೀತಿಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತವೆ. <ref name=":4" /> [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್]] ನಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ವಿಪತ್ತು ಸಿದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಕುರಿತು ನೀತಿ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತವೆ. ನೀತಿಗಳ ಸೂತ್ರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಅನುಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ, NGOಗಳು ಒತ್ತುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ಉಪಕ್ರಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅವರ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಯ ಧ್ವನಿಗಳು ಮತ್ತು ಅನುಭವಗಳಿಂದ ನೀತಿಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ, ಸಮಗ್ರ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ. ==== ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳು ==== [https://www.digiung.no/ DigiUng] ಮತ್ತು [https://www.ung.no/ Ung.no] ನಂತಹ ವೇದಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನಾಗರಿಕರು ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, Ung.no, 13 ರಿಂದ 20 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸರ್ಕಾರಿ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಗುಣಮಟ್ಟದ-ಖಚಿತಪಡಿಸಿದ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು, ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ವೈಯಕ್ತಿಕಗೊಳಿಸಿದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ ಸೇವೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ವೇದಿಕೆಯು ಅಡ್ಡ-ವಲಯ ಸಹಯೋಗ ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಗುರಿಯಾಗಿಸಲು ಡಿಜಿಟಲ್ ಪರಿಕರಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. 2023 ರಲ್ಲಿ, Ung.no 21.9 ಮಿಲಿಯನ್ ಭೇಟಿಗಳು ಮತ್ತು ಸರಿಸುಮಾರು 110,000 ವಿಚಾರಣೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ, ಇದು ಅದರ ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. <ref>{{cite web |last=forvaltningsdepartementet |first=Digitaliserings-og |date=2024-11-04 |title=ಭವಿಷ್ಯದ ಡಿಜಿಟಲ್ ನಾರ್ವೆ |url=https://www.regjeringen.no/en/dokumenter/the-digital-norway-of-the-future/id3054645/ |access-date=2025-01-28 |website=Government.no |language=en-GB}}</ref> ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಯುವ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಮೂಲಕ, Ung.no ನಂತಹ ವೇದಿಕೆಗಳು ನಾಗರಿಕ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತವು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ==== ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ==== ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಕ್ಕೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮವು ಪ್ರಬಲ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ, ನಾಗರಿಕರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ನಡುವೆ ನೇರ ಸಂವಹನವನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[Nesodden]] ಪುರಸಭೆಯು ನಿವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಲು [https://www.facebook.com/Nesoddenkommune Facebook] ನಂತಹ ವೇದಿಕೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ನೈಜ-ಸಮಯದ ಸಂವಾದ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಬೆಳೆಸಬಹುದು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಮುಂದಾಲೋಚನೆಯ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web |last=Nuse |first=Ingrid P. |date=2015-09-22 |title=Internet ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜಕೀಯ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತದೆ |url=https://www.sciencenorway.no/democracy-election-forskningno/internet-sparks-local-political-engagement/1422753 |access-date=2025-01-28 |website=www.sciencenorway.no |language=en-GB}}</ref> ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ, ಪುರಸಭೆಗಳು ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಗಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಂತರ್ಗತ ಮತ್ತು ಸಹಯೋಗದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ವೇದಿಕೆಗಳು ಆಡಳಿತವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರವೇಶಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಿರಿಯ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ-ಬುದ್ಧಿವಂತ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮದ ಬಳಕೆಯು ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ಕೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. == ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು == ನಾರ್ವೆಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಜಾಗತೀಕರಣ, ಆರ್ಥಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸವಾಲುಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿವೆ. 1980 ಮತ್ತು 1990 ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆ (NPM) ಅಳವಡಿಕೆಯು ಆಡಳಿತವನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿತು, ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ, ದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳಿತು. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾದರಿಗಳಿಂದ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾದ ನಾರ್ವೆ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಆಧಾರಿತ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು <ref name=":5">ಹುಡ್, ಸಿ. (1991). ಎಲ್ಲಾ ಋತುಗಳಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆ? ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತ, 69(1), 3–19. https://doi.org/10.1111/j.1467-9299.1991.tb00779</ref> ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅಸಮರ್ಥತೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳು ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಕಠಿಣ, ದುಬಾರಿ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ನೋಡಲಾಯಿತು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿತ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು. ಸ್ಪಂದಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ನಾರ್ವೆ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಪುನರ್ರಚನೆ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಸೇವಾ ವಿತರಣಾ ಸುಧಾರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿತು <ref>Bjørnå, H., & Weigård, J. (2020). ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಖಾಸಗಿ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗೆ. SAGE ಓಪನ್, 10(3). https://doi.org/10.1177/2158244020957042</ref> ಏರಿಳಿತದ ತೈಲ ಆದಾಯ ಸೇರಿದಂತೆ ಆರ್ಥಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಆಡಳಿತ ತಂತ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದವು. ಹಣಕಾಸಿನ ಸುಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಸರ್ಕಾರವು ಬಜೆಟ್ ಆಪ್ಟಿಮೈಸೇಶನ್ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಆಧಾರಿತ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಜಾಗತಿಕ ಹಿಂಜರಿತ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಕಲ್ಯಾಣ ವೆಚ್ಚಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ 1980 ಮತ್ತು 1990 ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲವಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಒತ್ತಡಗಳು ವೆಚ್ಚ-ನಿಯಂತ್ರಣ ಕ್ರಮಗಳು, ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಬಜೆಟ್ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸಿದವು <ref>ಕ್ರಿಸ್ಟೆನ್ಸೆನ್, ಟಿ., & Lægreid, P. (2007). ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸರ್ಕಾರದ ವಿಧಾನವು. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತ ವಿಮರ್ಶೆ, 67(6), 1059-1066. https://doi.org/10.1111/j.1540-6210.2007.00797.x</ref> ನಾರ್ವೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಮಾಪನಗಳು NPM ತತ್ವಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ, ಸೇವಾ ದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಂತಹ ಅಳೆಯಬಹುದಾದ ಸೂಚಕಗಳ ಮೂಲಕ ಗುರಿ ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್, ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತವೆ <ref name=":5"></ref> === ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಮಾಪನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು === ಹೊಸ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆ (NPM) ತತ್ವಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲಾದ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ (MBOR) ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಮೂಲಕ ನಾರ್ವೆಯ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಸರ್ಕಾರದ ದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಗುರಿ ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್, ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ರಚನಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ <ref name=":6">ಲೇಗ್ರೀಡ್, ಪಿ., ರೋನೆಸ್, ಪಿ. ಜಿ., & ರುಬೆಕ್ಸೆನ್, ಕೆ. (2006). ಅಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ನಿರ್ವಹಣೆ: ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಮಾರ್ಗ. ಹಣಕಾಸು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ (22(3); ಜರ್ನಲ್ ಸಂಕಲನ, ಪುಟಗಳು 251–270). ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ವೆಲ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್. </ref> ==== MBOR ನ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು ==== • ವಾರ್ಷಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆ ಯೋಜನೆಗಳು: ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಏಜೆನ್ಸಿಯು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಆದ್ಯತೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಗುರಿಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಕಾಯುವ ಸಮಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ರೋಗಿಯ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಆರೋಗ್ಯ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯವು ವಾರ್ಷಿಕ ಗುರಿಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ <ref name=":5"></ref> • ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಸೂಚಕಗಳು: 1. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ವೆಚ್ಚ-ದಕ್ಷತೆಯ ಅನುಪಾತಗಳು, 2. ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ: ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ರೋಗಿಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ದರಗಳು, 3. ಸೇವಾ-ಆಧಾರಿತ: ನಾಗರಿಕ ತೃಪ್ತಿ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವಾ ವಿತರಣಾ ಮಾಪನಗಳು <ref name=":9">DFØ. (2020). DFO ಸಂಬಂಧ 2020 11 Nar stovet har lagt seg. ರಾಜ್ಯ ಸುಧಾರಕರಿಂದ ಎರ್ಫರಿಂಗರ್. https://dfo.no/sites/default/files/fagomr%C3%A5der/Rapporter/2020/DFO-rapport-2020-11-Nar-stovet-har-lagt-seg.-Erfaringer-fra-statlige-reformer.pdf</ref> • ಸ್ಟೀರಿಂಗ್ ಸಂವಾದಗಳು: ಸಚಿವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಅಧೀನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನೀತಿ ಆದ್ಯತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಲು ನಿರಂತರ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ವಿಮರ್ಶೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತವೆ <ref name=":6"></ref> ==== ಪ್ರಮುಖ ನೀತಿ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಮೂಲಕ MBOR ವಿಕಸನಗೊಂಡಿದೆ ==== 1. 1986 – ಬಜೆಟ್ ಸುಧಾರಣೆಗಳು: ಉತ್ಪಾದಕತೆ-ಆಧಾರಿತ ಬಜೆಟ್ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು, ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು, 2. 1990 - MBOR ಆದೇಶ: ಎಲ್ಲಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಘಟಕಗಳು ವಾರ್ಷಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ, ರಾಜಕೀಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಗುರಿ-ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು, 3. 1991 - ಸಂಬಳ ಸುಧಾರಣೆಗಳು: ವೈಯಕ್ತಿಕ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಮತ್ತು ವಾರ್ಷಿಕ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪರಿಹಾರದೊಂದಿಗೆ, ಆಡಳಿತ ನಾಯಕರ ವೇತನವನ್ನು ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಗೆ ಲಿಂಕ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ, 4. 1996 - ಹೊಸ ಸರ್ಕಾರಿ ಹಣಕಾಸು ನಿಯಮಗಳು: ಬಜೆಟ್ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು, ಉದ್ದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಸೂಚಕಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವ ಔಪಚಾರಿಕ “ಹಂಚಿಕೆ ಪತ್ರಗಳು”, ಒಪ್ಪಂದದಂತಹ ಒಪ್ಪಂದಗಳು <ref name=":6"></ref> === ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು === ===== ನಾರ್ವೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನಾ ಕಚೇರಿ (NAO) ==== ನಾರ್ವೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನಾ ಕಚೇರಿ (NAO ನಾರ್ವೆ) ಸ್ಟೋರ್ಟಿಂಗ್ (ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಂಸತ್ತು) ನ ಸ್ವತಂತ್ರ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಹಣಕಾಸಿನ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಸರ್ಕಾರಿ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸದೀಯ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಅನುಸರಣೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. <ref name=":7">ನಾರ್ವೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನಾ ಕಚೇರಿ. (2023). ನಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ: ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು. 29 ಜನವರಿ 2025 ರಂದು https://www.riksrevisjonen.no/en/about-the-oag/about-us/</ref> ನಿಂದ ಮರುಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ NAO ನಡೆಸಿದ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆಯು ನಾರ್ವೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ-ಆಧಾರಿತ ಹಣಕಾಸು (PBF) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದೆ. ಪ್ರಮುಖ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಸೇರಿವೆ:<ref name=":7"></ref> • ತಪ್ಪಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದ ಪ್ರಕರಣಗಳು: 41% ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ, ನಾಲ್ಕು ಪ್ರವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಹೊಸ ರೋಗನಿರ್ಣಯ-ಸಂಬಂಧಿತ ಗುಂಪಿಗೆ (DRG) ಮರು ನಿಯೋಜಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಇದು ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಅಸಮರ್ಥತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. <ref name=":7"></ref> • ಕೋಡಿಂಗ್ ಅಸಂಗತತೆಗಳು: ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆಯ ನಂತರ, ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಪ್ರತಿ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ 2.7 ರಿಂದ 2.3 ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಇಳಿದವು ಮತ್ತು ಸೊಂಟ ಬದಲಿಗಳು 1.5 ರಿಂದ 1.0 ಕ್ಕೆ ಇಳಿದವು, ಇದು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಕೋಡಿಂಗ್ ದೋಷಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ (ಕೋಷ್ಟಕ 4 ನೋಡಿ).<ref name=":7"></ref> • ಶಿಫಾರಸುಗಳು: ನಾರ್ವೆಯ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ನಿಖರವಾದ ವರದಿ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು NAO ಸುಧಾರಿತ ಕೋಡಿಂಗ್ ನಿಖರತೆ, ಕಠಿಣ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ವರ್ಧಿತ ಹಣಕಾಸು ನಿಯಂತ್ರಣಗಳಿಗೆ ಕರೆ ನೀಡಿತು. <ref name=":7"></ref> ==== ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಓಂಬುಡ್ಸ್‌ಮನ್ ==== ಸಿವಿಲೊಂಬುಡ್ಸ್‌ಮನ್ನೆನ್ 1962 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಸ್ಟೋರ್ಟಿಂಗ್‌ನಿಂದ ನೇಮಕಗೊಂಡರು, ನ್ಯಾಯಯುತ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಅಪ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಸಂಸತ್ತಿನೇತರ ಓಂಬುಡ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಮಾದರಿಯು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನೇರವಾಗಿ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ <ref> ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಓಂಬುಡ್. (2025). ಓಂಬುಡ್ ಬಗ್ಗೆ: ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು. 29 ಜನವರಿ 2025 ರಂದು https://www.sivilombudsmannen.no</ref> ನಿಂದ ಮರುಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ '''ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ'' 2021 ರಲ್ಲಿ, ಓಂಬುಡ್ಸ್ 4,032 ದೂರುಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿತು, ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳ ಮೂಲಕ 50% ಅನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಿತು. ಇದು ಜೈಲು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ, ಪೊಲೀಸ್ ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ಪ್ರಕರಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ವಿಳಂಬಗಳ ಕುರಿತು 26 ಸ್ವಂತ-ಉಪಕ್ರಮ ತನಿಖೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿತು, ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತು <ref> ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಓಂಬುಡ್. (2021). ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿ 2021. ಫೆಬ್ರವರಿ 01, 2025 ರಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ, https://www.sivilombudet.no/wp-content/uploads/2023/08/Annual-report-2021.pdf ನಿಂದ</ref> ==== ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಮಾಲೋಚನಾ ವೇದಿಕೆಗಳು ==== ಹೊಯ್ರಿಂಗರ್ ನಾಗರಿಕರು, ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಕಾನೂನುಗಳು, ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ನೀತಿಗಳ ಕುರಿತು ಇನ್‌ಪುಟ್ ಒದಗಿಸಲು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ, ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. <ref name=":8">ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸರ್ಕಾರ. (2025). ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಮಾಲೋಚನೆಗಳು: ನೀತಿ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ. https://www.regjeringen.no/en/find-document/consultations/id1763/</ref> '''ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಹಂತಗಳು'' 1. ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಸಲ್ಲಿಕೆ: ಸಚಿವಾಲಯಗಳು ಕರಡು ಕಾನೂನುಗಳು ಮತ್ತು ನೀತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತವೆ, 2. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಧಿಸೂಚನೆ: ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳು ಸಮಾಲೋಚನಾ ಪೋರ್ಟಲ್‌ನಲ್ಲಿ (Høringsportalen) ಲಭ್ಯವಿದೆ, 3. ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಸಂಗ್ರಹ: ಪಾಲುದಾರರು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ, 4. ಪರಿಷ್ಕರಣೆಗಳು: ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳನ್ನು ಸರಿಹೊಂದಿಸುತ್ತದೆ, 5. ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರ: ಪರಿಷ್ಕೃತ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳು ಸಂಸತ್ತು ಅಥವಾ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅಂಗೀಕಾರಕ್ಕೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತವೆ. <ref name=":8"></ref> === ಫಲಿತಾಂಶ-ಆಧಾರಿತ ಸುಧಾರಣೆಗಳು === 2000 ಮತ್ತು 2020 ರ ನಡುವೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ದಕ್ಷತೆ, ಸೇವಾ ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ನಾರ್ವೆ ಹಲವಾರು ವಿಭಿನ್ನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ-ಚಾಲಿತ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. <ref name=":9"></ref><ref name=":10">ಕ್ರಿಸ್ಟೆನ್ಸೆನ್, ಟಿ., ಲಾಗ್ರೈಡ್, ಪಿ., & ಹೆಚ್. ರೈಕ್ಜಾ, ಎಲ್. (2024). ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯಾದಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ ಸುಧಾರಣೆಗಳು: ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್, ನಾರ್ವೆ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಡನ್. ಎ. ಫರಾಜ್ಮಂಡ್ (ಸಂ.), ತುಲನಾತ್ಮಕ ಆಡಳಿತ ಸುಧಾರಣೆಗಳು (ಪುಟಗಳು 64–66). ಸ್ಪ್ರಿಂಗರ್ ನೇಚರ್ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್ ಎಜಿ. https://doi.org/https://doi.org/10.1007/978-3-031-70306-5_4</ref> ===== ಆರೋಗ್ಯ ವಲಯ ಸುಧಾರಣೆಗಳು (2002 ಮತ್ತು 2012) ==== 2002 ರ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಸುಧಾರಣೆಯು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ನಿರ್ವಹಣಾ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ನೀಡುವಾಗ ಆರೋಗ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿತು. ಸುಧಾರಣೆಯು ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಆಧಾರಿತ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. <ref name=":9"></ref><ref>ಬೈರ್ಕ್‌ಜೆಫ್ಲಾಟ್, ಹೆಚ್., & ವ್ರಾಂಗ್‌ಬ್ಯಾಕ್, ಕೆ. (2012). ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಆಯಾಮಗಳು. ಟಿ. ಕ್ರಿಸ್ಟೆನ್ಸೆನ್ & ಪಿ. ಲೆಗ್ರೀಡ್ (ಸಂಪಾದಕರು), ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣ ರಾಜ್ಯ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ರೂಟ್‌ಲೆಡ್ಜ್ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬುಕ್ (ಪುಟಗಳು 105–118). ರೂಟ್‌ಲೆಡ್ಜ್.</ref> 2012 ರ ಸಹಯೋಗ ಸುಧಾರಣೆಯು ಪುರಸಭೆಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೈಕೆ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ-ನಿಯಂತ್ರಿತ ದ್ವಿತೀಯಕ ಆರೈಕೆಯ ನಡುವಿನ ಸಮನ್ವಯವನ್ನು ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ-ಆಧಾರಿತ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕಗಳು, ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಮತ್ತು ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಮೂಲಕ ಸುಧಾರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. <ref name=":9"></ref> '''ಫಲಿತಾಂಶಗಳು:'''' 2007 ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ವೇಗವಾದ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಮರಳುವಿಕೆ (FRW) ಯೋಜನೆಯು ಕಾಯುವ ಸಮಯವನ್ನು 12–15 ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಅನಾರೋಗ್ಯ ರಜೆಯನ್ನು ಸರಾಸರಿ 8 ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿತು. FRW ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾ ರೋಗಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾಯುವ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವವರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ 15–23 ದಿನಗಳು ಕಡಿಮೆ ಅನಾರೋಗ್ಯ ರಜೆ ಅವಧಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. <ref>ಕ್ರಿಸ್ಟೆನ್ಸೆನ್, ಬಿ. ಜೆ., ಲೆಂಟ್ಜ್, ಆರ್., ಲ್ಯಾಸೆನ್, ಡಿ. ಡಿ., & ಮಟಿಯಾಸೆನ್, ಜೆ. ಆರ್. (2012). ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಕಾಯುವ ಸಮಯಗಳು ಮತ್ತು ಅನಾರೋಗ್ಯ ರಜೆ ಅವಧಿ: ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಆರೋಗ್ಯ ನೀತಿ ಸುಧಾರಣೆಯ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಖ್ಯೆ 10/12 ರಲ್ಲಿ ಕೆಲಸದ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು). ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗ, ಬರ್ಗೆನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ.</ref> ===== ಕಲ್ಯಾಣ ಆಡಳಿತ ಸುಧಾರಣೆ (2005-2007) ==== ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ 2005 ರ ಕಲ್ಯಾಣ ಆಡಳಿತ ಸುಧಾರಣೆಯು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಿ ಪಿಂಚಣಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಘಟಕವಾಗಿ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಿತು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಲ್ಯಾಣ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸಿತು. ಸೇವಾ ಸಮನ್ವಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಪುರಸಭೆಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. 2007 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪಿಂಚಣಿ ಕಚೇರಿಗಳು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಕೆಲವು ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯದಿಂದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮಟ್ಟದ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. <ref name=":9"></ref><ref name=":10"></ref> ==== ಪೊಲೀಸ್ ವಲಯ ಸುಧಾರಣೆಗಳು (2001 ಮತ್ತು 2015) ==== 2001 ರ ಸುಧಾರಣೆಯು ಕೇಂದ್ರ ಪೊಲೀಸ್ ಏಜೆನ್ಸಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸ್ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿತು, ಪೊಲೀಸ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು 54 ರಿಂದ 27 ಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಿತು. 2015 ರ "ಸಮುದಾಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸುಧಾರಣೆ" ತುರ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಗುರಿಯೊಂದಿಗೆ ಪೊಲೀಸ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು 12 ಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಘಟಕಗಳನ್ನು 350 ರಿಂದ 210 ಕ್ಕೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಏಕೀಕರಿಸಿತು. <ref name=":9"></ref> ==== ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮತ್ತು ಪುರಸಭೆಯ ಸುಧಾರಣೆಗಳು (2015 ಮತ್ತು 2020) ==== 2015 ರ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಪುರಸಭೆಯ ಸುಧಾರಣೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರತಿರೋಧದಿಂದಾಗಿ ಪುರಸಭೆಗಳನ್ನು 428 ರಿಂದ 356 ಕ್ಕೆ ಕ್ರೋಢೀಕರಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 2020 ರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸುಧಾರಣೆಯು ಕೌಂಟಿಗಳನ್ನು 19 ರಿಂದ 11 ಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಿತು, ಆದರೂ ಕೆಲವು ಹೊಸ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. <ref name=":9"></ref><ref>ಕ್ಲಾಸೆನ್, ಜೆ. ಇ., ಅಸ್ಕಿಮ್, ಜೆ., ಮತ್ತು ಟಿ. ಕ್ರಿಸ್ಟೆನ್ಸೆನ್ ಟಿ. (2021). ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಸುಧಾರಣೆ: ಅಡ್ಡ-ಕತ್ತರಿಸುವ ಸೀಳುಗಳ ಮೂಲಕ ರಾಜಿ. ರಾಜಕೀಯ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಮರ್ಶೆ, 19(1), 111–126. https://doi.org/10.1177/1478929919887649 </ref> ==== ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಟ್ರಸ್ಟ್ ಸುಧಾರಣೆಗಳು (2020) ==== 2020 ರಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣ ಏಜೆನ್ಸಿಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪಾಂತರವನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಮನ್ವಯ, ದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. <ref name=":9"></ref> 2021 ರಲ್ಲಿ, ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಡನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ-ಚಾಲಿತ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು, ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಹಯೋಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಮತ್ತು ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. <ref name=":9"></ref><ref name=":10"></ref> ===== ಶಿಕ್ಷಣ ಸುಧಾರಣೆಗಳು (2020) ==== ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಅಳೆಯಲು 2020 ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರೀಕ್ಷಾ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. <ref> ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಸಚಿವಾಲಯ. (2020). ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು ವರದಿ ಮಾಡುವಿಕೆ. ಜನವರಿ 12, 2025 ರಂದು https://www.regjeringen.no/en/topics/education/innsikt/national-tests/id2006130/ ನಿಂದ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ </ref> '''ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಸುಧಾರಣಾ ಪರಿಣಾಮ:''' ಸುಧಾರಿತ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಿತ ನೀತಿಗಳಿಂದಾಗಿ ಉನ್ನತ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ (VGO) ಡ್ರಾಪ್ಔಟ್ ದರಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿವೆ. ಸುಧಾರಣೆಯು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಆರಂಭಿಕ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕಗೊಳಿಸಿದ ಕಲಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. <ref>ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಸಚಿವಾಲಯ. (2021). ಮೆಲ್ಡ್. ಸೇಂಟ್ 21 (2020–2021) ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಸುಧಾರಣೆ - ಜಗತ್ತು ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ತೆರೆದ ಬಾಗಿಲುಗಳೊಂದಿಗೆ. 01 ಫೆಬ್ರವರಿ 2025 ರಿಂದ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ, https://www.regjeringen.no</ref> '''ಫಲಿತಾಂಶಗಳು'' • ಗಣಿತದ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ: OECD ಸರಾಸರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಅತ್ಯಧಿಕವಾದ 97.1% ವ್ಯತ್ಯಾಸದೊಂದಿಗೆ 38 OECD ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೆ 3 ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. <ref name=":11">OECD. (2022). ನಾರ್ವೆ: ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ (PISA 2022). ಜನವರಿ 12, 2025 ರಂದು https://gpseducation.oecd.org/CountryProfile?primaryCountry=NOR&treshold=10&topic=PI ನಿಂದ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ </ref> • ಓದುವ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ: 88% ವ್ಯತ್ಯಾಸದೊಂದಿಗೆ 38 OECD ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೆ 11 ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ, ಇದು OECD ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ. <ref name=":11"></ref> ==ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ== {{ಮುಂದೆ|ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ನಾರ್ವೆ ಸಂಬಂಧಗಳು}} [[ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್|AfDB]], [[ಏಷ್ಯನ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್|AsDB]], [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಗುಂಪು]], [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಸಾಹತುಗಳಿಗಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್|BIS]], [[ಬಾಲ್ಟಿಕ್ ಸಮುದ್ರ ರಾಜ್ಯಗಳ ಮಂಡಳಿ|CBSS]], [[ಯುರೋಪ್ ಮಂಡಳಿ|CE]], [[CERN]], [[ಯೂರೋ-ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಮಂಡಳಿ|EAPC]], [[ಯುರೋಪಿಯನ್ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್|EBRD]], [[ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ ಕಮಿಷನ್ ಫಾರ್ ಯುರೋಪ್|ECE]], [[ಯುರೋಪಿಯನ್ ಫ್ರೀ ಟ್ರೇಡ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್|EFTA]], [[ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಏಜೆನ್ಸಿ|ESA]], [[ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ|FAO]], [[ಅಂತರ-ಅಮೇರಿಕನ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್|IADB]], [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆ|IAEA]], [[ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕ್|IBRD]], [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಗರಿಕ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆ|ICAO]], [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಪರಾಧ ಕೋರ್ಟ್|ಐಸಿಸಿಟಿ]], [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಂಡಳಿ|ಐಸಿಸಿ]], [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮುಕ್ತ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ|ಐಸಿಎಫ್‌ಟಿಯು]], [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೆಡ್‌ಕ್ರಾಸ್ ಮತ್ತು ರೆಡ್ ಕ್ರೆಸೆಂಟ್ ಚಳುವಳಿ|ಐಸಿಆರ್‌ಎಂ]], [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಘ|ಐಡಿಎ]], [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಇಂಧನ ಸಂಸ್ಥೆ|ಐಇಎ]], [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೃಷಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಧಿ|ಐಎಫ್‌ಎಡಿ]], [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸು ನಿಗಮ|ಐಎಫ್‌ಸಿ]], [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಮತ್ತು ಚುನಾವಣಾ ಸಹಾಯ ಸಂಸ್ಥೆ|ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐಡಿಇಎ]], [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೆಡ್‌ಕ್ರಾಸ್ ಮತ್ತು ರೆಡ್ ಕ್ರೆಸೆಂಟ್ ಚಳುವಳಿ|ಐಎಫ್‌ಆರ್‌ಸಿಎಸ್]], [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೈಡ್ರೋಗ್ರಾಫಿಕ್ ಸಂಸ್ಥೆ|ಐಎಚ್‌ಒ]], [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ|ಐಎಲ್‌ಒ]], [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸು ನಿಧಿ|ಐಎಂಎಫ್]], [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮುದ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ]], [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೊಬೈಲ್ ಉಪಗ್ರಹ ಸಂಸ್ಥೆ|ಇನ್‌ಮಾರ್‌ಸಾಟ್]], [[ಇಂಟೆಲ್‌ಸಾಟ್]], [[ಇಂಟರ್‌ಪೋಲ್ (ಸಂಸ್ಥೆ)|ಇಂಟರ್‌ಪೋಲ್]], [[ಐಒಸಿ]], [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಲಸೆ ಸಂಸ್ಥೆ|ಐಒಎಂ]], [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ|ISO]], [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಒಕ್ಕೂಟ|ITU]], [[ಪಶ್ಚಿಮ ಸಹಾರಾದಲ್ಲಿ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಾಗಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಿಷನ್|MINURSO]], [[ಅಲಿಪ್ತ ಚಳುವಳಿ|NAM]] (ಅತಿಥಿ), [[NATO]], [[ನಾರ್ಡಿಕ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್|NC]], [[ಪರಮಾಣು ಇಂಧನ ಸಂಸ್ಥೆ|NEA]], [[ನಾರ್ಡಿಕ್ ಹೂಡಿಕೆ ಬ್ಯಾಂಕ್|NIB]], [[ಪರಮಾಣು ಪೂರೈಕೆದಾರರ ಗುಂಪು|NSG]], [[ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆ|OECD]], [[ರಾಸಾಯನಿಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ನಿಷೇಧ ಸಂಸ್ಥೆ|OPCW]], [[ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರ ಸಂಸ್ಥೆ|OSCE]], [[ಶಾಶ್ವತ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯ|PCA]], [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ|UN]], [[ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಕುರಿತ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಮ್ಮೇಳನ|UNCTAD]], [[UNESCO]], [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಹೈ ಕಮಿಷನರ್|UNHCR]], [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆ|UNIDO]], [[ಬೋಸ್ನಿಯಾ ಮತ್ತು ಹರ್ಜೆಗೋವಿನಾದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಿಷನ್|UNMIBH]], [[ಕೊಸೊವೊದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಧ್ಯಂತರ ಆಡಳಿತ ಮಿಷನ್|UNMIK]], [[ಪ್ರಿವ್ಲಾಕಾದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಿಷನ್ ಆಫ್ ವೀಕ್ಷಕರು|UNMOP]], [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಟ್ರೂಸ್ ಸೂಪರ್‌ವಿಷನ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್|UNTSO]], [[ಯೂನಿವರ್ಸಲ್ ಪೋಸ್ಟಲ್ ಯೂನಿಯನ್|UPU]], [[ವಿಶ್ವ ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್|WCO]], [[ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್|WEU]] (ಸಹವರ್ತಿ), [[ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ|WHO]], [[ವಿಶ್ವ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್|WIPO]], [[ವಿಶ್ವ ಹವಾಮಾನ ಸಂಸ್ಥೆ|WMO]], [[ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆ|WTO]], [[ಝಾಂಗರ್ ಸಮಿತಿ]]. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist|30em}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [https://www.jon.fiva.no/data.htm ಫಿವಾ, J. H.; A. ಹಾಲ್ಸ್; G. J. Natvik (2023). ''ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರದ ಡೇಟಾಸೆಟ್'']. * [https://www.jon.fiva.no/data.htm ಫಿವಾ, J. H.; R. J. ಸೋರೆನ್ಸೆನ್; R. Vøllo (2021). ''ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಡೇಟಾಸೆಟ್'']. * [https://www.jon.fiva.no/data.htm ಫಿವಾ, ಜೆ. ಹೆಚ್. ಮತ್ತು ಡಿ. ಎಂ. ಸ್ಮಿತ್ (2022): "ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಚುನಾವಣೆಗಳು, 1906–2021"] {{Commonscat|Politics of Norway}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ನಾರ್ವೆ ರಾಜಕೀಯ| ]] h72rulocbivccx1899ytdur5ks29y0g 0 175841 1431477 1376836 2026-10-06T21:54:03Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431477 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Greek_-_Actor_-_Walters_541067.jpg|thumb|ಒಬ್ಬ ಗ್ರೀಕ್ ನಟನ ಕಂಚಿನ ಪ್ರತಿಮೆ, ಕ್ರಿ.ಪೂ. 150–100. ಕಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ಮೂಗಿನ ಮೇಲೆ ಅರ್ಧ ಮುಖವಾಡ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ನಟನೆಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಅವನು ಒಬ್ಬ ಪುರುಷನ ಶಂಕುವಿನಾಕಾರದ ಟೋಪಿ ಆದರೆ ಹೆಣ್ಣಿನ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಇದು ಪುರುಷರು ಸ್ತ್ರೀಯರ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ವಹಿಸುವ ಗ್ರೀಕ್ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ನಂತರ, ಚಿಕ್ಕ ಸ್ತ್ರೀ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ವಹಿಸಲು ಗುಲಾಮ ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ತರಲಾಯಿತು, ಹರ್ಷನಾಟಕಗಳಲ್ಲು ಸಹ.]] [[:en:Ancient_Greece|ಪ್ರಾಚೀನ್ ಗ್ರೀಸ್‍ನಲ್ಲಿ]] ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೭೦೦ ರಿಂದ [[ರಂಗಭೂಮಿ]] [[ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] ಪ್ರವರ್ಧಮಾನವಾಗಿತ್ತು. ಆಧುನಿಕ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ರಂಗಭೂಮಿಯು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ '''ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಸ್‍ನ ರಂಗಭೂಮಿ'''ಯಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್ ನಾಟಕಾಲಯದ ಮತ್ತು [[ನಾಟಕ|ನಾಟಕಗಳ]] ಅಭಿಮಾನದೇವತೆ [[:en:Dionysus|ಡೈಯೊನೈಸಸ್]].<ref>Hedreen, Guy Michael. ''Silens in Attic Black-figure Vase-painting: Myth and Performance''. University of Michigan Press. 1992. {{ISBN|9780472102952}}. p. 1</ref><ref>James, Edwin Oliver. ''The Tree of Life: An Archaeological Study''. Brill Publications. 1966. p. 234. {{ISBN|9789004016125}}</ref> ಕೆಲವು ಮುಖ್ಯ [[ಗ್ರಾಮಗಳು|ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲೂ]], [[ಅಥೆನ್ಸ್]] ಮುಂತಾದ [[ನಗರ|ನಗರಗಳಲ್ಲೂ]] ಆತನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಶೀತಕಾಲದಿಂದ ವಸಂತ ಸಮಯದ ತನಕ ಹಲವು ಸಣ್ಣ ದೊಡ್ಡ [[ಉತ್ಸವಗಳು]] ಜರುಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಆರಾಧನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಜೊತೆಗೆ ನರ್ತನಸಹಿತ ಗೀತ ಹಾಡುವುದೇ ಉತ್ಸವಕ್ಕೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಕಾಣಿಕೆ. ನೃತ್ಯಮೇಳಕ್ಕೆ [[:en:Dithyramb|ಡಿಥಿರ‍್ಯಾಂಬ್]] (ಆವೇಶಕುಣಿತ) ಎಂದು ಅಂಕಿತ. ಅದರ ವಿಷಯ ಡೈಯೊನೈಸಸ್ಸನ ಕಷ್ಟಸುಖಮಿಶ್ರಿತ [[ಜೀವನ|ಜೀವನದ]] ಘಟನಾವಳಿ. ನೃತ್ಯಮೇಳದಲ್ಲಿ ಐವತ್ತು ಮಂದಿ, ಡೈಯೊನೈಸಸ್ಸನ [[ಕುಟುಂಬ|ಪರಿವಾರದವರಾದ]] [[:en:Satyr|ಸ್ಯಾಟಿರೈ]] ಮತ್ತು [[:en:Silenus|ಸೈಲಿನೈಗಳಂತೆ]] [[ವೇಷ]] ಧರಿಸಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಒಳ್ಳೆಯ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಟ್ಟು ಹೆಸರುಗೊಂಡ [[:en:Arion|ಏರಿಯನ್]] ನಾಟ್ಯದ ಮಧ್ಯೆ ಮಧ್ಯೆ ಬಳಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಭಾಷಣಾ ಪದ್ಯ ಪಂಕ್ತಿಗಳನ್ನು ತಂದು ಸೇರಿಸಿದ. ಅದನ್ನು ನಾಟಕತೆಯ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರವೇಶ ಎನ್ನಬಹುದು. ಆಮೇಲೆ ಬಂದ [[:en:Thespis|ಥೆಸ್ಪಿಸ್]] ಐವತ್ತು ನರ್ತಕರ ಎದುರಿಗೆ ಒಬ್ಬ ನಟನನ್ನು (ಹೈಪೊಕ್ರಿಟೀಸ್ - ಉತ್ತರ ಹೇಳುವವ) ತಂದಿರಿಸಿ,<ref>https://www.factmonster.com/encyclopedia/arts/bios/classical-lit/thespis</ref> ಕಥನಮಯವಾಗಿದ್ದ ನೃತ್ಯಗೀತವನ್ನು ಕಥಾಭಿನಯಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿಸಿ, ನಾಟಕದ ನಿಜಸ್ಥಾಪಕನಾದ.<ref>Buckham, Philip Wentworth, [https://books.google.com/books?id=IjAZAAAAYAAJ&q=The+Theatre+of+the+Greeks ''Theatre of the Greeks''], Cambridge : J. Smith, 1827.</ref> ಸಂವಾದಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಗಮನವೂ, [[ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|ಪ್ರಶಸ್ತಿಯೂ]] ದೊರಕಿದರೂ ನೃತ್ಯಗೀತ ([[:en:Greek_chorus|ಕೋರಸ್]], ಮೇಳಗೀತ) ತನ್ನ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡೇ ಇತ್ತು. [[ಈಸ್ಕಿಲಸ್]] ಎರಡನೆಯ ನಟನನ್ನು ತಂದು ಸೇರಿಸಿದ<ref name="P222">{{harvnb|Pomeroy|1999|p=222}}</ref> ಅನಂತರವೂ ಅದು ಕುಗ್ಗಲಿಲ್ಲ. ಗಂಭೀರವಾಗಲಿ ವಿನೋದವಾಗಲಿ ಲೇವಡಿಯಾಗಲಿ ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ನಾಟಕಕ್ಕೂ ಕೋರಸ್ ಎಂಬ ನಾಮಧೇಯವೇ ಬಲುಕಾಲ ಸಲ್ಲುತ್ತಿತ್ತು. [[:en:Greek_tragedy|ಟ್ರ್ಯಾಜೆಡಿ]], [[:en:Ancient_Greek_comedy|ಕಾಮೆಡಿ]], [[:en:Satyr_play|ಸ್ಯಾಟಿರ್ ನಾಟಕಗಳ]] ಉಚ್ಛ್ರಾಯ ಸಮಯದಲ್ಲೂ [[ಕವಿ|ಕವಿಗೆ]] ತನ್ನ [[ರೂಪಕ|ರೂಪಕಗಳನ್ನು]] ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಅಪ್ಪಣೆಯೀಯುವ ರಹದಾರಿಗೆ `ಅವನಿಗೊಂದು ಕೋರಸ್ ಕೊಟ್ಟರು` (ಹಿ ವಾಸ್ ಗಿವನ್ ಎ ಕೋರಸ್) ಎಂಬ ನಿರೂಪಣೆ ಇರುತ್ತಿತ್ತು. ಪ್ರದರ್ಶನಾಧಿಕಾರಿ ಕವಿಗೆ ನಿನ್ನ ಟ್ರ್ಯಾಜಡಿ ಅಥವಾ ಕಾಮೆಡಿ ಶುರುವಾಗಲಿ ಎನ್ನುವುದರ ಬದಲು ನಿನ್ನ ಕೋರಸ್ ಪ್ರವೇಶಿಸಲಿ ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದ. ಈಸ್ಕಿಲಸ್ಸನ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿ [[:en:Sophocles|ಸಾಫೊಕ್ಲೀಸ್]] ಮೂರನೆಯ ನಟನನ್ನು ತಂದು ಕೂಡಿಸಿದ<ref>{{cite book |last=LLoyd-Jones, H. (ed. and trans.) |title=Introduction, in ''Sophocles I'' |date=1997 |publisher=Loeb Classical Library, Harvard University Press |others=Sophocles |isbn=9780674995574 |location=Cambridge, Massachusetts; London, England |page=9}}</ref> ಮೇಲೂ ನೃತ್ಯಗೀತವಿಲ್ಲದೆ ನಾಟಕ ನಡೆಯುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಡೈಯೊನೈಸಸ್ [[ಪೂಜೆ|ಪೂಜೆಯ]] ಅಂಗವಾದ ನೃತ್ಯಗೀತ ಬಹುಶಃ ಒಂದೇ ಬಗೆಯದಾಗಿರದೆ ಹಲವು ವಿಧದ ಭಾವ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಸಾಮೂಹಿಕ ಸಾಧನವಾಗಿತ್ತು. ಕೆಲವು ವೇಳೆ [[ಕೋಪ]], [[ಮರುಕ]], [[ಭಯ]], ವಿಸ್ಮಯ ಮೊದಲಾದ ಗಂಭೀರರಾಗವೂ, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಪರಿಹಾಸ, ಸಮ್ಮೋದ, [[ವಿಡಂಬನೆ|ವಿಡಂಬನ]], [[ನಗೆ|ನಗು]], ಗೇಲಿ ಮುಂತಾದ ಹಗುರ ರಾಗವೂ ಅದರಲ್ಲಿ ತುಂಬಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಭಾವಗಳ ಮಿಶ್ರಣ ತೋರಿಬರುತ್ತಿದ್ದದ್ದೂ ಉಂಟು. ಕ್ರಮೇಣ ನೃತ್ಯಗೀತ ಕವಲೊಡೆದು ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಕಾರದ ನಾಟಕಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು: [[ಗಂಭೀರ ನಾಟಕ]] (ಟ್ರ್ಯಾಜೆಡಿ), ಹರ್ಷನಾಟಕ ([[ವೈನೋದಿಕ|ಕಾಮೆಡಿ]]), ಮಿಶ್ರನಾಟಕ (ಸ್ಯಾಟಿರ್ ಪ್ಲೇ). ಅವು ಮೂರಕ್ಕೂ ತಮ್ಮತಮ್ಮದೇ ಆದ ವಿಕಾಸ, ಚರಿತ್ರೆ, ಸಾರ್ಥಕತೆ, ಒದಗಿ ಬಂದದ್ದು ನ್ಯಾಯವೇ. == ಗಂಭೀರನಾಟಕ == === ಶಬ್ದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ === ಟ್ರ್ಯಾಜೆಡಿ ಅರ್ಥಾತ್ [[ಗ್ರೀಕ್ ಭಾಷೆ|ಗ್ರೀಕ್ ಭಾಷೆಯ]] ‘ಟ್ರ್ಯಾಜೆಡಿಯ’ ಎದ್ದುಬಂದದ್ದು ಅದೇ ಭಾಷೆಯ 'ಟ್ರ್ಯಾಗಡಾಯ್' ಎಂಬ ಪದದಿಂದ. ಟ್ರ್ಯಾಗಡಾಯ್ ಎಂದರೆ ಪ್ರಾಯಶಃ [[ಮೇಕೆ|ಹೋತನಂತೆ]] ವೇಷ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಡೈಯೊನೈಸಸ್ಸನ ಹಿಂಬಾಲಕರಾದ ಸ್ಯಾಟಿರ್ ತಂಡ ತಾವೆಂದು ನಟಿಸುತ್ತ, ನೃತ್ಯಗೀತದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದವರು; ಅಥವಾ ಒಂದು ಹೋತದ [[ಪಾರಿತೋಷಕ|ಬಹುಮಾನಕ್ಕಾಗಿ]] ನರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಗುಂಪು; ಅಥವಾ ಡೈಯೊನೈಸಸ್ಸನ ಬಲಿ ಪೀಠದಲ್ಲಿ ಹೊಯ್ದು ಕೆಡವಿದ ಹೋತನ ಸುತ್ತ ಭಯಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನರ್ತಿಸುತಿದ್ದವರು. ಹೀಗೇ ಎಂದು ಹೇಳವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಒಬಿಬ್ಬರು [[ವಿದ್ವಾಂಸ|ವಿದ್ವಾಂಸರಂತೂ]] ಗಂಭೀರನಾಟಕಕ್ಕೂ, ಹೋತಕ್ಕೂ ಏನೇನೂ ಸಂಬಂಧ ಇಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ; ಏತಕ್ಕೆಂದರೆ, ಟ್ರ್ಯಾಜೆಡಿ ಎಂಬ ಪದ ಅರ್ಥವತ್ತಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಯುಕ್ತವಾಗಿ ಬಳಕೆಗೆ ಬರುವ ಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೆ ಏರಿಯನ್, ಥೆಸ್ಪಿಸ್, ಅಳಿದು ಹಲವು ದಶಕ ಕಳೆದು ಹೋಗಿದ್ದುವು; ನಾಟಕದ ಸ್ವರೂಪವೂ, ನೃತ್ಯಗೀತದ ಸ್ವರೂಪವೂ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಹೋಗಿತ್ತು. ಆ ಪದ, ಪಾರಿಭಾಷಿಕ ಪದವಾಗಿಯೇ ಉಪಯೋಗ. === ವಿವರಗಳು === [[ಬೆಟ್ಟ|ಬೆಟ್ಟದ]] ತಪ್ಪಲಿನ [[ಬಯಲು]] ಪ್ರದೇಶವೇ ನಾಟಕಾಲಯದ ಜಾಗ. ಅಲ್ಲಿ [[ಕುದುರೆ ಲಾಳ|ಕುದುರೆಲಾಳದ]] ಆಕಾರದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಅಣಿಮಾಡಿ, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯಮೇಳದ ವರ್ತುಳವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಅದರ ನಡುವೆ ಡೈಯೊನೈಸಸ್ಸನ [[ವೇದಿಕೆ|ವೇದಿಕೆಯನ್ನು]] ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಮೇಳದವರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಐವತ್ತರಿಂದ ಹನ್ನೆರಡಕ್ಕೆ ಈಸ್ಕಿಲಸ್ ಇಳಿಸಿದ. ಸಾಫೊಕ್ಲೀಸ್ ಹದಿನೈದಕ್ಕೆ ಏರಿಸಿದ.<ref>Wilson, Edwin and Alvin Goldfarb (1999) ''Theater, The Lively Art'', McGraw-Hill, New York {{ISBN|0-07-240718-2}}</ref> ಅವರನ್ನು ಚಚ್ಚೌಕ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಏರ್ಪಾಡಿತ್ತು. ಅವರು ನರ್ತಿಸುತ್ತ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದೊಡನೆ ನಾಟಕದ ಪ್ರಾರಂಭ; ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ನರ್ತಿಸುತ್ತ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುವುದೇ ನಾಟಕದ ಅಂತ್ಯ. ಅವರ ಗೀತನಾಟ್ಯ, ಆಮೇಲೆ ಚಿಕ್ಕ ನೇಪಥ್ಯದ ಮೇಲೆ ಪಾತ್ರಗಳ ಸಂವಾದ, ಪುನಃ ಗೀತನಾಟ್ಯ, ಅನಂತರ ಸಂವಾದ-ಹೀಗಿರುತ್ತಿತ್ತು. ನಾಟಕದ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ, ಗೀತವೂ, ನೃತ್ಯವೂ ನಾನಾ ಭೇದಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತಿದ್ದವು. ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ಹದಿನೈದು ಸಾವಿರ ಮಂದಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಾಗಿ ಕುಳ್ಳಿರುತ್ತಿದ್ದರು; ಯಾವ ಶುಲ್ಕವನ್ನೂ ಅವರು ಕೊಡಬೇಕಾದ್ದಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೇಳದವರಿಗೂ, ನಟರಿಗೂ ತಕ್ಕ ತರಬೇತು ಕೊಡುವುದು [[ಕವಿ|ಕವಿಯ]] ಜವಾಬ್ದಾರಿ; ಆಗೊಮ್ಮೆ ಈಗೊಮ್ಮೆ ಕವಿ ತನ್ನ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ತಾನೇ ಒಂದು ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ನಟರಿಗೆ ಗೊತ್ತಾದ ವೇತನ ಆಡಳಿತವರ್ಗದವರಿಂದ ಬಟವಾಡೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ರಂಗಸಜ್ಜು, ನಟರ ವೇಷಭೂಷಣ ಮುಂತಾದ ಪರಿಕರದ ಖರ್ಚನ್ನು ಚುನಾಯಿತ ಧನವಂತ ಹೊರುತ್ತಿದ್ದ. ನಾಟಕಕಾರದಲ್ಲಿ ಮೂವರನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡು, ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬನಿಂದಲೂ ಮೂರು ಗಂಭೀರನಾಟಕ ಮತ್ತು ಒಂದು ಮಿಶ್ರನಾಟಕ, ಹೀಗೆ ಒಟ್ಟು ನಾಲ್ಕರ ಕಟ್ಟು ([[:en:Tetralogy|ಟೆಟ್ರೋಲಜಿ]]) ಸಿದ್ಧವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಅಧಿಕಾರ ಸಂಪುಟ ಒಂದು [[ಸ್ಪರ್ಧೆ]] ಹೂಡುತ್ತಿತ್ತು.<ref>Rush Rehm. ''Greek Tragic Theater.'' Routledge, 1994, p. 16.</ref> ಗೆದ್ದವನಿಗೂ, ಧನವಂತನಿಗೂ [[ಕಿರೀಟ|ಕಿರೀಟದ]] ಬಹುಮಾನ. ನಟರು [[ಮುಖವಾಡ|ಮೊಗವಾಡ]], [[ರಜಾಯಿ|ರಜಾಯಿಯಂಥ]] [[ಬಟ್ಟೆ|ಬಟ್ಟೆಯ]] [[ನಿಲುವಂಗಿ]], [[ತಲೆ|ತಲೆಯ]] ಮೇಲೆ ಒಂದು ಕಿರೀಟ, [[ಕಾಲು|ಕಾಲಿಗೆ]] ಮರದ ದಪ್ಪ ಅಟ್ಟೆಯ ದೊಡ್ಡ ಬೂಟು-ಇವುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತರಾಗಿ ಸುಮಾರು ಆರೂವರೆ ಏಳು ಅಡಿ ಎತ್ತರದವರಾಗಿ ಸೌಮ್ಯ ವೈಭವದ ನಿಧಾನ ಹೆಜ್ಜೆಯಿಂದ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಿದ್ದರು. ಸ್ತ್ರೀಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಗಂಡಸರೇ. ಪರಚಿತವಾದ ಪುರಾಣ ಕಥಾವಳಿಯಿಂದಲೇ ನಾಟಕಕ್ಕೆ ವಿಷಯವನ್ನು ಕವಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಒಂದೇ ಮುಖ್ಯ ಘಟನಾವಳಿ, ಕ್ಲುಪ್ತಕಾಲದಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೂ ಅದು ಜರುಗಬೇಕು. ಕೆಲವೇ ಪಾತ್ರಗಳ ಸಂಭಾಷಣೆ ಇರಬೇಕು. ಘೋರ ಘಟನೆ ರಂಗದ ಮೇಲೆ ನಡೆಯಕೂಡದು, ವಾದವಿವಾದವೇ ಕೃತ್ಯ, [[ಭಾಷೆ]] [[ಛಂದಸ್ಸು|ಛಂದಸ್ಸುಗಳು]] ನಿಯಮಬದ್ಧ-ಹೀಗೆ ಕಟ್ಟುಕಟ್ಟಳೆ ಇದ್ದಿತಾಗಿ ಕವಿಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಆಸ್ಪದವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಗ್ರೀಕ್ ಗಂಭೀರನಾಟಕ [[ಮಾನವ]] ಸ್ವಭಾವದ ಮೂಲ ಚಲನವಲನಗಳ ನಿಕಟ ಪರಿಚಯವನ್ನು ನಮಗೆ ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಸರಿಗಟ್ಟುವ ಮಹಾ[[ಸಾಹಿತ್ಯ]] ಈಚಿನ ಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ದಿಟವಾಗಿ ಅಪರೂಪ. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 5ನೆಯ ಶತಮಾನ ಗ್ರೀಕ್ ಗಂಭೀರನಾಟಕದ ಸುವರ್ಣಯುಗ. ಕ್ರಿ.ಪೂ. ಸು. 499 ರಿಂದ 403 ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆಗಿಬಂದ ಮೂವರು ಮಹಾ ಕವಿಗಳೇ ಅದನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಂಡವರು, ಗಂಭೀರನಾಟಕಕಾರತ್ರಯ ಎಂಬ ಘನಮರ್ಯಾದೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡವರು; ಅವರಾರೆಂದರೆ ಈಸ್ಕಿಲಸ್, ಸಾಫೊಕ್ಲೀಸ್, [[:en:Euripides|ಯುರಿಪಿಡೀಸ್]]. ಅವರಿಗೆ ಕೊಂಚ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಇದ್ದು ನಾಟಕ ರಚಿಸಿದ [[:en:Phrynichus_(tragic_poet)|ಫ್ರೀನಿಕಸ್]],<ref name="Easterling5">Easterling e.a. (1989) 5f.</ref> [[:en:Pratinas|ಪ್ರಾಟಿನಸ್]], [[:en:Choerilus_(playwright)|ಕೀರಿಲಸ್ಸರು]] ಕೇವಲ ನಾಮಾವಶೇಷರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸಮಕಾಲೀನರಾಗಿದ್ದ ಇಯಾನ್, [[:en:Achaeus_of_Eretria|ಆಕಿಯಸ್]], [[:en:Agathon|ಆಗಥಾನರೂ]] ಕೆಲವು ಚೂರುಪಾರುಗಳಿಂದ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆಯೇ ವಿನಾ ಪೂರ್ಣ ಗ್ರಂಥಗಳಿಂದ ಅಲ್ಲ. ಮೋರಿಕಸ್, ನೊತಿಪ್ಪಸ್, ಅಕೆಸ್ಟರ್, [[:en:Theognis_(statesman)|ಥಿಯಾಗ್ನಿಸ್]] ಮುಂತಾದ ಇತರ ಕೆಲವು ನಾಮಾಂಕಿತಗಳು [[ಅರಿಸ್ಟೋಫೆನೀಸ್|ಆರಿಸ್ಟಾಫನೀಸನ]] ಅವಹೇಳನದಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತವೆಯೇ ಹೊರತು ಅವರ ಒಂದು ಚೂರು ಕೃತಿ ಕೂಡ ಉಳಿದುಬಂದಿಲ್ಲ. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 4ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರನಾಟಕದ ವಾರ್ಷಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನ ಏನೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ನಾಟಕಕಾರತ್ರಯದ ಕೃತಿಗಳು ಮತ್ತೆಮತ್ತೆ ಅಪೇಕ್ಷಿತವಾದುವು, ಹಿತವಾದುವು. ಅಲ್ಲದೆ ಹೊಸ ನಾಟಕಗಳ ರಚನೆಗೂ ವಿಶೇಷ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಹಾಗಾಗಿ ನಾಟಕಕಾರರು ಅತಿ ಚುರುಕಿನಿಂದ [[ರೂಪಕ]] ಕಟ್ಟಿ ಹೊರತರಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು. ಹೇರಳವಾಗಿಯೂ ಕಟ್ಟಬೇಕಾಯಿತು. [[:en:Theodectes|ಥಿಯೊಡೆಕ್ಟೀಸ್]] 50, [[:en:Carcinus_(writer)|ಕಾರ್ಸಿನಸ್]] 160, [[:en:Astydamas|ಆಸ್ಟಿಡಾಮಸ್]] 240<ref name="classicalliterature">{{cite book |last=Knox |first=Bernard |url=https://books.google.com/books?id=Cg8SOYw9GLAC |title=The Cambridge History of Classical Literature |date=1985 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=9780521210423 |editor-last1=Knox |editor-first1=Bernard |series= |volume=1 |pages=342 |language=English |chapter=Minor Tragedians |quote=The meagre fragments do little to explain his great popularity. |editor-last2=Easterling |editor-first2=P.E. |accessdate=2024-08-21}}</ref><ref>[[Suda]] ''s.v.'' Ἀστυδ</ref><ref>{{cite book |last=Netz |first=Reviel |url=https://books.google.com/books?id=eG_IDwAAQBAJ |title=Scale, Space and Canon in Ancient Literary Culture |date=2020 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=9781108481472 |pages=554 |language=English |authorlink=Reviel Netz |accessdate=2024-08-21}}</ref>-ಈ ರೀತಿ ಅವರ ಬರೆಹ ಪಟ್ಟಿಯಾಗಿದೆ. ಗುಣದಲ್ಲಾದರೂ ಅವಾವುದಕ್ಕೂ ರವೆಯಷ್ಟು ಮೆಚ್ಚಿಕೆಯೂ ಲಭಿಸಲಾಗದು. ನೂರಾರು ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೂ ಉಳಿದುಬಂದಿಲ್ಲ. ಈಸ್ಕಿಲಸ್,<ref name="F243">{{harvnb|Freeman|1999|p=243}}</ref> ಸಾಫೊಕ್ಲೀಸ್,<ref>The exact number is unknown; the ''Suda'' says he wrote 123, another ancient source says 130, but no exact number "is possible", see Lloyd-Jones 2003, p. 3.</ref><ref>Lloyd-Jones 2003, pp. 3–9.</ref> ಯುರಿಪಿಡೀಸರು ಬರೆದವೆಂದು ನಮೂದಿತವಾಗಿರುವ ಕೃತಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ 90, 123, 92; [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್|ಅಲೆಗ್ಸಾಂಡ್ರಿಯನ್]] ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಚುರದಲ್ಲಿದ್ದ ಅವರ ಕ್ರಮವಾಗಿ 72, ದೊಡ್ಡಸಂಖ್ಯೆ 78, ಒಟ್ಟು 305ರಲ್ಲಿ ಈಗ ಲಭ್ಯವಾಗಿರುವುವು 33; ಕ್ರಮವಾಗಿ 7, 7, 19-ಅಷ್ಟೆ. ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠತ್ರಯ ಹೊರ ತಂದ ಅಲೆಗ್ಸಾಂಡ್ರಿಯನ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 240 ಆದರೂ ಇದ್ದಿರಬೇಕು. ಆಗಿರುವ ನಷ್ಟ ಆಗಾಧವೆಂದೇ ಹೇಳಬೇಕು. ಇರುವ ಅವರ ರೂಪಕಗಳಿಂದ ಅವರ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಶಕ್ತಿಯನ್ನೂ, ಸ್ವಂತ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನೂ ಅರಿಯುವುದು ಸಾಧ್ಯ. ಒಬ್ಬನಿಂದ ಇನ್ನೊಬ್ಬನಿಗೆ ಗಂಭೀರ ನಾಟಕ ಸರಿಯುವಾಗ ಅದಕ್ಕಾದ [[ವಿಕಾಸ]] ಸಹಜವೂ, ತರ್ಕಸಮ್ಮತವೂ, ಸಮರ್ಪಕವೂ ಆಗಿತ್ತು. ಅದರ ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾದ ಸಂಭಾಷಣೆ ಮತ್ತು [[ಸಂಗೀತ|ಸಂಗೀತಗಳಲ್ಲಿ]] ಎರಡನೆಯದಕ್ಕೆ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿಯೇ ಇಳಿಮುಖ. ಈಸ್ಕಿಲಸ್ಸನಲ್ಲಿ ಕೋರಸ್ ಭಾಗ 3/5 ರಿಂದ 2/5 ಕ್ಕೂ, ಸಾಫೊಕ್ಲೀಸನಲ್ಲಿ 1/3 ರಿಂದ 1/6 ಕ್ಕೂ, ಯುರಿಪಿಡೀಸನಲ್ಲಿ 1/7 ರಿಂಧ 1/10 ಕ್ಕೂ ಇಳಿದು ಕಡಿಮೆಯಾದದ್ದು ಎಷ್ಟೊಂದು ಯುಕ್ತ ಬದಲಾವಣೆ. ಮೂವರಿಗೂ, ಮನುಜವರ್ಗಕ್ಕೂ, ದೇವವರ್ಗಕ್ಕೂ ಇರುವ ಸಂಬಂಧ ಮುಖ್ಯ ವಿಚಾರವಾಗಿದ್ದರೂ ಅದರ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾನವಾಂಶಕ್ಕೆ ಕವಿಯ ಲಕ್ಷ್ಯ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚಾದದ್ದನ್ನೂ, ಅವನ ದೃಷ್ಟಿ ಸ್ಥೂಲದಿಂದ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದದ್ದನ್ನೂ ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಈಸ್ಕಿಲಸ್ಸನ ಪಾತ್ರಗಣ [[ದೇವರು|ದೇವತೆಗಳು]], ಉಪ ದೇವತೆಗಳು, ಅತಿಮಾನವರು. ಸಾಫೊಕ್ಲೀಸನದು ಆದರ್ಶ ಮಾನವರು, ಯುರಿಪಿಡೀಸನದು ಮಾನವರು. ಮೂವರ ಗಂಭೀರ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಲ್ಲೂ ಅದೇ ಬಗೆಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. ಮಾಡುವವ ಮನುಷ್ಯ; ಮಾಡಿದ್ದನ್ನು ಉಣ್ಣುವವ ಮನುಷ್ಯ, ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಬಯ್ಯುವುದೇಕೆ? ಅತಿಗೆ ಹೋಗದೆ ಮಿತದಲ್ಲಿರುವ ನರನಿಗೆ ಸದಾ ನೆಮ್ಮದಿ-ಎಂದು ಈಸ್ಕಿಲಸ್ ಮನಗಂಡು, ಮನಸ್ಸಿಟ್ಟು ಉಪದೇಶಿಸಿದ. ಸಾಪೊಕ್ಲೀಸ್ ಮುಂದೆ ನಡೆದು, ನಿರಪರಾಧಿಗೂ ಸಂಕಟ ಬರಬಹುದು. ಅದು [[ವಿಧಿ|ವಿಧಿಯ]] ಲೀಲೆ; ಬಂದದ್ದನ್ನು ಸ್ಥೈರ್ಯದಿಂದ ತಾಳಿ ಮನುಷ್ಯ ಉದಾತ್ತನಾಗಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಿದ. ಯುರಿಪಿಡೀಸ್, ಎಡರೂ, [[ನೋವು|ನೋವೂ]] ಬರುವುದರಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳ ಕೈವಾಡ ಇದ್ದೇ ಇದೆ; ಮನುಷ್ಯನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕುರಿತು ಎಷ್ಟು ಕನಿಕರಪಟ್ಟರೂ ಸಾಲದು ಎಂದು ಒತ್ತಿನುಡಿದ. ಈಸ್ಕಿಲಸ್ಸನ ಹಿರಿಯ ಗುಣ ಮಹಾಘನತೆ; ಅವನ ಮಹೋನ್ನತ ಶೈಲಿಯ ವಾಗ್‌ವೈಭವ ಅವನಿಗೇ ಮೀಸಲು. ಮಿತಿ, ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತತೆ, ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಸರಳತೆ, ತುಂಬಿಸೂಸುವ [[ಧ್ವನಿ]], ಮಾಧುರ್ಯ-ಇವು ಸಾಪೊಕ್ಲೀಸನ ಲೇಖನವಿಧಾನ; ಶಿಷ್ಟತೆಗೆ ಅತ್ಯುತ್ಕೃಷ್ಟ ಉದಾಹರಣೆ. ಯುರಿಪಿಡೀಸನ ಧೋರಣೆ ಮನುಜ [[ಸಮಾಜ|ಸಮಾಜಕ್ಕೆ]] ಹತ್ತಿರ ಹತ್ತಿರ. ಗೊಂದಲದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದು ರಾಗಗ್ರಸ್ತರಾದ ಹೆಣ್ಣುಗಂಡುಗಳ ಮಾತುಕತೆಯನ್ನು ಕಾವ್ಯಮಯವಾಗಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸುವ ಜಾಣ್ಮೆ ಅವನಿಗೆ ದೈವದತ್ತವಾಗಿತ್ತು; ಮನಮೋಹಕವಾದ ಇಂಪನ್ನು ಪದಸರಣಿಗೆ ಕೂಡಿಸುವ ಕೌಶಲವೂ ಅವನಿಗಿತ್ತು. ಮುಂದಣ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೇ ಅತ್ಯಧಿಕ ಪ್ರತೀತಿ. == ಮಿಶ್ರನಾಟಕ == [[ಅನುಬಂಧ|ಅನುಬಂಧವಾಗಿ]] ಅಥವಾ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಕವಿಸ್ಪರ್ಧಿಯೂ ಬರೆಯಲೇಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಮಿಶ್ರನಾಟಕ ಒಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ. ಕಾರಣ, ಈಗ ಲಭ್ಯವಾಗಿರುವ ಮಿಶ್ರನಾಟಕ ಒಂದೇ ಒಂದು - ಯುರಿಪಿಡೀಸನ [[:en:Cyclops_(play)|ಸೈಕ್ಲಾಪ್ಸ್]]. ಅದರ [[ಕಥಾವಸ್ತು]], [[ಟ್ರಾಯ್|ಟ್ರಾಯಿನಿಂದ]] ಹಿಂದಿರುಗುವಾಗ [[:en:Odysseus|ಆಡಿಸಿಯಸ್]] ತನ್ನ ಜೊತೆಯವರೊಂದಿಗೆ ಒಂದೇ [[ಕಣ್ಣು|ಕಣ್ಣಿನ]] [[:en:Giant|ದೈತ್ಯ]] [[:en:Polyphemus|ಪಾಲಿಫೀಮಸ್‍ಗೆ]] ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದು , ಅವನಿಗೆ ದ್ರಾಕ್ಷಾಮದ್ಯ ಕುಡಿಸಿ ನಿದ್ರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿ, ದಪ್ಪ ಕೋಲನ್ನು ಚೂಪು ಮಾಡಿ [[ಬೆಂಕಿ|ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ]] ಕಾಸಿ, ಅದನ್ನು ದೈತ್ಯನ ಕಣ್ಣಿನೊಳಕ್ಕೆ ಚುಚ್ಚಿ ಕುರುಡಾಗಿಸಿ ಅವನ ಹಿಡಿತದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಯಾನ ಕೈಗೊಂಡ ಆಖ್ಯಾಯಿಕೆ. ನಾಟಕಕ್ಕೆ ನೃತ್ಯಮೇಳ, ಪಾನದೇವತೆ [[:en:Dionysus|ಬಾಕಸ್ಸನ]] ಅನುಯಾಯಿಗಳಾದ ಸ್ಯಾಟಿರ್ ಮಂದಿ. ಅವರಲ್ಲಿ ಮುದುಕನಾದ [[:en:Silenus|ಸೈಲಿನಸ್]] ಇನ್ನೊಂದು ಪಾತ್ರ. ಒಬ್ಬ ವಿದೂಷಕನಂತೆ ಅವನ ಚಿತ್ರಣವಾಗಿದೆ. ಅವನನ್ನೂ ಸ್ಯಾಟಿರರನ್ನೂ ಬಲಾತ್ಕಾರದಿಂದ ಹಿಡಿದುತಂದು ಪಾಲಿಫೀಮ್ ತನ್ನ ಗುಲಾಮರನ್ನಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಆಡಿಸಿಯಸ್ಸಿಗೆ ಅವನು ಕೊಟ್ಟ [[ಮದ್ಯ ಪಾನೀಯ|ಮದ್ಯಕ್ಕೆ]] ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ದೈತ್ಯನ [[ಹಾಲು]], [[ಗಿಣ್ಣು|ಚೀಸು]], [[ಮಾಂಸ]] ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಕೊಟ್ಟು, ದೈತ್ಯ ಬಂದೊಡನೆ ಅವನ್ನು ಆಗಂತುಕರೇ ಅಪಹರಿಸಿದರೆಂದು ಸುಳ್ಳಾಡಿ ತಲೆತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ; ದೈತ್ಯನಿಗೆ ಕಾಣದಂತೆ ಮದ್ಯಕ್ಕೆ ಕೈಹಾಕುವ ಅವನ ಪ್ರಯತ್ನ ಹುಡುಗಾಟದಂತೆ ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದ. ಸ್ಯಾಟಿರರು [[ವಿನೋದ|ವಿನೋದಕ್ಕಿಂತ]] ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಿಲಾಸಿಗಳು; ಅವರದ್ದು ಕುಡಿತ [[ಕುಣಿತ]] [[ಸಂಭೋಗ|ಸಂಭೋಗಗಳ]] ಮಾತೇ ಮಾತು. ಕೋರಸ್ಸಿನ ನರ್ತನ ರಭಸ ಆವೇಶದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದಾಗಿರಬೇಕು; ಆ ಸೂಚನೆ ಇದೆ. ಪಾಲಿಫೀಮ್ ಆಡಿಸಿಯಸ್ಸಿನ ಜನರಲ್ಲಿ ಮೈತುಂಬಿಕೊಂಡ. ಇಬ್ಬರನ್ನು ಬಡಿದು ಕೊಂದು ಅವರ ಮಾಂಸವನ್ನು ಸುಟ್ಟು ಬೇಯಿಸಿ ಭಕ್ಷಿಸುವ ವೃತ್ತಾಂತ ಕಥಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಕುರುಡನಾದ ಪಾಲಿಫೀಮ್ ಆಡಿಸಿಯಸ್ ಮತ್ತು ಇತರರನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ತಡಕಾಡುವುದು. ಬಲಗಡೆ ಇದ್ದಾರೆ, ಹಿಂದೆ ಇದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಸ್ಯಾಟಿರರು ಹುಸಿಮಾತು ಹೇಳುವುದು. ಅವನು ಹಾಗೆ ನುಗ್ಗಿ [[ಗುಹೆ|ಗವಿಯ]] [[ಕಲ್ಲು|ಕಲ್ಲಿಗೆ]] ತಲೆ ಚಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು-ಇಂಥ ವಿನೋದವೂ ಉಂಟು. ಏರಿಯನ್ ರಚಿಸಿದ ಒಂದು ನೃತ್ಯಗೀತಕ್ಕೆ ಹೆಸರು ಟಿರ್ಬ್ಯಾಸಿಯ; ಅದು ಸ್ಯಾಟಿರರು ಸೈಲಿನೈಗಳ ಅತ್ಯಾಮೋದದ ದಾಂಧಲೆ ಕುಣಿತ. ಅದರಿಂದ ಈ ಮಿಶ್ರನಾಟಕ ಪ್ರಾಯಶಃ ಬೆಳೆದುಬಂತು. ಗಂಭೀರನಾಟಕವನ್ನು ಹಲವು ಘಂಟೆ ನೋಡಿ ನಲುಗಿದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಕೇವಲ 700 ಪಂಕ್ತಿಗಳ ಕಿರುನಾಟಕ [[ಹಾಸ್ಯ]] ಗಲಭೆ ಭಾವಾವೇಶಗಳನ್ನು ತುಸು ಹೊತ್ತು ಒದಗಿಸಿ ಚಿತ್ತಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯ ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತಿತ್ತೊ ಏನೊ. ಪ್ರಾಟಿನಾಸ್ ಹೆಸರಾದ ಕವಿ.<ref>[[Suda]], πρῶτος ἔγραψε Σατύρους</ref><ref>[[Helenius Acron]], ''Commentaries on Horace'' 230, reading Pratinae for Cratini</ref> == ಹರ್ಷನಾಟಕ == ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್ ಹರ್ಷನಾಟಕ ಗಂಭೀರನಾಟಕದಂತೆ ಏಕರೂಪದ್ದಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. [[:en:Old_Comedy|ಹಳೆಯದು]], ನಡುವಣದು, ಹೊಸದು ಎಂಬ ಮೂರು ರೂಪಗಳನ್ನು ಅದು ತಾಳಿತು. ಕ್ರಿ.ಪೂ. ಸು. 520 ರಿಂದ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 400ರ ವರೆಗೆ ಹಳೆಯದರ ಅವಧಿ; ಕ್ರಿ.ಪೂ 400ರಿಂದ ಕ್ರಿ.ಪೂ. ಸು. 336ರ ತನಕ ನಡುವಣದರ ಅವಧಿ; ಅಲ್ಲಿಂದ ಸುಮಾರು ನೂರು ವರ್ಷ, ಎಂದರೆ [[:en:Roman_people|ಪ್ರಾಚೀನ ರೋಮನರು]] ಗ್ರೀಕರ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಅನುಕರಣ ಮಾಡತೊಡಗುವವರೆಗೆ ಹೊಸದರ ಅವಧಿ. ಅನೇಕರು ಹರ್ಷನಾಟಕವನ್ನು ವಿಪುಲವಾಗಿ ರಚಿಸಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ್ದರೂ ಆರಿಸ್ಟಾಫನಿಸನ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹನ್ನೊಂದನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಮತ್ತಾವ ಕೃತಿಯೂ ಲಭ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ.<ref>{{harvnb|Thorburn|2005|pp=66-67}}; {{harvnb|Roman|Roman|2010|p=82}}</ref> ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನಡುವಣ ಹರ್ಷನಾಟಕ ಹೇಗಿತ್ತೆಂದು ಊಹಿಸಬಹುದೇ ಹೊರತು ಅದರ ಯಥಾರ್ಥ ಚಿತ್ರ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಹೊಸ ಹರ್ಷನಾಟಕದ ಗ್ರೀಕ್ ನಿದರ್ಶನ ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ [[:en:Plautus|ಪ್ಲಾಟಸ್]], [[:en:Caecilius_Statius|ಸ್ಟಾಷಿಯಸ್‌]], [[:en:Terence|ಟೆರೆನ್ಸ್]] ಎಂಬ ಪ್ರಾಚೀನ ರೋಮನ್ ಕವಿಗಳ ಹರ್ಷನಾಟಕ ಅದರ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿದ್ದಾದ್ದರಿಂದ ಅದರ ಲಕ್ಷಣ ನಮಗೆ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಅಷ್ಟೊಂದು ವಿನೋದ ನಾಟಕಗಳ ನಷ್ಟ ಹೇಗಾಯಿತೊ ಏಕಾಯಿತೊ ಹೇಳಲಾಗದು. ಕಾಮೆಡಿ (ಹರ್ಷನಾಟಕ) ಎಂಬ ಶಬ್ದ ''ಕೋಮೆ'' ಎಂದರೆ ಹಳ್ಳಿ ಎಂಬುದರಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನವಾಯಿತೆಂದೂ, ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನವರು ಗುಂಪುಗುಂಪಾಗಿ ಹಾಡಿ ಲೇವಡಿ ಕುಣಿತವನ್ನು ಮೆರೆಯಿಸುತ್ತ ನೋಟಕರಿಗೆ ಸಂತಸ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆಂದೂ ಅದರಿಂದ ಕಾಮೆಡಿಯ ಪ್ರಾರಂಭವೆಂದೂ [[ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್]] ವಿವರಿಸಿದ. ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಈಗ ತಿರಸ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆ ಸ್ವಚ್ಛಂದ ತಂಡದವರು ಬಹುವಾಗಿ [[ಶಿಶ್ನ]]ಗೀತ ಗಾಯನಮಾಡುತ್ತ ಶಿಶ್ನಲಾಂಛನವನ್ನು ([[:en:Phallus|ಫ್ಯಾಲಸ್]]) ಅಲಂಕರಿಸಿ ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ [[ನಗರ|ನಗರಗಳಲ್ಲಿ]] ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕದೆ ಹೋಯಿತು; ಕ್ರಮೇಣ ಆ ಅಶ್ಲೀಲತೆ ನಗರಗಳನ್ನೂ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. ಇದೂ ಅವನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಆದರೆ ಕಾಮೆಡಿ ಪದ ಬಂದದ್ದು ಕೋಮೆಯಿಂದಲ್ಲ; ಕಾಮಾಸ್ (ಬಹುವಚನ ಕಾಮಾಯ್) ಪದದಿಂದ, ಅದರ ಅರ್ಥ ಮೋದಗಾರರು (ರೆವೆಲರ್ಸ್).<ref>[https://www.etymonline.com/word/comedy comedy (n.)] "The old derivation from ''kome'' "village" is not now regarded."</ref> [[ದ್ರಾಕ್ಷಿ|ದ್ರಾಕ್ಷಿಯನ್ನು]] ಕೊಯ್ದು ಮದ್ಯಮಾಡುವ ಸಮಯದಲ್ಲೂ, [[ಬೆಳೆ|ಬೆಳೆಯನ್ನು]] ಕೊಯ್ದು [[ಕಣಜ|ಕಣಜಕ್ಕೆ]] ತುಂಬುವಾಗಲೂ ಜನರಿಗೆ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಸುಗ್ಗಿಯ ಉಲ್ಲಾಸ. ಕುಡಿತ, ಕುಣಿತ, ಪೈರುಪಚ್ಚೆಗಳ [[ಅಧಿದೇವತೆ|ಅಧಿದೇವತೆಯಾದ]] ಡೈಯೊನೈಸಸನನ್ನು ಭಜಿಸುತ್ತ ಒಂದೆರಡು ದಿನ ಆಮೋದದ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು; ಅದರ ಅಂಗವಾಗಿ ಪ್ರಜೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಸಂಕೇತಕ್ಕೆ ಅವರು ಮುಚ್ಚುಮರೆಯಿಲ್ಲದೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದುದು ಅಚ್ಚರಿಯಲ್ಲ. ಅಷ್ಟೇಕೆ, ಕಾಮೆಡಿ ಕಲಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಮೇಲೂ ಅದರ [[ನಟ|ನಟರು]] ದೊಡ್ಡ ಕೃತಕ ಶಿಶ್ನವನ್ನು ತಮ್ಮ [[ವೇಷ|ವೇಷದ]] ಭಾಗವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಕಾಮೆಡಿ ಅಂತ್ಯವಾಗುವುದು ನಾಯಕನಾಯಕಿಯರ [[ವಿವಾಹ|ವಿವಾಹದಿಂದ]]; ಗ್ರೀಕರಲ್ಲೂ, ಅವರ ಶಿಷ್ಯರಾದ ರೋಮನರಲ್ಲೂ ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಯಾವುದೋ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ತಂದು ನಾಯಕನಿಗೆ [[ಮದುವೆ]] ಮಾಡಿಸುವುದೂ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಜರುಗುತ್ತಿತ್ತು. [[ಸಂಭೋಗ|ಮೈಥುನದ]] ವಿಚಾರ ನಿರ್ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ಪ್ರಕಟಿತವಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ನಟರ ಮೂಲಕ. ಆರಿಸ್ಟಾಫನೀಸ್ ತನ್ನಿಂದ ಹರ್ಷನಾಟಕದ ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಮತ್ತು ಅಂದಗೊಳಿಕೆ ಆಯಿತು, ಎಂದು ಹೇಳಿದ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಅವನ ಹಿಂದೆ ಅದು ಹೇಗಿದ್ದಿತೆಂಬುದು ವ್ಯಂಜಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಗಂಭೀರನಾಟಕಕ್ಕಿಂತ ಹರ್ಷನಾಟಕ ವಾಸ್ತವಿಕ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಬಲು ಹತ್ತಿರವಾದದ್ದು. ಕಾಮೆಡಿ ಮೊದಲು ಬೆಳೆದುಬಂದದ್ದು [[:en:Sicily|ಸಿಸಿಲಿಯಲ್ಲಿ]], ಆಮೇಲೆ [[:en:Attica|ಆಟಿಕದಲ್ಲಿ]]. ನಾನಾ ರೀತಿಯ ವಿನೋದ ದೃಶ್ಯಗಳೂ, ಪ್ರಸಂಗಗಳೂ, [[ಮೂಕಾಭಿನಯ|ಮೂಕಾಭಿನಯಗಳೂ]] [[:en:Megara|ಮೆಗಾರಾ]] ಮೊದಲಾದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಎದ್ದುಬಂದುವು. ಕ್ರಿ.ಪೂ. ಸು. 580ರ ಹೊತ್ತಿಗೇ [[:en:Susarion|ಸುಸಾರಿಯನ್]] ಎಂಬಾತನ ಮೆಗಾರಾ ಪ್ರಹಸನಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಬಂದಿತ್ತು. ಕ್ರಿ.ಪೂ. ಸು. 526ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ [[ಎಪಿಕರ್ಮಸ್|ಎಪಿಕಾರ್ಮಸ್]] ಪಡೆದ ಖ್ಯಾತಿ ದೊಡ್ಡದು. ಆತ ಮೆಗಾರಾದಲ್ಲಿದ್ದು ಆಮೇಲೆ [[:en:Syracuse,_Sicily|ಸಿರಕ್ಯೂಸಿಗೆ]] ಹೋದ. ಅವನ ಕೃತಿಗಳು ಮೂರು ಬಗೆಯವು: * ಪುರಾಣ ಕಥಾವಳಿಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪುರುಷರನ್ನು ನಕಲಿಗೈಯುವ ಅಣಕನಾಟಕ; * ಜನಜೀವನದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಘುಪ್ರಸಂಗಗಳ ದೃಶ್ಯಾವಳಿ; * ತತ್ತ್ವ ಪ್ರಮುಖವಾದ ವಾದವಿವಾದ. ತ್ವರೆ ಗಡಿಬಿಡಿ ಓಡಾಟಗಳಿಂದ ಅವನ ನಾಟಕ ತುಂಬಿರುತ್ತಿತ್ತಂತೆ. ಇನ್ನೊಬ್ಬ ನಾಟಕಕಾರ [[:en:Sophron|ಸೊಫ್ರಾನ್]]; ಗಂಡು ಮೈಮ್, ಹೆಣ್ಣು ಮೈಮ್ ಎಂಬ ಎರಡು ಬಗೆಯ ಕೃತಿ ಅವನಿಂದ ರಚಿತವಾದುವು.<ref name="suda">{{cite encyclopedia|encyclopedia=Suda|url=https://www.cs.uky.edu/~raphael/sol/sol-cgi-bin/search.cgi?login=guest&searchstr=sigma,893&field=adlerhw_gr|title=Sophron (σ 893)}}</ref> ಅವನಿಗೂ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿಯಿತ್ತು. ಸಿಸಿಲಿಯ ವಿನೋದನಾಟಕದ ಪ್ರಭಾವ ಆಟ್ಟಿಕದ ಮೇಲೂ ಬಿದ್ದಿತೆಂಬುದು ನಿಸ್ಸಂದೇಹ. ಆದರೂ ಹರ್ಷನಾಟಕ ಕಲಾಪೂರ್ಣವಾದದ್ದೂ, ಉತ್ತಮ ಪ್ರಗತಿ ಹೊಂದಿದ್ದೂ ಆಟಿಕದ ಪ್ರಧಾನ [[ಪಟ್ಟಣ|ಪಟ್ಟಣವೂ]], ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕರ ಸಮಸ್ತ [[ಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ]] ಏಕೈಕ ಕೇಂದ್ರವೂ ಆದ ಅಥೆನ್ಸಿನಲ್ಲಿ. ಕ್ರಿ.ಪೂ. ಸು. 486ರಂದು ಹರ್ಷನಾಟಕಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಕೋರಸ್ಸು ಸಿಕ್ಕಿತು;<ref>Mastromarco, Giuseppe: (1994) ''Introduzione a Aristofane'' (Sesta edizione: Roma-Bari 2004). {{ISBN|88-420-4448-2}} p.3</ref> ಎಂದರೆ ರಾಷ್ಟ್ರದ [[:en:Dionysia|ಡೈಯೊನೈಸಿಯ]], [[:en:Lenaia|ಲೀನಿಯ]] [[ಹಬ್ಬ|ಉತ್ಸವ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅದೂ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ನೇಮಕವಾಯಿತು. ಐದು ಕವಿಗಳಿಗೆ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರೂ ಒಂದೊಂದು ಕೃತಿ ಆಡಿಸುವಂತೆ ಏರ್ಪಾಡು. ಗೆದ್ದವನಿಗೆ [[ಬಹುಮಾನ]]. ಅವರು ಗಂಭೀರನಾಟಕದ ವಸ್ತುಸಂವಿಧಾನವನ್ನೇ ಅನುಕರಿಸಿ ಹರ್ಷನಾಟಕಕ್ಕೂ ಒಂದು ಅಂಗಾಂಗ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದರು. ಮೋದಗಾರರಿಂದ ಇಳಿದುಬಂದಿದ್ದ ಪರಿಹಾಸ, [[ಚತುರೋಕ್ತಿ]], ವ್ಯಕ್ತಿವಿಡಂಬನ, ಗೇಲಿಯ ಜೊತೆಗೆ ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ, ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಕಟುವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿದರು. ದೇವತೆಯ ಹಬ್ಬವಾದ್ದರಿಂದ ಕೋರಸ್ಸಿನ ನೃತ್ಯಗೀತ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಇರಬೇಕಾಯಿತು. ಹೀಗೆ [[ಕಾವ್ಯ]], ನಾಟ್ಯ, [[ಸಂಗೀತ]], ಚಾಟೂಕ್ತಿ, [[ಚರ್ಚೆ]], [[ಉಪದೇಶ ಭಾಷಣ]], [[ವಿಡಂಬನೆ]] ಮೊದಲಾದ ಅಂಶಗಳ ಕೂಟವಾದದ್ದು ಹಳೆಯ ಹರ್ಷನಾಟಕದ ಸ್ವಂತಿಕೆ, ಸ್ವಾರಸ್ಯ, ಸೊಗಸು. ಕೋರಸ್ಸಿನ ಸಂಖ್ಯೆ 24; ಕೆಲವು ಸಾರಿ ಅದು 12, 12 ಆಗಿ ಇಬ್ಭಾಗವಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣುಗಳ ಸಮಾಗಮ ಅವಶ್ಯಕವಾದಾಗ. ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪೀಠಿಕೆ, ಆಮೇಲೆ [[ಪಕ್ಷಿ|ಪಕ್ಷಿಗಳಂತೆ]] ವಸನ ಧರಿಸಿದ ನೃತ್ಯಮೇಳದ ಪ್ರವೇಶ, ಅನಂತರ ನಾಟಕದ ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯವಾದ ಒಂದು ಸೆಣಸಾಟ, ಅನಂತರ ನಮಗೆ ವಿಸ್ಮಯ ಹಿಡಿಸುವ ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರ ಅಂಶ: ಮುಂಬರುವಿಕೆ ([[:en:Parabasis|ಪ್ಯರಾಬಸಿಸ್]]).<ref>J E Sandys ed., ''A Dictionary of Classical Antiquities'' (London 1891) p. 458</ref> ಅದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರವೋ, ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಕವಿಯೋ ರಂಗದ ಮುಂಭಾಗಕ್ಕೆ ಬಂದು ನಾನಾ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಸ್ಪಷ್ಟ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ.<ref>S Halliwell ed., ''Birds and Other Plays'' (Oxford 1998) p. xxxvi</ref> ಪ್ಯಾರಾಬೇಸಿಸ್ ಆದ ಮೇಲೆ ಕೆಲವು ಘಟನಾವಳಿ (ಎಪಿಸೋಡಿಯ). ಅವು ನಾಟಕದ [[ಕಥೆ|ಕಥೆಯನ್ನು]] ಮುಂದುವರಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸೆಣಸಾಟದ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಪುಷ್ಟಿಕೊಡುವ ಉದಾಹರಣೆ. ಮುಕ್ತಾಯವಾಗಿ ಭೋಜನಕೂಟಕ್ಕೋ, ವಿವಾಹಕ್ಕೋ ತೆರಳುವ ಗಲಭೆ, [[ಮೆರವಣಿಗೆ]]. ನಾಟಕದ ವಿಷಯ ಕಲ್ಪಿತವೂ, ನವನವ್ಯವೂ, ನಗು ಬರಿಸುವಂಥದೂ, ದ್ವಿಪಕ್ಷವುಳ್ಳದ್ದೂ, ಜಗಳಕ್ಕೆ ಆಸ್ಪದ ಕೊಡುವಂಥದೂ, ಆದರೆ ಸಮಕಾಲೀನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಮೋಪಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸುವುದೂ ಆದ ಒಂದು ಸಮಸ್ಯೆ: ಈ ಹಾಳು [[:en:Twelve_Olympians|ಒಲಿಂಪಿಕ್ ದೇವತೆಗಳಿಂದ]] ನರರಿಗೆ ತ್ರಾಸ: ಅವರೇತಕ್ಕೆ ಆಗಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಡ್ಡ ರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಆಹುತಿ ಅರ್ಪಣೆ ಯಾವುದೂ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ತಲಪದಂತೆ ತಡೆಗಟ್ಟಬಾರದು? ಗಂಡಸರು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹದಗೆಡಿಸಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ: ಹೆಂಗಸರು ಆಡಳಿತವನ್ನು ಪೂರ್ತಿ ಕಸಿದುಕೊಂಡು ನೇರ್ಪಾಟಿಸಬಾರದೇತಕ್ಕೆ? ಸರಿ, ಎರಡು ಕಕ್ಷಿಗಳು ಅನಿವಾರ್ಯ; ವಾಗ್ಯುದ್ಧ ಹಣಾಹಣಿ ಆಗಲೇಬೇಕು. ನೃತ್ಯಮೇಳದ ಕೆಲಸ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಸಮಾಧಾನ ಬಗೆಯುವುದಲ್ಲ, ಅದನ್ನು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉಲ್ಬಣಗೊಳಿಸುವುದು. ವಿನೋದ ಪ್ರಮುಖವಾದರೂ ಆರಿಸ್ಟಾಫನೀಸನ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಮನನೀಯವಾದ ವಿವೇಕ ತತ್ತ್ವ ಹೇರಳವಾಗಿದೆ; ಹಾಸ್ಯಗಾರನಾದರೂ ಅವನೊಬ್ಬ [[ಹೃದಯ]] ಸೂರೆಮಾಡುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕವಿ, ಮನಸ್ಸು ತುಂಬುವ ದೊಡ್ಡ ದಾರ್ಶನಿಕ. === ಹಳೆಯ ಹರ್ಷನಾಟಕ === ಹಳೆಯ ಹರ್ಷನಾಟಕಕಾರರಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಹೆಸರು ಗಳಿಸಿದವ [[:en:Cratinus|ಕ್ರಾಟಿನಸ್]] (ಕ್ರಿ.ಪೂ. ಸು. 520-ಕ್ರಿ.ಪೂ. 423). ಆತ 21 ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದನಂತೆ. ಪ್ರಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಿ [[:en:Pericles|ಪೆರಿಕ್ಲೀಸನನ್ನೇ]] ಆತ ತನ್ನ ವಿಡಂಬನೆಗೆ ಗುರಿಮಾಡಿದ.{{sfn|Chisholm|1911|p=382}} ಅವನೊಬ್ಬ ಕುಡುಕ, ಶಕ್ತಕವಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಅವನ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಲ್ಲಿ ಯುವಕನಾದ ಆರಿಸ್ಟಾಫನೀಸ್ ''ಶೂರರು'' ಎಂಬ ತನ್ನ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಅಪಹಾಸ್ಯಗೈದ;<ref>{{cite book |url=http://quod.lib.umich.edu/cgi/t/text/pageviewer-idx?c=moa;cc=moa;idno=acl3129.0001.001;q1=Cratinus;size=l;frm=frameset;seq=901 |title=A Dictionary of Greek and Roman biography and mythology. By various writers. Ed. by William Smith. Illustrated by numerous engravings on wood |date=1867 |publisher=Quod.lib.umich.edu |accessdate=2021-03-12}}</ref><ref>Ar. Eq. 526-536: "Next, remembering Cratinus, who formerly having flowed with a full stream of praise used to flow through the level plains, and carrying away from their places, used to bear away the oaks and the plane-trees, and his enemies by the roots. And it was not permitted to sing any thing at a banquet except " Oh fig-sandaled Doro," and " builders of ingenious songs;" so much did he flourish. But now, when you see him in his dotage, you do not pity him, since the pegs fall out, and the tone is no longer there, and the harmony is dissonant. But old as he is, he wanders about like Connas, having, it is true, a withered chaplet, but dying with thirst ; who ought to drink in the Prytaneum on account of his former victories..."</ref> ಕ್ರಾಟಿನಸ್ ರೇಗಿ ''ಮದ್ಯದ ಹೂಜಿ'' ಎಂಬ ಹರ್ಷನಾಟಕ ಬರೆದು, ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಆರಿಸ್ಟಾಫನೀಸನ ಘನ ಕೃತಿ [[:en:The_Clouds|ಮೋಡಗಳು]] ಎಂಬುದನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ, ಬಹುಮಾನಗಳಿಸಿದ.<ref>Aristoph. ad Equit. 528: "After Cratinus had heard these things (the taunts by Aristophanes), he wrote the Pytine, to show, that he did not blather about these things, which speak ill of Aristophanes, just like the things, which speak ill of Eupolis."</ref> [[:en:Crates_(comic_poet)|ಕ್ರೇಟೀಸ್]] ಮತ್ತು ಅವನ ಹಿಂಬಾಲಕ [[:en:Pherecrates|ಫೆರಿಕ್ರೇಟೀಸ್]] ಇಬ್ಬರೂ ಒಳ್ಳೆಯ ಕವಿಗಳು. ಕ್ರೇಟೀಸ್ ಮೊದಲಾಗಿ ಬಿಡಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಅವಹೇಳನವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಹಲವರಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಸಾಧಾರಣ ಸಂಗತಿಯ ವಿಡಂಬನವನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ತಂದ. ಆಮೇಲೆ ಬಂದ [[:en:Eupolis|ಯೂಪೋಲಿಸ್]] ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕವಿ, ಕಲ್ಪನಾ ಪ್ರವೀಣ, ಬಲಿಷ್ಠ ವಿಡಂಬನಕಾರ, ಆರಿಸ್ಟಾಫನೀಸನ ಸಮಕಾಲೀನ, ಸ್ನೇಹಿತ, ಜೊತೆಗಾರ ಕಾವ್ಯಕರ್ತೃ, ಹಾಗೂ ವಿರೋಧಿ.{{sfnp|Chisholm|1911}} ಅರಿಸ್ಟಾಫನೀಸ್ (ಕ್ರಿ.ಪು.448-385) ಸುಮಾರು ನಲವತ್ತು ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಬರೆದ. ಇವನ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಂಗಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ವಿಕಸಿತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇವನ ನಾಟಕಗಳಿಗಾಗಿ ನೃತ್ಯಮೇಳಗಳ ಹೆಸರುಗಳೇ ಸಾಮಾನ್ಯ. ಕೆಲವು ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ [[ಪ್ರಾಣಿ|ಪ್ರಾಣಿಗಳು]], ಪಕ್ಷಿಗಳು ನೃತ್ಯಮೇಳ; ಆದುದರಿಂದಲೇ ಅವುಗಳಿಗೆ [[:en:The_Frogs|ದ ಫ್ರಾಗ್ಸ್]], [[:en:The_Birds_(play)|ದ ಬರ್ಡ್ಸ್]] ಮೊದಲಾದ ಹೆಸರುಗಳು. ಕ್ರಿ,ಪೂ.413ರಲ್ಲಿ ಅಥೆನ್ಸ್ [[:en:Peloponnesian_War|ಪೆಲಿಪೊನೀಷಿಯನ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ]] ಸೋತು ತೇಜೋವಧೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು. ಈ ಕಾಲದನಂತರ ಅರಿಸ್ಟಾಫನೀಸ್ ಬರೆದ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನ ಲವಲವಿಕೆ, ಚೈತನ್ಯಗಳಿಲ್ಲ, ಫ್ಯಾಂಟಿಸಿಯ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯವಿಲ್ಲ. ಗ್ರೀಕ್ ನಾಟಕದ ಮಹಾಯುಗಕ್ಕೆ ತೆರೆ ಬೀಳುತ್ತಿರುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಇವರ ಮುಂಚಿನ ನಾಟಕಗಳು ಅದ್ಭುತ ಮನರಂಜನೆ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಆರಿಸ್ಟಾಫನೀಸನ ಹಾಸ್ಯ ಯಾವಾಗಲೂ ಸದಭಿರುಚಿಯದು ಎಂದು ಹೇಳುವಂತಿಲ್ಲ. ನಮಗೆ ಅಸಾಧ್ಯ ಎನ್ನಿಸುವ, ತೀರ ಒರಟು ಎನ್ನಿಸುವ ಮಾತುಗಳೂ ಉಂಟು. ದೈಹಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಹಾಸ್ಯವೂ ಉಂಟು. ಅರಿಸ್ಟಾಫನೀಸ್ ಫ್ಯಾಂಟಸಿಯನ್ನು ದೃಷ್ಟಿಗೆ ರಂಜಕವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾನೆ. ಒಂದು ಅಸಂಬದ್ಧ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು (ಉದಾ [[ಭೂಮಿ|ಭೂಮಿಗೂ]], [[ಸ್ವರ್ಗ|ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೂ]] ನಡುವೆ [[ಗೋಡೆ|ಗೋಡೆಯನ್ನು]] ಕಟ್ಟುವುದು) ಅದು ತರ್ಕಬದ್ಧ ಎನ್ನುವಂತೆ ಬಳಸಬಲ್ಲ. ತನ್ನ ಹಾಸ್ಯನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ. ಅವನು ತನ್ನನ್ನು `ಡಿಸ್ಕಲಾಯ್' ([[ಉಪಾಧ್ಯಾಯ]]) ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ನಗರದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ, ಧೋರಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡ ಸಣ್ಣತನವನ್ನು, [[ದ್ವೇಷ]], [[ಅಸೂಯೆ|ಅಸೂಯೆಗಳನ್ನು]] ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ, [[ಶಾಂತಿ|ಶಾಂತಿಗಾಗಿ]] ಹಂಬಲಿಸುತ್ತಾನೆ. === ನಡುವಣ ಹರ್ಷನಾಟಕ === ನಡುವಣ ಹರ್ಷನಾಟಕದ ಬಗೆಗೆ ಹೇಳುವ ಸಂಗತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿಲ್ಲ. ಹಳೆಯ ಹರ್ಷನಾಟಕದ ವ್ಯಕ್ತಿನಿಂದೆ, [[ಬೈಗುಳ]], ಕೀಳು ಅಪಹಾಸ್ಯ ಅದರಲ್ಲಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಉಚ್ಚ ಕೃತಿಗಳ ಅಣಕ, ಪುರಾಣ ಕಥಾವಳಿಯ ಹೀನಯಿಕೆ, [[ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ|ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ]] ಟೀಕೆ, ಸಾಹಿತ್ಯದ ಲಘು ವಿಮರ್ಶೆಗಳು ತುಂಬಿಕೊಂಡು ರಸಯುಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದ್ದುವು. [[:en:Antiphanes_(comic_poet)|ಆಂಟಿಫೇನೀಸ್]] ಮತ್ತು [[:en:Alexis_(poet)|ಅಲೆಕ್ಸಿಸ್]] ನಡುನಾಟಕದ ಲೇಖಕರು. ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರೂ ಇನ್ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ರೂಪಕ ರಚಿಸಿದರಂತೆ.<ref name="BNP">{{cite encyclopedia|title=Brill's New Pauly|entry=Antiphanes [1]|last=Nesselrath|first=Heinz-Günther|year=2006|doi=10.1163/1574-9347_bnp_e124990}}</ref> ಆರಿಸ್ಟಾಫನೀಸ್ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಎಂದರೆ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 388ರಲ್ಲಿ, ಬರೆದ ಕೃತಿ ಧನ ([[:en:Plutus_(play)|ಪ್ಲೂಟಸ್]]).<ref>See the introductory notes by David Barrett and Alan H. Sommerstein in their 1978 Penguin Classics edition for more, especially on the date of production. There was an earlier play by the same title that Aristophanes produced in 408 BC. The two plays are distinct, though it is sometimes mistakenly suggested that the play from 388 BC is a revised version of the earlier play.</ref> ಇದು ಅವನ ಇತರ ಕೃತಿಗಳಿಂದ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಬೇರೆಯಾಗಿದೆ. ಅದು ಹಳೆಯ ಹರ್ಷನಾಟಕ ಅಲ್ಲವೇ ಅಲ್ಲ, ನಡುವಣ ಹರ್ಷನಾಟಕ ಎಂದು ತಜ್ಞರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನಡುವಣ ಹರ್ಷನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟರೆ [[ಊಟ|ಊಟದ]] ಮತ್ತು ಕಂಠಪೂರ್ತಿ ಪಾನದ ಆಸಕ್ತ ವರ್ಣನೆ ಮತ್ತೆಮತ್ತೆ ಬರುತ್ತಿತ್ತಂತೆ. ಅದು ಕವಿಗಳ ದೈಹಿಕಾಪೇಕ್ಷೆಯ ಕ್ಷುದ್ರತನವೆಂದು ದೂರಿದ್ದಾರೆ. ನಿಜಾಂಶ ಅದಲ್ಲ. ಆಗಿನದು [[ಬರ|ಬರಗಾಲ]]. ಕ್ಷುದ್ಬಾಧೆಯಿಂದ ಸಂತೃಪ್ತರಾದವರಿಗೆ ಮೃಷ್ಟಾನ್ನಭೋಜನದ ವಿವರಣೆಯೇ ಒಂದು ವಿಧದಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತಿಕಾರಕ. === ಹೊಸ ಹರ್ಷನಾಟಕ === ಹೊಸ ಹರ್ಷನಾಟಕದ ಕರ್ತರಲ್ಲಿ [[:en:Menander|ಮಿನಾಂಡರ್]], [[:en:Philemon_(poet)|ಫಿಲಿಮಾನ್]], [[:en:Diphilus|ಡೀಫಿಲಸ್]] ಮುಖ್ಯರು. ಮಿನಾಂಡರ್ ೧೦೮ ಹರ್ಷನಾಟಕಗಳನ್ನು ಬರೆದ.<ref>Suidas μ 589</ref> ಫಿಲಿಮಾನ್ ಬರೆದ ರೂಪಕ 200ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು; ಮೂರನೆಯವ ಬರೆದವು 100. ಮಿನಾಂಡರ್ ಬಹಳ ಖ್ಯಾತಿವಂತ, ದಕ್ಷ. ಅವರ ಯಾರದೂ ಒಂದು ಕೃತಿಯೂ ಉಳಿದುಬಂದಿಲ್ಲ. ಹೊಸ ನಾಟಕದ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಅರಿವಾಗಬೇಕಾದರೆ ಪ್ರಾಚೀನ ರೋಮನರ ಹರ್ಷನಾಟಕಕಾರರ ಬರವಣಿಗೆ ಉಂಟು, ಅದರ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಹಾಯವೂ ಉಂಟು. ರೋಮನರ ಟೆರೆನ್ಸ್, ಅವನಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ಲಾಟಸ್, ಗ್ರೀಕ್ `ಹೊಸ' ಹರ್ಷನಾಟಕಕ್ಕೆ [[ಕನ್ನಡಿ]]. ಅದರ ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು ಇವು; ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಪಾತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಸಮಕಾಲದ ವಾಸ್ತವ ಜೀವನದ ಚಿತ್ರಣ; ಕಥಾಸಂವಿಧಾನದ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟು; ಪಾತ್ರಶಿಲ್ಪ; ಬರಿ ಚತುರೋಕ್ತಿಯಲ್ಲದ ಉತ್ತಮ ಹಾಸ್ಯ; ಮೇಲಾಗಿ [[ಸಾಹಸ]] ಗೂಡಿದ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಪ್ರಣಯ. ಹಲವಾರು ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಅಂಶದ ಮೇಲೆಯೇ ಅವಧಾರಣೆ. ನಾಯಕಿ [[ವೇಶ್ಯಾವೃತ್ತಿ|ವೇಶ್ಯಾವರ್ಗಕ್ಕೆ]] ಸೇರಿದವಳಾಗಿರಬಹುದು. ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಪ್ರಿಯ ದೊರೆತು ಅವನ ಮುಖಾಂತರ ಅಡ್ಡಿ ಅಡಚಣೆ ದಾಟಿ ಅವಳು ಗೃಹಸ್ಥೆಯಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಅಥವಾ ನಾಯಕಿ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಪಹೃತಳಾಗಿ ಕೆಟ್ಟ ಹೆಂಗಸರ ಕೈಗೆ ಸಿಕ್ಕೆ ತೊಳಲಿ ಕೊನೆಗೆ ಒಬ್ಬ ಧೀರ ಬಂಧುವಿನಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದುತ್ತಾಳೆ. ಒಂದೆರಡು ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ವಂಶದವಳೋ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾದವಳೋ ಕಷ್ಟಗಳಿಗೆ ಪಕ್ಕಾಗಿ ಪಾರಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಾಟಕ ನಗುವಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒಳ್ಳೆಯ ರಾಗಭಾವವನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತದೆ. ಹೊಸ ಹರ್ಷನಾಟಕಕ್ಕೆ ಯುರಿಪಿಡೀಸನ [[:en:Ion_(play)|ಇಯಾನ್]] ಮೊದಲಾದ ನಾಟಕಗಳೇ ಆಕರ; ಆಧುನಿಕ ನಾಟಕ ಹೊಸ ಹರ್ಷನಾಟಕದ ಸಂತಾನ. == ಉಪಸಂಹಾರ == ಯೂರೋಪಿನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಜಗತ್ತಿನ ಹಲವು ದೇಶಗಳ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್ ನಾಟಕವು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. [[ಯೂರೋಪ್]] ಮತ್ತು [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕಗಳ]] ನಾಟಕಕಾರರು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್ ನಾಟಕಗಳು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾದ ಜೀವನ ಪರಾಮರ್ಶೆ, ಇವುಗಳತ್ತ ತಿರುಗುತ್ತಾರೆ. [[ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ|ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ]] [[ನವೋದಯ|ನವೋದಯದ]] ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಆಚಾರ್ಯ `ಶ್ರೀ' ಯವರು ಈಸ್ಕಿಲಸನ [[:en:The_Persians|ಪಾರಸಿಕರು]] ನಾಟಕವನ್ನೇ ಅನುವಾದಿಸಿದರು. `ಅಶ್ವತ್ಥಾಮ' ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಸಾಫೋಕ್ಲಿಸನ [[:en:Ajax_(play)|ಅಯಾಸ್]] ನಾಟಕವನ್ನು ಆಧಾರ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಸ್‌ನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಾಟಕಗಳು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ [[ಕನ್ನಡ|ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ]] ಅನುವಾದವಾಗುತ್ತಲೇ ಇದೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ == * {{Cite book |last=Pomeroy |first=Sarah B. |author-link=Sarah B. Pomeroy |url=https://archive.org/details/ancientgreecepol00sara |title=Ancient Greece: A Political, Social, and Cultural History |publisher=[[Oxford University Press]] |year=1999 |isbn=978-0-19-509743-6 |location=New York City |url-access=registration}} * Easterling e.a. (eds.) (1989) <nowiki>''</nowiki>The Cambridge History of Classical Literature Vol. 1 Pt. 2: Greek Drama<nowiki>''</nowiki> (Cambridge: Cambridge University Press). * {{Cite book |last=Freeman |first=Charles |url=https://archive.org/details/greekachievement0000free |title=The Greek Achievement: The Foundation of the Western World |publisher=[[Viking Press]] |year=1999 |isbn=978-0-670-88515-2 |location=New York City}} * {{Cite book |last=Thorburn |first=John E. |url=https://books.google.com/books?id=k3NnUyqzRNYC |title=The Facts on File Companion to Classical Drama |date=2005 |publisher=Infobase Publishing |isbn=978-0-8160-7498-3}} * {{Cite book |last1=Roman |first1=Luke |url=https://books.google.com/books?id=tOgWfjNIxoMC&q=Encyclopedia+of+Greek+and+roman+mythology+cite&pg=PP1 |title=Encyclopedia of Greek and Roman Mythology |last2=Roman |first2=Monica |date=2010 |publisher=Infobase Publishing |isbn=978-1438126395}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{EB1911|wstitle=Cratinus|volume=7|pages=381–382}} *[http://www.theatrehistory.com/ancient/greek.html Ancient Greek theatre history and articles] *[https://web.archive.org/web/20060528183243/http://www.iolani.org/usacad_eng_eng10dterms_cw9404.htm Drama lesson 1: The ancient Greek theatre] *[http://www.greektheatre.gr/ Ancient Greek Theatre] *[http://www.whitman.edu/theatre/theatretour/home.htm The Ancient Theatre Archive, Greek and Roman theatre architecture] – Dr. Thomas G. Hines, Department of Theatre, [[Whitman College]] *[http://www.whitman.edu/theatre/theatretour/glossary/glossary.htm Greek and Roman theatre glossary] *[https://web.archive.org/web/20190906165834/http://people.hsc.edu/drjclassics/lectures/theater/ancient_greek_theater.shtm Illustrated Greek Theater] – Dr. Janice Siegel, Department of Classics, [[Hampden–Sydney College]], Virginia *[https://web.archive.org/web/20110401172120/http://www.actorama.com/monologues/ancient-greek-plays.html Searchable database of monologues for actors from Ancient Greek Theatre] *[http://www.logeion.upatras.gr Logeion: A Journal of Ancient Theatre with free access which publishes original scholarly articles including its reception in modern theatre, literature, cinema and the other art forms and media, as well as its relation to the theatre of other periods and geographical regions.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191014160940/http://www.logeion.upatras.gr/ |date=2019-10-14 }} {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಗ್ರೀಕ್ ನಾಟಕಗಳು (ಪ್ರಾಚೀನ)}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ರಂಗಭೂಮಿ]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] 2rxoac1cbq9p8cq9oc5vd553bs35slt 10 176743 1431511 1317825 2026-10-07T06:15:55Z A826 72368 1431511 wikitext text/x-wiki <noinclude> ಬಳಕೆ : {| class="wikitable" |<nowiki>{{ಎಐ-ರಚನೆ|tool=ChatGPT|remarks= changed tone}}</nowiki> |{{ಎಐ-ರಚನೆ|tool=ChatGPT|remarks= changed tone}} |- |{{t|ಎಐ-ರಚನೆ}} |{{ಎಐ-ರಚನೆ}} |} </noinclude> {{ambox | type = notice | name = ಎಐ-ರಚನೆ | image = [[File:Artificial Intelligence & AI & Machine Learning.jpg|40px]] | style = background:#fff3cd; border:1px solid #f0ad4e; color: maroon; | text = '''ಎಚ್ಚರಿಕೆ:''' ಈ ಲೇಖನವನ್ನು [[ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ]] ಉಪಕರಣಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. * '''ಬಳಸಿದ ಉಪಕರಣ:''' {{#if:{{{tool|}}}|{{{tool}}}|''ಅಜ್ಞಾತ''}} {{#if:{{{remarks|}}}|* '''ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು/ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಸಾರಾಂಶ:''' {{{remarks}}} }} * ಇದರಲ್ಲಿ ತಪ್ಪುಗಳು, ಕಾಲಹೀನವಾದ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಅಥವಾ ತಪ್ಪು/ಕಾಲ್ಪನಿಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳಿರಬಹುದು. * ದಯವಿಟ್ಟು ವಿಷಯವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ನಂಬಿಕಸ್ತ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಸಂಪಾದನೆಯಿಂದ ದೃಢೀಕರಿಸಿ. * '''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಯಂತ್ರ-ರಚನೆಯ ವಿಷಯದ ನೀತಿ|ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ]]''' | cat = ಎಐ ರಚಿತ ಲೇಖನ }} 53dstdq3f4g9z77jztai0y5xywf4nwe 0 177475 1431523 1360498 2026-10-07T07:43:54Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431523 wikitext text/x-wiki '''ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ''' ಒಂದು ಗಂಭೀರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇತಿಹಾಸಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಈ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಪ್ರಮಾಣವು ಜಾಗತಿಕ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದ್ದರೂ, 2021ರ ಸೈನಿಕ ಕುದಿತ ಮತ್ತು ಅದನಂತರ ನಡೆದ ಗೃಹಯುದ್ಧದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗಳ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆತಂಕಕಾರಿ ಏರಿಕೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. == ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು == 2021ರ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಪ್ರಮಾಣವು ಪ್ರತಿ 1,00,000 ಜನರಿಗೆ 2.89 ಆಗಿದ್ದು, ಇದು 2020ರಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿತ್ತು.<ref>{{cite web | title=Historical Chart & Data | website=Myanmar Suicide Rate | url=https://www.macrotrends.net/global-metrics/countries/mmr/myanmar/suicide-rate | access-date=20 November 2025 | archive-url=https://web.archive.org/web/20251205175012/https://www.macrotrends.net/global-metrics/countries/mmr/myanmar/suicide-rate | archive-date=5 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025 | url-status=dead}}</ref> 2016ರಲ್ಲಿ [[ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ]] (WHO) ನಡೆಸಿದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ಲಿಂಗಾಧಾರಿತ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ. ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್‌ನ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಪ್ರಮಾಣವು (ಪ್ರತಿ 1,00,000 ಜನರಿಗೆ 9.5) ಜಾಗತಿಕ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ (7.7) ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು, ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಮಾಣವು (5.9) ಜಾಗತಿಕ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref>https://data.worldbank.org/indicator/SH.STA.SUIC.P5?locations=MM</ref><ref>{{cite web | title=Better suicide prevention and mental health care needed among Myanmar's most vulnerable | website=United Nations Population Fund | date=28 March 2025 | url=https://www.unfpa.org/news/better-suicide-prevention-and-mental-health-care-needed-among-myanmars-most-vulnerable | access-date=20 November 2025}}</ref> 2021ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 1ರಂದು, ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್‌ನ ಸೈನಿಕ ಪಡೆಗಳು (''ತತ್ಮಡಾವ್'') '''ಆಂಗ್ ಸಾನ್ ಸೂ ಚಿ''' ನೇತೃತ್ವದ ಚುನಾಯಿತ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಉರುಳಿಸಿ ಅಧಿಕಾರ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ದೇಶದ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹದಗೆಟ್ಟಿತು. ಸಂಶೋಧಕರು ಈ ಅವಧಿಯನ್ನು “ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಯುದ್ಧ” ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದು, ಸರ್ಕಾರ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಮನೋವೈಕಲ್ಯವನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಹಾನಿಗೊಳಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref name="k983">{{cite journal | last1=Saw | first1=Htay-Wah | last2=Owens | first2=Victoria | last3=Morales | first3=Stephanie A. | last4=Rodriguez | first4=Nicolas | last5=Kern | first5=Christoph | last6=Bach | first6=Ruben L. | title=Population mental health in Burma after 2021 military coup: online non-probability survey | journal=BJPsych Open | volume=9 | issue=5 | date=2023 | issn=2056-4724 | pmid=37575042 | pmc=10594092 | doi=10.1192/bjo.2023.550 | article-number=e156 }}</ref><ref>{{cite web | title=The Myanmar Army's War Against Mental Health and Psychosocial Support | website=United States Institute of Peace | date=11 January 2024 | url=https://www.usip.org/publications/2024/01/myanmar-armys-war-against-mental-health-and-psychosocial-support | access-date=20 November 2025 | archive-date=13 ನವೆಂಬರ್ 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20241113212125/https://www.usip.org/publications/2024/01/myanmar-armys-war-against-mental-health-and-psychosocial-support | url-status=dead }}</ref> '''ಅಲ್ ಜಝೀರಾ''' ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಕುದಿತದ ನಂತರ ಯುವಜನತೆಯ ನಡುವೆ ಕೋಪ, ನಿರಾಶೆ, ಹತಾಶೆ ಮತ್ತು ಅಸಹಾಯಕತೆಯ ಮಹಾಮಾರಿ ಹರಡಿದೆ. ಅನೇಕ ಯುವಕರು ತಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಯಾಂಗೋನ್‌ನ ಸಲಹೆಗಾರ್ತಿ '''ಚೆರಿ ಸೋ ಮೈಂಟ್''' ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಕುದಿತದ ಮೊದಲು ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು ಅಪರೂಪವಾಗಿದ್ದರೂ, ಈಗ ಅವರ ಬಳಿಗೆ ಬರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹತ್ತು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಏಳು ಮಂದಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. COVID-19 ಮಹಾಮಾರಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಆಮ್ಲಜನಕ]] ಮತ್ತು ಜೀವ ರಕ್ಷಕ [[ಔಷಧಿ]]ಗಳ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹಾಗೂ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೆರವನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿದ ಕ್ರಮಗಳು ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಂಭೀರಗೊಳಿಸಿವೆ.<ref>{{cite web | last=Mendelson | first=Allegra | title=Coup, COVID take toll on young people's mental health in Myanmar | website=Al Jazeera | date=25 August 2021 | url=https://www.aljazeera.com/news/2021/8/25/coup-covid-takes-toll-on-young-peoples-mental-health-in-myanmar | access-date=20 November 2025}}</ref> 7,720 ಜನರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸಮೀಕ್ಷೆಯೊಂದು ರಾಜಕೀಯ ನಿಲುವು ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ನಡುವಿನ ಬಲವಾದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ. ಸೇನೆ ಅಥವಾ ಜಂಟಾ ಬೆಂಬಲಿತ ಮಾಧ್ಯಮಗಳನ್ನು ನಂಬದವರಲ್ಲಿ ಆತಂಕ ಮತ್ತು ಮನನೊಂದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಈ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ 61% ಜನರಲ್ಲಿ ಸಂಭವನೀಯ ಮನೋನೊಂದು ಮತ್ತು 58% ಜನರಲ್ಲಿ ಸಂಭವನೀಯ ಆತಂಕ ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಜಂಟಾ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ನಂಬದವರಲ್ಲಿ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಹದಗೆಡುವ ಅಪಾಯ ಹೆಚ್ಚು ಎಂದು ಅಧ್ಯಯನ ತಿಳಿಸಿದೆ.<ref name="k983"/> 2017ರ ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ನಂತರ, ನೂರಾರು ಸಾವಿರ '''ರೋಹಿಂಗ್ಯರು''' [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]]ಕ್ಕೆ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿ, ಉಖಿಯಾ ಉಪಜಿಲಾ ಮತ್ತು ಟೆಕ್ನಾಫ್ ಉಪಜಿಲಾ/ಟೆಕ್ನಾಫ್ (ಕಾಕ್ಸ್ ಬಜಾರ್) ಶಿಬಿರಗಳಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದರು. ಈ ಶಿಬಿರಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ರೋಹಿಂಗ್ಯರಲ್ಲಿ ಮನೋನೊಂದು ಮತ್ತು '''ಪೋಸ್ಟ್-ಟ್ರಾಮಾಟಿಕ್ ಸ್ಟ್ರೆಸ್ ಡಿಸಾರ್ಡರ್''' (PTSD) ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ, ಸುಮಾರು 30% ಜನರಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಮದಿಂದ ತೀವ್ರ ಮನೋನೊಂದು ಮತ್ತು 4.9% ಜನರಲ್ಲಿ PTSD ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಅಧ್ಯಯನವು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಯತ್ನಗಳ ಪ್ರಮಾಣವು 0.18% ರಿಂದ 7.3% ರವರೆಗೆ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ.<ref>{{cite journal | last1=Ritsema | first1=Haley | last2=Armstrong-Hough | first2=Mari | title=Associations among past trauma, post-displacement stressors, and mental health outcomes in Rohingya refugees in Bangladesh: A secondary cross-sectional analysis | journal=Frontiers in Public Health | volume=10 | date=16 January 2023 | issn=2296-2565 | pmid=36726616 | pmc=9885485 | doi=10.3389/fpubh.2022.1048649 | doi-access=free | article-number=1048649 }}</ref><ref>{{cite journal | last1=Cogo | first1=Elise | last2=Murray | first2=Marylou | title=Suicide rates and suicidal behaviour in displaced people: A systematic review | journal=PLOS ONE | volume=17 | issue=3 | date=10 March 2022 | issn=1932-6203 | pmid=35271568 | pmc=8912254 | doi=10.1371/journal.pone.0263797 | doi-access=free }}</ref> == ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆ == ಭಾರತ ಉಪಖಂಡಕ್ಕಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು 1860ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ರೂಪಿಸಿದ ದಂಡ ಸಂಹಿತೆಯ 309ನೇ ವಿಧಿ ಇನ್ನೂ ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ವಿಧಿಯ ಪ್ರಕಾರ [[ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ]]ಗೆ ಯತ್ನಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಒಂದು ವರ್ಷದವರೆಗೆ ಸರಳ ಜೈಲುಶಿಕ್ಷೆ ಅಥವಾ ದಂಡ ಅಥವಾ ಎರಡನ್ನೂ ವಿಧಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite journal | last1=Chan | first1=Lai Fong | title=A Global Call for Decriminalization of Attempted Suicide | journal=Crisis | volume=45 | issue=6 | date=2024 | pages=383–388 }}</ref> == ಮೂಢನಂಬಿಕೆ == ಗ್ರಾಮೀಣ ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ''ನಾಟ್‌ಗಳು'' (ಆತ್ಮಗಳು) ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಬಲವಾಗಿದೆ. ಮಾನಸಿಕ ಅಥವಾ ವರ್ತನಾ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯನ್ನು, '''ಆತ್ಮ ಪ್ರವೇಶ''' ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal | last=Way | first=Raymond Tent | title=Culture and Mental Health in Burma | journal=Australasian Psychiatry | volume=4 | issue=4 | date=1996 | pages=184–186 }}</ref> == ಸೇನೆ == ಕಡಿಮೆ ಹುದ್ದೆಯ ಸೈನಿಕರಲ್ಲಿ [[ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ]]ಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವಿವಿಧ ವರದಿಗಳು ಮತ್ತು ದ್ರೋಹಿ ಸೈನಿಕರ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. '''"ಫೋರ್ ಕಟ್ಸ್"''' ತಂತ್ರದ ಭಾಗವಾಗಿ, ಸೈನಿಕರನ್ನು ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ಸುಡುವುದು, ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದು ಮುಂತಾದ ಅಮಾನುಷ ಕೃತ್ಯಗಳಿಗೆ ಬಲವಂತಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅನೇಕ ಸೈನಿಕರು ತೀವ್ರ ಮಾನಸಿಕ ಆಘಾತಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news | title=Rebel offensive taking toll on Myanmar military's cohesion, soldiers say | newspaper=The Washington Post | date=14 February 2024 }}</ref> == ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಪಾತ್ರ == ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ, [[ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್‌]]ನ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುವ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಸುದ್ದಿಗಳಲ್ಲಿ 87.4% ವರದಿಗಳು [[ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ]] ವಿಧಾನಗಳ ವಿವರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಇದು [[ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯ ಮಾಧ್ಯಮ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗಿದೆ. ಸಹಾಯವಾಣಿ ಮಾಹಿತಿ ಬಹುತೇಕ ಕಾಣೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal | title=Quality of online news reporting of suicidal behavior in Myanmar | journal=Indian Journal of Psychiatry | volume=63 | issue=6 | date=2021 | pages=597–600 }}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} {{Interwikineeded}} qumrsgqfm64o9eu69dekn7ir2bgnlx7 0 177497 1431486 1427507 2026-10-06T22:44:41Z InternetArchiveBot 69876 Add 1 book for [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಪರಿಶೀಲನಾರ್ಹತೆ]] (20261006sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 1431486 wikitext text/x-wiki '''ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲ''' ಎಂಬುದು [[ಇಂಗಾಲ]], [[ಸಾರಜನಕ]], [[ಆಮ್ಲಜನಕ]] ಮತ್ತು [[ಹೈಡ್ರೋಜನ್]] ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ವಿಭಜಿತ ಚಕ್ರೀಯ ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿದ್ದು, ರಾಸಾಯನಿಕ ಸೂತ್ರ ಹೊಂದಿದೆ.C₅H₄N₄O₃. ಇದು ಅಮೋನಿಯಂ ಆಸಿಡ್ ಯೂರೇಟ್‌ನಂತಹ '''ಯುರೇಟ್‌ಗಳು'' ಮತ್ತು '''ಆಸಿಡ್ ಯೂರೇಟ್‌ಗಳು'''' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅಯಾನುಗಳು ಮತ್ತು ಲವಣಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲವು ಪ್ಯೂರಿನ್ [[ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಟೈಡ್]]ಗಳ ಚಯಾಪಚಯ ವಿಭಜನೆಯ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು [[ಮೂತ್ರ]]ದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಂಶವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Uric Acid |url=https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Uric-Acid |website=PubChem}}</ref> '''ಹೈಪರ್ಯುರಿಸೆಮಿಯಾ''' (ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಅಧಿಕ ಸಾಂದ್ರತೆ) '''ಗೌಟ್''' ಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು ಮತ್ತು [[ಮಧುಮೇಹ]] ಮತ್ತು ಅಮೋನಿಯಂ ಆಮ್ಲ ಯೂರೇಟ್ [[ಮೂತ್ರಪಿಂಡ]]ದ ಕಲ್ಲುಗಳ ರಚನೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ==ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ== 1776 ರಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ '''ಕಾರ್ಲ್ ವಿಲ್ಹೆಲ್ಮ್ ಸ್ಕೀಲೆ''' ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು ಮೊದಲು [[ಮೂತ್ರಪಿಂಡ]]ದ ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿದರು.<ref name="Scheele">{{cite journal|author-link=Carl Wilhelm Scheele|last=Scheele|first=C. W.|title=Examen Chemicum Calculi Urinari|trans-title=A chemical examiniation of kidney stones|journal=Opuscula|date=1776|volume=2|page=73}}</ref> 1882 ರಲ್ಲಿ, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ '''ಇವಾನ್ ಹೊರ್ಬಾಕ್ಜೆವ್ಸ್ಕಿ''' ಮೊದಲು [[ಯೂರಿಯಾ]] ಅನ್ನು ಗ್ಲೈಸಿನ್ ನೊಂದಿಗೆ ಕರಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು ಸಂಶ್ಲೇಷಿಸಿದರು.<ref>{{cite journal|first=J.|last=Horbaczewski|date=1882|url=https://books.google.com/books?id=b448AAAAIAAJ&pg=PA796|title=Synthese der Harnsäure|trans-title=Synthesis of uric acid|journal=Monatshefte für Chemie und Verwandte Teile Anderer Wissenschaften|volume=3|pages=796–797|doi=10.1007/BF01516847|s2cid=92323943}}</ref> ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲವು ಲ್ಯಾಕ್ಟಮ್–ಲ್ಯಾಕ್ಟಿಮ್ '''ಟೌಟೋಮೆರಿಸಮ್''' ಅನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="LiebermanMarks2007">{{cite book|last1=Lieberman|first1=M.|url=https://archive.org/details/marksessentialme0000lieb|title=Marks' Essential Medical Biochemistry|last2=Marks|first2=A. D.|last3=Smith|first3=C. M.|last4=Marks|first4=D. B.|publisher=Lippincott Williams & Wilkins|year=2007|isbn=978-0-7817-9340-7|location=Philadelphia|pages=[https://archive.org/details/marksessentialme0000lieb/page/47 47]–|url-access=registration}}</ref> ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲವು ಲ್ಯಾಕ್ಟಮ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಫಟಿಕೀಕರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.,<ref>{{cite journal |last1=Ringertz |first1=H. |title=The molecular and crystal structure of uric acid |journal=Acta Crystallographica |date=1 March 1966 |volume=20 |issue=3 |pages=397–403 |doi=10.1107/S0365110X66000914|doi-access=free |bibcode=1966AcCry..20..397R }}</ref> [ಗಣನಾ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರವು ಆ ಟೌಟೋಮರ್ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |last1=Jiménez |first1=V. |last2=Alderete |first2=J. B. |title=Theoretical calculations on the tautomerism of uric acid in gas phase and aqueous solution |journal=Journal of Molecular Structure: THEOCHEM |date=November 2005 |volume=755 |issue=1–3 |pages=209–214 |doi=10.1016/j.theochem.2005.08.001}}</ref> ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲವು ಡೈಪ್ರೋಟಿಕ್ ಆಮ್ಲ]] ಆಗಿದ್ದು [[pKa|p''K''_a1]]&nbsp;=&nbsp;5.4 ಮತ್ತು p''K''_a2&nbsp;=&nbsp;10.3.<ref>{{cite book|last=McCrudden|first=F. H.|title=Uric Acid: The Chemistry, Physiology and Pathology of Uric Acid and the Physiologically Important Purin Bodies, with a Discussion of the Metabolism in Gout|publisher=BiblioBazaar|year=2008|isbn=978-0-554-61991-0|location=Charleston, SC|orig-date=1905}}</ref> ಶಾರೀರಿಕ pH ನಲ್ಲಿ, ದ್ರಾವಣದಲ್ಲಿ ಯುರೇಟ್ ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸುತ್ತದೆ. [[File:Harnsäure Ketoform.svg|class=skin-invert-image|200px|thumb|ಲ್ಯಾಕ್ಟಮ್, ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಸ್ಥಿರವಾದ ಟೌಟೋಮರ್ ರೂಪ.]] [[File:Urat.svg|class=skin-invert-image|200px|thumb|ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಸಂಯುಕ್ತ ಬೇಸ್ ಆಗಿರುವ ಯೂರೇಟ್ ಅಯಾನು]] ==ಜೀವರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ== ಕ್ಸಾಂಥೈನ್ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್(XO) ಎಂಬ ಕಿಣ್ವವು ಕ್ಸಾಂಥೈನ್ ಮತ್ತು ಹೈಪೋಕ್ಸಾಂಥೈನ್ ನಿಂದ ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ರಚನೆಯನ್ನು ವೇಗವರ್ಧಿಸುತ್ತದೆ]]. ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ XO, ಅದರ ಹೆಸರಿನ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಡಿಹೈಡ್ರೋಜಿನೇಸ್ ಆಗಿ ಮತ್ತು ವಿರಳವಾಗಿ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite journal |first1=K. |last1=Ichida |first2=Y. |last2=Amaya |first3=K. |last3=Noda |first4=S. |last4=Minoshima |first5=T. |last5=Hosoya |first6=O. |last6=Sakai |first7=N. |last7=Shimizu |first8=T. |last8=Nishino |date=November 1993 |title=Cloning of the cDNA encoding human xanthine dehydrogenase (oxidase): Structural analysis of the protein and chromosomal location of the gene |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/037811199390652J |journal=Gene |language=en |volume=133 |issue=2 |pages=279–284 |doi=10.1016/0378-1119(93)90652-J |pmid=8224915 |access-date=1 January 2022 |archive-date=15 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220615142523/https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/037811199390652J |url-status=live |url-access=subscription }}</ref> ಕ್ಸಾಂಥೈನ್ ಇತರ ಪ್ಯೂರಿನ್ಗಳಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ಸಾಂಥೈನ್ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಕಿಣ್ವವಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಸಕ್ರಿಯ ತಾಣ [[ಸಲ್ಫರ್]] ಮತ್ತು ಆಮ್ಲಜನಕಕ್ಕೆ ಬಂಧಿತವಾಗಿರುವ ಲೋಹ [[ಮಾಲಿಬ್ಡಿನಮ್]] ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Hille">{{cite journal | pmid = 15581570 | year = 2005 | last1 = Hille | first1 = R. | title = Molybdenum-containing hydroxylases | volume = 433 | issue = 1 | pages = 107–116 | doi = 10.1016/j.abb.2004.08.012 | journal = Archives of Biochemistry and Biophysics | bibcode = 2005ArBB..433..107H }}</ref> <!--tangential: Within cells, xanthine oxidase can exist as xanthine dehydrogenase and xanthine oxireductase, which has also been purified from [[Bovinae|bovine]] milk and [[spleen]] extracts.<ref name="Hori">{{cite journal |last1=Hori |first1=N. |last2=Uehara |first2=K. |last3=Mikami |first3=Y. | journal = Bioscience, Biotechnology, and Biochemistry | year = 1992 | volume = 56 | pages = 580–582 | doi = 10.1271/bbb.56.580 |pmid=27280651 | title = Enzymatic Synthesis of 5-Methyluridine from Adenosine and Thymine with High Efficiency | issue = 4|doi-access=free }}</ref>-->ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲವು ಹೈಪೋಕ್ಸಿಯಾ (ವೈದ್ಯಕೀಯ) ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ (ಕಡಿಮೆ ಆಮ್ಲಜನಕ ಶುದ್ಧತ್ವ) ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತದೆ..<ref name="Baillie 1473-1478">{{Cite journal| volume = 131| issue = 5| pages = 1473–1478| last1 = Baillie| first1 = J. K. |first2=M. G. |last2=Bates |first3=A. A. |last3=Thompson |first4=W. S. |last4=Waring |first5=R. W. |last5=Partridge |first6=M. F. |last6=Schnopp |first7=A. |last7=Simpson |first8=F. |last8=Gulliver-Sloan |first9=S. R. |last9=Maxwell |first10=D. J. |last10=Webb | title = Endogenous urate production augments plasma antioxidant capacity in healthy lowland subjects exposed to high altitude| url = https://archive.org/details/sim_chest_2007-05_131_5/page/1473| journal = Chest| date = May 2007| doi = 10.1378/chest.06-2235| pmid = 17494796}}</ref> ===ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗುವಿಕೆ=== ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಮತ್ತು ಅದರ ಕ್ಷಾರ ಲೋಹ ಮತ್ತು ಕ್ಷಾರೀಯ ಭೂಮಿ [[ಉಪ್ಪು]] (ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ)ಲವಣಗಳು ನೀರಿನ [[ಕರಗುವಿಕೆ]] ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಲವಣಗಳು ತಣ್ಣೀರಿಗಿಂತ ಬಿಸಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕರಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ, ಇದು ಸುಲಭವಾಗಿ ಮರುಸ್ಫಟಿಕೀಕರಣಕ್ಕೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಈ ಕಡಿಮೆ ಕರಗುವಿಕೆಯು ಗೌಟ್‌ನ ಕಾರಣಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಎಥೆನಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ಆಮ್ಲ ಮತ್ತು ಅದರ ಲವಣಗಳ ಕರಗುವಿಕೆ ಕೂಡ ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ ಅಥವಾ ಅತ್ಯಲ್ಪವಾಗಿದೆ. :{| class="wikitable sortable" |+ ಯುರೇಟ್ ಲವಣಗಳ ಕರಗುವಿಕೆ (ಪ್ರತಿ ಗ್ರಾಂ ಸಂಯುಕ್ತಕ್ಕೆ ಗ್ರಾಂಗಳಷ್ಟು ನೀರು) ! data-sort-type="text" | ಸಂಯುಕ್ತ ! data-sort-type="number" | ತಣ್ಣೀರು ! data-sort-type="number" | ಕುದಿಯುವ ನೀರು |- | ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲ | align=right | 15,000 | align=right | 2,000 |- | ಅಮೋನಿಯಂ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಯುರೇಟ್ | align=center | — | align=right | 1,600 |- | ಲಿಥಿಯಂ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಯುರೇಟ್ | align=right | 370 | align=right | 39 |- | ಸೋಡಿಯಂ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಯುರೇಟ್ | align=right | 1,175 | align=right | 124 |- | ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಯುರೇಟ್ | align=right | 790 | align=right | 75 |- | ಮೆಗ್ನೀಸಿಯಮ್ ಡೈಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಡೈಯುರೇಟ್ | align=right | 3,750 | align=right | 160 |- | ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಡೈಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಡೈಯುರೇಟ್ | align=right | 603 | align=right | 276 |- | ಡಿಸೋಡಿಯಮ್ ಯುರೇಟ್ | align=right | 77 | align=center | — |- | ಡಿಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್ ಯುರೇಟ್ | align=right | 44 | align=right | 35 |- | ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಯುರೇಟ್ | align=right | 1,500 | align=right | 1,440 |- | ಸ್ಟ್ರಾಂಷಿಯಂ ಯುರೇಟ್ | align=right | 4,300 | align=right | 1,790 |- | ಬೇರಿಯಮ್ ಯುರೇಟ್ | align=right | 7,900 | align=right | 2,700 |} ಸೂಚಿಸಲಾದ ಸಂಯುಕ್ತದ ಒಂದು ಘಟಕ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯನ್ನು ಕರಗಿಸಲು ಎಷ್ಟು ನೀರಿನ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ ಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ನೀಡಿರುವ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದಷ್ಟೂ, ಸದರಿ ದ್ರಾವಕದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕರಗುವ ವಸ್ತು ಇರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite book|title=CRC Handbook of Chemistry and Physics|title-link=CRC Handbook of Chemistry and Physics|publisher=[[CRC Press]]|year=1981|editor-last=Weast|editor-first=R. C.|edition=62nd|location=Boca Raton, FL|oclc=7842683}}</ref><ref>{{cite book|title=Merck Index|url=https://archive.org/details/merckindexencycl0009unse|publisher=Merck|year=1976|isbn=978-0-911910-26-1|editor-last=Windholz|editor-first=M.|edition=9th}}</ref><ref>{{cite book | title = Uric acid | first = Francis H. | last = McCrudden | page = 58}}</ref> == ಆನುವಂಶಿಕ ಮತ್ತು ಶಾರೀರಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆ == === ಪ್ರೈಮೇಟ್‌ಗಳು === ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲ (ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಯೂರೇಟ್ ಅಯಾನು) ಪ್ಯೂರಿನ್ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯ ಅಂತಿಮ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ (ವಿಘಟನೆ) ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಮೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇತರ [[ಸಸ್ತನಿ]]ಗಳಲ್ಲಿ, ಕಿಣ್ವ ಯೂರಿಕೇಸ್ ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು ಅಲಾಂಟೊಯಿನ್ ಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |last=Angstadt |first=C. N. |title=Purine and Pyrimidine Metabolism: Purine Catabolism |website=NetBiochem |date=4 December 1997 |url=http://library.med.utah.edu/NetBiochem/pupyr/pp.htm#Pu%20Catab |access-date=28 December 2006 |archive-date=27 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201127012354/http://library.med.utah.edu/NetBiochem/pupyr/pp.htm#Pu%20Catab |url-status=live }}</ref> ಉನ್ನತ ಪ್ರೈಮೇಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಯೂರಿಕೇಸ್ ನಷ್ಟವು ಕರಗುವ ವಿಟಮಿನ್ ವಿಟಮಿನ್ ಸಿ (ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲ) ಅನ್ನು ಸಂಶ್ಲೇಷಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಇದು ಅಂತಹ ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಯೂರೇಟ್ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್‌ಗೆ ಭಾಗಶಃ ಬದಲಿಯಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. <ref name="Proct">{{cite journal |last=Proctor |first=P. |title=Similar functions of uric acid and ascorbate in man? |journal=Nature |volume=228 |issue=5274 |page=868 |date=November 1970 |pmid=5477017 |doi= 10.1038/228868a0|bibcode=1970Natur.228..868P |s2cid=4146946 |doi-access=free }}</ref> ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಮತ್ತು ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಎರಡೂ ಬಲವಾದ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ ಏಜೆಂಟ್ಗಳು (ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ದಾನಿಗಳು) ಮತ್ತು ಪ್ರಬಲ ಆಂಟಿಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್ಗಳಾಗಿವೆ. ಮಾನವರಲ್ಲಿ, [[ರಕ್ತ]] [[ಪ್ಲಾಸ್ಮ]] ದ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ಕರ್ಷಣ ನಿರೋಧಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಯೂರೇಟ್ ಅಯಾನುಗಳಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal | doi = 10.1046/j.1365-2362.1997.1390687.x | title = Antioxidant status in patients with uncomplicated insulin-dependent and non-insulin-dependent diabetes mellitus | year = 1997 | last1 = Maxwell | first1 = S. R. J. | last2 = Thomason | first2 = H. | last3 = Sandler | first3 = D. | last4 = Leguen | first4 = C. | last5 = Baxter | first5 = M. A. | last6 = Thorpe | first6 = G. H. G. | last7 = Jones | first7 = A. F. | last8 = Barnett | first8 = A. H. | journal = European Journal of Clinical Investigation | volume = 27 | issue = 6 | pages = 484–490 | pmid = 9229228| s2cid = 11773699 }} </ref> ==== ಮಾನವರು ==== ಮಾನವ ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ (ಅಥವಾ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಯೂರೇಟ್ ಅಯಾನು) ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಪುರುಷರಿಗೆ 25 ರಿಂದ 80 ಮಿಗ್ರಾಂ/ಲೀ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ 15 ರಿಂದ 60 ಮಿಗ್ರಾಂ/ಲೀ.<ref>{{cite book|title=Harrison's Principles of Internal Medicine|url=https://archive.org/details/harrisonsprincip0011edunse|publisher=[[McGraw-Hill Education|McGraw-Hill]]|year=1987|isbn=978-0-07-079454-2|editor-last=Braunwald|editor-first=E.|edition=11th|location=New York|page=A-3}}</ref> (ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ವಿಭಿನ್ನ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ). ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು 96 mg/L ವರೆಗಿನ ಸೀರಮ್ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು ಮತ್ತು ಗೌಟ್ ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="hyperuricemia" /> ಮಾನವರಲ್ಲಿ, ದೈನಂದಿನ ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲ ವಿಲೇವಾರಿಯ ಸುಮಾರು 70% ಮೂತ್ರಪಿಂಡಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು 5–25% ಮಾನವರಲ್ಲಿ, ದುರ್ಬಲಗೊಂಡ ಮೂತ್ರಪಿಂಡದ (ಮೂತ್ರಪಿಂಡ) ವಿಸರ್ಜನೆಯು ಹೈಪರ್ಯುರಿಸೆಮಿಯಾ ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Vitart_2008">{{cite journal |last1=Vitart |first1=V. |last2=Rudan |first2=I. |last3=Hayward |first3=C. |display-authors=etal |title=SLC2A9 is a newly identified urate transporter influencing serum urate concentration, urate excretion and gout |journal=Nature Genetics |volume=40 |issue=4 |pages=437–442 |date=April 2008 |pmid=18327257 |doi=10.1038/ng.106 |s2cid=6720464 }}</ref> ಮೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಸರ್ಜನೆಯು ದಿನಕ್ಕೆ 270 ರಿಂದ 360 ಮಿಗ್ರಾಂ (ಒಂದು ಲೀಟರ್ ಮೂತ್ರವು ದಿನಕ್ಕೆ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದರೆ 270 ರಿಂದ 360 ಮಿಗ್ರಾಂ/ಲೀ ಸಾಂದ್ರತೆ - ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲವು ಕರಗಿದ ಆಮ್ಲ ಯುರೇಟ್‌ಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಅದರ ಕರಗುವಿಕೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ), [[ಯೂರಿಯಾ]] ನ ದೈನಂದಿನ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಸರಿಸುಮಾರು 1% ರಷ್ಟು.<ref>{{Cite book | url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK562201/ | pmid=32965872 | title=StatPearls | chapter=Hyperuricosuria | year=2022 | publisher=StatPearls | last1=Kaur | first1=P. | last2=Bhatt | first2=H. | access-date=21 March 2022 | archive-date=26 October 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221026085112/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK562201/ | url-status=live }}</ref> === ನಾಯಿಗಳು === ಡಾಲ್ಮೇಷಿಯನ್ (ನಾಯಿ)#ಮೂತ್ರಪಿಂಡ ಮತ್ತು ಮೂತ್ರಕೋಶದ ಕಲ್ಲುಗಳು [[ಯಕೃತ್ತು]] ಮತ್ತು ಮೂತ್ರಪಿಂಡಗಳು ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಆನುವಂಶಿಕ ದೋಷವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅಲಾಂಟೊಯಿನ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ತಳಿಯು ಮೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಲಾಂಟೊಯಿನ್ ಅಲ್ಲ, ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು ಹೊರಹಾಕುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |last1=Friedman |first1=M. |last2=Byers |first2=S. O. |name-list-style=amp |title=Observations concerning the causes of the excess excretion of uric acid in the Dalmatian dog |journal=The Journal of Biological Chemistry |volume=175 |issue=2 |pages=727–735 |date=1 September 1948 |doi=10.1016/S0021-9258(18)57191-X |pmid=18880769 |doi-access=free }}</ref> === ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಸರೀಸೃಪಗಳು ಮತ್ತು ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಸಸ್ತನಿಗಳು === [[ಪಕ್ಷಿ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಸರೀಸೃಪ]]ಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ ([[ಕಾಂಗರೂ ಇಲಿ]] ನಂತಹ), ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲವು ಪ್ಯೂರಿನ್ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯ ಅಂತಿಮ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಇದು [[ಮಲ]]ದಲ್ಲಿ ಒಣ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯಾಗಿ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದು [[ಯೂರಿಯಾ]] ([[ಯೂರಿಯಾ]] ಚಕ್ರದಿಂದ) ಅಥವಾ ಅಮೋನಿಯಾ ನಂತಹ ಇತರ ಸಾರಜನಕ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳ ಸಂಸ್ಕರಣೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿ ದುಬಾರಿಯಾದ ಸಂಕೀರ್ಣ ಚಯಾಪಚಯ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ನೀರಿನ ನಷ್ಟವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ನಿರ್ಜಲೀಕರಣವನ್ನು ತಡೆಯುವ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="Hazard">{{cite book | last = Hazard | first = L. C. | title = Sodium and Potassium Secretion by Iguana Salt Glands | series = Iguanas: Biology and Conservation | publisher = University of California Press | pages = 84–85 | year = 2004 | isbn = 978-0-520-23854-1 | url = https://books.google.com/books?id=Dyb8bNBh5nwC }}</ref> === ಅಕಶೇರುಕಗಳು === ''ಪ್ಲಾಟಿನೆರಿಸ್ ಡುಮೆರಿಲಿ'', ಸಮುದ್ರ ಪಾಲಿಚೇಟ್ ಹುಳು, ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು ಲೈಂಗಿಕ ಫೆರೋಮೋನ್ ಆಗಿ ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಈ ಜಾತಿಯ ಹೆಣ್ಣು ಸಂಯೋಗದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೀರಿಗೆ ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಇದು ಗಂಡುಗಳು ವೀರ್ಯವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal|last1=Zeeck|first1=E.|last2=Harder|first2=T.|last3=Beckmann|first3=M.|title= Uric acid: the sperm-release pheromone of the marine polychaete ''Platynereis dumerilii'' |url=https://archive.org/details/journal-of-chemical-ecology_1998-01_24_1/page/13|journal=Journal of Chemical Ecology|date=1998|volume=24|issue=1|pages=13–22|doi=10.1023/A:1022328610423|bibcode=1998JCEco..24...13Z |s2cid=42318049}}</ref> === ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ === ಮಾನವನ ಕರುಳಿನಲ್ಲಿ ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು 6 ಪ್ರಮುಖ ಫೈಲಾಗಳಲ್ಲಿ 4 ರಿಂದ ಬರುವ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ~1/5 ರಷ್ಟು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯು ಆಮ್ಲಜನಕರಹಿತವಾಗಿದ್ದು, ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಿಲ್ಲದ ಅಮೋನಿಯಾ ಲೈಸ್, ಪೆಪ್ಟಿಡೇಸ್, ಕಾರ್ಬಮೊಯ್ಲ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರೇಸ್ ಮತ್ತು ಆಕ್ಸಿಡೊರೆಡಕ್ಟೇಸ್ ಕಿಣ್ವಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲವು ಕ್ಸಾಂಥೈನ್ ಅಥವಾ ಲ್ಯಾಕ್ಟಿಕ್ ಆಮ್ಲ/ ಲ್ಯಾಕ್ಟೇಟ್ ಮತ್ತು ಅಸಿಟೇಟ್ ಮತ್ತು [[ಬ್ಯುಟಿರಿಕ್ ಆಮ್ಲ|ಬ್ಯುಟೈರೇಟ್]] ನಂತಹ ಸಣ್ಣ-ಸರಪಳಿ ಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲ/ ಸಣ್ಣ ಸರಪಳಿ ಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲಗಳು ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="v435">{{cite journal |last1=Liu |first1=Yuanyuan |last2=Jarman |first2=J. Bryce |last3=Low |first3=Yen S. |last4=Augustijn |first4=Hannah E. |last5=Huang |first5=Steven |last6=Chen |first6=Haoqing |last7=DeFeo |first7=Mary E. |last8=Sekiba |first8=Kazuma |last9=Hou |first9=Bi-Huei |last10=Meng |first10=Xiandong |last11=Weakley |first11=Allison M. |last12=Cabrera |first12=Ashley V. |last13=Zhou |first13=Zhiwei |last14=van Wezel |first14=Gilles |last15=Medema |first15=Marnix H. |year=2023 |title=A widely distributed gene cluster compensates for uricase loss in hominids |journal=Cell |volume=186 |issue=16 |pages=3400–3413.e20 |doi=10.1016/j.cell.2023.06.010 |issn=0092-8674 |doi-access=free |last16=Ganesan |first16=Calyani |last17=Pao |first17=Alan C. |last18=Gombar |first18=Saurabh |last19=Dodd |first19=Dylan|pmid=37541197 |pmc=10421625 |hdl=1887/3719494 |hdl-access=free }}</ref> ರೇಡಿಯೋಐಸೋಟೋಪ್ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಆರೋಗ್ಯವಂತ ಜನರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1/3 ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು ಅವರ ಕರುಳಿನಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ, ಇದು ಮೂತ್ರಪಿಂಡದ ಕಾಯಿಲೆ ಇರುವವರಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು 2/3 ರಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ.<ref name="l551">{{cite journal |last=Sorensen |first=Leif B. |year=1965 |title=Role of the intestinal tract in the elimination of uric acid |journal=Arthritis & Rheumatism |publisher=Wiley |volume=8 |issue=4 |pages=694–706 |doi=10.1002/art.1780080429 |pmid=5859543 |issn=0004-3591}}</ref> ಇಲಿ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ, ಅಂತಹ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು ಯೂರಿಕೇಸ್ ನಷ್ಟವನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸುತ್ತವೆ, ಇದು ಸಂಶೋಧಕರು "ಕರುಳಿನ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಆಮ್ಲಜನಕರಹಿತ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸುವ ಪ್ರತಿಜೀವಕಗಳು ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಗೌಟ್ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ" ಎಂಬ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref name="v435" /> ==ಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್== ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರಾಹಾರದಂತಹ ಆಹಾರಗಳು ಸೀರಮ್ ಯುರೇಟ್ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದಾದರೂ, ಆನುವಂಶಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೀರಮ್ ಯುರೇಟ್‌ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name="pmid30305269">{{cite journal | last1=Major |first1=T. J. |last2=Topless |first2=R. K. |last3=Merriman |first3=T. R. | title=Evaluation of the diet wide contribution to serum urate levels: meta-analysis of population based cohorts | journal=[[The BMJ]] | volume=363 | article-number=k3951 | year=2018 | doi = 10.1136/bmj.k3951 | pmc=6174725 | pmid=30305269}}</ref><ref name="pmid32620198">{{cite journal | author=Keenan |first=R. T. | title=The biology of urate | journal=Seminars in Arthritis and Rheumatism | volume=50 | issue=35| pages=S2–S10 | year=2020 | doi = 10.1016/j.semarthrit.2020.04.007 | pmid=32620198 |doi-access=free }}</ref> ಮೂತ್ರಪಿಂಡಗಳಿಂದ ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ವಿಸರ್ಜನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಯುರೇಟ್ ಸಾಗಣೆ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಜನರು ರೂಪಾಂತರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಸೀರಮ್ ಯುರೇಟ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವ ಹಲವಾರು ಜೀನ್‌ಗಳ ರೂಪಾಂತರಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ:''SLC2A9''; ''ABCG2''; ''SLC17A1''; ''SLC22A11''; ''SLC22A12''; ''SLC16A9''; ''GCKR''; ''LRRC16A''; and ''PDZK1''.<ref>{{cite journal |last1=Aringer |first1=M. |last2=Graessler |first2=J. |title=Understanding deficient elimination of uric acid |journal=Lancet |volume=372 |issue=9654 |pages=1929–1930 |date=December 2008 |pmid=18834627 |doi=10.1016/S0140-6736(08)61344-6|s2cid=1839089 }}</ref><ref name="Kolz_2009">{{cite journal |last1=Kolz |first1=M. |last2=Johnson |first2=T. |display-authors=etal | editor1-last=Allison | editor1-first=David B. |title=Meta-analysis of 28,141 individuals identifies common variants within five new loci that influence uric acid concentrations | journal=PLOS Genet. |date=June 2009 | volume=5 | issue=6 | pmid=19503597 | doi=10.1371/journal.pgen.1000504 | article-number=e1000504 | pmc=2683940 |doi-access=free }}</ref><ref>{{cite journal|last=Köttgen|first=A.|title=Genome-wide association analyses identify 18 new loci associated with serum urate concentrations|journal=Nature Genetics|date=February 2013|volume=45|issue=2|pages=145–154|pmid=23263486|doi=10.1038/ng.2500|pmc=3663712|display-authors=etal|url=https://www.pure.ed.ac.uk/ws/files/8739767/Genome_wide_association_analyses_identify_18_new_loci_associated_with_serum_urate_concentrations.pdf}}</ref> ''SLC2A9'' ಜೀನ್‌ನಿಂದ ಎನ್‌ಕೋಡ್ ಮಾಡಲಾದ GLUT9, ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಮತ್ತು ಫ್ರಕ್ಟೋಸ್ ಎರಡನ್ನೂ ಸಾಗಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ.<ref name="Vitart_2008"/><ref name="Döring_2008">{{cite journal |last1=Döring |first1=A. |last2=Gieger |first2=C. |last3=Mehta |first3=D. |display-authors=etal |title=SLC2A9 influences uric acid concentrations with pronounced sex-specific effects |journal=Nature Genetics |volume=40 |issue=4 |pages=430–436 |date=April 2008 |pmid=18327256 |doi=10.1038/ng.107|s2cid=29751482 }}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Mandal|first1=Asim K.|last2=Mount|first2=David B.|date=February 2015|title=The molecular physiology of uric acid homeostasis|journal=[[Annual Review of Physiology]]|volume=77|pages=323–345|doi=10.1146/annurev-physiol-021113-170343|pmid=25422986}}</ref> ಸ್ನಾಯು ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿನ ATP ಜಲಾಶಯಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ ಪ್ಯೂರಿನ್ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಟೈಡ್ ಚಕ್ರ ಚಾಲನೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮೈಯೋಜೆನಿಕ್ ಹೈಪರ್ಯುರಿಸೆಮಿಯಾ, ಗ್ಲೈಕೋಜೆನ್ ಶೇಖರಣಾ ಕಾಯಿಲೆ/ ಗ್ಲೈಕೋಜೆನೋಸಸ್ ನ ಸಾಮಾನ್ಯ ರೋಗಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಗ್ಲೈಕೋಜೆನ್ ಶೇಖರಣಾ ಕಾಯಿಲೆ ಪ್ರಕಾರ III/ GSD-III, ಇದು ಸ್ನಾಯು ಕೋಶಗಳಿಗೆ ATP (ಶಕ್ತಿ) ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವ ಮೆಟಾಬಾಲಿಕ್ ಮಯೋಪತಿ ಆಗಿದೆ.<ref name=":0">{{cite journal | doi=10.1056/NEJM198707093170203 | title=Myogenic Hyperuricemia | url=https://archive.org/details/sim_new-england-journal-of-medicine_1987-07-09_317_2/page/75 | year=1987 | last1=Mineo | first1=Ikuo | last2=Kono | first2=Norio | last3=Hara | first3=Naoko | last4=Shimizu | first4=Takao | last5=Yamada | first5=Yuya | last6=Kawachi | first6=Masanori | last7=Kiyokawa | first7=Hiroaki | last8=Wang | first8=Yan Lin | last9=Tarui | first9=Seiichiro | journal=New England Journal of Medicine | volume=317 | issue=2 | pages=75–80 | pmid=3473284 }}</ref> ಈ ಚಯಾಪಚಯ ಮಯೋಪಥಿಗಳಲ್ಲಿ, ಮಯೋಜೆನಿಕ್ ಹೈಪರ್ಯೂರಿಸೆಮಿಯಾ ವ್ಯಾಯಾಮದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ವ್ಯಾಯಾಮದ ನಂತರ ಪ್ಲಾಸ್ಮಾದಲ್ಲಿ ಇನೋಸಿನ್, ಹೈಪೋಕ್ಸಾಂಥೈನ್ ಮತ್ತು ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ರಾಂತಿಯೊಂದಿಗೆ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref name=":0" /> ಹೆಚ್ಚುವರಿ AMP (ಅಡೆನೊಸಿನ್ ಮೊನೊಫಾಸ್ಫೇಟ್) ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name=":0" /> AMP → IMP → ಇನೋಸಿನ್ → ಹೈಪೋಕ್ಸಾಂಥೈನ್ → ಕ್ಸಾಂಥೈನ್ → ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲ<ref name=":0" /> ==ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆ== ಮಾನವ [[ರಕ್ತ]] [[ಪ್ಲಾಸ್ಮಾ]] ದಲ್ಲಿ, ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ರಕ್ತ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಉಲ್ಲೇಖ ಶ್ರೇಣಿಗಳು#ಇತರ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಲೈಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಮೆಟಾಬಾಲೈಟ್‌ಗಳು/ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪುರುಷರಿಗೆ 100mL ಗೆ 3.4–7.2mg (200–430μmol/L) ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ 100mL ಗೆ 2.4–6.1mg (140–360μmol/L).<ref>{{cite web|title=Harmonisation of Reference Intervals|url=http://www.acb.org.uk/docs/Pathology%20Harmony%20for%20web.pdf|website=Pathology Harmony (UK)|access-date=13 August 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130802082027/http://www.acb.org.uk/docs/Pathology%20Harmony%20for%20web.pdf|archive-date=2 August 2013}}</ref> ರಕ್ತ ಪ್ಲಾಸ್ಮಾದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೈಪರ್ಯುರಿಸೆಮಿಯಾ ಮತ್ತು ಹೈಪರ್ಯುರಿಸೆಮಿಯಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತೆಯೇ, ಮೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೈಪರ್ಯುರಿಕೊಸುರಿಯಾ ಮತ್ತು ಹೈಪೋರಿಕೊಸುರಿಯಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಲಾಲಾರಸದಲ್ಲಿನ ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಮಟ್ಟಗಳು ರಕ್ತದ ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಮಟ್ಟಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರಬಹುದು.<ref>{{Cite journal|pmid=26276048|year=2015|last1=Zhao|first1=J|title=Salivary uric acid as a noninvasive biomarker for monitoring the efficacy of urate-lowering therapy in a patient with chronic gouty arthropathy|journal=Clinica Chimica Acta|volume=450|pages=115–20|last2=Huang|first2=Y|doi=10.1016/j.cca.2015.08.005}}</ref> ===ಹೆಚ್ಚಿನ ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲ=== ಗೌಟ್ ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಹೈಪರ್ಯುರಿಸೆಮಿಯಾ (ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲ) ವಿವಿಧ ಸಂಭಾವ್ಯ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: * ಆಹಾರಕ್ರಮವು ಒಂದು ಅಂಶವಾಗಿರಬಹುದು. ಆಹಾರದಲ್ಲಿನ ಪ್ಯೂರಿನ್, ಹೆಚ್ಚಿನ ಫ್ರಕ್ಟೋಸ್ ಕಾರ್ನ್ ಸಿರಪ್ ಮತ್ತು ಟೇಬಲ್ ಸಕ್ಕರೆ/ ಸುಕ್ರೋಸ್ ಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೇವನೆಯು ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು.<ref name="Cirillo">{{cite journal |pmid=17130256 |doi=10.1681/ASN.2006080909 |volume=17 |issue=12 Suppl. 3 |title=Uric acid, the metabolic syndrome, and renal disease |date=December 2006 |last1=Cirillo |first1=P. |last2=Sato |first2=W. |last3=Reungjui |first3=S. |display-authors=etal |journal=Journal of the American Society of Nephrology |pages=S165–S168 |s2cid=28722975 |url=http://jasn.asnjournals.org/content/17/12_suppl_3/S165.full.pdf |access-date=20 April 2018 |archive-date=15 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130515003345/http://jasn.asnjournals.org/content/17/12_suppl_3/S165.full.pdf |url-status=live }}</ref><ref name="Theodore">{{cite journal | pmid = 19403709 | doi=10.3945/jn.108.098194 | volume=139 | issue=6 | title=The Effect of High-Fructose Corn Syrup Consumption on Triglycerides and Uric Acid |date=June 2009 | first1=T. J. |last1=Angelopoulos |first2=J. |last2=Lowndes |first3=L. |last3=Zukley |first4=K. J. |last4=Melanson |first5=V. |last5=Nguyen |first6=A. |last6=Huffman |first7=J. M. |last7=Rippe | journal=The Journal of Nutrition | pages=1242S–1245S|doi-access=free }}</ref> * ಮೂತ್ರಪಿಂಡಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಸರ್ಜನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಸೀರಮ್ ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು.<ref name="Mayo">{{cite web |date=11 September 2010 |url=http://www.mayoclinic.com/health/high-uric-acid-level/MY00160 |title=High uric acid level |website=Mayo Clinic |access-date=24 April 2011 |archive-date=25 August 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110825234358/http://www.mayoclinic.com/health/high-uric-acid-level/MY00160 |url-status=live }}</ref> * ಉಪವಾಸ ಅಥವಾ ತ್ವರಿತ ತೂಕ ನಷ್ಟವು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು.<ref name="pmid7024153">{{cite journal| last = Howard | first = A. N. | title = The historical development, efficacy and safety of very-low-calorie diets| journal = International Journal of Obesity| volume = 5| issue = 3| pages = 195–208| year = 1981| pmid = 7024153}}</ref> * ಥಿಯಾಜೈಡ್ ಮೂತ್ರವರ್ಧಕಗಳಂತಹ ಕೆಲವು ಔಷಧಿಗಳು, ಕ್ಲಿಯರೆನ್ಸ್ (ಔಷಧಿ)/ ಮೂತ್ರಪಿಂಡ ತೆರವು ಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ರಕ್ತದ ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite web|title=Diuretic-Related Side Effects: Development and Treatment|work=Medscape |url=http://www.medscape.com/viewarticle/489521_7|access-date=17 May 2013|archive-date=4 May 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130504004901/http://www.medscape.com/viewarticle/489521_7|url-status=live}}</ref> * ಟ್ಯೂಮರ್ ಲೈಸಿಸ್ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್, ಕೆಲವು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಕೀಮೋಥೆರಪಿಯ ಚಯಾಪಚಯ ತೊಡಕು, ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೋಬೇಸ್ ಮತ್ತು ಪ್ಲಾಸ್ಮಾಕ್ಕೆ ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="howard"/> * ಮಧುಮೇಹ ಹೈಪರ್ಗ್ಲೈಸೀಮಿಯಾ ಮತ್ತು ಅತಿಯಾದ ಮದ್ಯಪಾನದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸೂಡೋಹೈಪೋಕ್ಸಿಯಾ (NADH/NAD⁺ ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿ ಅಡಚಣೆ).<ref>{{Cite book |last=Coffee |first=Carole J. |title=Quick Look Medicine: Metabolism |publisher=Hayes Barton Press |year=1999 |isbn=1-59377-192-4 |pages=176–177}}</ref> ====ಗೌಟ್==== 2011 ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 3.9% ಜನರು ಗೌಟ್ ನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರೆ, 21.4% ಜನರು ಹೈಪರ್ಯೂರಿಸೆಮಿಯಾದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದು, ಯಾವುದೇ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಲ್ಲ.<ref name="pmid30485934">{{cite journal | last1=Li |first1=R. |last2=Yu |first2=K. |last3=Li |first3=C. | title=Dietary factors and risk of gout and hyperuricemia: a meta-analysis and systematic review | journal=Asia Pacific Journal of Clinical Nutrition | volume=27 | issue=6 | pages=1344–1356 | year=2018 | doi = 10.6133/apjcn.201811_27(6).0022 | pmid=30485934}}</ref> ರಕ್ತದ ಅಧಿಕ ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲ (ಸೀರಮ್ ಯುರೇಟ್) ಗೌಟ್ ಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು,<ref name="Heinig M, Johnson RJ 2006 1059–64">{{cite journal |last1=Heinig |first1=M. |last2=Johnson |first2=R. J. |title=Role of uric acid in hypertension, renal disease, and metabolic syndrome |url=https://archive.org/details/sim_cleveland-clinic-journal-of-medicine_2006-12_73_12/page/n32 |journal=Cleveland Clinic Journal of Medicine |volume=73 |issue=12 |pages=1059–1064 |date=December 2006 |pmid=17190309 |doi=10.3949/ccjm.73.12.1059|doi-broken-date=12 July 2025 |s2cid=45409308 }}</ref> "ಮೋನೋಸೋಡಿಯಂ ಯುರೇಟ್ ಸ್ಫಟಿಕಗಳು" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಸೂಜಿಯಂತಹ ಹರಳುಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ನೋವಿನ ಸ್ಥಿತಿ.<ref name="Abhishek">{{cite journal |last1=Abhishek |first1=A |last2=Roddy |first2=E |last3=Doherty |first3=M |title=Gout - a guide for the general and acute physicians. |journal=Clinical Medicine |date=February 2017 |volume=17 |issue=1 |pages=54–59 |doi=10.7861/clinmedicine.17-1-54 |pmid=28148582|pmc=6297580 }}</ref> [[ಕೀಲು]]ಗಳು, ಕ್ಯಾಪಿಲ್ಲರಿ/ಕ್ಯಾಪಿಲ್ಲರಿಗಳು, [[ಚರ್ಮ]] ಮತ್ತು ಇತರ ಅಂಗಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಅವಕ್ಷೇಪಿಸುತ್ತದೆ.<ref name=Lancet2010>{{cite journal |last1=Richette |first1=P. |last2=Bardin |first2=T. |title=Gout |url=https://archive.org/details/sim_the-lancet_january-23-29-2010_375_9711/page/318 |journal=Lancet |volume=375 |issue=9711 |pages=318–328 |date=January 2010 |pmid=19692116 |doi=10.1016/S0140-6736(09)60883-7 |s2cid=208793280 }}</ref>ಸೀರಮ್ ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಮಟ್ಟವು 100 mL ಗೆ 6 mg (357 μmol/L) ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದರೆ ಗೌಟ್ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು 100 mL ಗೆ 9.6 mg (565 μmol/L) ರಷ್ಟು ಸೀರಮ್ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು ಮತ್ತು ಗೌಟ್ ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ.<ref name=hyperuricemia>{{cite journal |last1=Tausche |first1=A. K. |last2=Unger |first2=S. |last3=Richter |first3=K. |display-authors=etal |trans-title=Hyperuricemia and gout: diagnosis and therapy |language=de |journal=Der Internist |volume=47 |issue=5 |pages=509–521 |date=May 2006 |pmid=16586130 |doi=10.1007/s00108-006-1578-y |title=Hyperurikämie und Gicht|s2cid=11480796 }}</ref> ಮಾನವರಲ್ಲಿ, ಪ್ಯೂರಿನ್‌ಗಳು ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲವಾಗಿ ಚಯಾಪಚಯಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ನಂತರ ಅದು ಮೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ರೀತಿಯ ಪ್ಯೂರಿನ್-ಭರಿತ ಆಹಾರಗಳನ್ನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರಾಹಾರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸುವುದರಿಂದ ಗೌಟ್ ಅಪಾಯ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.<ref name=Choi>{{cite journal |last1=Choi |first1=H. K. |last2=Atkinson |first2=K. |last3=Karlson |first3=E. W. |last4=Willett |first4=W. |last5=Curhan |first5=G. |title=Purine-rich foods, dairy and protein intake, and the risk of gout in men |journal=The New England Journal of Medicine |volume=350 |issue=11 |pages=1093–1103 |date=March 2004 |pmid=15014182 |doi=10.1056/NEJMoa035700|doi-access=free }}</ref> ಪ್ಯೂರಿನ್-ಭರಿತ ಆಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಯಕೃತ್ತು, ಮೂತ್ರಪಿಂಡ ಮತ್ತು [[ಸಿಹಿ]] ಬ್ರೆಡ್/ ಸಿಹಿ ಬ್ರೆಡ್‌ಗಳು, ಮತ್ತು ಆಂಚೊವಿಗಳು, ಹೆರಿಂಗ್, ಸಾರ್ಡೀನ್‌ಗಳು, ಮಸ್ಸೆಲ್ಸ್, ಸ್ಕಲ್ಲೊಪ್ಸ್, ಟ್ರೌಟ್, ಹ್ಯಾಡಾಕ್, ಮ್ಯಾಕೆರೆಲ್ ಮತ್ತು ಟ್ಯೂನ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ರೀತಿಯ ಸಮುದ್ರಾಹಾರಗಳು ಸೇರಿವೆ.<ref>{{Cite web|date=July 2, 2020|title=Gout diet: What's allowed, what's not|url=http://www.mayoclinic.org/healthy-lifestyle/nutrition-and-healthy-eating/in-depth/gout-diet/art-20048524|website=[[Mayo Clinic]]|publisher=|access-date=13 January 2017|archive-date=7 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170107022952/http://www.mayoclinic.org/healthy-lifestyle/nutrition-and-healthy-eating/in-depth/gout-diet/art-20048524|url-status=live}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪ್ಯೂರಿನ್-ಭರಿತ ತರಕಾರಿಗಳ ಮಧ್ಯಮ ಸೇವನೆಯು ಗೌಟ್ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ.<ref name=Choi/> 19 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಗೌಟ್‌ಗೆ ಒಂದು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಎಂದರೆ [[ಲಿಥಿಯಂ]] ಲವಣಗಳ ಆಡಳಿತ;<ref>{{cite journal |first= Gerhard N. |last=Schrauzer |journal=Journal of the American College of Nutrition |volume=21 |issue=1 |pages=14–21 |year=2002 |title= Lithium: Occurrence, Dietary Intakes, Nutritional Essentiality |pmid= 11838882 |doi= 10.1080/07315724.2002.10719188|s2cid=25752882 }}</ref> ಲಿಥಿಯಂ ಯುರೇಟ್ ಹೆಚ್ಚು ಕರಗಬಲ್ಲದು. ಇಂದು, ದಾಳಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉರಿಯೂತವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ NSAIDಗಳು, ಕೊಲ್ಚಿಸಿನ್, ಅಥವಾ ಕಾರ್ಟಿಕೊಸ್ಟೆರಾಯ್ಡ್ಗಳೊಂದಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಯುರೇಟ್ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಅಲೋಪುರಿನಾಲ್ ನೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|title=NHS Clinical Knowledge Summaries |url=http://www.cks.nhs.uk/gout/background_information/causes_and_risk_factors#-291124 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120304060453/http://www.cks.nhs.uk/gout/background_information/causes_and_risk_factors |archive-date=4 March 2012 |publisher=UK [[National Health Service]]}}</ref> ಕ್ಸಾಂಥೈನ್ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್ ಅನ್ನು ದುರ್ಬಲವಾಗಿ ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸುವ ಅಲೋಪುರಿನಾಲ್, ಹೈಪೋಕ್ಸಾಂಥೈನ್‌ನ ಒಂದು ಅನಲಾಗ್ ಆಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು 2-ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕ್ಸಾಂಥೈನ್ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್/ಕ್ಸಾಂಥೈನ್ ಆಕ್ಸಿಡೊರೆಡಕ್ಟೇಸ್ ನಿಂದ ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸಿಲೇಟ್ ಮಾಡಿ ಆಕ್ಸಿಪುರಿನಾಲ್ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal|pmid=16507884|pmc=2233605|year=2006|last1=Pacher|first1=P.|title=Therapeutic effects of xanthine oxidase inhibitors: Renaissance half a century after the discovery of allopurinol|journal=Pharmacological Reviews|volume=58|issue=1|pages=87–114|last2=Nivorozhkin|first2=A.|last3=Szabó|first3=C.|doi=10.1124/pr.58.1.6}}</ref> ====ಟ್ಯೂಮರ್ ಲೈಸಿಸ್ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್==== ಟ್ಯೂಮರ್ ಲೈಸಿಸ್ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್, ರಕ್ತ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗಬಹುದಾದ ತುರ್ತು ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಗೆಡ್ಡೆಯ ಕೋಶಗಳು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ಅಥವಾ [[ಕೀಮೋಥೆರಪಿ]] ನಂತರ ರಕ್ತಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದಾಗ ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="howard">{{Cite journal|last1=Howard|first1=S. C.|last2=Jones|first2=D. P.|last3=Pui|first3=C.-H.|date=12 May 2011|title=The Tumor Lysis Syndrome|url=https://archive.org/details/sim_new-england-journal-of-medicine_2011-05-12_364_19/page/1842|journal=The New England Journal of Medicine|volume=364|issue=19|pages=1844–1854|doi=10.1056/NEJMra0904569|issn=0028-4793|pmc=3437249|pmid=21561350}}</ref> ಮೂತ್ರಪಿಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಯೂರಿಕ್ ಆಸಿಡ್ ಹರಳುಗಳು ಸಂಗ್ರಹವಾದಾಗ ಟ್ಯೂಮರ್ ಲೈಸಿಸ್ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್ ತೀವ್ರ ಮೂತ್ರಪಿಂಡದ ಗಾಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.<ref name=howard/> ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು [[ಮೂತ್ರ]]ದ ಮೂಲಕ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಿ ಹೊರಹಾಕುವುದು, ರಾಸ್ಬುರಿಕೇಸ್ ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಕರಗದ ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಪ್ಯೂರಿನ್ ಕ್ಯಾಟಬಾಲಿಸಮ್ ಸೇರಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವುದು ಅಲೋಪುರಿನೋಲ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name=howard/> ====ಲೆಶ್-ನೈಹಾನ್ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್==== ಲೆಶ್-ನೈಹಾನ್ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್, ಅಪರೂಪದ ಆನುವಂಶಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೀರಮ್ ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಮಟ್ಟಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಹ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.<ref>{{cite journal |last1=Luo |first1=Y. C. |last2=Do |first2=J. S. |last3=Liu |first3=C. C. |title=An amperometric uric acid biosensor based on modified Ir–C electrode |journal=Biosensors & Bioelectronics |volume=22 |issue=4 |pages=482–488 |date=October 2006 |pmid=16908130 |doi=10.1016/j.bios.2006.07.013}}</ref> ಈ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪಾಸ್ಟಿಸಿಟಿ, ಅನೈಚ್ಛಿಕ ಚಲನೆ ಮತ್ತು ಅರಿವಿನ ಕುಂಠಿತ ಹಾಗೂ ಗೌಟ್‌ನ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal |last=Nyhan |first=W. L. |title=Lesch-Nyhan Disease |journal=Journal of the History of the Neurosciences |volume=14 |issue=1 |pages=1–10 |date=March 2005 |pmid=15804753 |doi=10.1080/096470490512490|s2cid=37934468 }}</ref> ====ಹೃದಯರಕ್ತನಾಳೀಯ ಕಾಯಿಲೆ==== ಹೈಪರ್ಯುರಿಸೆಮಿಯಾವು ಹೃದಯರಕ್ತನಾಳೀಯ ಕಾಯಿಲೆ ಗೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಅಂಶಗಳ ಹೆಚ್ಚಳದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.<ref>{{cite journal|journal=Expert Review of Cardiovascular Therapy |year=2014 |volume=12 |issue=10 |pages=1219–1225 |doi=10.1586/14779072.2014.957675 |pmid=25192804|title=Hyperuricemia and cardiovascular disease risk |last1=Borghi |first1=C. |last2=Verardi |first2=F. M. |last3=Pareo |first3=I. |last4=Bentivenga |first4=C. |last5=Cicero |first5=A. F.|s2cid=42023170 }}</ref> ಅಪಧಮನಿಕಾಠಿಣ್ಯದ ಹೃದಯರಕ್ತನಾಳದ ಕಾಯಿಲೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲವು ಕಾರಣವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ, ಆದರೆ ಇದು ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ದತ್ತಾಂಶವು ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite journal |last1=Saito |first1=Yuichi |last2=Tanaka |first2=Atsushi |last3=Node |first3=Koichi |last4=Kobayashi |first4=Yoshio |date=July 2021 |title=Uric acid and cardiovascular disease: A clinical review |journal=Journal of Cardiology |volume=78 |issue=1 |pages=51–57 |doi=10.1016/j.jjcc.2020.12.013 |issn=1876-4738 |pmid=33388217|s2cid=230482803 |doi-access=free }}</ref> ====ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಕಲ್ಲು ರಚನೆ==== [[File:Urine crystals comparison.png|thumb|ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಮೂತ್ರದ ಹರಳುಗಳ ಹೋಲಿಕೆ.]] ಮೂತ್ರಪಿಂಡದ ಕಲ್ಲುಗಳು ಸೋಡಿಯಂ ಯುರೇಟ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸ್ಫಟಿಕಗಳ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳ ಮೂಲಕ ರೂಪುಗೊಳ್ಳಬಹುದು.<ref name="Banach">{{cite journal |last1=Banach |first1=K. |last2=Bojarska |first2=E. |last3=Kazimierczuk |first3=Z. |last4=Magnowska |first4=L. |last5=Bzowska |first5=A. |date=2005 |title=Kinetic Model of Oxidation Catalyzed by Xanthine Oxidase—The Final Enzyme in Degradation of Purine Nucleosides and Nucleotides |journal= Nucleosides, Nucleotides & Nucleic Acids|volume=24 |issue=5–7 |pages=465–469 |doi=10.1081/ncn-200060006 |pmid=16247972 |s2cid=42906456}}</ref> ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಸ್ಯಾಚುರೇಶನ್ ಮಟ್ಟಗಳು ಮೂತ್ರಪಿಂಡದಲ್ಲಿ ಯೂರೇಟ್ ಸ್ಫಟಿಕೀಕರಣಗೊಂಡಾಗ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಮೂತ್ರಪಿಂಡದ ಕಲ್ಲುಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಈ ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಕಲ್ಲುಗಳು ರೇಡಿಯೋಡೆನ್ಸಿಟಿ/ರೇಡಿಯೋಲ್ಯೂಸೆಂಟ್ ಆಗಿರುತ್ತವೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವು ಹೊಟ್ಟೆಯ ಸರಳ ಎಕ್ಸ್-ರೇ ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite journal |last1=Worcester |first1=E. M. |last2=Coe |first2=F. L. |date=2008 |title=Nephrolithiasis |url=https://archive.org/details/sim_primary-care-clinics-in-office-practice_2008-06_35_2/page/369 |journal=Primary Care: Clinics in Office Practice |language=en |volume=35 |issue=2 |pages=369–391 |doi=10.1016/j.pop.2008.01.005 |pmc=2518455 |pmid=18486720}}</ref> ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಹರಳುಗಳು ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಆಕ್ಸಲೇಟ್ ಕಲ್ಲುಗಳ ರಚನೆಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಬಲ್ಲವು, "ಬೀಜದ ಹರಳುಗಳು" ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal |last=Pak |first=C. Y. |date=September 2008 |title=Medical stone management: 35 years of advances |journal=The Journal of Urology |volume=180 |issue=3 |pages=813–819 |doi=10.1016/j.juro.2008.05.048 |pmid=18635234}}</ref> ====ಮಧುಮೇಹ==== ಹೈಪರ್ಯುರಿಸೆಮಿಯಾವು ಮೆಟಬಾಲಿಕ್ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್ ನ ಅಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು ಕೂಡ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite journal|last=De Oliveira|first=E. P. |display-authors=etal |date=2012|title=High plasma uric acid concentration: Causes and consequences|journal=Diabetology & Metabolic Syndrome|volume=4|article-number=12|pmid=22475652|pmc=3359272|doi=10.1186/1758-5996-4-12 |doi-access=free }}</ref><ref>{{Cite journal|last=Wang|first=J. Y.|display-authors=etal|date=2012|title=Predictive value of serum uric acid levels for the diagnosis of metabolic syndrome in adolescents|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-pediatrics_2012-10_161_4/page/753|journal=The Journal of Pediatrics|volume=161 |issue=4|pages=753–6.e2|pmid=22575243|doi=10.1016/j.jpeds.2012.03.036}}</ref> ===ಕಡಿಮೆ ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲ=== ಕಡಿಮೆ ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲ (ಹೈಪೋಯುರಿಸೆಮಿಯಾ) ಹಲವಾರು ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು. ಕಡಿಮೆ ಆಹಾರ ಸತು ಸೇವನೆಯು ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮೌಖಿಕ ಗರ್ಭನಿರೋಧಕ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಈ ಪರಿಣಾಮವು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |last1=Hess |first1=F. M. |last2=King |first2=J. C. |last3=Margen |first3=S. |title=Effect of low zinc intake and oral contraceptive agents on nitrogen utilization and clinical findings in young women |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-nutrition_1977-12_107_12/page/2219 |journal=The Journal of Nutrition |volume=107 |issue=12 |pages=2219–2227 |date=1 December 1977|pmid=925768 |doi=10.1093/jn/107.12.2219}}</ref> ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಮೂತ್ರಪಿಂಡ ವೈಫಲ್ಯ ಇರುವ ಜನರಲ್ಲಿ ಹೈಪರ್ಫಾಸ್ಫೇಟೇಮಿಯಾ ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸೂಚಿಸಲಾದ ಸೆವೆಲೇಮರ್ ಎಂಬ ಔಷಧವು ಸೀರಮ್ ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |last1=Garg |first1=J. P. |last2=Chasan-Taber |first2=S. |last3=Blair |first3=A. |display-authors=etal |title=Effects of sevelamer and calcium-based phosphate binders on uric acid concentrations in patients undergoing hemodialysis: a randomized clinical trial |journal=Arthritis and Rheumatism |volume=52 |issue=1 |pages=290–295 |date=January 2005 |pmid=15641045 |doi=10.1002/art.20781|doi-access=free }}</ref> ====ಮಲ್ಟಿಪಲ್ ಸ್ಕ್ಲೆರೋಸಿಸ್==== 10 ಕೇಸ್-ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಮೆಟಾ-ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮಲ್ಟಿಪಲ್ ಸ್ಕ್ಲೆರೋಸಿಸ್ ಹೊಂದಿರುವ ರೋಗಿಗಳ ಸೀರಮ್ ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಮಟ್ಟಗಳು ಆರೋಗ್ಯಕರ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹೊಂದಿರುವ ರೋಗಿಗಳಿಗಿಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ, ಇದು ಬಹು ಸ್ಕ್ಲೆರೋಸಿಸ್‌ಗೆ ರೋಗನಿರ್ಣಯದ ಬಯೋಮಾರ್ಕರ್ ಅನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |last1=Wang |first1=L. |last2=Hu |first2=W. |last3=Wang |first3=J. |last4=Qian |first4=W. |last5=Xiao |first5=H. |year=2016 |title=Low serum uric acid levels in patients with multiple sclerosis and neuromyelitis optica: An updated meta-analysis |pmid=27645338 |journal=Multiple Sclerosis and Related Disorders |volume=9 |pages=17–22 |doi=10.1016/j.msard.2016.05.008}}</ref> ====ಕಡಿಮೆ ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯಗೊಳಿಸುವುದು==== ಕಡಿಮೆ ಅಥವಾ ಕೊರತೆಯಿರುವ ಸತುವಿನ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವುದು ರಕ್ತ ಸೀರಮ್/ ಸೀರಮ್ ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |last1=Umeki |first1=S. |last2=Ohga |first2=R. |last3=Konishi |first3=Y. |last4=Yasuda |first4=T. |last5=Morimoto |first5=K. |last6=Terao |first6=A. |title=Oral zinc therapy normalizes serum uric acid level in Wilson's disease patients |journal=The American Journal of the Medical Sciences |volume=292 |issue=5 |pages=289–292 |date=November 1986 |pmid=3777013 |doi=10.1097/00000441-198611000-00007|s2cid=39995735 |doi-access=free }}</ref> == ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ == * ಥಿಯಾಕ್ರಿನ್ ಅಥವಾ 1,3,7,9-ಟೆಟ್ರಾಮೆಥೈಲ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲ, ಕೆಲವು ಚಹಾಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪ್ಯೂರಿನ್ ಆಲ್ಕಲಾಯ್ಡ್ * ಯುರಾಸಿಲ್ – ಪ್ಯೂರಿನ್ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಬೇಸ್ ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಸಂಶ್ಲೇಷಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಹ್ರೆಂಡ್ ಹೆಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಮೆಟಾಬಾಲಿಕ್ ಮಯೋಪತಿ * ಪ್ಯೂರಿನ್ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಟೈಡ್ ಚಕ್ರ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist|30em}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{Commons category}} * [https://www.medlineplus.gov/ency/article/003476.htm Uric acid blood test – MedlinePlus] {{Interwikineeded}} ckyo2a2aoyf490a90kontndd7hgbvu6 0 177517 1431478 1351399 2026-10-06T21:55:24Z InternetArchiveBot 69876 Add 1 book for [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಪರಿಶೀಲನಾರ್ಹತೆ]] (20261006sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 1431478 wikitext text/x-wiki ನರಕೋಶ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಲ್ಲಿ'''neuron''' (ಅಮೇರಿಕನ್ ಇಂಗ್ಲೀಷ್), '''neurone''' (ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಗ್ಲೀಷ್),<ref>Cambridge Dictionary, https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/neurone</ref> ಅಥವಾ '''ನರ ಕೋಶ''', ಒಂದು ಉತ್ತೇಜಕ ಕೋಶ, ಇದು [[ನರಮಂಡಲ]]ದಲ್ಲಿ [[ನರಮಂಡಲ]] ದಾದ್ಯಂತ ಕ್ರಿಯಾ ವಿಭವಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಪ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಅವು ನರಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಚೋದನೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಮತ್ತು ನಡೆಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ನರಕೋಶಗಳು '''ಸಿನಾಪ್ಸ್''' (ಎರಡು ನರಕೋಶಗಳ ನಡುವಿನ ಸಣ್ಣ ಅಂತರ) ಮೂಲಕ ಇತರ ಜೀವಕೋಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನ ನಡೆಸುತ್ತವೆ, ಇವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪೂರ್ವ ಸಿನಾಪ್ಟಿಕ್ ನರಕೋಶದಿಂದ ಪೋಸ್ಟ್ ಸಿನಾಪ್ಟಿಕ್ ಅಂತರದ ಮೂಲಕ ಗುರಿ ಕೋಶಕ್ಕೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಕೇತವನ್ನು ರವಾನಿಸಲು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ರಾಸಾಯನಿಕ ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ವಿಶೇಷ ಸಂಪರ್ಕಗಳಾಗಿವೆ. ಸ್ಪೊಂಜುಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ಲಾಕೋಜೋವನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ [[ಪ್ರಾಣಿ]]ಗಳಲ್ಲಿ ನರಕೋಶಗಳು [[ನರ ಅಂಗಾಂಶ]]ದ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ. [[ಸಸ್ಯಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು]] ನರ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಮೊದಲು ಸುಮಾರು 700 ರಿಂದ 800 ಮಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ '''ಟೋನಿಯನ್''' ಅವಧಿಯ ವಿಕಾಸದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಎಂದು ಆಣ್ವಿಕ ಪುರಾವೆಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ನರಕೋಶಗಳ ಪೂರ್ವವರ್ತಿಗಳು '''ಪೆಪ್ಟಿಡರ್ಜಿಕ್''' ಸ್ರವಿಸುವ ಕೋಶಗಳು. ಅವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಹೊಸ ಜೀನ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್‌ಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡವು, ಇದು ಜೀವಕೋಶಗಳು ಪೋಸ್ಟ್-ಸಿನಾಪ್ಟಿಕ್ ಸ್ಕ್ಯಾಫೋಲ್ಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವೇಗದ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಅಯಾನ್ ಚಾನಲ್ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ನರಮಂಡಲದ ವಿಕಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಆವಿಷ್ಕಾರವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite journal |last1=Najle |first1=Sebastián R. |last2=Grau-Bové |first2=Xavier |last3=Elek |first3=Anamaria |last4=Navarrete |first4=Cristina |last5=Cianferoni |first5=Damiano |last6=Chiva |first6=Cristina |last7=Cañas-Armenteros |first7=Didac |last8=Mallabiabarrena |first8=Arrate |last9=Kamm |first9=Kai |last10=Sabidó |first10=Eduard |last11=Gruber-Vodicka |first11=Harald |last12=Schierwater |first12=Bernd |last13=Serrano |first13=Luis |last14=Sebé-Pedrós |first14=Arnau |date=Oct 2023 |title=Stepwise emergence of the neuronal gene expression program in early animal evolution |doi-access=free |journal=Cell |language=en |volume=186 |issue=21 |pages=4676–4693.e29 |doi=10.1016/j.cell.2023.08.027 |pmc=10580291 |pmid=37729907 }}</ref> ನರಕೋಶಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವುಗಳ ಕಾರ್ಯದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮೂರು ವಿಧಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂವೇದನಾ ನರಕೋಶಗಳು [[ಇಂದ್ರಿಯ|ಸಂವೇದನಾ ಅಂಗಗಳ]] ಜೀವಕೋಶಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸ್ಪರ್ಶ, ಧ್ವನಿ ಅಥವಾ ಬೆಳಕಿನಂತಹ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅವು ಬೆನ್ನುಹುರಿಗೆ ಮತ್ತು ನಂತರ [[ಮೆದುಳು]]ನಲ್ಲಿರುವ ಸಂವೇದನಾ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸುತ್ತವೆ. ಮೋಟಾರ್ ನರಕೋಶಗಳು [[ಸ್ನಾಯು]] ಸಂಕೋಚನ ದಿಂದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಮೆದುಳು ಮತ್ತು ಬೆನ್ನುಹುರಿಯಿಂದ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ.<ref>Zayia LC, Tadi P. [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK554616/ Neuroanatomy, Motor Neuron]. [Updated 2022 Jul 25]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2023 Jan-.</ref> [[ಗ್ರಂಥಿ|ಗ್ರಂಥಿಗಳ ಔಟ್‌ಪುಟ್‌]] ಗೆ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯೂರಾನ್ಗಳು ಮೆದುಳಿನ ಅಥವಾ ಬೆನ್ನುಹುರಿಯ ಒಂದೇ ಪ್ರದೇಶದೊಳಗಿನ ಇತರ ನ್ಯೂರಾನ್‌ಗಳಿಗೆ ನ್ಯೂರಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತವೆ. ಬಹು ನ್ಯೂರಾನ್‌ಗಳು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಗೊಂಡಾಗ, ಅವು '''ನರ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್''' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವದನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಒಂದು ನರಕೋಶ '''ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್''', '''ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯಾ''' ಮತ್ತು '''ಗಾಲ್ಗಿ ಬಾಡಿಗಳು''' ನಂತಹ ಇತರ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಎಲ್ಲಾ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಆದರೆ '''ಆಕ್ಸಾನ್''' ಮತ್ತು '''ಡೆಂಡ್ರೈಟ್‌''' ಗಳಂತಹ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Betts"/> '''ಸೋಮ''' ಜೀವಕೋಶ ದೇಹವು ಸಾಂದ್ರವಾದ ರಚನೆಯಾಗಿದ್ದು, '''ಆಕ್ಸಾನ್''' ಮತ್ತು '''ಡೆಂಡ್ರೈಟ್‌'''ಗಳು ಸೋಮದಿಂದ ಹೊರಬರುವ ತಂತುಗಳಾಗಿವೆ. ಡೆಂಡ್ರೈಟ್‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೇರಳವಾಗಿ ಕವಲೊಡೆಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸೋಮದಿಂದ ಕೆಲವು ನೂರು ಮೈಕ್ರೋಮೀಟರ್‌ಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತವೆ. ಆಕ್ಸಾನ್ '''ಆಕ್ಸಾನ್ ಹಿಲಾಕ್''' ಎಂಬ ಊತದಲ್ಲಿ ಸೋಮವನ್ನು ಬಿಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಾನವರಲ್ಲಿ 1 ಮೀಟರ್ ಅಥವಾ ಇತರ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದೂರ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಕವಲೊಡೆಯುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಥಿರ ವ್ಯಾಸವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆಕ್ಸಾನ್‌ನ ಶಾಖೆಗಳ ಅತ್ಯಂತ ದೂರದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ '''ಆಕ್ಸಾನ್ ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗಳು''' ಇರುತ್ತವೆ, ಅಲ್ಲಿ ನರಕೋಶವು ಸಿನಾಪ್ಸ್ ಮೂಲಕ ಮತ್ತೊಂದು ಕೋಶಕ್ಕೆ ಸಂಕೇತವನ್ನು ರವಾನಿಸಬಹುದು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೋಶವು ಸೆಲ್ಯುಲಾರ್ ಡಿಫರೆನ್ಷಿಯೇಶನ್/ವಿಭಿನ್ನವಾಗದ ಆಗಿದ್ದಾಗ ''''ನ್ಯೂರೈಟ್'''' ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಡೆಂಡ್ರೈಟ್ ಅಥವಾ ಆಕ್ಸಾನ್ ಅನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ನರಕೋಶಗಳು ಡೆಂಡ್ರೈಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸೋಮದ ಮೂಲಕ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಆಕ್ಸಾನ್‌ನ ಕೆಳಗೆ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಿನಾಪ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಸಂಕೇತಗಳು ಒಂದು ನರಕೋಶದ ಆಕ್ಸಾನ್‌ನಿಂದ ಇನ್ನೊಂದರ ಡೆಂಡ್ರೈಟ್‌ಗೆ ದಾಟುತ್ತವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸಿನಾಪ್ಸ್‌ಗಳು ಒಂದು ಆಕ್ಸಾನ್ ಅನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಆಕ್ಸಾನ್‌ಗೆ ಅಥವಾ ಡೆಂಡ್ರೈಟ್ ಅನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಡೆಂಡ್ರೈಟ್‌ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದು. ಸಿಗ್ನಲಿಂಗ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಭಾಗಶಃ ವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ಭಾಗಶಃ ರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ನರಕೋಶಗಳು ಅವುಗಳ [[ಕೋಶ ಪೊರೆ|ಪೊರೆಗಳಲ್ಲಿ]] ವೋಲ್ಟೇಜ್ ಇಳಿಜಾರುಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯಿಂದಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್‌ನಿಂದ ಉದ್ರೇಕಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಕಡಿಮೆ ಮಧ್ಯಂತರದಲ್ಲಿ ವೋಲ್ಟೇಜ್ ಸಾಕಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬದಲಾದರೆ, ನರಕೋಶವು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ವಿಭವ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಎಲ್ಲಾ-ಅಥವಾ-ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲದ ವಿದ್ಯುದ್ರಾಸಾಯನಿಕ ಪಲ್ಸ್ ಅನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಭವವು ಆಕ್ಸಾನ್‌ನ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಅವುಗಳನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಸಿನಾಪ್ಟಿಕ್ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಸಿನಾಪ್ಟಿಕ್ ಸಂಕೇತಗಳು ಉತ್ತೇಜಕ ಪೋಸ್ಟ್‌ನ್ಯಾಪ್ಟಿಕ್ ಸಂಭಾವ್ಯ/ಉತ್ತೇಜಕ ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ಪೋಸ್ಟ್‌ನ್ಯಾಪ್ಟಿಕ್ ಸಂಭಾವ್ಯ ಆಗಿರಬಹುದು, ಸೋಮವನ್ನು ತಲುಪುವ ನಿವ್ವಳ ವೋಲ್ಟೇಜ್ ಅನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಮೆದುಳಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ನರ ಕಾಂಡಕೋಶಗಳಿಂದ ನರಕೋಶಗಳು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಮೆದುಳಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ '''ನ್ಯೂರೋಜೆನೆಸಿಸ್''' ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. {{toclimit|3}} == ನರಮಂಡಲ == ನರಕೋಶಗಳು ನರಮಂಡಲದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ, ಜೊತೆಗೆ ಗ್ಲಿಯಲ್ ಕೋಶಗಳು ಅವುಗಳಿಗೆ ರಚನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಚಯಾಪಚಯ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.<ref name="Moore3">{{Cite book|title = Clinically Oriented Anatomy|last1 = Moore|first1 = Keith|last2 = Dalley|first2 = Arthur|publisher = LWW|year = 2005|isbn = 0-7817-3639-0|edition = 5th|pages = [https://archive.org/details/clinicallyorient00moor_1/page/47 47]|quote = A bundle of nerve fibers (axons) connecting neighboring or distant nuclei of the CNS is a tract.|url-access = registration|url = https://archive.org/details/clinicallyorient00moor_1/page/47}}</ref> ನರಮಂಡಲವು ಕೇಂದ್ರ ನರಮಂಡಲ ದಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ [[ಮೆದುಳು]] ಮತ್ತು ಬೆನ್ನುಹುರಿ ಸೇರಿವೆ, ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯ ನರಮಂಡಲ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸ್ವನಿಯಂತ್ರಿತ ನರಮಂಡಲ, ಎಂಟರಿಕ್ ನರಮಂಡಲ ಮತ್ತು ದೈಹಿಕ ನರಮಂಡಲ ಸೇರಿವೆ.<ref>{{Cite web |title=What are the parts of the nervous system? |date=October 2018 |url=https://www.nichd.nih.gov/health/topics/neuro/conditioninfo/parts |access-date=2022-07-08 |language=en}}</ref> ಕಶೇರುಕಗಳಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ನರಕೋಶಗಳು ಕೇಂದ್ರ ನರಮಂಡಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ, ಆದರೆ ಕೆಲವು ಬಾಹ್ಯ ಗ್ಯಾಂಗ್ಲಿಯಾನ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಸಂವೇದನಾ ನರಕೋಶಗಳು [[ರೆಟಿನಾ]] ಮತ್ತು ಕೋಕ್ಲಿಯಾ ನಂತಹ ಸಂವೇದನಾ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ. '''ಆಕ್ಸಾನ್‌'''ಗಳು ಬಾಹ್ಯ ನರಮಂಡಲದಲ್ಲಿ [[ನರ]]ಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ನರ ಫ್ಯಾಸಿಕಲ್ ಗಳಾಗಿ ಬಂಡಲ್ ಆಗಬಹುದು (ಕೇಬಲ್ ಅನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ತಂತಿಯ ಎಳೆಗಳಂತೆ). ಕೇಂದ್ರ ನರಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಆಕ್ಸಾನ್‌ಗಳ ಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು '''ನರ ಪ್ರದೇಶ'''ಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಹಿಸ್ಟಾಲಜಿ == {{Multiple image | total_width = 300 | image1 = Complete neuron cell diagram en.svg | caption1 = ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಮೈಲೀನೇಟೆಡ್ ಕಶೇರುಕ ಮೋಟಾರ್ ನರಕೋಶದ ರೇಖಾಚಿತ್ರ | image2 = Anatomy of a Neuron with Synapse.png | caption2 = ಡೆಂಡ್ರಿಟಿಕ್ ಬೆನ್ನುಮೂಳೆಯ ಮೇಲೆ ಬರುವ ಆಕ್ಸಾನ್ ನಿಂದ ಸಿನಾಪ್ಸ್ ಹೊಂದಿರುವ, ಒಂದೇ ಪಿರಮಿಡ್ ನರಕೋಶದ [[ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ]]. | direction = vertical }} ನರಕೋಶಗಳು ಜೀವಕೋಶ ಸಂಕೇತಗಳ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಸರಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿವೆ. ನರಮಂಡಲದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ ಕಾರ್ಯಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಅವುಗಳ ಆಕಾರ, ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಕೆಮಿಕಲ್ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ನರಕೋಶದ ಸೋಮಾ ವ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ 4 ರಿಂದ 100 ಮೈಕ್ರೋಮೀಟರ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಬದಲಾಗಬಹುದು.<ref>{{cite web |first = Melissa |last = Davies |title = The Neuron: size comparison |url = https://www.ualberta.ca/~neuro/OnlineIntro/NeuronExample.htm |work = Neuroscience: A journey through the brain |date = 2002-04-09 |access-date = 2009-06-20}}</ref> * '''ಸೋಮ''' ನರಕೋಶದ ಮುಕ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೋಶ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಜೈವಿಕ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ ಇಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್ 3 ರಿಂದ 18 ಮೈಕ್ರೋಮೀಟರ್ ವ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು.<ref>{{cite web |first = Eric H. |last = Chudler | name-list-style = vanc |title = Brain Facts and Figures |url = http://faculty.washington.edu/chudler/facts.html |work = Neuroscience for Kids |access-date = 2009-06-20 }}</ref> * ನರಕೋಶದ "ಡೆಂಡ್ರೈಟ್‌ಗಳು" ಅನೇಕ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೋಶೀಯ ವಿಸ್ತರಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಒಟ್ಟಾರೆ ಆಕಾರ ಮತ್ತು ರಚನೆಯನ್ನು ರೂಪಕವಾಗಿ ಡೆಂಡ್ರಿಟಿಕ್ ಮರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಾಖೆಗಳು ಬಹು ಗಾತ್ರದ ಮಾಪಕಗಳಲ್ಲಿ ಪುನರಾವರ್ತಿಸುವ ಫ್ರ್ಯಾಕ್ಟಲ್ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ.<ref> J.H. Smith, C. Rowland, B. Harland, S. Moslehi, K. Schobert, R.M. Montgomery, W.J. Watterson, J. Dalrymple-Alford, R.P. Taylor, "How Neurons Exploit Fractal Geometry to Maximize Physical Connectivity", Scientific Reports, 11, 2332 (2021) </ref> ಈ ಫ್ರ್ಯಾಕ್ಟಲ್ ಮರವು ನರಕೋಶಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಇನ್‌ಪುಟ್ ಅನ್ನು ಡೆಂಡ್ರಿಟಿಕ್ ಸ್ಪೈನ್ ಮೂಲಕ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. * '''ಆಕ್ಸಾನ್''' ಒಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ, ಕೇಬಲ್ ತರಹದ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಣವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಸೋಮದ ವ್ಯಾಸದ ಹತ್ತಾರು, ನೂರಾರು ಅಥವಾ ಹತ್ತಾರು ಸಾವಿರ ಪಟ್ಟು ಉದ್ದವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದು. ಆಕ್ಸಾನ್ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಸೋಮದಿಂದ ನರ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ದೂರಕ್ಕೆ ಒಯ್ಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ರೀತಿಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ನರಕೋಶಗಳು ಕೇವಲ ಒಂದು ಆಕ್ಸಾನ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಈ ಆಕ್ಸಾನ್ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಕವಲೊಡೆಯುವಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗಬಹುದು - ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ - ಅನೇಕ ಗುರಿ ಕೋಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನವನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಸೋಮದಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಆಕ್ಸಾನ್‌ನ ಭಾಗವನ್ನು '''ಆಕ್ಸಾನ್ ಹಿಲಾಕ್''' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂಗರಚನಾ ರಚನೆಯಾಗಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಆಕ್ಸಾನ್ ಹಿಲಾಕ್ ವೋಲ್ಟೇಜ್-ಅವಲಂಬಿತ ಸೋಡಿಯಂ ಚಾನಲ್‌ಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ನರಕೋಶದ ಅತ್ಯಂತ ಸುಲಭವಾಗಿ ಉತ್ಸುಕವಾಗುವ ಭಾಗ ಮತ್ತು ಆಕ್ಸಾನ್‌ಗೆ ಸ್ಪೈಕ್ ಇನಿಶಿಯೇಷನ್ ​​ವಲಯವಾಗಿದೆ. ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಫಿಸಿಯೋಲಾಜಿಕಲ್ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಋಣಾತ್ಮಕ ಮಿತಿ ವಿಭವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ** ಆಕ್ಸಾನ್ ಮತ್ತು ಆಕ್ಸಾನ್ ಹಿಲಕ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾಹಿತಿ ಹೊರಹರಿವಿನಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಇತರ ನರಕೋಶಗಳಿಂದ ಇನ್‌ಪುಟ್ ಅನ್ನು ಸಹ ಪಡೆಯಬಹುದು. * '''ಆಕ್ಸಾನ್ ಟರ್ಮಿನಲ್''' ಸೋಮದಿಂದ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಆಕ್ಸಾನ್‌ನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಿನಾಪ್ಸಸ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಸಿನಾಪ್ಟಿಕ್ ಬೌಟಾನ್‌ಗಳು ವಿಶೇಷ ರಚನೆಗಳಾಗಿವೆ, ಅಲ್ಲಿ ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ಗುರಿ ನ್ಯೂರಾನ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಲು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಆಕ್ಸಾನ್ ಟರ್ಮಿನಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಿನಾಪ್ಟಿಕ್ ಬೌಟಾನ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಒಂದು ನರಕೋಶವು ಎನ್ ಪ್ಯಾಸೆಂಟ್ ಬೌಟಾನ್‌ಗಳು ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು, ಇವು ಆಕ್ಸಾನ್‌ನ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ. ನರಕೋಶದ ಸ್ವೀಕೃತ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು ಅದರ ವಿವಿಧ ಅಂಗರಚನಾ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡೆಂಡ್ರೈಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಆಕ್ಸಾನ್‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವುಗಳ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite web |date=2021-01-14 |title=16.7: Nervous System |url=https://bio.libretexts.org/Courses/Lumen_Learning/Book%3A_Fundamentals_of_Biology_I_(Lumen)/16%3A_Module_13%3A_Overview_of_Body_Systems/16.7%3A_Nervous_System |access-date=2022-02-28 |website=Biology LibreTexts |language=en}}</ref> ಕೇಂದ್ರ ನರಮಂಡಲದಲ್ಲಿರುವ ಆಕ್ಸಾನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಡೆಂಡ್ರೈಟ್‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಮೈಕ್ರೋಮೀಟರ್ ದಪ್ಪವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಬಾಹ್ಯ ನರಮಂಡಲದಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ಹೆಚ್ಚು ದಪ್ಪವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಸೋಮಾ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸುಮಾರು 10–25 ಮೈಕ್ರೋಮೀಟರ್ ವ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಹೊಂದಿರುವ ಜೀವಕೋಶದ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಮಾನವ ಮೋಟಾರ್ ನರಕೋಶ ಅತಿ ಉದ್ದದ ಆಕ್ಸಾನ್ ಒಂದು ಮೀಟರ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದವಿರಬಹುದು, ಇದು ಬೆನ್ನುಮೂಳೆಯ ಬುಡದಿಂದ ಕಾಲ್ಬೆರಳುಗಳವರೆಗೆ ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಸಂವೇದನಾ ನರಕೋಶಗಳು ಕಾಲ್ಬೆರಳುಗಳಿಂದ ಬೆನ್ನುಹುರಿಯ ಹಿಂಭಾಗದ ಕಾಲಮ್ ವರೆಗೆ ಚಲಿಸುವ ಆಕ್ಸಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು, ವಯಸ್ಕರಲ್ಲಿ 1.5 ಮೀಟರ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು. [[ಜಿರಾಫೆ]]ಗಳು ತಮ್ಮ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಹಲವಾರು ಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ ಒಂದೇ ಆಕ್ಸಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಆಕ್ಸಾನಲ್ ಕಾರ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಸ್ಕ್ವಿಡ್ ದೈತ್ಯ ಆಕ್ಸಾನ್ ಅನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ, ಇದು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅಗಾಧ ಗಾತ್ರದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ (0.5–1 ಮಿಲಿಮೀಟರ್ ದಪ್ಪ, ಹಲವಾರು ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್ ಉದ್ದ) ಆದರ್ಶ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಸಿದ್ಧತೆಯಾಗಿದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ನರಕೋಶಗಳು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ G0 ಹಂತ/ಪೋಸ್ಟ್‌ಮಿಟೋಟಿಕ್ ಆಗಿರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal | vauthors = Herrup K, Yang Y | title = Cell cycle regulation in the postmitotic neuron: oxymoron or new biology? | journal = Nature Reviews. Neuroscience | volume = 8 | issue = 5 | pages = 368–78 | date = May 2007 | pmid = 17453017 | doi = 10.1038/nrn2124 | s2cid = 12908713 }}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ವಯಸ್ಕ ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿರುವ ಕಾಂಡಕೋಶಗಳು ಜೀವಿಯ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ನರಕೋಶಗಳನ್ನು ಪುನರುತ್ಪಾದಿಸಬಹುದು. ಆಸ್ಟ್ರೋಸೈಟ್ಗಳು ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದ ಗ್ಲಿಯಲ್ ಕೋಶಗಳಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಕಾಂಡಕೋಶದಂತಹ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಾದ ಪ್ಲುರಿಪೊಟೆನ್ಸಿ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅವು ನರಕೋಶಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಗುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Talifu">{{cite journal |vauthors=Talifu Z, Liu JY, Pan YZ, Ke H, Zhang CJ, Xu X, Gao F, Yu Y, Du LJ, Li JJ |title=In vivo astrocyte-to-neuron reprogramming for central nervous system regeneration: a narrative review |journal=Neural Regen Res |volume=18 |issue=4 |pages=750–755 |date=April 2023 |pmid=36204831 |pmc=9700087 |doi=10.4103/1673-5374.353482 |doi-access=free |url=}}</ref> ===ಪೊರೆ=== ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿ ಜೀವಕೋಶಗಳಂತೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನರಕೋಶದ ಸೋಮವು ಪ್ಲಾಸ್ಮಾ ಪೊರೆಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿರುತ್ತದೆ, ಇದು ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಎಂಬೆಡೆಡ್ ಪ್ರೋಟೀನ್ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಲಿಪಿಡ್ ಅಣುಗಳ ದ್ವಿಪದರವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite journal |last=Giménez |first=C. |date=February 1998 |title=[Composition and structure of the neuronal membrane: molecular basis of its physiology and pathology] |journal=Revista de Neurologia |volume=26 |issue=150 |pages=232–239 |issn=0210-0010 |pmid=9563093}}</ref> ಲಿಪಿಡ್ ದ್ವಿಪದರ ಒಂದು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ನಿರೋಧಕ, ಆದರೆ ನರಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ, ಪೊರೆಯಲ್ಲಿ ಹುದುಗಿರುವ ಅನೇಕ ಪ್ರೋಟೀನ್ ರಚನೆಗಳು ವಿದ್ಯುತ್ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅಯಾನ್ಗಳು ಸೇರಿವೆ, ಇದು ವಿದ್ಯುತ್ ಚಾರ್ಜ್ಡ್ ಅಯಾನುಗಳನ್ನು ಪೊರೆಯಾದ್ಯಂತ ಹರಿಯಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪೊರೆಯ ಒಂದು ಬದಿಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಬದಿಗೆ ರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿ ಅಯಾನುಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸುವ ಅಯಾನ್ ಪಂಪ್‌ಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಯಾನು ಚಾನಲ್‌ಗಳು ಗೇಟಿಂಗ್ (ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಫಿಸಿಯಾಲಜಿ) ಆಗಿರುತ್ತವೆ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರೀತಿಯ ಅಯಾನುಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಪ್ರವೇಶಸಾಧ್ಯ. ಕೆಲವು ಅಯಾನು ಚಾನಲ್‌ಗಳು ವೋಲ್ಟೇಜ್-ಗೇಟೆಡ್ ಅಯಾನ್ ಚಾನಲ್ ಆಗಿರುತ್ತವೆ, ಅಂದರೆ ಪೊರೆಯಾದ್ಯಂತ ವೋಲ್ಟೇಜ್ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವುಗಳನ್ನು ತೆರೆದ ಮತ್ತು ಮುಚ್ಚಿದ ಸ್ಥಿತಿಗಳ ನಡುವೆ ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು. ಇತರವು ರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿ ಗೇಟೆಡ್ ಆಗಿರುತ್ತವೆ, ಅಂದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಬಾಹ್ಯಕೋಶೀಯ ದ್ರವದ ಮೂಲಕ ಹರಡುವ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳೊಂದಿಗಿನ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೂಲಕ ತೆರೆದ ಮತ್ತು ಮುಚ್ಚಿದ ಸ್ಥಿತಿಗಳ ನಡುವೆ ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು. ಅಯಾನ್ಗಳಲ್ಲಿ [[ಸೋಡಿಯಂ]], ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್, ಕ್ಲೋರೈಡ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಸೇರಿವೆ. ಅಯಾನು ಚಾನಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅಯಾನ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟರ್/ಅಯಾನ್ ಪಂಪ್ಗಳ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಪೊರೆಯಾದ್ಯಂತ ವೋಲ್ಟೇಜ್ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೇಸ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ವೋಲ್ಟ್ ನ 1/10 ಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆ. ಈ ವೋಲ್ಟೇಜ್ ಎರಡು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಇದು ಪೊರೆಯಲ್ಲಿ ಹುದುಗಿರುವ ವೋಲ್ಟೇಜ್-ಅವಲಂಬಿತ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಮೂಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ; ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಇದು ಪೊರೆಯ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳ ನಡುವೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಕೇತ ಪ್ರಸರಣಕ್ಕೆ ಆಧಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ===ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ರಚನೆ=== [[File:Gyrus Dentatus 40x.jpg|thumb|ಗಾಲ್ಗಿ-ಕಲೆಯುಳ್ಳ ಮಾನವ ಹಿಪೊಕ್ಯಾಂಪಲ್ ಅಂಗಾಂಶದಲ್ಲಿನ ನರಕೋಶಗಳು]] [[File:SUM 110913 Cort Neurons 2.5d in vitro 488 Phalloidin no perm 4 cmle-2.png|thumb|ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಮೌಸ್ ಕಾರ್ಟಿಕಲ್ ನರಕೋಶದಲ್ಲಿ ಆಕ್ಟಿನ್ ತಂತುಗಳು]] ನರ ಕೋಶಗಳ ದೇಹಗಳನ್ನು ಬಾಸೊಫಿಲಿಕ್ ("ಬೇಸ್-ಪ್ರೀತಿಯ") ಬಣ್ಣದಿಂದ ಕಲೆ ಹಾಕಿದಾಗ ನಿಸ್ಲ್ ಬಾಡಿಗಳು (ಅಥವಾ ನಿಸ್ಲ್ ವಸ್ತು) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹಲವಾರು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಗುಂಪುಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಈ ರಚನೆಗಳು ಎಂಡೋಪ್ಲಾಸ್ಮಿಕ್ ರೆಟಿಕ್ಯುಲಮ್ #ರಫ್ ಎಂಡೋಪ್ಲಾಸ್ಮಿಕ್ ರೆಟಿಕ್ಯುಲಮ್ / ರಫ್ ಎಂಡೋಪ್ಲಾಸ್ಮಿಕ್ ರೆಟಿಕ್ಯುಲಮ್ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ರೈಬೋಸೋಮಲ್ ಆರ್ಎನ್ಎ] ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಜರ್ಮನ್ ಮನೋವೈದ್ಯ ಮತ್ತು ನರರೋಗಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಫ್ರಾಂಜ್ ನಿಸ್ಲ್ (1860–1919) ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ, ಅವು ಪ್ರೋಟೀನ್ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿವೆ ಮತ್ತು ನರ ಕೋಶಗಳು ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿವೆ ಎಂಬ ಅಂಶದಿಂದ ಅವುಗಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಬಹುದು. [[ಅನಿಲಿನ್]] ಅಥವಾ (ದುರ್ಬಲವಾಗಿ) ಹೆಮಟಾಕ್ಸಿಲಿನ್ ನಂತಹ ಬಾಸೊಫಿಲಿಕ್ ಬಣ್ಣಗಳು<ref>{{cite book|title=State Hospitals Bulletin|url={{google books |plainurl=y |id=Wp8CAAAAYAAJ|page=378}}|year=1897|publisher=State Commission in Lunacy.|page=378}}</ref> ಋಣಾತ್ಮಕ ಆವೇಶದ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಹೈಲೈಟ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ರೈಬೋಸೋಮಲ್ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎಯ ಫಾಸ್ಫೇಟ್ ಬೆನ್ನೆಲುಬಿಗೆ ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ. ನರಕೋಶದ ಜೀವಕೋಶ ದೇಹವು ನ್ಯೂರೋಫಿಲೇಮೆಂಟ್ಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ರಚನಾತ್ಮಕ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣ ಜಾಲದಿಂದ ಬೆಂಬಲಿತವಾಗಿದೆ, ಇವು ನ್ಯೂರೋಟ್ಯೂಬ್ಯೂಲ್ಗಳೊಂದಿಗೆ (ನರಕೋಶದ ಮೈಕ್ರೋಟ್ಯೂಬ್ಯೂಲ್‌ಗಳು) ದೊಡ್ಡ ನ್ಯೂರೋಫೈಬ್ರಿಲ್‌ಗಳಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.<ref name="Webster">{{cite web |title=Medical Definition of Neurotubules |url=https://www.merriam-webster.com/medical/neurotubules |website=www.merriam-webster.com}}</ref> ಕೆಲವು ನರಕೋಶಗಳು ನ್ಯೂರೋಮೆಲನಿನ್ (ಕ್ಯಾಟೆಕೊಲಮೈನ್‌ಗಳ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಉಪಉತ್ಪನ್ನವಾದ ಕಂದು-ಕಪ್ಪು ವರ್ಣದ್ರವ್ಯ) ಮತ್ತು ಲಿಪೊಫಸ್ಸಿನ್ (ಹಳದಿ-ಕಂದು ವರ್ಣದ್ರವ್ಯ) ನಂತಹ ವರ್ಣದ್ರವ್ಯದ ಕಣಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಇವೆರಡೂ ವಯಸ್ಸಾದಂತೆ ಸಂಗ್ರಹಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal | vauthors = Zecca L, Gallorini M, Schünemann V, Trautwein AX, Gerlach M, Riederer P, Vezzoni P, Tampellini D | title = Iron, neuromelanin and ferritin content in the substantia nigra of normal subjects at different ages: consequences for iron storage and neurodegenerative processes | journal = Journal of Neurochemistry | volume = 76 | issue = 6 | pages = 1766–73 | date = March 2001 | pmid = 11259494 | doi = 10.1046/j.1471-4159.2001.00186.x | s2cid = 31301135 }}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Herrero MT, Hirsch EC, Kastner A, Luquin MR, Javoy-Agid F, Gonzalo LM, Obeso JA, Agid Y | title = Neuromelanin accumulation with age in catecholaminergic neurons from Macaca fascicularis brainstem | journal = Developmental Neuroscience | volume = 15 | issue = 1 | pages = 37–48 | date = 1993 | pmid = 7505739 | doi = 10.1159/000111315 }}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Brunk UT, Terman A | title = Lipofuscin: mechanisms of age-related accumulation and influence on cell function | journal = Free Radical Biology & Medicine | volume = 33 | issue = 5 | pages = 611–9 | date = September 2002 | pmid = 12208347 | doi = 10.1016/s0891-5849(02)00959-0 }}</ref> ನರಕೋಶದ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯವಾದ ಇತರ ರಚನಾತ್ಮಕ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳು ಆಕ್ಟಿನ್ ಮತ್ತು ಮೈಕ್ರೋಟ್ಯೂಬ್ಯೂಲ್ಗಳ ಟ್ಯೂಬ್ಯುಲಿನ್. ವರ್ಗ III β-ಟ್ಯೂಬ್ಯುಲಿನ್ ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ನರಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ನರಕೋಶದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಕ್ಟಿನ್ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಆಕ್ಸಾನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಡೆಂಡ್ರೈಟ್‌ಗಳ ತುದಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಆಕ್ಟಿನ್ ಡೈನಾಮಿಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಮೈಕ್ರೋಟ್ಯೂಬ್ಯೂಲ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಮಾರ್ಪಡಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite journal | vauthors = Zhao B, Meka DP, Schellenberg R, König T, Schwanke B, Kobler O, Windhorst S, Kreutz MR, Mikhaylova M, Calderon de Anda F | title = Microtubules Modulate F-actin Dynamics during Neuronal Polarization | journal = Scientific Reports | volume = 7 | issue = 1 | article-number = 9583 | date = August 2017 | pmid = 28851982 | pmc = 5575062 | doi = 10.1038/s41598-017-09832-8 | bibcode = 2017NatSR...7.9583Z }}</ref> ಆಕ್ಸಾನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಡೆಂಡ್ರೈಟ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ವಿಭಿನ್ನ ಆಂತರಿಕ ರಚನಾತ್ಮಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಿವೆ. ಆರಂಭಿಕ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಕ್ಸಾನ್‌ಗಳು ವಿರಳವಾಗಿ ರೈಬೋಸೋಮ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಡೆಂಡ್ರೈಟ್‌ಗಳು ಹರಳಿನ ಎಂಡೋಪ್ಲಾಸ್ಮಿಕ್ ರೆಟಿಕ್ಯುಲಮ್ ಅಥವಾ ರೈಬೋಸೋಮ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಜೀವಕೋಶದ ದೇಹದಿಂದ ದೂರ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ. ==ವರ್ಗೀಕರಣ== [[File:GFPneuron.png|thumb|ಹಸಿರು ಪ್ರತಿದೀಪಕ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಅನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಮೌಸ್ ಸೆರೆಬ್ರಲ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಪಿರಮಿಡ್ ನರಕೋಶಗಳ ಚಿತ್ರ. ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣವು GABA ಎರ್ಜಿಕ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯೂರಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal | vauthors = Lee WC, Huang H, Feng G, Sanes JR, Brown EN, So PT, Nedivi E | title = Dynamic remodeling of dendritic arbors in GABAergic interneurons of adult visual cortex | journal = PLOS Biology | volume = 4 | issue = 2 | article-number = e29 | date = February 2006 | pmid = 16366735 | pmc = 1318477 | doi = 10.1371/journal.pbio.0040029 |doi-access=free }}</ref>]]{{See also|List of distinct cell types in the adult human body#Nervous system}} ನರಕೋಶಗಳು ಆಕಾರ ಮತ್ತು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ರೂಪವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯದ ಮೂಲಕ ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದು.<ref name="Al">{{cite book|last=Al|first=Martini, Frederic Et|title=Anatomy and Physiology' 2007 Ed.2007 Edition|year=2005 |url={{google books |plainurl=y |id=joJb82gVsLoC|page=288}}|publisher=Rex Bookstore, Inc.|isbn=978-971-23-4807-5|page=288}}</ref> ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಕ್ಯಾಮಿಲ್ಲೊ ಗಾಲ್ಗಿ ನರಕೋಶಗಳನ್ನು ಎರಡು ವಿಧಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿದ್ದಾರೆ; ದೂರದವರೆಗೆ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಚಲಿಸಲು ಬಳಸುವ ಉದ್ದವಾದ ಆಕ್ಸಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಟೈಪ್ I ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಆಕ್ಸಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಟೈಪ್ II, ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಡೆಂಡ್ರೈಟ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಗೊಂದಲಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಟೈಪ್ I ಕೋಶಗಳನ್ನು ಸೋಮದ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಮತ್ತಷ್ಟು ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದು. ಸ್ಪೈನಲ್ ಮೋಟಾರ್ ನರಕೋಶಗಳು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಟೈಪ್ I ನರಕೋಶಗಳ ಮೂಲ ರೂಪವಿಜ್ಞಾನವು ಸೋಮಾ ಎಂಬ ಜೀವಕೋಶ ದೇಹವನ್ನು ಮತ್ತು ಮೈಲಿನ್ ಪೊರೆಯಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಉದ್ದವಾದ ತೆಳುವಾದ ಆಕ್ಸಾನ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಡೆಂಡ್ರಿಟಿಕ್ ಮರವು ಜೀವಕೋಶದ ದೇಹವನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದು ಇತರ ನರಕೋಶಗಳಿಂದ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆಕ್ಸಾನ್‌ನ ಅಂತ್ಯವು ಕವಲೊಡೆಯುವ ಆಕ್ಸಾನ್ ಟರ್ಮಿನಲ್ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅದು ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕಗಳನ್ನು ಮುಂದಿನ ನರಕೋಶದ ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಡೆಂಡ್ರೈಟ್‌ಗಳ ನಡುವಿನ ಸಿನಾಪ್ಟಿಕ್ ಸೀಳು ಎಂಬ ಅಂತರಕ್ಕೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ===ರಚನಾತ್ಮಕ ವರ್ಗೀಕರಣ=== ====ಧ್ರುವೀಯತೆ==== [[File:Structural_classification_of_neurons_by_polarity_hariadhi.svg|thumb|ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ನರಕೋಶಗಳು]] ಹೆಚ್ಚಿನ ನರಕೋಶಗಳನ್ನು ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ಹೀಗೆ ನಿರೂಪಿಸಬಹುದು:<ref name="Betts">{{CC-notice|cc=by4|url=https://openstax.org/books/anatomy-and-physiology/pages/12-2-nervous-tissue}} {{cite book|last1=Betts|first1=J Gordon|last2=Desaix|first2=Peter|last3=Johnson|first3=Eddie|last4=Johnson|first4=Jody E|last5=Korol|first5=Oksana|last6=Kruse|first6=Dean|last7=Poe|first7=Brandon|last8=Wise|first8=James|last9=Womble|first9=Mark D|last10=Young|first10=Kelly A|title=Anatomy & Physiology|location=Houston|publisher=OpenStax CNX|isbn=978-1-947172-04-3|date=June 8, 2023|at=12.2 Nervous tissue}}</ref> * ಏಕಧ್ರುವೀಯ ನರಕೋಶ: ಏಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಏಕಧ್ರುವೀಯ ಕೋಶಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಸಂವೇದನಾ ನರಕೋಶಗಳಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳ ಡೆಂಡ್ರೈಟ್‌ಗಳು ಸಂವೇದನಾ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಚೋದನೆಯಿಂದಲೇ. ಏಕಧ್ರುವೀಯ ನರಕೋಶಗಳ ಜೀವಕೋಶ ಕಾಯಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಗ್ಯಾಂಗ್ಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಸಂವೇದನಾ ಸ್ವೀಕಾರವು ಒಂದು ಬಾಹ್ಯ ಕಾರ್ಯವಾಗಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಜೀವಕೋಶ ದೇಹವು ಪರಿಧಿಯಲ್ಲಿದೆ, ಆದರೂ ಗ್ಯಾಂಗ್ಲಿಯಾನ್‌ನಲ್ಲಿ CNS ಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ. ಆಕ್ಸಾನ್ ಡೆಂಡ್ರೈಟ್ ಅಂತ್ಯಗಳಿಂದ, ಗ್ಯಾಂಗ್ಲಿಯಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೀವಕೋಶ ದೇಹವನ್ನು ದಾಟಿ, ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ನರಮಂಡಲಕ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಿಸುತ್ತದೆ. * ದ್ವಿಧ್ರುವೀಯ ನರಕೋಶ: 1 ಆಕ್ಸಾನ್ ಮತ್ತು 1 ಡೆಂಡ್ರೈಟ್. ಅವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಘ್ರಾಣ ಎಪಿಥೀಲಿಯಂ ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ರೆಟಿನಾದ ಭಾಗವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. * ಬಹುಧ್ರುವೀಯ ನರಕೋಶ ನರಕೋಶ: 1 ಆಕ್ಸಾನ್ ಮತ್ತು 2 ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಡೆಂಡ್ರೈಟ್‌ಗಳು ** ಗೋಲ್ಗಿ I: ದೀರ್ಘ-ಪ್ರಕ್ಷೇಪಿಸುವ ಆಕ್ಸಾನಲ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನ್ಯೂರಾನ್‌ಗಳು; ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ ಪಿರಮಿಡ್ ಕೋಶಗಳು, ಪುರ್ಕಿಂಜೆ ಕೋಶಗಳು ಮತ್ತು ಮುಂಭಾಗದ ಕೊಂಬಿನ ಕೋಶಗಳು ** ಗೋಲ್ಗಿ II: ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಆಕ್ಸೋನಲ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ ನರಕೋಶಗಳು; ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ಗ್ರ್ಯಾನ್ಯೂಲ್ ಕೋಶ * ಅನಾಕ್ಸೋನಿಕ್ ನರಕೋಶ: ಇಲ್ಲಿ ಆಕ್ಸಾನ್ ಅನ್ನು ಡೆಂಡ್ರೈಟ್(ಗಳಿಂದ) ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ * ಸ್ಯೂಡೋಯೂನಿಪೋಲಾರ್ ಕೋಶಗಳು: 1 ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಂತರ ಆಕ್ಸಾನ್ ಮತ್ತು ಡೆಂಡ್ರೈಟ್ ಎರಡನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ====ಇತರೆ==== ಕೆಲವು ವಿಶಿಷ್ಟ ನರಕೋಶ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ನರಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಕಾರಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳು: * ಬಾಸ್ಕೆಟ್ ಕೋಶಗಳು, ಗುರಿ ಕೋಶಗಳ ಸೋಮಾದ ಸುತ್ತಲೂ ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗಳ ದಟ್ಟವಾದ ಪ್ಲೆಕ್ಸಸ್ ಅನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಇಂಟರ್ನ್‌ಯೂರಾನ್‌ಗಳು, ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಮ್ ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ * ಬೆಟ್ಜ್ ಕೋಶಗಳು, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮೋಟಾರ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮೋಟಾರ್ ನ್ಯೂರಾನ್‌ಗಳು * ಲುಗಾರೊ ಕೋಶಗಳು, ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಮ್‌ನ ಇಂಟರ್ನ್‌ಯೂರಾನ್‌ಗಳು * ಮಧ್ಯಮ ಸ್ಪೈನಿ ನ್ಯೂರಾನ್ಗಳು, ಕಾರ್ಪಸ್ ಸ್ಟ್ರೈಟಮ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ನ್ಯೂರಾನ್‌ಗಳು * ಪುರ್ಕಿಂಜೆ ಕೋಶಗಳು, ಸೆರೆಬೆಲ್ಲಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ನ್ಯೂರಾನ್‌ಗಳು, ಒಂದು ರೀತಿಯ ಗಾಲ್ಗಿ I ಮಲ್ಟಿಪೋಲಾರ್ ನ್ಯೂರಾನ್ * ಪಿರಮಿಡಲ್ ಕೋಶಗಳು, ತ್ರಿಕೋನ ಸೋಮಾ ಹೊಂದಿರುವ ನ್ಯೂರಾನ್‌ಗಳು, ಒಂದು ರೀತಿಯ ಗಾಲ್ಗಿ I * ಗುಲಾಬಿ ಸೊಂಟದ ನರಕೋಶ, ಪಿರಮಿಡಲ್ ಕೋಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮಾನವ ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ನ್ಯೂರಾನ್‌ಗಳು * ರೆನ್‌ಶಾ ಕೋಶಗಳು, ನ್ಯೂರಾನ್‌ಗಳು ಎರಡೂ ತುದಿಗಳು ಆಲ್ಫಾ ಮೋಟಾರ್ ನ್ಯೂರಾನ್ಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಗೊಂಡಿವೆ * ಏಕಧ್ರುವೀಯ ಬ್ರಷ್ ಕೋಶಗಳು, ಬ್ರಷ್ ತರಹದ ಟಫ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಡೆಂಡ್ರೈಟ್ ಹೊಂದಿರುವ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯೂರಾನ್‌ಗಳು * ಗ್ರ್ಯಾನ್ಯೂಲ್ ಕೋಶಗಳು, ಒಂದು ರೀತಿಯ ಗಾಲ್ಗಿ II ನ್ಯೂರಾನ್ * ಮುಂಭಾಗದ ಕೊಂಬು (ಬೆನ್ನುಹುರಿ)|ಮುಂಭಾಗದ ಕೊಂಬು ಜೀವಕೋಶಗಳು, ಮೋಟೋನ್ಯೂರಾನ್‌ಗಳು ಬೆನ್ನುಹುರಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ * ಸ್ಪಿಂಡಲ್ ನ್ಯೂರಾನ್, ಮೆದುಳಿನ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯೂರಾನ್‌ಗಳು ===ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ವರ್ಗೀಕರಣ=== ====ನಿರ್ದೇಶನ==== * ಅಫೆರೆಂಟ್ ನ್ಯೂರಾನ್ಗಳು ಅಂಗಾಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಅಂಗಗಳಿಂದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ನರಮಂಡಲಕ್ಕೆ ಸಾಗಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸಂವೇದನಾ ನರಕೋಶಗಳು ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. * ಎಫೆರೆಂಟ್ ನ್ಯೂರಾನ್ಗಳು (ಮೋಟಾರ್ ನ್ಯೂರಾನ್‌ಗಳು) ಕೇಂದ್ರ ನರಮಂಡಲದಿಂದ ಪರಿಣಾಮಕ ಕೋಶಗಳಿಗೆ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ರವಾನಿಸುತ್ತವೆ. * ಇಂಟರ್ನ್‌ಯೂರಾನ್ಗಳು ಕೇಂದ್ರ ನರಮಂಡಲದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ನ್ಯೂರಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತವೆ. ಅಫೆರೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಎಫೆರೆಂಟ್‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನ್ಯೂರಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತವೆ, ಅವು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮೆದುಳಿಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ತರುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಕಳುಹಿಸುತ್ತವೆ. ====ಇತರ ನ್ಯೂರಾನ್‌ಗಳ ಮೇಲಿನ ಕ್ರಿಯೆ==== ಗ್ರಾಹಕ ಬಂಧಿಸುವ ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ನರಕೋಶವು ಇತರ ನ್ಯೂರಾನ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಪೋಸ್ಟ್‌ನ್ಯಾಪ್ಟಿಕ್ ನ್ಯೂರಾನ್‌ನ ಮೇಲಿನ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಪ್ರಿಸ್ನಾಪ್ಟಿಕ್ ನ್ಯೂರಾನ್ ಅಥವಾ ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕದಿಂದ ಅಲ್ಲ, ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲಾದ ಗ್ರಾಹಕದ ಪ್ರಕಾರದಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಹಕಗಳನ್ನು ವಿಶಾಲವಾಗಿ ''ಉತ್ತೇಜಕ'' (ಗುಂಡಿನ ದರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ), ''ಪ್ರತಿಬಂಧಕ'' (ಗುಂಡಿನ ದರದಲ್ಲಿ ಇಳಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ), ಅಥವಾ ''ಮಾಡ್ಯುಲೇಟರಿ'' (ಗುಂಡಿನ ದರಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸದ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ) ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿರುವ ಎರಡು ಸಾಮಾನ್ಯ (90%+) ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕಗಳಾದ ಗ್ಲುಟಮೇಟ್ ಮತ್ತು GABA, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾದ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಗ್ಲುಟಮೇಟ್ ಹಲವಾರು ರೀತಿಯ ಗ್ರಾಹಕಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಯಾನೊಟ್ರೋಪಿಕ್ ಗ್ರಾಹಕಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ರೇಕಕಾರಿ ಮತ್ತು ಮೆಟಾಬೊಟ್ರೋಪಿಕ್ ಗ್ರಾಹಕಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡ್ಯುಲೇಟರಿ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, GABA ಹಲವಾರು ರೀತಿಯ ಗ್ರಾಹಕಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅವೆಲ್ಲವೂ ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ (ವಯಸ್ಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ, ಕನಿಷ್ಠ). ಈ ಸ್ಥಿರತೆಯಿಂದಾಗಿ, ನರವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಗ್ಲುಟಮೇಟ್ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಕೋಶಗಳನ್ನು "ಉತ್ತೇಜಕ ನರಕೋಶಗಳು" ಮತ್ತು GABA ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಕೋಶಗಳನ್ನು "ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ನರಕೋಶಗಳು" ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇತರ ಕೆಲವು ರೀತಿಯ ನರಕೋಶಗಳು ಸ್ಥಿರವಾದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರುತ್ತವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅಸೆಟೈಲ್‌ಕೋಲಿನ್ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಬೆನ್ನುಹುರಿಯಲ್ಲಿ "ಉತ್ತೇಜಕ" ಮೋಟಾರ್ ನರಕೋಶಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ಲೈಸಿನ್ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ "ಪ್ರತಿಬಂಧಕ" ಬೆನ್ನುಮೂಳೆಯ ನರಕೋಶಗಳು. ಉದ್ರೇಕಕಾರಿ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಸಂಪೂರ್ಣವಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ, ಇದು ಪೋಸ್ಟ್‌ನ್ಯಾಪ್ಟಿಕ್ ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕದಲ್ಲಿರುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಗ್ರಾಹಕಗಳ ವರ್ಗವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ತಾತ್ವಿಕವಾಗಿ, ಒಂದೇ ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಒಂದೇ ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕವು ಕೆಲವು ಗುರಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಚೋದಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು, ಇತರರ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಇತರರ ಮೇಲೆ ಮಾಡ್ಯುಲೇಟರಿ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ರೆಟಿನಾದಲ್ಲಿರುವ ದ್ಯುತಿಗ್ರಾಹಕ ಕೋಶಗಳು ಬೆಳಕಿನ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕ ಗ್ಲುಟಮೇಟ್ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. OFF ರೆಟಿನಲ್ ಬೈಪೋಲಾರ್ ಕೋಶಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವವು, ಹೆಚ್ಚಿನ ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕಗಳಂತೆ, ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಗ್ಲುಟಮೇಟ್‌ನಿಂದ ಉತ್ಸುಕವಾಗುತ್ತವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ON ಬೈಪೋಲಾರ್ ಕೋಶಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ನೆರೆಯ ಗುರಿ ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕಗಳನ್ನು ಗ್ಲುಟಮೇಟ್‌ನಿಂದ ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಐಯಾನೊಟ್ರೋಪಿಕ್ ಗ್ರಾಹಕ ಗ್ಲುಟಮೇಟ್ ಗ್ರಾಹಕಗಳು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಬದಲಾಗಿ ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ಮೆಟಾಬೊಟ್ರೋಪಿಕ್ ಗ್ರಾಹಕ ಗ್ಲುಟಮೇಟ್ ಗ್ರಾಹಕಗಳ ವರ್ಗವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal | vauthors = Gerber U | title = Metabotropic glutamate receptors in vertebrate retina | journal = Documenta Ophthalmologica. Advances in Ophthalmology | volume = 106 | issue = 1 | pages = 83–7 | date = January 2003 | pmid = 12675489 | doi = 10.1023/A:1022477203420 | s2cid = 22296630 }}</ref> ಬೆಳಕು ಇದ್ದಾಗ, ದ್ಯುತಿ ಗ್ರಾಹಕಗಳು ಗ್ಲುಟಮೇಟ್ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತವೆ, ಇದು ಆನ್ ಬೈಪೋಲಾರ್ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧದಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ; ಇದು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆಫ್ ಬೈಪೋಲಾರ್ ಕೋಶಗಳಿಂದ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ನಿಶ್ಯಬ್ದಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಿಸ್ನಾಪ್ಟಿಕ್ ನರಕೋಶವು ಪೋಸ್ಟ್‌ನ್ಯಾಪ್ಟಿಕ್ ನರಕೋಶದ ಮೇಲೆ ಯಾವ ರೀತಿಯ ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು, ಪ್ರಿಸ್ನಾಪ್ಟಿಕ್ ನರಕೋಶವು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಪರ್ವಾಲ್ಬ್ಯುಮಿನ್-ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ನರಕೋಶಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೃಶ್ಯ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಪೋಸ್ಟ್‌ನ್ಯಾಪ್ಟಿಕ್ ನರಕೋಶದ ಔಟ್‌ಪುಟ್ ಸಿಗ್ನಲ್ ಅನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಸೊಮಾಟೊಸ್ಟಾಟಿನ್-ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ನರಕೋಶಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪೋಸ್ಟ್‌ನ್ಯಾಪ್ಟಿಕ್ ನರಕೋಶಕ್ಕೆ ಡೆಂಡ್ರಿಟಿಕ್ ಇನ್‌ಪುಟ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="pmid22878717">{{cite journal | vauthors = Wilson NR, Runyan CA, Wang FL, Sur M | title = Division and subtraction by distinct cortical inhibitory networks in vivo | url = https://archive.org/details/sim_nature-uk_2012-08-16_488_7411/page/343 | journal = Nature | volume = 488 | issue = 7411 | pages = 343–8 | date = August 2012 | pmid = 22878717 | pmc = 3653570 | doi = 10.1038/nature11347 | bibcode = 2012Natur.488..343W | hdl = 1721.1/92709 }}</ref> ====ವಿಸರ್ಜನಾ ಮಾದರಿಗಳು==== ನ್ಯೂರಾನ್‌ಗಳು ಆಂತರಿಕ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಮೆಂಬ್ರೇನ್ ವೋಲ್ಟೇಜ್ ನರ ಆಂದೋಲನ ಮಾದರಿಗಳಂತೆ ಆಂತರಿಕ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಸ್ಪಾನ್ಸಿವ್ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref name="llinas2014">{{cite journal | vauthors = Llinás RR | title = Intrinsic electrical properties of mammalian neurons and CNS function: a historical perspective | journal = Frontiers in Cellular Neuroscience | volume = 8 | page = 320 | date = 2014-01-01 | pmid = 25408634 | pmc = 4219458 | doi = 10.3389/fncel.2014.00320 | doi-access = free }}</ref> ಆದ್ದರಿಂದ ನರಕೋಶಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ವಿದ್ಯುತ್ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದು: * ನಾದದ ಅಥವಾ ನಿಯಮಿತ ಸ್ಪೈಕಿಂಗ್. ಕೆಲವು ನರಕೋಶಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ (ನಾದದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ) ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಥಿರ ಆವರ್ತನದಲ್ಲಿ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆ: ಸ್ಟ್ರೈಟಮ್/ನ್ಯೂರೋಸ್ಟ್ರಿಯಟಮ್ ನಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನ್‌ಯೂರಾನ್‌ಗಳು. * ಫಾಸಿಕ್ ಅಥವಾ ಸಿಡಿಯುವುದು. ಸ್ಫೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸುವ ನರಕೋಶಗಳನ್ನು ಫಾಸಿಕ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. * ವೇಗದ ಸ್ಪೈಕಿಂಗ್. ಕೆಲವು ನರಕೋಶಗಳು ಅವುಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗುಂಡಿನ ದರಗಳಿಗೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕೆಲವು ರೀತಿಯ ಕಾರ್ಟಿಕಲ್ ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ಇಂಟರ್ನ್‌ಯೂರಾನ್‌ಗಳು, ಗ್ಲೋಬಸ್ ಪ್ಯಾಲಿಡಸ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಜೀವಕೋಶಗಳು, ರೆಟಿನಲ್ ಗ್ಯಾಂಗ್ಲಿಯಾನ್ ಕೋಶಗಳು.<ref>{{cite conference | title = Ion conductances related to shaping the repetitive firing in rat retinal ganglion cells | vauthors = Kolodin YO, Veselovskaia NN, Veselovsky NS, Fedulova SA | conference = Acta Physiologica Congress | url = http://www.blackwellpublishing.com/aphmeeting/abstract.asp?MeetingID=&id=61198 | access-date = 2009-06-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121007164451/http://www.blackwellpublishing.com/aphmeeting/abstract.asp?MeetingID=&id=61198 | archive-date = 2012-10-07 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://ykolodin.50webs.com/ |title=Ionic conductances underlying excitability in tonically firing retinal ganglion cells of adult rat |publisher=Ykolodin.50webs.com |date=2008-04-27 |access-date=2013-02-16}}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Interwikineeded}} 2y4a7596a9wwk663pip3pgonyt0tj62 0 180655 1431460 1427352 2026-10-06T20:47:29Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431460 wikitext text/x-wiki {{Short description|17th-century castle in Ukraine}} {{Infobox building | name = ಪಿದ್ಹಿರ್ಟ್ಸಿ ಕೋಟೆ | native_name = Підгорецький замок | native_name_lang = uk | image = 46-203-0010 Pidhirci DSC 4252.jpg | caption = 2015ರಲ್ಲಿ ಅರಮನೆ | location = ಪಿದ್ಹಿರ್ಟ್ಸಿ, ಝೋಲೊಚಿವ್ ರೈಯಾನ್, ಲಿವಿವ್ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ | location_country = ಉಕ್ರೇನ್ | status = ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಸ್ಥಿರ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ರಾಜ್ಯ ನೋಂದಣಿ | years_built = 1635 | architect = ಗುಯ್ಲೌಮ್ ಲೆ ವಾಸ್ಯೂರ್ ಡಿ ಬ್ಯೂಪ್ಲಾನ್, ಆಂಡ್ರಿಯಾ ಡೆಲ್ ಅಕ್ವಾ | embedded = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Замок}} (''Castle'') |designation1_type = Architecture |designation1_number = 130087/1}} }} '''ಪಿದ್ಹಿರ್ಟ್ಸಿ ಕೋಟೆ''' (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್: Підгорецький замок; ಪೋಲಿಷ್: zamek w Podhorcach) ಪಶ್ಚಿಮ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಲಿವಿವ್ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್‌ನ ಪಿದ್ಹಿರ್ಟ್ಸಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ವಸತಿ ಕೋಟೆ-ಕೋಟೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಲಿವಿವ್ ನಗರದಿಂದ 80 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=9d4VAQAAIAAJ&q=Pidhirtsi+Castle+Stanis%C5%82aw+Koniecpolski |title=Zamky ta fortet͡si |date=2007 |publisher=Mystet͡stvo |isbn=978-966-577-003-9 |language=uk}}</ref> ಕೋಟೆಯು ನಂತರ ಪೋಲಿಷ್ ರಾಜ್ಯದ ಆಸ್ತಿಯ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ಪೋಲಿಷ್–ಲಿಥುವೇನಿಯನ್ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌ನ ಪೂರ್ವ ಗಡಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿರುವ ಅರಮನೆ-ಉದ್ಯಾನವನ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಮೌಲ್ಯಯುತವಾದದ್ದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web |title=Підгірці |url=https://castles.com.ua/gor.html |access-date=2023-08-03 |website=castles.com.ua}}</ref><ref>{{Cite web |title=Pidhirtsi Castle |url=https://www.wmf.org/project/pidhirtsi-castle |access-date=2023-08-03 |website=World Monuments Fund |language=en}}</ref> ಇಂದು ಇದು ಲಿವಿವ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಲಾ ಗ್ಯಾಲರಿಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. == ಹೊರಾಂಗಣ == ಇಟ್ಟಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಪಲಾಜೊ ಇನ್ ಫೋರ್ಟೆಝಾ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ವೊರೊನಿಯಾಕಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು, ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 399 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಸ್ಟಿರ್ ನದಿಯ ಕಣಿವೆಯನ್ನು ಮೇಲಿನಿಂದ ಕಾಣುವ ಈ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿರುವ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಬಹಳ ದೂರದಿಂದಲೂ ಕಾಣಬಹುದು. ಅರಮನೆಯು ಸ್ವತಃ ಬೆಟ್ಟದ ಇಳಿಜಾರಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. 17ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯ ಸುತ್ತಲೂ ದ್ರಾಕ್ಷಿತೋಟಗಳು ಮತ್ತು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಶೈಲಿಯ ಪಾರ್ಟೆರ್ ಉದ್ಯಾನಗಳು ಇದ್ದವು. ಅಲ್ಲಿನ ದ್ರಾಕ್ಷಾರಸವನ್ನು ಜಕುಬ್ ಸೊಬಿಯೆಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ಆಂಡ್ರ್ಜೆ ಮೊರ್ಶ್ಟಿನ್ ಅವರ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಂಡಾಡಲಾಗಿದೆ. ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕಂದಕ ಮತ್ತು ಎತ್ತಬಹುದಾದ ಸೇತುವೆ ಹಾಗೂ ಕೋಟೆಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಬುರೂಜುಗಳು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣದ ಫಿರಂಗಿಗಳೂ ಇದ್ದವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಇಂದಿಗೂ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಕೋಟೆಯು ಸುಮಾರು 100 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬದಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ತೆರೆದ ಚೌಕದ ಆಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದು, ಮೂರು ಅಂತಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. <ref>Originally. Originally it had two stories. The third one was added in the 18th century.</ref><ref>{{Cite web |title=Підгірці |url=https://castles.com.ua/gor.html |access-date=2023-08-03 |website=castles.com.ua}}</ref> ಇದರ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗವನ್ನು ಅತಿಥಿಗಳಿಗಾಗಿ ಅಧಿಕೃತ ನಿವಾಸವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಪೂರ್ವ ಭಾಗವು ಮಾಲೀಕರು ಮತ್ತು ಸೇವಕರಿಗಾಗಿ ಮೀಸಲಾದ ಖಾಸಗಿ ವಿಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಮೇಲಿರುವ ಅಮೃತಶಿಲೆಯ ಫಲಕದಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಭಾಷೆಯ ಈ ಶಾಸನವಿದೆ: "ಸೈನಿಕ ಪರಿಶ್ರಮಗಳ ಕಿರೀಟವು ವಿಜಯ, ವಿಜಯವು ಜಯೋತ್ಸವ ಮತ್ತು ಜಯೋತ್ಸವವು ವಿಶ್ರಾಂತಿ.<ref name="NAR">{{Cite web |title=Castle |url=http://www.p-castle.narod.ru/CastleEng.html |access-date=2023-08-03 |website=www.p-castle.narod.ru}}</ref> ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೃಷಿ ತೋಟ, ಖಾಸಗಿ ಪ್ರಾಣಿಸಂಗ್ರಹಾಲಯ, ದ್ರಾಕ್ಷಿತೋಟಗಳು, ಜೇನುಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರ, ಟ್ರೌಟ್ ಮೀನುಗಳ ಕೊಳ ಮತ್ತು ಒಂದು ಗಿರಣಿ ಕೂಡ ಇದ್ದವು. == ಒಳಾಂಗಣ == [[File:Gryglewski Crimson Room.jpg|thumb|ದಿ ಕ್ರಿಮ್ಸನ್ ರೂಮ್, 1871ರಲ್ಲಿ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಗ್ರಿಗ್ಲೆವ್ಸ್ಕಿ ಅವರ ಚಿತ್ರಕಲೆ]] ಜಕುಬ್ ಲುಡ್ವಿಕ್ ಸೊಬಿಯೆಸ್ಕಿಯವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯು ತನ್ನ ವೈಭವದ ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸಭಾಂಗಣಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ಗ್ರಂಥಾಲಯವಿದ್ದು, ಸುತ್ತಲೂ ಉದ್ಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳಿದ್ದವು. ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಗಾರ್ಡ್‌ರೂಮ್ ಇತ್ತು. ನಂತರ ಹಸ್ಸಾರ್‌ಗಳ ಉಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಆಯುಧಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದ ನೈಟ್ಸ್‌ ರೂಮ್ ಇತ್ತು. ಅದರ ನಂತರ ಕ್ರಿಮ್ಸನ್ ರೂಮ್, ಚೈನೀಸ್ ರೂಮ್, ಮಿರರ್ ರೂಮ್, ಯೆಲ್ಲೋ ರೂಮ್, ಗ್ರೀನ್ ರೂಮ್ ಮತ್ತು ಒಂದು ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂದಿರವಿದ್ದವು. ಗ್ರೀನ್ ರೂಮ್‌ನಲ್ಲಿ 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಚಿತ್ರಕಾರ ಸೈಮನ್ ಚೆಖೋವಿಚ್ ಅವರ 106 ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕೊಠಡಿಗಳಿಗೆ ಅವುಗಳ ಅಲಂಕಾರದ ಬಣ್ಣ ಅಥವಾ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿದ್ದ ವಸ್ತುಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="NAR" /> ಎಲ್ಲಾ ಕೊಠಡಿಗಳ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಗಳು, ಸುಮಾರು 200 ಭಾವಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಿಕ ಗೋಡೆ ಕಾಗದಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನೆಲವನ್ನು ಅಮೃತಶಿಲೆಯ ಅಂಚುಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲೂ ಅಮೃತಶಿಲೆಯ ಬೆಂಕಿಗೂಡು ಇತ್ತು. ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸುಂದರವಾದ ಪೀಠೋಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ವಸ್ತುಗಳ ನಡುವೆ, ಸ್ಟಾನಿಸ್ಲಾವ್ ಕೊನಿಯೆಚ್ಪೋಲ್ಸ್ಕಿ ಅವರು ಟರ್ಕರು ಮತ್ತು ಟಾಟರ್‌ಗಳ ವಿರುದ್ಧದ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಅನೇಕ ಯುದ್ಧದ ಕೊಳ್ಳೆಗಳೂ ಇದ್ದವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಹಾಸುಗಳು ಮತ್ತು ಟರ್ಕಿಶ್ ಗುಡಾರಗಳು ಇದ್ದವು. ಗ್ರಂಥಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕೊನಿಯೆಚ್ಪೋಲ್ಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ರೆವಸ್ಕಿ ಕುಟುಂಬಗಳ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ರಾಜ ವ್ಲಾಡಿಸ್ಲಾವ್ IV ವಾಸಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಫ್ರೆಂಚ್ ಪತ್ನಿ ಲುಡ್ವಿಕಾ ಮಾರಿಯಾ ಗೊಂಜಾಗಾ ಅವರು 1646ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ ಈ ಕೋಟೆಯ ಸಂಕೀರ್ಣದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾದರು. ಅವರ ಭೇಟಿಯ ನಂತರ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಸ್ಟಾನಿಸ್ಲಾವ್ ಕೊನಿಯೆಚ್ಪೋಲ್ಸ್ಕಿ ನಿಧನರಾದರು. == ಇತಿಹಾಸ == [[Image:Podhorce (Galicya) 1880 (75033590) (cropped).jpg|thumb|left|ನೆಪೋಲಿಯನ್ ಒರ್ಡಾ, ಪಿದ್ಹಿರ್ಟ್ಸಿ ಕೋಟೆ]] ಈ ಕೋಟೆಯ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು ಯಾರು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು ಎಂಬುದು ಖಚಿತವಾಗಿ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಇಟಾಲಿಯನ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಆಂಡ್ರಿಯಾ ಡೆಲ್ ಅಕ್ವಾ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿರಬಹುದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವರು ಸಮೀಪದ ಬ್ರೋಡಿ ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಕೋಟೆಯನ್ನೂ ಕೊನಿಯೆಚ್ಪೋಲ್ಸ್ಕಿ ಅವರಿಗಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದರು.<ref name="KOBIDZ">{{in lang|en}} [[http://www.kobidz.pl/app/site.php5/article/13/170.html](http://www.kobidz.pl/app/site.php5/article/13/170.html)]</ref> ಹೆಟ್ಮನ್ ಕೊನಿಯೆಚ್ಪೋಲ್ಸ್ಕಿ ತಮ್ಮ ನೆನಪುಗಳಲ್ಲಿ ತಾವು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯಲು ಒಂದು ಸ್ಥಳವನ್ನು ಹೊಂದಲು ಬಯಸಿದ್ದಾಗಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಕೋಟೆಯ ಸ್ಥಳವು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯಲು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. 1648ರಲ್ಲಿ ಖ್ಮೆಲ್ನಿಟ್ಸ್ಕಿ ದಂಗೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಕೊಸಾಕ್‌ಗಳು ಕೋಟೆಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದರು. ಆದರೆ ಕೋಟೆಯು ಬಲವಾದ ಕೋಟೆಯಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಅದನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಕೊಸಾಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದರು. ಈ ಬಾರಿಯೂ ಅವರು ವಿಫಲರಾದರು.ಈ ದಾಳಿಯ ನಂತರ ಕೊನಿಯೆಚ್ಪೋಲ್ಸ್ಕಿ ಅವರ ಮಗ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ದುರಸ್ತಿ ಮಾಡಿ ಕೋಟೆಯ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸಿದರು. ಈ ಬಲಪಡಿಸಿದ ರಕ್ಷಣೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ 17ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅನೇಕ ಟಾಟರ್ ಮತ್ತು ಟರ್ಕಿಶ್ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ಕೋಟೆಯು ಎದುರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 1682ರಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಕೋಟೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮತ್ತು ಅದರ ಮಾಲೀಕರಾಗಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮೊಮ್ಮಗ ಸ್ಟಾನಿಸ್ಲಾವ್ ಕೊನಿಯೆಚ್ಪೋಲ್ಸ್ಕಿ, ಕೋಟೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಲಿನ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಜಕುಬ್ ಲುಡ್ವಿಕ್ ಸೊಬಿಯೆಸ್ಕಿಯವರಿಗೆ ನೀಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು.<ref name="WILA">{{Cite web |title=Chwilówki bez BIK – Najtańsze Oferty w Internecie - Najtaniej w Internecie |url=[https://wilanow-palac.art.pl/chwilowki-bez-bik](https://wilanow-palac.art.pl/chwilowki-bez-bik) |access-date=2023-08-03 |website=wilanow-palac.art.pl |language=pl-PL |archive-date=2023-08-03 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20230803142038/https://wilanow-palac.art.pl/chwilowki-bez-bik](https://web.archive.org/web/20230803142038/https://wilanow-palac.art.pl/chwilowki-bez-bik) |url-status=dead }}</ref> ಐದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಜಕುಬ್ ಸೊಬಿಯೆಸ್ಕಿ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಟರ್ಕರ ವಿರುದ್ಧ ಕಾಮಿಯೆನೆಕ್ ಪೊಡೋಲ್ಸ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಯುದ್ಧದಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗುವಾಗ ತಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗಳಾದ ರಾಜ ಜಾನ್ III ಸೊಬಿಯೆಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಫ್ರೆಂಚ್ ಪತ್ನಿ ಮೇರಿ ಕ್ಯಾಸಿಮಿರೆ ಲೂಯಿಸ್ ಅವರನ್ನು ಕೋಟೆಗೆ ಕರೆತಂದರು. ಸೊಬಿಯೆಸ್ಕಿಯವರ ಆಸ್ಥಾನದ ಸದಸ್ಯ ಫ್ರಾಂಸ್ವಾ ಡಿ ಅಲೆರಾಕ್ ಬರೆದ ಪಿದ್ಹಿರ್ಟ್ಸಿ ಕೋಟೆಯ ವಿವರಣೆ ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದಿದೆ: "ಈ ಕೋಟೆಯು ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಪೋಲೆಂಡ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾದ ಕೋಟೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದನ್ನು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕೋಟೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ."<ref name="LWWI">{{in lang|pl}} [[http://lwow.wilno.w.interia.pl/lwow22.htm](http://lwow.wilno.w.interia.pl/lwow22.htm){{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}]</ref> 1725ರಲ್ಲಿ ಜಕುಬ್ ಸೊಬಿಯೆಸ್ಕಿಯವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಕೊನ್ಸ್ಟಾಂಟಿ ಸೊಬಿಯೆಸ್ಕಿ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಗ್ರೇಟ್ ಕ್ರೌನ್ ಹೆಟ್ಮನ್ ಸ್ಟಾನಿಸ್ಲಾವ್ ರೆವಸ್ಕಿಯವರಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದರು. ಹೆಟ್ಮನ್ ರೆವಸ್ಕಿಯವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಈ ಕೋಟೆಯ ಸಂಕೀರ್ಣವು ಅವರ ಮಗ ವಾಕ್ಲಾವ್ ಅವರ ಆಸ್ತಿಯಾಯಿತು. ವಾಕ್ಲಾವ್ ಅವರು ಸಮೀಪದ ಒಲೆಸ್ಕೋ ಕೋಟೆಯ ಮಾಲೀಕರೂ ಆಗಿದ್ದರು. ವಾಕ್ಲಾವ್ ರೆವಸ್ಕಿ ಪಿದ್ಹಿರ್ಟ್ಸಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಶಾಶ್ವತ ನಿವಾಸವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅವರ ಆದೇಶದಂತೆ ಕೋಟೆಗೆ ಮೂರನೇ ಅಂತಸ್ತನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. 1788ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಚರ್ಚ್ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವರು ಒಂದು ರಂಗಮಂದಿರವನ್ನೂ ತೆರೆದರು.<ref name="LWWI"/> ವಾಕ್ಲಾವ್ ರೆವಸ್ಕಿಯವರಿಗೆ ರಾಜ ಜಾನ್ III ಸೊಬಿಯೆಸ್ಕಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತುಂಬಾ ಆಸಕ್ತಿ ಇತ್ತು. ಅವರು ವಿಯೆನ್ನಾ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೊಬಿಯೆಸ್ಕಿ ಬಳಸಿದ ಕತ್ತಿ, ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ರಾಜನು ಪಡೆದ ಯುದ್ಧದ ಕೊಳ್ಳೆ ಮತ್ತು ಸೊಬಿಯೆಸ್ಕಿಯವರಿಗೆ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಿದರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ ಅಮೃತಶಿಲೆಯ ಮೇಜಿನಂತಹ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದರು. <ref name="WILA"/> 1767ರಲ್ಲಿ ರೆವಸ್ಕಿ ಸೆಜ್ಮ್‌ನ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ವಾರ್ಸಾಗೆ ತೆರಳಿದರು. ರಷ್ಯನ್ನರು ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ಕಲುಗಾಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಮತ್ತೆ ಪಿದ್ಹಿರ್ಟ್ಸಿಗೆ ಮರಳಲಿಲ್ಲ. 1772ರಲ್ಲಿ ಪೋಲೆಂಡ್ ವಿಭಜನೆಯಾದ ನಂತರ ಕೋಟೆಯು ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಭಾಗವಾಯಿತು. ಆದರೂ ಅದು ರೆವಸ್ಕಿ ಕುಟುಂಬದ, ಅಂದರೆ ಸೆವೆರಿನ್ ರೆವಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ಅವರ ವಂಶಸ್ಥರ ಮಾಲೀಕತ್ವದಲ್ಲೇ ಉಳಿಯಿತು. ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಅಮೂಲ್ಯ ವಸ್ತುಗಳ ಸಂಗ್ರಹದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ ನೇಮಿಸಿದ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿ ಹರಾಜು ಹಾಕಿದರು. ವಾಕ್ಲಾವ್ ಅವರನ್ನು ರಷ್ಯನ್ನರು ಬಂಧಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯ ಒಳಾಂಗಣವೂ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಯಿತು. [[Image:46-203-0009 Pidhirtsi Castle RB 18.jpg|thumb|The castle]] [[Image:Підгорецький замок з повітря.jpg|thumb|Aerial view]] 1869ರವರೆಗೆ ಈ ಕೋಟೆಯ ಸಂಕೀರ್ಣವು ರೆವಸ್ಕಿ ಕುಟುಂಬದ ಮಾಲೀಕತ್ವದಲ್ಲೇ ಇತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ಅವರು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಫ್ರಾಂಜ್ ಜೋಸೆಫ್ I ಅವರನ್ನು ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದ್ದರು. ಇದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಜೂಲಿಯಸ್ ಸ್ಲೋವಾಕಿಯವರ ತಂದೆ ಯುಸೆಬಿಯುಶ್ ಸ್ಲೋವಾಕಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref name="LWWI"/> ಹೆಟ್ಮನ್ ವಾಕ್ಲಾವ್ ರೆವಸ್ಕಿಯವರ ಕೊನೆಯ ಪುರುಷ ವಂಶಸ್ಥರಾದ ಕೌಂಟ್ ಲಿಯೋನ್ ರೆವಸ್ಕಿಯವರಿಗೆ ಮಕ್ಕಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಕೋಟೆಯನ್ನು ರಾಜಕುಮಾರ ವ್ಲಾಡಿಸ್ಲಾವ್ ಸಾಂಗುಷ್ಕೊ ಅವರಿಗೆ ಉಯಿಲಿನ ಮೂಲಕ ನೀಡಿದರು. ಮೊದಲ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಷ್ಯನ್ನರು ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಕೋಟೆಯನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸದಿದ್ದರೂ ಅದರಲ್ಲಿದ್ದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಮೂಲ್ಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ದೋಚಿದರು. 1915ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪಿದ್ಹಿರ್ಟ್ಸಿ ಐದನೇ ಆಸ್ಟ್ರೋ-ಹಂಗೇರಿಯನ್ ಪಡೆಗಳ ಮುಖ್ಯ ಕಚೇರಿಯಾಯಿತು. ಇದು ಯುದ್ಧದ ಮುಂಚೂಣಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾರಣ ರಷ್ಯಾದ ಫಿರಂಗಿಗಳ ದಾಳಿಯಿಂದ ಕೋಟೆ ನಾಶವಾಗುವ ಅಪಾಯವಿತ್ತು. ಅದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ಜನರಲ್ ಅಲೆಕ್ಸಿ ಬ್ರುಸಿಲೋವ್ ಕೋಟೆಯ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡದಿರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಆದರೂ ರಷ್ಯನ್ನರು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಕೋಟೆಯನ್ನು ದೋಚಿದರು. ರಷ್ಯಾದ ಸೈನಿಕರು ಕೋಟೆಯ ಒಳಭಾಗದ ಗೋಡೆಗಳು, ಅಂಚುಗಳು ಮತ್ತು ನೆಲಹಾಸುಗಳನ್ನು ಹಾನಿಗೊಳಿಸಿದರು. ಪೋಲಿಷ್-ಸೋವಿಯತ್ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಯಿತು. ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಇದು ಎರಡನೇ ಪೋಲಿಷ್ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಟಾರ್ನೋಪೋಲ್ ವೊಯಿವೊಡ್ಶಿಪ್‌ನ ಭಾಗವಾಯಿತು. ಕೋಟೆಯ ಮಾಲೀಕರಾಗಿದ್ದ ರಾಜಕುಮಾರ ರೋಮನ್ ಸಾಂಗುಷ್ಕೊ ಅದರ ಕೊನೆಯ ಪೋಲಿಷ್ ಮಾಲೀಕರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="WRO">{{Cite web |title=Ukraina - Podhorce |url=[https://www.amigo.wroc.pl/ukraina/podhorce.htm](https://www.amigo.wroc.pl/ukraina/podhorce.htm) |access-date=2023-08-03 |website=[www.amigo.wroc.pl](http://www.amigo.wroc.pl)}} {{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 1939ರ ಪೋಲಿಷ್ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಅಭಿಯಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾಜಿ ಮತ್ತು ಸೋವಿಯತ್ ಪಡೆಗಳು ಪೋಲೆಂಡ್ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಆಸ್ತಿ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಅರಿತ ರಾಜಕುಮಾರ ಸಾಂಗುಷ್ಕೊ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಮೂಲ್ಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ರೊಮೇನಿಯಾಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋದರು. ನಂತರ ಅವುಗಳನ್ನು ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನ ಸಾವೊ ಪಾಲೊಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದು ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿಧಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಸೋವಿಯತ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷಯರೋಗ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ತೆರೆದರು.<ref>{{Cite web |title=Pidhirtsi castle {{!}} lviv.travel |url=[https://lviv.travel/en/places/attractions/pidgoretskii-zamok](https://lviv.travel/en/places/attractions/pidgoretskii-zamok) |access-date=2023-08-03 |website=lviv.travel |language=en}}</ref> 1956ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯು ಬಹುತೇಕ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೆಂಕಿಗೆ ಆಹುತಿಯಾಯಿತು. ಅಮೂಲ್ಯ ಚಿತ್ರಕಲೆಗಳೂ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ನಾಶವಾದವು. ಈ ಬೆಂಕಿಯು ಮೂರು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ಉರಿಯಿತು. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದವು ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 12 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳಷ್ಟು ನಷ್ಟವಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |title=Новини Львова: Згорілі скарби - Щоденний Львів |url=[https://old.dailylviv.com/news/2171](https://old.dailylviv.com/news/2171) |access-date=2023-08-03 |website=old.dailylviv.com}}</ref> 1997ರಲ್ಲಿ ಲಿವಿವ್ ಚಿತ್ರಕಲಾ ಗ್ಯಾಲರಿಯು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಖರೀದಿಸಿ ಅದನ್ನು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿತು. ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಆಡಳಿತದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಹಾನಿಯಾದರೂ, ಇದು ಯಾವಾಗಲೂ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. ಪಿದ್ಹಿರ್ಟ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ನಡೆದಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ *Potop* ಕೂಡ ಒಂದು.<ref name="WRO"/><ref name="LVIV">{{Cite web |title=Pidhirtsy Castle Lviv {{!}} Ukraine - Local Life |url=https://www.local-life.com/lviv/entertainment/6-Pidhirtsy_Castle |access-date=2023-08-03 |website=www.local-life.com |language=en}}</ref> ಉಕ್ರೇನ್ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆದ ನಂತರ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯ ನಿವಾಸವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈ ಯೋಜನೆ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ಬರಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಲಿವಿವ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಲಾ ಗ್ಯಾಲರಿಯ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ವಹಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=[http://lvivgallery.org.ua/museums/muzey-zapovidnyk-pidgoreckyy-zamok|title=Музей-заповідник](http://lvivgallery.org.ua/museums/muzey-zapovidnyk-pidgoreckyy-zamok|title=Музей-заповідник) "Підгорецький замок" {{!}} Львівська національна галерея мистецтв імені Бориса Возницького|website=lvivgallery.org.ua|access-date=2019-12-25}}</ref> ಪ್ರಸ್ತುತ ರೆವಸ್ಕಿ ಕುಟುಂಬದ ಸಂಗ್ರಹದ ಕೆಲವು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಲಿವಿವ್ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಲಿವಿವ್ ಕಲಾ ಗ್ಯಾಲರಿಯಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="NAR" /> ಕೆಲವು ವಸ್ತುಗಳು ಟಾರ್ನೂವ್ ಮತ್ತು ಕ್ರಾಕೋವ್‌ನ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇವೆ.<ref name="WRO"/> ಲಿವಿವ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಲಾ ಗ್ಯಾಲರಿಯು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಅದರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ರೂಪಕ್ಕೆ ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಹಣದ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನಾ ಕಾರ್ಯಗಳು ವಿಳಂಬವಾಗಿದ್ದು, ಕೆಲಸವು ನಿಧಾನವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.<ref>{{Cite web |date=2023-08-03 |title=Реставрація храму у Підгірцях на Львівщині відкладена |url=[https://dailylviv.com/news/kultura/restavratsiya-khramu-pidhirtsyakh-na-lvivshchyni-vidkladena-93660](https://dailylviv.com/news/kultura/restavratsiya-khramu-pidhirtsyakh-na-lvivshchyni-vidkladena-93660) |access-date=2023-08-03 |website=DailyLviv.com |language=uk }}{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ == ಪಿದ್ಹಿರ್ಟ್ಸಿ ಕೋಟೆಯು ಮಿಸ್ಟರೀಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಅಬ್ಯಾಂಡನ್ಡ್ ಎಂಬ ಟಿವಿ ಸರಣಿಯ 6ನೇ ಸೀಸನ್‌ನ 8ನೇ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಸಂಚಿಕೆಗೆ "ದಿ ಥಿಂಗ್ ಆನ್ ಹೆಲ್ ಮೌಂಟನ್" ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಿದ್ದು, ಇದು 2020ರ ಮೇ 14ರಂದು ಸೈನ್ಸ್ ಚಾನೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು. ಈ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ 18ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಕೋಟೆಯ ಕಥೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಎರಡನೇ ಮಾಲೀಕರಾದ ವಾಕ್ಲಾವ್ ರೆವಸ್ಕಿಯವರ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವರು ಕೋಟೆಯ ಕತ್ತಲೆಯಾದ ಮತ್ತು ತೇವಭರಿತ ನೆಲಮಾಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ರಹಸ್ಯಗಳನ್ನು ಅಡಗಿಸಿಟ್ಟಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಶಯ ಮತ್ತು ಅಸೂಯೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಸಂಗಾತಿ ಮಾರಿಯಾ ರೆವಸ್ಕಿಯನ್ನು ಕೊಂದರು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಮಾರಿಯಾ 16 ವರ್ಷದ ಸುಂದರ ಯುವತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ವಾಕ್ಲಾವ್ ಅವರಿಗೆ ಪದೇಪದೇ ಮೋಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಕೆಯ ದೇಹವು ಎಂದಿಗೂ ಪತ್ತೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಆಕೆಯ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಎಂದಿಗೂ ಶಾಂತಿ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಶಾಂತ ಆತ್ಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಕೆಯ ಭೂತವು ಕೋಟೆಯ ದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |title=Pidhirtsi Castle – Mysteries of the Abandoned |url=[https://www.sciencechannel.com/tv-shows/mysteries-of-the-abandoned/full-episodes/the-thing-on-hell-mountain](https://www.sciencechannel.com/tv-shows/mysteries-of-the-abandoned/full-episodes/the-thing-on-hell-mountain) |access-date=2023-08-03 |website=[www.sciencechannel.com](http://www.sciencechannel.com)}}</ref><ref>{{Cite web |title=Mysteries of the Abandoned - Aired Order - All Seasons - TheTVDB.com |url=[https://thetvdb.com/series/mysteries-of-the-abandoned/allseasons/official](https://thetvdb.com/series/mysteries-of-the-abandoned/allseasons/official) |access-date=2023-08-03 |website=thetvdb.com }}{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == '''Notes''' {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons category|Pidhirtsi Castle}} * [http://univ.gda.pl/~literat/grafika/zamk1.htm Podhorce Castle], painted by [[Jan Matejko]] * [https://www.youtube.com/watch?v=qbZDE1KzMnA 1936 Polish newsreel, with unique footage of prewar Podhorce and Olesko] *[http://www.wilanow-palac.pl/former_bedchamber_of_jan_iii_sobieski_in_the_podhorce_castle.html The Former Bedchamber of Jan III Sobieski in the Podhorce Castle] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303230344/http://www.wilanow-palac.pl/former_bedchamber_of_jan_iii_sobieski_in_the_podhorce_castle.html |date=2016-03-03 }} at the Wilanów Palace Museum {{Coord|49.9431|N|24.9835|E|source:kolossus-ukwiki|display=title}} {{Kresy Castles}}{{Castles in Ukraine}} {{Authority control}} [[Category:Houses completed in 1640]] [[Category:Castles in Ukraine]] [[Category:Palaces in Ukraine]] [[Category:Buildings and structures in Lviv Oblast]] [[Category:1640 establishments in the Polish–Lithuanian Commonwealth]] [[Category:Museums in Lviv Oblast]] [[Category:Royal residences in Ukraine]] [[Category:Sobieski family residences]] [[Category:Residences of Polish monarchs]] jvjnjrwfkl3i5ak36zs4jmczqenzro0 0 187166 1431466 1431269 2026-10-06T21:11:16Z InternetArchiveBot 69876 Add 2 books for [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಪರಿಶೀಲನಾರ್ಹತೆ]] (20261006sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 1431466 wikitext text/x-wiki {{databox}} {{Infobox country | common_name = ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ | linking_name = ದಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್<!--Note: "the" required here as this entry used to create wikilinks--> | conventional_long_name = ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ | image_flag = Flag of the United Kingdom (1-2).svg | flag_type = ಧ್ವಜ | alt_flag = ಬಿಳಿ ಅಂಚಿನೊಂದಿಗೆ ಕೆಂಪು ಅಡ್ಡ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಓರೆ ಅಡ್ಡವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಧ್ವಜ, ಇವೆರಡೂ ಬಿಳಿ ಅಂಚನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನೀಲಿ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ಓರೆ ಅಡ್ಡದ ಮೇಲೆ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ | image_coat = | other_symbol = [[File:Coat of arms of the United Kingdom (2022, both variants).svg|250px]]<br />[[ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್]] (ಬಲ) ಮತ್ತು ಇತರೆಡೆ (ಎಡ) ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ | other_symbol_type = ಲಾಂಛನ: | national_anthem = "[[God Save the King]]"{{Efn|"God Save the King" ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯಾಗಿದೆ, ಕಾನೂನಿನಿಂದಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಆವೃತ್ತಿಯಿಲ್ಲ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೊದಲ ಪದ್ಯವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಪದ್ಯವನ್ನು ಸಹ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |title=National Anthem |url=https://www.royal.uk/encyclopedia/national-anthem |access-date=10 April 2024 |website=The Royal Family |archive-date=20 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240520130352/https://www.royal.uk/encyclopedia/national-anthem |url-status=live}}</ref> ಪ್ರಸ್ತುತ ಬಳಸಲಾಗುವ King, he, him, his ಪದಗಳನ್ನು ರಾಣಿಯು ಸಿಂಹಾಸನದಲ್ಲಿರುವಾಗ Queen, she, her ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.}}<br /><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[File:United States Navy Band - God Save the Queen.ogg|God Save the King / Queen <!-- Do not change file name due to computer error without ensuring that the file is playable. -->]]</div> | image_map = {{Switcher|[[File:Europe-UK (orthographic projection).svg|upright=1.15|frameless]]|ಗ್ಲೋಬ್ ತೋರಿಸು|[[File:Europe-UK.svg|upright=1.15|frameless]]|ಯುರೋಪ್ನ ನಕ್ಷೆ ತೋರಿಸು|[[File:United Kingdom (+overseas territories and crown dependencies) in the World (+Antarctica claims).svg|upright=1.15|frameless]]|[[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] ಮತ್ತು ಕ್ರೌನ್ ಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸಿಗಳನ್ನು ತೋರಿಸು|[[File:Territorial waters - United Kingdom.svg|upright=1.15|frameless]]|ಅವುಗಳ ವಿಶೇಷ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯಗಳನ್ನು ತೋರಿಸು|default=1}} | map_caption = | capital = [[ಲಂಡನ್]] | coordinates = {{Coord|51|30|N|0|7|W|type:city(9,100,000)_region:GB-LND}} | largest_city = ರಾಜಧಾನಿ | languages_type = [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾಷೆ]] | languages = ಇಂಗ್ಲಿಷ್ <!--Note: Just English, don't add "British English".--> | languages2_type = ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮತ್ತು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಭಾಷೆಗಳು{{Efn|ಸ್ಕಾಟ್ಸ್, ಅಲ್ಸ್ಟರ್ ಸ್ಕಾಟ್ಸ್, ವೆಲ್ಶ್, ಕಾರ್ನಿಶ್, ಸ್ಕಾಟಿಶ್ ಗೇಲಿಕ್ ಮತ್ತು ಐರಿಶ್ ಅನ್ನು [[ಯುರೋಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್]]ನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಥವಾ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಭಾಷೆಗಳಿಗಾಗಿನ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಚಾರ್ಟರ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಥವಾ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಭಾಷೆಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="reglang">{{Cite web |title=List of declarations made with respect to treaty No. 148 |url=http://conventions.coe.int/treaty/Commun/ListeDeclarations.asp?CL=ENG&NT=148&VL=1 |access-date=12 December 2013 |publisher=[[Council of Europe]] |archive-date=12 December 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131212175720/http://conventions.coe.int/treaty/Commun/ListeDeclarations.asp?CL=ENG&NT=148&VL=1 |url-status=dead}}</ref> ಇವುಗಳು ಆ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾದ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.<ref>{{Cite web |title=Welsh language on GOV.UK – Content design: planning, writing and managing content – Guidance |url=https://www.gov.uk/guidance/content-design/welsh-language-on-gov-uk |access-date=3 August 2018 |website=gov.uk |archive-date=4 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180804014121/https://www.gov.uk/guidance/content-design/welsh-language-on-gov-uk |url-status=live |postscript=;}} {{Cite news |title=Welsh language scheme |work=GOV.UK |url=https://www.gov.uk/government/organisations/department-for-transport/about/welsh-language-scheme |access-date=3 August 2018 |archive-date=4 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180804014119/https://www.gov.uk/government/organisations/department-for-transport/about/welsh-language-scheme |url-status=live |postscript=;}} {{Cite news |title=Welsh language scheme |work=GOV.UK |url=https://www.gov.uk/government/organisations/home-office/about/welsh-language-scheme |access-date=3 August 2018 |archive-date=2 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180802010917/https://www.gov.uk/government/organisations/home-office/about/welsh-language-scheme |url-status=live}}</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಸಹ ನೋಡಿ. ವೆಲ್ಶ್ ವೇಲ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಸೀಮಿತ ''ಡಿ ಜ್ಯೂರ್'' ಅಧಿಕೃತ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಜೊತೆಗೆ ವೇಲ್ಸ್ಗೆ ಒದಗಿಸಲಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ.}} | languages2 = {{Hlist <!--Anglic--> | ಸ್ಕಾಟ್ಸ್ | ಅಲ್ಸ್ಟರ್ ಸ್ಕಾಟ್ಸ್ <!--Brittonic--> | ವೆಲ್ಶ್ | ಕಾರ್ನಿಶ್ <!--Goidelic--> | ಸ್ಕಾಟಿಶ್ ಗೇಲಿಕ್<!--Keep "Scottish Gaelic"; people will find "Gaelic" confusing, as the Irish language is also commonly called "Gaelic"--> | ಐರಿಶ್ <!--BANZSL--> | ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನ್ ಲಾಂಗ್ವೇಜ್ }} | ethnic_groups = {{unbulleted list | 83.1% ಬಿಳಿಯರು | 8.6% ಏಷ್ಯನ್ | 3.7% ಕಪ್ಪು | 2.7% ಮಿಶ್ರ | 2.0% ಇತರೆ }} | ethnic_groups_year = 2021 | ethnic_groups_ref = {{Efn|name=UK-wide2021|ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಜನಗಣತಿಗಳು 2021 ರಲ್ಲಿ ಯೋಜಿಸಿದಂತೆ ನಡೆದರೆ, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಜನಗಣತಿಯನ್ನು 2022 ರವರೆಗೆ ಮುಂದೂಡಲಾಯಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಕಚೇರಿಯು ಈ UK-ವ್ಯಾಪಿ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು "ಇತ್ತೀಚಿನ UK ಜನಗಣತಿಗಳನ್ನು 21 ಮಾರ್ಚ್ 2021 ರ ಜೋಡಿಸಲಾದ ದಿನಾಂಕದೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸಿದ್ದರೆ UK ಜನಗಣತಿ ಡೇಟಾವು ಹೇಗೆ ಕಾಣಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದರ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ" ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.}}<ref name=Ethnicity2021>{{cite web|url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/datasets/censusbasedstatisticsuk2021|title=Table 06: UK06 - Ethnic group by sex by age, United Kingdom|work=Census-based statistics UK: 2021|publisher=Office for National Statistics|date=27 June 2025|access-date=28 March 2026}}</ref> | religion = {{unbulleted list | 46.6% ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮ | 37.6% ಧರ್ಮವಿಲ್ಲ | 6.0% ಇಸ್ಲಾಂ | 1.6% ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ | 2.2% ಇತರೆ | 5.9% ತಿಳಿಸಿಲ್ಲ }} | religion_year = 2021 | religion_ref = {{Efn|name=UK-wide2021}}<ref name=Religion2021>{{cite web|url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/datasets/censusbasedstatisticsuk2021|title=Table 07: UK07 - Religion by sex by age, United Kingdom|work=Census-based statistics UK: 2021|publisher=Office for National Statistics|date=27 June 2025|access-date=28 March 2026}}</ref> | demonym = {{hlist |ಬ್ರಿಟಿಷ್ |ಬ್ರಿಟನ್ |ಬ್ರಿಟ್ (ಆಡುಮಾತಿನ) }} | government_type = ಏಕೀಕೃತ ವೆಸ್ಟ್ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಸಂಸದೀಯ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ರಾಜತ್ವ{{Efn|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಅನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಏಕೀಕೃತ ರಾಜ್ಯವೆಂದು ನೋಡಲಾಗಿದ್ದರೂ, ಇತರರ ಜೊತೆಗೆ [[Vernon Bogdanor]] ರಿಂದ ಮುಂದಿಡಲಾದ UK ಒಂದು "ಒಕ್ಕೂಟ ರಾಜ್ಯ" ಎಂಬ ಪರ್ಯಾಯ ವಿವರಣೆಯು,<ref>{{Cite book |last=Bradbury |first=Jonathan |url=https://books.google.com/books?id=c3QWEAAAQBAJ&q=%2522union+state%2522+UK+unitary&pg=PA19 |title=Constitutional Policy and Territorial Politics in the UK: Volume 1: Union and Devolution 1997–2012 |date=2021 |publisher=Policy Press |isbn=978-1-5292-0588-6 |pages=19–20 |access-date=3 October 2021 |archive-date=2 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002204328/https://books.google.com/books?id=c3QWEAAAQBAJ&q=%2522union+state%2522+UK+unitary&pg=PA19#v=onepage&q=%2522union%20state%2522%20UK%20unitary&f=false |url-status=live}}</ref> 1990 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite book |last=Leith |first=Murray Stewart |url=https://books.google.com/books?id=PeBvAAAAQBAJ&q=Uk+%2522unitary+state%2522&pg=PA39 |title=Political Discourse and National Identity in Scotland |date=2012 |publisher=Edinburgh University Press |isbn=978-0-7486-8862-3 |page=39 |access-date=3 October 2021 |archive-date=2 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002204223/https://books.google.com/books?id=PeBvAAAAQBAJ&q=Uk+%2522unitary+state%2522&pg=PA39#v=onepage&q=Uk%20%2522unitary%20state%2522&f=false |url-status=live}}</ref> ಒಂದು ಒಕ್ಕೂಟ ರಾಜ್ಯವು ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಅದರ ಘಟಕ ಭಾಗಗಳ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಸಹ ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ ಇದು ಏಕೀಕೃತ ರಾಜ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite book |last1=Gagnon |first1=Alain-G. |url=https://books.google.com/books?id=g0ahE2fTxS0C&q=%2522union+state%2522+UK+unitary&pg=PA47 |title=Multinational Democracies |last2=Tully |first2=James |date=2001 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-80473-8 |page=47 |access-date=3 October 2021 |archive-date=2 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002204329/https://books.google.com/books?id=g0ahE2fTxS0C&q=%2522union+state%2522+UK+unitary&pg=PA47#v=onepage&q=%2522union%20state%2522%20UK%20unitary&f=false |url-status=live |postscript=;}} {{Cite book |last=Bogdanor |first=Vernon |title=Constitutional Reform in the United Kingdom: Practice and Principles |date=1998 |publisher=Hart Publishing |isbn=978-1-901362-84-8 |editor-last=Beatson |editor-first=Jack |location=Oxford |page=18 |chapter=Devolution: the Constitutional Aspects |chapter-url=https://books.google.com/books?id=YEEgDsCYmbQC&q=%2522union+state%2522+UK+unitary&pg=PA18}}</ref>}} | leader_title1 = ರಾಜ | leader_name1 = [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ III]] | leader_title2 = ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ | leader_name2 = [[ಆಂಡಿ ಬರ್ನ್ಹ್ಯಾಮ್]] | legislature = ಸಂಸತ್ತು | upper_house = ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಲಾರ್ಡ್ಸ್ | lower_house = ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್ | sovereignty_type = ಸ್ಥಾಪನೆ | established_event1 = ವೇಲ್ಸ್ ಕಾಯಿದೆಗಳು | established_date1 = 1535 ಮತ್ತು 1542 | established_event2 = ಕಿರೀಟಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ | established_date2 = 24 ಮಾರ್ಚ್ 1603 | established_event3 = ಒಕ್ಕೂಟದ ಒಪ್ಪಂದ | established_date3 = 22 ಜುಲೈ 1706 | established_event4 = ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾಯಿದೆಗಳು | established_date4 = 1 ಮೇ 1707 | established_event5 = ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾಯಿದೆಗಳು | established_date5 = 1 ಜನವರಿ 1801 | established_event6 = ಐರಿಶ್ ಫ್ರೀ ಸ್ಟೇಟ್ ಸಂವಿಧಾನ ಕಾಯಿದೆ | established_date6 = 6 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1922 | area_label = ಒಟ್ಟು{{efn|name=ONSArea|ONS ಪ್ರಮಾಣಿತ ಪ್ರದೇಶ ಮಾಪನ, 'ಉಬ್ಬರವಿಳಿತದ ಸರಾಸರಿ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಪ್ರದೇಶ'. ಕ್ರೌನ್ ಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ.}} | area_km2 = 244376 | area_footnote = <ref name="ONS Standard Area Measurement">{{cite web |url=https://geoportal.statistics.gov.uk/datasets/ons::standard-area-measurements-for-administrative-areas-december-2023-in-the-uk/about |title=Standard Area Measurements for Administrative Areas (December 2023) in the UK |author=<!--Not stated--> |date=31 May 2024 |website=Open Geography Portal |publisher=Office for National Statistics |access-date=7 June 2024 |archive-date=7 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240607052407/https://geoportal.statistics.gov.uk/datasets/ons::standard-area-measurements-for-administrative-areas-december-2023-in-the-uk/about |url-status=live}}</ref> | area_rank = 78ನೇ | area_sq_mi = auto | area_label2 = ಭೂಮಿ{{efn|name=ONSLandArea|ONS ಪ್ರಮಾಣಿತ ಪ್ರದೇಶ ಮಾಪನ, "ಒಳನಾಡಿನ ನೀರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಉಬ್ಬರವಿಳಿತದ ಸರಾಸರಿ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಪ್ರದೇಶ". ಕ್ರೌನ್ ಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ.}} | area_data2 = {{convert|{{UK subdivision area|GSS=K02000001}}|km2|sqmi|abbr=on}}<ref name="ONS mid-year pop est" /> | percent_water = | population_estimate = {{IncreaseNeutral}} {{UK subdivision population|GSS=K02000001}}<ref name="ONS mid-year pop est">{{UK subdivision statistics citation}}</ref> | population_estimate_year = {{UK subdivision statistics year}} | population_estimate_rank = 20ನೇ | population_census = {{IncreaseNeutral}} 66,912,637{{Efn|name=UK-wide2021}}<ref name=Ethnicity2021/> | population_census_year = 2021 | population_census_rank = | population_density_km2 = {{UK subdivision density|GSS=K02000001}} | population_density_sq_mi = auto | population_density_rank = 48ನೇ | pop_den_footnote = <ref name="ONS mid-year pop est" /> | GDP_PPP = {{increase}} $4.721&nbsp;ಟ್ರಿಲಿಯನ್<ref name="IMFWEO.UK">{{cite web |url=https://data.imf.org/en/Data-Explorer?datasetUrn=IMF.RES:WEO(9.0.0) |title=World Economic Outlook Database (April 2026 Edition) |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=www.imf.org |date=14 April 2026 |access-date=18 April 2026}}</ref> | GDP_PPP_year = 2026 | GDP_PPP_rank = 10ನೇ | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $67,585<ref name="IMFWEO.UK" /> | GDP_PPP_per_capita_rank = 33ನೇ | GDP_nominal = {{increase}} $4.265&nbsp;ಟ್ರಿಲಿಯನ್<ref name="IMFWEO.UK" /> | GDP_nominal_year = 2026 | GDP_nominal_rank = 5ನೇ | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $61,056<ref name="IMFWEO.UK" /> | GDP_nominal_per_capita_rank = 21ನೇ | Gini = 35.4 | Gini_year = 2021 | Gini_change = decrease | Gini_ref = <ref>{{Cite web |title=Income inequality |url=https://data.oecd.org/inequality/income-inequality.htm |access-date=12 February 2024 |website=OECD Data |publisher=[[OECD]] |archive-date=1 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220701171540/https://data.oecd.org/inequality/income-inequality.htm |url-status=live}}</ref> | HDI = 0.946<!--number only--> | HDI_year = 2023<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year.--> | HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{Cite web |date=6 May 2025 |title=Human Development Report 2025 |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506051232/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |archive-date=6 May 2025 |access-date=6 May 2025 |publisher=[[United Nations Development Programme]] |language=en}}</ref> | HDI_rank = 13ನೇ | currency = ಸ್ಟರ್ಲಿಂಗ್<!--The currency is simply called 'sterling' (see its article); originally, the penny (not the pound) was the primary unit. Internationally it is known as 'pound sterling' so the familiar unit is mentioned.-->{{Efn|ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ಪೌಂಡ್" (ಅದರ ಮೂಲ ಘಟಕದ ಹೆಸರು) ಅಥವಾ "ಪೌಂಡ್ ಸ್ಟರ್ಲಿಂಗ್" ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ದೇಶಗಳು, ಕ್ರೌನ್ ಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸ್ಟರ್ಲಿಂಗ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ನೋಟುಗಳು ಅಥವಾ ಕರೆನ್ಸಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ, ಅಥವಾ ಇನ್ನೊಂದು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಕರೆನ್ಸಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕರೆನ್ಸಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ ನೋಡಿ.}} ([[£]]) | currency_code = GBP | utc_offset = +0 | time_zone = GMT | utc_offset_DST = +1 | time_zone_DST = BST{{Efn|ಕ್ರೌನ್ ಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸಿಗಳು ಸಹ ಗಮನಿಸುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ಸಮಯ ನೋಡಿ.}} | DST_note = | date_format = {{Abbr|dd|ದಿನ}}/{{Abbr|mm|ತಿಂಗಳು}}/{{Abbr|yyyy|ವರ್ಷ}} (AD){{efn|ಯುಕೆ ಸರ್ಕಾರವು ಯಂತ್ರ-ಓದಬಲ್ಲ ದಿನಾಂಕಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಯಗಳಿಗಾಗಿ [[ISO 8601]] ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ, {{Abbr|yyyy|ವರ್ಷ}}-{{Abbr|mm|ತಿಂಗಳು}}-{{Abbr|dd|ದಿನ}}.<ref>{{cite web |title=Formatting dates and times in data |url=https://www.gov.uk/government/publications/open-standards-for-government/date-times-and-time-stamps-standard |date=9 August 2022 |website=[[gov.uk]] |publisher=HM Government |access-date=1 June 2024 |archive-date=9 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240509092813/https://www.gov.uk/government/publications/open-standards-for-government/date-times-and-time-stamps-standard |url-status=live}}</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ದಿನಾಂಕ ಮತ್ತು ಸಮಯ ಸಂಕೇತ ನೋಡಿ.}} | calling_code = +44{{Efn|ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ವಿದೇಶಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದೂರವಾಣಿ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ನೋಡಿ.}} | cctld = [[.uk]]{{Efn|[[.gb]] ಡೊಮೇನ್ ಸಹ UK ಗಾಗಿ ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.}} }} '''ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್''', ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ '''ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್''' ('''UK''') ಅಥವಾ '''ಬ್ರಿಟನ್''' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ,<!--DO NOT CHANGE ORDER OF INTRO WITHOUT CONSENSUS-->{{Efn|ಬಳಕೆಯು ಮಿಶ್ರವಾಗಿದೆ. ''[[ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್]]''<ref>{{Cite news |date=2021-04-23 |title=Guardian style guide: U |url=https://www.theguardian.com/guardian-style-guide-u |access-date=2025-12-29 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> ಮತ್ತು ''ದಿ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್''<ref>{{Cite news |date=2025-07-25 |title=Places |url=https://www.telegraph.co.uk/style-book/places/ |access-date=2025-12-29 |work=The Telegraph |language=en-GB |issn=0307-1235 |archive-date=17 November 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251117111222/https://www.telegraph.co.uk/style-book/places/ |url-status=live }}</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ಗೆ ಸಮಾನಾರ್ಥಕವಾಗಿ ''ಬ್ರಿಟನ್'' ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಕಚೇರಿಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸೇವೆಯ ಶೈಲಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ<ref>{{Cite web |title=Style guide - A to Z - Guidance - GOV.UK |url=https://www.gov.uk/guidance/style-guide/a-to-z#great-britain |access-date=2026-01-02 |website=www.gov.uk |language=en |archive-date=22 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241122222025/https://www.gov.uk/guidance/style-guide/a-to-z#great-britain |url-status=live }}</ref> [[gov.uk]] ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ: "ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ಗಿಂತ UK ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿ (UK ವ್ಯಾಪಾರ, UK ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿ, ರಾಯಭಾರಿ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಆಯುಕ್ತ). ಆದರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದೂತಾವಾಸ, UK ದೂತಾವಾಸ ಅಲ್ಲ."}} ಇದು ವಾಯುವ್ಯ ಯುರೋಪ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ದೇಶವಾಗಿದೆ, ಖಂಡದ ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗದ ಕರಾವಳಿಯಿಂದ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]], [[ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್]], [[ವೇಲ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್]] ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ,{{efn|ಐಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನ್, ಗುರ್ನ್ಸಿ ಮತ್ತು [[ಜರ್ಸಿ]] ಗಳು ಕ್ರೌನ್ ಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸಿಗಳು ಮತ್ತು UK ಯ ಭಾಗವಲ್ಲ.}} 2024 ರಲ್ಲಿ 69 ಮಿಲಿಯನ್ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. UK ಯು ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ದ್ವೀಪ, ಐರ್ಲೆಂಡ್ ದ್ವೀಪದ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗ, ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ದ್ವೀಪಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು {{Convert|244376|km2|sqmi|order=flip}} ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಆವರಿಸಿದೆ.{{efn|name=ONSArea}} ಇದು ಗಣರಾಜ್ಯ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನೊಂದಿಗೆ ಭೂ ಗಡಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ, ಉತ್ತರ ಸಮುದ್ರ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಾಲುವೆ, ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಐರಿಶ್ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಕ್ರೌನ್ ಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು UK ನ ರಾಜಧಾನಿ ಮತ್ತು ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರವು [[ಲಂಡನ್]] ಆಗಿದೆ; [[ಎಡಿನ್ಬರ್ಗ್]], [[ಕಾರ್ಡಿಫ್]] ಮತ್ತು [[ಬೆಲ್ಫಾಸ್ಟ್]] ಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿಗಳಾಗಿವೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದ್ವೀಪಗಳು ನವಶಿಲಾಯುಗದಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿವೆ. AD 43 ರಲ್ಲಿ ರೋಮನ್ನರ ಬ್ರಿಟನ್ ವಶ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. 383 ಮತ್ತು 410 ರ ನಡುವಿನ ರೋಮನ್ನರ ನಿರ್ಗಮನದ ನಂತರ ಸುಮಾರು 450 ರಿಂದ ಆಂಗ್ಲೋ-ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್ ನೆಲೆಸುವಿಕೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. 1066 ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ಮನ್ನರು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. 17 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜತ್ವದ ಪಾತ್ರವು ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ. 1707 ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಒಕ್ಕೂಟದ ಒಪ್ಪಂದದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಒಂದಾಯಿತು. 1800 ರ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾಯಿದೆಗಳು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು 1801 ರಲ್ಲಿ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸಿದವು. ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವು 1922 ರಲ್ಲಿ ಐರಿಶ್ ಫ್ರೀ ಸ್ಟೇಟ್ ಆಗಿ UK ಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿತು, ಮತ್ತು 1927 ರ ರಾಯಲ್ ಮತ್ತು ಸಂಸದೀಯ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳ ಕಾಯಿದೆವು ಪ್ರಸ್ತುತ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಅನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. UK ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣಗೊಂಡ ಮೊದಲ ದೇಶವಾಯಿತು ಮತ್ತು 19 ನೇ ಮತ್ತು 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ 1815 ಮತ್ತು 1914 ರ ನಡುವಿನ ''ಪ್ಯಾಕ್ಸ್ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ'' ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಥಿಕ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು, ಇದು ಅದರ ಕೃಷಿ ಸಮೃದ್ಧಿ, ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಅದರ ಪಾತ್ರ, ಬೃಹತ್ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಗಮನಾರ್ಹ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಾಧನೆಗಳು, ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಹಣಕಾಸು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಲಂಡನ್ನ ಏರಿಕೆಯಿಂದ ಬೆಂಬಲಿತವಾಗಿದೆ. 1920 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅದರ ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿ, ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ವಿಶ್ವದ ಭೂಭಾಗ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕನೇ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡದಾಗಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮೊದಲ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅದರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್ನ ಆರ್ಥಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹಾನಿಗೊಳಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ವಿಮೋಚನೆಯ ಅಲೆಯು ಹೆಚ್ಚಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಗಳ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. UK ಒಂದು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ರಾಜತ್ವ ಮತ್ತು ಸಂಸದೀಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ{{Efn|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಸಂಹಿತೀಕೃತ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಕಾಯಿದೆಗಳು, ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ತೀರ್ಪುಗಳು, ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಾವೇಶಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ಅಲಿಖಿತ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Citation |title=What is the UK Constitution? |date=9 August 2018 |url=https://www.ucl.ac.uk/constitution-unit/what-uk-constitution/what-uk-constitution |publisher=The Constitution Unit of UCL |access-date=6 February 2020 |archive-date=7 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181107060057/http://www.ucl.ac.uk/constitution-unit/whatis/uk-constitution |url-status=live}}</ref>}} ಆಗಿದ್ದು, ಮೂರು ವಿಭಿನ್ನ ನ್ಯಾಯವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್. ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸತ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವು ವಿವಿಧ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ಸುಧಾರಿತ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, UK ನಾಮಮಾತ್ರ GDP ಯಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ರಫ್ತುದಾರರು ಮತ್ತು ಆಮದುದಾರರಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಪರಮಾಣು ರಾಜ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಅತಿದೊಡ್ಡ ರಕ್ಷಣಾ ಬಜೆಟ್ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, UK ಯುರೋಪ್ನ ಪ್ರಬಲ ಸೈನ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆಂಗ್ಲೋಸ್ಫಿಯರ್ ಮತ್ತು ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ನಲ್ಲಿ; ಅದರ ಮೃದು ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರಭಾವವು ಅನೇಕ ಮಾಜಿ ವಸಾಹತುಗಳ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಭಾಷೆಯ ರಫ್ತು, ಸಾಹಿತ್ಯ, ನಾಟಕ, ಸಿನೆಮಾ, ಸಂಗೀತ, ಮಾಧ್ಯಮ, ಕಲೆ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಮಹಾ ಶಕ್ತಿ, UK ಹಲವಾರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. == ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಭಾಷೆ == {{Anchor|Etymology}}<!--linked--> {{See also|Britain (place name)|Terminology of the British Isles}} 1707 ರ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾಯಿದೆಗಳು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು "ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಒಂದುಗೂಡಿಸಲಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದವು.{{Efn|1800 ರ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾಯಿದೆಗಳ ಎರಡರ ವಿಭಾಗ 1 ರೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ: "ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳು ... ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಒಂದುಗೂಡಿಸಲ್ಪಡಬೇಕು".}}<ref name="Acts of Union 1707">{{Cite web |title=The Treaty (act) of the Union of Parliament 1706 |url=http://www.scotshistoryonline.co.uk/union.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20190527074630/http://www.scotshistoryonline.co.uk/union.html |archive-date=27 May 2019 |access-date=23 August 2011 |publisher=Scots History Online |postscript=;}} {{Cite book |last1=Barnett, Hilaire |url=https://books.google.com/books?id=LYc1tSYonrQC&pg=PA165 |title=Constitutional & Administrative Law |last2=Jago, Robert |publisher=Routledge |year=2011 |isbn=978-0-415-56301-7 |edition=8th |location=Abingdon |page=165 |access-date=29 September 2020 |archive-date=28 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240328140722/https://books.google.com/books?id=LYc1tSYonrQC&pg=PA165 |url-status=live}}</ref> "ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್" ಎಂಬ ಪದವು ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಮಾಜಿ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಗಿದ್ದರೂ, 1707 ರಿಂದ 1800 ರವರೆಗೆ ಅದರ ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರು ಕೇವಲ "ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್" ಆಗಿತ್ತು.<ref>"1707 ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ರಾಜಕೀಯ ಒಕ್ಕೂಟದ ನಂತರ, ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರು 'ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್' ಆಯಿತು", ''ದಿ ಅಮೇರಿಕನ್ ಪೇಜೆಂಟ್, ಸಂಪುಟ 1'', ಸೆಂಗೇಜ್ ಲರ್ನಿಂಗ್ (2012); "1707 ರಿಂದ 1801 ರವರೆಗೆ ''ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್'' ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳ ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು". ''ದಿ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ರೆಫರೆನ್ಸ್ ವರ್ಕ್: ಫಾರ್ ದಿ ಹೋಮ್, ಸ್ಕೂಲ್ ಅಂಡ್ ಲೈಬ್ರರಿ, ಸಂಪುಟ 3'', ಹೆರಾಲ್ಡ್ ಮೆಲ್ವಿನ್ ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಫೋರ್ಡ್ (1921); "1707 ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನೊಂದಿಗಿನ ಒಕ್ಕೂಟದ ಮೇಲೆ, 'ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್' ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರಾಯಿತು, ಮತ್ತು 1801 ರಲ್ಲಿ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನೊಂದಿಗಿನ ಒಕ್ಕೂಟದವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಿತು". ''ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ನ ಸರಣಿ ಸೆಟ್, ಸಂಚಿಕೆ 10; ಸಂಚಿಕೆ 3265'' (1895); {{Cite web |last=Gascoigne, Bamber |author-link=Bamber Gascoigne |title=History of Great Britain (from 1707) |url=http://www.historyworld.net/wrldhis/PlainTextHistories.asp?historyid=ab07 |access-date=18 July 2011 |publisher=History World |archive-date=27 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190527205230/http://www.historyworld.net/wrldhis/PlainTextHistories.asp?historyid=ab07 |url-status=live}}</ref> 1800 ರ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾಯಿದೆಗಳು ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಅನ್ನು ರೂಪಿಸಿದವು. ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ವಿಭಜನೆ ಮತ್ತು 1922 ರಲ್ಲಿ ಐರಿಶ್ ಫ್ರೀ ಸ್ಟೇಟ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ, ಇದು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಏಕೈಕ ಭಾಗವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟಿತು, 1927 ರಲ್ಲಿ ಹೆಸರನ್ನು "ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್" ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite book |last=Cottrell, P. |url=https://archive.org/details/irishcivilwar00cott_573 |title=The Irish Civil War 1922–23 |year=2008 |isbn=978-1-84603-270-7 |page=[https://archive.org/details/irishcivilwar00cott_573/page/n85 85] |publisher=Bloomsbury USA |url-access=limited}}</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಒಂದು ಸಾರ್ವಭೌಮ ದೇಶವಾಗಿದ್ದರೂ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ದೇಶಗಳು ಎಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Citation |last1=S. Dunn |title=An Alphabetical Listing of Word, Name and Place in Northern Ireland and the Living Language of Conflict |year=2000 |place=[[Lewiston, New York]] |publisher=[[Edwin Mellen Press]] |quote=One specific problem – in both general and particular senses – is to know what to call Northern Ireland itself: in the general sense, it is not a country, or a province, or a state – although some refer to it contemptuously as a statelet: the least controversial word appears to be jurisdiction, but this might change. |last2=H. Dawson |postscript=;}} {{Cite web |date=15 December 2011 |title=Changes in the list of subdivision names and code elements |url=http://www.iso.org/iso/iso_3166-2_newsletter_ii-3_2011-12-13.pdf |access-date=28 May 2012 |website=ISO 3166-2 |publisher=International Organization for Standardization |archive-date=19 September 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160919073956/http://www.iso.org/iso/iso_3166-2_newsletter_ii-3_2011-12-13.pdf |url-status=live}}</ref> UK ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯ ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಅದನ್ನು ವಿವರಿಸಲು "ದೇಶದೊಳಗಿನ ದೇಶಗಳು" ಎಂಬ ನುಡಿಗಟ್ಟು ಬಳಸಿದೆ.<ref name="page823">{{Cite web |date=10 January 2003 |title=Countries within a country |url=http://www.number10.gov.uk/Page823 |archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20080909013512/http://www.number10.gov.uk/Page823 |archive-date=9 September 2008 |access-date=8 March 2015 |publisher=Prime Minister's Office}}</ref> ಕೆಲವು ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಸಾರಾಂಶಗಳು, ಹನ್ನೆರಡು NUTS 1 ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಅಂತಹವು, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು "ಪ್ರದೇಶಗಳು" ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite web |title=Statistical bulletin: Regional Labour Market Statistics |url=http://www.ons.gov.uk/ons/dcp171778_346117.xml |archive-url=https://web.archive.org/web/20141224045523/http://www.ons.gov.uk/ons/dcp171778_346117.xml |archive-date=24 December 2014 |access-date=5 March 2014 |postscript=;}} {{Cite web |title=13.4% Fall In Earnings Value During Recession |url=http://www.gmb.org.uk/newsroom/fall-in-earnings-value-during-recession |archive-url=https://web.archive.org/web/20140103194604/http://www.gmb.org.uk/newsroom/fall-in-earnings-value-during-recession |archive-date=3 January 2014 |access-date=5 March 2014}}</ref> ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು "ಪ್ರಾಂತ್ಯ" ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite book |last1=Dunn, Seamus |title=An Alphabetical Listing of Word, Name and Place in Northern Ireland and the Living Language of Conflict |last2=Dawson, Helen |publisher=[[Edwin Mellen Press]] |year=2000 |isbn=978-0-7734-7711-7 |location=[[Lewiston, New York]] |postscript=;}} {{Cite book |last=Murphy, Dervla |title=A Place Apart |url=https://archive.org/details/placeapart0000murp |publisher=Penguin |year=1979 |isbn=978-0-14-005030-1 |location=London}}</ref> ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಬಳಸಲಾಗುವ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಹೆಸರು "ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿರಬಹುದು, ಆಯ್ಕೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಬ್ಬರ ರಾಜಕೀಯ ಆದ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತದೆ".<ref>{{Cite book |last1=Whyte |first1=John |title=Interpreting Northern Ireland |last2=FitzGerald |first2=Garret |publisher=Clarendon Press |year=1991 |isbn=978-0-19-827380-6 |location=Oxford |author-link=John Henry Whyte |author-link2=Garret FitzGerald}}</ref> "ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್" ಎಂಬ ಪದವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಅಥವಾ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ ಅನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite news |date=19 December 2008 |title=Guardian Unlimited Style Guide |publisher=Guardian News and Media Limited |location=London |url=https://www.theguardian.com/styleguide/page/0,,184840,00.html |access-date=23 August 2011 |postscript=;}} {{Cite news |date=19 August 2002 |title=BBC style guide (Great Britain) |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/programmes/radio_newsroom/1099593.stm#g |access-date=23 August 2011 |archive-date=15 February 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090215074832/http://news.bbc.co.uk/1/hi/programmes/radio_newsroom/1099593.stm#g |url-status=live |postscript=;}} {{Cite web |title=Key facts about the United Kingdom |url=http://www.direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/LivingintheUK/DG_10012517 |archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20121015000000/http://www.direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/LivingintheUK/DG_10012517 |archive-date=15 October 2012 |access-date=8 March 2015 |website=Government, citizens and rights |publisher=HM Government}}</ref> ಇದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ಗೆ ಸಡಿಲವಾದ ಸಮಾನಾರ್ಥಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[[ನ್ಯೂ ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ]]: "ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್: ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ಒಂದು ಘಟಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಅನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಸಡಿಲವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ."</ref> ''ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್'' ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಅನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ UK ಹೊರಗಿನ ಜನರು ಮಾಡುವ ತಪ್ಪು.<ref>"ಜನರು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಎಂದು ಹೇಳಿದಾಗ, ಅವರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದ್ವೀಪಗಳು - ಆದರೆ ಎಂದಿಗೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಅಲ್ಲ." — {{Citation |last=George Mikes |title=How To Be An Alien |year=1946 |publisher=Penguin}} {{ISBN|978-0-582-41686-4|postscript=;}} {{Cite web |title=England OR United Kingdom (UK)? {{!}} Vocabulary {{!}} EnglishClub |url=https://www.englishclub.com/vocabulary/cw-uk-england.htm |access-date=16 October 2022 |website=englishclub.com |archive-date=16 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221016192638/https://www.englishclub.com/vocabulary/cw-uk-england.htm |url-status=live}}</ref> "ಬ್ರಿಟನ್" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ಗೆ ಸಮಾನಾರ್ಥಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ,<ref>{{Cite web |title=Britain Meaning in the Cambridge English Dictionary |url=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/britain |website=dictionary.cambridge.org |access-date=19 June 2018 |archive-date=20 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180620024348/https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/britain |url-status=live |postscript=;}} {{Cite web |title=Definition of Britain in English by Oxford Dictionaries |url=https://en.oxforddictionaries.com/definition/britain |archive-url=https://web.archive.org/web/20160926204707/https://en.oxforddictionaries.com/definition/britain |archive-date=26 September 2016 |website=Oxford Dictionaries – English}}</ref><ref name="Britain-Col">{{Cite web |title=Britain definition and meaning |url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/britain |website=collinsdictionary.com |publisher=Collins English Dictionary |access-date=19 June 2018 |archive-date=20 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180620024837/https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/britain |url-status=live}}</ref> ಆದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ಗೂ ಸಹ.<ref>{{Cite web |title=Britain – Definition for English-Language Learners |url=http://learnersdictionary.com/definition/Britain |website=learnersdictionary.com |publisher=Merriam-Webster's Learner's Dictionary |access-date=19 June 2018 |archive-date=20 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180620024648/http://learnersdictionary.com/definition/Britain |url-status=live}}</ref><ref name="Britain-Col" /> ಬಳಕೆಯು ಮಿಶ್ರವಾಗಿದೆ: UK ಸರ್ಕಾರದ ಶೈಲಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯು "ಬ್ರಿಟನ್" ಅಥವಾ "ಬ್ರಿಟಿಷ್" (ದೂತಾವಾಸಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವಾಗ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ{{Efn|"UK" ದೂತಾವಾಸಗಳು 1961 ರಲ್ಲಿ "ಬ್ರಿಟಿಷ್" ದೂತಾವಾಸಗಳಾದವು.<ref>{{Cite news |date=21 October 1961 |title='Cold U.K.' Becomes British |work=[[The Times]] |page=8}}</ref>}}) "UK" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತದೆ,<ref>{{Cite web |date=21 November 2024 |orig-date=23 February 2016 |title=Style guide: A to Z |url=https://www.gov.uk/guidance/style-guide/a-to-z |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241122222025/https://www.gov.uk/guidance/style-guide/a-to-z |archive-date=22 November 2024 |publisher=UK Government}}</ref> ಆದರೆ ಇತರ ಸರ್ಕಾರಿ ದಾಖಲೆಗಳು ಎರಡೂ ಪದಗಳು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಅನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಬೇರೆಡೆ "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ"ವನ್ನು "ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಸರ್ಕಾರ"ದಂತೆಯೇ ಕನಿಷ್ಠ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref name="PCGN-uk-guide">{{Cite web |last=Permanent Committee on Geographical Names |title=Toponymic guidelines for the United Kingdom |url=https://www.gov.uk/government/publications/toponymic-guidelines |website=gov.uk |date=17 May 2023 |publisher=UK Government |access-date=17 June 2018 |archive-date=17 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180617165832/https://www.gov.uk/government/publications/toponymic-guidelines |url-status=live}}</ref> UK ಭೌಗೋಳಿಕ ಹೆಸರುಗಳ ಸ್ಥಾಯಿ ಸಮಿತಿಯು ತನ್ನ ಸ್ಥಳನಾಮ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ಗೆ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಮತ್ತು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಭೌಗೋಳಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಪದಗಳಾಗಿ "ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್", "UK" ಮತ್ತು "U.K." ಅನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ; ಇದು "ಬ್ರಿಟನ್" ಅನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ ಆದರೆ "ಇದು ಯಾವಾಗಲೂ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸುವ 'ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್' ಎಂಬ ಏಕೈಕ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಾಮಮಾತ್ರ ಪದವಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಗಮನಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="PCGN-uk-guide" /> [[BBC]] ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ಗೆ ಮಾತ್ರ "ಬ್ರಿಟನ್" ಅನ್ನು ಬಳಸಲು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿತು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಪ್ರಸ್ತುತ ಶೈಲಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯು "ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್" ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಯಾವುದೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite web |title=BBC News style guide – Names |url=https://www.bbc.co.uk/academy/en/articles/art20130702112133537 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191110082858/https://www.bbc.co.uk/academy/en/articles/art20130702112133537 |archive-date=10 November 2019 |access-date=9 November 2019 |website=BBC Academy |publisher=BBC |postscript=;}} {{Cite web |title=Alphabetical checklist |url=https://www.bbc.co.uk/academy/journalism/news-style-guide/article/art20130702112133551 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180326162901/http://www.bbc.co.uk/academy/journalism/news-style-guide/article/art20130702112133551 |archive-date=26 March 2018 |access-date=17 June 2018 |website=BBC News |publisher=BBC}}</ref> "ಬ್ರಿಟಿಷ್" ಎಂಬ ವಿಶೇಷಣವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು UK ಪೌರತ್ವ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite book |last1=Bradley, Anthony Wilfred |url=https://books.google.com/books?id=HT_GS2zgN5QC&pg=PA36 |title=Constitutional and administrative law |last2=Ewing, Keith D. |publisher=Pearson Longman |year=2007 |isbn=978-1-4058-1207-8 |edition=14th |volume=1 |location=Harlow |page=36 |access-date=29 September 2020 |archive-date=28 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240328140723/https://books.google.com/books?id=HT_GS2zgN5QC&pg=PA36 |url-status=live}}</ref>{{Efn|ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ''ಬ್ರಿಟಿಷ್'' ಎಂಬ ಪದವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಒಳಗಿನ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. UK ಸರ್ಕಾರವು 1961 ರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ತನ್ನ ವಿಶೇಷ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಈ ಪದವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಆದರೆ ಅದರ ವ್ಯಾಪಕ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಮೊದಲು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಕೆನಡಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ನ ಪೂರ್ವಾನುಮತಿಯನ್ನು ಕೋರಿತು.<ref>{{Cite book |last1=Curran |first1=James |title=The Unknown Nation: Australia after Empire |url=https://archive.org/details/unknownnationaus0000curr |last2=Ward |first2=Stuart |date=2010 |publisher=Melbourne University Publishing |isbn=978-0-522-85645-3 |location=Carlton, Vic |pages=[https://archive.org/details/unknownnationaus0000curr/page/26 26]–7}}</ref><ref>{{Cite book |last=Ward |first=Stuart |title=Untied kingdom: A Global History of the End of Britain |date=2023 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-107-14599-3 |at=Chapter 1}}</ref>}} ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಜನರು ತಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಹಲವಾರು ವಿಭಿನ್ನ ಪದಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಸ್ಕಾಟಿಶ್, ವೆಲ್ಶ್, ಉತ್ತರ ಐರಿಶ್ ಅಥವಾ ಐರಿಶ್ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು;<ref>{{Cite web |year=2010 |title=Which of these best describes the way you think of yourself? |url=http://www.ark.ac.uk/nilt/2010/Community_Relations/NINATID.html |access-date=1 July 2010 |website=Northern Ireland Life and Times Survey 2010 |publisher=ARK&nbsp;– Access Research Knowledge |archive-date=23 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923175111/http://www.ark.ac.uk/nilt/2010/Community_Relations/NINATID.html |url-status=live}}</ref> ಅಥವಾ ವಿಭಿನ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತುಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=Ethnicity and National Identity in England and Wales |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/culturalidentity/ethnicity/articles/ethnicityandnationalidentityinenglandandwales/2012-12-11 |access-date=25 June 2020 |website=Office for National Statistics |archive-date=21 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220121012603/https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/culturalidentity/ethnicity/articles/ethnicityandnationalidentityinenglandandwales/2012-12-11 |url-status=live |postscript=;}} {{Cite book |last=Schrijver, Frans |url=https://books.google.com/books?id=u8gZklxHTMUC&pg=PA275 |title=Regionalism after regionalisation: Spain, France and the United Kingdom |publisher=Amsterdam University Press |year=2006 |isbn=978-90-5629-428-1 |pages=275–277 |access-date=29 September 2020 |archive-date=28 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240328140905/https://books.google.com/books?id=u8gZklxHTMUC&pg=PA275#v=onepage&q&f=false |url-status=live}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == === ಒಕ್ಕೂಟದ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ === [[File:Stonehenge2007 07 30.jpg|thumb|ವಿಲ್ಟ್ಶೈರ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಟೋನ್ಹೆಂಜ್ ಕಲ್ಲುಗಳ ಉಂಗುರವಾಗಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸುಮಾರು {{Cvt|13|ft|0|order=flip}} ಎತ್ತರ, {{Cvt|7|ft|0|order=flip}} ಅಗಲ ಮತ್ತು 25 ಟನ್, 2400–2200 BC ಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.]] ಕ್ರೋ-ಮ್ಯಾಗ್ನನ್ಗಳು ಈಗ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಆಗಿರುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 30,000 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಅಲೆಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/wales/south_west/7069001.stm "ಪ್ರಾಚೀನ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರವು 'ಇನ್ನೂ ಹಳೆಯದು'"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210213081240/http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/wales/south_west/7069001.stm |date=13 February 2021}}". [[BBC News]]. 30 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2007. 27 ಏಪ್ರಿಲ್ 2011 ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಸುಮಾರು 11,500 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯ ಕೊನೆಯ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟುವಿಕೆಯಿಂದ ದ್ವೀಪವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದೆ.<ref>{{Cite web |date=9 February 2018 |title=A 12,000-year story - revealing the history of settlers in Britain from the end of the Ice Age to the present day {{!}} University of Oxford |url=https://www.ox.ac.uk/news/2018-02-09-12000-year-story-revealing-history-settlers-britain-end-ice-age-present-day |access-date=6 July 2025 |website=ox.ac.uk |language=en }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಾಗೈತಿಹಾಸಿಕ ಅವಧಿಯ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇನ್ಸುಲರ್ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಎಂಬ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಸೇರಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಬ್ರಿಟೋನಿಕ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಗೇಲಿಕ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{Cite book |last=Koch, John T. |url=https://archive.org/details/celticculturehis00koch_128 |title=Celtic culture: A historical encyclopedia |publisher=ABC-CLIO |year=2006 |isbn=978-1-85109-440-0 |location=Santa Barbara, CA |page=[https://archive.org/details/celticculturehis00koch_128/page/n1016 973] |url-access=limited}}</ref> AD 43 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ರೋಮನ್ ವಿಜಯ, ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಬ್ರಿಟನ್ನ 400-ವರ್ಷಗಳ ರೋಮನ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ನಂತರ, ಜರ್ಮಾನಿಕ್ ಆಂಗ್ಲೋ-ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್ ನೆಲೆಸುವವರ ಆಕ್ರಮಣವು ನಡೆಯಿತು, ಇದು ಬ್ರಿಟೋನಿಕ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವೇಲ್ಸ್, ಕಾರ್ನ್ವಾಲ್ ಮತ್ತು ಆಂಗ್ಲೋ-ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್ ನೆಲೆಯ ಅಂತಿಮ ಹಂತಗಳವರೆಗೆ, ಹೆನ್ ಒಗ್ಲೆಡ್ (ಉತ್ತರ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು) ಗೆ ತಗ್ಗಿಸಿತು.<ref>{{Cite book |title=The Welsh Academy Encyclopaedia of Wales |url=https://archive.org/details/welshacademyency0000unse |publisher=University of Wales Press |year=2008 |isbn=978-0-7083-1953-6 |editor-last=Davies |editor-first=John |editor-link=John Davies (historian) |location=Cardiff |page=[https://archive.org/details/welshacademyency0000unse/page/915 915] |editor-last2=Jenkins |editor-first2=Nigel |editor-link2=Nigel Jenkins |editor-last3=Baines |editor-first3=Menna |editor-last4=Lynch |editor-first4=Peredur I. |editor-link4=Peredur Lynch}}</ref> ಆಂಗ್ಲೋ-ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್ಗಳು ನೆಲೆಸಿದ ಪ್ರದೇಶದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವು 10 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಏಕೀಕೃತವಾಯಿತು.<ref>{{Cite magazine |title=Short Athelstan biography |url=https://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/athelstan.shtml |magazine=BBC History |access-date=9 April 2013 |archive-date=13 February 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070213191353/http://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/athelstan.shtml |url-status=live}}</ref> ವಾಯುವ್ಯ ಬ್ರಿಟನ್ನಲ್ಲಿ ಗೇಲಿಕ್ ಭಾಷಿಕರು (ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಈಶಾನ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ 5 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದಿರುವುದಾಗಿ ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ)<ref>{{Cite book |last=Mackie, J.D. |url=https://archive.org/details/historyofscotlan00mack_0/page/18 |title=A History of Scotland |publisher=Penguin |year=1991 |isbn=978-0-14-013649-4 |location=London |pages=[https://archive.org/details/historyofscotlan00mack_0/page/18 18–19] |author-link=J.D. Mackie |postscript=;}} {{Cite book |last=Campbell |first=Ewan |title=Saints and Sea-kings: The First Kingdom of the Scots |url=https://archive.org/details/saintsseakingsfi0000camp |publisher=Canongate |year=1999 |isbn=978-0-86241-874-8 |location=Edinburgh |pages=[https://archive.org/details/saintsseakingsfi0000camp/page/8 8]–15}}</ref> 9 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಪಿಕ್ಟ್ಸ್ ನೊಂದಿಗೆ ಒಂದಾದರು.<ref>{{Cite book |last=Haigh |first=Christopher |url=https://archive.org/details/cambridgehistori0000unse_a9n8/page/30 |title=The Cambridge Historical Encyclopedia of Great Britain and Ireland |publisher=Cambridge University Press |year=1990 |isbn=978-0-521-39552-6 |page=[https://archive.org/details/cambridgehistori0000unse_a9n8/page/30 30]}}</ref> [[File:Roman Baths in Bath Spa, England - July 2006.jpg|alt=Photograph of the Baths showing a rectangular area of greenish water surrounded by yellow stone buildings with pillars. In the background is the tower of the abbey.|thumb|ಬಾತ್, ಸೊಮರ್ಸೆಟ್ ನಲ್ಲಿರುವ ರೋಮನ್ ಬಾತ್ಗಳು ರೋಮನ್ ಬ್ರಿಟನ್ ನಿಂದ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ''ಥರ್ಮೇ'' ಆಗಿದೆ.]] 1066 ರಲ್ಲಿ, ನಾರ್ಮನ್ನರು ಉತ್ತರ ಫ್ರಾನ್ಸ್ನಿಂದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದರು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಅವರು ವೇಲ್ಸ್ನ ದೊಡ್ಡ ಭಾಗಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು, ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೇಶಕ್ಕೂ ಉತ್ತರ ಫ್ರೆಂಚ್ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಂತ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ನಾರ್ಮನ್-ಫ್ರೆಂಚ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ತಂದರು.<ref>{{Cite book |last=Ganshof, F.L. |url=https://archive.org/details/feudalism0000gans_j4b5 |title=Feudalism |publisher=University of Toronto |year=1996 |isbn=978-0-8020-7158-3 |page=165 |url-access=registration}}</ref> ಆಂಗ್ಲೋ-ನಾರ್ಮನ್ ಆಡಳಿತ ವರ್ಗವು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು, ಆದರೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮೀಕೃತವಾಯಿತು.<ref>{{Cite book |last=Chibnall, Marjorie |url=https://books.google.com/books?id=qJl5Jm-IndUC&pg=PA115 |title=The Debate on the Norman Conquest |publisher=Manchester University Press |year=1999 |isbn=978-0-7190-4913-2 |pages=115–122 |author-link=Marjorie Chibnall |access-date=20 March 2023 |archive-date=26 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326164802/https://books.google.com/books?id=qJl5Jm-IndUC&pg=PA115 |url-status=live}}</ref> ನಂತರದ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ರಾಜರು ವೇಲ್ಸ್ನ ವಿಜಯವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ವಿಫಲ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದರು. 1320 ರ ಅರ್ಬ್ರೋತ್ ಘೋಷಣೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ಅದರ ನಂತರದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನೊಂದಿಗೆ ಬಹುತೇಕ ನಿರಂತರ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |date=3 June 2023 |title=The Declaration of Arbroath |url=https://www.nms.ac.uk/past-exhibitions/the-declaration-of-arbroath |access-date=6 July 2025 |website=NMS |language=en}}</ref> 1215 ರಲ್ಲಿ, ಮ್ಯಾಗ್ನಾ ಕಾರ್ಟಾ ಯಾವುದೇ ಸರ್ಕಾರವು ಕಾನೂನಿಗಿಂತ ಮೇಲಲ್ಲ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕರು ತಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ ಮೊದಲ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Magna Carta |url=https://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/originsofparliament/birthofparliament/overview/magnacarta/ |access-date=27 May 2024 |publisher=parliament.uk}} {{Cite web |title=The contents of Magna Carta |url=https://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/originsofparliament/birthofparliament/overview/magnacarta/magnacartaclauses/ |access-date=27 May 2024 |publisher=parliament.uk |archive-date=28 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220828101448/https://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/originsofparliament/birthofparliament/overview/magnacarta/magnacartaclauses/ |url-status=live}} {{Cite web |title=Magna Carta Key Facts |url=https://www.britannica.com/summary/Magna-Carta-Key-Facts |access-date=27 May 2024 |publisher=Britannica |archive-date=27 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240527191804/https://www.britannica.com/summary/Magna-Carta-Key-Facts |url-status=live}}</ref> ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ರಾಜರು, ಫ್ರಾನ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಆನುವಂಶಿಕತೆ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್ ಕಿರೀಟದ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮೂಲಕ, ಫ್ರಾನ್ಸ್ನಲ್ಲಿನ ಸಂಘರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಸ್ಕಾಟ್ಸ್ ರಾಜರು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚರೊಂದಿಗೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.<ref>Keen, Maurice. [https://www.bbc.co.uk/history/british/middle_ages/hundred_years_war_01.shtml "ದಿ ಹಂಡ್ರೆಡ್ ಇಯರ್ಸ್ ವಾರ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131214092949/http://www.bbc.co.uk/history/british/middle_ages/hundred_years_war_01.shtml |date=14 December 2013 }}. BBC History.</ref> ಆರಂಭಿಕ ಆಧುನಿಕ ಬ್ರಿಟನ್ ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ರಾಜ್ಯ ಚರ್ಚುಗಳ ಪರಿಚಯದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಕಂಡಿತು.<ref>[https://www.britannica.com/EBchecked/topic/479892/Protestantism/41558/The-Reformation-in-England-and-Scotland ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150515015218/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/479892/Protestantism/41558/The-Reformation-in-England-and-Scotland |date=15 May 2015 }} ಮತ್ತು [https://www.britannica.com/EBchecked/topic/293754/Ireland/22978/The-Reformation-period ಐರ್ಲೆಂಡ್: ಸುಧಾರಣೆಯ ಅವಧಿ & ಎಲಿಜಬೆತ್ I ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಐರ್ಲೆಂಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150521133445/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/293754/Ireland/22978/The-Reformation-period |date=21 May 2015 }}, ಎನ್ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ ಆನ್ಲೈನ್.</ref> ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸುಧಾರಣೆಯು 16 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿತು ಮತ್ತು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಚರ್ಚ್. ಇದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿತು ಮತ್ತು ನಿಧಾನವಾಗಿ, ಆದರೆ ಆಳವಾಗಿ, ಜನರ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |title=English Reformation c1527-1590 |url=https://www.nationalarchives.gov.uk/education/resources/the-english-reformation-c1527-1590/ |access-date=20 January 2023 |website=The National Archives |archive-date=2 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221202002512/https://www.nationalarchives.gov.uk/education/resources/the-english-reformation-c1527-1590/ |url-status=live}}</ref> ವೇಲ್ಸ್ ಅನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು,<ref>{{Cite magazine |date=5 November 2009 |title=British History in Depth&nbsp;– Wales under the Tudors |url=https://www.bbc.co.uk/history/british/tudors/wales_tudors_01.shtml |magazine=BBC History |access-date=21 September 2010 |archive-date=7 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120207145836/http://www.bbc.co.uk/history/british/tudors/wales_tudors_01.shtml |url-status=live}}</ref> ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಿರೀಟದೊಂದಿಗೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite book |last=Nicholls |first=Mark |url=https://archive.org/details/historyofmodernb0000nich |title=A history of the modern British Isles, 1529–1603: The two kingdoms |publisher=Blackwell |year=1999 |isbn=978-0-631-19334-0 |location=Oxford |pages=171–172 |url-access=registration}}</ref> 17 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಲ್ಸ್ಟರ್ ತೋಟಗಾರಿಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಗೇಲಿಕ್ ಕುಲೀನರ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕಿರೀಟವು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ನೆಲೆಸುವವರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite book |last=Canny |first=Nicholas P. |url=https://archive.org/details/makingirelandbri00cann |title=Making Ireland British, 1580–1650 |publisher=Oxford University Press |year=2003 |isbn=978-0-19-925905-2 |pages=189–200 |url-access=registration}}</ref> [[File:Adam de Colone (c.1572-1651) - James VI and I (1566–1625), King of Scotland (1567–1625), King of England and Ireland (1603–1625) - PG 2172 - National Galleries of Scotland.jpg|thumb|right|ಜೇಮ್ಸ್ VI, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ರಾಜ, 1603 ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಐರಿಶ್ ಸಿಂಹಾಸನಗಳನ್ನು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾದರು.]] ಕಿರೀಟಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವು 1603 ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿತು, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಜೇಮ್ಸ್ VI ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಸಿಂಹಾಸನಗಳನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆದಾಗ, ನಂತರ ಅವರ ಆಸ್ಥಾನವನ್ನು ಎಡಿನ್ಬರ್ಗ್ನಿಂದ ಲಂಡನ್ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು. ಏಕೀಕೃತ ರಾಜನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದರೂ, ಮೂರು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜಕೀಯ ಘಟಕಗಳಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡವು, ಅವುಗಳ ಸಂಬಂಧಿತ ಸಂಸತ್ತುಗಳು, ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಾಪಿತ ಚರ್ಚುಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿದವು.<ref>Ross, D. (2002). ''ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಇತಿಹಾಸದ ಕಾಲಗಣನೆ''. ಗ್ಲಾಸ್ಗೋ: ಗೆಡ್ಡೆಸ್ & ಗ್ರಾಸೆಟ್. ಪು. 56. {{ISBN|978-1-85534-380-1}}; Hearn, J. (2002). ''ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ಕೋರುವುದು: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತು ಮತ್ತು ಉದಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿ''. ಎಡಿನ್ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ. ಪು. 104. {{ISBN|978-1-902930-16-9}}.</ref> 17 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಮೂರೂ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳು (ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ) ಸಂಪರ್ಕಿತ ಯುದ್ಧಗಳ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದವು, ಇದು ರಾಜತ್ವದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಉರುಳಿಸುವಿಕೆಗೆ, ರಾಜ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ I ರ ವಧೆಗೆ, ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಅಲ್ಪಕಾಲಿಕ ಏಕೀಕೃತ ಗಣರಾಜ್ಯವಾದ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>{{Cite encyclopedia |title=English Civil Wars |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/187936/English-Civil-Wars |access-date=28 April 2013 |archive-date=2 May 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150502204708/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/187936/English-Civil-Wars |url-status=live}}; {{Cite web |date=14 March 2010 |title=Scotland and the Commonwealth: 1651–1660 |url=http://www.archontology.org/nations/uk/scotland/01_laws.php |access-date=9 March 2015 |publisher=Archontology.org |archive-date=16 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120716194016/http://www.archontology.org/nations/uk/scotland/01_laws.php |url-status=live}}</ref> ರಾಜತ್ವವನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆಂತರಿಕಾಲದ ಜೊತೆಗೆ 1688 ರ ಗ್ಲೋರಿಯಸ್ ಕ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ನಂತರದ 1689 ರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮಸೂದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ 1689 ರ ಹಕ್ಕಿನ ಹಕ್ಕು ಕಾಯಿದೆ ಯುರೋಪಿನ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ರಾಜ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರ ಜಾರಿಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಘೋಷಿತ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ಏರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂವಿಧಾನವು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ರಾಜತ್ವ ಮತ್ತು ಸಂಸದೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite book |last=Lodge |first=Richard |url=https://books.google.com/books?id=EBSpvBxGyqcC |title=The History of England&nbsp;– From the Restoration to the Death of William III (1660–1702) |publisher=Read Books |year=2007 |isbn=978-1-4067-0897-4 |page=8 |orig-date=1910 |access-date=29 September 2020 |archive-date=28 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240328140723/https://books.google.com/books?id=EBSpvBxGyqcC |url-status=live}}</ref> 1660 ರಲ್ಲಿ ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯೊಂದಿಗೆ, ವಿಜ್ಞಾನವು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ, ನೌಕಾ ಶಕ್ತಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣಗಳ ಅನ್ವೇಷಣೆ ಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯು ವಿದೇಶಿ ವಸಾಹತುಗಳ ಸ್ವಾಧೀನ ಮತ್ತು ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ ಮತ್ತು ಕೆರಿಬಿಯನ್ ನಲ್ಲಿ.<ref>{{Cite web |title=Tudor Period and the Birth of a Regular Navy |url=http://www.royal-navy.org/lib/index.php?title=Tudor_Period_and_the_Birth_of_a_Regular_Navy_Part_Two |archive-url=https://web.archive.org/web/20111103013901/http://www.royal-navy.org/lib/index.php?title=Tudor_Period_and_the_Birth_of_a_Regular_Navy_Part_Two |archive-date=3 November 2011 |access-date=8 March 2015 |website=Royal Navy History |url-status=usurped |publisher=Institute of Naval History}}; {{Cite book |last=Canny |first=Nicholas |url=https://books.google.com/books?id=eQHSivGzEEMC |title=The Origins of Empire, The Oxford History of the British Empire Volume I |publisher=Oxford University Press |year=1998 |isbn=978-0-19-924676-2 |ref=refOHBEv1 |access-date=29 September 2020 |archive-date=11 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230111135256/https://books.google.com/books?id=eQHSivGzEEMC |url-status=live}}</ref> 1606, 1667 ಮತ್ತು 1689 ರಲ್ಲಿ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಒಳಗೆ ಎರಡು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲವಾದರೂ, 1705 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಪ್ರಯತ್ನವು 1706 ರ ಒಕ್ಕೂಟದ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಎರಡೂ ಸಂಸತ್ತುಗಳು ಒಪ್ಪಿಗೆ ಮತ್ತು ಅನುಮೋದಿಸಿದವು. {{Clear left}} === ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಒಕ್ಕೂಟ === [[File:Articles of Union between England and Scotland 28 Jan 1707.png|thumb|right|170px|ಒಕ್ಕೂಟದ ಒಪ್ಪಂದವು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು 1 ಮೇ 1707 ರಂದು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿತು]] 1 ಮೇ 1707 ರಂದು ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ರೂಪುಗೊಂಡಿತು, ಇದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ನಡುವಿನ 1707 ರ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾಯಿದೆಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Articles of Union with Scotland 1707 |url=http://www.nationalarchives.gov.uk/pathways/citizenship/rise_parliament/docs/articles_union.htm |access-date=19 October 2008 |publisher=UK Parliament |archive-date=8 June 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120608152446/http://www.nationalarchives.gov.uk/pathways/citizenship/rise_parliament/docs/articles_union.htm |url-status=live}}; {{Cite web |title=Acts of Union 1707 |url=http://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/legislativescrutiny |access-date=6 January 2011 |publisher=UK Parliament |archive-date=27 December 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101227033859/http://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/legislativescrutiny/ |url-status=live}}; {{Cite web |title=Treaty (act) of Union 1706 |url=http://www.scotshistoryonline.co.uk/union.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20190527074630/http://www.scotshistoryonline.co.uk/union.html |archive-date=27 May 2019 |access-date=3 February 2011 |publisher=Scottish History online}}</ref> 18 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರಾಬರ್ಟ್ ವಾಲ್ಪೋಲ್ ಅವರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಸರ್ಕಾರವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿತು, ಅವರನ್ನು 1721 ರಿಂದ 1742 ರವರೆಗಿನ ''ಡಿ ಫ್ಯಾಕ್ಟೊ'' ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜಾಕೋಬೈಟ್ ದಂಗೆಗಳ ಸರಣಿಯು ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಹಾನೋವರ್ ಮನೆಯನ್ನು ಸಿಂಹಾಸನದಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಸ್ಟುವರ್ಟ್ ಮನೆಯನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. 1746 ರಲ್ಲಿ, ಕುಲೋಡೆನ್ ಕದನದಲ್ಲಿ ಜಾಕೋಬೈಟ್ಗಳು ಸೋತರು, ನಂತರ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಹೈಲ್ಯಾಂಡರ್ಸ್ ಅನ್ನು ಕುಲ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ಸಾಮಂತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ಗೆ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಅಮೇರಿಕನ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಗಳು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆದವು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯು ಏಷ್ಯಾ ಕಡೆಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತದ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿತು.<ref>ಲೈಬ್ರರಿ ಆಫ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್, [https://books.google.com/books?id=BQDgr_XvsHoC&pg=PA73 ''ದಿ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಅಮೇರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್ ಅಬ್ರಾಡ್''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240328140724/https://books.google.com/books?id=BQDgr_XvsHoC&pg=PA73 |date=28 March 2024 }}, ಪು. 73.</ref> ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಗುಲಾಮಗಿರಿ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ 1662 ಮತ್ತು 1807 ರ ನಡುವೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಥವಾ ಬ್ರಿಟಿಷ್-ವಸಾಹತು ಗುಲಾಮ ಹಡಗುಗಳು ಆಫ್ರಿಕಾದಿಂದ ಸುಮಾರು 3.3 ಮಿಲಿಯನ್ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಸಾಗಿಸಿದವು.<ref>{{Cite book |last=Morgan |first=Kenneth |url=https://books.google.com/books?id=SGcwgJz5rQMC&pg=PA12 |title=Slavery and the British Empire: From Africa to America |publisher=Oxford University Press, USA |year=2007 |isbn=978-0-19-156627-1 |page=12 |access-date=5 October 2020 |archive-date=28 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240328141229/https://books.google.com/books?id=SGcwgJz5rQMC&pg=PA12#v=onepage&q&f=false |url-status=live}}</ref> ಗುಲಾಮರನ್ನು ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಯಿತು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೆರಿಬಿಯನ್ ನಲ್ಲಿ ಆದರೆ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ.<ref>{{Cite book |last=Morgan |first=Kenneth |url=https://books.google.com/books?id=SGcwgJz5rQMC&pg=PA15 |title=Slavery and the British Empire: From Africa to America |publisher=Oxford University Press, US |year=2007 |isbn=978-0-19-156627-1 |page=15 |access-date=5 October 2020 |archive-date=28 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240328141229/https://books.google.com/books?id=SGcwgJz5rQMC&pg=PA15#v=onepage&q&f=false |url-status=live}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ನಿರ್ಮೂಲನವಾದಿ ಚಳವಳಿಯ ಒತ್ತಡದಿಂದಾಗಿ, ಸಂಸತ್ತು 1807 ರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತು, 1833 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟನ್ ಆಫ್ರಿಕಾದ ದಿಗ್ಬಂಧನ ಮತ್ತು ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಸರಣಿಯೊಂದಿಗೆ ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲು ಒತ್ತಾಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತು.<ref>[https://www.bbc.co.uk/devon/content/articles/2007/03/20/abolition_navy_feature.shtml ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ವಿರುದ್ಧ ನೌಕಾಯಾನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081103004954/https://www.bbc.co.uk/devon/content/articles/2007/03/20/abolition_navy_feature.shtml |date=3 November 2008 }}. BBC Devon. 2007.; {{Cite book |last=Lovejoy |first=Paul E. |url=https://archive.org/details/transformationsi0000love/page/290 |title=Transformations in Slavery: A History of Slavery in Africa |publisher=Cambridge University Press |year=2000 |isbn=978-0-521-78012-4 |edition=2nd |location=New York |page=[https://archive.org/details/transformationsi0000love/page/290 290]}}</ref> === ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ === [[File:Victoria in her Coronation robes.jpg|upright|thumb|ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ 19 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ರಾಣಿ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿಯಾಗಿ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿದರು.]] 1800 ರಲ್ಲಿ, ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಸಂಸತ್ತುಗಳು ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದವು, ಎರಡು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ 1 ಜನವರಿ 1801 ರಂದು ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸಿದವು.<ref>{{Cite web |title=The Act of Union |url=http://www.actofunion.ac.uk/actofunion.htm#act |archive-url=https://web.archive.org/web/20120415061235/http://www.actofunion.ac.uk/actofunion.htm#act |archive-date=15 April 2012 |access-date=15 May 2006 |publisher=Act of Union Virtual Library}}</ref> ಫ್ರೆಂಚ್ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಯುದ್ಧಗಳು ಮತ್ತು ನೆಪೋಲಿಯನ್ ಯುದ್ಧಗಳ (1792–1815) ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್ನ ಸೋಲಿನ ನಂತರ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಪ್ರಮುಖ ನೌಕಾ ಮತ್ತು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು (ಸುಮಾರು 1830 ರಿಂದ ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರ ಲಂಡನ್ ಜೊತೆಗೆ).<ref>Tellier, L.-N. (2009). ''ಅರ್ಬನ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಹಿಸ್ಟರಿ: ಆನ್ ಇಕನಾಮಿಕ್ ಅಂಡ್ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಪರ್ಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್''. ಕ್ಯೂಬೆಕ್: PUQ. ಪು. 463. {{ISBN|978-2-7605-1588-8}}.</ref> ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಸವಾಲಿಲ್ಲದ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ನಂತರ ''ಪ್ಯಾಕ್ಸ್ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ'' ("ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶಾಂತಿ") ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಮಹಾ ಶಕ್ತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಸಾಪೇಕ್ಷ ಶಾಂತಿಯ ಅವಧಿಯಾಗಿದೆ (1815–1914), ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಜಾಗತಿಕ ಆಧಿಪತ್ಯವಾಯಿತು<ref>{{Cite book |last=Mathias |first=P. |title=The First Industrial Nation: the Economic History of Britain, 1700–1914 |url=https://archive.org/details/firstindustrialn00unse |publisher=Routledge |year=2001 |isbn=978-0-415-26672-7 |location=London}}; {{Cite book |last=Ferguson |first=Niall |url=https://archive.org/details/empire00nial |title=Empire: The rise and demise of the British world order and the lessons for global power |publisher=Basic Books |year=2004 |isbn=978-0-465-02328-8 |location=New York |url-access=registration}}</ref><ref>{{Cite encyclopedia |title=20th-century international relations |encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]] |url=https://www.britannica.com/topic/20th-century-international-relations-2085155 |access-date=6 May 2023 |last=McDougall |first=Walter A. |date=4 May 2023 |author-link=Walter A. McDougall |archive-url=https://web.archive.org/web/20190712124130/https://www.britannica.com/topic/20th-century-international-relations-2085155 |archive-date=12 July 2019 |url-status=live}}</ref> ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಪೊಲೀಸ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>Sondhaus, L. (2004). ''ಆಧುನಿಕ ವಿಶ್ವ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ನೌಕಾಪಡೆಗಳು''. ಲಂಡನ್: ರಿಯಾಕ್ಷನ್ ಬುಕ್ಸ್. ಪು. 9. {{ISBN|978-1-86189-202-7}}.</ref><ref>{{Cite book |last=Porter |first=Andrew |url=https://books.google.com/books?id=oo3F2X8IDeEC |title=The Nineteenth Century, The Oxford History of the British Empire Volume III |publisher=Oxford University Press |year=1998 |isbn=978-0-19-924678-6 |page=332 |ref=refOHBEv3}}</ref> 1853 ರಿಂದ 1856 ರವರೆಗೆ ಬ್ರಿಟನ್ ಕ್ರಿಮಿಯನ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿತು, ಇದು ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಜಾರ್ ರಷ್ಯಾದ ಜೊತೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತ್ತು.<ref>{{Cite journal |last=Benn |first=David Wedgwood |title=The Crimean War and its lessons for today |url=https://archive.org/details/sim_international-affairs_2012-03_88_2/page/387 |journal=International Affairs |volume=88 |issue=2 |date=March 2012 |pages=387–391 |jstor=41428613 |publisher=Oxford University Press |doi=10.1111/j.1468-2346.2012.01078.x}}</ref> 1857 ರ ಭಾರತೀಯ ದಂಗೆಯ ನಂತರ ಲಾರ್ಡ್ ಪಾಮರ್ಸ್ಟನ್ ನೇತೃತ್ವದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ಭಾರತದ ಮೇಲೆ ನೇರ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ತನ್ನದೇ ಆದ ವಸಾಹತುಗಳ ಮೇಲೆ ವಿಧಿಸಿದ ಔಪಚಾರಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಜೊತೆಗೆ, ಬ್ರಿಟನ್ ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗದ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವು ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕಾದಂತಹ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿತು.<ref>{{Cite book |last=Porter |first=Andrew |url=https://books.google.com/books?id=oo3F2X8IDeEC |title=The Nineteenth Century, The Oxford History of the British Empire Volume III |publisher=Oxford University Press |year=1998 |isbn=978-0-19-924678-6 |page=8 |ref=refOHBEv3}}; {{Cite book |last=Marshall |first=P.J. |url=https://books.google.com/books?id=S2EXN8JTwAEC |title=The Cambridge Illustrated History of the British Empire |publisher=Cambridge University Press |year=1996 |isbn=978-0-521-00254-7 |pages=156–157 |ref=refMarshall |access-date=29 September 2020 |archive-date=16 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230116094154/https://books.google.com/books?id=S2EXN8JTwAEC |url-status=live}}</ref> ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಯುಗದ (1837–1901) ಉದ್ದಕ್ಕೂ ರಾಜಕೀಯ ಮನೋಭಾವಗಳು ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ''ಲೈಸೆಜ್-ಫೇರ್'' ನೀತಿಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದವು. 1832 ರಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಸುಧಾರಣಾ ಕಾಯಿದೆಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, ಸಂಸತ್ತು ಕ್ರಮೇಣ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು, ವಿಲಿಯಂ ಗ್ಲಾಡ್ಸ್ಟೋನ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ 1884 ರ ಸುಧಾರಣಾ ಕಾಯಿದೆಯು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬಹುಪಾಲು ಪುರುಷರಿಗೆ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ನಾಟಕೀಯ ದರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು, ಇದರೊಂದಿಗೆ ವೇಗದ ನಗರೀಕರಣ ಸಂಭವಿಸಿತು, ಇದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು.<ref>{{Cite book |last=Tompson |first=Richard S. |url=https://books.google.com/books?id=H5kcJqmXk2oC&pg=PA63 |title=Great Britain: a reference guide from the Renaissance to the present |publisher=Facts on File |year=2003 |isbn=978-0-8160-4474-0 |location=New York |page=63}}</ref> 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದ ವೇಳೆಗೆ, ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿವ್ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಬೆಂಜಮಿನ್ ಡಿಸ್ರೇಲಿ ಮತ್ತು ಲಾರ್ಡ್ ಸಾಲಿಸ್ಬರಿ ಅವರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸಿದವು, ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟಗಳಿಂದ "ಅದ್ಭುತ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ" ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದವು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಿದವು, ಇದು ಗ್ರೇಟ್ ಗೇಮ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite journal |last=Fromkin |first=David |date=1980 |title=The Great Game in Asia |url=https://www.jstor.org/stable/20040512 |journal=Foreign Affairs |volume=58 |issue=4 |pages=936–951 |doi=10.2307/20040512 |jstor=20040512 |issn=0015-7120 |access-date=4 June 2023 |archive-date=12 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412053528/https://www.jstor.org/stable/20040512 |url-status=live |url-access=subscription}}</ref> ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಕೆನಡಾ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಗಳಿಗೆ ಸ್ವಯಂ-ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite book |last=Hosch, William L. |title=World War I: People, Politics, and Power |publisher=Britannica Educational Publishing |year=2009 |isbn=978-1-61530-048-8 |series=America at War |location=New York |page=21}}</ref> 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ತಿರುವಿನಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟನ್ನ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವು ಜರ್ಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಿಂದ ಸವಾಲನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು.<ref>{{Cite book |last=Zarembka |first=Paul |url=https://books.google.com/books?id=NSrwpggmHigC&pg=PP1 |title=Contradictions: Finance, Greed, and Labor Unequally Paid |date=2013 |publisher=Emerald Group Publishing |isbn=978-1-78190-670-5 |access-date=21 October 2020 |archive-date=28 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240328141231/https://books.google.com/books?id=NSrwpggmHigC&pg=PP1#v=onepage&q&f=false |url-status=live}}</ref> ಎಡ್ವರ್ಡಿಯನ್ ಯುಗ (1901–1910) ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ಗೆ ಸ್ವಯಂ-ಆಡಳಿತವು ಪ್ರಮುಖ ದೇಶೀಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಾದವು, ಆದರೆ ಲೇಬರ್ ಪಾರ್ಟಿ 1900 ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಸಮಾಜವಾದಿ ಗುಂಪುಗಳ ಮೈತ್ರಿಯಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು ಮತ್ತು ಮತಾಧಿಕಾರ ಮಹಿಳೆಯರು ಮಹಿಳೆಯರ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕಿಗಾಗಿ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದರು.<ref>ಸೋಫಿಯಾ ಎ. ವಾನ್ ವಿಂಗರ್ಡೆನ್, ''ದಿ ವಿಮೆನ್ಸ್ ಸಫ್ರೇಜ್ ಮೂವ್ಮೆಂಟ್ ಇನ್ ಬ್ರಿಟನ್, 1866–1928'' (1999) ಅಧ್ಯಾಯ 1.</ref> === ವಿಶ್ವ ಯುದ್ಧಗಳು ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ವಿಭಜನೆ === [[File:Wreaths Are Laid at the Cenotaph, London During Remembrance Sunday Service MOD 45152052.jpg|thumb|ಲಂಡನ್ನ ವೈಟ್ಹಾಲ್ ನಲ್ಲಿನ ಸೆನೋಟಾಫ್ ನಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಭಾನುವಾರ ಸೇವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾಲೆಗಳನ್ನು ಇಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.]] [[File:Spitfire and Hurricane in the Battle of Britain Memorial Flight.jpg|thumb|ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್ ಕದನದಲ್ಲಿ ಹಾರಾಟ ನಡೆಸಿದ ಸ್ಪಿಟ್ಫೈರ್ ಮತ್ತು ಹರಿಕೇನ್]] ಮೊದಲ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ (1914–1918) ಕೇಂದ್ರ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಅವರ ಫ್ರೆಂಚ್, ರಷ್ಯನ್ ಮತ್ತು (1917 ರ ನಂತರ) ಅಮೇರಿಕನ್ ಸಹವರ್ತಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ,<ref>Turner, John (1988). ''ಬ್ರಿಟನ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಫಸ್ಟ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ವಾರ್''. ಲಂಡನ್: ಅನ್ವಿನ್ ಹೈಮನ್. pp. 22–35. {{ISBN|978-0-04-445109-9}}.</ref> ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್ನ ಹಲವಾರು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು.<ref name="Westwell&Cove" /> ಅಗೆದಾಟದ ಯುದ್ಧದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾವುನೋವುಗಳು ಪೀಳಿಗೆಯ ಪುರುಷರ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಅಡಚಣೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಬ್ರಿಟನ್ 2.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಸಾವುನೋವುಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು ಮತ್ತು ಯುದ್ಧವನ್ನು ಬೃಹತ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಲದೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು.<ref name="Westwell&Cove">Westwell, I.; Cove, D. (eds) (2002). ''History of World War I, Volume 3''. ಲಂಡನ್: ಮಾರ್ಷಲ್ ಕ್ಯಾವೆಂಡಿಶ್. pp. 698, 705. {{ISBN|978-0-7614-7231-5}}.</ref> ಯುದ್ಧದ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಸರ್ಕಾರವನ್ನು 1918 ರ ಜನರ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದ ಕಾಯಿದೆಯ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ವಯಸ್ಕ ಪುರುಷರಿಗೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಕ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಮನವೊಲಿಸಿತು.<ref name="Westwell&Cove" /> ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಬ್ರಿಟನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಮಂಡಳಿಯ ಶಾಶ್ವತ ಸದಸ್ಯರಾಷ್ಟ್ರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಮಾಜಿ ಜರ್ಮನ್ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟೋಮನ್ ವಸಾಹತುಗಳ ಮೇಲೆ ಆದೇಶವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಡೇವಿಡ್ ಲಾಯ್ಡ್ ಜಾರ್ಜ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ತನ್ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ತಲುಪಿತು, ಇದು ವಿಶ್ವದ ಭೂಮಿಯ ಐದನೇ ಒಂದು ಭಾಗ ಮತ್ತು ಅದರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ನಾಲ್ಕನೇ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಆವರಿಸಿತು.<ref>Turner, J. (1988). ''ಬ್ರಿಟನ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಫಸ್ಟ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ವಾರ್''. ಅಬಿಂಗ್ಡನ್: ರೌಟ್ಲೆಡ್ಜ್. ಪು. 41. {{ISBN|978-0-04-445109-9}}.</ref> 1920 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ವೇಳೆಗೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು [[BBC]] ರೇಡಿಯೋ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೇಳಬಹುದಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |date=15 June 2020 |title=100 years of radio since Marconi's big breakthrough |url=https://www.ofcom.org.uk/about-ofcom/latest/features-and-news/100-years-of-radio |access-date=17 November 2020 |website=Ofcom |archive-date=4 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200804031332/https://www.ofcom.org.uk/about-ofcom/latest/features-and-news/100-years-of-radio |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=History of the BBC: The origins of BBC Local Radio |url=https://www.bbc.com/historyofthebbc/research/local-radio |access-date=18 September 2022 |website=[[BBC]] |last=Linfoot |first=Matthew |archive-date=20 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220920232207/https://www.bbc.com/historyofthebbc/research/local-radio/ |url-status=live}}</ref> ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ದೂರದರ್ಶನ ಪ್ರಸಾರಗಳು 1929 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು ಮತ್ತು ಮೊದಲ ನಿಗದಿತ BBC ದೂರದರ್ಶನ ಸೇವೆ 1936 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |title=History of the BBC: 1920s |url=https://www.bbc.com/historyofthebbc/timelines/1920s |access-date=18 September 2022 |website=[[BBC]] |archive-date=26 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220926064808/https://www.bbc.com/historyofthebbc/timelines/1920s |url-status=live}}</ref> ಐರಿಶ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಏರಿಕೆ ಮತ್ತು ಐರಿಶ್ ಸ್ವಯಂ-ಆಡಳಿತದ ನಿಯಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನೊಳಗಿನ ವಿವಾದಗಳು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1921 ರಲ್ಲಿ ದ್ವೀಪದ ವಿಭಜನೆಗೆ ಕಾರಣವಾದವು.<ref>[[SR&O 1921]]/533 of 3 May 1921.</ref> ಈಗ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಜೂನ್ 1920 ರಿಂದ ಜೂನ್ 1922 ರವರೆಗೆ ಸಂಘರ್ಷದ ಅವಧಿಯು ಸಂಭವಿಸಿತು. ಐರಿಶ್ ಫ್ರೀ ಸ್ಟೇಟ್ 1922 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಸ್ಥಾನಮಾನದೊಂದಿಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಯಿತು ಮತ್ತು 1931 ರಲ್ಲಿ ನಿಸ್ಸಂದಿಗ್ಧವಾಗಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಯಿತು. ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಭಾಗವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು.<ref>{{Cite web |title=The Anglo-Irish Treaty, 6&nbsp;December 1921 |url=http://cain.ulst.ac.uk/issues/politics/docs/ait1921.htm |access-date=15 May 2006 |website=CAIN Web Service |archive-date=14 May 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120514145108/http://cain.ulst.ac.uk/issues/politics/docs/ait1921.htm |url-status=live}}</ref> 1928 ರ ಸಮಾನ ಮತಾಧಿಕಾರ ಕಾಯಿದೆಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಪುರುಷರೊಂದಿಗೆ ಮತದಾನದ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು. 1920 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮುಷ್ಕರಗಳು 1926 ರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮುಷ್ಕರದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡವು. ಇನ್ನೂ ಮೊದಲ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಬ್ರಿಟನ್, ಮಹಾ ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತದಿಂದ (1929–1932) ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು, ಇದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟವನ್ನು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಿತು, ಸುಮಾರು 3 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರಿಗೆ ಸಾಮೂಹಿಕ ನಿರುದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕ ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಶಾಂತಿಯನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸಿತು. ಒಂದು ಮೈತ್ರಿ ಸರ್ಕಾರವು 1931 ರಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು.<ref>Rubinstein, W.D. (2004). ''Capitalism, Culture, and Decline in Britain, 1750–1990''. ಅಬಿಂಗ್ಡನ್: ರೌಟ್ಲೆಡ್ಜ್. ಪು. 11. {{ISBN|978-0-415-03719-8}}.</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಬ್ರಿಟನ್ ಅನ್ನು "ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ದೇಶ, ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅದ್ಭುತ, ತನ್ನ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳ ಅನ್ವೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಯ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಉತ್ಪಾದನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದೆ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Edgerton2012">{{Cite book |last=Edgerton |first=David |date=2012 |title=Britain's War Machine |url=https://www.penguin.co.uk/books/55731/britain-s-war-machine/9780141026107.html |access-date=10 May 2020 |publisher=Penguin |postscript=none |archive-date=28 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200428080558/https://www.penguin.co.uk/books/55731/britain-s-war-machine/9780141026107.html |url-status=live}}; {{Cite web |title=Britain's War Machine: Weapons, Resources and Experts in the Second World War |url=https://reviews.history.ac.uk/review/1114 |access-date=10 May 2020 |website=[[Reviews in History]] |archive-date=12 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200612173058/https://reviews.history.ac.uk/review/1114 |url-status=live}}</ref> 1939 ರಲ್ಲಿ ನಾಜಿ ಜರ್ಮನಿ ಪೋಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದ ನಂತರ, ಬ್ರಿಟನ್ ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. ಮೊದಲ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸೋಲಿನ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಜರ್ಮನಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿತು.<ref name="Edgerton2012" /> 1940 ರಲ್ಲಿ, ರಾಯಲ್ ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಕದನದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ ''ಲುಫ್ಟ್ವಾಫೆ'' ಅನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಾಯುಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಿತು. ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಬ್ಲಿಟ್ಜ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದವು. ಬ್ರಿಟನ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಮಹಾ ಮೈತ್ರಿ 1941 ರಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು, ಇದು ಅಕ್ಷ ಶಕ್ತಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿತು. ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಕದನ, ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾ ಅಭಿಯಾನ ಮತ್ತು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಅಭಿಯಾನದಲ್ಲಿ ಕಠಿಣ ಹೋರಾಟದ ವಿಜಯಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದವು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಡೆಗಳು 1944 ರ ನಾರ್ಮಂಡಿ ಆಕ್ರಮಣ ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿನ ವಿಮೋಚನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ವಹಿಸಿದವು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೇನೆಯು ಜಪಾನ್ ವಿರುದ್ಧ ಬರ್ಮಾ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿತು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಫ್ಲೀಟ್ ಜಪಾನ್ ವಿರುದ್ಧ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅಮೇರಿಕನ್ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್ ಯೋಜನೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರು, ಇದರ ಕಾರ್ಯವು ಪರಮಾಣು ಆಯುಧವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite book |author=Septimus H. Paul |url=https://books.google.com/books?id=fSZpgW-N628C&pg=PA1 |title=Nuclear Rivals: Anglo-American Atomic Relations, 1941–1952 |publisher=Ohio State U.P. |year=2000 |isbn=978-0-8142-0852-6 |pages=1–5}}</ref> === ಯುದ್ಧಾನಂತರದ 20 ನೇ ಶತಮಾನ === [[File:British Empire 1921.png|thumb|right|upright=1.4|1921 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ (ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದೊಂದಿಗೆ) ಮೂರು ದೊಡ್ಡ ಶಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಅವರು ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಯೋಜಿಸಲು ಭೇಟಿಯಾದರು;<ref>{{Cite book |last1=Doenecke |first1=Justus D. |url=https://books.google.com/books?id=xdMF9rX6mX8C&pg=PA62 |title=Debating Franklin D. Roosevelt's foreign policies, 1933–1945 |last2=Stoler |first2=Mark A. |year=2005 |publisher=Rowman & Littlefield |isbn=978-0-8476-9416-7 |access-date=19 March 2016 |archive-date=28 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240328141231/https://books.google.com/books?id=xdMF9rX6mX8C&pg=PA62#v=onepage&q&f=false |url-status=live|author-link=Justus Drew Doenecke}}; {{Cite book |last=Kelly |first=Brian |url=https://www.iup.edu/WorkArea/DownloadAsset.aspx?id=37681 |title=The Four Policemen and Postwar Planning, 1943–1945: The Collision of Realist and Idealist Perspectives |publisher=Indiana University of Pennsylvania |access-date=25 August 2015 |archive-date=22 October 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151022125442/https://www.iup.edu/WorkArea/DownloadAsset.aspx?id=37681 |url-status=live}}</ref> ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ನೊಂದಿಗೆ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿತು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯ ಐದು ಶಾಶ್ವತ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಂದಾಯಿತು. ಇದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸು ನಿಧಿ, ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಟೋ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ನೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿತು.<ref>{{Cite web |date=22 July 2010 |title=The "Special Relationship" between Great Britain and the United States Began with FDR |work=Roosevelt Institute |url=http://rooseveltinstitute.org/special-relationship-between-great-britain-and-united-states-began-fdr |archive-url=https://web.archive.org/web/20180125021103/http://rooseveltinstitute.org/special-relationship-between-great-britain-and-united-states-began-fdr |archive-date=25 January 2018 |access-date=24 January 2018 |quote=and the joint efforts of both powers to create a new post-war strategic and economic order through the drafting of the Atlantic Charter; the establishment of the International Monetary Fund and the World Bank; and the creation of the United Nations.}}; {{Cite press release |title=Remarks by the President Obama and Prime Minister Cameron in Joint Press Conference |date=22 April 2016 |publisher=The White House |url=https://obamawhitehouse.archives.gov/the-press-office/2016/04/22/remarks-president-obama-and-prime-minister-cameron-joint-press |quote=That's what we built after World War II. The United States and the UK designed a set of institutions – whether it was the United Nations, or the Bretton Woods structure, IMF, World Bank, NATO, across the board. |access-date=24 January 2018 |archive-date=8 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210608110653/https://obamawhitehouse.archives.gov/the-press-office/2016/04/22/remarks-president-obama-and-prime-minister-cameron-joint-press |url-status=live}}</ref> ಯುದ್ಧವು UK ಅನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕನ್ ಮಾರ್ಷಲ್ ಯೋಜನೆಯ ಮೇಲೆ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿತ್ತು,<ref>{{Cite news |date=28 December 2006 |title=Britain to make its final payment on World War II loan from U.S. |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2006/12/28/business/worldbusiness/28iht-nazi.4042453.html |access-date=25 August 2011 |archive-date=20 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170820022220/http://www.nytimes.com/2006/12/28/business/worldbusiness/28iht-nazi.4042453.html |url-status=live}}</ref> ಆದರೆ ಅದು ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪ್ ಅನ್ನು ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಿದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಯುದ್ಧದಿಂದ ಉಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{Cite news |last=Reynolds |first=David |date=17 April 2011 |title=Britain's War Machine by David Edgerton – review |work=The Guardian |location=London |url=https://www.theguardian.com/books/2011/apr/17/britains-war-machine-david-edgerton-review |access-date=10 May 2020 |archive-date=12 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200612130213/https://www.theguardian.com/books/2011/apr/17/britains-war-machine-david-edgerton-review |url-status=live}}</ref> ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ತಕ್ಷಣದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಲೇಬರ್ ಸರ್ಕಾರವು ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್ ಅಟ್ಲೀ ಅವರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಮೂಲಾಗ್ರ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಇದು ನಂತರದ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು.<ref>{{Cite book |last=Francis |first=Martin |title=Ideas and policies under Labour, 1945–1951: Building a new Britain |publisher=Manchester University Press |year=1997 |isbn=978-0-7190-4833-3 |pages=225–233}}</ref> ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉಪಯುಕ್ತತೆಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಕಲ್ಯಾಣ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರ, ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸಿದ ಆರೋಗ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite book |last=Lee |first=Stephen J. |url=https://archive.org/details/aspectsbritishpo00lees |title=Aspects of British political history, 1914–1995 |publisher=Routledge |year=1996 |isbn=978-0-415-13103-2 |location=London; New York |pages=[https://archive.org/details/aspectsbritishpo00lees/page/n183 173]–199 |url-access=limited}}</ref> ವಸಾಹತುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಏರಿಕೆಯು ಮೊದಲ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್ನ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯ ನಂತರ ಅದರ ಬಹಳಷ್ಟು ಕುಗ್ಗಿದ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಾನದೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಯಿತು, ಆದ್ದರಿಂದ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ವಿಮೋಚನೆಯ ನೀತಿಯು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite book |last=Brown |first=Judith |author-link=Judith M. Brown |url=https://books.google.com/books?id=CpSvK3An3hwC |title=The Twentieth Century, The Oxford History of the British Empire Volume IV |publisher=Oxford University Press |year=1998 |isbn=978-0-19-924679-3 |ref=refOHBEv4 |access-date=22 July 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140103114315/http://books.google.com/books?id=CpSvK3An3hwC |archive-date=3 January 2014 |url-status=live}} p. 319.</ref><ref>{{cite book |last=Louis |first=Wm. Roger |url=https://books.google.com/books?id=NQnpQNKeKKAC |title=Ends of British Imperialism: The Scramble for Empire, Suez and Decolonization |publisher=I.B. Tauris |year=2006 |isbn=978-1-84511-347-6 |ref=refLouis2006 |access-date=22 July 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170222045215/https://books.google.com/books?id=NQnpQNKeKKAC |archive-date=22 February 2017 |url-status=live}} p. 337.</ref><ref>{{cite book |last=Abernethy |first=David |url=https://books.google.com/books?id=ennqNS1EOuMC |title=The Dynamics of Global Dominance, European Overseas Empires 1415–1980 |publisher=Yale University Press |year=2000 |isbn=978-0-300-09314-8 |ref=refAbernethy2000 |access-date=22 July 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111214082531/http://books.google.com/books?id=ennqNS1EOuMC |archive-date=14 December 2011 |url-status=live}} p. 146.</ref> 1947 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite book |last=Larres |first=Klaus |url=https://books.google.com/books?id=7D66_9YOof4C&pg=PA118 |title=A companion to Europe since 1945 |publisher=Wiley-Blackwell |year=2009 |isbn=978-1-4051-0612-2 |location=Chichester |page=118 |access-date=29 September 2020 |archive-date=28 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240328141350/https://books.google.com/books?id=7D66_9YOof4C&pg=PA118 |url-status=live}}</ref> ಮುಂದಿನ ಮೂರು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಸಾಹತುಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡವು ಮತ್ತು ಅನೇಕವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ನ ಸದಸ್ಯರಾದವು.<ref>{{Cite web |date=19 March 2009 |title=Country List |url=http://www.thecommonwealth.org/Templates/System/YearbookHomePage.asp?NodeID=152099&load=countrylist |archive-url=https://web.archive.org/web/20130506071236/http://www.thecommonwealth.org/Templates/System/YearbookHomePage.asp?NodeID=152099&load=countrylist |archive-date=6 May 2013 |access-date=8 March 2015 |publisher=[[Commonwealth Secretariat]]}}</ref> UK ಪರಮಾಣು ಆಯುಧಗಳ ಶಸ್ತ್ರಾಗಾರವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಮೂರನೇ ದೇಶವಾಗಿದೆ, 1952 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಮೊದಲ ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್ ಪರೀಕ್ಷೆ, ಆಪರೇಷನ್ ಹರಿಕೇನ್ ಆಗಿತ್ತು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಬ್ರಿಟನ್ನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಾತ್ರದ ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಮಿತಿಗಳನ್ನು 1956 ರ ಸೂಯೆಜ್ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಿಂದ ವಿವರಿಸಲಾಯಿತು. 1950 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಕೊರತೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಸರ್ಕಾರವು ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ದೇಶಗಳಿಂದ ವಲಸೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿತು. ನಂತರದ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ UK ಹೆಚ್ಚು ಬಹುಜನಾಂಗೀಯ ಮತ್ತು ಬಹುಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಮಾಜವಾಯಿತು.<ref>{{Cite book |last=Julios |first=Christina |url=https://books.google.com/books?id=s3RQ4dsFEkoC&pg=PA84 |title=Contemporary British identity: English language, migrants, and public discourse |publisher=Ashgate |year=2008 |isbn=978-0-7546-7158-9 |series=Studies in migration and diaspora |location=Aldershot |page=84 |access-date=29 September 2020 |archive-date=28 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240328141350/https://books.google.com/books?id=s3RQ4dsFEkoC&pg=PA84 |url-status=live}}</ref> 1950 ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧ ಮತ್ತು 1960 ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವನ ಮಟ್ಟವು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯು ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ನಂತಹ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿತ್ತು. 1969 ರಲ್ಲಿ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ತನ್ನ ಮತದಾನದ ವಯಸ್ಸನ್ನು 18 ಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಿದ ಮೊದಲ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite journal |last1=Loughran |first1=Thomas |last2=Mycock |first2=Andrew |last3=Tonge |first3=Jonathan |date=3 April 2021 |title=A coming of age: how and why the UK became the first democracy to allow votes for 18-year-olds |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/13619462.2021.1890589 |journal=Contemporary British History |volume=35 |issue=2 |pages=284–313 |doi=10.1080/13619462.2021.1890589 |issn=1361-9462 |s2cid=233956982 |access-date=24 May 2024 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604093606/https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/13619462.2021.1890589 |url-status=live |url-access=subscription}}</ref> ಯುರೋಪಿಯನ್ ಏಕೀಕರಣದ ದಶಕಗಳ-ದೀರ್ಘ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ UK 1954 ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿತ್ತು. 1960 ರಲ್ಲಿ UK ಯುರೋಪಿಯನ್ ಫ್ರೀ ಟ್ರೇಡ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ (EFTA) ನ ಏಳು ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ 1973 ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ತೊರೆದು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು (EC) ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು. 1975 ರ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಲ್ಲಿ 67 ಪ್ರತಿಶತ ಜನರು ಅದರಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಲು ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದರು.<ref>{{Cite news |title=1975: UK embraces Europe in referendum |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/june/6/newsid_2499000/2499297.stm |access-date=8 March 2015 |archive-date=20 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180620044520/http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/june/6/newsid_2499000/2499297.stm |url-status=live}}</ref> EC 1993 ರಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್ (EU) ಆದಾಗ, UK 12 ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. 1960 ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಿಂದ, ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಮತ್ತು ಅರೆಸೈನಿಕ ಹಿಂಸಾಚಾರವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು, ಇದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ UK ಯ ಇತರ ಭಾಗಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು, ಇದನ್ನು ಟ್ರಬಲ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 1998 ರ ಬೆಲ್ಫಾಸ್ಟ್ "ಗುಡ್ ಫ್ರೈಡೆ" ಒಪ್ಪಂದದೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite book |last=Aughey |first=Arthur |url=https://archive.org/details/politicsnorthern00augh |title=The Politics of Northern Ireland: Beyond the Belfast Agreement |publisher=Routledge |year=2005 |isbn=978-0-415-32788-6 |location=London |page=[https://archive.org/details/politicsnorthern00augh/page/n15 7] |url-access=limited}}; "ದಿ ಟ್ರಬಲ್ಸ್ ಮುಗಿದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಕೊಲೆ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಕೆಲವು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳು ತಮ್ಮ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು." {{Cite book |last=Holland |first=Jack |url=https://archive.org/details/hopeagainsthisto00holl/page/221 |title=Hope against History: The Course of Conflict in Northern Ireland |publisher=Henry Holt |year=1999 |isbn=978-0-8050-6087-4 |location=New York |page=[https://archive.org/details/hopeagainsthisto00holl/page/221 221]}}; Elliot, Marianne (2007). ''ದಿ ಲಾಂಗ್ ರೋಡ್ ಟು ಪೀಸ್ ಇನ್ ನಾರ್ದರ್ನ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್: ಪೀಸ್ ಲೆಕ್ಚರ್ಸ್ ಫ್ರಮ್ ದಿ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಐರಿಶ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ ಅಟ್ ಲಿವರ್ಪೂಲ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ.'' ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಲಿವರ್ಪೂಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಐರಿಶ್ ಸ್ಟಡೀಸ್, ಲಿವರ್ಪೂಲ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್. ಪು. 2. {{ISBN|978-1-84631-065-2}}.</ref> 1970 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕಲಹದ ಅವಧಿಯ ನಂತರ, ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ಥ್ಯಾಚರ್ ನೇತೃತ್ವದ 1980 ರ ದಶಕದ ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿವ್ ಸರ್ಕಾರವು ಮಾನಿಟರಿಸಂ, ನಿಯಂತ್ರಣ ಮುಕ್ತೀಕರಣ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹಣಕಾಸು ವಲಯದ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, 1986 ರಲ್ಲಿ ಬಿಗ್ ಬ್ಯಾಂಗ್) ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು, ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಕಂಪನಿಗಳ ಮಾರಾಟ (ಖಾಸಗೀಕರಣ), ಮತ್ತು ಇತರರಿಗೆ ಸಬ್ಸಿಡಿಗಳನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಆಮೂಲಾಗ್ರ ನೀತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.<ref>{{Cite book |last=Dorey |first=Peter |title=British politics since 1945 |url=https://archive.org/details/britishpoliticss0000dore |publisher=Blackwell |year=1995 |isbn=978-0-631-19075-2 |series=Making contemporary Britain |location=Oxford |pages=[https://archive.org/details/britishpoliticss0000dore/page/164 164]–223}}</ref> 1982 ರಲ್ಲಿ, ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ ದಕ್ಷಿಣ ಜಾರ್ಜಿಯಾ ಮತ್ತು ಫಾಕ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿತು, ಇದು 10-ವಾರಗಳ ಫಾಕ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ ಪಡೆಗಳು ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ದ್ವೀಪಗಳ ನಿವಾಸಿಗಳು 2013 ರ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದಂತೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾರೆ. 1984 ರಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಗಣನೀಯ ಉತ್ತರ ಸಮುದ್ರದ ತೈಲ ಆದಾಯದ ಒಳಹರಿವಿನಿಂದ ಸಹಾಯ ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{Cite book |last1=Griffiths, Alan |url=http://vig.pearsoned.co.uk/catalog/uploads/Griffiths_C01.pdf |title=Applied Economics |last2=Wall, Stuart |publisher=Financial Times Press |year=2007 |isbn=978-0-273-70822-3 |edition=11th |location=Harlow |page=6 |access-date=26 December 2010 |archive-date=23 August 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090823124048/http://vig.pearsoned.co.uk/catalog/uploads/Griffiths_C01.pdf |url-status=dead}}</ref> ಇನ್ನೊಂದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಜಿಬ್ರಾಲ್ಟರ್,<ref>{{cite wikisource |title=Peace and Friendship Treaty of Utrecht between Spain and Great Britain}}</ref> ಪ್ರಮುಖ ಸೈನಿಕ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ; 2002 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಪೇನ್ ಜೊತೆಗಿನ ಹಂಚಿಕೆಯ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು. 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ಗೆ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಆಡಳಿತಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಯೊಂದಿಗೆ UK ನ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite journal |last=Keating |first=Michael |date=1 January 1998 |title=Reforging the Union: Devolution and Constitutional Change in the United Kingdom |url=https://archive.org/details/sim_publius_winter-1998_28_1/page/217 |journal=Publius: The Journal of Federalism |volume=28 |issue=1 |pages=217–234 |doi=10.1093/oxfordjournals.pubjof.a029948}}</ref> ವಿಧ್ಯುಕ್ತ ಸೇರ್ಪಡೆಯು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಮಾವೇಶವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ನಂತರ ನಡೆಯಿತು. UK ಜಾಗತಿಕ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು NATO ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಹಾ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು.<ref name="David M. McCourt">{{Cite book |last=McCourt |first=David |url=https://books.google.com/books?id=lwpOnwEACAAJ&q=Britain+and+World+Power+Since+1945:+Constructing+a+Nation%27s+Role+in+International+Politics |title=Britain and World Power Since 1945: Constructing a Nation's Role in International Politics |publisher=[[University of Michigan Press]] |year=2014 |isbn=978-0-472-07221-7 |access-date=21 October 2020 |archive-date=28 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240328141741/https://books.google.com/books?id=lwpOnwEACAAJ&q=Britain+and+World+Power+Since+1945:+Constructing+a+Nation%27s+Role+in+International+Politics |url-status=live}}</ref> === 21 ನೇ ಶತಮಾನ === [[File:Johnson signed Brexit Withdrawal Agreement.jpg|thumb|ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಬೋರಿಸ್ ಜಾನ್ಸನ್ 2020 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರೆಕ್ಸಿಟ್ ವಾಪಸಾತಿ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಇದು EU ನಿಂದ UK ಅನ್ನು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.]] 21 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ "ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಯುದ್ಧ"ಕ್ಕೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ನ ವಿಧಾನವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸಿತು.<ref>{{Cite news |last=McSmith |first=Andy |date=5 July 2016 |title=The inside story of how Tony Blair led Britain to war in Iraq |work=Independent |location=London |url=https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/chilcot-report-iraq-war-inquiry-tony-blair-george-bush-us-uk-what-happened-a7119761.html |access-date=17 February 2022 |archive-date=4 July 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160704200931/https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/chilcot-report-iraq-war-inquiry-tony-blair-george-bush-us-uk-what-happened-a7119761.html |url-status=live}}</ref> ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಡೆಗಳು ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡಿದವು, ಆದರೆ ಇರಾಕ್ನಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್ನ ಮಿಲಿಟರಿ ನಿಯೋಜನೆಯು ವಿವಾದವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು, ಇದು ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ನೇತೃತ್ವದ ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ಕಂಡಿತು.<ref>{{Cite news |last=Adams |first=Tim |date=11 February 2023 |title='A beautiful outpouring of rage': did Britain's biggest ever protest change the world? |work=The Observer |location=London |url=https://www.theguardian.com/uk-news/2023/feb/11/slugs-iraq-war-london-protest-2003-legacy |access-date=5 June 2023 |archive-date=6 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406052000/https://www.theguardian.com/uk-news/2023/feb/11/slugs-iraq-war-london-protest-2003-legacy |url-status=live}}</ref> ಮಹಾ ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತ (2007–2010) ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು,<ref name="Latest UK GDP data">{{cite web |date=20 December 2013 |title=Quarterly National Accounts – National accounts aggregates (ABMI Gross Domestic Product: chained volume measures: Seasonally adjusted £m, constant prices) |url=http://www.ons.gov.uk/ons/datasets-and-tables/data-selector.html?cdid=ABMI&dataset=qna&table-id=A2 |publisher=Office for National Statistics |access-date=28 July 2023 |archive-date=29 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150929150429/http://www.ons.gov.uk/ons/datasets-and-tables/data-selector.html?cdid=ABMI&dataset=qna&table-id=A2 |url-status=live}}</ref> ಮತ್ತು ನಂತರ ದುರ್ಬಲ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ನಿಶ್ಚಲತೆಯ ಅವಧಿಯುಂಟಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |last=Harari |first=Daniel |date=16 July 2024 |title=Low growth: The economy's biggest challenge |url=https://commonslibrary.parliament.uk/low-growth-the-economys-biggest-challenge/#:~: |access-date=16 April 2025 |website=House of Commons Library}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Rees |first1=Tom |last2=Atkinson |first2=Andrew |last3=Aldrick |first3=Philip |date=12 March 2023 |title=A Lost Decade Worse Than Japan's Threatens to Change UK Forever |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2023-03-12/a-lost-decade-worse-than-japan-s-threatens-to-change-uk-forever |access-date=16 April 2025 |work=[[Bloomberg News]] |archive-date=13 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230313051724/https://www.bloomberg.com/news/articles/2023-03-12/a-lost-decade-worse-than-japan-s-threatens-to-change-uk-forever |url-status=live }}</ref> 2010 ರ ಕ್ಯಾಮರೂನ್-ಕ್ಲೆಗ್ ಮೈತ್ರಿ ಸರ್ಕಾರವು ಗಣನೀಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿರುವ ಮಿತವ್ಯಯ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು.<ref>{{Cite news |date=7 November 2022 |title=What is austerity and where could 'eye-watering' cuts fall now? |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/63304224 |access-date=28 July 2023 |archive-date=28 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230728105646/https://www.bbc.com/news/63304224 |url-status=live}}</ref> 2014 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ನಡೆದ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಮತದಾರರು 55.3 ರಿಂದ 44.7 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಮತಗಳಿಂದ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಭಾಗವಾಗಿ ಉಳಿಯಲು ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |title=Scottish independence referendum – Results |url=https://www.bbc.co.uk/news/events/scotland-decides/results |access-date=18 February 2022 |website=BBC News |archive-date=18 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140918212409/https://www.bbc.co.uk/news/events/scotland-decides/results |url-status=live}}</ref> 2016 ರಲ್ಲಿ, UK ಯಲ್ಲಿ 51.9 ಪ್ರತಿಶತ ಮತದಾರರು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್ (EU) ತೊರೆಯಲು ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದರು.<ref>{{Cite news |date=24 June 2016 |title=In stunning decision, Britain votes to leave the E.U. |newspaper=[[The Washington Post]] |url=https://www.washingtonpost.com/world/britons-head-to-the-polls-for-historic-vote-on-eu/2016/06/23/0d466fb0-34a7-11e6-ab9d-1da2b0f24f93_story.html |access-date=24 June 2016 |first1=Griff |last1=Witte |first2=Karla |last2=Adam |first3=Dan |last3=Balz |archive-date=30 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221130215030/https://www.washingtonpost.com/world/britons-head-to-the-polls-for-historic-vote-on-eu/2016/06/23/0d466fb0-34a7-11e6-ab9d-1da2b0f24f93_story.html |url-status=live}}</ref> UK 2020 ರಲ್ಲಿ EU ಅನ್ನು ತೊರೆದಿತು.<ref>{{Cite news |date=1 January 2021 |title=Brexit: New era for UK as it completes separation from European Union |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/uk-politics-55502781 |access-date=18 February 2022 |archive-date=14 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210114212309/https://www.bbc.com/news/uk-politics-55502781 |url-status=live}}</ref> 1 ಮೇ 2021 ರಂದು EU-UK ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರ ಒಪ್ಪಂದ, UK ಮತ್ತು EU ನಡುವಿನ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದವು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು.<ref name="commission.europa.eu">{{Cite web |title=The EU-UK Trade and Cooperation Agreement |url=https://commission.europa.eu/strategy-and-policy/relations-non-eu-countries/relations-united-kingdom/eu-uk-trade-and-cooperation-agreement_en |archive-url=https://web.archive.org/web/20230325155905/https://commission.europa.eu/strategy-and-policy/relations-non-eu-countries/relations-united-kingdom/eu-uk-trade-and-cooperation-agreement_en |archive-date=25 March 2023 |access-date=25 March 2023}}</ref><ref>{{Cite web |access-date=12 September 2025 |title=Free Trade Agreements EU-UK |url=https://rtais.wto.org/UI/PublicShowRTAIDCard.aspx?rtaid=1137}}</ref> COVID-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು, ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಅಡಚಣೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು 2020 ಮತ್ತು 2021 ರಲ್ಲಿ ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯದ ಮೇಲೆ ದೂರಗಾಮಿ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರಿತು.<ref name="GOVUK">{{cite web |url=https://coronavirus.data.gov.uk/ |title=Coronavirus (COVID-19) in the UK |website=[[gov.uk]] |publisher=Government of the United Kingdom |access-date=15 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210501022145/https://coronavirus.data.gov.uk/ |archive-date=1 May 2021}}</ref><ref>{{Cite web |title=Coronavirus and the impact on output in the UK economy: April 2020 |url=https://www.ons.gov.uk/economy/grossdomesticproductgdp/articles/coronavirusandtheimpactonoutputintheukeconomy/april2020 |access-date=2 August 2020 |publisher=Government of the United Kingdom |website=ons.gov.uk |archive-date=2 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200802031859/https://www.ons.gov.uk/economy/grossdomesticproductgdp/articles/coronavirusandtheimpactonoutputintheukeconomy/april2020 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |last=Walker |first=Andrew |date=10 June 2020 |title=Coronavirus: UK economy could be among worst hit of leading nations, says OECD |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/business-52991913 |access-date=2 August 2020 |archive-date=18 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200818031423/https://www.bbc.com/news/business-52991913 |url-status=live}}</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅನುಮೋದಿತ COVID-19 ಲಸಿಕೆಯನ್ನು ಬಳಸಿದ ದೇಶವಾಗಿದೆ. UK ನಲ್ಲಿ ಲಸಿಕೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದರಿಂದ ವಿತರಣೆಯು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿರಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.<ref>{{Cite web |title=Landmark moment as first NHS patient receives COVID-19 vaccination |url=https://www.england.nhs.uk/2020/12/landmark-moment-as-first-nhs-patient-receives-covid-19-vaccination/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230225194320/https://www.england.nhs.uk/2020/12/landmark-moment-as-first-nhs-patient-receives-covid-19-vaccination/ |archive-date=25 February 2023 |website=NHS |date=8 December 2020}}</ref><ref>{{Cite web |title=Oxford University/AstraZeneca COVID-19 vaccine approved |url=https://www.gov.uk/government/news/oxford-universityastrazeneca-covid-19-vaccine-approved |archive-url=https://web.archive.org/web/20230225194442/https://www.gov.uk/government/news/oxford-universityastrazeneca-covid-19-vaccine-approved |archive-date=25 February 2023 |website=UK Government}}</ref> == ಭೂಗೋಳ == [[File:MODIS - Great Britain and Northern Ireland - 2012-06-04 during heat wave (cropped).jpg|thumb|upright|ಶೆಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರ]] ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣವು ಸರಿಸುಮಾರು {{Convert|244376|km2|sqmi|order=flip}},{{efn|name=ONSArea}}<ref name="ONS Standard Area Measurement" /> ಇದರ ಭೂ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವು {{convert|242741|km2|sqmi|order=flip}} ಆಗಿದೆ.<ref name="ONS Standard Area Measurement" /> ಇದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ<ref>[[ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಿಘಂಟು]]: "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದ್ವೀಪಗಳು: ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ಐಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನ್ ಮತ್ತು ಚಾನಲ್ ದ್ವೀಪಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಅವುಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಕರಾವಳಿ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪದ."</ref> ಮತ್ತು ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ದ್ವೀಪ, ಐರ್ಲೆಂಡ್ ದ್ವೀಪದ ಈಶಾನ್ಯ ಆರನೇ ಒಂದು ಭಾಗ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಸಣ್ಣ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಅಂದರೆ ಇದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="ONS Geography Guide">{{cite web |url=https://geoportal.statistics.gov.uk/datasets/d1f39e20edb940d58307a54d6e1045cd/about |title=A Beginner's Guide to UK Geography (2023) |author=<!--Not stated--> |date=4 February 2025 |website=Open Geography Portal |publisher=Office for National Statistics |access-date=14 May 2025}}</ref> ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಉತ್ತರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಸಮುದ್ರದ ನಡುವೆ ಇದೆ, ಇದರ ಆಗ್ನೇಯ ಕರಾವಳಿಯು ಉತ್ತರ ಫ್ರಾನ್ಸ್ನ ಕರಾವಳಿಯಿಂದ {{Convert|35|km|mi|0|order=flip}} ದೂರದಲ್ಲಿದೆ, ಇದರಿಂದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಾಲುವೆಯಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref name="factbook">{{Cite web |title=United Kingdom |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-kingdom |access-date=21 January 2007 |website=[[The World Factbook]] |publisher=Central Intelligence Agency |archive-date=9 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221834/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-kingdom |url-status=dead}}</ref> ಹತ್ತಿರದ ದ್ವೀಪ ರಾಜಕೀಯ ಘಟಕಗಳಾದ ಐಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನ್, ಜರ್ಸಿ ಮತ್ತು ಗುರ್ನ್ಸಿ ಗಳು ಕ್ರೌನ್ ಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸಿಗಳಾಗಿವೆ, ಅವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜನೊಂದಿಗೆ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿವೆ, ಆದರೆ ಅವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಅಥವಾ ಅದರ ಮೂರು ನ್ಯಾಯವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳು ಅಥವಾ ನಾಲ್ಕು ದೇಶಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ರೂಪಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ಅವರ ಬಾಹ್ಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಐಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನ್ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ದ್ವೀಪದ ನಡುವೆ ಐರಿಶ್ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದೆ, ಆದರೆ ಚಾನಲ್ ದ್ವೀಪಗಳು ಉತ್ತರ ಫ್ರಾನ್ಸ್ನ ಕರಾವಳಿಯಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿವೆ. ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿರುವ ರಾಯಲ್ ಗ್ರೀನ್ವಿಚ್ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯವನ್ನು 1884 ರ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೆರಿಡಿಯನ್ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಮೆರಿಡಿಯನ್ ನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವ ಬಿಂದುವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |last=ROG Learning Team |date=23 August 2002 |title=The Prime Meridian at Greenwich |url=http://www.rmg.co.uk/explore/astronomy-and-time/astronomy-facts/history/the-prime-meridian-at-greenwich |archive-url=https://web.archive.org/web/20151107023957/http://www.rmg.co.uk/explore/astronomy-and-time/astronomy-facts/history/the-prime-meridian-at-greenwich |archive-date=7 November 2015 |access-date=11 September 2012 |website=Royal Museums Greenwich}}</ref><ref>{{Cite news |date=13 August 2015 |title=Greenwich Royal Observatory: How the Prime Meridian line is actually 100 metres away from where it was believed to be |work=Independent |location=London |url=https://www.independent.co.uk/news/science/greenwich-royal-observatory-how-the-prime-meridian-line-is-actually-100-metres-away-from-where-it-10452386.html |access-date=13 December 2018 |archive-date=23 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190323081414/https://www.independent.co.uk/news/science/greenwich-royal-observatory-how-the-prime-meridian-line-is-actually-100-metres-away-from-where-it-10452386.html |url-status=live}}</ref> UK 49° ಮತ್ತು 61° N ಅಕ್ಷಾಂಶಗಳು ಮತ್ತು 9° W ಮತ್ತು 2° E ರೇಖಾಂಶಗಳ ನಡುವೆ ಇದೆ. ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಗಣರಾಜ್ಯ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನೊಂದಿಗೆ {{Convert|499|km|mi|0|adj=on|order=flip}} ಭೂ ಗಡಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ<ref name="factbook" /> ಮತ್ತು {{Convert|650|km|mi|0|adj=on|order=flip}} ಕರಾವಳಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="NI coastline">{{Cite web |title=Northern Ireland Coastal and Marine Forum |url=https://library2.nics.gov.uk/pdf/dard/2014/EEUD.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20241123094028/https://library2.nics.gov.uk/pdf/dard/2014/EEUD.pdf |archive-date=23 November 2024 |access-date=13 March 2025 |publisher=Northern Ireland Coastal and Marine Forum}}</ref> ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಪ್ರಮುಖ ದ್ವೀಪಗಳ ಕರಾವಳಿಯ ಉದ್ದವು ಸುಮಾರು {{Convert|31368|km|mi|0|order=flip}} ಉದ್ದವಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ದ್ವೀಪ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ನ ಕರಾವಳಿಯು {{Convert|17820|km|mi|0|order=flip}} ಆಗಿದೆ,<ref name="UK coastline">{{Cite web |last=Darkes |first=Giles |date=January 2008 |title=How long is the UK coastline? |url=http://www.cartography.org.uk/default.asp?contentID=749 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120522042745/http://www.cartography.org.uk/default.asp?contentID=749 |archive-date=22 May 2012 |access-date=24 January 2015 |publisher=The [[British Cartographic Society]]}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ ಕರಾವಳಿ ವಿರೋಧಾಭಾಸದ ಕಾರಣ ಅಳತೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಬದಲಾಗಬಹುದು.<ref>{{Cite web |last=Weiner |first=Sophie |date=3 March 2018 |title=Why it's Impossible to Accurately Measure a Coastline |url=https://www.popularmechanics.com/science/environment/a19068718/why-its-impossible-to-accurately-measure-a-coastline/ |access-date=29 June 2024 |website=Popular Mechanics |archive-date=29 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240629025825/https://www.popularmechanics.com/science/environment/a19068718/why-its-impossible-to-accurately-measure-a-coastline/ |url-status=live}}</ref> ಇದು ಚಾನಲ್ ಸುರಂಗದ ಮೂಲಕ ಖಂಡದ ಯುರೋಪ್ಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು {{Convert|50|km|mi|0|order=flip}} ({{Convert|38|km|mi|0|order=flip}} ನೀರೊಳಗೆ) ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಉದ್ದವಾದ ನೀರೊಳಗಿನ ಸುರಂಗವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=The Channel Tunnel |url=http://www.eurotunnel.com/ukcP3Main/ukcCorporate/ukcTunnelInfrastructure/ukcInfrastructure |archive-url=https://web.archive.org/web/20101218114514/http://www.eurotunnel.com/ukcP3Main/ukcCorporate/ukcTunnelInfrastructure/ukcInfrastructure |archive-date=18 December 2010 |access-date=8 March 2015 |publisher=Eurotunnel}}</ref> UK ನಾಲ್ಕು ಭೂಮಿಯ ಪರಿಸರ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಅಗಲ-ಎಲೆಗಳ ಕಾಡುಗಳು, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ತಗ್ಗುನೆಲ ಬೀಚ್ ಕಾಡುಗಳು, ಉತ್ತರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ತೇವಾಂಶ ಮಿಶ್ರ ಕಾಡುಗಳು, ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲೆಡೋನಿಯನ್ ಕೋನಿಫರ್ ಕಾಡುಗಳು.<ref>{{Cite journal |last1=Dinerstein |first1=Eric |last2=Olson |first2=David |last3=Joshi |first3=Anup |last4=Vynne |first4=Carly |last5=Burgess |first5=Neil D. |last6=Wikramanayake |first6=Eric |last7=Hahn |first7=Nathan |last8=Palminteri |first8=Suzanne |last9=Hedao |first9=Prashant |last10=Noss |first10=Reed |last11=Hansen |first11=Matt |last12=Locke |first12=Harvey |last13=Ellis |first13=Erle C |last14=Jones |first14=Benjamin |last15=Barber |first15=Charles Victor |display-authors=1 |year=2017 |title=An Ecoregion-Based Approach to Protecting Half the Terrestrial Realm |journal=BioScience |volume=67 |issue=6 |pages=534–545 |doi=10.1093/biosci/bix014 |issn=0006-3568 |pmc=5451287 |pmid=28608869 |doi-access=free |last16=Hayes |first16=Randy |last17=Kormos |first17=Cyril |last18=Martin |first18=Vance |last19=Crist |first19=Eileen |last20=Sechrest |first20=Wes |last21=Price |first21=Lori |last22=Baillie |first22=Jonathan E. M. |last23=Weeden |first23=Don |last24=Suckling |first24=Kierán |last25=Davis |first25=Crystal |last26=Sizer |first26=Nigel |last27=Moore |first27=Rebecca |last28=Thau |first28=David |last29=Birch |first29=Tanya |last30=Potapov |first30=Peter |last31=Turubanova |first31=Svetlana |last32=Tyukavina |first32=Alexandra |last33=de Souza |first33=Nadia |last34=Pintea |first34=Lilian |last35=Brito |first35=José C. |last36=Llewellyn |first36=Othman A. |last37=Miller |first37=Anthony G. |last38=Patzelt |first38=Annette |last39=Ghazanfar |first39=Shahina A. |last40=Timberlake |first40=Jonathan |last41=Klöser |first41=Heinz |last42=Shennan-Farpón |first42=Yara |last43=Kindt |first43=Roeland |last44=Lillesø |first44=Jens-Peter Barnekow |last45=van Breugel |first45=Paulo |last46=Graudal |first46=Lars |last47=Voge |first47=Maianna |last48=Al-Shammari |first48=Khalaf F. |last49=Saleem |first49=Muhammad}}</ref> UK ನಲ್ಲಿನ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶವು 2023 ರಲ್ಲಿ 3.25 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರ್ಗಳೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಅದರ ಭೂ ಪ್ರದೇಶದ 13 ಪ್ರತಿಶತವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=https://www.forestresearch.gov.uk/tools-and-resources/statistics/statistics-by-topic/woodland-statistics/ |title=Woodland Statistics, Key findings |work=Forest Research |access-date=8 July 2023 |archive-date=2 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230802030149/https://www.forestresearch.gov.uk/tools-and-resources/statistics/statistics-by-topic/woodland-statistics/ |url-status=live}}</ref> === ಹವಾಮಾನ === ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವು ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಂಪಾದ ತಾಪಮಾನ ಮತ್ತು ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಮಳೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref name="factbook" /> ತಾಪಮಾನವು ಋತುಗಳೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅಪರೂಪವಾಗಿ {{Convert|0|C|lk=on}} ಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗೆ ಅಥವಾ {{Convert|30|C}} ಮೇಲೆ ಏರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |title=Hottest day of each year from 1900 |url=https://www.trevorharley.com/hottest-day-of-each-year-from-1900.html |website=trevorharley.com |access-date=23 November 2019 |archive-date=16 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616173152/https://www.trevorharley.com/hottest-day-of-each-year-from-1900.html |url-status=live}}; {{Cite web |title=Coldest day of each year from 1900 |url=https://www.trevorharley.com/coldest-days-of-each-year-from-1900.html |website=trevorharley.com |access-date=23 November 2019 |archive-date=9 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709173537/https://www.trevorharley.com/coldest-days-of-each-year-from-1900.html |url-status=live}}</ref> ಕರಾವಳಿಯಿಂದ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್, ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ಉಪಧ್ರುವೀಯ ಸಾಗರಿಕ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎತ್ತರಗಳು ಖಂಡಾಂತರ ಉಪಾರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಪರ್ವತಗಳು ತುಂಡ್ರಾ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite web |date=9 August 2016 |title=English: A map of Köppen climate types in the United Kingdom (SVG version) |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:UK_K%C3%B6ppen.svg |access-date=23 November 2019 |archive-date=9 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709202702/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:UK_K%C3%B6ppen.svg |url-status=live}}</ref> ಪ್ರಚಲಿತ ಗಾಳಿಯು ನೈಋತ್ಯದಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರದಿಂದ ಸೌಮ್ಯ ಮತ್ತು ತೇವದ ಹವಾಮಾನದ ಆಗಾಗ್ಗೆ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ತರುತ್ತದೆ,<ref name="factbook" /> ಆದರೂ ಪೂರ್ವದ ಭಾಗಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಈ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದಿವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಳೆಯು ಪಶ್ಚಿಮ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವುದರಿಂದ, ಪೂರ್ವದ ಭಾಗಗಳು ಶುಷ್ಕವಾಗಿವೆ. ಗಲ್ಫ್ ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ನಿಂದ ಬೆಚ್ಚಗಾಗುವ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಪ್ರವಾಹಗಳು ಸೌಮ್ಯ ಚಳಿಗಾಲವನ್ನು ತರುತ್ತವೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ, ಅಲ್ಲಿ ಚಳಿಗಾಲವು ತೇವವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು. ಬೇಸಿಗೆಗಳು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ ಬೆಚ್ಚಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ತಂಪಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಸಂತಕಾಲದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಹಿಮಪಾತ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು, ಮತ್ತು ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಂದ ದೂರವಿರುವ ಆಳಕ್ಕೆ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |title=Atlantic Ocean Circulation (Gulf Stream) |url=http://ukclimateprojections.metoffice.gov.uk/23152 |access-date=8 March 2015 |website=UK Climate Projections |publisher=Met Office |archive-date=17 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017162552/http://ukclimateprojections.metoffice.gov.uk/23152 |url-status=live}}</ref> 1971 ಮತ್ತು 2000 ರ ನಡುವೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ಒಟ್ಟು ವಾರ್ಷಿಕ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು 1,339.7 ಗಂಟೆಗಳು.<ref name="ukaverages">{{cite web |title=UK 1971–2000 averages |url=http://www.metoffice.gov.uk/climate/uk/averages/19712000/areal/uk.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090705140124/http://www.metoffice.gov.uk/climate/uk/averages/19712000/areal/uk.html |archive-date=5 July 2009 |access-date=4 August 2007 |publisher=Met Office}}</ref> ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿನ ಗಂಟೆಗಳು ವರ್ಷಕ್ಕೆ 1,200 ರಿಂದ ಸುಮಾರು 1,580 ಗಂಟೆಗಳವರೆಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ.<ref name="met off climate series">{{Cite web |url=https://www.metoffice.gov.uk/research/climate/maps-and-data/uk-temperature-rainfall-and-sunshine-time-series |title=UK temperature, rainfall and sunshine time series |website=Met Office |access-date=31 December 2022 |archive-date=17 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191017203556/https://www.metoffice.gov.uk/research/climate/maps-and-data/uk-temperature-rainfall-and-sunshine-time-series |url-status=live}}</ref> ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯು ದೇಶದ ಮೇಲೆ ಗಂಭೀರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ. 2023 ರಲ್ಲಿ ಆಹಾರದ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗವು ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |last1=Smeeton |first1=George |title=Families hit by £605 food bill as extreme weather and energy crisis bites |url=https://eciu.net/media/press-releases/2023/families-hit-by-605-food-bill-as-extreme-weather-and-energy-crisis-bites |website=Energy & Climate Intelligence Unit |date=28 November 2023 |access-date=19 July 2024 |archive-date=16 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240716124143/https://eciu.net/media/press-releases/2023/families-hit-by-605-food-bill-as-extreme-weather-and-energy-crisis-bites |url-status=live}}</ref> 2024 ರಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಪರಿಸರ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ 180 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 5 ನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |title=2024 Environmental Performance Index |url=https://epi.yale.edu/measure/2024/EPI |access-date=27 May 2025 |website=Environmental Performance Index |language=en |archive-date=10 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240710023935/https://epi.yale.edu/measure/2024/EPI |url-status=live }}</ref> UK ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯು 2050 ರ ವೇಳೆಗೆ ನಿವ್ವಳ ಶೂನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಒಂದು ಕಾನೂನನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=UK net zero target |url=https://www.instituteforgovernment.org.uk/explainers/net-zero-target#:~:text=In%20June%202019%2C%20parliament%20passed,to%201990%20levels%20by%202050.&text=Prior%20to%20this%2C%20the%20UK,1990%20levels%2C%20also%20by%202050. |access-date=20 March 2024 |website=Institute for Government |date=20 April 2020|last=Shepheard|first=Marcus}}</ref>{{Update after|2050|01|01|category|reason=2024 ರಿಂದ ನಮಸ್ಕಾರ! ನೀವು ಇದನ್ನು ಓದುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಆ ಕಾನೂನು 30 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಳೆಯದಾಗಿರುತ್ತದೆ. UK ಆ ನಿವ್ವಳ ಶೂನ್ಯ GHG ಗುರಿಯನ್ನು ಎಂದಾದರೂ ತಲುಪಿದೆಯೇ ಎಂದು ನೀವು ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದೇ?}} === ಸ್ಥಳಾಕೃತಿ === [[File:uk topo en.jpg|thumb|right|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಸ್ಥಳಾಕೃತಿ]] ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ UK ಯ 53 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, {{Convert|130395|km2|sqmi|order=flip|-1}} ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಆವರಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite news |date=11 February 2010 |title=England&nbsp;– Profile |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/country_profiles/7327029.stm |access-date=9 October 2010 |archive-date=15 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180415064122/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/country_profiles/7327029.stm |url-status=live}}</ref> ಹೆಚ್ಚಿನ ದೇಶವು ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶದ ಭೂಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ,<ref name="Atlapedia">{{Cite web |last=Latimer Clarke Corporation Pty Ltd |title=United Kingdom – Atlapedia Online |url=http://www.atlapedia.com/online/countries/unitedki.htm |access-date=26 October 2010 |website=Atlapedia.com |archive-date=21 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120321191308/http://www.atlapedia.com/online/countries/unitedki.htm |url-status=live}}</ref> ಇದು UK ಅನ್ನು ತಗ್ಗುನೆಲ ಮತ್ತು ಎತ್ತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿ ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ವಿಭಜಿಸುವ ಟೀಸ್-ಎಕ್ಸೆ ರೇಖೆಯ ವಾಯುವ್ಯದಲ್ಲಿ ಎತ್ತರದ ಮತ್ತು ಪರ್ವತಮಯ ಭೂಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ತಗ್ಗುನೆಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ನ್ವಾಲ್, ನ್ಯೂ ಫಾರೆಸ್ಟ್, ಸೌತ್ ಡೌನ್ಸ್ ಮತ್ತು ನಾರ್ಫೋಲ್ಕ್ ಬ್ರೋಡ್ಸ್ ಸೇರಿವೆ. ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಲೇಕ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್, ಪೆನ್ನೈನ್ಸ್, ಯಾರ್ಕ್ಶೈರ್ ಡೇಲ್ಸ್, ಎಕ್ಸ್ಮೂರ್ ಮತ್ತು ಡಾರ್ಟ್ಮೂರ್ ಸೇರಿವೆ. ಮುಖ್ಯ ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಳಿವೆಗಳು ಥೇಮ್ಸ್, ಸೆವರ್ನ್ ಮತ್ತು ಹಂಬರ್. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತವು ಸ್ಕಾಫೆಲ್ ಪೈಕ್ ಆಗಿದೆ, ಇದು ಲೇಕ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ನಲ್ಲಿ {{Convert|978|m|ft|0}} ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ; ಅದರ ಅತಿದೊಡ್ಡ ದ್ವೀಪವು ಐಲ್ ಆಫ್ ವೈಟ್ ಆಗಿದೆ. ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ UK ಯ 32 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, {{Convert|78772|km2|sqmi|order=flip|-1}} ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಆವರಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Scotland Facts |url=http://www.scotland.org/about/fact-file/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080621045248/http://www.scotland.org/about/fact-file/index.html |archive-date=21 June 2008 |access-date=16 July 2008 |publisher=Scotland Online Gateway}}</ref> ಇದು ಸುಮಾರು 800 ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ,<ref>{{Cite news |last=Winter |first=Jon |date=1 June 2000 |title=The complete guide to the ... Scottish Islands |work=Independent |location=London |url=https://www.independent.co.uk/travel/uk/the-complete-guide-to-the--scottish-islands-633851.html |access-date=8 March 2015 |archive-date=2 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402164423/http://www.independent.co.uk/travel/uk/the-complete-guide-to-the--scottish-islands-633851.html |url-status=live}}</ref> ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೆಬ್ರಿಡೀಸ್, ಓರ್ಕ್ನಿ ಮತ್ತು ಶೆಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ದ್ವೀಪಗಳು. ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ UK ನ ಅತ್ಯಂತ ಪರ್ವತಮಯ ಘಟಕ ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿನ ಹೈಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಪರ್ವತಮಯ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಬಹುಪಾಲು ಹೊಂದಿರುವ ಒರಟಾದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಕೇರ್ನ್ಗಾರ್ಮ್ಸ್, ಲಾಕ್ ಲೊಮಂಡ್ ಮತ್ತು ಟ್ರೊಸಾಕ್ಸ್ ಮತ್ತು {{Convert|1345|m|ft|0}} ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ<ref>{{Cite web |date=18 March 2016 |title=Great Britain's tallest mountain is taller |work=Ordnance Survey Blog |url=https://www.ordnancesurvey.co.uk/blog/2016/03/britains-tallest-mountain-is-taller |access-date=9 September 2018 |publisher=Ordnance Survey |archive-date=9 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180909000504/https://www.ordnancesurvey.co.uk/blog/2016/03/britains-tallest-mountain-is-taller/ |url-status=live}}</ref> ಬೆನ್ ನೆವಿಸ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಬಿಂದುವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Ben Nevis Weather |url=http://www.bennevisweather.co.uk/index.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20120510193022/http://www.bennevisweather.co.uk/index.asp |archive-date=10 May 2012 |access-date=26 October 2008 |publisher=Ben Nevis Weather}}</ref> ವೇಲ್ಸ್ UK ಯ 9 ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, {{Convert|20779|km2|sqmi|order=flip|-1}} ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಆವರಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite news |date=9 June 2010 |title=Profile: Wales |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/country_profiles/6233450.stm |access-date=7 November 2010 |archive-date=26 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180826085704/http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/country_profiles/6233450.stm |url-status=live}}</ref> ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪರ್ವತಮಯವಾಗಿದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ದಕ್ಷಿಣ ವೇಲ್ಸ್ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ವೇಲ್ಸ್ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಪರ್ವತಮಯವಾಗಿದೆ. ವೇಲ್ಸ್ನ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತಗಳು ಸ್ನೋಡೋನಿಯಾದಲ್ಲಿವೆ ಮತ್ತು ಸ್ನೋಡೋನ್ ({{Langx|cy|Yr Wyddfa}}) ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ, ಇದು {{Convert|1085|m|ft|0}} ನಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್ನ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರವಾಗಿದೆ.<ref name="Atlapedia" /> ವೇಲ್ಸ್ ಪೆಂಬ್ರೋಕ್ಶೈರ್ ಕರಾವಳಿ ಸೇರಿದಂತೆ {{Convert|1680|mi|0|abbr=off}} ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕರಾವಳಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="UK coastline" /> ವೇಲ್ಸ್ ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗದಿಂದ ಹಲವಾರು ದ್ವೀಪಗಳಿವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡದು ಆಂಗ್ಲೆಸೀ (''Ynys Môn''). ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್, ಐರಿಶ್ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಕಾಲುವೆಯಿಂದ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, {{Convert|14160|km2|sqmi|order=flip|-1}} ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಇದು {{Convert|388|km2|sqmi|order=flip|0}} ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸರೋವರವಾದ ಲಾಕ್ ನಿಯಾಗ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ,<ref>{{Cite web |title=Geography of Northern Ireland |url=http://cain.ulst.ac.uk/ni/geog.htm |access-date=22 May 2006 |publisher=University of Ulster |archive-date=18 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118133131/http://cain.ulst.ac.uk/ni/geog.htm |url-status=live}}</ref> ಲಾಕ್ ಎರ್ನ್, ಇದು 150 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಮತ್ತು [[UNESCO]] ದಿಂದ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವೆಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾದ ಜೈಂಟ್ಸ್ ಕಾಸ್ವೇ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರವು ಮೌರ್ನ್ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ {{Convert|852|m|ft|0}} ನಲ್ಲಿ ಸ್ಲೀವ್ ಡೊನಾರ್ಡ್ ಆಗಿದೆ.<ref name="Atlapedia" /> == ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ == | direction = horizontal | align = right | caption_align = center | total_width = 320 | image1 = King Charles III (July 2023).jpg | image2 = Prime Minister Andy Burnham portrait (cropped).jpg | caption1 = {{nowrap|ಚಾರ್ಲ್ಸ್ III}}<br>ರಾಜ | caption2 = {{nowrap|ಆಂಡಿ ಬರ್ನ್ಹ್ಯಾಮ್}}<br>{{nowrap|ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ}} | alt1 = | alt2 = }} ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಒಂದು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ರಾಜತ್ವ ಮತ್ತು ಸಂಸದೀಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಾಗಿದೆ<ref>[http://www.royal.gov.uk/MonarchUK/HowtheMonarchyworks/Whatisconstitutionalmonarchy.aspx ದಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮೊನಾರ್ಕಿ, "ವಾಟ್ ಈಸ್ ಕಾನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನಲ್ ಮೊನಾರ್ಕಿ?"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190604151257/http://www.royal.gov.uk/MonarchUK/HowtheMonarchyworks/Whatisconstitutionalmonarchy.aspx|date=4 June 2019}}. 17 ಜುಲೈ 2013 ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ; [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-kingdom/ "ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210109221834/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-kingdom/|date=9 January 2021}} CIA ''ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ಬುಕ್''. 17 ಜುಲೈ 2013 ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ</ref> ಮತ್ತು ಇದು ವೆಸ್ಟ್ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ "ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಸಂಸದೀಯ ರಾಜತ್ವ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite journal |last1=Stepan |first1=Alfred |last2=Linz |first2=Juan J. |last3=Minoves |first3=Juli F. |date=2014 |title=Democratic Parliamentary Monarchies |url=http://muse.jhu.edu/content/crossref/journals/journal_of_democracy/v025/25.2.stepan.html |journal=Journal of Democracy |volume=25 |issue=2 |pages=35–36 |doi=10.1353/jod.2014.0032 |issn=1086-3214 |s2cid=154555066 |url-access=subscription |archive-date=31 January 2026 |access-date=11 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260131155632/https://muse.jhu.edu/content/crossref/journals/journal_of_democracy/v025/25.2.stepan.html |url-status=live }}</ref> ಇದು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ, ಏಕೀಕೃತ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ<ref>{{Cite web |last=Lewer |first=Andrew |date=5 May 2021 |title=The UK is one of the most centralised advanced democracies – it's time that changed |url=https://www.newstatesman.com/spotlight/2021/05/the-uk-is-one-of-the-most-centralised-advanced-democracies-its-time-that-changed |access-date=3 July 2023 |website=[[New Statesman]] |archive-date=3 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230703131907/https://www.newstatesman.com/spotlight/2021/05/the-uk-is-one-of-the-most-centralised-advanced-democracies-its-time-that-changed |url-status=live|author-link=Andrew Lewer}}</ref><ref>{{Cite web |title=Centralisation Nation: Britain's system of local government and its impact on the national economy |url=https://www.centreforcities.org/?post_type=publication&p=40951 |access-date=3 July 2023 |website=Centre for Cities |archive-date=28 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240328141833/https://www.centreforcities.org/publication/centralisation-nation/ |url-status=live}}</ref> ಇದರಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಸಂಸತ್ತು ಸಾರ್ವಭೌಮವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Parliamentary Sovereignty |url=https://www.parliament.uk/site-information/glossary/parliamentary-sovereignty |access-date=19 July 2021 |website=[[parliament.uk]] |archive-date=11 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210811195135/https://www.parliament.uk/site-information/glossary/parliamentary-sovereignty/ |url-status=live}}</ref> ಸಂಸತ್ತು ಚುನಾಯಿತ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್, ನೇಮಕಗೊಂಡ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಲಾರ್ಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕಿರೀಟವನ್ನು (ರಾಜನಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗತಗೊಳಿಸಿದಂತೆ) ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.{{Efn|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವು ಕಿರೀಟದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ, ಇದು ರಾಜನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಏಕೈಕ ನಿಗಮವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ರಾಜನ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ರಾಜನ ಮೂಲಕ ಸಂಸತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಎರಡರ ಮೇಲೂ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶಾಸಕಾಂಗ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾನೂನಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಮೌರಿಸ್ ಸುಂಕಿನ್ ಅವರು ಕಿರೀಟವು ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ "...ಲಿಖಿತ ಸಂವಿಧಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವು ಬೇರೆಡೆ ಇರುತ್ತದೆಯೋ ಅದನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=https://www.ibanet.org/Relationship-between-UK-Crown-and-law-in-focus-as-Carolean-era-begins |title=Relationship between UK Crown and law in focus as Carolean era begins |author=Polly Botsford |publisher=International Bar Association |publication-date=22 September 2022 |access-date=4 July 2023 |archive-date=6 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230506211218/https://www.ibanet.org/Relationship-between-UK-Crown-and-law-in-focus-as-Carolean-era-begins |url-status=live}}</ref> ಈ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸ್ಥಿತಿಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ರಾಜನನ್ನು ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ "ಸಾರ್ವಭೌಮ" ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=https://www.legislation.gov.uk/ukpga/1978/30/section/10 |title=Interpretation Act 1978 (c. 30, s. 10) |publisher=The National Archives |access-date=4 July 2023 |archive-date=30 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230730073659/https://www.legislation.gov.uk/ukpga/1978/30/section/10 |url-status=live}}</ref>}}<ref name="parliament.uk">{{Cite web |title=Parliament |url=https://www.parliament.uk/about/how/role |access-date=19 July 2021 |website=[[parliament.uk]] |archive-date=18 February 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260218150954/https://www.parliament.uk/about/how/role/ |url-status=live }}</ref> ಸಂಸತ್ತಿನ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯವು ಎರಡು ಸದನಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ,<ref name="parliament.uk" /> ಆದರೆ ಮಸೂದೆಯು ಸಂಸತ್ತಿನ ಕಾಯಿದೆ (ಅಂದರೆ, ವಿಧಿಶಾಸ್ತ್ರ) ಆಗಲು ರಾಜ ಅನುಮೋದನೆಯು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Royal Assent |url=https://www.parliament.uk/about/how/laws/passage-bill/lords/lrds-royal-assent |access-date=19 July 2021 |website=[[parliament.uk]] |archive-date=16 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210716022947/https://www.parliament.uk/about/how/laws/passage-bill/lords/lrds-royal-assent/ |url-status=live}}</ref> ಸಂಸದೀಯ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂವಿಧಾನವು ಸಂಹಿತೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ, ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಂಸದೀಯ ವಿಧಿಗಳು, ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಿಂದ ರಚಿಸಲಾದ ಮಾದರಿ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಭಿನ್ನವಾದ ಲಿಖಿತ ಮೂಲಗಳು, ಜೊತೆಗೆ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಮಾವೇಶಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.<ref>{{Cite web |last=Carter, Sarah |title=A Guide To the UK Legal System |url=http://www.llrx.com/features/uk2.htm#UK%20Legal%20System |archive-url=https://web.archive.org/web/20120505115306/http://www.llrx.com/features/uk2.htm |archive-date=5 May 2012 |access-date=16 May 2006 |publisher=[[University of Kent]] at Canterbury}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸಂಸದೀಯ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ, ಕಾನೂನಿನ ನಿಯಮ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವಂತಹ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂವಿಧಾನದ ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ಹಲವಾರು ತತ್ವಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ನೋಡಿ ''[[R (Miller) v Prime Minister]]'' [2019] UKSC 41 (ಸಂಸದೀಯ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ), ''[[R (UNISON) v Lord Chancellor]]'' [2017] [http://www.bailii.org/uk/cases/UKSC/2017/51.html UKSC 51] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230104095357/https://www.bailii.org/uk/cases/UKSC/2017/51.html|date=4 January 2023}}, [67] ff (ಕಾನೂನಿನ ನಿಯಮ), ''[[R (Animal Defenders International) v Secretary of State for Culture Media and Sport]]'' [2008] UKHL 15, [48] (ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ), ''[[R v Lyons]]'' [2002] [https://www.bailii.org/uk/cases/UKHL/2002/44.html UKHL 44] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230122064021/https://www.bailii.org/uk/cases/UKHL/2002/44.html|date=22 January 2023}}, [27] (ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನು).</ref> ರಾಜ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ III ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಮತ್ತು 14 ಇತರ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಾರ್ವಭೌಮ ರಾಜ್ಯಗಳ ರಾಜ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಆಗಿದ್ದು, ಇವುಗಳನ್ನು "ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ರಿಯಾಲ್ಮ್ಗಳು" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಜನು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಕಿರೀಟದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅವತಾರವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ ಮತ್ತು ಅವನು "UK ನಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ಮೂಲಭೂತ" ಆಗಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{Cite journal |url=https://kclpure.kcl.ac.uk/portal/en/publications/the-constitutional-role-and-working-of-the-monarchy-in-the-united |title=The Constitutional Role and Working of the Monarchy in the United Kingdom |author=Robert Blackburn |journal=Jahrbuch des Öffentlichen Rechts der Gegenwart |series=Neue Folge |year=2022 |volume=70 |pages=181–201 |editor=O. Lepsius |editor2=A. Nußberger |editor3=C. Schönberger |editor4=C. Waldhoff |editor5=C. Walter |name-list-style=amp |publisher=Mohr Siebeck |doi=10.1628/joer-2022-0009 |s2cid=257830288 |publication-date=2 June 2022 |access-date=19 June 2023 |archive-date=19 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619174428/https://kclpure.kcl.ac.uk/portal/en/publications/the-constitutional-role-and-working-of-the-monarchy-in-the-united |url-status=live}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ರಾಜ ಸವಲತ್ತಿಗೆ ಸೇರಿದವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅಂತಹ ಅಧಿಕಾರಗಳ ವಿಲೇವಾರಿಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಂದ ಮತದಾರರಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುವ ಕಿರೀಟದ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಚಲಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅಧಿಕೃತ ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜನಿಗೆ "ಸಮಾಲೋಚಿಸುವ ಹಕ್ಕು, ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ ಹಕ್ಕು, ಮತ್ತು ಎಚ್ಚರಿಸುವ ಹಕ್ಕು" ಇದೆ.<ref>ಬೇಜ್ಹಾಟ್, ವಾಲ್ಟರ್ (1867). ''ದಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಾನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನ್''. ಲಂಡನ್: ಚಾಪ್ಮನ್ ಮತ್ತು ಹಾಲ್. ಪು. 103.</ref> ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ರಾಜನು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಲು ಮತ್ತು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ತನ್ನ ವಿಲೇವಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಮೀಸಲು ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ.{{Efn|ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ರಾಜನು ಮಾತ್ರ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಕಿರೀಟದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಉಡುಗೊರೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಗೌರವಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಾಗ, ರಾಜನು ಸಂಸತ್ತಿನ ವಿಸರ್ಜನೆ ಅಥವಾ ಮುಂದೂಡಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಬಹುದು, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಸನಕ್ಕೆ ರಾಜ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಬಹುದು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ ಅಕ್ರಮ ಬಳಕೆಯನ್ನು ತಡೆಯಬಹುದು, ಇತರ ಮೀಸಲು ಅಧಿಕಾರಗಳ ಜೊತೆಗೆ.<ref>{{Cite web |url=https://researchbriefings.files.parliament.uk/documents/CBP-8885/CBP-8885.pdf |title=The Crown and the Constitution |author=David Torrance |publisher=House of Commons Library |publication-date=11 January 2023 |access-date=19 June 2023 |pages=22 |archive-date=2 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230302033737/https://researchbriefings.files.parliament.uk/documents/CBP-8885/CBP-8885.pdf |url-status=live}}</ref>}} ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{Cite web |title=The Government, Prime Minister and Cabinet |url=http://direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/UKgovernment/Centralgovernmentandthemonarchy/DG_073444 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120921004951/http://www.direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/UKgovernment/Centralgovernmentandthemonarchy/DG_073444 |archive-date=21 September 2012 |access-date=9 March 2015 |website=Public services all in one place |publisher=[[Directgov]]}}</ref> ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ಮತ್ತು ಮುನ್ನಡೆಸುವ ಹಿರಿಯ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ನಿರ್ದೇಶನ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾ, ಅವರ ಮೆಜೆಸ್ಟಿಯ ಸರ್ಕಾರವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀತಿ ನಿರೂಪಣೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಿವಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮೂಲಕ, ವಿಧಿಗತ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರಾಜನಿಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=https://www.instituteforgovernment.org.uk/explainer/cabinet |title=Cabinet |author=Tim Durrant |date=25 March 2020 |publisher=Institute for Government |publication-date=25 March 2020 |access-date=4 July 2023 |archive-date=4 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230704112925/https://www.instituteforgovernment.org.uk/explainer/cabinet |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.parliament.uk/about/how/role/relations-with-other-institutions/parliament-government/ |title=Parliament and Government |publisher=UK Parliament |access-date=4 July 2023 |archive-date=4 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230704112925/https://www.parliament.uk/about/how/role/relations-with-other-institutions/parliament-government/ |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=mN6SzMefot4C |title=The Monarchy and the Constitution, Chapter 3 – The Basic Constitutional Rules: Influence and the Prerogative |author=Vernon Bogdanor |year=1995 |publisher=Clarendon Press |isbn=978-0-19-829334-7 |publication-date=1995 |access-date=4 July 2023}}</ref> ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಟ್ರೆಷರಿಯ ಮೊದಲ ಲಾರ್ಡ್ ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ<ref>{{Cite web |last1=Blick |first1=Andrew |last2=Jones |first2=George |date=1 January 2012 |title=The Institution of Prime Minister – History of government |url=https://history.blog.gov.uk/2012/01/01/the-institution-of-prime-minister |access-date=19 July 2021 |website=[[gov.uk]] |archive-date=21 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210721060401/https://history.blog.gov.uk/2012/01/01/the-institution-of-prime-minister/ |url-status=live}}</ref> ಮತ್ತು 1905 ರಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಟ್ರೆಷರಿಯ ಮೊದಲ ಲಾರ್ಡ್ ಆಗಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ,<ref>{{Cite book |last=Brown |first=Jack |title=The Prime Ministers |publisher=[[Hodder & Stoughton]] |year=2020 |isbn=978-1-5293-1214-0 |editor-last=Dale |editor-first=Iain |page=303}}</ref> 1968 ರಿಂದ ಸಿವಿಲ್ ಸೇವಾ ಸಚಿವ ಆಗಿ,<ref>{{Cite web |title=Minister for the Civil Service |url=https://www.gov.uk/government/ministers/minister-for-the-civil-service |access-date=19 July 2021 |website=[[gov.uk]] |archive-date=2 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170902233116/https://www.gov.uk/government/ministers/minister-for-the-civil-service |url-status=live}}</ref> ಮತ್ತು 2019 ರಿಂದ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸಚಿವ ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news |last=Woodcock |first=Andrew |date=26 July 2021 |title=Boris Johnson accused of 'cynical rebranding' after appointing himself 'Minister for the Union' |work=Independent |url=https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/boris-johnson-minister-union-scotland-independence-referendum-snp-a9022356.html |access-date=19 July 2021 |archive-date=27 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190727080405/https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/boris-johnson-minister-union-scotland-independence-referendum-snp-a9022356.html |url-status=live}}; {{Cite web |title=Minister for the Union |url=https://www.gov.uk/government/ministers/minister-for-the-union |access-date=19 July 2021 |website=[[gov.uk]] |archive-date=19 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200719053618/https://www.gov.uk/government/ministers/minister-for-the-union |url-status=live}}</ref> ರಾಜನಿಂದ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯು ಸಮಾವೇಶದಂತೆ, ಒಬ್ಬ MP, ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ, ಮತ್ತು ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್ನ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web |date=October 2011 |title=The Cabinet Manual |url=https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/60641/cabinet-manual.pdf |access-date=19 July 2021 |website=[[gov.uk]] |pages=7, 21 |archive-date=15 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180415090557/https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/60641/cabinet-manual.pdf |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |last=Norton |first=Philip |title=Governing Britain: Parliament, Ministers and Our Ambiguous Constitution |publisher=[[Manchester University Press]] |year=2020 |isbn=978-1-5261-4545-1 |page=130}}</ref> 20 ಜುಲೈ 2026 ರಂತೆ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯು ಲೇಬರ್ ಪಾರ್ಟಿಯ ನಾಯಕ ಆಂಡಿ ಬರ್ನ್ಹ್ಯಾಮ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಭಾಗವಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಜರ್ಸಿ, ಗುರ್ನ್ಸಿ ಮತ್ತು ಐಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನ್ ನ ಮೂರು ಕ್ರೌನ್ ಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸಿಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ 14 ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಿರೀಟದ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿವೆ.<ref>{{cite book |last=Palan |first=Rolen |editor-last1=Palan |editor-first1=Rolen |editor-last2=Halperin |editor-first2=Sandra |chapter=The second British Empire and the re-emergence of global finance |chapter-url=https://books.google.com/books?id=76QyCgAAQBAJ&dq=%22British+overseas+territories%22+%22crown+dependencies%22+UK+%22British+crown%22&pg=PA48 |title=Legacies of Empire: Imperial Roots of the Contemporary Global Order |year=2015 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-107-10946-9 |page=48 |access-date=13 April 2024 |archive-date=2 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002212946/https://books.google.com/books?id=76QyCgAAQBAJ&dq=%22British+overseas+territories%22+%22crown+dependencies%22+UK+%22British+crown%22&pg=PA48#v=onepage&q=%22British%20overseas%20territories%22%20%22crown%20dependencies%22%20UK%20%22British%20crown%22&f=false |url-status=live}}</ref> 2026 ರ V-Dem ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ವರದಿಯು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ಗೆ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಕುಸಿತವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ.<ref name="j496">{{cite web | title=Democracy Report 2026, Unraveling The Democratic Era? | url=https://v-dem.net/documents/75/V-Dem_Institute_Democracy_Report_2026_lowres.pdf | access-date=2026-03-17}}</ref>{{Relevance inline|date=August 2026|discuss=ಒಂದು ದೇಶವು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಾಗುವುದು ಅಸಾಮಾನ್ಯವಲ್ಲ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಸ್ವತಃ ಗಮನಾರ್ಹವಲ್ಲ, ಬದಲಾವಣೆಯು ಅಸಮಾನವಾಗಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಅಥವಾ ದೇಶವು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಿತಿಗಿಂತ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಜಾರದಿದ್ದರೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಉದಾರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವೆಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಮಿಶ್ರ ಆಡಳಿತವಾಗಿ). ಅದು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಕರಣವೇ? ಹೌದು ಎಂದಾದರೆ, ಅದನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸಬೇಕು. ಇಲ್ಲ ಎಂದಾದರೆ, UK ನ ಉನ್ನತ-ಮಟ್ಟದ ಅವಲೋಕನ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಗಮನಾರ್ಹವಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಈ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಬಹುಶಃ ತೆಗೆದುಹಾಕಬೇಕು.}} ===ಚುನಾವಣೆಗಳು=== [[File:Houses of Parliament in 2022 (cropped).jpg|thumb|upright=1.25|alt=Large sand-coloured building of Gothic design beside brown river. The building has several large towers, including large clock tower.|ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿರುವ ವೆಸ್ಟ್ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಅರಮನೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಸಂಸತ್ತಿನ ಎರಡೂ ಸದನಗಳ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ.]] ಸಾಮಾನ್ಯ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗೆ (ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್ಗೆ ಚುನಾವಣೆಗಳು), ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಅನ್ನು 650 ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನು ಫಸ್ಟ್-ಪಾಸ್ಟ್-ದಿ-ಪೋಸ್ಟ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಚುನಾಯಿತರಾದ ಒಬ್ಬ ಸಂಸತ್ತಿನ ಸದಸ್ಯ (MP) ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="parliament.uk-2">{{Cite web |title=General elections |url=https://www.parliament.uk/about/how/elections-and-voting/general |access-date=19 July 2021 |website=[[parliament.uk]]}}</ref> MP ಗಳು ಐದು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರು ಮುಂದುವರಿಯಲು ಬಯಸಿದರೆ ಮರು-ಚುನಾವಣೆಗೆ ನಿಲ್ಲಬೇಕು.<ref name="parliament.uk-2" /> ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿವ್ ಪಾರ್ಟಿ (ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಟೋರಿ ಪಾರ್ಟಿ ಅಥವಾ ಟೋರೀಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ಮತ್ತು ಲೇಬರ್ ಪಾರ್ಟಿ 1920 ರ ದಶಕದಿಂದ ದೇಶದ ಪ್ರಬಲ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳಾಗಿವೆ, ಇದು UK ಅನ್ನು ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, 1920 ರ ದಶಕದಿಂದ ಇತರ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿವೆ, ಆದರೆ ಎಂದಿಗೂ ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿವ್ಸ್ ಅಥವಾ ಲೇಬರ್ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite web |last=Raymond |first=C |date=2016 |title=Why British Politics is Not a Two-Party System |url=https://pureadmin.qub.ac.uk/ws/portalfiles/portal/107735631/The_United_Kingdom_is_Not_a_Two_Party_System.pdf |website=Queen's University Belfast |access-date=3 July 2023 |archive-date=9 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709172832/https://pureadmin.qub.ac.uk/ws/portalfiles/portal/107735631/The_United_Kingdom_is_Not_a_Two_Party_System.pdf |url-status=live}}</ref> 2020 ರ ದಶಕವು ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸವೆತ ಮತ್ತು ಬಹುಪಕ್ಷೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |date=2026-05-08 |title=Sir John Curtice: Election results show politics in the UK has fragmented |url=https://www.bbc.com/news/articles/ce8p4yn448vo |access-date=2026-05-09 |website=[[BBC News]] |language=en-GB}}</ref> === ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗಗಳು === [[File:United Kingdom labelled map7 vector.svg|thumb|upright=0.8|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ನಾಲ್ಕು ದೇಶಗಳು]] ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ಕೌಂಟಿಗಳು ಅಥವಾ ಶೈರ್ಗಳಾಗಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಆಧುನಿಕ ಅವಧಿಯ ವೇಳೆಗೆ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು.<ref>ಹ್ಯಾಕ್ವುಡ್ ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ ವಿಲಿಯಂ: ''ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ದಿ ಶೈರ್, ಬೀಯಿಂಗ್ ದಿ ಲೋರ್, ಹಿಸ್ಟರಿ ಅಂಡ್ ಎವಲ್ಯೂಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕೌಂಟಿ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನ್ಸ್'' (1851)</ref> ಚುನಾಯಿತ ಮಂಡಳಿಗಳ ಮೂಲಕ ಆಧುನಿಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರವು, ಭಾಗಶಃ ಪ್ರಾಚೀನ ಕೌಂಟಿಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ, ಇದನ್ನು ಸಂಸತ್ತಿನ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಾಯಿದೆಗಳಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು: ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ನಲ್ಲಿ 1888 ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ 1889 ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ 1898 ರಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ UK ಯಾದ್ಯಂತ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅಥವಾ ಭೌಗೋಳಿಕ ಗಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸ್ಥಿರವಾಗಿಲ್ಲ,<ref>{{Cite web |last=United Nations Economic and Social Council |author-link=United Nations Economic and Social Council |date=August 2007 |title=Ninth UN Conference on the standardization of Geographical Names |url=http://unstats.un.org/unsd/geoinfo/UNGEGN/docs/9th-uncsgn-docs/report%20of%209th%20uncsgn%20n0750902%20en.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20091211213055/http://unstats.un.org/unsd/geoinfo/9th-UNCSGN-Docs/E-CONF-98-48-Add1.pdf |archive-date=11 December 2009 |access-date=21 October 2008 |publisher=UN Statistics Division}}</ref> ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವಿಭಿನ್ನ ನ್ಯಾಯವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref>{{Cite book |last1=Dewart |first1=Megan |url=https://books.google.com/books?id=XW_EtwEACAAJ |title=The Scottish Legal System |date=2019 |publisher=[[Bloomsbury Academic]] |isbn=978-1-5265-0633-7 |location=London |page=57 |quote=ದಿ ಲಾಸ್ ಅಂಡ್ ಲೀಗಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನ್ಸ್ ಆಫ್ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಅಂಡ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಅಂಡ್ ವೇಲ್ಸ್ ವೇರ್ ನಾಟ್ ಮರ್ಜ್ಡ್ ಬೈ ದಿ ಯೂನಿಯನ್ ಆಫ್ 1707. ದಸ್, ದೇ ರಿಮೇನ್ ಸೆಪರೇಟ್ 'ಲಾ ಏರಿಯಾಸ್', ವಿತ್ ಸೆಪರೇಟ್ ಕೋರ್ಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ (ಆಸ್ ಡಸ್ ನಾರ್ದರ್ನ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್), ಅಂಡ್ ಇಟ್ ಈಸ್ ನೆಸೆಸರಿ ಟು ಡಿಸ್ಟಿಂಗ್ವಿಶ್ ಸ್ಕಾಟ್ಸ್ ಲಾ ಅಂಡ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಲಾ (ಅಂಡ್ ನಾರ್ದರ್ನ್ ಐರಿಶ್ ಲಾ). |access-date=4 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230704040048/https://books.google.com/books?id=XW_EtwEACAAJ |archive-date=4 July 2023 |url-status=live}}; {{Cite web |title=The justice system and the constitution |url=https://www.judiciary.uk/about-the-judiciary/our-justice-system/jud-acc-ind/justice-sys-and-constitution/#:~:text=The%20United%20Kingdom%20has%20three,of%20Union%201707%20and%201800. |archive-url=https://web.archive.org/web/20230521180341/https://www.judiciary.uk/about-the-judiciary/our-justice-system/jud-acc-ind/justice-sys-and-constitution/ |archive-date=21 May 2023 |access-date=13 June 2023 |publisher=Courts and Tribunals Judiciary |quote=ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಮೂರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ಗೆ ತಲಾ ಒಂದು. ಇದು ಅದರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಮತ್ತು 1707 ಮತ್ತು 1800 ರ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾಯಿದೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್, ಮತ್ತು ನಂತರ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.}}</ref> 19 ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿದ್ದರೂ, ನಂತರ ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯದ ನಿರಂತರ ವಿಕಾಸವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite book |last=Barlow |first=I.M. |title=Metropolitan Government |url=https://archive.org/details/metropolitangove0000barl |publisher=Routledge |year=1991 |isbn=978-0-415-02099-2 |location=London}}</ref> ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರವು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಗಳ ವಿತರಣೆಯು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ವಿಭಾಗಗಳು ಒಂಬತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿವೆ, ಇವುಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |title=Welcome to the national site of the Government Office Network |url=http://www.gos.gov.uk/national |archive-url=https://web.archive.org/web/20090606073647/http://www.gos.gov.uk/national |archive-date=6 June 2009 |access-date=3 July 2008 |publisher=Government Offices}}</ref> ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ, ಗ್ರೇಟರ್ ಲಂಡನ್, 1998 ರಲ್ಲಿ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಕ್ಕೆ ಜನಪ್ರಿಯ ಬೆಂಬಲದ ನಂತರ 2000 ರಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಚುನಾಯಿತ ವಿಧಾನಸಭೆ ಮತ್ತು ಮೇಯರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=A short history of London government |url=http://www.london.gov.uk/london-life/city-government/history.jsp |archive-url=https://web.archive.org/web/20080421023053/http://www.london.gov.uk/london-life/city-government/history.jsp |archive-date=21 April 2008 |access-date=4 October 2008 |publisher=Greater London Authority}}</ref> ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರವು 32 ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. ಗ್ಲಾಸ್ಗೋ, ಎಡಿನ್ಬರ್ಗ್, ಅಬರ್ಡೀನ್ ಮತ್ತು ಡಂಡೀ ನಗರಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿವೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಹೈಲ್ಯಾಂಡ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್, ಇದು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಆದರೆ ಕೇವಲ 200,000 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಮಂಡಳಿಗಳು ಚುನಾಯಿತ ಕೌನ್ಸಿಲರ್ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ, ಅವರಲ್ಲಿ 1,223 ಮಂದಿ ಇದ್ದಾರೆ.<ref name="political-studies-association">{{Cite web |title=STV in Scotland: Local Government Elections 2007 |url=http://www.psa.ac.uk/2007/pps/Bennie.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110222124635/http://www.psa.ac.uk/2007/pps/Bennie.pdf |archive-date=22 February 2011 |access-date=2 August 2008 |publisher=Political Studies Association}}</ref> ವೇಲ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರವು 22 ಏಕೀಕೃತ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನು ಕೌನ್ಸಿಲ್ನಿಂದ ಚುನಾಯಿತರಾದ ನಾಯಕ ಮತ್ತು ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಡಿಫ್, ಸ್ವಾನ್ಸೀ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್ ನಗರಗಳು ಸೇರಿವೆ, ಅವುಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಏಕೀಕೃತ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳಾಗಿವೆ.<ref name="unitary">{{Cite web |year=2014 |title=Unitary authorities |url=http://gov.wales/topics/localgovernment/local-authorities/?lang=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150310210146/http://gov.wales/topics/localgovernment/local-authorities/?lang=en |archive-date=10 March 2015 |access-date=9 March 2015 |publisher=Welsh Government}}</ref> ಚುನಾವಣೆಗಳು ಪ್ರತಿ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಫಸ್ಟ್-ಪಾಸ್ಟ್-ದಿ-ಪೋಸ್ಟ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ.<ref name="unitary" /> ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರವು 2015 ರಿಂದ 11 ಜಿಲ್ಲಾ ಕೌನ್ಸಿಲ್ಗಳಾಗಿ ಸಂಘಟಿತವಾಗಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನು ಏಕ ಹಂಚಿಕೆ ಮತದಾನದಿಂದ ಚುನಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳ ಅಧಿಕಾರಗಳು ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ನಾಯಿ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಮಶಾನಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯಂತಹ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ.<ref name="Devenport">{{Cite news |last=Devenport |first=Mark |date=18 November 2005 |title=NI local government set for shake-up |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/northern_ireland/4449092.stm |access-date=15 November 2008 |archive-date=12 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081212221731/http://news.bbc.co.uk/1/hi/northern_ireland/4449092.stm |url-status=live}}</ref> 1973 ರಿಂದ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದ 26 ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಹಿಂದಿನ ರಚನೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಕಾರ್ಯಾಂಗದ 2008 ರ ನಿರ್ಧಾರದ ನಂತರ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite press release |title=Foster announces the future shape of local government |date=13 March 2008 |publisher=Northern Ireland Executive |url=http://www.northernireland.gov.uk/news/news-doe/news-doe-130308-foster-announces-the.htm |access-date=20 October 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080725002254/http://www.northernireland.gov.uk/news/news-doe/news-doe-130308-foster-announces-the.htm |archive-date=25 July 2008}}</ref> === ಅಧಿಕಾರ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣ === [[File:Council of Nations and Regions (54059219744) (cropped).jpg|thumb|right|ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಕೀರ್ ಸ್ಟಾರ್ಮರ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮಂಡಳಿ ಶೃಂಗಸಭೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ನ ಮೊದಲ ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.]] ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು UK ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ನಾಲ್ಕು UK ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರಕ್ಕೆ - ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ - ಹಾಗೆಯೇ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ವಿವಿಧ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಿದೆ, ಇವುಗಳು 1999 ರಿಂದ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸತ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ವಿವಿಧ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite web |title=Devolution of powers to Scotland, Wales and Northern Ireland |url=https://www.gov.uk/devolution-of-powers-to-scotland-wales-and-northern-ireland#devolved-administrations |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130718065448/https://www.gov.uk/devolution-of-powers-to-scotland-wales-and-northern-ireland#devolved-administrations |archive-date=18 July 2013 |access-date=17 April 2013 |publisher=United Kingdom Government |quote=ಸರ್ಕಾರವು ಸಂಸತ್ತಿನ ಎರಡು ಸದನಗಳ ಸದಸ್ಯರಿಂದ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಶಾಸಕಾಂಗಗಳ ಸದಸ್ಯರು ತಮ್ಮಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಿ ಕಾರ್ಯಾಂಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ, ಇವುಗಳನ್ನು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಆಡಳಿತಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ...}}; {{Cite web |title=Country Overviews: United Kingdom |url=http://www.transport-research.info/web/countryprofiles/uk.cfm |archive-url=https://web.archive.org/web/20100404062853/http://www.transport-research.info/web/countryprofiles/uk.cfm |archive-date=4 April 2010 |access-date=28 March 2010 |url-status=usurped |publisher=Transport Research Knowledge Centre}}</ref> ಈ ಅಧಿಕಾರಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ, ವೆಲ್ಶ್ ಸರ್ಕಾರ, ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಮತ್ತು (ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ) ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ: ಗ್ರೇಟರ್ ಲಂಡನ್ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ, ಸಂಯೋಜಿತ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜಿತ ಕೌಂಟಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳು.<ref>{{cite book |last1=Le Sueur |first1=Andrew |last2=Sunkin |first2=Maurice |last3=Murkens |first3=Jo Eric Khushal |title=Public Law: Text, Cases, and Materials |year=2023 |edition=5th |isbn=978-0-19-287061-2 |publisher=Oxford University Press |page=147 |url=https://books.google.com/books?id=6sLDEAAAQBAJ&dq=Le+sueur+Public+Law%C2%A0fifth+edition&pg=PR3 |access-date=13 April 2024 |archive-date=2 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002213048/https://books.google.com/books?id=6sLDEAAAQBAJ&dq=Le+sueur+Public+Law%C2%A0fifth+edition&pg=PR3#v=onepage&q=Le%20sueur%20Public%20Law%C2%A0fifth%20edition&f=false |url-status=live}}</ref> UK ಯಾದ್ಯಂತ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸಂಸತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ, ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಅಧಿಕಾರಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದನ್ನು "ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸಂಸತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |title=The progress of devolution - Erskine May - UK Parliament |url=https://erskinemay.parliament.uk/section/4537/the-progress-of-devolution |website=erskinemay.parliament.uk |access-date=1 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=David Mundell speech: 20 years of Scottish devolution |url=https://www.gov.uk/government/news/david-mundell-speech-20-years-of-scottish-devolution |website=GOV.UK |access-date=1 March 2025}}</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಸಂಹಿತೀಕರಿಸದ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ವಿಷಯಗಳು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಅಧಿಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಲ್ಲ. ಸಂಸದೀಯ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, UK ಸಂಸತ್ತು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ, ಆದ್ದರಿಂದ, ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತು, ಸೆನೆಡ್ ಅಥವಾ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ವಿಧಾನಸಭೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಬಹುದು.<ref>{{Cite journal |last=Burrows |first=N. |year=1999 |title=Unfinished Business: The Scotland Act 1998 |journal=The Modern Law Review |volume=62 |issue=2 |pages=241–260 [p. 249] |doi=10.1111/1468-2230.00203 |quote=UK ಸಂಸತ್ತು ಸಾರ್ವಭೌಮವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತು ಅಧೀನವಾಗಿದೆ. ವೈಟ್ ಪೇಪರ್ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ವಿಧಾನವನ್ನು ಇದು ಸೂಚಿಸಿದೆ. ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತನ್ನು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಜನರ ಸ್ಥಾಯೀಕೃತ ಇಚ್ಛೆ ಅಥವಾ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವಾಗಿ ನೋಡಬಾರದು ಆದರೆ ಅದರ ಉನ್ನತ ಕಾನೂನು ಪ್ರಾಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಅಧೀನತೆಯ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವಾಗಿ ನೋಡಬೇಕು. ಈ ತರ್ಕವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತಿನ ಶಾಸನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಅಥವಾ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಬಹುದು...}}; {{Cite journal |last=Elliot |first=M. |year=2004 |title=United Kingdom: Parliamentary sovereignty under pressure |journal=International Journal of Constitutional Law |volume=2 |issue=3 |pages=545–627, 553–554 |doi=10.1093/icon/2.3.545 |quote=ಯೋಜನೆಗಳ ನಡುವೆ ಗಣನೀಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಂಶವೆಂದರೆ UK ಸಂಸತ್ತು ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಹ ಮೂರು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಶಾಸಕಾಂಗ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ನಿಸ್ಸಂದಿಗ್ಧವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಸನವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲು ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿದೆ... ಆದರೆ "ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ವಿಷಯಗಳು" ಎಂದು ಕರೆಯಬಹುದಾದ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಶಾಸನ ಮಾಡುವ ಈ ಅಧಿಕಾರವು ವೆಸ್ಟ್ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಸಂಸತ್ತಿನ ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ಗೆ ಶಾಸನ ಮಾಡುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧಿಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಸಮಕಾಲೀನವಾಗಿದೆ... ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ, ಆದ್ದರಿಂದ, ವೆಸ್ಟ್ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಯಾವಾಗ ಬೇಕಾದರೂ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಶಾಸನ ಮಾಡಬಹುದು... |doi-access=free}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ 2016 ರ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಕಾಯಿದೆ ಮತ್ತು 2017 ರ ವೇಲ್ಸ್ ಕಾಯಿದೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ವೆಲ್ಶ್ ಸರ್ಕಾರ "ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಶಾಶ್ವತ ಭಾಗ" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |title=Scotland Act 2016 |url=https://www.legislation.gov.uk/ukpga/2016/11/part/1/crossheading/the-scottish-parliament-and-the-scottish-government#:~:text=(1)The%20Scottish%20Parliament%20and,the%20United%20Kingdom's%20constitutional%20arrangements. |website=Gov.uk |access-date=28 June 2024 |archive-date=28 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240628211304/https://www.legislation.gov.uk/ukpga/2016/11/part/1/crossheading/the-scottish-parliament-and-the-scottish-government#:~:text=(1)The%20Scottish%20Parliament%20and,the%20United%20Kingdom's%20constitutional%20arrangements. |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |title=Wales Act 2017 |url=https://www.legislation.gov.uk/ukpga/2017/4/section/1/enacted |access-date=13 July 2024 |archive-date=2 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002212916/https://www.legislation.gov.uk/ukpga/2017/4/section/1/enacted |url-status=live}}</ref> ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತು ಮತ್ತು ಸೆನೆಡ್ಗೆ ಅಧಿಕಾರ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲು UK ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿರುತ್ತದ�ಕೆಂದರೆ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಳಿಂದ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite journal |last=Gamble |first=A. |year=2006 |title=The Constitutional Revolution in the United Kingdom |journal=Publius |volume=36 |issue=1 |pages=19–35 [p. 29] |doi=10.1093/publius/pjj011 |quote=ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತು ಎರಡೂ ಸದನಗಳಲ್ಲಿ ಸರಳ ಬಹುಮತದ ಮತದಾನದ ಮೂಲಕ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತು ಮತ್ತು ವೆಲ್ಶ್ ವಿಧಾನಸಭೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಆದರೆ ಎರಡನ್ನೂ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಳು ಅನುಮೋದಿಸಿರುವುದರಿಂದ, ಜನರ ಮತ್ತಷ್ಟು ಮತದಾನದ ಅನುಮೋದನೆಯಿಲ್ಲದೆ ಅವುಗಳನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವುದು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಬ್ಲೇರ್ ಸರ್ಕಾರವು ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಹಲವಾರು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಕ್ರಮಗಳು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟ್ಮಿನಿಸ್ಟರ್ನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದ ಸರಳ ವ್ಯಾಯಾಮಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿಲ್ಲ.}}</ref> ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣಕ್ಕೆ UK ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಹೇರಿದ ರಾಜಕೀಯ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣವು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗಿನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite journal |last=Meehan |first=E. |year=1999 |title=The Belfast Agreement – Its Distinctiveness and Points of Cross-Fertilization in the UK's Devolution Programme |journal=Parliamentary Affairs |volume=52 |issue=1 |pages=19–31 [p. 23] |doi=10.1093/pa/52.1.19 |quote=[T]ಎರಡು ಸರ್ಕಾರಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಎಂದರೆ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಅಂತರಸರ್ಕಾರಿ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿವೆ. ಇದನ್ನು ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಮೀಕರಿಸಬಹುದಾದರೆ, ವೆಸ್ಟ್ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಬೆಲ್ಫಾಸ್ಟ್ ನಡುವಿನ ಅಧಿಕಾರದ ವಿತರಣೆಯು ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಜ್ಯಗಳ ಲಿಖಿತ ಸಂವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿದ ವಿಭಜನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಬಹುದು...ಒಪ್ಪಂದವು ವೆಸ್ಟ್ಮಿನಿಸ್ಟರ್ನ 'ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ಗೆ ಶಾಸನ ಮಾಡುವ ಅಧಿಕಾರಗಳು' 'ಪರಿಣಾಮವಿಲ್ಲದೆ' ಉಳಿದಿವೆ ಎಂಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಬಂಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದರೂ, ಮೀಸಲಾದ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉಲ್ಲೇಖವಿಲ್ಲದೆ, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಅಥವಾ ವೇಲ್ಸ್ಗಿಂತ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ವಾಪಸು ಪಡೆಯುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಬಹುದು. ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಅಧಿಕಾರಗಳ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಲೋಚನೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸಂಸದೀಯ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಸೂಚ್ಯವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿತವಾಗಿದೆ ಆದರೆ ಅಂತರಸರ್ಕಾರಿ ಒಪ್ಪಂದದ ಮರುಮಾತುಕತೆಯನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. |doi-access=free}}</ref> UK ಸಂಸತ್ತು 2020 ರಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ಒಂದು ಕಾಯಿದೆಯ ಮೂಲಕ ಮೂರು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸಂಸತ್ತುಗಳ ಶಾಸಕಾಂಗ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="UKIM" /> ==== ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ==== ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸರ್ಕಾರ ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸತ್ತನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ,<ref>{{cite web |title=English devolution |url=https://www.instituteforgovernment.org.uk/explainer/english-devolution#:~:text=After%201997%20Labour%20governments%20devolved,assembly%20were%20created%20in%202000. |publisher=Institute for Government |access-date=30 August 2024 |date=21 June 2024 |archive-date=30 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240830150949/https://www.instituteforgovernment.org.uk/explainer/english-devolution#:~:text=After%201997%20Labour%20governments%20devolved,assembly%20were%20created%20in%202000. |url-status=live}}</ref> ಬದಲಿಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕಾರಗಳ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು 1998 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |title=Devolution explained |url=https://www.local.gov.uk/topics/devolution/devolution-hub/devolution-explained |publisher=Local Government Association |access-date=30 August 2024 |archive-date=30 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240830152450/https://www.local.gov.uk/topics/devolution/devolution-hub/devolution-explained |url-status=live}}</ref> ಗ್ರೇಟರ್ ಲಂಡನ್ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು 1998 ರಲ್ಲಿ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ನಂತರ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಸಿಟಿ ಹಾಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಇದು ಗ್ರೇಟರ್ ಲಂಡನ್ಗಾಗಿ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಎರಡು ರಾಜಕೀಯ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ: ನೇರವಾಗಿ ಚುನಾಯಿತ ಲಂಡನ್ ಮೇಯರ್ ಮತ್ತು ಲಂಡನ್ ವಿಧಾನಸಭೆ, ಇದು ಮೇಯರ್ ಮೇಲೆ ತಪಾಸಣೆ ಮತ್ತು ಸಮತೋಲನವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಯೋಜಿತ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು 2009 ರ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ, ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾಯಿದೆಯಿಂದ ಗ್ರೇಟರ್ ಲಂಡನ್ ಹೊರಗೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ಒಂದು ವಿಧದ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. CA ಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲು ಮತ್ತು ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ತಲುಪಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಕೆಲವು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |date=6 March 2023 |title=English devolution |url=https://www.instituteforgovernment.org.uk/explainer/english-devolution |access-date=4 February 2024 |publisher=Institute for Government |archive-date=2 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002212917/https://www.instituteforgovernment.org.uk/explainer/english-devolution |url-status=live}}</ref> ಸಂಯೋಜಿತ ಕೌಂಟಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು 2023 ರ ಲೆವೆಲ್ಲಿಂಗ್-ಅಪ್ ಮತ್ತು ಪುನರುತ್ಪಾದನೆ ಕಾಯಿದೆಯಿಂದ ಗ್ರೇಟರ್ ಲಂಡನ್ ಹೊರಗೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ಸ್ಥಳೀಯ-ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ರಚಿಸಬಹುದು: ಕೌಂಟಿ ಮಂಡಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಏಕೀಕೃತ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳು.<ref>{{Cite web |date=6 April 2023 |title=Combined County Authorities – key differences to Combined Authorities |url=https://www.localgovernmentlawyer.co.uk/governance/314-governance-a-risk-articles/53464-combined-county-authorities-key-differences-to-combined-authorities |access-date=4 February 2024 |website=Local Government Lawyer |archive-date=4 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240204170903/https://www.localgovernmentlawyer.co.uk/governance/314-governance-a-risk-articles/53464-combined-county-authorities-key-differences-to-combined-authorities |url-status=live}}</ref> ==== ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ==== [[File:First Minister meets Prime Minister (53840421342).jpg|thumb|ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಕೀರ್ ಸ್ಟಾರ್ಮರ್ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಮೊದಲ ಮಂತ್ರಿ ಜಾನ್ ಸ್ವಿನ್ನಿ ಅವರನ್ನು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ, ಎಡಿನ್ಬರ್ಗ್ನ ಬ್ಯೂಟ್ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ.]] 1999 ರಿಂದ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಸಂಸತ್ತನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, UK ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿರದ ಯಾವುದೇ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="Scottish Parliament">{{cite web |title=Devolved and Reserved Powers |url=https://www.parliament.scot/about/how-parliament-works/devolved-and-reserved-powers |website=parliament.scot |publisher=Scottish Parliament |access-date=28 December 2023 |archive-date=20 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230920053732/https://www.parliament.scot/about/how-parliament-works/devolved-and-reserved-powers |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |date=8 April 1999 |title=Scotland's Parliament&nbsp;– powers and structures |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/events/scotland_99/the_scottish_parliament/310036.stm |access-date=21 October 2008 |archive-date=18 February 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070218234816/http://news.bbc.co.uk/1/hi/events/scotland_99/the_scottish_parliament/310036.stm |url-status=live}}</ref> ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಮೂರು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸಂಸತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಆರ್ಥಿಕತೆ, ಆರೋಗ್ಯ, ಚುನಾವಣೆಗಳು, ಕ್ರೌನ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ಯೋಜನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ವಸತಿ ಮೇಲೆ ಪೂರ್ಣ ಶಾಸಕಾಂಗ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web |title=Devolved and Reserved Matters - Visit & Learn Scottish Parliament |url=http://www.parliament.scot/visitandlearn/Education/18642.aspx |archive-url=https://web.archive.org/web/20170722092046/http://www.parliament.scot/visitandlearn/Education/18642.aspx |url-status=dead |archive-date=22 July 2017 |access-date=1 March 2025 |date=22 July 2017}}</ref> 2012 ರ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಕಾಯಿದೆ ಮತ್ತು 2016 ರ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಕಾಯಿದೆಯ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕೆಲವು ತೆರಿಗೆ ಅಧಿಕಾರಗಳು, ಉದ್ಯೋಗದ ಮೂಲಕ ಗಳಿಸಿದ ಆದಾಯದ ಮೇಲೆ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆಯ ಪೂರ್ಣ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಭೂ ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡಗಳ ವಹಿವಾಟು ತೆರಿಗೆ, ಭೂತುಂಬುವ ತೆರಿಗೆ, ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವಿಕೆ ಸುಂಕ, ವಿಮಾನ ನಿರ್ಗಮನ ತೆರಿಗೆ ಮತ್ತು ರೆವೆನ್ಯೂ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ಹಾಗೆಯೇ ಶಕ್ತಿ ಜಾಲದ ಅಂಶಗಳು, ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ, ಇಂಧನ ದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿ ತೈಲ ಮತ್ತು ಅನಿಲ ಪರವಾನಗಿಗಳು ಸೇರಿವೆ.<ref name="Devolved Matters in Scotland">{{cite web |url=https://www.gov.scot/about/what-the-government-does/ |title=What the Scottish Government does |publisher=Scottish Government |access-date=8 August 2019 |archive-date=8 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190708045359/https://www.gov.scot/about/what-the-government-does/ |url-status=live}}</ref><ref name="Scottish Parliament" /> ಆರ್ಥಿಕ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಅಧಿಕಾರವು 2020 ರಲ್ಲಿ UK ಸಂಸತ್ತು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ಒಂದು ಕಾಯಿದೆಯಿಂದ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.{{refn|name=UKIM|<ref name="Keating21">{{Cite journal |last=Keating |first=Michael |date=2 February 2021 |title=Taking back control? Brexit and the territorial constitution of the United Kingdom |journal=[[Journal of European Public Policy]] |location=Abingdon |publisher=[[Taylor & Francis]] |volume=28 |issue=4 |pages=6–7 |doi=10.1080/13501763.2021.1876156 |quote=ಯುಕೆ ಆಂತರಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕಾಯಿದೆಯು ನಾಲ್ಕು ನ್ಯಾಯವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳಾದ್ಯಂತ ಪರಸ್ಪರ ಮಾನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಮಂತ್ರಿಗಳಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಆದರೆ ಇವುಗಳು EU ಆಂತರಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ನಿಬಂಧನೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅನುಮತಿಸಲಾದ ವಿನಾಯಿತಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿವೆ. ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಲಾರ್ಡ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ನಂತರವೇ, ಮಸೂದೆಯನ್ನು ದುರ್ಬಲ ಮತ್ತು ಬದ್ಧವಲ್ಲದ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು (ಸೆವೆಲ್ ಸಮಾವೇಶಕ್ಕೆ ಸಮಾನ) ವಿನಾಯಿತಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಗೆ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳಿಗೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವೆಂದರೆ, ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸರ್ಕಾರಗಳು ನಿಯಂತ್ರಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಅಥವಾ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಿಯಾದರೂ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂಬ ಅಂಶದಿಂದ ಇವು ದುರ್ಬಲಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. |hdl-access=free |hdl=1814/70296 |s2cid=234066376}}</ref><ref name="KenMcEw21">{{Cite journal |last1=Kenny |first1=Michael |author-link=Michael Kenny (political scientist) |last2=McEwen |first2=Nicola |author-link2=Nicola McEwen |date=1 March 2021 |title=Intergovernmental Relations and the Crisis of the Union |journal=Political Insight |publisher=[[SAGE Publishing]] |volume=12 |issue=1 |pages=12–15 |doi=10.1177/20419058211000996 |quote=ಆ ಹಂತದ ಜಂಟಿ ಕೆಲಸವು ಜಾನ್ಸನ್ ಸರ್ಕಾರವು ಡಿಸೆಂಬರ್ 2020 ರಲ್ಲಿ ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದ ಯುಕೆ ಆಂತರಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕಾಯಿದೆಯಿಂದ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಯಿತು...ಕಾಯಿದೆಯು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಂದ ತೀವ್ರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. |doi-access=free |s2cid=232050477}}</ref><ref name="WolffeDevol">{{Cite journal |last=Wolffe |first=W James |author-link=James Wolffe |date=7 April 2021 |title=Devolution and the Statute Book |url=https://academic.oup.com/slr/advance-article/doi/10.1093/slr/hmab003/6213886 |journal=[[Statute Law Review]] |location=Oxford |publisher=[[Oxford University Press]] |doi=10.1093/slr/hmab003 |access-date=18 April 2021 |quote=ಆಂತರಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಸೂದೆ - ಅಂಗೀಕರಿಸಿದರೆ, ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಶಾಸಕಾಂಗಗಳು ತಮ್ಮ ಶಾಸಕಾಂಗ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸುವಲ್ಲಿ, ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕತೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಮಸೂದೆ; ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಧಿಕಾರಗಳಿಗಿಂತ EU ಕಾನೂನು ಅಥವಾ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾಯಿದೆಗಳ 4 ಮತ್ತು 6 ನೇ ವಿಧಿಗಳಿಗಿಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವ ನಿಬಂಧನೆಗಳು...ಯುಕೆ ಸಂಸತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್ (ವಾಪಸಾತಿ ಒಪ್ಪಂದ) ಕಾಯಿದೆ 2020 ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕಾಯಿದೆ 2020 ಅನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲೂ ಮೂರು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಶಾಸಕಾಂಗಗಳು ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿದಿದ್ದರೂ ಸಹ. |archive-date=21 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210421145355/https://academic.oup.com/slr/advance-article/doi/10.1093/slr/hmab003/6213886 |url-status=live |url-access=subscription}}</ref><ref name="Wincott21">{{Cite journal |last1=Wincott |first1=Daniel |author-link=Daniel Wincott |last2=Murray |first2=C. R. G. |last3=Davies |first3=Gregory |date=17 May 2021 |title=The Anglo-British imaginary and the rebuilding of the UK's territorial constitution after Brexit: unitary state or union state? |journal=Territory, Politics, Governance |location=Abingdon/Brighton |publisher=[[Taylor & Francis]]; [[Regional Studies Association]] |volume=10 |issue=5 |pages=696–713 |doi=10.1080/21622671.2021.1921613 |quote=ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ, ಆಂತರಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕಾಯಿದೆಯು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಅದು ಬದಲಾಯಿಸಿದ EU ಏಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ, ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಸಾಮಾನ್ಯ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಭರವಸೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ. ಮೊದಲ ಎರಡು ದಶಕಗಳ ಅಧಿಕಾರ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ತೀರ್ಪುಗಳಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುವ ಲಾರ್ಡ್ ಹೋಪ್, ಶಾಸನದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಎದುರಿಸುವಂತೆ ಕಂಡರು: 'ಈ ಸಂಸತ್ತು ತನಗೆ ಇಷ್ಟವಾದುದನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು, ಆದರೆ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದರೆ ವಿಭಿನ್ನ ವಿಧಾನವು ಅತ್ಯಗತ್ಯ'. |doi-access=free}}</ref><ref name="DouganMcEwen20">{{Cite report |url=https://www.centreonconstitutionalchange.ac.uk/publications/uk-and-internal-market-devolution-and-union |title=UK and the Internal Market, Devolution and the Union |last1=Dougan |first1=Michael |last2=Hayward |first2=Katy |date=2020 |publisher=[[University of Edinburgh]]; [[University of Aberdeen]] |pages=2–3 |last3=Hunt |first3=Jo |last4=McEwen |first4=Nicola |last5=McHarg |first5=Aileen |last6=Wincott |first6=Daniel |author-link=Michael Dougan |author-link2=Katy Hayward |access-date=16 October 2020 |author-link4=Nicola McEwen |author-link6=Daniel Wincott |department=Centre on Constitutional Change |archive-date=18 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201018185830/https://www.centreonconstitutionalchange.ac.uk/publications/uk-and-internal-market-devolution-and-union |url-status=live |archivedate=18 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201018185830/https://www.centreonconstitutionalchange.ac.uk/publications/uk-and-internal-market-devolution-and-union }}</ref><ref name="Dougan20Brief">{{Cite report |url=https://www.liverpool.ac.uk/media/livacuk/law/2-research/eull/UKIM,Briefing,Paper,-,Prof,Michael,Dougan,15,September,2020.pdf |title=Briefing Paper. United Kingdom Internal Market Bill: Implications for Devolution |last=Dougan |first=Michael |date=2020 |publisher=[[University of Liverpool]] |location=Liverpool |pages=4–5 |author-link=Michael Dougan |access-date=15 October 2020 |archive-date=26 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201026161836/https://www.liverpool.ac.uk/media/livacuk/law/2-research/eull/UKIM,Briefing,Paper,-,Prof,Michael,Dougan,15,September,2020.pdf |url-status=live |archivedate=26 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201026161836/https://www.liverpool.ac.uk/media/livacuk/law/2-research/eull/UKIM,Briefing,Paper,-,Prof,Michael,Dougan,15,September,2020.pdf }}</ref><ref name="DouHu22">{{cite journal |last1=Dougan |first1=Michael |last2=Hunt |first2=Jo |last3=McEwen |first3=Nicola |last4=McHarg |first4=Aileen |author-link1=Michael Dougan |author-link3=Nicola McEwen |title=Sleeping with an Elephant: Devolution and the United Kingdom Internal Market Act 2020 |journal=[[Law Quarterly Review]] |date=2022 |url=https://dro.dur.ac.uk/35167/ |location=London |publisher=[[Sweet & Maxwell]] |ssrn=4018581 |via=Durham Research Online |access-date=4 March 2022 |quote=ಕಾಯಿದೆಯು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಶಾಸಕಾಂಗಗಳ ನಿಯಂತ್ರಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಬಂಧಿತ – ಮತ್ತು ಸಂಭಾವ್ಯ ಹಾನಿಕಾರಕ – ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ...ಬ್ರೆಕ್ಸಿಟ್ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ನಂತರ ಇದು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸಮಾವೇಶವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಶಾಸನದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಉದ್ದೇಶವು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ತಮ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಕ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಬಳಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವುದು ಎಂಬ ಅಂಶವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ...ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ, ಇದು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ತಮ್ಮ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ನಿಯಂತ್ರಕ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು UK ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಸಂಸತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಮಾಡುವ ಆಯ್ಕೆಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ. |issn=0023-933X |archive-date=2 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220802185022/https://dro.dur.ac.uk/35167/ |url-status=live}}</ref>}} ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಟಿಯ (SNP) ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸರ್ಕಾರವಾಗಿದೆ,<ref>{{cite web |title=Humza Yousaf's precarious position puts the SNP – and Scotland – at a crossroads |url=https://www.instituteforgovernment.org.uk/comment/humza-yousaf-snp-scotland-crossroads |website=Institute for Government |access-date=26 April 2024 |date=26 April 2024 |archive-date=26 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240426221203/https://www.instituteforgovernment.org.uk/comment/humza-yousaf-snp-scotland-crossroads |url-status=live}}</ref> ಇದನ್ನು ಮೊದಲ ಮಂತ್ರಿ ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಜಾನ್ ಸ್ವಿನ್ನಿ, SNP ಯ ನಾಯಕ. 2014 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ನಡೆಯಿತು, 55.3 ಪ್ರತಿಶತ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಮತ್ತು 44.7 ಪ್ರತಿಶತ ಪರವಾಗಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದವು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು. ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರವು 32 ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಮಂಡಳಿಗಳು ಚುನಾಯಿತ ಕೌನ್ಸಿಲರ್ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ, ಅವರಲ್ಲಿ 1,223 ಮಂದಿ ಇದ್ದಾರೆ.<ref name="political-studies-association" /> ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿದೆ. ಇದು 129 ಚುನಾಯಿತ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತಿನ ಸದಸ್ಯರಿಂದ (MSPs) ಕೂಡಿದೆ. ಇದು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಕಾನೂನು ರಚನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಂಸದೀಯ ಚರ್ಚೆಗಳು, ಸಮಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸದೀಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಶಾಸನದ ಯಾವುದೇ ತುಣುಕನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Devolved Matters in Scotland"/> ==== ವೇಲ್ಸ್ ==== 1999 ರಿಂದ ವೇಲ್ಸ್ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಶಾಸಕಾಂಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದನ್ನು ಸೆನೆಡ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸೆನೆಡ್ಗೆ ಚುನಾವಣೆಗಳು 2026 ರವರೆಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸದಸ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸಿದವು, ನಂತರ ಮತದಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದ ಪಟ್ಟಿ ಅನುಪಾತದ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಚುನಾಯಿತ ಸದಸ್ಯರ ಸಂಖ್ಯೆಯು 60 ರಿಂದ 96 ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು, ಇದು 16 ಆರು-ಸದಸ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಸೆನೆಡ್ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ಗೆ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದ ಅಧಿಕಾರಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸೀಮಿತ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite news |date=9 April 1999 |title=Structure and powers of the Assembly |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/events/wales_99/the_welsh_assembly/309033.stm |access-date=21 October 2008 |archive-date=7 February 2004 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040207162926/http://news.bbc.co.uk/1/hi/events/wales_99/the_welsh_assembly/309033.stm |url-status=live}}</ref> ಇದು ಸೆನೆಡ್ ಸಿಮ್ರು ಕಾಯಿದೆಗಳ ಮೂಲಕ UK ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಮೀಸಲಿರದ ಯಾವುದೇ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಶಾಸನ ಮಾಡಬಹುದು. ವೆಲ್ಶ್ ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ಲೈಡ್ ಸಿಮ್ರು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸರ್ಕಾರವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಮೊದಲ ಮಂತ್ರಿ, ರುನ್ ಅಪ್ ಐಯೋರ್ವರ್ತ್ ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ವೇಲ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರವು 22 ಏಕೀಕೃತ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನು ಕೌನ್ಸಿಲ್ನಿಂದ ಚುನಾಯಿತರಾದ ನಾಯಕ ಮತ್ತು ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ==== ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ==== ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸರ್ಕಾರದ ಸ್ವರೂಪವು 1998 ರ ಗುಡ್ ಫ್ರೈಡೆ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ, ಇದು ಒಕ್ಕೂಟವಾದಿ-ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿ ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಸಂಘರ್ಷದ 30-ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯನ್ನು ಟ್ರಬಲ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು. ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಿಂದ ದೃಢೀಕರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಆ ವರ್ಷ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಶಾಸಕಾಂಗಕ್ಕಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ಹಂಚಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು, ಇವುಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ವಿಧಾನಸಭೆ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |title=Good Friday Agreement: What is it? |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-northern-ireland-61968177 |website=BBC News |date=3 April 2023 |access-date=11 April 2024 |archive-date=15 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240515131233/https://www.bbc.co.uk/news/uk-northern-ireland-61968177 |url-status=live}}</ref> ವಿಧಾನಸಭೆಗೆ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಏಕ ಹಂಚಿಕೆ ಮತದಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಮತ್ತು ವಿಧಾನಸಭೆಯು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ಗೆ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದ ಅಧಿಕಾರಗಳಿಗೆ ಹೋಲುವ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref>{{Cite web |date=8 May 2019 |title=Devolution of powers to Scotland, Wales and Northern Ireland |url=https://www.gov.uk/guidance/devolution-of-powers-to-scotland-wales-and-northern-ireland |access-date=11 June 2024 |website=GOV.UK |archive-date=7 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230307093336/https://www.gov.uk/guidance/devolution-of-powers-to-scotland-wales-and-northern-ireland |url-status=live}}</ref> ಕಾರ್ಯಾಂಗವು ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಒಕ್ಕೂಟವಾದಿ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ದ್ವಿರಾಜ್ಯದಿಂದ ಮುನ್ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref name="northernireland1">{{Cite web |date=25 September 2015 |title=Your Executive |url=https://www.northernireland.gov.uk/topics/your-executive |publisher=Northern Ireland Executive |access-date=14 August 2016 |archive-date=21 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160821135048/https://www.northernireland.gov.uk/topics/your-executive |url-status=live}}</ref> ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಮೊದಲ ಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ಉಪ ಮೊದಲ ಮಂತ್ರಿ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಸರ್ಕಾರದ ಸಂಯುಕ್ತ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news |title=Stormont: Why were NI leaders given unequal job titles? |work=BBC News |date=15 May 2022 |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-northern-ireland-61393736 |access-date=2 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240202190001/https://www.bbc.com/news/uk-northern-ireland-61393736 |archive-date=2 February 2024}}</ref><ref>{{Cite web |title=Northern Ireland Executive: Ministerial Code |date=28 September 2015 |url=https://www.northernireland.gov.uk/topics/your-executive/ministerial-code |access-date=2 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240202191115/https://www.northernireland.gov.uk/topics/your-executive/ministerial-code |archive-date=2 February 2024}}</ref> ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರವು 2015 ರಿಂದ 11 ಮಂಡಳಿಗಳ ನಡುವೆ ಸೀಮಿತ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Devenport" /> === ವಿದೇಶಿ ಸಂಬಂಧಗಳು === [[File:Trump-Starmer bilateral 2025-02-27-16-07.jpg|thumb|right|ಯುಕೆ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಕೀರ್ ಸ್ಟಾರ್ಮರ್ ಮತ್ತು ಯುಎಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಂಪ್ 2025 ರಲ್ಲಿ ಜಂಟಿ ಪತ್ರಿಕಾ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಕೈಕುಲುಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಯುಕೆ ಮತ್ತು ಯುಎಸ್ "ವಿಶೇಷ ಸಂಬಂಧವನ್ನು" ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.]] ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯ ಶಾಶ್ವತ ಸದಸ್ಯ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಟೋ, ಆಕಸ್, ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಆಫ್ ನೇಷನ್ಸ್, ಜಿ7, ಜಿ20, OECD, WTO, ಯುರೋಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮತ್ತು OSCE ಗಳ ಸದಸ್ಯವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |last=May |first=Theresa |author-link=Theresa May |date=29 March 2017 |title=Prime Minister's letter to Donald Tusk triggering Article 50 |url=https://www.gov.uk/government/publications/prime-ministers-letter-to-donald-tusk-triggering-article-50/prime-ministers-letter-to-donald-tusk-triggering-article-50 |via=Gov.uk |access-date=19 June 2017 |archive-date=5 June 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170605184239/https://www.gov.uk/government/publications/prime-ministers-letter-to-donald-tusk-triggering-article-50/prime-ministers-letter-to-donald-tusk-triggering-article-50 |url-status=live}}</ref> ಇದು 100 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅವಕಾಶಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. UK ಗಣನೀಯ ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಹಾ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ.<ref name="PaulWirtz2004">{{cite book |last1=Paul |first1=T.V. |url=https://books.google.com/books?id=9jy28vBqscQC&pg=PA59 |title=Balance of Power: Theory and Practice in the 21st century |last2=Wirtz |first2=James |last3=Fortmann |first3=Michel |date=2004 |publisher=Stanford University Press |isbn=978-0-8047-5017-2 |page=59}}</ref><ref>{{Cite news |date=10 May 2012 |title=United Kingdom country profile |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-18023389 |access-date=6 July 2025 |work=BBC News |language=en-GB |archive-date=3 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230103160059/https://www.bbc.com/news/world-europe-18023389 |url-status=live }}</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ನೊಂದಿಗೆ "ವಿಶೇಷ ಸಂಬಂಧವನ್ನು" ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್ನೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಹಭಾಗಿತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ - "ಎಂಟೆಂಟೆ ಕಾರ್ಡಿಯಾಲ್" - ಮತ್ತು ಎರಡೂ ದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಪರಮಾಣು ಆಯುಧ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ;<ref>{{Cite web |last=Swaine |first=Jon |date=13 January 2009 |title=Barack Obama presidency will strengthen special relationship, says Gordon Brown |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/barackobama/4226246/Barack-Obama-presidency-will-strengthen-special-relationship-says-Gordon-Brown.html |url-access=subscription |access-date=30 May 2011 |website=The Telegraph |publication-place=[[London]] |archive-date=4 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200704192159/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/barackobama/4226246/Barack-Obama-presidency-will-strengthen-special-relationship-says-Gordon-Brown.html |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |last1=Kirchner |first1=Emil Joseph |title=Global Security Governance: Competing Perceptions of Security in the 21st century |url=https://archive.org/details/globalsecuritygo0000unse |last2=Sperling |first2=James |publisher=[[Routledge]] |year=2007 |isbn=978-0-415-39162-7 |edition=illustrated |location=London |page=[https://archive.org/details/globalsecuritygo0000unse/page/100 100]}}</ref> ಆಂಗ್ಲೋ-ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಮೈತ್ರಿಯನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಬದ್ಧವಾದ ಮಿಲಿಟರಿ ಮೈತ್ರಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. UK ಗಣರಾಜ್ಯ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ; ಎರಡು ದೇಶಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಯಾಣ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಐರಿಶ್ ಅಂತರಸರ್ಕಾರಿ ಸಮ್ಮೇಳನ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಐರಿಶ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮೂಲಕ ಸಹಕರಿಸುತ್ತವೆ. ಬ್ರಿಟನ್ನ ಜಾಗತಿಕ ಉಪಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವವು ಅದರ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧಗಳು, ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆಗಳು, ಅಧಿಕೃತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನೆರವು ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ಮತ್ತಷ್ಟು ವರ್ಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>{{Cite web |last=The Committee Office, House of Commons |date=19 February 2009 |title=DFID's expenditure on development assistance |url=http://www.parliament.the-stationery-office.co.uk/pa/cm200809/cmselect/cmintdev/220/22007.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20130112222226/http://www.parliament.the-stationery-office.co.uk/pa/cm200809/cmselect/cmintdev/220/22007.htm |archive-date=12 January 2013 |access-date=28 April 2013 |publisher=UK Parliament}}</ref> === ಮಿಲಿಟರಿ === [[File:United Kingdom overseas military installations and operations.png|thumb|upright=1.4| {{Legend|#0000FF|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ವಿದೇಶಿ ಮಿಲಿಟರಿ ನೆಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಘಟಕಗಳು}} {{Legend|#F0002B|2000 ರಿಂದ ಮಿಲಿಟರಿ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳು: ಪಲ್ಲಿಸರ್ (ಸಿಯೆರಾ ಲಿಯೋನ್); ಹೆರಿಕ್ (ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ); ಎಂಡ್ಯೂರಿಂಗ್ ಫ್ರೀಡಮ್ (ಹಾರ್ನ್ ಆಫ್ ಆಫ್ರಿಕಾ); ಟೆಲಿಕ್ (ಇರಾಕ್); ಎಲ್ಲಾಮಿ (ಲಿಬಿಯಾ); ಮತ್ತು ಶೇಡರ್ (ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ಇರಾಕ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಲೆವಂಟ್).}}]] ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳು ಮೂರು ವೃತ್ತಿಪರ ಸೇವಾ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ: ರಾಯಲ್ ನೇವಿ ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ ಮರೀನ್ಸ್ (ನೌಕಾ ಸೇವೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ), ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೇನೆ ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್.<ref>{{Cite web |title=Ministry of Defence |url=http://www.mod.uk/DefenceInternet/Home |access-date=21 February 2012 |publisher=Ministry of Defence |archive-date=19 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120219194140/http://mod.uk/DefenceInternet/Home/ |url-status=live}}</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಮಾಂಡರ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ ಆಗಿದ್ದು, ಪಡೆಗಳ ಸದಸ್ಯರು ನಿಷ್ಠೆಯ ಪ್ರಮಾಣವಚನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web |date=30 March 2012 |title=Speaker addresses Her Majesty Queen Elizabeth II |url=http://www.parliament.uk/business/news/2012/march/speaker-addresses-hm-the-queen |access-date=28 April 2013 |publisher=UK Parliament |archive-date=1 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130501221305/http://www.parliament.uk/business/news/2012/march/speaker-addresses-hm-the-queen/ |url-status=live}}</ref> ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಮತ್ತು ಅದರ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ, UK ನ ಜಾಗತಿಕ ಭದ್ರತಾ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಂತಿ ಕಾಯುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅವು ನ್ಯಾಟೋ (ಮೈತ್ರಿ ವೇಗದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾ ದಳ ಸೇರಿದಂತೆ), ಐದು ಶಕ್ತಿಗಳ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ರಿಂಪ್ಯಾಕ್ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಮೈತ್ರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಮತ್ತು ನಿಯಮಿತ ಭಾಗವಹಿಸುವವರಾಗಿವೆ. ವಿದೇಶಿ ಸೇನಾ ನೆಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಅಸೆನ್ಶನ್ ದ್ವೀಪ, ಬಹ್ರೈನ್, ಬೆಲೀಜ್, ಬ್ರೂನೈ, ಕೆನಡಾ, ಸೈಪ್ರಸ್, ಡಿಯಾಗೋ ಗಾರ್ಸಿಯಾ, ಫಾಕ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ದ್ವೀಪಗಳು, ಜರ್ಮನಿ, ಜಿಬ್ರಾಲ್ಟರ್, ಕೀನ್ಯಾ, ಒಮಾನ್, ಖತಾರ್ ಮತ್ತು ಸಿಂಗಾಪುರ ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |title=House of Commons Hansard |url=https://publications.parliament.uk/cgi-bin/newhtml_hl?DB=semukparl&STEMMER=en&WORDS=raf%20diego%20garcia&ALL=RAF&ANY=&PHRASE=%22Diego%20Garcia%20%22&CATEGORIES=&SIMPLE=&SPEAKER=&COLOUR=red&STYLE=s&ANCHOR=50221w33.html_spnew0&URL=/pa/cm200405/cmhansrd/vo050221/text/50221w33.htm#50221w33.html_spnew0 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090309114107/http://www.publications.parliament.uk/cgi-bin/newhtml_hl?DB=semukparl&STEMMER=en&WORDS=raf%20diego%20garcia&ALL=RAF&ANY=&PHRASE=%22Diego%20Garcia%20%22&CATEGORIES=&SIMPLE=&SPEAKER=&COLOUR=red&STYLE=s&ANCHOR=50221w33.html_spnew0&URL=%2Fpa%2Fcm200405%2Fcmhansrd%2Fvo050221%2Ftext%2F50221w33.htm#50221w33.html_spnew0 |archive-date=9 March 2009 |access-date=23 October 2008 |publisher=UK Parliament}}; {{Cite web |title=House of Commons Hansard Written Answers for 17 Jun 2013 (pt 0002) |url=https://publications.parliament.uk/pa/cm201314/cmhansrd/cm130617/text/130617w0002.htm#13061746000236 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150214025754/http://www.publications.parliament.uk/pa/cm201314/cmhansrd/cm130617/text/130617w0002.htm#13061746000236 |archive-date=14 February 2015 |access-date=4 March 2015 |publisher=Publications.parliament.uk}}</ref> ಸ್ಟಾಕ್ಹೋಮ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಂತಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ<ref>{{Cite web |date=April 2026|title=Trends in Military Expenditure 2025|url=https://www.sipri.org/sites/default/files/2026-04/2604_milex_2025.pdf#page=2|access-date=31 May 2026|publisher=[[Stockholm International Peace Research Institute]]}}</ref> ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ,<ref>{{Cite web |title=The Military Balance 2026: Global defence spending|url=https://www.iiss.org/publications/the-military-balance/2026/the-military-balance-2026/global-defence-spending/|access-date=2026-05-31|website=IISS|language=en}}</ref> UK 2025 ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಆರನೇ-ಅಥವಾ ಐದನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮಿಲಿಟರಿ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. 2024 ರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ರಕ್ಷಣಾ ವೆಚ್ಚವು ಒಟ್ಟು ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪನ್ನದ 2.3 ಪ್ರತಿಶತ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Rishi Sunak vows to boost UK defence spending to 2.5% of GDP by 2030 |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-68880171 |access-date=24 April 2024 |publisher=BBC News |date=24 April 2024 |archive-date=23 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240423233438/https://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-68880171 |url-status=live}}</ref> ಶೀತಲ ಸಮರದ ಅಂತ್ಯದ ನಂತರ, ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿಯು "ಅತ್ಯಂತ ಬೇಡಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು" ಮೈತ್ರಿಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಊಹೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>''UK 2005: ದಿ ಆಫಿಷಿಯಲ್ ಇಯರ್ಬುಕ್ ಆಫ್ ದಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಆಫ್ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಅಂಡ್ ನಾರ್ದರ್ನ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್''. ಆಫೀಸ್ ಫಾರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್. ಪು. 89.</ref> === ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ನ್ಯಾಯ === <!-- Copyedit done to here --> [[File:Middlesex Guildhall (cropped).jpg|thumb|ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಿವಿಲ್ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಅಂತಿಮ ಮೇಲ್ಮನವಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯವಾಗಿದೆ.]] ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಒಂದೇ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಏಕೆಂದರೆ 1706 ರ ಒಕ್ಕೂಟದ ಒಪ್ಪಂದವು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮುಂದುವರಿಕೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.<ref name="Acts of Union 1707" /> UK ಮೂರು ವಿಭಿನ್ನ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಾನೂನು, ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಸ್ ಕಾನೂನು. 2009 ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ನಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಹೊಸ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು, ಇದು ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಲಾರ್ಡ್ಸ್ನ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು.<ref>{{Cite news |date=1 October 2009 |title=UK Supreme Court judges sworn in |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/8283939.stm |access-date=6 October 2009 |archive-date=7 February 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200207160453/http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/8283939.stm |url-status=live}}; {{Cite web |date=July 2003 |title=Constitutional reform: A Supreme Court for the United Kingdom |url=http://www.dca.gov.uk/consult/supremecourt/supreme.pdf |archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20090117132005/http://www.dca.gov.uk/consult/supremecourt/supreme.pdf |archive-date=17 January 2009 |access-date=13 May 2013 |publisher=Department for Constitutional Affairs}}</ref> ಪ್ರಿವಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ನ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸಮಿತಿ, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ನಂತೆಯೇ ಅದೇ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು ಹಲವಾರು ಸ್ವತಂತ್ರ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ದೇಶಗಳು, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರೌನ್ ಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸಿಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮೇಲ್ಮನವಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Role of the JCPC |url=http://www.jcpc.uk/about/role-of-the-jcpc.html |access-date=28 April 2013 |publisher=Judicial Committee of the Privy Council |archive-date=14 January 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140114165910/http://www.jcpc.uk/about/role-of-the-jcpc.html |url-status=live}}</ref> ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಕಾನೂನು ಎರಡೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾನೂನು (ಅಥವಾ ಮಾದರಿ ಕಾನೂನು) ತತ್ವಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿವೆ.<ref>{{Cite book |last=Bainham |first=Andrew |url=https://books.google.com/books?id=AF303DEl0MkC&pg=PA298 |title=The international survey of family law: 1996 |publisher=Martinus Nijhoff |year=1998 |isbn=978-90-411-0573-8 |location=The Hague |page=298 |access-date=29 September 2020 |archive-date=28 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240328141743/https://books.google.com/books?id=AF303DEl0MkC&pg=PA298#v=onepage&q&f=false |url-status=live}}</ref> ಇದು ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಅನೇಕ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Common Law |url=https://www.britannica.com/topic/common-law |access-date=27 May 2024 |publisher=Britannica |date=19 May 2024 |archive-date=6 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506134920/https://www.britannica.com/topic/common-law |url-status=live}}</ref> ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ನ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ನ ಹಿರಿಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತವೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಿವಿಲ್ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಮೇಲ್ಮನವಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯ, ಹೈ ಕೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಜಸ್ಟಿಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಕ್ರೌನ್ ಕೋರ್ಟ್ ಸೇರಿವೆ.<ref>{{Cite web |title=The Australian courts and comparative law |url=http://www.alpn.edu.au/node/66 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130414202207/http://alpn.edu.au/node/66 |archive-date=14 April 2013 |access-date=9 March 2015 |publisher=Australian Law Postgraduate Network}}</ref> ಸ್ಕಾಟ್ಸ್ ಕಾನೂನು ಸಾಮಾನ್ಯ-ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸಿವಿಲ್-ಕಾನೂನು ತತ್ವಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಮಿಶ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಸಿವಿಲ್ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಕೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಸೆಷನ್<ref>{{Cite web |title=Court of Session&nbsp;– Introduction |url=http://www.scotcourts.gov.uk/session/index.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20080731094308/http://www.scotcourts.gov.uk/session/index.asp |archive-date=31 July 2008 |access-date=8 March 2015 |publisher=Scottish Courts}}</ref> ಮತ್ತು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಹೈ ಕೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಜಸ್ಟಿಷಿಯರಿ ಆಗಿವೆ.<ref>{{Cite web |title=High Court of Justiciary&nbsp;– Introduction |url=http://www.scotcourts.gov.uk/justiciary/index.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20080912204821/http://www.scotcourts.gov.uk/justiciary/index.asp |archive-date=12 September 2008 |access-date=9 March 2015 |publisher=Scottish Courts}}</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸ್ಕಾಟ್ಸ್ ಕಾನೂನಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಿವಿಲ್ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮೇಲ್ಮನವಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |title=House of Lords&nbsp;– Practice Directions and Standing Orders Applicable to Civil Appeals |url=https://publications.parliament.uk/pa/ld199697/ldinfo/ld08judg/bluebook/bluebk03.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20131206120915/http://www.publications.parliament.uk/pa/ld199697/ldinfo/ld08judg/bluebook/bluebk03.htm |archive-date=6 December 2013 |access-date=8 March 2015 |publisher=UK Parliament}}</ref> ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ನ್ಯಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಕೆಲವು ಅಪರಾಧ ಪ್ರಕಾರಗಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಶಿಕ್ಷೆ ದರಗಳು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ವಿಳಂಬಗಳಿಂದ ಗುಣಲಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref name="s576">{{cite journal | last1=Lovett | first1=Jo | last2=Hales | first2=Gavin | last3=Kelly | first3=Liz | last4=Khan | first4=Aneela | last5=Hardiman | first5=Margaret | last6=Trott | first6=Louise | title=What can We Learn from Police Data About Timeliness in Rape and Serious Sexual Offence Investigations in England and Wales? | journal=International Criminology | volume=2 | issue=3 | date=2022 | issn=2662-9976 | doi=10.1007/s43576-022-00069-8 | pages=286–298| pmc=9527390 }}</ref> ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಅಪರಾಧವು 1981 ಮತ್ತು 1995 ರ ನಡುವೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಆ ಉತ್ತುಂಗದಿಂದ 1995 ರಿಂದ 2015 ರವರೆಗೆ ದಾಖಲಾದ ಅಪರಾಧದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆ 66% ಇಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ,<ref>{{Cite web |url=http://www.ons.gov.uk/ons/dcp171778_419450.pdf |title=Crime in England and Wales, Year Ending June 2015 |publisher=Office for National Statistics |website=UK Government Web Archive |access-date=16 March 2023 |archive-date=16 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230316221317/https://webarchive.nationalarchives.gov.uk/ukgwa/20160105160709/http://www.ons.gov.uk/ons/dcp171778_419450.pdf |url-status=bot: unknown}}</ref> UK ಅಪರಾಧ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ. UK ಕಾರ್ಮಿಕ ಕಾನೂನುಗಳು ಕನಿಷ್ಠ ವೇತನ, ಕನಿಷ್ಠ 28 ದಿನಗಳ ವಾರ್ಷಿಕ ರಜೆ, ಪೋಷಕ ರಜೆ, ವಿಧ್ಯುಕ್ತ ಅನಾರೋಗ್ಯ ವೇತನ ಮತ್ತು ಪಿಂಚಣಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಉದ್ಯೋಗ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತವೆ. ಸಲಿಂಗ ವಿವಾಹವು 2014 ರಿಂದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು 2020 ರಿಂದ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ.<ref>{{cite web |last1=Wratten |first1=Marcus |title=Tom Allen to host vital new BBC show marking 10th anniversary of same-sex marriage |url=https://www.thepinknews.com/2023/07/03/tom-allen-bbc-my-big-gay-wedding-same-sex-marriage/ |website=PinkNews |date=3 July 2023 |access-date=2 September 2023 |archive-date=2 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230902195143/https://www.thepinknews.com/2023/07/03/tom-allen-bbc-my-big-gay-wedding-same-sex-marriage/ |url-status=live}}</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ LGBT ಸಮಾನತೆಯು ಆಧುನಿಕ ಮಾನದಂಡಗಳಿಂದ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |date=5 June 2023 |title=The 203 Worst (& Safest) Countries for LGBTQ+ Travel in 2023 |url=https://www.asherfergusson.com/lgbtq-travel-safety/ |access-date=20 August 2023 |website=Asher & Lyric |archive-date=10 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210910063408/https://www.asherfergusson.com/lgbtq-travel-safety/ |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |last1=R. Flores |first1=Andrew |title=Social Acceptance of LGBTI People in 175 Countries and Locations |url=https://williamsinstitute.law.ucla.edu/publications/global-acceptance-index-lgbt/ |website=Williams Institute |access-date=11 September 2023 |archive-date=13 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230913091254/https://williamsinstitute.law.ucla.edu/publications/global-acceptance-index-lgbt/ |url-status=live}}</ref> EU ಅನ್ನು ತೊರೆದ ನಂತರ UK-EU ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಪಕ್ಷಗಳ ನಡುವಿನ ಸಮಾಲೋಚನೆಯ ಮೂಲಕ ಪರಿಹರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮಾಲೋಚನೆಯು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ವಿಫಲವಾದರೆ, ಯಾವುದೇ ಪಕ್ಷವು ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯನ್ನು ವಿನಂತಿಸಬಹುದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪೀಸ್ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ ನಲ್ಲಿರುವ PCA ನಲ್ಲಿ.<ref name="commission.europa.eu" /><ref>{{Cite web |title=Disputes under the Trade and Cooperation Agreement |date=November 2021 |url=https://www.instituteforgovernment.org.uk/explainer/disputes-trade-and-cooperation-agreement |access-date=26 January 2025 |publisher=Institute for Government}}</ref><ref>{{Cite web |title=Sandeel fishing ban to remain in place |date=2 May 2025 |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/ckgrwxxzxkjo |website=BBC |access-date=4 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250504203005/https://www.bbc.com/news/articles/ckgrwxxzxkjo |archive-date=4 May 2025}}</ref> EU-UK ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರ ಒಪ್ಪಂದವು UK ಮತ್ತು EU ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನಿನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಂತೆ 'ಸಂಪೂರ್ಣ ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಸದ್ಭಾವನೆಯೊಂದಿಗೆ' ಪರಸ್ಪರ ಸಹಕರಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |title=Good Faith in Public Law |date=20 January 2022 |url=https://www.law.ox.ac.uk/news/2022-01-20-good-faith-public-law |website=ox.ac.uk |access-date=13 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250513165454/https://www.law.ox.ac.uk/news/2022-01-20-good-faith-public-law |archive-date=13 May 2025}}</ref> ವಿಂಡ್ಸರ್ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, EU ಕಾನೂನಿನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ವಿಷಯಗಳು ECJ ಗೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಸ್ಟಾರ್ಮಾಂಟ್ ಬ್ರೇಕ್ ಹೊಸ EU ನಿಯಮಗಳು ಜಾರಿಗೆ ಬರುವುದನ್ನು ತಡೆಯಬಹುದು. == ಆರ್ಥಿಕತೆ == [[File:Bank junction - 2020-09-20 (2).jpg|thumb|ಬ್ಯಾಂಕ್ ಜಂಕ್ಷನ್ ನಿಂದ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಲಂಡನ್ ಕ್ಷಿತಿಜ. ಲಂಡನ್ ಯುರೋಪ್ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಹಣಕಾಸು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |last=Yanatma |first=Servet |date=16 March 2024 |title=Europe's top financial centres: Where's best to do business? |url=https://www.euronews.com/business/2024/03/16/europes-top-financial-centres-wheres-best-to-do-business |access-date=16 August 2025 |publisher=[[Euronews]] |quote=ಯುಎಸ್ ಪಟ್ಟಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಂಬರ್ ಒನ್ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ, ಲಂಡನ್ ಯುರೋಪ್ನಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ.}}</ref>]] ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಅತ್ಯಂತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite journal |last1=Thane |first1=Pat |year=2019 |title=The Origins of the British Welfare State |journal=The Journal of Interdisciplinary History |volume=50 |issue=3 |pages=427–433 |doi=10.1162/jinh_a_01448 |s2cid=208223636 |doi-access=free}}</ref><ref name="ftms">{{cite web |last1=Griffiths |first1=Alan |last2=Wall |first2=Stuart |date=16 July 2011 |title=Applied Economics |url=http://www.ftms.edu.my/pdf/Download/UndergraduateStudent/BusinessEconomics/BC215001S%20-%20BE%20Key%20Text%20-%20Applied%20Economics.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130620120524/http://www.ftms.edu.my/pdf/Download/UndergraduateStudent/BusinessEconomics/BC215001S%20-%20BE%20Key%20Text%20-%20Applied%20Economics.pdf |archive-date=20 June 2013 |access-date=25 September 2014}}</ref> 2025 ರಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು ನಾಮಮಾತ್ರ ಒಟ್ಟು ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪನ್ನದೊಂದಿಗೆ (GDP) £2.819 ಟ್ರಿಲಿಯನ್,<ref name="IMFWEO.UK" /> ಇದು ವಿಶ್ವದ ಐದನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್ನ ಎರಡನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಾಗಿದೆ. ಅದರ ಕರೆನ್ಸಿ, ಪೌಂಡ್ ಸ್ಟರ್ಲಿಂಗ್, ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ-ಅತಿ-ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಾರವಾಗುವ ಕರೆನ್ಸಿ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ನಾಲ್ಕನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮೀಸಲು ಕರೆನ್ಸಿ ಆಗಿದೆ, ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಡಾಲರ್, ಯುರೋ ಮತ್ತು ಯೆನ್ ನ ನಂತರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=World Currency Composition of Official Foreign Exchange Reserves |url=https://data.imf.org/regular.aspx?key=41175 |access-date=10 October 2021 |website=IMF Data |archive-date=12 May 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160512202858/https://data.imf.org/regular.aspx?key=41175 |url-status=live}}</ref> ಪೌಂಡ್ ಸ್ಟರ್ಲಿಂಗ್ ತನ್ನ ದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸದ ಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಎಂದಿಗೂ ಔಪಚಾರಿಕ ಪುನರ್ ನಾಮಕರಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗದ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಾಮಮಾತ್ರ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. 2022 ರಿಂದ UK ವಿಶ್ವದ ನಾಲ್ಕನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ರಫ್ತುದಾರ<ref>{{Cite web |title=Exports of goods and services (BoP, current US$) |url=https://data.worldbank.org/indicator/BX.GSR.GNFS.CD?end=2024&most_recent_value_desc=true |access-date=22 September 2025 |website=[[World Bank]]}} {{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ಆಮದುದಾರ<ref>{{Cite web |title=Imports of goods and services (current US$) |url=https://data.worldbank.org/indicator/NE.IMP.GNFS.CD?most_recent_value_desc=true |access-date=22 September 2025 |website=[[World Bank]] |archive-date=13 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250913065521/https://data.worldbank.org/indicator/NE.IMP.GNFS.CD?most_recent_value_desc=true |url-status=live }}</ref> ಆಗಿದೆ. [[OECD]] ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಆದಾಯ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ,<ref>{{Cite web |last1=Francis-Devine |first1=Brigid |title=House of Commons Research Briefing on Income inequality in the UK. |url=https://commonslibrary.parliament.uk/research-briefings/cbp-7484/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220210104536/https://commonslibrary.parliament.uk/research-briefings/cbp-7484/ |archive-date=10 February 2022 |access-date=1 July 2023 |website=UK Parliament}}</ref><ref>{{Cite web |title=Inequality – Income inequality – OECD Data |url=http://data.oecd.org/inequality/income-inequality.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20230629183322/https://data.oecd.org/inequality/income-inequality.htm |archive-date=29 June 2023 |access-date=3 July 2023 |website=theOECD}}</ref> UK ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ HDI ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಸಮಾನತೆಗೆ ಸರಿಹೊಂದಿಸಿದಾಗ. 2025 ರಂತೆ UK ನಿರುದ್ಯೋಗ ದರವು 4.7% ಆಗಿದೆ<ref>{{Cite web |last1=Labiak |first1=Mitchell |last2=Smith |first2=Oliver |date=17 July 2025 |title=UK jobs market weakens as unemployment rate rises |url=https://www.bbc.com/news/articles/cg754negn75o |access-date=25 September 2025 |website=www.bbc.com |language=en-GB |archive-date=15 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250915184829/https://www.bbc.com/news/articles/cg754negn75o |url-status=live }}</ref> ಮತ್ತು ವಾರ್ಷಿಕ ನೈಜ GDP ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು 1.1% ಆಗಿದೆ.<ref name="f919">{{cite web | title=GDP quarterly national accounts, UK | website=Office for National Statistics | date=2026 | url=https://www.ons.gov.uk/economy/grossdomesticproductgdp/bulletins/quarterlynationalaccounts/octobertodecember2025 | access-date=2026-04-24}}</ref> ಎಚ್ಎಮ್ ಟ್ರೆಜರಿ, ಟ್ರೆಜರಿ ಚಾನ್ಸೆಲರ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲು ಜವಾಬ್ದಾರವಾಗಿದೆ. ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಇಲಾಖೆ ವ್ಯಾಪಾರ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಜವಾಬ್ದಾರವಾಗಿದೆ. ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ UK ನ ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ಪೌಂಡ್ ಸ್ಟರ್ಲಿಂಗ್ನಲ್ಲಿ ನೋಟುಗಳು ಮತ್ತು ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿನ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ನೋಟುಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಅವುಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಮೀಸಲು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಷರತ್ತಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. === ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳು === [[File:Bank-of-England.jpg|thumb|ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಧುನಿಕ ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ.]] [[File:British Airways Concorde G-BOAC 03.jpg|thumb|ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಒಂದು ಸುಪರ್ಸಾನಿಕ್ ವಿಮಾನವಾಗಿದ್ದು, ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ದಾಟುವ ಹಾರಾಟದ ಸಮಯವನ್ನು 8 ಗಂಟೆಗಳಿಂದ 3.5 ಗಂಟೆಗಳಿಗೆ ಇಳಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |title=Celebrating Concorde |url=https://www.britishairways.com/en-gb/information/about-ba/history-and-heritage/celebrating-concorde |archive-url=https://web.archive.org/web/20230317103939/https://www.britishairways.com/en-gb/information/about-ba/history-and-heritage/celebrating-concorde |archive-date=17 March 2023 |access-date=30 March 2023}}</ref>]] ಸೇವಾ ವಲಯವು 2023 ರಲ್ಲಿ UK ನ GVA ಯ ಸುಮಾರು 80 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web |last=Hutton |first=Georgina |date=3 October 2024 |title=Industries in the UK |url=https://commonslibrary.parliament.uk/research-briefings/cbp-8353/ |access-date=19 May 2025 |website=UK Parliament: House of Commons Library |archive-date=7 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211007134640/https://commonslibrary.parliament.uk/research-briefings/cbp-8353/ |url-status=live }}</ref> 2023 ರಂತೆ ಇದು ವಿಶ್ವದ ಎರಡನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸೇವೆಗಳ ರಫ್ತುದಾರ<ref>{{Cite web |title=Service exports (BoP, current US$) |url=https://data.worldbank.org/indicator/BX.GSR.NFSV.CD?most_recent_value_desc=true&year_high_desc=false |access-date=19 May 2025 |website=World Bank Open Data |archive-date=17 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230317140633/https://data.worldbank.org/indicator/BX.GSR.NFSV.CD?most_recent_value_desc=true&year_high_desc=false |url-status=live }}</ref> ಮತ್ತು 2024 ರಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳ ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಿವ್ವಳ ರಫ್ತುದಾರವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |date=15 January 2025 |title=UK leads world in financial services trade surplus |url=https://www.thecityuk.com/news/uk-leads-world-in-financial-services-trade-surplus/ |access-date=2 June 2025 |website=TheCityUK |language=en}}</ref> ಲಂಡನ್ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ವಿಶ್ವ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದೆ, 2022 ರಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ವಹಿವಾಟಿನ 37.8 ಪ್ರತಿಶತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web |date=30 September 2025 |title=BIS Triennial Survey of Foreign Exchange and Over-The-Counter Interest Rate Derivatives Markets in April 2025 – UK Data |url=https://www.bankofengland.co.uk/news/2025/september/bis-triennial-survey-of-foreign-exchange-and-over-the-counter-interest-rate-derivatives-markets |access-date=7 December 2025 |publisher=Bank of England}}</ref> ಇದು ಯುರೋಪ್ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಾಗಿದೆ<ref>{{Cite web |last=Florida |first=Richard |date=16 March 2017 |title=The Economic Power of Cities Compared to Nations |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-03-16/top-metros-have-more-economic-power-than-most-nations |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240308074221/https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-03-16/top-metros-have-more-economic-power-than-most-nations |archive-date=8 March 2024 |access-date=22 February 2024 |website=Bloomberg}}</ref> ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಜೊತೆಗೆ, ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಯೊಂದಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಮಗ್ರವಾದ ನಗರವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=World Cities 2024 |url=https://gawc.lboro.ac.uk/gawc-worlds/the-world-according-to-gawc/world-cities-2024/ |access-date=21 September 2025 |website=GaWC |language=en-US |archive-date=3 July 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250703071437/https://gawc.lboro.ac.uk/gawc-worlds/the-world-according-to-gawc/world-cities-2024/ |url-status=live }}</ref> ಲಂಡನ್ ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಹಣಕಾಸು ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, 2025 ರ ಜಾಗತಿಕ ಹಣಕಾಸು ಕೇಂದ್ರಗಳ ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದೆ.<ref name="www.longfinance.net">{{Cite web |title=GFCI 36 Rank - Long Finance |url=https://www.longfinance.net/programmes/financial-centre-futures/global-financial-centres-index/gfci-36-explore-the-data/gfci-36-rank/ |access-date=19 May 2025 |website=www.longfinance.net |archive-date=25 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240925155927/https://www.longfinance.net/programmes/financial-centre-futures/global-financial-centres-index/gfci-36-explore-the-data/gfci-36-rank/ |url-status=live }}</ref> ಎಡಿನ್ಬರ್ಗ್, UK ನ ಎರಡನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ಹಣಕಾಸು ಕೇಂದ್ರ, ಅದೇ ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ 29 ನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದೆ.<ref name="www.longfinance.net" /> UK ನ ಉತ್ಪಾದನಾ ವಲಯವು 2024 ರಲ್ಲಿ ಮೌಲ್ಯದ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಮೂಲಕ ವಿಶ್ವದ 10 ನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್ನ ನಾಲ್ಕನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ಆಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |title=World Bank Open Data |url=https://data.worldbank.org/indicator/NV.IND.MANF.CD?most_recent_value_desc=true |access-date=5 August 2025 |website=World Bank Open Data |archive-date=7 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200107135049/https://data.worldbank.org/indicator/NV.IND.MANF.CD?most_recent_value_desc=true |url-status=live }}</ref> 2024 ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ 8 ಪ್ರತಿಶತ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆಯ 8.6 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |date=22 May 2025 |title=Manufacturing industries: Economic indicators |url=https://commonslibrary.parliament.uk/research-briefings/sn05206/ |access-date=1 June 2025 |website=House of Commons Library}}</ref> 2017 ರಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾದಂತೆ ಪೂರ್ವ ಮಿಡ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಮಿಡ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ (ಕ್ರಮವಾಗಿ 12.6 ಮತ್ತು 11.8 ಪ್ರತಿಶತ) ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿವೆ. ಲಂಡನ್ನ ಉತ್ಪಾದನಾ ವಲಯವು 2.8 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಿದೆ.<ref>Hennik Research. [http://www.themanufacturer.com/wp-content/uploads/2017/01/Annual-Manufacturing-Report-2017-Final-Version.pdf ''ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಪಾದನಾ ವರದಿ: 2017'' (ಡಿಸೆಂ. 2016)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170131192050/http://www.themanufacturer.com/wp-content/uploads/2017/01/Annual-Manufacturing-Report-2017-Final-Version.pdf|date=31 January 2017}}</ref> ದೇಶದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ವಲಯವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ;<ref>{{Cite web |last1=Chan |first1=Kelvin |date=25 April 2023 |title=King Charles' coronation is bringing millions of tourists and a cash infusion to London but it probably won't save the British economy |url=https://fortune.com/2023/04/25/king-charles-coronation-tourists-money-london-british-economy/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230502144950/https://fortune.com/2023/04/25/king-charles-coronation-tourists-money-london-british-economy/ |archive-date=2 May 2023 |access-date=9 May 2023 |website=[[fortune.com]] |agency=The Associated Press}}</ref> ಸೃಜನಶೀಲ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು 2019 ರಲ್ಲಿ UK ನ GVA ಯ 5.9 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟಿದ್ದವು,<ref>{{Cite web |title=DCMS Economic Estimates 2019 (provisional): Gross Value Added |url=https://www.gov.uk/government/statistics/dcms-economic-estimates-2019-gross-value-added/dcms-economic-estimates-2019-provisional-gross-value-added |access-date=31 January 2023 |website=gov.uk |archive-date=31 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230131001226/https://www.gov.uk/government/statistics/dcms-economic-estimates-2019-gross-value-added/dcms-economic-estimates-2019-provisional-gross-value-added |url-status=live}}</ref> ಮತ್ತು 2018 ರಲ್ಲಿ UK ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ £111 ಶತಕೋಟಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿತು.<ref>{{Cite web |year=2020 |title=UK's Creative Industries contributes almost £13 million to the UK economy every hour |url=https://www.gov.uk/government/news/uks-creative-industries-contributes-almost-13-million-to-the-uk-economy-every-hour |access-date=21 February 2023 |publisher=UK Government |archive-date=21 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230221131518/https://www.gov.uk/government/news/uks-creative-industries-contributes-almost-13-million-to-the-uk-economy-every-hour |url-status=live}}</ref> ಲಾಯ್ಡ್ಸ್ ಆಫ್ ಲಂಡನ್, ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿದೆ, ಇದು ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಿಮೆ ಮತ್ತು ಪುನರ್ವಿಮೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Lloyd's of London – value proposition |url=https://www.lloyds.com/about-lloyds/value-proposition-coverholder |archive-url=https://web.archive.org/web/20230227100951/https://www.lloyds.com/about-lloyds/value-proposition-coverholder |archive-date=27 February 2023 |website=Lloyd's of London}}</ref> WPP ಪಿಎಲ್ಸಿ ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಜಾಹೀರಾತು ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Rankings 2025 - Creative 100 |url=https://www.warc.com/creative/rankings/creative-100 |website=WARC |access-date=12 June 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250612162216/https://www.warc.com/creative/rankings/creative-100 |archive-date=12 June 2025}}</ref> UK ಯುರೋಪ್ನ ಪ್ರಮುಖ ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=https://www.great.gov.uk/international/content/investment/sectors/retail/ |access-date=18 January 2024 |title=Retail |publisher=great.gov.uk |archive-date=18 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240118084416/https://www.great.gov.uk/international/content/investment/sectors/retail/ |url-status=live}}</ref> 2023 ರಲ್ಲಿ US$2 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಖರೀದಿ ವೆಚ್ಚಗಳೊಂದಿಗೆ, ಇದು ಯುರೋಪ್ನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ಗ್ರಾಹಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Households and NPISHs Final consumption expenditure (current US$) |url=https://data.worldbank.org/indicator/NE.CON.PRVT.CD?year_high_desc=true |access-date=17 August 2024 |website=World Bank Group |archive-date=12 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612143614/https://data.worldbank.org/indicator/NE.CON.PRVT.CD?year_high_desc=true |url-status=live}}</ref> ಜಾನ್ ಲೂಯಿಸ್ UK ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯೋಗಿ-ಸ್ವಾಮ್ಯದ ವ್ಯಾಪಾರವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=https://employeeownership.co.uk/resources/what-the-evidence-tells-us/ |access-date=18 January 2024 |title=Employee owned businesses - What the evidence tells us |archive-date=2 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231202155249/https://employeeownership.co.uk/resources/what-the-evidence-tells-us/ |url-status=live}}</ref> ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಾಹನ ಉದ್ಯಮವು £47 ಶತಕೋಟಿ ರಫ್ತುಗಳನ್ನು (UK ನ ಒಟ್ಟು ಸರಕು ರಫ್ತಿನ 12 ಪ್ರತಿಶತ) ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Auto Output 2025" /> 2024 ರಲ್ಲಿ UK 779,584 ಪ್ರಯಾಣಿಕ ವಾಹನಗಳು ಮತ್ತು 125,649 ವಾಣಿಜ್ಯ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿತು; UK ನಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ 10 ಕಾರುಗಳಲ್ಲಿ 8 ರಫ್ತಾಗುತ್ತವೆ.<ref name="Auto Output 2025">{{Cite web |date=15 May 2025 |title=SMMT Motor Industry Facts 2025 |url=https://www.smmt.co.uk/smmt-motor-industry-facts-2025/ |access-date=26 May 2025 |website=SMMT |archive-date=26 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250526074751/https://www.smmt.co.uk/smmt-motor-industry-facts-2025/ |url-status=live}}</ref> ಬ್ರಿಟನ್ ಮಿನಿ ಮತ್ತು ಜಾಗ್ವಾರ್ ನಂತಹ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಕಾರುಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ,<ref>{{Cite web |date=19 November 2020 |title=Best British cars: Top 50 all-time greatest British-built cars revealed - page 2 |url=https://www.autoexpress.co.uk/best-cars-vans/351729/best-british-cars-top-50-all-time-greatest-british-built-cars-revealed/page-2 |access-date=9 March 2024 |website=Auto Express |archive-date=16 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240316184015/https://www.autoexpress.co.uk/best-cars-vans/351729/best-british-cars-top-50-all-time-greatest-british-built-cars-revealed/page-2 |url-status=live}}</ref> ಹಾಗೆಯೇ ರೋಲ್ಸ್-ರಾಯ್ಸ್, ಬೆಂಟ್ಲಿ ಮತ್ತು ರೇಂಜ್ ರೋವರ್ ನಂತಹ ಐಷಾರಾಮಿ ಕಾರುಗಳಿಗೂ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. UK ಎಂಜಿನ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ: 2024 ರಲ್ಲಿ 1.59 ಮಿಲಿಯನ್ ಎಂಜಿನ್ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Auto Output 2025" /> ಇದು 2023 ರಲ್ಲಿ ಮೌಲ್ಯದ ಮೂಲಕ ವಿಶ್ವದ ಮೂರನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ಎಂಜಿನ್ ರಫ್ತುದಾರ ಆಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |title=Combustion Engines |url=https://oec.world/en/profile/hs/combustion-engines |access-date=26 May 2025 |website=OEC - The Observatory of Economic Complexity |archive-date=26 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250526073421/https://oec.world/en/profile/hs/combustion-engines |url-status=live}}</ref> UK ಮೋಟಾರ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಉದ್ಯಮವು ಸುಮಾರು £10 ಶತಕೋಟಿ ವಾರ್ಷಿಕ ವಹಿವಾಟನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web |year=2020 |title=UK motorsport industry in pole position for F1's 70th anniversary |url=https://www.gov.uk/government/news/uk-motorsport-industry-in-pole-position-for-f1s-70th-anniversary |access-date=19 February 2023 |publisher=UK Government |archive-date=19 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230219100712/https://www.gov.uk/government/news/uk-motorsport-industry-in-pole-position-for-f1s-70th-anniversary |url-status=live}}</ref> ಹನ್ನೊಂದು ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್ ತಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಏಳು UK ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ, ಅವುಗಳ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮ್ಯಾ�ಕ್ಲಾರೆನ್, ಆಸ್ಟನ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಮತ್ತು ಲೋಟಸ್ ನಿಂದ ಸೂಪರ್ಕಾರುಗಳು ಮತ್ತು ಹೈಪರ್ಕಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.{{Efn|ಇಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಹಲವಾರು ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ: ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪರಂಪರೆ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ, ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಬೇಸ್, ಉತ್ಪಾದನಾ ಸ್ಥಳ, ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿ ಸ್ಥಳ, UK ನಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿತ ಕಂಪನಿ (ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರರೊಂದಿಗೆ ಸಹ).}} UK ನ ವಾಯುಯಾನ ಉದ್ಯಮವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ<ref>{{cite web |title=United Kingdom - Country Commercial Guide: Aerospace and Defense |url=https://www.trade.gov/country-commercial-guides/united-kingdom-aerospace-and-defense |website=[[International Trade Administration]] |date=3 November 2023 |access-date=17 December 2024 |archive-date=12 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230612142750/https://www.trade.gov/country-commercial-guides/united-kingdom-aerospace-and-defense |url-status=live }}</ref> ಮತ್ತು ಸುಮಾರು £30 ಶತಕೋಟಿ ವಾರ್ಷಿಕ ವಹಿವಾಟನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite news |last=Tovey |first=Alan |date=29 June 2016 |title=Britain's aerospace sector soars amid fears Brexit could clip its wings |work=The Telegraph |location=London |url=https://www.telegraph.co.uk/business/2016/06/29/britains-aerospace-sector-soars-amid-fears-brexit-could-clip-its |url-status=live |url-access=subscription |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/business/2016/06/29/britains-aerospace-sector-soars-amid-fears-brexit-could-clip-its |archive-date=10 January 2022}}{{Cbignore}}</ref> UK ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಉದ್ಯಮವು 2020/21 ರಲ್ಲಿ £17.5 ಶತಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ್ದಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 48,800 ಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡಿತ್ತು.<ref>{{cite web |title=UK space sector income reaches £17.5 billion as jobs and services grow |url=https://www.ukspace.org/uk-space-sector-income-reaches-17-5-billion-as-jobs-and-services-grow/ |website=UKspace |date=27 March 2023}}</ref><ref>{{cite web |title=UK space sector income reaches £17.5 billion as jobs and services grow |url=https://www.gov.uk/government/news/uk-space-sector-income-reaches-175-billion-as-jobs-and-services-grow |website=gov.uk |date=29 March 2023 |access-date=10 August 2025}}</ref> UK ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಸ್ಥೆಯು 2023 ರಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ-ಸಂಬಂಧಿತ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ £1.6 ಶತಕೋಟಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=https://www.gov.uk/government/news/new-funding-to-support-space-exploration-using-moon-resources-and-nuclear-power |title=New funding to support space exploration using Moon resources and nuclear power |access-date=11 March 2023 |archive-date=11 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230311195622/https://www.gov.uk/government/news/new-funding-to-support-space-exploration-using-moon-resources-and-nuclear-power}} <!-- (last checked 2023-03-11) --></ref> ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೃಷಿ ಉದ್ಯಮವು ತೀವ್ರ, ಹೆಚ್ಚು ಯಾಂತ್ರೀಕೃತ ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮಾನದಂಡಗಳಿಂದ ಸಮರ್ಥವಾಗಿದೆ, ಇದು ದೇಶದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಆಹಾರ ಅಗತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 60 ಪ್ರತಿಶತ ಮತ್ತು ಅದರ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಹಾರ ಅಗತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 73 ಪ್ರತಿಶತವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸುಮಾರು 0.9 ಪ್ರತಿಶತವನ್ನು (292,000 ಕಾರ್ಮಿಕರು) ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |title=UK Food Security Index 2024 |url=https://www.gov.uk/government/publications/uk-food-security-index-2024/uk-food-security-index-2024 |access-date=19 May 2024 |publisher=Department for the Environment Food & Rural Affairs |archive-date=18 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240518072412/https://www.gov.uk/government/publications/uk-food-security-index-2024/uk-food-security-index-2024 |url-status=live}};{{Cite web |title=Agricultural workforce in England at 1 June 2023 |url=https://www.gov.uk/government/statistics/agricultural-workforce-in-england-at-1-june/agricultural-workforce-in-england-at-1-june-2023 |access-date=19 May 2024 |publisher=Department for the Environment Food & Rural Affairs |archive-date=19 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519211112/https://www.gov.uk/government/statistics/agricultural-workforce-in-england-at-1-june/agricultural-workforce-in-england-at-1-june-2023 |url-status=live}}</ref> ಸುಮಾರು ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗವು ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿದೆ. UK ಗಣನೀಯವಾಗಿದ್ದರೂ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆಯಾದ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, 2020 ರಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 49 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು UK ಮೀನುಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥನೀಯವಾಗಿ ಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=https://jncc.gov.uk/our-work/ukbi-b2-sustainable-fisheries |title=Sustainable fisheries: fish stocks harvested within safe limits |website=JNCC |access-date=14 December 2024}}</ref> UK ಸಮುದ್ರ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬಂಡವಾಳದ ಸ್ವತ್ತುಗಳು 2021 ರಲ್ಲಿ £211 ಶತಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ್ದಾಗಿ ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Marine accounts, natural capital, UK: 2021 |date=6 April 2021 |url=https://www.ons.gov.uk/economy/environmentalaccounts/bulletins/marineaccountsnaturalcapitaluk/2021 |website=ONS |access-date=21 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250521071820/https://www.ons.gov.uk/economy/environmentalaccounts/bulletins/marineaccountsnaturalcapitaluk/2021 |archive-date=21 May 2025}}</ref> ಇದು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು, ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ, ತವರ, ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲು, ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರು, ಉಪ್ಪು, ಜೇಡಿಮಣ್ಣು, ಸೀಮೆಸುಣ್ಣ, ಜಿಪ್ಸಮ್, ಸೀಸ, ಮತ್ತು ಸಿಲಿಕಾ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧವಾದ ಕೃಷಿ ಯೋಗ್ಯ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.bgs.ac.uk/mineralsuk/mines/coal/home.html |title=Coal |website=BGS Minerals UK |access-date=7 July 2015 |archive-date=26 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090426141109/http://www.bgs.ac.uk/ |url-status=live}}</ref> === ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ === [[File:Cambridge Science Park Napp.jpg|thumb|ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಕ್ಲಸ್ಟರ್ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ತೀವ್ರವಾದ ಸಂಶೋಧನಾ ಕ್ಲಸ್ಟರ್ ಆಗಿದೆ.<ref>{{Cite book |last=WIPO |url=https://www.wipo.int/global_innovation_index/en/2022/index.html |title=Global Innovation Index 2022, 15th Edition |publisher=World Intellectual Property Organization |year=2022 |isbn=978-92-805-3432-0 |doi=10.34667/tind.46596 |access-date=16 November 2022 |archive-date=3 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221203061259/https://www.wipo.int/global_innovation_index/en/2022/index.html |url-status=live}}; {{Cite web |title=Global Innovation Index 2021 |url=https://www.wipo.int/global_innovation_index/en/2021 |access-date=5 March 2022 |website=[[World Intellectual Property Organization]] |publisher=[[United Nations]] |archive-date=5 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220305010458/https://www.wipo.int/global_innovation_index/en/2021/ |url-status=live}}; {{Cite web |title=Release of the Global Innovation Index 2020: Who Will Finance Innovation? |url=https://www.wipo.int/global_innovation_index/en/2020/index.html |access-date=2 September 2021 |website=World Intellectual Property Organization |archive-date=3 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210603121259/https://www.wipo.int/global_innovation_index/en/2020/index.html |url-status=live}}; {{Cite web |title=Global Innovation Index 2019 |url=https://www.wipo.int/global_innovation_index/en/2019/index.html |access-date=2 September 2021 |website=World Intellectual Property Organization |archive-date=2 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210902101818/https://www.wipo.int/global_innovation_index/en/2019/index.html |url-status=live}}; {{Cite web |title=RTD – Item |url=https://ec.europa.eu/newsroom/rtd/items/691898 |access-date=2 September 2021 |website=ec.europa.eu |archive-date=2 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210902140715/https://ec.europa.eu/newsroom/rtd/items/691898 |url-status=live}}</ref>]] 17 ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು.<ref>Gascoin, J. "ಎ ರಿಯಾಪ್ರೈಸಲ್ ಆಫ್ ದಿ ರೋಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟೀಸ್ ಇನ್ ದಿ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್", in Lindberg, David C. and Westman, Robert S., eds (1990), ''ರಿಯಾಪ್ರೈಸಲ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್''. ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್. ಪು. 248. {{ISBN|978-0-521-34804-1}}.</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ 18 ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಗತಿಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರ್ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದೆ.<ref>Reynolds, E.E.; Brasher, N.H. (1966). ''ಬ್ರಿಟನ್ ಇನ್ ದಿ ಟ್ವೆಂಟೀತ್ ಸೆಂಚುರಿ, 1900–1964''. ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್. ಪು. 336. {{OCLC|474197910}}</ref> 17 ಮತ್ತು 18 ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಸಿದ್ಧಾಂತಿಗಳು ಐಸಾಕ್ ನ್ಯೂಟನ್ ಅವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ, ಅವರ ಚಲನೆಯ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯ ಪ್ರಕಾಶವನ್ನು ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಾಧಾರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ;<ref>Burtt, E.A. (2003) 1924.[https://books.google.com/books?id=G9WBMa1Rz_kC&pg=PA207 ''ದಿ ಮೆಟಾಫಿಸಿಕಲ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ಸ್ ಆಫ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಸೈನ್ಸ್''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230326164803/https://books.google.com/books?id=G9WBMa1Rz_kC&pg=PA207 |date=26 March 2023 }}. Mineola, NY: ಕೊರಿಯರ್ ಡೋವರ್. ಪು. 207. {{ISBN|978-0-486-42551-1}}.</ref> 19 ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಾರ್ವಿನ್, ಅವರ ವಿಕಾಸದ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯ ಮೂಲಕ ಆಧುನಿಕ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಮೂಲಭೂತವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಕ್ಲರ್ಕ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ವೆಲ್, ಅವರು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು; ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸ್ಟೀಫನ್ ಹಾಕಿಂಗ್, ಅವರು ವಿಶ್ವವಿಜ್ಞಾನ, ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಗಳ ತನಿಖೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು.<ref>Hatt, C. (2006). [https://books.google.com/books?id=BVBvehqrAPQC ''ಸೈಂಟಿಸ್ಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ದೇರ್ ಡಿಸ್ಕವರೀಸ್''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230326164803/https://books.google.com/books?id=BVBvehqrAPQC |date=26 March 2023 }}. ಲಂಡನ್: ಇವನ್ಸ್ ಬ್ರದರ್ಸ್. pp. 16, 30 and 46. {{ISBN|978-0-237-53195-9}}.</ref> ವಿಜ್ಞಾನ, ನಾವೀನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಇಲಾಖೆ (DSIT) UK ನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ, ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ, ಅನೇಕವು ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮದೊಂದಿಗೆ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸಲು ವಿಜ್ಞಾನ ಉದ್ಯಾನವನಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿವೆ.<ref>Castells, M.; Hall, P.; Hall, P.G. (2004). ''ಟೆಕ್ನೋಪೋಲ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್: ದಿ ಮೇಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಟ್ವೆಂಟಿ-ಫಸ್ಟ್-ಸೆಂಚುರಿ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸಸ್''. ಲಂಡನ್: ರೌಟ್ಲೆಡ್ಜ್. pp. 98–100. {{ISBN|978-0-415-10015-1}}.</ref> 2022 ರಲ್ಲಿ, UK ವಿಶ್ವದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಬಂಧಗಳ 6.0 ಪ್ರತಿಶತವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿತು ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಉಲ್ಲೇಖಗಳ 8.8 ಪ್ರತಿಶತ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಇದು <abbr>G7</abbr> ದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರೆಜಿಲ್, ಚೀನಾ, ಭಾರತ, ರಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. UK ಈ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಫೀಲ್ಡ್-ವೇಯ್ಟೆಡ್ ಸಿಟೇಶನ್ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ಗಾಗಿ 1 ನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |title=International comparison of the UK research base, 2025 |url=https://www.gov.uk/government/publications/international-comparison-of-the-uk-research-base-2025/international-comparison-of-the-uk-research-base-2025 |access-date=2025-12-07 |website=GOV.UK |language=en}}</ref> UK ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳು ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು, ''ನೇಚರ್'', ''ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಜರ್ನಲ್'' ಮತ್ತು ''ದಿ ಲ್ಯಾನ್ಸೆಟ್'' ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.<ref>{{Cite journal |last=McCook, Alison |year=2006 |title=Is peer review broken? |url=http://gaia.pge.utexas.edu/Good/Materials/scientist_02_28_2006.htm |journal=The Scientist |volume=20 |issue=2 |page=26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110816230933/http://gaia.pge.utexas.edu/Good/Materials/scientist_02_28_2006.htm |archive-date=16 August 2011 |access-date=22 June 2011}}</ref> 2024 ರ ವೇಳೆಗೆ UK ಟೆಕ್ ವಲಯವು US$1.2 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ತಲುಪಿತು, ಇದು ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಜರ್ಮನ್ ವಲಯಗಳ ಸಂಯೋಜಿತ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಮೀರಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |last=Greenberg |first=Elizabeth |date=2025-01-14 |title=UK Innovation Economy Worth a Combined $1.2 trillion |url=https://www.digit.fyi/uk-innovation-economy-worth-a-combined-1-2-trillion/ |access-date=2026-05-26 |publisher=Digit News |language=en |quote=ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ $1.2 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಮೌಲ್ಯದ, UK ನಾವೀನ್ಯತೆ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಜರ್ಮನ್ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸಂಯೋಜಿತ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು.}}</ref> ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಅನ್ನು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸ್ಥಾಪಕರನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ನಂಬರ್ ಒನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |title=UK tech sector retains #1 spot in Europe and #3 in world as sector resilience brings continued growth |date=21 December 2022 |url=https://www.gov.uk/government/news/uk-tech-sector-retains-1-spot-in-europe-and-3-in-world-as-sector-resilience-brings-continued-growth |website=gov.uk |access-date=27 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250527173044/https://www.gov.uk/government/news/uk-tech-sector-retains-1-spot-in-europe-and-3-in-world-as-sector-resilience-brings-continued-growth |archive-date=27 May 2025}}</ref> UK ನ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಉದ್ಯಮವು ಮೌಲ್ಯದ ಮೂಲಕ ಯುರೋಪ್ನಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ<ref>{{Cite web |date=11 June 2024 |title=UK AI sector most valuable in Europe, new report reveals |url=https://www.holyrood.com/news/view,uk-ai-sector-most-valuable-in-europe-new-report-reveals |access-date=20 July 2025 |website=Holyrood |language=en}}</ref> ಮತ್ತು 2026 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಫೋರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ದೇಶವು ಐದನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |title=Which countries are leading in AI? {{!}} Stanford HAI |url=https://hai.stanford.edu/ai-index/global-vibrancy-tool |access-date=2026-05-09 |website=hai.stanford.edu |language=en}}</ref> UK 2025 ರ ಜಾಗತಿಕ ನಾವೀನ್ಯತೆ ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ 6 ನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |title=GII Innovation Ecosystems & Data Explorer 2025 |url=https://www.wipo.int/gii-ranking/en/united-kingdom |access-date=16 October 2025 |website=WIPO}}</ref><ref>{{Cite book |last1=Dutta |first1=Soumitra |url=https://www.wipo.int/web-publications/global-innovation-index-2025/en/index.html |title=Global Innovation Index 2025: Innovation at a Crossroads |last2=Lanvin |first2=Bruno |publisher=[[World Intellectual Property Organization]] |year=2025 |isbn=978-92-805-3797-0 |page=19 |language=en |doi=10.34667/tind.58864 |access-date=17 October 2025}}</ref> === ಸಾರಿಗೆ === [[File:An LNER Azuma train on the East Coast Railway Line, geograph 6275180 by Walter Baxter.jpg|thumb|ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ನಾರ್ಥಂಬರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ಹೈ-ಸ್ಪೀಡ್ ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿ ಮುಖ್ಯ ಮಾರ್ಗ ರೈಲು]] [[File:London City Airport Sunset.jpg|thumb|ಲಂಡನ್ ಸಿಟಿ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಏರುವ ವಿಮಾನ. ಲಂಡನ್ನ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಇದನ್ನು ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಂಚಾರದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಅತಿಬಿಡಿಯಾದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನಗರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ.]] UK ನಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲಾ ಸಂಚಾರವು ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ, ದೂರ ಮತ್ತು ವೇಗವನ್ನು ಮೈಲುಗಳು, ಗಜಗಳು ಮತ್ತು ಮೈಲುಗಳು ಪ್ರತಿ ಗಂಟೆಗೆ (mph) ಅಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. UK ನಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಎಲ್ಲಾ ವಾಹನಗಳು ವಾಹನದ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಟೀರಿಂಗ್ ಚಕ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ತ್ರಿಜ್ಯಾಕಾರದ ರಸ್ತೆ ಜಾಲವು {{Convert|29145|mi|km}} ಪ್ರಮುಖ ರಸ್ತೆಗಳು, {{Convert|2173|mi|km}} ಮೋಟಾರ್ವೇಗಳು ಮತ್ತು {{Convert|213750|mi|km}} ಪಕ್ಕಾ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="factbook" /> ಲಂಡನ್ ಅನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ M25, ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಅತಿಬಿಡಿಯಾದ ಬೈಪಾಸ್ ಆಗಿದೆ.<ref>{{Cite book |last=Moran |first=Joe |url=https://archive.org/details/readingeveryday00mora |title=Reading the Everyday |date=16 November 2005 |publisher=Routledge |isbn=978-1-134-37216-4 |page=[https://archive.org/details/readingeveryday00mora/page/n107 95] |url-access=limited}}</ref> 2024 ರಲ್ಲಿ UK ನಲ್ಲಿ 41.7 ಮಿಲಿಯನ್ ನೋಂದಾಯಿತ ವಾಹನಗಳಿದ್ದವು.<ref>{{cite web |title=General facts and figures about roads and road use |url=https://www.racfoundation.org/motoring-faqs/mobility |access-date=31 May 2025 |archive-date=18 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250518191035/https://www.racfoundation.org/motoring-faqs/mobility}}</ref> UK {{Convert|10072|mi|0|abbr=out}} ವ್ಯಾಪಕವಾದ ರೈಲು ಜಾಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ನಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೈಲು ಜಾಲವನ್ನು 1994 ಮತ್ತು 1997 ರ ನಡುವೆ ಖಾಸಗೀಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ನಂತರ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಲ್ಲಿ ವೇಗದ ಏರಿಕೆಯಾಯಿತು. ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೈಲ್ವೇಸ್ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ನಲ್ಲಿ ರೈಲು ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವ ಯೋಜಿತ ಸರ್ಕಾರಿ-ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. UK 2017 ರ ಯುರೋಪಿಯನ್ ರೈಲ್ವೆ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯ ತೀವ್ರತೆ, ಸೇವೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವಲ್ಲಿ ಎಂಟನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |last1=Sylvain Duranton |last2=Agnès Audier |last3=Joël Hazan |last4=Mads Peter Langhorn |last5=Vincent Gauche |date=18 April 2017 |title=The 2017 European Railway Performance Index |url=https://www.bcg.com/en-ch/publications/2017/transportation-travel-tourism-2017-european-railway-performance-index.aspx |publisher=Boston Consulting Group |access-date=4 February 2019 |archive-date=31 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200531104458/https://www.bcg.com/en-ch/publications/2017/transportation-travel-tourism-2017-european-railway-performance-index.aspx |url-status=live}}</ref> ಒಂದು ರೈಲು ನೇರವಾಗಿ ಲಂಡನ್ನಿಂದ ಪ್ಯಾರಿಸ್ಗೆ ಓಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |title=London to Paris Trains |url=https://www.eurostar.com/uk-en/train/london-to-paris |access-date=11 May 2024 |publisher=Eurostar |archive-url=https://web.archive.org/web/20240511114452/https://www.eurostar.com/uk-en/train/london-to-paris |archive-date=11 May 2024}}</ref> ಇದನ್ನು ಯುರೋಸ್ಟಾರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಾಲುವೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಚಾನಲ್ ಸುರಂಗದ ಮೂಲಕ ಸಾಗುತ್ತದೆ. 23.5 ಮೈಲುಗಳ ಉದ್ದದಲ್ಲಿ, ಇದು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಉದ್ದವಾದ ಸಮುದ್ರತಳದ ಸುರಂಗವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Channel Tunnel, Tunnel, Europe |url=https://www.britannica.com/topic/Channel-Tunnel |access-date=11 May 2024 |publisher=Britannica |date=10 May 2024}}</ref> ಸುರಂಗದ ಮೂಲಕ ಫ್ರಾನ್ಸ್ಗೆ ಕಾರು ಸೇವೆಯೂ ಇದೆ, ಇದನ್ನು ಲೆಶಟಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಲಂಡನ್ ನಡುವೆ ಓಡುವ ರೈಲು ಮಾರ್ಗವಾದ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಮಾರ್ಗವನ್ನು 2016 ರಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 2022 ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite news |date=2 January 2012 |title=Crossrail's giant tunnelling machines unveiled |work=BBC News |url=https://www.bbc.co.uk/news/av/uk-16289051 |access-date=20 June 2018 |archive-date=10 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160410034914/http://www.bbc.co.uk/news/uk-16289051 |url-status=live}}; {{Cite news |last=Leftly |first=Mark |date=29 August 2010 |title=Crossrail delayed to save £1bn |work=Independent |location=London |url=https://www.independent.co.uk/news/business/news/crossrail-delayed-to-save-1631bn-2064629.html |access-date=22 August 2017 |archive-date=16 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201116062835/https://www.independent.co.uk/news/business/news/crossrail-delayed-to-save-1631bn-2064629.html |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Crossrail to become the Elizabeth line in honour of Her Majesty the Queen |url=https://tfl.gov.uk/info-for/media/press-releases/2016/february/crossrail-to-become-the-elizabeth-line-in-honour-of-her-majesty-the-queen |archive-url=https://web.archive.org/web/20230225110413/https://tfl.gov.uk/info-for/media/press-releases/2016/february/crossrail-to-become-the-elizabeth-line-in-honour-of-her-majesty-the-queen |archive-date=25 February 2023 |website=Transport for London}}</ref> ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನೆಯೆಂದರೆ ಹೈ ಸ್ಪೀಡ್ 2 (HS2), 2019 ರಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿರುವ ಹೈ-ಸ್ಪೀಡ್ ರೈಲು. ಇದು ಲಂಡನ್ ಅನ್ನು ಬರ್ಮಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಗಂಟೆಗೆ 225 ಮೈಲುಗಳ ವೇಗಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಥವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=What is HS2 |url=https://www.hs2.org.uk/what-is-hs2 |website=HS2 |access-date=22 June 2022 |archive-date=21 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220621190841/https://www.hs2.org.uk/what-is-hs2/ |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=HS2 Trains |url=https://www.hs2.org.uk/building-hs2/trains/ |website=HS2 |access-date=24 February 2023 |archive-date=24 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230224183953/https://www.hs2.org.uk/building-hs2/trains/ |url-status=live}}</ref> 2023 ರಲ್ಲಿ UK ನಲ್ಲಿ 4 ಶತಕೋಟಿ ಬಸ್ ಪ್ರಯಾಣಗಳಿದ್ದವು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 1.8 ಶತಕೋಟಿ ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿವೆ.<ref>{{Cite web |title=Transport Statistics Great Britain: 2023 Domestic Travel |date=19 December 2024 |url=https://www.gov.uk/government/statistics/transport-statistics-great-britain-2024/transport-statistics-great-britain-2023-domestic-travel |website=gov.uk |access-date=14 March 2025}}</ref> ಕೆಂಪು ಡಬಲ್-ಡೆಕ್ಕರ್ ಬಸ್ ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಐಕಾನ್ ಆಗಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Our Collection |url=http://www.icons.org.uk/theicons/index.html |access-date=16 August 2014 |publisher=icons.org.uk}}</ref> ಲಂಡನ್ ಬಸ್ ಜಾಲವು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದೆ, ಪ್ರತಿ ವಾರದ ದಿನದಂದು 6,800 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನಿಗದಿತ ಸೇವೆಗಳು ಸುಮಾರು 6 ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು 700 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿಭಿನ್ನ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಗಿಸುತ್ತವೆ, ಇದು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಬಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್ನಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.tfl.gov.uk/corporate/modesoftransport/1548.aspx ಲಂಡನ್ ಬಸ್ಗಳು], ಟ್ರಾನ್ಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಫಾರ್ ಲಂಡನ್. 10 ಮೇ 2007 ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> 2024 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಸುಮಾರು 292.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಿದವು.<ref name="caastats">{{Cite web |title=Size of Reporting Airports 2024 |url=https://www.caa.co.uk/Documents/Download/11910/4d230d1f-dab6-4c1a-992a-431b9cca89a2/16918 |access-date=17 January 2025 |publisher=Civil Aviation Authority}}</ref> ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಲಂಡನ್ ಹೀಥ್ರೂ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ (83.9 ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು), ಗ್ಯಾಟ್ವಿಕ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ (43.2 ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು) ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ (30.8 ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು).<ref name="caastats" /> ಲಂಡನ್ ಹೀಥ್ರೂ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ರಾಜಧಾನಿಯ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ {{Convert|15|mi|km|}} ದೂರದಲ್ಲಿದೆ, ಇದು ವಿಶ್ವದ ಎರಡನೇ-ಅತಿಬಿಡಿಯಾದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದ್ದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಂಚಾರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಯಾವುದೇ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಂಚಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ;<ref>{{Cite news |date=25 June 2008 |title=Heathrow 'needs a third runway' |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/7472432.stm |access-date=17 October 2008}}; {{Cite press release |title=Statistics: Top 30 World airports |date=July 2008 |publisher=Airports Council International |url=http://www.aci.aero/aci/aci/file/Press%20Releases/2008/TOP30_International%20Passengers_2007.pdf |access-date=15 October 2008}}</ref> ಇದು UK ಫ್ಲ್ಯಾಗ್ ಕ್ಯಾರಿಯರ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್, ಹಾಗೆಯೇ ವರ್ಜಿನ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಗೆ ಹಬ್ ಆಗಿದೆ.<ref>{{Cite news |date=29 October 2008 |title=BMI being taken over by Lufthansa |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/7697261.stm |access-date=23 December 2009}}</ref> 2023 ರಲ್ಲಿ, 18.3 ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 18.1 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಸಮುದ್ರದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=Transport Statistics Great Britain: 2023 International Travel |date=19 December 2024 |url=https://www.gov.uk/government/statistics/transport-statistics-great-britain-2024/transport-statistics-great-britain-2023-international-travel |website=gov.uk |access-date=4 March 2025}}</ref> === ಶಕ್ತಿ === 2021 ರಲ್ಲಿ UK ವಿಶ್ವದ 14 ನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ಗ್ರಾಹಕ ಮತ್ತು 22 ನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ಶಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದಕ ಆಗಿತ್ತು.<ref name="United Kingdom Energy Profile">{{Cite web |title=United Kingdom Energy Profile |url=https://www.eia.gov/international/overview/country/GBR |archive-url=https://web.archive.org/web/20230228165225/https://www.eia.gov/international/overview/country/GBR |archive-date=28 February 2023 |access-date=28 February 2023 |publisher=U.S. Energy Information Administration}}</ref> ಇದು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ತೈಲ ಮತ್ತು ಅನಿಲ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅನೇಕ ದೊಡ್ಡ ಇಂಧನ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ - [[BP]] ಮತ್ತು ಶೆಲ್.<ref>{{Cite news |last=Mason |first=Rowena |date=24 October 2009 |title=Let the battle begin over black gold |work=The Telegraph |location=London |url=https://www.telegraph.co.uk/finance/newsbysector/energy/6424030/Let-the-battle-begin-over-black-gold.html |url-status=live |url-access=subscription |access-date=26 November 2010 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/finance/newsbysector/energy/6424030/Let-the-battle-begin-over-black-gold.html |archive-date=10 January 2022}}{{Cbignore}}; {{Cite news |last=Heath |first=Michael |date=26 November 2010 |title=RBA Says Currency Containing Prices, Rate Level 'Appropriate' in Near Term |work=Bloomberg |location=New York |url=https://www.bloomberg.com/news/2010-11-25/rba-s-stevens-says-inflation-unlikely-to-fall-much-further.html |access-date=26 November 2010}}</ref> [[File:Ardrossan's fan club. - panoramio.jpg|thumb|ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಅರ್ಡ್ರೋಸನ್ ಮೇಲೆ ಗಾಳಿ ಟರ್ಬೈನ್ಗಳು. UK ಯುರೋಪ್ನಲ್ಲಿ ಗಾಳಿ ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |date=13 September 2023 |title='Success story': Which European countries are leading the way on wind? |url=https://www.euronews.com/green/2023/09/13/winds-of-change-which-european-countries-are-generating-the-most-energy-from-wind |access-date=15 August 2025 |website=[[Euronews]] |language=en}}</ref>]] ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ವಿದ್ಯುತ್ ಮೂಲಗಳು 2024 ರಲ್ಲಿ UK ನಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ ವಿದ್ಯುತ್ನ 51 ಪ್ರತಿಶತವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದವು. ಗಾಳಿ ಶಕ್ತಿಯು 2024 ರಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮೂಲವಾಗಿದ್ದು, UK ನ ಒಟ್ಟು ವಿದ್ಯುತ್ನ 30 ಪ್ರತಿಶತವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದೆ.<ref name="2024 Energy">{{Cite report |title=Britain's Electricity Explained: 2024 Review |url=https://www.neso.energy/news/britains-electricity-explained-2024-review |archive-url=https://web.archive.org/web/20250126085830/https://www.neso.energy/news/britains-electricity-explained-2024-review |archive-date=26 January 2025 |access-date=26 January 2025 |publisher=NESO}}</ref> UK ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕರಾವಳಿ ಗಾಳಿ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ಯಾರ್ಕ್ಶೈರ್ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite report |date=14 June 2021 |title=Wind energy in the UK: June 2021 |work=UK Government |url=https://www.ons.gov.uk/economy/environmentalaccounts/articles/windenergyintheuk/june2021 |access-date=8 May 2023}}</ref> 2023 ರಲ್ಲಿ UK ಒಂಬತ್ತು ಪರಮಾಣು ರಿಯಾಕ್ಟರ್ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, UK ನ ವಿದ್ಯುತ್ನ ಸುಮಾರು 15 ಪ್ರತಿಶತವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref name="coal-ref">{{Cite web |title=Nuclear Power in the United Kingdom |url=https://world-nuclear.org/information-library/country-profiles/countries-t-z/united-kingdom.aspx |archive-url=https://web.archive.org/web/20230228175735/https://world-nuclear.org/information-library/country-profiles/countries-t-z/united-kingdom.aspx |archive-date=28 February 2023 |access-date=28 February 2023 |publisher=World Nuclear Association}}</ref> ನಿರ್ಮಾಣದ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಎರಡು ರಿಯಾಕ್ಟರ್ಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನಷ್ಟು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |date=April 2013 |title=Nuclear Power in the United Kingdom |url=http://www.world-nuclear.org/info/inf84.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20130214061431/http://www.world-nuclear.org/info/inf84.html |archive-date=14 February 2013 |access-date=9 April 2013 |publisher=World Nuclear Association}}</ref><ref>{{Cite news |title=Nuclear energy: What you need to know |url=https://www.gov.uk/government/news/nuclear-energy-what-you-need-to-know |archive-url=https://web.archive.org/web/20230228181113/https://www.gov.uk/government/news/nuclear-energy-what-you-need-to-know |archive-date=28 February 2023 |access-date=28 February 2023 |publisher=UK Government}}</ref> 1990 ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಪರಮಾಣು ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರಗಳು UK ನ ಒಟ್ಟು ವಾರ್ಷಿಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸುಮಾರು 25 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದವು, ಆದರೆ ಹಳೆಯ ಸ್ಥಾವರಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದಂತೆ ಇದು ಕ್ರಮೇಣ ಕುಸಿಯಿತು. UK ಸರ್ಕಾರವು ಸಣ್ಣ ಮಾಡ್ಯುಲರ್ ರಿಯಾಕ್ಟರ್ಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ, ಅವು ಪರಮಾಣು ವಿದಳನದ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ, ಜೊತೆಗೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಮ್ಮಿಳನ ರಿಯಾಕ್ಟರ್ಗಳ ಕಡೆಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಆ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವು 2023 ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್ನೊಂದಿಗೆ ಸಮ್ಮಿಳನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಸಹಕರಿಸಲು ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು, "2040 ರ ವೇಳೆಗೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಗ್ರಿಡ್-ಸಿದ್ಧ ಸಮ್ಮಿಳನ ರಿಯಾಕ್ಟರ್" ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news |title=UKAEA implementing the UK's fusion energy strategy |work=Open Access Government |date=7 March 2024 |url=https://www.openaccessgovernment.org/ukaea-implementing-the-uks-fusion-energy-strategy/174384/ |access-date=27 May 2024 |last1=Belderbos |first1=Harriet}};{{Cite magazine |title=UK nuclear fusion reactor sets new world record for energy output |url=https://www.newscientist.com/article/2415909-uk-nuclear-fusion-reactor-sets-new-world-record-for-energy-output/ |magazine=New Scientist |access-date=27 May 2024}}</ref> 2023 ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜಿಸಲಾದ 1.1 ಬಿಲಿಯನ್ ತೈಲ ಸಮಾನ ಬ್ಯಾರೆಲ್ಗಳು "ಸಾಬೀತಾದ" ಮತ್ತು "ಸಂಭವನೀಯ" ಅನಿಲ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು ಮತ್ತು 2.3 ಬಿಲಿಯನ್ boe "ಸಾಬೀತಾದ" ಮತ್ತು "ಸಂಭವನೀಯ" ತೈಲ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿವೆ, ಇದು ಇಂಧನ ಸುರಕ್ಷತೆಗಾಗಿ ಆಮದುಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite report |title=UK Oil and Gas Reserves and Resources |url=https://www.nstauthority.co.uk/media/vtjkyqnf/uk-reserves-and-resources-report-as-at-end-2023.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20250113172052/https://www.nstauthority.co.uk/media/vtjkyqnf/uk-reserves-and-resources-report-as-at-end-2023.pdf |archive-date=13 January 2025 |access-date=1 February 2025 |publisher=North Sea Transition Authority}}</ref> UK ನ ತೈಲ ಮತ್ತು ಅನಿಲ ನಿಯಂತ್ರಕ ಪ್ರಕಾರ UK ಅನಿಲ ಉತ್ಪಾದನೆಯಿಂದ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ದ್ರವೀಕೃತ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲಕ್ಕಿಂತ (LNG) ಸರಿಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ಪಟ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news |title=North Sea oil and gas claims fact-checked |work=BBC |date=22 January 2024 |url=https://www.bbc.co.uk/news/science-environment-67945281 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250201182137/https://www.bbc.com/news/science-environment-67945281 |archive-date=1 February 2025 |access-date=1 February 2025}}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2024 ರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರವನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು, ಇದು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು UK ನಲ್ಲಿ ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಮೂಲವಲ್ಲ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="2024 Energy" /> UK ಪ್ರಸ್ತುತ ಪರಿಸರ ಕಾಳಜಿಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಪೂರೈಕೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಶೇಲ್ ಅನಿಲಕ್ಕಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಫ್ರಾಕಿಂಗ್ (ಹೈಡ್ರಾಲಿಕ್ ಒಡೆಯುವಿಕೆ) ಅನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite news |title=UK's last fracking wells to be filled with cement despite dwindling gas stocks |date=29 January 2025 |url=https://www.cityam.com/uks-last-fracking-wells-to-be-filled-with-cement-despite-dwindling-gas-stocks/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250201182917/https://www.cityam.com/uks-last-fracking-wells-to-be-filled-with-cement-despite-dwindling-gas-stocks/ |archive-date=1 February 2025 |access-date=1 February 2025 |work=City AM}}</ref> === ನೀರು ಸರಬರಾಜು ಮತ್ತು ನೈರ್ಮಲ್ಯ === UK ನಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಿತ ನೀರು ಸರಬರಾಜು ಮತ್ತು ನೈರ್ಮಲ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶವು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿದೆ. 2022 ರಲ್ಲಿ 96 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಮನೆಗಳು ಒಳಚರಂಡಿ ಜಾಲಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/69582/pb6655-uk-sewage-treatment-020424.pdf |title=Sewage Treatment in the UK |publisher=DEFRA |website=assets.publishing.service.gov.uk |date=March 2022 |page=3 |id=PB 6655 |access-date=8 April 2023}}</ref> ಪರಿಸರ ಸಂಸ್ಥೆ ಪ್ರಕಾರ, UK ನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀರು ಸರಬರಾಜಿಗಾಗಿ ಒಟ್ಟು ನೀರು ಸೆಳೆಯುವಿಕೆಯು 2007 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ 16,406 ಮೆಗಾಲೀಟರ್ ಆಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |title=Environment Agency |url=http://www.environment-agency.gov.uk/research/library/data/112185.aspx |archive-url=https://web.archive.org/web/20091125040346/http://www.environment-agency.gov.uk/research/library/data/112185.aspx |archive-date=25 November 2009}}</ref> ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ನಲ್ಲಿ, ನೀರು ಮತ್ತು ಒಳಚರಂಡಿ ಸೇವೆಗಳನ್ನು 10 ಖಾಸಗಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ನೀರು ಮತ್ತು ಒಳಚರಂಡಿ ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು 13 ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಖಾಸಗಿ "ನೀರು ಮಾತ್ರ" ಕಂಪನಿಗಳು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ, ಸದರಿ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಂಪನಿಯಾದ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ವಾಟರ್ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಒಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಘಟಕವಾದ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ವಾಟರ್ ಸಹ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |title=About Us |url=https://www.niwater.com/about |access-date=29 August 2020 |publisher=niwater.com}}</ref> == ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ == [[File:Elderly British Couple.jpg|thumb|261x261px|ವಯಸ್ಸಾದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದಂಪತಿಗಳು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು 24% ಜನರು 60 ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |date=2023-03-31 |title=Age groups |url=https://www.ethnicity-facts-figures.service.gov.uk/uk-population-by-ethnicity/demographics/age-groups/latest/#main-facts-and-figures |access-date=2026-08-16 |website=www.ethnicity-facts-figures.service.gov.uk |language=en}}</ref>]] 2021 ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಜನಗಣತಿಗಳು ಯೋಜಿಸಿದಂತೆ ನಡೆದರೆ, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಜನಗಣತಿಯನ್ನು COVID-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕದಿಂದಾಗಿ 2022 ರವರೆಗೆ ಮುಂದೂಡಲಾಯಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಕಚೇರಿಯು UK ಯ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 21 ಮಾರ್ಚ್ 2021 ರ ಜೋಡಿಸಲಾದ ದಿನಾಂಕದೊಂದಿಗೆ UK ನ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ್ದರೆ 66,912,637 ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿದೆ.<ref name=Ethnicity2021/> UK ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಯುರೋಪ್ನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ 22 ನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ. 2012 ಮತ್ತು 2013 ರಲ್ಲಿ ಜನನಗಳು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದವು, ಆದರೆ 2014 ಮತ್ತು 2015 ರಲ್ಲಿ ನಿವ್ವಳ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಲಸೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿತು.<ref name="pop2015">{{Cite web |date=23 June 2016 |title=Population Estimates for UK, England and Wales, Scotland and Northern Ireland, Mid-2015 |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/bulletins/annualmidyearpopulationestimates/latest |publisher=Office for National Statistics}}</ref> 2001 ಮತ್ತು 2011 ರ ನಡುವೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ 0.7 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.<ref name="2011census">{{Cite web |date=21 December 2022 |title=Population estimates for the UK, England, Wales, Scotland and Northern Ireland: mid-2021 |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/bulletins/annualmidyearpopulationestimates/mid2021 |access-date=16 April 2025 |publisher=Office for National Statistics}}</ref> 2011 ರ ಜನಗಣತಿಯು ಕಳೆದ 100 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, 0–14 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು 31 ರಿಂದ 18 ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ ಮತ್ತು 65 ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ಜನರ ಪ್ರಮಾಣವು 5 ರಿಂದ 16 ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿದೆ.<ref name="2011census" /> 2018 ರಲ್ಲಿ UK ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸರಾಸರಿ ವಯಸ್ಸು 41.7 ವರ್ಷಗಳು.<ref name="factbook" /> 2021 ರ ಜನಗಣತಿಯು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು 5.48 ಮಿಲಿಯನ್, ವೇಲ್ಸ್ನದು 3.1 ಮಿಲಿಯನ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನದು 1.9 ಮಿಲಿಯನ್ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ.<ref name="2011census" /> <!-- Self-maintaining population table --> {{UK population table}} 2021 ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 56 ಮಿಲಿಯನ್ ಆಗಿತ್ತು, ಇದು UK ಒಟ್ಟು ಸುಮಾರು 84 ಪ್ರತಿಶತವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="2011census" /> ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ವಿಶ್ವದ ಅತಿ-ಜನಸಾಂದ್ರತೆಯ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, 2021 ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ಗೆ 434 ಜನರು,<ref name="2011census" /> ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸಾಂದ್ರತೆಯೊಂದಿಗೆ,<ref>{{Cite news |date=2012-05-10 |title=United Kingdom country profile |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-18023389 |access-date=2026-07-24 |work=BBC News |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |title=United Kingdom - Country Profile {{!}} OpenFactBook World Factbook |url=https://openfactbook.org/countries/united-kingdom/ |access-date=2026-07-24 |website=openfactbook.org |language=en}}</ref> ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ.<ref>{{Cite news |last=Khan |first=Urmee |date=16 September 2008 |title=England is most crowded country in Europe |url=https://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/politics/2967374/England-is-most-crowded-country-in-Europe.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080918221002/http://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/politics/2967374/England-is-most-crowded-country-in-Europe.html |archive-date=18 September 2008 |access-date=5 September 2009 |work=The Telegraph |location=London}}</ref> ಲಂಡನ್ನ ವಿಶಾಲವಾದ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶವು ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪ್ನಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ, 2024 ರಲ್ಲಿ 14.9 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Major Agglomerations |url=http://citypopulation.de/en/world/agglomerations |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231004094531/https://www.citypopulation.de/en/world/agglomerations/ |archive-date=4 October 2023 |access-date=16 October 2023}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right;" |+ ಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲಕ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ({{UK subdivision statistics year}})<ref name="ONS mid-year pop est" /> |- ! Rowspan=2 | ಪ್ರದೇಶ ! Colspan=2 | ಭೂ ಪ್ರದೇಶ ! Colspan=2 | ಜನಸಂಖ್ಯೆ ! Rowspan=2 | ಸಾಂದ್ರತೆ<br />(/km²) |- ! (km²) ! (%) ! ಜನರು ! (%) |- | style="text-align:left;" | ಈಶಾನ್ಯ | 8,581 | 6% | 2,683,040 | 5% | 313 |- | style="text-align:left;" | ವಾಯುವ್ಯ | 14,108 | 11% | 7,516,113 | 13% | 533 |- | style="text-align:left;" | ಯಾರ್ಕ್ಶೈರ್ ಮತ್ತು ಹಂಬರ್ | 15,404 | 12% | 5,541,262 | 10% | 360 |- | style="text-align:left;" | ಪೂರ್ವ ಮಿಡ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ | 15,624 | 12% | 4,934,939 | 9% | 316 |- | style="text-align:left;" | ಪಶ್ಚಿಮ ಮಿಡ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ | 12,998 | 10% | 6,021,653 | 11% | 463 |- | style="text-align:left;" | ಪೂರ್ವ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ | 19,116 | 15% | 6,398,497 | 11% | 335 |- | style="text-align:left;" | ಗ್ರೇಟರ್ ಲಂಡನ್ | 1,572 | 1% | 8,866,180 | 15% | 5,640 |- | style="text-align:left;" | ಆಗ್ನೇಯ | 19,072 | 15% | 9,379,833 | 16% | 492 |- | style="text-align:left;" | ನೈಋತ್ಯ | 23,836 | 18% | 5,764,881 | 10% | 242 |- ! style="text-align:left;" | ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ! style="text-align:right;" | 130,310 ! style="text-align:right;" | 100% ! style="text-align:right;" | 57,106,398 ! style="text-align:right;" | 100% ! style="text-align:right;" | 438 |} 2021 ರಲ್ಲಿ UK ಯಾದ್ಯಂತ ಒಟ್ಟು ಫಲವತ್ತತೆ ದರವು ಪ್ರತಿ ಮಹಿಳೆಗೆ 1.53 ಮಕ್ಕಳು,<ref>{{Cite web |title=Vital statistics: population and health reference tables |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/datasets/vitalstatisticspopulationandhealthreferencetables |access-date=6 March 2018 |website=Office for National Statistics}}</ref> ಇದು 1964 ರಲ್ಲಿ ಶಿಶು ಉತ್ಕರ್ಷದ ಉತ್ತುಂಗದ ಪ್ರತಿ ಮಹಿಳೆಗೆ 2.95 ಮಕ್ಕಳಿಗಿಂತ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ,<ref>{{Cite news |last=Boseley |first=Sarah |date=14 July 2008 |title=The question: What's behind the baby boom? |url=https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2008/jul/14/familyandrelationships.women |access-date=28 August 2009 |work=The Guardian |location=London |page=3}}</ref> ಅಥವಾ 1815 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಮಹಿಳೆಗೆ 6.02 ಮಕ್ಕಳ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ<ref>{{Citation |last=Roser |first=Max |title=Total Fertility Rate around the world over the last centuries |date=2014 |work=[[Our World in Data]], [[Gapminder Foundation]] |url=https://ourworldindata.org/grapher/children-born-per-woman?year=1800&country=GBR |access-date=10 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190705121623/https://ourworldindata.org/grapher/children-born-per-woman?year=1800&country=GBR |archive-date=5 July 2019}}</ref> ಮತ್ತು ಬದಲಿ ದರ 2.1 ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. 2011 ರಲ್ಲಿ, UK ಯಲ್ಲಿ 47.3 ಪ್ರತಿಶತ ಜನನಗಳು ಅವಿವಾಹಿತ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸಂಭವಿಸಿದವು.<ref>[http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/table.do?tab=table&plugin=0&language=en&pcode=tps00018 ಟೇಬಲ್ಸ್, ಗ್ರಾಫ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಮ್ಯಾಪ್ಸ್ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ (TGM) ಟೇಬಲ್]. ಯುರೋಸ್ಟಾಟ್ (26 ಫೆಬ್ರವರಿ 2013). 12 ಜುಲೈ 2013 ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಕಚೇರಿಯು 2015 ರಲ್ಲಿ 16 ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನ UK ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ, 1.7 ಪ್ರತಿಶತವು ಸಲಿಂಗ, ಲೆಸ್ಬಿಯನ್ ಅಥವಾ ದ್ವಿಲಿಂಗಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ (2.0 ಪ್ರತಿಶತ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 1.5 ಪ್ರತಿಶತ ಮಹಿಳೆಯರು); 4.5 ಪ್ರತಿಶತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದವರು "ಇತರೆ", "ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರು ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಲಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite web |date=5 October 2016 |title=Sexual identity, UK: 2015 – Experimental Official Statistics on sexual identity in the UK in 2015 by region, sex, age, marital status, ethnicity and NS-SEC |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/culturalidentity/sexuality/bulletins/sexualidentityuk/2015 |access-date=19 January 2017 |publisher=[[Office for National Statistics]]}}</ref> UK ನಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡವರ ಸಂಖ್ಯೆಯು 2001 ಮತ್ತು 2008 ರ ನಡುವಿನ ಸಂಶೋಧನೆಯಿಂದ 65,000 ರಿಂದ 300,000 ರ ನಡುವೆ ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Research report 27: Trans research review |url=http://www.equalityhumanrights.com/about-us/our-work/key-projects/trans-inequalities-reviewed/introduction-to-the-review |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150706020643/http://www.equalityhumanrights.com/about-us/our-work/key-projects/trans-inequalities-reviewed/introduction-to-the-review |archive-date=6 July 2015 |access-date=26 November 2021 |website=equalityhumanrights.com |page=v}}</ref> {{Largest Urban Areas of the United Kingdom}} === ಜನಾಂಗೀಯತೆ === ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಜನರು 12 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲು ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಬಂದವರು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿತ್ತು: ಸೆಲ್ಟ್ಸ್, ರೋಮನ್ನರು, ಆಂಗ್ಲೋ-ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್ಗಳು, ನಾರ್ಸ್ ಮತ್ತು ನಾರ್ಮನ್ನರು. ವೆಲ್ಶ್ ಜನರು UK ಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪು ಆಗಿರಬಹುದು.<ref>{{Cite news |date=19 June 2012 |title=Welsh people could be most ancient in UK, DNA suggests |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-18489735 |access-date=28 April 2013 |work=BBC News}}</ref> UK ಗೆ ಅಶ್ವೇತ ವಲಸೆಯ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ, ಲಿವರ್ಪೂಲ್ 1730 ರ ದಶಕದಿಂದಲೂ ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಕಪ್ಪು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ,<ref>{{Cite book |last=Winder |first=Robert |url=https://books.google.com/books?id=7ORcaQIgdcEC&q=combed&pg=PT94 |title=Bloody Foreigners: The Story of Immigration to Britain |date=2010 |publisher=Little, Brown Book |isbn=978-0-7481-2396-4}}; {{Cite book |last=Costello |first=Ray |title=Black Liverpool: The Early History of Britain's Oldest Black Community 1730–1918 |url=https://archive.org/details/blackliverpoolea0000cost |date=2001 |publisher=Picton Press |isbn=978-1-873245-07-1 |location=Liverpool}}</ref> ಇದು 19 ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಯುರೋಪ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಚೀನೀ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Culture and Ethnicity Differences in Liverpool&nbsp;– Chinese Community |url=http://www.mersey-gateway.org/server.php?show=ConWebDoc.1369 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090724204513/http://www.mersey-gateway.org/server.php?show=ConWebDoc.1369 |archive-date=24 July 2009 |access-date=9 March 2015 |publisher=Chambré Hardman Trust}}</ref> 2021 ರಲ್ಲಿ, UK ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 83.1 ಪ್ರತಿಶತವನ್ನು ಬಿಳಿಯರು, 8.6 ಪ್ರತಿಶತ ಏಷ್ಯನ್ ಅಥವಾ ಏಷ್ಯನ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್, 3.7 ಪ್ರತಿಶತ ಕಪ್ಪು ಅಥವಾ ಕಪ್ಪು ಬ್ರಿಟಿಷ್, 2.7 ಪ್ರತಿಶತ ಮಿಶ್ರ ಜನಾಂಗೀಯತೆ, ಮತ್ತು 2.0 ಪ್ರತಿಶತ ಇತರೆ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name=Ethnicity2021/> ಜನಾಂಗೀಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯು UK ಯಾದ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. 2021 ರಲ್ಲಿ, ಲಂಡನ್ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 46.2 ಪ್ರತಿಶತವು ಅಶ್ವೇತ ಜನಾಂಗೀಯ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಿಂದ ಬಂದವರು,<ref name=Regionaldiversity>{{cite news|url=https://www.ethnicity-facts-figures.service.gov.uk/uk-population-by-ethnicity/national-and-regional-populations/regional-ethnic-diversity/latest/|title=Regional ethnic diversity|publisher=Office for National Statistics|date=22 December 2022|access-date=28 March 2026}}</ref> ಇದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ನೈಋತ್ಯ ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯ, ವೇಲ್ಸ್,<ref name=Regionaldiversity/> ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್<ref>{{cite news|url=https://www.scotlandscensus.gov.uk/census-results/at-a-glance/ethnicity/|title=Ethnicity|publisher=National Records of Scotland|date=4 February 2025|access-date=28 March 2026}}</ref> ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ<ref>{{cite web|url=https://www.nisra.gov.uk/system/files/statistics/census-2021-ms-b01.xlsx|title=MS-B01: Ethnic group|publisher=Northern Ireland Statistics and Research Agency|date=30 November 2023|access-date=28 March 2026}}</ref> 10 ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. === ಭಾಷೆ === ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ''ಡಿ ಫ್ಯಾಕ್ಟೊ'' ಅಧಿಕೃತ ಮತ್ತು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=English language&nbsp;– Government, citizens and rights |url=http://www.direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/LivingintheUK/DG_10012519 |archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20121015000000/http://www.direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/LivingintheUK/DG_10012519 |archive-date=15 October 2012 |access-date=23 August 2011 |website=[[Directgov]]}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Mac Sithigh |first=Daithí |date=17 May 2018 |title=Official status of languages in the UK and Ireland |url=https://pureadmin.qub.ac.uk/ws/portalfiles/portal/141540053/Status_OA_Feb_2018.pdf |journal=Common Law World Review |publisher=Queen's University, Belfast |volume=47 |issue=1 |pages=77–102 |doi=10.1177/1473779518773642 |s2cid=219987922}}</ref> UK ಭಾಷೆಯನ್ನು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ, UK ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಪರ್ಕಗಳು, ತಿಳುವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು.<ref>ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ {{Cite web |title=British Council &#124; the UK's international culture and education organisation |url=https://www.britishcouncil.org/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230201181104/https://www.britishcouncil.org/ |archive-date=1 February 2023 |access-date=5 December 2018}} (last checked 6 February 2023)</ref><ref>{{Cite web |title=About BBC Learning English |url=https://www.bbc.com/learningenglish/english/hygiene |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230204204233/https://www.bbc.com/learningenglish/english/hygiene |archive-date=4 February 2023 |access-date=9 February 2023 |website=BBC}}</ref> UK ನಲ್ಲಿ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅವು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಉಪಭಾಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಚ್ಚಾರಣೆಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಗಮನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿಭಿನ್ನವಾದ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ರಿಸೀವ್ಡ್ ಪ್ರನನ್ಸಿಯೇಶನ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ವಿದ್ಯಾವಂತ ಭಾಷಿಕರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=British English Pronunciations |url=https://www.oed.com/information/understanding-entries/pronunciation/british-english-pronunciations/?tl=true |archive-url=https://web.archive.org/web/20250605075115/https://www.oed.com/information/understanding-entries/pronunciation/british-english-pronunciations/?tl=true |archive-date=5 June 2025 |access-date=5 June 2025 |website=OED}}</ref> ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉಪಭಾಷೆಗಳು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ವೆಲ್ಶ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರಿಶ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್. ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಬ್ರಮ್ಮಿ, ಕಾಕ್ನಿ, ಜಾರ್ಡಿ, ಮ್ಯಾಂಕ್ಯೂನಿಯನ್, ಸ್ಕೌಸ್, ವೆಸ್ಟ್ ಕಂಟ್ರಿ, ಯಾರ್ಕ್ಶೈರ್ ಮತ್ತು MLE (ಬಹುಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಲಂಡನ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್) ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.<ref>{{Cite web |title=10 British dialects you need to know |url=https://www.ef.com/wwen/blog/language/british-dialects-you-need-to-know/ |website=EF |access-date=5 June 2025}}</ref> [[File:Bilingual welcome sign Newry.jpg|thumb|ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ನ್ಯೂರಿಯಲ್ಲಿ ದ್ವಿಭಾಷಾ ಫಲಕ (ಐರಿಶ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್)]]ಮೂರು ಸ್ಥಳೀಯ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು UK ನಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ: ವೆಲ್ಶ್, ಐರಿಶ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟಿಶ್ ಗೇಲಿಕ್. 18 ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ನಿಲುಗಡೆಗೊಂಡ ಕಾರ್ನಿಶ್ ಅನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಸಣ್ಣ ಗುಂಪಿನ ಎರಡನೇ ಭಾಷಿಕರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite book |last1=Track |first1=Robert Lawrence |url=https://books.google.com/books?id=oLx9AgAAQBAJ&q=%E2%80%9Cthese+people+speak+the+dead+language+as+a+second+language%E2%80%9D&pg=PA63 |title=Language and Linguistics: The Key Concepts |last2=Stockwell, Peter |date=2007 |isbn=978-0-415-41358-9 |page=63 |publisher=Routledge |access-date=4 August 2019}}; {{Cite web |title=Framework Convention for the Protection of National Minorities, Strasbourg, 1.II.1995 |url=http://conventions.coe.int/Treaty/en/Treaties/Html/157.htm |access-date=9 March 2015 |publisher=Council of Europe |archive-date=22 February 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050222193410/http://conventions.coe.int/Treaty/EN/treaties/Html/157.htm |url-status=dead}}; {{Cite web |title=European Charter for Regional or Minority Languages, Strasbourg, 5.XI.1992 |url=http://conventions.coe.int/treaty/en/Treaties/Html/148.htm |access-date=9 March 2015 |publisher=Council of Europe |archive-date=26 February 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110226052008/http://conventions.coe.int/Treaty/EN/Treaties/HTML/148.htm |url-status=dead}}</ref><ref name="reglang" /> 2021 ರ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ವೆಲ್ಶ್ ಮಾತನಾಡುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 538,300 (17.8 ಪ್ರತಿಶತ) ಆಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |date=6 December 2022 |title=Welsh language in Wales (Census 2021) |url=https://gov.wales/welsh-language-wales-census-2021-html |access-date=6 December 2022 |website=gov.wales}}</ref> ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಸುಮಾರು 200,000 ವೆಲ್ಶ್ ಭಾಷಿಕರು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |last=Wynn Thomas |first=Peter |date=March 2007 |title=Welsh today |url=https://www.bbc.co.uk/voices/multilingual/welsh.shtml |access-date=5 July 2011 |website=Voices |publisher=BBC}}</ref> 2021 ರ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ 12.4 ಪ್ರತಿಶತ ಜನರು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿನ ಐರಿಶ್ ಭಾಷಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು 10.4 ಪ್ರತಿಶತವು ಅಲ್ಸ್ಟರ್-ಸ್ಕಾಟ್ಸ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |title=Census 2021: Main statistics for Northern Ireland |url=https://www.nisra.gov.uk/system/files/statistics/census-2021-main-statistics-for-northern-ireland-phase-1-statistical-bulletin-language.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20240210110853/https://www.nisra.gov.uk/system/files/statistics/census-2021-main-statistics-for-northern-ireland-phase-1-statistical-bulletin-language.pdf |archive-date=10 February 2024 |access-date=10 February 2024}}</ref> 2001 ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ 92,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುಮಾರು 2 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು, ಸ್ವಲ್ಪ ಗೇಲಿಕ್ ಭಾಷಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು, ಇವರಲ್ಲಿ 72 ಪ್ರತಿಶತ ಔಟರ್ ಹೆಬ್ರಿಡೀಸ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |title=Scotland's Census 2001&nbsp;– Gaelic Report |url=http://www.gro-scotland.gov.uk/press/news2005/scotlands-census-2001-gaelic-report.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20130522110328/http://www.gro-scotland.gov.uk/press/news2005/scotlands-census-2001-gaelic-report.html |archive-date=22 May 2013 |access-date=28 April 2013 |publisher=General Register Office for Scotland}}</ref> ವೆಲ್ಶ್ ಅಥವಾ ಸ್ಕಾಟಿಶ್ ಗೇಲಿಕ್ ಕಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಮಕ್ಕಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ.<ref>{{Cite news |date=12 February 2009 |title=Local UK languages 'taking off' |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/education/7885493.stm |work=BBC News}}</ref> ಸ್ಕಾಟ್ಸ್, ಆರಂಭಿಕ ಉತ್ತರ ಮಧ್ಯ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ನಿಂದ ಬಂದ ಭಾಷೆ, ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಅದರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರಭೇದವಾದ ಅಲ್ಸ್ಟರ್ ಸ್ಕಾಟ್ಸ್ ಜೊತೆಗೆ ಸೀಮಿತ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಬದ್ಧತೆಗಳಿಲ್ಲದೆ.<ref name="reglang" /><ref>{{Cite web |title=Language Data&nbsp;– Scots |url=http://www.eurolang.net/index.php?option=com_content&task=view&id=2449&Itemid=52&lang=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20070623185445/http://eurolang.net/index.php?option=com_content&task=view&id=2449&Itemid=52&lang=en |archive-date=23 June 2007 |access-date=2 November 2008 |publisher=European Bureau for Lesser-Used Languages}}</ref> ಏಪ್ರಿಲ್ 2020 ರಂತೆ UK ನಲ್ಲಿ ಕಿವುಡ ಜನರು ಬಳಸುವ ಸಂಕೇತ ಭಾಷೆಯಾದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನ್ ಲಾಂಗ್ವೇಜ್ (BSL) ನ ಸುಮಾರು 151,000 ಬಳಕೆದಾರರಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news |last=Brown |first=Hannah |date=23 April 2020 |title='People are dying because of this': Calls for UK Gov to follow Scotland with sign language interpreter at Covid-19 briefing |url=https://www.scotsman.com/news/politics/people-are-dying-because-calls-uk-gov-follow-scotland-sign-language-interpreter-covid-19-briefing-2547989 |access-date=19 December 2021 |work=The Scotsman}}</ref> 2013 ರಲ್ಲಿ, UK ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 95 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಏಕಭಾಷಿಕ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷಿಕರು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="BBC languages">{{Cite web |title=Languages across Europe: United Kingdom |url=https://www.bbc.co.uk/languages/european_languages/countries/uk.shtml |access-date=4 February 2013 |website=BBC}}</ref> 2013 ರಲ್ಲಿ, 5 ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ವಲಸೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ UK ಗೆ ತಂದ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="BBC languages" /> ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಭಾಷೆಗಳು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಗುಂಪಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಪಂಜಾಬಿ, ಉರ್ದು, ಬೆಂಗಾಲಿ, ಸಿಲ್ಹೆಟಿ, ಹಿಂದಿ, ಪಹಾರಿ-ಪೊತ್ವಾರಿ, ತಮಿಳು ಮತ್ತು ಗುಜರಾತಿ ಸೇರಿವೆ.<ref>Carl Skutsch (2013). ''ಎನ್ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ಸ್ ಮೈನಾರಿಟೀಸ್''. pp.1261. Routledge. 3 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2020 ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> 2011 ರ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ಪೋಲಿಷ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ಭಾಷೆಯಾಗಿತ್ತು, 546,000 ಭಾಷಿಕರೊಂದಿಗೆ.<ref>{{Cite news |last=Booth |first=Robert |date=30 January 2013 |title=Polish becomes England's second language |url=https://www.theguardian.com/uk/2013/jan/30/polish-becomes-englands-second-language |access-date=4 February 2012 |work=The Guardian |location=London}}</ref> 2019 ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಮುಕ್ಕಾಲು ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಸ್ವಲ್ಪ ಅಥವಾ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite news |date=23 April 2019 |title=The teenagers who translate for their parents |url=https://www.bbc.co.uk/news/av/uk-47982494 |access-date=23 April 2019 |work=BBC News}}</ref> === ಧರ್ಮ === [[File:Westminster_Abbey_St_Peter.jpg|thumb|ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿರುವ ವೆಸ್ಟ್ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬೆ. ಇದು 1100 ರಿಂದ 40 ರಾಜರ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ, 18 ರಾಜ ಸಮಾಧಿಗಳು, ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಠ 16 ರಾಜ ವಿವಾಹಗಳ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.]] ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮವು 1,400 ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>Cannon, John, ed. (2nd edn., 2009). [https://books.google.com/books?id=TYnfhTq2M7EC&pg=PA144 ''ಎ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಹಿಸ್ಟರಿ'']. ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್. ಪು. 144. {{ISBN|978-0-19-955037-1}}.</ref> ಬಹುಪಾಲು ನಾಗರಿಕರು ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮದೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರೂ, ನಿಯಮಿತ ಚರ್ಚ್ ಹಾಜರಾತಿಯು 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ ನಾಟಕೀಯವಾಗಿ ಕುಸಿದಿದೆ,<ref>Field, Clive D. (November 2009). [http://www.brin.ac.uk/wp-content/uploads/2011/12/development-of-religious-statistics.pdf "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಿಲಿಜನ್ ಇನ್ ನಂಬರ್ಸ್"]. BRIN ಚರ್ಚಾ ಸರಣಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು, ಚರ್ಚಾ ಪ್ರಬಂಧ 001. 7 ಮಾರ್ಚ್ 2015 ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಆದರೆ ವಲಸೆ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬದಲಾವಣೆಯು ಇಸ್ಲಾಂ ಮತ್ತು ಇತರ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದೆ.<ref>Yilmaz, Ihsan (2005). [https://books.google.com/books?id=ryrD2YODzxUC&pg=PA291 ''ಮುಸ್ಲಿಂ ಲಾಸ್, ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಸೊಸೈಟಿ ಇನ್ ಮಾಡರ್ನ್ ನೇಷನ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್: ಡೈನಾಮಿಕ್ ಲೀಗಲ್ ಪ್ಲುರಲಿಸಂಸ್ ಇನ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಟರ್ಕಿ, ಅಂಡ್ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ'']. ಆಲ್ಡರ್ಶಾಟ್: ಅಶ್ಗೇಟ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್. pp. 55–56. {{ISBN|978-0-7546-4389-0}}.</ref> ಇದು ಕೆಲವು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರಿಗೆ UK ಅನ್ನು ಬಹು-ನಂಬಿಕೆಯ,<ref>Brown, Callum G. (2006). [https://books.google.com/books?id=ryrD2YODzxUC&pg=PA291 ''ರಿಲಿಜನ್ ಅಂಡ್ ಸೊಸೈಟಿ ಇನ್ ಟ್ವೆಂಟೀತ್-ಸೆಂಚುರಿ ಬ್ರಿಟನ್'']. ಹಾರ್ಲೋ: ಪಿಯರ್ಸನ್ ಎಜುಕೇಶನ್. ಪು. 291. {{ISBN|978-0-582-47289-1}}.</ref> ಧರ್ಮನಿರಪೇಕ್ಷ,<ref>Norris, Pippa; Inglehart, Ronald (2004). [https://books.google.com/books?id=dto-P2YfWJIC&pg=PA84 ''ಸೇಕ್ರೆಡ್ ಅಂಡ್ ಸೆಕ್ಯುಲರ್: ರಿಲಿಜನ್ ಅಂಡ್ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ವರ್ಲ್ಡ್ವೈಡ್'']. ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್. ಪು. 84. {{ISBN|978-0-521-83984-6}}.</ref> ಅಥವಾ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ನಂತರದ ಸಮಾಜ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.<ref>Fergusson, David (2004). [https://books.google.com/books?id=Owz4aBSEINgC&pg=PA94 ''ಚರ್ಚ್, ಸ್ಟೇಟ್ ಅಂಡ್ ಸಿವಿಲ್ ಸೊಸೈಟಿ'']. ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್. ಪು. 94. {{ISBN|978-0-521-52959-4}}.</ref> 2021 ರ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ನ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ, 46.2 ಪ್ರತಿಶತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದವರು ತಾವು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದರು, ನಂತರದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಇಸ್ಲಾಂ (6.5 ಪ್ರತಿಶತ), ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ (1.7 ಪ್ರತಿಶತ), ಸಿಖ್ ಧರ್ಮ (0.9 ಪ್ರತಿಶತ), ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ (0.5 ಪ್ರತಿಶತ), ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮ (0.5 ಪ್ರತಿಶತ), ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಇತರ ಧರ್ಮಗಳು (0.6 ಪ್ರತಿಶತ). ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದವರಲ್ಲಿ, 37.2 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಜನರು ತಾವು ಧರ್ಮವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಮತ್ತಷ್ಟು 6.0 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಜನರು ಐಚ್ಛಿಕ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರಿಸಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite news|url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/culturalidentity/religion/bulletins/religionenglandandwales/census2021|title=Religion, England and Wales: Census 2021|publisher=Office for National Statistics|first=Michael|last=Roskams|date=29 November 2022|access-date=28 March 2026}}</ref> ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ, 42.3 ಪ್ರತಿಶತ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್, 37.7% ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಅಥವಾ ಇತರ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್, 1.3 ಪ್ರತಿಶತ ಇತರ ಧರ್ಮಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದವರು, 17.4 ಪ್ರತಿಶತ ಧರ್ಮವಿಲ್ಲದವರು ಮತ್ತು 1.6 ಪ್ರತಿಶತ ಧರ್ಮವನ್ನು ಹೇಳಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web|url=https://www.nisra.gov.uk/system/files/statistics/census-2021-ms-b19.xlsx|title=MS-B19: Religion|publisher=Northern Ireland Statistics and Research Agency|date=30 November 2023}}</ref> ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ 2022 ರ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ, 51.1 ಪ್ರತಿಶತ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಧರ್ಮವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ, 20.4 ಪ್ರತಿಶತ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಚರ್ಚ್, 13.3 ಪ್ರತಿಶತ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್, 5.1 ಪ್ರತಿಶತ ಇತರ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್, 2.2 ಪ್ರತಿಶತ ಮುಸ್ಲಿಂ ಮತ್ತು 0.6 ಪ್ರತಿಶತ ಹಿಂದೂ ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ, 1.2 ಪ್ರತಿಶತ ಇತರ ಧರ್ಮಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದವರು ಮತ್ತು 6.2 ಪ್ರತಿಶತ ಧರ್ಮವನ್ನು ಹೇಳಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web|url=https://www.scotlandscensus.gov.uk/2022-reports/scotland-s-census-2022-ethnic-group-national-identity-language-and-religion/|title=Scotland's Census 2022 - Ethnic group, national identity, language and religion|publisher=National Records of Scotland|date=21 May 2024|access-date=28 March 2026}}</ref> 2007 ರ ಟಿಯರ್ಫಂಡ್ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ಪ್ರತಿ ಹತ್ತು ಬ್ರಿಟನ್ ನಿವಾಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಚರ್ಚ್ಗೆ ಹಾಜರಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web |date=4 April 2007 |title=United Kingdom: New Report Finds Only One in 10 Attend Church |url=http://news.adventist.org/2007/04/uite-kigom-ew-report-fis-oly-oe-i-10-atte-church.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20111213155625/http://news.adventist.org/2007/04/uite-kigom-ew-report-fis-oly-oe-i-10-atte-church.html |archive-date=13 December 2011 |access-date=9 March 2015 |website=News.adventist.org}}</ref> 2001 ಮತ್ತು 2011 ರ ಜನಗಣತಿಗಳ ನಡುವೆ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡವರಲ್ಲಿ 12 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಇಳಿಕೆ ಕಂಡುಬಂದಿತು, ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡುವ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪ್ರಮಾಣವು ದ್ವಿಗುಣಗೊಂಡಿತು. ಇದು ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗುಂಪು ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿತ್ತು, ಮುಸ್ಲಿಮರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಸುಮಾರು 5 ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news |last=Philby |first=Charlotte |date=12 December 2012 |title=Less religious and more ethnically diverse: Census reveals a picture of Britain today |url=https://www.independent.co.uk/news/uk/home-news/less-religious-and-more-ethnically-diverse-census-reveals-a-picture-of-britain-today-8406506.html |work=Independent |location=London}}</ref> ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಚರ್ಚ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತ ಚರ್ಚ್ ಆಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |date=2004 |title=The History of the Church of England |url=http://www.cofe.anglican.org/about/history/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100221212004/http://www.cofe.anglican.org/about/history |archive-date=21 February 2010 |access-date=23 November 2008 |website=The Church of England}}</ref> ಇದು UK ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ, ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜನು ಅದರ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{Cite web |title=Queen and Church of England |url=http://www.royalinsight.gov.uk/output/Page4708.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20061008203611/http://www.royalinsight.gov.uk/output/Page4708.asp |archive-date=8 October 2006 |access-date=5 June 2010 |publisher=British Monarchy Media Centre}}</ref> ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಚರ್ಚ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚರ್ಚ್ ಆಗಿದೆ. ಇದು ರಾಜ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದು, ಅವನ ಅಥವಾ ಅವಳ ಪ್ರವೇಶದ ಮೇಲೆ "ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಪ್ರೆಸ್ಬಿಟೇರಿಯನ್ ಚರ್ಚ್ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು" ಪ್ರಮಾಣವಚನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |title=Queen and the Church |url=http://www.royal.gov.uk/MonarchUK/QueenandChurch/History.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110605025533/http://www.royal.gov.uk/MonarchUK/QueenandChurch/History.aspx |archive-date=5 June 2011 |publisher=The British Monarchy (Official Website)}}</ref><ref name="reglang" /><ref>{{Cite web |date=22 February 2010 |title=Our structure |url=https://www.churchofscotland.org.uk/about-us/our-structure |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200125192732/https://www.churchofscotland.org.uk/about-us/our-structure |archive-date=25 January 2020 |website=churchofscotland.org.uk}}</ref> ವೇಲ್ಸ್ ಚರ್ಚ್ ಅನ್ನು 1920 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತ ಚರ್ಚ್ ನಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಚರ್ಚ್ ಅನ್ನು ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ವಿಭಜನೆಗೆ ಮೊದಲು 1870 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತ ಚರ್ಚ್ ನಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಯಿತು, ಆದ್ದರಿಂದ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸ್ಥಾಪಿತ ಚರ್ಚ್ ಇಲ್ಲ.<ref>Weller, Paul (2005). [https://books.google.com/books?id=tHc88PzAPLMC&pg=PA80 ''ಟೈಮ್ ಫಾರ್ ಎ ಚೇಂಜ್: ರೀಕಾನ್ಫಿಗರಿಂಗ್ ರಿಲಿಜನ್, ಸ್ಟೇಟ್, ಅಂಡ್ ಸೊಸೈಟಿ'']. ಲಂಡನ್: ಕಾಂಟಿನ್ಯೂಮ್. pp. 79–80. {{ISBN|978-0-567-08487-3}}.</ref> 2001 ರ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಪಂಥಗಳ ಅನುಸರಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ UK-ವ್ಯಾಪಿ ಡೇಟಾ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, 62 ಪ್ರತಿಶತ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು ಆಂಗ್ಲಿಕನ್, 13.5 ಪ್ರತಿಶತ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್, 6 ಪ್ರತಿಶತ ಪ್ರೆಸ್ಬಿಟೇರಿಯನ್, ಮತ್ತು 3.4 ಪ್ರತಿಶತ ಮೆಥೋಡಿಸ್ಟ್ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇತರ ಪಂಥಗಳ ಸಣ್ಣ ಸಂಖ್ಯೆಗಳೊಂದಿಗೆ.<ref>Peach, Ceri, [https://books.google.com/books?id=i6ER_z8gcD4C "ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್, ಎ ಮೇಜರ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಫರ್ಮೇಷನ್ ಆಫ್ ದಿ ರಿಲಿಜಿಯಸ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ಕೇಪ್"], in H. Knippenberg. ed. (2005). ''ದಿ ಚೇಂಜಿಂಗ್ ರಿಲಿಜಿಯಸ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ಕೇಪ್ ಆಫ್ ಯುರೋಪ್''. ಆಮ್ಸ್ಟರ್ಡ್ಯಾಮ್: ಹೆಟ್ ಸ್ಪಿನ್ಹುಸ್. pp. 44–58. {{ISBN|978-90-5589-248-8}}.</ref> === ವಲಸೆ === {{See also|Foreign-born population of the United Kingdom}} [[File:United Kingdom foreign born population by country of birth.png|thumb|upright=1.35|ಏಪ್ರಿಲ್ 2007 ರಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ 2008 ರವರೆಗೆ ಜನ್ಮ ದೇಶದ ಮೂಲಕ ಅಂದಾಜು ವಿದೇಶಿ-ಜನಿತ ಜನಸಂಖ್ಯೆ]] [[File:British expats countrymap.svg|thumb|upright=1.35|2006 ರಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಮೂಲಕ ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಾಗರಿಕರ ಅಂದಾಜು ಸಂಖ್ಯೆ: {{legend|#002255|1,000,000 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಥವಾ ಸಮಾನ}} {{legend|#003380|500,000 - 999,999}} {{legend|#0044aa|100,000 - 499,999}} {{legend|#0055d4|50,000 - 99,999}} {{legend|#0066ff|10,000 - 49,999}} {{legend|#2a7fff|5,000 - 9,999}} {{legend|#5599ff|1,000 - 4,999}} {{legend|#80b3ff|100 - 999}} {{legend|#afc6e9|100 ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಅಥವಾ ದತ್ತಾಂಶವಿಲ್ಲ}} {{legend|#000000|UK}} ]] ವಲಸೆಯು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಏರಿಕೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದೆ,<ref>{{Cite news |date=21 August 2008 |title=Immigration and births to non-British mothers pushes British population to record high |url=https://www.standard.co.uk/news/immigration-and-births-to-nonbritish-mothers-pushes-british-population-to-record-high-6816318.html |work=London Evening Standard}}</ref><ref name="bbc-23-05-2024">{{cite news |title=Migration: How many people come to the UK and how are the salary rules changing? |url=https://www.bbc.com/news/uk-48785695 |work=BBC News |date=23 May 2024}}</ref> 1991 ಮತ್ತು 2001 ರ ನಡುವಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಹೆಚ್ಚಳದ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಆಗಮನಗಳು ಮತ್ತು ವಲಸಿಗರ UK-ಜನಿತ ಮಕ್ಕಳು ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. 2015 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, 2014 ರಲ್ಲಿ UK ನೇರ ಜನನಗಳಲ್ಲಿ 27 ಪ್ರತಿಶತವು UK ಹೊರಗೆ ಜನಿಸಿದ ತಾಯಂದಿರಿಗೆ ಸಂಭವಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web |date=15 July 2015 |title=Births in England and Wales: 2014 |url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/vsob1/birth-summary-tables--england-and-wales/2014/index.html |website=Office for National Statistics }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> 2013 ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 208,000 ವಿದೇಶಿ ಪ್ರಜೆಗಳು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಾಗರಿಕರಾಗಿ ನೈಸರ್ಗಿಕೀಕರಣಗೊಂಡರು, ಇದು 1962 ರಿಂದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯು 2014 ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 125,800 ಕ್ಕೆ ಕುಸಿಯಿತು. 2009 ಮತ್ತು 2013 ರ ನಡುವೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ನೀಡಲಾದ ಸರಾಸರಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪೌರತ್ವಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು 195,800 ಆಗಿತ್ತು. 2024 ರಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗೀಕರಣಗೊಂಡವರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮೂಲಗಳು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ, ಭಾರತೀಯ, ನೈಜೀರಿಯಾ, ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ, ಇಟಾಲಿಯನ್, ಟರ್ಕಿಶ್, ರೊಮೇನಿಯನ್ ಮತ್ತು ಇರಾನಿಯನ್. ಪೌರತ್ವವನ್ನು ನೀಡದೆ UK ನಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ನಿವಾಸವನ್ನು ನೀಡುವ ನೆಲೆಸುವಿಕೆಯ ಅನುದಾನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು<ref>{{Cite web |last=Blinder |first=Scott |date=11 June 2014 |title=Settlement in the UK |url=http://www.migrationobservatory.ox.ac.uk/briefings/settlement-uk |archive-url=https://web.archive.org/web/20150906232123/http://migrationobservatory.ox.ac.uk/briefings/settlement-uk |archive-date=6 September 2015 |access-date=1 August 2015 |publisher=The Migration Observatory, University of Oxford}}</ref> 2013 ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 154,700 ಆಗಿತ್ತು, ಇದು ಹಿಂದಿನ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.<ref name="Blinder2015">{{Cite web |last=Blinder |first=Scott |date=27 March 2015 |title=Naturalisation as a British Citizen: Concepts and Trends |url=http://www.migrationobservatory.ox.ac.uk/sites/files/migobs/Briefing%20-%20Naturalisation%20as%20a%20British%20Citizen%20-%20Concepts%20and%20Trends_0.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20150916052200/http://www.migrationobservatory.ox.ac.uk/sites/files/migobs/Briefing%20-%20Naturalisation%20as%20a%20British%20Citizen%20-%20Concepts%20and%20Trends_0.pdf |archive-date=16 September 2015 |access-date=1 August 2015 |publisher=The Migration Observatory, University of Oxford}}</ref> ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ನಿವ್ವಳ ವಲಸೆ (ವಲಸೆ ಬರುವವರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ವಲಸೆ ಹೋಗುವವರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಮೈನಸ್ ಮಾಡಿದಾಗ) 2023 ರಲ್ಲಿ 860,000 ರ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ತಲುಪಿತು, 1.326 ಮಿಲಿಯನ್ ವಲಸೆ ಮತ್ತು 466,000 ವಲಸೆ ಹೋಗುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ. ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ, 2024 ರಲ್ಲಿ ನಿವ್ವಳ ವಲಸೆಯು 431,000 ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ, 948,000 ವಲಸೆ ಮತ್ತು 517,000 ವಲಸೆ ಹೋಗುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ.<ref>{{Cite web |title=Long-term international migration, provisional: year ending December 2024 |date=22 May 2025 |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/internationalmigration/bulletins/longterminternationalmigrationprovisional/yearendingdecember2024 |website=gov.uk |access-date=22 May 2025}}</ref> ವಲಸೆ ಹೋಗುವಿಕೆಯು 19 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಮಾಜದ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿತ್ತು. 1815 ಮತ್ತು 1930 ರ ನಡುವೆ, ಬ್ರಿಟನ್ನಿಂದ ಸುಮಾರು 11.4 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಿಂದ 7.3 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ವಲಸೆ ಹೋದರು.<ref>{{Cite book |last=Hammar |first=Tomas |url=https://www.cambridge.org/core/books/european-immigration-policy/10B639425685B0C101619FA11522C409 |title=European Immigration Policy: A Comparative Study |date=1985 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-12437-9 |series=Comparative Ethnic and Race Relations |location=Cambridge}}</ref><ref name="richards-2018">{{Cite book |last=Richards |first=Eric |url=https://www.jstor.org/stable/j.ctvnb7rj2 |title=The genesis of international mass migration: The British case, 1750-1900 |date=2018 |publisher=Manchester University Press |edition=1 |jstor=j.ctvnb7rj2}}</ref> 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಸುಮಾರು 300 ಮಿಲಿಯನ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮತ್ತು ಐರಿಶ್ ಮೂಲದ ಜನರು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜುಗಳು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="richards-2018" /> 2006 ರಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 5.5 ಮಿಲಿಯನ್ UK-ಜನಿತ ಜನರು ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು,<ref name="BritsAbroad">{{Cite web |last1=Sriskandarajah |first1=Dhananjayan |last2=Drew |first2=Catherine |date=11 December 2006 |title=Brits Abroad: Mapping the scale and nature of British emigration |url=http://www.ippr.org/publicationsandreports/publication.asp?id=509 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070828011816/http://www.ippr.org/publicationsandreports/publication.asp?id=509 |archive-date=28 August 2007 |access-date=9 March 2015 |publisher=Institute for Public Policy Research}}</ref><ref>{{Cite news |title=Brits Abroad: world overview |url=http://news.bbc.co.uk/1/shared/spl/hi/in_depth/brits_abroad/html/default.stm |access-date=20 April 2007 |publisher=BBC}}; {{Cite news |last=Casciani |first=Dominic |date=11 December 2006 |title=5.5&nbsp;m Britons 'opt to live abroad' |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/6210358.stm |access-date=20 April 2007}}</ref> ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಸ್ಪೇನ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ.<ref name="BritsAbroad" /><ref>{{Cite news |date=11 December 2006 |title=Brits Abroad: Country-by-country |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/6161705.stm |work=BBC News}}</ref> === ಶಿಕ್ಷಣ === ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣವು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೇಶವು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಸುಮಾರು 38 ಪ್ರತಿಶತ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಅಥವಾ ಕಾಲೇಜು ಪದವಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ಯುರೋಪ್ನಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಶೇಕಡಾವಾರು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |date=24 September 2012 |title=The Most Educated Countries in the World |url=https://finance.yahoo.com/news/the-most-educated-countries-in-the-world.html;_ylt=AlaWy8IcyeBaviKi7_.WJyhE6odG;_ylu=X3oDMTJrY2d2NGZyBG1pdANDeFMgRmluYW5jaWFsbHkgRml0IEFydGljbGUgQXJ0aWNsZSBCb2R5IFByb2QEcG9zAzMEc2VjA01lZGlhQXJ0aWNsZUJvZHlBc3NlbWJseQ--;_ylg=X3oDMTNjdGVoaXJqBGludGwDdXMEbGFuZwNlbi11cwRwc3RhaWQDY2IyOTRhMGEtYmY2OS0zYTdlLThlYTUtZWFlNTU3YWI1ZTc3BHBzdGNhdANleGNsdXNpdmVzfGZpbmFuY2lhbGx5Zml0BHB0A3N0b3J5cGFnZQ--;_ylv=3?page=1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160204213400/http://finance.yahoo.com/news/the-most-educated-countries-in-the-world.html%3B_ylt%3DAlaWy8IcyeBaviKi7_.WJyhE6odG%3B_ylu%3DX3oDMTJrY2d2NGZyBG1pdANDeFMgRmluYW5jaWFsbHkgRml0IEFydGljbGUgQXJ0aWNsZSBCb2R5IFByb2QEcG9zAzMEc2VjA01lZGlhQXJ0aWNsZUJvZHlBc3NlbWJseQ--%3B_ylg%3DX3oDMTNjdGVoaXJqBGludGwDdXMEbGFuZwNlbi11cwRwc3RhaWQDY2IyOTRhMGEtYmY2OS0zYTdlLThlYTUtZWFlNTU3YWI1ZTc3BHBzdGNhdANleGNsdXNpdmVzfGZpbmFuY2lhbGx5Zml0BHB0A3N0b3J5cGFnZQ--%3B_ylv%3D3?page=1 |archive-date=4 February 2016 |access-date=20 April 2016 |website=Yahoo Finance }}; {{Cite magazine |date=27 September 2012 |title=And the World's Most Educated Country Is... |url=https://newsfeed.time.com/2012/09/27/and-the-worlds-most-educated-country-is/ |magazine=Time |location=New York |access-date=20 April 2016 |archive-date=30 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180430040213/http://newsfeed.time.com/2012/09/27/and-the-worlds-most-educated-country-is/ |url-status=dead }}</ref> UK ಅನೇಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸೇರಿವೆ, ಅವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜಾಗತಿಕ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite web |title=The Times Higher Education World University Rankings 2024 |date=25 September 2023 |url=https://www.timeshighereducation.com/world-university-rankings/2024/world-ranking |access-date=17 April 2024}}</ref><ref>{{Cite web |title=QS World University Rankings 2024 |url=https://www.topuniversities.com/university-rankings/world-university-rankings/2024 |access-date=17 April 2024}}</ref> ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಶಿಕ್ಷಣವು UK ನ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಬೋಧನಾ ಶುಲ್ಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ ಎಲ್ಲಾ UK ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಸ್ಥಿರವಾದ ಗರಿಷ್ಠ ವಾರ್ಷಿಕ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಟ್ಟದ ಆದಾಯವನ್ನು ತಲುಪುವುದರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವೇತನ ಮಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪುವವರು ಮಾತ್ರ ಸಾಮಾನ್ಯ ತೆರಿಗೆಯ ಮೂಲಕ ಈ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಪಾವತಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=Repaying your student loan |url=https://www.gov.uk/repaying-your-student-loan/what-you-pay |website=gov.uk |access-date=21 June 2025}}</ref> ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಅಲ್ಲಿ ಅದು ಅವರ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿರುವ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಕಡಿಮೆಯಾದ ಗರಿಷ್ಠ ಶುಲ್ಕ ಅಥವಾ ಶುಲ್ಕವಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಕೆಲವು NHS ಕೋರ್ಸ್ಗಳು ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಪಾವತಿಸುವ ವೇತನಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಮತ್ತು 2017 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವೈದ್ಯರು ತಮ್ಮ ತರಬೇತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ £230,000 ಸಬ್ಸಿಡಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |date=20 October 2014 |title=Undergraduate Tuition Fess and Student Loans |url=https://www.ucas.com/money-and-student-life/money/student-finance/undergraduate-tuition-fees-and-student-loans |access-date=24 February 2024 |website=UCAS}}</ref><ref>{{Cite web |title=More undergraduate medical education places |url=https://www.gov.uk/government/news/more-undergraduate-medical-education-places |access-date=24 February 2024 |website=gov.uk}}</ref> 2022 ರಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು (PISA) 15 ವರ್ಷದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಒಟ್ಟಾರೆ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಓದುವಿಕೆ, ಗಣಿತ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ 14 ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಸರಾಸರಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯು 494 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದು, ಇದು [[OECD]] ಸರಾಸರಿ 478 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=PISA 2022 UK Results |url=https://www.oecd.org/publication/pisa-2022-results/country-notes/united-kingdom-9c15db47#chapter-d1e11 |access-date=24 February 2024 |website=OECD |date=4 December 2023}}</ref> === ಆರೋಗ್ಯ === [[File:QEUH.jpg|thumb|ಗ್ಲಾಸ್ಗೋದಲ್ಲಿನ ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ಯುರೋಪಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಆವರಣವಾಗಿದೆ]] ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸಿದ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯ ಆಧುನಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಯ (NHS) ಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು 1948 ರಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಪೂರೈಕೆದಾರರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.<ref>{{cite web |title=The foundation of the NHS |url=https://www.nationalarchives.gov.uk/explore-the-collection/stories/the-foundation-of-the-nhs/ |access-date=6 July 2026 |publisher=The National Archives}}</ref> NHS ನ ವ್ಯಾಪಕ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯು ಇದನ್ನು "ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಧರ್ಮ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news |last=Gill |first=Martha |date=9 July 2023 |title=To those who claim the NHS has turned into a British religion, I say: keep the faith |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2023/jul/09/nhs-british-religion-keep-faith-nhs-at-75 |access-date=16 July 2023 |work=The Observer}}</ref><ref>{{Cite web |date=14 April 2020 |title=Is the NHS our new national religion? – Religion Media Centre |url=https://religionmediacentre.org.uk/news/is-the-nhs-our-new-national-religion/ |access-date=16 July 2023 |website=religionmediacentre.org.uk}}</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೇಶವು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸಿದ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯ (NHS ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, NHS ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೈಕೆ (ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್) ಮತ್ತು NHS ವೇಲ್ಸ್) ತನ್ನದೇ ಆದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಖಾಸಗಿ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯೂ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲಾ UK ಶಾಶ್ವತ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಗತ್ಯದ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಉಚಿತವಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ತೆರಿಗೆಯಿಂದ ಪಾವತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯು, 2000 ರಲ್ಲಿ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಯುರೋಪ್ನಲ್ಲಿ ಹದಿನೈದನೇ-ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಹದಿನೆಂಟನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಶ್ರೇಣೀಕರಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite book |url=https://archive.org/details/worldhealthrepor00worl |title=The world health report 2000&nbsp;– Health systems: improving performance |publisher=World Health Organization |date=2000 |isbn=978-92-4-156198-3 |editor-last=Haden |editor-first=Angela |location=Geneva |access-date=5 July 2011 |editor-last2=Campanini |editor-first2=Barbara}}; {{Cite web |last=World Health Organization |author-link=World Health Organization |title=Measuring overall health system performance for 191 countries |url=http://pages.stern.nyu.edu/~wgreene/Statistics/WHO-COMP-Study-30.pdf |access-date=5 July 2011 |publisher=New York University}}</ref> 1979 ರಿಂದ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯ ವೆಚ್ಚವು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite journal |last=Fisher |first=Peter |title=The NHS from Thatcher to Blair |url=http://www.healthp.org/node/71 |journal=NHS Consultants Association |archive-url=https://web.archive.org/web/20181120124807/http://www.healthp.org/node/71 |archive-date=20 November 2018 |access-date=19 December 2018 |quote=ದಿ ಬಜೆಟ್... NHS ಗೆ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಉದಾರವಾಗಿತ್ತು, ಇದು ಮುಂದಿನ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಹಣದುಬ್ಬರ ದರಕ್ಕಿಂತ 7.4 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ವಾರ್ಷಿಕ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ. ಇದು ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ GDP ಯ 9.4 ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕೆ ನಮ್ಮನ್ನು ತಲುಪಿಸುತ್ತದೆ, ಅಂದರೆ EU ಸರಾಸರಿ.}}</ref> 2018 ರ [[OECD]] ಡೇಟಾವು, UK ನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೈಕೆ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾದ ಆರೋಗ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದೆ, UK ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ £3,121 ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite news |date=24 September 2019 |title=Swindells: They aren't 'your' patients |url=https://www.hsj.co.uk/policy-and-regulation/swindells-they-arent-your-patients/7025988.article? |access-date=19 November 2019 |publisher=Health Service Journal}}</ref> 2017 ರಲ್ಲಿ UK ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ £2,989 ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದೆ, ಇದು ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯರ ಸರಾಸರಿಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite news |date=29 August 2019 |title=How does UK healthcare spending compare with other countries? |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/healthandsocialcare/healthcaresystem/articles/howdoesukhealthcarespendingcomparewithothercountries/2019-08-29 |access-date=5 October 2019 |publisher=Office of National Statistics}}</ref> ನಿಯಂತ್ರಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮಂಡಳಿ, ನರ್ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಮಿಡ್ವೈಫರಿ ಮಂಡಳಿ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರೇತರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರಾಯಲ್ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮುಂತಾದ UK-ವ್ಯಾಪಿ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಂಘಟಿತವಾಗಿವೆ. ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯು ನಾಲ್ಕು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿದೆ; ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯು UK ಸರ್ಕಾರದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ; ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಕಾರ್ಯಾಂಗದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ; ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ; ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯು ವೆಲ್ಶ್ ಸರ್ಕಾರದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news |date=28 August 2008 |title='Huge contrasts' in devolved NHS |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/health/7586147.stm |work=BBC News}}; {{Cite news |last=Triggle |first=Nick |date=2 January 2008 |title=NHS now four different systems |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/health/7149423.stm}}</ref> == ಸಂಸ್ಕೃತಿ == ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ರಾಷ್ಟ್ರದ ದ್ವೀಪ ಸ್ಥಾನಮಾನ, ಅದರ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ದೇಶಗಳ ರಾಜಕೀಯ ಒಕ್ಕೂಟವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು, ಪದ್ಧತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಕೇತಿಕತೆಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಅದರ ಮಾಜಿ ವಸಾಹತುಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕದ ಭಾಷೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಕೆನಡಾ, ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬಹುದು, ಇದು ಆಂಗ್ಲೋಸ್ಫಿಯರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite book |last=Julian Go |title=Constitutionalism and political reconstruction |date=2007 |publisher=Brill |isbn=978-90-04-15174-1 |editor-last=Arjomand |editor-first=Saïd Amir |pages=92–94 |chapter=A Globalizing Constitutionalism?, Views from the Postcolony, 1945–2000 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=kYmmnYKEvE0C&pg=PA94}}</ref>{{Sfn|Ferguson|2004|p=307}} ಇದರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಜಿ ವಸಾಹತುಗಳು ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ದೇಶಗಳಾಗಿವೆ, ಇವು ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪರಂಪರೆಯಿಂದ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.<ref>{{Cite web |title=The Commonwealth |url=https://www.mfat.govt.nz/en/peace-rights-and-security/the-commonwealth/ |access-date=8 January 2024 |website=[[New Zealand Ministry of Foreign Affairs and Trade]] |language=en-NZ}}</ref><ref>{{Cite web |title=Commonwealth of Nations |url=https://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/legislativescrutiny/parliament-and-empire/contemporary-context/ |access-date=2026-02-22 |publisher=UK Parliament |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last1=Mazrui |first1=Ali Al Amin |title=Anglo-African Commonwealth |url=https://archive.org/details/angloafricancomm0000mazr |last2=Taylor |first2=D. |last3=Bradley |first3=Kenneth |date=1967 |publisher=Pergamon |isbn=978-0-08-012253-3 |pages=[https://archive.org/details/angloafricancomm0000mazr/page/40 40]–41 |quote=...ಅಂತಿಮ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ, ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಬ್ರಿಟಿಷ್-ನೆಸ್ನ ಬಂಧಗಳಲ್ಲದೆ, ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ನವರು ಜಮೈಕಾದವರು ಅಥವಾ ಜಾಂಬಿಯಾದವರೊಂದಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಏನನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು?}}</ref> 2024 ರ ಜಾಗತಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು UK ಅನ್ನು 'ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ದೇಶಗಳ' ಶ್ರೇಯಾಂಕದಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ನಂತರ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Most Influential Countries |url=https://www.usnews.com/news/best-countries/most-influential-countries |access-date=22 September 2025 |website=[[U.S. News & World Report]]}}</ref> === ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ನಾಟಕ === <div style="float:right; margin-left:1em; width:320px;"> <gallery mode="packed" heights="160" widths="160"> File:PG 1063Burns Naysmith.jpg|ರಾಬರ್ಟ್ ಬರ್ನ್ಸ್ (1759–1796) File:William Shakespeare by John Taylor, edited.jpg|ವಿಲಿಯಂ ಷೇಕ್ಸ್ಪಿಯರ್ (1564–1616) </gallery> <div style="text-align:center; font-size:90%;"> ಬರ್ನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಷೇಕ್ಸ್ಪಿಯರ್ ಅನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕವಿಗಳು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. </div> </div> ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್, ಐಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನ್ ಮತ್ತು ಚಾನಲ್ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ನಲ್ಲಿದೆ. 2022 ರಲ್ಲಿ, UK ನಲ್ಲಿ 669 ಮಿಲಿಯನ್ ಭೌತಿಕ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮಾರಾಟವಾದವು, ಇದು ಎಂದಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು.<ref>{{Cite web |title=UK publishing industry reports record-breaking year in 2022 |url=https://www.theguardian.com/books/2023/apr/17/uk-publishing-industry-reports-record-breaking-year-in-2022 |access-date=9 May 2024 |work=[[The Guardian]] |date=17 April 2023}}</ref> ಬ್ರಿಟನ್ ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ; ಬರಹಗಾರರಲ್ಲಿ ಡೇನಿಯಲ್ ಡೆಫೊ, ರಡ್ಯಾರ್ಡ್ ಕಿಪ್ಲಿಂಗ್, ಲೆವಿಸ್ ಕರೋಲ್ ಮತ್ತು ಬಿಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಪಾಟರ್ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಸಹ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇತರ ಬರಹಗಾರರಲ್ಲಿ ಎ.ಎ. ಮಿಲ್ನೆ, ಎನಿಡ್ ಬ್ಲೈಟನ್, ಜೆ.ಆರ್.ಆರ್. ಟೋಲ್ಕಿನ್, ರೋಲ್ಡ್ ಡಾಲ್, ಟೆರ್ರಿ ಪ್ರಾಚೆಟ್ ಮತ್ತು ಜೆ.ಕೆ. ರೌಲಿಂಗ್ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ, ಅವರು ''ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟರ್'' ಅನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ಎಲ್ಲಾ ಕಾಲದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾದ ಪುಸ್ತಕ ಸರಣಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Best-selling Book Series Of All Time |url=https://wordsrated.com/best-selling-book-series-of-all-time-statistics/ |access-date=18 May 2024 |publisher=Wordsrated |date=20 July 2023}}</ref> ನಾಟಕಕಾರ ಮತ್ತು ಕವಿ ವಿಲಿಯಂ ಷೇಕ್ಸ್ಪಿಯರ್ ಅನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದುವರೆಗಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಾಟಕಕಾರ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕವಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=William Shakespeare (English author) |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/537853/William-Shakespeare |access-date=26 February 2006 |publisher=[[Encyclopædia Britannica]]}}; {{Cite encyclopedia |title=MSN Encarta Encyclopedia article on Shakespeare |url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761562101/Shakespeare.html |access-date=26 February 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060209154055/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761562101/Shakespeare.html |archive-date=9 February 2006}}; {{Cite web |title=William Shakespeare |work=TheFreeDictionary.com |publisher=Columbia Electronic Encyclopedia |url=http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Shakespeare%2c+William |access-date=26 February 2006}}</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ನಾಟಕವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರೋಮನ್ ಆಕ್ರಮಣದಿಂದ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನವೋದಯದಿಂದ ನಾಟಕದ ರೋಮಾಂಚಕ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ''ದಿ ಕ್ಯಾಂಟರ್ಬರಿ ಟೇಲ್ಸ್'' ಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಜೆಫ್ರಿ ಚಾಸರ್, ಕವಿ ವಿಲಿಯಂ ವರ್ಡ್ಸ್ವರ್ತ್, ಮತ್ತು ಇತರ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಕವಿಗಳು, ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಿಕನ್ಸ್, ಎಚ್.ಜಿ. ವೆಲ್ಸ್, ಜಾರ್ಜ್ ಆರ್ವೆಲ್, ಆಲ್ಡಸ್ ಹಕ್ಸ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇಯಾನ್ ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅಪರಾಧ ಬರಹಗಾರ ಅಗಾಥಾ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾದ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news |date=19 December 2005 |title=Mystery of Christie's success is solved |work=The Telegraph |location=London |url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1505799/Mystery-of-Christies-success-is-solved.html |url-status=live |url-access=subscription |access-date=14 November 2010 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1505799/Mystery-of-Christies-success-is-solved.html |archive-date=10 January 2022}}{{Cbignore}}</ref> BBC ಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಬರಹಗಾರರ 100 ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ 25 ರಲ್ಲಿ 12 ಅನ್ನು ಮಹಿಳೆಯರು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ; ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜ್ ಎಲಿಯಟ್, ವರ್ಜೀನಿಯಾ ವೂಲ್ಫ್, ಚಾರ್ಲೊಟ್ ಬ್ರಾಂಟೆ, ಎಮಿಲಿ ಬ್ರಾಂಟೆ, ಮೇರಿ ಶೆಲ್ಲಿ, ಜೇನ್ ಆಸ್ಟಿನ್, ಡೋರಿಸ್ ಲೆಸ್ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಜೇಡಿ ಸ್ಮಿತ್ ಅವರ ಕೃತಿಗಳು ಸೇರಿವೆ.<ref>{{Cite news |last=Ciabattari |first=Jane |date=December 2015 |title=The 25 greatest British novels |work=BBC Culture |url=https://www.bbc.com/culture/article/20151204-the-25-greatest-british-novels |access-date=29 December 2021}}</ref> ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಆರ್ಥರ್ ಕೋನನ್ ಡಾಯ್ಲ್ (ಷರ್ಲಾಕ್ ಹೋಮ್ಸ್ ನ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ), ಸರ್ ವಾಲ್ಟರ್ ಸ್ಕಾಟ್, ಜೆ.ಎಂ. ಬ್ಯಾರಿ, ರಾಬರ್ಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ಸ್ಟೀವನ್ಸನ್ (ಅವರ ಕಾದಂಬರಿ ''ಟ್ರೆಷರ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್'' ಕಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಕಡಲ್ಗಳ್ಳರ ಚಿತ್ರಣದ ಮೇಲೆ ಬಲವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು), ಮತ್ತು ಕವಿ ರಾಬರ್ಟ್ ಬರ್ನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಅವರನ್ನು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕವಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಹ್ಯೂ ಮ್ಯಾಕ್ಡಿಯರ್ಮಿಡ್ ಮತ್ತು ನೀಲ್ ಎಂ. ಗನ್ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ನವೋದಯಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರು, ಇಯಾನ್ ರಾಂಕಿನ್ ಮತ್ತು ಇಯಾನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಕಠಿಣ ಕೃತಿಗಳೊಂದಿಗೆ. ಎಡಿನ್ಬರ್ಗ್ UNESCO ನ ಮೊದಲ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ನಗರ ಆಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |year=2004 |title=Edinburgh, United Kingdom, UNESCO City of Literature |url=http://www.unesco.org/new/en/culture/themes/creativity/creative-industries/creative-cities-network/literature/edinburgh |archive-url=https://web.archive.org/web/20130528152834/http://www.unesco.org/new/en/culture/themes/creativity/creative-industries/creative-cities-network/literature/edinburgh |archive-date=28 May 2013 |url-status=dead |access-date=9 March 2015 |work=Unesco}}</ref> ವೆಲ್ಶ್ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಬ್ರಿಟನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ತಿಳಿದಿರುವ ಕವಿತೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ''ವೈ ಗೊಡೊಡಿನ್'', ಬಹುಶಃ 6 ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದನ್ನು ಕುಂಬ್ರಿಕ್ ಅಥವಾ ಹಳೆಯ ವೆಲ್ಶ್ ನಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ರಾಜ ಆರ್ಥರ್ಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ತಿಳಿದಿರುವ ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Early Welsh poetry |url=https://www.bbc.co.uk/wales/history/sites/themes/society/language_poetry.shtml |access-date=29 December 2010 |work=BBC Wales}}</ref> ಆರ್ಥೂರಿಯನ್ ದಂತಕಥೆಯನ್ನು ಮೊನ್ಮೌತ್ನ ಜೆಫ್ರಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು.<ref>{{Cite book |last=Lang, Andrew |url=https://books.google.com/books?id=dKJiPyyTevgC |title=History of English Literature from Beowulf to Swinburne |publisher=Wildside Press |year=2003 |isbn=978-0-8095-3229-2 |location=Holicong, PA |page=42 |orig-date=1913}}</ref> ಡಫಿಡ್ ಅಪ್ ಗ್ವಿಲಿಮ್ (''fl.''&nbsp;1320–1370) ಅವರನ್ನು ಅವರ ಕಾಲದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |year=2011 |title=Dafydd ap Gwilym |url=http://www.academi.org/dafydd-ap-gwilym-eng |archive-url=https://web.archive.org/web/20120324034938/http://www.literaturewales.org/dafydd-ap-gwilym-eng |archive-date=24 March 2012 |url-status=dead |access-date=3 January 2011 |website=Academi.org |quote=ಡಫಿಡ್ ಅಪ್ ಗ್ವಿಲಿಮ್ ಅವರನ್ನು ವೆಲ್ಶ್ನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಯುಗದ ಪ್ರಮುಖ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.}}</ref> ಡೇನಿಯಲ್ ಓವೆನ್ ಅವರು 1885 ರಲ್ಲಿ ''ರೈಸ್ ಲೆವಿಸ್'' ಅನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮೊದಲ ವೆಲ್ಶ್-ಭಾಷಾ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರೆಂದು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆಂಗ್ಲೋ-ವೆಲ್ಶ್ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದವರು ಡೈಲನ್ ಥಾಮಸ್ ಮತ್ತು ಆರ್. ಎಸ್. ಥಾಮಸ್, ಇವರನ್ನು 1996 ರಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಮುಖ ವೆಲ್ಶ್ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು ರಿಚರ್ಡ್ ಲೆವೆಲ್ಲಿನ್ ಮತ್ತು ಕೇಟ್ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್.<ref>{{Cite web |url=http://newsalerts.bbc.co.uk/1/low/wales/551486.stm |title=True birthplace of Wales's literary hero |archive-url=https://web.archive.org/web/20200316173733/http://newscdn.bbc.net.uk/2/hi/uk_news/wales/551486.stm |archive-date=16 March 2020 |url-status=dead |website=BBC News |date=5 December 1999 |access-date=28 April 2012}}</ref><ref>{{Cite web |title=Kate Roberts: Biography |url=https://www.bbc.co.uk/wales/northwest/halloffame/arts/kateroberts.shtml |url-status=dead |access-date=19 February 2017 |website=BBC Wales |archive-url=https://web.archive.org/web/20130308000646/https://www.bbc.co.uk/wales/northwest/halloffame/arts/kateroberts.shtml |archive-date=8 March 2013}}</ref> ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಬರಹಗಾರ ಸಿ.ಎಸ್. ಲೂಯಿಸ್, ಅವರು ಬೆಲ್ಫಾಸ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ''ದಿ ಕ್ರಾನಿಕಲ್ಸ್ ಆಫ್ ನಾರ್ನಿಯಾ'' ಅನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=The Chronicles of Narnia Book Series Statistics |url=https://wordsrated.com/the-chronicles-of-narnia-book-series-statistics/ |access-date=18 May 2024 |publisher=Wordsrated |date=19 July 2023}}</ref> ಎಲ್ಲಾ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಐರಿಶ್ ಬರಹಗಾರರು ಆಸ್ಕರ್ ವೈಲ್ಡ್,<ref>{{Cite book |last=Varty |first=Anne |title=A Preface to Oscar Wilde |date=2014 |publisher=Routledge |isbn=978-1-317-89231-1 |pages=[https://books.google.com/books?id=A9YFBAAAQBAJ&pg=PA231 231–232]}}; {{Cite encyclopedia |title=Oscar Wilde |encyclopedia=[[Encyclopedia.com]] |publisher=[[Cengage]] |url=https://www.encyclopedia.com/people/literature-and-arts/english-literature-19th-cent-biographies/oscar-wilde |access-date=10 December 2019}}</ref> ಬ್ರಾಮ್ ಸ್ಟೋಕರ್ (''ಡ್ರಾಕುಲಾ'' ಅನ್ನು ಬರೆದವರು)<ref>{{Cite book |last=Moss |first=Joyce |url=https://archive.org/details/isbn_9780787637286 |title=British and Irish Literature and Its Times: The Victorian Era to the Present (1837–) |publisher=Gale Group |year=2001 |isbn=978-0-7876-3729-3 |page=[https://archive.org/details/isbn_9780787637286/page/107 107] |url-access=registration}}</ref> ಮತ್ತು ಜಾರ್ಜ್ ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಷಾ ಅವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite book |last=Holroyd |first=Michael |url=https://archive.org/details/bernardshaw00holr/page/384 |title=Bernard Shaw, Volume 2: 1898–1918: The Pursuit of Power |publisher=Chatto & Windus |year=1989 |isbn=978-0-7011-3350-4 |page=[https://archive.org/details/bernardshaw00holr/page/384 384]}}; {{Cite web |title=G B Shaw |url=https://www.bl.uk/people/g-b-shaw |access-date=10 December 2019 |website=Discovering Literature: 20th century |publisher=[[British Library]] |archive-date=9 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200809155152/https://www.bl.uk/people/g-b-shaw |url-status=dead}}</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಹೊರಗಿನ ಮೂಲದವರಾದ ಆದರೆ UK ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡ ಅನೇಕ ಬರಹಗಾರರು ಇದ್ದಾರೆ, ಅವರಲ್ಲಿ ಜೋಸೆಫ್ ಕಾನ್ರಾಡ್,<ref>{{Cite book |last=Middleton |first=Tim |url=https://books.google.com/books?id=Azd1f8NBpUoC&pg=PA159 |title=Joseph Conrad |publisher=Routledge |year=2006 |isbn=978-0-415-26851-6 |page=159}}</ref> ಟಿ.ಎಸ್. ಎಲಿಯಟ್,<ref>{{Cite book |last=Cooper |first=John Xiros |url=https://books.google.com/books?id=XqmNjQzhwV4C&pg=PA111 |title=The Cambridge Introduction to T. S. Eliot |date=2006 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-45790-3 |page=111}}</ref> ಕಾಜುವೊ ಇಷಿಗುರೊ,<ref>{{Cite book |last=Sim |first=Wai-chew |url=https://books.google.com/books?id=WcKLAgAAQBAJ&pg=PT201 |title=Kazuo Ishiguro |date=2009 |publisher=Routledge |isbn=978-1-135-19867-1 |page=201}}</ref> ಸರ್ ಸಲ್ಮಾನ್ ರಶ್ದಿ<ref>{{Cite web |title=Salman Rushdie |url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/oi/authority.20110803100433765 |access-date=10 December 2019 |website=Oxford Reference |publisher=[[Oxford University Press]]}}</ref> ಮತ್ತು ಎಜ್ರಾ ಪೌಂಡ್ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news |last=Campbell |first=James |date=17 May 2008 |title=Home from home |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/books/2008/may/17/poetry3 |access-date=10 December 2019}}; {{Cite book |last=Nadel |first=Ira |url=https://books.google.com/books?id=ECiGDAAAQBAJ&pg=PA90 |title=Ezra Pound: A Literary Life |date=2004 |publisher=Palgrave Macmillan |isbn=978-0-230-37881-0 |page=90}}</ref> === ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ === ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅನುಭವವಾದ" ಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ, ಇದು ಅನುಭವದಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜ್ಞಾನ ಮಾತ್ರ ಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುವ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಶಾಖೆಯಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು 'ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ', ಇದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ 'ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅರ್ಥದ ಶಾಲೆ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite book |url=http://www.rrbltd.co.uk/bibliographies/scottish_v5_bibliog.pdf |title=A bibliography of Scottish common sense philosophy: Sources and origins |publisher=Thoemmes Press |year=2000 |editor-last=Fieser, James |location=Bristol |access-date=17 December 2010 |archive-date=9 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230409171906/https://www.rrbltd.co.uk/bibliographies/scottish_v5_bibliog.pdf |url-status=dead}}</ref> ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅನುಭವವಾದದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಜಾನ್ ಲಾಕ್, ಜಾರ್ಜ್ ಬರ್ಕ್ಲಿ{{Efn|ಬರ್ಕ್ಲಿ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಐರಿಶ್ ಆದರೆ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈಗ ಗಣರಾಜ್ಯ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರದೇಶವು UK ನಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾರಣ ಅವರನ್ನು 'ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅನುಭವವಾದಿ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು.}} ಮತ್ತು ಡೇವಿಡ್ ಹ್ಯೂಮ್; ಆದರೆ ಡಗಾಲ್ಡ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್, ಥಾಮಸ್ ರೀಡ್ ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ "ಸಾಮಾನ್ಯ ಅರ್ಥ" ಶಾಲೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರತಿಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರು. ಇಬ್ಬರು ಬ್ರಿಟನ್ನರು ನೈತಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತವಾದ ಉಪಯುಕ್ತತಾವಾದಕ್ಕೂ ಗಮನಾರ್ಹರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ಮೊದಲು ಜೆರೆಮಿ ಬೆಂಥಮ್ ಬಳಸಿದ ಮತ್ತು ನಂತರ ಜಾನ್ ಸ್ಟುವರ್ಟ್ ಮಿಲ್ ಅವರ ''ಉಪಯುಕ್ತತಾವಾದ'' ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ ನೈತಿಕ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite book |last=Palmer, Michael |url=https://books.google.com/books?id=s7y5MJOuN30C&pg=PA66 |title=Moral Problems in Medicine: A Practical Coursebook |publisher=Lutterworth Press |year=1999 |isbn=978-0-7188-2978-0 |location=Cambridge |page=66}}; {{Cite book |last=Scarre, Geoffrey |url=https://books.google.com/books?id=8A4xLnzfqYwC&pg=PA82 |title=Utilitarianism |publisher=Routledge |year=1995 |isbn=978-0-415-12197-2 |location=London |page=82}}</ref> === ಮಾಧ್ಯಮ === 1922 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ [[BBC]], ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸಿದ ರೇಡಿಯೋ, ದೂರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಪ್ರಸಾರ ನಿಗಮವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರಸಾರಕವಾಗಿದೆ.<ref name="MediaNewsline">{{Cite web |title=BBC: World's largest broadcaster & Most trusted media brand |url=http://www.medianewsline.com/news/151/ARTICLE/4930/2009-08-13.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20101005004930/http://www.medianewsline.com/news/151/ARTICLE/4930/2009-08-13.html |archive-date=5 October 2010 |access-date=23 September 2010 |publisher=Media Newsline}}</ref><ref name="ProspectMag">{{Cite web |title=Digital license |url=http://www.prospectmagazine.co.uk/?p=64654 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111107024637/http://www.prospectmagazine.co.uk/2009/07/digitallicense |archive-date=7 November 2011 |access-date=9 March 2015 |publisher=Prospect}}</ref><ref name="AboutBBC">{{Cite news |title=About the BBC&nbsp;– What is the BBC |work=BBC Online |url=https://www.bbc.co.uk/info/purpose/what.shtml |access-date=9 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100116202334/http://www.bbc.co.uk/info/purpose/what.shtml |archive-date=16 January 2010}}</ref> ಇದು UK ಮತ್ತು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದೂರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ದೇಶೀಯ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ದೂರದರ್ಶನ ಪರವಾನಗಿಯಿಂದ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite journal |date=13 August 2009 |title=BBC: World's largest broadcaster & Most trusted media brand |url=http://www.medianewsline.com/news/151/ARTICLE/4930/2009-08-13.html |journal=Media Newsline |archive-url=https://web.archive.org/web/20110510090842/http://www.medianewsline.com/news/151/ARTICLE/4930/2009-08-13.html |archive-date=10 May 2011 |access-date=19 June 2011}}; {{Cite web |date=April 2010 |title=TV Licence Fee: facts & figures |url=https://www.bbc.co.uk/pressoffice/keyfacts/stories/licencefee.shtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110427080539/http://www.bbc.co.uk/pressoffice/keyfacts/stories/licencefee.shtml |archive-date=27 April 2011 |publisher=BBC Press Office}}</ref> BBC ವರ್ಲ್ಡ್ ಸರ್ವಿಸ್ BBC ಯ ಒಡೆತನದ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಸಾರಕ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Microsoft Word – The Work of the BBC World Service 2008–09 HC 334 FINAL.doc |url=https://publications.parliament.uk/pa/cm200910/cmselect/cmfaff/334/334.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20201021001645/https://publications.parliament.uk/pa/cm200910/cmselect/cmfaff/334/334.pdf |archive-date=21 October 2020 |access-date=16 February 2011}}</ref> ಇದು 40 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ರೇಡಿಯೋ ಸುದ್ದಿ, ಭಾಷಣ ಮತ್ತು ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |title=News in your language – BBC News |url=https://www.bbc.co.uk/ws/languages |website=BBC}}; {{Cite web |title=BBC World Service |url=https://www.facebook.com/pages/category/Media-News-Company/bbcworldservice/about |website=Facebook.com}}</ref> UK ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಆಟಗಾರರು ITV ಸೇರಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ITV ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಅನ್ನು ರೂಪಿಸುವ 15 ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ದೂರದರ್ಶನ ಪ್ರಸಾರಕಗಳಲ್ಲಿ 11 ಅನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ,<ref>{{Cite web |title=Publications & Policies: The History of ITV |url=http://www.itv.com/aboutitv/publications-policies |archive-url=https://web.archive.org/web/20110411224117/http://www.itv.com/aboutitv/publications-policies |archive-date=11 April 2011 |website=ITV.com}}</ref> ಮತ್ತು ಸ್ಕೈ.<ref>{{Cite journal |title=Direct Broadcast Satellite Television |url=http://www.newscorp.com/operations/dbst.html |journal=News Corporation |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604095622/http://www.newscorp.com/operations/dbst.html |archive-date=4 June 2011}}</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳು ''ಡೈಲಿ ಮೇಲ್'', ''ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'', ''ದಿ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್'', ''ದಿ ಟೈಮ್ಸ್'', ಮತ್ತು ''ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಟೈಮ್ಸ್'' ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.<ref>{{Cite news |date=10 October 2008 |title=ABCs: National daily newspaper circulation September 2008 |work=The Guardian |location=London |url=https://www.theguardian.com/media/table/2008/oct/10/abcs-pressandpublishing |access-date=17 October 2008}}</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ''ದಿ ಸ್ಪೆಕ್ಟೇಟರ್'', ''ದಿ ಎಕನಾಮಿಸ್ಟ್'', ''ನ್ಯೂ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ಮನ್'' ಮತ್ತು ''ರೇಡಿಯೋ ಟೈಮ್ಸ್'' ಸೇರಿವೆ. [[File:Media City Footbridge and BBC Offices (geograph 2685261).jpg|thumb|ಗ್ರೇಟರ್ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ನ ಸಾಲ್ಫೋರ್ಡ್ನಲ್ಲಿರುವ ಮೀಡಿಯಾಸಿಟಿಯುಕೆ ಯುರೋಪ್ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮಾಧ್ಯಮ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.]]ಲಂಡನ್ UK ನಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ರೇಡಿಯೋಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಲ್ಲಿವೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ನಲ್ಲಿರುವ ಮೀಡಿಯಾಸಿಟಿಯುಕೆ ಸಹ ಗಮನಾರ್ಹ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಧ್ಯಮ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಎಡಿನ್ಬರ್ಗ್ ಮತ್ತು ಗ್ಲಾಸ್ಗೋ, ಮತ್ತು ಕಾರ್ಡಿಫ್ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿವೆ.<ref>William, D. (2010). [https://books.google.com/books?id=7yg45P35KDMC ''ಯುಕೆ ಸಿಟೀಸ್: ಎ ಲುಕ್ ಅಟ್ ಲೈಫ್ ಅಂಡ್ ಮೇಜರ್ ಸಿಟೀಸ್ ಇನ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್ ಅಂಡ್ ನಾರ್ದರ್ನ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್'']. ಈಸ್ಟ್ಬೋರ್ನ್: ಗಾರ್ಡ್ನರ್ಸ್ ಬುಕ್ಸ್. {{ISBN|978-9987-16-021-1}}, pp. 22, 46, 109 and 145.</ref> ಪುಸ್ತಕಗಳು, ಕೋಶಗಳು ಮತ್ತು ಡೇಟಾಬೇಸ್ಗಳು, ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳು, ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಧ್ಯಮ, ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸುದ್ದಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ UK ಪ್ರಕಾಶನ ವಲಯವು ಸುಮಾರು £20 ಶತಕೋಟಿ ವಹಿವಾಟನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು 167,000 ಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |title=Publishing |url=http://www.culture.gov.uk/what_we_do/creative_industries/3280.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110505104322/http://www.culture.gov.uk/what_we_do/creative_industries/3280.aspx |archive-date=5 May 2011 |publisher=Department of Culture, Media and Sport}}</ref> 2015 ರಲ್ಲಿ UK ಪ್ರತಿ ಮಿಲಿಯನ್ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ 2,710 ಪುಸ್ತಕ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು, ಇದು ಯಾವುದೇ ದೇಶಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು, ಇದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಇತರ ಆಂಗ್ಲೋಫೋನ್ ದೇಶಗಳಿಗೆ ರಫ್ತಾಗಿವೆ.<ref>{{Cite web |last=<!--Not stated--> |date=2016 |title=Annual Report 2015–2016 |url=https://www.internationalpublishers.org/images/reports/Annual_Report_2016/IPA_Annual_Report_2015-2016_interactive.pdf |access-date=14 January 2021 |website=internationalpublishers.org |publisher=International Publishers Association |page=16 |archive-date=31 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230831205753/https://www.internationalpublishers.org/images/reports/Annual_Report_2016/IPA_Annual_Report_2015-2016_interactive.pdf |url-status=dead}}</ref> 2010 ರಲ್ಲಿ, UK ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 82.5 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಜನರು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಬಳಕೆದಾರರಾಗಿದ್ದರು, ಆ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ 20 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣ.<ref>{{Cite journal |title=Top 20 countries with the highest number of Internet users |url=http://www.internetworldstats.com/top20.htm |journal=Internet World Stats |archive-url=https://web.archive.org/web/20110610104435/http://www.internetworldstats.com/top20.htm |archive-date=10 June 2011 |access-date=19 June 2011}}</ref> ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವೀಡಿಯೊ ಗೇಮ್ ಉದ್ಯಮವು ಯುರೋಪ್ನಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು 2022 ರಿಂದ UK ಮಾರಾಟದ ಮೂಲಕ ಯುರೋಪ್ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವೀಡಿಯೊ ಗೇಮ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ಜರ್ಮನಿಯನ್ನು ಮೀರಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web |last=Dring |first=Christopher |date=12 January 2023 |title=European console and PC game sales fall 7.1% in 2022 |url=https://www.gamesindustry.biz/european-console-and-pc-game-sales-fall-71-over-2021 |access-date=30 September 2023 |website=GamesIndustry.biz}}</ref> ಇದು ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಂತರ ವಿಶ್ವದ ಮೂರನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ವೀಡಿಯೊ ಗೇಮ್ ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=About UK Video Games Industry |url=https://tiga.org/about-tiga-and-our-industry/about-uk-video-games-industry |access-date=6 June 2023 |website=TIGA}}</ref> === ದೃಶ್ಯ ಕಲೆ === [[File:Angel of the North - 6150534524.jpg|thumb|ಆಂಟನಿ ಗೋರ್ಮ್ಲಿ ಅವರ ಏಂಜೆಲ್ ಆಫ್ ದಿ ನಾರ್ತ್ ಶಿಲ್ಪವು ಉತ್ತರ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.]] ಪ್ರಮುಖ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಕಲಾವಿದರು ವಿಲಿಯಂ ಬ್ಲೇಕ್, ಜಾನ್ ಕಾನ್ಸ್ಟೇಬಲ್, ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಪಾಮರ್, ಮತ್ತು ಜೆ.ಎಂ.ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಟರ್ನರ್; ಭಾವಚಿತ್ರ ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಾರರು ಸರ್ ಜೋಶುವಾ ರೆನಾಲ್ಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಲೂಸಿಯನ್ ಫ್ರಾಯ್ಡ್; ಭೂದೃಶ್ಯ ಕಲಾವಿದರು ಥಾಮಸ್ ಗೇನ್ಸ್ಬರೋ ಮತ್ತು ಎಲ್.ಎಸ್. ಲೌರಿ; ಕಲೆ ಮತ್ತು ಕರಕುಶಲ ಚಳವಳಿಯ ಪ್ರವರ್ತಕ ವಿಲಿಯಂ ಮೋರಿಸ್; ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಕಾರ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಬೇಕನ್; ಪಾಪ್ ಕಲಾವಿದರು ಪೀಟರ್ ಬ್ಲೇಕ್, ರಿಚರ್ಡ್ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಡೇವಿಡ್ ಹಾಕ್ನಿ; ಪರಿಕಲ್ಪನಾ ಕಲೆ ಚಳವಳಿಯ ಪ್ರವರ್ತಕರು ಆರ್ಟ್ & ಲಾಂಗ್ವೇಜ್;<ref>{{Cite news |last=Tate |title=Art & Language – Art Term {{!}} Tate |work=Tate |url=https://www.tate.org.uk/art/art-terms/a/art-language |access-date=8 September 2018}}</ref> ಸಹಯೋಗಿ ಜೋಡಿ ಗಿಲ್ಬರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಜಾರ್ಜ್; ಅಮೂರ್ತ ಕಲಾವಿದ ಹೊವಾರ್ಡ್ ಹಾಡ್ಕಿನ್; ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಿಗಳು ಆಂಟನಿ ಗೋರ್ಮ್ಲಿ, ಅನೀಶ್ ಕಪೂರ್ ಮತ್ತು ಹೆನ್ರಿ ಮೂರ್. 1980 ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧ ಮತ್ತು 1990 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿನ ಸಾಚಿ ಗ್ಯಾಲರಿ "ಯುವ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಲಾವಿದರು" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಬಹು-ಪ್ರಕಾರದ ಕಲಾವಿದರ ಗುಂಪನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗಮನಕ್ಕೆ ತರಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು: ಡೇಮಿಯನ್ ಹಿರ್ಸ್ಟ್, ಕ್ರಿಸ್ ಆಫಿಲಿ, ರೇಚೆಲ್ ವೈಟ್ರೀಡ್, ಟ್ರೇಸಿ ಎಮಿನ್, ಮಾರ್ಕ್ ವಾಲಿಂಗರ್, ಸ್ಟೀವ್ ಮ্যাক್ವೀನ್, ಸ್ಯಾಮ್ ಟೇಲರ್-ವುಡ್ ಮತ್ತು ಚಾಪ್ಮನ್ ಸಹೋದರರು ಈ ಸಡಿಲವಾದ ಮೈತ್ರಿಯ ಚಳವಳಿಯ ಹೆಚ್ಚು-ಪರಿಚಿತ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿನ ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ದೃಶ್ಯ ಕಲೆಗಳ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. UK ನಲ್ಲಿ ಕಲೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಶಾಲೆಗಳು: ಲಂಡನ್ ಕಲಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (ಆರು-ಶಾಲೆಗಳು), ಇದರಲ್ಲಿ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಸೇಂಟ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ಸ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಡಿಸೈನ್ ಮತ್ತು ಚೆಲ್ಸಿಯಾ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಡಿಸೈನ್ ಸೇರಿವೆ; ಗೋಲ್ಡ್ ಸ್ಮಿತ್ಸ್, ಲಂಡನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ; ಸ್ಲೇಡ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಫೈನ್ ಆರ್ಟ್ (ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಲಂಡನ್ನ ಭಾಗ); ಗ್ಲಾಸ್ಗೋ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್; ರಾಯಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್; ಮತ್ತು ದಿ ರಸ್ಕಿನ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಡ್ರಾಯಿಂಗ್ ಅಂಡ್ ಫೈನ್ ಆರ್ಟ್ (ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಭಾಗ). ಕೋರ್ಟಾಲ್ಡ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ ಕಲೆಯ ಇತಿಹಾಸದ ಬೋಧನೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. UK ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಕಲಾ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಗ್ಯಾಲರಿ, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪೋರ್ಟ್ರೇಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ, ಟೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್, ಮತ್ತು ಟೇಟ್ ಮಾಡರ್ನ್ (ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಆಧುನಿಕ ಕಲಾ ಗ್ಯಾಲರಿ, ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 4.7 ಮಿಲಿಯನ್ ಸಂದರ್ಶಕರೊಂದಿಗೆ).<ref>{{Cite news |last=Bayley |first=Stephen |date=24 April 2010 |title=The startling success of Tate Modern |work=[[The Times]] |location=London |url=http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/visual_arts/article7105032.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20110429173928/http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/visual_arts/article7105032.ece |url-status=dead |archive-date=29 April 2011 |access-date=19 January 2011}} {{Subscription required}}</ref> === ಸಂಗೀತ === <!----Caution should be taken to ensure that the sections are not simply a listing of names or mini biographies of individuals accomplishments.----> [[File:Royal Albert Hall, BBC Proms 2017.jpg|thumb|ದಿ ಪ್ರಾಮ್ಸ್ ಒಂದು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಉತ್ಸವವಾಗಿದ್ದು, ಹೆನ್ರಿ ವುಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಲಂಡನ್ನ ರಾಯಲ್ ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಹಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಇದು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಎಲ್ಗರ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂಯೋಜಕರ ಸಂಗೀತವನ್ನು ನುಡಿಸುತ್ತದೆ.]] ವಿವಿಧ ಶೈಲಿಯ ಸಂಗೀತವು UK ನಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ, ವೇಲ್ಸ್ನ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತ ಸೇರಿವೆ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಜಾನಪದವು ಬಲವಾದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ದೇಶೀಯ ನೃತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಧುರ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಕಾರ್ಡಿಯನ್ ಮತ್ತು ಪಿಡುಪುಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |access-date=15 September 2025 |title=Songs of England |url=https://www.english-heritage.org.uk/visit/inspire-me/songs-of-england}}</ref> ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಜಾನಪದವು ಚುರುಕಾದ ಟೆಂಪೋಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೃತ್ಯ ಟ್ಯೂನ್ಗಳನ್ನು ನುಡಿಸುವ ಪಿಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.<ref>{{Cite web |access-date=15 September 2025 |title=The influence of traditional Scottish Music |url=https://www.visitscotland.com/things-to-do/events/music-festivals/traditional-folk}}</ref> ವೆಲ್ಶ್ ಜಾನಪದವು ವೇಲ್ಸ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಾಡಲ್ಪಡುವ ಸಮೂಹ ಗಾಯನ ಮತ್ತು ಗೀತ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web |access-date=15 September 2025 |title=Celtic connections: the story of folk music in Wales |date=17 February 2020 |url=https://www.wales.com/culture-and-sport/music-and-performance/roots-and-shoots-welsh-folk-music}}</ref> ಉತ್ತರ ಐರಿಶ್ ಜಾನಪದವು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಮತ್ತು ಐರಿಶ್ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವ ಪಿಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ಕೊಳಲುಗಳನ್ನು ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |access-date=15 September 2025 |title=Why you should experience traditional music in Ireland |url=https://www.ireland.com/en-us/magazine/music/traditional-music/}}</ref> ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ಟ್ಯೂಡರ್ ಅವಧಿಯ ನವೋದಯ ಸಂಗೀತ ಇದೆ, ಥಾಮಸ್ ಟಾಲಿಸ್, ಜಾನ್ ಟೇವರ್ನರ್, ವಿಲಿಯಂ ಬೈರ್ಡ್, ಓರ್ಲ್ಯಾಂಡೊ ಗಿಬ್ಬನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಡೌಲ್ಯಾಂಡ್ ಅವರ ಸಾಮೂಹಿಕ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ, ಮ್ಯಾಡ್ರಿಗಲ್ಗಳು ಮತ್ತು ಲ್ಯೂಟ್ ಸಂಗೀತ. ಸ್ಟುವರ್ಟ್ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಯ ನಂತರ, ಹೆನ್ರಿ ಪರ್ಸೆಲ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ, ನಾಟಕೀಯ ಮಾಸ್ಕ್ಗಳು, ಸ್ತೋತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಮಧುರಗಳ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು, ನಂತರ ಥಾಮಸ್ ಆರ್ನ್ ಮತ್ತು ಇತರರು. ಜಾರ್ಜ್ ಫ್ರಿಡೆರಿಕ್ ಹ್ಯಾಂಡೆಲ್ ಜಾರ್ಜ್ II ರ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕಕ್ಕಾಗಿ ''ಜಡೋಕ್ ದಿ ಪ್ರೀಸ್ಟ್'' ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು; ಇದು ಎಲ್ಲಾ ಭವಿಷ್ಯದ ರಾಜರ ಅಭಿಷೇಕಕ್ಕೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಮಾರಂಭದ ಸಂಗೀತವಾಯಿತು. ಹ್ಯಾಂಡೆಲ್ನ ಅನೇಕ ಆರಾಧನಾ ಸಂಗೀತಗಳು, ಅವನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ''ಮೆಸ್ಸಿಯಾ'' ನಂತಹವು, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ನಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.<ref>{{Cite web |date=20 July 2009 |title=British Citizen by Act of Parliament: George Frideric Handel |url=http://www.parliament.uk/parliamentary_publications_and_archives/parliamentary_archives/handel_and_naturalisation.cfm |archive-url=https://web.archive.org/web/20100326164147/http://www.parliament.uk/parliamentary_publications_and_archives/parliamentary_archives/handel_and_naturalisation.cfm |archive-date=26 March 2010 |access-date=9 March 2015 |publisher=UK Parliament}}; {{Cite news |last=Andrews |first=John |date=14 April 2006 |title=Handel all'inglese |work=Playbill |location=New York |url=http://www.playbillarts.com/features/article/4236.html |access-date=11 September 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080516210558/http://www.playbillarts.com/features/article/4236.html |archive-date=16 May 2008}}</ref> 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ಆರ್ಥರ್ ಸುಲ್ಲಿವಾನ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಗೀತರಚನೆಕಾರ ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಎಸ್. ಗಿಲ್ಬರ್ಟ್ ತಮ್ಮ ಜನಪ್ರಿಯ ಸವೊಯ್ ಒಪೆರಾಗಳನ್ನು ಬರೆದರು, ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಎಲ್ಗರ್ ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಯ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವಂತೆ, ಸಂಯೋಜಕರು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಮತ್ತು ಅದರ ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತದಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದರು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುಸ್ತಾವ್ ಹೋಲ್ಸ್ಟ್, ರಾಲ್ಫ್ ವಾನ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬೆಂಜಮಿನ್ ಬ್ರಿಟನ್, ಆಧುನಿಕ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಒಪೆರಾದ ಪ್ರವರ್ತಕ. ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಅನೇಕ ಸಂಯೋಜಕರಲ್ಲಿ, ಕೆಲವು ಗಮನಾರ್ಹರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂಗೀತದ ಗುರುತಿನ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ: ಪೀಟರ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ವೆಲ್ ಡೇವಿಸ್ (ಓರ್ಕ್ನಿ), ಹ್ಯಾರಿಸನ್ ಬರ್ಟ್ವಿಸಲ್ (ಪೌರಾಣಿಕ), ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಟೇವನರ್ (ಧಾರ್ಮಿಕ).<ref>{{Cite Grove |title=Great Britain |first1=Nicholas |last1=Iemperley |date=2002 |url=https://doi.org/10.1093/gmo/9781561592630.article.O006236 |url-access=subscription}}; {{Cite Grove |title=England (i) |date=2001 |url=https://doi.org/10.1093/gmo/9781561592630.article.40044 |url-access=subscription |first1=Stephen |last1=Banfield |first2=Ian |last2=Russell}}; {{Cite Grove |title=Wales |date=2001 |first1=Geraint |last1=Lewis |first2=Lyn |last2=Davies |first3=Phyllis |last3=Kinney |url=https://doi.org/10.1093/gmo/9781561592630.article.41108 |url-access=subscription}}; {{Cite Grove |title=Scotland |first1=Kenneth |last1=Elliott |first2=Francis |last2=Collinson |first3=Peggy |last3=Duesenberry |url=https://doi.org/10.1093/gmo/9781561592630.article.40113 |url-access=subscription |date=2001}}; {{Cite Grove |title=Ireland |first1=Harry |last1=White |first2=Nicholas |last2=Carolan |url=https://doi.org/10.1093/gmo/9781561592630.article.13901 |url-access=subscription |date=2011}}; {{Cite web |title=British 20th century composers |url=https://www.bbc.co.uk/bitesize/guides/zdjw7p3/revision/1 |access-date=21 April 2022 |website=[[BBC]]}}</ref> ಇತ್ತೀಚಿನ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗಾಯಕರು ಆಲ್ಫಿ ಬೊ, ಬ್ರಿನ್ ಟೆರ್ಫೆಲ್, ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಜೆಂಕಿನ್ಸ್, ಮೈಕೆಲ್ ಬಾಲ್, ರೋಡರಿಕ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್, ರಸೆಲ್ ವ್ಯಾಟ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಸಾರಾ ಬ್ರೈಟ್ಮನ್ ಅವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ನಿಕೋಲಾ ಬೆನೆಡೆಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ನಿಗೆಲ್ ಕೆನಡಿ ತಮ್ಮ ಪಿಟೀಲು ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |date=21 June 2022 |title=30 of the greatest violinists on record |url=https://www.gramophone.co.uk/features/article/30-of-the-greatest-violinists-on-record |access-date=4 March 2024 |website=Gramophone}};{{Cite web |date=1 January 2020 |title=Katherine Jenkins has officially sold the most classical albums this century |url=https://www.classicfm.com/radio/shows-presenters/classic-fm-chart/katherine-jenkins-most-classical-albums/ |access-date=4 March 2024 |website=Classic FM}};{{Cite web |date=6 May 2023 |title=Who is Roderick Williams, the British baritone and composer at the King's coronation? |url=https://www.classicfm.com/discover-music/roderick-williams-composer-baritone-singing-roles/ |access-date=4 March 2024 |website=Classic FM}};{{Cite web |date=23 February 2024 |title=Michael Ball |url=https://www.eno.org/artists/michael-ball-2/ |access-date=4 March 2024 |website=English National Opera}};{{Cite web |title=Alfie Bow |url=https://www.classicfm.com/artists/alfie-boe/ |access-date=4 March 2024 |website=Classic FM}};{{Cite web |date=11 July 2023 |title=Sarah Brightman facts |url=https://www.smoothradio.com/news/music/sarah-brightman-age-husband-songs/ |access-date=4 March 2024 |website=Smooth Radio}}</ref> ''ದಿ ನ್ಯೂ ಗ್ರೋವ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಅಂಡ್ ಮ್ಯೂಸಿಷಿಯನ್ಸ್'' ಪ್ರಕಾರ "ಪಾಪ್ ಸಂಗೀತ" ಎಂಬ ಪದವು 1950 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಾಕ್ ಅಂಡ್ ರೋಲ್ ನ "ಹೊಸ ಯುವ ಸಂಗೀತ" ದೊಂದಿಗಿನ ಸಮ್ಮಿಳನವನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಬ್ರಿಟನ್ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು.<ref>R. Middleton, et al., [http://www.oxfordmusiconline.com/public/book/omo_gmo "ಪಾಪ್"], ''ಗ್ರೋವ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಆನ್ಲೈನ್'', 14 ಮಾರ್ಚ್ 2010 ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ. {{Subscription required}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110113160329/http://www.oxfordmusiconline.com/public/book/omo_gmo|date=13 January 2011}}</ref> ''ದಿ ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್'' ಬೀಟಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ರೋಲಿಂಗ್ ಸ್ಟೋನ್ಸ್ ನಂತಹ ಕಲಾವಿದರು 1960 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪಾಪ್ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತದ ಮುಂಚೂಣಿಗೆ ತಳ್ಳಿದರು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref>"ಪಾಪ್", [http://www.oxfordmusiconline.com/public/book/omo_t237 ''ದಿ ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್''], 9 ಮಾರ್ಚ್ 2010 ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ.{{Subscription required}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171112170116/http://www.oxfordmusiconline.com/public/book/omo_t237|date=12 November 2017}}</ref> ಬರ್ಮಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಹೆವಿ ಮೆಟಲ್ ನ ಜನ್ಮಸ್ಥಳವೆಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು, ಬ್ಯಾಂಡ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಸಬಾತ್ 1960 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.<ref>{{Cite news |title=Birmingham, England ... the unlikely birthplace of heavy metal |work=CNN |date=1 July 2011 |first1=Laura |last1=Allsop |url=http://www.cnn.com/2011/WORLD/europe/07/01/birmingham.home.of.metal/index.html |access-date=28 February 2022 |postscript=;}} {{Cite web |last=Bentley |first=David |date=4 June 2013 |title=Midlands rocks! How Birmingham's industrial heritage made it the birthplace of heavy metal |url=http://www.birminghampost.co.uk/whats-on/music/birmingham-birthplace-of-heavy-metal-4031445 |access-date=28 February 2022 |website=[[Birmingham Post]]}}</ref> ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟನ್ ರಾಕ್ ಸಂಗೀತದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿತು, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಲಾವಿದರು ಹಾರ್ಡ್ ರಾಕ್,<ref>{{Cite web |title=The Rolling Stones {{!}} Biography & History |url=https://www.allmusic.com/artist/the-rolling-stones-mn0000894465/biography |access-date=22 July 2020 |website=AllMusic}}</ref> ರಾಗ ರಾಕ್, ಹೆವಿ ಮೆಟಲ್,<ref>{{Cite book |last=Tom Larson |url=https://books.google.com/books?id=vGJ7XmA8rjIC&pg=PA183 |title=History of Rock and Roll |publisher=Kendall/Hunt Pub. |year=2004 |isbn=978-0-7872-9969-9 |pages=183–187}}</ref> ಸ್ಪೇಸ್ ರಾಕ್, ಗ್ಲಾಮ್ ರಾಕ್,<ref>{{Cite encyclopedia |title=Glam Rock |url=http://encarta.msn.com/dictionary_561509274/glam_rock.html |access-date=21 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090828224412/http://encarta.msn.com/dictionary_561509274/glam_rock.html |archive-date=28 August 2009 |encyclopedia=[[Encarta]]}}</ref> ಗೋಥಿಕ್ ರಾಕ್,<ref>{{Cite web |year=2004 |title=NME Originals: Goth |url=https://www.nme.com/originals/4 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080126150121/http://www.nme.com/originals/4 |archive-date=26 January 2008 |access-date=30 September 2013 |website=[[NME]]}}</ref> ಸೈಕೆಡೆಲಿಕ್ ರಾಕ್<ref>{{Cite web |title=Pop/Rock » Psychedelic/Garage |url=https://www.allmusic.com/subgenre/psychedelic-garage-ma0000002800 |access-date=6 August 2020 |publisher=[[AllMusic]]}}</ref> ಮತ್ತು ಪಂಕ್ ರಾಕ್ ಗೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿದರು.<ref>{{cite magazine |author1=Charles M. Young |title=Rock is Sick and Living in London |url=https://www.rollingstone.com/feature/a-report-on-the-sex-pistols-119989/ |magazine=Rolling Stone |access-date=23 February 2026 |date=20 October 1977 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328094721/https://www.rollingstone.com/feature/a-report-on-the-sex-pistols-119989/ |archive-date=28 March 2025}}</ref> ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಲಾವಿದರು ನಿಯೋ ಸೋಲ್ ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಡಬ್ಸ್ಟೆಪ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸಿದರು.<ref>Henderson, Alex (1 August 2003). [https://web.archive.org/web/20101104165122/http://allmusic.com/explore/essay/british-soul-t2160 ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೋಲ್]. Allmusic. 6 ಮಾರ್ಚ್ 2011 ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ.; [http://www.allmusic.com/style/dubstep-ma0000004465 AllMusic – ಡಬ್ಸ್ಟೆಪ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170923151236/http://www.allmusic.com/style/dubstep-ma0000004465|date=23 September 2017}} "ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಡ್ರಮ್'ನ್' ಬಾಸ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ನ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೀರಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ರೂಪಾಂತರಗೊಳಿಸಿದೆ"; {{Cite news |last=Goldman |first=Vivien |date=31 January 2012 |title=Local Groove Does Good: The Story Of Trip-Hop's Rise From Bristol |work=NPR |url=https://www.npr.org/sections/therecord/2012/01/31/142607358/local-groove-does-good-the-story-of-trip-hops-rise-from-bristol}}</ref> UK ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಜೊತೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಇಂಗ್ಲಿಷ್-ಮಾತನಾಡುವ ರಾಪರ್ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದೆ, ಅವರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್ಮ್ಝಿ, ಕಾನೊ, ಯ್ಯಾಂಗ್ ಬೇನ್, ರಾಮ್ಜ್, ಲಿಟಲ್ ಸಿಮ್ಜ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕೆಪ್ಟಾ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite magazine |title=5 U.K. Rappers Primed to Take Over America in 2018 |url=https://www.billboard.com/music/rb-hip-hop/uk-rappers-to-watch-2018-8097878/ |magazine=Billboard |access-date=18 June 2018}}</ref> [[File:The SSE Hydro arena - geograph.org.uk - 6725739.jpg|thumb|right|ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಗ್ಲಾಸ್ಗೋದಲ್ಲಿನ ಒವಿಒ ಹೈಡ್ರೋ, 14,500 ಆಸನಗಳ ಸಭಾಂಗಣವಾಗಿದ್ದು, ವಿಶ್ವದ ಅತಿಬಿಡಿಯಾದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಹತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ<ref>{{cite web |title=OVO Hydro {{!}} SEC |url=https://www.sec.co.uk/organise-an-event/event-spaces/the-ovo-hydro |website=www.sec.co.uk |access-date=9 February 2026 |language=en}}</ref>]] ಬೀಟಲ್ಸ್ 1 ಶತಕೋಟಿ ಘಟಕಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾದ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಆಗಿದ್ದು, ಜೊತೆಗೆ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಎಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Beatles sales">{{Cite web |title=1960–1969 |url=http://www.emimusic.com/about/history/1960-1969/# |archive-url=https://web.archive.org/web/20140425011032/http://www.emimusic.com/about/history/1960-1969 |archive-date=25 April 2014 |access-date=9 March 2015 |publisher=EMI Group}}</ref><ref name="McCartney">{{Cite magazine |date=8 June 1992 |title=Paul At Fifty |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,975715-2,00.html |magazine=Time |location=New York |archive-url=https://web.archive.org/web/20090206120350/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,975715-2,00.html |archive-date=6 February 2009}}</ref><ref name="Guinness">[https://books.google.com/books?id=rdU1xtIWJz0C ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಗುಂಪು] ''[[ದಿ ಗಿನ್ನೆಸ್ ಬುಕ್ ಆಫ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್]]'' 1999, p. 230. 19 ಮಾರ್ಚ್ 2011 ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref><ref>{{Cite news |date=25 November 2010 |title=Beatles a big hit with downloads |work=Belfast Telegraph |url=http://www.belfasttelegraph.co.uk/entertainment/music/news/beatles-a-big-hit-with-downloads-15013117.html |access-date=16 May 2011}}</ref> ಕಳೆದ 50 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೊಡುಗೆದಾರರು ರೋಲಿಂಗ್ ಸ್ಟೋನ್ಸ್, ಪಿಂಕ್ ಫ್ಲಾಯ್ಡ್, ಕ್ವೀನ್, ಲೆಡ್ ಝೆಪ್ಪೆಲಿನ್, ಬೀ ಗೀಸ್ ಮತ್ತು ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್, ಇವರೆಲ್ಲರೂ 200 ಮಿಲಿಯನ್ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite press release |title=British rock legends get their own music title for PlayStation3 and PlayStation2 |date=2 February 2009 |publisher=[[EMI]] |url=http://www.emimusic.com/news/2009/singstar®-queen-to-be-launched-by-sony-computer-entertainment-europe |access-date=9 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140423012539/http://www.emimusic.com/news/2009/singstar%C2%AE-queen-to-be-launched-by-sony-computer-entertainment-europe |archive-date=23 April 2014}}; {{Cite news |last=Khan |first=Urmee |date=17 July 2008 |title=Sir Elton John honoured in Ben and Jerry ice cream |work=The Telegraph |location=London |url=https://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/celebritynews/2305273/Sir-Elton-John-honoured-in-Ben-and-Jerry-ice-cream.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080730164432/http://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/celebritynews/2305273/Sir-Elton-John-honoured-in-Ben-and-Jerry-ice-cream.html |archive-date=30 July 2008}}; {{Cite news |last=Alleyne |first=Richard |date=19 April 2008 |title=Rock group Led Zeppelin to reunite |work=The Telegraph |location=London |url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1562875/Rock-group-Led-Zeppelin-to-reunite.html |url-status=live |url-access=subscription |access-date=31 March 2010 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1562875/Rock-group-Led-Zeppelin-to-reunite.html |archive-date=10 January 2022}}{{Cbignore}}; {{Cite news |date=11 July 2006 |title=Floyd 'true to Barrett's legacy' |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/5170644.stm}}; {{Cite news |last=Holton |first=Kate |date=17 January 2008 |title=Rolling Stones sign Universal album deal |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/article/entertainmentNews/idUSL1767761020080117 |access-date=26 October 2008}}; {{Cite news |last=Walker |first=Tim |date=12 May 2008 |title=Jive talkin': Why Robin Gibb wants more respect for the Bee Gees |work=Independent |location=London |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/features/jive-talkin-why-robin-gibb-wants-more-respect-for-the-bee-gees-826116.html |access-date=26 October 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111013215157/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/features/jive-talkin-why-robin-gibb-wants-more-respect-for-the-bee-gees-826116.html |archive-date=13 October 2011}}</ref> ಬ್ರಿಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು BPI ಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಾಗಿವೆ, ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂದಾಹು ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಅಸಾಧಾರಣ ಕೊಡುಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಕೆಲವು ಸ್ವೀಕರ್ತರಲ್ಲಿ ದಿ ಹೂ, ಡೇವಿಡ್ ಬೋವಿ, ಎರಿಕ್ ಕ್ಲಾಪ್ಟನ್, ರಾಡ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್, ದಿ ಪೋಲೀಸ್ ಮತ್ತು ಫ್ಲೀಟ್ವುಡ್ ಮ್ಯಾಕ್ (ಇವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಅಮೇರಿಕನ್ ಬ್ಯಾಂಡ್) ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.<ref>[https://www.theguardian.com/news/datablog/2012/feb/22/brit-awards-winners-list-2012 "ಬ್ರಿಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ವಿಜೇತರ ಪಟ್ಟಿ 2012: 1977 ರಿಂದ ಪ್ರತಿ ವಿಜೇತ"]. ''ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'' (ಲಂಡನ್). 28 ಫೆಬ್ರವರಿ 2012 ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> <!-- Please note that the following list of recent musicians and groups includes only those selling more than 30&nbsp;million records. -->ಇತ್ತೀಚಿನ UK ಸಂಗೀತ ಕಲಾವಿದರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜ್ ಮೈಕೆಲ್, ಓಯಸಿಸ್, ಸ್ಪೈಸ್ ಗರ್ಲ್ಸ್, ರೇಡಿಯೋಹೆಡ್, ಕೋಲ್ಡ್ಪ್ಲೇ, ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಮಂಕೀಸ್, ರಾಬಿ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್, ಏಮಿ ವೈನ್ಹೌಸ್, ಸುಸಾನ್ ಬೊಯ್ಲ್, ಅಡೆಲ್, ಎಡ್ ಶೀರನ್, ಲೆವಿಸ್ ಕಪಾಲ್ಡಿ, ವನ್ ಡೈರೆಕ್ಷನ್, ಹ್ಯಾರಿ ಸ್ಟೈಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡುವಾ ಲಿಪಾ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |date=12 January 2020 |title=Harry Styles Has Weathered the Post-Boy Band Storm Better Than Most |url=https://consequence.net/2020/01/harry-styles-solo-career/ |access-date=15 September 2020 |website=Consequence of Sound}}; {{Cite magazine |date=16 July 2020 |title=10 Years of One Direction: The Story of the World's Biggest Boy Band, Told With the Fans Who Made It Happen |magazine=Billboard |url=https://www.billboard.com/music/pop/one-direction-ten-year-anniversary-fan-interviews-9419436/ |access-date=15 September 2020}}; {{Cite news |last=Corner, Lewis |date=16 February 2012 |title=Adele, Coldplay biggest-selling UK artists worldwide in 2011 |work=Digital Spy |url=http://www.digitalspy.co.uk/music/news/a366130/adele-coldplay-biggest-selling-uk-artists-worldwide-in-2011.html |access-date=22 March 2012}}; {{Cite web |title=Ed Sheeran's career journey: From street busker to global superstar |url=https://planetradio.co.uk/hits-radio/entertainment/celebrity/ed-sheeran-career-timeline/ |access-date=7 January 2023 |website=PlanetRadio.co.uk |last=Magliola |first=Anna Sky |date=30 November 2022}}; {{Cite web |url=https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we |title=Dua Lipa, 77.5M Monthly listeners |date=6 May 2024 |publisher=Spotify}}</ref> 2024 ರಂತೆ UK ವಿಶ್ವದ ಮೂರನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಂಗೀತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಗಿದೆ ಯುಎಸ್ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ನಂತರ,<ref>{{Cite web |last=Paine |first=Andre |date=10 September 2024 |title=IFPI report reveals EU risks falling behind in global market - UK still among top music exporters |url=https://www.musicweek.com/labels/read/ifpi-report-reveals-eu-risks-falling-behind-in-global-market-uk-still-among-top-music-exporters/090424 |access-date=17 November 2025 |website=[[Music Week]] |language=en}}</ref> ಮತ್ತು 2021 ರಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್ ನಂತರ ಸಂಗೀತದ ಎರಡನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ರಫ್ತುದಾರವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite news |last=Savage |first=Mark |date=16 June 2021 |title=British music exports reach a record high |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-57486272 |access-date=17 November 2025 |work=[[BBC]] |language=en-GB}}</ref> ಅನೇಕ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಗರಗಳು ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿವೆ. ಲಿವರ್ಪೂಲ್ನ ಕಲಾವಿದರು 54 UK ಚಾರ್ಟ್ ನಂಬರ್ 1 ಹಿಟ್ ಸಿಂಗಲ್ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ವಿಶ್ವದ ಯಾವುದೇ ನಗರಕ್ಕಿಂತ ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು.<ref>{{Cite news |last=Hughes |first=Mark |date=14 January 2008 |title=A tale of two cities of culture: Liverpool vs Stavanger |work=Independent |location=London |url=https://www.independent.co.uk/news/uk/this-britain/a-tale-of-two-cities-of-culture-liverpool-vs-stavanger-770076.html?r=RSS |access-date=2 August 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180618175425/https://www.independent.co.uk/news/uk/this-britain/a-tale-of-two-cities-of-culture-liverpool-vs-stavanger-770076.html?r=RSS |archive-date=18 June 2018}}</ref> ಗ್ಲಾಸ್ಗೋದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು 2008 ರಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು [[UNESCO]] ನಿಂದ ಸಂಗೀತದ ನಗರ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite news |date=20 August 2008 |title=Glasgow gets city of music honour |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/glasgow_and_west/7570915.stm |access-date=2 August 2009}}</ref> ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಆಸಿಡ್ ಹೌಸ್ ನಂತಹ ನೃತ್ಯ ಸಂಗೀತದ ಹರಡುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 1990 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ, ಬ್ರಿಟ್ಪಾಪ್ ನಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತು. ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಸ್ಟಲ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಸಂಗೀತದ ಉಪ-ಪ್ರಕಾರಗಳಾದ ಡ್ರಮ್ ಮತ್ತು ಬಾಸ್ ಮತ್ತು ಟ್ರಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ ಮೂಲಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ.<ref>{{Cite web |title=Out of the melting pot: The origins and evolution of drum'n'bass |url=https://www.redbull.com/gb-en/history-of-drum-and-bass-music |access-date=1 August 2021 |website=Red Bull |date=25 June 2020}}</ref> UK ನೃತ್ಯ ಸಂಗೀತವು ಬ್ಲಾಕ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೌಂಡ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಕಲ್ಚರ್ ಮತ್ತು 60 ಮತ್ತು 70 ರ ದಶಕಗಳ ನ್ಯೂ ಏಜ್ ಟ್ರಾವೆಲ್ಲರ್ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ,<ref>{{Cite web |date=3 August 2023 |title=Parties, protest and police: the neglected histories of UK dance music |url=https://www.dazeddigital.com/music/article/60511/1/ed-gillet-new-book-party-lines-politics-history-uk-dance-music-clubbing |access-date=27 February 2024 |website=Dazed}}</ref> ಇದು ಶಿಕಾಗೋ ಹೌಸ್ ಮತ್ತು ಡೆಟ್ರಾಯಿಟ್ ಟೆಕ್ನೋ ದೃಶ್ಯಗಳ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. 1980 ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ನೃತ್ಯ ಸಂಗೀತವು ರೇವ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಆಸಿಡ್ ಹೌಸ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಫೋಟಗೊಂಡಿತು, ಇವುಗಳು ನವೀನ ರೆಕಾರ್ಡ್ಗಳೊಂದಿಗೆ (ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಇ'ಸ್ ಸೆಸೇಮ್ಸ್ ಟ್ರೀಟ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೊಡಿಜಿಯ ಚಾರ್ಲಿ ನಂತಹವು) ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ಬಂದವು<ref>{{Cite web |date=20 January 2001 |title=Rave |url=https://www.oxfordmusiconline.com/search?q=rave |access-date=27 February 2024 |website=Oxford Music Online}}</ref> ಮತ್ತು ಇಬಿಜಾ ಕ್ಲಬ್ ದೃಶ್ಯದಿಂದ ತಂದ ಬಾಲೆರಿಕ್ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಇದು ಯುಕೆ ಗ್ಯಾರೇಜ್, ಸ್ಪೀಡ್ ಗ್ಯಾರೇಜ್, ಡ್ರಮ್ ಮತ್ತು ಬಾಸ್, ಜಂಗಲ್, ಟ್ರಾನ್ಸ್, ಮತ್ತು ಡಬ್ಸ್ಟೆಪ್ ನಂತಹ ಪ್ರಕಾರಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಹಿಂದಿನ ಮತ್ತು ವರ್ತಮಾನದ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ UK ನೃತ್ಯ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ 808 ಸ್ಟೇಟ್, ಆರ್ಬಿಟಲ್, ದಿ ಪ್ರೊಡಿಜಿ, ಅಂಡರ್ವರ್ಲ್ಡ್, ರೋನಿ ಸೈಜ್, ಲೆಫ್ಟ್ಫೀಲ್ಡ್, ಮ್ಯಾಸಿವ್ ಅಟ್ಯಾಕ್, ಗ್ರೂವ್ ಅರ್ಮಾಡಾ, ಫ್ಯಾಟ್ಬಾಯ್ ಸ್ಲಿಮ್, ಫೇತ್ಲೆಸ್, ಬೇಸ್ಮೆಂಟ್ ಜ್ಯಾಕ್ಸ್, ಕೆಮಿಕಲ್ ಬ್ರದರ್ಸ್, ಡಿಸ್ಕ್ಲೋಷರ್, ಕ್ಯಾಲ್ವಿನ್ ಹ್ಯಾರಿಸ್, ಮತ್ತು ಫ್ರೆಡ್ ಅಗೇನ್ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=Mixmag's Greatest Dance Act of all Time Revealed |date=19 January 2012 |url=http://www.mixmag.net/words/news/mixmags-greatest-dance-act-revealed |archive-date=14 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120414045620/http://www.mixmag.net/words/news/mixmags-greatest-dance-act-revealed}};{{Cite web |date=26 February 2024 |title=Fred Again: who is the DJ who has thousands queuing for a 'secret rave' at the Sydney Opera House? |url=https://www.theguardian.com/music/2024/feb/27/fred-again-dj-sydney-opera-house-secret-show-tickets-sell-out-profile-bio-details |access-date=27 February 2024 |website=The Guardian}}</ref> ಇತರ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ UK ಡಿಜೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಡ್ಜ್ ಜೂಲ್ಸ್, ಪೀಟ್ ಟಾಂಗ್, ಕಾರ್ಲ್ ಕಾಕ್ಸ್, ಪಾಲ್ ಓಕೆನ್ಫೋಲ್ಡ್, ಜಾನ್ ಡಿಗ್ವೀಡ್ ಮತ್ತು ಸಾಷಾ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=Top 100 DJs Poll results 2003 |url=http://djmag.com/top100chart.asp |archive-date=7 December 2003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20031207071739/http://djmag.com/top100chart.asp}}</ref> === ಚಲನಚಿತ್ರ === ಚಲನಚಿತ್ರದ ಇತಿಹಾಸದ ಮೇಲೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಹಿಚ್‌ಕಾಕ್, ಅವರ ''ವೆರ್ಟಿಗೋ'' ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಕೆಲವು ವಿಮರ್ಶಕರು ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಚಲನಚಿತ್ರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ,<ref>{{Cite news |date=2 August 2012 |title=Vertigo is named 'greatest film of all time' |work=BBC News |url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-19078948 |access-date=18 August 2012}}</ref> ಮತ್ತು ''ಲಾರೆನ್ಸ್ ಆಫ್ ಅರೇಬಿಯಾ'' ಅನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಡೇವಿಡ್ ಲೀನ್, ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದ ನಿರ್ದೇಶಕರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=The Directors' Top Ten Directors |url=http://www.bfi.org.uk/sightandsound/topten/poll/directors-directors.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120517155218/http://www.bfi.org.uk/sightandsound/topten/poll/directors-directors.html |archive-date=17 May 2012 |publisher=British Film Institute}}</ref> ಇತ್ತೀಚಿನ ಜನಪ್ರಿಯ ನಿರ್ದೇಶಕರಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ನೋಲನ್, ಸ್ಯಾಮ್ ಮೆಂಡಿಸ್, ಸ್ಟೀವ್ ಮೆಕ್‌ಕ್ವೀನ್, ರಿಚರ್ಡ್ ಕರ್ಟಿಸ್, ಡ್ಯಾನಿ ಬಾಯಲ್, ಟೋನಿ ಸ್ಕಾಟ್ ಮತ್ತು ರಿಡ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟ್ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=The 24 Best British Directors of All Time |date=13 May 2023 |url=https://movieweb.com/best-british-directors-of-all-time/ |access-date=17 February 2024 |publisher=Movieweb}}</ref><ref>{{Cite web |title=Top 22 U.K. Film Directors |url=https://www.imdb.com/list/ls062383258/ |access-date=17 February 2024 |publisher=IMDb}}</ref><ref>{{Cite web |title=5 of the best ... Richard Curtis films |url=https://www.thetimes.com/culture/tv-radio/article/5-of-the-best-richard-curtis-films-tzxx9fv2h |work=The Times |access-date=4 June 2024 |date=17 April 2024}}</ref><ref>{{Cite web |title=The UK's top 50 film directors |date=23 May 2012 |url=https://www.televisual.com/news/the-uk-s-top-50-film-directors_bid-357/ |access-date=17 February 2024 |publisher=Televisual}}</ref> ಅನೇಕ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಟರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖ್ಯಾತಿ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅತ್ಯಂತ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಕೆಲವು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಆದಾಯ ಗಳಿಸಿದ ಎರಡು ಚಲನಚಿತ್ರ ಸರಣಿಗಳು (''ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟರ್'' ಮತ್ತು ''ಜೇಮ್ಸ್ ಬಾಂಡ್'') ಸೇರಿವೆ.<ref>{{Cite news |date=11 September 2007 |title=Harry Potter becomes highest-grossing film franchise |work=The Guardian |location=London |url=https://www.theguardian.com/film/2007/sep/11/jkjoannekathleenrowling |access-date=2 November 2010}}</ref> 2019 ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉತ್ತಮ ವರ್ಷವಾಗಿತ್ತು. ಅವು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಸುಮಾರು £10.3&nbsp;ಬಿಲಿಯನ್ ಆದಾಯ ಗಳಿಸಿದ್ದು, ಜಾಗತಿಕ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ಆದಾಯದ ಶೇಕಡಾ 28.7ರಷ್ಟನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು.<ref>{{Cite web |title=UK Film Industry Statistics 2023 |date=10 April 2023 |url=https://www.socialfilms.co.uk/blog/uk-film-industry-statistics |archive-url=https://web.archive.org/web/20240217211749/https://www.socialfilms.co.uk/blog/uk-film-industry-statistics |archive-date=17 February 2024 |access-date=17 February 2024}}</ref> 2019ರಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ಆದಾಯ ಒಟ್ಟು £1.25&nbsp;ಬಿಲಿಯನ್ ಆಗಿದ್ದು, ಸುಮಾರು 176&nbsp;ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಪ್ರವೇಶ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=The UK box office in 2019 |url=https://www2.bfi.org.uk/sites/bfi.org.uk/files/downloads/bfi-uk-box-office-2019.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20240217214846/https://www2.bfi.org.uk/sites/bfi.org.uk/files/downloads/bfi-uk-box-office-2019.pdf |archive-date=17 February 2024 |access-date=17 February 2024}}</ref> 2023ರಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ಸ್ಟುಡಿಯೋಗಳ ಶೂಟಿಂಗ್ ಸ್ಥಳದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 6.9&nbsp;ಮಿಲಿಯನ್ ಚದರ ಅಡಿಗಳಷ್ಟಿತ್ತು. ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 1&nbsp;ಮಿಲಿಯನ್ ಚದರ ಅಡಿ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಣಾ ಯೋಜನೆಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿದ್ದವು.<ref>{{Cite web |title=UK Film and Television Studios Market Report |url=https://content.knightfrank.com/research/2439/documents/en/uk-film-and-television-studios-market-2023-10567.pdf |access-date=17 February 2024 |publisher=Knight Frank}}</ref> ವಾರ್ಷಿಕ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಅಂಡ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite news |date=26 February 2001 |title=Baftas fuel Oscars race |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/1190562.stm |access-date=14 February 2011}}</ref> === ಪಾಕಪದ್ಧತಿ === [[File:Fish, chips and mushy peas.jpg|thumb|[[Fish and chips]], ನಿಂಬೆ, ಟಾರ್ಟರ್ ಸಾಸ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಶ್ಡ್ ಬಟಾಣಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಡಿಸಲಾಗುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಹಾರ]] ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯು ಅದರ ಭೂಮಿ, ವಸಾಹತುಗಳು, ಹೊಸ ವಸಾಹತುಗಾರರು ಮತ್ತು ವಲಸಿಗರ ಆಗಮನ, ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ವಸಾಹತುಶಾಹಿಯ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಆಹಾರವು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಸರಳ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>{{Cite book |last=Else |first=David |title=Inghilterra |publisher=EDT srl |date=2007 |isbn=978-88-6040-136-6 |page=76}}</ref> ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಾನುವಾರದ ರೋಸ್ಟ್ ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗೋಮಾಂಸ, ಕುರಿಮಾಂಸ, ಕೋಳಿ ಅಥವಾ ಹಂದಿಮಾಂಸದ ರೋಸ್ಟ್ ಮಾಂಸ, ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಸಾಕಲ್ಪಟ್ಟ (ಮತ್ತು ಗೋಮಾಂಸದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹುಲ್ಲು ತಿನ್ನಿಸಲಾದ) ಮಾಂಸವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ರೋಸ್ಟ್ ಮಾಂಸವನ್ನು ಹುರಿದ ಅಥವಾ ಬೇಯಿಸಿದ ತರಕಾರಿಗಳು, ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಪುಡಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೇವಿಯೊಂದಿಗೆ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇತರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಂಸದ ಪೈಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ಯೂಗಳು ಸೇರಿವೆ. 2019ರಲ್ಲಿ [[YouGov]] ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಹಾರಗಳಿಗೆ ಜನರ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಅಳೆಯಲಾಯಿತು. ಶೇಕಡಾ 80ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಭಾನುವಾರದ ರೋಸ್ಟ್, ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಪುಡಿಂಗ್, ಫಿಶ್ ಅಂಡ್ ಚಿಪ್ಸ್, ಕ್ರಂಪೆಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪೂರ್ಣ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಉಪಾಹಾರವನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿತು.<ref>{{Cite web |url=https://yougov.co.uk/topics/consumer/articles-reports/2019/06/12/classic-british-cuisine-ranked-britons |date=11 June 2019 |title=Classic British cuisine ranked by Britons }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಆಹಾರವನ್ನು ನೀಡುವ ಅನೇಕ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳಿವೆ. ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ''[[The Good Food Guide]]'' ಮತ್ತು ''[[Harden's]]'' ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಗಳಿವೆ. 2025ರಲ್ಲಿ 197 ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳು ಮಿಶೆಲಿನ್ ನಕ್ಷತ್ರ ಪಡೆದಿದ್ದವು; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳು ಮೂರು-ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಶ್ರೇಯಾಂಕ ಪಡೆದಿವೆ.<ref>{{cite web |url=https://guide.michelin.com/en/gb/restaurants/all-starred |title=United Kingdom |publisher=Michelin Guide |access-date=12 May 2025}}</ref> ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಹಿ ಆಹಾರಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಿಹಿತಿಂಡಿಗಳ ದೀರ್ಘ ಪಟ್ಟಿಯೇ ಇದೆ. ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಚಹಾವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಾದ್ಯಂತದ ಚಹಾ ಕೊಠಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಚಹಾದೊಂದಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ಲಘು ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಊಟವಾಗಿದ್ದು, ಈ ಪರಂಪರೆಯು ಸುಮಾರು 1840ರವರೆಗೆ ಹಿಂದಿನದು.<ref>{{Cite web |title=The tea-rific history of Victorian afternoon tea |work=The British Museum |url=https://www.britishmuseum.org/blog/tea-rific-history-victorian-afternoon-tea |access-date=11 April 2023}}</ref> ಜುಲೈ 2024ರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇಕಡಾ 3ರಷ್ಟು ಜನರು ವೀಗನ್ ಆಹಾರಕ್ರಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಶೇಕಡಾ 6ರಷ್ಟು ಜನರು ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳು, ಮತ್ತು ಶೇಕಡಾ 13ರಷ್ಟು ಜನರು ಫ್ಲೆಕ್ಸಿಟೇರಿಯನ್ (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಆಹಾರಕ್ರಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವರು) ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=Dietary choices of Brits (e.g. vegeterian, flexitarian, meat-eater etc) |url=https://yougov.co.uk/topics/society/trackers/dietery-choices-of-brits-eg-vegeterian-flexitarian-meat-eater-etc |access-date=26 November 2024 |date=8 July 2024 |website=YouGov.co.uk}}</ref> ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ತನ್ನ "ಬಲವಾದ, ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಮಸಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳ" ಮೂಲಕ ಭಾರತೀಯ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹರಡಲು ನೆರವಾಯಿತು. ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ಜನರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಚಿಕನ್ ಟಿಕ್ಕಾ ಮಸಾಲಾಯಂತಹ ಸಂಕರ ಆಹಾರಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡಿವೆ.<ref>{{Cite news |date=19 April 2001 |title=Robin Cook's chicken tikka masala speech |work=The Guardian |location=London |url=https://www.theguardian.com/world/2001/apr/19/race.britishidentity |access-date=7 September 2021}}; {{Cite news |last=BBC E-Cyclopedia |date=20 April 2001 |title=Chicken tikka masala: Spice and easy does it |publisher=BBC |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/special_report/1999/02/99/e-cyclopedia/1285804.stm |access-date=28 September 2007}}</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಗ್ಯಾಸ್ಟ್ರೋಪಬ್‌ಗಳು ಇವೆ ಮತ್ತು ಪೇಲ್ ಏಲ್, ಇಂಡಿಯಾ ಪೇಲ್ ಏಲ್, ಬಿಟರ್, ಬ್ರೌನ್ ಏಲ್, ಪೋರ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟೌಟ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಬಿಯರ್ ಶೈಲಿಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಮದ್ಯಪಾನೀಯಗಳ ಮೂಲಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ಕಳೆದ ಎರಡು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಬಿಯರ್ ಮತ್ತು ಮೈಕ್ರೋಬ್ರೂವರಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ವೇಗವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=A guide to British Beer |url=https://www.expatica.com/uk/lifestyle/food-drink/british-beer-469903/ |access-date=25 November 2024 |website=Expatica}}</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವ ಇತರ ಜನಪ್ರಿಯ ಮದ್ಯಪಾನೀಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಚ್ ವಿಸ್ಕಿ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವೈನ್, ಜಿನ್, ಪೆರಿ ಮತ್ತು ಸೈಡರ್ ಸೇರಿವೆ. === ಕ್ರೀಡೆ === [[File:City vs United FA Cup final 2023.jpg|thumb|right|2023ರ ಎಫ್‌ಎ ಕಪ್ ಫೈನಲ್ನಲ್ಲಿ ವೆಂಬ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಸಿಟಿ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ನಡುವಿನ ಪಂದ್ಯ]] [[File:Old 18th tee lr.jpg|thumb|right|ಗಾಲ್ಫ್ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಓಲ್ಡ್ ಕೋರ್ಸ್ ಅಟ್ ಸೇಂಟ್ ಆಂಡ್ರ್ಯೂಸ್ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು.]] ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್, ಟೆನಿಸ್, ಟೇಬಲ್ ಟೆನಿಸ್, ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್, ರಗ್ಬಿ ಯೂನಿಯನ್, ರಗ್ಬಿ ಲೀಗ್, ರಗ್ಬಿ ಸೆವೆನ್ಸ್, ಗಾಲ್ಫ್, ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್, ನೆಟ್‌ಬಾಲ್, ವಾಟರ್ ಪೋಲೊ, ಫೀಲ್ಡ್ ಹಾಕಿ, ಬಿಲಿಯರ್ಡ್ಸ್, ಡಾರ್ಟ್ಸ್, ರೋಯಿಂಗ್, ರೌಂಡರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಕೆಟ್ಗಳು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು ಅಥವಾ ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡವು. ಅನೇಕ ಆಧುನಿಕ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಹಿತೆಗಳು ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಸಂಹಿತೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.{{efn|2012ರಲ್ಲಿ ಐಒಸಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾಕ್ ರೊಗ್ಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: "ಕ್ರೀಡೆಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವ ಈ ಮಹಾನ್ ದೇಶವನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಕ್ರೀಡೆಯ ಜನ್ಮಸ್ಥಳವೆಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕ್ರೀಡಾಸ್ಫೂರ್ತಿ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಯುತ ಆಟದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ನಿಯಮಾವಳಿಗಳಾಗಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಸಂಹಿತೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಶಿಕ್ಷಣದ ಸಾಧನವಾಗಿ ಕ್ರೀಡೆಯನ್ನು ಶಾಲಾ ಪಠ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿದ್ದೂ ಇಲ್ಲಿಯೇ."<ref>{{Cite web |url=http://www.olympic.org/Documents/Games_London_2012/London_2012_Opening_ceremony_Speech_Jacques_Rogge.pdf |title=Opening Ceremony of the Games of the XXX Olympiad |website=Olympic.org |access-date=30 November 2013 |date=27 July 2012 |archive-date=19 August 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130819135346/http://www.olympic.org/Documents/Games_London_2012/London_2012_Opening_ceremony_Speech_Jacques_Rogge.pdf |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://uk.reuters.com/article/uk-oly-preview-ad-idUKBRE86M0I720120723 |title=Unparalleled Sporting History |work=Reuters |access-date=30 November 2013 |last=Mehaffey |first=John |location=London |archive-date=25 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170525164121/http://uk.reuters.com/article/uk-oly-preview-ad-idUKBRE86M0I720120723 |url-status=dead}}</ref>}} 2003ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="sports poll">{{Cite web |date=22 December 2003 |title=Rugby Union 'Britain's Second Most Popular Sport' |url=http://www.ipsos-mori.com/researchpublications/researcharchive/928/Rugby-Union-Britains-Second-Most-Popular-Sport.aspx |access-date=28 April 2013 |publisher=Ipsos-Mori}}</ref> ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು [[FIFA]] ಕ್ಲಬ್ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ನ ಜನ್ಮಸ್ಥಳವೆಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಈ ರೀತಿಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದಾಗಿದೆ. ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ನ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಎಬೆನೀಜರ್ ಕಾಬ್ ಮಾರ್ಲಿ ಅವರು 1863ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ರೂಪಿಸಿದರು.<ref>{{Cite news |last=Rudd |first=Alyson |date=7 April 2008 |title=The father of football deserves much more |work=The Times |location=London |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/article3694775.ece |url-access=subscription |access-date=29 January 2015 |archive-date=4 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604183514/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/article3694775.ece |url-status=dead}}; {{Cite web |date=24 October 2007 |title=Sheffield FC: 150 years of history |url=https://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=621801.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20071025033006/http://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=621801.html |archive-date=25 October 2007 |access-date=29 January 2015 |publisher=[[FIFA]]}}</ref> ನಾಲ್ಕು ಹೋಮ್ ನೇಷನ್ಸ್ಗಳಾದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಸಂಘ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡ ಮತ್ತು ಲೀಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ FIFA ಜೊತೆಗೆ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಬೋರ್ಡ್ನ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆಡಳಿತ ಸದಸ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನ ಉನ್ನತ ವಿಭಾಗವಾದ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವೀಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುವ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಲೀಗ್ ಆಗಿದೆ.<ref>{{Cite news |last=Ebner |first=Sarah |date=2 July 2013 |title=History and time are key to power of football, says Premier League chief |work=The Times |location=London |url=http://www.thetimes.co.uk/tto/public/ceo-summit/article3804923.ece |url-access=subscription |access-date=30 November 2013}}</ref> ಮೊದಲ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು 30&nbsp;ನವೆಂಬರ್ 1872ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ನಡುವೆ ಆಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |last=Mitchell, Paul |author-link=Paul Mitchell (broadcaster) |date=November 2005 |title=The first international football match |url=https://www.bbc.co.uk/scotland/sportscotland/asportingnation/article/0012/index.shtml |access-date=15 December 2013 |publisher=BBC Sport Scotland}}</ref> ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ದೇಶಗಳಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite news |last=Harlow |first=Phil |date=5 August 2008 |title=Why is there no GB Olympics football team? |work=[[BBC Sport]] |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/olympics/football/7529807.stm |access-date=31 December 2010}}</ref> 2003ರಲ್ಲಿ ರಗ್ಬಿ ಯೂನಿಯನ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿತ್ತು.<ref name="sports poll" /> ಈ ಕ್ರೀಡೆಯು ವಾರ್ವಿಕ್‌ಶೈರ್‌ನ ರಗ್ಬಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಮೊದಲ ರಗ್ಬಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯವು 27&nbsp;ಮಾರ್ಚ್ 1871ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ನಡುವೆ ನಡೆಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-coventry-warwickshire-25946757 |title=Six ways the town of Rugby helped change the world |work=BBC News |access-date=29 January 2015 |date=1 February 2014}}</ref><ref>{{Cite book |last1=Godwin |first1=Terry |last2=Rhys |first2=Chris |year=1981 |title=The Guinness Book of Rugby Facts & Feats |url=https://archive.org/details/guinnessbookofru0000godw |page=[https://archive.org/details/guinnessbookofru0000godw/page/10 10] |publisher=Guinness Superlatives |isbn=978-0-85112-214-4}}</ref> ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್, ಐರ್ಲೆಂಡ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇಟಲಿ ಉತ್ತರ ಗೋಳಾರ್ಧದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಗ್ಬಿ ಯೂನಿಯನ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಾದ ಸಿಕ್ಸ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತವೆ. ಕ್ರೀಡಾ ಆಡಳಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಆಟವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite book |last1=Louw, Jaco |url=https://books.google.com/books?id=0-IiowvNomMC&pg=PA95 |title=The Girlfriends Guide to Rugby |last2=Nesbit, Derrick |publisher=South Publishers |year=2008 |isbn=978-0-620-39541-0 |location=Johannesburg}}</ref> ಪ್ರತಿ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಹೋಮ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮತ್ತು ಐರಿಷ್ ಲಯನ್ಸ್ ಎಂಬ ಸಂಯುಕ್ತ ತಂಡವನ್ನು ರಚಿಸಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾಗೆ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟವನ್ನು 1908, 1948 ಮತ್ತು 2012ರಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಿತು. ಈ ಮೂರು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲೂ ಲಂಡನ್ ಆತಿಥೇಯ ನಗರವಾಗಿತ್ತು. ಬರ್ಮಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ 2022ರ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತು. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಒಂದು ದೇಶವು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದ ಏಳನೇ ಸಂದರ್ಭವಾಯಿತು (ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ಬಾರಿ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿವೆ).<ref>{{Cite news |title=The journey of India in Commonwealth Games in 2022 |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/readersblog/allaboutsports/the-journey-of-india-in-commonwealth-games-in-2022-44477/ |access-date=29 June 2023}}</ref> === ಚಿಹ್ನೆಗಳು === [[File:Queen Elizabeth II Platinum Jubilee 2022 - Platinum Pageant (52123378222).jpg|thumb|ಲಂಡನ್‌ನ ದಿ ಮಾಲ್ನಲ್ಲಿ ಯೂನಿಯನ್ ಜ್ಯಾಕ್ ಧ್ವಜಗಳು]] ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಧ್ವಜವನ್ನು ಯೂನಿಯನ್ ಫ್ಲ್ಯಾಗ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಯೂನಿಯನ್ ಜ್ಯಾಕ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=Union Jack or Union Flag? |url=https://www.flaginstitute.org/wp/uk-flags/the-union-jack-or-the-union-flag |access-date=26 September 2022 |website=The Flag Institute}}</ref> ಇದನ್ನು 1606ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಧ್ವಜ (ಇದು ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ರನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ) ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಧ್ವಜ (ಇದು ಸೇಂಟ್ ಆಂಡ್ರ್ಯೂರನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ)ಗಳನ್ನು ಒಂದರ ಮೇಲೊಂದನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. 1801ರಲ್ಲಿ ಸೇಂಟ್ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಧ್ವಜವನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ನವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |title=college-of-arms.gov.uk |url=https://www.college-of-arms.gov.uk/resources/union-flag-approved-designs |access-date=14 January 2022 |publisher=The College of Arms}}</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ ರಚನೆಯಾಗುವ ಮೊದಲು ವೇಲ್ಸ್ ಅನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಅನುಬಂಧಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ, ಯೂನಿಯನ್ ಫ್ಲ್ಯಾಗ್‌ನಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ. ವೇಲ್ಸ್‌ನ ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಯೂನಿಯನ್ ಫ್ಲ್ಯಾಗ್ ಅನ್ನು ಮರುವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು 2007ರಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite news |date=27 November 2007 |title=Welsh dragon call for Union flag |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/7114248.stm |access-date=17 October 2008}}</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ "ಗಾಡ್ ಸೇವ್ ದಿ ಕಿಂಗ್" ಆಗಿದೆ. ರಾಜರು ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಗೀತೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ "ಕಿಂಗ್" ಬದಲಿಗೆ "ಕ್ವೀನ್" ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಕೂಡ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕವು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಗಣರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಸಿಂಹ ಮತ್ತು ಯುನಿಕಾರ್ನ್ ಹಾಗೂ ಹೆರಾಲ್ಡ್ರಿಯಲ್ಲಿನ ವೆಲ್ಶ್ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್ ಜೊತೆಗೆ, ಬುಲ್ಡಾಗ್ ಅನ್ನು ಸಹ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯೂನಿಯನ್ ಫ್ಲ್ಯಾಗ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite book |last=Baker |first=Steve |title=Picturing the Beast |url=https://archive.org/details/picturingbeastan0000bake_x9v8 |publisher=University of Illinois Press |year=2001 |isbn=978-0-252-07030-3 |page=[https://archive.org/details/picturingbeastan0000bake_x9v8/page/52 52]}}</ref> ಒಟ್ಟಾರೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಅನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿರೂಪಗಳು ಸಹ ಇವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬ್ರಿಟಾನಿಯಾ<ref>{{Cite web |title=Britannia on British Coins |url=http://www.24carat.co.uk/britanniaframe.html |access-date=25 June 2006 |publisher=Chard}}</ref><ref name="Collins">{{cite dictionary|url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/britannia|dictionary=Collins Dictionary|title=Britannia|accessdate=14 February 2021}}</ref> ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಬುಲ್.<ref>{{Cite web |last=<!--Not stated--> |title=Who is John Bull |url=https://www.loc.gov/wiseguide/jan04/johnbull.html |access-date=11 January 2022 |publisher=The Library of Congress}}</ref> == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{Notelist}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Sister project links|auto=yes}} * [https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-18023389 ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ] — ಬಿಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್ನಿಂದ * [https://web.archive.org/web/20260118175542/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-kingdom/ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ]. ''ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್‌ಬುಕ್''. ಕೇಂದ್ರ ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಸ್ಥೆ. * [https://web.archive.org/web/20090406224510/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/british.htm ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ] — ''UCB Libraries GovPubs''ನಿಂದ (6 ಏಪ್ರಿಲ್ 2009ರಂದು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ) * {{Wikiatlas|United Kingdom}} * {{OSM relation|62149}} * [http://www.ifs.du.edu/ifs/frm_CountryProfile.aspx?Country=GB ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಪ್ರಮುಖ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮುನ್ಸೂಚನೆಗಳು] — ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫ್ಯೂಚರ್ಸ್ನಿಂದ === ಸರ್ಕಾರ === * [https://www.gov.uk/ HM ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] * [https://www.royal.uk/ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] * [https://www.gov.uk/government/organisations/prime-ministers-office-10-downing-street ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯವರ ಕಚೇರಿಯ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] === ಪ್ರವಾಸ === * [http://www.visitbritain.com/en/ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರವಾಸಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ] <!-- ಈ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಕೊಂಡಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೊದಲು ಚರ್ಚಾ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿ – WP:EL ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಯನ್ನು ಓದಲು ಮರೆಯಬೇಡಿ.--> {{United Kingdom topics}} {{Navboxes | list = {{United Kingdom constituents and affiliations}} {{British Isles}} {{English official language clickable map}} }} {{Authority control}} {{Coord|55|N|3|W|type:country_region:GB|display=title}} [[ವರ್ಗ:ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದ್ವೀಪಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿರುವ ದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:G20 ಸದಸ್ಯರು]] [[ವರ್ಗ:ದ್ವೀಪ ದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:NATO ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಯುರೋಪ್ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಯುರೋಪ್ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:OECD ಸದಸ್ಯರು]] [[ವರ್ಗ:1707 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1801 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1922 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳು]] h588634xgf6owtj86alzts5c3ow406n 0 187252 1431485 1428073 2026-10-06T22:31:51Z InternetArchiveBot 69876 Add 1 book for [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಪರಿಶೀಲನಾರ್ಹತೆ]] (20261006sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 1431485 wikitext text/x-wiki {{Short description|Genus of snakes}} {{About|a genus of arboreal (tree) snakes|the nymph of Greek myth|Chrysopeleia|the moth genus|Chrysopeleia (moth){{!}}''Chrysopeleia'' (moth)}} {{Redirect|Flying snake|other uses|Flying serpent (disambiguation){{!}}Flying serpent}} {{Distinguish|Chrysopoeia}} {{Automatic taxobox | image = Chrysopelea ornata.jpg | image_caption = ಅಲಂಕೃತ ಹಾರುವ ಹಾವು, ''ಕ್ರೈಸೋಪೀಲಿಯಾ ಆರ್ನೇಟಾ'' | taxon = Chrysopelea | authority = [[Heinrich Boie|Boie]], 1826 | type_species = ''[[Chrysopelea ornata]]'' | subdivision_ranks = Species | subdivision = * ''[[Chrysopelea ornata]]'' * ''[[Chrysopelea paradisi]]'' * ''[[Chrysopelea pelias]]'' * ''[[Chrysopelea rhodopleuron]]'' * ''[[Chrysopelea taprobanica]]'' }} ಕ್ರೈಸೋಪೀಲಿಯಾ ಒಂದು ಹಾವುಗಳ ಗುಂಪು (ಜಾತಿ). ಇವುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ “ಹಾರುವ ಹಾವುಗಳು” ಅಥವಾ “ಜಾರುವ ಹಾವುಗಳು” ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇವು ಕೊಲುಬ್ರಿಡೆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ.ಈ ಹಾವುಗಳು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಮರದಿಂದ ಮರಕ್ಕೆ ಜಾರುತ್ತಾ ಹೋಗುವ ವಿಶೇಷ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಇವುಗಳಿಗೆ ಇದೆ.ಈ ಹಾವುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ವಿಷವಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಆ ವಿಷವು ಇವು ತಿನ್ನುವ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅಪಾಯಕಾರಿ.ಕ್ರೈಸೋಪೀಲಿಯಾ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಐದು ಜಾತಿಗಳಿವೆ. ==ಗ್ಲೈಡಿಂಗ್== 'ಕ್ರೈಸೋಪೀಲಿಯಾ' ತನ್ನ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಅಂಚುಳ್ಳ ಹುರುಪೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಹತ್ತುತ್ತದೆ.,<ref name=novelty>{{cite journal |last1=Dudley |first1=R |last2=Byrnes |first2=G. |last3=Yanoviak |first3=S.P. |last4=Borrell |first4=B. |last5=Brown |first5=R.M. |last6=McGuire |first6=J.A. |year=2007 |title=Gliding and the Functional Origins of Flight: Biomechanical Novelty or Necessity? |journal=Annual Review of Ecology, Evolution, and Systematics |volume=38 |pages=179–201 |url=http://www.nhm.ku.edu/rbrown/Rafes%20PDF%20publications/Dudley.etal.flight.annurev.pdf |access-date=2009-07-14 |doi=10.1146/annurev.ecolsys.37.091305.110014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110112101715/http://www.nhm.ku.edu/rbrown/Rafes%20PDF%20publications/Dudley.etal.flight.annurev.pdf |archive-date=2011-01-12 }}</ref>ಈ ಹಾವು ಮರದ ಒರಟಾದ ತೊಗಟೆಯ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಒತ್ತಿಕೊಂಡು, ಮರದ ಮೇಲೆ ನೇರವಾಗಿ ಏರುತ್ತದೆ. ಕೊಂಬೆಯ ತುದಿಗೆ ಬಂದಾಗ, ತನ್ನ ಬಾಲವು ಕೊಂಬೆಯ ತುದಿಯಿಂದ ಕೆಳಗೆ ನೇತಾಡುವವರೆಗೆ ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಹಾವು ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು “J” ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಬಾಗಿಸಿ, ಮುಂದೆ ವಾಲುತ್ತದೆ. ತಾನು ಯಾವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಜಾರಬೇಕು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಿ ಇಳಿಯಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆಮೇಲೆ ಹಾವು ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಮರದಿಂದ ಹೊರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಬಲವಾಗಿ ತಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ಒಳಕ್ಕೆ ಎಳೆದುಕೊಂಡು, ಪಕ್ಕೆಲುಬುಗಳನ್ನು ಹೊರಗೆ ಚಾಚುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಅದರ ದೇಹವು ಒಂದು ರೀತಿಯ “ರೆಕ್ಕೆ”ಯಂತೆ ಆಕಾರ ಪಡೆದು, ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಜಾರಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ<ref>{{cite book |title=Ecological morphology: integrative organismal biology |last1=Garland |first1=T Jr. |last2=Losos |first2=J.B. |year=1994 |publisher=University of Chicago Press |location=Chicago, IL |pages=240–302 |chapter=10. Ecological morphology of locomotor performance in squamate reptiles |chapter-url=http://www.biology.ucr.edu/people/faculty/Garland/GarlLo94.pdf |access-date=2009-07-14 |archive-date=2015-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923190224/http://www.biology.ucr.edu/people/faculty/Garland/GarlLo94.pdf |url-status=dead }}</ref> ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಜಾರುವಾಗ, ಹಾವು ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ನೆಲಕ್ಕೆ ಸಮಾಂತರವಾಗಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅಲೆಯುವಂತೆ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ದಿಕ್ಕನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿಕೊಂಡು, ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಕೆಳಗೆ ಇಳಿಯಲು ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name=volunteer>{{cite journal |last=Wei |first=C. |date=May 2005 |title=Inside JEB - Snakes take flight |journal=The Journal of Experimental Biology |volume=208 |issue=10 |pages=i–ii |url=http://jeb.biologists.org/content/208/10/i.2.full |doi=10.1242/jeb.01644|doi-access= |url-access=subscription }}</ref> ಹಾರುವ ಹಾವುಗಳಿಗೆ ಕಾಲುಗಳು ಅಥವಾ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಹಾರುವ ಅಳಿಲುಗಳಂತಹ ಜಾರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಂತೆ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಜಾರಬಹುದು. ಇವು ತಾವು ವಾಸಿಸುವ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 100 ಮೀಟರ್‌ವರೆಗೆ ಜಾರುತ್ತಾ ಹೋಗಬಹುದು.<ref>{{cite book |last1=Ernst |first1=C. H. |last2=Zug |first2=G. R. |title=Snakes in Question: The Smithsonian Answer Book |url=https://archive.org/details/snakesinquestion00erns |url-access=registration |year=1996 |publisher=Smithsonian Institution Press |pages=[https://archive.org/details/snakesinquestion00erns/page/14 14–15]}}</ref> ಈ ಹಾವುಗಳು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಜಾರುವಾಗ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಇಳಿಯುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮೊದಲೇ ಅಂದಾಜಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಅಲೆಯುವ ಮೂಲಕ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ದಿಕ್ಕು ಮತ್ತು ದೇಹದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು. ==ವಿತರಣೆ== ಈ ಹಾವುಗಳು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಅವು ವಿಯೆಟ್ನಾಂ, ಕಾಂಬೋಡಿಯಾ, ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್, ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್, ಮಲೇಷ್ಯಾ, [[ಸಿಂಗಾಪುರ]], ಲಾವೋಸ್, [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್]] ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ದಕ್ಷಿಣ ಚೀನಾ, [[ಭಾರತ]] ಮತ್ತು [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]]ದಲ್ಲಿಯೂ ಇವು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ..<ref>{{cite journal |last1= Ferner |first1= J.W. |last2= Brown |first2= R.W. |last3= Sison |first3= R.V. |last4= Kennedy |first4= R.S. |year= 2000 |title= The Amphibians and Reptiles of Panay Island, Philippines |journal= Asiatic Herpetological Research |volume= 9 |pages= 1–37 |url= http://www.nhm.ku.edu/rbrown/Rafes%20PDF%20publications/2000_Ferner_et_al_AHR.pdf |access-date= 2009-07-14 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110721132203/http://www.nhm.ku.edu/rbrown/Rafes%20PDF%20publications/2000_Ferner_et_al_AHR.pdf |archive-date= 2011-07-21 }}</ref><ref>{{cite web |last=Socha |first=J. |title=Approximate distribution of Chrysopelea |url=http://www.flyingsnake.org/faqs/images/distribution-map.html |date=1999–2005 |website=FlyingSnake.org |access-date=14 July 2009 |archive-date=7 June 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080607111516/http://www.flyingsnake.org/faqs/images/distribution-map.html }}</ref><ref>Pawar, S. and Birand, A. "[http://neko.bio.utk.edu/~aysegul/PawarandBirand.pdf A survey of amphibians, reptiles, and birds in northeast India] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20100706161044/http://neko.bio.utk.edu/~aysegul/PawarandBirand.pdf |date=July 6, 2010 }}" ''CERC Technical Report No.6 .'' Centre for Ecological Research and Conservation, Mysore. 2001. Accessed 2009-07-14.</ref><ref name=archipelago>De Rooij, N. (1915). "[https://archive.org/download/reptilesofindoau0102rooi/reptilesofindoau0102rooi.pdf The reptiles of the Indo-Australian archipelago]" Leiden: E.J. Brill. Accessed 2009-07-14.</ref> ==ಆಹಾರಕ್ರಮ== ಕ್ರೈಸೋಪೀಲಿಯಾ ಹಾವುಗಳು ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಹಗಲಿನಲ್ಲೇ ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಆಹಾರವು ಅವು ವಾಸಿಸುವ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇವು ಹಲ್ಲಿಗಳು, ಇಲಿಗಳು, ಕಪ್ಪೆಗಳು, ಸಣ್ಣ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಬಾವಲಿಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ.<ref name=archipelago/><ref>{{cite web |last=Socha |first=J. |title=Flying Snake Frequently Asked Questions |url=http://www.flyingsnake.org/faqs/faqs.html |date=1999–2005 |publisher=flyingsnake.org |access-date=15 July 2009}}</ref> ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ವಿಷವಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇವುಗಳ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಚಿಕ್ಕದಾದ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರವಾದ ವಿಷದ ಹಲ್ಲುಗಳು ಸಣ್ಣದಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಇವುಗಳ ವಿಷವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಬೇಟೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅಪಾಯಕಾರಿ.<ref name="physorg">{{cite web |url= http://www.physorg.com/news4079.html|title= Researchers reveal secrets of snake flight|date=2005-05-12 |access-date=2023-02-11 }}</ref><ref>{{cite web |title=University of Chicago researchers reveal secrets of snake flight |url=http://www.uchospitals.edu/news/2005/20050513-snake.html |date=May 13, 2005 |publisher=The University of Chicago Medical Center |access-date=11 February 2023 |archive-date=23 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181023093245/http://www.uchospitals.edu/news/2005/20050513-snake.html }}</ref> ==ವೆನಮ್== ಈ ಹಾವುಗಳ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ವಿಷವಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇವುಗಳ ಕಡಿತದಿಂದ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಗಂಭೀರ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆ ಉಂಟಾದ ಕೆಲವು ಪ್ರಕರಣಗಳು ಮಾತ್ರ ದೃಢಪಟ್ಟಿವೆ.<ref>{{Cite journal|last1=Tan|first1=Toh Leong|last2=Ismail|first2=Ahmad Khaldun|last3=Kong|first3=Kien Woo|last4=Ahmad|first4=Nor Khatijah|date=April 2012|title=Bitten by the "flying" tree snake, Chrysopelea paradisi|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-emergency-medicine_2012-04_42_4/page/420|journal=The Journal of Emergency Medicine|volume=42|issue=4|pages=420–423|doi=10.1016/j.jemermed.2011.03.038|issn=0736-4679|pmid=22154775}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Silva|first1=Anjana|last2=Weerawansa|first2=Prasanna|last3=Pilapitiya|first3=Senaka|last4=Maduwage|first4=Thilina|last5=Siribaddana|first5=Sisira|date=September 2013|title=First authenticated case of Sri Lankan flying snake (Chrysopelea taprobanica) bite|journal=Wilderness & Environmental Medicine|volume=24|issue=3|pages=273–276|doi=10.1016/j.wem.2013.01.008|issn=1545-1534|pmid=23590930|doi-access=free}}</ref> ಕ್ರೈಸೋಪೀಲಿಯಾ ಜಾತಿಯ ಹಾವುಗಳನ್ನು ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ ವಿಷಕಾರಿ ಹಾವುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite web|url=http://apps.who.int/bloodproducts/snakeantivenoms/database/default.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20100506031815/http://apps.who.int/bloodproducts/snakeantivenoms/database/default.htm|archive-date=May 6, 2010|title=WHO Blood Products and related Biologicals Animal sera Antivenons frames page|website=apps.who.int|access-date=2018-08-26}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖ == 1cl5nrm0fvugxx6imdcb78y1rfweke2 0 187462 1431437 1430103 2026-10-06T14:42:36Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431437 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" |+ ಕ್ವಿನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಸಮಾಧಿ (ಟೆರಾಕೋಟಾ ಸೇನೆ) |- ! colspan="2" | [[File:Qin Terracotta Army, Pit 1 10.jpg|250px]] |- ! colspan="2" | ಟೆರಾಕೋಟಾ ಸೇನೆಯ ಗುಂಡಿ ಸಂಖ್ಯೆ 1ರ ನೋಟ |- ! scope="row" | ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರು | Mausoleum of the First Qin Emperor |- ! scope="row" | ಸ್ಥಳ | ಲಿಂಟೊಂಗ್, ಕ್ಸಿಆನ್, ಶಾನ್‌ಕ್ಸಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯ, ಚೀನಾ |- ! scope="row" | ಮಾನದಂಡ | ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ: (i)(iii)(iv)(vi) |- ! scope="row" | ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಪಟ್ಟಿ ಸೇರ್ಪಡೆ | ೧೯೮೭ |- ! scope="row" | ವಿಸ್ತೀರ್ಣ | ೨೪೪ ಹೆಕ್ಟೇರ್ (ಬಫರ್ ವಲಯ: ೪,೩೨೫ ಹೆಕ್ಟೇರ್) |- ! scope="row" | ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾಲ | ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೨೪೬–೨೦೮ |- ! scope="row" | ಪತ್ತೆಯಾದ ವರ್ಷ | ೧೯೭೪ |} '''ಕ್ವಿನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಸಮಾಧಿ''' ಅಥವಾ '''ಟೆರಾಕೋಟಾ ಸೇನೆ''' ಚೀನಾದ ಶಾನ್‌ಕ್ಸಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಕ್ಸಿಆನ್ ನಗರದ ಸಮೀಪ ಲಿಂಟೊಂಗ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪುರಾತತ್ವ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಚೀನಾವನ್ನು ಏಕೀಕರಿಸಿದ ಮೊದಲ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಕ್ವಿನ್ ಶಿ ಹುವಾಂಗ್‌ನ ಸಮಾಧಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಸಾವಿರಾರು ಜೀವಂತ ಗಾತ್ರದ ಮಣ್ಣಿನ ಸೈನಿಕರು, ಕುದುರೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಂಚಿನ ರಥಗಳಿರುವ ಈ ತಾಣವನ್ನು [[ಯುನೆಸ್ಕೋ]] ೧೯೮೭ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವನ್ನಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು.<ref name="unesco">{{cite web |title=Mausoleum of the First Qin Emperor |url=https://whc.unesco.org/en/list/441/ |website=UNESCO World Heritage Centre |access-date=2026-09-16}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == ಕ್ವಿನ್ ಶಿ ಹುವಾಂಗ್ ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೨೨೧ರಲ್ಲಿ ಚೀನಾವನ್ನು ಏಕೀಕರಿಸಿ ಮೊದಲ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಾದನು. ಆತನ ಸಮಾಧಿಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೨೪೬ರಲ್ಲಿ, ಆತ ಕೇವಲ ೧೩ ವರ್ಷದ ಬಾಲಕನಾಗಿದ್ದಾಗಲೇ ಆರಂಭವಾಗಿ, ಆತನ ಮರಣದ (ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೨೧೦) ಬಳಿಕ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೂ ಮುಂದುವರೆಯಿತು.<ref name="tcg">{{cite web |title=Terracotta Army History: Construction, Discovery, Excavation |url=https://www.travelchinaguide.com/attraction/shaanxi/xian/terra_cotta_army/history.htm |website=Travel China Guide |access-date=2026-09-16}}</ref> ಪ್ರಾಚೀನ ಇತಿಹಾಸಕಾರರ ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಸುಮಾರು ೭,೨೦,೦೦೦ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಈ ಬೃಹತ್ ಸಮಾಧಿ ಸಂಕೀರ್ಣದ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಸಮಾಧಿಯೊಳಗೆ ಚೀನಾದ ಹಳದಿ ಮತ್ತು ಯಾಂಗ್ಟ್ಸೆ ನದಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವಂತೆ ಪಾದರಸದ ಹೊಳೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತೆಂಬ ದಂತಕಥೆಯಿದ್ದು, ಸಮಾಧಿಯ ಸುತ್ತಲಿನ ಮಣ್ಣಿನ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಅಸಾಧಾರಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಪಾದರಸ ಪತ್ತೆಯಾಗಿರುವುದು ಈ ದಂತಕಥೆಗೆ ಪುಷ್ಟಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name="smith">{{cite web |title=What You Need to Know About China's Terra-Cotta Warriors and the First Qin Emperor |url=https://www.smithsonianmag.com/history/what-you-need-know-about-chinas-terra-cotta-warriors-first-qin-emperor-30942673/ |website=Smithsonian Magazine |access-date=2026-09-16}}</ref> ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ವಾಸ್ತವ ಸಮಾಧಿ ದಿಬ್ಬ ೫೧.೩ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರವಿದ್ದು, ಇದುವರೆಗೆ ತೆರೆಯಲಾಗಿಲ್ಲ.<ref name="unesco"/> ಸಮಾಧಿ ಸಂಕೀರ್ಣದ ವಿನ್ಯಾಸವು ಕ್ವಿನ್ ರಾಜಧಾನಿ ಕ್ಸಿಯಾನ್ಯಾಂಗ್ ನಗರದ ರಚನೆಯನ್ನೇ ಹೋಲುತ್ತಿದ್ದು, ಏಕೀಕೃತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಪ್ರತಿರೂಪವಾಗಿ ಇದನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="unesco"/> ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಲೂಟಿಕೋರರಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಬಾಣ ಎಸೆಯುವ ಬಿಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿತ್ತೆಂಬ ಪ್ರಾಚೀನ ದಂತಕಥೆಯೂ ಇದೆ.<ref name="smith"/> == ಪತ್ತೆ ಮತ್ತು ಗುಂಡಿಗಳು == ೧೯೭೪ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಿಂಟೊಂಗ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಯಾಂಗ್ ಝಿಫಾ ಎಂಬ ರೈತ ಮತ್ತು ಆತನ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ಕೊಳವೆಬಾವಿ ತೋಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಮಣ್ಣಿನ ಪ್ರತಿಮೆಗಳ ಚೂರುಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು.<ref name="tcg2">{{cite web |title=Who Discovered Terracotta Warriors? - Local Famer Yang Zhifa |url=https://www.travelchinaguide.com/attraction/shaanxi/xian/terra_cotta_army/who-found-terracotta-warriors.htm |website=Travel China Guide |access-date=2026-09-16}}</ref> ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪುರಾತನ ಅವಶೇಷವೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿತ್ತು; ಆದರೆ ಪುರಾತತ್ವ ತಜ್ಞರ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ಬಳಿಕ ಇದರ ಅಗಾಧ ಮಹತ್ವ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿತು ಮತ್ತು ಇದೇ ವರ್ಷ ಜುಲೈ ೧೫ರಂದು ಅಧಿಕೃತ ಉತ್ಖನನ ಆರಂಭವಾಯಿತು.<ref name="tcg"/> ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಗುಂಡಿಗಳು (ಪಿಟ್) ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ: ಅತಿದೊಡ್ಡದಾದ ಗುಂಡಿ ೧ರಲ್ಲಿ ಕಾಲಾಳು ಪಡೆ ಸೈನಿಕರಿದ್ದಾರೆ; ೧೯೭೬ರಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಗುಂಡಿ ೨ರಲ್ಲಿ ಅಶ್ವದಳ, ಕಾಲಾಳು ಪಡೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮೊಣಕಾಲೂರಿ ಬಿಲ್ಲುಗಾರರ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಿವೆ; ಗುಂಡಿ ೩ರಲ್ಲಿ ಸೇನಾ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವವಿದೆ.<ref name="tcg"/> ಈ ಮೂರು ಗುಂಡಿಗಳು ಸೇರಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭೂಗತ ಸೇನಾ ರಚನೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. == ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಲಾಕೃತಿಗಳು == [[File:Qin Shihuang Terracotta Warriors, Pit 1 (26738789015).jpg|thumb|ಗುಂಡಿ ೧ರಲ್ಲಿ ಸಾಲಾಗಿ ನಿಂತಿರುವ ಕಾಲಾಳು ಸೈನಿಕರ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು]] ಒಟ್ಟು ಸುಮಾರು ೮,೦೦೦ ಜೀವಂತ ಗಾತ್ರದ ಸೈನಿಕ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಿದ್ದು, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರತಿಮೆಯ ಮುಖಭಾವ, ಕೇಶಾಲಂಕಾರ, ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಮವಸ್ತ್ರ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದು ಅಸಾಧಾರಣ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ; ಇವು ನೇರ ಭಾವಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಚೀನಾದ ವಿವಿಧ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ಜನರ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ತಜ್ಞರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ.<ref name="smith"/> ಸೈನಿಕರ ಜೊತೆಗೆ ಮಣ್ಣಿನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ವಿದೂಷಕರು ಮತ್ತು ಕಸರತ್ತುಗಾರರ ಪ್ರತಿಮೆಗಳೂ ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ.<ref name="smith"/> ಸಮಾಧಿಯ ಸಮೀಪ ೧೯೮೦ರಲ್ಲಿ ಅರ್ಧ ಗಾತ್ರದ ಎರಡು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಕಂಚಿನ ರಥಗಳು ಕೂಡ ದೊರೆತಿವೆ.<ref name="chariot">{{cite web |title=Bronze Chariots and Horses Xian, Qinshihuang's After-life Vehicle |url=https://www.travelchinaguide.com/attraction/shaanxi/xian/terra_cotta_army/chariot.htm |website=Travel China Guide |access-date=2026-09-16}}</ref> ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ಮೂಲತಃ ಹಸಿರು, ಕೆಂಪು, ಗುಲಾಬಿ, ನೀಲಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಬಣ್ಣಗಳಿಂದ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿತ್ತು; ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ದೊರೆಯದ, ಕೃತಕವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿದ "ಚೀನಾ ನೇರಳೆ" ಎಂಬ ವಿಶಿಷ್ಟ ವರ್ಣದ ಬಳಕೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿತ್ತು.<ref name="color">{{cite web |title=The Original Colors of the Terracotta Army |url=https://www.chinahighlights.com/xian/terracotta-army/color.htm |website=China Highlights |access-date=2026-09-16}}</ref> ಆದರೆ ೧೯೭೪ರಲ್ಲಿ ಗುಂಡಿಗಳನ್ನು ತೆರೆದಾಗ ಗಾಳಿಗೆ ತೆರೆದುಕೊಂಡ ಬಣ್ಣದ ಪದರಗಳು ಕೆಲವೇ ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಒಣಗಿ ಬಿರುಕುಬಿಟ್ಟು ಉದುರಿಹೋದವು; ಹೀಗಾಗಿ ಇಂದು ಕಾಣಸಿಗುವ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಮಣ್ಣಿನ ಮೂಲ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದಿವೆ.<ref name="color"/> [[File:Qin Terracotta Warrior, Pit 3 01.jpg|thumb|ಗುಂಡಿ ೩ರಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಸೇನಾಧಿಕಾರಿಯ ಪ್ರತಿಮೆ]] == ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಥಿತಿ == [[File:Terracotta Army, View of Pit 1.jpg|thumb|left|ಗುಂಡಿ ೧ರ ಸಂಪೂರ್ಣ ನೋಟ, ಇಂದಿನ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ]] ಈ ತಾಣ ಈಗ ಕ್ವಿನ್ ಶಿ ಹುವಾಂಗ್ ಸಮಾಧಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="tcg"/> ಗುಂಡಿ ೨ ಮತ್ತು ೩ರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ 1999 ಮತ್ತು 1989ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು.<ref name="tcg"/> 1978ರಲ್ಲಿ ತಾಣಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಅಂದಿನ ಪ್ರಧಾನಿ ಜಾಕ್ವೆಸ್ ಶಿರಾಕ್ ಅವರು ಇದನ್ನು "ಪ್ರಪಂಚದ ಎಂಟನೇ ಅದ್ಭುತ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು; ಅಂದಿನಿಂದ ಸುಮಾರು ೨೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿಶ್ವನಾಯಕರು ಈ ತಾಣಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="visit">{{cite web |title=World Leaders & Celebrities Who Have Visited the Terracotta Army |url=https://www.travelchinaguide.com/attraction/shaanxi/xian/terra_cotta_army/who-visit.htm |website=Travel China Guide |access-date=2026-09-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251210042226/https://www.travelchinaguide.com/attraction/shaanxi/xian/terra_cotta_army/who-visit.htm |archive-date=2025-12-10 |url-status=dead}}</ref> ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ನೆರವಿನಿಂದ ಉತ್ಖನನ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಮುಂದುವರೆದಿದ್ದು, ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ವಾಸ್ತವ ಸಮಾಧಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗ ಇನ್ನೂ ಉತ್ಖನನಗೊಳ್ಳದೆ ಉಳಿದಿದೆ.<ref name="unesco"/> [[File:Qin Shihuang Bronze Chariot, Replica (9930210276).jpg|thumb|1980ರಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಕಂಚಿನ ರಥದ ಪ್ರತಿಕೃತಿ]] [[File:Qin Shihuang Terracotta Army, Pit 1.jpg|thumb|left|ಸಂಶೋಧಕರು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಿರುವ ಗುಂಡಿ ೧ರ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟ]] ಈ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾನವ ಇತಿಹಾಸ, ಕಲೆ ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಅಪಾರ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದು, ಪ್ರಾಚೀನ ಚೀನಾದ ಶಿಲ್ಪಕಲೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಮೂಲ್ಯ ಒಳನೋಟಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಪುರಾತತ್ವ ಶೋಧಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="unesco"/> == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ಚೀನಾದ ಇತಿಹಾಸ]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references /> bk4qn1t1tejq4sbg7fvptil9gy95ypm 0 187518 1431529 1430644 2026-10-07T09:02:04Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431529 wikitext text/x-wiki [[File:Henry Raeburn (1756-1823) - Robert Cunninghame Graham of Gartmore (d.1797), Poet and Politician - PG 2620 - National Galleries of Scotland.jpg|thumb|Portrait of Graham by [[Henry Raeburn]]]] '''ರಾಬರ್ಟ್ ಕನ್ನಿಂಗ್‍ಹ್ಯಾಮ್ ಗ್ರೇಹಂ''' 1735 - 1797 : ಸ್ಕಾಚ್ ಕವಿ ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣಿ.<ref name=uni>[http://www.universitystory.gla.ac.uk/biography/?id=WH0240&type=P Robert Graham] {{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. University of Glasgow (multitab page)</ref> ''ಇವನನ್ನು ಈಗ "ಇಫ್ ಡೌಟಿ ಡೀಡ್ಸ್ ಮೈ ಲೇಡಿ ಪ್ಲೀಸ್"'' ಎಂಬ ಕವಿತೆಗಾಗಿ ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ , ಇದನ್ನು ನಂತರ ಸರ್ ಆರ್ಥರ್ ಸುಲ್ಲಿವನ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಮರಿಮೊಮ್ಮಗ ರೆವರೆಂಡ್ ಮಾಲಿಸ್ ಕನ್ನಿಂಗ್‌ಹೇಮ್ ಗ್ರಹಾಂ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಿದರು . ==ಬಾಲ್ಯ== ಸ್ಟರ್ಲಿಂಗ್‍ಷೀರಿನ ಗಾರ್ಟ್‍ಮೋರಿನಲ್ಲಿ, ನಿಕಲಸ್ ಗ್ರೇಹಂ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗರೀಟರ ಮಗನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ. ಗ್ಲಾಸ್ಗೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಉಚ್ಚ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದು ತರುವಾಯ ಜಮೇಕಕ್ಕೆ ತೆರಳಿ ತೋಟದೊಡೆಯನಾಗಿ ಶ್ರೀಮಂತ ಜೀವನವನ್ನಾರಂಭಿಸಿದ<ref name=":0">{{Cite web |title=Summary of Individual {{!}} Legacies of British Slavery |url=https://www.ucl.ac.uk/lbs/person/view/-719617813 |access-date=2024-03-27 |website=www.ucl.ac.uk}}</ref> ಕೆಲಕಾಲ ಆಸ್ತಿನಿರ್ವಾಹಕನಾಗಿಯೂ ಕೆಲಸಮಾಡಿದ. ==ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನ== 1784ರಲ್ಲಿ ಗ್ಲಾಸ್ಗೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ರೆಕ್ಟರ್ ಆಗಿ ಚುನಾಯಿತನಾದ. 1794 ರಿಂದ 1796ರ ವರೆಗೆ ಸ್ಟರ್ಲಿಂಗ್‍ಷೀರಿನಿಂದ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಆಸ್ಥೆ ವಹಿಸಿದ. ಈತ ಮಂಡಿಸಿದ ಪ್ರಜಾಧಿಕಾರ ಮಸೂದೆ 1832ರಲ್ಲಿ ಬರಲಿದ್ದ ಸುಧಾರಣಾಮಸೂದೆಗೆ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯಂತಿದೆ. ಇದು ಈತನ ರಾಜಕೀಯ ದೂರದೃಷ್ಟಿಗೆ ನಿದರ್ಶನ ಈತ 1796ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ರಾಬರ್ಟ್ ಕನಿಂಗ್ಹಂ ಗ್ರೇಹಂ ಎಂಬುದಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡ. [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಕ್ರಾಂತಿ]]ಯ ಆದರ್ಶತತ್ತ್ವಗಳ ಉಜ್ಜ್ವಲಪ್ರತಿಪಾದಕನಾಗಿದ್ದ. ಈತ ಬರೆದ [[ಭಾವಗೀತೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ'' ಇಫ್ ಡೌಟಿ ಡೀಡ್ಸ್ ಮೈ ಲೇಡಿ ಪ್ಲೀಸ್''-ತುಂಬ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದುದಲ್ಲದೆ ಈತನ ಹೆಸರನ್ನೂ ಶಾಶ್ವತಗೊಳಿಸಿದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಗ್ರೇಹಂ, ರಾಬರ್ಟ್}} [[ವರ್ಗ:ಕವಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯ ಲೇಖಕರು]] 8lv41eyqjt6rc207oqnd18zpbj7vlh4 0 187561 1431510 1431348 2026-10-07T06:00:29Z A826 72368 A826 moved page [[ಸದಸ್ಯ:VILAS GOWDA KB/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ]] to [[ಶ್ರೀ ಯೋಗಿ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತ]] without leaving a redirect: ಲೇಖನ ತಯಾರಾಗಿದೆ 1431348 wikitext text/x-wiki = '''ಶ್ರೀ ಯೋಗಿ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು''' = = '''(Shree Yogi Dyavappathatha)''' = [[ಚಿತ್ರ:ಶ್ರೀ_ಯೋಗಿ_ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು.png|thumb|ಶ್ರೀ ಯೋಗಿ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು]] == '''ಶ್ರೀ ಯೋಗಿ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು,''' ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶಿಡ್ಲಘಟ್ಟ ತಾಲೂಕಿನ ಕೋಟಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಅವರು ಗೋವುಗಳ ಆರೈಕೆ ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜ್ಞಾನ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಗೋವುಗಳ ಕಷ್ಟ - ಕಾರ್ಪಣ್ಯಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಅವರು “'''ಪಶು ಕಷ್ಟ ನಿವಾರಣ ಯೋಗಿ'''” ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು ತಮ್ಮಲ್ಲಿದ್ದ ಪಶು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೊಳಗಾದ ಗೋವುಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಗೋವುಗಳ ಸೇವೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಬಡವರು ಮತ್ತು ಅಸಹಾಯಕರ ನೆರವಿಗೂ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು ಸದಾ ಮುಂದಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ಪರೋಪಕಾರದ ಮನೋಭಾವವು ಸಮಾಜಮುಖಿ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕೋಟಹಳ್ಳಿಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಕಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗೋವುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ನೀರಿನ ಸೌಲಭ್ಯ ದೊರಕುವಂತೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಗೋಕುಂಟೆಗಳು ಹಾಗೂ ನೀರಿನ ಸೆಲೆಗಳು ಅವರ ಧರ್ಮಕಾರ್ಯಗಳ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿವೆ. == == ಅವರ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಾಲ್ಯ, ಗುರುದರ್ಶನ, ಉಪದೇಶ ಹಾಗೂ ಗೋವುಗಳ ಕಷ್ಟನಿವಾರಣೆಯ ಕುರಿತಾದ ವಿವರಗಳು _“'''ಶ್ರೀ ಯೋಗಿ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ'''”_ಯಲ್ಲಿ ವಿವರವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. == == ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು ನಿಧನರಾದ ನಂತರ ಅವರ ಕೋರಿಕೆಯಂತೆ ಸಕಲ ವಿಧಿ ವಿಧಾನಗಳಂತೆ ಅಂತ್ಯ ಸಂಸ್ಕಾರ ಮಾಡಲಾಯ್ತು. ಅವರ ಸಮಾಧಿಯ ಮೇಲೆಯೇ ದೇವಾಲಯ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿದ್ದು, ಇಂದು ಆ ಸ್ಥಳ '''ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ದ್ಯಾವಪ್ಪನ ಗುಡಿ''' ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇಂದಿಗೂ ಜನರು ಸಮಾಧಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಷ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ನಿವಾರಣೆಯಾಗಲೆಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಾರ್ಷಿಕ ಆರಾಧನಾ ಮಹೋತ್ಸವ ಮತ್ತು ದನಗಳ ಜಾತ್ರೆಯಂತಹ ಆಚರಣೆಗಳ ಮೂಲಕವೂ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಸ್ಮರಣೆ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. == == ಅವರ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಬೆಳೆದ ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿ ಇಂದು ಅವರ ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. == == '''ಜನನ, ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಜೀವನ''' == '''ಶ್ರೀ ಯೋಗಿ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು''' ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶಿಡ್ಲಘಟ್ಟ ತಾಲೂಕಿನ '''ಕೋಟಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದ''', ವಕ್ಕಲಿಗ ಸಮುದಾಯದ ಅವಿಭಕ್ತ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ '''ಶ್ರೀಮತಿ ಬೈಯಮ್ಮ''' '''ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ನಂಜಪ್ಪ''' ದಂಪತಿಯ ದ್ವಿತೀಯ ಪುತ್ರರಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಕುಟುಂಬದ ಎರಡನೇ ಮಗುವಾಗಿದ್ದರು. ಸುಮಾರು ಅರವತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸದಸ್ಯರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಕುಟುಂಬದ ಮುಖ್ಯ ಜೀವನಾಧಾರ ಕೃಷಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅದರೊಂದಿಗೆ ಜಾನುವಾರು ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಮತ್ತು ಆರೈಕೆಯೂ ಜೀವನದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು ಇಂತಹ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿಯೇ ಬೆಳೆದರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರಿಗೆ '''ಗೋವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷವಾದ ಒಲವು ಮತ್ತು ಕಾಳಜಿ''' ಬೆಳೆದಿತ್ತು. ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಗುರುಕುಲಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತಾದರೂ, ಅಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮನೆಯ ಜಾನುವಾರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಇರುವುದರಲ್ಲಿಯೇ ಅವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸಕ್ತಿ ಇತ್ತು. ಕುಟುಂಬದವರು ಗೋವುಗಳನ್ನು ಮೇಯಿಸಲು ಕಾಡಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವಾಗ ಅವರೂ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಗೋವುಗಳನ್ನು ಮೇಯಿಸುವುದು, ಅವುಗಳ ಆರೈಕೆ ಮಾಡುವುದು, ಅವುಗಳನ್ನು ತೊಳೆಯುವುದು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಕಷ್ಟ-ಸುಖಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದು ಅವರ ಬಾಲ್ಯದ ಬದುಕಿನ ಸಹಜ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಬಿಡುವಿನ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕುಟುಂಬದವರಿಗೆ ನೆರವಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೀಗೆ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಜಾನುವಾರುಗಳ ಆರೈಕೆಯ ನಡುವೆ ಕಳೆದ ಬಾಲ್ಯವು ಅವರ ಮುಂದಿನ ಜೀವನದ ದಿಕ್ಕನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ರೂಪಿಸಿತು.ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು '''ವೆಂಕಟಮ್ಮನವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು'''. ಅವರಿಗೆ '''ದ್ಯಾವಮ್ಮ''' ಎಂಬ ಒಬ್ಬ ಮಗಳು ಜನಿಸಿದರು. ಕುಟುಂಬ ಜೀವನವು ತನ್ನ ಸಹಜ ಗತಿಯಲ್ಲೇ ಸಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಮಗಳೂ ಬೆಳೆದು ವಿವಾಹವಾದಳು. ಆದರೆ ಈ ನಡುವೆ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆಯೊಂದು ಸಂಭವಿಸಿತು. ಬಹುಕಾಲದಿಂದ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದ ಅವರ ದೊಡ್ಡ ಅವಿಭಕ್ತ ಕುಟುಂಬವು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ವಿಭಜನೆಯಾಯಿತು. ಕುಟುಂಬದ ಆಸ್ತಿಪಾಸ್ತಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಜಾನುವಾರುಗಳೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪಾಲುಗಳಾಗಿ ಹಂಚಲ್ಪಟ್ಟವು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ತಮ್ಮ ಕಾಳಜಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದ ಗೋವುಗಳು ಹೀಗೆ ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡುವುದನ್ನು ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡರು. ಗೋವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವರಿಗಿದ್ದ ನಂಟು ಕೇವಲ ಸಾಕಾಣಿಕೆಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ; ಅವುಗಳ ಕಷ್ಟ-ಸುಖಗಳೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಬದುಕನ್ನೇ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಅವರು, ಈ ವಿಭಜನೆಯಿಂದ ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ನೋವಿಗೊಳಗಾದರು.ಈ ಘಟನೆ ಅವರ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಹೊಸ ತಿರುವು ನೀಡಿತು. ಕುಟುಂಬದ ಬದುಕಿನಿಂದ ದೂರವಾಗಿ, ಗೋವುಗಳ ಕಷ್ಟವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದನ್ನೇ ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಕಾರ್ಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅವರು ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ, ಊರಿಂದ ಊರಿಗೆ ತೆರಳತೊಡಗಿದರು. ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೊಳಗಾದ ಮತ್ತು ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದ ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮಲ್ಲಿದ್ದ ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲು ಮುಂದಾದರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಮನೆಯ ಗೋವುಗಳ ಆರೈಕೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಅನುಭವವೇ ಮುಂದೆ ಅನೇಕ ಜಾನುವಾರುಗಳ ಕಷ್ಟನಿವಾರಣೆಯ ಸೇವೆಯಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಹೀಗೆ ಕೋಟಹಳ್ಳಿಯ ಅವಿಭಕ್ತ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜಾನುವಾರುಗಳ ನಡುವೆ ಬೆಳೆದ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಜೀವನವು ಕ್ರಮೇಣ ಗೋಸೇವೆ ಮತ್ತು ಪಶು ಕಷ್ಟನಿವಾರಣೆಯ ಬದುಕಿನತ್ತ ತಿರುಗಿತು. == '''ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳು''' == === '''ತಿರುಪತಿ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ''' === ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ '''ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ದಯಾಭಾವ''' ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದ್ದವು. ತಮ್ಮ ಮನೆಯ ಗೋವುಗಳ ಹಾಲಿನ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಕರುಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಿಟ್ಟು, ಹಾಲು ಸಿಗದ ಬಡ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಶಿಶುಗಳಿಗೂ ಹಾಲು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ದೊಡ್ಡ ಅವಿಭಕ್ತ ಕುಟುಂಬದ ಕೆಲವರು ಇದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಅವರನ್ನು ಗದರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದರಿಂದ ಮನನೊಂದ ಅವರು '''ತಿರುಪತಿಗೆ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ''' ಕೈಗೊಂಡು, ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಯ ದರ್ಶನ ಪಡೆದರು. ಅವರು ತಿರುಪತಿಗೆ ತೆರಳಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಅವರ ಆರೈಕೆಯ ಗೋವುಗಳು ಮೇವು ಮತ್ತು ನೀರನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸದೆ ಅಸ್ವಸ್ಥಗೊಂಡವು. ಅವುಗಳಿಂದ ಹಾಲು ಕರೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಾಗ ಹಾಲಿನೊಂದಿಗೆ ರಕ್ತವೂ ಬರುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಿಂದಿರುಗಿದ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು ನೇರವಾಗಿ ದನದ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಗೆ ತೆರಳಿ ಗೋವುಗಳಿಗೆ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ನೀರು ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಮನೆಯವರು ಬಡ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹಾಲು ನೀಡುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸದೆ, ಅವರ ಸೇವೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದರು ಎಂದು ಈ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ==== '''ಪಶು ಕಷ್ಟ''' '''ನಿವಾರಣೆಯ ಸೇವೆ''' ==== ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಗೋವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಗೋವುಗಳನ್ನು ಮೇಯಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ '''ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಪರಮಾತ್ಮನ ದರ್ಶನವಾಯಿತು'''. ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಅವರಿಗೆ ಗೋವುಗಳ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದನು ಎಂಬುದು ಅವರ ಜೀವನಕಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪ್ರಸಂಗವಾಗಿದೆ. ಆ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಗುರುಪ್ರಸಾದವೆಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು, ಗುರುೋಪದೇಶದ ಬಳಿಕ ಲೌಕಿಕ ಜೀವನದಿಂದ ವಿಮುಖರಾಗಿ, ಗೋವುಗಳ ಕಲ್ಯಾಣ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಕಷ್ಟನಿವಾರಣೆಯನ್ನೇ ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಉದ್ದೇಶವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಜೀವನವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ನಂತರ ತಮಗೆ ದೊರೆತ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೊಳಗಾದ ಗೋವುಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡತೊಡಗಿದರು. ಕ್ರಮೇಣ ಅವರ ಪಶುಸೇವೆಯು ಹಳ್ಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಊರಿಂದ ಊರಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಗೋವುಗಳ ಕಷ್ಟವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಈ ಸೇವೆಯಿಂದ ಅವರು “'''ಪಶು ಕಷ್ಟ ನಿವಾರಣ ಯೋಗಿ'''” ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು. ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ದರ್ಶನವಾದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವರು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ, ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಆರಾಧನಾ ಸ್ಥಳವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು ಎಂಬ ಪರಂಪರೆಯೂ ಇದೆ. ===== ಮೈಸೂರು ಅರಮನೆಯ ಗೋಶಾಲೆಗೆ ಭೇಟಿ ===== ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಪಶುಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಜ್ಞಾನವು ದೂರದೂರಿಗೂ ಹರಡಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಮೈಸೂರು ಅರಮನೆಯ ಗೋಶಾಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಅನಾರೋಗ್ಯಪೀಡಿತ ಗೋವುಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲು ಅವರನ್ನು ಕರೆಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅರಮನೆಯ ಗೋಶಾಲೆಗೆ ತೆರಳಿದ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು ಅಲ್ಲಿ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಗೋವುಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಿದರು. ಅವರ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಂದ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಗೋವುಗಳು ಗುಣಮುಖವಾದವು. ಆದರೆ ಎರಡು ಗೋವುಗಳು ಮಾತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸಲಿಲ್ಲ. ತಮ್ಮಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ ಬಳಿಕ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು ತಮ್ಮ ಊರಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಬಯಸಿದರು. ಆದರೆ ರಾಜರು, “ಈ ಎರಡು ಗೋವುಗಳು ಗುಣಮುಖವಾಗುವವರೆಗೆ ನೀವು ಇಲ್ಲಿಂದ ತೆರಳಬಾರದು” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಅದಕ್ಕೆ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು, “ಸ್ವಾಮೀ, ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ಗೋವುಗಳನ್ನು ನಾನು ಗುಣಪಡಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಈ ಎರಡು ಗೋವುಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ನನ್ನಿಂದ ಏನೂ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳ ಹೊಟ್ಟೆಯೊಳಗೆ ಯಾವುದೋ ಲೋಹದ ತುಂಡು (ಸೂಜಿ) ಇರುವುದರಿಂದ ಅವು ಗುಣಮುಖವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅವು ಸಾಯುತ್ತವೆ” ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು. ಆದರೂ ರಾಜರು, ಅವುಗಳ ಅಂತಿಮ ಸ್ಥಿತಿಯವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇರಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಿದರು. ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಬಳಿಕ ಆ ಎರಡು ಗೋವುಗಳೂ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದವು. ಅವುಗಳ ಮರಣೋತ್ತರ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿದಾಗ, ಅವುಗಳ ಹೊಟ್ಟೆಯೊಳಗೆ ಲೋಹದ ಸೂಜಿಯಂತಹ ವಸ್ತುಗಳು ಇದ್ದವು ಎಂಬುದು ಪತ್ತೆಯಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು ಮೊದಲೇ ತಿಳಿಸಿದ್ದ ಸಂಗತಿ ಸರಿಯಾಗಿರುವುದು ಅರಮನೆಯವರಿಗೆ ತಿಳಿಯಿತು. ನಂತರ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು ತಮ್ಮ ಊರಿಗೆ ತೆರಳಲು ಅನುಮತಿ ಕೇಳಿದರು. ಅವರ ಪಶುಚಿಕಿತ್ಸಾ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮೆಚ್ಚಿದ ರಾಜರು ಅವರಿಗೆ ಗೌರವ ಸೂಚಿಸಿ ಹಣದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಒಂದು ಬಟ್ಟಲು ನೀಡಲು ಮುಂದಾದರು. ಆದರೆ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸದೆ, ತಾವು ಎಂದಿಗೂ ನಾಲ್ಕು ನಯಾ ಪೈಸೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಭಾವನೆ ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಕೊನೆಗೆ ಅವರು ನಾಲ್ಕು ನಯಾ ಪೈಸೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಈ ಸರಳತೆ ಮತ್ತು ಸೇವಾಭಾವದಿಂದ ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡ ರಾಜರು ಅವರಿಗೆ ಇನಾಂ ಆಗಿ ಅಜ್ಜಕದಿರೇನಹಳ್ಳಿ ಅರಣ್ಯದ ಸಮೀಪ, ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಪರಮಾತ್ಮನ ದರ್ಶನ ಪಡೆದ ಸ್ಥಳದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಸುಮಾರು ೧೨ ಎಕರೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ದಾನ ನೀಡಿದರು. ಹೀಗೆ ಮೈಸೂರು ಅರಮನೆಯ ಗೋಶಾಲೆಯ ಈ ಪ್ರಸಂಗವು ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಪಶುಚಿಕಿತ್ಸಾ ಜ್ಞಾನ, ಸರಳತೆ ಮತ್ತು ಸೇವಾಭಾವವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಕಥನವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. == '''ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಅಂತಿಮ ದಿನಗಳು''' == ಕುಟುಂಬದ ವಿಭಜನೆಯ ನಂತರ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು ಲೌಕಿಕ ಕುಟುಂಬ ಜೀವನದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದೂರವಾಗಿ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಸೇವಾಮಯ ಜೀವನವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ತಮ್ಮ ಉಳಿದ ಜೀವನವನ್ನು ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ, ಊರಿಂದ ಊರಿಗೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ, ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದ ಗೋವುಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವುದರಲ್ಲಿಯೇ ಕಳೆದರು. ಗೋವುಗಳ ಸೇವೆಯೇ ಅವರ ಜೀವನದ ಮುಖ್ಯ ಧ್ಯೇಯವಾಗಿದ್ದು, ತಮ್ಮ ಕೊನೆಯ ಉಸಿರಿನವರೆಗೂ ಈ ಸೇವೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಜೀವನದ ಅಂತಿಮ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಶಿಡ್ಲಘಟ್ಟದ ದೊಡ್ಡ ಓಬಳಪ್ಪನವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕೊನೆಯುಸಿರೆಳೆದರು. ಅವರ ನಿಧನದ ಬಳಿಕ ಕುಟುಂಬದವರು ಪಾರ್ಥಿವ ಶರೀರವನ್ನು ತಮ್ಮ ಪರಂಪರೆಯ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳಂತೆ ಅಂತ್ಯಸಂಸ್ಕಾರ ನೆರವೇರಿಸಲು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋದರು. ತಮ್ಮ ಅಂತಿಮ ದಿನಗಳಿಗೂ ಮುನ್ನ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದವರು ಮತ್ತು ಆಪ್ತರಿಗೆ, ತಾವು ನಿಧನರಾದ ನಂತರ ತಮ್ಮ ಅಂತ್ಯಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ಎರಡು ಹುತ್ತಗಳ ಮತ್ತು ಎರಡು ಯಕ್ಕದ ಗಿಡಗಳ ನಡುವೆ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದರು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ, ಕೋಟಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಮೈಲಿ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ, ದಿಬ್ಬೂರಹಳ್ಳಿ ರಸ್ತೆಯ ಸಮೀಪವಿರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವರ ಅಂತ್ಯಸಂಸ್ಕಾರ ನೆರವೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಮುಂದೆ ಇದೇ ಸ್ಥಳವು ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಸಮಾಧಿ ಮತ್ತು ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. == '''ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿ''' == [[ಚಿತ್ರ:ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿ.png|thumb|this is the temple outlook]] [[ಚಿತ್ರ:ಶ್ರೀ_ಯೋಗಿ_ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ_ದೇವಾಲಯದ_ಗರ್ಭಗುಡಿಯ_ಒಳಭಾಗ_ಮತ್ತು_ದೇವರ_ವಿಗ್ರಹಗಳು.png|thumb|Shree yogi dyavappathatha temple garbha gudi]] ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ನಿಧನದ ನಂತರ, ಅವರ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಎರಡು ಹುತ್ತಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ಯಕ್ಕದ ಗಿಡಗಳ ನಡುವಿನ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಆ ಸಮಾಧಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯರು ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಗೋವುಗಳಿಗೆ ಉಂಟಾಗುವ ಕಾಯಿಲೆ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟಗಳು ನಿವಾರಣೆಯಾಗಲೆಂದು ಭಕ್ತರು ಸಮಾಧಿಗೆ ಬಂದು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಪರಂಪರೆ ಬೆಳೆಯಿತು. ಹೀಗೆ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಸಮಾಧಿ ಕ್ರಮೇಣ ಭಕ್ತರ ಆರಾಧನಾ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. ಕಾಲ ಕಳೆದಂತೆ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಭಕ್ತರು ಮತ್ತು ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಸಮಾಧಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳತೊಡಗಿದರು. ಶಿಡ್ಲಘಟ್ಟದ ಶ್ರೀ ದೊಡ್ಡ ಓಬಳಪ್ಪ ಅವರು ಸಮಾಧಿಯ ಮೇಲೆ ಸಣ್ಣ ಕಲ್ಲಿನ ದೇವಾಲಯ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಅಗತ್ಯ ಸಹಕಾರವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಭಕ್ತರ ಸಹಕಾರದಿಂದ ಆ ಸ್ಥಳದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಸಮಾಧಿಗೆ ಬಂದು ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುವವರ ಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಕ್ರಮೇಣ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. 28 ಮೇ 1959ರಂದು, ಕೋಟಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದ ಪಟೇಲ್ ಚಿಕ್ಕವೀರಪ್ಪ ಮತ್ತು ಪಟೇಲ್ ಗುಂಡಪ್ಪ ಅವರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿಯ ಮೇಲೆ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ, ರಾಧೆ, ರುಕ್ಮಿಣಿ ಹಾಗೂ ಎತ್ತಿನ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಆರಾಧನಾ ಸ್ಥಳವು ಕ್ರಮೇಣ ದೇವಾಲಯದ ರೂಪ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.ಆ ಬಳಿಕ ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸುವ ಭಕ್ತರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಾ, ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರನ್ನು ಆರಾಧಿಸುವ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿ ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಗೆ ಬಂತು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜಾನುವಾರುಗಳ ಕಷ್ಟನಿವಾರಣೆಗಾಗಿ ಭಕ್ತರು ಇಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಗೋಸೇವೆ ಮತ್ತು ಪಶು ಕಷ್ಟನಿವಾರಣೆಯ ಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೆ ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿ ಕ್ರಮೇಣ ನಿಕಟವಾಗಿ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿತು. ಹೀಗೆ, ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಸಮಾಧಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಆರಾಧನಾ ಪರಂಪರೆ, ಭಕ್ತರ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರದಿಂದ ಕ್ರಮೇಣ ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿಯ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿತು. == ಆರಾಧನಾ ಮಹೋತ್ಸವ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಚರಣೆಗಳು == ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಶ್ರೀರಾಮನವಮಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಐದು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಆರಾಧನಾ ಮಹೋತ್ಸವ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಗ್ರಾಮಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರು ಆಗಮಿಸಿ, ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಸಮಾಧಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ತಮ್ಮ ಹರಕೆಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಗ್ರಾಮಗಳ ಜನರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಎತ್ತಿನಗಾಡಿ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪಾನಕ, ಮಜ್ಜಿಗೆ ಮತ್ತು ಹೆಸರುಬೇಳೆಗಳನ್ನು ತಂದು ಭಕ್ತರಿಗೆ ವಿತರಿಸುತ್ತಾರೆ. ದೇವಾಲಯದ ವತಿಯಿಂದ ಅನ್ನದಾಸೋಹವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ತಯಾರಿಸುವ ರಾಗಿ ಮುದ್ದೆ ಮತ್ತು ಕಾಳಿನ ಸಾರು ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿಯ ಜಾತ್ರೆಯ ವಿಶೇಷತೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಐದು ದಿನಗಳ ಮಹೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಲು ಉಟ್ಟು, ಕಾಯಿ ಉಟ್ಟು ಮತ್ತು ದನಗಳ ಜಾತ್ರೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದ್ದು, ಇವು ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ. === ಹಾಲು ಉಟ್ಟು === ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿಯ ಜಾತ್ರೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರು ಹಾಲಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮಡಕೆಗಳನ್ನು ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿಯ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿ ಹರಕೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಒಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಗೋರಮಲ್ಲಹಳ್ಳಿಯ ನಾಯಕ ಸಮುದಾಯದ ಸುಬ್ಬರಾಯಪ್ಪ ಅವರು ಆ ಮಡಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಡೆಯುವ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಹಾಲು ದೊರೆಯಲಿ ಹಾಗೂ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಒಳಿತಾಗಲಿ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಈ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ==== ಕಾಯಿ ಉಟ್ಟು ==== ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿಯ ಜಾತ್ರೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ '''ಕಾಯಿ ಉಟ್ಟು''' ಎಂಬ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಚರಣೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಉಟ್ಟು ಕಂಬದ ಮೇಲ್ಭಾಗಕ್ಕೆ ಒಂದು ಚಕ್ರವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಆ ಚಕ್ರಕ್ಕೆ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಂಬದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೊಸಕದಿರೇನಹಳ್ಳಿಯ ಗೊಲ್ಲ ಸಮುದಾಯದವರು ಚಕ್ರವನ್ನು ತಿರುಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಜ್ಜಕದಿರೇನಹಳ್ಳಿಯ ಸಿದ್ದಪ್ಪನವರ ಪುತ್ರರಾದ ಗೊಲ್ಲ ಸಮುದಾಯದವರು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಿರುವ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಹೊಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಆಚರಣೆಯು ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿಯ ಜಾತ್ರೆಯೊಂದಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಂಪರೆಯಾಗಿದೆ. ===== ದನಗಳ ಜಾತ್ರೆ ===== [[ಚಿತ್ರ:Dangala_jathra_document.jpg|thumb|This is the Official documentation of the start of Danagala jathre at Shree Yogi Dyavappaththa tapovana during Dyavappana Jathre documented in Shree Yogi dyavappathatha Jeevana Charithre]] ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿಯ ಆರಾಧನಾ ಮಹೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ '''ಶ್ರೀ ಯೋಗಿ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ತಪೋವನದಲ್ಲಿ''' ದನಗಳ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು ಗೋವುಗಳ ಮೇಲಿಟ್ಟಿದ್ದ ವಿಶೇಷ ಕಾಳಜಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಪಶು ಕಷ್ಟನಿವಾರಣೆಯ ಸೇವೆಯ ನೆನಪಿನೊಂದಿಗೆ ಈ ಜಾತ್ರೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವವಿದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ರೈತರು ಮತ್ತು ಜಾನುವಾರು ಸಾಕಾಣಿಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ದನ-ಕರುಗಳನ್ನು ಕರೆತಂದು ಖರೀದಿ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಜಾತ್ರೆಗೆ ಆಗಮಿಸುವ ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ದೇವಾಲಯದ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯ ವತಿಯಿಂದ ನೀರು ಮತ್ತು ಮೇವಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಹಾಗೂ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ಎತ್ತುಗಳ ಜೋಡಿಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಮನ್ನಣೆ ನೀಡಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಎತ್ತುಗಳ ಜೋಡಿಗೆ ಬಹುಮಾನ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜಾನುವಾರು ಸಾಕಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಉತ್ತಮ ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಸಾಕುವ ರೈತರನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಈ ದನಗಳ ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿಕಾರ್ ತಳಿಯ ಎತ್ತುಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿವೆ. ಜಾನುವಾರುಗಳ ಖರೀದಿ–ಮಾರಾಟದ ಜೊತೆಗೆ ರೈತರು ಮತ್ತು ಜಾನುವಾರು ಸಾಕಾಣಿಕೆದಾರರ ಸಮಾಗಮಕ್ಕೂ ಈ ಜಾತ್ರೆ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿಯ ಆರಾಧನಾ ಮಹೋತ್ಸವದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಂಪರೆಯಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. == ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಉಪದೇಶ == ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಉಪದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಹಿಂಸೆ, ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಕರುಣೆ, ಗೋಸೇವೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದ್ದವು. ಮೂಕಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸಿ, ಅವುಗಳ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಶ್ರಮಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಅವರು ಜನರಿಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಗೋವುಗಳಿಗೆ ನೀರು ದೊರೆಯುವಂತೆ ಗೋಕುಂಟೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು, ಮರಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು ಹಾಗೂ ನೀರನ್ನು ವ್ಯರ್ಥ ಮಾಡದಿರುವುದು ಅವರ ಉಪದೇಶಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಯಾರಾದರೂ ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ ಕೈ ತೊಳೆಯುವುದನ್ನು ಕಂಡರೆ, ಆ ನೀರು ಗಿಡಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗವಾಗುವಂತೆ ಗಿಡದ ಬಳಿ ಕೈ ತೊಳೆಯುವಂತೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ತಮ್ಮ ಪಶುಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಕಲಿಸಬೇಕೆಂದು ಕೇಳಿದಾಗ, ಈ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಅರಿಯುವವರು ಲೌಕಿಕ ಜೀವನವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಮೂಕಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸೇವೆಗೆ ತಮ್ಮನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಅವರು ತಿಳಿಸಿದರು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದವರು ಲೌಕಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವವರು ಅವರಲ್ಲಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ನಂತರವೂ ಜಾನುವಾರುಗಳ ಕಷ್ಟನಿವಾರಣೆ ಮುಂದುವರಿಯಬೇಕು ಎಂಬ ಆಶಯದಿಂದ, ತಮ್ಮ ಸಮಾಧಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ತಮ್ಮ ಜಾನುವಾರುಗಳ ಕಷ್ಟವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವಂತೆ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಭಕ್ತರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದರು. == '''ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಸೇವಾ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೊಡುಗೆಗಳು''' == ಗೋವುಗಳ ಮೇಲಿನ ಅಪಾರ ಕಾಳಜಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು ಕೋಟಹಳ್ಳಿ ಹಾಗೂ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಗೋಕುಂಟೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ನೀರಿನ ಸೌಲಭ್ಯ ಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದರು. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಮರಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟು ಬೆಳೆಸುವುದು, ನೀರಿನ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಗೋವುಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ವಿವಿಧ ಸೇವಾ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಸೇವೆಯ ಮೂಲಕ ಗೋಸೇವೆ, ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡಿದ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಂಡ ಹಲವು ಕಾರ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಸ್ಮರಣೀಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. === ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ದೇವಾಲಯದ ಸ್ಥಾಪನೆ === ಅಜ್ಜಕದಿರೇನಹಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಗೋರಮಲ್ಲಹಳ್ಳಿ ಸಮೀಪದ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರಿಗೆ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಪರಮಾತ್ಮನ ದರ್ಶನವಾಯಿತು ಎಂಬುದು ಅವರ ಜೀವನಕಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪ್ರಸಂಗವಾಗಿದೆ. ಆ ದಿವ್ಯಾನುಭವದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ, ದರ್ಶನವಾದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ, ಸಣ್ಣ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಆರಾಧನೆ ಆರಂಭಿಸಿದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಅಶ್ವತ್ಥಕಟ್ಟೆಯನ್ನೂ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಈ ಸ್ಥಳವು ಸ್ಥಳೀಯರ ಭಕ್ತಿಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗೋವುಗಳ ಕ್ಷೇಮಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಶ್ರೀರಾಮನವಮಿ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ದ್ಯಾವಪ್ಪನ ಜಾತ್ರೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಇಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಆಚರಣೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಗ್ರಾಮಗಳ ಭಕ್ತರು ಆಗಮಿಸಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ಆರೋಗ್ಯ, ಕ್ಷೇಮ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ದೊರೆಯಲೆಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಗೋಸೇವೆಯ ಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೆ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಇಂದಿಗೂ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. ==== ಕೃಷ್ಣನ ಕುಂಟೆ ==== ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ದರ್ಶನವಾದ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ದೇವಾಲಯದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು ಒಂದು ಗೋಕುಂಟೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಗೋವುಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ನೀರಿನ ಸೌಲಭ್ಯ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ಕುಂಟೆಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ '''“ಕೃಷ್ಣನ ಕುಂಟೆ”''' ಎಂಬ ಹೆಸರು ರೂಢಿಯಾಯಿತು.ಕುಂಟೆ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ ಮಕ್ಕಳ ಸಹಾಯವನ್ನೂ ಅವರು ಪಡೆದರು. ಮಕ್ಕಳಿಗೆ '''ಕ'''ಲ್ಲುಸಕ್ಕರೆ ನೀಡಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಾ, ಅವರ ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಕುಂಟೆಯನ್ನು ತೋಡಿಸಿದರು ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗೋವುಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಂದ ದೊರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಹಣವನ್ನು ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಬಳಸದೆ, ಇಂತಹ ಗೋಸೇವೆ ಮತ್ತು ಜನೋಪಯೋಗಿ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ವಿನಿಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೃಷ್ಣನ ಕುಂಟೆ ಇಂದಿಗೂ ಆ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೇಸಿಗೆಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಗೋವುಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ನೀರಿನ ಆಶ್ರಯವಾಗಿರುವುದು ಈ ಕುಂಟೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು ಗೋವುಗಳಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ನೀರಿನ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಕುರುಹಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನೀರಿನ ಮೂಲಗಳು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೂ ಉಳಿಯಬೇಕಾದರೆ ಕುಂಟೆಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದ ರಕ್ಷಣೆ ಹಾಗೂ ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಹೂಳು ತೆಗೆಯುವ (ಸಿಲ್ಟ್ ರಿಮೂವಲ್) ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. === ತಾತನ ಕುಂಟೆ === ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿಯ ಸಮಾಧಿ ಮಂದಿರದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ '''ತಾತನ ಕುಂಟೆ''' ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಗೋಸೇವೆ ಮತ್ತು ಜನೋಪಯೋಗಿ ಕಾರ್ಯಗಳ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕುರುಹಾಗಿದೆ. ಗೋವುಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸುವ ಜನರಿಗೆ ನೀರಿನ ಸೌಲಭ್ಯ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರೇ ಈ ಕುಂಟೆಯನ್ನು ತೋಡಿಸಿದರು ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕುಂಟೆ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದನಗಳನ್ನು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ ಹುಡುಗರ ಸಹಾಯವನ್ನು ಅವರು ಪಡೆದರು. ಅವರಿಗೆ ಕೆಲಸದ ಪ್ರತಿಫಲವಾಗಿ ನಯಾ ಪೈಸೆ ಹಣ ಹಾಗೂ ಕಲ್ಲುಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾ, ಅವರ ಸಹಕಾರದಿಂದ ಕುಂಟೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು . ಗೋವುಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಂದ ದೊರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಹಣವನ್ನು ಇಂತಹ ಜನೋಪಯೋಗಿ ಮತ್ತು ಗೋಸೇವೆಯ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ತಾತನ ಕುಂಟೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಕಲ್ಯಾಣಿಯಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಶುದ್ಧ ನೀರನ್ನು ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿಗೆ ಆಗಮಿಸುವ ಭಕ್ತರು ಪೂಜೆಗೆ ಮುನ್ನ ಕೈಕಾಲು ತೊಳೆಯಲು ಮತ್ತು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ನೀರಿನ ಮೂಲವು ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿಯ ಆರಾಧನಾ ಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೂ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗೋವುಗಳಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ನೀರಿನ ಮೂಲವು ಇಂದಿಗೂ ಸ್ಥಳದೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇಂತಹ ಪಾರಂಪರಿಕ ನೀರಿನ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೂ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕುಂಟೆ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣಿಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ನೀರಿನ ಸ್ವಚ್ಛತೆ ಹಾಗೂ ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಹೂಳು ತೆಗೆಯುವ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ===== ಶ್ರೀ ಯೋಗಿ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ತಪೋವನ ===== ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿಯ ಸಮೀಪ, ನಂದಿಗೆರೆಕೆರೆಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ನೀರಿನ ಹರಿವಿನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಶ್ರೀ ಯೋಗಿ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ತಪೋವನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಮರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ಕಾಳಜಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಲದ ಮರ, ಮಾವಿನ ಮರ, ಹೊಂಗೆಮರ, ಮುದುಗಮರ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಸ್ಥಳೀಯ ಜಾತಿಯ ಮರಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟು ಬೆಳೆಸಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಶತಮಾನಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಮರಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದು, ಅವರ ಪ್ರಕೃತಿಪ್ರೇಮ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಕಾಳಜಿಗೆ ಜೀವಂತ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಾಗಿ ನಿಂತಿವೆ. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ವಿವಿಧ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದ ಅನೇಕ ದೊಡ್ಡ ಮಾವಿನ ಮತ್ತು ಆಲದ ಮರಗಳು ಕಡಿದುಹೋಗಿವೆ. ಕಟ್ಟಿಗೆ ಹಾಗೂ ಉರುವಲುಗಾಗಿ, ಮದುವೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಮಾರಂಭಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಇಟ್ಟಿಗೆಗೂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಸುಡಲು ಮರಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಸುಮಾರು ಎಂಟು ದೊಡ್ಡ ಆಲದ ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಹೊಂಗೆಮರಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಳೆಯ ಮರಗಳ ಅವಶೇಷಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಈ ತಪೋವನವು ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಗೋಸೇವೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಪ್ರೇಮದ ಸ್ಮರಣೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ದನಗಳ ಜಾತ್ರೆಯೊಂದಿಗೂ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಇಲ್ಲಿ ದನಗಳ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಗ್ರಾಮಗಳಿಂದ ಜನರು ಮತ್ತು ಜಾನುವಾರುಗಳು ಆಗಮಿಸುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಧಾರ್ಮಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಮರಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಕುರಿತು ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಕೆಲವು ಭೂಮಾಲೀಕರು ಹಾಗೂ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಕೆಲವರಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಭೂಮಿಯ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಮರಗಳ ಕಡಿತದ ಕುರಿತು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಆಕ್ಷೇಪಗಳು ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿವೆ. ಇಂತಹ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಸ್ವಾಮ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಸಂಬಂಧಿತ ಸರ್ಕಾರಿ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಈ ತಪೋವನದ ಉಳಿದ ಮರಗಳು ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಸರವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದು ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸಂಬಂಧಿತ ಸರ್ಕಾರಿ ಇಲಾಖೆಗಳು ಸ್ಥಳದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ ತಪೋವನದ ಭೂಮಿ ಮರಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿ, ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೂ ಉಳಿಸುವ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ. == '''ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿಯ ಧರ್ಮದರ್ಶಿಗಳು''' == ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿಯ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಹಲವು ಭಕ್ತರು, ದಾನಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಗ್ರಾಮಗಳ ಜನರು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ದೇವಾಲಯದ ನಿರ್ಮಾಣ, ಪೂಜಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ಅನ್ನದಾಸೋಹ, ನೀರಿನ ಸೌಲಭ್ಯ ಹಾಗೂ ಜಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳ ನಿರಂತರತೆಗೆ ಅನೇಕರು ಸಹಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ದಾನಿಗಳು, ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಭಕ್ತರು, ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಹಾಗೂ ದನಗಳ ಮಾಲೀಕರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಸಹಕಾರದಿಂದ ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ವಾರ್ಷಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿವೆ. === ಶ್ರೀ ದೊಡ್ಡ ಓಬಳಪ್ಪ === ಶ್ರೀ ದೊಡ್ಡ ಓಬಳಪ್ಪನವರು ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಆಪ್ತ ಭಕ್ತರು ಮತ್ತು ಅನುಯಾಯಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರಾಗಿದ್ದರು. ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳನ್ನು ಶಿಡ್ಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಓಬಳಪ್ಪನವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದರು. ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ನಿಧನದ ನಂತರ ಅವರ ಸಮಾಧಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಆರಾಧನಾ ಸ್ಥಳವು ಬೆಳೆಯಲು ಆರಂಭವಾದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ದೊಡ್ಡ ಓಬಳಪ್ಪನವರು ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು. ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಗುಡಿ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ದೇವಾಲಯದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಸಹಕಾರ ನೀಡಿದರು. ನಂತರವೂ ದೇವಾಲಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ತಮ್ಮಿಂದಾದ ನೆರವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧದ ನೆನಪಾಗಿ, ದೊಡ್ಡ ಓಬಳಪ್ಪನವರು ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿಯ ಅಂತ್ಯಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ಸಹ ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿಯೇ ನೆರವೇರಿಸಲಾಯಿತು. ==== ಪಟೇಲ್ ಚಿಕ್ಕವೀರಪ್ಪ ==== ಪಟೇಲ್ ಚಿಕ್ಕವೀರಪ್ಪನವರು '''ಕೋಟಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದ ಗೌಡರಾಗಿದ್ದು''', ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ವಂಶಿಕರೂ ಹಾಗೂ ಅನುಯಾಯಿಗಳೂ ಆಗಿದ್ದರು. ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರು. 28 ಮೇ 1959ರಂದು ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಸಮಾಧಿಯ ಮೇಲೆ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ, ರಾಧೆ, ರುಕ್ಮಿಣಿ ಮತ್ತು ಗೋವಿನ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿಯ ಸ್ಥಳಪುರಾಣವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಶಿಲಾಶಾಸನವನ್ನು ಮಾಡಿಸಿದರು. ಪಟೇಲ್ ಚಿಕ್ಕವೀರಪ್ಪನವರು ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿ, ವಾರ್ಷಿಕ ಜಾತ್ರೆ, ದನಗಳ ಜಾತ್ರೆ ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಡೆಯಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಿದರು; ಅಲ್ಲದೆ, ಶಿಡ್ಲಘಟ್ಟದ ಲೇಖಕ ಶ್ರೀ ಬಿ.ವಿ. ನಂಜುಂಡಾಚಾರ್ಯರ ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ '''“ಶ್ರೀ ಯೋಗಿ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ”''' ಕೃತಿಯನ್ನು ಬರೆಯಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು. ===== ಮಲ್ಲಹಳ್ಳಿ ಕರಗದವರ ಬೈರಮ್ಮ ===== ಮಲ್ಲಹಳ್ಳಿಯ ಕರಗದವರ ಬೈರಮ್ಮನವರು ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಭಕ್ತೆಯಾಗಿದ್ದು, ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ದೇವಾಲಯದ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಭೋಜನಾಲಯದ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ಅವರು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಭೋಜನಾಲಯದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸುವ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಅನ್ನದಾಸೋಹ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ದೇವಾಲಯದ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಾವಿ ತೋಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೂ ಅವರು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರು. ದೇವಾಲಯದ ಪೂಜೆ, ಅನ್ನದಾಸೋಹ ಮತ್ತು ಭಕ್ತರ ಬಳಕೆಗೆ ನೀರಿನ ಸೌಲಭ್ಯ ಕಲ್ಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಈ ಬಾವಿಯು ನೆರವಾಗಿದೆ. == '''ಉಲ್ಲೇಖ:''' == # ಬಿ. ವಿ. ನಂಜುಂಡಾಚಾರ್ಯ, ''ಶ್ರೀ ಯೋಗಿ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ'', ಶಿಡ್ಲಘಟ್ಟ, 1961. # ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು # ಸ್ಥಳೀಯ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿ ಜಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ದನಗಳ ಜಾತ್ರೆಯ ವರದಿಗಳು. # ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಂಪರೆ, ಮೌಖಿಕ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ದಾಖಲೆಗಳು. cv913vp8qa5qsfx67e6s8dde44hnd2v 1431512 1431510 2026-10-07T06:19:18Z A826 72368 1431512 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಶ್ರೀ ಯೋಗಿ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು | image = ಶ್ರೀ_ಯೋಗಿ_ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು.png | caption = ಶ್ರೀ ಯೋಗಿ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು | birth_place = [[ಕೋಟಹಳ್ಳಿ]], [[ಶಿಡ್ಲಘಟ್ಟ]] ತಾಲೂಕು, [[ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]] | citizenship = [[ಭಾರತ]] | known_for = ಪಶು ಕಷ್ಟ ನಿವಾರಣ ಯೋಗಿ, ಗೋಸೇವೆ }} '''ಶ್ರೀ ಯೋಗಿ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು''' (Shree Yogi Dyavappathatha) [[ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ [[ಶಿಡ್ಲಘಟ್ಟ]] ತಾಲೂಕಿನ [[ಕೋಟಹಳ್ಳಿ]] ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿ.<ref name="vk2015">{{cite news |title=ದ್ಯಾವಪ್ಪ ತಾತನವರ ಆರಾಧನಾ ಮಹೋತ್ಸವ |url=https://vijaykarnataka.com/news/chikkaballapura/-/articleshow/46805272.cms |work=Vijaya Karnataka |date=2015-04-03 |access-date=2026-10-07}}</ref> ಅವರು ಗೋವುಗಳ ಆರೈಕೆ ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜ್ಞಾನ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಗೋವುಗಳ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಅವರು “'''ಪಶು ಕಷ್ಟ ನಿವಾರಣ ಯೋಗಿ'''” ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="vd2025">{{cite news |title=ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಗಳೊಂದಿಗೆ ದ್ಯಾವಪ್ಪ ತಾತನ ಜಾತ್ರಾ ಉತ್ಸವ |url=https://www.vijayadarpana.com/News.ID/8505 |work=Vijaya Darpana |date=2025-04-07 |access-date=2026-10-07}}</ref> ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು ತಮ್ಮಲ್ಲಿದ್ದ ಪಶು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೊಳಗಾದ ಗೋವುಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಗೋವುಗಳ ಸೇವೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಬಡವರು ಮತ್ತು ಅಸಹಾಯಕರ ನೆರವಿಗೂ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು ಮುಂದಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೋಟಹಳ್ಳಿಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಕಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗೋವುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ನೀರಿನ ಸೌಲಭ್ಯ ದೊರಕುವಂತೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಗೋಕುಂಟೆಗಳು ಹಾಗೂ ನೀರಿನ ಸೆಲೆಗಳು ಅವರ ಸೇವಾ ಕಾರ್ಯಗಳ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿವೆ. ಅವರ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಾಲ್ಯ, ಗುರುದರ್ಶನ, ಉಪದೇಶ ಹಾಗೂ ಗೋವುಗಳ ಕಷ್ಟನಿವಾರಣೆಯ ಕುರಿತಾದ ವಿವರಗಳು ''[[ಶ್ರೀ ಯೋಗಿ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ]]''ಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು ನಿಧನರಾದ ನಂತರ ಅವರ ಕೋರಿಕೆಯಂತೆ ಸಕಲ ವಿಧಿ ವಿಧಾನಗಳಂತೆ ಅಂತ್ಯ ಸಂಸ್ಕಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅವರ ಸಮಾಧಿಯ ಮೇಲೆಯೇ ದೇವಾಲಯ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿದ್ದು, ಇಂದು ಆ ಸ್ಥಳ '''ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ದ್ಯಾವಪ್ಪನ ಗುಡಿ''' ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇಂದಿಗೂ ಜನರು ಸಮಾಧಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಷ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ನಿವಾರಣೆಯಾಗಲೆಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="ns2025">{{cite news |title=ಯೋಗಿ ದ್ಯಾವಪ್ಪ ತಾತನವರ ಆರಾಧನಾ ಮಹೋತ್ಸವ |url=https://www.sidlaghatta.com/news/sidlaghatta-yogi-dyavappa-tata-utlu-aradhane/ |work=Namma Shidlaghatta |date=2025-04-06 |access-date=2026-10-07}}</ref> ವಾರ್ಷಿಕ ಆರಾಧನಾ ಮಹೋತ್ಸವ ಮತ್ತು ದನಗಳ ಜಾತ್ರೆಯಂತಹ ಆಚರಣೆಗಳ ಮೂಲಕವೂ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಸ್ಮರಣೆ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ಅವರ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಬೆಳೆದ [[ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿ]] ಇಂದು ಅವರ ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. == ಜನನ, ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಜೀವನ == '''ಶ್ರೀ ಯೋಗಿ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು''' ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶಿಡ್ಲಘಟ್ಟ ತಾಲೂಕಿನ '''ಕೋಟಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದ''', [[ವಕ್ಕಲಿಗ]] ಸಮುದಾಯದ ಅವಿಭಕ್ತ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ '''ಶ್ರೀಮತಿ ಬೈಯಮ್ಮ''' '''ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ನಂಜಪ್ಪ''' ದಂಪತಿಯ ದ್ವಿತೀಯ ಪುತ್ರರಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಕುಟುಂಬದ ಎರಡನೇ ಮಗುವಾಗಿದ್ದರು. ಸುಮಾರು ಅರವತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸದಸ್ಯರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಕುಟುಂಬದ ಮುಖ್ಯ ಜೀವನಾಧಾರ ಕೃಷಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅದರೊಂದಿಗೆ ಜಾನುವಾರು ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಮತ್ತು ಆರೈಕೆಯೂ ಜೀವನದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು ಇಂತಹ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿಯೇ ಬೆಳೆದರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರಿಗೆ '''ಗೋವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷವಾದ ಒಲವು ಮತ್ತು ಕಾಳಜಿ''' ಬೆಳೆದಿತ್ತು. ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಅವರನ್ನು [[ಗುರುಕುಲ]]ಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತಾದರೂ, ಅಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮನೆಯ ಜಾನುವಾರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಇರುವುದರಲ್ಲಿಯೇ ಅವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸಕ್ತಿ ಇತ್ತು. ಕುಟುಂಬದವರು ಗೋವುಗಳನ್ನು ಮೇಯಿಸಲು ಕಾಡಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವಾಗ ಅವರೂ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಗೋವುಗಳನ್ನು ಮೇಯಿಸುವುದು, ಅವುಗಳ ಆರೈಕೆ ಮಾಡುವುದು, ಅವುಗಳನ್ನು ತೊಳೆಯುವುದು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಕಷ್ಟ-ಸುಖಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದು ಅವರ ಬಾಲ್ಯದ ಬದುಕಿನ ಸಹಜ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಬಿಡುವಿನ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕುಟುಂಬದವರಿಗೆ ನೆರವಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೀಗೆ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಜಾನುವಾರುಗಳ ಆರೈಕೆಯ ನಡುವೆ ಕಳೆದ ಬಾಲ್ಯವು ಅವರ ಮುಂದಿನ ಜೀವನದ ದಿಕ್ಕನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ರೂಪಿಸಿತು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು '''ವೆಂಕಟಮ್ಮನವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು'''. ಅವರಿಗೆ '''ದ್ಯಾವಮ್ಮ''' ಎಂಬ ಒಬ್ಬ ಮಗಳು ಜನಿಸಿದರು. ಕುಟುಂಬ ಜೀವನವು ತನ್ನ ಸಹಜ ಗತಿಯಲ್ಲೇ ಸಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಮಗಳೂ ಬೆಳೆದು ವಿವಾಹವಾದಳು. ಆದರೆ ಈ ನಡುವೆ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆಯೊಂದು ಸಂಭವಿಸಿತು. ಬಹುಕಾಲದಿಂದ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದ ಅವರ ದೊಡ್ಡ ಅವಿಭಕ್ತ ಕುಟುಂಬವು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ವಿಭಜನೆಯಾಯಿತು. ಕುಟುಂಬದ ಆಸ್ತಿಪಾಸ್ತಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಜಾನುವಾರುಗಳೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪಾಲುಗಳಾಗಿ ಹಂಚಲ್ಪಟ್ಟವು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ತಮ್ಮ ಕಾಳಜಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದ ಗೋವುಗಳು ಹೀಗೆ ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡುವುದನ್ನು ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡರು. ಗೋವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವರಿಗಿದ್ದ ನಂಟು ಕೇವಲ ಸಾಕಾಣಿಕೆಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ; ಅವುಗಳ ಕಷ್ಟ-ಸುಖಗಳೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಬದುಕನ್ನೇ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಅವರು, ಈ ವಿಭಜನೆಯಿಂದ ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ನೋವಿಗೊಳಗಾದರು. ಈ ಘಟನೆ ಅವರ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಹೊಸ ತಿರುವು ನೀಡಿತು. ಕುಟುಂಬದ ಬದುಕಿನಿಂದ ದೂರವಾಗಿ, ಗೋವುಗಳ ಕಷ್ಟವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದನ್ನೇ ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಕಾರ್ಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅವರು ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ, ಊರಿಂದ ಊರಿಗೆ ತೆರಳತೊಡಗಿದರು. ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೊಳಗಾದ ಮತ್ತು ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದ ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮಲ್ಲಿದ್ದ ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲು ಮುಂದಾದರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಮನೆಯ ಗೋವುಗಳ ಆರೈಕೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಅನುಭವವೇ ಮುಂದೆ ಅನೇಕ ಜಾನುವಾರುಗಳ ಕಷ್ಟನಿವಾರಣೆಯ ಸೇವೆಯಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಹೀಗೆ ಕೋಟಹಳ್ಳಿಯ ಅವಿಭಕ್ತ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜಾನುವಾರುಗಳ ನಡುವೆ ಬೆಳೆದ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಜೀವನವು ಕ್ರಮೇಣ ಗೋಸೇವೆ ಮತ್ತು ಪಶು ಕಷ್ಟನಿವಾರಣೆಯ ಬದುಕಿನತ್ತ ತಿರುಗಿತು. == ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳು == === ತಿರುಪತಿ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ === ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ '''ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ದಯಾಭಾವ''' ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದ್ದವು. ತಮ್ಮ ಮನೆಯ ಗೋವುಗಳ ಹಾಲಿನ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಕರುಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಿಟ್ಟು, ಹಾಲು ಸಿಗದ ಬಡ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಶಿಶುಗಳಿಗೂ ಹಾಲು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ದೊಡ್ಡ ಅವಿಭಕ್ತ ಕುಟುಂಬದ ಕೆಲವರು ಇದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಅವರನ್ನು ಗದರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದರಿಂದ ಮನನೊಂದ ಅವರು '''[[ತಿರುಪತಿ]]ಗೆ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ''' ಕೈಗೊಂಡು, [[ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ|ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಯ]] ದರ್ಶನ ಪಡೆದರು. ಅವರು ತಿರುಪತಿಗೆ ತೆರಳಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಅವರ ಆರೈಕೆಯ ಗೋವುಗಳು ಮೇವು ಮತ್ತು ನೀರನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸದೆ ಅಸ್ವಸ್ಥಗೊಂಡವು. ಅವುಗಳಿಂದ ಹಾಲು ಕರೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಾಗ ಹಾಲಿನೊಂದಿಗೆ ರಕ್ತವೂ ಬರುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಿಂದಿರುಗಿದ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು ನೇರವಾಗಿ ದನದ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಗೆ ತೆರಳಿ ಗೋವುಗಳಿಗೆ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ನೀರು ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಮನೆಯವರು ಬಡ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹಾಲು ನೀಡುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸದೆ, ಅವರ ಸೇವೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದರು ಎಂದು ಈ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ==== ಪಶು ಕಷ್ಟ ನಿವಾರಣೆಯ ಸೇವೆ ==== ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಗೋವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಗೋವುಗಳನ್ನು ಮೇಯಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ '''[[ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ]] ಪರಮಾತ್ಮನ ದರ್ಶನವಾಯಿತು'''. ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಅವರಿಗೆ ಗೋವುಗಳ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದನು ಎಂಬುದು ಅವರ ಜೀವನಕಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪ್ರಸಂಗವಾಗಿದೆ. ಆ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಗುರುಪ್ರಸಾದವೆಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು, ಗುರುೋಪದೇಶದ ಬಳಿಕ ಲೌಕಿಕ ಜೀವನದಿಂದ ವಿಮುಖರಾಗಿ, ಗೋವುಗಳ ಕಲ್ಯಾಣ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಕಷ್ಟನಿವಾರಣೆಯನ್ನೇ ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಉದ್ದೇಶವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಜೀವನವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ನಂತರ ತಮಗೆ ದೊರೆತ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೊಳಗಾದ ಗೋವುಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡತೊಡಗಿದರು. ಕ್ರಮೇಣ ಅವರ ಪಶುಸೇವೆಯು ಹಳ್ಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಊರಿಂದ ಊರಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಗೋವುಗಳ ಕಷ್ಟವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಈ ಸೇವೆಯಿಂದ ಅವರು “'''ಪಶು ಕಷ್ಟ ನಿವಾರಣ ಯೋಗಿ'''” ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು.<ref name="vd2025" /> ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ದರ್ಶನವಾದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವರು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ, ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಆರಾಧನಾ ಸ್ಥಳವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು ಎಂಬ ಪರಂಪರೆಯೂ ಇದೆ. ===== ಮೈಸೂರು ಅರಮನೆಯ ಗೋಶಾಲೆಗೆ ಭೇಟಿ ===== ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಪಶುಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಜ್ಞಾನವು ದೂರದೂರಿಗೂ ಹರಡಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, [[ಮೈಸೂರು ಅರಮನೆ]]ಯ ಗೋಶಾಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಅನಾರೋಗ್ಯಪೀಡಿತ ಗೋವುಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲು ಅವರನ್ನು ಕರೆಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅರಮನೆಯ ಗೋಶಾಲೆಗೆ ತೆರಳಿದ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು ಅಲ್ಲಿ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಗೋವುಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಿದರು. ಅವರ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಂದ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಗೋವುಗಳು ಗುಣಮುಖವಾದವು. ಆದರೆ ಎರಡು ಗೋವುಗಳು ಮಾತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸಲಿಲ್ಲ. ತಮ್ಮಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ ಬಳಿಕ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು ತಮ್ಮ ಊರಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಬಯಸಿದರು. ಆದರೆ ರಾಜರು, “ಈ ಎರಡು ಗೋವುಗಳು ಗುಣಮುಖವಾಗುವವರೆಗೆ ನೀವು ಇಲ್ಲಿಂದ ತೆರಳಬಾರದು” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಅದಕ್ಕೆ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು, “ಸ್ವಾಮೀ, ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ಗೋವುಗಳನ್ನು ನಾನು ಗುಣಪಡಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಈ ಎರಡು ಗೋವುಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ನನ್ನಿಂದ ಏನೂ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳ ಹೊಟ್ಟೆಯೊಳಗೆ ಯಾವುದೋ ಲೋಹದ ತುಂಡು (ಸೂಜಿ) ಇರುವುದರಿಂದ ಅವು ಗುಣಮುಖವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅವು ಸಾಯುತ್ತವೆ” ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು. ಆದರೂ ರಾಜರು, ಅವುಗಳ ಅಂತಿಮ ಸ್ಥಿತಿಯವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇರಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಿದರು. ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಬಳಿಕ ಆ ಎರಡು ಗೋವುಗಳೂ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದವು. ಅವುಗಳ ಮರಣೋತ್ತರ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿದಾಗ, ಅವುಗಳ ಹೊಟ್ಟೆಯೊಳಗೆ ಲೋಹದ ಸೂಜಿಯಂತಹ ವಸ್ತುಗಳು ಇದ್ದವು ಎಂಬುದು ಪತ್ತೆಯಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು ಮೊದಲೇ ತಿಳಿಸಿದ್ದ ಸಂಗತಿ ಸರಿಯಾಗಿರುವುದು ಅರಮನೆಯವರಿಗೆ ತಿಳಿಯಿತು. ನಂತರ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು ತಮ್ಮ ಊರಿಗೆ ತೆರಳಲು ಅನುಮತಿ ಕೇಳಿದರು. ಅವರ ಪಶುಚಿಕಿತ್ಸಾ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮೆಚ್ಚಿದ ರಾಜರು ಅವರಿಗೆ ಗೌರವ ಸೂಚಿಸಿ ಹಣದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಒಂದು ಬಟ್ಟಲು ನೀಡಲು ಮುಂದಾದರು. ಆದರೆ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸದೆ, ತಾವು ಎಂದಿಗೂ ನಾಲ್ಕು ನಯಾ ಪೈಸೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಭಾವನೆ ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಕೊನೆಗೆ ಅವರು ನಾಲ್ಕು ನಯಾ ಪೈಸೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಈ ಸರಳತೆ ಮತ್ತು ಸೇವಾಭಾವದಿಂದ ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡ ರಾಜರು ಅವರಿಗೆ ಇನಾಂ ಆಗಿ ಅಜ್ಜಕದಿರೇನಹಳ್ಳಿ ಅರಣ್ಯದ ಸಮೀಪ, ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಪರಮಾತ್ಮನ ದರ್ಶನ ಪಡೆದ ಸ್ಥಳದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಸುಮಾರು ೧೨ ಎಕರೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ದಾನ ನೀಡಿದರು. ಹೀಗೆ ಮೈಸೂರು ಅರಮನೆಯ ಗೋಶಾಲೆಯ ಈ ಪ್ರಸಂಗವು ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಪಶುಚಿಕಿತ್ಸಾ ಜ್ಞಾನ, ಸರಳತೆ ಮತ್ತು ಸೇವಾಭಾವವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಕಥನವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. == ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಅಂತಿಮ ದಿನಗಳು == ಕುಟುಂಬದ ವಿಭಜನೆಯ ನಂತರ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು ಲೌಕಿಕ ಕುಟುಂಬ ಜೀವನದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದೂರವಾಗಿ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಸೇವಾಮಯ ಜೀವನವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ತಮ್ಮ ಉಳಿದ ಜೀವನವನ್ನು ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ, ಊರಿಂದ ಊರಿಗೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ, ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದ ಗೋವುಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವುದರಲ್ಲಿಯೇ ಕಳೆದರು. ಗೋವುಗಳ ಸೇವೆಯೇ ಅವರ ಜೀವನದ ಮುಖ್ಯ ಧ್ಯೇಯವಾಗಿದ್ದು, ತಮ್ಮ ಕೊನೆಯ ಉಸಿರಿನವರೆಗೂ ಈ ಸೇವೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಜೀವನದ ಅಂತಿಮ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಶಿಡ್ಲಘಟ್ಟದ ದೊಡ್ಡ ಓಬಳಪ್ಪನವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕೊನೆಯುಸಿರೆಳೆದರು. ಅವರ ನಿಧನದ ಬಳಿಕ ಕುಟುಂಬದವರು ಪಾರ್ಥಿವ ಶರೀರವನ್ನು ತಮ್ಮ ಪರಂಪರೆಯ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳಂತೆ ಅಂತ್ಯಸಂಸ್ಕಾರ ನೆರವೇರಿಸಲು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋದರು. ತಮ್ಮ ಅಂತಿಮ ದಿನಗಳಿಗೂ ಮುನ್ನ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದವರು ಮತ್ತು ಆಪ್ತರಿಗೆ, ತಾವು ನಿಧನರಾದ ನಂತರ ತಮ್ಮ ಅಂತ್ಯಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ಎರಡು ಹುತ್ತಗಳ ಮತ್ತು ಎರಡು ಯಕ್ಕದ ಗಿಡಗಳ ನಡುವೆ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದರು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ, ಕೋಟಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಮೈಲಿ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ, ದಿಬ್ಬೂರಹಳ್ಳಿ ರಸ್ತೆಯ ಸಮೀಪವಿರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವರ ಅಂತ್ಯಸಂಸ್ಕಾರ ನೆರವೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಮುಂದೆ ಇದೇ ಸ್ಥಳವು ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಸಮಾಧಿ ಮತ್ತು ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. == ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿ == [[ಚಿತ್ರ:ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿ.png|thumb|ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿ ದೇವಾಲಯದ ಹೊರನೋಟ]] [[ಚಿತ್ರ:ಶ್ರೀ_ಯೋಗಿ_ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ_ದೇವಾಲಯದ_ಗರ್ಭಗುಡಿಯ_ಒಳಭಾಗ_ಮತ್ತು_ದೇವರ_ವಿಗ್ರಹಗಳು.png|thumb|ಶ್ರೀ ಯೋಗಿ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ದೇವಾಲಯದ ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಒಳಭಾಗ ಮತ್ತು ದೇವರ ವಿಗ್ರಹಗಳು]] ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ನಿಧನದ ನಂತರ, ಅವರ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಎರಡು ಹುತ್ತಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ಯಕ್ಕದ ಗಿಡಗಳ ನಡುವಿನ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಆ ಸಮಾಧಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯರು ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಗೋವುಗಳಿಗೆ ಉಂಟಾಗುವ ಕಾಯಿಲೆ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟಗಳು ನಿವಾರಣೆಯಾಗಲೆಂದು ಭಕ್ತರು ಸಮಾಧಿಗೆ ಬಂದು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಪರಂಪರೆ ಬೆಳೆಯಿತು. ಹೀಗೆ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಸಮಾಧಿ ಕ್ರಮೇಣ ಭಕ್ತರ ಆರಾಧನಾ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. ಕಾಲ ಕಳೆದಂತೆ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಭಕ್ತರು ಮತ್ತು ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಸಮಾಧಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳತೊಡಗಿದರು. ಶಿಡ್ಲಘಟ್ಟದ ಶ್ರೀ ದೊಡ್ಡ ಓಬಳಪ್ಪ ಅವರು ಸಮಾಧಿಯ ಮೇಲೆ ಸಣ್ಣ ಕಲ್ಲಿನ ದೇವಾಲಯ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಅಗತ್ಯ ಸಹಕಾರವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಭಕ್ತರ ಸಹಕಾರದಿಂದ ಆ ಸ್ಥಳದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಸಮಾಧಿಗೆ ಬಂದು ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುವವರ ಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಕ್ರಮೇಣ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. 28 ಮೇ 1959ರಂದು, ಕೋಟಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದ ಪಟೇಲ್ ಚಿಕ್ಕವೀರಪ್ಪ ಮತ್ತು ಪಟೇಲ್ ಗುಂಡಪ್ಪ ಅವರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿಯ ಮೇಲೆ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ, ರಾಧೆ, ರುಕ್ಮಿಣಿ ಹಾಗೂ ಎತ್ತಿನ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಆರಾಧನಾ ಸ್ಥಳವು ಕ್ರಮೇಣ ದೇವಾಲಯದ ರೂಪ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಆ ಬಳಿಕ ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸುವ ಭಕ್ತರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಾ, ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರನ್ನು ಆರಾಧಿಸುವ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿ ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಗೆ ಬಂತು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜಾನುವಾರುಗಳ ಕಷ್ಟನಿವಾರಣೆಗಾಗಿ ಭಕ್ತರು ಇಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಗೋಸೇವೆ ಮತ್ತು ಪಶು ಕಷ್ಟನಿವಾರಣೆಯ ಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೆ ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿ ಕ್ರಮೇಣ ನಿಕಟವಾಗಿ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿತು. ಹೀಗೆ, ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಸಮಾಧಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಆರಾಧನಾ ಪರಂಪರೆ, ಭಕ್ತರ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರದಿಂದ ಕ್ರಮೇಣ ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿಯ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿತು. == ಆರಾಧನಾ ಮಹೋತ್ಸವ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಚರಣೆಗಳು == ಪ್ರತಿವರ್ಷ [[ಶ್ರೀರಾಮನವಮಿ]]ಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಐದು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಆರಾಧನಾ ಮಹೋತ್ಸವ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref name="vk2015" /> ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಗ್ರಾಮಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರು ಆಗಮಿಸಿ, ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಸಮಾಧಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ತಮ್ಮ ಹರಕೆಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಗ್ರಾಮಗಳ ಜನರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಎತ್ತಿನಗಾಡಿ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪಾನಕ, ಮಜ್ಜಿಗೆ ಮತ್ತು ಹೆಸರುಬೇಳೆಗಳನ್ನು ತಂದು ಭಕ್ತರಿಗೆ ವಿತರಿಸುತ್ತಾರೆ. ದೇವಾಲಯದ ವತಿಯಿಂದ ಅನ್ನದಾಸೋಹವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ತಯಾರಿಸುವ ರಾಗಿ ಮುದ್ದೆ ಮತ್ತು ಕಾಳಿನ ಸಾರು ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿಯ ಜಾತ್ರೆಯ ವಿಶೇಷತೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಐದು ದಿನಗಳ ಮಹೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಲು ಉಟ್ಟು, ಕಾಯಿ ಉಟ್ಟು ಮತ್ತು ದನಗಳ ಜಾತ್ರೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದ್ದು, ಇವು ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ. === ಹಾಲು ಉಟ್ಟು === ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿಯ ಜಾತ್ರೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರು ಹಾಲಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮಡಕೆಗಳನ್ನು ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿಯ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿ ಹರಕೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಒಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಗೋರಮಲ್ಲಹಳ್ಳಿಯ ನಾಯಕ ಸಮುದಾಯದ ಸುಬ್ಬರಾಯಪ್ಪ ಅವರು ಆ ಮಡಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಡೆಯುವ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಹಾಲು ದೊರೆಯಲಿ ಹಾಗೂ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಒಳಿತಾಗಲಿ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಈ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="ns2024">{{cite news |title=ದ್ಯಾವಪ್ಪನ ಗುಡಿಯ ಕಾಯಿ ಉಟ್ಲು, ಕ್ಷೀರ ಉಟ್ಲು ಉತ್ಸವ |url=https://www.sidlaghatta.com/news/sidlaghatta-dyavappanagudi-utlu-parishe/ |work=Namma Shidlaghatta |date=2024-04-17 |access-date=2026-10-07}}</ref> ==== ಕಾಯಿ ಉಟ್ಟು ==== ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿಯ ಜಾತ್ರೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ '''ಕಾಯಿ ಉಟ್ಟು''' ಎಂಬ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಚರಣೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಉಟ್ಟು ಕಂಬದ ಮೇಲ್ಭಾಗಕ್ಕೆ ಒಂದು ಚಕ್ರವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಆ ಚಕ್ರಕ್ಕೆ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಂಬದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೊಸಕದಿರೇನಹಳ್ಳಿಯ ಗೊಲ್ಲ ಸಮುದಾಯದವರು ಚಕ್ರವನ್ನು ತಿರುಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಜ್ಜಕದಿರೇನಹಳ್ಳಿಯ ಸಿದ್ದಪ್ಪನವರ ಪುತ್ರರಾದ ಗೊಲ್ಲ ಸಮುದಾಯದವರು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಿರುವ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಹೊಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಆಚರಣೆಯು ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿಯ ಜಾತ್ರೆಯೊಂದಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಂಪರೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="ns2022">{{cite news |title=ಶ್ರೀ ಯೋಗಿ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ದೇವಾಲಯದ ಕ್ಷೀರ ಹಾಗೂ ಕಾಯಿ ಉಟ್ಲು ಪರಿಷೆ |url=https://www.sidlaghatta.com/news/dyavappanagudi-yogi-dyavappa-tata-utlu-parishe/ |work=Namma Shidlaghatta |date=2022-04-13 |access-date=2026-10-07}}</ref> ===== ದನಗಳ ಜಾತ್ರೆ ===== [[ಚಿತ್ರ:Dangala_jathra_document.jpg|thumb|ಶ್ರೀ ಯೋಗಿ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ತಪೋವನದಲ್ಲಿ ದನಗಳ ಜಾತ್ರೆಯ ಪ್ರಾರಂಭದ ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆ, ಶ್ರೀ ಯೋಗಿ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ]] ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿಯ ಆರಾಧನಾ ಮಹೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ '''ಶ್ರೀ ಯೋಗಿ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ತಪೋವನದಲ್ಲಿ''' ದನಗಳ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು ಗೋವುಗಳ ಮೇಲಿಟ್ಟಿದ್ದ ವಿಶೇಷ ಕಾಳಜಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಪಶು ಕಷ್ಟನಿವಾರಣೆಯ ಸೇವೆಯ ನೆನಪಿನೊಂದಿಗೆ ಈ ಜಾತ್ರೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವವಿದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ರೈತರು ಮತ್ತು ಜಾನುವಾರು ಸಾಕಾಣಿಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ದನ-ಕರುಗಳನ್ನು ಕರೆತಂದು ಖರೀದಿ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಜಾತ್ರೆಗೆ ಆಗಮಿಸುವ ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ದೇವಾಲಯದ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯ ವತಿಯಿಂದ ನೀರು ಮತ್ತು ಮೇವಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಹಾಗೂ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ಎತ್ತುಗಳ ಜೋಡಿಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಮನ್ನಣೆ ನೀಡಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಎತ್ತುಗಳ ಜೋಡಿಗೆ ಬಹುಮಾನ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜಾನುವಾರು ಸಾಕಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಉತ್ತಮ ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಸಾಕುವ ರೈತರನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಈ ದನಗಳ ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ [[ಹಳ್ಳಿಕಾರ್]] ತಳಿಯ ಎತ್ತುಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿವೆ. ಜಾನುವಾರುಗಳ ಖರೀದಿ–ಮಾರಾಟದ ಜೊತೆಗೆ ರೈತರು ಮತ್ತು ಜಾನುವಾರು ಸಾಕಾಣಿಕೆದಾರರ ಸಮಾಗಮಕ್ಕೂ ಈ ಜಾತ್ರೆ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿಯ ಆರಾಧನಾ ಮಹೋತ್ಸವದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಂಪರೆಯಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ.<ref name="ns2026">{{cite news |title=ಶ್ರೀ ಯೋಗಿ ದ್ಯಾವಪ್ಪನವರ ಜಯಂತೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಎತ್ತುಗಳ ಮೆರವಣಿಗೆ |url=https://www.sidlaghatta.com/news/sidlaghatta-dyavappanavara-jayantotsava/ |work=Namma Shidlaghatta |date=2026-03-30 |access-date=2026-10-07}}</ref> == ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಉಪದೇಶ == ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಉಪದೇಶಗಳಲ್ಲಿ [[ಅಹಿಂಸೆ]], ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಕರುಣೆ, ಗೋಸೇವೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದ್ದವು. ಮೂಕಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸಿ, ಅವುಗಳ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಶ್ರಮಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಅವರು ಜನರಿಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಗೋವುಗಳಿಗೆ ನೀರು ದೊರೆಯುವಂತೆ ಗೋಕುಂಟೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು, ಮರಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು ಹಾಗೂ ನೀರನ್ನು ವ್ಯರ್ಥ ಮಾಡದಿರುವುದು ಅವರ ಉಪದೇಶಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಯಾರಾದರೂ ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ ಕೈ ತೊಳೆಯುವುದನ್ನು ಕಂಡರೆ, ಆ ನೀರು ಗಿಡಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗವಾಗುವಂತೆ ಗಿಡದ ಬಳಿ ಕೈ ತೊಳೆಯುವಂತೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ತಮ್ಮ ಪಶುಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಕಲಿಸಬೇಕೆಂದು ಕೇಳಿದಾಗ, ಈ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಅರಿಯುವವರು ಲೌಕಿಕ ಜೀವನವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಮೂಕಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸೇವೆಗೆ ತಮ್ಮನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಅವರು ತಿಳಿಸಿದರು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದವರು ಲೌಕಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವವರು ಅವರಲ್ಲಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ನಂತರವೂ ಜಾನುವಾರುಗಳ ಕಷ್ಟನಿವಾರಣೆ ಮುಂದುವರಿಯಬೇಕು ಎಂಬ ಆಶಯದಿಂದ, ತಮ್ಮ ಸಮಾಧಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ತಮ್ಮ ಜಾನುವಾರುಗಳ ಕಷ್ಟವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವಂತೆ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಭಕ್ತರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದರು. == ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಸೇವಾ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೊಡುಗೆಗಳು == ಗೋವುಗಳ ಮೇಲಿನ ಅಪಾರ ಕಾಳಜಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು ಕೋಟಹಳ್ಳಿ ಹಾಗೂ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಗೋಕುಂಟೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ನೀರಿನ ಸೌಲಭ್ಯ ಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದರು. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಮರಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟು ಬೆಳೆಸುವುದು, ನೀರಿನ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಗೋವುಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ವಿವಿಧ ಸೇವಾ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಸೇವೆಯ ಮೂಲಕ ಗೋಸೇವೆ, ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡಿದ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಂಡ ಹಲವು ಕಾರ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಸ್ಮರಣೀಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. === ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ದೇವಾಲಯದ ಸ್ಥಾಪನೆ === ಅಜ್ಜಕದಿರೇನಹಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಗೋರಮಲ್ಲಹಳ್ಳಿ ಸಮೀಪದ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರಿಗೆ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಪರಮಾತ್ಮನ ದರ್ಶನವಾಯಿತು ಎಂಬುದು ಅವರ ಜೀವನಕಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪ್ರಸಂಗವಾಗಿದೆ. ಆ ದಿವ್ಯಾನುಭವದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ, ದರ್ಶನವಾದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ, ಸಣ್ಣ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಆರಾಧನೆ ಆರಂಭಿಸಿದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಅಶ್ವತ್ಥಕಟ್ಟೆಯನ್ನೂ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಈ ಸ್ಥಳವು ಸ್ಥಳೀಯರ ಭಕ್ತಿಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗೋವುಗಳ ಕ್ಷೇಮಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಶ್ರೀರಾಮನವಮಿ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ದ್ಯಾವಪ್ಪನ ಜಾತ್ರೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಇಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಆಚರಣೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಗ್ರಾಮಗಳ ಭಕ್ತರು ಆಗಮಿಸಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ಆರೋಗ್ಯ, ಕ್ಷೇಮ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ದೊರೆಯಲೆಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಗೋಸೇವೆಯ ಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೆ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಇಂದಿಗೂ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. ==== ಕೃಷ್ಣನ ಕುಂಟೆ ==== ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ದರ್ಶನವಾದ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ದೇವಾಲಯದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು ಒಂದು ಗೋಕುಂಟೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಗೋವುಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ನೀರಿನ ಸೌಲಭ್ಯ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ಕುಂಟೆಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ '''“ಕೃಷ್ಣನ ಕುಂಟೆ”''' ಎಂಬ ಹೆಸರು ರೂಢಿಯಾಯಿತು. ಕುಂಟೆ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ ಮಕ್ಕಳ ಸಹಾಯವನ್ನೂ ಅವರು ಪಡೆದರು. ಮಕ್ಕಳಿಗೆ '''ಕ'''ಲ್ಲುಸಕ್ಕರೆ ನೀಡಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಾ, ಅವರ ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಕುಂಟೆಯನ್ನು ತೋಡಿಸಿದರು ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗೋವುಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಂದ ದೊರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಹಣವನ್ನು ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಬಳಸದೆ, ಇಂತಹ ಗೋಸೇವೆ ಮತ್ತು ಜನೋಪಯೋಗಿ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ವಿನಿಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೃಷ್ಣನ ಕುಂಟೆ ಇಂದಿಗೂ ಆ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೇಸಿಗೆಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಗೋವುಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ನೀರಿನ ಆಶ್ರಯವಾಗಿರುವುದು ಈ ಕುಂಟೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು ಗೋವುಗಳಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ನೀರಿನ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಕುರುಹಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನೀರಿನ ಮೂಲಗಳು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೂ ಉಳಿಯಬೇಕಾದರೆ ಕುಂಟೆಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದ ರಕ್ಷಣೆ ಹಾಗೂ ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಹೂಳು ತೆಗೆಯುವ (ಸಿಲ್ಟ್ ರಿಮೂವಲ್) ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. === ತಾತನ ಕುಂಟೆ === ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿಯ ಸಮಾಧಿ ಮಂದಿರದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ '''ತಾತನ ಕುಂಟೆ''' ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಗೋಸೇವೆ ಮತ್ತು ಜನೋಪಯೋಗಿ ಕಾರ್ಯಗಳ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕುರುಹಾಗಿದೆ. ಗೋವುಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸುವ ಜನರಿಗೆ ನೀರಿನ ಸೌಲಭ್ಯ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರೇ ಈ ಕುಂಟೆಯನ್ನು ತೋಡಿಸಿದರು ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕುಂಟೆ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದನಗಳನ್ನು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ ಹುಡುಗರ ಸಹಾಯವನ್ನು ಅವರು ಪಡೆದರು. ಅವರಿಗೆ ಕೆಲಸದ ಪ್ರತಿಫಲವಾಗಿ ನಯಾ ಪೈಸೆ ಹಣ ಹಾಗೂ ಕಲ್ಲುಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾ, ಅವರ ಸಹಕಾರದಿಂದ ಕುಂಟೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಗೋವುಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಂದ ದೊರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಹಣವನ್ನು ಇಂತಹ ಜನೋಪಯೋಗಿ ಮತ್ತು ಗೋಸೇವೆಯ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ತಾತನ ಕುಂಟೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಕಲ್ಯಾಣಿಯಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಶುದ್ಧ ನೀರನ್ನು ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿಗೆ ಆಗಮಿಸುವ ಭಕ್ತರು ಪೂಜೆಗೆ ಮುನ್ನ ಕೈಕಾಲು ತೊಳೆಯಲು ಮತ್ತು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ನೀರಿನ ಮೂಲವು ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿಯ ಆರಾಧನಾ ಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೂ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗೋವುಗಳಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ನೀರಿನ ಮೂಲವು ಇಂದಿಗೂ ಸ್ಥಳದೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇಂತಹ ಪಾರಂಪರಿಕ ನೀರಿನ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೂ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕುಂಟೆ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣಿಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ನೀರಿನ ಸ್ವಚ್ಛತೆ ಹಾಗೂ ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಹೂಳು ತೆಗೆಯುವ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ===== ಶ್ರೀ ಯೋಗಿ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ತಪೋವನ ===== ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿಯ ಸಮೀಪ, ನಂದಿಗೆರೆಕೆರೆಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ನೀರಿನ ಹರಿವಿನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಶ್ರೀ ಯೋಗಿ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ತಪೋವನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಮರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ಕಾಳಜಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ [[ಆಲದ ಮರ]], [[ಮಾವಿನ ಮರ]], [[ಹೊಂಗೆಮರ]], ಮುದುಗಮರ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಸ್ಥಳೀಯ ಜಾತಿಯ ಮರಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟು ಬೆಳೆಸಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಶತಮಾನಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಮರಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದು, ಅವರ ಪ್ರಕೃತಿಪ್ರೇಮ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಕಾಳಜಿಗೆ ಜೀವಂತ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಾಗಿ ನಿಂತಿವೆ. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ವಿವಿಧ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದ ಅನೇಕ ದೊಡ್ಡ ಮಾವಿನ ಮತ್ತು ಆಲದ ಮರಗಳು ಕಡಿದುಹೋಗಿವೆ. ಕಟ್ಟಿಗೆ ಹಾಗೂ ಉರುವಲುಗಾಗಿ, ಮದುವೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಮಾರಂಭಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಇಟ್ಟಿಗೆಗೂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಸುಡಲು ಮರಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಸುಮಾರು ಎಂಟು ದೊಡ್ಡ ಆಲದ ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಹೊಂಗೆಮರಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಳೆಯ ಮರಗಳ ಅವಶೇಷಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಈ ತಪೋವನವು ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಗೋಸೇವೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಪ್ರೇಮದ ಸ್ಮರಣೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ದನಗಳ ಜಾತ್ರೆಯೊಂದಿಗೂ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಇಲ್ಲಿ ದನಗಳ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಗ್ರಾಮಗಳಿಂದ ಜನರು ಮತ್ತು ಜಾನುವಾರುಗಳು ಆಗಮಿಸುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಧಾರ್ಮಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಮರಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಕುರಿತು ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಕೆಲವು ಭೂಮಾಲೀಕರು ಹಾಗೂ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಕೆಲವರಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಭೂಮಿಯ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಮರಗಳ ಕಡಿತದ ಕುರಿತು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಆಕ್ಷೇಪಗಳು ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿವೆ.<ref name="vd2026">{{cite news |title=ಶ್ರೀಯೋಗಿ ದ್ಯಾವಪ್ಪ ತಾತನವರ ಗುಡಿಯ ಬಳಿ ಒತ್ತುವರಿಯಾಗಿರುವ ಸರ್ಕಾರಿ ಜಾಗ ತೆರವಾಗಲಿ |url=https://www.vijayadarpana.com/News.ID/15094 |work=Vijaya Darpana |date=2026-05-24 |access-date=2026-10-07}}</ref> ಇಂತಹ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಸ್ವಾಮ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಸಂಬಂಧಿತ ಸರ್ಕಾರಿ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಈ ತಪೋವನದ ಉಳಿದ ಮರಗಳು ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಸರವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದು ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸಂಬಂಧಿತ ಸರ್ಕಾರಿ ಇಲಾಖೆಗಳು ಸ್ಥಳದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ ತಪೋವನದ ಭೂಮಿ ಮರಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿ, ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೂ ಉಳಿಸುವ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ. == ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿಯ ಧರ್ಮದರ್ಶಿಗಳು == ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿಯ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಹಲವು ಭಕ್ತರು, ದಾನಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಗ್ರಾಮಗಳ ಜನರು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ದೇವಾಲಯದ ನಿರ್ಮಾಣ, ಪೂಜಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ಅನ್ನದಾಸೋಹ, ನೀರಿನ ಸೌಲಭ್ಯ ಹಾಗೂ ಜಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳ ನಿರಂತರತೆಗೆ ಅನೇಕರು ಸಹಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ದಾನಿಗಳು, ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಭಕ್ತರು, ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಹಾಗೂ ದನಗಳ ಮಾಲೀಕರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಸಹಕಾರದಿಂದ ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ವಾರ್ಷಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿವೆ. === ಶ್ರೀ ದೊಡ್ಡ ಓಬಳಪ್ಪ === ಶ್ರೀ ದೊಡ್ಡ ಓಬಳಪ್ಪನವರು ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಆಪ್ತ ಭಕ್ತರು ಮತ್ತು ಅನುಯಾಯಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರಾಗಿದ್ದರು. ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳನ್ನು ಶಿಡ್ಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಓಬಳಪ್ಪನವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದರು. ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ನಿಧನದ ನಂತರ ಅವರ ಸಮಾಧಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಆರಾಧನಾ ಸ್ಥಳವು ಬೆಳೆಯಲು ಆರಂಭವಾದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ದೊಡ್ಡ ಓಬಳಪ್ಪನವರು ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು. ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಗುಡಿ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ದೇವಾಲಯದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಸಹಕಾರ ನೀಡಿದರು. ನಂತರವೂ ದೇವಾಲಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ತಮ್ಮಿಂದಾದ ನೆರವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧದ ನೆನಪಾಗಿ, ದೊಡ್ಡ ಓಬಳಪ್ಪನವರು ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿಯ ಅಂತ್ಯಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ಸಹ ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿಯೇ ನೆರವೇರಿಸಲಾಯಿತು. ==== ಪಟೇಲ್ ಚಿಕ್ಕವೀರಪ್ಪ ==== ಪಟೇಲ್ ಚಿಕ್ಕವೀರಪ್ಪನವರು '''ಕೋಟಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದ ಗೌಡರಾಗಿದ್ದು''', ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ವಂಶಿಕರೂ ಹಾಗೂ ಅನುಯಾಯಿಗಳೂ ಆಗಿದ್ದರು. ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರು. 28 ಮೇ 1959ರಂದು ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಸಮಾಧಿಯ ಮೇಲೆ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ, ರಾಧೆ, ರುಕ್ಮಿಣಿ ಮತ್ತು ಗೋವಿನ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿಯ ಸ್ಥಳಪುರಾಣವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಶಿಲಾಶಾಸನವನ್ನು ಮಾಡಿಸಿದರು. ಪಟೇಲ್ ಚಿಕ್ಕವೀರಪ್ಪನವರು ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿ, ವಾರ್ಷಿಕ ಜಾತ್ರೆ, ದನಗಳ ಜಾತ್ರೆ ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಡೆಯಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಿದರು; ಅಲ್ಲದೆ, ಶಿಡ್ಲಘಟ್ಟದ ಲೇಖಕ ಶ್ರೀ ಬಿ.ವಿ. ನಂಜುಂಡಾಚಾರ್ಯರ ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ '''“ಶ್ರೀ ಯೋಗಿ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ”''' ಕೃತಿಯನ್ನು ಬರೆಯಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು. ===== ಮಲ್ಲಹಳ್ಳಿ ಕರಗದವರ ಬೈರಮ್ಮ ===== ಮಲ್ಲಹಳ್ಳಿಯ ಕರಗದವರ ಬೈರಮ್ಮನವರು ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಭಕ್ತೆಯಾಗಿದ್ದು, ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ದೇವಾಲಯದ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಭೋಜನಾಲಯದ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ಅವರು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಭೋಜನಾಲಯದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸುವ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಅನ್ನದಾಸೋಹ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ದೇವಾಲಯದ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಾವಿ ತೋಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೂ ಅವರು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರು. ದೇವಾಲಯದ ಪೂಜೆ, ಅನ್ನದಾಸೋಹ ಮತ್ತು ಭಕ್ತರ ಬಳಕೆಗೆ ನೀರಿನ ಸೌಲಭ್ಯ ಕಲ್ಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಈ ಬಾವಿಯು ನೆರವಾಗಿದೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references /> == ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ == * ಬಿ. ವಿ. ನಂಜುಂಡಾಚಾರ್ಯ, ''ಶ್ರೀ ಯೋಗಿ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ'', ಶಿಡ್ಲಘಟ್ಟ, 1961. * ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು * ಸ್ಥಳೀಯ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ದ್ಯಾವಪ್ಪನಗುಡಿ ಜಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ದನಗಳ ಜಾತ್ರೆಯ ವರದಿಗಳು. * ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಂಪರೆ, ಮೌಖಿಕ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ದಾಖಲೆಗಳು. {{ಎಐ-ರಚನೆ|tool=ChatGPT|remarks=ಉಲ್ಲೇಖ ಕೊಂಡಿಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಹಾಗು ಇನ್ಪೊಬಾಕ್ಸ್ ಎಐ ಮೂಲಕ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ}} phxr3ijfrn9vvlub1t6p2z7ja2rlsf3 0 187568 1431443 1431376 2026-10-06T15:54:50Z ThePositiveVibes 87814 1431443 wikitext text/x-wiki {{under construction}} '''ಗೂಗಲ್ ಜೆಮಿನಿ''' ಎನ್ನುವುದು [[ಗೂಗಲ್]] ಸಂಸ್ಥೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ [[ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ]] ಆಧಾರಿತ [[ಚಾಟ್‌ಬಾಟ್]] ಆಗಿದೆ. ಇದು ಸಹ [[ಚಾಟ್‌ಜಿಪಿಟಿ|ಚಾಟ್ ಜಿಪಿಟಿ]]ಯಂತೆ, ಮನುಷ್ಯರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡು ಉತ್ತರ ನೀಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ. ಹಿಂದೆ ಈ ಸೇವೆಯನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಬಾರ್ಡ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಂತರ ೨೦೨೪ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಜೆಮಿನಿ ಎಂದು ಹೆಸರು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. {{Infobox software | name = ಜೆಮಿನಿ | logo = Google Gemini logo 2025.svg | logo_size = 300px | logo caption = ಜೂನ್ ೨೦೨೫ ರಿಂದ ಲೋಗೋ | screenshot = Google Gemini Screenshot (2026).png | screenshot alt = Yes | caption = Start screen of a conversation | collapsible = yes | author = | developer = [[ಗೂಗಲ್]]<br>[[ಗೂಗಲ್ ದೀಪ್ ಮೈಂಡ್]] | released = {{Start date and age|2023|3|21}}<br>(as Bard)<br> {{Start date and age|2024|2|8}} (as Gemini) | discontinued = | ver layout = stacked<!-- Linked with [[Template:Latest stable software release/Gemini]] --> }} ಜೆಮಿನಿಯನ್ನು ಮೊದಲು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೬, ೨೦೨೩ ರಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪ ರಲ್ಲಿ, ಬಾರ್ಡ್ ಚಾಟ್‌ಬಾಟ್ ಅನ್ನು ಜೆಮಿನಿ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಜೆಮಿನಿ ಬಿಡುಗಡೆಯು ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಶಂಸೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿವಾದವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ೨೦೨೪ ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಬಳಕೆದಾರರು ಮಾನವನ ಚಿತ್ರಣಗಳಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತಪ್ಪುಗಳು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಪಾತವನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಜನರ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವ ಮಾದರಿಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿತು. ೨೦೨೫ ರ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಜೆಮಿನಿ 1.5 ಮತ್ತು 3 ಸರಣಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ನಂತರದ ನವೀಕರಣಗಳು, ಭ್ರಮೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಏಜೆಂಟ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದವು. 5t9psdtgn224q6eeh43kybhooxl8boz 3 187574 1431430 2026-10-06T12:47:42Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1431430 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Inthefrest}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೧೭, ೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) d1dvdip6wcwpxqge330qme08eq7harz 3 187575 1431434 2026-10-06T14:20:00Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1431434 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=ಪರುಸಪ್ಪ}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೫೦, ೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) jzs60dnmbdh8hzle9hw3bc6px6on7nr 3 187576 1431458 2026-10-06T19:54:21Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1431458 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=ಆರ್ಯನ್}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೧:೨೪, ೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) smme8x1awi7009ysw1m6f7f45q948jm 3 187577 1431509 2026-10-07T05:59:54Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1431509 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=ದಯಾನಂದ ಸ್ವಾಮೀಜಿ ಹಿರೇಮಠ}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೨೯, ೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) 9h70sk3e2g6kcx0mxyg83sw90k794x7 0 187578 1431515 2026-10-07T06:33:01Z Reema Jalihal 87461 ಹೊಸ ಪುಟ: {{short description|ಅಸ್ಸಾಂ ಮತ್ತು ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯ}} '''ಮಿಸಿಂಗ್ ಜನರು''' ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದ [[ಅಸ್ಸಾಂ]] ಮತ್ತು [[ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ]] ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಒಂದು [[ಬುಡಕಟ್ಟು]] ಸಮುದಾಯ. ಇವರು ಟಿಬೆಟೊ-ಬರ್ಮನ್... 1431515 wikitext text/x-wiki {{short description|ಅಸ್ಸಾಂ ಮತ್ತು ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯ}} '''ಮಿಸಿಂಗ್ ಜನರು''' ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದ [[ಅಸ್ಸಾಂ]] ಮತ್ತು [[ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ]] ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಒಂದು [[ಬುಡಕಟ್ಟು]] ಸಮುದಾಯ. ಇವರು ಟಿಬೆಟೊ-ಬರ್ಮನ್ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು ಎಂದು ಮಿಸಿಂಗ್ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಮಂಡಳಿ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="mac">{{Cite web|title=History of Mising|publisher=Mising Autonomous Council|url=https://www.macassam.org/history-of-mising|access-date=2026-10-07}}</ref> ಇವರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನದಿಗಳ ದಂಡೆಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದು, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಇವರ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಆಧಾರ.<ref name="mac"/> ಅಲಿ ಆಯೆ ಲಿಗಾಂಗ್ ಹಬ್ಬ ಮತ್ತು ಓಯ್ ನಿತೋಮ್ ಎಂಬ ಜಾನಪದ ಹಾಡುಗಳು ಇವರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗಗಳು. [[File:Mising community people celebrating Ali-Aye-Ligang.webm|thumb|upright=1.3|250px|ಅಸ್ಸಾಂನ ಧಕುವಾಖಾನಾದ ಕೆಕುರಿ ಪೊಮುವಾ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಮಿಸಿಂಗ್ ಸಮುದಾಯದ ಅಲಿ ಆಯೆ ಲಿಗಾಂಗ್ ಆಚರಣೆ]] == ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ವಾಸಸ್ಥಳ == ಮಿಸಿಂಗ್ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಮಂಡಳಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಮಿಸಿಂಗರು ಮೂಲತಃ ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಅಬೋರ್ ಮತ್ತು ಮಿಶಿಮಿ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಅವರು ಅಸ್ಸಾಂನ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಇಳಿದು, ಅಹೋಂ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಮೊದಲೇ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಸುಬನ್‌ಸಿರಿ ನದಿಗಳ ಬಳಿ ನೆಲೆಸಿದರು.<ref name="mac"/> ಮಂಡಳಿಯ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೭ ಲಕ್ಷ ಮತ್ತು ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೩೦ ಸಾವಿರ ಮಿಸಿಂಗರು ಇದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಧೇಮಾಜಿ, [[ಲಖೀಂಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ|ಲಖೀಂಪುರ]], [[ಸೋನಿತ್ಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ|ಸೋನಿತ್ಪುರ]], ಗೋಲಾಘಾಟ್, ಜೋರ್ಹಾಟ್, ಶಿವಸಾಗರ, ದಿಬ್ರುಗಢ ಮತ್ತು ತಿನ್‌ಸುಕಿಯಾ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನದಿಗಳ ದಂಡೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="mac"/> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} == ಹೊರ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [[:commons:Category:Mising folksong|ಕಾಮನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಿಸಿಂಗ್ ಜಾನಪದ ಹಾಡುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಸ್ಸಾಂ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ]] 1wovypth6u98933wyp4datzxere7ssc 1431516 1431515 2026-10-07T06:34:55Z Reema Jalihal 87461 1431516 wikitext text/x-wiki {{short description|ಅಸ್ಸಾಂ ಮತ್ತು ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯ}} '''ಮಿಸಿಂಗ್ ಜನರು''' ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದ [[ಅಸ್ಸಾಂ]] ಮತ್ತು [[ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ]] ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಒಂದು [[ಬುಡಕಟ್ಟು]] ಸಮುದಾಯ. ಇವರು ಟಿಬೆಟೊ-ಬರ್ಮನ್ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು ಎಂದು ಮಿಸಿಂಗ್ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಮಂಡಳಿ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="mac">{{Cite web|title=History of Mising|publisher=Mising Autonomous Council|url=https://www.macassam.org/history-of-mising|access-date=2026-10-07}}</ref> ಇವರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನದಿಗಳ ದಂಡೆಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದು, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಇವರ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಆಧಾರ.<ref name="mac"/> ಅಲಿ ಆಯೆ ಲಿಗಾಂಗ್ ಹಬ್ಬ ಮತ್ತು ಓಯ್ ನಿತೋಮ್ ಎಂಬ ಜಾನಪದ ಹಾಡುಗಳು ಇವರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗಗಳು. [[File:Mising community people celebrating Ali-Aye-Ligang.webm|thumb|upright=1.3|250px|ಅಸ್ಸಾಂನ ಧಕುವಾಖಾನಾದ ಕೆಕುರಿ ಪೊಮುವಾ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಮಿಸಿಂಗ್ ಸಮುದಾಯದ ಅಲಿ ಆಯೆ ಲಿಗಾಂಗ್ ಆಚರಣೆ]] == ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ವಾಸಸ್ಥಳ == ಮಿಸಿಂಗ್ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಮಂಡಳಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಮಿಸಿಂಗರು ಮೂಲತಃ ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಅಬೋರ್ ಮತ್ತು ಮಿಶಿಮಿ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಅವರು ಅಸ್ಸಾಂನ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಇಳಿದು, ಅಹೋಂ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಮೊದಲೇ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಸುಬನ್‌ಸಿರಿ ನದಿಗಳ ಬಳಿ ನೆಲೆಸಿದರು.<ref name="mac"/> ಮಂಡಳಿಯ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೭ ಲಕ್ಷ ಮತ್ತು ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೩೦ ಸಾವಿರ ಮಿಸಿಂಗರು ಇದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಧೇಮಾಜಿ, [[ಲಖೀಂಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ|ಲಖೀಂಪುರ]], [[ಸೋನಿತ್ಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ|ಸೋನಿತ್ಪುರ]], ಗೋಲಾಘಾಟ್, ಜೋರ್ಹಾಟ್, ಶಿವಸಾಗರ, ದಿಬ್ರುಗಢ ಮತ್ತು ತಿನ್‌ಸುಕಿಯಾ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನದಿಗಳ ದಂಡೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="mac"/> == ಜೀವನೋಪಾಯ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆ == ಮಿಸಿಂಗರ ಸಂಪ್ರದಾಯವು [[ಕೃಷಿ]] ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯ ಸುತ್ತ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಡಿದು ಸುಡುವ ಬೇಸಾಯದಿಂದ ಅವರು ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ ಒದ್ದೆ [[ಭತ್ತ]]ದ ಬೇಸಾಯಕ್ಕೆ ಬದಲಾದರು.<ref name="mac"/> ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರರನ್ನು ಜೀವಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲಗಳೆಂದು ಪೂಜಿಸುವ ದೋನ್ಯಿ-ಪೋಲೋ (Donyi-Polo) ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಮಿಸಿಂಗರು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಮಂಡಳಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref name="mac"/> [[File:Mising woman pounding rice in a traditional single wooden mortar in rural area.webm|thumb|ಲಖೀಂಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮರದ ಒರಳಿನಲ್ಲಿ ಅಕ್ಕಿ ಕುಟ್ಟುತ್ತಿರುವ ಮಿಸಿಂಗ್ ಮಹಿಳೆ]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} == ಹೊರ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [[:commons:Category:Mising folksong|ಕಾಮನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಿಸಿಂಗ್ ಜಾನಪದ ಹಾಡುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಸ್ಸಾಂ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ]] llza8avxqqvs3zqv7syu79sjcbg7r6f 1431517 1431516 2026-10-07T06:35:33Z Reema Jalihal 87461 1431517 wikitext text/x-wiki {{short description|ಅಸ್ಸಾಂ ಮತ್ತು ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯ}} '''ಮಿಸಿಂಗ್ ಜನರು''' ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದ [[ಅಸ್ಸಾಂ]] ಮತ್ತು [[ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ]] ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಒಂದು [[ಬುಡಕಟ್ಟು]] ಸಮುದಾಯ. ಇವರು ಟಿಬೆಟೊ-ಬರ್ಮನ್ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು ಎಂದು ಮಿಸಿಂಗ್ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಮಂಡಳಿ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="mac">{{Cite web|title=History of Mising|publisher=Mising Autonomous Council|url=https://www.macassam.org/history-of-mising|access-date=2026-10-07}}</ref> ಇವರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನದಿಗಳ ದಂಡೆಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದು, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಇವರ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಆಧಾರ.<ref name="mac"/> ಅಲಿ ಆಯೆ ಲಿಗಾಂಗ್ ಹಬ್ಬ ಮತ್ತು ಓಯ್ ನಿತೋಮ್ ಎಂಬ ಜಾನಪದ ಹಾಡುಗಳು ಇವರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗಗಳು. [[File:Mising community people celebrating Ali-Aye-Ligang.webm|thumb|upright=1.3|250px|ಅಸ್ಸಾಂನ ಧಕುವಾಖಾನಾದ ಕೆಕುರಿ ಪೊಮುವಾ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಮಿಸಿಂಗ್ ಸಮುದಾಯದ ಅಲಿ ಆಯೆ ಲಿಗಾಂಗ್ ಆಚರಣೆ]] == ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ವಾಸಸ್ಥಳ == ಮಿಸಿಂಗ್ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಮಂಡಳಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಮಿಸಿಂಗರು ಮೂಲತಃ ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಅಬೋರ್ ಮತ್ತು ಮಿಶಿಮಿ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಅವರು ಅಸ್ಸಾಂನ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಇಳಿದು, ಅಹೋಂ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಮೊದಲೇ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಸುಬನ್‌ಸಿರಿ ನದಿಗಳ ಬಳಿ ನೆಲೆಸಿದರು.<ref name="mac"/> ಮಂಡಳಿಯ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೭ ಲಕ್ಷ ಮತ್ತು ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೩೦ ಸಾವಿರ ಮಿಸಿಂಗರು ಇದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಧೇಮಾಜಿ, [[ಲಖೀಂಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ|ಲಖೀಂಪುರ]], [[ಸೋನಿತ್ಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ|ಸೋನಿತ್ಪುರ]], ಗೋಲಾಘಾಟ್, ಜೋರ್ಹಾಟ್, ಶಿವಸಾಗರ, ದಿಬ್ರುಗಢ ಮತ್ತು ತಿನ್‌ಸುಕಿಯಾ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನದಿಗಳ ದಂಡೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="mac"/> == ಜೀವನೋಪಾಯ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆ == ಮಿಸಿಂಗರ ಸಂಪ್ರದಾಯವು [[ಕೃಷಿ]] ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯ ಸುತ್ತ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಡಿದು ಸುಡುವ ಬೇಸಾಯದಿಂದ ಅವರು ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ ಒದ್ದೆ [[ಭತ್ತ]]ದ ಬೇಸಾಯಕ್ಕೆ ಬದಲಾದರು.<ref name="mac"/> ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರರನ್ನು ಜೀವಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲಗಳೆಂದು ಪೂಜಿಸುವ ದೋನ್ಯಿ-ಪೋಲೋ (Donyi-Polo) ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಮಿಸಿಂಗರು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಮಂಡಳಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref name="mac"/> [[File:Mising woman pounding rice in a traditional single wooden mortar in rural area.webm|thumb|ಲಖೀಂಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮರದ ಒರಳಿನಲ್ಲಿ ಅಕ್ಕಿ ಕುಟ್ಟುತ್ತಿರುವ ಮಿಸಿಂಗ್ ಮಹಿಳೆ]] == ಅಲಿ ಆಯೆ ಲಿಗಾಂಗ್ == ಅಲಿ ಆಯೆ ಲಿಗಾಂಗ್ (Ali-Aye-Ligang) ಮಿಸಿಂಗ್ ಸಮುದಾಯದ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬ. ಇದು ಕೃಷಿಯ ಋತುವಿನ ಆರಂಭವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು [[ಫಾಲ್ಗುಣ ಮಾಸ|ಫಾಲ್ಗುಣ]] ತಿಂಗಳ ಮೊದಲ [[ಬುಧವಾರ]] ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="mac"/><ref name="majuli">{{Cite web|title=Festival Celebrations|publisher=Majuli District, Government of Assam|url=https://majuli.assam.gov.in/tourist-place-detail/276|access-date=2026-10-07}}</ref> ಹಬ್ಬದ ಹೆಸರು "ಬೀಜ ಬಿತ್ತುವುದು" ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಕೊಡುತ್ತದೆ; ಬೀಜ ಬಿತ್ತುವ ಸಂಕೇತದ ಆಚರಣೆ, ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮತ್ತು ಕೃಷಿಯ ಆರಂಭ ಇದರ ಭಾಗ.<ref name="majuli"/> ೨೦೨೫ರಲ್ಲಿ ಜೋರ್ಹಾಟ್‌ನ ಶಂಕರಪುರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಧ್ವಜಾರೋಹಣ, ದೋನ್ಯಿ-ಪೋಲೋಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ, ಮೊರುಂಗ್ ಒಕುಮ್ (ಯುವಕರ ವಸತಿ ಗೃಹ)ದಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಾನೀಯ, ಒಣ ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಮೀನಿನ ಅರ್ಪಣೆ ಹಾಗೂ ಸಾಮೂಹಿಕ ಭೋಜನ ನಡೆದವು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="ani">{{Cite web|title=Assam: Mising Tribe celebrates the 'Ali Ai Ligang' festival in Jorhat|publisher=ANI|date=2025-02-19|url=https://www.aninews.in/news/national/general-news/assam-mising-tribe-celebrates-the-ali-ai-ligang-festival-in-jorhat20250219150055/|access-date=2026-10-07}}</ref> ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಗುಮ್ರಾಗ್ (Gumrag) ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref name="majuli"/><ref name="ani"/> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} == ಹೊರ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [[:commons:Category:Mising folksong|ಕಾಮನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಿಸಿಂಗ್ ಜಾನಪದ ಹಾಡುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಸ್ಸಾಂ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ]] ppmqmddm3g1opshwx5rogekowovumth 1431518 1431517 2026-10-07T06:36:12Z Reema Jalihal 87461 1431518 wikitext text/x-wiki {{short description|ಅಸ್ಸಾಂ ಮತ್ತು ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯ}} '''ಮಿಸಿಂಗ್ ಜನರು''' ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದ [[ಅಸ್ಸಾಂ]] ಮತ್ತು [[ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ]] ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಒಂದು [[ಬುಡಕಟ್ಟು]] ಸಮುದಾಯ. ಇವರು ಟಿಬೆಟೊ-ಬರ್ಮನ್ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು ಎಂದು ಮಿಸಿಂಗ್ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಮಂಡಳಿ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="mac">{{Cite web|title=History of Mising|publisher=Mising Autonomous Council|url=https://www.macassam.org/history-of-mising|access-date=2026-10-07}}</ref> ಇವರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನದಿಗಳ ದಂಡೆಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದು, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಇವರ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಆಧಾರ.<ref name="mac"/> ಅಲಿ ಆಯೆ ಲಿಗಾಂಗ್ ಹಬ್ಬ ಮತ್ತು ಓಯ್ ನಿತೋಮ್ ಎಂಬ ಜಾನಪದ ಹಾಡುಗಳು ಇವರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗಗಳು. [[File:Mising community people celebrating Ali-Aye-Ligang.webm|thumb|upright=1.3|250px|ಅಸ್ಸಾಂನ ಧಕುವಾಖಾನಾದ ಕೆಕುರಿ ಪೊಮುವಾ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಮಿಸಿಂಗ್ ಸಮುದಾಯದ ಅಲಿ ಆಯೆ ಲಿಗಾಂಗ್ ಆಚರಣೆ]] == ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ವಾಸಸ್ಥಳ == ಮಿಸಿಂಗ್ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಮಂಡಳಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಮಿಸಿಂಗರು ಮೂಲತಃ ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಅಬೋರ್ ಮತ್ತು ಮಿಶಿಮಿ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಅವರು ಅಸ್ಸಾಂನ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಇಳಿದು, ಅಹೋಂ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಮೊದಲೇ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಸುಬನ್‌ಸಿರಿ ನದಿಗಳ ಬಳಿ ನೆಲೆಸಿದರು.<ref name="mac"/> ಮಂಡಳಿಯ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೭ ಲಕ್ಷ ಮತ್ತು ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೩೦ ಸಾವಿರ ಮಿಸಿಂಗರು ಇದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಧೇಮಾಜಿ, [[ಲಖೀಂಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ|ಲಖೀಂಪುರ]], [[ಸೋನಿತ್ಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ|ಸೋನಿತ್ಪುರ]], ಗೋಲಾಘಾಟ್, ಜೋರ್ಹಾಟ್, ಶಿವಸಾಗರ, ದಿಬ್ರುಗಢ ಮತ್ತು ತಿನ್‌ಸುಕಿಯಾ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನದಿಗಳ ದಂಡೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="mac"/> == ಜೀವನೋಪಾಯ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆ == ಮಿಸಿಂಗರ ಸಂಪ್ರದಾಯವು [[ಕೃಷಿ]] ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯ ಸುತ್ತ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಡಿದು ಸುಡುವ ಬೇಸಾಯದಿಂದ ಅವರು ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ ಒದ್ದೆ [[ಭತ್ತ]]ದ ಬೇಸಾಯಕ್ಕೆ ಬದಲಾದರು.<ref name="mac"/> ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರರನ್ನು ಜೀವಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲಗಳೆಂದು ಪೂಜಿಸುವ ದೋನ್ಯಿ-ಪೋಲೋ (Donyi-Polo) ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಮಿಸಿಂಗರು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಮಂಡಳಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref name="mac"/> [[File:Mising woman pounding rice in a traditional single wooden mortar in rural area.webm|thumb|ಲಖೀಂಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮರದ ಒರಳಿನಲ್ಲಿ ಅಕ್ಕಿ ಕುಟ್ಟುತ್ತಿರುವ ಮಿಸಿಂಗ್ ಮಹಿಳೆ]] == ಅಲಿ ಆಯೆ ಲಿಗಾಂಗ್ == ಅಲಿ ಆಯೆ ಲಿಗಾಂಗ್ (Ali-Aye-Ligang) ಮಿಸಿಂಗ್ ಸಮುದಾಯದ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬ. ಇದು ಕೃಷಿಯ ಋತುವಿನ ಆರಂಭವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು [[ಫಾಲ್ಗುಣ ಮಾಸ|ಫಾಲ್ಗುಣ]] ತಿಂಗಳ ಮೊದಲ [[ಬುಧವಾರ]] ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="mac"/><ref name="majuli">{{Cite web|title=Festival Celebrations|publisher=Majuli District, Government of Assam|url=https://majuli.assam.gov.in/tourist-place-detail/276|access-date=2026-10-07}}</ref> ಹಬ್ಬದ ಹೆಸರು "ಬೀಜ ಬಿತ್ತುವುದು" ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಕೊಡುತ್ತದೆ; ಬೀಜ ಬಿತ್ತುವ ಸಂಕೇತದ ಆಚರಣೆ, ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮತ್ತು ಕೃಷಿಯ ಆರಂಭ ಇದರ ಭಾಗ.<ref name="majuli"/> ೨೦೨೫ರಲ್ಲಿ ಜೋರ್ಹಾಟ್‌ನ ಶಂಕರಪುರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಧ್ವಜಾರೋಹಣ, ದೋನ್ಯಿ-ಪೋಲೋಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ, ಮೊರುಂಗ್ ಒಕುಮ್ (ಯುವಕರ ವಸತಿ ಗೃಹ)ದಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಾನೀಯ, ಒಣ ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಮೀನಿನ ಅರ್ಪಣೆ ಹಾಗೂ ಸಾಮೂಹಿಕ ಭೋಜನ ನಡೆದವು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="ani">{{Cite web|title=Assam: Mising Tribe celebrates the 'Ali Ai Ligang' festival in Jorhat|publisher=ANI|date=2025-02-19|url=https://www.aninews.in/news/national/general-news/assam-mising-tribe-celebrates-the-ali-ai-ligang-festival-in-jorhat20250219150055/|access-date=2026-10-07}}</ref> ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಗುಮ್ರಾಗ್ (Gumrag) ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref name="majuli"/><ref name="ani"/> == ಜಾನಪದ ಹಾಡುಗಳು: ಓಯ್ ನಿತೋಮ್ == ಮಿಸಿಂಗರ ಜಾನಪದ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಓಯ್ ನಿತೋಮ್ (Oi Ni:tom) ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಮಿಸಿಂಗ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ "ಓಯ್" ಎಂದರೆ ಪ್ರೀತಿ–ವಾತ್ಸಲ್ಯ, "ನಿತೋಮ್" ಎಂದರೆ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಅಥವಾ ಸಾಂತ್ವನ ನೀಡುವ ಹಾಡು. ಇವನ್ನು ಅಸ್ಸಾಮಿ [[ಬಿಹು]] ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮದುವೆಯ ಮೊದಲಿನ ಪ್ರೇಮ, ನಿರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ನಿರಾಶೆಗಳು ಇವುಗಳ ಮುಖ್ಯ ವಸ್ತು.<ref name="padun">{{Cite web|last=Padun|first=Nahendra|title=Oi ni:tom- Mising folksongs|publisher=Nezine.com|date=2016-01-10|url=https://www.nezine.com/info/T2hOaW5JcFVKVks5cXJNU1ZjNGU3QT09/oi-ni:tom--mising-folksongs.html|access-date=2026-10-07}}</ref> ಈ ಹಾಡುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ರಚನೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ: ಮೊದಲ ಸಾಲು ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿದರೆ, ಎರಡನೆಯ ಸಾಲು ಆ ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿತ್ರಣಕ್ಕೆ ಗಾಯಕನ ಅನುಭವವನ್ನು ಹೋಲಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಡು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎತ್ತರದ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿ ಕ್ರಮೇಣ ಕೆಳಗಿನ ಸ್ವರಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ; ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಐದು ಸ್ವರಗಳ ಶ್ರೇಣಿ (ಸ, ರೆ, ಮ, ಪ, ಧ) ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="padun"/> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} == ಹೊರ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [[:commons:Category:Mising folksong|ಕಾಮನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಿಸಿಂಗ್ ಜಾನಪದ ಹಾಡುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಸ್ಸಾಂ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ]] bkbpwpxxd9ef434k7888d35a5rfvnz7 1431519 1431518 2026-10-07T06:36:50Z Reema Jalihal 87461 1431519 wikitext text/x-wiki {{short description|ಅಸ್ಸಾಂ ಮತ್ತು ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯ}} '''ಮಿಸಿಂಗ್ ಜನರು''' ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದ [[ಅಸ್ಸಾಂ]] ಮತ್ತು [[ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ]] ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಒಂದು [[ಬುಡಕಟ್ಟು]] ಸಮುದಾಯ. ಇವರು ಟಿಬೆಟೊ-ಬರ್ಮನ್ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು ಎಂದು ಮಿಸಿಂಗ್ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಮಂಡಳಿ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="mac">{{Cite web|title=History of Mising|publisher=Mising Autonomous Council|url=https://www.macassam.org/history-of-mising|access-date=2026-10-07}}</ref> ಇವರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನದಿಗಳ ದಂಡೆಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದು, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಇವರ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಆಧಾರ.<ref name="mac"/> ಅಲಿ ಆಯೆ ಲಿಗಾಂಗ್ ಹಬ್ಬ ಮತ್ತು ಓಯ್ ನಿತೋಮ್ ಎಂಬ ಜಾನಪದ ಹಾಡುಗಳು ಇವರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗಗಳು. [[File:Mising community people celebrating Ali-Aye-Ligang.webm|thumb|upright=1.3|250px|ಅಸ್ಸಾಂನ ಧಕುವಾಖಾನಾದ ಕೆಕುರಿ ಪೊಮುವಾ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಮಿಸಿಂಗ್ ಸಮುದಾಯದ ಅಲಿ ಆಯೆ ಲಿಗಾಂಗ್ ಆಚರಣೆ]] == ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ವಾಸಸ್ಥಳ == ಮಿಸಿಂಗ್ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಮಂಡಳಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಮಿಸಿಂಗರು ಮೂಲತಃ ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಅಬೋರ್ ಮತ್ತು ಮಿಶಿಮಿ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಅವರು ಅಸ್ಸಾಂನ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಇಳಿದು, ಅಹೋಂ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಮೊದಲೇ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಸುಬನ್‌ಸಿರಿ ನದಿಗಳ ಬಳಿ ನೆಲೆಸಿದರು.<ref name="mac"/> ಮಂಡಳಿಯ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೭ ಲಕ್ಷ ಮತ್ತು ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೩೦ ಸಾವಿರ ಮಿಸಿಂಗರು ಇದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಧೇಮಾಜಿ, [[ಲಖೀಂಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ|ಲಖೀಂಪುರ]], [[ಸೋನಿತ್ಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ|ಸೋನಿತ್ಪುರ]], ಗೋಲಾಘಾಟ್, ಜೋರ್ಹಾಟ್, ಶಿವಸಾಗರ, ದಿಬ್ರುಗಢ ಮತ್ತು ತಿನ್‌ಸುಕಿಯಾ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನದಿಗಳ ದಂಡೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="mac"/> == ಜೀವನೋಪಾಯ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆ == ಮಿಸಿಂಗರ ಸಂಪ್ರದಾಯವು [[ಕೃಷಿ]] ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯ ಸುತ್ತ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಡಿದು ಸುಡುವ ಬೇಸಾಯದಿಂದ ಅವರು ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ ಒದ್ದೆ [[ಭತ್ತ]]ದ ಬೇಸಾಯಕ್ಕೆ ಬದಲಾದರು.<ref name="mac"/> ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರರನ್ನು ಜೀವಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲಗಳೆಂದು ಪೂಜಿಸುವ ದೋನ್ಯಿ-ಪೋಲೋ (Donyi-Polo) ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಮಿಸಿಂಗರು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಮಂಡಳಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref name="mac"/> [[File:Mising woman pounding rice in a traditional single wooden mortar in rural area.webm|thumb|ಲಖೀಂಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮರದ ಒರಳಿನಲ್ಲಿ ಅಕ್ಕಿ ಕುಟ್ಟುತ್ತಿರುವ ಮಿಸಿಂಗ್ ಮಹಿಳೆ]] == ಅಲಿ ಆಯೆ ಲಿಗಾಂಗ್ == ಅಲಿ ಆಯೆ ಲಿಗಾಂಗ್ (Ali-Aye-Ligang) ಮಿಸಿಂಗ್ ಸಮುದಾಯದ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬ. ಇದು ಕೃಷಿಯ ಋತುವಿನ ಆರಂಭವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು [[ಫಾಲ್ಗುಣ ಮಾಸ|ಫಾಲ್ಗುಣ]] ತಿಂಗಳ ಮೊದಲ [[ಬುಧವಾರ]] ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="mac"/><ref name="majuli">{{Cite web|title=Festival Celebrations|publisher=Majuli District, Government of Assam|url=https://majuli.assam.gov.in/tourist-place-detail/276|access-date=2026-10-07}}</ref> ಹಬ್ಬದ ಹೆಸರು "ಬೀಜ ಬಿತ್ತುವುದು" ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಕೊಡುತ್ತದೆ; ಬೀಜ ಬಿತ್ತುವ ಸಂಕೇತದ ಆಚರಣೆ, ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮತ್ತು ಕೃಷಿಯ ಆರಂಭ ಇದರ ಭಾಗ.<ref name="majuli"/> ೨೦೨೫ರಲ್ಲಿ ಜೋರ್ಹಾಟ್‌ನ ಶಂಕರಪುರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಧ್ವಜಾರೋಹಣ, ದೋನ್ಯಿ-ಪೋಲೋಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ, ಮೊರುಂಗ್ ಒಕುಮ್ (ಯುವಕರ ವಸತಿ ಗೃಹ)ದಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಾನೀಯ, ಒಣ ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಮೀನಿನ ಅರ್ಪಣೆ ಹಾಗೂ ಸಾಮೂಹಿಕ ಭೋಜನ ನಡೆದವು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="ani">{{Cite web|title=Assam: Mising Tribe celebrates the 'Ali Ai Ligang' festival in Jorhat|publisher=ANI|date=2025-02-19|url=https://www.aninews.in/news/national/general-news/assam-mising-tribe-celebrates-the-ali-ai-ligang-festival-in-jorhat20250219150055/|access-date=2026-10-07}}</ref> ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಗುಮ್ರಾಗ್ (Gumrag) ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref name="majuli"/><ref name="ani"/> == ಜಾನಪದ ಹಾಡುಗಳು: ಓಯ್ ನಿತೋಮ್ == ಮಿಸಿಂಗರ ಜಾನಪದ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಓಯ್ ನಿತೋಮ್ (Oi Ni:tom) ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಮಿಸಿಂಗ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ "ಓಯ್" ಎಂದರೆ ಪ್ರೀತಿ–ವಾತ್ಸಲ್ಯ, "ನಿತೋಮ್" ಎಂದರೆ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಅಥವಾ ಸಾಂತ್ವನ ನೀಡುವ ಹಾಡು. ಇವನ್ನು ಅಸ್ಸಾಮಿ [[ಬಿಹು]] ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮದುವೆಯ ಮೊದಲಿನ ಪ್ರೇಮ, ನಿರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ನಿರಾಶೆಗಳು ಇವುಗಳ ಮುಖ್ಯ ವಸ್ತು.<ref name="padun">{{Cite web|last=Padun|first=Nahendra|title=Oi ni:tom- Mising folksongs|publisher=Nezine.com|date=2016-01-10|url=https://www.nezine.com/info/T2hOaW5JcFVKVks5cXJNU1ZjNGU3QT09/oi-ni:tom--mising-folksongs.html|access-date=2026-10-07}}</ref> ಈ ಹಾಡುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ರಚನೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ: ಮೊದಲ ಸಾಲು ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿದರೆ, ಎರಡನೆಯ ಸಾಲು ಆ ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿತ್ರಣಕ್ಕೆ ಗಾಯಕನ ಅನುಭವವನ್ನು ಹೋಲಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಡು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎತ್ತರದ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿ ಕ್ರಮೇಣ ಕೆಳಗಿನ ಸ್ವರಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ; ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಐದು ಸ್ವರಗಳ ಶ್ರೇಣಿ (ಸ, ರೆ, ಮ, ಪ, ಧ) ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="padun"/> [[File:Oi nitom sang by Rahul Narah.webm|thumb|ರಾಹುಲ್ ನಾರಾ ಹಾಡಿದ ಓಯ್ ನಿತೋಮ್]] [[File:Mising oinitom song.(মিছিং ঐনিতম).webm|thumb|ಲಖೀಂಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಮಾಜ್ಯೋತಿ ಲಗಸು ಹಾಡಿದ ಮಿಸಿಂಗ್ ಓಯ್ ನಿತೋಮ್]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} == ಹೊರ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [[:commons:Category:Mising folksong|ಕಾಮನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಿಸಿಂಗ್ ಜಾನಪದ ಹಾಡುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಸ್ಸಾಂ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ]] j1ga25jhkhaol093n8egeb9p23uxny2 0 187579 1431521 2026-10-07T06:44:34Z Reema Jalihal 87461 ಹೊಸ ಪುಟ: {| class="infobox" style="float:right; clear:right; width:22em; margin:0 0 1em 1em; border:1px solid #a2a9b1; background-color:#f8f9fa; font-size:90%; border-collapse:collapse;" |+ style="font-weight:bold; font-size:110%; padding:0.4em;" | ಲೆಶಾನ್ ಮಹಾ ಬುದ್ಧ<br /><small>(乐山大佛)</small> |- | colspan="2" style="text-align:center; padding:0.4em;" | [[File:Leshan Giant Buddha, 20161102.jpg|250px]]<br /><small>ಲೆಶಾನ್ ಮಹಾ ಬ... 1431521 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="float:right; clear:right; width:22em; margin:0 0 1em 1em; border:1px solid #a2a9b1; background-color:#f8f9fa; font-size:90%; border-collapse:collapse;" |+ style="font-weight:bold; font-size:110%; padding:0.4em;" | ಲೆಶಾನ್ ಮಹಾ ಬುದ್ಧ<br /><small>(乐山大佛)</small> |- | colspan="2" style="text-align:center; padding:0.4em;" | [[File:Leshan Giant Buddha, 20161102.jpg|250px]]<br /><small>ಲೆಶಾನ್ ಮಹಾ ಬುದ್ಧ</small> |- ! scope="row" style="text-align:left; vertical-align:top; padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;" | ಸ್ಥಳ | style="padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;" | ಲೆಶಾನ್, ಸಿಚುವಾನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯ, ಚೀನಾ |- ! scope="row" style="text-align:left; vertical-align:top; padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;" | ಎತ್ತರ | style="padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;" | ೭೧ ಮೀಟರ್ |- ! scope="row" style="text-align:left; vertical-align:top; padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;" | ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾಲ | style="padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;" | ಕ್ರಿ.ಶ. ೭೧೩ರಿಂದ ೮೦೩ (ಟ್ಯಾಂಗ್ ರಾಜವಂಶ) |- ! scope="row" style="text-align:left; vertical-align:top; padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;" | ಸ್ಥಾಪಕ | style="padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;" | ಸನ್ಯಾಸಿ ಹೈಟಾಂಗ್ |- ! scope="row" style="text-align:left; vertical-align:top; padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;" | ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವುದು | style="padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;" | ಮೈತ್ರೇಯ ಬುದ್ಧ |- ! scope="row" style="text-align:left; vertical-align:top; padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;" | ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಪಟ್ಟಿ ಸೇರ್ಪಡೆ | style="padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;" | ೧೯೯೬ (ಎಮೈ ಪರ್ವತದೊಂದಿಗೆ) |- ! scope="row" style="text-align:left; vertical-align:top; padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;" | ದೇಶ | style="padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;" | ಚೀನಾ |} '''ಲೆಶಾನ್ ಮಹಾ ಬುದ್ಧ''' ಚೀನಾದ ಸಿಚುವಾನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಲೆಶಾನ್ ನಗರದ ಬಳಿ ಬೆಟ್ಟದ ಪಾರ್ಶ್ವವನ್ನು ಕೊರೆದು ಕೆತ್ತಿದ ೭೧ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದ ಕುಳಿತ ಬುದ್ಧನ ಮೂರ್ತಿ. ಇದು ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಬೌದ್ಧ ಶಿಲ್ಪವೆಂದು ಯುನೆಸ್ಕೋ ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref name="unesco">{{cite web |title=Mount Emei Scenic Area, including Leshan Giant Buddha Scenic Area |url=https://whc.unesco.org/en/list/779/ |website=UNESCO World Heritage Centre |access-date=2026-10-07}}</ref> ಟ್ಯಾಂಗ್ ರಾಜವಂಶದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಇದನ್ನು ಚೀನೀ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ "ದಾಫೋ" (ಮಹಾ ಬುದ್ಧ) ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮಿಂಜಿಯಾಂಗ್, ಡಾಡು ಮತ್ತು ಕಿಂಗ್ಯಿ ನದಿಗಳು ಸೇರುವ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಈ ಮೂರ್ತಿ ಕೆಳಗೆ ನೋಡುತ್ತದೆ.<ref name="chinadiscovery">{{cite web |title=Leshan Giant Buddha |url=https://www.chinadiscovery.com/tour-leshan/leshan-giant-buddha.html |website=China Discovery |access-date=2026-10-07}}</ref> ಎಮೈ ಪರ್ವತದೊಂದಿಗೆ ಇದು ೧೯೯೬ರಲ್ಲಿ [[ಯುನೆಸ್ಕೋ]] ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿತು.<ref name="unesco"/> == ಹೈಟಾಂಗ್ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣ == ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ ನೀರಿನಿಂದ ಅನೇಕ ದೋಣಿಗಳು ಮುಳುಗುತ್ತಿದ್ದವು.<ref name="arkeonews">{{cite web |title=Leshan Giant Buddha and its History |url=https://arkeonews.net/leshan-giant-buddha-and-its-history/ |website=Arkeonews |access-date=2026-10-07}}</ref> ಸನ್ಯಾಸಿ ಹೈಟಾಂಗ್ ಕ್ರಿ.ಶ. ೭೧೩ರಲ್ಲಿ ಮೂರ್ತಿ ಕೆತ್ತುವ ಯೋಜನೆ ಆರಂಭಿಸಿ, ನೀರು ಶಾಂತವಾಗಲಿ ಎಂದು ಆಶಿಸಿದನು.<ref name="chinadiscovery"/> ಕೆತ್ತನೆಗೆ ಮುನ್ನ ಅವನು ೨೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವರ್ಷ ಭಿಕ್ಷೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದನು. ಹಣ ಕಸಿಯಲು ಬಂದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಒಂದು ಕಣ್ಣನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಂಡನೆಂಬ ದಂತಕಥೆಯಿದೆ.<ref name="advantour">{{cite web |title=Leshan Giant Buddha - the Largest Buddha Statue on Earth |url=https://www.advantour.com/china/chengdu/leshan-giant-buddha.htm |website=Advantour |access-date=2026-10-07}}</ref> ಭುಜದ ಕೆತ್ತನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಹೈಟಾಂಗ್ ನಿಧನನಾದಾಗ ಕೆಲಸ ನಿಂತಿತು; ಸುಮಾರು ೯೦ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಕ್ರಿ.ಶ. ೮೦೩ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು.<ref name="chinadiscovery"/> ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ತಲೆಮಾರುಗಳು ಮತ್ತು ನಾಲ್ವರು ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳ ಆಳ್ವಿಕೆ ಕಳೆಯಿತು; ಹಣದ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಕೆಲಸ ಹಲವು ಬಾರಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿತು.<ref name="chinaxiantour">{{cite web |title=Leshan Giant Buddha - A Top Choice for Chengdu Side Trip |url=https://www.chinaxiantour.com/leshan-giant-buddha.html |website=China Xi'an Tour |access-date=2026-10-07}}</ref><ref name="topchinatravel"/> ಕೆತ್ತುವಾಗ ತೆಗೆದ ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣು ನದಿಯ ತಳವನ್ನು ತುಂಬಿ ನೀರಿನ ಹರಿವು ಸುಧಾರಿಸಿತು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="topchinatravel">{{cite web |title=Leshan Giant Buddha |url=https://www.topchinatravel.com/china-attractions/leshan-giant-buddha.htm |website=Top China Travel |access-date=2026-10-07}}</ref> ಬುದ್ಧನ ಮೂರ್ತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ನಂತರ ಇಲ್ಲಿ ಹಡಗು ಅಪಘಾತಗಳೇ ನಡೆದಿಲ್ಲ ಎಂದೂ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="arkeonews"/> [[File:Leshan Giant Buddha head.jpg|thumb|ಮಹಾ ಬುದ್ಧನ ಶಿರ]] == ಅಳತೆಗಳು == ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಿದ ಕುಳಿತ ಬುದ್ಧನ ಮೂರ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ಅತಿ ಎತ್ತರದ್ದು.<ref name="topchinatravel"/> ಶಿರ ೧೪.೭ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರ ಮತ್ತು ೧೦ ಮೀಟರ್ ಅಗಲವಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ೧,೦೨೧ ಸುರುಳಿ ಕೂದಲಿನ ಗಂಟುಗಳಿವೆ. ಕಣ್ಣು ಮತ್ತು ಬಾಯಿ ತಲಾ ೩.೩ ಮೀಟರ್ ಅಗಲ, ಕುತ್ತಿಗೆ ೩ ಮೀಟರ್ ಉದ್ದವಿದೆ.<ref name="arkeonews"/> ಮರದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕಿವಿ ೭ ಮೀಟರ್ ಉದ್ದ, ಬೆರಳು ೮.೩ ಮೀಟರ್ ಉದ್ದ, ಮೂಗು ೫.೬ ಮೀಟರ್ ಉದ್ದವಿದೆ.<ref name="advantour"/> ಪಾದದ ಮೇಲ್ಭಾಗ ೮.೫ ಮೀಟರ್ ಅಗಲವಿದ್ದು, ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.<ref name="topchinatravel"/> [[File:Leshan Buddha Statue View.JPG|thumb|left|ನದಿಯಿಂದ ಕಾಣುವ ಮಹಾ ಬುದ್ಧ]] == ಒಳಚರಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ == ಕೂದಲು, ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಪಟ್ಟಿ, ಎದೆ ಮತ್ತು ಕಿವಿಗಳ ಹಿಂದೆ ಅಡಗಿದ ಕಾಲುವೆಗಳನ್ನು ಕೊರೆಯಲಾಗಿದ್ದು, ಮಳೆನೀರು ಶಿಲೆಗೆ ಹಾನಿಯಾಗದಂತೆ ಹೊರಹೋಗುತ್ತದೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸುಮಾರು ೧,೨೦೦ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಸವೆತದಿಂದ ಕಾಪಾಡಿದೆ.<ref name="topchinatravel"/> ೨೦೨೦ರ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ೧೯೪೯ರ ನಂತರ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬುದ್ಧನ ಕಾಲ್ಬೆರಳುಗಳು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದವು.<ref name="lovell">{{cite web |title=Leshan - the world's largest buddha |url=https://suzannelovellinc.com/blog/leshan-the-worlds-largest-buddha/ |website=Suzanne Lovell Inc. |access-date=2026-10-07}}</ref> ೧೯೬೨, ೧೯೬೩, ೧೯೭೬ ಮತ್ತು ೨೦೦೦ರಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣುಗಳು ಮುಚ್ಚಿದಂತೆ ಕಾಣುವ ವಿದ್ಯಮಾನ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದು, ಅದಕ್ಕೆ ಆಮ್ಲ ಮಳೆಯಿಂದಾದ ಸವೆತ ಕಾರಣವೆಂದು ಒಂದು ಮೂಲ ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref name="chinaxiantour"/> == ಮೈತ್ರೇಯ ಮತ್ತು ಲಿಂಗ್ಯುನ್ ದೇವಾಲಯ == ಈ ಮೂರ್ತಿ ಭವಿಷ್ಯದ ಬುದ್ಧನಾದ ಮೈತ್ರೇಯನನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ; ಅವನು ಜನಿಸಿದಾಗ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಶಾಂತಿ ಬರುತ್ತದೆಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ.<ref name="advantour"/> ಮೈತ್ರೇಯನ ಆರಾಧನೆ ನಾಲ್ಕರಿಂದ ಏಳನೇ ಶತಮಾನದ ನಡುವೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು; ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿ ವೂ ಝೆತಿಯಾನ್ ತನ್ನ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆಯಲು ಮೈತ್ರೇಯನ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದಳು; ಇದು ನೀರನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೂ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="topchinatravel"/> ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವ ಲಿಂಗ್ಯುನ್ ದೇವಾಲಯ ಮೂರ್ತಿಗಿಂತಲೂ ಹಳೆಯದು; ಇಂದಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಬಹುತೇಕ ಕಿಂಗ್ ಕಾಲದ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣಗಳು; ಇಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಗರಾಜರ ಸಭಾಂಗಣ, ಮಹಾವೀರ ಸಭಾಂಗಣ ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥ ಸಭಾಂಗಣಗಳೆಂಬ ಮೂರು ಸಭಾಂಗಣಗಳಿವೆ.<ref name="advantour"/> [[File:Leshan Giant Buddha from above on the South side..jpg|thumb|ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಿಂದ ಮೇಲಿನ ನೋಟ]] == ಭೇಟಿ == ಬಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಕೊರೆದ ಒಂಬತ್ತು ತಿರುವುಗಳ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ೨೭೮ ಕಲ್ಲಿನ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿದ್ದು, ಕಿರಿದಾದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಅದರ ಅಗಲ ಕೇವಲ ೦.೬ ಮೀಟರ್.<ref name="advantour"/> ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ್ಯುನ್ ಹಾದಿ ಮತ್ತು ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಒಂಬತ್ತು ತಿರುವುಗಳ ಹಾದಿ ಹತ್ತಿರದ ನೋಟ ನೀಡುತ್ತವೆ; ಪ್ರವೇಶ ಚೀಟಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಾವೊ ಬಂಡೆ ಸಮಾಧಿಗಳೂ ಸೇರಿವೆ.<ref name="chinaxiantour"/> ಸುಮಾರು ೩೦ ನಿಮಿಷದ ದೋಣಿ ಪ್ರಯಾಣದಿಂದ ಮೂರ್ತಿಯ ಪೂರ್ಣ ನೋಟ ಸಿಗುತ್ತದೆ.<ref name="advantour"/> ಏಪ್ರಿಲ್ ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ ಭೇಟಿಗೆ ಉತ್ತಮ; ಹತ್ತಿರದ ಎಮೈ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೨೦ ನಿಮಿಷ; ಚೆಂಗ್ಡುವಿನಿಂದ ಹೈಸ್ಪೀಡ್ ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಗಂಟೆಯ ದಾರಿ; ಪ್ರಮುಖ ಚೀನೀ ರಜಾದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಜನಜಂಗುಳಿ ಹೆಚ್ಚು.<ref name="chinaxiantour"/> ಲೆಶಾನ್ ನಗರ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ೩ ಅಥವಾ ೧೩ನೇ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಬಸ್ ಮೂಲಕ ಇಲ್ಲಿಗೆ ತಲುಪಬಹುದು.<ref name="topchinatravel"/> [[File:Leshan Giant Buddha 1.jpg|thumb|ಲೆಶಾನ್ ಮಹಾ ಬುದ್ಧ]] [[File:Leshan Giant Buddha, 20161101.jpg|thumb|left|ಮಹಾ ಬುದ್ಧನ ಮತ್ತೊಂದು ನೋಟ]] == ಯುನೆಸ್ಕೋ ಪಾರಂಪರಿಕ ಮಹತ್ವ == ಎಂಟನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟದ ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಮೂರ್ತಿ ಎಮೈ ಪರ್ವತದ ಜೊತೆ ೧೫,೪೦೦ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಮಿಶ್ರ ಪಾರಂಪರಿಕ ತಾಣದ ಭಾಗ; ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಾನದಂಡಗಳು (iv), (vi) ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮಾನದಂಡ (x) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="unesco"/> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references /> pa9nvlozfdfsd4sk8l8cs84mocqprst 3 187580 1431522 2026-10-07T06:46:33Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1431522 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Manivth}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೧೬, ೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) eviq5oy0fta5hsq86x0km0aqfnaxzue 3 187581 1431524 2026-10-07T07:47:13Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1431524 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=, raita Suleman}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೧೭, ೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) qzk0bcrs80t3v5gly49kpy01szk7zqj 3 187582 1431525 2026-10-07T07:48:16Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1431525 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Gonibasappa}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೧೮, ೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) tkh7mchd6xicafuubycvt6o9pumyjc0 0 187583 1431526 2026-10-07T08:04:18Z R.MALATHY 75246 ಹೊಸ ಪುಟ: ಡಾ. ಅಮ್ಮಸಂದ್ರ ಸುರೇಶ್ ಡಾ.ಅಮ್ಮಸಂದ್ರ ಸುರೇಶ್‌ ದಿನಾಂಕ 20.06.1970ರಂದು ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆ ತುರುವೇಕೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಅಮ್ಮಸಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆಂಪೇಗೌಡ ಮತ್ತು ನರಸಮ್ಮನವರ ಪುತ್ರರಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು. ಲೇಖಕ, ಅಂಕಣಕಾರ, ಮಾಧ್... 1431526 wikitext text/x-wiki ಡಾ. ಅಮ್ಮಸಂದ್ರ ಸುರೇಶ್ ಡಾ.ಅಮ್ಮಸಂದ್ರ ಸುರೇಶ್‌ ದಿನಾಂಕ 20.06.1970ರಂದು ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆ ತುರುವೇಕೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಅಮ್ಮಸಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆಂಪೇಗೌಡ ಮತ್ತು ನರಸಮ್ಮನವರ ಪುತ್ರರಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು. ಲೇಖಕ, ಅಂಕಣಕಾರ, ಮಾಧ್ಯಮ ವಿಶ್ಲೇಷಕ, ಹವ್ಯಾಸಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪತ್ರಕರ್ತ ಹಾಗೂ ಸಂಘಟಕರಾಗಿ ಕಳೆದ 32 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಅವರು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯಾಧ್ಯಂತ ತಮ್ಮ ಬರಹಗಳಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಪತ್ರಿಕಾ ಲೋಕದ ಜೊತೆಗೆ ಉತ್ತಮ ಲೇಖಕರೂ ಆಗಿರುವ ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ, ಸಂಘ-ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ವಿವಿಧ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇದುವರೆಗೂ 26 ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. 15.02.2023ರಂದು ನಡೆದ ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆ ಹೆಗ್ಗಡದೇವನಕೋಟೆ ತಾಲ್ಲೂಕು 6ನೇ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಸರ್ವಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ಸಮ್ಮೇಳನವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಮೈಸೂರಿನ ನರಸಿಂಹರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಘಟನೆ ಎರಡರಲ್ಲೂ ತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಅಲೆಮಾರಿ ಮತ್ತು ಅರೆ ಅಲೆಮಾರಿ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯಗಳ ವೇದಿಕೆಯ ಮಾಧ್ಯಮ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ, ಕಲ್ಪತರು ಚಾರಿಟಬಲ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ನೆರಳು ಚಾರಿಟಬಲ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಸಕ್ರೀಯವಾಗಿ. ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಉದಯಕಾಲ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದ “ತಿರುಗಾಟ” ಅಂಕಣ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಅಲೆಮಾರಿ ಮತ್ತು ಅರೆ ಅಲೆಮಾರಿ ಸಮುದಾಯಗಳ ಬಾಳಿನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಬೆಳಕನ್ನು ತರುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ. ಕೃಷಿಯ ಕುರಿತು ಉದಯಕಾಲ ಮತ್ತುಪ್ರಜಾನುಡಿ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ “ಕೃಷಿ-ಖುಷಿ”, ಪ್ರಜಾಸತ್ಯ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ “ಅಂಚೆಯಣ್ಣನ ಅಂತರಾಳ”, ಸುದ್ದಿ ಸಂಗಾತಿ ಮಾಸಿಕ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ‘ಮೀಡಿಯಾ ಮಿರರ್’ ಅಂಕಣಗಳನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ವಿಶ್ವವಾಣಿ. ಉದಯಕಾಲ, ವಾರ್ತಾಭಾರತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಮುಖ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಲೇಖನ ಮತ್ತು ಅಂಕಣಗಳನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಶಿಕ್ಷಣ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಹುಟ್ಟೂರು ಅಮ್ಮಸಂದ್ರ, ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರೌಡ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ-ದಂಡಿನಶಿವರ. ತುಮಕೂರಿನ ಶ್ರೀ ಸಿದ್ದಗಂಗಾ ಶಿಕ್ಷಕರ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಟಿಸಿಹೆಚ್ ಅಧ್ಯಯನ. ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಶಿಕ್ಷಣ : ಶ್ರೀ ಬಸವೇಶ್ವರ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜು, ಹುಲ್ಲೇಕೆರೆ, ತುರುವೇಕೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕು. ಪದವಿ : (ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ,ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಐಚ್ಚಿಕ ಕನ್ನಡ)-ಶ್ರೀ ಸಿದ್ದಾರ್ಥ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕಾಲೇಜು, ತುಮಕೂರು. ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ : ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಸಂವಹನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ, ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಬೆಂಗಳೂರು. ಪಿ,ಎಚ್ ಡಿ : ಪ್ರಸಿದ್ದ ಮಾಧ್ಯಮ ತಜ್ಞರಾದ ಪ್ರೊ.ಎನ್ ಉಷಾರಾಣಿಯವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ “ಕನ್ನಡ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ವರದಿ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರೆ ಬರಹಗಳ ಒಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ಅಧ್ಯಯನ” ಎಂಬ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿ ಮಹಾಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ 2013ರಲ್ಲಿ ಪಿ.ಹೆಚ್ ಡಿ ಪ್ರಧಾನ. ಡಿ. ಲಿಟ್ : “ಪ್ರದರ್ಶಕ ಕಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಮುದ್ರಣ ಮಾಧ್ಯಮ” ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಮಹಾಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಮಂಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಡಾ.ಗಂಗೂಬಾಯಿ ಹಾನಗಲ್ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶಕ ಕಲೆಗಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ 2024ರಲ್ಲಿ ಡಿ.ಲಿಟ್ ಪ್ರಧಾನ. ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಸೇವೆ : ಪದವಿಯಲ್ಲಿ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮವನ್ನು ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ತುಮಕೂರಿನಲ್ಲಿ 1991ರಲ್ಲಿ “ಸುದ್ದಿ ಸವಾಲು” ಎಂಬ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದ ವಾರಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪತ್ರಿಕಾರಂಗ ಪ್ರವೇಶ. 1990 ರಿಂದ 1993ರವೆಗೂ ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಮುಖ ವಾರಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದ್ದ ಹಕ್ಕೋತ್ತಾಯ ವಾರಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಅಂಕಣಕಾರರಾಗಿ ಸೇವೆ. 1994-1995ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಉದಯವಾಣಿ ಪತ್ರಿಕಾ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನ್ಷಷಿಪ್, 1999 ರಿಂದ 2004 ರವರೆಗೆ ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೆಗ್ಗಡದೇವನಕೋಟೆ ತಾಲ್ಲೂಕು ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಅರೆಕಾಲಿಕ ವರದಿಗಾರರಾಗಿ ಸೇವೆ. 2003 ರಿಂದ 2005ರವರೆಗೂ ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ ಜನವಾಹಿನಿ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಕಣಕಾರರಾಗಿ “ಮಾಧ್ಯಮ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ” ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಸುಮಾರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಅಂಕಣಗಳ ಬರಹ. ಆಕಾಶವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ಸರಣಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಜನಧ್ವನಿ ಸಮುದಾಯ ಬಾನುಲಿ, ಜೆಎಸ್ಎಸ್ ಸಮುದಾಯ ಬಾನುಲಿ, ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ ಸಮುದಾಯ ಬಾನುಲಿ ಹಾಗೂ ಜ್ಞಾನದೀಪ ಸಮುದಾಯ ಬಾನುಲಿ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮಾಧ್ಯಮ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕನ್ನಡದ ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳಾದ ವಿಶ್ವವಾಣಿ, ಉದಯಕಾಲ ಮತ್ತು ವಾರ್ತಾಭಾರತಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಲೇಖನಗಳ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ. ಕಳೆದ ಮೂವತ್ತೆರಡು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸತತವಾಗಿ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ವಿವಿಧ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದುವರೆಗೂ 2000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಲೇಖನಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ. ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಮುಖ ಮಾಧ್ಯಮ ವಿಶ್ಲೇಷಕರಲ್ಲಿ ಮಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ಡಾ.ಅಮ್ಮಸಂದ್ರ ಸುರೇಶ್, ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಕುರಿತು ಸಾಕಷ್ಟು ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ಬರಹಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಮಾಧ್ಯಮ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಕೃಷಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ “ಮಾಧ್ಯಮ ಲೋಕ” ಎಂಬ ಯೂ ಟ್ಯೂಬ್ ವಾಹಿನಿಯನ್ನು ಮುನ್ನೆಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಮುದ್ರಣ ಮಾದ್ಯಮ, ಅಂತರ್ ಜಾಲ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ, ರೇಡಿಯೋ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಹೀಗೆ ಮಾಧ್ಯಮದ ಬಹುತೇಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಉದಯಕಾಲ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ “ತಿರುಗಾಟ” ಅಂಕಣ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಅಲೆಮಾರಿ ಮತ್ತು ಅರೆ ಅಲೆಮಾರಿ ಸಮುದಾಯಗಳ ಬಾಳಿನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಬೆಳಕನ್ನು ತರುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ. ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಅಲೆಮಾರಿ ಮತ್ತು ಅರೆ ಅಲೆಮಾರಿ ಸಮುದಾಯಗಳ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ 46 ಅಲೆಮಾರಿ ಸಮುದಾಯಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಈ 46 ಸಮುದಾಯಗಳ ಪೈಕಿ ಈಗಾಗಲೇ 40 ಸಮುದಾಯಗಳ ಕುರಿತು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಬರೆದಿದ್ದು ಈ ಲೇಖನಗಳು ಅಲೆಮಾರಿ ಸಮುದಾಯಗಳ ಜೀವನ, ವೃತ್ತಿ, ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಹಾಗೂ ಈ ವರ್ಗಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಸರ್ಕಾರ ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿರುವ ಹಲವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಈ ಸಮುದಾಯಗಳ ಜನರಿಗೆ ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಫಲವಾಗಿವೆ. ಈ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ “ನೆಲೆ ಇಲ್ಲದವರು” ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕೃತಿಯೊಂದನ್ನು ಮೈಸೂರಿನ ಮಹಿಮಾ ಪ್ರಕಾಶನ ಹೊರತಂದಿದೆ. ಈ ಕೃತಿ ಅಲೆಮಾರಿ ಮತ್ತು ಅರೆ ಅಲೆಮಾರಿ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ. ಸಂಘ-ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಟ್ರಸ್ಟ್ ಗಳು ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ ‘ನೆರಳು’ ಈ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯನ್ನು ಹೊರತರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಡಾ.ಅಮ್ಮಸಂದ್ರ ಸುರೇಶ್ ರವರು ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಅದರಲ್ಲೂ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಅಲೆಮಾರಿ ಮತ್ತು ಅರೆ ಅಲೆಮಾರಿ ಸಮುದಾಯಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಜಾಗೃತಿ ವೇದಿಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಅಲೆಮಾರಿ ಮತ್ತು ಅರೆ ಅಲೆಮಾರಿ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯಗಳ ವೇದಿಕೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಬೈಲ್ ಪತ್ತರ್ ಸಂಘ, ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಗೋಸಂಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಘ, ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ದೊಂಬಿದಾಸ ಸಂಘ, ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಹಿಂದುಳಿದ ಅಲೆಮಾರಿ ಮತ್ತು ಅರೆ ಅಲೆಮಾರಿ ಸಮುದಾಯಗಳ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮನಸಾರೆ ಶ್ಲಾಘಿಸಿವೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಘ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಶ್ರೀಯುತರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವನ್ನು ಹಲವು ವಿಧದಲ್ಲಿ ಪಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಲೇಖಕರಾಗಿ : ಡಾ.ಅಮ್ಮಸಂದ್ರ ಸುರೇಶ್ ಇದುವರೆಗೂ 20 ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದ ಕೃತಿಗಳು ಈ ಕೆಳಕಂಡಂತಿವೆ. 1. ಕನ್ನಡ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಸುದ್ದಿ (2013) 2. ಡಾ.ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ (2020) 3. ಕೊರೋನಾ ತಂದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಗಳು (2020) 4. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ, ಸಿರಿ-ಸಮೃದ್ಧಿ ಪ್ರಕಾಶನ (2021) 5. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಸಂವಹನ, ಹೆಚ್ ಎಸ್ ಆರ್ ಎ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು (2021) 6. ದೀಮಂತ ಪತ್ರಕರ್ತ ಡಾ.ಬಿ.ಆರ್.ಅಂಬೇಡ್ಕರ್, ಸಿರಿ-ಸಮೃದ್ಧಿ ಪ್ರಕಾಶನ (2021) 7. ಮಹಾನಾಯಕನ ಮಹಾ ಕೊಡುಗೆಗಳು, ಮಹಿಮಾ ಪ್ರಕಾಶನ (2021) 8. ನೆಲೆ ಇಲ್ಲದವರು-ಮಹಿಮಾ ಪ್ರಕಾಶನ, ಮೈಸೂರು (2022) 9. ಮಾಧ್ಯಮ ಹಸಿ ಆಶಯ-ಹುಸಿ ನಿರೀಕ್ಷೆ-ವಂಶಿ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು (2022) 10. ಅಸಮಾನತೆಯ ಉದಾರೀಕರಣ-ವಂಶಿ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು (2022) 11. ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ತೇರು ಎಳೆದವರು-ಮಹಿಮಾ ಪ್ರಕಾಶನ ಮೈಸೂರು(2022) 12. ಮಹಾ ಮಾನವತಾವಾದಿ-ವಂಶಿ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು.(2022) 13. ಪತ್ರಕರ್ತ ಗಾಂಧೀಜಿ-ಮಹಿಮಾ ಪ್ರಕಾಶನ(2023) 14. ಸಂವಿಧಾನ : ಜನ ಮಿಡಿತ-ನಾಡಿ ಮಿಡಿತ-ಮಹಿಮಾ ಪ್ರಕಾಶನ(2023) 15. ಶೋಷಣೆಗಳ ಅನ್ವೇಷಣೆ(2023) 16. ಆನೆಗೊಂದಿ ಪೇಟೆಯೊಳಗೆ-ಮಹಿಮಾ ಪ್ರಕಾಶನ, ಮೈಸೂರು (2024) 17. ಮನುಜಕುಲಂ ತಾನೊಂದೆವಲಂ-ಆದ್ರಿ ಪ್ರಕಾಶನ (2024) 18. ಪ್ರದರ್ಶಕ ಕಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಮುದ್ರಣ ಮಾಧ್ಯಮ – ಆದ್ರಿ ಪ್ರಕಾಶನ (2024) 19. ಅಗ್ನಿಕುಂಡದಿಂದ ಎದ್ದು ಬಂದ ಚೇತನ (ಕಾದಂಬರ) – ಆದ್ರಿ ಪ್ರಕಾಶನ 20. ಮನೆ ಮನೆಗಳ ಹಣತೆ ಭಾರತ ರತ್ನ ಬಿ. ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ 21. ಮಾನವತೆಯ ಮಂತ್ರ 22. ಕೃಷಿ-ಖುಷಿ 23. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ-ಹಂಪಿ ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ 24. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ-ಹಂಪಿ ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ 25. ಅಲೆಮಾರಿಗಳ ಮಹಿಳೆಯರು-ಹಂಪಿ ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ 26. ಅಂಚೆ ಕಥನ ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಮುಖ ಬರಹಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿರುವ ಡಾ.ಅಮ್ಮಸಂದ್ರ ಸುರೇಶ್, ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯಾದಾದ್ಯಂತ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಓದುಗ ಬಳಗವೊಂದನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಸಂಘಟನೆ : ಉತ್ತಮ ಸಂಘಟಕರು ಮತ್ತು ಲೇಖಕರಾದ ಡಾ.ಅಮ್ಮಸಂದ್ರ ಸುರೇಶ್ ಪ್ರಸ್ತುತ ಮೈಸೂರಿನ ನರಸಿಂಹರಾಜ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಅಲೆಮಾರಿ ಮತ್ತು ಅರೆ ಅಲೆಮಾರಿ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯಗಳ ವೇದಿಕೆಯ ಮಾಧ್ಯಮ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ, ಕಲ್ಪತರು ಚಾರಿಟಬಲ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ನೆರಳು ಚಾರಿಟಬಲ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸಂಘ-ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರೀಯವಾಗಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಕಲ್ಪತರು ಚಾರಿಟಬಲ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಹೆಗ್ಗಡದೇವನಕೋಟೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ನಾಗರಹೊಳೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಆನೆಮಾಳ ಹಾಡಿಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಿರಿಯ ಪಾಠಶಾಲೆಯನ್ನು 2022-23ನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ದತ್ತು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಶಾಲೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಅವಿರತ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಟಿವಿಎಸ್ ಕಂಪನಿಯವರ ಸಿಎಸ್ಆರ್ ಅನುದಾನದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 17 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಗೆ ನೂತನ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣ, ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯಿತಿ ವತಿಯಿಂದ ಬಾಲಕ ಮತ್ತು ಬಾಲಕಿಯರಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಶೌಚಾಲಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಸೇರಿದಂತೆ ಸಕಲ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಶಾಲೆಯನ್ನು ದತ್ತು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಾಗ ಕೇವಲ 8 ಮಕ್ಕಳ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಸುಮಾರು 35 ಕಾಡು ಕುರುಬ ಮತ್ತು ಜೇನು ಕುರುಬ ಜನಾಂಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಮಕ್ಕಳು ಇಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಲಿಯುತ್ತಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಮಕ್ಕಳು ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. 2023-24ನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಹುಣಸೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಕಾಡಂಚಿನ ಗ್ರಾಮವಾದ ಸೋನಹಳ್ಳಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಕಲ್ಪತರು ಚಾರಿಟಬಲ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ನ ವತಿಯಿಂದ ದತ್ತು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ದಾನಿಗಳ ನೆರವಿನಿಂದ ಪ್ರತಿ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವರ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಮವಸ್ತ್ರ, ಪಾಠೋಪಕರಣಗಳು, ಪೀಠೋಪಕರಣಗಳು, ಶಾಲಾ ಬ್ಯಾಗ್, ವಾಟರ್ ಬಾಟಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಆಗುವಷ್ಟು ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿಕೊಂಡು ಬರಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಬುಡಕಟ್ಟು ಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ : 15.02.2023ರಂದು ನಡೆದ ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆ ಹೆಗ್ಗಡದೇವನಕೋಟೆ ತಾಲ್ಲೂಕು 6ನೇ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಸರ್ವಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಆಗುವ ಮೂಲಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ವಿಷಯದ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ವ್ಯಕ್ತಿ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಹಂಪಿ ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಬಾಗಲಕೋಟೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ ಮಾಧ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದು ಹಲವು ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣಗಳನ್ನು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಶಸ್ತಿ-ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು : ಡಾ.ಅಮ್ಮಸಂದ್ರ ಸುರೇಶ್ ಅವರಿಗೆ ಹಲವು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು ಸಂದಿವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವುಗಳೆಂದರೆ, 1. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ ದೀನ ದಲಿತರ ಮತ್ತು ಶೋಷಿತ ವರ್ಗಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಶ್ರಮಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಕುರಿತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗೆ ನೀಡುವ 2022ನೇ ಸಾಲಿನ ‘ಜಿ.ಆರ್.ರೇವಯ್ಯ ದತ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’ 2. ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲಾ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ಕೊಡಮಾಡುವ 2024ನೇ ಸಾಲಿನ ದತ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. 3. ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ಪರಿಷತ್ತು ಕೊಡಮಾಡುವ 2024ನೇ ಸಾಲಿನ “ಲೋಕ ಸರಸ್ವತಿ ಗ್ರಂಥ ಪ್ರಶಸ್ತಿ”. 4. ತುರುವೇಕೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕು ಮಟ್ಟದ ಕನ್ನಡ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ-2022. 5. ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಜಾಗೃತಿ ವೇದಿಕೆ ಕೊಡ ಮಾಡುವ 2022ರ “ವಿಶ್ವಮಾನವ” ಪ್ರಶಸ್ತಿ. 6. ಕರ್ನಾಟಕ ಹೊಯ್ಸಳ ಸಂಘ ಮತ್ತು ಸವಿಗನ್ನಡ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಕೊಡಮಾಡುವ “ಹೊಯ್ಸಳ ಪ್ರಶಸ್ತಿ” 7. ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಒಕ್ಕಲಿಗರ ವಿಕಾಸ ವೇದಿಕೆ ಕೊಡ ಮಾಡುವ “ಸೇವಾ ಭೂಷಣ” ಮತ್ತು “ಕರುನಾಡ ರತ್ನ” ಪ್ರಶಸ್ತಿ. 8. ತುರುವೇಕೆರೆ ನಾಗರಿಕ ವೇದಿಕೆ ಕೊಡ ಮಾಡುವ “ಬರಹಬ್ರಹ್ಮ” ಪ್ರಶಸ್ತಿ. 9. ಮೈಸೂರಿನ ತನುಮನ ಸಂಸ್ಥೆ ಕೊಡ ಮಾಡುವ “ಬುದ್ಧನಾಡಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. 10. ಮೈಸೂರಿನ ಜನಚೈತನ್ಯ ಫೌಂಡೇಷನ್ ಕೊಡಮಾಡುವ “ಜನಚೈತನ್ಯ ಪುರಸ್ಕಾರ” 11. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ ಕೊಡಮಾಡುವ “ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ” 12. ಡಾ. ಬಿ. ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಸದ್ಭಾವನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. 13. ಕೌಂಡಿನ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. 14. ಬಿ ಎಂ ಶ್ರೀ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ ಕೊಡಮಾಡುವ ‘ಸಾರಂಗಿ ವೆಂಕಟರಾಮಯ್ಯ ಪುಟ್ಟಚ್ಚಮ್ಮ ದತ್ತಿ ಪುಸ್ತಕ ಬಹುಮಾನ’. 15. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ರಂಗಚಂದಿರ ಸಂಸ್ಥೆ ಕೊಡಮಾಡುವ 2025ನೇ ಸಾಲಿನ ರಂಗಗೌರವ. 16. ಬೆಂಗಳೂರು ಕೃಷಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಕೊಡುವ 2025ನೇ ಸಾಲಿನ ಕನ್ನಡ ಕೃಷಿ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ-2025 ಉಪನ್ಯಾಸಗಳು 1. “ಕೃಷಿ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ”, ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ ಮಾಧ್ಯಮ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ, ತುಮಕೂರು, ದಿನಾಂಕ : 12.06.2021 2. “ಕ್ಷೀರಸಾಗರ ಜನಪರ ಹೋರಾಟಗಳು”,ಕ್ಷಿರಸಾಗರ ನೆನೆಪುಗಳು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ, ಕ್ಷೀರ ಸಾಗರರ ಸ್ನೇಹ ಬಳಗ, ಹೆಚ್.ಡಿ.ಕೋಟೆ, ದಿನಾಂಕ : 29.08.2021 3. “ಪತ್ರಕರ್ತರಾಗಿ ಗಾಂಧೀಜಿ”, ಶ್ರೀ ಚಿದಂಬರೇಶ್ವರ ಉಚಿತ ಗ್ರಂಥಾಲಯ,ತುರುವೇಕೆರೆ, ದಿನಾಂಕ : 02.10.2021 4. “ನಾಲ್ವಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ಅವರ ಕೊಡುಗೆಗಳು”, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು, ಹೆಗ್ಗಡದೇವನಕೋಟೆ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕಾಲೇಜು, ಹೆಗ್ಗಡದೇವನಕೋಟೆ, ದಿನಾಂಕ : 04.06.2022 5. “ಹಿಂದುಳಿದ ಅಲೆಮಾರಿ ಸಮುದಾಯಗಳ ಬದುಕು-ಭವಣೆ”, ರಾಜ್ಯ ಬಂಧುತ್ವ ಅಧಿವೇಶನ, ಮಾನವ ಬಂಧುತ್ವ ವೇದಿಕೆ ಕರ್ನಾಟಕ, ದಾವಣಗೆರೆ, ದಿನಾಂಕ : 08.09.2022 6. ಮೂಡಲಪಾಯ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ವಿಧ್ವಾನ್ ಕ.ನ.ದಾಸಾಚಾರ್ ಅವರ ಕೊಡುಗೆ, ಶ್ರೀ ರಂಗನಾಥ ಯಕ್ಷಗಾನ ಮಂಡಳಿ(ಮೂಡಲಪಾಯ), ಮುನಿಯೂರು, ತುರುವೇಕೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕು, ದಿನಾಂಕ : 20.12.2022 7. “ಮೈಸೂರಿನ ಶಿಕ್ಷಣ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಜನಪದ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಮೈಸೂರು ನುಡಿ ಸಡಗರ, ಚೇತನ ಫೌಂಡೇಷನ್, ಕರ್ನಾಟಕ, ದಿನಾಂಕ : 16.02.2025 8. “ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಮುದ್ರಣ ಮಾಧ್ಯಮ”, ಡಾ. ಗಂಗೂಬಾಯಿ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶಕ ಕಲೆಗಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಮೈಸೂರು, ದಿನಾಂಕ : 06.04.2025 9. “ಬಾಬಾ ಸಾಹೇಬ್ ಡಾ. ಬಿ. ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಸಂಪಾದಕತ್ವದ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ಅಂದಿನ ಸಂದರ್ಭದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ”, ದಲಿತ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಅಧ್ಯಯನ ಪೀಠ, ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಹಂಪಿ, ದಿನಾಂಕ : 15.04.2025 10. “ಡಾ. ಬಿ. ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ”, ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಥಾರ್ಥ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ ಮಾಧ್ಯಮ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ, ತುಮಕೂರು, ದಿನಾಂಕ : 26.04.2025 11. “ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ”, ಬಾಗಲಕೋಟೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಜಮಖಂಡಿ, ದಿನಾಂಕ : 30.05.2025 12. ”ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂವಹನ ವಿವಿಧ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಪಾತ್ರ”, ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಥಾರ್ಥ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ ಮಾಧ್ಯಮ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ, ತುಮಕೂರು, ದಿನಾಂಕ : 28.06.2025 13. “ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸುದ್ಧಿಗಳು”, ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಥಾರ್ಥ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ ಮಾಧ್ಯಮ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ, ತುಮಕೂರು, ದಿನಾಂಕ : 30.06.2025 14. “ಸದೃಢ ಸುಸ್ಥಿರ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಪಾತ್ರ” ಮೈಸೂರು ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಭ್ರಮ-2025, ದಿನಾಂಕ :05.07.2025 15. ‘ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಆಶಯಗಳು’ ತಾಲ್ಲೂಕ ಆಡಳಿತ, ವಿರಾಜಪೇಟೆ ತಾಲ್ಲೂಕು, ವಿರಾಜಪೇಟೆ, ದಿನಾಂಕ 26.11.2025 16. ಮೈಸೂರು ಬುಕ್ ಕ್ಲಬ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಓದುಗರ ಒಕ್ಕೂಟದ ವತಿಯಿಂದ ‘ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಬರವಣಿಗೆ’ ಯ ಕುರಿತು ಸಂವಾದ, ಮೈಸೂರು. ದಿನಾಂಕ 17.12.2025 17. ‘ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು: ಸಮತಾ, ಜನತಾ ಮತ್ತು ಪ್ರಬುದ್ಧ ಭಾರತ’, ಡಾ. ಬಿ. ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಸಂಶೋಧನ ಹಾಗೂ ವಿಸ್ತರಣಾ ಕೇಂದ್ರ, ಮಾಳವೀಯ ಮಿಷನ್ ಶಿಕ್ಷಕರ ಕೇಂದ್ರ, ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಮೈಸೂರು ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ‘ಡಾ.ಬಿ.ಆರ್.ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ’ ಕುರಿತು ಒಂದು ವಾರದ ಶಿಕ್ಷಕರ ಪುನಶ್ಚೇತನ ಕಾರ್ಯಾಗಾರ. ದಿನಾಂಕ 10.02.2026. 18. ‘ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಸಂಘಗಳು ಮತ್ತು ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾಪರ ಕಾಳಜಿಗಳು’, ಡಾ. ಬಿ. ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಸಂಶೋಧನ ಹಾಗೂ ವಿಸ್ತರಣಾ ಕೇಂದ್ರ, ಮಹಾರಾಣಿ ಮಹಿಳಾ ಕಲಾ ಕಾಲೇಜು, ಮೈಸೂರು, ಡಾ.ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ತರಬೇತಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಹಾಗೂ ವಿಸ್ತರಣಾ ಕೇಂದ್ರ ಗಳ ಸಂಯುಕ್ತ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ‘ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಪ್ರಗತಿ’ ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಎರಡು ದಿನಗಳ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣ. ದಿನಾಂಕ 9.04.2026. ಸಂಪರ್ಕ ವಿಳಾಸ ಡಾ. ಅಮ್ಮಸಂದ್ರ ಸುರೇಶ್ 315. ಓ ಬ್ಲಾಕ್, ಹೆಚ್ ಪಿ ಓ ಮತ್ತು ಆರ್ ಎಂ ಎಸ್ ಬಡಾವಣೆ ಶಕ್ತಿನಗರ, ಮೈಸೂರು-570029 ಮೊಬೈಲ್ : 9448402346 ಇ-ಮೇಲ್ : sureshammasandrawriter@gmail.com *** 2qmslktb0o64flvo9p1376quiug2601 3 187584 1431528 2026-10-07T08:37:04Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1431528 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Anushri22}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೦೭, ೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) jnhhle6wy39ylqjs38faj4y5oxz7r7w