ವಿಕಿಪೀಡಿಯ knwiki https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F MediaWiki 1.47.0-wmf.23 first-letter ಮೀಡಿಯ ವಿಶೇಷ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸದಸ್ಯ ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಚಿತ್ರ ಚಿತ್ರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಹಾಯ ಸಹಾಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವರ್ಗ ವರ್ಗ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಂಪುಟ ಸಂಪುಟ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಕರಡು ಕರಡು ಚರ್ಚೆಪುಟ TimedText TimedText talk ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಚರ್ಚೆಪುಟ Event Event talk 0 921 1431539 1431442 2026-10-07T13:02:05Z ~2026-53919-54 102190 1431539 wikitext text/x-wiki [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುವ [[ಕನ್ನಡ]] [[ಭಾಷೆ]]ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ. ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ [[ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳು|ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷಾ ಬಳಗ]]ಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಆಧುನಿಕ [[ಭಾರತ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿರುವ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹಳೆಯ ಭಾಷೆಯೂ ಹೌದು. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಅತಿ ಹಳೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಸಂಪ್ರದಾಯ, ಕಳೆದ ಶತಮಾನದ ಭಾಷಾ ಸೌಹಾರ್ದತೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡ ಬರಹಗಾರರಲ್ಲಿ ರಾವ್ ಸಾಹೇಬರ ಗ್ರಾಮಾಯಣ, ದೇವನೂರು ಮಹಾದೇವರ ಬರಹಗಳು, ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ 'ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನ ರಶ್ಮಿ' "ವಂದೇ ಮಾತರಂ-ಸಲೀಂ" ದಂತಹ ಬರೆಹಗಳು ಓದುಗರನ್ನು ಹೊಸ ಲೋಕಕ್ಕೆ ವಯುತ್ತವೆ[[ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಾಹಿತ್ಯ]] (ಮತ್ತು ಅದರ ಉಪಭಾಷೆಗಳಾದ ಪ್ರಾಕೃತ ಇತ್ಯಾದಿ). [[ಚಿತ್ರ:kannada-saahithya.png|right|thumb]] [[File:kavi_file2.jpg|thumb|220px|right|ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಕವಿ ಕನ್ನಡಿಗರನ್ನು ಕೊಂಡಾಡಿರುವ ಪರಿ]] ==ಇತಿವೃತ್ತ== * ಕನ್ನಡ ಬರವಣಿಗೆಯ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಉದಾಹರಣೆ ದೊರಕಿರುವುದು [https://kn.wikipedia.org/s/h5q ತಾಳಗುಂದದ ಸಿಂಹಕಟಾಂಜನ ಶಾಸನ] ದಲ್ಲಿ (ಸು. ಕ್ರಿ.ಶ೩೭೦ ರಿಂದ೪೫೦). ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ [[ಬಾದಾಮಿ]] ಶಾಸನಗಳು ಪುರಾತನ ಕನ್ನಡ ಬರವಣಿಗೆಯ ಮತ್ತಷ್ಟು ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಉಪಲಬ್ಧವಾಗಿರುವ ಪ್ರಥಮ ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕವೆಂದರೆ ೯ ನೇ ಶತಮಾನದ [[ಮೊದಲನೇ ಅಮೋಘವರ್ಷ|ಅಮೋಘವರ್ಷ]] ನೃಪತುಂಗನ [[ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗ]] ನೃಪತುಂಗನ ಆಸ್ಥಾನದ ಕವಿಯಾಗಿದ್ದ ಶ್ರೀವಿಜಯನ. ಈ ಪುಸ್ತಕ ಕನ್ನಡ ಕಾವ್ಯ, ಕನ್ನಡ ನಾಡು, ಮತ್ತು ಕನ್ನಡಿಗರ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸಾರಾಂಶವೆನ್ನಬಹುದು. * ಇದಕ್ಕೆ ಹಿಂದೆ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಕೆಲವು ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಉಲ್ಲೇಖ ಈ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಉಗಮ ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಶ. ೬-೭ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಆದದ್ದಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗದ ಹಿಂದಿನ ಯಾವ ಕೃತಿಗಳೂ ಇದುವರೆಗೆ ದೊರಕಿಲ್ಲ. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಮೂರು ಘಟ್ಟಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸ ಬಹುದು: '''ಹಳೆಗನ್ನಡ''', '''ನಡುಗನ್ನಡ''' ಹಾಗೂ '''ಆಧುನಿಕ ಕನ್ನಡ.''' == ಹಳೆಗನ್ನಡ == *ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಹತ್ತನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಸುಮಾರು ಹನ್ನೆರಡನೇ ಶತಮಾನದ ವರೆಗಿನ ಕಾಲಘಟ್ಟವನ್ನು '''ಹಳೆಗನ್ನಡ''' ಎಂದು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಈ ಕಾಲದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಜೈನ ಧರ್ಮ|ಜೈನ ಧರ್ಮವನ್ನು]] ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. [[ಕನ್ನಡ]] ಚರಿತ್ರೆಯ ಈ ಘಟ್ಟಕ್ಕೆ '''ಆದಿ-ಕಾವ್ಯ''' ಎಂದೂ ಸಹ ಕರೆಯಬಹುದು. ಈ ಕಾಲದ ಅತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಿಯೆಂದರೆ [[ಪಂಪ]] (ಕ್ರಿ.ಶ. [[೯೦೨]]-[[೯೭೫]]). * ಪಂಪನ [[ವಿಕ್ರಮಾರ್ಜುನ ವಿಜಯ]] ಅಥವಾ '''ಪಂಪ ಭಾರತ''' ಇಂದಿಗೂ ಮೇರು ಕೃತಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿದೆ. ಪಂಪ ಭಾರತ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ್ಯಕೃತಿಯಾದ '''ಆದಿಪುರಾಣ'''ದ ಮೂಲಕ ಪಂಪ ಕನ್ನಡ ಕಾವ್ಯಪರಂಪರೆಯ ದಿಗ್ಗಜರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಪಂಪ ಭಾರತ [[ಸಂಸ್ಕೃತ]] [[ಮಹಾಭಾರತ|ಮಹಾಭಾರತದ]] ಕನ್ನಡ ರೂಪಾಂತರ. ತನ್ನ ಮಾನವತಾವಾದ ಹಾಗೂ ಗಂಭೀರ ಲೇಖನಶೈಲಿಯ ಮೂಲಕ [[ಕನ್ನಡ]]ದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ [[ಲೇಖಕ]]ರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾಗಿದ್ದಾನೆ.' [[ಮಾನವ]] ಕುಲ ತಾನೊಂದೇ ವಲಂ' ಎಂದು [[ವಿಶ್ವ]][[ಮಾನವ]] ತತ್ವವನ್ನು ಸಾರಿದ ಜಗದ ಕವಿ ಪಂಪ. * ಇದೇ ಕಾಲದ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಪ್ರಮುಖ ಲೇಖಕನೆಂದರೆ '''ಶಾಂತಿನಾಥ ಪುರಾಣ'''ವನ್ನು ರಚಿಸಿದ [[ಪೊನ್ನ]] (೯೩೯-೯೬೬). ಈ ಕಾಲದ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಹೆಸರಾಂತ ಕವಿ '''ರನ್ನ''' (೯೪೯-?). ರನ್ನನ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳು ಜೈನ ಧರ್ಮೀಯವಾದ '''ಅಜಿತ ತೀರ್ಥಂಕರ ಪುರಾಣ''' ಮತ್ತು [[ಗದಾಯುದ್ಧಂ]] ಅಥವಾ '''ಸಾಹಸಭೀಮ ವಿಜಯ'''. * ಇದು ಇಡೀ ಮಹಾಭಾರತದ ಒಂದು ಸಿಂಹಾವಲೋಕನ ದೃಷ್ಟಿ. [[ಮಹಾಭಾರತ]] ಯುದ್ಧದ ಕೊನೆಯ ದಿನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದ್ದರೂ ಸಿಂಹಾವಲೋಕನ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಇಡಿಯ ಮಹಾಭಾರತವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ. [[ಛಂದಸ್ಸು|ಛಂದಸ್ಸಿನ]] ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ಕಾಲದ ಕಾವ್ಯ [[ಚಂಪೂ]] ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿದೆ (ಒಂದು ರೀತಿಯ ಗದ್ಯ ಮಿಶ್ರಿತ ಪದ್ಯ) == ನಡುಗನ್ನಡ == * ನಡುಗನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಹೊಸ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು [[ರಗಳೆ]], [[ಸಾಂಗತ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ದೇಸಿ]]. ಈ ಕಾಲದ ಸಾಹಿತ್ಯ [[ಜೈನ ಧರ್ಮ|ಜೈನ]], [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ]] ಹಾಗೂ ಜಾತ್ಯತೀತ ಬೋಧನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ಘಟ್ಟದ ಪ್ರಮುಖ ಲೇಖಕರಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೆಂದರೆ [[ಹರಿಹರ]] ಮತ್ತು [[ರಾಘವಾಂಕ]]. ಇಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮದೇ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ದಾರಿಯನ್ನು ಬೆಳಗಿದವರು. * ಹರಿಹರ ರಗಳೆ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ತಂದನು, ತನ್ನ ಶೈವ ಮತ್ತು ವೀರಶೈವ ಕೃತಿಗಳ ಮೂಲಕ. ರಾಘವಾಂಕ ತನ್ನ ಆರು ಕೃತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಷಟ್ಪದಿ ಛಂದಸ್ಸನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದನು. ಅವನ ಮುಖ್ಯ ಕೃತಿ '''ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ ಕಾವ್ಯ''', ಪೌರಾಣಿಕ ಪಾತ್ರವಾದ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರನ ಜೀವನವನ್ನು ಕುರಿತದ್ದು. ಈ ಕೃತಿ ಸಹ ತನ್ನ ತೀವ್ರವಾದ ಮಾನವತಾವಾದಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. * ಇದೇ ಕಾಲದ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜೈನ ಕವಿ [[ಜನ್ನ]]. ತನ್ನ ಕೃತಿಗಳಾದ '''ಯಶೋಧರ ಚರಿತೆ''' ಮತ್ತು '''ಅನಂಥನಾಥ ಪುರಾಣ'''ಗಳ ಮೂಲಕ ಜೈನ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದನು. ಇದೇ ಕಾಲದ ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣದ ಬಗೆಗಿನ ಮುಖ್ಯ ಕೃತಿ [[ಕೇಶಿರಾಜ|ಕೇಶಿರಾಜನ]] '''[[ಶಬ್ದಮಣಿದರ್ಪಣ]]'''. === ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯ === * '''ವಚನ'''ಗಳು ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗುವ ಲಿಂಗಾಯತ ಶರಣರ ವಚನಗಳು ಮುಕ್ತ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿವೆ. ಬಸವೇಶ್ವರ, ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ ಮೊದಲಾದವರ ವಚನಗಳನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಮನಸೂರ ಮೊದಲಾದ ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ ಕಾರರು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಶರಣರ ನಂತರದ ಕವಿಯಾದ [[ಸರ್ವಜ್ಞ|ಸರ್ವಜ್ಞರ]] ವಚನಗಳು ಮಾತ್ರ ತ್ರಿಪದಿಯಲ್ಲಿವೆ. * ವಚನಗಳು ಅಂದಿನ ಕಾಲದ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಯೋಚನಾಧಾರೆಗಳು. ಇನ್ನೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಂದಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಕನ್ನಡಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ಬಸವಣ್ಣನವರಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಈ ಕ್ರಾಂತಿ ಜಾತಿ, ಮತ, ಧರ್ಮಗಳ ಯೋಚನೆಗಳ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಮರು-ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. * ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯದಿಂದ ಬಂದ ಮುಖ್ಯ ಬೋಧನೆಗಳೆಂದರೆ '''ಕಾಯಕವೇ ಕೈಲಾಸ''' ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಸ ನೋಟ. ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಹರಿಕಾರರೆಂದರೆ [[ಬಸವೇಶ್ವರ]] (೧೧೩೪-೧೧೯೬), [[ಅಲ್ಲಮ ಪ್ರಭು|ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭು]] ಮತ್ತು ಕನ್ನಡದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಲೇಖಕಿಯಾದ [[ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ|ಅಕ್ಕ ಮಹಾದೇವಿ]] (೧೨ನೇ ಶತಮಾನ). ಇವರಲ್ಲದೆ [[ದೇವರ ದಾಸಿಮಯ್ಯ]], ಅಂಬಿಗರ ಚೌಡಯ್ಯ ಇನ್ನೂ ಮೊದಲಾದ ವಚನಕಾರರು ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಕಾಣಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. === ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ === * [[ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ]] ಪ್ರಾಯಶಃ ಕನ್ನಡದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಕವಿ ಎಂದರೂ ಸರಿ. ಅವನ ಜೀವನಕೃತಿ '''[[ಕರ್ಣಾಟ ಭಾರತ ಕಥಾಮಂಜರಿ]]'''. ಇದು [[ಮಹಾಭಾರತ|ಮಹಾಭಾರತದ]] ಮೊದಲ ಹತ್ತು ಪರ್ವಗಳನ್ನು ಅತ್ಯದ್ಭುತ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಮಿನಿ ಷಟ್ಪದಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅದು ಕೇವಲ ರೂಪಾಂತರವಲ್ಲ ; ಅನೇಕ ಕವಿ ಸಮಯ ದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಸ್ವಂತ ಕೃತಿಯೆಂಬಂತೆ ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. * ಈ ಕೃತಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಕೃತಿಯಿದ್ದೀತು. ಇದರ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ ಇದು ಎಲ್ಲ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಎಲ್ಲ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ಜನರಿಗೂ ಸಹ ಅವರವರ ಶಕ್ತಿಗನುಸಾರವಾಗಿ ನಿಲುಕಿದೆ. ಇಡೀ ಕಾವ್ಯ '''[[ಭಾಮಿನೀ ಷಟ್ಪದಿ]]''' ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ ಹುಡುಕಿ ನೋಡುವ ಮಾನವ ಭಾವಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿ, ಆತನ ಕಾವ್ಯದ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಶಬ್ದಭಂಡಾರ ಓದುಗರನ್ನು ಬೆರಗುಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. * ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತನ್ನ ರೂಪಕಾಲಂಕಾರ ಚಮತ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿಯೇ '''ರೂಪಕ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಚಕ್ರವರ್ತಿ''' ಎಂಬ ಬಿರುದಿಗೂ ಪಾತ್ರನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಕುಮಾರವ್ಯಾಸನು ಗದುಗಿನ ವೀರನಾರಾಯಣನ ಭಕ್ತ, ಅವನನ್ನು ಗದುಗಿನ ನಾರಣಪ್ಪ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈತನ ಮೊದಲಿನ ಹೆಸರು ನಾರಯಣಪ್ಪ. ಕುವೆಂಪುರವರು ಕುಮಾರವ್ಯಾಸನನ್ನು ಕುರಿತು, <poem> ಕುಮಾರವ್ಯಾಸನು ಹಾಡಿದನೆಂದರೆ ಕಲಿಯುಗ ದ್ವಾಪರವಾಗುವುದು ಭಾರತ ಕಣ್ಣಲಿ ಕುಣಿಯುವುದು. ಮೈಯಲಿ ಮಿಂಚಿನ ಹೊಳೆ ತುಳುಕಾಡುವುದು... ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. </poem> ಪಂಪ ಕಲಿತವರ ಪಾಲಿನ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷ ವಾದರೆ, ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ ಕಲಿಯದವರ ಪಾಲಿನ ಕಾಮಧೇನು. === ದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯ === *ದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯ ([[ಭಕ್ತಿ]] ಸಾಹಿತ್ಯ) ೧೫ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡ ಭಕ್ತಿ ಪಂಥದ ಹರಿದಾಸರಿಂದ ವಿರಚಿತವಾದದ್ದು. ಈ ಪದ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 'ಪದ' ಗಳೆಂದು ಹೆಸರು. ಇವು ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗ ಬಯಸುವ ಭಕ್ತನ ಭಾವವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಗೀತದೊಂದಿಗೂ ನಿಲುಕಿದೆ. *ದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಗೀತ ಪದ್ಧತಿಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ|ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ]] ಬುನಾದಿಯಾಗಿದೆ. ದಾಸರ ಪದಗಳಿಗೆ ದೇವರನಾಮಗಳೆಂದೂ ಹೆಸರು. ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಮುಖ್ಯ ಕನ್ನಡ ಕವಿಗಳೆಂದರೆ [[ಪುರಂದರದಾಸರು|ಪುರಂದರದಾಸ]] (೧೪೯೪-೧೫೬೪) ಮತ್ತು [[ಕನಕದಾಸರು|ಕನಕದಾಸ]](೧೫೦೯-೧೬೦೯). ಇವರನ್ನು ದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅಶ್ವಿನಿದೇವತೆಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. == ಆಧುನಿಕ ಕನ್ನಡ == === ಕನ್ನಡದ ನವೋದಯ === * ನವೋದಯ ಎಂದರೆ '''ಹೊಸ ಹುಟ್ಟು'''/'''ಹೊಸದು'''. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಳಕು ಕಾಣದೆ ಇದ್ದ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ, ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಗೆ ಹಾಗು ಇಪ್ಪತ್ತನೆ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಹುಟ್ಟು ಪಡೆಯಿತು. [[ಆಧುನಿಕ ಕನ್ನಡ ಕಾವ್ಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆ]]ಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ [[ಬಿ.ಎಂ.ಶ್ರೀಕಂಠಯ್ಯ|ಬಿ.ಎಂ.ಶ್ರೀ]], [[ಕುವೆಂಪು]], [[ದ.ರಾ.ಬೇಂದ್ರೆ|ಬೇಂದ್ರೆ]], [[ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ]] ಮೊದಲಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಲೇಖಕರು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದರು. * ಈ ಕಾಲದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳು ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಾವ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಗ್ರೀಕ್]] ರುದ್ರನಾಟಕಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಯಿತು. ಈ ಘಟ್ಟದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ತಂದವರು [[ಬಿ.ಎಂ.ಶ್ರೀಕಂಠಯ್ಯ|ಬಿ.ಎಂ.ಶ್ರೀ]], ತಮ್ಮ '''ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಗೀತಗಳ''' ಪುಸ್ತಕ ದೊಂದಿಗೆ. ಅನೇಕ ಸುಶಿಕ್ಷಿತ ಕನ್ನಡಿಗರು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಕ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದವರು, ತಮ್ಮ ಮಾತೃಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವುದರ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಕಂಡು ಕೊಂಡು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನೊದಗಿಸಿದರು. * ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಕುವೆಂಪು - ತಮ್ಮ ಒಬ್ಬ ಶಿಕ್ಷಕರಿಂದ (ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮೂಲದವರು) ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವುದರ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡು ಮುಂದೆ '''[[ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ]]''' ಬಿರುದಿಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು. ಅವರ ಪ್ರಕೃತಿಪ್ರೇಮ, ಮಾನವನ ಉನ್ನತಿಯಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ದೇವರ ಸಮ್ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಕಾಣುವ ಅವರ ಮನಸ್ಸು ಅವರನ್ನು ಕನ್ನಡದ ಉಚ್ಚ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿವೆ. ಅವರ ಅತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಾವ್ಯಕೃತಿ '''[[ಶ್ರೀ ರಾಮಾಯಣ ದರ್ಶನಂ]]'''. * ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ನಿಂತಿರುವ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಲೇಖಕರೆಂದರೆ [[ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ]] - ಅತ್ಯಂತ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ, ಆಳವಾದ ಆದರ್ಶಗಳುಳ್ಳ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ, ಹಾಗೂ ಅಷ್ಟೇ ಆಳವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಕಳಿಯಿದ್ದ ಲೇಖಕರು. ಅವರ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದವು-ಚೋಮನ ದುಡಿ, ಬೆಟ್ಟದ ಜೀವ, ಮೈಮನಗಳ ಸುಳಿಯಲ್ಲಿ, '''[[ಮರಳಿ ಮಣ್ಣಿಗೆ]]''' ಮತ್ತು '''[[ಮೂಕಜ್ಜಿಯ ಕನಸುಗಳು]]''' ಈ ಕಾಲದ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಬರಹಗಾರನೆಂದರೆ ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರು. ಅವರ "ಭಾರತ ಸಿಹಾಸನ ರಶ್ಮಿ"ಯಾಗಲಿ "ಕ್ವಾಟಿ ಜಕ್ಕವ್ವ" "ಕೆಂಪು ಹುಡುಗಿ ಕಪ್ಪ ಕಾಲ್ಮರಿ" ಗಳನ್ನು ಓದಿದಾಗ ನಾವು ಆ ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದೇನೆ ಎಂದೆನಿಸುತ್ತದೆ * ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನ ರಶ್ಮಿಯು ಭಾರತದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಸ್ವತಂತ್ರ ಹೋರಾಟಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಅಪರೂಪದ ಕಥನವಾಗಿದೆ ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ ಯಾಗಿದ್ದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಪೂರ್ವದಲ್ಲ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಯ ವ ಜನರ ಕೆಟ್ಟ ಚಟಗಳಾದ ಬೀಡ ಸೆಡುವುದು ತಂಬಾಕು ತಿನ್ನುವುದರ ಮಧ್ಯಪಾನ ಮಾಡುವುದು ಚಟಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸುವದು ಹಾಗೂ ಇದರ ಸಪಲತೆಗಾಗಿ ಅಂತನರಿಗೆ ಖಾದಿ ತೊಡಿರಿ ನೂಲು ತೆಗೆದು ಬಡತನ ಅಳಿಸಿರಿ ಎ೦ದು ಹೇಳುವುದಾಗಿತ್ತು ಇದಲ್ಲದೆ ವಿದೇಶಿ ಬಟ್ಟೆ ಸುಡಿರಿ ಸಿಂಧಿ ಗಿಡಗಳ ನಾಶ ಮಾಡಿರಿ ಆಡಳಿತ ಯಂತ್ರ ಹಾಳು ಮಾಡಿರಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು ಈ ಎಲ್ಲ ಯೋಜನೆಗಳ ಮಾಹಿತಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಸಮಾರಂಭ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿ ಹರ್ಡ ಕರ ಮಂಜಪ್ಪ ಅವರು ಒಬ್ಬ ಲಿಂಗಾಯತ ಸ್ವಮಗಳ ಪಟ್ಟಾಧಿಕಾರ ಮೇರೂ ವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದರು. ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಮಸಬಿನಾಳದಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಜನರು ಗಾಂಧೀಜಿಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ನೀಡಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವು ಮರೆಯಬಾರದು. ಇದು ಭರತ ಸಿಂಹಾಸನರಶ್ಮಿಕದಂಬರಿಯ ವಸ್ತುವಾಗಿದೆ * ಭಾರತ ಸಿಂಧು ರಶ್ಮ ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಜನಜೀವನ ಹೇಳುವ ಒಳಗೊಂಡ ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ ===ಈ ಕಾಲದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಿಗಳು=== # [[ಕುವೆಂಪು]], # [[ಬಿ.ಎಂ.ಶ್ರೀಕಂಠಯ್ಯ|ಬಿ.ಎಂ.ಶ್ರೀ]], # [[ದ.ರಾ.ಬೇಂದ್ರೆ]], # [[ಪು.ತಿ.ನರಸಿಂಹಾಚಾರ್|ಪು ತಿ ನ]], # [[ಕೆ.ಎಸ್.ನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿ|ಕೆ.ಎಸ್. ನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿ]], # [[ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಅಡಿಗ|ಎಂ.ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಅಡಿಗ]], # [[ಕೆ.ಎಸ್.ನಿಸಾರ್ ಅಹಮದ್|ಪ್ರೊ‌.ನಿಸಾರ್ ಅಹಮದ್]] # [[ಚನ್ನವೀರ ಕಣವಿ|ಚೆನ್ನವೀರ ಕಣವಿ]] ಮೊದಲಾದವರು. # [[ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಕಂಬಾರ|ಡಾ.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಕಂಬಾರ]]-ಕವಿ- ನಾಟಕಕಾರ - ಕಾದಂಬರಿಕಾರ- ಸಂಶೋಧಕ # ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ- ಲೇಖಕರು- ಕಥೆಗಾರರು- ನಟ- (ನಿರ್ದೇಶಕರು) # [[ಡಿ.ವಿ.ಗುಂಡಪ್ಪ|ಡಿ.ವಿ.ಜಿ.]] ===ಈ ಕಾಲದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು=== # [[ಕುವೆಂಪು]], # [[ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ]], # [[ಮಾಸ್ತಿ ವೆಂಕಟೇಶ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್|ಮಾಸ್ತಿ ವೆಂಕಟೇಶ ಐಯ್ಯಂಗಾರ್]], # [[ಅ.ನ.ಕೃಷ್ಣರಾಯ|ಅ.ನ.ಕೃ]], # [[ಯು.ಆರ್.ಅನಂತಮೂರ್ತಿ]], # [[ವಿನಾಯಕ ಕೃಷ್ಣ ಗೋಕಾಕ|ವಿ. ಕೃ. ಗೋಕಾಕ್]] # [[ಡಿ.ವಿ.ಗುಂಡಪ್ಪ]] # [[ಗೊರೂರು ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್]] # [[ಕೆ.ವಿ.ಅಯ್ಯರ್]] # [[ಗೋವಿಂದ ಪೈ|ಮಂಜೇಶ್ವರ ಗೋವಿಂದ ಪೈ]] # [[ತೀ ನಂ ಶ್ರೀ]] # [[ಎಸ್.ಎಲ್. ಭೈರಪ್ಪ|ಎಸ್. ಎಲ್. ಭೈರಪ್ಪ]] # [[ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿ|ಕೆ.ಪಿ.ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿ]]. # ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡ್. ಮುಂತಾದವರು # ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ===ಈ ಕಾಲದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಾಟಕಕಾರರು=== # [[ಟಿ.ಪಿ.ಕೈಲಾಸಂ]], # [[ಶ್ರೀರಂಗ]], # [[ಕುವೆಂಪು]], # [[ಬಿ.ಎಂ.ಶ್ರೀಕಂಠಯ್ಯ|ಬಿ.ಎಂ.ಶ್ರೀ]], # [[ಬಿ.ವಿ. ಕಾರಂತ]] ಮೊದಲಾದವರು. === ನವ್ಯ === ೧೯೪೭ ರ ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಹೊಸ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರದ ಉಗಮವಾಯಿತು: '''[[ನವ್ಯ]]'''. ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಪಿತಾಮಹರೆಂದರೆ '''[[ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಅಡಿಗ]]ರು'''. ನವ್ಯ ಕವಿಗಳು ನಿರಾಶಾವಾದಿ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ನಿರಾಶಾ ವಾದಿ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳಂತೆ ಕಾವ್ಯ ರಚಿಸಿದರು. ಭಾಷಾಪ್ರಯೋಗದ ಚಮತ್ಕಾರ ಹಾಗೂ ಕಾವ್ಯತಂತ್ರ ಹೊಸ ಎತ್ತರವನ್ನು ಈ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಕಂಡಿತು. === ಇತರ ಪ್ರಕಾರಗಳು === ಕಳೆದ ಐದು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ದಾರಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕುರಿತದ್ದಾಗಿದೆ. ಜಾತಿಪದ್ಧತಿಯ ತಾರತಮ್ಯಗಳಿಂದ '''[[ಬಂಡಾಯ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರ|ಬಂಡಾಯ]]''' ಮತ್ತು '''[[ದಲಿತ]]''' ಕಾವ್ಯ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದೆ. ಸ್ತ್ರೀ-ವಿಮೋಚನಾ ಚಳುವಳಿಗಳು ಸ್ತ್ರೀ-ಕಾವ್ಯ ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೆ ಎಡೆ ಮಾದಿಕೊಟ್ಟಿವೆ. ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳು ಹಾಗೂ ಭಾವಗಿತೆಗಳು ಸಹ ಇಪ್ಪತ್ತನೆ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳು ರಾಜ್ಯದ ಹಲವರು ತಮ್ಮನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಬಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಕಥೆ ಕಾದಂಬರಿ ಬರೆಯುವಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಬಾಳಾಸಾಹೇಬ ಲೋಕಾಪುರ ಅಮರೇಶ ನುಗಡೋಣಿ ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಲೋಕೇಶ ಅಗಸನಕಟ್ಟೆ ಮುಂತಾದ ಹಲವರನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು == ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಶಕ್ತಿಗೆ ಕನ್ನಡಿಯಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಇದುವರೆಗೆ ಎಂಟು [[ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಜ್ಞಾನಪೀಠ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಲಭಿಸಿವೆ. ಇದು ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು. ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೪ ರ ವರೆಗೆ ಒಟ್ಟು ೪೬ ಕನ್ನಡ ಭಾರತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. == ಜನಸಂಪರ್ಕ == ಯಾವುದೇ ಭಾಷೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಸುಶಿಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು ಆಸಕ್ತ ಜನರಿಂದೆ ಪಡೆದ ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕಾವ್ಯದ ನಿಜವಾದ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ತಿಳಿದು ಬರುವುದು ಅದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಬಾಯಲ್ಲಿ ನಲಿದಾಗ. ಯಾವುದೇ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೂ ಸರ್ವಜನಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆಯುವುದು ಕಷ್ಟ. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕೆಲವು ಪ್ರಕಾರಗಳು ಇಂತಹ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ. [[ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ|ಕುಮಾರವ್ಯಾಸನ]] ಭಾರತ ಇಂದಿಗೂ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. ಭಾವಗೀತೆಗಳು ಅನೇಕ ಕನ್ನಡ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿ ಜನರ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಓಡಾಡುತ್ತಿವೆ. == ಹಳೆ ಕನ್ನಡದ ಗದ್ಯ/ಕವಿಗಳು == # ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗ - ಶ್ರೀವಿಜಯ # ಛಂದೊಂಬುಧಿ - ನಾಗವರ್ಮ-1 # ಕವಿಜೀಹ್ವಾಬಂಧನ - ಈಶ್ವರಕವಿ # ಛಂದಸ್ಸಾರ - ಗುಣವರ್ಮ # ನಂದಿಛಂದಸ್ಸು - ವೀರಭದ್ರ # ವಡ್ಡಾರಾಧನೆ -ಶಿವಕೋಟ್ಯಾಚಾರ್ಯ ===ನಾಗವರ್ಮ-೨=== # ಉದಯಾದಿತ್ಯಾಲಂಕಾರ - ಉದಯಾದಿತ್ಯ # ಶೃಂಗಾರ ರತ್ನಾಕರ - ಕಾಮದೇವ # ಮಾಧವಾಲಂಕಾರ - ಮಾಧವ # ರಸರತ್ನಾಕರ - ಸಾಳ್ವ # ನರಪತಿಚರಿತೆ - ಲಿಂಗರಾಜ # ಅಪ್ರತಿಮವೀರಚರಿತೆ - ತಿರುಮಲರಾಯ # [[ಶಬ್ದಮಣಿದರ್ಪಣ]] - ಕೇಶಿರಾಜ == ಸಂಬಂಧಿತ ಲೇಖನಗಳು == {{wikisource|ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ ಭಾರತ|ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ ಭಾರತ}} * [[ಕನ್ನಡ]] * [[ಕರ್ನಾಟಕ]] * [[ಭಾರತ]] * [[ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳು]]| * [[ಆಧುನಿಕ ಕನ್ನಡ ಕಾವ್ಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆ]] * (ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನ ರಶ್ಮಿ) ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ *[[ಲಕ್ಷ್ಮೀಶ]] *[[ಜೈಮಿನಿ ಭಾರತ]] *[[ಜೈಮಿನಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನವರಸಗಳು]] *[[ಜೈಮಿನಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಲಂಕಾರಗಳು]] *[[ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು]] ==ಇಂಗ್ಲಿಷ್‍ನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ== *[http://www.prajavani.net/news/article/2017/01/17/466379.html ದಿ ಲೈಫ್ ಆಫ್ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ;800 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ ಕಾವ್ಯ;ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ವಾರ್ತೆ;17 Jan, 2017] *ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ಕಾದಂಬರಿ ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನರಶ್ಮಿ == ಬಾಹ್ಯ ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣಗಳು == *[http://chilume.com 'ಚಿಲುಮೆ' - ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ತಾಣ] *[http://www.kamat.com/kalranga/kar/literature/history1.htm History of Kannada Literature-ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಚರಿತ್ರೆ] *[http://www.ourkarnataka.com/literature.htm ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಚರಿತ್ರೆ (ಕನ್ನಡ ಪುಟ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041011195106/http://www.ourkarnataka.com/literature.htm |date=2004-10-11 }} *[http://www.kamat.com/kalranga/kannada/sahiti.htm ಕನ್ನಡ ಲೇಖಕರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು] *[http://kannadarasayana.com ಕನ್ನಡ ರಸಾಯನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180331135529/http://www.kannadarasayana.com/ |date=2018-03-31 }} *[http://www.sahitya-akademi.org/sahitya-akademi/awa10307.htm#kannada ಭಾರತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತಿಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071211010650/http://www.sahitya-akademi.org/sahitya-akademi/awa10307.htm#kannada |date=2007-12-11 }} *[http://www.meadev.nic.in/earthquake/culture/literature/jnanpith.htm ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪುರಸ್ಕೃತ ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಿತಿಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040809025023/http://www.meadev.nic.in/earthquake/culture/literature/jnanpith.htm |date=2004-08-09 }} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ]] [[ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು]] 2163zkigk0qyugxly39sbwwpoumbo84 0 2736 1431563 1373246 2026-10-08T06:12:14Z ~2026-54143-59 102206 1431563 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Kuiper belt oort cloud.svg|thumb|upright=1.3|ಕಲಾಕಾರನ ನಿರೂಪಣೆಯಂತೆ ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ದೂರದ [[ಊರ್ಟ್ ಮೋಡ]]ಗಳು.]] '''ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿ'''- [[ನೆಪ್ಚೂನ್]]ನ [[:en:orbit|ಕಕ್ಷೆ]]ಯಿಂದ ([[ಸೂರ್ಯ]]ನಿಂದ ೩೦ AU) ಸೂರ್ಯನಿಂದ ೫೦ AU ಗಳವರೆಗಿನ ವಲಯ. ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿಯೊಳಗಿನ ಕಾಯಗಳು ಮತ್ತು [[ಚದರಿದ ತಟ್ಟೆ]]ಯ ಕಾಯಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ [[ನೆಪ್ಚೂನ್-ಅತೀತ ಕಾಯ]] ಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ನೆಪ್ಚೂನ್-ಅತೀತ ಕಾಯಗಳಲ್ಲಿ [[ಹಿಲ್ಸ್ ಮೋಡ]] ಮತ್ತು [[ಊರ್ಟ್ ಮೋಡ]]ಗಳ ಊಹೆಯಾಧಾರಿತ ಕಾಯಗಳೂ ಸೇರಿವೆ. ನೆಪ್ಚೂನ್‌ನ ಜೊತೆಯ ಒಡನಾಟದಿಂದ (೨:೧ [[ಕಕ್ಷೀಯ ಅನುರಣನೆ]]) ೪೮ಖ.ಮಾ.ದಲ್ಲಿ ಗೋಚರ ತುದಿ (ಅಂದರೆ, ಕಾಯಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಹಠಾತ್ ಬದಲಾವಣೆ; ಕೆಳಗಿನ ''ಕಕ್ಷೆಗಳ ವಿತರಣೆ''ಯನ್ನು ನೋಡಿ) ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಯೋಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಪ್ರಸ್ತುತದ ಮಾದರಿಗಳಿಂದ ಈ ವಿಚಿತ್ರ ವಿತರಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೂ ಒಳ್ಳೆಯ ವಿವರಣೆಗಳು ದೊರಕಿಲ್ಲ. == ಉಗಮಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Kuiper belt remote.jpg|thumb|upright=1.3|ಈ ಎರಡು ದೂರದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಸುತ್ತಲಿರುವ ಭಗ್ನಾವಶೇಷ ತಟ್ಟೆಗಳು ನಮ್ಮ ಸೌರಮಂಡಲದ ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿಯಂತೆಯೇ ಇವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಎಡ ಚಿತ್ರವು "ಮೇಲು ನೋಟ", ಮತ್ತು ಬಲ ಚಿತ್ರವು "ತುದಿಯ ನೋಟ". ಮಧ್ಯದ *ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ವೃತ್ತಾಕಾರವು ಕ್ಯಾಮೆರಾದ [[:en:coronagraph|ಪ್ರಭಾವಲಯದರ್ಶಕ]]ದಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಈ ದರ್ಶಕವು ಮಧ್ಯದ ನಕ್ಷತ್ರವನ್ನು ಮರೆಮಾಡಿ ತುದಿಯ ಮಂದವಾದ ತಟ್ಟೆಗಳು ಕಾಣುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇವು [[ಹಬಲ್ ದೂರದರ್ಶಕ]]ದಿಂದ ಮಾಡಿವ ಅವಲೋಕನೆಗಳು.]] ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿಯ ಮೇಲೆ [[ಗುರು (ಗ್ರಹ)|ಗುರು]] ಮತ್ತು [[ನೆಪ್ಚೂನ್]] ಗ್ರಹಗಳು ಆಳವಾದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿವೆ ಎಂದು ಆಧುನಿಕ [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್|ಗಣಕಯಂತ್ರ]] [[ಛದ್ಮನ]]ಗಳಿಂದ ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. *[[ಸೌರಮಂಡಲ]]ದ ಮುಂಚಿನ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ, ನೆಪ್ಚೂನ್‌ನ ಕಕ್ಷೆಯು ಸಣ್ಣ ಕಾಯಗಳ ಜೊತೆ ಒಡನಾಟಗಳಿಂದಾಗಿ ಸೂರ್ಯನಿಂದ ದೂರಕ್ಕೆ ಚಲಿಸಿತೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಈ ಚಲನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಸುಮಾರು ೪೦ ಖ.ಮಾ. ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ಕಾಯಗಳನ್ನು ನೆಪ್ಚೂನ್ ಗ್ರಹವು ಸೆಳೆದು ಹೊರಕ್ಕೆಸೆಯಿತು. ಆದರೆ, ೩:೨ [[ಕಕ್ಷೀಯ ಅನುರಣನೆ]]ಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾಯಗಳು ಈ ಎಸೆತದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡವು. ಈ ಅನುರಣೀಯ ಕಾಯಗಳು [[ಪ್ಲುಟೀನೊ]]ಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದವು. ಪ್ರಸ್ತುತದ ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿ ಸದಸ್ಯ ಕಾಯಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅವುಗಳ ಈಗಿನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲೇ ರೂಪುಗೊಂಡವು ಎಂದು ಯೋಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕಾಯಗಳು ಗುರುಗ್ರಹದ ಬಳಿ ಉದ್ಭವವಾಗಿ, ಗ್ರಹದ ಕಾರಣ, ಸೌರಮಂಡಲದ ಹೊರ ವಲಯಗಳೆಡೆ ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಿರಬಹುದು. === ಊಹೆ === *೧೯೪೩ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ [[:en:Frederick C. Leonard|ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ ಸಿ. ಲಿಯೊನಾರ್ಡ್]] ಮತ್ತು [[:en:Kenneth E. Edgeworth|ಕೆನೆಥ್ ಎ. ಎಡ್ಜ್‌ವರ್ತ್]] ಎಂಬ [[ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ|ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ]]ರು ಈ ರೀತಿಯ ಒಂದು ಪಟ್ಟಿಯ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದರು. ಅಲ್ಪಾವಧಿ [[ಧೂಮಕೇತು]]ಗಳಿಗೆ (೨೦೦ [[ವರ್ಷ]]ಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ [[ಕಕ್ಷೀಯ ಪರಿಭ್ರಮಣ ಅವಧಿ]] ಹೊಂದಿರುವ ಧೂಮಕೇತುಗಳು) ಈ ಪಟ್ಟಿಯು ಮೂಲವೆಂದು ೧೯೫೧ರಲ್ಲಿ [[:en:Gerard Kuiper|ಜೆರಾರ್ಡ್ ಕೈಪರ್]]ನು ಸೂಚಿಸಿದನು. *೧೯೬೨ರಲ್ಲಿ [[:en:Al G. W. Cameron|ಆಲ್ ಜಿ. ಡಬ್ಲ್ಯು. ಕ್ಯಾಮೆರಾನ್]], ೧೯೬೪ರಲ್ಲಿ [[:en:Fred L. Whipple|ಫ್ರೆಡ್ ಎಲ್. ವಿಪಲ್]], ಮತ್ತು ೧೯೮೦ರಲ್ಲಿ [[:en:Julio Fernandez|ಹುಲಿಯೊ ಫ್ರ್ನಾಂಡೆಸ್]] ಅವರುಗಳು ಈ ಪಟ್ಟಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ವಿವರವಾದ ಊಹೆಯಾಧಾರಿತ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟರು. {{mpl|(15760) 1992 QB|1}} ಕಾಯದ ಆವಿಷ್ಕಾರದ ನಂತರ ಈ ಪಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಕಾಯಗಳಿಗೆ ಕೈಪರ್‌ನ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಯಿತು. === ಹೆಸರು === ಎಡ್ಜ್‌ವರ್ತ್‌ಗೆ ಮನ್ನಣೆ ಕೊಡಲು '''ಎಡ್ಜ್‌ವರ್ತ್-ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿ''' ಪದವನ್ನು ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನೆಪ್ಚೂನ್-ಅತೀತ ಕಾಯ ಪದವು ಬೇರೆಲ್ಲಾ ಪದಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಹಲವು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮುದಾಯಗಳು ಈ ಪದವನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತವೆ; ಆದರೆ, ಇದು ಸೌರಮಂಡಲದ ಹೊರ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಕಾಯಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿಸುವುದರಿಂದ (ಕೇವಲ ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿಯ ಕಾಯಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ), ಈ ಎರಡು ಪದ ಗುಚ್ಛಗಳು ಸಮಾನಾರ್ಥ ಪದಗಳಲ್ಲ. == ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗಿನ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು == *೮೦೦ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು '''ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿ ಕಾಯಗ'''ಗಳನ್ನು ಇದುವರೆಗೂ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. [[ನೆಪ್ಚೂನ್-ಅತೀತ ಕಾಯ]]ಗಳ ಉಪಗಣವಾದ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿ ಕಾಯಗಳೂ ೧೯೯೨ರಿಂದೀಚೆಗೆ ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವೆಂದರೆ, ಗಣಕ ಯಂತ್ರ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಾಂಶದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು [[:en:Charge-coupled device|CCD]]-ಯುಕ್ತ [[ದೂರದರ್ಶಕ]]ಗಳು ದಕ್ಷ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿ ಕಾಯ ಶೋಧನೆಗೆ ಎಡೆ ಮಾಡಿ ಕೊಟ್ಟದ್ದು. ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿ ಕಾಯಗಳಲ್ಲಿ, [[ಪ್ಲೊಟೊ|ಪ್ಲುಟೊ]] ಮತ್ತು [[:en:Charon (moon)|ಶ್ಯಾರನ್]]ಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಆದರೆ, ೨೦೦೦ರಿಂದೀಚೆಗೆ, ಸುಮಾರು ಇದೇ ಗಾತ್ರದ ಅಥವ ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡ ಕಾಯಗಳೂ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿವೆ. *೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಲಾದ [[:en:50000 Quaoar|೫೦೦೦೦ ಕ್ವಾವಾರ್]] ಒಂದು ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿ ಕಾಯವಾಗಿದ್ದು, ಅತಿ ದೊಡ್ಡ [[ಕ್ಷುದ್ರ ಗ್ರಹ|ಕ್ಷುದ್ರಗ್ರಹ]]ವಾದ [[:en:Ceres (dwarf planet)|ಸಿರಿಸ್]]ಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದು, ಪ್ಲುಟೊದ ಅರ್ಧ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ೨೯ ಜುಲೈ ೨೦೦೫ರಂದು ಘೋಷಿಸಲಾದ {{mpl|(136472) 2005 FY|9}} ಮತ್ತು {{mpl|(136108) 2003 EL|61}} ಇದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡವು. ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾದ [[:en:28978 Ixion|28978 Ixion]] ಮತ್ತು ೨೦೦೦ದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾದ [[:en:20000 Varuna|20000 Varuna]] ಕಾಯಗಳು ಕ್ವಾವಾರ್‌ಗಿಂತ ಚಿಕ್ಕವಾಗಿದ್ದರೂ, ಸಾಕಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದವೇ ಆಗಿವೆ. *ಈ ಕಾಯಗಳು ಬಹುಶಃ [[ಕ್ಷುದ್ರಗ್ರಹ ಹೊನಲು|ಕ್ಷುದ್ರಗ್ರಹ ಹೊನಲಿನ]] [[ಕ್ಷುದ್ರ ಗ್ರಹ|ಕ್ಷುದ್ರಗ್ರಹ]]ಗಳಿಗಿಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಇವುಗಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ನಿಖರವಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಲಾದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕಾಯ [[:en:136199 Eris|ಎರಿಸ್]] ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಪ್ಲುಟೊಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದು. ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರದ ಕಾರಣವಾಗಿ [[:en:definition of planet|ಗ್ರಹ - ಪದದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ]]ವೇ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನೆಗೀಡಾಯಿತು. ಇದು [[ಪ್ಲೊಟೊ|ಪ್ಲುಟೊ]]ಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದು, ಹಲವು ಬಾರಿ ಇದನ್ನು [[:en:tenth planet|ಹತ್ತನೆ ಗ್ರಹ]]ವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>http://hubblesite.org/newscenter/newsdesk/archive/releases/2006/16/</ref> * ಆಗಸ್ಟ್ ೨೪ ೨೦೦೬ರಂದು ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರದ ಕಾರಣ, [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯು ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 'ಗ್ರಹ' ಪದದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು. ಈ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಪ್ರಕಾರ, ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿಯ ದೊಡ್ಡ ಕಾಯಗಳು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ [[ಕುಬ್ಜ ಗ್ರಹ]]ಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಇದರ ನಂತರದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವದ ಹಲವೆಡೆಗಳಿಂದ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಈ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಅಸಮ್ಮತಿಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ನೆಪ್ಚೂನ್‌ನ ಉಪಗ್ರಹವಾದ [[:en:Triton (moon)|ಟ್ರಿಟಾನ್]] ಒಂದು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾದ ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿ ಕಾಯವೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. == ವಿಂಗಡಣೆ ಮತ್ತು ವಿತರಣೆ == === ಅನುರಣೀಯ ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕಾಯಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:TheKuiperBelt classes-en.svg|right|thumb|ಕಕ್ಷೆಗಳ ವಿಂಗಡಣೆ ([[ದೀರ್ಘಾರ್ಧ ಅಕ್ಷ]]ಗಳ ನಿರೂಪಣೆ).]] *ಬಹುತೇಕ ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿ ಕಾಯಗಳು (ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೫ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ > ೬೦೦) ಅನುರಣಿಸುತ್ತಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿ ಕಾಯಗಳ ಪ್ರಸ್ತುತ ವಿಂಗಡಣೆಗೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ನೆಪ್ಚೂನ್‌ನೊಂದಿಗಿರುವ [[ಕಕ್ಷೀಯ ಅನುರಣನೆ]]. ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿ ಕಾಯಗಳು ಅಥವಾ [[ಕ್ಯೂಬಿವಾನೊ]]ಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಈ ಕಾಯಗಳು ೨:೩ ಅನುರಣನೆ (ಸುಮಾರು ೩೯.೪ಖ.ಮಾ.ದಲ್ಲಿ) ಮತ್ತು ೧:೨ ಅನುರಣನೆ (ಸುಮಾರು ೪೭.೭ ಖ್.ಮಾ.ದಲ್ಲಿ) ಗಳ ನಡುವೆ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ದುರ್ಬಲ ಅನುರಣನೆಗಳು ೩:೪, ೩:೫, ೪:೭ ಮತ್ತು ೨:೫ಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ೧:೨ ಅನುರಣನೆಯು ಒಂದು ತುದಿಯೆಂದು ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪಟ್ಟಿಯ ಹೊರ ತುದಿಯೋ ಅಥವಾ ಯಾವುದೋ ತೆರವಿನ ಆರಂಭವೋ ಎಂದು ಸರಿಯಾಗಿ ತಿಳಿದು ಬಂದಿಲ್ಲ. [[ಚಿತ್ರ:TheKuiperBelt_75AU_Large.svg|right|thumb|upright=1.3|ದೊಡ್ಡ [[ಕ್ಯೂಬಿವಾನೊ]]ಗಳು, [[ಪ್ಲುಟೀನೊ]]ಗಳು ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ [[ಚದರಿದ ತಟ್ಟೆ|ಚದರಿದ ಕಾಯಗಳು]].]] *ಮುಂದಿನ ಚಿತ್ರವು ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕಾಯಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ: [[ಪ್ಲೊಟೊ|ಪ್ಲುಟೊ]] ಮತ್ತು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ [[ಪ್ಲುಟೀನೊ]]ಗಳು: ದೊಡ್ಡ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕಾಯಗಳಾದ [[:en:90482 Orcus|90482 Orcus]] ಮತ್ತು [[:en:28978 Ixion|28978 Ixion]], ಎರಡು [[ಚದರಿದ ತಟ್ಟೆ]] ಕಾಯಗಳು (೧:೨ ಅನುರಣನೆಯ ಆಚೆ), ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನೆಪ್ಚೂನ್-ಅತೀತ ಕಾಯವೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿರುವ [[:en:136199 Eris|ಎರಿಸ್]]. ಇದರಲ್ಲಿ [[ಉತ್ಕೇಂದ್ರೀಯತೆ (ಕಕ್ಷೆ)|ಉತ್ಕೇಂದ್ರೀಯತೆ]]ಯನ್ನು ಕೆಂಪು ರೇಖಾಖಂಡಗಳಿಂದಲೂ ([[ಪುರರವಿ]]ಯಿಂದ [[ಅಪರವಿ]]ಯವರೆಗೆ ಚಾಚಿರುವ ರೇಖೆಗಳು), ಮತ್ತು [[ಓರೆ]]ಯನ್ನು Y ಅಕ್ಷದಲ್ಲೂ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಲವು ಅನುರಣೀಯ ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿ ಕಾಯಗಳು ತಮ್ಮ ಉತ್ಕೇಂದ್ರೀಯ ಕಕ್ಷೆಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ನೆಪ್ಚೂನ್‌ನ ಕಕ್ಷೆಯ ಒಳಗೆ ಬರುತ್ತವಾದರೂ, ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿ ಕಾಯಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಕಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿವೆ (ಸಣ್ಣ ಕೆಂಪು ಖಂಡಗಳು, [[:en:50000 Quaoar|ಕ್ವಾವಾರ್]]). *ಮೊದಲು, ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಚಪ್ಪಟೆಯಾಗಿ ಮಧ್ಯಮ ಉತ್ಕೇಂದ್ರೀಯತೆ, ಕಡಿಮೆ ಓರೆ ಕಕ್ಷೆಗಳಿರುವ ಒಂದು ಪಟ್ಟಿಯೆಂದು ಯೋಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ದೊಡ್ಡ ಕ್ಯೂಬಿವಾನೊಗಳ ಆವಿಷ್ಕಾರದ ನಂತರ, ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಒಂದು ದಪ್ಪನಾದ ತಟ್ಟೆ ಆಕಾರವೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಯಿತು. ಈಗ ತಿಳಿದಂತೆ ಕಕ್ಷೀಯ ಓರೆಗಳ ವಿತರಣೆಗಳು ೪ ಮತ್ತು ೩೦-೪೦ ಡಿಗ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ''ಶೀತ'' ಮತ್ತು ''ಉಷ್ಣ'' ಎಂಬ ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಎಡೆ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ''ಶೀತ'' ಗುಂಪು ನೆಪ್ಚೂನ್‌ನ ಕಕ್ಷೆಯ ಆಚೆ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು, ''ಉಷ್ಣ'' ಗುಂಪು ನೆಪ್ಚೂನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಒಡನಾಟಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಹೊರಕ್ಕೆ ಪಸರಿಸಿದವು. ಈ ಶೀತ/ಉಷ್ಣ ಪದಗಳು ಅನಿಲ ಅಣುಗಳ ಹೋಲಿಕೆಯಿಂದ ಬಂದಿದೆ. *[[ತಾಪಮಾನ]]ವು ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ, ಅನಿಲದ [[ಅಣು]]ಗಳ ನಡುವಣ ಸಾಪೇಕ್ಷ ವೇಗಗಳೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ತಿಳಿದಿರುವ ಕಾಯಗಳ ಪ್ರಸ್ತುತದ ವಿತರಣೆಯು ಅವಲೋಕನಾ ಪಕ್ಷಪಾತದಿಂದ ಆಳವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮವನ್ನೆದುರಿಸಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುವುದರಿಂದ, ಈ ಗುಂಪುಗಳು ಮರುಪರಿಶೀಲನೆ ಮತ್ತು ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಬಹುತೇಕ ಅವಲೋಕನೆಗಳು ಕ್ರಾಂತಿವೃತ್ತದ ಬಳಿಯಿರುವ ಕಾಯಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರಿತವಾಗಿವೆ. ಹೆಚ್ಚು ಓರೆಯುಳ್ಳ (ಉದಾ: [[:en:2004 XR190|2004 XR₁₉₀]]) ಕಾಯಗಳೂ ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿವೃತ್ತದ ಬಳಿಯೇ ಸಿಕ್ಕಿವೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಕಾಯಗಳು ಹೆಚ್ಚು ದೂರದಲ್ಲಿರುವಾಗ ಮಂದವಾಗಿ ಕಾಣುವುದರಿಂದ, ಬಹುತೇಕ ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿ ಕಾಯಗಳು ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುವಾಗ ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. {{Clear}} === ಕಕ್ಷೆಗಳ ವಿತರಣೆ === [[ಚಿತ್ರ:TheKuiperBelt_75AU_All.svg|right|thumb|upright=1.3|[[ಕ್ಯೂಬಿವಾನೊ]]ಗಳು, [[ಪ್ಲುಟೀನೊ]]ಗಳು ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ [[ಚದರಿದ ತಟ್ಟೆ|ಚದರಿದ ಕಾಯ]]ಗಳ ವಿತರಣೆ.]] *ಮೇಲಿನ ಚಿತ್ರವು ತಿಳಿದ ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿ ಕಾಯಗಳ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. [[ಕಕ್ಷೀಯ ಅನುರಣನೆ|ಅನುರಣೀಯ ಕಾಯಗಳು]]: [[:en:Neptune#Trojan Asteroids of Neptune|ನೆಪ್ಚೂನ್‌ನ ಟ್ರೋಜನ್‌ಗಳು]] (೧:೧ ಅನುರಣನೆ), [[ಪ್ಲುಟೀನೊ]]ಗಳು (೨:೩), [[ಟುಟೀನೊ]]ಗಳು (೧:೨) ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಅನುರಣನೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ಇತರ ಕಾಯಗಳನ್ನು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ತೋರಲಾಗಿದೆ. ದೃಢೀಕರಿತ ಪ್ಲುಟೀನೊಗಳನ್ನು ಗಾಢ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ೧:೨ ಅನುರಣನೆಯಿಂದಾಚೆಗೆ [[ಚದರಿದ ತಟ್ಟೆ ಕಾಯ]] ಗಳನ್ನು ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕುತೂಹಲಮಯವಾಗಿ, "ಶೀತ" ಕ್ಯೂಬಿವಾನೊಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಡಿಮೆ ಓರೆಯ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕಾಯಗಳು ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ (ಚಿತ್ರವನ್ನು ನೋಡಿ). ಕಂಡು ಬಂದಿರುವ ವಿತರಣೆಯು ಬಹಳ ಜಟಿಲವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಇದು ಸೌರಮಂಡಲದ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಸಮಯದ ಮೂಲ [[:en:accretion disk|ಸಂಚಯನ ತಟ್ಟೆ]]ಯ ಅವಶೇಷವೆಂದು ಸರಳವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. *ಹೀಗಾಗಿ, ಈ ವಿತರಣೆಯು ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಿಗೆ ಸವಾಲಾಗಿದೆ. ಈಗ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಹಲವು ಪೈಪೋಟಿಯ ಮಾದರಿಗಳು ನೆಪ್ಚೂನ್ ವಲಸೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಅಂಶವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ದೈತ್ಯ ಗ್ರಹಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಕಣಗಳ ಒಂದು ಭಾರಿ ತಟ್ಟೆಯ ನಡುವಣ ಒಡನಾಟವು ಸಣ್ಣ ಕಣಗಳನ್ನು ಚದರಿಸುವುದಲ್ಲದೆ ದೈತ್ಯ ಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ದೂರದ ಕಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ತಳ್ಳುತ್ತದೆ (ಸಂವೇಗದ ಹಸ್ತಾಂತರದಿಂದ) ಎಂದು ೮೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಯಿತು. ನಾಲ್ಕೂ ದೈತ್ಯ ಗ್ರಹಗಳು ಇದರ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ನೆಪ್ಚೂನ್ ಗ್ರಹವು ೫ ಖ.ಮಾ.ದಷ್ಟು ದೂರ ಹೊರಗೆ ಚಲಿಸಿ ಪ್ರಸ್ತುತದ ೩೦ ಖ.ಮಾ. ದೂರದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಿತ್ತು. ಸಣ್ಣ ಕಾಯಗಳು ೨:೩ ಪ್ಲುಟೀನೊ [[ಅನುರಣನೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಸೆರೆ ಸಿಕ್ಕುವುದನ್ನು ಇಂಥ ಮಾದರಿಗಳು ವಿವರಿಸಬಲ್ಲವು. *ಆದರೆ, ಈ ವಿತರಣೆಯ ಹಲವು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತದ ಮಾದರಿಗಳು ಇನ್ನೂ ಸಫಲವಾಗಿಲ್ಲ. ಒಂದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಲೇಖನದ ಪ್ರಕಾರ,<ref>http://arxiv.org/abs/chao-dyn/9406004</ref> ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು "ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಅತಿ ವೇಗವಾದ ಸಂಖ್ಯಾ ಮಾದರಿಗಳಿಗೆ ಸವಾಲು ಹಾಕುತ್ತಲೇ ಇವೆ". ಈ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಇನ್ನೂ ದೂರದ ಮತ್ತು ಊಹೆಯಾಧಾರಿತ [[ಊರ್ಟ್ ಮೋಡ]]ದ ಜೊತೆ ಗೊಂದಲ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು. {{Clear}} === ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿತರಣೆ === [[ಚಿತ್ರ:TheKuiperBelt_PowerLaw2.svg|left|thumb|ಘಾತ ನಿಯಮದ ನಿರೂಪಣೆ.]] *ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯದ ಮಂದಕಾಯಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಕಾಂತಿಯುತ ಕಾಯಗಳು ವಿರಳ. ನಿಗದಿತ ಗಾತ್ರದ ಕೆಲವೇ ಕಾಯಗಳು ಹೆಚ್ಚು ದೊಡ್ಡದಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ತೋರಿಸುವ ಸಂಚಯನ ಮಾದರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದು ಸಮಂಜಸವಾಗಿದೆ. ಈ N(D) ಸಂಬಂಧವು ಕಾಯಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಯನ್ನು ವ್ಯಾಸದ ಫಲನವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾಂತಿ ಪ್ರವಣತೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವೀಕ್ಷಣೆಗಳಿಂದಲೂ ದೃಢಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರವಣತೆಯು<ref>The law is expressed in this differential form rather than as a cumulative cubic relationship, because only the middle part of the slope can be measured; the law must break at smaller sizes, beyond the current measure.</ref> ವ್ಯಾಸದ (D) ಒಂದು ಘಾತಕ್ಕೆ ವಿಲೋಮಾನುಪಾತದಲ್ಲಿದೆ. :<math> \frac{d N}{d D} \sim D^{-q}</math> ಇದ್ದು, ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಳತೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ<ref name="Bernstein et al 2004" >Bernstein G.M., Trilling D.E., Allen R.L., Brown K.E, Holman M., Malhotra R. ''The size Distribution of transneptunian bodies.'' The Astronomical Journal, '''128''', 1364-1390. [http://arxiv.org/PS_cache/astro-ph/pdf/0308/0308467.pdf preprint on arXiv (pdf)]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> q = 4±0.5. *ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು q=4 ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಆಲೇಖದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅನೌಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಕೇಳುವುದಾದರೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ೨೦೦-೪೦೦ಕಿ.ಮೀ. ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಿಂತ ೧೦-೨೦೦ಕಿ.ಮೀ. ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ೮ (=೨^೩) ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಯಗಳಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ೧೦೦೦ ಕಿ.ಮೀ. ವ್ಯಾಸದ ಪ್ರತಿ ಕಾಯಕ್ಕೆ ೧೦೦ಕಿ.ಮೀ. ವ್ಯಾಸದ ಸುಮಾರು ೧೦೦೦ (=೧೦^೩) ಕಾಯಗಳಿರಬೇಕು. ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಒಂದು ವಿಷಯವೆಂದರೆ, ಗೋಚರ ಪ್ರಮಾಣವೊಂದೇ ತಿಳಿದಿರುವ ಅಂಶ. ಪ್ರತಿಫಲನಾಂಶವನ್ನು ಭಾವಿಸಿಕೊಂಡು ಗಾತ್ರವನ್ನು ತರ್ಕಿಸಬೇಕು (ದೊಡ್ಡ ಕಾಯಗಳ ಪ್ರತಿಫಲನಾಂಶವನ್ನು ಭಾವಿಸುವುದು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅಪಾಯಕಾರಿ). {{Clear}} == ಬಗೆಹರಿಯದ ವಿಷಯಗಳು == === ಕಾಣೆಯಾದ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ಸಂದಿಗ್ಧತೆ === *ಸೌರಮಂಡಲದ ಉಗಮದ ಮಾದರಿಗಳು, ಗ್ರಹಗಳ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಗಳು ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನ ಹತ್ತಿರ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ವಿತರಣೆ - ಇವುಗಳಿಂದ, ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿಯ ಒಟ್ಟು ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯನ್ನು ತರ್ಕಿಸಬಹುದು. ಅಂದಾಜುಗಳು ಮಾದರಿಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದ್ದರೂ, ಭೂಮಿಯ ಸುಮಾರು ೩೦ ಪಟ್ಟು ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ, ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ಅವಲೋಕನಾ ಪಕ್ಷಪಾತವನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತಂದು ಕೊಂಡ ಮೇಲೂ ವಿತರಣೆಯು ಈ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆಯೆಂದು ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಅವಲೋಕಿತ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಮಾದರಿ ಗಳು ಹೇಳುವುದಕ್ಕಿಂತ ಕಡೇ ಪಕ್ಷ ೧೦೦ ಪಟ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಿದೆ.<ref name="Jewitt 2006">D.Jewitt,A.Delsanti ''The Solar System Beyond The Planets'',to appear in the book ''Solar System Update'', Springer-Praxis Ed., Horwood, Blondel and Mason, 2006. [https://web.archive.org/web/20060525051103/http://www.ifa.hawaii.edu/faculty/jewitt/papers/2006/DJ06.pdf Preprint version (pdf)]</ref> *ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಕಾಯಗಳ (>೧೦೦ ಕಿ.ಮೀ.) ಸಂಚಯನಕ್ಕೆ ಈ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯು ಅವಶ್ಯಕವಾದ್ದರಿಂದ, ಕಾಣೆಯಾದ ಈ ೯೯% ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯನ್ನು ಸುಮ್ಮನೆ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಸ್ತುತದ ಕಡಿಮೆ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕಾಯಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತಲೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಈಗಿನ ಕಾಯಗಳ ಉತ್ಕೇಂದ್ರೀಯತೆ ಮತ್ತು ಓರೆಗಳಿಂದ, ಅಪ್ಪಳಿಕೆಗಳು ಘೋರ ರಭಸದಿಂದುಂಟಾಗಿ, ಈ ಕಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚಯನದ ಬದಲು ನಾಶವೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿಯ ಪ್ರಸ್ತುತದ ವಾಸಿಗಳು ಸೂರ್ಯನ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವು ಅಥವಾ ಯಾವುದೋ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಮೂಲ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯನ್ನು ಹರಡಿತೆಂದು ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. *ಇಷ್ಟೊಂದು ದೊಡ್ಡ ''ಚೋಷಣೆ''ಯನ್ನು ನೆಪ್ಚೂನ್‌ನ ಪ್ರಭವಾವೊಂದರಿಂದಲೇ ವಿವರಿಸಲಾಗದು. ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಇನ್ನೂ ಒಳ್ಳೆಯ ಉತ್ತರವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಹಾದುಹೋಗುತ್ತಿರುವ ನಕ್ಷತ್ರ, ಅಪ್ಪಳಿಕೆಗಳಿಂದ ಪುಡಿಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಣ್ಣ ಕಾಯಗಳು, ಇತ್ಯಾದಿಗಳಂತಹ ಊಹೆ/ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತಲೇ ಇವೆ.<ref name="Morbidelli 2005">Morbidelli A. ''Origin and dynamical evolution of comets and their reservoirs.'' [http://arxiv.org/PS_cache/astro-ph/pdf/0512/0512256.pdf Preprint on arXiv (pdf)]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === "ಕೈಪರ್ ಪ್ರಪಾತ" === *ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಕಾಯಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ೫೦ ಖ.ಮಾ.ದಿಂದ ಆಚೆಗೆ ದ್ವಿಗುಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆಂದು ಇದರ ಮುಂಚಿನ ಮಾದರಿಗಳು ಸೂಚಿಸಿದ್ದವು;<ref name="Brown 1999">E. I. Chiang and M. E. Brown, ''KECK PENCIL-BEAM SURVEY FOR FAINT KUIPER BELT OBJECTS'' [http://arxiv.org/PS_cache/astro-ph/pdf/0512/0512256.pdf Preprint on arXiv (pdf)]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಆದರೆ, ಅವಲೋಕನೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ೫೦ ಖ.ಮಾ. ದೂರದಲ್ಲಿ ಕಾಯಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಥಟ್ಟನೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಠಾತ್ ಬದಲಾವಣೆಗೆ "ಕೈಪರ್ ಪ್ರಪಾತ"ವೆಂದು ಹೆಸರು. ಈ ಇಳಿತಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಇನ್ನೂ ತಿಳಿದಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಇದು ದೊಡ್ಡದೊಂದು ಗ್ರಹದಂಥ ಕಾಯದಿಂದ ಆಗಿರಬಹುದೆಂದು ಕೆಲವು ಅನುಮಾನಗಳಿವೆ.<ref>Michael Brooks: [http://space.newscientist.com/article.ns?id=mg18524911.600 "13 Things that do not make sense"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070704093259/http://space.newscientist.com/article.ns?id=mg18524911.600 |date=2007-07-04 }}</ref> *ಕಾಯಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುವ ಈ ಹಠಾತ್ ಇಳಿತವು ಕೇವಲ ಅವಲೋಕನೆಯ ಪರಿಣಾಮವಲ್ಲದೆ, ವಾಸ್ತವದ ಇಳಿತವೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಬರ್ನ್ಸ್‌ಟೀನ್, ಟ್ರಿಲ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತಿತರರು ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite journal|author = G.M. Bernstein, D.E. Trilling, R.L. Allen, M.E. Brown, M. Holman and R. Malhotra|title=The Size Distribution of Trans-NeptunianBodies|url=http://www. gps.caltech.edu/ ~mbrown/papers/ ps/bernstein.pdf|journal = The Astrophysical Journal|year = 2004|}}</ref> === "ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿ ಕಾಯ" ಪದಗುಚ್ಛ === *ಸೌರಮಂಡಲ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಬಹುತೇಕ ಮಾದರಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಹಿಮಪೂರಿತ ಗ್ರಹಾಭಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡು, ನಂತರದ ಗುರುತ್ವ ಒಡನಾಟಗಳು ಕೆಲವು ಗ್ರಹಾಭಗಳನ್ನು [[ಚದರಿದ ತಟ್ಟೆ]]ಯೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ವಲಯಕ್ಕೆ ವಿಸ್ಥಾಪಿಸಿದವು. ನಿಖರವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ನಿಗದಿತ ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿಯೊಳಗೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪರಿಭ್ರಮಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಕಾಯವನ್ನು ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿ ಕಾಯವೆಂದು ಕರೆಯಬಹುದು. ಆದರೆ, ಕೆಲವು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪದಗುಚ್ಛವು ಹೊರ ಸೌರಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಯಾವುದೇ ಹಿಮಪೂರಿತ ಗ್ರಹಾಭವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ (ಸೌರಮಂಡಲದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅದರ ಬಹುತೇಕ ಕಕ್ಷೆಯು ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿಯ ಹೊರಗಿದ್ದರೂ ಸಹ) ಪದ ಆಗಿಹೋಗಿದೆ. *ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[:en:Eris (dwarf planet)|ಎರಿಸ್]] ಕುಬ್ಜ ಗ್ರಹವು ೬೭ ಖ.ಮಾ.ದ ದೀರ್ಘಾರ್ಧ ಅಕ್ಷವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಕೈಪರ್ ಪ್ರಪಾತದಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಯೇ ಹೊರಗಿದ್ದರೂ, ಆವಿಷ್ಕಾರಕ [[:en:Michael E. Brown|ಮೈಕಲ್ ಎ. ಬ್ರೌನ್]] ಇದನ್ನು ಒಂದು ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿ ಕಾಯವೆಂದೇ ಸಂಬೋಧಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪಟ್ಟಿಯ ಹೊರಗಿರುವ ಕಾಯಗಳನ್ನು ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿ ಕಾಯಗಳೆಂದು ಕರೆಯುವಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ನೆಪ್ಚೂನ್-ಅತೀತ ಸಂಶೋಧಕರು ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ಜಾಗರೂಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. == ಅತಿ ಕಾಂತಿಯುತ ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿ ಕಾಯಗಳ ಪಟ್ಟಿ == ತಿಳಿದಿರುವ ಅತಿ ಕಾಂತಿಯುತ ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿ ಕಾಯಗಳು (೪.೦ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ [[ನಿರಪೇಕ್ಷ ಉಜ್ವಲತಾಂಕ]] ಹೊಂದಿರುವ) ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ: {| class="prettytable" border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; border: 1px solid #AAA; border-collapse: collapse; font-size: 0.95em;" !ಶಾಶ್ವತ<br />ಅಂತಿಕ !ತಾತ್ಕಾಲಿಕ<br />ಅಂತಿಕ !ನಿರಪೇಕ್ಷ ಉಜ್ವಲತಾಂಕ !ಪ್ರತಿಫಲನಾಂಶ !ಸಮಭಾಜಕದ ವ್ಯಾಸ<br /><small>(ಕಿ.ಮೀ.)</small> ![[ದೀರ್ಘಾರ್ಧ ಅಕ್ಷ]]<br /><small>(ಖ.ಮಾ.)</small> !ಆವಿಷ್ಕಾರದ ವರ್ಷ !ಆವಿಷ್ಕಾರಕ !Diameter method <!-- an SDO, not Kuiper belt |- | | [[:en:(136199) Eris|ಎರಿಸ್]] | ೧.೨ | ೦.೫೫ ೦.೧೫ | ೩೦೦೦ ೫೦೦ | ೬೭.೭ | [[೨೦೦೫]] | [[Michael E. Brown|M. Brown]], [[Chadwick A. Trujillo|C. Trujillo]] & [[David L. Rabinowitz|D. Rabinowitz]] | thermal [http://www.astro.uni-bonn.de/~bertoldi/ub313/] --> |- | [[ಪ್ಲೊಟೊ|ಪ್ಲುಟೊ]] | | ೧.೦ | ೦.೬ | ೨೩೨೦ | ೩೯.೪ | [[೧೯೩೦]] | [[Clyde W. Tombaugh|C. Tombaugh]] | [[occultation]] |- | [[:en:Makemake|ಮಕೆಮಕೆ]] | {{mp|136472|2005 FY|9}} | ೦.೩ | ೦.೮ ೦.೨ | ೧೮೦೦ ೨೦೦ | ೪೫.೭ | [[೨೦೦೫]] | [[Michael E. Brown|M. Brown]], [[Chadwick A. Trujillo|C. Trujillo]] & [[David L. Rabinowitz|D. Rabinowitz]] | assumed [[albedo]] |- | [[:en:Haumea|ಹಾವುಮಿಯ]] | {{mp|136108|2003 EL|61}} | ೦.೧ | ೦.೬ (assumed) | ~೧೫೦೦ ⁽¹ | ೪೩.೩ | [[೨೦೦೫]] | [[Michael E. Brown|M. Brown]], [[Chadwick A. Trujillo|C. Trujillo]] & [[David L. Rabinowitz|D. Rabinowitz]] | assumed [[albedo]] |- | [[:en:Charon (moon)|ಖಾರೋನ್]] | S/1978 P 1 | ೧ | ೦.೪ | ೧೨೦೫ | ೩೯.೪ | [[೧೯೭೮]] | [[James W. Christy|J. Christy]] | [[occultation]] |- | [[:en:90482 Orcus|ಓರ್ಕಸ್]] | {{mp|90482|2004 DW|}} | ೨.೩ | ೦.೧ (assumed) | ~೧೫೦೦ | ೩೯.೪ | [[೨೦೦೪]] | [[Michael E. Brown|M. Brown]], [[Chadwick A. Trujillo|C. Trujillo]] & [[David L. Rabinowitz|D. Rabinowitz]] | assumed [[albedo]] |- | [[:en:50000 Quaoar|ಕ್ವಾವಾರ್]] | {{mp|50000|2002 LM|60}} | ೨.೬ | ೦.೧೦ ೦.೦೩ | ೧೨೬೦ ೧೯೦ | ೪೩.೫ | [[೨೦೦೨]] | [[Chadwick A. Trujillo|C. Trujillo]] & [[Michael E. Brown|M. Brown]] | disk resolved |- | [[:en:28978 Ixion|ಇಕ್ಸಿಯಾನ್]] | {{mp|28978|2001 KX|76}} | ೩.೨ | ೦.೨೫ ೦.೫೦ | ೪೦೦ ೫೫೦ | ೩೯.೬ | [[೨೦೦೧]] | [[Deep Ecliptic Survey|DES]] | thermal |- | 55636 | {{mpl-|55636|2002 TX|300}} | ೩.೩ | > ೦.೧೯ | < ೭೦೯ | ೪೩.೧ | [[೨೦೦೨]] | [[Near Earth Asteroid Tracking|NEAT]] | thermal |- | [[:en:55565 Aya|ಆಯ]] | {{mp|55565|2002 AW|197}} | ೩.೩ | ೦.೧೪ ೦.೨೦ | ೬೫೦ ೭೫೦ | ೪೭.೪ | [[೨೦೦೨]] | [[Chadwick A. Trujillo|C. Trujillo]], [[Michael E. Brown|M. Brown]], [[Eleanor F. Helin|E. Helin]], [[Steven H. Pravdo|S. Pravdo]],<br />[[Kenneth J. Lawrence|K. Lawrence]] & [[Michael D. Hicks|M. Hicks]] / [[Palomar Observatory]] | thermal |- | [[:en:55637 Uni|ಯುನಿ]] | {{mp|55637|2002 UX|25}} | ೩.೬ | ೦.೦೮? | ~೯೧೦ <!-- source? --> | ೪೨.೫ | [[೨೦೦೨]] | [[Anne S. Descour|A. Descour]] / [[Spacewatch]] | assumed [[albedo]] |- | [[:en:20000 Varuna|ವರುಣ]] | {{mp|20000|2000 WR|106}} | ೩.೭ | ೦.೧೨ ೦.೩೦ | ೪೫೦ ೭೫೦ | ೪೩.೦ | [[೨೦೦೦]] | [[Robert S. McMillan|R. McMillan]] | thermal |- | [[:en:307261 Máni|ಮಣಿ]] | {{mp|307261|2002 MS|4}} | ೩.೮ | ೦.೧ (assumed) | ೭೩೦? | ೪೧.೮ | ೨೦೦೨ | [[Chadwick A. Trujillo|C. Trujillo]], [[Michael E. Brown|M. Brown]] | assumed albedo |- |[[:en:208996 Achlys|ಅಖ್ಲಿಸ್]] | {{mp|208996|2003 AZ|84}} | ೩.೯ | ೦.೧ (assumed) | ೭೦೦? | ೩೯.೬ | ೨೦೦೩ | [[Chadwick A. Trujillo|C. Trujillo]], [[Michael E. Brown|M. Brown]], [[Eleanor F. Helin|E. Helin]], [[Steven H. Pravdo|S. Pravdo]],<br />[[Kenneth J. Lawrence|K. Lawrence]] & [[Michael D. Hicks|M. Hicks]] [http://cfa-www.harvard.edu/iau/mpec/K03/K03B27.html] | assumed [[albedo]] |} == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[:en:Scattered disc#Noteworthy SDOs|ಅತಿ ಕಾಂತಿಯುತ ಚದರಿದ ತಟ್ಟೆ ಕಾಯಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಕ್ಷುದ್ರಗ್ರಹ ಹೊನಲು]] * [[ಊರ್ಟ್ ಮೋಡ]] == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references/> == ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ಮೂಲಗಳು == * [https://web.archive.org/web/19970607085812/http://www.ifa.hawaii.edu/faculty/jewitt/kb.html Dave Jewitt's page @ University of Hawaii] ** [https://web.archive.org/web/20011030114623/http://www.ifa.hawaii.edu/faculty/jewitt/kb/gerard.html The belt's name] * [http://www.boulder.swri.edu/ekonews/ The Kuiper Belt Electronic Newsletter] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100119220535/http://www.boulder.swri.edu/ekonews/ |date=2010-01-19 }} * [http://www.johnstonsarchive.net/astro/tnos.html Wm. Robert Johnston's TNO page] * [http://cfa-www.harvard.edu/iau/lists/OuterPlot.html Minor Planet Center: Plot of the Outer Solar System], illustrating Kuiper gap * [http://www.iau.org/ Website of the International Astronomical Union] (debating the status of TNOs) * [http://www.astronomy2006.com XXVIth General Assembly 2006] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030410073742/http://www.astronomy2006.com/ |date=2003-04-10 }} * [http://www.nature.com/nature/journal/v424/n6949/fig_tab/nature01725_F1.html nature.com article: diagram displaying inner solar system, Kuiper Belt, and Oort Cloud] * SPACE.com: [http://www.space.com/scienceastronomy/060814_tno_found.html Discovery Hints at a Quadrillion Space Rocks Beyond Neptune] (Sara Goudarzi) 15 August 2006 06:13 am ET {{ನಮ್ಮ ಸೌರಮಂಡಲ}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸೌರಮಂಡಲ]] k9fimjxpdr83ndtyp7omwe7m4mr7o8d 0 2737 1431564 1373253 2026-10-08T06:12:20Z ~2026-54143-59 102206 1431564 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರKuiper belt oort cloud.svg|thumb|upright=1.3|ಕಲಾಕಾರನ ಊಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ ನಿರೂಪಿತವಾಗಿರುವ ಊರ್ಟ್ ಮೋಡ ಮತ್ತು [[ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿ]].]] [[ಚಿತ್ರ:Oort cloud Sedna orbit.jpg|thumb|right|ಈ ಚಿತ್ರವು ಊರ್ಟ್ ಮೋಡದ ಸಂಭಾವ್ಯ ದೂರವನ್ನು ಉಳಿದ [[ಸೌರಮಂಡಲ]]ದ ಜೊತೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತದೆ.]] '''ಊರ್ಟ್ ಮೋಡ''', (ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ '''ಎಪಿಕ್-ಊರ್ಟ್ ಮೋಡ''') - ಇದು [[ಸೂರ್ಯ]]ನಿಂದ ಸುಮಾರು ೫೦,೦೦೦-೧೦೦,೦೦೦ [[ಖಗೋಳ ಮಾನ|ಖ.ಮಾ]] ದೂರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ [[ಧೂಮಕೇತು]]ಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ [[ಗೋಳ|ಗೋಳಾಕಾರದ]] ಊಹೆಯಾಧಾರಿತ ಮೋಡ. ಈ ದೂರವು ಸೂರ್ಯನಿಂದ [[ಪ್ಲೊಟೊ|ಪ್ಲುಟೊ]]ವರೆಗಿನ ದೂರದ ೨೦೦೦ ಪಟ್ಟು ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಅತಿ ಹತ್ತಿರದ ನಕ್ಷತ್ರವಾದ [[ಪ್ರಾಕ್ಸಿಮಾ ಸೆಂಟಾರಿ]]ವರೆಗಿನ ದೂರದ ಸುಮಾರು ಕಾಲು ಭಾಗದಷ್ಟಿದೆ. == ಪರಿಚಯ == *ಊರ್ಟ್ ಮೋಡವು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಅದರ ಒಳ ತಟ್ಟೆಯು [[ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿ]]ಯ [[ಕ್ರಾಂತಿವೃತ್ತ]]ದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಯಾವುದೇ ಮೋಡವನ್ನು ಇದುವರೆಗೆ ನೇರವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಧೂಮಕೇತು [[ಕಕ್ಷೆ]]ಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಈ ಮೋಡವು [[ಸೌರಮಂಡಲ]]ದೊಳಗೆ ಬರುವ ಬಹುತೇಕ ಅಥವಾ ಎಲ್ಲಾ ಧೂಮಕೇತುಗಳ ಮೂಲವೆಂದು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ (ಕೆಲವು ಅಲ್ಪಾವಧಿ ಧೂಮಕೇತುಗಳು [[ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿ]]ಯಿಂದ ಉದ್ಭವವಾಗಿ ಬರುತ್ತವೆ). *ಊರ್ಟ್ ಮೋಡದ ಒಳ ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಹಿಲ್ಸ್ ಮೋಡ]]ವೆಂಬ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಮೋಡವೊಂದು ಇದೆಯೆಂಬ ವಾದವಿದೆ;<ref>{{cite journal| authorlink=Jack G. Hills| last=Hills| first=J. G.| url=http://adsabs. harvard. edu/cgi-bin/nph-bib_query?bibcode=1981AJ.....86.1730H&amp;db_key=AST&amp;data_type=HTML&amp;format=&amp;high=44b52c369025824| title=Comet showers and the steady-state infall of comets from the Oort cloud| journal=Astronomical Journal| volume=86| month=November| year=1981| pages=1730-1740| id={{DOI|10.1086/113058}}}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಇದು ೨೦-೩೦&nbsp;೦೦೦ ಖ.ಮಾ.ದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟ ಹೊರ ತುದಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ೫೦ ರಿಂದ ೩೦೦೦ ಖ.ಮಾ.ದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಒಳ ತುದಿಯನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಉಳಿದ ಊರ್ಟ್ ಮೋಡಕ್ಕಿಂತ ೧೦೦ ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂದ್ರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>''Planetary Sciences: American and Soviet Research, Proceedings from the U.S.-U.S.S.R. Workshop on Planetary Sciences'', 1991, [http://fermat.nap.edu/books/0309043336/html/251.html p. 251]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *ಸೌರಮಂಡಲದ ಹೊರತುದಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಭ್ರಮಿಸುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಮೋಡದಿಂದ ಧೂಮಕೇತುಗಳು ಉದ್ಭವವಾಗುತ್ತವೆಂದು ೧೯೩೨ರಲ್ಲಿ [[ಎಸ್ಟೋನಿಯಾ]]ದ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನಾದ [[:en:Ernst Opik|ಅರ್ನ್‌ಸ್ಟ್ ಎಪಿಕ್]] ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದನು.<ref>[[Ernst Julius Epik, E.]], ''Note on Stellar Perturbations of Nearby Parabolic Orbits'', Proceedings of the American Academy of Arts and Sciences, Vol. 67, pp. 169-182 (1932)</ref> ೧೯೫೦ರಲ್ಲಿ [[ನೆದರ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್|ಡಚ್]] ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನಾದ [[:en:Jan Oort|ಯಾನ್ ಹೆಂಡ್ರಿಕ್ ಊರ್ಟ್]]ನು ಸಂದಿಗ್ಧತೆಯಂತೆ ಕಾಣುವ ಒಂದು ವಿಷಯವನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಿ ವಿವರಿಸಲು ಈ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪುನಃ ಬೆಳಕಿಗೆ ತಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದನು<ref>[[Jan Oort|Oort, J. H.]], ''The structure of the cloud of comets surrounding the Solar System and a hypothesis concerning its origin'', Bull. Astron. Inst. Neth., ''11'', p. 91-110 (1950) [http://articles.adsabs.harvard.edu/cgi-bin/nph-iarticle_query?1950BAN....11...91O&amp;data_type=PDF_HIGH&amp;type=PRINTER&amp;filetype=.pdf Text at Harvard server (PDF)]</ref>: ಧೂಮಕೇತುಗಳು ಒಳ ಸೌರಮಂಡಲದ ಮೂಲಕ ಹಲವು ಬಾರಿ ಹಾದುಹೋದ ಮೇಲೆ ನಶಿಸಿ ಹೋಗುತ್ತವೆ. *ಹೀಗಿರಬೇಕಾದರೆ, ನಾವು ನೋಡುವ ಧೂಮಕೇತುಗಳು ಕೋಟ್ಯಾಂತರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಹುಟ್ಟಿದ್ದಿದ್ದರೆ (ಸೌರಮಂಡಲದ ಉಗಮದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ), ಈ ಧೂಮಕೇತುಗಳೆಲ್ಲಾ ಇಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿಗೆ ನಶಿಸಿರುತ್ತಿದ್ದವು. ಊಹೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಊರ್ಟ್ ಮೋಡವು ಕೋಟಿಗಟ್ಟಲೆ ಧೂಮಕೇತು ಕೋಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮೋಡವು ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಬಹಳ ದೂರವಿದ್ದು ಅಲ್ಲಿ ಸೌರ ವಿಕಿರಣವು ದುರ್ಬಲವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಈ ಕೋಶಗಳು ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಮೋಡವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಧೂಮಕೇತುಗಳನ್ನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುತ್ತ, ಅವು ನಶಿಸಿಹೋದಂತೆ ಹೊಸ ಧೂಮಕೇತುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಅವಶ್ಯ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಧೂಮಕೇತುಗಳನ್ನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಲು, ಊರ್ಟ್ ಮೋಡದಲ್ಲಿನ ಒಟ್ಟು ಧೂಮಕೇತು ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯು ಸಾಕಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚೇ ಇರಬೇಕೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಈ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ಅಂದಾಜುಗಳು ಭೂಮಿಯ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ೫ರಿಂದ ೧೦೦ಪಟ್ಟಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿವೆ. == ಉಗಮ == *ಸುಮಾರು ೪೬೦ ಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕುಸಿದು [[:en:Formation and evolution of the solar system|ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಗ್ರಹಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ]] [[ಸೌರ ನೀಹಾರಿಕೆ]]ಯ ಅವಶೇಷವೇ ಈ ಊರ್ಟ್ ಮೋಡ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಮೋಡವು ಸೌರಮಂಡಲದೊಂದಿಗೆ ಸಡಿಲವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದೆ. ಮೋಡದ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಬಗೆಗಿರುವ ಸಮ್ಮತ ವಾದದ ಪ್ರಕಾರ, ಊರ್ಟ್ ಮೋಡವು ಮೊದಲು [[ಸೂರ್ಯ]]ನಿಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೇ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. *[[ಗ್ರಹ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಕ್ಷುದ್ರ ಗ್ರಹ|ಕ್ಷುದ್ರಗ್ರಹ]]ಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೇ ಊರ್ಟ್ ಮೋಡವನ್ನೂ ರೂಪಿಸಿತು. ಆದರೆ, ಗುರು ಗ್ರಹದಂಥ ಯುವ ಅನಿಲ ದೈತ್ಯದ ಜೊತೆಯ ಒಡನಾಟಗಳಿಂದ ಈ ಮೋಡದ ಕಾಯಗಳು ವಿಪರೀತವಾದ [[ದೀರ್ಘವೃತ್ತ|ದೀರ್ಘವೃತ್ತೀಯ]] ಅಥವಾ [[ಪರವಲಯ|ಪರವಲೀಯ ಕಕ್ಷೆ]]ಗಳಿಗೆ ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟವು. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಕಾಯಗಳನ್ನು ಕ್ರಾಂತಿವೃತ್ತದ ಸಮತಳದಿಂದಲೂ ಆಚೆಗೆ ಚದರಿಸಿತು. ಇದು ಮೋಡದ ಗೋಳಾಕಾರದ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. *ಈ ಕಕ್ಷೆಗಳ ಹೊರಭಾಗಗಳಲ್ಲಿರುವಾಗ ಹತ್ತಿರದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಗುರುತ್ವದೊಂದಿಗಿನ ಒಡನಾಟಗಳು ಇವುಗಳ ಕಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ಸ್ವಲ್ಪ ವೃತ್ತಾಕಾರಕ್ಕೆ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದವು. ಬೇರೆ [[ನಕ್ಷತ್ರ]]ಗಳೂ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಊರ್ಟ್ ಮೋಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದೆಂದು ಯೋಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಿಕಟದ ಎರಡು ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಊರ್ಟ್ ಮೋಡಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪರಸ್ಪರ ಒಂದರಮೇಲೊಂದು ಹರಡಿ ಧೂಮಕೇತುಗಳ ಕಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಷೋಭೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಆಗ, ಆ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಒಳ ಗ್ರಹಮಂಡಲದಲ್ಲಿನ ಧೂಮಕೇತುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು. == ನಕ್ಷತ್ರ ಕ್ಷೋಭೆಗಳು ಮತ್ತು ನೆಮೆಸಿಸ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ == *ಮುಂದಿನ ೧ ಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಊರ್ಟ್ ಮೋಡದಲ್ಲಿ ಕ್ಷೋಭೆಯುಂಟು ಮಾಡುವ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿರುವುದು [[:en:Gliese 710|ಗ್ಲೀಸ್ ೭೧೦]] ನಕ್ಷತ್ರಕ್ಕೆ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಕಾಣಬರದ [[ಸೂರ್ಯ]]ನ ಜೋಡಿ ನಕ್ಷತ್ರವೊಂದು ಊರ್ಟ್ ಮೋಡದಿಂದಾಚೆ ದೀರ್ಘವೃತ್ತೀಯ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ [[:en:Richard A. Muller|ರಿಚರ್ಡ್ ಎ. ಮ್ಯುಲರ್]] ಮತ್ತಿತರರು ಒಂದು ಆಧಾರ ನಿಯಮದಂತೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. [[:en:Nemesis (star)|ನೆಮೆಸಿಸ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಈ ನಕ್ಷತ್ರವು ಸುಮಾರು ೨.೬ ಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಊರ್ಟ್ ಮೋಡದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗಿ ಒಳ [[ಸೌರಮಂಡಲ]]ದತ್ತ ಹಲವಾರು ಧೂಮಕೇತುಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ವಾದವಿದೆ. ಈ ವಾದಕ್ಕೆ ಹಲವಾರು ಬೆಂಬಲಿಗರಿದ್ದರೂ, ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ನೆಮೆಸಿಸ್‌ನ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಯಾವುದೇ ನೇರ ಪುರಾವೆಗಳು ದೊರಕಿಲ್ಲ. == ಊರ್ಟ್ ಮೋಡದ ಕಾಯಗಳು == {{TNO}} ಇದುವರೆಗೆ, ಕೇವಲ ಮೂರು ಸಂಭವನೀಯ ಊರ್ಟ್ ಮೋಡದ ಕಾಯಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ: [[:en:90377 Sedna|೯೦೩೭೭ ಸೆಡ್ನ]], {{mpl-|87269|2000 OO|67}} ಮತ್ತು {{mpl|2000 CR|105}}. ಸುಮಾರು ೭೬ರಿಂದ ೯೨೮ ಖ.ಮಾ. ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[:en:90377 Sedna|೯೦೩೭೭ ಸೆಡ್ನ]] ಮುಂಚೆ ತಿಳಿದಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಇನ್ನೂ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದ್ದು, ''' 'ಒಳ' ಊರ್ಟ್ ಮೋಡ'''ಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದಿರಬಹುದು. ಈ ಸೆಡ್ನ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಊರ್ಟ್ ಮೋಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದೇ ಆದರೆ, ಊರ್ಟ್ ಮೋಡವು ಮುಂಚಿನ ತಿಳುವಳಿಕೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂದ್ರವೂ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ನಿಕಟವೂ ಆಗಿದೆಯೆಂದಾಗಬಹುದು. *ಸೂರ್ಯಗ್ರಹವು ಮೊದಲು ಒಂದು ಸಾಂದ್ರವಾದ ನಕ್ಷತ್ರ ಸಮೂಹದ ಭಾಗವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತೆಂಬ ವಾದಕ್ಕೆ ಇದನ್ನು ಒಂದು ಸಂಭವನೀಯ ಸಾಕ್ಷಿಯಂತೆ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ{{Fact|date=February 2007}}; ಊರ್ಟ್ ಮೋಡದ ಉಗಮದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾಯಗಳು ಹೆಚ್ಚು ನಿಕಟದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅನಿಲ ದೈತ್ಯಗಳಿಂದ ಸೆಳೆದು ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾಯಗಳು ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುತ್ತಿದ್ದವು. ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಂತೂ [[:en:90377 Sedna|೯೦೩೭೭ ಸೆಡ್ನ]]ವನ್ನು ಒಂದು [[ನೆಪ್ಚೂನ್-ಅತೀತ ಕಾಯ]]ವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ; ಇದು ಊರ್ಟ್ ಮೋಡದ ಭಾವಿತ ಸ್ಥಾನದಷ್ಟು ದೂರವಿಲ್ಲದೆ, [[ಕೈಪರ್ ಪಾಟಿ]]ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದೂರವಿದೆ. *ಕೆಲವು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು {{mpl|2000 CR|105}} ಮತ್ತು {{mpl-|87269|2000 OO|67}} ಕಾಯಗಳನ್ನು ಊರ್ಟ್ ಮೋಡದ ಕಾಯಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. {{mpl|2000 CR|105}} ಕಾಯವು ೪೫ ಖ.ಮಾ. ಪುರರವಿ, ೪೧೫ ಖ.ಮಾ. ಅಪರವಿ ಮತ್ತು ೩,೨೪೧ ವರ್ಷಗಳ ಪರಿಭ್ರಮಣೆ ಅವಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, {{mpl-|87269|2000 OO|67}} ಕಾಯವು ೨೧ ಖ.ಮಾ. ಪುರರವಿ, ೧,೦೦೦ ಖ.ಮಾ. ಅಪರವಿ, ಮತ್ತು ೧೨,೭೦೫ ವರ್ಷಗಳ ಪರಿಭ್ರಮಣೆ ಅವಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. <!-- <br style="clear: both"> --> {| border="1" class="wikitable sortable " |+ <big>'''ಊರ್ಟ್ ಮೋಡದ ಸಂಭವನೀಯ ಕಾಯಗಳು'''</big> |----- ! ಸಂಖ್ಯೆ ! ಹೆಸರು ! ಸಮಭಾಜಕದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸ<br />(ಕಿ.ಮೀ.) ! [[ಪುರರವಿ]] (ಖ.ಮಾ.) ! [[ಅಪರವಿ]] (ಖ.ಮಾ.) ! ಆವಿಷ್ಕಾರದ ದಿನಾಂಕ ! ಆವಿಷ್ಕಾರಕ ! Diameter method |----- | ೯೦೩೭೭ | [[:en:90377 Sedna|ಸೆಡ್ನ]] | ೧೧೮೦ - ೧೮೦೦ ಕಿ.ಮೀ. | ೭೬ (±೭) | ೯೭೫ | ೨೦೦೩ | ಮೈಕಲ್ ಇ. ಬ್ರೌನ್, ಚ್ಯಾಡ್ ಟ್ರುಹಿಲೊ, ಡೇವಿಡ್ ಎಲ್. ರಬೀನೊವಿಟ್ಸ್ | ಶಾಖ |----- | — | {{mpl|2000 CR|105}} | ೨೬೫ ಕಿ.ಮೀ. | ೪೪.೩ | ೩೯೭ | ೨೦೦೦ | [[ಲೊವೆಲ್ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯ]] | ??? |----- | ೮೭೨೬೯ | {{mpl-|87269|2000 OO|67}} | ೨೮ - ೮೭ ಕಿ.ಮೀ. | ೨೦.೮ | ೧೦೦೫.೫ | ೨೦೦೦ | [[:en:Cerro Tololo telescope|ಸೆರೋ ಟೊಟೋಲೋ ದೂರದರ್ಶಕ]] || ??? |} == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == *[[ಸೌರಮಂಡಲ]] *[[ಧೂಮಕೇತು]] *[[ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿ]] *[[:en:Galactic tide|Galactic tide]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references /> == ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == *[http://spaceflightnow.com/news/n0308/08comets/oortcloud.jpg Representation, Southwest Research Institute] *[https://web.archive.org/web/20000303081140/http://seds.lpl.arizona.edu/nineplanets/nineplanets/kboc.html The Kuiper Belt and The Oort Cloud] *[http://adsabs.harvard.edu/abs/1994QJRAS..35....1M The effect of perturbations by the Alpha Cen A/B system on the Oort Cloud] <br /> {{ನಮ್ಮ ಸೌರಮಂಡಲ}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಸೌರಮಂಡಲ]] 9d90g94gykqlnbwl3mk681hksc8jua0 1431565 1431564 2026-10-08T06:13:22Z ~2026-54143-59 102206 1431565 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Kuiper belt oort cloud.svg|thumb|upright=1.3|ಕಲಾಕಾರನ ಊಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ ನಿರೂಪಿತವಾಗಿರುವ ಊರ್ಟ್ ಮೋಡ ಮತ್ತು [[ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿ]].]] [[ಚಿತ್ರ:Oort cloud Sedna orbit.jpg|thumb|right|ಈ ಚಿತ್ರವು ಊರ್ಟ್ ಮೋಡದ ಸಂಭಾವ್ಯ ದೂರವನ್ನು ಉಳಿದ [[ಸೌರಮಂಡಲ]]ದ ಜೊತೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತದೆ.]] '''ಊರ್ಟ್ ಮೋಡ''', (ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ '''ಎಪಿಕ್-ಊರ್ಟ್ ಮೋಡ''') - ಇದು [[ಸೂರ್ಯ]]ನಿಂದ ಸುಮಾರು ೫೦,೦೦೦-೧೦೦,೦೦೦ [[ಖಗೋಳ ಮಾನ|ಖ.ಮಾ]] ದೂರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ [[ಧೂಮಕೇತು]]ಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ [[ಗೋಳ|ಗೋಳಾಕಾರದ]] ಊಹೆಯಾಧಾರಿತ ಮೋಡ. ಈ ದೂರವು ಸೂರ್ಯನಿಂದ [[ಪ್ಲೊಟೊ|ಪ್ಲುಟೊ]]ವರೆಗಿನ ದೂರದ ೨೦೦೦ ಪಟ್ಟು ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಅತಿ ಹತ್ತಿರದ ನಕ್ಷತ್ರವಾದ [[ಪ್ರಾಕ್ಸಿಮಾ ಸೆಂಟಾರಿ]]ವರೆಗಿನ ದೂರದ ಸುಮಾರು ಕಾಲು ಭಾಗದಷ್ಟಿದೆ. == ಪರಿಚಯ == *ಊರ್ಟ್ ಮೋಡವು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಅದರ ಒಳ ತಟ್ಟೆಯು [[ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿ]]ಯ [[ಕ್ರಾಂತಿವೃತ್ತ]]ದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಯಾವುದೇ ಮೋಡವನ್ನು ಇದುವರೆಗೆ ನೇರವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಧೂಮಕೇತು [[ಕಕ್ಷೆ]]ಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಈ ಮೋಡವು [[ಸೌರಮಂಡಲ]]ದೊಳಗೆ ಬರುವ ಬಹುತೇಕ ಅಥವಾ ಎಲ್ಲಾ ಧೂಮಕೇತುಗಳ ಮೂಲವೆಂದು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ (ಕೆಲವು ಅಲ್ಪಾವಧಿ ಧೂಮಕೇತುಗಳು [[ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿ]]ಯಿಂದ ಉದ್ಭವವಾಗಿ ಬರುತ್ತವೆ). *ಊರ್ಟ್ ಮೋಡದ ಒಳ ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಹಿಲ್ಸ್ ಮೋಡ]]ವೆಂಬ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಮೋಡವೊಂದು ಇದೆಯೆಂಬ ವಾದವಿದೆ;<ref>{{cite journal| authorlink=Jack G. Hills| last=Hills| first=J. G.| url=http://adsabs. harvard. edu/cgi-bin/nph-bib_query?bibcode=1981AJ.....86.1730H&amp;db_key=AST&amp;data_type=HTML&amp;format=&amp;high=44b52c369025824| title=Comet showers and the steady-state infall of comets from the Oort cloud| journal=Astronomical Journal| volume=86| month=November| year=1981| pages=1730-1740| id={{DOI|10.1086/113058}}}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಇದು ೨೦-೩೦&nbsp;೦೦೦ ಖ.ಮಾ.ದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟ ಹೊರ ತುದಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ೫೦ ರಿಂದ ೩೦೦೦ ಖ.ಮಾ.ದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಒಳ ತುದಿಯನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಉಳಿದ ಊರ್ಟ್ ಮೋಡಕ್ಕಿಂತ ೧೦೦ ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂದ್ರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>''Planetary Sciences: American and Soviet Research, Proceedings from the U.S.-U.S.S.R. Workshop on Planetary Sciences'', 1991, [http://fermat.nap.edu/books/0309043336/html/251.html p. 251]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *ಸೌರಮಂಡಲದ ಹೊರತುದಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಭ್ರಮಿಸುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಮೋಡದಿಂದ ಧೂಮಕೇತುಗಳು ಉದ್ಭವವಾಗುತ್ತವೆಂದು ೧೯೩೨ರಲ್ಲಿ [[ಎಸ್ಟೋನಿಯಾ]]ದ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನಾದ [[:en:Ernst Opik|ಅರ್ನ್‌ಸ್ಟ್ ಎಪಿಕ್]] ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದನು.<ref>[[Ernst Julius Epik, E.]], ''Note on Stellar Perturbations of Nearby Parabolic Orbits'', Proceedings of the American Academy of Arts and Sciences, Vol. 67, pp. 169-182 (1932)</ref> ೧೯೫೦ರಲ್ಲಿ [[ನೆದರ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್|ಡಚ್]] ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನಾದ [[:en:Jan Oort|ಯಾನ್ ಹೆಂಡ್ರಿಕ್ ಊರ್ಟ್]]ನು ಸಂದಿಗ್ಧತೆಯಂತೆ ಕಾಣುವ ಒಂದು ವಿಷಯವನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಿ ವಿವರಿಸಲು ಈ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪುನಃ ಬೆಳಕಿಗೆ ತಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದನು<ref>[[Jan Oort|Oort, J. H.]], ''The structure of the cloud of comets surrounding the Solar System and a hypothesis concerning its origin'', Bull. Astron. Inst. Neth., ''11'', p. 91-110 (1950) [http://articles.adsabs.harvard.edu/cgi-bin/nph-iarticle_query?1950BAN....11...91O&amp;data_type=PDF_HIGH&amp;type=PRINTER&amp;filetype=.pdf Text at Harvard server (PDF)]</ref>: ಧೂಮಕೇತುಗಳು ಒಳ ಸೌರಮಂಡಲದ ಮೂಲಕ ಹಲವು ಬಾರಿ ಹಾದುಹೋದ ಮೇಲೆ ನಶಿಸಿ ಹೋಗುತ್ತವೆ. *ಹೀಗಿರಬೇಕಾದರೆ, ನಾವು ನೋಡುವ ಧೂಮಕೇತುಗಳು ಕೋಟ್ಯಾಂತರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಹುಟ್ಟಿದ್ದಿದ್ದರೆ (ಸೌರಮಂಡಲದ ಉಗಮದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ), ಈ ಧೂಮಕೇತುಗಳೆಲ್ಲಾ ಇಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿಗೆ ನಶಿಸಿರುತ್ತಿದ್ದವು. ಊಹೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಊರ್ಟ್ ಮೋಡವು ಕೋಟಿಗಟ್ಟಲೆ ಧೂಮಕೇತು ಕೋಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮೋಡವು ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಬಹಳ ದೂರವಿದ್ದು ಅಲ್ಲಿ ಸೌರ ವಿಕಿರಣವು ದುರ್ಬಲವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಈ ಕೋಶಗಳು ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಮೋಡವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಧೂಮಕೇತುಗಳನ್ನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುತ್ತ, ಅವು ನಶಿಸಿಹೋದಂತೆ ಹೊಸ ಧೂಮಕೇತುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಅವಶ್ಯ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಧೂಮಕೇತುಗಳನ್ನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಲು, ಊರ್ಟ್ ಮೋಡದಲ್ಲಿನ ಒಟ್ಟು ಧೂಮಕೇತು ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯು ಸಾಕಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚೇ ಇರಬೇಕೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಈ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ಅಂದಾಜುಗಳು ಭೂಮಿಯ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ೫ರಿಂದ ೧೦೦ಪಟ್ಟಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿವೆ. == ಉಗಮ == *ಸುಮಾರು ೪೬೦ ಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕುಸಿದು [[:en:Formation and evolution of the solar system|ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಗ್ರಹಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ]] [[ಸೌರ ನೀಹಾರಿಕೆ]]ಯ ಅವಶೇಷವೇ ಈ ಊರ್ಟ್ ಮೋಡ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಮೋಡವು ಸೌರಮಂಡಲದೊಂದಿಗೆ ಸಡಿಲವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದೆ. ಮೋಡದ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಬಗೆಗಿರುವ ಸಮ್ಮತ ವಾದದ ಪ್ರಕಾರ, ಊರ್ಟ್ ಮೋಡವು ಮೊದಲು [[ಸೂರ್ಯ]]ನಿಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೇ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. *[[ಗ್ರಹ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಕ್ಷುದ್ರ ಗ್ರಹ|ಕ್ಷುದ್ರಗ್ರಹ]]ಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೇ ಊರ್ಟ್ ಮೋಡವನ್ನೂ ರೂಪಿಸಿತು. ಆದರೆ, ಗುರು ಗ್ರಹದಂಥ ಯುವ ಅನಿಲ ದೈತ್ಯದ ಜೊತೆಯ ಒಡನಾಟಗಳಿಂದ ಈ ಮೋಡದ ಕಾಯಗಳು ವಿಪರೀತವಾದ [[ದೀರ್ಘವೃತ್ತ|ದೀರ್ಘವೃತ್ತೀಯ]] ಅಥವಾ [[ಪರವಲಯ|ಪರವಲೀಯ ಕಕ್ಷೆ]]ಗಳಿಗೆ ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟವು. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಕಾಯಗಳನ್ನು ಕ್ರಾಂತಿವೃತ್ತದ ಸಮತಳದಿಂದಲೂ ಆಚೆಗೆ ಚದರಿಸಿತು. ಇದು ಮೋಡದ ಗೋಳಾಕಾರದ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. *ಈ ಕಕ್ಷೆಗಳ ಹೊರಭಾಗಗಳಲ್ಲಿರುವಾಗ ಹತ್ತಿರದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಗುರುತ್ವದೊಂದಿಗಿನ ಒಡನಾಟಗಳು ಇವುಗಳ ಕಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ಸ್ವಲ್ಪ ವೃತ್ತಾಕಾರಕ್ಕೆ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದವು. ಬೇರೆ [[ನಕ್ಷತ್ರ]]ಗಳೂ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಊರ್ಟ್ ಮೋಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದೆಂದು ಯೋಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಿಕಟದ ಎರಡು ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಊರ್ಟ್ ಮೋಡಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪರಸ್ಪರ ಒಂದರಮೇಲೊಂದು ಹರಡಿ ಧೂಮಕೇತುಗಳ ಕಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಷೋಭೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಆಗ, ಆ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಒಳ ಗ್ರಹಮಂಡಲದಲ್ಲಿನ ಧೂಮಕೇತುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು. == ನಕ್ಷತ್ರ ಕ್ಷೋಭೆಗಳು ಮತ್ತು ನೆಮೆಸಿಸ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ == *ಮುಂದಿನ ೧ ಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಊರ್ಟ್ ಮೋಡದಲ್ಲಿ ಕ್ಷೋಭೆಯುಂಟು ಮಾಡುವ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿರುವುದು [[:en:Gliese 710|ಗ್ಲೀಸ್ ೭೧೦]] ನಕ್ಷತ್ರಕ್ಕೆ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಕಾಣಬರದ [[ಸೂರ್ಯ]]ನ ಜೋಡಿ ನಕ್ಷತ್ರವೊಂದು ಊರ್ಟ್ ಮೋಡದಿಂದಾಚೆ ದೀರ್ಘವೃತ್ತೀಯ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ [[:en:Richard A. Muller|ರಿಚರ್ಡ್ ಎ. ಮ್ಯುಲರ್]] ಮತ್ತಿತರರು ಒಂದು ಆಧಾರ ನಿಯಮದಂತೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. [[:en:Nemesis (star)|ನೆಮೆಸಿಸ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಈ ನಕ್ಷತ್ರವು ಸುಮಾರು ೨.೬ ಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಊರ್ಟ್ ಮೋಡದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗಿ ಒಳ [[ಸೌರಮಂಡಲ]]ದತ್ತ ಹಲವಾರು ಧೂಮಕೇತುಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ವಾದವಿದೆ. ಈ ವಾದಕ್ಕೆ ಹಲವಾರು ಬೆಂಬಲಿಗರಿದ್ದರೂ, ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ನೆಮೆಸಿಸ್‌ನ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಯಾವುದೇ ನೇರ ಪುರಾವೆಗಳು ದೊರಕಿಲ್ಲ. == ಊರ್ಟ್ ಮೋಡದ ಕಾಯಗಳು == {{TNO}} ಇದುವರೆಗೆ, ಕೇವಲ ಮೂರು ಸಂಭವನೀಯ ಊರ್ಟ್ ಮೋಡದ ಕಾಯಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ: [[:en:90377 Sedna|೯೦೩೭೭ ಸೆಡ್ನ]], {{mpl-|87269|2000 OO|67}} ಮತ್ತು {{mpl|2000 CR|105}}. ಸುಮಾರು ೭೬ರಿಂದ ೯೨೮ ಖ.ಮಾ. ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[:en:90377 Sedna|೯೦೩೭೭ ಸೆಡ್ನ]] ಮುಂಚೆ ತಿಳಿದಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಇನ್ನೂ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದ್ದು, ''' 'ಒಳ' ಊರ್ಟ್ ಮೋಡ'''ಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದಿರಬಹುದು. ಈ ಸೆಡ್ನ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಊರ್ಟ್ ಮೋಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದೇ ಆದರೆ, ಊರ್ಟ್ ಮೋಡವು ಮುಂಚಿನ ತಿಳುವಳಿಕೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂದ್ರವೂ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ನಿಕಟವೂ ಆಗಿದೆಯೆಂದಾಗಬಹುದು. *ಸೂರ್ಯಗ್ರಹವು ಮೊದಲು ಒಂದು ಸಾಂದ್ರವಾದ ನಕ್ಷತ್ರ ಸಮೂಹದ ಭಾಗವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತೆಂಬ ವಾದಕ್ಕೆ ಇದನ್ನು ಒಂದು ಸಂಭವನೀಯ ಸಾಕ್ಷಿಯಂತೆ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ{{Fact|date=February 2007}}; ಊರ್ಟ್ ಮೋಡದ ಉಗಮದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾಯಗಳು ಹೆಚ್ಚು ನಿಕಟದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅನಿಲ ದೈತ್ಯಗಳಿಂದ ಸೆಳೆದು ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾಯಗಳು ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುತ್ತಿದ್ದವು. ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಂತೂ [[:en:90377 Sedna|೯೦೩೭೭ ಸೆಡ್ನ]]ವನ್ನು ಒಂದು [[ನೆಪ್ಚೂನ್-ಅತೀತ ಕಾಯ]]ವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ; ಇದು ಊರ್ಟ್ ಮೋಡದ ಭಾವಿತ ಸ್ಥಾನದಷ್ಟು ದೂರವಿಲ್ಲದೆ, [[ಕೈಪರ್ ಪಾಟಿ]]ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದೂರವಿದೆ. *ಕೆಲವು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು {{mpl|2000 CR|105}} ಮತ್ತು {{mpl-|87269|2000 OO|67}} ಕಾಯಗಳನ್ನು ಊರ್ಟ್ ಮೋಡದ ಕಾಯಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. {{mpl|2000 CR|105}} ಕಾಯವು ೪೫ ಖ.ಮಾ. ಪುರರವಿ, ೪೧೫ ಖ.ಮಾ. ಅಪರವಿ ಮತ್ತು ೩,೨೪೧ ವರ್ಷಗಳ ಪರಿಭ್ರಮಣೆ ಅವಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, {{mpl-|87269|2000 OO|67}} ಕಾಯವು ೨೧ ಖ.ಮಾ. ಪುರರವಿ, ೧,೦೦೦ ಖ.ಮಾ. ಅಪರವಿ, ಮತ್ತು ೧೨,೭೦೫ ವರ್ಷಗಳ ಪರಿಭ್ರಮಣೆ ಅವಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. <!-- <br style="clear: both"> --> {| border="1" class="wikitable sortable " |+ <big>'''ಊರ್ಟ್ ಮೋಡದ ಸಂಭವನೀಯ ಕಾಯಗಳು'''</big> |----- ! ಸಂಖ್ಯೆ ! ಹೆಸರು ! ಸಮಭಾಜಕದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸ<br />(ಕಿ.ಮೀ.) ! [[ಪುರರವಿ]] (ಖ.ಮಾ.) ! [[ಅಪರವಿ]] (ಖ.ಮಾ.) ! ಆವಿಷ್ಕಾರದ ದಿನಾಂಕ ! ಆವಿಷ್ಕಾರಕ ! Diameter method |----- | ೯೦೩೭೭ | [[:en:90377 Sedna|ಸೆಡ್ನ]] | ೧೧೮೦ - ೧೮೦೦ ಕಿ.ಮೀ. | ೭೬ (±೭) | ೯೭೫ | ೨೦೦೩ | ಮೈಕಲ್ ಇ. ಬ್ರೌನ್, ಚ್ಯಾಡ್ ಟ್ರುಹಿಲೊ, ಡೇವಿಡ್ ಎಲ್. ರಬೀನೊವಿಟ್ಸ್ | ಶಾಖ |----- | — | {{mpl|2000 CR|105}} | ೨೬೫ ಕಿ.ಮೀ. | ೪೪.೩ | ೩೯೭ | ೨೦೦೦ | [[ಲೊವೆಲ್ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯ]] | ??? |----- | ೮೭೨೬೯ | {{mpl-|87269|2000 OO|67}} | ೨೮ - ೮೭ ಕಿ.ಮೀ. | ೨೦.೮ | ೧೦೦೫.೫ | ೨೦೦೦ | [[:en:Cerro Tololo telescope|ಸೆರೋ ಟೊಟೋಲೋ ದೂರದರ್ಶಕ]] || ??? |} == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == *[[ಸೌರಮಂಡಲ]] *[[ಧೂಮಕೇತು]] *[[ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿ]] *[[:en:Galactic tide|Galactic tide]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references /> == ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == *[http://spaceflightnow.com/news/n0308/08comets/oortcloud.jpg Representation, Southwest Research Institute] *[https://web.archive.org/web/20000303081140/http://seds.lpl.arizona.edu/nineplanets/nineplanets/kboc.html The Kuiper Belt and The Oort Cloud] *[http://adsabs.harvard.edu/abs/1994QJRAS..35....1M The effect of perturbations by the Alpha Cen A/B system on the Oort Cloud] <br /> {{ನಮ್ಮ ಸೌರಮಂಡಲ}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಸೌರಮಂಡಲ]] 6zdsxr1o2pfgi6bt47o1moyuatkjx9s 0 2962 1431562 1342284 2026-10-08T02:08:48Z ~2026-54002-61 102204 /* */ 1431562 wikitext text/x-wiki {{Infobox ಭಾರತದ ಭೂಪಟ | native_name = ಕಾಸರಗೋಡು | type = city | latd = 12.0 | longd = 75| locator_position = right | state_name = ಕೇರಳ| district = ಕಾಸರಗೋಡು | leader_title = | leader_name = | altitude = ೧೯| population_as_of = ೨೦೧೧ | population_total = ೧೩,೦೭,೩೭೫| population_density = ೬೦೪| area_magnitude= sq. km | area_total = ೧,೯೯೨ | area_telephone = +೯೧-೪೯೯೪| postal_code = ೬೭೧೧೨೧| vehicle_code_range = KL-14| sex_ratio = ೧೦೦೦ : ೯೬೧| <ref name="ಜನ ಗಣತಿ">{{cite news|title=Kasaragod District : Census 2011 data |url=http://www.census2011.co.in/census/district/271-kasaragod.html}}</ref> unlocode =| website = | footnotes = | image_skyline = Kasaragod_town_view.JPG image_caption = ಕಾಸರಗೋಡು ನಗರದ ಪಕ್ಷಿನೋಟ }} '''ಕಾಸರಗೋಡು''' ಇಂದಿನ [[ಕೇರಳ]] ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಜಿಲ್ಲೆ. [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದ]] [[ಮಂಗಳೂರು|ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ]] ಕೆಲವೇ ಮೈಲಿಗಳಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿದೆ ಹಾಗೂ [[ಪುತ್ತೂರು|ಪುತ್ತೂರಿನಿಂದ]] 60 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ತೆಂಕುತಿಟ್ಟು [[ಯಕ್ಷಗಾನ|ಯಕ್ಷಗಾನದ]] ತವರು ಕಾಸರಗೋಡು. ಅಭಿಜಾತ ಕಲೆಯಾದ [[ಯಕ್ಷಗಾನ]]ವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ, [[ಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ]] ಹಲವು ಮುಖಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ [[ಗೋವಿಂದ ಪೈ]], [[ಕಯ್ಯಾರ ಕಿಞ್ಞಣ್ಣ ರೈ]], ಡಾ| ಕೆ.ವಿ. ರಮೇಶ್, ಕೆ.ವಿ. ತಿರುಮಲೇಶ್ ಮುಂತಾದ ಕನ್ನಡ ಕವಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧಕರು ಕಾಸರಗೋಡಿನ ಮಣ್ಣಿನ ಮಕ್ಕಳು. =='''ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ'''== ದಕ್ಷಿಣಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಬಾಚಿ ತಬ್ಬಿಕೊಂಡಂತಿದೆ ಕಾಸರಗೋಡು. ಸುಳ್ಯದಿಂದ ಹರಿದು ಬರುವ ನದಿ ಪಯಸ್ವಿನಿಯು ಕಾಸರಗೋಡಿನ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಹಾದು ‘ಚಂದ್ರಗಿರಿ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ನದಿಯ ಒಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಕನ್ನಡಿಗರ ಕಾಸರಗೋಡು ತಾಲ್ಲೂಕು, ಇನ್ನೊಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಬೆರಳೆಣಿಕೆ ಕನ್ನಡಿಗರ ಹೊಸದುರ್ಗ.<ref name="ಕನ್ನಡ ಕಥನದ ಕಾಸರಗೋಡು">{{cite news|title=ಕನ್ನಡ ಕಥನದ ಕಾಸರಗೋಡು|url=http://www.prajavani.net/article/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1-%E0%B2%95%E0%B2%A5%E0%B2%A8%E0%B2%A6-%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%B8%E0%B2%B0%E0%B2%97%E0%B3%8B%E0%B2%A1%E0%B3%81|access-date=2013-11-19|archive-date=2013-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20131118174829/http://www.prajavani.net/article/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1-%E0%B2%95%E0%B2%A5%E0%B2%A8%E0%B2%A6-%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%B8%E0%B2%B0%E0%B2%97%E0%B3%8B%E0%B2%A1%E0%B3%81|url-status=dead}}</ref> ಕಾಸರಗೋಡು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಅಸ್ಮಿತೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಭಾಷಿಕ ಭಾವೈಕ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾದ ಕಾಸರಗೋಡಿನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ, ತುಳು, ಮಲಯಾಳ, ಅರೆಭಾಷೆ, ಕೊಂಕಣಿ, ಮರಾಠಿ, ಹವ್ಯಕ, ಕೋಟ, ಶಿವಳ್ಳಿ, ಬ್ಯಾರಿ– ಹೀಗೆ ಹಲವು ಭಾಷೆಗಳ ಸೊಗಡು, ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕಂಪು ಹರಡಿದೆ. ಕಾಸರಗೋಡು ತಾಲೂಕಿನ ಕೋಟೆ ಕ್ಷತ್ರಿಯರು, ಮರಾಠಾ ಕ್ಷತ್ರಿಯ(ಕನ್ನಡ ಮನೆಭಾಷೆ), ಹವ್ಯಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಕೋಟ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಮರಾಠಿ ನಾಯಕ, ಹಿಂದುಸ್ಥಾನಿ ಮುಸ್ಲಿಂ (ಉರ್ದು ಮನೆಭಾಷೆ), ಕೊಂಕಣಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು (ಕೊಂಕಣಿ ಮನೆಭಾಷೆ), ಕೊಂಕಣಿ ಕ್ರೈಸ್ತರು (ಕೊಂಕಣಿ ಮನೆಭಾಷೆ), ಕರ್ಹಾಡ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮುಂತಾದ ಮಲೆಯಾಳೇತರರ ನಡುವೆ ಕನ್ನಡವೇ ಪ್ರಧಾನ ಸಂಪರ್ಕ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಕೊಂಕಣಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ಕೊಂಕಣಿ ಕ್ರೈಸ್ತರು ಪರಸ್ಪರ ಕೊಂಕಣಿಯಲ್ಲಿಯೇ ವ್ಯವಹರಿಸುವುದು ನಿಜವೇ ಆಗಿದ್ದರೂ ಆ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಭೇದದಲ್ಲಿ ದಟ್ಟವಾದ ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಭಾವವಿದೆ. ಮನೆಮಾತು ಮಲೆಯಾಳವಾಗಿದ್ದು ಕನ್ನಡದ ಬಗೆಗೆ ಅಪಾರ ಅಭಿಮಾನ ಹೊಂದಿರುವ ಸಮುದಾಯಗಳೂ ಕಾಸರಗೋಡಿನಲ್ಲಿವೆ. ನೀರ್ಚಾಲು ಮಹಾಜನ ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಮಂಜೇಶ್ವರ ಗೋವಿಂದ ಪೈಯವರ ‘ಗಿಳಿವಿಂಡು’ ಮತ್ತು ಡಾ. ಕಯ್ಯಾರ ಕಿಞ್ಜಣ್ಣ ರೈಗಳ ನಿವಾಸ ‘ಕವಿತಾ ಕುಟೀರ’ ಅಮೂಲ್ಯ ಗ್ರಂಥಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕಾಸರಗೋಡಿನಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ‘ಬೊಂಬೆಯಾಟ’ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವೂ ಇದೆ. ಸಮುದ್ರದ ಅಲೆಗಳಿಗೆ ಸದಾ ಮೈಯೊಡ್ಡುವ ಬೇಕಲಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಬೀಚ್, ಪಾರ್ಕ್, ಉತ್ಖನನದ ಮೂಲಕ ಕಂಡ ಗತವೈಭವದ ಅರಮನೆಯ ಅಡಿಪಾಯ, ಸುತ್ತಲಿನ ಉದ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೋಟೆಯ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಜತೆಯಾಗಿ ಸವಿಯಬಹುದು. ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮಾಯಿಪ್ಪಾಡಿ ಅರಮನೆ, ಚಂದ್ರಗಿರಿ ಕೋಟೆ, ಆರಿಕ್ಕಾಡಿ ಕೋಟೆಗಳಿಗೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ ಇದೆ. ಕಾಸರಗೋಡಿಗೆ ಸಮೀಪದ ಸರೋವರ ಕ್ಷೇತ್ರ ಅನಂತಪುರ, ಅಲ್ಲಿನ ಮೊಸಳೆ ‘ಬಬಿಯಾ’, ಪಕ್ಕದ ಮುಜುಂಗಾವಿನಲ್ಲಿರುವ ವಿಶಾಲ ಸರೋವರ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಆಕರ್ಷಣೆಯ ಚುಂಬಕಗಳು. ವಿನಾಯಕನ ದೇವಾಲಯ ಮಧೂರು, ಬೇಳ ಶೋಕಮಾತಾ ಇಗರ್ಜಿಯಲ್ಲಿರುವ ಗುಹೆ, ಮಂಜೇಶ್ವರದ ಜೈನಬಸದಿ, ಕಾಞಂಗಾಡಿನಲ್ಲಿರುವ ಆನಂದಾಶ್ರಮ ಮತ್ತು ನಿತ್ಯಾನಂದಾಶ್ರಮಗಳು ಕಾಸರಗೋಡಿನ ಪರಿಸರದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ತಾಣಗಳು. ಪೊಸಡಿಗುಂಪೆ ಮತ್ತು ರಾಣಿಪುರಂ ಚಾರಣಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ಉನ್ನತ ಬೆಟ್ಟಗಳು. ನೀಲೇಶ್ವರದ ಸನಿಹದಲ್ಲಿರುವ ‘ಹಿನ್ನೀರ ಸರೋವರ’ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಮುದವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ತೆಂಗು ಕೃಷಿ ಕುರಿತಾದ ಸಂಶೋಧನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತವಾದ ಕಾಸರಗೋಡಿನ ಕೇಂದ್ರೀಯ ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಬೆಳೆಗಳ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ತಳಿವೈವಿಧ್ಯ, ಒಳಸುರಿಗಳ ಬಗೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಹಾಲಿನ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಮಾವುಂಗಾಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ‘ಮಿಲ್ಮಾ ಡೈರಿ’ಯಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ಓಣಂ ಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಗುವ ಹೂವಿನ ರಂಗವಲ್ಲಿಗಳು, ಮುಸ್ಲಿಂ ಕಲಾಪ್ರಕಾರಗಳಾದ ಒಪ್ಪನ ಮತ್ತು ದಫ್‌ಮುಟ್ಟು ಕಾಸರಗೋಡಿನ ಪಯಣದಲ್ಲಿರುವ ಜನರಿಗೆ ಮನರಂಜನೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಜನರ ಪ್ರಧಾನ ಆಹಾರ ಕುಚ್ಚಿಲಕ್ಕಿಯ ಅನ್ನ, ‘ಪರೋಟಾ’ ಮತ್ತು ‘ಪುಟ್ಟು’ ವಿಶೇಷ ತಿನಿಸುಗಳು. ಕಡಲಿನ ಸನಿಹದಲ್ಲೇ ಸಾಗುವ ‘ಡಬಲ್ ಲೈನ್’ ರೈಲು ಮಾರ್ಗ ಮತ್ತು ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಸಾಗುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಕಾಸರಗೋಡನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಿರುವ ಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕಾಸರಗೋಡನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮುಖಗಳು ಶಿಕ್ಷಣಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಮೂಡಿಸುತ್ತವೆ, ಮನರಂಜನೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. =='''ಚರಿತ್ರೆ'''== ಕಾಸರಗೋಡಿನ ಅಡೂರು ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಎಂಟನೆಯ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಶಿಲಾಶಾಸನವೊಂದು ದೊರೆತಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಚಾಲುಕ್ಯ ದೊರೆ ಎರಡನೆಯ ಕೀರ್ತಿವರ್ಮನ ಕಾಲದ್ದೆಂದು ಹೇಳಲು ಆಧಾರಗಳು ದೊರೆತಿವೆ.<ref name="ಅಡೂರು">{{cite news|title=ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ, ಅಡೂರು|url=http://www.angelfire.com/ab/munavvar/kasaragod.html}}</ref> ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಯು ಇತಿಹಾಸದ ದಿನಗಳಲ್ಲೇ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ತನ್ನತ್ತ ಸೆಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಕ್ರಿ.ಶ. 14ರ ಕಾಲಘಟದಲ್ಲೇ ಅನೇಕ ಅರಬರು ಪ್ರವಾಸ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರದ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಸರಗೋಡಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಚರಿತ್ರೆಯ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿವೆ. ಅರಬರು ಕಾಸರಗೋಡನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರಧಾನ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಅವರು "ಹರ್ಕ್‌ವಿಲ್ಲಿಯಾ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್‌ ಪ್ರವಾಸಿಗರಾಗಿದ್ದ ಬಾಬೋìಸ್‌ ಎಂಬಾತನು 1514ರಲ್ಲಿ ಕಾಸರಗೋಡಿನ ಕುಂಬಳೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದನು. ಅವನು ಇಲ್ಲಿಂದ ಅಕ್ಕಿ ರಫ್ತು ಮಾಡಿ ಹುರಿಹಗ್ಗವನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು. ಲಾರ್ಡ್‌ ವೆಲ್ಲೆಸ್ಲಿಯ ಕುಟುಂಬ ಡಾಕ್ಟರಾಗಿದ್ದ ಡಾ| ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್‌ ಬುಕಾನಿನ್‌ 1800ರಲ್ಲಿ ಕಾಸರಗೋಡಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದನು.<ref name="ಕಾಸರಗೋಡು: ಚರಿತ್ರೆಯ ಕೌತುಕ">{{cite news|title=ಕಾಸರಗೋಡು: ಚರಿತ್ರೆಯ ಕೌತುಕ|url=http://www.udayavani.com/news/222L15TOusrism%E0%B2%95-%E0%B2%B8%E0%B2%B0%E0%B2%97-%E0%B2%A1---%E0%B2%9A%E0%B2%B0-%E0%B2%A4-%E0%B2%B0-%E0%B2%AF-%E0%B2%95-%E0%B2%A4-%E0%B2%95.html|access-date=2013-11-19|archive-date=2013-01-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20130105023518/http://www.udayavani.com/news/222L15TOusrism%E0%B2%95-%E0%B2%B8%E0%B2%B0%E0%B2%97-%E0%B2%A1---%E0%B2%9A%E0%B2%B0-%E0%B2%A4-%E0%B2%B0-%E0%B2%AF-%E0%B2%95-%E0%B2%A4-%E0%B2%95.html|url-status=dead}}</ref> ಕಾಸರಗೋಡು [[ಕುಂಬಳೆ]] ರಾಜರ ಅಧೀನಕ್ಕೂ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಆಗ ಸುಮಾರು 64 ತುಳು ಮತ್ತು ಮಲಯಾಳ ಗ್ರಾಮಗಳು ಈಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿತ್ತು. ಬಳಿಕ ಕಾಸರಗೋಡಿಗೆ ವಿಜಯನಗರ ರಾಜರು ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದರು. ಆಗ ಕಾಸರಗೋಡು ನೀಲೇಶ್ವರ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಕೋಲತ್ತಿರಿ ರಾಜರ ಅಧೀನದಲ್ಲಿತ್ತು. ಕ್ರಮೇಣ ಕೋಲತ್ತಿರಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಅಧಃಪತನಗೊಂಡು ಇಲ್ಲಿ ಇಕ್ಕೇರಿ ನಾಯಕರು ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿದರು. 16ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಅವನತಿ ಹೊಂದಿದ ಬಳಿಕ ಇಕ್ಕೇರಿ ನಾಯಕರು ಮತ್ತಷ್ಟು ಪ್ರಬಲರಾದರು. 1645ರಲ್ಲಿ ಇಕ್ಕೇರಿಯ ವೆಂಕಪ್ಪ ನಾಯಕ ಬಿದನೂರನ್ನು ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು. ಕಾಸರಗೋಡಿನ ಚಂದ್ರಗಿರಿ ಕೋಟೆ ಮತ್ತು ಬೇಕಲ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಇವರೇ ನಿರ್ಮಿಸಿದರೆಂದು ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಚರಿತ್ರೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. 1763ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರಿನ [[ಹೈದರಾಲಿ|ಹೈದರ್‌ ಆಲಿ]]ಯು ಕೇರಳವನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಬಿದನೂರಿಗೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದನು. ಕೇರಳವನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸುವ ತನ್ನ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಆತ ವಿಫಲನಾಗಿ ಮೈಸೂರಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ, 1782ರಲ್ಲಿ ಗತಿಸಿದನು. ತಂದೆಯ ಕನಸನ್ನು ನನಸು ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್‌ ಮಲಬಾರ್‌ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದನು. 1792ರ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್‌ ತುಳುನಾಡು ([[ಕೆನರಾ]]) ಹೊರತುಪಡಿಸಿದ ಮಲಬಾರ್‌ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದನು. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬೋಂಬೆ ಪ್ರಸಿಡೆನ್ಸಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬೇಕಲ ತಾಲೂಕಿನ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು ಕಾಸರಗೋಡು. 1882 ಎಪ್ರಿಲ್‌ 16ರಂದು ಬೇಕಲ ತಾಲೂಕು ಮದ್ರಾಸ್‌ ಪ್ರಸಿಡೆನ್ಸಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನವಾದಾಗ ಕಾಸರಗೋಡು ತಾಲೂಕು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೂ 1913ರಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಸ್‌ ಗವರ್ನರ್‌ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಸರಗೋಡನ್ನು ಮಲಬಾರ್‌ ಜಿಲ್ಲೆಯೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಠರಾವು ಮಂಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಕನ್ನಡ ಸದಸ್ಯರ ತೀವ್ರ ಪ್ರತಿರೋಧದಿಂದಾಗಿ ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವ ಬಿದ್ದು ಹೋಗಿತ್ತು.<ref name="ಕಾಸರಗೋಡು: ಚರಿತ್ರೆಯ ಕೌತುಕ"/> ಬಳಿಕ 1927ರಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದ್ದ ರಾಜಕೀಯ ಸಮಾವೇಶವೊಂದರಲ್ಲೂ ಕಾಸರಗೋಡನ್ನು ಮಲಬಾರ್‌ ಜಿಲ್ಲೆಯೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವ ಬೇಡಿಕೆಯ ಠರಾವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅದೇ ವರ್ಷ ಮಲಯಾಳಿ ಸೇವಾ ಸಂಘ ಎಂಬ ಸಂಘಟನೆಯೊಂದು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ಕಾಸರಗೋಡನ್ನು ಮಲಬಾರ್‌ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಸೇರಿಸಲು ಇದೂ ಶ್ರಮಿಸಿತು. ಬಳಿಕ ಕೆ.ಪಿ. ಕೇಶವ ಮೆನನ್‌ ಎಂಬವರ ತೀವ್ರ ಶ್ರಮದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕಾಸರಗೋಡು ಎಂಬ ಕನ್ನಡ ಭೂಮಿಯನ್ನು 1956 ನವೆಂಬರ್‌ 1ರಂದು ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಕೇರಳಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲೂ ಕಾಸರಗೋಡಿನವರ ಪಾಲು ಮಹತ್ತರವಾದುದು. ಭೂಸುಧಾರಣಾ ಕಾಯ್ದೆಯೂ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಗಂಭೀರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆ. == ಭಾಷೆಗಳು == # [[ತುಳು]] ಇಲ್ಲಿ ಬಹುಜನರು ಬಳಸುವ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. [[ತುಳು]] ಮಾತನಾಡುವ ಜನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದಲೂ ತುಳು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಆಳವಾಗಿ ಬೇರೂರಿರುವುದರಿಂದಲೂ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಆಟಿ (ಸೌರಮಾನ ಆಷಾಢ) ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಮದುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಮ್ಮಾನ ಮಾಡುವ ಕ್ರಮ ಕಾಸರಗೋಡಿನ ಕನ್ನಡ ಮನೆಮಾತಿನ ನಾಗರಿಕರ ನಡುವೆ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ) ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತೆಂಕು ಭಾಗ ಹಾಗೂ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ|ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ]] ಮತ್ತು [[ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ ಬಡಗು ಭಾಗವನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ [[ತುಳುನಾಡು]] ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. # ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅಲೂಪರ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶವಾದುದರಿಂದ ಕಾಸರಗೋಡನ್ನು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ತುಳುನಾಡಿಗೆ ಸೇರಿದೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪಯಸ್ವಿನಿ ನದಿಯಿಂದ ಉತ್ತರಕ್ಕೂ ಸೀತಾ ನದಿಯ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೂ ಹಬ್ಬಿರುವ ನಾಡು ತುಳುನಾಡೆಂಬುದು ಗೊತ್ತಾಗಿರುವ ವಿಷಯ. === ಇತರ ಭಾಷೆಗಳು === * [[ಮಲಯಾಳಂ]] * [[ಕೊಂಕಣಿ]] * [[ಮರಾಠಿ]] * [[ಹಿಂದುಸ್ಥಾನಿ]] [[File:Bakel_Fort_Kasaragod_views.jpg|thumb|ಬೇಕಲ ಕೋಟೆ]] == ಹವಾಮಾನ == ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉಷ್ಣತೆ ಮತ್ತು ಮಳೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ. {| class="wikitable sortable " |+ ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉಷ್ಣತೆ ಮತ್ತು ಮಳೆಯ ಪ್ರಮಾಣ |- ! ತಿಂಗಳು !! Height="12.75" |ಸರಾಸರಿ ಹೆಚ್ಚು *C (*F) !! Height="12.75" |ಸರಾಸರಿ ಕಡಿಮೆ *C (*F) !! Height="12.75" |ಮಳೆ mm (Inches) |- | width="75" style = "text-align:center"| [[ಜನವರಿ]] || ೩೩.೧ || ೨೧.೧ || ೦.೮ |- | width="75" style = "text-align:center"| [[ಫೆಬ್ರವರಿ]] || ೩೩.೩ || ೨೧.೯ || ೦.೦ |- | width="75" style = "text-align:center"| [[ಮಾರ್ಚ್]] || ೩೩.೯ || ೨೩.೭ || ೧೭.೩ |- | width="75" style = "text-align:center"| [[ಏಪ್ರಿಲ್]] || ೩೪.೩ || ೨೪.೯ || ೩೨.೭ |- | width="75" style = "text-align:center"| [[ಮೇ]] || ೩೩.೪ || ೨೪.೯ || ೧೮೨.೯ |- | width="75" style = "text-align:center"| [[ಜೂನ್]] || ೨೯.೮ || ೨೩.೫ || ೧೦೧೦.೫ |- | width="75" style = "text-align:center"| [[ಜೂಲಾಯಿ]] || ೨೮.೭ || ೨೩.೦ || ೧೦೦೨.೮ |- | width="75" style = "text-align:center"| [[ಆಗಸ್ಟ್]] || ೨೮.೮ || ೨೩.೦ || ೬೬೩.೬ |- | width="75" style = "text-align:center"| [[ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್]] || ೩೦.೧ || ೨೩.೨ || ೨೪೬.೫ |- | width="25" style = "text-align:center"|[[ಅಕ್ಟೋಬರ್]] || ೩೧.೨ || ೨೩.೨ || ೨೨೨.೬ |- | width="75" style = "text-align:center"| [[ನವೆಂಬರ್]] || ೩೨.೭ || ೨೨.೭ || ೬೯ |- | width="75" style = "text-align:center"| [[ಡಿಸೆಂಬರ್]] || ೩೩.೧ || ೨೧.೩ || ೧೨.೪ |- | width="40" style = "text-align:center"| ಸರಾಸರಿ || ೩೧.೮೭ || ೨೩.೦೩ || ೩೪೬೧.೧ |} == '''ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸ ತಾಣಗಳು''' == * ಅಡೂರು * ಅಜಾನೂರು * ಅನಂತಪುರ ದೇವಸ್ಥಾನ * ಕಣಿಪುರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಕುಂಬಳೆ * ಮಧೂರು ದೇವಸ್ಥಾನ * ಚಂದ್ರಗಿರಿ ಕೋಟೆ * ಕಣ್ವತೀರ್ಥ ಬೀಚ್ ರೆಸಾರ್ಟ್ * ಬೇಕಲ ಕೋಟೆ * ಮುಜುಂಗಾವು ದೇವಸ್ಥಾನ * ಕುಂಟಿಕಾನ ದೇವಸ್ಥಾನ * ಮಲ್ಲ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ * ವಿಸ್ಮಯ ವಾಟರ್ ಪಾರ್ಕ್ *ಜಾಂಬ್ರಿ ಗುಹೆ [[File:Ananteshwara Vinayaka Temple.jpg|thumb|[[ಮಧೂರು ದೇವಸ್ಥಾನ]] ]] =='''ವಾಸ್ತುಶೈಲಿ'''== ಇಲ್ಲಿನ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿರುವ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯೆಂಬ ಸಂಗತಿ ಶ್ರುತಪಟ್ಟಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಅಡೂರು, ಮಧೂರು ಮುಂತಾದ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳನ್ನೂ ಮಾಯಿಪ್ಪಾಡಿ ಅರಮನೆಯಂತಹ ಕಟ್ಟೋಣಗಳನ್ನೂ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಾದ ಉಡುಪಿಯ ಅನಂತೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ಪುತ್ತೂರಿನ ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡಿ ಹೋಲಿಕೆಗಳನ್ನು ತಾವೇ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ. == ಜಿಲ್ಲೆಯ ಖ್ಯಾತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು == ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಖ್ಯಾತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು:- * [[ಗೋವಿಂದ ಪೈ|ಮಂಜೇಶ್ವರ ಗೋವಿಂದ ಪೈ]] - ಕವಿ, ಸಾಹಿತಿ, ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಥಮ ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ * [[ಕಯ್ಯಾರ ಕಿಞ್ಞಣ್ಣ ರೈ]] - ಕವಿ, ಸಾಹಿತಿ * ಕೀರಿಕ್ಕಾಡು ಮಾಸ್ತರ್ ವಿಷ್ಣು ಭಟ್ - ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರಸಂಗ ಕರ್ತೃ. ಹಲವು ಜನ ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಧ್ವರ್ಯರುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ ಖ್ಯಾತಿ * [[ಡಾ.ರಮಾನಂದ ಬನಾರಿ]] - ಯಕ್ಷಗಾನ ತಾಳಮದ್ದಳೆ ಅರ್ಥದಾರಿ, ವೈದ್ಯ * ಯು. ಪಿ. ಕುಣಿಕುಳ್ಳಾಯ - ಕಾಸರಗೋಡು ಏಕೀಕರಣ ಸಮಿತಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾಗಿದ್ದುಕೊಂಡು ಕಾಸರಗೋಡನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಬೇಕೆಂದು ಹೋರಾಡಿದವರು * [[ವೇಣುಗೋಪಾಲ ಕಾಸರಗೋಡು]] - ಸಾಹಿತಿ * [[ಶೇಣಿ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಭಟ್]] -ಖ್ಯಾತ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದ * ಪೆರ್ಲ ಕೃಷ್ಣ ಭಟ್ * [[ಬಲಿಪ ನಾರಾಯಣ ಭಾಗವತ]] - ಯಕ್ಷಗಾನ ಭಾಗವತರು * ಎಂ. ವ್ಯಾಸ * ಕೆ. ವಿ. ತಿರುಮಲೇಶ್ * [[ಲೀಲಾವತಿ ಬೈಪಡಿತ್ತಾಯ]] - ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಭಾಗವತರು * ರಮೇಶಚಂದ್ರ -ಗಾಯಕ * [[ಪವನಜ]] -ವಿಜ್ಞಾನಿ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಿ, ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಗಣಕ ತಜ್ಞ, ವಿಜ್ಞಾನ ಲೇಖಕ * [[ಸಾರಾ ಅಬೂಬಕ್ಕರ್]] - ಖ್ಯಾತ ಲೇಖಕಿ * ಪ್ರೊ. ಡಾ. ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಭಟ್ - ಖ್ಯಾತ ಲೇಖಕ,ಸಾಹಿತಿ * ಡಾ.ಯು. ಮಹೇಶ್ವರಿ. - ಸಾಹಿತಿ * ವಿ.ಬಿ. ಕುಳಮರ್ವ - ಸಾಹಿತಿ * ಡಾ. ರತ್ನಾಕರ ಮಲ್ಲಮೂಲೆ - ಸಾಹಿತಿ * ಪ್ರಸನ್ನ. ವಿ. ಚೆಕ್ಕೆಮನೆ - ಸಾಹಿತಿ * ವೈ. ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ - ಸಾಹಿತಿ * ಡಾ. ರಾಧಾಕೃಷ್ಣ ಬೆಳ್ಳೂರು * ರಾಧಾಕೃಷ್ಣ ಉಳಿಯತ್ತಡ್ಕ * == '''ಉಲ್ಲೇಖಗಳು''' == {{reflist}} == '''ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು''' == {{commons category|Kasaragod}} * [http://www.prajavani.net/article/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1-%E0%B2%95%E0%B2%A5%E0%B2%A8%E0%B2%A6-%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%B8%E0%B2%B0%E0%B2%97%E0%B3%8B%E0%B2%A1%E0%B3%81 ಕನ್ನಡ ಕಥನದ ಕಾಸರಗೋಡು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131118174829/http://www.prajavani.net/article/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1-%E0%B2%95%E0%B2%A5%E0%B2%A8%E0%B2%A6-%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%B8%E0%B2%B0%E0%B2%97%E0%B3%8B%E0%B2%A1%E0%B3%81 |date=2013-11-18 }} * [http://www.udayavani.com/news/222L15TOusrism%E0%B2%95-%E0%B2%B8%E0%B2%B0%E0%B2%97-%E0%B2%A1---%E0%B2%9A%E0%B2%B0-%E0%B2%A4-%E0%B2%B0-%E0%B2%AF-%E0%B2%95-%E0%B2%A4-%E0%B2%95.html ಕಾಸರಗೋಡು: ಚರಿತ್ರೆಯ ಕೌತುಕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130105023518/http://www.udayavani.com/news/222L15TOusrism%E0%B2%95-%E0%B2%B8%E0%B2%B0%E0%B2%97-%E0%B2%A1---%E0%B2%9A%E0%B2%B0-%E0%B2%A4-%E0%B2%B0-%E0%B2%AF-%E0%B2%95-%E0%B2%A4-%E0%B2%95.html |date=2013-01-05 }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಪಟ್ಟಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡು]] [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳ]] ow9euprare25nlwpbj2su4gibgyx3dt 4 16710 1431543 1313964 2026-10-07T15:14:06Z ~2026-53977-27 102195 1431543 wikitext text/x-wiki <div style="float:right;margin-left:0.5em"> [[Image:Karanth.jpg |thumb|ಕೋಟ ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ]] [[ಚಿತ್ರ:Huilgolnarayana.jpg|500px|thumb|ಹುಯಿಲಗೋಳ ನಾರಾಯಣರಾಯರು]] </div> * [[ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧]] : ವಿಶ್ವ ವೃದ್ಧರ ದಿನ, ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಪ್ತಾಹ ದಿನ, ವಿಶ್ವ [[ಸಂಗೀತ]] ದಿನ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ [[ರಕ್ತ ದಾನ]] ದಿನ. * [[ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨]] : ವಿಶ್ವ [[ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳು|ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ]]ಗಳ ದಿನ, [[ಗಾಂಧೀಜಿ|ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ]] ಜನ್ಮದಿನಾಚರಣೆ. * [[ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨]] : [[ಲಾಲ್ ಬಹಾದ್ದೂರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ|ಲಾಲ್ ಬಹಾದ್ದೂರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿಯವರ]] ಜನ್ಮದಿನಾಚರಣೆ. * [[ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨]] : [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಘ]]ದ ಸ್ಥಾಪನೆ * [[ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೩]] : [[೧೯೯೦|೧೯೯೦ರಲ್ಲಿ]] '''[[ಜರ್ಮನಿ]]''' ದೇಶದ [[ಜರ್ಮನಿಯ ಪುನರೇಕೀಕರಣ|ಪುನರೇಕೀಕರಣ]]. ವಿಶ್ವ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ದಿನ * [[ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೪]] : [[೧೮೮೪]]ರಲ್ಲಿ [[ಹುಯಿಲಗೋಳ_ನಾರಾಯಣರಾಯ|ಹುಯಿಲಗೋಳ ನಾರಾಯಣರಾಯ]]ರ ಜನನ, [[೧೯೫೭|೧೯೫೭ರಲ್ಲಿ]] [[ಸೋವಿಯೆಟ್ ಒಕ್ಕೂಟ|ಸೋವಿಯೆಟ್ ಒಕ್ಕೂಟದ]] '''[[ಸ್ಪುಟ್ನಿಕ್ ೧]]''' [[ಭೂಮಿ|ಭೂಮಿಯನ್ನು]] ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ [[ಕೃತಕ ಉಪಗ್ರಹ|ಕೃತಕ ಉಪಗ್ರಹವಾಯಿತು]], ವಿಶ್ವ ಪ್ರಾಣಿದಯಾ/ಪ್ರಾಣಿ ಕ್ಷೇಮಾಭಿವೃದ್ಧಿ ದಿನ * [[ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೫]] : ವಿಶ್ವ ಹವ್ಯಾಸ ದಿನ * [[ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೬]] : [[೧೯೭೩|೧೯೭೩ರಲ್ಲಿ]] [[ಈಜಿಪ್ಟ್|ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ]] ಸೇನೆ [[ಇಸ್ರೇಲ್]] ದೇಶವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ '''[[ಯೊಮ್ ಕಿಪ್ಪೂರ್ ಯುದ್ಧ]]''' ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. * [[ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೮]] : [[ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಸೇನೆ|ವಾಯುಪಡೆ ದಿನ]] * [[ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೯]] : ವಿಶ್ವ [[ಅಂಚೆ]] ದಿನ * [[ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೦]]: [[೧೯೦೨]]ರಲ್ಲಿ [[ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ]]ರ ಜನನ. (ಚಿತ್ರಿತ), ವಿಶ್ವ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿರೋಧಿ ದಿನ * [[ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೨]] : [[೧೪೯೨|೧೪೯೨ರಲ್ಲಿ]] '''[[ಕ್ರಿಸ್ಟೊಫರ್ ಕೊಲಂಬಸ್]]''' [[ಕೆರಿಬಿಯನ್]] ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾಲಿಟ್ಟ ಮೊದಲ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯನಾದನು. * [[ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೪]] : ವಿಶ್ವ ಗುಣಮಟ್ಟ ದಿನ * [[ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೬]] : ವಿಶ್ವ ಆಹಾರ ದಿನ, ವಿಶ್ವ ಅರಿವಳಿಕೆ ದಿನ * [[ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೮]] : [[೧೯೨೨|೧೯೨೨ರಲ್ಲಿ]] [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್]]‍ನಲ್ಲಿ '''[[ಬಿಬಿಸಿ|ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಬ್ರಾಡ್‍ಕಾಸ್ಟಿಂಗ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್]]''' (ಬಿಬಿಸಿ)ಯ ಸ್ಥಾಪನೆ. * [[ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯]] :‍ [[ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ವಿಜೇತ ಡಾ. [[ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನ್ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್|ಸುಬ್ರಮಣ್ಯಂ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್]] (1910-1995) ಅವರ ಜನ್ಮದಿನ. * [[ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೧]] : [[ಪೋಲಿಸ್]] ಹುತಾತ್ಮರ ದಿನ. * [[ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೩]] : [[ಕಿತ್ತೂರು ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ]] ಜನ್ಮ ದಿನ. * [[ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೪]] : [[೧೯೪೫|೧೯೪೫ರಲ್ಲಿ]] '''[[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ]]'''(ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ)ಯ ಸ್ಥಾಪನೆ. * [[ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೯]] : [[೧೯೩೬]]ರಲ್ಲಿ ಕವಿ [[ಎನ್._ಎಸ್._ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ_ಭಟ್ಟ|ಎನ್ ಎಸ್ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ಭಟ್ಟ]] ಜನನ, [[ಟರ್ಕಿ]] [[ಗಣರಾಜ್ಯ|ಗಣರಾಜ್ಯವಾಗಿ]] [[೧೯೨೩|೧೯೨೩ರಲ್ಲಿ]] '''[[ಮುಸ್ತಫ ಕೆಮಲ್ ಅಟಾತುರ್ಕ್]]''' ಅದರ ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯಾದರು. * [[ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೩೦]] : ವಿಶ್ವ ಉಳಿತಾಯ / ಮಿತವ್ಯಯ ದಿನ * [[ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೩೧]] : [[ಸರ್ದಾರ್ ವಲ್ಲಭಭಾಯ್ ಪಟೇಲ್]] ಜನ್ಮದಿನ, [[೧೯೮೪|೧೯೮೪ರಲ್ಲಿ]] [[ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ|ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯ]] ಹತ್ಯೆ. <div align=right>{{ಸಂಪಾದಿಸಿ|ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಈ ದಿನ/ಅಕ್ಟೋಬರ್}}</div> 9ry6h3uauxogcoc3dr77lmmdakwb9mo 0 18073 1431552 1368069 2026-10-07T18:07:48Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431552 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:LunarRainbowVicFalls_small.jpg|thumb|right|300px|ಸೋಮಚಾಪದ ಒಂದು ಸುಂದರ ನೋಟ.]] '''ಸೋಮಚಾಪ''' [[ಚಂದ್ರ]]ನ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ [[ಇಂದ್ರಚಾಪ|ಕಾಮನಬಿಲ್ಲು]]. ಇದನ್ನು ಬಿಳಿ ಕಾಮನಬಿಲ್ಲು ಎಂದು ಸಹ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಂದ್ರನ ಬೆಳಕು ಮಂದವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಸೋಮಚಾಪದ ಹೊಳಪು ಕಡಿಮೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ತುಸು ತ್ರಾಸದಾಯಕ ಕೂಡ. ಸೋಮಚಾಪವು ಯಾವಾಗಲೂ ಆಗಸದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಘಟಿಸುತ್ತದೆ. ಸೋಮಚಾಪದ ಹೊಳಪು ಕಡಿಮೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಬರಿಗಣ್ಣಿಗೆ ಅದರಲ್ಲಿನ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಬೇರೆಬೇರೆಯಾಗಿ ನೋಡುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಷ್ಟಕರ. ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಸೋಮಚಾಪ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿಳಿಯ ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವುದು. [[ಹುಣ್ಣಿಮೆ]]ಯ ಆಸುಪಾಸಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸೋಮಚಾಪವನ್ನು ಕಾಣುವ ಸಂಭವ ಹೆಚ್ಚು. ಚಂದ್ರನು ಕೆಳ ಆಗಸದಲ್ಲಿದ್ದು ರಾತ್ರಿಯ ಆಗಸವು ಕಪ್ಪಾಗಿರುವಾಗ ಚಂದ್ರನ ಸ್ಥಾನದ ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ [[ಮಳೆ]] ಬೀಳುತ್ತಿರುವ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಸೋಮಚಾಪ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಸೋಮಚಾಪದ ಘಟಿಸುವಿಕೆಗೆ ಇಷ್ಟು ಬಗೆಯ ಪೂರ್ವಾವಶ್ಯಕತೆಗಳಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಕಾಮನಬಿಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಇದು ಒಂದು ಅಪರೂಪದ ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ [[ಜಲಪಾತ]]ಗಳ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ಸೋಮಚಾಪದ ಸಂಭವನೀಯತೆ ಹೆಚ್ಚು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅತಿ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಮಂಜುಮುಸುಕಿದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನ ಸುತ್ತಲೂ ಸೋಮಚಾಪ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಸೋಮಚಾಪ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಘಟಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುವ ತಾಣಗಳು ಬಲು ಕಡಿಮೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ [[ಅಮೇರಿಕ]]ದ [[ಕಂಬರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಜಲಪಾತ]], [[ಹವಾಯ್‌]]ನ ವೈಮಿಯಾ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕಾದ [[ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಜಲಪಾತ]]ಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. [[ಚಿತ್ರ:Moonbow at lower Yosemite fall.jpg|200px|thumb|ಕೆಳಗಣ ಯೋಸೆಮೈಟ್ ಜಲಪಾತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸೋಮಚಾಪ.]] == ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == * [https://web.archive.org/web/20151106131527/http://calvinbradshaw.smugmug.com/gallery/3469956_FNwaQ#195155730_eFhnx/ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಜಲಪಾತದಲ್ಲಿ ಸೋಮಚಾಪದ ಚಿತ್ರಗಳು] * [http://www.atoptics.co.uk/rainbows/moonbow.htm ಸೋಮಚಾಪದ ಚಿತ್ರಗಳು] * [http://www.parks.ky.gov/findparks/resortparks/cf/ ಕಂಬರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಜಲಪಾತ ರಾಷ್ಟ್ರೋದ್ಯಾನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090212080316/http://parks.ky.gov/findparks/resortparks/cf/ |date=2009-02-12 }} * [http://www.starrynightphotos.com/planet_earth/lunar_rainbow.htm ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೋಮಚಾಪ] * [http://groundhog.smugmug.com/gallery/1036309/1/69899911/Original ಕೆಳಗಣ ಯೋಸೆಮೈಟ್ ಜಲಪಾತದಲ್ಲಿ ಸೋಮಚಾಪದ ಚಿತ್ರ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090625044856/http://groundhog.smugmug.com/gallery/1036309/1/69899911/Original |date=2009-06-25 }} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ]] a8g9nqsp6ddrrfvec1depi70tc5w280 0 20144 1431567 1365428 2026-10-08T06:35:02Z ~2026-54152-66 102208 /* */ 1431567 wikitext text/x-wiki {{Wikify}} '''ಶ್ರೀ ಗುರು ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು''' ರಾಯರು (೧೫೯೫-೧೬೭೧),ಜನನ ೨೫-೦೨-೧೫೯೫ ಹುಟ್ಟಿದ ಊರು ಭುವನಗಿರಿ,ತಮಿಳುನಾಡು ಆಗಿನ ಕುಂಭಕೋಣ ಸಂಸ್ಥಾನ. [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ]] [[ಬ್ರಾಹ್ಮಣ]] [[ದ್ವೈತ ದರ್ಶನ|ಮಾಧ್ವ]] ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರು. ಅವರು [[ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯ|ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ]] ಅನುಯಾಯಿಯಾಗಿ ಮಧ್ವ ಮತದ [[ದ್ವೈತ]] ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಶ್ರೀ ಪ್ರಹ್ಲಾದ ರಾಯರ ಮೂರನೇ ಅವತಾರವೇ ಶ್ರೀ ವ್ಯಾಸರಾಯರು ಎರಡನೆಯ ಅವತಾರವು ಭಹ್ಲಿಕರಾಜರು ನಾಲ್ಕನೇ ಅವತಾರ ಶ್ರೀ ಗುರು ರಾಘವೇಂದ್ರ ತೀರ್ಥರು. ಗುರು ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳನ್ನು ಭಕ್ತರು ರಾಯರು, ಗುರುರಾಯರು, ಗುರುರಾಜರು ಎಂದು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇವರ ಮೂಲ ಬೃಂದಾವನವು (ಸಶರೀರ) ಈಗಿನ [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ]] [[ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿ]] ತಟದಲ್ಲಿರುವ [[ಮಂತ್ರಾಲಯ|ಮಂತ್ರಾಲಯದಲ್ಲಿದೆ]]. ಕರ್ನಾಟಕದ [[ರಾಯಚೂರು|ರಾಯಚೂರಿನಿಂದ]] ಸುಮಾರು ೧ ಘಂಟೆ ಪ್ರಯಾಣ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ನಿತ್ಯವು ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತರು ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಶ್ರಾವಣ ಕೃಷ್ಣ ಪಕ್ಷ ಪಾಡ್ಯದಿಂದ ಶ್ರಾವಣ ಕೃಷ್ಣ ಪಕ್ಷ ತದಿಗೆಯವರೆಗೆ ಭವ್ಯ ಆರಾಧನೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅವರೆ ತಿಳಿಸಿದ ಹಾಗೇ 5೦೦ ವರ್ಷದ ವರೆಗೆ ಅವರ ಸನ್ನಿದಾನ ಇರುತ್ತದೆ. == ಪೂರ್ವಾಶ್ರಮ == ಶ್ರೀ ಗುರು ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಪೂರ್ವಾಶ್ರಮದ ಹೆಸರು ವೆಂಕಟನಾಥರು. (ವೆಂಕಣ್ಣಭಟ್ಟ, ವೆಂಕಟಾಚಾರ್ಯ ಎಂದೂ ಕರೆಯುವರು) ಇವರ ತಂದೆಯ ಹೆಸರು ತಿಮ್ಮಣ್ಣ ಭಟ್ಟರು. ತಾಯಿಯ ಹೆಸರು ಗೋಪಿಕಾಂಬೆ. ತಿಮ್ಮಣ್ಣ ಭಟ್ಟರ ತಾತನವರ ಹೆಸರು ಕೃಷ್ಣ ಭಟ್ಟರು. ಕೃಷ್ಣ ಭಟ್ಟರು ವೀಣೆಯಲ್ಲಿ ಪಂಡಿತರು. ವಿಜಯನಗರದ ರಾಜರಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯರಿಗೆ ವೀಣೆ ಕಲಿಸಿದ ಗುರುಗಳು. ತಿಮ್ಮಣ್ಣ ಭಟ್ಟರಿಗೆ ವೆಂಕಟನಾಥರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಇನ್ನೂ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳು. ಗುರುರಾಜ ಮತ್ತು ವೆಂಕಟಾಂಬೆ ಅವರ ಹೆಸರುಗಳು. ವೆಂಕಟನಾಥರು ೧೫೯೫ ರಲ್ಲಿ ಈಗಿನ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಭುವನಗಿರಿ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ವೆಂಕಟನಾಥರು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ತುಂಬ ಬುದ್ಧಿವಂತರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರ ತಂದೆ ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ವಿಧಿವಶರಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಸಂಸಾರದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಅಣ್ಣ ಗುರುರಾಜರ ಮೇಲೆ ಇತ್ತು. ಇವರ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಇವರ ಭಾವನವರಾದ, ವೇಂಕಟಾಂಬೆಯ ಪತಿ ಮಧುರೈ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ನರಸಿಂಹಾಚಾರ್ಯರಲ್ಲಿ ಆಯಿತು. ಮಧುರೈನಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗಿದ ಮೇಲೆ ಇವರ ವಿವಾಹವು ಸರಸ್ವತಿ ಎಂಬ ಕನ್ಯೆಯೊಡನೆ ಆಯಿತು. ವಿವಾಹಾನಂತರ ಇವರು ಕುಂಭಕೋಣಕ್ಕೆ ಬಂದು ಶ್ರೀಸುಧೀಂದ್ರ ತೀರ್ಥರಲ್ಲಿ ದ್ವೈತ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡತೊಡಗಿದರು.ಅಲ್ಲಿಯೇ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ವೇದಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಯಾರಿಂದಲೂ ಫಲಾಪೇಕ್ಷೆ ಇಲ್ಲದೇ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ವಿದ್ಯಾದಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.ಅವರ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ ಆಗ ಚೆನ್ನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಎಷ್ಟೋ ಸಲ ತಮ್ಮ ಹೆಂಡತಿ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಉಪವಾಸ ಇರಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ದೇವರಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ದೇವರ ನಾಮಸ್ಮರಣೆ ಬಿಡಲಿಲ್ಲ. ಒಮ್ಮೆ ವೆಂಕಟನಾಥರಿಗೆ ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಮಗನ ಸಮೇತ ಒಂದು ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲು ಆಹ್ವಾನವಿತ್ತು. ಆದರೆ ಆಹ್ವಾನವಿತ್ತವರು ಇವರಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ಗೌರವ ನೀಡದೆ ಗಂಧ ತೇಯುವ ಕೆಲಸ ನೀಡಿದರು. ವೆಂಕಟನಾಥರು ಆದರೂ ಬೇಸರಿಸದೆ ಕೊಟ್ಟ ಗಂಧದ ಕೊರಡನ್ನು ತೇಯುವಾಗ ಭಗವಂತನ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದಾಗಿ ಅಗ್ನಿ ಸೂಕ್ತ ಪಠಿಸುತ್ತ ತೇಯ್ದರು. ತೇಯ್ದ ಗಂಧವನ್ನು ಲೇಪಿಸಿಗೊಂಡ ವಿಪ್ರರಿಗೆ ಮೈಯೆಲ್ಲಾ ವಿಪರೀತ ಉರಿ ಶುರುವಾಯಿತು. ಹೀಗಾಗಲು ಕಾರಣ ಹುಡುಕಿ ಹೊರಟ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ವೆಂಕಟನಾಥನನ್ನು ಕಾರಣ ಕೇಳಿದರು. ವೆಂಕಟನಾಥರು ತಾವು ಅಗ್ನಿ ಸೂಕ್ತ ಉಚ್ಛರಿಸುತ್ತ ಗಂಧ ತೇಯ್ದಿರುವುದರಿಂದ ಹೀಗಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ಹೇಳಿದರು. ನಂತರ ಆ ಗೃಹಸ್ಥರು ತಮ್ಮಿಂದಾದ ಅಪರಾಧವನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಿರೆಂದು ಬೇಡಿಕೊಂಡಾಗ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಕೋಪ/ಬೇಸರ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದೇ ಪುನಃ ಶ್ರೀಹರಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡು ವರುಣ ಸೂಕ್ತವನ್ನು ಪಠಿಸಿದಾಗ ಸರ್ವರ ಉರಿಯು ಶಮನವಾಯಿತು. ಇದು ವೆಂಕಟನಾಥರ ಮಂತ್ರಸಿದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಸಹಾನುಭೂತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ. ==ಸಂನ್ಯಾಸಾಶ್ರಮ== ಶ್ರೀ ಸುಧೀಂದ್ರ ತೀರ್ಥರು ವೇದಾಂತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತಹ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅವರ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮೂಲರಾಮದೇವರೇ ಬಂದು ವೆಂಕಟನಾಥರನ್ನು ಶಿಷ್ಯರಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿದರು. ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಶ್ರೀ ಸುಧೀಂದ್ರ ತೀರ್ಥರು ವೆಂಕಟನಾಥರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದಾಗ, ವೆಂಕಟನಾಥರು, ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಮಗನನ್ನು ನೆನಸಿ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಉತ್ತರ ಕೊಟ್ಟರು. ಅದರೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ, ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಸರಸ್ವತೀ ದೇವಿಯೇ ಸಾಕ್ಷಾತ್ತಾಗಿ ಬಂದು ಸಂನ್ಯಾಸಾಶ್ರಮವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಆಜ್ಞೆಯಿತ್ತಳು. ಇದರಿಂದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬದಲಿಸಿದ ವೆಂಕಟನಾಥರು ಶ್ರೀಸುಧೀಂದ್ರರಿಗೆ ಬಿನ್ನವಿಸಿದಾಗ, ಅದರಂತೆಯೇ ಫಾಲ್ಗುಣ ಶುದ್ಧ ಬಿದಿಗೆಯಂದು ತಂಜಾವೂರಿನಲ್ಲಿ ರಘುನಾಥಭೂಪಾಲನ ಹಾಗೂ ಆಗಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾದ ಅನೇಕ ಜನ ವಿದ್ವಾಂಸರು, ಆಚಾರ್ಯರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಸುಧೀಂದ್ರ ತೀರ್ಥರು ಸಂನ್ಯಾಸಾಶ್ರಮವನ್ನು ನೀಡಿ, ಶ್ರೀ ರಾಘವೇಂದ್ರ ತೀರ್ಥರೆಂಬ ಅದ್ಭುತವಾದ ಹೆಸರಿನಿಂದ ನಾಮಕರಣವನ್ನು ಮಾಡಿ, ಪ್ರಣವಮಂತ್ರೋಪದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವೇದಾಂತಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದರು. ಇತ್ತ ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ಸಂನ್ಯಾಸಾಶ್ರಮದ ಸುದ್ದಿ ತಿಳಿಯುತ್ತಲೇ ಮನನೊಂದ ಪತ್ನಿ ಸರಸ್ವತಿಬಾಯಿಯು ಭಾವಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಪಿಶಾಚಿ ಜನ್ಮ ತಾಳಿ ಶ್ರೀರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳಿದ್ದಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದರು. ಆಕೆಯ ದುರವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ಶ್ರೀರಾಘವೇಂದ್ರತೀರ್ಥರು ಕರುಣೆಯಿಂದ ಆಕೆಯ ಮೇಲೆ ತೀರ್ಥವನ್ನು ಸಂಪ್ರೋಕ್ಷಿಸಿ ಆಕೆಗೆ ಪಿಶಾಚಿ ಜನ್ಮದಿಂದ ಮೋಕ್ಷ ದೊರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು. ==ಶ್ರೀ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಪವಾಡಗಳು== ಶ್ರೀ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವಿದ್ದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರಲ್ಲೊಬ್ಬ ಬಡ ವಿದ್ದ್ಯಾರ್ಥಿ ತನ್ನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮುಗಿಸಿ ಹೊರಡುವಾಗ ರಾಯರಲ್ಲಿ ಬಂದು, ತನ್ನ ಬಡತನದ ಕಷ್ಟವನ್ನು ಅವರ ಬಳಿ ತೋಡಿಕೊಂಡು ತನ್ನನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸಬೇಕೆಂದು ಕೇಳಿಕೊಂಡನು. ಸ್ನಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿದ್ದ ರಾಯರು ತಮ್ಮ ಬಳಿ ಕೊಡಲು ಏನೂ ಇಲ್ಲವೆಂದರು. ಆಗ ತಾವು ಏನು ಕೊಟ್ಟರು ನನಗೆ ಮಹಾ ಪ್ರಸಾದವೆಂದು ಒಂದು ಹಿಡಿ ಮಂತ್ರಾಕ್ಷತೆಯನ್ನಾದರು ತಮ್ಮ ಕೈಯಿಂದ ದಯಪಾಲಿಸಬೇಕೆಂದು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಬೇಡಿದನು. ಅದಕ್ಕವರು ಅವನಿಗೆ ಮಂತ್ರಾಕ್ಷತೆ ಕೊಟ್ಟರು. ಮಂತ್ರಾಕ್ಷತೆಯನ್ನೆ ವಿದ್ದ್ಯಾರ್ಥಿಯು ಮಹಾ ಪ್ರಸಾದ ವೆಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ತನ್ನ ಊರಿನ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟನು. ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕತ್ತಲಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಒಂದು ಮನೆಯ ಜಗಲಿಯ ಮೇಲೆ ಮನೆಮಾಲೀಕರಲ್ಲಿ ಅಪ್ಪಣೆ ಪಡೆದು ಮಲಗಿದನು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮನೆಯ ಮಾಲೀಕನ ಹೆಂಡತಿ ಗರ್ಭಿಣಿಯಾಗಿದ್ದಳು. ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪಿಶಾಚಿಯು ಆ ಮನೆಯೊಳಗೆ ಹೋಗಿ, ಹುಟ್ಟಲಿರುವ ಮಗುವನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬೇಕೆಂದು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿತು. ಆದರೆ ಜಗಲಿಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ ಭಕ್ತನ ಬಳಿಯಿರುವ ಮಂತ್ರಾಕ್ಷತೆ ದಾಟಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಾಗ ಮಂತ್ರಾಕ್ಷತೆ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಕಂಡು ಬಂದಿತು. ಇದರಿಂದ ಗಾಬರಿಗೊಂಡ ಪಿಶಾಚಿಯು ಭಕ್ತನನ್ನು ನೋಡಿ ಮಂತ್ರಾಕ್ಷತೆ ದೂರ ಎಸೆಯಲು ಹೇಳಿತು. ಪಿಶಾಚಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಹೆದರಿದ ಭಕ್ತನು ಮಂತ್ರಾಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಅದರ ಮೇಲೆ ಎಸೆದನು. ಮಂತ್ರಾಕ್ಷತೆಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಪಿಶಾಚಿಯು ಚೀರುತ್ತಾ ಅಲ್ಲೆ ಸುಟ್ಟು ಬೂದಿಯಾಯಿತು. ಅದರ ಚೀತ್ಕಾರವನ್ನು ಕೇಳಿದ ಮನೆ ಮಂದಿಯಲ್ಲ ಹೊರಗೆ ಬಂದು ಅವಕ್ಕಾದರು. ಅಷ್ಟರಲ್ಲೆ ಮನೆಯೊಡತಿಗೆ ಮಗುವಾದ ಸಂತಸದ ಸುದ್ದಿ ತಿಳಿಯಿತು. ರಾಯರು ಕೊಟ್ಟ ಮಂತ್ರಾಕ್ಷತೆಯ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ದುಷ್ಟ ಶಕ್ತಿಯ ನಾಶವಾಯಿತು. ==ಶ್ರೀ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಕೃತಿರತ್ನಗಳು== '''ಶ್ರುತಿ ಪ್ರಸ್ಥಾನ''' ೧. ಋಗ್ವೇದವಿವೃತಿಃ * ೨. ಯಜುರ್ವೇದವಿವೃತಿಃ * ೩. ಸಾಮವೇದವಿವೃತಿಃ * ೪. ಮಂತ್ರಾರ್ಥಮಂಜರೀ ೫. ಪುರುಷಸೂಕ್ತಮಂತ್ರಾರ್ಥಃ ೬. ಶ್ರೀಸೂಕ್ತಮಂತ್ರಾರ್ಥಃ * ೭. ಮನ್ಯುಸೂಕ್ತಮಂತ್ರಾರ್ಥಃ * ೮. ಅಂಭೃಣೀಸೂಕ್ತಮಂತ್ರಾರ್ಥಃ * ೯. ಬಳಿತ್ಥಾಸೂಕ್ತಮಂತ್ರಾರ್ಥಃ * ೧೦. ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭಸೂಕ್ತ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಮ್ '''ಉಪನಿಷತ್ ಪ್ರಸ್ಥಾನ''' ೧೧. ಈಶಾವಾಸ್ಯೋಪನಿಷತ್ ಖಂಡಾರ್ಥಃ ೧೨. ತಲವಕಾರೋಪನಿಷತ್ ಖಂಡಾರ್ಥಃ ೧೩. ಕಾಠಕೋಪನಿಷತ್ ಖಂಡಾರ್ಥಃ ೧೪. ಷಟ್ಪ್ರಶ್ನೋಪನಿಷತ್ ಖಂಡಾರ್ಥಃ ೧೫. ತೈತ್ತಿರಿಯೋಪನಿಷತ್ ಖಂಡಾರ್ಥಃ ೧೬. ಆಥರ್ವಣೋಪನಿಷತ್ ಖಂಡಾರ್ಥಃ ೧೭. ಮಾಂಡೋಕ್ಯೋಪನಿಷತ್ ಖಂಡಾರ್ಥಃ ೧೮. ಶ್ರೀಮನ್ ಐತರೇಯ ಉಪನಿಷತ್ ಮಂತ್ರಾರ್ಥಃ * ೧೯. ಛಾಂದೋಗ್ಯೋಪನಿಷತ್ ಖಂಡಾರ್ಥಃ ೨೦. ಬೃಹದಾರಣ್ಯಕೋಪನಿಷತ್ ಖಂಡಾರ್ಥಃ '''ಸೂತ್ರಪ್ರಸ್ಥಾನ''' ೨೧. ಶ್ರೀಮನ್ನ್ಯಾಯಸುಧಾಪರಿಮಳಃ ೨೨. ಅಣುಭಾಷ್ಯ ವಾಖ್ಯಾನ ತತ್ವಮಂಜರೀ ೨೩. ತತ್ತ್ವಪ್ರಕಾಶಿಕಾ ಭಾವದೀಪಃ ೨೪. ತಾತ್ಪರ್ಯಚಂದ್ರಿಕಾಪ್ರಕಾಶಃ ೨೫. ತಂತ್ರದೀಪಿಕಾ ೨೬. ನ್ಯಾಯಮುಕ್ತಾವಳಿಃ '''ಮೀಮಾಂಸಾಶಾಸ್ತ್ರ ಗ್ರಂಥ''' ೨೭. ಭಾಟ್ಟಸಂಗ್ರಹಃ '''ಪುರಾಣಪ್ರಸ್ಥಾನ''' ೨೮. ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣಚಾರಿತ್ರ್ಯ ಮಂಜರೀ '''ಗೀತಾ ಪ್ರಸ್ಥಾನ''' ೨೯. ಶ್ರೀಮದ್ಭಗವದ್ಗೀತಾಭಾಷ್ಯ ಪ್ರಮೇಯದೀಪಿಕಾ ಭಾವದೀಪಃ ೩೦. ಗೀತಾತಾತ್ಪರ್ಯನ್ಯಾಯದೀಪಿಕಾ ಭಾವದೀಪಃ ೩೧. ಗೀತಾರ್ಥಸಂಗ್ರಹಃ (ಗೀತಾವಿವೃತಿಃ) '''ಪ್ರಕರಣ ಗ್ರಂಥಗಳು''' ೩೨. ಮಾಯಾವಾದ ಖಂಡನ ಟೀಕಾಟಿಪ್ಪಣೀ * ೩೩. ಮಿಥ್ಯಾತ್ವಾನುಮಾನ ಖಂಡನ ಟೀಕಾಟಿಪ್ಪಣೀ * ೩೪. ಉಪಾಧಿಖಂಡನ ಟೀಕಾ ಟಿಪ್ಪಣೀ * ೩೫. ಶ್ರೀವಿಷ್ಣುತತ್ತ್ವವಿನಿರ್ಣಯ ಟೀಕಾ ಭಾವದೀಪಃ ೩೬. ತತ್ವೋದ್ಯೋತ ಟೀಕಾಟಿಪ್ಪಣೀ * ೩೭. ತತ್ತ್ವಸಂಖ್ಯಾನಂ ಟೀಕಾ ಭಾವದೀಪಃ * ೩೮. ತತ್ತ್ವವಿವೇಕ ಟೀಕಾ ಭಾವದೀಪಃ ೩೯. ಕಥಾಲಕ್ಷಣ ಟೀಕಾ ಭಾವದೀಪಃ ೪೦. ಕರ್ಮನಿರ್ಣಯ ಟೀಕಾ ಭಾವದೀಪಃ ೪೧. ಪ್ರಮಾಣಲಕ್ಷಣ ಟೀಕಾ ಭಾವದೀಪಃ '''ಇತರ ಗ್ರಂಥಗಳ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು''' ೪೨. ಪ್ರಮಾಣ ಪದ್ಧತಿ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಭಾವದೀಪಃ ೪೩. ತರ್ಕತಾಂಡವ ಟೀಕಾ ನ್ಯಾಯದೀಪಃ ೪೪. ವಾದಾವಳೀ ಟಿಪ್ಪಣೀ ೪೫. ಪ್ರಮೇಯ ಸಂಗ್ರಹಃ '''ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರಸ್ಥಾನ''' ೪೬. ಶ್ರೀರಾಮಚಾರಿತ್ರ್ಯ ಮಂಜರೀ ೪೭. ಶ್ರೀಮನ್ಮಹಾಭಾರತತಾತ್ಪರ್ಯ ನಿರ್ಣಯ ಭಾವಸಂಗ್ರಹಃ ೪೮. ಪ್ರಮೇಯನವಮಾಲಿಕೆಯ ಗೂಢಭಾವಪ್ರಕಾಶಿಕಾ (ಅಣುಮಧ್ವವಿಜಯಃ) '''ಸದಾಚಾರ ಪ್ರಸ್ಥಾನ''' ೪೯. ಪ್ರಾತಃ ಸಂಕಲ್ಪಗದ್ಯಮ್ ೫೦. ಸರ್ವಸಮರ್ಪಣಗದ್ಯಮ್ ೫೧. ಭಗವದ್ಧ್ಯಾನಮ್ ೫೨. ತಿಥಿನಿರ್ಣಯಃ ೫೩. ತಂತ್ರಸಾರ ಮಂತ್ರೋದ್ಧಾರಃ '''ಸ್ತೋತ್ರ ಪ್ರಸ್ಥಾನ''' ೫೪. ರಾಜಗೋಪಾಲಸ್ತುತಿಃ ೫೫. ನದೀತಾರತಮ್ಯ ಸ್ತೋತ್ರಮ್ ೫೬. ದಶಾವತಾರಸ್ತುತಿಃ '''ಸುಳಾದಿ ಮತ್ತು ಗೀತೆಗಳು''' ೫೭. ಇಂದು ಎನಗೆ ಗೋವಿಂದ ೫೮. ಮರುತ ನಿನ್ನಯ ಮಹಿಮೆ - ಸುಳಾದಿ * ಈ ಗುರುತು ಇರುವ ಕೃತಿಗಳು ಸಧ್ಯಕ್ಕೆ ಉಪಲಬ್ಧವಿಲ್ಲ ಮೇಲ್ಕಂಡ ಕೃತಿಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಶ್ರೀ ಗುರುಸಾರ್ವಭೌಮ ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿದ್ಯಾಪೀಠದಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಸಂಪರ್ಕ ವಿಳಾಸ ಇಂತಿದೆ: ಶ್ರೀಗುರುಸಾರ್ವಭೌಮ ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿದ್ಯಾಪೀಠ [/br] ಶ್ರೀರಾಘವೇಂದ್ರಸ್ವಾಮಿಗಳ ಮಠ [/br] ಮಂತ್ರಾಲಯ-೫೧೮ ೩೪೫ [/br] ಕರ್ನೂಲು ಜಿಲ್ಲೆ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ [/br] ದೂರವಾಣಿ: ೦೮೫೧೨-೨೭೯೪೯೬ [/br] Email: sgsvp@srsmutt.org {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಆಧ್ಯಾತ್ಮ]] [[ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]] [[ವರ್ಗ:ದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಸಂತರು]] ailftdcweaol45895opvtdebkr9nvec 1431568 1431567 2026-10-08T06:36:55Z ~2026-54152-66 102208 /* */ 1431568 wikitext text/x-wiki {{Wikify}} '''ಶ್ರೀ ಗುರು ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು''' ರಾಯರು (೧೫೯೫-೧೬೭೧),ಜನನ ೨೫-೦೨-೧೫೯೫ ಹುಟ್ಟಿದ ಊರು ಭುವನಗಿರಿ,ತಮಿಳುನಾಡು ಆಗಿನ ಕುಂಭಕೋಣ ಸಂಸ್ಥಾನ. [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ]] [[ಬ್ರಾಹ್ಮಣ]] [[ದ್ವೈತ ದರ್ಶನ|ಮಾಧ್ವ]] ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರು. ಅವರು [[ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯ|ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ]] ಅನುಯಾಯಿಯಾಗಿ ಮಧ್ವ ಮತದ [[ದ್ವೈತ]] ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಶ್ರೀ ಪ್ರಹ್ಲಾದ ರಾಯರ ಮೂರನೇ ಅವತಾರವೇ ಶ್ರೀ ವ್ಯಾಸರಾಯರು ಎರಡನೆಯ ಅವತಾರವು ಭಹ್ಲಿಕರಾಜರು ನಾಲ್ಕನೇ ಅವತಾರ ಶ್ರೀ ಗುರು ರಾಘವೇಂದ್ರ ತೀರ್ಥರು. ಗುರು ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳನ್ನು ಭಕ್ತರು ರಾಯರು, ಗುರುರಾಯರು, ಗುರುರಾಜರು ಎಂದು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇವರ ಮೂಲ ಬೃಂದಾವನವು (ಸಶರೀರ) ಈಗಿನ [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ]] [[ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿ]] ತಟದಲ್ಲಿರುವ [[ಮಂತ್ರಾಲಯ|ಮಂತ್ರಾಲಯದಲ್ಲಿದೆ]]. ಕರ್ನಾಟಕದ [[ರಾಯಚೂರು|ರಾಯಚೂರಿನಿಂದ]] ಸುಮಾರು ೧ ಘಂಟೆ ಪ್ರಯಾಣ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ನಿತ್ಯವು ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತರು ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಶ್ರಾವಣ ಕೃಷ್ಣ ಪಕ್ಷ ಪಾಡ್ಯದಿಂದ ಶ್ರಾವಣ ಕೃಷ್ಣ ಪಕ್ಷ ತದಿಗೆಯವರೆಗೆ ಭವ್ಯ ಆರಾಧನೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅವರೆ ತಿಳಿಸಿದ ಹಾಗೇ 7೦೦ ವರ್ಷದ ವರೆಗೆ ಅವರ ಸನ್ನಿದಾನ ಇರುತ್ತದೆ. == ಪೂರ್ವಾಶ್ರಮ == ಶ್ರೀ ಗುರು ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಪೂರ್ವಾಶ್ರಮದ ಹೆಸರು ವೆಂಕಟನಾಥರು. (ವೆಂಕಣ್ಣಭಟ್ಟ, ವೆಂಕಟಾಚಾರ್ಯ ಎಂದೂ ಕರೆಯುವರು) ಇವರ ತಂದೆಯ ಹೆಸರು ತಿಮ್ಮಣ್ಣ ಭಟ್ಟರು. ತಾಯಿಯ ಹೆಸರು ಗೋಪಿಕಾಂಬೆ. ತಿಮ್ಮಣ್ಣ ಭಟ್ಟರ ತಾತನವರ ಹೆಸರು ಕೃಷ್ಣ ಭಟ್ಟರು. ಕೃಷ್ಣ ಭಟ್ಟರು ವೀಣೆಯಲ್ಲಿ ಪಂಡಿತರು. ವಿಜಯನಗರದ ರಾಜರಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯರಿಗೆ ವೀಣೆ ಕಲಿಸಿದ ಗುರುಗಳು. ತಿಮ್ಮಣ್ಣ ಭಟ್ಟರಿಗೆ ವೆಂಕಟನಾಥರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಇನ್ನೂ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳು. ಗುರುರಾಜ ಮತ್ತು ವೆಂಕಟಾಂಬೆ ಅವರ ಹೆಸರುಗಳು. ವೆಂಕಟನಾಥರು ೧೫೯೫ ರಲ್ಲಿ ಈಗಿನ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಭುವನಗಿರಿ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ವೆಂಕಟನಾಥರು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ತುಂಬ ಬುದ್ಧಿವಂತರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರ ತಂದೆ ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ವಿಧಿವಶರಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಸಂಸಾರದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಅಣ್ಣ ಗುರುರಾಜರ ಮೇಲೆ ಇತ್ತು. ಇವರ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಇವರ ಭಾವನವರಾದ, ವೇಂಕಟಾಂಬೆಯ ಪತಿ ಮಧುರೈ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ನರಸಿಂಹಾಚಾರ್ಯರಲ್ಲಿ ಆಯಿತು. ಮಧುರೈನಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗಿದ ಮೇಲೆ ಇವರ ವಿವಾಹವು ಸರಸ್ವತಿ ಎಂಬ ಕನ್ಯೆಯೊಡನೆ ಆಯಿತು. ವಿವಾಹಾನಂತರ ಇವರು ಕುಂಭಕೋಣಕ್ಕೆ ಬಂದು ಶ್ರೀಸುಧೀಂದ್ರ ತೀರ್ಥರಲ್ಲಿ ದ್ವೈತ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡತೊಡಗಿದರು.ಅಲ್ಲಿಯೇ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ವೇದಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಯಾರಿಂದಲೂ ಫಲಾಪೇಕ್ಷೆ ಇಲ್ಲದೇ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ವಿದ್ಯಾದಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.ಅವರ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ ಆಗ ಚೆನ್ನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಎಷ್ಟೋ ಸಲ ತಮ್ಮ ಹೆಂಡತಿ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಉಪವಾಸ ಇರಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ದೇವರಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ದೇವರ ನಾಮಸ್ಮರಣೆ ಬಿಡಲಿಲ್ಲ. ಒಮ್ಮೆ ವೆಂಕಟನಾಥರಿಗೆ ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಮಗನ ಸಮೇತ ಒಂದು ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲು ಆಹ್ವಾನವಿತ್ತು. ಆದರೆ ಆಹ್ವಾನವಿತ್ತವರು ಇವರಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ಗೌರವ ನೀಡದೆ ಗಂಧ ತೇಯುವ ಕೆಲಸ ನೀಡಿದರು. ವೆಂಕಟನಾಥರು ಆದರೂ ಬೇಸರಿಸದೆ ಕೊಟ್ಟ ಗಂಧದ ಕೊರಡನ್ನು ತೇಯುವಾಗ ಭಗವಂತನ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದಾಗಿ ಅಗ್ನಿ ಸೂಕ್ತ ಪಠಿಸುತ್ತ ತೇಯ್ದರು. ತೇಯ್ದ ಗಂಧವನ್ನು ಲೇಪಿಸಿಗೊಂಡ ವಿಪ್ರರಿಗೆ ಮೈಯೆಲ್ಲಾ ವಿಪರೀತ ಉರಿ ಶುರುವಾಯಿತು. ಹೀಗಾಗಲು ಕಾರಣ ಹುಡುಕಿ ಹೊರಟ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ವೆಂಕಟನಾಥನನ್ನು ಕಾರಣ ಕೇಳಿದರು. ವೆಂಕಟನಾಥರು ತಾವು ಅಗ್ನಿ ಸೂಕ್ತ ಉಚ್ಛರಿಸುತ್ತ ಗಂಧ ತೇಯ್ದಿರುವುದರಿಂದ ಹೀಗಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ಹೇಳಿದರು. ನಂತರ ಆ ಗೃಹಸ್ಥರು ತಮ್ಮಿಂದಾದ ಅಪರಾಧವನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಿರೆಂದು ಬೇಡಿಕೊಂಡಾಗ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಕೋಪ/ಬೇಸರ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದೇ ಪುನಃ ಶ್ರೀಹರಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡು ವರುಣ ಸೂಕ್ತವನ್ನು ಪಠಿಸಿದಾಗ ಸರ್ವರ ಉರಿಯು ಶಮನವಾಯಿತು. ಇದು ವೆಂಕಟನಾಥರ ಮಂತ್ರಸಿದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಸಹಾನುಭೂತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ. ==ಸಂನ್ಯಾಸಾಶ್ರಮ== ಶ್ರೀ ಸುಧೀಂದ್ರ ತೀರ್ಥರು ವೇದಾಂತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತಹ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅವರ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮೂಲರಾಮದೇವರೇ ಬಂದು ವೆಂಕಟನಾಥರನ್ನು ಶಿಷ್ಯರಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿದರು. ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಶ್ರೀ ಸುಧೀಂದ್ರ ತೀರ್ಥರು ವೆಂಕಟನಾಥರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದಾಗ, ವೆಂಕಟನಾಥರು, ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಮಗನನ್ನು ನೆನಸಿ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಉತ್ತರ ಕೊಟ್ಟರು. ಅದರೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ, ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಸರಸ್ವತೀ ದೇವಿಯೇ ಸಾಕ್ಷಾತ್ತಾಗಿ ಬಂದು ಸಂನ್ಯಾಸಾಶ್ರಮವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಆಜ್ಞೆಯಿತ್ತಳು. ಇದರಿಂದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬದಲಿಸಿದ ವೆಂಕಟನಾಥರು ಶ್ರೀಸುಧೀಂದ್ರರಿಗೆ ಬಿನ್ನವಿಸಿದಾಗ, ಅದರಂತೆಯೇ ಫಾಲ್ಗುಣ ಶುದ್ಧ ಬಿದಿಗೆಯಂದು ತಂಜಾವೂರಿನಲ್ಲಿ ರಘುನಾಥಭೂಪಾಲನ ಹಾಗೂ ಆಗಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾದ ಅನೇಕ ಜನ ವಿದ್ವಾಂಸರು, ಆಚಾರ್ಯರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಸುಧೀಂದ್ರ ತೀರ್ಥರು ಸಂನ್ಯಾಸಾಶ್ರಮವನ್ನು ನೀಡಿ, ಶ್ರೀ ರಾಘವೇಂದ್ರ ತೀರ್ಥರೆಂಬ ಅದ್ಭುತವಾದ ಹೆಸರಿನಿಂದ ನಾಮಕರಣವನ್ನು ಮಾಡಿ, ಪ್ರಣವಮಂತ್ರೋಪದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವೇದಾಂತಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದರು. ಇತ್ತ ತಮ್ಮ ಪತಿಯ ಸಂನ್ಯಾಸಾಶ್ರಮದ ಸುದ್ದಿ ತಿಳಿಯುತ್ತಲೇ ಮನನೊಂದ ಪತ್ನಿ ಸರಸ್ವತಿಬಾಯಿಯು ಭಾವಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಪಿಶಾಚಿ ಜನ್ಮ ತಾಳಿ ಶ್ರೀರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳಿದ್ದಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದರು. ಆಕೆಯ ದುರವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ಶ್ರೀರಾಘವೇಂದ್ರತೀರ್ಥರು ಕರುಣೆಯಿಂದ ಆಕೆಯ ಮೇಲೆ ತೀರ್ಥವನ್ನು ಸಂಪ್ರೋಕ್ಷಿಸಿ ಆಕೆಗೆ ಪಿಶಾಚಿ ಜನ್ಮದಿಂದ ಮೋಕ್ಷ ದೊರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು. ==ಶ್ರೀ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಪವಾಡಗಳು== ಶ್ರೀ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವಿದ್ದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರಲ್ಲೊಬ್ಬ ಬಡ ವಿದ್ದ್ಯಾರ್ಥಿ ತನ್ನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮುಗಿಸಿ ಹೊರಡುವಾಗ ರಾಯರಲ್ಲಿ ಬಂದು, ತನ್ನ ಬಡತನದ ಕಷ್ಟವನ್ನು ಅವರ ಬಳಿ ತೋಡಿಕೊಂಡು ತನ್ನನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸಬೇಕೆಂದು ಕೇಳಿಕೊಂಡನು. ಸ್ನಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿದ್ದ ರಾಯರು ತಮ್ಮ ಬಳಿ ಕೊಡಲು ಏನೂ ಇಲ್ಲವೆಂದರು. ಆಗ ತಾವು ಏನು ಕೊಟ್ಟರು ನನಗೆ ಮಹಾ ಪ್ರಸಾದವೆಂದು ಒಂದು ಹಿಡಿ ಮಂತ್ರಾಕ್ಷತೆಯನ್ನಾದರು ತಮ್ಮ ಕೈಯಿಂದ ದಯಪಾಲಿಸಬೇಕೆಂದು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಬೇಡಿದನು. ಅದಕ್ಕವರು ಅವನಿಗೆ ಮಂತ್ರಾಕ್ಷತೆ ಕೊಟ್ಟರು. ಮಂತ್ರಾಕ್ಷತೆಯನ್ನೆ ವಿದ್ದ್ಯಾರ್ಥಿಯು ಮಹಾ ಪ್ರಸಾದ ವೆಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ತನ್ನ ಊರಿನ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟನು. ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕತ್ತಲಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಒಂದು ಮನೆಯ ಜಗಲಿಯ ಮೇಲೆ ಮನೆಮಾಲೀಕರಲ್ಲಿ ಅಪ್ಪಣೆ ಪಡೆದು ಮಲಗಿದನು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮನೆಯ ಮಾಲೀಕನ ಹೆಂಡತಿ ಗರ್ಭಿಣಿಯಾಗಿದ್ದಳು. ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪಿಶಾಚಿಯು ಆ ಮನೆಯೊಳಗೆ ಹೋಗಿ, ಹುಟ್ಟಲಿರುವ ಮಗುವನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬೇಕೆಂದು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿತು. ಆದರೆ ಜಗಲಿಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ ಭಕ್ತನ ಬಳಿಯಿರುವ ಮಂತ್ರಾಕ್ಷತೆ ದಾಟಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಾಗ ಮಂತ್ರಾಕ್ಷತೆ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಕಂಡು ಬಂದಿತು. ಇದರಿಂದ ಗಾಬರಿಗೊಂಡ ಪಿಶಾಚಿಯು ಭಕ್ತನನ್ನು ನೋಡಿ ಮಂತ್ರಾಕ್ಷತೆ ದೂರ ಎಸೆಯಲು ಹೇಳಿತು. ಪಿಶಾಚಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಹೆದರಿದ ಭಕ್ತನು ಮಂತ್ರಾಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಅದರ ಮೇಲೆ ಎಸೆದನು. ಮಂತ್ರಾಕ್ಷತೆಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಪಿಶಾಚಿಯು ಚೀರುತ್ತಾ ಅಲ್ಲೆ ಸುಟ್ಟು ಬೂದಿಯಾಯಿತು. ಅದರ ಚೀತ್ಕಾರವನ್ನು ಕೇಳಿದ ಮನೆ ಮಂದಿಯಲ್ಲ ಹೊರಗೆ ಬಂದು ಅವಕ್ಕಾದರು. ಅಷ್ಟರಲ್ಲೆ ಮನೆಯೊಡತಿಗೆ ಮಗುವಾದ ಸಂತಸದ ಸುದ್ದಿ ತಿಳಿಯಿತು. ರಾಯರು ಕೊಟ್ಟ ಮಂತ್ರಾಕ್ಷತೆಯ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ದುಷ್ಟ ಶಕ್ತಿಯ ನಾಶವಾಯಿತು. ==ಶ್ರೀ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಕೃತಿರತ್ನಗಳು== '''ಶ್ರುತಿ ಪ್ರಸ್ಥಾನ''' ೧. ಋಗ್ವೇದವಿವೃತಿಃ * ೨. ಯಜುರ್ವೇದವಿವೃತಿಃ * ೩. ಸಾಮವೇದವಿವೃತಿಃ * ೪. ಮಂತ್ರಾರ್ಥಮಂಜರೀ ೫. ಪುರುಷಸೂಕ್ತಮಂತ್ರಾರ್ಥಃ ೬. ಶ್ರೀಸೂಕ್ತಮಂತ್ರಾರ್ಥಃ * ೭. ಮನ್ಯುಸೂಕ್ತಮಂತ್ರಾರ್ಥಃ * ೮. ಅಂಭೃಣೀಸೂಕ್ತಮಂತ್ರಾರ್ಥಃ * ೯. ಬಳಿತ್ಥಾಸೂಕ್ತಮಂತ್ರಾರ್ಥಃ * ೧೦. ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭಸೂಕ್ತ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಮ್ '''ಉಪನಿಷತ್ ಪ್ರಸ್ಥಾನ''' ೧೧. ಈಶಾವಾಸ್ಯೋಪನಿಷತ್ ಖಂಡಾರ್ಥಃ ೧೨. ತಲವಕಾರೋಪನಿಷತ್ ಖಂಡಾರ್ಥಃ ೧೩. ಕಾಠಕೋಪನಿಷತ್ ಖಂಡಾರ್ಥಃ ೧೪. ಷಟ್ಪ್ರಶ್ನೋಪನಿಷತ್ ಖಂಡಾರ್ಥಃ ೧೫. ತೈತ್ತಿರಿಯೋಪನಿಷತ್ ಖಂಡಾರ್ಥಃ ೧೬. ಆಥರ್ವಣೋಪನಿಷತ್ ಖಂಡಾರ್ಥಃ ೧೭. ಮಾಂಡೋಕ್ಯೋಪನಿಷತ್ ಖಂಡಾರ್ಥಃ ೧೮. ಶ್ರೀಮನ್ ಐತರೇಯ ಉಪನಿಷತ್ ಮಂತ್ರಾರ್ಥಃ * ೧೯. ಛಾಂದೋಗ್ಯೋಪನಿಷತ್ ಖಂಡಾರ್ಥಃ ೨೦. ಬೃಹದಾರಣ್ಯಕೋಪನಿಷತ್ ಖಂಡಾರ್ಥಃ '''ಸೂತ್ರಪ್ರಸ್ಥಾನ''' ೨೧. ಶ್ರೀಮನ್ನ್ಯಾಯಸುಧಾಪರಿಮಳಃ ೨೨. ಅಣುಭಾಷ್ಯ ವಾಖ್ಯಾನ ತತ್ವಮಂಜರೀ ೨೩. ತತ್ತ್ವಪ್ರಕಾಶಿಕಾ ಭಾವದೀಪಃ ೨೪. ತಾತ್ಪರ್ಯಚಂದ್ರಿಕಾಪ್ರಕಾಶಃ ೨೫. ತಂತ್ರದೀಪಿಕಾ ೨೬. ನ್ಯಾಯಮುಕ್ತಾವಳಿಃ '''ಮೀಮಾಂಸಾಶಾಸ್ತ್ರ ಗ್ರಂಥ''' ೨೭. ಭಾಟ್ಟಸಂಗ್ರಹಃ '''ಪುರಾಣಪ್ರಸ್ಥಾನ''' ೨೮. ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣಚಾರಿತ್ರ್ಯ ಮಂಜರೀ '''ಗೀತಾ ಪ್ರಸ್ಥಾನ''' ೨೯. ಶ್ರೀಮದ್ಭಗವದ್ಗೀತಾಭಾಷ್ಯ ಪ್ರಮೇಯದೀಪಿಕಾ ಭಾವದೀಪಃ ೩೦. ಗೀತಾತಾತ್ಪರ್ಯನ್ಯಾಯದೀಪಿಕಾ ಭಾವದೀಪಃ ೩೧. ಗೀತಾರ್ಥಸಂಗ್ರಹಃ (ಗೀತಾವಿವೃತಿಃ) '''ಪ್ರಕರಣ ಗ್ರಂಥಗಳು''' ೩೨. ಮಾಯಾವಾದ ಖಂಡನ ಟೀಕಾಟಿಪ್ಪಣೀ * ೩೩. ಮಿಥ್ಯಾತ್ವಾನುಮಾನ ಖಂಡನ ಟೀಕಾಟಿಪ್ಪಣೀ * ೩೪. ಉಪಾಧಿಖಂಡನ ಟೀಕಾ ಟಿಪ್ಪಣೀ * ೩೫. ಶ್ರೀವಿಷ್ಣುತತ್ತ್ವವಿನಿರ್ಣಯ ಟೀಕಾ ಭಾವದೀಪಃ ೩೬. ತತ್ವೋದ್ಯೋತ ಟೀಕಾಟಿಪ್ಪಣೀ * ೩೭. ತತ್ತ್ವಸಂಖ್ಯಾನಂ ಟೀಕಾ ಭಾವದೀಪಃ * ೩೮. ತತ್ತ್ವವಿವೇಕ ಟೀಕಾ ಭಾವದೀಪಃ ೩೯. ಕಥಾಲಕ್ಷಣ ಟೀಕಾ ಭಾವದೀಪಃ ೪೦. ಕರ್ಮನಿರ್ಣಯ ಟೀಕಾ ಭಾವದೀಪಃ ೪೧. ಪ್ರಮಾಣಲಕ್ಷಣ ಟೀಕಾ ಭಾವದೀಪಃ '''ಇತರ ಗ್ರಂಥಗಳ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು''' ೪೨. ಪ್ರಮಾಣ ಪದ್ಧತಿ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಭಾವದೀಪಃ ೪೩. ತರ್ಕತಾಂಡವ ಟೀಕಾ ನ್ಯಾಯದೀಪಃ ೪೪. ವಾದಾವಳೀ ಟಿಪ್ಪಣೀ ೪೫. ಪ್ರಮೇಯ ಸಂಗ್ರಹಃ '''ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರಸ್ಥಾನ''' ೪೬. ಶ್ರೀರಾಮಚಾರಿತ್ರ್ಯ ಮಂಜರೀ ೪೭. ಶ್ರೀಮನ್ಮಹಾಭಾರತತಾತ್ಪರ್ಯ ನಿರ್ಣಯ ಭಾವಸಂಗ್ರಹಃ ೪೮. ಪ್ರಮೇಯನವಮಾಲಿಕೆಯ ಗೂಢಭಾವಪ್ರಕಾಶಿಕಾ (ಅಣುಮಧ್ವವಿಜಯಃ) '''ಸದಾಚಾರ ಪ್ರಸ್ಥಾನ''' ೪೯. ಪ್ರಾತಃ ಸಂಕಲ್ಪಗದ್ಯಮ್ ೫೦. ಸರ್ವಸಮರ್ಪಣಗದ್ಯಮ್ ೫೧. ಭಗವದ್ಧ್ಯಾನಮ್ ೫೨. ತಿಥಿನಿರ್ಣಯಃ ೫೩. ತಂತ್ರಸಾರ ಮಂತ್ರೋದ್ಧಾರಃ '''ಸ್ತೋತ್ರ ಪ್ರಸ್ಥಾನ''' ೫೪. ರಾಜಗೋಪಾಲಸ್ತುತಿಃ ೫೫. ನದೀತಾರತಮ್ಯ ಸ್ತೋತ್ರಮ್ ೫೬. ದಶಾವತಾರಸ್ತುತಿಃ '''ಸುಳಾದಿ ಮತ್ತು ಗೀತೆಗಳು''' ೫೭. ಇಂದು ಎನಗೆ ಗೋವಿಂದ ೫೮. ಮರುತ ನಿನ್ನಯ ಮಹಿಮೆ - ಸುಳಾದಿ * ಈ ಗುರುತು ಇರುವ ಕೃತಿಗಳು ಸಧ್ಯಕ್ಕೆ ಉಪಲಬ್ಧವಿಲ್ಲ ಮೇಲ್ಕಂಡ ಕೃತಿಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಶ್ರೀ ಗುರುಸಾರ್ವಭೌಮ ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿದ್ಯಾಪೀಠದಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಸಂಪರ್ಕ ವಿಳಾಸ ಇಂತಿದೆ: ಶ್ರೀಗುರುಸಾರ್ವಭೌಮ ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿದ್ಯಾಪೀಠ [/br] ಶ್ರೀರಾಘವೇಂದ್ರಸ್ವಾಮಿಗಳ ಮಠ [/br] ಮಂತ್ರಾಲಯ-೫೧೮ ೩೪೫ [/br] ಕರ್ನೂಲು ಜಿಲ್ಲೆ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ [/br] ದೂರವಾಣಿ: ೦೮೫೧೨-೨೭೯೪೯೬ [/br] Email: sgsvp@srsmutt.org {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಆಧ್ಯಾತ್ಮ]] [[ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]] [[ವರ್ಗ:ದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಸಂತರು]] 16co3vc2gbt0lkfj2o4m5343l6ljyqf 0 23791 1431558 1369401 2026-10-07T20:15:32Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431558 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಹೀನಾ ಖಾನ್ | image = Hina Khan walk the ramp at Lakme Fashion Week 2023 (cropped) 2.jpg | caption = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1987|10|02}}<ref name="bday">{{cite web |url =http://indianexpress.com/article/entertainment/television/bigg-boss-11-who-is-hina-khan-profile-biography-photos-and-video-4880516/|title =Bigg Boss 11: Who is Hina Khan? Profile, Biography, Photos and Video|newspaper =[[The Indian Express]]}}</ref> | birth_place = ಶ್ರೀನಗರ, ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ | nationality = ಭಾರತೀಯ | other_names = | education = | occupation = ನಟಿ, ರೂಪದರ್ಶಿ | years active = ೨೦೦೯ - ಪ್ರಸ್ತುತ | known for = ಯೆ ರಿಶ್ತಾ ಕ್ಯಾ ಕೆಹಲಾತಾ ಹೆ, ಕಾಸೌಟಿ ಜಿಂದಾಗಿ ಕೇ }} '''ಹೀನಾ ಖಾನ್''' (ಜನನ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨, ೧೯೮೭) ರವರು ಭಾರತೀಯ [[ನಟಿ]]. ಸ್ಟಾರ್ ಪ್ಲಸ್ ಟೆಲಿವಿಶನ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿರುವ ಧಾರಾವಾಹಿ, [[:en:Yeh Rishta Kya Kehlata Hai|ಯೆ ರಿಶ್ತಾ ಕ್ಯಾ ಕೆಹಲಾತಾ ಹೆ]] ನಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರಾ ಮಹೇಶ್ವರಿ ಸಿಂಘಾನಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ [[:en:Kasautii Zindagii Kay (2018 TV series)|ಕಾಸೌಟಿ ಜಿಂದಾಗಿ ಕೇ]] ಎಂಬ ಧಾರವಾಹಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಮೊಲಿಕಾ ಎಂಬ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>https://indianexpress.com/article/entertainment/television/hina-khan-kasautii-zindagii-kay-2-komolika-first-look-5401336/</ref> ==ಜನನ == ಹೀನಾ ಖಾನ್ ರವರು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨, ೧೯೮೭ರಂದು [[ಕಾಶ್ಮೀರ]]ದ [[ಶ್ರೀನಗರ]]ದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ==ಫಿಲ್ಮೋಗ್ರಾಫಿ== {| class="wikitable" !ವರ್ಷ !ಶೀರ್ಷಿಕೆ !ಪಾತ್ರ |- |೨೦೧೮ || ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಫೋನ್ || ಸುಮನ್ || |- |rowspan="3" |೨೦೧೯ || ಲೈನ್ಸ್ || ನಾಜಿಯ|| |- | ಸೋಲ್ ಮೆಟ್|| |- | ವಿಷ್ ಲಿಸ್ಟ್|| |} ==ದೂರದರ್ಶನ== ===ಫಿಕ್ಷನ್=== {| class="wikitable" !ವರ್ಷ !ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ !ಪತ್ರ !Ref |- |೨೦೦೯-೨೦೧೬ |ಯೆ ರಿಶ್ತಾ ಕ್ಯಾ ಕೆಹಲಾತಾ ಹೆ |ಅಕ್ಷರಾ ಸಿಂಘಾನಿಯ | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/television/heena-khan-yeh-rishta-kya-kehlata-hai-4413043/|title=This is the real reason why Akshara aka Hina Khan left Yeh Rishta Kya Kehlata Hai|date=7 December 2016}}</ref> |- |೨೦೧೮-೨೦೧೯ |ಕಾಸೌಟಿ ಜಿಂದಾಗಿ ಕೇ |ಕೊಮೊಲಿಕಾ ಚೌಬೆ | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/hina-khan-as-komolika-is-the-best-cast-in-kasautii-zindagi-kay-2-vikas-gupta/articleshow/66134717.cms|title=Hina Khan as Komolika is the best cast in Kasautii Zindagi Kay 2: Vikas Gupta|date=10 October 2018}}</ref> |} ===ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ=== {| class="wikitable" !ವರ್ಷ !ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ !ಫಲಿತಾಂಶ !ಉಲ್ಲೇಖ |- |೨೦೧೬ |ಬಾಕ್ಸ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಲೀಗ್ ೨ |ಸ್ಪರ್ಧಿ | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/200-Actors-10-Teams-and-1-Winner-Let-The-Game-Begin/articleshow/50219718.cms|title=200 Actors, 10 Teams, and 1 Winner... Let The Game Begin|work=The Times of India|accessdate=4 March 2016}}</ref> |- |೨೦೧೭ |[[:en:Fear Factor: Khatron Ke Khiladi 8|ಫಿಯರ್ ಫಾಕ್ಟರ್: ಖತ್ರೋನ್ ಕೆ ಖಿಲಾಡಿ ೮]] |rowspan="2" |ಮೊದಲ ರನ್ನರ್ ಅಪ್ | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/television/reality-tv/story/khatron-ke-khiladi-8-shantanu-maheshwari-i-never-expected-to-make-it-to-the-finale-says-hina-khan-lifetv-1055326-2017-09-30|title=Khatron Ke Khiladi 8: I never expected to make it to the finale, says Hina Khan|date=30 September 2017}}</ref> |- |೨೦೧೭-೧೮ |ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ೧೧ | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.firstpost.com/entertainment/bigg-boss-11-runner-up-hina-khan-on-losing-to-shilpa-shinde-salman-said-difference-was-of-few-thousand-votes-4304737.html|title=Bigg Boss 11 runner up Hina Khan on losing to Shilpa Shinde: Salman said difference was of few thousand votes|date=15 January 2018}}</ref> |- |೨೦೧೯ |ಕಿಚನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ೫ |ಸ್ಪರ್ಧಿ | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/television/reality-tv/story/after-bigg-boss-11-hina-khan-and-priyank-sharma-reunite-for-this-tv-show-1476524-2019-03-12|title=After Bigg Boss 11, Hina Khan and Priyank Sharma reunite for this TV show|date=12 March 2019}}</ref> |} ===ಅತಿಥಿ ಪ್ರದರ್ಶನ=== {| class="wikitable" !ವರ್ಷ !ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ !ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು !ಉಲ್ಲೇಖ |- |೨೦೦೯ |ಕಯಾಮತ್ | rowspan="4" |ಸ್ವತಃ | |- |೨೦೦೯ |ಪರ್ಫೆಕ್ಟ್ ಬ್ರೈಡ್ | |- |೨೦೧೦ |ಸಪ್ನ ಬಬುಲ್ ಕ...ಬಿದಾಯಿ | |- | rowspan="2" |೨೦೧೧ |ಚಾಂದ್ ಚುಪ ಬದಲ್ ಮೆ | |- |ಚೆಫ್ ಪಂಕಜ್ ಕ ಜಯ್ಕ | rowspan="3" |ಅಥಿತಿ |<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Akshara-loves-Chef-Pankaj/articleshow/9924348.cms|title=Akshara loves Chef Pankaj! - Times of India|website=The Times of India|accessdate=13 May 2017}}</ref> |- | rowspan="2" |೨೦೧೨ |ಸಾಥ್ ನಿಭಾನ ಸಾಥಿಯ | |- |ತೇರಿ ಮೇರಿ ಲವ್ ಸ್ಟೋರೀಸ್ | |- | rowspan="3" |೨೦೧೩ |ಮಾಸ್ಟರ್ ಚೆಫ್ - ಕಿಚನ್ ಕೆ ಸೂಪರ್ ಸ್ಟಾರ್ |ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿ ಜಡ್ಜ್ ಆಗಿ |<ref>{{cite web|url=http://www.metromasti.com/tv/gossip/Sanaya-Irani-Hina-Khan-Rupal-Patel-to-have-fun-at-MasterChef/26140|title=Sanaya Irani, Hina Khan & Rupal Patel to have fun at MasterChef 3|website=[[Metro Masti]]|accessdate=13 May 2017|archive-date=11 ಜುಲೈ 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170711024212/http://www.metromasti.com/tv/gossip/Sanaya-Irani-Hina-Khan-Rupal-Patel-to-have-fun-at-MasterChef/26140|url-status=dead}}</ref> |- |ನಚ್ ಬಲಿಯೆ- ಸೀಸನ್ ೬ |ಸ್ವತಃ | |- |[[:en:Iss Pyaar Ko Kya Naam Doon?...Ek Baar Phir|ಇಸ್ ಪ್ಯಾರ್ ಕೋ ಕ್ಯಾ ನಾಮ್ ದೂ?...ಏಕ್ ಬಾರ್ ಫಿರ್]] | rowspan="3" |ಅಥಿತಿ | |- |೨೦೧೪ |[[:en:Yeh Hai Mohabbatein|ಯೆ ಹೇ ಮೊಹೊಬತೇ]] | |- | rowspan="2" |೨೦೧೫ |ತೇರೆ ಶೆಹೆರ್ ಮೆ | |- |ಕಾಮಿಡಿ ಕ್ಲಾಸಸ್ |ಸ್ವತಃ | |- | rowspan="2" |೨೦೧೬ |ಬಹು ಹಮಾರಿ ರಜ್ನಿ ಕಾಂತ್ |ನೇಹ ಖನ್ನ/ಕಿರು ಪಾತ್ರ | |- |ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ೧೦ |ಸಲ್ಮಾನ್ ಕಿ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿ ಅತಿಥಿಯಾಗಿ |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/hina-khan-finally-makes-it-to-salman-khans-bigg-boss-10/|title=Hina Khan finally makes it to Salman Khan's Bigg Boss 10|last1=Talreja|first1=Vinod|website=bollywoodlife.com 6 December 2017|accessdate=13 May 2017}}</ref> |- | rowspan="3" |೨೦೧೭ |ವಾರಿಸ್ |ಹೋಳಿ ವಿಶೇಷ ನೃತ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನ |<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/hina-khans-full-swag-performance-on-tv-show-waaris/articleshow/57561542.cms|title=Hina Khan's 'full swag performance' on TV show 'Waaris' - Times of India|website=The Times of India|accessdate=13 May 2017|archive-date=14 ಮಾರ್ಚ್ 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170314014157/http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/hina-khans-full-swag-performance-on-tv-show-waaris/articleshow/57561542.cms|url-status=dead}}</ref> |- |ಇಂಡಿಯಾ ಬನೇಗ ಮಂಚ್ | rowspan="2" |ಸ್ವತಃ |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/india-banega-manch-grand-finale-salsa-dancers-amit-and-sakshi-take-home-the-trophy/|title=India Banega Manch Grand Finale: Salsa dancers Amit and Sakshi take home the trophy|last1=Banerjee|first1=Urmimala|accessdate=28 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170729005140/http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/india-banega-manch-grand-finale-salsa-dancers-amit-and-sakshi-take-home-the-trophy/|archive-date=29 ಜುಲೈ 2017|url-status=dead}}</ref> |- |ಭಾಗ್ ಬಕೂಲ್ ಭಾಗ್ |<ref>{{cite web|url=http://www.tellychakkar.com/tv/tv-news/hina-khan-turn-jigna-s-saviour-colors-bhaag-bakool-bhaag-170728|title=Hina Khan to turn Jigna’s saviour on Colors’ Bhaag Bakool Bhaag|last1=Team|first1=Tellychakkar|website=Tellychakkar.com|accessdate=28 July 2017}}</ref> |- | rowspan="4" |೨೦೧೮ | ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ೧೨ |ಬಿಬಿ ಪ್ರೆಸ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಎಪಿಸೋಡ್ನಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿ | |- |[[:en:Roop - Mard Ka Naya Swaroop|ರೂಪ್ - ಮರ್ದ್ ಕ ನಯ ಸ್ವರೂಪ್]] |ಕಿರು ಪಾತ್ರ |<ref>{{cite web|url=http://www.tellychakkar.com/tv/tv-news/hina-khan-advises-roop-how-propose-ishika-180926|title=Hina Khan advises Roop on how to propose to Ishika|date=September 26, 2018|work=Telly Chakkar}}</ref> |- |ಬೆಪನ್ನಾಹ್ |ಕಿರು ಪಾತ್ರ |<ref>{{cite web|url=https://www.bollywoodlife.com/news-gossip/woah-hina-khan-and-jennifer-winget-to-come-together-for-bepannaah-read-details/|title=Woah! Hina Khan and Jennifer Winget to come together for Bepannaah - read details|date=September 27, 2018|work=BollywoodLife}}</ref> |- |ಕನ್ಪುರ್ ವಾಲೆ ಖುರನಸ್ |ಅತಿಥಿ |<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/divyanka-tripathi-vivek-dahiya-and-hina-khan-visit-the-sets-of-kanpur-wale-khuranas/articleshow/67188253.cms|title=Divyanka Tripathi, Vivek Dahiya and Hina Khan visit the sets of Kanpur Wale Khuranas|date=21 December 2018}}</ref> |- |೨೦೧೯ |೨೦೧೯ ಕ್ಯಾನೆಸ್ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ | ಅತಿಥಿ | <ref>{{cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/hina-khan-makes-sparkling-debut-cannes-film-festival-101861|title=Hina Khan makes sparkling debut at Cannes Film Festival|work=[[The News Minute]]|date=May 16, 2019}}</ref> |} === ಸಂಗೀತ ವೀಡಿಯೊಗಳು=== {| class="wikitable sortable" !ವರ್ಷ !ಹಾಡು !ಗಾಯಕ !ಸಹ-ನಟ |- |೨೦೧೮ |ಭಾಸುದಿ<ref>https://www.hindustantimes.com/music/bigg-boss-hina-khan-returns-with-bhasoodi-teaser-and-it-s-quite-a-transformation-watch-video/story-EKxXysZ5qDIcpiKpX4zGaP.html</ref> |ಸೋನು ತುಕ್ರಾಲ್ |ಸೋನು ತುಕ್ರಾಲ್ |- | ೨೦೧೯ | ರಾಂಜನನಾ<ref>https://www.hindustantimes.com/bollywood/hina-khan-turns-a-bride-as-she-shoots-arijit-singh-s-single-raanjhana-with-priyank-sharma-see-pics/story-k74KaDwyEFmvygwQ9aSt5K.html</ref> |[[ಅರ್ಜಿತ್ ಸಿಂಗ್]] | ಪ್ರಿಯಾಂಕ್ ಶರ್ಮ |} ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು== {| class="wikitable sortable" |- ! ವರ್ಷ ! ಅವಾರ್ಡ್ ! ವರ್ಗ ! ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ |- | rowspan="2"|೨೦೦೯ | [[:en:Indian Television Academy Awards|ಇಂಡಿಯನ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]<ref>https://www.revolvy.com/page/List-of-awards-and-nominations-received-by-Hina-Khan</ref> | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ (ಜನಪ್ರಿಯ) | rowspan="2"|''ಯೆ ರಿಶ್ತಾ ಕ್ಯಾ ಕೆಹಲಾತಾ ಹೆ'' |- | [[:en:Indian Telly Awards|ಇಂಡಿಯನ್ ಟೆಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] | ಫ್ರೆಶ್ ನ್ಯೂ ಫೇಸ್ (ಫೀಮೇಲ್) |- | rowspan="2" | ೨೦೧೮ | ದಾದಾಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮನರಂಜನೆ ಪ್ರದರ್ಶನ | ''ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ೧೧'' |- | [[:en:Gold Awards|ಗೋಲ್ಡ್ ಅವಾರ್ಡ್]]<ref>https://www.ndtv.com/entertainment/gold-awards-2018-jennifer-winget-hina-khan-are-big-winners-1870228</ref> | ಸ್ಟೈಲ್ ದಿವಾ | {{n/a}} |- | rowspan="3" | ೨೦೧೯ | [[:en:Lions Gold Awards|ಲಯನ್ಸ್ ಗೋಲ್ಡ್ ಅವಾರ್ಡ್]] | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸ್ಟೈಲಿಶ್ ಟಿವಿ ಪರ್ಸನಾಲಿಟಿ | {{n/a}} |- | rowspan="2"| ಇಂಡಿಯನ್ ಟೆಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<ref>https://www.dnaindia.com/television/report-hina-khan-bags-best-actor-award-in-negative-role-for-komolika-at-zee5-indian-telly-awards-2019-watch-her-winning-speech-2731732</ref> | ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ(ಜ್ಯೂರಿ) | rowspan="2"|ಕಾಸೌಟಿ ಜಿಂದಾಗಿ ಕೇ |- | ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ (ಜನಪ್ರಿಯ) |} =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕಿರುತೆರೆ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ನಟಿಯರು]] 7559oq8a2y5wt8ikzrgobnhpl1nj9v9 0 25886 1431538 1430204 2026-10-07T12:19:48Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431538 wikitext text/x-wiki {{See also|Electric vehicle|Battery electric vehicle}} [[File:2011 Nissan Leaf SL -- 10-28-2011.jpg|thumb|right|2010ರ ಕೊನೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ ನಿಸ್ಸಾನ್ ಲೀಫ್ ಯು.ಎಸ್. ಮತ್ತು ಇತರ ಆಯ್ದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತದೆ, ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ 2012ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ದೊರಕುವ ಪಟ್ಟಿ ರಚಿತವಾಗಿದೆ.<ref ಹೆಸರು=GCC0330>[1]</ref>]] [[File:Mitsubishi i MiEV background blurred.jpg|thumb|right|ಮಿತ್ಸುಬಿಷಿ i MiEV ನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮಾರಾಟಗಳು ಜಪಾನ್ ನಲ್ಲಿ ಏಪ್ರಿಲ್ 2010ರಂದು ಆರಂಭವಾದವು, ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಮೇ 2010ರಂದು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಜುಲೈ 2010ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದವು.<ref>[2]</ref>]] {{Sustainable energy}} '''ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್''' ಒಂದು ಪ್ಲಗ್-ಅಳವಡಿಸಿ1}ಬ್ಯಾಟರಿ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಚಾಲನೆಗೊಳಿಸುವ [[ಮೋಟಾರು ವಾಹನ|ವಾಹನ]]ವಾಗಿದ್ದು ಇದರ ಚಾಲನೆಯುವಿದ್ಯುತ್ ಮೋಟಾರ್(ಗಳು)ಗಳಿಂದ ಆಗುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್(ವಿದ್ಯುತ್ ಚಾಲಿತ ಕಾರ್)ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಳ್ಳೆಯ ತ್ವರಿತತೆಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಒಪ್ಪತಕ್ಕ ಗರಿಷ್ಠ ವೇಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ,2010ನೆಯ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿನ ಇಂಗಾಲ ಮೂಲದ ಇಂಧನಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕಡಿಮೆಯೆನಿಸುವ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ವಾಹನ ದಟ್ಟಣೆಯ ಸಾಕಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಅಂಶವೇ ಆದ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ಈ ಕಾರ್ ಗಳಿಗೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ತೊಡಿಸಬೇಕಾಗುವುದು ಹಾಗೂ ಹಾಗೆ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ಚಾರ್ಜ್ ಮಾಡುವ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಮಿತಿಯು (ಮೈಲೇಜ್) ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಮರುಚಾರ್ಜಿಂಗ್ ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಮಯವೂ ಬೇಕಾಗಬಹುದು. ದೂರಪ್ರಯಾಣಕ್ಕಿಂತಲೂ, ಹತ್ತಿರದ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಈ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ಗಳು ಸೂಕ್ತವಾದ ವಾಹನಗಳು; ಇವನ್ನು ರಾತ್ರಿಯ ಸಮಯ, ಕಡಿಮೆ ಖರ್ಚಿನಲ್ಲಿ, ಮರುಚಾರ್ಜ್ ಮಾಡಬಹುದು. ಟೋಕ್ಯೋದಂತಹ ಹಲವು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟರಿ ಬದಲಾಯಿಸುವ ತಾಣಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ದೂರದ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೂ ಈ ಕಾರ್ ಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಅನುಕೂಲತೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಯತ್ನಗಳು ಜರುಗುತ್ತಿವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.betterplace.com/global-progress-japan|title=Better Places debuts EV fleet of taxis and opening of battery swap stations|publisher=betterplaces.com|date=|accessdate=2010-06-28|archive-date=2010-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20100702221029/http://www.betterplace.com/global-progress-japan|url-status=dead}}</ref> ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ಗಳುಬಾಲ(ತುದಿಯ) ಕೊಳವೆ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಶೂನ್ಯತೆ ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ನಗರ ಮಾಲಿನ್ಯವು ಗಮನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref>{{cite web |url=http://earth2tech.com/2010/03/17/should-pollution-factor-into-electric-car-rollout-plans/ |title=Should Pollution Factor Into Electric Car Rollout Plans? |publisher=Earth2tech.com |date=2010-03-17 |accessdate=2010-04-18 |archive-date=2010-03-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100324113932/http://earth2tech.com/2010/03/17/should-pollution-factor-into-electric-car-rollout-plans/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.electroauto.com/info/pollmyth.shtml |title=Electro Automotive: FAQ on Electric Car Efficiency & Pollution |publisher=Electroauto.com |date= |accessdate=2010-04-18 |archive-date=2009-03-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090301055443/http://www.electroauto.com/info/pollmyth.shtml |url-status=dead }}</ref><ref>http://www.cleanairnet.org/baq2003/1496/articles-58076_resource_1.doc</ref> ವಾಹನದ ಹಸಿರು ಗೃಹ ಅನಿಲ ಉಳಿಸುವಿಕೆಗಳು ವಿದ್ಯುತ್ತನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಕ್ರಮದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಈಗಿನ ಯು.ಎಸ್.ಇಂಧನ ಮಿಶ್ರಣದಲ್ಲಿ, ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ಬಳಕೆಯು [[ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್]] ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ 30% ಇಳಿಮುಖವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.treehugger.com/files/2008/04/plug-in-hybrid-cars-co2-emissions-electricity-energy.php |title=Plug-in Hybrid Cars: Chart of CO2 Emissions Ranked by Power Source |publisher=TreeHugger |date= |accessdate=2010-04-18}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.eia.doe.gov/pub/oiaf/1605/cdrom/pdf/e-supdoc.pdf |title=D:\MYDOCS\WPDOCS\1605B\EFACTO~1.WPD |format=PDF |date= |accessdate=2010-07-16}}</ref><ref name="Eia.doe.gov">{{cite web|url=http://www.eia.doe.gov/cneaf/electricity/epm/table1_1.html |title=Electric Power Monthly - Table 1.1. Net Generation by Energy Source |publisher=Eia.doe.gov |date= |accessdate=2010-04-18}}</ref><ref>ಯುನೈಟೆಡ್_ಸ್ಟೇಟ್ಸ್_ವಿಸರ್ಜನಾ_ಮಟ್ಟಗಳು#ವಿದ್ಯುತ್_ಉತ್ಪಾದನೆ</ref> ಇತರ ದೇಶಗಳ ಪ್ರಸ್ತುತ ಇಂಧನ ಮಿಶ್ರಣಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ, ಇಂತಹ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳು ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ 40%,<ref>{{cite web |url=http://www.myelectriccar.com.au/co2.html |title=Less CO2 |publisher=My Electric Car |date= |accessdate=2010-04-18 |archive-date=2010-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100508155759/http://www.myelectriccar.com.au/co2.html |url-status=dead }}</ref> ಚೀನಾದಲ್ಲಿ 19%,<ref>{{Cite web |url=http://www.mckinsey.com/locations/greaterchina/mckonchina/pdfs/China_Charges_Up.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-10-25 |archive-date=2011-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111216054807/http://www.mckinsey.com/locations/greaterchina/mckonchina/pdfs/China_Charges_Up.pdf |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠವಾದ 1% ನಷ್ಟು ತಗ್ಗುತ್ತವೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>...ಈ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದ ನಾಲ್ಕು ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನಗಳು ಸುಮಾರು 1.7 ಪಟ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಟೊಯೋಟಾ ಪ್ರಿಯಸ್ ನ ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ ಹೊಮ್ಮಿಸುವಿಕೆಯ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ ... http://www.going-electric.org/docs/studies/CO2-energy-electric-vehicles.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110726123025/http://www.going-electric.org/docs/studies/CO2-energy-electric-vehicles.pdf |date=2011-07-26 }}</ref><ref>{{cite web|last=Palm |first=Erik |url=http://news.cnet.com/8301-11128_3-10231102-54.html |title=Study: Electric cars not as green as you think &#124; Green Tech - CNET News |publisher=News.cnet.com |date=2009-05-01 |accessdate=2010-04-18}}</ref> ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ಗಳು ವಾಹನೋದ್ಯಮದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುವೆಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ<ref>{{cite web |url=http://www.freep.com/article/20100416/BUSINESS01/4160304/1002/business/Ford-Electric-car-is-autos-future |title=Ford says auto future hinges on electric car &#124; freep.com &#124; Detroit Free Press |publisher=freep.com |date= |accessdate=2010-04-18 |archive-date=2010-04-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100421072856/http://www.freep.com/article/20100416/BUSINESS01/4160304/1002/business/Ford-Electric-car-is-autos-future |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news|author=By Martin LaMonica |url=http://www.cnn.com/2009/TECH/02/02/electric.vehicles/index.html |title=Plotting the long road to one million electric cars |publisher=CNN.com |date=2009-02-02 |accessdate=2010-04-18}}</ref>; ನಗ ಮಲಿನತೆ, ತೈಲದ ಮೇಲೆ ಕಡಿಮೆ ಅವಲಂಬನೆ, ಹಾಗೂ ಗ್ಯಾಸೋಲಿನ್ ದರ ಏರಿಕೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಈ ವಾದವನ್ನು ಪುಷ್ಟೀಕರಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite news|author=Terry Macalister |url=https://www.theguardian.com/business/2010/apr/11/peak-oil-production-supply |title=US military warns oil output may dip causing massive shortages by 2015 &#124; Business |publisher=The Guardian |date= 2010-04-11|accessdate=2010-04-18 | location=London}}</ref><ref>{{cite news|author=Terry Macalister |url=https://www.theguardian.com/business/2010/feb/07/branson-warns-peak-oil-close |title=Branson warns of oil crunch within five years &#124; Business |publisher=The Guardian |date= 2010-02-07|accessdate=2010-04-18 | location=London}}</ref><ref>{{cite web|last=Loveday |first=Eric |url=http://green.autoblog.com/2010/06/08/alg-predicts-gas-at-4-13-by-2013-residual-values-for-compacts/ |title=ALG predicts gas at $4.13 by 2013; residual values for compacts, hybrids to climb — Autoblog Green |publisher=Green.autoblog.com |date=2010-06-08 |accessdate=2010-07-16}}</ref> ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಬಿಡಿಭಾಗಗಳನ್ನು ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲು ವಿಶ್ವದ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಬಿಲಿನಯ್ ಗಟ್ಟಲೆ ಹಣವನ್ನು ತೊಡಗಿಸುತ್ತಿವೆ. ಅಮೆರಿಕವು ಫೆಡರಲ್ ಭತ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು {{USD|2.4 billion}}ಗಳನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಟರಿಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆಂದು ಮೀಸಲಾಗಿರಿಸಿದೆ.<ref>{{cite news | url=http://content.usatoday.com/communities/driveon/post/2010/07/obama-pushes-electric-cars-battery-power-this-week-/1 |title=Obama pushes electric cars, battery power this week | work=USA Today | date=2010-07-14}}</ref> ಚೀನಾವು ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲು ತಾನು {{USD|15 billion}} ನೀಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web | url=http://evworld.com/news.cfm?newsid=24054 | title=Freidman OpEd: China's 'Moon Shot' Versus America's | access-date=2010-10-25 | archive-date=2010-11-03 | archive-url=https://web.archive.org/web/20101103062957/http://evworld.com/news.cfm?newsid=24054 | url-status=dead }}</ref> ನಿಸ್ಸಾನ್ ನ ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ದೇಶನಾಧಿಕಾರಿ ಕಾರ್ಲಾಸ್ ಘೋಷ್ 2020ರ ವೇಳೆಗೆ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಹತ್ತು ಕಾರುಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದು ಕಾರು ಬ್ಯಾಟರಿ ಚಾಲಿತವಾದುದಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭವಿಷ್ಯವನ್ನೇ ನುಡಿದುಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.<ref name="prediction">{{cite web|url=http://www.ft.com/cms/s/0/4aec5d76-cce2-11df-9bf0-00144feab49a,dwp_uuid=63449a9a-cd10-11df-9bf0-00144feab49a.html |title=/ Reports - Electric and hybrid: Sales feed off hype and subsidy |publisher=Ft.com |date=2010-10-01 |accessdate=2010-10-15}}</ref> {{TOC limit|3}} ==ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ== ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ಗಳು ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನಗಳ ಒಂದು ಮಾದರಿ (EV);"ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನ" ಎಂಬ ಪದವು ಮುಂಚಾಲನೆಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ತನ್ನು ಬಳಸುವ ಯಾವುದೇ ವಾಹನವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, "ಎಲಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಕಾರ್" ಎಂವ ಪದವು ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವ, ವಿದ್ಯುತ್ ನಿಂದ ಸಶಕ್ತವಾಗುವ ವಾಹನಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ನ ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲವು ವಾಹನದಲ್ಲಿರುವ ಬ್ಯಾಟರಿಯಿಂದಲೇ ಎಂಬ ನಿರ್ಬಂಧವೇನಿಲ್ಲ, ಇತರ ಶಕ್ತಿಮೂಲಗಳಿಂದ ಮೋಟಾರ್ ಗಳು ಚಾಲಿತವಾಗುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇತರ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ: ಸೌರಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ಸೋಲಾರ್ ಕಾರ್, ಮತ್ತು ಗ್ಯಾಸೊಲಿನ್ ಜನರೇಟರ್ ನಿಂದ ಚಲನಾಶಕ್ತಿ ಹೊಂದುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ಒಂದು ವಿಧವಾದ ಹೈಬ್ರಿಡ್ (ಮಿಶ್ರತಳಿ) ಕಾರ್. ಆದ್ದರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತ ಬ್ಯಾಟರಿ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಿಂದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದುವಂತಹ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ಬ್ಯಾಟರಿ ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನದ ಒಂದು ವಿಧ (BEV). ಬಹಳಷ್ಟು ಬಾರಿ "ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್" ಎಂಬ ಪದವು ಬ್ಯಾಟರಿ ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನವನ್ನು ಕುರಿತದ್ದೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== [[File:Bundesarchiv Bild 183-1990-1126-500, Kraftdroschke.jpg|thumb|left|ಜರ್ಮನ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್, 1904ರಲ್ಲಿ, ಮೇಲಿರುವ ಚಾಲಕನೊಂದಿಗೆ]] {{Main|History of the electric vehicle}} ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ಗಳು 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗ ಮತ್ತು 20ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದವು; ಆಗ ವಾಹನ ಚಾಲನೆಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಸುವುದು ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು, ಆಗಿನ ಗ್ಯಾಸೊಲಿನ್ ಕಾರ್ ಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಚಲಾಯಿಸುವುದು ಸುಲಭವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಆರಾಮದಾಯಕವಾಗಿತ್ತು. ICE ತಾಂತ್ರಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ ಈ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು ಆ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮುಂದೆ ಏನೇನೂ ಇಲ್ಲವೆನಿಸಿದವು; ಗ್ಯಾಸೊಲಿನ್ ಕಾರ್ ಗಳ ವಿಸ್ತೃತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಮರುಇಂಧನಗೊಳಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ತ್ವರಿತತೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ದೊರಕಿಸುವ ಸೌಲಭ್ಯತೆ, ಹಾಗೂ [[ಫೋರ್ಡ್ ಮೋಟರ್ ಕಂಪನಿ|ಫೋರ್ಡ್ ಮೋಟಾರ್ ಕಂಪನಿ]]ಯಂತಹ ುದ್ದಿಮೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ರಾಶಿಗಟ್ಟಲೆ ಕಾರ್ ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದುದು ಹಾಗೂ ತತ್ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಆ ಕಾರ್ ಗಳು ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ಗಳ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ದೊರಕುವಂತಾದುದು ವಿದ್ಯುತ್ ಚಾಲಿತ ಕಾರ್ ಗಳ ಬೇಡಿಕೆಯು ನಶಿಸಲು ಕಾರಣಗಳಾದವು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಾದ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]] ನಂತಹ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ 1930ರ ವೇಳೆಗೆ ಅವು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟವು. ಆದರೆ, ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿಪರಿಸರದ ಮೇಲಿನ ಗ್ಯಾಸೊಲಿನ್ ಕಾರ್ ಗಳ ಪ್ರಭಾವ ಗಳದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿದ ಕಾಳಜಿಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ಯಾಸೊಲಿನ್ ಕಾರ್ ಗಳಿಗೆ ಇಂಧನ ತುಂಬಲು ಗ್ರಾಹಕರಲ್ಲಿ ಕುಂಠಿತವಾಗುತ್ತಿರುವ ಶಕ್ತಿ, ಹಾಗೂ ಪೀಕ್ ಆಯಿಲ್ ನ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು , ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತೆ ಆಸಕ್ತಿ ಮೂಡಿಸಿವೆ; ಇವುಗಳು ಪ್ರಥಮತಃ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಲೆಯುಳ್ಳವುಗಳಾದರೂ, ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಸರಸ್ನೇಹಿ ಮತ್ತು ಚಲಾಯಿಸಲು ಹಾಗೂ ಇವುಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚ ತಗುಲುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ಗಳು ಈಗ ವಿಶ್ವದ ಹಲವಾರು ಎಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾದೃಶವಾದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ; ಆದರೆ, ೧೯೯೦ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ನಿಯಮಗಳು ಬದಲಾದಾಗ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಮತ್ತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರೂ, [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]] ನ ರಸ್ತೆಗಳಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ಗಳು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಮರೆಯಾಗಿವೆ. [[File:Detroit Eletric ad 1912.jpg|thumb|right|1912 ಡೆಟ್ರಾಯ್ಟ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಕ್ ನ ಜಾಹಿರಾತು]] ===1890ರಿಂದ 1900ರ ದಶಕದವರೆಗೆ: ಪೂರ್ವ ಇತಿಹಾಸ=== ಇಂಟರ್ನಲ್ ಕಂಬಸ್ಷನ್ ಇಂಜಿನ್ ಗಳು ಬಳಕೆಗೆ ಬರುವ ಮುನ್ನ ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನಗಳು ಹಲವಾರು ವೇಗ ಮತ್ತು ದೂರದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಈ ದಾಖಲೆಗಳ ಪೈಕಿ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾದುದೆಂದರೆ {{convert|100|km/h|abbr=on}} ವೇಗದ ಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರಿದ್ದು; ಮೀರಿದವರು ಕ್ಯಾಮೆಲೆ ಜೆನಾಟ್ಝಿ, ಇದು ನಡೆದದ್ದು ಏಪ್ರಿಲ್ 29, 1899ರಂದು ತನ್ನ 'ರಾಕೆಟ್-ಆಕೃತಿ'ಯ ವಾಹನವಾದ ಜೇಮಿಯಾಸ್ ಕಂಟೆಂಟೆಯಲ್ಲಿ, ತಲುಪಿದ ಗರಿಷ್ಠ ವೇಗ{{convert|105.88|km/h|abbr=on}}. 1920ರ ದಶಕಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನಗಳು ಒಳ್ಳೆಯ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವಂತಹ ನಗರಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಕಾರುಗಳ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ-ಇಂಧನ ಚಾಲಿತ ಕಾರ್ ಗಳೊಡನೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಿದ್ದವು..<ref>"ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನ." ಎನ್ ಸೈಕ್ಲೀಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ ಆನ್-ಲೈನ್. N.p., n.d. ಜಾಲ. 5 ಅಕ್ಟೋಬರ್. 2009..</ref> [[File:EdisonElectricCar1913.jpg|thumb|left|1913ರಲ್ಲಿ ಥಾಮಸ್ ಎಡಿಸನ್ ಮತ್ತು ಒಂದು ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ (ಕೃಪೆ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಹಿಸ್ಟರಿ)]] 1896ರಲ್ಲೇ ಮರುಚಾರ್ಜಿಂಗ್ ನ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು, ಒಂದು ಬ್ಯಾಟರಿ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಸೇವೆಯನ್ನು ಮೊಟ್ಟೊದಲನೆಯದಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಟ್ರಕ್ ಗಳಿಗಾಗಿ ಹಾರ್ಟ್ ಫೋರ್ಡ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಲೈಟ್ ಕಂಪನಿಯವರು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ವಾಹನದ ಮಾಲಿಕನು ಜನರಲ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಂಪನಿ(GVC)ಯಿಂದ ಬ್ಯಾಟರಿರಹಿತವಾಗಿ ಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹಾರ್ಟ್ ಫೋರ್ಡ್ ವಿದ್ಯುತ್ ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬದಲಾಯಿಸಬಲ್ಲ ಬ್ಯಾಟರಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಮಾಲಿಕರು ಪ್ರತಿ ಮೈಲಿಗೆ ಇಂತಿಷ್ಟೆಂಬ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಮೊತ್ತವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಟ್ರಕ್ ನ ಶೇಖರಣೆ ಹಾಗೂ ನಿಭಾವಣೆಗಾಗಿ ಮಾಸಿಕ ಸೇವಾ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಎರುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಸೇವೆಯು 1910 ರಿಂದ 1924 ರ ವರೆಗೆ ಲಭ್ಯವಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 6 ನಿಲಿಯನ್ ಮೈಲಿಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೂರವನ್ನು ಕ್ರಮಿಸಿತ್ತು. 1917ರಿಂದ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಸೇವಾಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಚಿಕಾಗೋದಲ್ಲಿ ಮಿಲ್ಬರ್ನ್ ಲೈಟ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ಗಳ ಮಾಲಿಕರಿಗಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿಯೂ ವಾಹನವನ್ನು ಬ್ಯಾಟರಿರಹಿತ ಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿತ್ತು.<ref name="HistEV">{{Cite book|last=Kirsch|first=David A.|title=The Electric Vehicle and the Burden of History|location=[[New Brunswick]], [[New Jersey]], and [[ಲಂಡನ್]]| year = 2000| pages= 153–162| publisher =[[Rutgers University Press]]|isbn= 0-8135-2809-7}}</ref> 1897ರಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನಗಳು ಯು,ಎಸ್.ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಗಳ ಪಡೆಯನ್ನೇ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಗಾಗಿ ಬಳಕೆಗೆ ಬರುವ ಮೂಲಕ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವಾಣಿಜ್ಯಪರವಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು; ಈ ಕಾರ್ ಗಳನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ ಕ್ಯಾರೇಜ್ ಎಂಡ್ ವ್ಯಾಗನ್ ಕಂಪನಿ ಆಫ್ ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾದವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ಗಳನ್ನು ಆಂಥೋನಿ ವಿದ್ಯುತ್, ಬೇಕರ್, ಕೊಲಂಬಿಯಾ, ಆಂಡರ್ಸನ್, {{dn|Edison}}, ಸ್ಟುಡ್ ಬೇಕರ್, ರೈಕರ್, ಮಿಲ್ಬರ್ನ್, ಮತ್ತಿತರ ಕಂಪನಿಗಳು 20ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದವು. [[File:Lincoln Highway M0377-150dpi.jpg|thumb|right|ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ಗಳ ಕೆಳಸ್ತರದ ಪರಿಮಿತಿಯು ಅವುಗಳು ನಗರಗಳ ಮಧ್ಯದ ಹೊಸ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಅಸಮರ್ಪಕವಾಗಿಸಿದವು.]] ಸಾದೃಶವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ವೇಗದ್ದವಾದರೂ, 1900ರ ಆದಿಯ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಿಗಿಂತಲೂ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ಗಳದು ಬಹಳ ಪ್ರಯೋಜನಗಳಿದ್ದವು. ಈ ಕಾರ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ಯಾಸೊಲಿನ್ ಕಾರ್ ಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಕಂಪನ, ವಾಸನೆ ಮತ್ತು ಶಬ್ದಗಳು ಇರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಗ್ಯಾಸೊಲಿನ್ ಕಾರ್ ಗಳ ಚಾಲನೆಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ತ್ರಾಸದಾಯಕವಾದಂತಹ ಗೇರ್ ಬದಲಾವಣೆಯ ಅಗತ್ಯ ಈ ಕಾರ್ ಗಳಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ನಡುವೆ ಸಹ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ಗಳು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ, ಅವರು ಇವನ್ನು ನಗರದ ಕಾರ್ ಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು,ನಗರದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಮಿತಿಗಳು ಸಹ ಬಾಧಕವೆಂದೆನಿಸಲಿಲ್ಲ. ಮಾನವನ ಪ್ರಯತ್ನ/ಕೈಯಾರೆ ಶ್ರಮವಹಿಸಿ ಕ್ರ್ಯಾಂಕ್ ಗಳನ್ನು ತಿರುಗಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಎಂಜಿನ್ ನನ್ನು ಚಾಲನೆಗೈಯಬೇಕಿದ್ದ ಗ್ಯಾಸೊಲಿನ್ ಕಾರ್ ಗಳಂತಿಲ್ಲದೆ ಇವುಗಳು ತಾವೇ ಆರಂಭವಾಗುವುದೂ ಈ ಕಾರ್ ಗಳ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದಿತು. ಸುಲಭವಾಗಿ ಚಾಲನೆ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ಗಳನ್ನು ಹೆಂಗಸರಿಗೆ ಹೊಂದುವಂತಹ ವಾಹನಗಳೆಂದು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. [[File:Kilowatt.jpg|thumb|left|ಹೆನ್ನೇ ಕಿಲೋವಾಟ್, 1961ರಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಗೊಂಡ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್, ರೀನಾಲ್ಟ್ ಡಾಫೈನ್ ನ ವಿನ್ಯಾಸಾಧಾರಿತ]] 1911ರಲ್ಲಿ ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಪತ್ರಿಕೆಯು ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ಗಳು ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ "ಸೂಕ್ತ"ವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದುದಕ್ಕೆ ಅವು ಹೆಚ್ಚು ಸ್ವಚ್ಛ, ಹೆಚ್ಚು ನಿಶ್ಯಬ್ದ ಮತ್ತು ಗ್ಯಾಸೊಲಿನ್ ಚಾಲಿತ ಕಾರುಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯದ್ದಾಗಿರುವುದೇ ಕಾರಣಗಳೆಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿತು. 2010ರಲ್ಲಿ ಈ ವರದಿಯನ್ನು ಮಂಡಿಸುತ್ತಾ, ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್ "ಥಾಮಸ್ ಎಡಿಸನ್ ರನ್ನು ದಂಗುಬಡಿಸಿದ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ಗಳ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳ ಅದೇ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯ ಕೊರತೆಯು ಇಂದಿಗೂ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ" ಎಂದಿತು."<ref name="wp100425">{{Cite news | first=Robert | last=Bryce | title=5 Myths about green energy | url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/04/23/AR2010042302220.html| work= | publisher=Washington Post | location=Washington, DC | pages= B4 | date=25 April 2010 | id= | accessdate=}}</ref> ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಕೊರತೆಯಿದ್ದುದರಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ಗಳನ್ನು ಮೊದಮೊದಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಷ್ಟವಾಯಿತು, ಆದರೆ 1912ರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಮನೆಗಳಿಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಂದುದರಿಂದ ಈ ಕಾರ್ ಗಳ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಬುಗ್ಗೆ ಉಕ್ಕಿ ಹರಿಯಿತು. ಈ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅಮೆರಿಕದ ನಲವತ್ತು ಪ್ರತಿಶತ ವಾಹನಗಳು ಹಬೆಯಿಂದ ಚಾಲತವಾದವು, ಮೂವತ್ತೆಂಟು ಪ್ರತಿಶತ ವಿದ್ಯುತ್ ನಿಂದ, ಮತ್ತು ಇಪ್ಪತ್ತೆರಡು ಪ್ರತಿಶತ ಗ್ಯಾಸೊಲಿನ್ ನಿಂದ ಚಾಲಿತವಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ 33,842 ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ಗಳ ನೋಂದಣಿಯಾದವು ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕವು ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಆಪ್ತವಾಗಿಸಿಕೊಂಡ ದೇಶವಾಯಿತು. 1912ರಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ಗಳ ಮಾರಾಟವು ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿತು{{citation needed|date=October 2010}}. ===1990ರಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೆ: ಮರುಕಳಿಸಿದ ದೊಡ್ಡಪ್ರಮಾಣದ ಆಸಕ್ತಿ=== [[File:GM EV.jpg|thumb|right|ಜನರಲ್ ಮೋಟಾರ್ಸ್ EV1,ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಏರ್ ರಿಸೋರ್ಸ್ ಬೋರ್ಡ್(CARB) ನ ಕಡ್ಡಾಯ ಆದೇಶದ ಮೇರೆಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾರ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು;ಿದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ[54] ಹಾಗೂ NiMH ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು 1999ರಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿತ್ತು]] [[File:Peugeot 106 electric.JPG|thumb|right|ಯೂರೋಪ್ ಪ್ಯೋಗಾಟ್ 106 ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್.]] 1990ರ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ಆಟೋ ಷೋನಲ್ಲಿ, ಜನರಲ್ ಮೋಟಾರ್ಸ್ ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ರೋಜರ್ ಸ್ಮಿತ್ GM ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಮಾದರಿ ಕಾರ್ ಅನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿ, GM ಸಾರ್ವಜನಿಕೆರಿಗೆ ಮಾರಲೆಂದು ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಿದೆಯೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. 1990ರ ದಶಕದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಏರ್ ರಿಸೋರ್ಸಸ್ ಬೋರ್ಡ್ (CARE)ಎಂಬ [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]] ಸರ್ಕಾರದ "ಸ್ವಚ್ಛ ಗಾಳಿಯ ರಾಯಭಾರಿ"ಯು ಹೆಚ್ಚು ಇಂಧನ-ಕ್ಷಮ ಹಾಗೂ ಕಡಿಮೆ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸತೊಡಗಿ,ಸೊನ್ನೆ ವಿಸರ್ಜನೆ ವಾಹನಗಳಾದ ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನಗಳಂತಹವನ್ನು ಹೊಂದುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿತ್ತು. 2000ದಲ್ಲಿ ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್, ನಂತರ ಮರುನಾಮಕರಣಗೊಂಡು ಲಿ-ಐಯಾನ್ ಮೋಟಾರ್ಸ್ ಆದುದು, ಉತ್ತರ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಮೂರ್ಸ್ ವಿಲ್ಲಾ ದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಲಿ-ಐಯಾನ್ ಮೋಟಾರ್ಸ್ನ ಉತ್ಪನ್ನದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ <ref>{{cite news|url=http://green.autoblog.com/2010/01/02/tech-entrepreneur-finds-a-lemon-in-his-quest-for-an-ev/|title=Tech Entrepreneur Finds a Lemon in his quest for an EV|date=2010-01-02}}</ref> ಮುಂದುವರೆದಿರುವ "ಲೆಮನ್ ಇಷ್ಯೂಸ್" ಬಗ್ಗೆ ಹಾಗೂ ಅವರು ಅದನ್ನು ಗೋಪ್ಯವಾಗಿರಿಸಲು ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವಾದಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಇವೆ.<ref>{{cite news|url=http://green.autoblog.com/2010/05/04/owner-of-converted-pt-cruiser-claims-li-ion-motors-forged-apolog/|title=Owner of Converted PT Cruiser Claims Li-Ion Motors Forged Apology|date=2010-05-04}}</ref> {0ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ{/0} ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ತಯಾರಕ ತೆಸ್ಲಾ ಮೋಟಾರ್ಸ್ 2004ರಲ್ಲಿ ತೆಸ್ಲಾ ರೋಡ್ ಸ್ಟರ್ ನ ಮತ್ತು ಈ ಕಾರ್ ಗಿರಾಕಿಗಳಿಗೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 2008ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.ಅಭಿವೃದ್ಧಿಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು. ರೋಡ್ ಸ್ಟರ್ ಸರಣಿ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೆದ್ದಾರಿ-ಸಮರ್ಥವಾದ ಏಕೈಕ ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಇಂದೂ ಕೊಳ್ಳಲು ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಹಲವಾರು ಬೃಹತ್ವಾಹನೋತ್ಪಾದಕಗಳ ಹಿರಿಯ ಮುಖಂಡರು,ನಿಸ್ಸಾನ್ ಮತ್ತು ಜನರಲ್ ಮೋಟಾರ್ಸ್ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ಷಮತೆ ಇರುವ ವಾಹನಗಳಿಗೆ ಒತ್ತರಿಸಿಡಲ್ಪಟ್ಟ ಗಿರಾಕಿಗಳ ಬೇಡಿಕೆಯು ಇದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಲು ರೋಡ್ ಸ್ಟರ್ ಉತ್ತೇಜಕವಾಗಿದೆಯೆಂದು ನುಡಿದರು. GM ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಬಾಬ್ ಲುಟ್ಝ್ 2007ರಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ ತೆಸ್ಲಾ ರೋಡ್ ಸ್ಟರ್ ತಾವು GM ಕಂಪನಿಯಷೆವರ್ಲೆ ವೋಲ್ಟ್, ಎಂಬ ಸೆಡಾನ್ ನಂತಹ ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಪ್ಲಗ್-ಇನ್ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರೇರಕವಾಯಿತು ಎಂದರು; ಈ ಕಾರ್ ಅಮೆರಿಕದ ಬೃಹತ್ ವಾಹನೋತ್ಪಾದಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಇದರ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಕುಂದುತ್ತಿರುವ ಷೇರು ಮೌಲ್ಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ನಷ್ಟಗಳನ್ನು ಭರಿಸುವುದೆಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.<ref>{{cite web|author=by Keith NaughtonDecember 22, 2007 |url=http://www.newsweek.com/id/81580 |title=Bob Lutz: The Man Who Revived the Electric Car |publisher=Newsweek |date=2007-12-22 |accessdate=2010-07-16}}</ref> ಆಗಸ್ಟ್ 2009ರ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕರ್ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ, ಲುಟ್ಝ್ "ಜನರಲ್ ಮೋಟಾರ್ಸ್ ನ ಎಲ್ಲಾ ಬೃಹಸ್ಪತಿಗಳೂ ಲಿಥಿಯಮ್-ಐಯಾನ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯು ಇನ್ನೂ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರದ್ದು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರು, ಟೊಯೋಟಾದ ಸಹಮತವೂ ಇದಕ್ಕಿದ್ದಿತು - - ಬೂಮ್! ತೆಸ್ಲಾ ಬಂದೇಬಿಟ್ಟಿತು! 'ಕಾರ್ ಉದ್ದಿಮೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಏನೇನೂ ತಿಳಿದಿರದವರು ನಡೆಸುವ ಯಾವುದೋ ಸಣ್ಣ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಕಂಪನಿಯೊಂದು ಇದನ್ನು ಹೇಗೆ ಸಾಧಿಸಿತು, ನಾವೇಕೆ ಸಾಧಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ?' ಲಾಗ್ ಜ್ಯಾಮ್ ಅನ್ನು ನಾಶಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾದ ಸನ್ನೆಕೋಲದು" " ಎಂದರೆಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.<ref>{{cite web|last=Friend |first=Tad |url=http://www.newyorker.com/reporting/2009/08/24/090824fa_fact_friend |title=Elon Musk and electric cars |publisher=The New Yorker |date=2009-01-07 |accessdate=2010-07-16}}</ref> ನಿಸ್ಸಾನ್ LEAF, 2010ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಲಿದ್ದು,<ref>{{cite news|url=http://online.wsj.com/article/SB124919217149699407.html|publisher=Wall Street Journal| title=Nissan Unveils New Electric Ca |author=Yoshio Takahashi |date=3 August 2009 |accessdate=2009-08-03}}</ref> ಸರ್ವ ವಿದ್ಯುತ್, ಸೊನ್ನೆ ವಿನರ್ಜನೆ, ಐದು ಬಾಗಿಲುಗಳುಳ್ಳ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಹ್ಯಾಚ್ ಬ್ಯಾಕ್ ಮಾದರಿಯ ಮೊದಲ ಕಾರ್ ಆಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವಂತಹ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ಲಿಥಿಯಂ-ಐಯಾನ್ ಬ್ಯಾಟರಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ನುವಾದ ಶರೀರದ ಹೊರಭಾಗ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿತ ರೀಜನರೇಟಿವ್ ಬ್ರೇಕ್ ನ ವಿಧಾನಗಳು LEAF ಐಸಿಇಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಬಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಹೊಂದಲು ಪೂರಕವಾಗಿವೆ, ಸುಮಾರು ೧೬೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವೇಗದ ಓಟ ಹಾಗೂ ಮೂವತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಬತ್ತು ಪ್ರತಿಶತ ಮರುಚಾರ್ಜ್ ಸಮರ್ಥತೆಯೂ ಈ ಕಾರ್ ನ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="leaf_specs">{{cite web|url=http://www.nissan-zeroemission.com/EN/LEAF/specs.html|publisher=[[Nissan]]|title=Nissan LEAF Specs|accessdate=2009-08-03|archive-date=2010-11-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20101125134723/http://www.nissan-zeroemission.com/EN/LEAF/specs.html|url-status=dead}}</ref> ಜೂನ್ 2009ರಲ್ಲಿ [[BMW]] ಯು.ಎಸ್. ತನ್ನ ಸರ್ವ-ವಿದ್ಯುತ್ ಮಿನಿ E ಕಾರ್ ನ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು,<ref name="worldcarfans">{{cite web|url=http://www.worldcarfans.com/9080925.010/all-electric-mini-cooper-spotted-for-first-time|title=Worldcarfans site}}</ref> ಇದರ ಅಂಗವಾಗಿ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್]], ನ್ಯೂ ಜರ್ಸಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ೫೦೦ ಕಾರ್ ಗಳನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಭೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ನೀಡಿತು.<ref name="GCC0809">{{cite web|url=http://www.greencarcongress.com/2009/08/bmw-ucdavis-20090814.html|title=BMW and UC Davis Partner on MINI E Study|date=2009-08-14|accessdate=2009-12-25|publisher=[[Green Car Congress]]}}</ref><ref name="WP122409">{{cite news|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/12/23/AR2009122303463.html?sub=AR|title=Recharging and other concerns keep electric cars far from mainstream|author=Peter Whoriskey|work=[[Washington Post]]|date=2009-12-24|accessdate=2009-12-25}}</ref> ಇದೇ ರೀತಿಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಯು.ಕೆ..ಯಲ್ಲಿ ಡಿಸೆಂಬರ್r 2009ರಲ್ಲಿ ನಲವತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಿನಿ E ಕಾರ್ ಗಳ ಪಡೆಯೊಡನೆ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref name="GCC1209">{{cite web|url=http://www.greencarcongress.com/2009/12/minie-20091214.html|title=BMW Delivers 40 Electric MINI E Cars for UK Trial|publisher=[[Green Car Congress]]|date=2009-12-14|accessdate=2009-12-25}}</ref> ==ಇಂಟರ್ನಲ್ ಕಂಬಶ್ಚನ್ ಎಂಜಿಜ್ ಗಳೊಡನೆ ಹೋಲಿಕೆ== [[File:Toyota RAV 4 EV.jpg|thumb|right|ಟೊಯೋಟಾ RAV4 EV 24 12 -ವೋಲ್ಟ್ NiMH ಬ್ಯಾಟರಿಗಳಿಂದ ಚಾಲಿತವಾಗುತ್ತದೆ, ಚಲನೆಯ ವೆಚ್ಚವು 2005ರ ಯುಎಸ್ ನ ಗ್ಯಾಸೊಲಿನ್ ದರಗಳಲ್ಲಿ [75] ಆಗುತ್ತಿತ್ತು.]] ತಮ್ಮ ಸಮಸಾಮರ್ಥ್ಯವುಳ್ಳ ಇಂಟರ್ನಲ್ ಕಂಬಶ್ಚನ್ ಎಂಜಿನ್ ವಾಹನಗಳಿಗಿಂತಲೂ(ICEVs) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ವೆಚ್ಚ, ಉತ್ಪಾದನೆ, ಮತ್ತು ಚಲನೆಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಿ ಮುಂಚೂಣಿಯನ್ನು ತಲುಪುವುದೇ ಈ ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶ. ===ದರ(ಬೆಲೆ)=== ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗ್ಯಾಸೊಲಿನ್ ಕಾರ್ ಗಳಿಗಿಂತಲೂ ದುಬಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಮೂಲಕಾರಣ ಕಾರ್ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳ ದುಬಾರಿ ದರ. ಯುಎಸ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಗಿರಾಕಿಗಳು ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಲೆ ತೆರಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದಂತಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web | url=http://www.ibtimes.com/articles/66529/20100928/electric-cars-study-chevrolet-volt-nissan-leaf-energy-renewable-energy.htm | title=Reduced CO2 Emissions Should Start With Electric Cars | access-date=2010-10-25 | archive-date=2010-10-03 | archive-url=https://web.archive.org/web/20101003100150/http://www.ibtimes.com/articles/66529/20100928/electric-cars-study-chevrolet-volt-nissan-leaf-energy-renewable-energy.htm | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.whokilledtheelectriccar.com/why | title=Why Electric Cars?}}</ref> ಇದರಿಂದಾಗಿ ಗ್ಯಾಸೊಲಿನ್ ಕಾರ್ ನಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ಗಳತ್ತ ಸಾಮೂಹಿಕ ವರ್ಗಾವಣೆಗೆ ಪ್ರತಿರೋಧವುಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ನೀಲ್ಸನ್ರವರುಫಿನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಗೆಂದು ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ 65 ಪ್ರತಿಶತ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಮತ್ತು 76 ಪ್ರತಿಶತ ಬ್ರಿಟಿಷರು ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ಗಳಿಗೆ ಗ್ಯಾಸೊಲಿನ್ ಕಾರ್ ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ದರ ಕೊಡಲು ತಯಾರಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web | url=http://www.ft.com/cms/s/0/acc0a646-c405-11df-b827-00144feab49a.html | title=Buyers loath to pay more for electric cars}}</ref> ನಿಸ್ಸಾನ್ LEAF {{USD|32,780}} ಬೆಲೆಯುಳ್ಳದ್ದಾಗಿದ್ದ, ಎಲ್ಲರ ಕೈಗೆಟಕುವ ಕುಟುಂಬ ಕಾರ್ ಆಗಿದೆ; ಇದರ ಬೆಲೆಯು ಯುಎಸ್ ಫೆಡರಲ್ ತೆರಿಗೆ ಕಡಿತವಾದ{{USD|7,500}} ನಂತರ {{USD|25,280}}ಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ {{USD|5,000}} ತೆರಿಗೆ ಕಡಿತದ ನಂತರ ಮತ್ತು ತಗ್ಗಿ {{USD|20,280}} ಅನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ. ರೀನಾಲ್ಟ್ ಫ್ಲೂಯೆನ್ಸ್ Z.E. ಪಂಚದ್ವಾರಗಳ ಕುಟುಂಬ ಸಲೂನ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್, ಯಾವುದೇ ಯುಎಸ್ ರಾಜ್ಯತೆರಿಗೆ ಕಡಿತ ದೊರಕುವ ಮಂಚೆಯೇ {{USD|20,000}}ಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆ ನಿಗದಿತವಾದದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | url=http://green.autoblog.com/2009/12/21/better-places-renault-fluence-ev-to-sell-for-under-20-000/ | title=Better Place's Renault Fluence EV to sell for under $20,000}}</ref> ಬ್ಯಾಟರಿರಹಿತವಾಗಿ ಮಾರುವುದರಿಂದಿ ಈ ಗಮನಾರ್ಹ ದರ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಗಿರಾಕಿಯು ರಿನಾಲ್ಟ್ ಫ್ಲೂಯೆನ್ಸ್ Z.E. ಕೊಂಡು, ಬೆಟರ್ ಪ್ಲೇಸ್ ನಿಂದ ಬ್ಯಾಟರಿಯನ್ನು ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆಯಲು ಕರಾರಿಗೆ ಒಪ್ಪಿರುತ್ತಾನೆ. ===ಚಾಲನಾ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆ=== ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ನ ಚಾಲನಾ ವೆಚ್ಚವು ಬಹುತೇಕ ಬ್ಯಾಟರಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ಉತ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ; ಏಕೆಂದರೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ಗಳ ಎಂಜಿನ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಐದು ಚಲಿಸುವ ಭಾಗಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಗ್ಯಾಸೊಲಿನ್ ಕಾರ್ ಗಳ ಇಂಟರ್ನಲ್ ಕಂಬಶ್ಚನ್ ಎಂಜಿನ್ ಗಳಲ್ಲಾದರೆ ನೂರಾಉ ಬಿಡಿಭಾಗಗಳಿರುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite news|author=By THINK's CEO Richard Canny |url=http://www.thinkev.com/Press/Press-releases/THINK-marks-Earth-Day-2010-with-the-release-of-CEO-Richard-Canny-s-Top-10-myths-about-electric-vehicles-busted! | title=Top 10 myths about electric vehicles - busted!}}</ref> ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಬೆಲೆಯ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಬದಲಾವಣೆಯೇ ಪ್ರಮುಖ ವೆಚ್ಚ; ಮಿಕ್ಕಂತೆ ಅವುಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ನಡೆದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷತಃ ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿರುವ ಲಿಥಿಯಂ ಮೂಲದ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಚಾರ್ಜ್ ಮಾಡಲು ಬೇಕಾದ ವಿದ್ಯುತ್ ನ ದರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನವು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಗೆ ಎಷ್ಟು ಖರ್ಚು ತಗಲುತ್ತದೆಂದು ಗಣನೆ ಮಾಡಲು ಬ್ಯಾಟರಿಯ ನಶಿಸುವಿಕೆಗೆ ಒಂದು ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ. ಇದು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಷ್ಟದ ಕೆಲಸ; ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ರತಿ ಬಾರಿ ಚಾರ್ಜ್ ಮಾಡಿದಾಗಲೂ ಬ್ಯಾಟರಿಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಕೊಂಚ ತಗ್ಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಮಾಲಿಕನು ಅದರ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯು ಅಂಗೀಕಾರಾರ್ಹವಲ್ಲವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸುವವರೆಗೆ ಅದರ ಜೀವಿತಾವಧಿ ಇರುತ್ತದೆ. 'ಆಯಸ್ಸಾದ ಬ್ಯಾಟರಿ'ಯೂ ಸಹ ನಿಕೃಷ್ಠವೇನಲ್ಲ, ಅದನ್ನು ಮರು-ಉತ್ಪಾದಿಸಬಹುದು, ಪುನರಾವರ್ತಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಬ್ಯಾಟರಿಯಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಬ್ಯಾಟರಿಯು ಹಲವಾರು ಬಿಡಿ ಸೆಲ್ ಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಎಲ್ಲಾ ಸೆಲ್ ಗಳೂ ಒಂದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಒಂದೇ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಸಮೆಯಬೇಕೆಂದೇನಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಬಹಳ ಹಾಳಾದ ಸೆಲ್ ಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದರೆ ವಾಹನದ ಪರಿಮಿತಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ತೆಸ್ಲಾ ರೋಡ್ ಸ್ಟರ್ ನ ಬೃಹತ್ ಬ್ಯಾಟರಿ ಪ್ಯಾಕ್ ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಬಾಳಿಕೆ ಬರುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದ್ದು ತಕ್ಕಂತಹ ಚಾಲನಾಕ್ರಮ ಮತ್ತು ವೆಚ್ಚಗಳಾದ {{USD|12000}} ಅನ್ನು ಇಂದೇ ಪೂರ್ವ-ಖರೀದಿ ಮಾಡಿದರೆ ಹೊಂದಬಹುದು.<ref>{{cite web |author=09:56 PM |url=http://www.teslamotorsclub.com/faq.php#batterycost |title=Tesla Motors Club Forum - FAQ |publisher=Teslamotorsclub.com |date=2007-06-23 |accessdate=2010-07-16 |archive-date=2010-07-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100702081656/http://www.teslamotorsclub.com/faq.php#batterycost |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |last=Abuelsamid |first=Sam |url=http://green.autoblog.com/2009/01/17/tesla-offers-laundry-list-of-new-options-12k-prepaid-battery-r/ |title=Tesla offers laundry list of new options, $12k prepaid battery replacement — Autoblog Green |publisher=Green.autoblog.com |date=2009-01-17 |accessdate=2010-07-16 |archive-date=2009-08-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090821123424/http://green.autoblog.com/2009/01/17/tesla-offers-laundry-list-of-new-options-12k-prepaid-battery-r |url-status=dead }}</ref> ದಿನಕ್ಕೆ {{convert|40|mi|km}} ನಂತೆ ಏಳು ವರ್ಷ ಚಲಿಸಿದರೆ ಅಥವಾ {{convert|102200|mi|km}} ಆದರೆ ಬ್ಯಾಟರಿ ಬಳಕೆಯ ವೆಚ್ಚವು {{USD|0.1174}} ಪ್ರತಿ {{convert|1|mi|km}} ಅಥವಾ {{USD|4.70}} ಪ್ರತಿ {{convert|40|mi|km}} ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಬೆಟರ್ ಪ್ಲೇಸ್ ಕಂಪನಿಯು ತಾವು ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ಚಾರ್ಜ್ ಮಾಡಲು ಸ್ವಚ್ಛ ವಿದ್ಯುತ್ ಅನ್ನು ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತವಾದ{{USD|0.08}} ಗೆ {{convert|1|mi|km|abbr=off}}2010ರಲ್ಲಿ ಕೊಡಬೇಕಾಗಿಬರುವ ಅಂಗೀಕ್ರತ ಕರಾರನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾ ಮತ್ತೊಂದು ವೆಚ್ಚದ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಈ ಕೆಳಕಂಡಂತೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ: {{USD|0.04}} ಪ್ರತಿ ಮೈಲಿಗೆ 2015ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮತ್ತು {{USD|0.02}}ಪ್ರತಿ ಮೈಲಿಗೆ 2020ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ.<ref name="Agassi TED talk">{{cite video |people = Shai Agassi |date = 2009-02 |title = Shai Agassi's bold plan for electric cars |url = http://www.ted.com/talks/shai_agassi_on_electric_cars.html |medium = |publisher = [[TED (conference)|TED]] |location = Long Beach and Palm Springs, California |accessdate = 2009-10-05 |time = 4m10s |quote = See we're bound by today's technology on batteries, which is about 120 miles if you want to stay within reasonable space and weight limitations. 120 miles is a good enough range for a lot of people. But you never want to get stuck. So what we added as a second element to our network is a battery swap system. You drive. You take your depleted battery out. A full battery comes on. And you drive on. You don't do it as a human being. You do it as a machine. It looks like a car wash. You come into your car wash. And a plate comes up, holds your battery, takes it out, puts it back in. Within two minutes you're back on the road. And you can go again. If you had charge spots everywhere, and you had battery swap stations everywhere, how often would you do it? And it ends up that you'd do swapping less times than you stop at a gas station. As a matter of fact, we add it to the contract. We said that if you stop to swap your battery more than 50 times a year we start paying you money because it's an inconvenience. }}</ref> {{convert|40|mi|km}} ಚಾಲನೆಯು ಮೊದಲಿಗೆ {{USD|3.20}} ಆಗಬಹುದು ಮತ್ತು ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ {{USD|0.80}}ಕ್ಕೆ ತಗ್ಗಬಹುದು. 2010ರಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್ ಸರ್ಕಾರವು {{convert|100|mi}} ಪರಿಮಿತಿಯುಳ್ಳ ಬ್ಯಾಟರಿಯ ದರವು {{USD|33,000}} ಆಗಬಹುದೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿತು. ಬ್ಯಾಟರಿಯ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕತೆ ಮತ್ತು ಬಾಳಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳಗಳು ಇದ್ದೇ ಇವೆ.<ref>{{Cite news | first=Ken | last=Thomas | title=Obama's electric car champion | url=http://content.usatoday.net/dist/custom/gci/InsidePage.aspx?cId=burlingtonfreepress&sParam=34356375.story| work= | publisher=Burlington Free Press | location=Burlington, Vermont | pages= 5B | date=24 August 2010 | id= | accessdate=}}</ref> ====ವಿದ್ಯುತ್, ಇಂಧನಗಳ ಹೋಲಿಕೆ==== "ಇಂಧನ" ವೆಚ್ಚದ ಹೋಲಿಕೆ: the ತೆಸ್ಲಾ ರೋಡ್ ಸ್ಟರ್ ಕ್ರೀಡಾ ಕಾರ್ ನ ಪ್ಲಗ್-ಚಕ್ರ ಶಕ್ತಿಯ ಬಳಕೆ 280&nbsp;W·h/mi. ಉತ್ರ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಕೆಯ ಕಂಪನಿಯಾದ PG&amp;E says that "ಈ E-9 ದರವು ಗೃಹದರದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಚಾರ್ಜ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಗಿರಾಕಿಗಳಿಗೆ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ" ಎಂದಿದೆ.<ref name="PG&E E-9 rate">{{cite web |url=http://www.pge.com/about/environment/pge/electricvehicles/fuelrates/index.shtml |title=Electric Vehicle Charging Rate and Economics |accessdate=2010-06-07 |publisher=[[PG&E]] |archive-date=2010-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100106111512/http://pge.com/about/environment/pge/electricvehicles/fuelrates/index.shtml |url-status=dead }}</ref> ಇವೆರಡೂ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ನೋಡಿದಾಗ ತೆಸ್ಲಾ ರೋಡ್ ಸ್ಟರ್ ಅನ್ನು ದಿನಕ್ಕೆ {{Convert|40|mi|km}}ನಷ್ಟು ಓಡಿಸಿದರೆ 11.2&nbsp;kW·h ವಿದ್ಯುತ್ ಖರ್ಚಾಗಿ, ದರವು ದಿನದ ಯಾವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮರುಚಾರ್ಜಿಂಗ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ {{USD|0.56}}ರಿಂದ {{USD|3.18}}ರಷ್ಟಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="PG&E E-9 rate" /> ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಇಂಟರ್ನಲ್ ಕಂಬಶ್ಚನ್ ಕಾರನ್ನು ಇದೇ {{Convert|40|mi|km}} ಓಡಿಸಿದರೆ, ಅದೂ ಸುಮಾರು ಮೈಲೇಜ್ ನಲ್ಲಿ {{convert|25|mpg}},ಅದು {{convert|1.6|usgal}} ಇಂಧನವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ, ಅದರ ವೆಚ್ಚವು {{USD|3}} ಪ್ರತಿ {{convert|1|usgal}}, ವೆಚ್ಚವು {{USD|4.80}} ಆಗುತ್ತದೆ. ತೆಸ್ಲಾ ರೋಡ್ ಸ್ಟರ್ ಸುಮಾರು {{convert|17.4|kWh/100 km|abbr=on}} ಬಳಸುತ್ತದೆ,<ref name="Tesla Motors 60">{{cite web|url=http://www.teslamotors.com/blog4/?p=60 |title=Where the Rubber Meets the Road |author=Andrew Simpson, Tesla Motors Vehicle Systems Engineer |date=2007-09-24 |accessdate=2008-02-22 |quote=Mr. Simpson confirmed via email that "We do not quote station-to-wheel efficiency, but we do quote plug-to-wheel efficiency which includes all energy use downstream of the charging plug. For the most-recent {{convert|221|mi|km|abbr=on}} range test, our plug-to-wheel efficiency was 336 Wh/mi." }}</ref> EV1 ಸುಮಾರು {{convert|11|kWh/100 km|abbr=on}} ಬಳಸುತ್ತದೆ.<ref name="ev1datasheet">{{cite |url=http://www1.eere.energy.gov/vehiclesandfuels/avta/pdfs/fsev/eva_results/ev1_eva.pdf |format=PDF|year=1999 |publisher=[[United States Department of Energy]] [[Office of Energy Efficiency and Renewable Energy]] |accessdate=2009-04-25 |title=Performance Statistics - 1999 General Motors EV1 w/NiMH }}</ref> ನಿಸ್ಸಾನ್ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಚಾಲನಾ ವೆಚ್ಚವು {{USD|1,800}} ಮತ್ತು {{USD|6,000}} ಗ್ಯಾಸೊಲಿನ್ ಕಾರ್ ಗಳಿಗೆ ಬೀಳುವುದೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://articles.latimes.com/2010/mar/30/business/la-fi-nissan-leaf31-2010mar31 |title=Nissan Leaf's promise: An affordable electric - Los Angeles Times |publisher=Articles.latimes.com |date=2010-03-30 |accessdate=2010-04-18 | first=Susan | last=Carpenter}}</ref> ''ಹೂ ಕಿಲ್ಡ್ ದ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್?'' <ref name="wctec" /> ಎಂಬ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರವು ಗ್ಯಾಸೊಲಿನ್ ಕಾರ್ ಗಳು ಮತ್ತು EV1ಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾಯಿಸಬೇಕಾದ ಭಾಗಗಳ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾ, ಗ್ಯಾರೇಜ್ ಗಳು ತಾವು ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ {{convert|5000|mi|abbr=on|-2}}ಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ತಂದು, ಟೈರುಗಳನ್ನು ತಿರುಗಿಸಿ, ವಿಂಡ್ ಷೀಲ್ಡ್ ತೊಳೆಯುವ ದ್ರಾವಣವನ್ನು ತುಂಬಿಸಿ, ಹಿಂತಿರುಗಿಸುತ್ತೇವೆಂದು ಹೇಳಿದುದನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ. ===ವ್ಯಾಪ್ತಿ=== [[File:Roadster Goodwood.JPG|thumb|right|ತೆಸ್ಲಾ ರೋಡ್ ಸ್ಟರ್ - 200 ಮೈಲಿಗಳು ಪ್ರತಿ ಚಾರ್ಜಿಗೆ]] "ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಆತಂಕ" ವು ಹಲವಾರು ವಾಹನೋತ್ಪಾದಕರು EVಗಳನ್ನು as ನಗರ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ "ದೈನಿಕ ಚಾಲಕಗಳು" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸುವುದರ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ..<ref>{{cite web | url=http://green.autoblog.com/2010/05/04/more-range-anxiety-with-the-mitsubishi-imiev/ | title=More range anxiety with the Mitsubishi iMiEV}}</ref> ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ದಿನಕ್ಕೆ {{convert|40|mi}}ಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ದೂರ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಾನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಸುಮಾರ 90% ಅಮೆರಿಕದ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ GM EV1 ತಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಚಾಲನೆಗೆ ಸಾಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="wctec">{{cite web |url=http://www.dvdtalk.com/dvdsavant/s2798who.html |publisher=dvdtalk.com |title=DVD Savant Review:Who Killed the Electric Car? |date=10 January 2009 |last=Erickson |first=Glenn |accessdate=17 November 2009 }}. ಪ್ರಧಾನ ಬರಹ ಹೂ ಕಿಲ್ಡ್ ದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಕಾರ್ ಅನ್ನು ನೋಡಿ</ref> ತೆಸ್ಲಾ ರೋಡ್ ಸ್ಟರ್ ಪ್ರತಿ ಚಾರ್ಜ್ ಗೆ {{convert|200|mi}} ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಕ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ; ಇದು ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಬೇರೆಯ ಮಾದರಿಗಳು ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯವುಳ್ಳ ಫ್ಲೀಟ್ ಕಾರ್ ಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಎರಡರಷ್ಟಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://evworld.com/news.cfm?newsid=23236 |title=EV WORLDwire: Tesla Receives First Panasonic Lithium-ion Batteries |publisher=Evworld.com |date= |accessdate=2010-07-16 |archive-date=2010-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100523234002/http://www.evworld.com/news.cfm?newsid=23236 |url-status=dead }}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್ 27, 2009ರಂದು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ ನ ಬಳಕೆದಾರರಾದ ಸೈಮನ್ ಹ್ಯಾಕೆಟ್ ಇಡೀ{{convert|313|mi}} ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ವಾರ್ಷಿಕ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಚ್ಯಾಲೆಂಜ್ ಅನ್ನು ಒಂದೇ ಚಾರ್ಜ್ ನಲ್ಲಿ ಪೂರೈಸಿದಾಗ ರೋಡ್ ಸ್ಟರ್ ಒಂದು ವಿಶ್ವದಾಖಲೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದಂತಾಯಿತು.<ref>{{cite web | url=http://blogs.edmunds.com/greencaradvisor/2009/10/tesla-roadster-logs-new-record-of-313-miles-on-single-charge-in-oz-green-rally.html#at | title=Tesla Roadster Logs New Record of 313 Miles on Single Charge in Oz Green Rally}}</ref> ರೋಡ್ ಸ್ಟರ್ ಅನ್ನು 3.5 ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ 220-ವೋಲ್ಟ್ ನ, 70-ಆಂಪ್ ಗೃಹ ಔಟ್ ಲೆಟ್ ನಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಚಾರ್ಜ್ ಮಾಡಬಹುದು.<ref>{{cite web | url=http://auto.howstuffworks.com/tesla-roadster.htm | title=How the Tesla Roadster Works}}</ref> ಕೆಲವು ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಬ್ಯಾಟರಿಯನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಹೊರತೆಗೆದು ಪೂರ್ಣ ಚಾರ್ಜ್ ಇರುವ ಬ್ಯಾಟರಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ಅದಕ್ಕೆಂದೇ ಮೀಸಲಾದ "ಬ್ಯಾಟರಿ ಬದಲಾವಣ ಕೇಂದ್ರ"ಗಳಿಂದ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆಯಬಹುದು; ಈ ಕೇಂದ್ರಗಳು ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನಗಳಿಗೆ ಇಂಧನ ಭರ್ತಿ ಮಾಡುವ ತಾಣಗಳಿಗೆ ಸರಿಸಮನಾದವು.<ref>{{cite web | url=http://www.betterplace.com/the-solution-switch-stations | title=Battery switch stations | access-date=2010-10-25 | archive-date=2012-08-14 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120814100245/http://www.betterplace.com/the-solution-switch-stations | url-status=dead }}</ref> ಅಲ್ಲದೆ, ಬಳಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತರಿಂದ ಮೂವತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಮರುಚಾರ್ಜ್ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುವಾಗುವಂತಹ ಮೂರು-ಫೇಸ್ ಗಳ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಹೊರಗಂಡಿಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವೇಗದ ಚಾರ್ಜಿಂಗ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವುಳ್ಳ ತ್ವರಿತ-ಚಾರ್ಜ್ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವಂತಹ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.<ref>{{cite web | url=http://green.autoblog.com/2010/08/09/nations-first-public-quick-charge-station-opens-up-in-portland | title=Nation's first public quick charge station opens..}}</ref> ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು-ಫೇಸ್ ಗಳ ಗ್ರಿಡ್ ಶಕ್ತಿ ಸರಬರಾಜನ್ನು ಗೃಹೋದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಹೊಂದುವುದು ಸಾಧ್ಯ. [[File:GWiz.jpg|thumb|right|REVAi, REVA G-Wiz i ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು 50 ಮೈಲಿಗಳ ಪರಿಮಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.]] ಏಪ್ರಿಲ್ 21, 2010ರಂದು, ಸಾನ್ಯೋ ತಾನು 555.6&nbsp;ಕಿಮೀ (345.2 ಮೈಲಿ)ನ [[ಟೋಕ್ಯೊ|ಟೋಕ್ಯೋ]]ದಿಂದto ಒಸಾಕಾದವರೆಗಿನ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ ಲಿ-ಐಯಾನ್ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳಿಂದ ಚಲಿತವಾದದೈಹತ್ಸು ಮಿರಾದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಚಾರ್ಜ್ ನಲ್ಲಿ ಕ್ರಮಿಸಿದುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>[http://en.akihabaranews.com/44349 ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100528162114/http://en.akihabaranews.com/44349 |date=2010-05-28 }} ಅಕಿಹಾಬಾರಾ ನ್ಯೂಸ್, ಸಾನ್ಯೋ ಲಿ-ಐಯಾನ್ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ಗಳನ್ನು ಗಿನ್ನೆಸ್ ದಾಖಲೆಗ ಚಲಾಯಿಸಿದವು.</ref> ಮೇ 25, 2010ರಂದು, ಸಾನ್ಯೋ 1003&nbsp;ಕಿಮೀ (623 ಮೈಲಿಗಳು) ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಪೂರೈಸುವುದರ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ತಾನೇ ಮುರಿದುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು. ಐಬಾರಾಕಿಯಲ್ಲಿರುವ ತರಬೇತಿ ಶಾಲೆಯ ವಾಹನ ರೇಸರ್ ಗಳಿಗೆ ಅದು ಸರಾಸರಿ 25&nbsp;ಮೈಲಿ ಗಂಟೆಗೆ (40 ಕಿಮೀ ಗಂಟೆಗೆ) ವೇಗದಲ್ಲಿ 27.5 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಹಿಡಿಯಿತು.<ref>[http://en.akihabaranews.com/47613/environment/sanyo-li-ion-battery-powered-electric-vehicle-broke-its-own-guiness-record ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100805061449/http://en.akihabaranews.com/47613/environment/sanyo-li-ion-battery-powered-electric-vehicle-broke-its-own-guiness-record |date=2010-08-05 }} ಅಕಿಹಬಾರಾ ನ್ಯೂಸ್, ಸಾನ್ಯೋ ಲಿ-ಐಯಾನ್ ಬ್ಯಾಟರಿ ಚಾಲಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನ ತನ್ನದೇ ಆದ ಗಿನ್ನೆಸ್ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುರಿಯಿತು.</ref> ಜುಲೈಯಿಂದ ಆಗಸ್ಟ್ 2010ರವರೆಗೆ, UKಯ ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಲಂಡನ್ ಕಾಲೇಜ್ ನ ಎಂಹಿನಿಯಿಂಗ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಒಂದು ತಂಡವು ಪ್ಯಾನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ 48,276&nbsp;ಕಿಮೀ (29,800 ಮೈಲಿ)ಗಳ ದೂರವನ್ನುSRಝೀರೋವಿನಲ್ಲಿ ಕ್ರಮಿಸಿದರು.<ref name="racing green">{{cite web|url=http://www.racinggreenendurance.com|title=Racing Green Endurance: Driving the Pan-American Highway in an Electric Supercar|accessdate=2010-08-25|publisher=Imperial College London|year=2010-08|archive-date=2010-08-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20100828114408/http://www.racinggreenendurance.com/|url-status=dead}}</ref> ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ವ್ಯಾಂಕೋವರ್ ನ ಬಳಿಯ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ತಂಡವೊಂದು ಕೆನಡಾದ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೆ 13 ದಿನಗಳ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಿ, 8,000&nbsp;ಕಿಮೀ (5,000 ಮೈಲಿ) ದೂರವನ್ನು ನಿಯಮಿತ ವಿತ್ತ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಬೆಂಬಲ ವಾಹನವಿಲ್ಲದೆ ಕ್ರಮಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://ubcecc.com |title=UBC Electric Car Club |publisher=Ubcecc.com |date= |accessdate=2010-10-15}}</ref> ಈ ತಂಡವು ಸುಮಾರು 50 kWHನಷ್ಟು ಥಂಡರ್ ಸ್ಕೈ ಲಿಥಿಯಂ ಸೆಲ್ ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಪ್ರತಿ ಚಾರ್ಜ್ ಗೆ ಸುಮಾರು 350ರಿಂದ 600&nbsp;ಕಿಮೀ (217 ರಿಂದ 372 ಮೈಲಿಗಳು) ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದರು. ಎರಡೂ ತಂಡಗಳು ನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆಗಳ ಚಾರ್ಜಿಂಗ್ ಅವಧಿಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಚಾರ್ಜರ್ ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದವು. ===ಮಾಲಿನ್ಯ=== ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ಗಳು ಹಿಂಗೊಳವೆ(ಟೈಲ್ ಪೈಪ್)ಯಲ್ಲಿ ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಈ ಕಾರ್ ಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ವಿಸರ್ಜಿತ ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ ನ ಮೊತ್ತವು ವಾಹನವನ್ನು ಚಾರ್ಜ್ ಮಾಡಲು ಬಳಸಿದ ಶಕ್ತಿಮೂಲದವಿಸರ್ಜನಾ ತೀವ್ರತೆ, ವಾಹನದ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಹಾಗೂ ಚಾರ್ಜ್ ಮಾಡುವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುವ ಶಕ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮೇಯ್ನ್ಸ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಸಿಟಿಗೆ ವಿಸರ್ಜನಾ ತೀವ್ರತೆಯು ಪ್ರತಿ ದೇಶಕ್ಕೂ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ದಿನದ ವೇಳೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಹಾಗೂ ವರ್ಷದ ವಿವಿಧ ಕಾಲದಲ್ಲಿ <ref>[http://www.eirgrid.com/operations/systemperformancedata/co2intensity/ CO2 ತೀವ್ರತೆ - ಈರ್ಗ್ರಿಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110504064358/http://www.eirgrid.com/operations/systemperformancedata/co2intensity/ |date=2011-05-04 }}</ref> ವಿವಿಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಲ್ಲಿ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ತತ್ಸಮಯದಲ್ಲಿನ ಪಳಿಯುಳಿಕೆಗಳ ಇಂಧನಾಧಾರಿತ ಜನತೆಯ ಕ್ಷಮತೆಗಳ ಮೇಲೆ ಇವು ನಿರ್ಧರಿತವಾಗುತ್ತವೆ<ref>[https://www.theguardian.com/environment/2009/jul/17/realtime-carbon-counter ರಿಯಲ್-ಟೈಮ್ "CO2 ತೀವ್ರತೆ" ತಾಣವು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ ಪಾತ್ರೆ ತೊಳೆಯುವುದನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ]</ref>. ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಹೊರಗೆ ಮರುನವೀನಗೊಳಿಸಬಹುದಾದ ವಾಹನವನ್ನು ಚಾರ್ಜ್ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಇಂಗಾಲದ ತೀವ್ರತೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ (ಕೇವಲ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಹೊರಗಿನ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕ್ರಮವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿ, ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಮಾತ್ರ ಉದಾ. ವಸತಿ ವಾಯು ಟರ್ಬೈನ್). ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್ ಗ್ರಿಡ್ (ಚಾಕಟ್ಟು)ವಿದ್ಯುತ್ ನಿಂದ ಮರುಚಾರ್ಜ್ ಆದ EVಯು ಚಲಿಸಿದ {{chem|CO|2}} ಪ್ರತಿ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಗೆ ಸುಮಾರು 115&nbsp;ಗ್ರಾಂಗಳಷ್ಟು (6.5&nbsp;ಔನ್ಸ್({{chem|CO|2}})/ಮಿಲಿ) ವಿಸರ್ಜಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಯುಎಸ್ ನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗ್ಯಾಸೊಲಿನ್ ಚಾಲಿತ ಕಾರ್ {{convert|250|gCO2/km|abbr=on}}ವಿಸರ್ಜಿಸುತ್ತದೆ (ಬಹುತೇಕ ಹಿಂಗೊಳವೆಯ ಮೂಲಕ, ಕೊಂಚ ಗ್ಯಾಸೊಲಿನ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ವಿತರಣೆಯಲ್ಲಿ).<ref>{{cite web|url=http://web.mit.edu/evt/summary_wtw.pdf |format=PDF|title=Wheel to Well Analysis of EVs |work=MIT Electric Vehicle Team |publisher=MIT |month=April | year=2008 |accessdate=2009-07-09}}</ref> ಮಿಶ್ರ ಅಥವಾ ಡೀಸಲ್ ಕಾರ್ ಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇದರ ಉಳಿತಾಯಗಳು ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಹವಾದುವೇ (ಅಧಿಕೃತ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪರೀಕ್ಷಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಅತ್ಯಂತ ಸಕ್ಷಮವಾದ ಯೂರೋಪ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ ಗಳು 115&nbsp;ಗ್ರಾಂನಷ್ಟು {{chem|CO|2}} ಪ್ರತಿ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಕ್ರಮಣಕ್ಕಿಂತಲೂ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ್ದಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಸ್ಕಾಟ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ನ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ ಅದು 81.4g CO2/km<ref>{{cite web|url=http://www.physorg.com/news193501752.html |title=Electric vehicles given thumbs up |publisher=Physorg |date=2010-05-19 |accessdate=2010-10-15}}</ref>),ಆದರೆ ಸ್ವಚ್ಛವಾದ ವಿದ್ಯುತ್ ಸವಲತ್ತುಗಳು ಇರುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಮನಾರ್ಹವಾದದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅತ್ಯಂತ ದಯನೀಯ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿದ್ಯುತ್ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನಿಂದಲೇ ಪೂರೈಸಿದಾಗ, 2009ರಲ್ಲಿ WWF ವರ್ಲ್ಡ್ ವೈಡ್ ಫಂಡ್ ಫಾರ್ ನೇಚರ್, ಮತ್ತು IZES ಕೈಗೊಂಡ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಮಧ್ಯಮ ಅಳತೆಯ EV ಸುಮಾರು {{convert|200|gCO2/km|abbr=on}} ವಿಸರ್ಜಿಸುತ್ತದೆ, ಇದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಗ್ಯಾಸೊಲಿನ್ ಚಾಲಿತ ಕಾರ್ ಗಳು {{convert|170|gCO2/km|abbr=on}}ವಿಸರ್ಜಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref name="Palm010509">{{cite |url=http://news.cnet.com/8301-11128_3-10231102-54.html |accessdate=2009-05-04 |date=1 May 2009 |title=Study: Electric cars not as green as you think |last=Palm|first=Erik |publisher=[[CNET Networks]] }}</ref> ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸದಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ವಿದ್ಯುತ್ ನ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ತರದಿದ್ದರೆ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರೂ, ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ,{{chem|CO|2}} ವಿಸರ್ಜನೆಯನ್ನು 0.1% ನಷ್ಟು ತಗ್ಗಿಸಬಹುದೆಂದು ಈ ಅಧ್ಯಯನವು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದೆ.<ref name="Palm010509" /> ===ವೇಗವರ್ಧನೆ ಮತ್ತು ಡ್ರೈವ್ ಟ್ರೈನ್ ವಿನ್ಯಾಸ=== ವಿದ್ಯುತ್ ಮೋಟಾರ್ ಗಳು ಗರಿಷ್ಠವಾದಶಕ್ತಿ-ತೂಕದ ಅನಪಾತಗಳನ್ನು ನೀಡಬಲ್ಲವು, ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ಈ ಮೋಟಾರ್ ಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ವಿದ್ಯುತ್ ನೀಡಲು ಆಗುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಕೆಲವು ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನಗಳು ಸಣ್ಣ ಮೋಟಾರ್ ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವಾದರೂ, {{convert|15|kW|abbr=on}} ಅಥವಾ ಇನ್ನೂ ಸಣ್ಣದು ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯ ವೇಗವರ್ಧನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಹಲವಾರು ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ಗಳು ದೊಡ್ಡ ಮೋಟಾರ್ ಗಳು ಮತ್ತು ತ್ವರಿತ ವೇಗವರ್ಧನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಸಾದೃಶವಾದ ವಿದ್ಯುತ್ ಮೋಟಾರ್ ನ ಸಮಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಟಾರ್ಕ್, ಕಡಿಮೆ ವೇಗದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ, ಅದೇ ಮಟ್ಟದ ಮೋಟಾರ್ ಪವರ್ ಇಂಟರ್ನಲ್ ಕಂಬಶ್ಚನ್ ಎಂಜಿನ್ ಗಿಂತಲೂ ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನದ ವೇಗವರ್ಧನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಮೊದಮೊದಲು ಕಂಡ ಪರಿಹಾರವೆಂದರೆ ಅಮೆರಿಕನ್ ಮೋಟಾರ್ಸ್ ನ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಏಮಿಟ್ರಾನ್ ಪಿಗ್ಗಿಬ್ಯಾಕ್ ಪದ್ಧತಿ; ಇದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಬ್ಯಾಟರಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿ, ಮತ್ತೊಂದನ್ನು ಬೇಕಾದಾಗ ವೇಗವರ್ಧನೆ ಉಂಟುಮಾಡಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನಗಳು ನೇರವಾದ ಮೋಟಾರ್ ನಿಂದ ಚಕ್ರಕ್ಕೆ ವಿಧಿವಿಧಾನವನ್ನೂ ಬಳಸಿ ಇರುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಅನೇಕ ಮೋಟಾರ್ ಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಚಕ್ರಕ್ಕೇ ಜೋಡಿಸಿದರೆ, ಪ್ರತಿ ಚಕ್ರವನ್ನೂ ಮುಂದುವರಿಯುವ ಮತ್ತು ಬ್ರೇಕ್ ಹಾಕುವ ಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ ಎಳೆತವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು. ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಮೋಟಾರನ್ನು ಚಕ್ರದಲ್ಲೇ ಇರಿಸಬಹುದು- ವಿಸ್ಪರಿಂಗ್ ವೀಲ್ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ - ಇದರಿಂದ ವಾಹನದ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರವು ತಗ್ಗಿ, ಚಲಿಸುವ ಭಾಗಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಡಿಫರೆನ್ಷಿಯಲ್, ಅಥವಾ ರವಾನಿಸುವ ಗಾಲಿಯಚ್ಚು ತೊಡಗಿಸದಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ , ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಡ್ರೈವ್ ಟ್ರೈನ್ ಪರಿಭ್ರಮಣ ಜಡತ್ವವಿರುತ್ತದೆ. ICEಯ ವೇಗವರ್ಧಕದ ಮೇಲಿಂದ ಕಾಲನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದಾಗ, ಎಂಜಿನ್ ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ನಿಂದ ಕಾರ್ ನ ವೇಗ ತಗ್ಗುತ್ತದೆ.. EVಯು ಈ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೆಯೇ ಮುನ್ನುಗ್ಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಂದವಾದ ಸುಧಾರಿತ ಬ್ರೇಕ್ ಹಾಕುವಿಕೆಯು ಹೆಚ್ಚು ತಿಳಿದಿರುವಂತಹ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನೇ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು EVಗಳಲ್ಲಿನ ಗೇರ್ ರಹಿತ ಅಥವಾ ಏಕ ಗೇರ್ ವಿನ್ಯಾಸವು ಗೇರ್ ಬದಲಾವಣೆಯ ಅಗತ್ಯತೆಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಅಂತಹ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ವೇಗವರ್ಧನೆ ಮತ್ತು ಬ್ರೇಕ್ ಹಾಕುವಿಕೆಗಳೆರಡೂ ಸರಾಗವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ವಿದ್ಯುತ್ ಮೋಟಾರ್ ನ ಟಾರ್ಕ್ ವಿದ್ಯುತ್ ನ ಒಂದು ಕ್ರಿಯೆಯಾದ್ದರಿಂದ ಹಾಗೂ ಪರಿಭ್ರಮಣವೇಗಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ವೇಗವರ್ಧನೆಗೊಳಿಸಿದಾಗಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ವೇಗಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನಲ್ ಕಂಬಶ್ಚನ್ ಎಂಜಿನ್ ಗಿಂತಲೂ ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಟಾರ್ಕ್ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. EVಯಲ್ಲಿ ಟಾರ್ಕ್ ವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ವಿಳಂಬತೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ, EV ಚಾಲಕರು ವೇಗವರ್ಧನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅತೀವ ತೃಪ್ತಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ,ವೆಂಚುರಿ ಫೆಟಿಷ್ ಸಾದೃಶವಾಗಿ ಮಧ್ಯಮವೆನ್ನಬಹುದಾದ 220&nbsp;kW (295&nbsp;hp) ಮತ್ತು ಗರಿಷ್ಠ ವೇಗವಾದ {{convert|160|km/h|-1|abbr=on}} ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಸೂಪರ್ ಕಾರ್ ವೇಗವರ್ಧನೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು DC ಮೋಟಾರ್-ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಡ್ರ್ಯಾಗ್ ಕಾರ್ EVಗಳು, ಗರಿಷ್ಠ ವೇಗವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸಲೆಂದು ಸರಳವಾದ ದ್ವಿ-ವೇಗಿ ಪ್ರೇಷಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref>{{cite| last=Hedlund|first=R. |date=November 2008 |title=The Roger Hedlund 100&nbsp;MPH Club |publisher=National Electric Drag Racing Association |url=http://nedra.com/100mph_club.html |accessdate=9009-04-25 }}</ref> ತೆಸ್ಲಾ ರೋಡ್ ಸ್ಟರ್ ಮಾದರಿಗಳು {{convert|185|kW|abbr=on}}ಸ್ತರದ ಮೋಟಾರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, {{convert|100|km/h|mi/h|abbr=on}} ವೇಗವನ್ನು 4 ಸೆಕೆಂಡ್ ಗಳಲ್ಲಿ ತಲುಪಬಲ್ಲದು.<ref name="tesla_perf_spec">{{cite |url=http://www.teslamotors.com/performance/perf_specs.php |publisher=[[Tesla Motors]] |title="Performance Specs" |date=15 April 2009 |accessdate=2009-04-25 |archive-date=2007-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071024192721/http://www.teslamotors.com/performance/perf_specs.php |url-status=dead }}</ref> ===ಇಂಧನದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ=== [[File:Tata Indica EV (MIAS).JPG|thumb|right|ಟಾಟಾ ಇಂಡಿಕಾ ವಿಸ್ಟಾ EV<ref>[190]</ref>]] {{Main|Fuel efficiency|Electrical efficiency|Thermal efficiency|Energy conversion efficiency}} ಇಂಟರ್ನಲ್ ಕಂಬಶ್ಚನ್ ಎಂಜಿನ್ ಗಳು ವಾಹನದಲ್ಲಿರುವ ಇಂಧನದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಮುಂಚಾಲನೆಗೆ ಬಳಸುವುದರಲ್ಲಿ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಕಡಿಮೆ ಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಶಕ್ತಿಯ ಬುಭಾಗ ಶಾಖದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ವಿದ್ಯುತ್ ಮೋಟಾರ್ ಗಳು ಶೇಖರಿತ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ವಾಹನವನ್ನು ಚಲಿಸುವ ಶಕ್ತಿಗೆ ಮಾರ್ಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುಸಕ್ಷಮವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಚಾಲಿಗ ವಾಹನಗಳು ನಿಂತಿರುವಾಗ ಅಥವಾ ಏಕರೂಪದ ಚಲನೆಯಲ್ಲಿರುವಾಗ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಬ್ರೇಕ್ ಹಾಕಿದಾಗ ಕಳೆದುಕೊಂಡದ್ದರಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಶಕ್ತಿಯು ಮತ್ತೆ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟು ಮತ್ತೆ ಮರು ಉತ್ಪಾದಕ ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ಮೂಲಕ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಈ ಮೂಲಕ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಶಕ್ತಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬ್ರೇಕ್ ಹಾಕಿದಾಗ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಶಕ್ತಿಯ ಐದನೆಯ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ.<ref name="PEVs2" /><ref name="TwoBillion">{{Cite book| last = Sperling, Daniel and Deborah Gordon | title = Two billion cars: driving toward sustainability | year = 2009 | pages= 23 and 26| publisher = [[Oxford University Press]], New York| isbn = 978-0-19-537664-7}}</ref> ಲಾಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗ್ಯಾಸೊಲಿನ್ ಎಂಜಿನ್ ಗಳು ವಾಹನ ಚಾಲನೆಗೆ ಅಥವಾ ಸಹಭಾಗಗಳನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಲು ಇಂಧನದ ಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿನ 15%ನಷ್ಟನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಳಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಡೀಸೆಲ್ ಎಂಜಿನ್ ಗಳು ವಾಹನದಲ್ಲಿನ ಇಂಧನಕ್ಷಮತೆಯಲ್ಲಿ 20% ವರೆಗೆ ತಲುಪಬಹುದು; ಆದರೆ ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನಗಳ ವಾಹನದಲ್ಲಿನ ಇಂಧನ ಕ್ಷಮತೆಯು ಸುಮಾರು 80%ನಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ.<ref name="PEVs2">{{Cite book|title=Plug-In Electric Vehicles: What Role for Washington?|url=https://archive.org/details/pluginelectricve0000unse_f3c3|author=Saurin D. Shah|year=2009 |publisher=[[The Brookings Institution]]|isbn=978-0-8157-0305-1|edition=1st.}} ಅಧ್ಯಾಯ 2, ಪುಟಗಳು. 29, 37 ಮತ್ತು 43.</ref> ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಬದಲಾವಣೆ ಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 10 ರಿಂದ 23&nbsp;kW·h/100&nbsp;ಕಿಮೀ (0.17 ರಿಂದ 0.37&nbsp;kW·h/mi) ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="ev1datasheet" /><ref>{{cite |publisher=[[Idaho National Laboratory]] |date=30 May 2006 |title=Full Size Electric Vehicles |chapter=Advanced Vehicle Testing Activity |url=http://avt.inel.gov/fsev.html |accessdate=2009-04-25 |archive-date=2004-10-15 |archive-url=https://www.webharvest.gov/peth04/20041015210239/http://avt.inel.gov/fsev.html |url-status=dead }}</ref> ಇದರ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು 20% ಶಕ್ತಿಯ ಬಳಕೆಯು ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ಚಾರ್ಜ್ ಮಾಡುವಾಗಿನ ಕ್ಷಮತೆಯ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗುತ್ತದೆ. ತೆಸ್ಲಾ ಮೋಟಾರ್ಸ್ ತಮ್ಮ ಲಿಥಿಯಂ-ಐಯಾನ್ ಬ್ಯಾಟರಿ ಚಾಲಿತ ವಾಹನದ ಕ್ಷಮತೆ(ಚಾರ್ಜಿಂಗ್ ನ ನ್ಯೂನೆಗಳನ್ನು ಒಳತೊಂಡಂತೆ)ಯು 12.7&nbsp;kW·h/100&nbsp;ಕಿಮೀ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ (0.21&nbsp;kW·h/mi) ಮತ್ತು ಬಾವಿಯಿಂದ ಚಕ್ರಕ್ಕೆ ಕ್ಷಮತೆಯು (ವಿದ್ಯುತ್ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲಗಳಿಂದ ಉತ್ಪಾದಿತವಾಗುತ್ತದೆಂಬ ಅನಿಸಿಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ) 24.4&nbsp;kW·h/100&nbsp;ಕಿಮೀ (0.39&nbsp;kW·h/mi).<ref>{{cite |url=http://www.teslamotors.com/efficiency/well_to_wheel.php |publisher=[[Tesla Motors]] |title=Well-to-Wheel |accessdate=2009-04-25 |archive-date=2009-02-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090218133242/http://www.teslamotors.com/efficiency/well_to_wheel.php |url-status=dead }}</ref> ===ಸುರಕ್ಷತೆ=== BEVಗಳ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ತರ ISO 6469ನಿಂದ ಯೋಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಈ ದಾಖಲೆಯು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮೂರು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ: *ಆನ್-ಬೋರ್ಡ್ (ವಾಹನದಲ್ಲಿಯೇ) ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿಯ ಶೇಖರಣೆ, ಎಂದರೆ ಬ್ಯಾಟರಿ *ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ರಕ್ಷಣೆಯ ವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ವಿಫಲತೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ರಕ್ಷಣೆ *ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ ಅವಘಡಗಳಿಂದ ಪಾರಾಗಿಸುವುದು. ಅಗ್ನಿಶಾಮಕದಳದವರು ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ಹೈಬ್ರಿಡ್ ವಾಹನಗಳಿಗೆ ಅಪಘಾತ ಸಂಭವಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೋಲ್ಟೇಜ್ ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ವಿಶೇಷ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. BEV ಅಪಘಾತಗಳು ತೀವ್ರವಾದ ಬ್ಯಾಟರಿ ಡಿಸ್ ಚಾರ್ಜ್ ನಿಂದ ಬೆಂಕಿ ಮತ್ತು ಹೊಗೆಯಂತಹ ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ತಂದೊಡ್ಡಬಹುದಾದರೂ, ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವ ಇಂಧನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಗ್ಯಾಸೊಲಿನ್ ಅಥವಾ ಡೀಸೆಲ್ ಇಂಟರ್ನಲ್ ಕಂಬಶ್ಚನ್ ಎಂಜಿನ್ ಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಈ ವಾಹನಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾದವೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಸೂಕ್ತ ಉತ್ತರ ಎಲ್ಲಯೂ ದೊರೆತಿಲ್ಲ. ====ವಾಹನ ಸುರಕ್ಷತೆ==== [[File:CT&T eZone.jpg|thumb|CT&amp;T ಯುನೈಟೆಡ್ eಝೋನ್, ಢಿಕ್ಕಿ-ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿ ಆಗಿರುವ ಒಂದು ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್]] ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನದ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಇರಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ; ತೂಕ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಬಾಳಿಕೆಯು ಉತ್ತಮವಾದುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆದರೂ, ಬ್ಯಾಟರಿಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಂದ್ರತೆ ಮತ್ತು ತೂಕಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನಗಳು ಇತರ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಗ್ಯಾಸೊಲಿನ್ ವಾಹನಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಭಾರವಾಗಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತತ್ಕಾರಣವಾಗಿ ಒಳಗಿನ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಕಡಿತ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘವಾದ ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ಅಂತರಗಳು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಧಿಕ್ಕಿಯಾದಾಗ, ಭಾರವಾದ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಕುಳಿತ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತೂಕ ಕಡಿಮೆಯಿರುವ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಕುಳಿತವರಿಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಗಂಭೀರತೆಯ ಗಾಯಗಳನ್ನು, ನೋವುಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಹೆಚ್ಚಿನ ತೂಕವು ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಉಪಯೋಗಗಳನ್ನು<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=yRybeDbz8R8C&lpg=PA71&dq=effect%20of%20mass%20on%20a%20vehicle's%20performance&pg=PA71#v=onepage&q=effect%20of%20mass%20on%20a%20vehicle's%20performance |title=Effectiveness and impact of ... - Google Books |publisher=Books.google.com.au |date= 2002-08|accessdate=2009-10-17 | isbn=9780309076012}}</ref> ಮುಂದೊಡ್ಡುತ್ತದೆ - ಈ ತೂಕವು ಕಾರ್ ನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಮೇಲೆ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದರೂ ಸಹ.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=a76NLkq-QwIC&lpg=PA22&dq=effect%20of%20mass%20on%20a%20vehicle's%20performance&pg=PA22#v=onepage&q= |title=Modern electric, hybrid electric ... - Google Books |publisher=Books.google.com.au |date= |accessdate=2009-10-17 | first=Mehrdad | last=Ehsani | isbn=9780849331541|year=2005}}</ref> {{convert|2000|lb|-2|abbr=on}} ವಾಹನದಲ್ಲಾದ ಅಪಘಾತವು {{convert|3000|lb|-2|abbr=on}} ವಾಹನದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಸರಾಸರಿ 50% ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಾಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite |url=http://www.nhtsa.dot.gov/cars/rules/regrev/evaluate/pdf/809662.pdf |format=PDF |publisher=[[National Highway Traffic Safety Administration]] |date=October 2003 |title=Vehicle Weight, Fatality Risk and Crash Compatibility of Model Year 1991-99 Passenger Cars and Light Trucks |accessdate=2009-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090920124646/http://www.nhtsa.dot.gov/cars/rules/regrev/evaluate/pdf/809662.pdf |archive-date=2009-09-20 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite |url=http://www.insure.com/articles/carinsurance/2003-models.html |publisher=insure.com |title=The safest cars of 2003 |accessdate=2009-04-25 |archive-date=2008-12-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081209042136/http://www.insure.com/articles/carinsurance/2003-models.html |url-status=dead }}</ref> ಒಂದೇ ಕಾರ್ ನ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ,{{Citation needed|date=September 2010}} ಮತ್ತು ಎರಡು ಕಾರ್ ಗಳು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಕಾರ್ ಗೆ, ಹೆಚ್ಚಿದ ಆಕಾರವು ವೇಗವರ್ಧನೆಯನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತತ್ಕಾರಣವಾಗಿ ಅಪಘಾತದ ತೀವ್ರತೆಯೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ಗಳು ಕೆಳಸ್ತರದ ಉರುಳುವಿಕೆ ಪ್ರತಿರೋಧಕ ಟೈರ್ ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ; ಇವು ಮಾಮೂಲು ಟೈರ್ ಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite |url=http://www.consumerreports.org/cro/cars/tires-auto-parts/tires/low-rolling-resistance-tires-8-06/overview/0608_low-rolling-resistance-tires_ov.htm |newspaper=[[Consumer Reports]] |title=Low-rolling-resistance tires |accessdate=2009-04-25 |date=November 2007}} (ಸಮಗ್ರ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಶುಲ್ಕ ತೆರಬೇಕು)</ref><ref>{{cite |url=http://horsepowersports.com/low-rolling-resistance-tires-save-gas/ |newspaper=HorsePower Sports |title=Low Rolling Resistance Tires Save Gas |first=Paul|last=Crowe |date=21 July 2008 |accessdate=2009-04-25 }}</ref><ref>{{cite |url=http://www.conti-online.com/generator/www/com/en/continental/portal/themes/press_services/press_releases/safety/pr_2007_11_12_eu_vorgaben_en.html |title=Planned EU Requirements for Tires Would Reduce Road Traffic Safety (press release) |publisher=[[Continental AG]] |publication-place=[[Hanover]] |date=12 November 2007 |accessdate=2009-04-25 }} {{Dead link|date=October 2010|bot=H3llBot}}</ref> ಹಲವಾರು ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ಗಳು ಚಿಕ್ಕ, ಹಗುರವಾದ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಶರೀರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಹಾಗೂ, ತತ್ಕಾರಣವಾಗಿ, ಅವಶ್ಯಕತೆಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಅದ್ದರಿಂದ ಅಮೆರಿಕದ ಇಂಷುರೆನ್ಸ್ ಇಂಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಹೈವೇ ಸೇಫ್ಟಿಯು ಇಂತಹ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದನ್ನು ಖಂಡಿಸಿತ್ತು.<ref>{{cite web|last=Shunk |first=Chris |url=http://green.autoblog.com/2010/05/21/iihs-condemns-use-of-mini-trucks-and-low-speed-vehicles-on-publi/ |title=IIHS condemns use of mini trucks and low-speed vehicles on public roads - AutoblogGreen |publisher=Green.autoblog.com |date=2010-05-21 |accessdate=2010-10-15}}</ref> ====ಪಾದಚಾರಿಗಳಿಗೆ ಆಗುವ ಅಪಾಯಗಳು==== {{See also|Electric vehicle warning sounds}} ಕಡಿಮೆ ವೇಗಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನಲ್ ಕಂಬಶ್ಚನ್ ಎಂಜಿನ್ ಗಳಿಗಿಂತಲೂ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ಗಳು ಕಡಿಮೆ ರಸ್ತೆಯ ಸದ್ದು ಮಾಡುತ್ತವೆ ಕುರುಡರು ಅಥವಾ ದೃಷ್ಟಿಮಾಂದ್ಯರು ಬೀದಿ ದಾಟುವಾಗ ಇಂಟರ್ನಲ್ ಕಂಬಶ್ಚನ್ ಎಂಜಿನ್ ನ ಸದ್ದನ್ನು ಸಹಾಯಕ ವಸ್ತುವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ; ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಕಾರ್ ಗಳು ಅವರಿಗೆ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ತಂದೊಡ್ಡಬಹುದು.<ref>{{cite news|url=http://www.usatoday.com/money/economy/2007-10-03-2698183585_x.htm|title=Blind people: Hybrid cars pose hazard|publisher=[[USA Today]]|first=Ben|last=Nuckols |date=3 March 2007|accessdate=2009-05-08}}</ref><ref name="Economist0509">{{cite news|url=http://www.economist.com/science/displaystory.cfm?story_id=13606446|title=Electric cars and noise: The sound of silence|publisher=Economist|date=7 May 2009|accessdate=2009-05-08}}</ref> ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಇದು ಒಂದು ನಿಜವಾದ ಕಳವಳಕಾರಿ ಅಂಶವೆಂದು ಸಾರಿವೆ; ಏಕೆಂದರೆ ವಿದ್ಯುತ್ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಗತವಾಗಿರುವ ವಾಹನಗಳ ಸದ್ದು {{convert|20|mph|-1|abbr=on}}ಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದರೆ ದೃಷ್ಟಿಮಾಂದ್ಯರಿಗಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲಾ ವಿಧದ ರಸ್ತೆ ಬಳಸುವವರಿಗೂ ಕೇಳಿಬರುವುದು ಬಹಳ ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗಗಳಲ್ಲಿ ಟೈರ್ ನ ಉಜ್ಜುವಿಕೆಯಿಂದಾದ ಸದ್ದು ಮತ್ತು ವಾಹನ ಮುನ್ನುಗ್ಗಿದಾಗ ತಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ಗಾಳಿಯ ಸದ್ದು ಸಾಕಷ್ಟು ಮಟ್ಟಿಗೆ ಕೇಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Economist0509" /> ಯುಎಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್, ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಕಮಿಷನ್ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಕುರುಡರು, ಪಾದಚಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸೈಕಲ್ ಸವಾರರು ಯಾವ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಈ ಕಾರ್ ಗಳು ಬರುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಕೇಳಿಸಿಕೊಂಡು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಷ್ಟು ಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಮತ್ತು ಪ್ಲಗ್-ಇನ್ ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನಗಳು ವಿದ್ಯುತ್ ವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವಾಗಲೂ ಇಂತಿಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ಕನಿಷ್ಠ ಸದ್ದು ಹೊರಡಿಸಬೇಕೆಂಬ ನಿಯಮವನ್ನು ಗಾರಿಗೆ ತರುವ ಕಾನೂನೊಂದನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿವೆ.<ref name="Economist0509" /><ref ಹೆಸರು= >{{cite web|url=http://www.montrealgazette.com/technology/Hybrid+cars+noisy+enough+group+says/3100497/story.html|title=Hybrid cars not noisy enough, group says|author=Mike King|publisher=[[The Gazette (Montreal)]]|date=2010-06-02|accessdate=2010-07-04}} {{Dead link|date=October 2010|bot=H3llBot}}</ref> ನಿಸ್ಸಾನ್ Leaf ನಿಸ್ಸಾನ್ ನ ಪಾದಚಾರಿಗಳಿಗಾಗಿ ವಾಹನದ ಸದ್ದು ಕ್ರಮವನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವ ಮೊದಲನೆಯ ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನವಾಗುತ್ತದೆ; ಇದು ಮುಂಚಲನೆಗೆ ಒಂದು ಸದ್ದು ಮತ್ತು ಹಿಂಚಲನೆಗೆ ಒಂದು ಸದ್ದನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref name="NYTRingT">{{cite news|url=http://wheels.blogs.nytimes.com/2010/06/01/electric-car-warning-sounds-dont-expect-ringtones/|title=Electric Car Warning Sounds: Don’t Expect Ring Tones|publisher=New York Times|author=Jim Motavalli|date=2010-06-01|accessdate=2010-06-02}}</ref><ref name="NYT0610">{{cite news|url=http://wheels.blogs.nytimes.com/2010/06/17/blind-advocates-disappointed-in-nissan-e-v-sounds-for-pedestrians/?ref=automobiles|title=Blind Advocates ‘Disappointed’ in Nissan E.V. Sounds for Pedestrians|publisher=New York Times|author=Jim Motavalli|date=2010-06-17|accessdate=2010-06-19}} ''ಈ ಲೇಖನವು ಆ ಎರಡು ಸದ್ದುಗಳ ನಮೂನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ'' .</ref> ==ಕ್ಯಾಬಿನ್ ಶಾಖಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ತಂಪಾಗಿಸುವಿಕೆ== ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನಗಳು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ವ್ಯರ್ಥ ಶಾಖವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ; ಬ್ಯಾಟರಿಯ ಚಾರ್ಜಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಡಿಸ್ಚಾರ್ಜಿಂಗ್ ನಿಂದ ಒಳಭಾಗಗಳನ್ನು ಶಾಖಗೊಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೆ ಪ್ರತಿರೋಧಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಶಾಖವನ್ನು ವಾಹನದ ಒಳಭಾಗಗಳನ್ನು ಶಾಖಗೊಳಿಸಲು ಬಳಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಶಾಖೋತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಒಂದು ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರತಿರೋಧಕ ಉಷ್ಣಕಾರಕದಿಂದ ಸರಳವಾಗಿ ನೀಡಬಹುದಾದರೂ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ಷಮತೆ ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರ ತಂಪಾಗಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ತಿರುಗಿಸಬಲ್ಲ ಶಾಖ ಪಂಪ್ ನಿಂದ ಹೊಂದಬಹುದು (ಈ ವಿಧಾನವನ್ನು ಈಗ ಟೊಯೋಟಾ ಪ್ರಿಯಸ್ ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಕಾರ್ ನಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ). ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ತಾಪಮಾನ ಸಹಕಾರಿ (PTC) ಸೇರುಮೂಲೆಗಳ ತಂಪಾಗಿಸುವಿಕೆ<ref>{{cite |country-code=US |patent-number=5889260 |title=Electrical PTC heating device |publication-date=30 March 1999 |inventor1-last=Golan|inventor1-first=Gad |inventor2-last=Galperin|inventor2-first=Yuly }}</ref> ಸಹ ಅದರ ಸರಳತೆಯಿಂದ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದೆ - ಈ ವಿಧದ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ತೆಸ್ಲಾ ರೋಡ್ ಸ್ಟರ್ ನಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವು ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ಗಳು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ the ಸಿಟ್ರಿಯೋನ್ ಬೆರ್ಲಿಂಗೋ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ಯೂ, ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಉಷ್ಣಕಾರಕ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ(ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಗ್ಯಾಸೊಲಿನ್-ಇಂಧನದ, ವೆಬಾಸ್ಟೊ ಅಥವಾ ಎಬರ್ಸ್ಪಾಕರ್ ತಯಾರಿಸಿದ ಘಟಕಗಳು). ಕ್ಯಾಬಿನ್ ತಂಪಾಗಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಸೌರಶಕ್ತಿಯಿಂದ ವರ್ಧಿಬಹುದು; ವಾಹನವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ, ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ನಿಲುಗಡೆಗೊಳಿಸಿರುವಾಗ ಬಹಳ ಶಾಖ ವೃದ್ಧಿಸದಿರಲು ಹೊರಗಿನ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಒಳಕ್ಕೆ ಉಪಕ್ರಮಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಸಾಧಿಸಬಹುದು (ಇಂತಹ ತಂಪುಗೊಳಿಸುವ ಯಂತ್ರಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಾಹನಗಳಿಗೆ ಆಫ್ಟರ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಕಿಟ್ ಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ದೊರಕುತ್ತವೆ). 2010ರ ಟೊಯೋಟಾ ಪ್ರಿಯಸ್ ನ ಎರಡು ಮಾದರಿಗಳು ಈ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಐಚ್ಛಿಕ ಅಂಶವಾಗಿ ಹೊಂದಿವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.toyota.com/prius-hybrid/options.html |title=2010 Options and Packages |work=Toyota Prius |publisher=Toyota |accessdate=2009-07-09 |archive-date=2009-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090707082048/http://www.toyota.com/prius-hybrid/options.html |url-status=dead }}</ref> ==ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು== [[File:NASA Lithium Ion Polymer Battery.jpg|thumb|50 ವ್ಯಾಟ್-ಅವರ್/ಕಿಲೋಗ್ರಾಂ ಲಿಥಿಯಂ-ಐಯಾನ್ ಪಾಲಿಮರ್ ಬ್ಯಾಟರಿಯ ಮಾದರಿಗಳು. ಹೊಸ ಲಿಥಿಯಂ-ಐಯಾನ್ ಸೆಲ್ ಗಳು 130 W·h/kg ವರೆಗೆ ಒದಗಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಸಾವಿರಾರು ಚಾರ್ಜಿಂಗ್ ಆವರ್ತನಗಳವರೆಗೆ ಬಾಳಿಕೆ ಬರುತ್ತವೆ. ]] {{Main|Electric vehicle battery}} ವ್ಯಾಪ್ತಿ/ಅಂತರ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯ ನಡುವಣ ಆರ್ಥಿಕ ಸಮತೋಲನ, ಶಕ್ತಿ ಸಾಂದ್ರತೆ, ಮತ್ತು ಸಂಕಲಿತ ವಿಧಾನ ಹಾಗೂ ದರ ಪ್ರತಿ ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನ ತಯಾರಕರೂ ಎದುರಿಸುವ ಪಂಥಗಳು. ಈಗಿನ ಬಹುತೇಕ ಹೆದ್ದಾರಿ-ವೇಗದ-ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನ ರಚನೆಗಳು ಲಿಥಿಯಂ-ಐಯಾನ್ ಹಾಗೂ ಇತರ ಲಿಥಿಯಂ ಮೂಲದ ವೈವಿಧ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದರೂ, ಹಲವಾರು ಪರ್ಯಾಯ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳೂ ಸಹ ಬಳಸಲು ಅರ್ಹವಾಗಿವೆ. ಲಿಥಿಯಂ ಮೂಲದ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿ ಸಾಂದ್ರತೆಗಾಗಿ ಆರಿಸಲಾಗುವುವು, ಆದರೆ ಅವುಗಳ ಕಪಾಟು-ಅವಧಿ ಮತ್ತು ಆವೃತ್ತಿ ಜೀವಿತಾವಧಿಗಳು ನಿಯಮಿತವಾದವು; ಆದ್ದರಿಂದ ವಾಹನದ ಚಾಲನ ವೆಚ್ಚವು ಗಮನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಇತರ ವೈವಿಧ್ಯಗಳಾದ ಲಿಥಿಯಂ ಐರನ್ ಫಾಸ್ಫೇಟ್ ಮತ್ತು ಲಿಥಿಯಂ-ಟೈಟಾನೇಟ್ ಗಳು ಈ ಬಾಳಿಕೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ವಾಡಿಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಲಿಥಿಯಂ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳ ಮೂಲಕ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತವೆ. ಇತರ ಬ್ಯಾಟರಿ ತಾಂತ್ರಿಕತೆಗಳೆಂದರೆ: *ಸೀಸದ ಆಮ್ಲ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು ಇಂದೂ ಬಹುತೇಕ ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಶಕ್ತಿಯ ರೂಪ. ಮೂಲ ನಿರ್ಮಾಣದ ವೆಚ್ಚಗಳು ಇತರ ವಿಧದ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಬಹಳವೇ ಕಡಿಮೆ, ಮತ್ತು ತೂಕಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತಹ ಶಕ್ತಿಯ ಉತ್ಪನ್ನವು ಇತರ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದರೂ. ಪರಿಮಿತಿ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬ್ಯಾಟರಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಸುಲಭವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು.<ref>ಇಯಾನ್ ಕ್ಲಿಫರ್ಡ್, ZENN ಮೋಟಾರ್ಸ್ ನ ಸಿಇಓ, ಡಿಸ್ಕವರಿ ಚಾನಲ್ ನ ಗ್ರೀನ್ ವೀಲ್ಸ್ ಕಂತು 1ರಲ್ಲಿ</ref> *NiCd - NiMHನಿಂದ ಬಹಳವೇ ಹಿಂದುಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ *ನಿಕ್ಕಲ್ ಲೋಹದ ಹೈಡ್ರೈಡ್ (NiMH) *ನಿಕ್ಕಲ್ ಕಬ್ಬಿಣದ ಬ್ಯಾಟರಿ - ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕತೆ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಶಕ್ತಿ ಸಾಂದ್ರತೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹಂತದಲ್ಲಿರುವ ಹಲವಾರು ಬ್ಯಾಟರಿ ತಾಂತ್ರಿಕತೆಗಳೆಂದರೆ: *ಸತುವು-ವಾಯು ಬ್ಯಾಟರಿ *ದ್ರವರೂಪದ ಲವಣದ ಬ್ಯಾಟರಿ *ಝಿಂಕ್-ಬ್ರೋಮೈನ್ ಫ್ಲೋ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು ಅಥವಾ ವೆನಡಿಯಂ ರೆಡಾಕ್ಸ್ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು ಮರು ಚಾರ್ಜ್ ಮಾಡುಗ ಬದಲಿಗೆ ಮರುತುಂಬುವಿಕೆ ಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಸಮಯವನ್ನು ಉಳಿಸಬಹುದು. ಖಾಲಿಯಾದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಲೈಟ್ ಅನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಮರುಚಾರ್ಜ್ ಮಾಡಬಹುದು ಅಥವಾ ದೂರದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಒಯ್ದು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಬಹುದು. ===ಮರುಚಾರ್ಜಿಂಗ್ ಗೆ ಮುನ್ನ ಪ್ರಯಾಣದ ಪರಿಮಿತಿ=== ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ನ ಪರಿಮಿತಿಯು ಬಳಸಿದ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳ ವಿಧ ಮತ್ತು ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ವಾಹನದ ತೂಕ ಮತ್ತು ಮಾದರಿ, ಚಾಲಕನ ಕಾರ್ಯಪರ ಬೇಡಿಕೆಗಳು ಸಹ ಇವುಗಳ ಮೇಲೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಾಹನಗಳ ಮೇಲೆ ಹೇಗೋ ಹಾಗೆಯೇ, ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ. ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪರಿಮಿತಿಯು ಬ್ಯಾಟರಿಯ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ: ===ಬದಲಾಯಿಸುವಿಕೆ=== [[File:Renault Fluence Z.E. Concept.jpg|thumb|right|ರೀನಾಲ್ಟ್ ಫ್ಲೂಯೆನ್ಸ್ Z.E. ಸುಲಭವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಬಲ್ಲ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವ ಯೋಚನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಯೂರೋಪ್ ನಲ್ಲಿ 2011ರಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.]] ಕ್ಷಿಪ್ರ ಮರುಚಾರ್ಜಿಂಗ್ ಗೆ ಪರ್ಯಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೆಂದರೆ ಖಾಲಿಯಾದ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳ ಅಥವಾ ಸಾಕಷ್ಟು ಖಾಲಿಯಾದ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳ (ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಟರಿ ರೇಂಜ್ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಟರ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಗಳನ್ನು)ಬದಲಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಚಾರ್ಜ್ ಆಗಿರುವ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು - ಸ್ಟೇಜ್ ಕೋಚ್ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಕೋಚಿಂಗ್ ಹೊಟೆಲ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ. ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳುವ ಬದಲು ಭೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆಯಬಹುದು ಮತ್ತು ನಂತರ ಅದರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಭೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಬಾಡಿಗೆಗೆ ನೀಡುವ ಕಂಪನಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿ, ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಖಾತ್ರಿಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. 2009ರ ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ ಫರ್ಟ್ ಮೋಟಾರ್ ಷೋನಲ್ಲಿ ರೀನಾಲ್ಟ್ ತಾವು ಬ್ಯಾಟರಿ ಚಾರ್ಜ್ ಮಾಡುವ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಜಾಲವೊಂದನ್ನು ಹಾಗೂ ಪ್ಲಗ-ಇನ್ ಪ್ಲಗ್-ಔಟ್ ಬ್ಯಾಟರಿ ಬದಲಾವಣೆ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಾಯೋಜಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.review-electric-car.com/motorshows/frankfurtshow2009.html |title=www.review-electric-car.com |publisher=www.review-electric-car.com |date= |accessdate=2010-07-16 |archive-date=2009-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091222095931/http://www.review-electric-car.com/motorshows/frankfurtshow2009.html |url-status=dead }}</ref> ಇತರ ವಾಹನ ತಯಾರಕರು ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಗಳು ಸಹ ಈ ಸಾಧ್ಯತೆಯತ್ತ ಗಮನ ಹರಿಸಿವೆ. [[೨೦೦೮ ಒಲಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ|2008 ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬದಲಾಯಿಸಬಲ್ಲ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ ಬಸ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite |url=http://english.bit.edu.cn/col399/article.htm1?id=25756 |title=BIT Attends the Delivery Ceremony of the 2008 Olympic Games Alternative Fuel Vehicles |date=18 July 2008 |publisher=[[Beijing Institute of Technology]] |accessdate=2009-07-13 |archive-date=2008-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081206070744/http://english.bit.edu.cn/col399/article.htm1?id=25756 |url-status=dead }}</ref> ===ವಾಹನದಿಂದ ಚೌಕಟ್ಟಿಗೆ: ಮೇಲ್ಸೇರಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಚೌಕಟ್ಟು ಧಕ್ಕೆ ನಿವಾರಣೆ=== {{Main|Vehicle-to-grid}} {{See also|Economy 7|load balancing (electrical power)}} ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಗ್ರಿಡ್ BEVಗಳು ಗ್ರಿಡ್(ಚೌಕಟ್ಟು)ಗೆ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ, ವಿಶೇಷತಃ: *ಗರಿಷ್ಠ ಹೊರೆಯ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ, ವಿದ್ಯುತ್ ನ ದರವು ಬಹಳ ದುಬಾರಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ. ಈ ವಾಹನಗಳು ನಂತರ ಗರಿಷ್ಠವಲ್ಲದ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಜ್ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು; ತತ್ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ರಾತ್ರಿಯ ಸಮಯದ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನೂ ಹೀರಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿನ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು ಶಕ್ತಿಯ ಧಕ್ಕೆಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ವಿತರಣೆಗೊಂಡ ಶೇಖರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಂತೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತವೆ. *ಗಾಢಾಂಧಕಾರಗಳಲ್ಲಿ, ತುರ್ತು ಬೆಂಗಾವಲು ಸರಬರಾಜಾಗಿ. ಬ್ಯಾಟರಿ ಪ್ಯಾಕ್ ಗಳ ಆವರ್ತನ ಬಾಳಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವವರೆಗೆ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ===ಜೀವಿತಾವಧಿ=== ಮಾಲಿಕತ್ವದ ವಿಸ್ತೃತ ದರವನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕುವಾಗ ಬ್ಯಾಟರಿಯ ಜೀವಿತಾವಧಿಯನ್ನೂ ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಏಕೆಂದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳೂ ಕ್ರಮೇಣ ಸವೆದುಹೋಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಬದಲಾಯಿಸಲೇಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳ ಅವಧಿ ಮುಗಿಯುವುದು ಬ್ಯಾಟರಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮಾದರಿ ಹಾಗೂ ಅವುಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಧರಿತವಾಗುತ್ತದೆ - ಹಲವಾರು ವಿಧದ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ಒಂದು ಹಂತಕ್ಕೂ ಮೀರಿ ಖಾಲಿ ಮಾಡಿದುದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ದೀರ್ಘಾವರ್ತನ ಸೀಸ-ಆಮ್ಲ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 80%ಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಡಿಸ್ಚಾರ್ಜ್ ಮಾಡಬಾರದು ಮತ್ತು ಲಿಥಿಯಂ-ಐಯಾನ್ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಾಖವಿರುವ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿಟ್ಟಾಗ ಬೇಗ ಹಾಳಾಗುತ್ತವೆ. ====NiMH ಬ್ಯಾಟರಿಯ ಬಾಳಿಕೆ==== ನಿಜ ಪ್ರಪಂಚದ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ, ಕೆಲವು ಫ್ಲೀಟ್ ಟೊಯೋಟಾ RAV4 EVಗಳು, NiMH ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾ 160&nbsp;000&nbsp;ಕಿಮೀಗಳನ್ನೂ ಮೀರುತ್ತವೆ (100,000&nbsp;mi), ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ದೈನಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಊನತೆಯನ್ನು ಕಂಡವು.<ref>{{cite |last1=Knipe|first1=Thomas J. |last2=Gaillac|first2=Loïc |last3=Argueta|first3=Juan |date=10 September 2003 |title=100,000-Mile Evaluation of the Toyota RAV4 EV |publisher=Southern California Edison, Electric Vehicle Technical Center |url=http://www.evchargernews.com/miscfiles/sce-rav4ev-100k.pdf |format=PDF|accessdate=2009-04-27 }}</ref> ಆ ವರದಿಯ ಕೊನೆಯ ಗಣನೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾ: {{quote|The five-vehicle test is demonstrating the long-term durability of Nickel Metal Hydride batteries and electric drive trains. Only slight performance degradation has been observed to-date on four out of five vehicles.... EVTC test data provide strong evidence that all five vehicles will exceed the {{convert|100000|mi|km|adj=on}} mark. [[Southern California Edison|SCE]]’s positive experience points to the very strong likelihood of a {{convert|130000|to|150000|mi|km|adj=on}} Nickel Metal Hydride battery and drive-train operational life. EVs can therefore match or exceed the lifecycle miles of comparable internal combustion engine vehicles. In June 2003 the 320 RAV4 EVs of the SCE fleet were used primarily by meter readers, service managers, field representatives, service planners and mail handlers, and for security patrols and carpools. In five years of operation, the RAV4 EV fleet had logged more than 6.9 million miles, eliminating about 830 tons of air pollutants, and preventing more than 3,700 tons of tailpipe {{chem|CO|2}} emissions. Given the successful operation of its EVs to-date, SCE plans to continue using them well after they all log {{convert|100000|mi|km}}.}} ====ನಿಕ್ಕಲ್ ಕಬ್ಬಿಣ ಬ್ಯಾಟರಿ ಬಾಳಿಕೆ==== ಜೇ ಲೆನೋರ 1909ರ ಬೇಕರ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಈಗಲೂ ತನ್ನ ಮೂಲ ಸೆಲ್ ಗಳಾದ ಎಡಿಸನ್ ಸೆಲ್ ಗಳಿಂದ ಚಲಿತವಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಾಲದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಕ್ತಿ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಲಿಥಿಯಂ-ಐಯಾನ್ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳ ಜೀವಿತಾವಧಿಯು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆಯದ್ದಾಗಿದೆ. BEVಗಳ ಬ್ಯಾಟರಿ ಬದಲಾವಣೆಯ ಬೆಲೆಗಳು ನಿಯಮಿತವಾದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಬಿಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಕೊಂಚ ಸರಿಗಟ್ಟಬಹುದು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ICEVಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾದ ತೈಲ ಮತ್ತು ಶೋಧಕ ಗಳ ಬದಲಾವಣೆಗಳು, ಹಾಗೂ ಅವುಗಳಲ್ಲಿನ ಚಲಿಸುವ ಭಾಗಗಳು ಕಡಿಮೆಯಿರುವುದರಿಂದ BEVಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭರವಸೆ. ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಕಾಲ ಬರುವ ವೇಳೆಗೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಆಧುನಿಕಯುಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಉತ್ತಮವಾದ ಕಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳುಳ್ಳ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳಿಗೆ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ===ಭವಿಷ್ಯ === ಬ್ಯಾಟರಿ ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನಗಳ ಭವಿಷ್ಯವು ಪ್ರಥಮತಃ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಶಕ್ತಿ ಸಾಂದ್ರತೆ, ಕಡಿಮೆ ಚಾರ್ಜ್ ಸಮುಯ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘ ಬಾಳಿಕೆಯುಳ್ಳ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳ ದರ ಮತ್ತು ಲಭ್ಯತೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ; ಇತರ ಅಂಶಗಳಾದ ಮೋಟಾರ್ ಗಳು, ಮೋಟಾರ್ ನಿಯಂತ್ರಕಗಳು ಮತ್ತು ಚಾರ್ಜರ್ ಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಪಕ್ವವೂ, ಇಂಟರ್ನಲ್ ಕಂಬಶ್ಚನ್ ಎಂಜಿನ್ ಬಿಡಿಭಾಗಗಳಿಗಿಂತಲೂ ದರ-ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕವಾಗಿವೆ. ಲಿ-ಐಯಾನ್, ಲಿ-ಪಾಲಿ ಮತ್ತು ಝಿಂಕ್-ಏರ್ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಾಹನಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸತಕ್ಕ ಮರುಚಾರ್ಜ್ ಅವಧಿ ಮತ್ತು ಪರಿಮಿತಿಗಳನ್ನು ನೀಡುವಷ್ಟರ ಮಟ್ಟದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿವೆ.{{Citation needed|date=September 2010}} ಡುಯರ್ಮುಯಿಡ್ ಒಕಾನೆಲ್ ಎಂಬ, ತೆಸ್ಲಾ ಮೋಟಾರ್ಸ್ ನ ವಾಣಿಜ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ದಿ ವಿಭಾಗದ VPಯು 2020ರ ವೇಳೆಗೆ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಓಡಾಡುವ 30% ಕಾರ್ ಗಳು ಬ್ಯಾಟರಿ, ವಿದ್ಯುತ್ ಅಥವಾ ಪ್ಲಗ್-ಇನ್ ಮಿಶ್ರತಳಿಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಒಕಾನೆಲ್, VP ತೆಸ್ಲಾ ಮೋಟಾರ್ಸ್, ಡಯರ್ಮುಯಿಡ್, ಡ್ಯಾನ್ ನೀಲ್, ಮತ್ತು ಡ್ಯಾನ್ ರಾದರ್, ಅತಿಥಿಗಳು. ವಿದ್ಯುತ್‌ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಾರ್ಸ್‌ ಡ್ಯಾನ್ ರಾದರ್ ವರದಿಗಳು ಗ್ಲೋಬಲ್ ಕರೆಸ್ಪಾಂಡೆಂಟ್. CQ-ಹಾಜರು ಪಟ್ಟಿಯ ತಂಡ. 9 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2009. ಗೇಲ್ ವರ್ಚುಯಲ್ ರೆಫರೆನ್ಸ್ ಲೈಬ್ರರಿ. ಜಾಲ. ಅನುವಾದಿತ ಬರಹ. 5 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2009.</ref> ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ಬಿಲಿಯನ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ಗಳನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಲಿಥಿಯಂ ಮೂಲಗಳು ಇವೆಯೆಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.sequence-omega.net/2009/05/15/lithium-carbonate-supplies-abound/ |title=Lithium Carbonate Supplies Abound! – Sequence Omega |publisher=Sequence-omega.net |date= |accessdate=2010-07-16 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ====ಶಕ್ತಿ ಶೇಖರಣೆಯ ಇತರ ವಿಧಾನಗಳು==== ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಸೂಪರ್ ಕೆಪಾಸಿಟರ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಫ್ಲೈವೀಲ್ ಶಕ್ತಿ ಶೇಖರಣೆಯ ಸಲಕರಣೆಗಳು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಶೇಖರಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಕ್ಷಿಪ್ರ ಚಾರ್ಜಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಪಲ್ಲಟತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳು ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿ EVಗಳು ಬಯಸುವಂತಹ ಮರುಚಾರ್ಜ್ ಮಾಡಲಾಗುವಂತಹ ಶೇಖರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಾಗಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿವೆ.<ref>{{cite|url=http://discovermagazine.com/1996/aug/reinventingthewh842 |date=August 1996|first=Will|last=Hively|magazine=[[Discover (magazine)|Discover]]|title=Reinventing the wheel - A flywheel may be the key to a car that's both powerful and efficient|accessdate=2009-04-24}}</ref><ref>{{cite|url=https://spectrum.ieee.org/green-tech/advanced-cars/the-charge-of-the-ultra-capacitors|date=November 2007|first=Joel|last=Schindall|magazine=[[IEEE Spectrum]]|title=The Charge of the Ultra - Capacitors Nanotechnology takes energy storage beyond batteries|accessdate=2010-08-12|archive-date=2020-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20200205155737/https://spectrum.ieee.org/green-tech/advanced-cars/the-charge-of-the-ultra-capacitors|url-status=dead}}</ref> FIAನವರು ಇವುಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಫಾರ್ಮಲಾ ಒನ್ ರೇಸ್ ವಾಹನಗಳಗೆ ತನ್ನ ಶಕ್ತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗಾಗಿ ನಿಯಮಿಸಿದ ಕ್ರೀಡಾ ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿ 2007ರಲ್ಲಿ (ಸೂಪರ್ ಕೆಪಾಸಿಟರ್ ಗಳಿಗಾಗಿ) ಮತ್ತು 2009ಲ್ಲಿ (ಫ್ಲೈವೀಲ್ ಎನರ್ಜಿ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಡಿವೈಸಸ್ ಗಾಗಿ) ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ====ಸೌರ ಕಾರ್ ಗಳು==== {{Main|Solar taxi|Solar vehicle}} ಸೌರ ಕಾರ್ ಗಳು ಅಂತರ್ನಿರ್ಮಿತ ಸೌರ ಹಲಗೆಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ಇಡೀ ಅಥವಾ ಬಹುತೇಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಅನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. 2005ರ ವರ್ಲ್ಡ್ ಸೋಲಾರ್ ಚಾಲೆಂಜ್ ಸೌರ ರೇಸ್ ಕಾರ್ ಗಳು ಹೆದ್ದಾರಿಯ ವೇಗಗಳನ್ನೂ ಮೀರಬಹುದೆಂದು ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ನಂತರ, ಕೊಂಚವೇ ಸುಧಾರಣೆ ಮಾಡಿದರೆ ಸಾರಿಗೆಗೆ ಬಳಸಲರ್ಹವಾಗುವ ವಾಹನಗಳಿಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ತಂದಿತು. ==ಶಕ್ತಿ ಸಂಚಯಿಸುವಿಕೆ== [[File:Eletroposto6.jpg|thumb|ಬ್ರೆಝಿಲ್ ನ ರಿಯೋ ಡೀ ಜಾನೀರೋದಲ್ಲಿನ ಚಾರ್ಜಿಂಗ್ ತಾಣ.ಈ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಪೆಟ್ರೋಬ್ರಾಸ್ ನಡೆಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸೌರಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ.]] {{Main|charging station}} BEVಗಳ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಮರುಚಾರ್ಜ್ ಮಾಡಲೇಬೇಕು (ಕೆಳಗೆ ಬದಲಾವಣೆ ಯನ್ನೂ ನೋಡಿ). BEVಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶಕ್ತಿ ಚೌಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಶಕ್ತಿ ಸಂಚಯನಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ (ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಬೀದಿಯನ್ನು ಅಥವಾ ಅಂಗಡಿಯನ್ನು ಚಾರ್ಜಿಂಗ್ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಬಳಸುವುದು)ಮತ್ತು ಇದು ಹಲವಾರು ಗೃಹಮೂಲಗಳಿಂದ ಉತ್ಪಾದನೆಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ; ಆ ಮೂಲಗಳು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು, [[ಜಲವಿದ್ಯುತ್]], [[ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ|ಪರಮಾಣು]] ಮತ್ತು ಇತರೆಯವು. ಗೃಹಶಕ್ತಿಗಳಾದ ಛಾವಣಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಫೋಟೋವೋಲ್ಟಾಯಿಕ್ ಸೋಲಾರ್ ಸೆಲ್ ಪ್ಯಾನಲ್ ಗಳು, ಮೈಕ್ರೋ ಹೈಡ್ರೋ ಅಥವಾ ಗಾಳಿ ಯನ್ನೂ ಸಹ ಬಳಸಬಹುದುಮತ್ತು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಬಹುದು; ಇದಕ್ಕೆ ಹಿನ್ನೆಲೆಯೆಯೆಂದರೆ [[ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆ|ಭೌಗೋಳಿಕ ಉಷ್ಣಕರಣ]]ದ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ಅಪಾರ ಕಾಳಜಿ. ===ಚಾರ್ಜಿಂಗ್ ನ 1, 2, ಮತ್ತು 3ನೆಯ ಹಂತಗಳು=== 1998ರ ಸುಮಾರಿಗೆ the ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಏರ್ ರಿಸೋರ್ಸ್ ಬೋರ್ಡ್ ಚಾರ್ಜ್ ಮಾಡುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹಲವಾರು ಹಂತಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಕೋಡ್ ಆಫ್ ರೆಗ್ಯುಲೇಷನ್ಸ್ ನ 13ನೆಯ ತಲೆಬರಹದಡಿಯಲ್ಲಿ, ಯುಎಸ್. 1999 ನ್ಯಾಷನಲ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಕೋಡ್ ಪರಿಚ್ಛೇದ 625 ಮತ್ತು SAE ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ತರಗಳಿಗೆ ಸಂಕೇತಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. {| class="wikitable" |- ! ಹ೦ತಗಳು ! ಮೂಲ ವ್ಯಾಖ್ಯೆ<ref>{{cite web |url=http://www.arb.ca.gov/board/books/010628/01-5-1.pdf |title=PUBLIC HEARING TO CONSIDER PROPOSED AMENDMENTS TO THE CALIFORNIA ZERO EMISSION VEHICLE REGULATIONS REGARDING TREATMENT OF MAJORITY OWNED SMALL OR INTERMEDIATE VOLUME MANUFACTURERS AND INFRASTRUCTURE STANDARDIZATION. |date=2001-06-26 |work= |publisher=[[California Air Resources Board]] |accessdate=2010-05-23 |archive-date=2010-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100606235629/http://www.arb.ca.gov/board/books/010628/01-5-1.pdf |url-status=dead }}</ref> ! ಕೌಲಂಬ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್ ರವರ ವ್ಯಾಖ್ಯೆ<ref>{{cite web |url=http://www.mychargepoint.net/faq-standards.php |title=FAQ: Standards - ChargePoint Network |work=ChargePoint Network |publisher=[[Coulomb Technologies]] |accessdate=2010-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100417005527/http://mychargepoint.net/faq-standards.php |archive-date=2010-04-17 |url-status=dead}}</ref> !ಜೋಡಕಗಳು |- ! ಹಂತ 1 | ವಾಹನದಲ್ಲೇ ಸ್ಥಾಪಿತ ಚಾರ್ಜರ್ ಗೆ AC ಶಕ್ತಿ; ಅತಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯು.ಎಸ್. ಭೂಸ್ಪರ್ಶಿತ ಗೃಹದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಕಿಂಡಿಯಿಂದ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೧೨೦ ವೋಲ್ಟ್ ಹೊರಗಿಂಡಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. | 120&nbsp;V&nbsp;AC; 16&nbsp;A (= 1.92&nbsp;kW) | SAE J1772 (16.8&nbsp;kW) |- ! ಹಂತ 2 | AC ಶಕ್ತಿ ವಾಹನದ ಆನ್-ಬೋರ್ಡ್ ಚಾರ್ಜರ್ ಗೆ;208-240 ವೋಲ್ಟ್, ಏಕ ಫೇಸ್. ಗರಿಷ್ಠ ಸೂಚಿತ ವಿದ್ಯುತ್ 32 amps (ಅವಿರತ) ಹಾಗೂ ಬ್ರ್ಯಾಂಚ್ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ ಬ್ರೇಕರ್ 40 ಆಂಪ್ಸ್ ನದು. ಗರಿಷ್ಠ ಅವಿರತ ನೀಡಬಲ್ಲ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು 7.68&nbsp;kW (= 240V x 32A*)ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. | 208-240&nbsp;V&nbsp;AC;<br> 12&nbsp;A ನಿಂದ 80&nbsp;A (= 2.5 ನಿಂದ 19.2&nbsp;kW) | SAE J1772 (16.8&nbsp;kW)<br>IEC 62196 (44&nbsp;kW)<br>ಮ್ಯಾಗ್ನೆ ಚಾರ್ಜ್<br>IEC&nbsp;60309&nbsp;16&nbsp;A&nbsp;(3.8&nbsp;kW) |- ! ಹಂತ 3 | DC ಶಕ್ತಿ ವಾಹನದ ಹೊರಗಿನ ಚಾರ್ಜರ್ ನಿಂದ; ಕನಿಷ್ಠ ಶಕ್ತಿಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಗರಿಷ್ಠ ಸೂಚಿತ ವಿದ್ಯುತ್ 400 amps ಮತ್ತು 240&nbsp;kW ಅವಿರತ ಶಕ್ತಿಯ ಸರಬರಾಜು. | ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೋಲ್ಟೇಜ್ ಗಳು(300-600&nbsp;V&nbsp;DC); ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿದ್ಯುತ್ (ನೂರಾರು ಆಂಪಿಯರ್ ಗಳು ) | CHΛdeMO (62.5&nbsp;kW) |} .* ಅಥವಾ ಪ್ರಾಯಶಃ 208V x 37A,ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಸೂಚನೆಗಳಿಂದ ಹೊರತಾಗಿ, ಅದರೆ ವರ್ತುಲ ಛೇದಕ ಮತ್ತು ಜೋಡಕ/ಕೇಬಲ್ ಪವರ್ ಪರಿಮಿತಿಗಳಲ್ಲಿ. ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, ಈ ವೋಲ್ಟೇಜ್ ಕಡಿಮೆ ಶಕ್ತಿ ಸೂಚ್ಯಾಂಕವಾದ 6.7&nbsp;kW ಅನ್ನು 32Aಗಳಲ್ಲಿ ಹೇರುತ್ತದೆ. "ಹಂತl 3" ಎಂಬ ನುಡಿಯನ್ನು SAE J1772 ಕನೆಕ್ಟರ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಕಮಿಟಿಯವರು ಸಹ ಮುಂದೊಮ್ಮೆ ಒದಗಬಹುದಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ-ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ AC ಕ್ಷಿಪ್ರ ಚಾರ್ಜಿಂಗ್ ಜೋಡಕಕ್ಕೆ ಬಳಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |url=http://visforvoltage.org/book/9471 |title=Electric vehicle charging standards |author=David Herron |date=2010-07-30 |publisher=[http://visforvoltage.org/ V is for Voltage Forums] |accessdate=2010-08-19 |archive-date=2010-08-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100806230415/http://visforvoltage.org/book/9471 |url-status=dead }}</ref> SAE ಎರಡೂ ಹೆಚ್ಚಿನ-ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಜೋಡಕಗಳಿಗೆ ಗುಣಮಟ್ಟಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web|url=http://www.plugincars.com/fast-vehicle-charging-goes-many-names-49817.html |title=Fast Vehicle Charging Goes by Many Names |author=John Gartner |date=2010-08-03 |publisher=[http://www.plugincars.com PluginCars.com] |accessdate=2010-08-19}}</ref> ===ಜೋಡಕಗಳು=== (1}ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಏರ್ ರಿಸೋರ್ಸ್ ಬೋರ್ಡ್ ಜೂನ್ 2001ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿ SAE J1772-2001 ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್<ref>{{cite web |url=http://www.arb.ca.gov/regact/charger/uid.pdf |title=Rulemaking: 2001-06-26 Updated and Informative Digest ZEV Infrastructure and Standardization |date=2002-05-13 |work=title 13, California Code of Regulations |publisher=[[California Air Resources Board]] |accessdate=2010-05-23 |quote=Standardization of Charging Systems |archive-date=2010-06-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100615234417/http://www.arb.ca.gov/regact/charger/uid.pdf |url-status=dead }}</ref> ಅನ್ನು ಚಾರ್ಜ್ ಮಾಡುವ ಪರಸ್ಪರಮುಖಿಯೆಂದು ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನಗಳಿಗೆ ನಿಷ್ಕರ್ಷಿಸಿದಾಗಿನಿಂದಲೂ ಮರುಚಾರ್ಜಿಂಗ್ ಗಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಲು ಬಹುತೇಕ ಕಾರ್ ಗಳು ಕಂಡಕ್ಟಿವ್ ಕಪ್ಲಿಂಗ್ ಗಳನ್ನೇ ಬಳಸುತ್ತಿವೆ.<ref>{{cite press release |title=ARB Amends ZEV Rule: Standardizes Chargers & Addresses Automaker Mergers |url=http://www.arb.ca.gov/newsrel/nr062801.htm |publisher=[[California Air Resources Board]] |date=2001-06-28 |accessdate=2010-05-23 |quote=the ARB approved the staff proposal to select the conductive charging system used by Ford, Honda and several other manufacturers |archive-date=2010-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100616001956/http://www.arb.ca.gov/newsrel/nr062801.htm |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತೊಂದು ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ ಅನುತ್ತೇಜಕ "ಪ್ಯಾಡಲ್" ಅನ್ನು ಕಾರ್ ನ ರಂಧ್ರವೊಂದರಲ್ಲಿ ತೂರಿಸಿ ಮಾಡುವ ಇಂಡಕ್ಟಿವ್ ಚಾರ್ಜಿಂಗ್. ಡೆಲ್ಕೋ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ನವರು ಮ್ಯಾಗ್ನೆ ಚಾರ್ಜ್ ಇಂಡಕ್ಟಿವ್ ಚಾರ್ಜಿಂಗ್ ತಂತ್ರವನ್ನು ಸುಮಾರು 1998ರಲ್ಲಿ ಜನರಲ್ ಮೋಟಾರ್ಸ್ EV1ಗಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಷೆವರ್ಲೆ S-10 EV ಹಾಗೂಟೊಯೋಟಾ RAV4 EV ವಾಹನಗಳಿಗೂ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ===ಸುಧಾರಿತ ಬ್ರೇಕಿಂಗ್=== {{Main|Regenerative braking}} ಸುಧಾರಿತ ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ಬಳಸುವಿಕೆಯು ಈ ದಿನದ ಹಲವಾರು ಹೈಬ್ರಿಡ್ ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನಗಳ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದ್ದು, ಬ್ರೇಕ್ ಹಾಕಿದಾಗ ನಾಶವಾದುದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 20% ಅನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪಡೆದು ಬ್ಯಾಟರಿಗಳ ಮರುಚಾರ್ಜ್ ಮಾಡಲು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="TwoBillion" /> ಸುಧಾರಿತ ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ವಾಹನವನ್ನು ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿರುವಾಗ ಅದನ್ನು ಚಾರ್ಜ್ ಮಾಡಲು ಸಹ ಬಳಸಬಹುದು. ===ಚಾರ್ಜಿಂಗ್ ಅವಧಿ=== ಕಾರ್ ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದರೆ ಚಾರ್ಜಿಂಗ್ ಅವಧಿಯು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಶಕ್ತಿಯು ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಜೋಡಣೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಿತವಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಹಂತ 1 ಮತ್ತು 2 ಚಾರ್ಜಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ, ಕಾರ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಚಾರ್ಜರ್ ನ ಶಕ್ತಿಸೂಚಿಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಧರಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಗೃಹ ಹೊರಗಿಂಡಿಯು 1.5&nbsp;kW ( ಯುಎಸ್, ಕೆನಡಾ, ಜಪಾನ್, ಮತ್ತು ಇತರ 110 ವೋಲ್ಟ್ ಸರಬರಾಜು ಇರುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ) ನಿಂದ 3&nbsp;kW (230V ಸರಬರಾಜು ಇರುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ)ನದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಗೃಹಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಸಂಪರ್ಕವು 10, 15 ಅಥವಾ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ 20&nbsp;kW ಶಕ್ತಿಯನ್ನು "ಮಾಮೂಲು" ಗೃಹ ಹೊರೆಯಲ್ಲದೆ, ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿರಬಹುದು - ಇರುವಂತಹ ಅಷ್ಟೂ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಜಾಣತನವಲ್ಲದಿದ್ದರೂ - ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಬಳಸಲು ವಿಶೇಷ ವೈರಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು. ವಾಹನದಲ್ಲೇ ಇರುವ ಚಾರ್ಜರ್ ಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿ, ನಿಸ್ಸಾನ್ ಲೀಫ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವಾಗಲೇ 3.3&nbsp;kW ಚಾರ್ಜರ್<ref>{{cite web |url=http://gas2.org/2010/05/27/nissan-leaf-will-include-fast-charge-capability-and-emergency-charging-cable-at-launch/ |title=Nissan LEAF Will Include Fast Charge Capability and Emergency Charging Cable at Launch |author=Nick Chambers |date=2010-05-27 |publisher=[http://gas2.org gas2.0] |accessdate=2010-06-13 |archive-date=2010-10-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101022050401/http://gas2.org/2010/05/27/nissan-leaf-will-include-fast-charge-capability-and-emergency-charging-cable-at-launch/ |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ತೆಸ್ಲಾ ರೋಡ್ ಸ್ಟರ್ 16.8&nbsp;kW ಅನ್ನು ತೆಸ್ಲಾ ಗೃಹ ಜೋಡಕದಿಂದ ಹೊಂದಲು ಒಪ್ಪಿದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ(240V 70Aಯಲ್ಲಿ).<ref>{{cite web |url=http://www.teslamotors.com/electric/charging.php |title=Tesla Motors - Charging Solutions |publisher=[[Tesla Motors]] |accessdate=2010-06-13 |archive-date=2010-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100104104736/http://www.teslamotors.com/electric/charging.php |url-status=dead }}</ref> ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಪಂಪ್ ನ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಶಕ್ತಿ ದೊರಕಿಸುವ ತೀವ್ರತೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಈ ಶಕ್ತಿಯ ಅಂಕಿಗಳು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ; ಪಂಪ್ ನದು ಸುಮಾರು 5,000&nbsp;kW. ವಿದ್ಯುತ್ ಸರಬರಾಜಿನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರೂ ಬಹುತೇಕ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು ತಮ್ಮ ಚಾರ್ಜ್ ವೇಗವಕ್ಕಿಂತ ಬೇಗ ಚಾರ್ಜನ್ನು ಸ್ಚೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ ("1''C'' "), ಏಕೆಂದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಾರ್ಜ್ ಮಾಡುವ ವೇಗಗಳು ಬ್ಯಾಟರಿಯ ಡಿಸ್ಚಾರ್ಜ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite |url=http://batteryuniversity.com/partone-5A.htm |publisher=BatteryUniversity.com (sponsored bv Cadex Electronics Inc.) |title=The high-power lithium-ion |first=Isidor |last=Buchmann |date=November 2006 |accessdate=2009-04-25 |archive-date=2010-09-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100921103043/http://www.batteryuniversity.com/partone-5A.htm |url-status=dead }}</ref> ಈ ಎಲ್ಲಾ ಶಕ್ತಿ ಮಿತಿಗಳು ಇದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಕನಿಷ್ಠ-ಶಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮನೆಯ ಹೊರಗಿಂಡಿಗೆ ಪ್ಲಗ್ ಇನ್ ಮಾಡಿದರೂ 15 ಕಿಲೋವ್ಯಾಟ್-ಅವರ್ ಗಳಷ್ಟು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ರಾತ್ರೋರಾತ್ರಿ ಪಡೆಯಬಹುದು; ಇದು ಹಲವಾರು ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ಗಳನ್ನು {{convert|70|km|0}} ಗಿಂತಲೂ ಹೆ್ಚು ದೂರಕ್ಕೆ ಚಲಾಯಿಸಲು ಸಾಕಾಗುತ್ತದೆ(ಕೆಳಗೆ ನೀಡಿರುವ ಶಕ್ತಿ ಕ್ಷಮತೆ ಯನ್ನು ನೋಡಿ). ===ಕ್ಷಿಪ್ರ ಚಾರ್ಜಿಂಗ್=== 1995ರಲ್ಲಿ, ಕೆಲವು ಚಾರ್ಜಿಂಗ್ ಕೇಂದ್ರಗಳು BEVಗಳನ್ನು ಒಂದು ಗಂಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಜ್ ಮಾಡಿದವು. ನವೆಂಬರ್ 1997ರಲ್ಲಿ, ಏರೋವಿರೋಮೆಂಟ್ ಉತ್ಪಾದಿಸಿದ "ಪೋಸಿಚಾರ್ಜ್" ಎಂಬ ಕ್ಷಿಪ್ರ-ಚಾರ್ಜ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ತನ್ನ ರೇಂಜರ್ EVಗಳ ಪಡೆಯನ್ನು ತಪಾಸಣೆ ಮಾಡಲೆಂದು ಫೋರ್ಡ್ ಕಂಪನಿಯು ಖರೀದಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸೀಸ-ಆಮ್ಲ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ಆರರಿಂದ ಹದಿನೈದು ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಜ್ ಮಾಡಿತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1998ರಲ್ಲಿ, ಜನರಲ್ ಮೋಟಾರ್ಸ್ ತನ್ನ a "ಮ್ಯಾಗ್ನೆ ಚಾರ್ಜ್" ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಒಂದು ಮಾದರಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾ ಅದು NiMH ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ಹತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಮರುಚಾರ್ಜ್ ಮಾಸುವುದೆಂದು ಹೇಳಿತು, ಮತ್ತು {{convert|60|to|100|mi|-1|abbr=on}}ಪರಿಮಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು.<ref>{{cite |last1=Anderson|first1=C.D. |last2=Anderson|first2=J. |date=30 June 2004 |chapter=New Charging Systems |title=Electric and Hybrid Cars: a History |publication-place=North Carolina |publisher=[[McFarland & Company]] |isbn=978-0-7864-1872-9 |page=121 }}</ref> 2005ರಲ್ಲಿ, ಚರ ಸಾಧನ ಬ್ಯಾಟರಿ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ತೋಷಿಬಾದವರು ತಯಾರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇವು 80% ಚಾರ್ಜ್ ಅನ್ನು ಕೇವಲ ಅರವತ್ತು ಸೆಕೆಂಡ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಪಡೆಯುವವುವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite |publisher=[[Toshiba]] |date=29 March 2005 |title=Toshiba's New Rechargeable Lithium-Ion Battery Recharges in Only One Minute (press release) |url=http://www.toshiba.co.jp/about/press/2005_03/pr2901.htm |accessdate=2009-04-25 }}</ref> ಈ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಶಕ್ತಿ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಇದೇ 7&nbsp;kW·h EV ಪ್ಯಾಕ್ ಗೆ ಲೆಕ್ಕಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ ಗರಿಷ್ಠವಾದ 340&nbsp;kW ಗಳನ್ನು ಯಾವುದಾದರೂ ಮೂಲದಿಂದ ಆ 60&nbsp;ಸೆಕೆಂಡ್ ಗಳ ಅವಧಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು.. BEVಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ಶಾಖ ಹೆಚ್ಚಿ ಇವುಗಳು ಸುರಕ್ಷಿತವಲ್ಲವಾಗಬಹುದು. ಆಲ್ಟೈರ್ ನ್ಯಾನೋರವರ ನ್ಯಾನೋಸೇಫ್ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಮರುಚಾರ್ಜ್ ಮಾಡಬಹುದು, ಬೇರೆ ಮರುಚಾರ್ಜ್ ಆಗಬಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳಿಗೆ ಹಲವಾರು ಗಂಟೆಗಳೇ ಬೇಕಾಗುತ್ತವೆ. ನ್ಯಾನೋಸೇಫ್ ಸೆಲ್ ಅನ್ನು 95% ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಜ್ ಮಾಡಬಹುದು.<ref>{{cite |url=http://www.mirror.co.uk/news/top-stories/2007/08/16/the-electric-car-that-s-faster-than-a-ferrari-115875-19638821/ |date=16 August 2007 |title=The electric car that's faster than a Ferrari |last=Lakeman|first=Geoffrey |publisher=[[Daily Mirror]] |accessdate=2009-04-25 }}</ref><ref>{{cite |url=http://www.lightningcarcompany.co.uk/nanosafe.php |title=NanoSafe |publisher=[[Lightning Car Company]] |accessdate=2009-04-25 |archive-date=2010-05-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100526103917/http://www.lightningcarcompany.co.uk/nanosafe.php |url-status=dead }}</ref> ಜಪಾನ್ ನ ಕಂಪನಿ, JFE ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, 50% ಚಾರ್ಜ್ ಮಾಡಲು ಮೂರು ನಿಮಿಷಗಳು ಅಥವಾ 70% ಚಾರ್ಜ್ ಮಾಡಲು 5 ನಿಮಿಷಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತಹ ಒಂದು ಕ್ಷಿಪ್ರ ಚಾರ್ಜರ್ ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದೆ.<ref>{{cite |url=http://www.crunchgear.com/2010/07/05/new-quick-charger-for-electric-cars-is-really-quick/ |date=5 July 2010 |title=New quick charger for electric cars is really quick |access-date=25 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2010 |archive-date=8 ಜನವರಿ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110108135235/http://www.crunchgear.com/2010/07/05/new-quick-charger-for-electric-cars-is-really-quick/ |url-status=dead }}</ref> ಬಹುತೇಕ ಜನಗಳಿಗೆ ಕ್ಷಿಪ್ರವಾದ ಮರುಚಾರ್ಜಿಂಗ್ ನ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇಲ್ಲ; ಅವರಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಮಯ ಇರುತ್ತದೆ. (ಡಿಸ್ಚಾರ್ಜ್ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ) ಮೂವತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳಿಂದ ಆರು ಗಂಟೆಗಳವರೆಗೆ ದಿನದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಜ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅವರಿಗೆ ಹೊರೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಚಾರ್ಜಿಂಗ್ ಗಮನವನ್ನೇನೂ ಅಪೇಕ್ಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಮಾಲಿಕನು ಪ್ಲಗ್ ಮತ್ತು ಅನ್ ಪ್ಲಗ್ ಮಾಡಲು ಕೆಲವು ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ಸಮಯ ವ್ಯಯಿಸಿದರಾಯ್ತು. BEV ಚಾಲಕರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಚಾರ್ಜ್ ಮಾಡಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚಾರ್ಜಿಂಗ್ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಹೋಗುವ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ಉದ್ಯೋಗಸ್ಥಳಗಳು ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಪಾರ್ಕಿಂಗ್ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಜರ್ ಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ - ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇವು ಸೌರಶಕ್ತಿಯ ಹಲಗೆಗಳಿಂದ ಶಕ್ತಿ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಫಿನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್, ಕೆಲವು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದಂತಹ ತಂಪು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಕಿಂಗ್ ಗ್ಯಾರೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ಪಾರ್ಕಿಂಗ್ ಮೀಟರ್ ಗಳ ಬಳಿಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಕ್ತಿ ಹೊರಗಿಂಡಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಆಗಲೇ ಲಭ್ಯವಿವೆ; ಪ್ರಥಮತಃ ಬಳಕೆಗೆಂದು ಬ್ಲಾಕ್ ಹೀಟರ್ಸ್ ನಿಂದ ಒದಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಇತರ ಪ್ರಯೋಜನಗಳಿಗೆಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿದ್ಯುತ್ ಕರ್ಷಿಸುವುದನ್ನು ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ ಬ್ರೇಕರ್ ಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿ ತಡೆಹಿಡಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite |url=http://www.calgarytransit.com/html/park_n_ride_locations.html |title=Park and Ride Locations |publisher=[[Calgary Transit]] |date=16 April 2009 |accessdate=2009-04-25 |archive-date=2010-09-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100919051240/http://calgarytransit.com//html/park_n_ride_locations.html |url-status=dead }}</ref> ==ಹವ್ಯಾಸಿಗಳು, ಬದಲಾವಣೆಗಳು, ಮತ್ತು ರೇಸಿಂಗ್== [[File:Eliica.jpg|thumb|ಎಲೀಕಾ ಮಾದರಿ]] [[File:URE05e.jpg|thumb|right|ಈಂಧೋವೆನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಪ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿದ್ಯುತ್ ಫಾರ್ಮುಲಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಕಾರ್]] ಹವ್ಯಾಸಿಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ EVಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ; ಇರುವಂತಹ ಉತ್ಪಾದಿತ ಕಾರ್ ಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ವಿದ್ಯುತ್ ನಿಂದಲೇ ಚಾಲನೆಗೊಳ್ಳುವಂತೆ (0}ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹವ್ಯಾಸಿಗಳು ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಈ ರೀತಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ರಚಿಸುವುದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಒಂದು ಗೃಹ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಇದೆ. ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ, ಇರ್ವಿನ್ ನಂತಹ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವಿನ್ಯಾಸದ ವಿದ್ಯುತ್ ಅಥವಾ ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಕಾರ್ ಗಳನ್ನು ಆದಿಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಪಾವಧಿ ಬ್ಯಾಟರಿಯ ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನಗಳ ಹವ್ಯಾಸಿಗಳಿಗೆ ಆರಾಮ, ಸದ್ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ವೇಗವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತವೆ;ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮಾತ್ರ ಕುಂಠಿತವಾಉತ್ತದೆ. ಅಲ್ಪ-ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ EVಗಳನ್ನು ಹಿರಿಯ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆಯುಳ್ಳ ಸೀಸ-ಆಮ್ಲ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ, {{convert|100|to|130|km|-1|abbr=on}}ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣ ಬಳಸಿ, ನಿರ್ಮಿಸಬಹುದು. ತತ್ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ{{convert|50|km|-1|abbr=on}} ವ್ಯಾಪ್ರಿಯ ವಾಹನವೊಂದು ತಯಾರಾಗುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಸರಿಯಾದ ತೂಕ ವಿತರಣೆಯಿಂದ (40/60 ಮುಂದಿನಿಂದ ಹಿಂದಕ್ಕೆ)ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರೆ, ಪವರ್ ಸ್ಟೀರಿಂಗ್ ನ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಅಮೋಘ ವೇಗವರ್ಧನೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಶೀಲತೆಯ ಕೆಳಸ್ತರಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರಸ್ತೆಗೆ ಅರ್ಹ ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಹಿರಿಯ ಕಾರ್ಯಶೀಲತೆಯುಳ್ಳ ಈ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವರ ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನಗಳು ದುಬಾರಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಕರಗತ ಪ್ರೇಷಕವೊಂದನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವುದರಿಂದ, ಅಲ್ಪ-ವ್ಯಾಪ್ತಿ ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನಗಳು ಉತ್ತಮ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ತಯಾರಕರು ತಯಾರಿಸುವ ಏಕ-ವೇಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ಷಮತೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಬಡಾವಣೆಯ ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ ಗಾಲ್ಫ್ ಗಾಡಿಗಳಂತಲ್ಲದೆ, ಅಲ್ಪ-ವ್ಯಾಪ್ತಿ ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಮಾಮೂಲಿ ನಗರದ ಹೊರವಲಯದ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದು (ಇಲ್ಲಿ 60–80&nbsp;ಕಿಮೀ/ಗಂ / 35-50&nbsp;ಮೈಗಂ ವೇಗಮಿತಿಗಳು ಮಾಮೂಲು) ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿನ ವಾಹನದಟ್ಟಣೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕದಾದ "ನಿಧಾನ-ರಸ್ತೆ" ಹೆದ್ದಾರಿಯ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಚಲಿಸಬಹುದು. [[ಗಾಜಾ ಪಟ್ಟಿ|ಗಾಝಾ ಸ್ಟ್ರಿಪ್]] ನಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಇಂಧನ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್ ನ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ವಸೀಮ್ ಓಥ್ಮನ್ ಆಲ್-ಕೋಝೆಂದಾರ್ 2008ನೆಯ ಇದವಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಾರನ್ನು 32 ಬ್ಯಾಟರಿಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಓಡಿಸುವ ಮಾರ್ಗವೊಂದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಆಲ್-ಕೋಝೆಂದರ್ ಪ್ರಕಾರ, ಆ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು {{USD|2}}ಮೌಲ್ಯದ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಸಿ ಚಾರ್ಜ್ ಮಾಡಿ {{convert|180|to|240|km|abbr=on}}ಇಂದ ಚಲಿಸಬಹುದು. ಏಳು ಗಂಟೆಗಳ ಚಾರ್ಜಿಂಗ್ ನ ನಂತರ ಈ ಕಾರ್ {{convert|100|km/h|abbr=on|-1}}ವೇಗದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸಬಹುದು. ಗಾಝಾಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ತನ್ನು [[ಇಸ್ರೇಲ್]] ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುವುದರಿಂದ, ಇದನ್ನು ವಾತಾವರಣದ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮೀರುವ ಮತ್ತು ಇಂಧನ ಕೊರತೆಯನ್ನು ದಾಟುವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆಸುವ ಹೋರಾಟವಲ್ಲದೆ ಶಾಂತಿಪಾಲನೆಗೂ ನಡೆಸಿದ ಕಾರ್ಯವೆನ್ನಬಹುದು<ref>{{cite |url=http://www.islamonline.net/servlet/Satellite?c=Article_C&cid=1209358045722&pagename=Zone-English-News/NWELayout |title=Gaza Cars From Cooking Oil to Batteries |first=Motasem|last=Dalloul |accessdate=2009-04-27 |date=29 May 2008 |publisher=[[IslamOnline]] }}</ref><ref>{{cite |url=http://www.infolive.tv/en/infolive.tv-22806-israelnews-gaza-engineers-offer-alternative-gaza-fuel-crisis |title=Gaza Engineers Offer Alternative To Gaza Fuel Crisis |date=21 August 2008 |editor-last=Stephanov |editor-first=Rostik |accessdate=2009-04-27 |publisher=infolive.tv |archive-date=2009-04-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090429042753/http://www.infolive.tv/en/infolive.tv-22806-israelnews-gaza-engineers-offer-alternative-gaza-fuel-crisis |url-status=dead }}</ref> ಜಪಾನ್ ನ ಕೀಯೋ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯ ಫ್ಯಾಕಲ್ಟಿ ಆಫ್ ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟಲ್ ಇಂಫರ್ಮೇಷನ್ ನ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಹಿತೋಷಿ ಷಿಮಿಝು ಒಂದು ವಿದ್ಯುತ್ ಲೈಮೋಸಿನ್ ಅನ್ನು ಸೃಷ್ಠಿಸಿದರು: Eliica (ೆಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಲಿಥಿಯಂ-ಐಯಾನ್ ಕಾರ್) ಎಂಟು ಚಕ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು 55&nbsp;kW ಹಬ್ ಮೋಟಾರ್ (8WD)ಗಳಿದ್ದು 470&nbsp;kW ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಸೊನ್ನೆ ವಿಸರ್ಜನೆ, ಗರಿಷ್ಠ ವೇಗವಾದ {{convert|370|km/h|abbr=on}}, ಮತ್ತು ಗರಿಷ್ಠ ವ್ಯಾಪ್ತಿ {{convert|320|km|abbr=on}}; ಇದನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದುಲಿಥಿಯಂ-ಐಯಾನ್ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು.<ref>{{cite |url=http://www.eliica.com |title=Video at eliica.com |publisher=[[Eliica]] |language=Japanese and English mixed }}</ref> ಆದರೆ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಾಡಲ್ ಗಳ ದರ {{USD|300,000}}, ಇದರಲ್ಲಿ ಮೂರನೆಯ ಒಂದು ಭಾಗ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳದು. 2008ರಲ್ಲಿ, ಹಲವಾರು ಚೀನೀ ತಯಾರಕರು ಲಿಥಿಯಂ ಐರನ್ ಫಾಸ್ಫೇಟ್ ({{chem|LiFePO|4}}) ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಹವ್ಯಾಸಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಪಡಿಸುವ ಅಂಗಡಿಗಳಿಗೆ ಮಾರತೊಡಗಿದರು. ಈ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಕ್ತಿ-ತೂಕ ಅನುಪಾತವನ್ನು ನೀಡಿದವು; ಇದರಿಂದ ವಾಹನ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳು ಪ್ರತಿ ಚಾರ್ಜ್ ಗೆ {{convert|75|to|150|mi|sigfig=2|abbr=on}}ಸಾಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು ಬೆಲೆಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಸುಮಾರು {{USD|350}} ಪ್ರತಿ ಕಿಲೊವ್ಯಾಟ್ ಗೆ ಮಧ್ಯ 2009ರಲ್ಲಿ ತಲುಪಿತು. {{chem|LiFePO|4}}ಸೆಲ್ ಗಳು 3,000 ಆವರ್ತನಗಳ ಜೀವಿತದ ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ, ಮಾಮೂಲು ಸೀಸ ಆಮ್ಲ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳ 300 ಆವರ್ತನ ಸೂಚ್ಯಂಕಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, {{chem|LiFePO|4}}ಈ ಸೆಲ್ ಗಳ ಜೀವಿತಾವಧಿಯ ನಿರೀಕ್ಷೆಯು ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳು. ಇದರಿಂದ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸುವವರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಮತ್ತೆ ಹೆಚ್ಚಿದೆ. {{chem|LiFePO|4}} ಸೆಲ್ ಗಳು ಆಮ್ಲದ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಲೆಯ ಬ್ಯಾಟರಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಜಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ.{{Citation needed|date=September 2010}} ==ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ಗಳು== {{Main|Currently available electric cars}} [[೨೦೧೦|2010]]ರಲ್ಲಿ ಮಾದರಿ ಕಾರ್ ಗಳು, ಉತ್ಪಾದನಾಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಯೋಜಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ಗಳು ಹೇರಳವಾಗಿದ್ದರೂ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವೇ ಕಾರ್ ಗಳು ಹೆದ್ದಾರಿ-ಸಮರ್ಥವಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ತೆಸ್ಲಾ ರೋಡ್ ಸ್ಟರ್, ಮಿತ್ಸುಬಿಷಿ i MiEV ಮತ್ತು Th!.nk ಸಿಟಿಗಳೂ ಸೇರಿವೆ. ಮಿಕ್ಕೆಲ್ಲಾ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ-ವೇಗ, ಅಲ್ಪ-ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಬಡಾವಣೆಯ ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನಗಳು, ವಿದ್ಯುತ್ ನಗರ ಕಾರ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಸಣ್ಣ-ಪ್ರಮಾಣದ ವಾಣಿಜ್ಯಪರ ಮಾರ್ಪಾಡಾದ ಇಂಟರ್ನಲ್ ಕಂಬಶ್ಚನ್ ಎಂಜಿನ್ ಮೂಲದ ಅಲೈಡ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ನಂತಹ ವಾಹನಗಳು. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಅಂತಿಮ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿರುವ ವಾಹನಗಳೆಂದರೆ ನಿಸ್ಸಾನ್ ಲೀಫ್ ಮತ್ತುಮಿನಿ E. ===ಸರ್ಕಾರದ ಧನಸಹಾಯ=== {{See also|Plug-in electric vehicle#Tax incentives for PEVs by country|l1=Tax incentives for PEVs by country}} ಬ್ಯಾಟರಿಯ ಅಳತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳು ಹೊಸ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ಕೊಳ್ಳುವವರಿಗೆ ದೇಣಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿವೆ. ಯುಎಸ್ ಫೆಡರಲ್ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆಯ {{USD|7,500}}ವಿನಾಯತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ,.<ref name="IRS2009">{{cite web|url=http://www.irs.gov/irb/2009-48_IRB/ar09.html|title=Notice 2009-89: New Qualified Plug-in Electric Drive Motor Vehicle Credit|publisher=[[Internal Revenue Service]]|date=2009-11-30|accessdate=2010-04-01}}</ref> ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ರಾಜ್ಯಗಳು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಧನಸಹಾಯ ನೀಡುತ್ತವೆ.<ref name="PluginAm">{{cite web|url=http://action.pluginamerica.org/t/5960/content.jsp?content_KEY=5545|title=State and Federal Incentives for EVs, PHEVs and Charge Stations|publisher=[[Plug In America]]|accessdate=2010-05-29|archive-date=2011-07-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20110727180836/http://action.pluginamerica.org/t/5960/content.jsp?content_KEY=5545|url-status=dead}}</ref> ಯು.ಕೆ. ಗರಿಷ್ಠ {{GBP|5,000}}ವರೆಗೆ ಕೊಳ್ಳಲು ದೇಣಿಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ ({{USD|7,600}}) ಈ ಯೋಜನೆ ಜನವರಿ 2011ರಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.telegraph.co.uk/motoring/green-motoring/7316351/5000-grant-to-buy-plug-in-electric-cars.html|title=£5,000 grant to buy plug-in electric cars|publisher=The Daily Telegraph|author=Paul Hudson |date=2010-02-28|accessdate=2010-04-23 | location=London}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.dft.gov.uk/adobepdf/163944/ulcc.pdf|title=Ultra-low carbon cars: Next steps on delivering the £250 million consumer incentive programme for electric and plug-in hybrid cars|publisher=[[Department for Transport]]|date=July 2009|accessdate=2010-04-23}}</ref> ಏಪ್ರಿಲ್ 2010ರಂತೆ , 15 ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸದಸ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳು ವಿದ್ಯುತ್ ನಿಂದ ಚಾರ್ಜ್ ಆಗಬಲ್ಲಿ ವಾಹನಗಳಿಗೆ ತೆರಿಗೆ ವಿನಾಯತಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ, ತೆರಿಗೆ ಕಡಿತ ಮತ್ತು ವಿನಾಯತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಲ್ಲಿ PEVಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಹೈಬ್ರಿಡ್ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳುವವರಿಗೆ ಬೋನಸ್ ಹಣವನ್ನು ಸಹ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="GCC0420">{{cite web|url=http://www.greencarcongress.com/2010/04/acea-tax-20100421.html#more|title=Growing Number of EU Countries Levying CO2 Taxes on Cars and Incentivizing Plug-ins|publisher=[[Green Car Congress]]|date=2010-04-21|accessdate=2010-04-23}}</ref><ref name="ACEA2">{{cite web|url=http://www.acea.be/index.php/news/news_detail/an_increasing_number_of_member_states_levy_co2_based_taxation_or_incentivis/|title=An Increasing Number of Member States Levy CO2-Based Taxation or Incentivise Electric Vehicles|publisher=[[European Automobile Manufacturers Association]]|date=2010-04-21|accessdate=2010-04-23|archive-date=2010-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20100425010516/http://www.acea.be/index.php/news/news_detail/an_increasing_number_of_member_states_levy_co2_based_taxation_or_incentivis|url-status=dead}}</ref> ==ಮಾದರಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ಗಳು== {{See also|List of production battery electric vehicles#cars planned for production|l1=Cars planned for production}} [[File:Nissan Leaf 006.JPG|thumb|right|ನಿಸ್ಸಾನ್ ಲೀಫ್, ಮಾರಾಟವು 2010ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಬೇಕಿದ್ದು, ಜಪಾನ್, ಯುಎಸ್ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಇತರ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತೆರಿಗೆ ವಿನಾಯತಿ ಮತ್ತು ದೇಣಿಗೆಗಳಿಗೆ ಅರ್ಹವಾಗಿದೆ.]] ಈ ಕೆಳಕಂಡ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮುಂದುವರಿದ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿವೆ. ===ಹೆದ್ದಾರಿ ಯೋಗ್ಯ=== ''ಕಡಿಮೆಯೆಂದರೆ {{convert|100|km/h|abbr=on}}ಸಮರ್ಥವಾಗಿರುವ ಕಾರ್ ಗಳು'' {| class="wikitable sortable" |- ! style="background:#cfc"|ಮಾದರಿ ! style="background:#cfc"|ಉಚ್ಛತಮ ವೇಗ ! style="background:#cfc"|ವೇಗೋತ್ಕರ್ಷ ! style="background:#cfc"|ಸಾಮರ್ಥ್ಯ<br>ವಯಸ್ಕರು+ಮಕ್ಕಳು ! style="background:#cfc"|ಚಾರ್ಜ್ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಅವಧಿ ! style="background:#cfc"|ಮಾಮೂಲು ಪರಿಮಿತಿ ! style="background:#cfc"|ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ದಿನಾಂಕ |- align="center" | ವೀಗೋ ವಿಪ್ ಲೈಫ್ | {{convert|105|km/h|abbr=on}} | | <center>2 </center> | | {{convert|161|km|abbr=on}} | ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2010 |- align="center" | ನಿಸಾನ್ ಲೀಫ್ | {{convert|145|km/h|abbr=on}} | 12 ಸೆಕೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ 0 ರಿಂದ 60&nbsp;ಮೈಲಿ ಪ್ರತಿಗಂಟೆಯ ವೇಗ ತಲುಪುತ್ತದೆ. | <center>5 </center> | ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಎಸಿ ವಿದ್ಯುತ್ ನಿಂದ ಎಂಟು ಗಂಟೆಗಳು; ೮೦%ಕ್ಕೆ ಮೂವತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳ ತ್ವರಿತ ಚಾರ್ಜ್ | {{convert|161|km|abbr=on}} | ಡಿಸೆಂಬರ್. 1974. |- align="center" | CODA ಸೆಡಾನ್ | {{convert|129|km/h|abbr=on}} | 0ಇಂದ 60&nbsp;ಮೈಲಿ/ಗಂಟೆಗೆ 11 ಸೆಕೆಂಡ್ ಗಳಲ್ಲಿ | <center>4</center> | ಸುಮಾರು ಆರು ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಚಾರ್ಜ್ | {{convert|193|km|abbr=on}} | 2010ರ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ |- align="center" | ರೇವಾ NXR | {{convert|104|km/h|abbr=on}} | | <center>4</center> | | {{convert|160|km|abbr=on}} | 2011 |- align="center" | ರೆನಾಲ್ಟ್ ಫ್ಲೂಯೆನ್ಸ್ Z.E. | {{convert|135|km/h|abbr=on}} | 0ಇಂದು 62ಮೈಲಿ ಗಂಟೆಗೆh: 9.0 ಸೆಕೆಂಡ್ ಗಳಲ್ಲಿ (ಅಂದಾಜು) | <center>5 </center> | 6–8&nbsp;ಗಂಟೆಗಳು ಉತ್ತಮ AC ಪವರ್ ನೊಂದಿಗೆ; 30&nbsp;ನಿಮಿಷಗಳ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಚಾರ್ಜ್ ನಿಂದ 80% | {{convert|161|km|abbr=on}} | 2011ರ ಆದಿಯಲ್ಲಿ |- align="center" | ತೆಸ್ಲಾ ಮಾದರಿ S | {{convert|193|km/h|abbr=on}} | {{convert|0|to|97|km/h|abbr=on}} 5.6 ಸೆಕೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ | <center>€5.0ಬಿಲಿ</center> | ಸಂಪೂರ್ಣ ಚಾರ್ಜ್ 3.5&nbsp;ಗಂಟೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಕ್ತಿಯ ಜೋಡಕಗಳು ಅಥವಾ 45&nbsp;ನಿಮಿಷದ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಚಾರ್ಜ್ ನಿಂದ | {{convert|483|km|abbr=on}} | 2012 |- align="center" | DOK-ING XD ಕಲ್ಪನೆ | {{convert|130|km/h|abbr=on}} | 0ಇಂದ 100&nbsp;ಕಿಮೀ/ಗಂಟೆಗೆ 7.7 ಸೆಕೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ | <center>3</center> | 0-80% ಸುಮಾರು 6 ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ, 230 V/16A0-100% ಸುಮಾರು 8 ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ, 230 V/16A | {{convert|250|km|abbr=on}} | 2011 |- align="center" | Th!nk ಸಿಟಿ | {{convert|110|km/h|abbr=on}} | 0–80&nbsp;ಕಿಮೀ/ಗಂಟೆಗೆ16 ಸೆಕೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ | <center>2 (+2 ಹಿಂದಿನ ಸೀಟುಗಳು)</center> | 0-100% 8 ಗಂಟೆಗಳು, 230 V (ಲಿಥಿಯಂ ಬ್ಯಾಟರಿ)0-80% 7 ಗಂಟೆಗಳು, 230 V (ಝೀಬ್ರಾ ಬ್ಯಾಟರಿ) | {{convert|160|km|abbr=on}} | ಡಿಸೆಂಬರ್. 1974. |- align="center" | ಹ್ಯುಂಡಾಯ್ ಬ್ಲೂಆನ್ | {{convert|130|km/h|abbr=on}} | 0–100&nbsp;ಕಿಮೀ/ಗಂಟೆಗೆ 13.1 ಸೆಕೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ | <center>4 </center> | 6&nbsp;ಗಂಟೆಗಳು 220 V ಶಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ; 25&nbsp;ನಿಮಿಷಗಳ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಚಾರ್ಜ್ ನಿಂದ 80% | {{convert|140|km|abbr=on}} | 2012ರ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ |} ==ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ== {{Portal box|Sustainable development}} {{Commons category|Electrically-powered automobiles}} *ಪರ್ಯಾಯ ಇಂಧನ ವಾಹನ *ಸಂಕುಚಿತ ವಾಯು ಕಾರ್ *ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ಬಳಕೆ *ವಿದ್ಯುತ್ ದೋಣಿ *ವಿದ್ಯುತ್ ಬಸ್ *ವಿದ್ಯುತ್ ಮೋಟರ್ ಸೈಕಲ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಕೂಟರ್ ಗಳು *ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನ ಬದಲಾವಣೆ *ಎನ್ವಿರಾಂಮೆಂಟಲ್ ಟ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಪೋರ್ಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ *ಮಿಶ್ರತಳಿ ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನ (HEV) *ಬೆಳಕಿಗೆ ಬರುತ್ತಿರುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಪಟ್ಟಿ *ಉತ್ಪಾದನಾ ಬ್ಯಾಟರಿ ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಃನಗಳ ಪಟ್ಟಿ *ಪ್ಲಗ್-ಇನ್ ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನ (PEV) *ಪ್ಲಗ್-ಇನ್ ಹೈಬ್ರಿಡ್ (PHEV) ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist|2}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{Wikibooks|Electric Vehicle Conversion/Technologies}} {{Wiktionary|electric car}} * [http://www.pbs.org/now/shows/544/index.html#poll NOW on PBS ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ಗಳು ನೂತನ ವಿಶ್ವ ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತರುವುದೇ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ತರದೂದು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100328024338/http://www.pbs.org/now/shows/544/index.html#poll |date=2010-03-28 }} ===ಸಂಘಟನೆಗಳು=== * [http://www.osgv.org/ ಓಪನ್ ಸೋರ್ಸ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಸಿಟಿ ಕಾರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101125025929/http://www.osgv.org/ |date=2010-11-25 }} ಸೊಸೈಟಿ ಫಾರ್ ಸಸ್ಟೇಯ್ನೆಬಲ್ ಮೊಬಿಲಿಟಿ ಯಿಂದ * [http://www.eaaev.org/ ಯುಎಸ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಆಟೋ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್(EAA)] ಮತ್ತು [http://www.eaaev.org/eaaevcharging.html ಮರುಚಾರ್ಜಿಂಗ್ ಕೇಂದ್ರಗಳು] * [http://www.ElectricCarSociety.com/ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ಸೊಸೈಟಿ ಸ್ಥಾಪನೆ 1982] * [http://www.electrificationcoalition.org/ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಫಿಕೇಷನ್ ಕೋಯಲಿಷನ್] (ವ್ಯವಹಾರದ ಸಂಬಂಧ) {{Alternative propulsion}} {{DEFAULTSORT:Electric Car}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಆಟೋಮೋಟೀವ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬ್ಯಾಟರಿ ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ಗಳು]] [[es:Vehículo eléctrico de batería]] kq3keblswcppilhyg6dryfsd0bhyftf 0 95213 1431555 1368760 2026-10-07T19:13:56Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431555 wikitext text/x-wiki {{Merge|[[ತಾರುಣ್ಯ]]++ ಸೇರಿಸಿ}} [[File:Adolescence MET 62.600.28.jpg|thumb|ಹದಿಹರೆಯ]] ಹದಿಹರೆಯ ಎನ್ನುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಯಿಂದ [[ಕಾನೂನು|ಕಾನೂನುಬದ್ಧ]] ವಯಸ್ಕ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುವ ಭೌತಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಒಂದು ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಹಂತವಾಗಿದೆ. ಹದಿಹರೆಯದ ದೈಹಿಕ, ಮಾನಸಿಕ ಅಥವಾ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮೊದಲೇ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ. ದೈಹಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಅರಿವಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಇಪ್ಪತ್ತರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಿ ವಯಸ್ಸು ಹದಿಹರೆಯದವರ ಒರಟಾದ ಗುರುತನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹದಿಹರೆಯದ ನಿಖರವಾದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಹದಿಹರೆಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ, ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ, ಇತಿಹಾಸ, ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಲ್ಲಿ, ಹದಿಹರೆಯದವರನ್ನು ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಯ ನಡುವಿನ ಸಂಕ್ರಮಣ ಅವಧಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ ವಯಸ್ಕ ಪಾತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ಮಕ್ಕಳ ತಯಾರಿಕೆ. ಇದು ಶಿಕ್ಷಣ, ತರಬೇತಿ, ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ನಿರುದ್ಯೋಗವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಅನೇಕ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳ ಒಂದು ಅವಧಿಯಾಗಿದೆ.ಹದಿಹರೆಯದ ಅಂತ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಾರಂಭವು ದೇಶದಿಂದ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯದ ಮೂಲಕ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಸವಲತ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಅವರಿಗೆ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಬುದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ. ವಾಹನವನ್ನು ಚಾಲನೆ ಮಾಡುವುದು, ಕಾನೂನುಬದ್ಧ [[ಲೈಂಗಿಕ]] ಸಂಬಂಧಗಳು, ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಮಾಡುವುದು, [[ಮದ್ಯಪಾನ]], [[ಮತದಾನ]], ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದು. ಶಿಕ್ಷಣದ ಕೆಲವು ಹಂತಗಳನ್ನು ಮುಗಿಸುವುದು ಮತ್ತು [[ಮದುವೆ]] ಆಗುವುದು ಹದಿಹರೆಯದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ. <ref>https://www.unicef.org/adolescence/</ref> =ಜೈವಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ= ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಸಂಭವಿಸುವ ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಯು ಲೈಂಗಿಕ ಪ್ರಬುದ್ಧತೆಗೆ ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಯ ಆರಂಭದ ವಯಸ್ಸು ಬಾಲಕಿಯರಲ್ಲಿ ೧೧ ಮತ್ತು ಹುಡುಗರಿಗೆ ೧೨ ರಷ್ಟಿದೆ. ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಗೆ ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಆನುವಂಶಿಕತೆಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೂ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಯಾಮದಂತಹ ಪರಿಸರ ಅಂಶಗಳು ಕೆಲವು ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ಬೀರುತ್ತವೆ. ಈ ಅಂಶಗಳು ಅಕಾಲಿಕ ಮತ್ತು ತಡವಾದ ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಯು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಾರ್ಮೋನ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಉಲ್ಬಣದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದು ಅನೇಕ ದೈಹಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ದ್ವಿತೀಯಕ ಲೈಂಗಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಹುಡುಗರಲ್ಲಿ ಆಳವಾದ ಧ್ವನಿ ಮತ್ತು ಮತ್ತು ಸ್ತನಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಹುಡುಗಿಯರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಾಗಿದ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖವಾದ ಸೊಂಟದ ಬೆಳವಣಿಗೆ) ಮತ್ತು ಹಾರ್ಮೋನಿನ ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿ ಬಲವಾದ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ವಯಸ್ಕಜೀವನದ ಹಂತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಪಿಟ್ಯುಟರಿ ಗ್ರಂಥಿಯಿಂದ ಪ್ರಚೋದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಗೊನಡ್ಸ್ ತರುವಾಯ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಇದು ಅವುಗಳನ್ನು ತ್ವರಿತ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಚೋದಿತ ಗೋನಾಡ್ಸ್ ಅಗತ್ಯವಾದ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಸಮೂಹ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಟೆಸ್ಟೋಸ್ಟೆರಾನ್ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಮತ್ತು ಅಂಡಾಶಯಗಳು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಈಸ್ಟ್ರೊಜೆನ್ ಅನ್ನು ವಿತರಿಸುತ್ತವೆ. ಲೈಂಗಿಕ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳು ಕ್ರಮೇಣ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಲೈಂಗಿಕ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳು, ಅಂಗಾಂಶ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಅಥವಾ ಸ್ಥೂಲಕಾಯತೆಯ ಅಸಮತೋಲನದಿಂದ ಕೆಲವು ಹುಡುಗರು ಗೈನೆಕೊಮಾಸ್ಟಿಯಾವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಬಹುದು.<ref>http://www.yellowbooks.com/map {{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಮುಖದ ಕೂದಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.೧೭ ವರ್ಷದ ನಡುವಿನ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಇಡೀ ಮೇಲಿನ ತುಟಿ ಮೇಲೆ ಮೀಸೆ ಹರಡುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಕತ್ತಿನ ಮೇಲುಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಕೂದಲಿನ ನೋಟ, ಮತ್ತು ಕೆಳ ತುಟಿಗೆ ಇರುವ ಪ್ರದೇಶದ ನಂತರ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕೂದಲು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕಡೆಗೆ ಮತ್ತು ಗಲ್ಲದ ಕೆಳಗಿನ ಗಡಿಗೆ ಹರಡುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾನವ ಜೈವಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಂತೆ, ಈ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕ್ರಮವು ಕೆಲವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ನಡುವೆ ಬದಲಾಗಬಹುದು. ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಯ ನಂತರ ಕೆಲವು ಪುರುಷರು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಖದ ಕೂದಲನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಯ ನಂತರ ಮತ್ತೊಂದು ೨-೪ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮುಖದ ಕೂದಲು ಗಾಢವಾಗಿ ಮತ್ತು ದಪ್ಪವಾಗಿರುತ್ತದೆ. =ಬೆಳವಣಿಗೆ= ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳು, ಥೈರಾಯ್ಡ್ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳು, ಮತ್ತು ಆಂಡ್ರೋಜೆನ್ಗಳ ಏಕಕಾಲಿಕ ಬಿಡುಗಡೆಯಿಂದ ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಎತ್ತರ ಮತ್ತು ತೂಕದಲ್ಲಿ ಹದಿಹರೆಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಪುರುಷರು ತಮ್ಮ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಮಹಿಳೆಯರು ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಹದಿಹರೆಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ತೂಕವು ವಯಸ್ಕರ ದೇಹ ತೂಕದ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಯ ನಂತರ ಹದಿಹರೆಯದ ಮತ್ತು ಮುಂಚಿನ ವಯಸ್ಕ ಪುರುಷರು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸ್ನಾಯುವಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ದೇಹದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವೇಗವರ್ಧಿತ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ವಿವಿಧ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಹದಿಹರೆಯದವರಿಗೆ ಇದು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಾಮಾನ್ಯ ಅನುಕ್ರಮವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬೆಳೆದ ಮೊದಲ ಸ್ಥಳಗಳು ಮುಖ್ಯವಾದವು-ತಲೆ, ಕೈಗಳು ಮತ್ತು ಪಾದಗಳು. ನಂತರ ಮುಂಡ ಮತ್ತು ಭುಜಗಳು. ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ, [[ಎಲುಬು|ಎಲುಬುಗಳು]] ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿ ಆಗುತ್ತವೆ. ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಯ ತೀರ್ಮಾನದಲ್ಲಿ, ಎಪಿಫೈಸಿಸ್ ಎಂಬ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಿದ ದೀರ್ಘ ಮೂಳೆಗಳ ತುದಿಗಳು. ಈ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರದ ಬದಲಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಜನಾಂಗೀಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ, ಮೂಳೆ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಬಿಳಿ ಹದಿಹರೆಯದವರಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಆಸ್ಟಿಯೊಪೊರೋಸಿಸ್ನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಕಪ್ಪು ಮಹಿಳೆಯರ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹದಿಹರೆಯದವರ ಹೃದಯ ಮತ್ತು ಶ್ವಾಸಕೋಶಗಳ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಎರಡರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದರಿಂದ ರಕ್ತಪರಿಚಲನಾ ಮತ್ತು ಉಸಿರಾಟದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಸಹ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ವ್ಯಾಯಾಮಕ್ಕೆ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಹಿಷ್ಣುತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಪುರುಷರು "ದೊಡ್ಡ ಹೃದಯ ಮತ್ತು ಶ್ವಾಸಕೋಶಗಳು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಕೋಚನದ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ, ಕಡಿಮೆ ವಿಶ್ರಮಿಸುವ ಹೃದಯದ ಬಡಿತ, ರಕ್ತಕ್ಕೆ ಆಮ್ಲಜನಕ ಸಾಗಿಸುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಸ್ನಾಯುವಿನ ವ್ಯಾಯಾಮದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ತಟಸ್ಥಗೊಳಿಸಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಕ್ತಿ ಹೋಂದಿರುತ್ತಾರೆ.<ref>https://www.cliffsnotes.com/study.../developmental.../development-in-adolescence{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> =ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬದಲಾವಣೆಗಳು= ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಲೈಂಗಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಲೈಂಗಿಕ ಅಂಗಗಳಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ. ಪುರುಷರಲ್ಲಿ, ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಯ ಮೊದಲ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ವೃತ್ತದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ, ನಂತರ [[ಶಿಶ್ನ]] ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಶಿಶ್ನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಮೂಲದ ಕೋಶಕಗಳು, ಪ್ರಾಸ್ಟೇಟ್ ಮತ್ತು ಬುಲ್ಬೌರೆಥ್ರಲ್ ಗ್ರಂಥಿ ಕೂಡಾ ದೊಡ್ಡದಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಲೈಂಗಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಗರ್ಭಕೋಶ, ಯೋನಿಯ, ಮತ್ತು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಇತರ ಅಂಶಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಟ್ಟಿನ ಪ್ರಾರಂಭ, ಹಾರ್ಮೋನ್ ಬದಲಾವಣೆ, ತಡವಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ನಿಯಮಿತ ಅಂಡೋತ್ಪತ್ತಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪುರುಷರಿಗಿಂತ ಮಹಿಳೆಯರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಪ್ರೌಢವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref>https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK236791/</ref> =ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳು= ವ್ಯಕ್ತಿಯು ೧೦ - ೨೫ರ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಮೆದುಳಿನ ಬದಲಾವಣೆಯು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅದು ನಡವಳಿಕೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಆರು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವನಾಗಿದ್ದಾಗ ಮಿದುಳು ತನ್ನ ವಯಸ್ಕ ಗಾತ್ರದ ೯೦% ದಷ್ಟು ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಹದಿಹರೆಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಮಿದುಳು]] ಹೆಚ್ಚು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಹದಿಹರೆಯದ ತನಕ ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿನ ಕ್ರೀಸ್ಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಿದುಳಿನ ಮಡಿಕೆಗಳಲ್ಲಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬದಲಾವಣೆಯಾದ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್ನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅರಿವಿನ ಮತ್ತು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಹದಿಹರೆಯದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿನ ಬಿಳಿ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯು ರೇಖೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿ ಬೂದು ದ್ರವ್ಯದ ಪ್ರಮಾಣವು ತಲೆಕೆಳಗಾದ-ಯು ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಿನಾಪ್ಟಿಕ್ ಸಮರುವಿಕೆ ಎಂಬ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿನ ಅನಗತ್ಯ ನರಕೋಶದ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬೂದು ದ್ರವ್ಯಗಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref><http://OnlineNewsDigest.com.</ref> =ಅರಿವಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆ= ಹದಿಹರೆಯವು ತ್ವರಿತವಾದ ಅರಿವಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸಮಯವಾಗಿದೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಅಮೂರ್ತ ರೂಪವನ್ನು ಮತ್ತು ಸ್ವಾಭಿಮಾನದ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ವ್ಯಕ್ತಿಯು ವಿಶಾಲವಾದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಕಾರಣವಾಗಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ವರ್ತನೆ ಅಧ್ಯಯನದ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದೆ. ಅಂದರೆ, ಪ್ರಿಫ್ರಂಟಲ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್ನೊ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಆಲೋಚನೆಗಳು, ನಡವಳಿಕೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಸಮನ್ವಯವನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಅರಿವಿನ ಕೌಶಲ್ಯಗಳು. ಈ ಅವಧಿಯ [[ಜೀವನ|ಜೀವನದಲ್ಲಿ]]ದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಆಲೋಚನೆಗಳು, ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು ಒಬ್ಬರ ಭವಿಷ್ಯದ ಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸುತ್ತವೆ.<ref>https://www.urmc.rochester.edu › Encyclopedia</ref> =ಉಲ್ಲೇಖ= == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} n9qxnctrgds55656vg3yxgg46t141dq 0 107467 1431553 1368078 2026-10-07T18:09:07Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431553 wikitext text/x-wiki =='''ಸೋಮನಾಥ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಸೋಮೇಶ್ವರ'''== ಸೋಮನಾಥ ದೇವಾಲಯ, ಮಂಗಳೂರಿನ ಸೋಮೇಶ್ವರ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದು, [[ಮಂಗಳೂರು]] ನಗರದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 6 ಮೈಲು ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಸೋಮನಾಥ ದೇವರ ಸಾನಿಧ್ಯದಿಂದಲೇ ಈ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಸೋಮೇಶ್ವರ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ.ಇದು ನಿಸರ್ಗರಮಣಿಯ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ದೇವಾಲಯದ ಹಿಂಬದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಮುದ್ರರಾಜನು ನಿತ್ಯವೂ ತನ್ನ ಬೋರ್ಗರೆಯುವ ಅಲೆಗಳಿಂದ ಸೋಮನಾಥನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. [[ದೇವಾಲಯ]]ದ ಹಿಂಬದಿಯ ಸಮುದ್ರತಟದಲ್ಲಿರುವ ಶಿಲೆಯ ಮೇಲೆ ರುದ್ರ ಪಾದದ ಗುರುತು ಇರುವುದರಿಂದ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು‘ರುದ್ರಪಾದಕ್ಷೇತ್ರ’ವೆಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮಹಾಶಿಲೆಯ ತೆಂಕುಬದಿಯಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರರಾಜನು ಸೌಮ್ಯನಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಯಾತ್ರಿಕರು ಹಾಗೂ ಆಸ್ತಿಕರೂ [[ಸಮುದ್ರ]] ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಕಂದಪುರಾಣದಲ್ಲೂ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ರುದ್ರಪಾದಕ್ಷೇತ್ರವೆಂದು ಕರೆದ ಐತಿಹ್ಯವಿದೆ. ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನ ಹೊರಗೋಪುರದ ಕೆಳಗೆ ಕರಿಶಿಲೆಯ 27 ಸೋಪಾನ ಪಂಕ್ತಿಗಳು ಮುಗಿದೊಡನೆ ಪಂಚದುರ್ಗಿಯ ಗುಡಿಯನ್ನೂ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬರುವ ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ಮೊದಲು ಪಂಚದುರ್ಗೆಗುಡಿಗೆ ಕೈಮುಗಿದು ಸೋಮನಾಥನ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾರೆ.<ref>http://rcmysore-portal.kar.nic.in/temples/SomeshwaraTemple/History.htm</ref> ===ಶಿವಲಿಂಗ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ ರಹಸ್ಯ=== ಇಲ್ಲಿನ ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ತ್ರೇತಾಯುಗದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ.[[ಭಾರತ]] ದೇಶದ ದಕ್ಷಿಣಪಥವನ್ನು ತ್ರೇತಾಯುಗದ ರಾಮಾಯಣಕಾಲದಲ್ಲಿ ದಂಡಕಾರಣ್ಯವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿನ ಜನಸ್ಥಾನವೆಂಬಲ್ಲಿ ಲಂಕಾಧಿಪತಿ ರಾವಣಾಸುರನ ಸಂಬಂಧಿಕನಾದ ಖರಾಸುರನು ರಾಜ್ಯವಾಳುತ್ತಿದ್ದನು. ಇಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ [[ಶಿವ]] ದೇವಸ್ಥಾಗಳನ್ನು ಈತನೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದ್ದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಊರಿನ ಎಲ್ಲಾ ಶಿವ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ‘ಖರಾಸುರ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ’ ಎಂದೇ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಸೋಮನಾಥ ದೇವಸ್ಥಾನವೂ ಖರಾಸುರನಿಂದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿತವಾದುದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಖರಾಸುರನು ಒಂದೇ ದಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಮಾಡಲೆಂದು ಮೂರು ಶಿವಲಿಂಗಗಳನ್ನು ತಂದನು. ಮೊದಲನೆಯದನ್ನು ಸೋಮೇಶ್ವರದಲ್ಲೂ, ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೊತ್ತು ತಂದಿರುವ ಎರಡನೆಯದನ್ನು ಶಿರದಕಲ್ಲು ಎಂದು ಸುರತ್ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲೂ, ಮೂರನೆಯದನ್ನು ಅದರ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನ ಉಚ್ಚಿಲದಲ್ಲೂ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಮಾಡಿದನು. ಈ ಮೂರೂ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳೂ ಸಮಾನ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ ಎನ್ನುವುದು ವಿಶೇಷ. ===ಪರಂಪರಾಗತ ಐತಿಹ್ಯ=== ಹಿಂದೆ ಗುರ್ಜರ ದೇಶವನ್ನಾಳುತ್ತಿದ್ದ ವೀರಬಾಹು ಎಂಬ ರಾಜನು ತಾನು ಮಾಡಿದ ತಪ್ಪಿಗಾಗಿತನ್ನ ಕೈಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿಕೊಂಡು, [[ಬಂಗಾರ]]ದ ಕೃತಕ ಕೈಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿ ಕನಕಬಾಹು ಎಂಬ ಹೆಸರು ಹೊಂದಿದ್ದ ಈತ ಕ್ಷೇತ್ರ ಸಂದರ್ಶನಾರ್ಥವಾಗಿ ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಹೊರಟಿದ್ದಾಗ, ಬಿರುಗಾಳಿಯ ರಭಸಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿ ಹಡಗು ಒಡೆದು ಹೋದಾಗ, ಹಡಗಿನ ಹಲಗೆಯೊಂದರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಸೋಮೇಶ್ವರದ ರುದ್ರಪಾದ ಎಂಬ ಬಂಡೆಕಲ್ಲಿನ ಬಳಿಯಿರುವ ಕೆರೆಗೆ ಬಂದು ಬಿದ್ದನಂತೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಯೇ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ರುದ್ರಶಿಲೆಯ ಬಳಿ ಹಸು ಮತ್ತು ಹುಲಿಯೊಂದು ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ಕಂಡು ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡು ಈ ಸ್ಥಳ ಅತ್ಯಂತ ಕಾರ್ಣಿಕ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಆತನಿಗೆ ಭಾಸವಾಯಿತು.ಅಲ್ಲಿಯೇ ಸ್ವಲ್ಪದೂರದಲ್ಲಿ ಅಶ್ವತ್ಥಕಟ್ಟೆಯಿತ್ತು, ಅಲ್ಲಿ ಅರಸನು ವಿಶ್ರಾಂತಿಗೆಂದು ನಿದ್ದೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಆತನಿಗೆ ‘ಅಲ್ಲಿ ಮೇಲೆ ಪೊದೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ಶಿವಲಿಂಗ]] ಇದ್ದು, ಅದನ್ನು ಶೋಧಿಸಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಕಟ್ಟಿದರೆ ನಿನ್ನತುಂಡಾದ ಕೈ ಮತ್ತೆ ಮೊದಲಿನಂತಾಗುತ್ತದೆ’ ಎಂಬ ಅಶರೀರ ವಾಣಿಯೊಂದು ಕನಸಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆ ಶೋಧಿಸಿದಾಗ, ಪೊದರುಗಳ ನಡುವೆ ಶಿವಲಿಂಗ ಕಾಣಿಸಿತಂತೆ. ನಂತರ ಊರವರನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಅವರ ಸಹಕಾರದಿಂದ ಆ ಶಿವಲಿಂಗಕ್ಕೊಂದು ಗುಡಿ ಕಟ್ಟಿಸಿ ಪೂಜಾ ಕೈಂಕರ್ಯಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನಂತೆ. ಅರಸನಿಗೆ ಚಿನ್ನದ ಕೈಗಳ ಬದಲಾಗಿ ನಿಜವಾದ ಕೈಗಳೇ ಮೂಡಿದವಂತೆ. ಅನಂತರ ಕೋಟೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ರಚಿಸಿ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿಯೇ ಅರಮನೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ವೈಭವದಿಂದ [[ಪೂಜೆ]], ಉತ್ಸವ ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದನೆಂಬುದು ಇಲ್ಲಿನ ಪರಂಪರಾಗತ ಐತಿಹ್ಯ. ===ಮಹಾಭಾರತದ ಉಲ್ಲೇಖ=== ದ್ರೌಪದಿ ಸ್ವಯಂವರಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು [[ಪಾಂಡವರು]] ಅರಗಿನ ಮನೆಯನ್ನು ಸುಟ್ಟು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣವೇಷದಿಂದ ಹೊರಹೊರಟು ತಲೆಮರೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಗ, ಬಕಾಸುರ ವಧೆಗಿಂತ ಮೊದಲು ಈ ಊರಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದರೆಂಬ ವದಂತಿಯಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಈ ರುದ್ರಪಾದಕ್ಷೇತ್ರದ ಸಮುದ್ರದ ಸ್ನಾನಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ ತಣ್ಣೀರಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲೇ ಇದ್ದ ಸಣ್ಣದಾಗಿದ್ದ ಕೆರೆಯನ್ನು ಭೀಮನು ತನ್ನ ಗದೆಯನ್ನೇ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಡೆದು ದೊಡ್ಡದಾಗಿಸಿದನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ವಿಶಾಲವಾದ ಈ ಕೆರೆಗೆ ‘ಗದಾತೀರ್ಥ’ವೆಂದು ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಹೀಗೆ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ [[ರಾಮಾಯಣ]] ಹಾಗೂ ಮಹಾಭಾರತದ ಉಲ್ಲೇಖವೂ ಇರುವುದರಿಂದ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರಾಚೀನತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ. ===ಕ್ಷೇತ್ರ ಪರಿಚಯ=== ಕೈಲಾಸ ಶಿಖರವಾಸಿಯಾದ ಶಿವನ ಮಂದಿರವು ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿಯೇ ಇರುವಂತೆ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಎತ್ತರವಾದ ಬಂಡೆಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಸಿದೆ. [[ಸಮುದ್ರ]] ತೀರದಲ್ಲಿ ಎತ್ತರವಾದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಲು ಬಂಡೆಕಲ್ಲುಗಳ ನೆಲಗಟ್ಟಿನ ಮೇಲೆ ಶ್ರೀ ಸೋಮನಾಥದೇವರ ಶಿಲಾಮಯ ಸುಂದರ ಮಂದಿರವು ಭದ್ರವಾಗಿ ಕೋಟೆಯ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆನಿಂತಿದೆ. ಸೋಮನಾಥ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸ್ಥಾಪನೆಯು ಕ್ರಿ.ಶ. 10ನೇ ಶತಕದ ಮೊದಲೇ ಆಗಿರಬಹುದು. ಇತಿಹಾಸ ಸಂಶೋಧಕರು ಇಲ್ಲಿಯ ಪ್ರಾಚೀನತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸುವ ತನಕ ಇಲ್ಲಿಯ ಸ್ಥಳ ಪುರಾಣ, ನಡವಳಿಕೆ, ಆಚಾರ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ದಂತಕಥೆಗಳನ್ನೇ ನಂಬಬೇಕಾಗುವುದು. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಎತ್ತರದ ಶಿಲೆಯ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಸಮುದ್ರದ ಕೆಳಗೆಶಿಲೆಯ ಬದಿಯಲ್ಲಿ 2 ಗುಹೆಗಳಿವೆ. ದೇವಾಲಯದ ಎದುರು ಸುಮಾರು 6 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಚೌಕಾಕಾರದ ಕಲ್ಲಿನ ಪ್ರಧಾನ ಪೀಠವು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. ಪೀಠದ ಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಯು 10ನೇ ಶತಕದ್ದಿರಬೇಕೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಒಳಗೆ ಅಂಗಣದಲ್ಲಿ ಬಲಭಾಗದ ಪೌಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಪ್ತಮಾತೃಕಾ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಅದರಲ್ಲಿರುವ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಶಿಲಾಮೂರ್ತಿಗಳಾಗಿದ್ದು, ಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಯು ಕ್ರಿ.ಶ.10ನೇ ಶತಕದ ಸುಮಾರಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬಿಂಬವು 1-2 ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರವಿದ್ದು, ಲಲಿತಾಸನದಲ್ಲಿದೆ. ಸೋಮನಾಥದೇವಾಲಯದ ಮೂಲಸ್ಥಾನ ದೇವತೆಯು ಈಶ್ವರ ಸೋಮನಾಥ ಲಿಂಗವನ್ನೊಳಗೊಂಡು, ಗರ್ಭಗೃಹವು ಚೌಕಾಕಾರದ ಒಂದು ಗುಡಿಯಾಗಿದೆ. ಲಿಂಗದ ಎಡ ಮತ್ತು ಬಲ ಭಾಗ ಪೀಠದಲ್ಲಿ ಶಿವ, ಪಾರ್ವತಿ, ಬಲಿಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಒಂದು ಕತ್ತಲೆ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಪಥವಿದೆ. ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಮೇಲೆ ಎದುರು ಎರಡು ಬದಿಯಲ್ಲಿ [[ಮರ]]ದಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಿದ ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ವಿಗ್ರಹ ಇದೆ. ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿಯ ಆನೆಕಲ್ಲುಗಳು ಆನೆಯ ಮುಖದ ಮತ್ತು ಮುಮದಣೆರಡು ಕಾಲುಗಳ ಶಿಲ್ಪವನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವಿರುವ ಪ್ರದೇಶವು ಕೋಟೆಯಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಚಿರಸ್ಥಾಯಿಯಾಗಿರುವ [[ಉಳ್ಳಾಲ]]ದ [[ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ]] ಸೋಮನಾಥ ದೇವರ ಅನನ್ಯ ಭಕ್ತಳಾಗಿದ್ದಲ್ಲದೆ, ಈ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಜಲದ್ರೋಣಿಯೋದನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅರ್ಪಿಸಿದ್ದಳು, ಅದು ಈಗಲೂ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. ===ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆಸು-ಪಾಸಿನಲ್ಲಿ=== ನಾಗಬನ:ಸೋಮನಾಥ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆಗ್ನೇಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ನಾಗಬನವಿದೆ. ಅದರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿರುವ ವಿಶಾಲವಾದ ಹಿರಿದಾದ ಬಂಡೆಒಡೆದು ನಾಗಹೆಡೆಯಂತೆ ಕಾಣುವ ಉದ್ಭವ ನಾಗಶಿಲೆಯನ್ನು ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆ ಶಿಲ್ಪಿಯಿಂದ ರಚಿತವಾದ ನಾಗನ ಕಲ್ಲನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದಾದರೆ, ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಕೃತಿಕವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ದೊಡ್ಡ ನಾಗನ ಕಲ್ಲನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯವಾದ ನಾಗಶಿಲೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀ ವರ್ಷವೂ ನಾಗರಪಂಚಮಿಯಂದು ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ತಂದ ಹಾಲನ್ನೆರೆದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸದ್ದುಗದ್ದಲವಿಲ್ಲದೇ ಮನಃಶಾಂತಿ ನೀಡುವ ಈ ಸ್ಥಳ ನೋಡಲು ಮನಮೋಹಕವಾಗಿದೆ.ಈ ನಾಗಬನದ ಹಿಂಬದಿಯಲ್ಲಿ ಹೂವಿನ ಕೊಪ್ಪಲವಿದೆ. ಮೊದಲೆಲ್ಲಾ ದೇವರಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಹೂಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ನೆಟ್ಟು ಬೆಳೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲದೆ ಇದರ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ಕೆರೆಯಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ರಾಣಿಯವರು ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಆದಿಶಕ್ತಿ ಪಂಚದುರ್ಗೆಯರ ಗುಡಿ: ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಬಳಿಯೇ ಇರುವ ಪಂಚದುರ್ಗೆಯರ ಗುಡಿಯ ಮುಂಬಾಗದಿಂದಲೇ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನೇರಿ ಸೋಮನಾಥನ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ತೆರಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂಲದುರ್ಗಾ, ಜಲದುರ್ಗಾ, ಅಗ್ನಿದುರ್ಗಾ, ವನದುರ್ಗಾ, ಆಗ್ರದುರ್ಗಾ ಎಂಬ ಪಂಚದುರ್ಗೆಯರು ಇಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುವುದು ನಂಬಿಕೆ. ಶ್ರೀ ಪಂಚದುರ್ಗಿ ಅಮ್ಮನವರಿಗೆ ನವರಾತ್ರಿಯ 9 ದಿನಗಳ ಪೂಜೆಯು ಮತ್ತು ನಿತ್ಯ ಪ್ರಥಮ ನೈವೇದ್ಯ ಪೂಜೆಯಾದ ಬಳಿಕ ಸೋಮನಾಥದೇವರಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲುವುದು ಇಲ್ಲಿನ ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ಅರಸುಕಟ್ಟೆ: ಇಲ್ಲಿಅಶ್ವತ್ಥ ಮರವಿರುವ ಕಟ್ಟೆಯಿದ್ದು, ಅರಸನು ವಿಶ್ರಾಂತಿಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಮಲಗಿದ್ದ ಕಾರಣ ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಅರಸುಕಟ್ಟೆಯೆಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ನಾಗಬನದ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್‍ ಅಶ್ವತ್ಥ ಮರವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಗದಾತೀರ್ಥಕೆರೆ: ದೇವಸ್ಥಾನ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಕೆಳಗೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಕೊಳವಿದೆ. ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ತೀರಾ ಸಮೀಪವಿದ್ದರೂ ಇದರ ನೀರಿಗೆ ಉಪ್ಪಿನ ರುಚಿ ಸೋಕಿಲ್ಲ. [[ಭೀಮ]]ನ ಗದೆಯ ತುದಿಯಿಂದ ಈ ಕೆರೆ ರೂಪುಗೊಂಡಿತ್ತೆಂಬ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ. ಹಿಂದೆ ಬಹಳ ಆಳವಾಗಿದ್ದ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ [[ತಾವರೆ]]ಯ ಬಳ್ಳಿ ಹಬ್ಬಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಈಗ ಈ ಕೆರೆಯ ದುರಸ್ಥಿ ಕಾರ್ಯ ಕೈಗೊಂಡು ಸಮುದ್ರತೀರದ ಬಳಿಯ ಕೆರೆಯು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=https://www.myoksha.com/someshwara-temple-mangalore/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2018-10-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190515121714/https://myoksha.com/someshwara-temple-mangalore/ |archive-date=2019-05-15 |url-status=dead}}</ref> ===ನಾಲ್ಕು ದೇವರುಗಳ ಗುಡಿ=== ದೇವಸ್ಥಾನದ ಹೊರ ಅಂಗಣದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಲೂ ನಾಲ್ಕು ದೇವರುಗಳ ಗುಡಿಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. #ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಿವಿನಾಯಕ ದೇವರಗುಡಿ- ಇದು ಶಿಲಾಮಯ ದೇವಗೃಹವಾಗಿದ್ದು, ಈ ಗುಡಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಕ್ರಿ.ಶ.10ನೇ ಶತಕದ ಶಿಲ್ಪ ಅಗಿರಬಹುದೆಂದು ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಂದ ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಕುಳ್ಳು ಶಿಲ್ಪಗಳಿಂದಲೂ ಸಮುದ್ರಕುದುರೆಗಳಿಂದಲೂ ಗೂಡು ದ್ವಾರಗಳಿಂದಲೂ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಿಂದಲೂ ಕೂಡಿದೆ. ಗಣೇಶ ವಿಗ್ರಹವು ಜಟಾಮುಕುಟಧಾರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಮೇಲಿನ ಎರಡು ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಕುಶ ಮತ್ತು ರುದ್ರಾಕ್ಷಿ ಸರವನ್ನು, ಕೆಲಗಣ ಎರಡು ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ದಂತ ಮತ್ತು [[ಲಡ್ಡು]][ಕಡುಬು]ಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡ ನೋಟವಿದೆ. ಈ ಗಣೇಶ ವಿಗ್ರಹದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೇನೆಂದರೆ ಸೊಂಡಿಲಿನಿಂದ ತನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಭಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಆಘ್ರಾಣಿಸುತ್ತಿರುವನು. ಅಂತೆಯೇ ಈ ಕಟ್ಟಡವು ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣಗಳ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದೆ. ಸಿದ್ಧಿ ವಿನಾಯಕ ದೇವರಿಗೆ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಅರ್ಧ ಸೇರು [[ಅಕ್ಕಿ]] [[ನೈವೇದ್ಯ]] ಮತ್ತು ಪರ್ವಕಾಲ ಉತ್ಸವ ಸಮಯರಂಗ ಪೂಜೆ, ಅಪ್ಪದ ಪೂಜೆ, ಚೌತಿಗೆ ಗಣಹೋಮ, ಸಮಾರಾಧನೆ ಅಲ್ಲದೆ ಭಕ್ತರ ಅಪ್ಪದ ಪೂಜೆ, ಪಂಚಕಜ್ಜಾಯ, [[ಹಾಲು]] ಪಾಯಸ ಇತ್ಯಾದಿ ಪೂಜೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. #ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಥಸಾರತಿ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಗುಡಿ- ಪಾರ್ಥಸಾರತಿಯೆಂಬ ಶ್ರೀ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ದೇವರು ಈ ಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇವನು ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿಯೆಂಬುದರ ದ್ಯೋತಕವಾಗಿ ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ಚಾಟಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿರುವನು. ಶಿಲಾಮೂರ್ತಿ ಪಾರ್ಥಸಾರತಿ ಶ್ರೀ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ದೇವರ ವಿಗ್ರಹವು [[ಶಿಲ್ಪ]] ಶೈಲಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದುದಾಗಿದೆ. ದೇವರಿಗೆ ನಿತ್ಯ ನೈವೇದ್ಯ, ಉತ್ಸವ ಮತ್ತು ಪಂಚಪರ್ವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ನೈವೇದ್ಯ ಹಾಗೂ ಕೃಷ್ಣಾಷ್ಟಮಿಯಂದು ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ, ಪಂಚಾಮೃತಾಭಿಷೇಕ, ನೈವೇದ್ಯ, ಭಕ್ತರ ಹರಕೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಹಾಲು ಪಾಯಸ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. #ಶ್ರೀ ಜನಾರ್ದನ ಮೂರ್ತಿಗುಡಿ-ದೇವಸ್ಥಾನದ ಅಡುಗೆ ಕೋಣೆಯ ಬಳಿಯಿರುವ ಜನಾರ್ಧನರ್ಮೂತಿಯೆಂಬ ಹೆಸರಿನ ಶ್ರೀ ಮಹಾವಿಷ್ಣು ದೇವಾಲಯ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. ನಿತ್ಯ ನೈವೇದ್ಯ, ಪಂಚಪರ್ವ ಮತ್ತು ಉತ್ಸವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ, ಸಾಮೂಹಿಕ ಸತ್ಯ ನಾರಾಯಣ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. #ದೈವಗಳ ಗುಡಿ-ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಗದತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಮೆಟ್ಟಲುಗಳ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ದೈವಗಳ ಗುಡಿಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ದೇವರನ್ನು ನಂಬುವಷ್ಟೇ ದೈವಗಳನ್ನೂ ನಂಬುವುದು ತುಳುನಾಡ ಜನರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. ಕೆರೆಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ, ಕುಟ್ಟಿಚಾತು, ಗುಳಿಗ, ರಕ್ತೇಶ್ವರಿ ಎಂಬ ದೈವಗಳ ಗುಡಿಯೂ ಇದ್ದು ಅದರೊಳಗೆ ಮಂಚ, ಖಡ್ಗ, ಮಣಿಗಂಟೆ ಮತ್ತು ಶಿಲೆ ಕಲ್ಲುಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ರಕ್ತೇಶ್ವರಿ ಅಮ್ಮನವರಿಗೆ ನಿತ್ಯ ನೈವೇದ್ಯ ಪಂಚಪರ್ವ ಮತ್ತು [[ಉತ್ಸವ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುವುದು. ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ, ಗುಳಿಗ, ರಕ್ತೇಶ್ವರಿ ಅಮ್ಮನವರಿಗೆ ಚೌತಿ, ಪತ್ತನಾಜೆ [[ಹಬ್ಬ]] ಉತ್ಸವದಂದು ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ===ಉತ್ಸವದ ದಿನಗಳು ಮತ್ತು ಪಂಚಪರ್ವಗಳು=== #[[ಜಾತ್ರೆ]], ಮೀನ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ಮೊದಲ ದಿನ ಚತುರ್ದಶಿಯಂದು ಧ್ವಜಾರೋಹಣವಾಗಿ ಐದನೆಯ ದಿನ ಭಗವತಿಗಳ ಭೇಟಿ, ಅವಭೃಥ [[ಸ್ನಾನ]], ಧ್ವಜಾವರೋಹಣ ಹೀಗೆ 5 ದಿನಗಳ ಉತ್ಸವಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. #ಲಕ್ಷ ದೀಪೋತ್ಸವ. #ದೀಪಾವಳಿ ಹಬ್ಬ, ಬಲಿ ಹೊರಡುವುದು. #ಪತ್ತನಾಜೆ ಬಲಿ ಒಳಗೆ ಹೊಗುವ ದಿನ, ನಂತರ ಬಲಿ ಇಲ್ಲ. #[[ಸಿಂಹ]] ಸಂಕ್ರಮಣ. #ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣಾಷ್ಟಮಿ. #ಶ್ರಾವಣ ಅಮಾವಸ್ಯೆಯ ತೀರ್ಥಸ್ನಾನ. #ಹೊಸ ಅಕ್ಕಿ ಊಟ. #ಚೌತಿ. #ನೂಲಹುಣ್ಣಿಮೆ. #ಧನುರ್ಮಾಸ ಪೂಜೆ. #ತುಳಸೀ ಪೂಜೆ. #ಶಿವರಾತ್ರಿ. #[[ನವರಾತ್ರಿ]]. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ದೇವಾಲಯಗಳು]] d9neha8gdnya5wumaya14vpfm9s3fwd 0 132522 1431550 1367243 2026-10-07T17:11:54Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431550 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|name=ಸೀಕ್ರೆಟ್ ಸೂಪರ್‌ಸ್ಟಾರ್|editing=ಹೇಮಂತಿ ಸರ್ಕಾರ್|budget=ವಿವಾದಿತ<ref name="IE budget">{{cite news|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/box-office-collection/secret-superstar-box-office-collection-day-5-aamir-khan-zaira-wasim-film-recovers-production-cost-4902947/ |title=Secret Superstar box office collection day 5: Aamir Khan, Zaira Wasim film recovers its production cost in four days |newspaper=[[The Indian Express]]}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ptcpunjabi.co.in/amir-khans-secret-superstar-earned-41-57-crores-in-one-week/ |title=AMIR KHAN'S 'SECRET SUPERSTAR' EARNED 41.57 CRORES IN ONE WEEK |publisher=[[PTC Punjabi]]|date=29 October 2017}}</ref><ref name="bollywoodlife"/><ref name="variety"/><ref name="firstpost">{{cite news|title=Secret Superstar: Aamir Khan film's two-day China collection eclipses its lifetime India revenue|url=http://www.firstpost.com/entertainment/secret-superstar-aamir-khan-films-two-day-china-collection-eclipses-its-lifetime-india-revenue-4313125.html|work=[[Firstpost]]|date=21 January 2018}}</ref><ref>{{cite news|title=Aamir Khan plans to release 'Secret Superstar' in China|url=http://english.manoramaonline.com/entertainment/entertainment-news/2017/10/27/aamir-khan-plans-to-release-secret-superstar-in-china.html|work=[[Malayala Manorama]]|date=28 October 2017}}</ref><ref name="forbes"/>|language=ಹಿಂದಿ|country=ಭಾರತ|runtime=150 ನಿಮಿಷಗಳು|released={{Film date|df=y|2017|10|19|ref1=<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=J_yb8HORges|title=Secret Superstar Trailer|via=[[YouTube]]|last=Zee Studios|date=2 August 2017|accessdate=28 September 2017}}</ref>}}|distributor=ಜ಼ೀ ಸ್ಟೂಡಿಯೋಸ್|studio=ಜ಼ೀ ಸ್ಟೂಡಿಯೋಸ್<br>ಆಮಿರ್ ಖಾನ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್|cinematography=ಅನಿಲ್ ಮೆಹ್ತಾ|image=Secret Superstar - Poster 3.jpg|music=ಅಮಿತ್ ತ್ರಿವೇದಿ|starring=ಜ಼ಾಯರಾ ವಸೀಮ್<br />ಮೆಹೆರ್ ವಿಜ್<br />ರಾಜ್ ಅರ್ಜುನ್<br />ಆಮಿರ್ ಖಾನ್|based on=|writer=ಅದ್ವೈತ್ ಚಂದನ್|producer=ಆಮಿರ್ ಖಾನ್<br />ಕಿರನ್ ರಾವ್<br>ನಿತಿನ್ ಕೇಣಿ<br>ಆಕಾಶ್ ಚಾವ್ಲಾ|director=ಅದ್ವೈತ್ ಚಂದನ್|caption=ಚಿತ್ರಮಂದಿರ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಭಿತ್ತಿಪತ್ರ|alt=|gross={{INR|977 ಕೋಟಿ}}<ref name="statista"/> <!--Must cite a reliable published source with a reputation for fact-checking. No blogs, no IMDb. no fan-sites.-->}} '''''ಸೀಕ್ರೆಟ್ ಸೂಪರ್‌ಸ್ಟಾರ್''''' ೨೦೧೭ರ ಒಂದು ಹಿಂದಿ ಸಂಗೀತಮಯ ನಾಟಕೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಅದ್ವೈತ್ ಚಂದನ್ ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದನ್ನು ಆಮಿರ್ ಖಾನ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್ ನಿರ್ಮಾಣಶಾಲೆಯಡಿ [[ಆಮಿರ್ ಖಾನ್‌]] ಮತ್ತು ಕಿರಣ್ ರಾವ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="indiatimes1">{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/After-wrestler-Aamir-Khan-to-play-a-music-composer/articleshow/52071634.cms|title=After wrestler, Aamir Khan to play a music composer|date=2 May 2016|work=[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ]]|access-date=2 May 2016}} for</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.bollywoodhungama.com/news/18197474/Aamir-Khans-next-titled-Secret-Superstar|title=Aamir Khan's next titled Secret Superstar|date=1 May 2016|work=Bollywood Hungama|access-date=2 May 2016}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://indiatoday.intoday.in/story/aamir-khan-kangna-ranaut-dangal-advait-chandan-alcoholic-divorcee/1/424238.html|title=Aamir Khan to play an alcoholic in his next film, post Dangal?|date=17 March 2015|work=[[India Today]]|access-date=2 May 2016}}</ref> ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಜ಼ಾಯರಾ ವಸೀಮ್, ಮೆಹೆರ್ ವಿಜ್, ರಾಜ್ ಅರ್ಜುನ್ ಮತ್ತು ಆಮಿರ್ ಖಾನ್ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.firstpost.com/entertainment/secret-superstar-movie-review-aamir-khan-zaira-wasim-meher-vij-starrer-has-eq-and-iq-4154401.html|title=Secret Superstar movie review: Aamir Khan, Zaira Wasim, Meher Vij starrer has EQ and IQ|date=18 October 2017}}</ref> ಈ ಚಿತ್ರವು ಗಾಯಕಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿ ನಿಕಾಬ್‍ನಿಂದ ತನ್ನ ಗುರುತನ್ನು ಮರೆಮಾಚಿ [[ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌]]‍ನಲ್ಲಿ ವೀಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಅಪ್ಲೋಡ್ ಮಾಡುವ, ಒಬ್ಬ ಹದಿಹರೆಯದ ಹುಡುಗಿ ಪ್ರೌಢತ್ವಕ್ಕೆ ಬರುವ ಮತ್ತು ತನ್ನ ತಾಯಿ, ತಂದೆ ಹಾಗೂ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯೊಂದಿಗೆ ಅವಳ ಸಂಬಂಧಗಳ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite news|url=http://www.firstpost.com/entertainment/secret-superstar-explores-a-beautiful-mother-daughter-friendship-forged-under-oppressive-circumstances-4158429.html|title=Secret Superstar explores a beautiful mother-daughter friendship forged under oppressive circumstances|date=20 October 2017|work=[[Firstpost]]}}</ref> ಈ ಚಿತ್ರವು ಸ್ತ್ರೀ ಸಮಾನತಾವಾದ, ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಗೃಹ ಹಿಂಸಾಚಾರ ಸೇರಿದಂತೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಕುರಿತಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/review/2017/oct/18/secret-superstar-review-a-rousing-coming-of-age-film-1677327.html|title='Secret Superstar' review: A rousing coming-of-age film|date=18 October 2017|work=[[The New Indian Express]]}}</ref><ref name="cgtn">{{Cite news|url=https://news.cgtn.com/news/7867544e30677a6333566d54/share_p.html|title=Chinese audiences praise Bollywood's 'Secret Superstar'|date=30 January 2018|agency=[[CGTN (TV channel)|CGTN]]}}</ref> ಈ ಚಿತ್ರವು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref name="rt">{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/secret_superstar|title=Secret Superstar|website=[[Rotten Tomatoes]]}}</ref> ವಸೀಮ್ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು.<ref>{{Cite news|url=http://www.hindustantimes.com/bollywood/secret-superstar-actor-zaira-wasim-receives-exceptional-achievement-award-from-president-kovind/story-73exWfHjCGIJaCSVcK8o1M.html|title=Secret Superstar actor Zaira Wasim receives exceptional achievement award from President Kovind|date=16 November 2017|work=[[Hindustan Times]]|language=en}}</ref> ೬೩ನೇ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ''ಸೀಕ್ರೆಟ್ ಸೂಪರ್‌ಸ್ಟಾರ್'' [[ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ]], ಚಂದನ್‍ರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ, ವಸೀಮ್‍ರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಮತ್ತು ಖಾನ್‍ರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟ ಸೇರಿದಂತೆ ಹತ್ತು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು''.'' ಈ ಚಿತ್ರವು ವಸೀಮ್‍ರಿಗೆ ವಿಮರ್ಶಕರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ, ವಿಜ್‍ರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ ಮತ್ತು ಮೆಘನಾ ಮಿಶ್ರಾರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಮೂರು [[ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು]] ಗೆದ್ದಿತು. ''ಸೀಕ್ರೆಟ್ ಸೂಪರ್‌ಸ್ಟಾರ್'' ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಲಾಭದಾಯಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತು,<ref name="medium2">{{cite news|url=https://medium.com/@robcain/secret-superstar-is-hot-on-tiger-s-tail-with-explosive-173-crore-27m-debut-weekend-d1f513ac439f|title='Secret Superstar' Is Hot On 'Tiger's Tail With Explosive ₹173 Crore/$27M China Debut Weekend|last=Cain|first=Robert|date=21 January 2018|work=[[Medium (website)|Medium]]}}</ref><ref name="bloomberg-ren2">{{cite news|url=https://www.bloombergquint.com/opinion/2018/02/22/china-s-new-year-box-office-boom-hides-a-sinister-twist|title=China's New Year Box-Office Boom Hides a Twist|last=Ren|first=Shuli|date=26 February 2018|work=[[Bloomberg L.P.|Bloomberg]]|accessdate=26 February 2018|language=en|archive-date=22 ಫೆಬ್ರವರಿ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180222091443/https://www.bloombergquint.com/opinion/2018/02/22/china-s-new-year-box-office-boom-hides-a-sinister-twist|url-status=dead}}</ref><ref name="washingtonpost2">{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/business/theres-a-plot-twist-to-the-chinese-new-year-movie-boom-gadfly/2018/02/22/32318a2e-17ce-11e8-930c-45838ad0d77a_story.html|title=Analysis: There's a Plot Twist to the Chinese New Year Movie Boom|date=22 February 2018|work=[[The Washington Post]]|access-date=6 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2020|archive-date=31 ಮಾರ್ಚ್ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190331192808/https://www.washingtonpost.com/business/theres-a-plot-twist-to-the-chinese-new-year-movie-boom-gadfly/2018/02/22/32318a2e-17ce-11e8-930c-45838ad0d77a_story.html|url-status=dead}}</ref><ref name="boi">{{cite news|url=https://www.boxofficeindia.com/report-details.php?articleid=3743|title=You Asked It - Padmaavat Is Bigger Than Mughal E Azam?|date=8 March 2018|work=[[Box Office India]]}}</ref> ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ 965 ಕೋಟಿಯಷ್ಟು<ref name=":12">{{Cite news|url=http://www.timesnownews.com/entertainment/box-office/article/deepika-padukone-padmaavat-beats-aamir-khan-dhoom-3-and-salman-khans-tiger-zinda-hai-at-the-box-office/202889|title=Deepika Padukone's Padmaavat beats Aamir Khan's Dhoom 3 and Salman Khan's Tiger Zinda Hai at the box office|date=27 February 2018|work=[[Times Now]]}}</ref> ಗಳಿಸಿತು. == ಕಥಾವಸ್ತು == ೧೫ ವರ್ಷದ ಹುಡುಗಿಯಾದ ಇನ್ಸಿಯಾ ಮಲಿಕ್ ತನ್ನ ಗುಜರಾತಿ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ [[ವಡೋದರಾ]]ದಲ್ಲಿರುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅವಳ ಅಮ್ಮ ನಜ್ಮಾ, ಅವಳ ತಮ್ಮ ಗುಡ್ಡು, ಅವಳ ಅಜ್ಜಿ, ಮತ್ತು ಹಲವುವೇಳೆ ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಗೆ ಹೊಡೆಯುವ ಮತ್ತು ಬೈಯುವ ಅವಳ ಅಪ್ಪ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ಸಿಯಾ ಗಾಯನದ ಬಗ್ಗೆ ಬಹಳ ಗಾಢವಾದ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾಳೆ. ಆದರೆ ಅವಳ ತಂದೆ ಗಾಯಕಿಯಾಗಬೇಕೆಂಬ ಅವಳ ಕನಸಿನ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಪಟ್ಟಣದಾಚೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದು ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ ಬರುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಇನ್ಸಿಯಾ ಒಂದು ಸಂಗಿತ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲವಾದರೂ, ನಜ್ಮಾ ಅವಳಿಗೆ ಬಹುಮಾನವಾಗಿದ್ದ ಲ್ಯಾಪ್‍ಟಾಪ್‍ನ್ನು ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಕೊಡುತ್ತಾಳೆ. ಫ಼ಾರೂಖ್ ತನ್ನ ಗುರುತನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾಗದಂತೆ ಅವಳು ನಿಕಾಬ್ ಧರಿಸಿ ಒಂದು ಹಾಡನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಿ ಅದರ ವೀಡಿಯೊವನ್ನು ಯೂಟ್ಯೂಬ್‍ನಲ್ಲಿ 'ಸೀಕ್ರೆಟ್ ಸೂಪರ್‌ಸ್ಟಾರ್' ಹೆಸರಿನಡಿ ಅಪ್ಲೋಡ್ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳು ರಾತ್ರೋರಾತ್ರಿ ತೀವ್ರಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಮೂಡಿಸಿ [[ಮುಂಬೈ]]ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಆದರೆ ಆಡಂಬರದ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಶಕ್ತಿ ಕುಮಾರ್‌ನ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತಾಳೆ. ಒಂದು ಹಾಡನ್ನು ಮುದ್ರಿಸುವಂತೆ ಅವನು ಇನ್ಸಿಯಾಳನ್ನು ವಿನಂತಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಅವನ ಬಗ್ಗೆ ಬಹಳಷ್ಟು ನಕಾರಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವಳು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಒಂದು ದಿನ, ಅವಳು ಅವಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಸುದ್ದಿಪತ್ರಿಕೆ ಲೇಖನವನ್ನು ಓದಲು ತನ್ನ ಟ್ಯೂಶನ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳ ಛಾವಣಿಯ ಮೇಲೆ, ಅವಳ ಮೇಲೆ ವ್ಯಾಮೋಹ ಹೊಂದಿರುವ ಅವಳ ಗೆಳೆಯ ಚಿಂತನ್ ಇನ್ಸಿಯಾಳೇ ಸೀಕ್ರೆಟ್ ಸೂಪರ್‌ಸ್ಟಾರ್ ಎಂದು ತನಗೆ ಗೊತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಅವಳೆದುರು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಾಗ ಅವಳ ಮುಖ ನಾಚಿಕೆಯಿಂದ ಕೆಂಪೇರಿ ಅವನನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳ ಕಳಪೆ ಪರೀಕ್ಷಾ ಅಂಕಗಳ ಕಾರಣ ಫ಼ಾರೂಖ್ ಅವಳ ಗಿಟಾರ್‌ನ್ನು ಮುರಿಯುತ್ತಾನೆ. ಮುಂದಿನ ರಾತ್ರಿಯಂದು, ಇನ್ಸಿಯಾಳ ಲ್ಯಾಪ್‍ಟಾಪ್‍ನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ನಜ್ಮಾ ತನ್ನ ಕಂಠಹಾರವನ್ನು ಮಾರಿದ್ದು ಗೊತ್ತಾಗಿ, ಫ಼ಾರೂಖ್ ಅವಳಿಗೆ ಬಿರುಸಾಗಿ ಹೊಡೆದು ಲ್ಯಾಪ್‍ಟಾಪ್‍ನ್ನು ಹೊರಗೆ ಎಸೆಯುವಂತೆ ಇನ್ಸಿಯಾಳಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಇನ್ಸಿಯಾ ಬಹಳ ಕೋಪಗೊಂಡು ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‍ನ್ನು ಒರಟಾಗಿ ಕಿತ್ತುಕೊಂಡು ಬಾಲ್ಕನಿಯಿಂದ ಕೆಳಗೆಸೆದಾಗ ಅದು ಬಿದ್ದು ರಸ್ತೆಯ ಮೇಲೆ ಛಿದ್ರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆಘಾತಗೊಂಡು, ನಜ್ಮಾ ಅದನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾಳೆ. ಶಕ್ತಿ ಕುಮಾರ್ ವಿರುದ್ಧ ಒಂದು ವಿಚ್ಛೇದನ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಗೆದ್ದ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಕೀಲೆಯನ್ನು ನೋಡಿದ ಮೇಲೆ, ತನ್ನ ಹೆತ್ತವರ ವಿಚ್ಛೇದನ ಮಾಡಿಸಲು ಇನ್ಸಿಯಾ ಶಕ್ತಿಗಾಗಿ ಹಾಡುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಇನ್ಸಿಯಾ ಶಕ್ತಿಯ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸಿ ಒಂದು ಹಾಡನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಲು ಮುಂಬೈಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾಳೆ. ಚಿಂತನ್‍ನ ನೆರವಿನಿಂದ ಶಾಲೆಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ, ಅವಳು ಅವನಿಗಾಗಿ ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಮುಂಬೈಯಲ್ಲಿ, ಪಾರ್ಟಿ ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡಲು ಅವಳಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವಳಿಗೆ ಆ ಹಾಡು ಎಂದೂ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗದ ಮತ್ತೊಂದರ ರೀಮಿಕ್ಸ್‌ನಂತೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಅವನು ಅವಳಿಗಾಗಿ ಮೂಲವಾಗಿ ಬರೆದ ತನ್ನ ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾನೆ. ಇನ್ಸಿಯಾ ಹಾಡಿನ ಮೂಲ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಮುದ್ರಿಸುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಅವಳು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗಾಯಕಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡು ಅವಳ ಖ್ಯಾತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಶಕ್ತಿ ತನ್ನ ಮಾಜಿ ಹೆಂಡತಿಯ ವಕೀಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಮನಸ್ಸಿಲ್ಲದೆ ಅವಳ ಭೇಟಿಯನ್ನು ಗೊತ್ತುಮಾಡಿದಾಗ ಅವಳು ಸಹಿಗಳಿಗಾಗಿ ಇನ್ಸಿಯಾಳಿಗೆ ಕೆಲವು ಕಡತಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾಳೆ. ಮನೆಗೆ ಬಂದಾಗ, ಅವಳ ತಾಯಿಯು [[ವಿಚ್ಛೇದನ]]ದ ಇನ್ಸಿಯಾಳ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಕಠಿಣವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾಳೆ ಏಕೆಂದರೆ ಹಾಗಾದರೆ ಅವರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಹಣಕಾಸಿನ ಆಧಾರವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇನ್ಸಿಯಾ ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ, ಆದರೆ ಅವಳನ್ನು ಗರ್ಭಪಾತಮಾಡಿಸಲು ಫ಼ಾರೂಖ್‍ನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಇನ್ಸಿಯಾಳನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿಡಲು ನಜ್ಮಾ ಹೇಗೆ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟಳು ಎಂಬುದನ್ನು ಅವಳ ಅಜ್ಜಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದಾಗ ಆಮೇಲೆ ಅಮ್ಮನನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಅವನಿಗೆ [[ರಿಯಾಧ್]]‍ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾದ ಕೆಲಸ ಸಿಕ್ಕಿದೆಯೆಂದು ಫ಼ಾರೂಖ್ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಫ಼ಾರೂಖ್ ಇಡೀ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದು ಮತ್ತು ಇನ್ಸಿಯಾ ತನ್ನ ಗೆಳೆಯನ ಮಗನನ್ನೂ ಮದುವೆಯಾಗುವಳು ಎಂದು ತಿಳಿದು ಅವಳಿಗೆ ನಿರಾಸೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ತೀವ್ರಾಘಾತವಾಗಿ, ಅವಳು ಹಾಡುವ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ತನ್ನ ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಚ್ಯಾನ್‍ಲ್‍ನ್ನು ಅಳಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಅವನು ತಮ್ಮ ನಿರ್ಗಮನವನ್ನು ಇನ್ಸಿಯಾಳ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಕೊನೆಯ ದಿನದಂದು ದೃಢಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಶಾಲೆಯ ಅಂತಿಮ ದಿನದಂದು, ಇನ್ಸಿಯಾ ಮತ್ತು ಚಿಂತನ್ ಸಂತೋಷದ ತಮ್ಮ ಕೊನೆಯ ಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ, ಮುಂಗಟ್ಟೆಯ ಗುಮಾಸ್ತನು ಫಾರೂಖ್‍ಗೆ ಗಿಟಾರ್ ಇರುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಚೀಲದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಫ಼ಾರೂಖ್ ನಜ್ಮಾಗೆ ಬೈದಾಗ ಅವಳು ಪ್ರತಿಭಟಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳು ಸಿಟ್ಟಿನಿಂದ ವಿಚ್ಛೇದನದ ದಾಖಲೆ ಪತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಹಿಹಾಕಿ ಫ಼ಾರೂಖ್‍ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಹೊರಹೋಗುತ್ತಾಳೆ. ಮೂವರೂ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ಹಾಜರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ಇನ್ಸಿಯಾ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗಾಯಕಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಪಡೆದಿರುತ್ತಾಳೆ. ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್, ಸೀಕ್ರೆಟ್ ಸೂಪರ್‌ಸ್ಟಾರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ವಿಜೇತೆಯಾದ ಮೊನಾಲಿ ಠಾಕುರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಅವಳ ಕೈಗೊಪ್ಪಿಸಿದಾಗ ಅವಳು ವೇದಿಕೆ ಬರುತ್ತಾಳೆ. ಇನ್ಸಿಯಾ ತನ್ನ ಗುರುತನ್ನು ಎಲ್ಲರ ಮುಂದೆ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿ ತನ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನಜ್ಮಾಳಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿ ಅವಳೆ ನಿಜವಾದ 'ಸೀಕ್ರೆಟ್ ಸೂಪರ್‌ಸ್ಟಾರ್' ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾಳೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅವಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಇನ್ಸಿಯಾಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿ ಅವಳಿಗಾಗಿ ಹೋರಾಡಿರುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳು ಧ್ವನಿವರ್ಧಕವನ್ನು ಕೆಳಬಿಟ್ಟು ನಜ್ಮಾಳನ್ನು ಆಲಿಂಗಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಪರದೆಯು ಮಸುಕಾಗಿ ಚಿತ್ರವನ್ನು "ತಾಯಂದಿರರಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಾತೃತ್ವಕ್ಕೆ" ಸಮರ್ಪಿಸುವ ಸಂದೇಶ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ನಂತರ, ಶಕ್ತಿ ಇನ್ಸಿಯಾಳಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ತನ್ನ ಪಾರ್ಟಿ ಹಾಡನ್ನು ಯೂಟ್ಯೂಬ್‍ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. == ಪಾತ್ರವರ್ಗ == * ಇನ್ಸಿಯಾ ಮಲಿಕ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಜ಼ಾಯರಾ ವಸೀಮ್ * ನಜ್ಮಾ ಮಲಿಕ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೆಹೆರ್ ವಿಜ್<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=KXl-zHHFOp0|title=Secret Superstar - Making - Meri Pyaari Ammi|publisher=[[YouTube]]}}</ref> * ಫ಼ಾರೂಖ್ ಮಲಿಕ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ ಅರ್ಜುನ್<ref>{{Cite news|url=http://www.bollywoodhungama.com/movie/secret-superstar/critic-review/|title=Movie Review - Secret Superstar|work=[[Bollywood Hungama]]}}</ref> * ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಶಕ್ತಿ ಕುಮಾರ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಮಿರ್ ಖಾನ್ * ಚಿಂತನ್ ಪಾರೇಖ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥ್ ಶರ್ಮಾ * ಗುಡ್ಡು ಮಲಿಕ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಬೀರ್ ಸಾಜಿದ್ * ಬಡಿ ಆಪಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಫ಼ಾರೂಖ್ ಜಾಫ಼ರ್ * ಶೀನಾ ಸಾಬಾವಾಲಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೋನಾ ಅಂಬೇಗಾಂವ್ಕರ್ * ಮುದ್ರಣಕಾರ ಅಲಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಶಮತ್ ಮಜ಼ೂಮ್‍ದಾರ್ * ರಂಜೀತ್ ಕುಮಾರ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮನುಜ್ ಶರ್ಮಾ * ಪಾಠದ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ನಿಕಿತಾ ಆನಂದ್ ಮುಖರ್ಜಿ * ಇನ್ಸಿಯಾಳ ಮಿತ್ರನಾಗಿ ಹರ್ಷ್ ಝಾ * ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ಸಲೋನಿ ಮೆಹ್ತಾ * ಸ್ವಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಶಾನ್]] * ಸ್ವಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೊನಾಲಿ ಠಾಕುರ್ == ತಯಾರಿಕೆ == === ಬೆಳವಣಿಗೆ === ಆಮಿರ್ ಖಾನ್‍ರ ದೂರದರ್ಶನ ಟಾಕ್ ಶೋ [[ಸತ್ಯಮೇವ ಜಯತೇ (ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಸತ್ಯಮೇವ ಜಯತೇಯ]] ಮೊದಲ ಋತುವಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಚಂದನ್ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಪರಿಕಲ್ಪಿಸಿದರು. ಮನೆ ಹಿಂಸಾಚಾರದ ಬಗೆಗಿನ ಸಂಚಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡುವಾಗ ಅದ್ವೈತ್ ಚಂದನ್‍ಗೆ ಶನ್ನೊ ಎಂಬ ಒಂಟಿ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಮನೆ ಹಿಂಸಾಚಾರಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾದವಳ ಪರಿಚಯವಾಗಿ ಅವಳ ಜೀವನದ ಕಥೆ ತಿಳಿಯಿತು. ಆ ಕಥೆಯು ಅದ್ವೈತ್ ಚಂದನ್‍ರಿಗೆ ನಾಯಕ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಮರುವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿತು. ''ಸತ್ಯಮೇವ ಜಯತೆ''ಯ ಮೂರನೇ ಋತುವಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ಸಂಚಿಕೆಯು ಭಾರತದ ಅತಿ ಕಿರಿಯ ಗಾಲ್ಫ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಮತ್ತು ಗೌಳಿಗ ಮಗನಾದ ಹತ್ತು ವರ್ಷದ ಶುಭಂ ಜಗ್ಲಾನ್ ಎಂಬುವನ ಬಗ್ಗೆ ಆಗಿತ್ತು. ಶುಭಮ್‍ನ ಕಥೆಯು ಅದ್ವೈತ್ ಚಂದನ್‍ರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಚಿತ್ರ ''ಸೀಕ್ರೆಟ್ ಸೂಪರ್‌ಸ್ಟಾರ್''‌ನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನೆರವಾಯಿತು. ಆಮಿರ್ ಖಾನ್ ತಮ್ಮ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ಅದ್ವೈತ್ ಚಂದನ್ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ ಎ. ಆರ್. ರೆಹಮಾನ್ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಜುಲೈ ೨೦೧೫ರಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾಯಿತು.<ref>{{Cite news|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/aamir-khan-teams-up-with-a-r-rahman-for-next-home-production/|title=Aamir Khan teams up with A R Rahman for next home production|work=[[The Indian Express]]}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Aamirs-manager-Advait-Chandans-directorial-borrows-its-title-from-Guide-film/articleshow/47562637.cms|title=Aamir's manager Advait Chandan's directorial borrows its title from Guide film|work=The Times of India}}</ref> ಎಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೬ರಲ್ಲಿ, ಚಿತ್ರದ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ''ಸೀಕ್ರೆಟ್ ಸೂಪರ್‌ಸ್ಟಾರ್'' ಎಂದು ಹೇಳಲಾಯಿತು. ಆಮೇಲ್ ರೆಹಮಾನ್ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಸಂಘರ್ಷಗಳ ಕಾರಣ ಚಿತ್ರದಿಂದ ಹೊರಬಂದರು. ಅವರ ಬದಲು ಅಮಿತ್ ತ್ರಿವೇದಿಯನ್ನು ತಂಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. === ಪಾತ್ರ ಹಂಚಿಕೆ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರೀಕರಣ === ''ದಂಗಲ್'' (೨೦೧೬) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಮಿರ್ ಖಾನ್ ಜ಼ಾಯರಾ ವಸೀಮ್‍ರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸಮಾಡಿದ್ದರು. ಅದರ ನಂತರ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ಬಳಿಕ, ತಮ್ಮ ಚಿತ್ರ ''ಸೀಕ್ರೆಟ್ ಸೂಪರ್‌ಸ್ಟಾರ್''‍ನ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಅದೇ ವಯಸ್ಸಿನ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಅದ್ವೈತ್ ಖಾನ್‍ಗೆ ಹೇಳಿದರು. ಖಾನ್ ವಸೀಮ್‍ರ ಹೆಸರನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದರು. ಅವರನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಅದ್ವೈತ್ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಹಂಚಿದರು.<ref>{{Cite news|url=https://www.yahoo.com/news/bollywood-icon-aamir-khan-apos-180008996.html|title=Bollywood Icon Aamir Khan on 'Secret Superstar,' Worldwide Success of 'Dangal,' and Empowering Women: Exclusive|date=19 October 2017|work=[[Yahoo! News]]|access-date=6 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2020|archive-date=3 ಆಗಸ್ಟ್ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190803132955/https://www.yahoo.com/news/bollywood-icon-aamir-khan-apos-180008996.html|url-status=dead}}</ref> ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಧಾನ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವು ೧ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೬ರಂದು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ವಡೋದರಾ ಮತ್ತು [[ಮುಂಬೈ]]ಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು.<ref>{{Cite news|url=http://www.catchnews.com/bollywood-news/secret-superstar-goes-on-floors-with-aamir-khan-film-to-release-in-2017-bollywood-latest-news-1472707822.html|title=Secret Superstar goes on floors with Aamir Khan; film to release in 2017|date=1 September 2016|work=Catch News|access-date=19 December 2016}}</ref> ಚಿತ್ರವನ್ನು ಸೀಮಿತ ಬಂಡವಾಳದಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ನಿರ್ಮಾಣದ ಅಂದಾಜು ₹15 ಕೋಟಿಯಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೂಲಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. == ಬಿಡುಗಡೆ == === ಭಾರತ === ''ಸೀಕ್ರೆಟ್ ಸೂಪರ್‌ಸ್ಟಾರ್'' ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೧೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೭ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://indiatoday.intoday.in/story/secret-superstar-review-aamir-khan-diwali-2017-release/1/1070937.html|title=Secret Superstar reviews: Aamir Khans Diwali 2017 release is the best film this year|publisher=|access-date=18 October 2017}}</ref> ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಜ಼ೀ ಸಿನಿಮಾ ವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿ 24–5 ಫ಼ೆಬ್ರುವರಿ 2018 ರಂದು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/programmes/secret-superstar/params/tvprogramme/programmeid-30000000550426720/channelid-10000000000210000/starttime-201802252000|title=Secret Superstar TV Serial & New Episodes On Zee Cinema|website=[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ]]|access-date=20 February 2018}}</ref> === ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ === ಈ ಚಿತ್ರವು ತೈವಾನ್‍ನಲ್ಲಿ 24 ನವೆಂಬರ್ 2017ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಈ ಚಿತ್ರವು 8 ಫ಼ೆಬ್ರುವರಿ 2018ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://vk.com/wall-146372349_2571|title="Тайная суперзвезда" в кино!|date=26 January 2018|website=[[VKontakte]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://karofilm.ru/film/3169|title=Тайная суперзвезда - КАРО сеть кинотеатров|website=karofilm.ru|language=ru-RU|access-date=7 February 2018}}</ref> ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್‌ನ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಚಿತ್ರವು 31 ಮಾರ್ಚ್ 2018 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.popcorn.ph/secret-superstar/movie/7752|title=Secret Superstar (2018) Showtimes, Movie Tickets and Reviews|website=Popcorn|access-date=29 March 2018|archive-date=30 ಮಾರ್ಚ್ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180330012439/https://www.popcorn.ph/secret-superstar/movie/7752|url-status=dead}}</ref> ಜಪಾನ್‍ನಲ್ಲಿ ಈ ಚಿತ್ರವು 9 ಆಗಸ್ಟ್ 2019ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://eiga.com/movie/91248/|title=シークレット・スーパースター|website=[[:ja:Eiga.com|Eiga]]|language=ja|access-date=17 August 2019}}</ref> ==== ಚೈನಾ ==== ಈ ಚಿತ್ರವು ಚೈನಾದಲ್ಲಿ 19 ಜನೆವರಿ 2018ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://movie.douban.com/subject/26942674/|title=秘密巨星 (豆瓣)|website=[[Douban]]|language=zh-cmn-Hans|access-date=19 December 2017}}</ref><ref name="forbes19">{{Cite news|url=https://www.forbes.com/sites/robcain/2017/12/19/secret-superstar-gets-january-19-2018-china-release-date/|title='Secret Superstar' Gets January 19, 2018 China Release Date|last=Cain|first=Rob|date=19 December 2017|work=[[Forbes]]|language=en}}</ref> ಇದು ಆದಾಯ ಹಂಚಿಕೆ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ==== ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್ ==== ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ಈ ಚಿತ್ರವು 12 ಎಪ್ರಿಲ್ 2018ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://hkmovie6.com/movie/47223|title=打死不離歌星夢 Secret Superstar -上映場次-影評及戲院售票|website=Hong Kong Movie -香港電影|access-date=21 March 2018|archive-date=23 ಮಾರ್ಚ್ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180323031114/https://hkmovie6.com/movie/47223|url-status=dead}}</ref> == ಸಂಗೀತ == ಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಅಮಿತ್ ತ್ರಿವೇದಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಕೌಸರ್ ಮುನೀರ್ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಧ್ವನಿಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಹಾಡುಗಳಿಗೆ. ಐದು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಮೇಘನಾ ಮಿಶ್ರಾ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಮೀಕಾ ಸಿಂಗ್, ಸುನಿಧಿ ಚೌಹಾನ್ ಹಾಗೂ ಕುಶಾಲ್ ಚೋಕ್ಸಿ ಒಂದೊಂದು ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ಧ್ವನಿವಾಹಿನಿ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು 21 ಸಪ್ಟಂಬರ್ 2017 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪದೊಂದಿಗೆ ಆಮಿರ್ ಖಾನ್ ಎ. ಆರ್. ರೆಹಮಾನ್ ಬಳಿ ಹೋದರು. ಗೀತಸಾಹಿತಿಯಾಗಿ ಪ್ರಸೂನ್ ಜೋಶಿಯವರನ್ನು ಗೊತ್ತುಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಒಮ್ಮೆ ನಿರ್ಮಾಣ ವಿಳಂಬಗೊಂಡ ಮೇಲೆ, ರೆಹಮಾನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಸೂನ್ ಜೋಶಿ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಸಂಘರ್ಷಗಳ ಕಾರಣ ಹೇಳಿ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದರು.<ref>{{Cite news|url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/bollywood/110516/ar-rahman-and-prasoon-joshi-walk-out-of-aamir-khan-s-film-secret-superstar.html|title=AR Rahman and Prasoon Joshi walk out of Aamir Khan’s film Secret Superstar|date=11 May 2016|work=Deccan Chronicle|access-date=18 May 2020|language=en}}</ref> {{Track listing|headline=ಹಾಡುಗಳ ಪಟ್ಟಿ|title6=ಸೆಕ್ಸಿ ಬಲಿಯೆ|title10=|length9=|title9=|all_writing=|all_music=ಅಮಿತ್ ತ್ರಿವೇದಿ|all_lyrics=ಕೌಸರ್ ಮುನೀರ್|length8=03:40|extra8=ಮೇಘನಾ ಮಿಶ್ರಾ|title8=ಓ ರೇ ಮನ್ವಾ|length7=04:12|extra7=ಸುನಿಧಿ ಚೌಹಾನ್|title7=ಗುದ್ಗುದಿ|length6=03:13|extra6=ಮೀಕಾ ಸಿಂಗ್|length5=04:15|extra_column=ಗಾಯಕ(ರು)|length2=05:28|total_length={{Duration|m=33|s=55}}|title1=ಮೇ ಹ್ಞೂ ಕೌನ್|extra1=ಮೇಘನಾ ಮಿಶ್ರಾ|length1=03:45|title2=ಮೇರಿ ಪ್ಯಾರಿ ಅಮ್ಮಿ|extra2=ಮೇಘನಾ ಮಿಶ್ರಾ|title3=ಸಪನೇ ರೇ|extra5=ಮೇಘನಾ ಮಿಶ್ರಾ|extra3=ಮೇಘನಾ ಮಿಶ್ರಾ|length3=04:10|title4=ಆಯ್ಲ್ ಮಿಸ್ ಯೂ|extra4=ಕುಶಾಲ್ ಚೋಕ್ಷಿ|length4=05:12|title5=ನಚದಿ ಫಿರಾ|length10=}} == ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫ಼ಿಸ್ == ಅದರ ಸೀಮಿತ ಬಂಡವಾಳಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ''ಸೀಕ್ರೆಟ್ ಸೂಪರ್‌ಸ್ಟಾರ್'' ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಲಾಭಗಳಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="bollywoodlife">{{cite news|url=http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/secret-superstar-box-office-collection-day-8-aamir-khans-film-witnesses-a-noticeable-drop-earns-rs-41-59-crore/|title=Secret Superstar box office collection day 8: Aamir Khan's film witnesses a noticeable drop, earns Rs 41.59 crore|last=Aaglave|first=Ganesh|date=27 October 2017|publisher=Bollywood Life|archive-url=https://web.archive.org/web/20171101135359/http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/secret-superstar-box-office-collection-day-8-aamir-khans-film-witnesses-a-noticeable-drop-earns-rs-41-59-crore/|archive-date=1 ನವೆಂಬರ್ 2017|access-date=6 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2020|url-status=dead}}</ref><ref name="medium">{{cite news|url=https://medium.com/@robcain/secret-superstar-is-hot-on-tiger-s-tail-with-explosive-173-crore-27m-debut-weekend-d1f513ac439f|title='Secret Superstar' Is Hot On 'Tiger's Tail With Explosive ₹173 Crore/$27M China Debut Weekend|last=Cain|first=Robert|date=21 January 2018|work=[[Medium (website)|Medium]]}}</ref><ref name="bloomberg-ren">{{cite news|url=https://www.bloombergquint.com/opinion/2018/02/22/china-s-new-year-box-office-boom-hides-a-sinister-twist|title=China's New Year Box-Office Boom Hides a Twist|last=Ren|first=Shuli|date=26 February 2018|work=[[Bloomberg L.P.|Bloomberg]]|accessdate=26 February 2018|language=en|archive-date=22 ಫೆಬ್ರವರಿ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180222091443/https://www.bloombergquint.com/opinion/2018/02/22/china-s-new-year-box-office-boom-hides-a-sinister-twist|url-status=dead}}</ref><ref name="washingtonpost">{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/business/theres-a-plot-twist-to-the-chinese-new-year-movie-boom-gadfly/2018/02/22/32318a2e-17ce-11e8-930c-45838ad0d77a_story.html|title=Analysis: There's a Plot Twist to the Chinese New Year Movie Boom|date=22 February 2018|work=[[The Washington Post]]|access-date=6 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2020|archive-date=31 ಮಾರ್ಚ್ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190331192808/https://www.washingtonpost.com/business/theres-a-plot-twist-to-the-chinese-new-year-movie-boom-gadfly/2018/02/22/32318a2e-17ce-11e8-930c-45838ad0d77a_story.html|url-status=dead}}</ref> ಇದು ೨೦೧೭ರಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಣಗಳಿಸಿದ ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. === ಭಾರತ === 28 ಜನೆವರಿ 2018ರ ವೇಳೆಗೆ, ಈ ಚಿತ್ರದ ದೇಶೀಯ ಗಳಿಕೆ ₹90 ಕೋಟಿಯಷ್ಟಾಗಿತ್ತು. == ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ == ಈ ಚಿತ್ರವು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳು == '''ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು''' * ಅಸಾಧಾರಣ ಸಾಧನೆ - ಜ಼ಾಯರಾ ವಸೀಮ್ - ಗೆಲುವು '''ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು''' * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ - ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ - ಅದ್ವೈತ್ ಚಂದನ್ - ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರಕಥೆ - ಅದ್ವೈತ್ ಚಂದನ್ - ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ - ಜ಼ಾಯರಾ ವಸೀಮ್ - ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ * ವಿಮರ್ಶಕರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ - ಜ಼ಾಯರಾ ವಸೀಮ್ - ಗೆಲುವು * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟ - ಆಮಿರ್ ಖಾನ್ - ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ - ಮೆಹೆರ್ ವಿಜ್ - ಗೆಲುವು * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ - ಮೇಘನಾ ಮಿಶ್ರಾ ("ನಚ್‍ದಿ ಫಿರಾ" ಹಾಡಿಗಾಗಿ) - ಗೆಲುವು * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ - ಅಮಿತ್ ತ್ರಿವೇದಿ - ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗೀತಸಾಹಿತಿ - ಕೌಸರ್ ಮುನೀರ್ ("ನಚ್‍ದಿ ಫಿರಾ" ಹಾಡಿಗಾಗಿ) - ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ == ಪ್ರಭಾವ == ಸ್ತ್ರೀ ಸಮಾನತಾವಾದ ಮತ್ತು ಮನೆ ಹಿಂಸಾಚಾರದಂತಹ ''ಸೀಕ್ರೆಟ್ ಸೂಪರ್‌ಸ್ಟಾರ್'' ಚಿತ್ರದ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಷಯಗಳು ಚೈನಾದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಾಗಿದ್ದವು.<ref name="sohu">{{Cite news|url=http://www.sohu.com/a/217939505_549401|title=阿米尔汗《神秘巨星》两天票房过亿，印度电影正在成为新"票仓"？|date=20 January 2018|work=[[Sohu]]}}</ref> ಅನೇಕರು ಚಿತ್ರದ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಬಲ್ಲರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{Cite news|url=https://quartzy.qz.com/1187750/chinas-in-love-with-a-bollywood-movie-about-a-muslim-girls-struggle-to-live-her-dream/|title=Khan Phenomenon: China's in love with a Bollywood movie about a Muslim girl's struggle to live her dream|date=30 January 2018|work=[[Quartz (publication)|Quartz]]|access-date=6 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2020|archive-date=18 ಮಾರ್ಚ್ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180318175819/https://quartzy.qz.com/1187750/chinas-in-love-with-a-bollywood-movie-about-a-muslim-girls-struggle-to-live-her-dream/|url-status=dead}}</ref> ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ''ಸೀಕ್ರೆಟ್ ಸೂಪರ್‌ಸ್ಟಾರ್'' ಚೈನಾದ ಮಹಿಳೆಯರು ಮನೆ ಹಿಂಸಾಚಾರದ ಸಂಬಂಧವಾಗಿ ಪೋಲಿಸರಿಗೆ ಕರೆಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗುವುದರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=http://www.timesnownews.com/entertainment/news/bollywood-news/article/aamir-khans-secret-superstar-effect-chinese-women-facing-domestic-violence-seek-cops-help-for-the-first-time/196183|title=Aamir Khan's Secret Superstar effect: Chinese women facing domestic violence seek cops help for the first time|date=6 February 2018|work=[[Times Now]]}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{IMDb title|6108090}} * [http://www.bollywoodhungama.com/movie/secret-superstar/ ''Secret Superstar''] at [[Bollywood Hungama]] * {{iTunes|us/album/secret-superstar-original-motion-picture-soundtrack/id1297866075|Original Motion Picture Soundtrack}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದಿ-ಭಾಷೆಯ ಚಿತ್ರಗಳು]] iib09kmx0l156sf8kl4ks4lhad3epu3 0 140764 1431561 1381328 2026-10-07T23:45:26Z ~2026-53864-70 102202 1431561 wikitext text/x-wiki {{ವರ್ಗ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏಷ್ಯನ್ ತಿಂಗಳು ೨೦೨೧}} {{Infobox currency | image_1 = Rs.75 Pakistan Rupees 2023.jpg | image_title_1 = ₨.20/-, ₨.100/-, ₨.500/- and ₨.1,000/- banknotes | image_2 = | image_title_2 = | iso_code = PKR | iso_number = 586 | iso_exponent = 2 | using_countries = {{flag|Pakistan}} | unofficial_users = {{flag|Afghanistan}}<ref>{{cite book|title=Connecting Histories in Afghanistan: Market Relations and State Formation on a Colonial Frontier|page=171|first=Shah|last=Hanifi|publisher=Stanford University Press|isbn=9780804777773|date=2011-02-11}}</ref><ref>{{cite book|title=U.S. Military Information Operations in Afghanistan: Effectiveness of Psychological Operations 2001-2010|url=https://archive.org/details/usmilitaryinform0000muno|first=Arturo|last=Munoz|date=30 April 2012|page=[https://archive.org/details/usmilitaryinform0000muno/page/72 72]|publisher=Rand Corporation|isbn=9780833051561}}</ref> | inflation_rate = 8.4% (July 2021) | inflation_source_date = | subunit_ratio_1 = {{Frac|100}} | subunit_name_1 = ಪೈಸಾ | subunit_inline_note_1 = (defunct); Paisa denominated coins ceased to be legal tender in 2013<ref>{{cite web|url=http://www.thenews.com.pk/Todays-News-3-206403-Inflation-makes-paisa-extinct|title=The News International: Latest News Breaking, Pakistan News|website=www.thenews.com.pk|access-date=28 April 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131224102528/http://www.thenews.com.pk/Todays-News-3-206403-Inflation-makes-paisa-extinct|archive-date=24 December 2013|df=dmy-all}}</ref> | symbol = ₨. /- | frequently_used_coins = ₨.1/-, ₨.2/-, ₨.5/-, Rs.10/- | rarely_used_coins = ₨.20/-, ₨.50/-, Rs.70/-, Rs.550/- | frequently_used_banknotes = ₨.10/-, ₨.20/-, ₨.50/-, ₨.100/-, ₨.500/-, ₨.1,000/- | rarely_used_banknotes = ₨.5,000/- | issuing_authority = ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ | issuing_authority_website = {{URL|www.sbp.org.pk}} | printer = ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಸೆಕ್ಯುರಿಣಿ ಪ್ರಿಂಟಿಂಗ್ ಪ್ರೆಸ್ | printer_website = | mint = ಪಾಕಿಸ್ತಾನೀ ಮುದ್ರಣಾಲಯ | mint_website = }}   '''ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ರೂಪಾಯಿ''' ( {{Lang-ur|{{Nastaliq|روپیہ}}}} / ALA-LC : Rūpiyah ; [[ನಾಣ್ಯ/ಧನಮಾನಕದ ಚಿಹ್ನೆ|ಚಿಹ್ನೆ]] : '''₨''' ; ಕೋಡ್ ''': PKR''' ) 1948 ರಿಂದ [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ|ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ]] [[ಚಲಾವಣೆ|ಅಧಿಕೃತ ಕರೆನ್ಸಿಯಾಗಿದೆ.]] ನಾಣ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ನೋಟುಗಳನ್ನು [[ಕೇಂದ್ರಿಯ ಬ್ಯಾಂಕ್|ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್]], ಅಂದರೆ ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಿಂದ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 1971 ರಲ್ಲಿ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಡಾಲರ್|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಡಾಲರ್]] ಅಮಾನತುಗೊಂಡ ನಂತರ ಕಾಗದದ ಕರೆನ್ಸಿಯನ್ನು ಯಾವುದೇ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಲೋಹವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ರೂಪಾಯಿಯು ''ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ'' ಫಿಯೆಟ್ ಹಣವಾಗಿದೆ. ಬ್ರೆಟ್ಟನ್ ವುಡ್ಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪತನದ ಮೊದಲು ಕರೆನ್ಸಿಯನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಡಾಲರ್ಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿರೋ ಚಿನ್ನದಿಂದ ಬೆಂಬಲಿತವಾಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ಬೇಡಿಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಕರೆನ್ಸಿಯನ್ನು ಚಿನ್ನಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ದೊಡ್ಡ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಸಾವಿರಗಳಲ್ಲಿ ಎಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಒಂದು ಲಕ್ಷ (100,000); ಕೋಟಿ (ಹತ್ತು-ಮಿಲಿಯನ್); ಅರಬ್ (ಶತಕೋಟಿ); ಖರಾಬ್ (ಟ್ರಿಲಿಯನ್ಗಳು). == ಇತಿಹಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:Bhawalpur_Silver_Coin_1.jpg|right|thumb|240x240px| ಬೆಳ್ಳಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ರೂಪಾಯಿ ನಾಣ್ಯ, 1947 ರ ಮೊದಲು ಬಹವಾಲ್ಪುರ್ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.]] [[ಚಿತ್ರ:Bahawalpur_Coin_Gold.jpg|right|thumb|240x240px| 1947 ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಬಹವಾಲ್‌ಪುರ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದ್ದ ಚಿನ್ನದಿಂದ ಮಾಡಿದ ರೂಪಾಯಿ ನಾಣ್ಯ.]] [[ಚಿತ್ರ:RBI_5-rupee_note,_overprinted_Government_of_Pakistan,_1947.jpg|right|thumb|269x269px| 1947 ರಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಹೊಸ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಟೆಂಡರ್ ಆಗಿ ಬಳಸಲು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಮುದ್ರೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.]] ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಕರೆನ್ಸಿಯಾದ "''ರೂಪಿಯ"'' ಪದವು [[ಸಂಸ್ಕೃತ]] ಪದ "''ರೂಪ್ಯ" ದಿಂದ ಬಂದಿದೆ'', ಇದರರ್ಥ "ಕೆತ್ತಿದ ಬೆಳ್ಳಿ, ಬೆಳ್ಳಿಯ ನಾಣ್ಯ" <ref name="etymonline1">{{Cite web|url=http://www.etymonline.com/index.php?search=rupee&searchmode=none|title=Etymology of rupee|date=20 September 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20131110165256/http://www.etymonline.com/index.php?search=rupee&searchmode=none|archive-date=10 November 2013|access-date=25 July 2013}}</ref>..1540 ರಿಂದ 1545 [[ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ|CE]] [[ಶೇರ್ ಷಾ|ವರೆಗೆ ಶೇರ್ ಶಾ ಸೂರಿ]] ಪರಿಚಯಿಸಿದ ನಾಣ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ''ರೂಪಾಯವನ್ನು'' ಬಳಸಲಾಯಿತು. 1947 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ನಂತರ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ರೂಪಾಯಿಯನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಚಲಾವಣೆಗೆ ತರಲಾಯಿತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತೀಯ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು "ಪಾಕಿಸ್ತಾನ" ಎಂದು ಸರಳವಾಗಿ ಮುದ್ರೆಯೊತ್ತಲ್ಪಟ್ಟ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿತು. ಹೊಸ ನಾಣ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ನೋಟುಗಳನ್ನು 1948 ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. [[ಭಾರತದ ರೂಪಾಯಿ|ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ]] ಯಂತೆ ಇದನ್ನು ತಲಾ ನಾಲ್ಕು ಪೈಸೆಗಳ ಅಥವಾ ೧೨ ಪೈಗಳ 16 ''ಆಣೆಗಳಲ್ಲಿ'' ವಿಭಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಕರೆನ್ಸಿಯನ್ನು 1 ಜನವರಿ 1961 ರಂದು ದಶಮಾಂಶೀಕರಿಸಲಾಯಿತು, ರೂಪಾಯಿಯನ್ನು 100 ಪೈಸೆಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಪೈಸೆ (ಇಂಗ್ಲೀಷಿನಲ್ಲಿ ಪೈಸೆಯ ಏಕವಚನ ಪೈಸಾ ) ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 1994 ರಿಂದ ಪೈಸೆ ಮುಖಬೆಲೆಯ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ. == ನಾಣ್ಯಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:5_paise_1965.jpg|thumb|ಐದು ಪೈಸೆ ನಾಣ್ಯವನ್ನು ಮೊದಲು 1965 ರಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು]] [[ಚಿತ್ರ:PAK014.JPG|thumb|1 ಪೈಸಾ ನಾಣ್ಯವನ್ನು ಮೊದಲು 1972 ರಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು]] [[ಚಿತ್ರ:PAK011.JPG|thumb|5 ಪೈಸೆಯ ನಾಣ್ಯವನ್ನು 1972 ರಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು]] 1948 ರಲ್ಲಿ, ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು 1 ಪೈಸೆ ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. 1 ಮತ್ತು 2 ಅನ್ನ/ಆಣೆಗಳು,   ಮತ್ತು 1 ರೂಪಾಯಿ. 1 ಪೈ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು 1951 ರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. 1961 ರಲ್ಲಿ, 1, 5 ಮತ್ತು 10 ಪೈಸ್‌ಗಳಿಗೆ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ನಂತರ ಅದೇ ವರ್ಷ 1 ಪೈಸೆ, 5 ಮತ್ತು 10 ಪೈಸೆ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 1963 ರಲ್ಲಿ 10 ಮತ್ತು 25 ಪೈಸೆ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ 2 ಪೈಸೆಯ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ₨.1/- ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು 1979 ರಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. 1998 ರಲ್ಲಿ ₨.2/- ಮತ್ತು 2002 ರಲ್ಲಿ ₨.5/- ಚಲಾವಣೆಗೆ ತರಲಾಯಿತು. ==ಪೈಸೆಗಳ ಮುದ್ರಣ ಸ್ಥಗಿತ == 2 ಪೈಸೆ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು 1976 ರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಮುದ್ರಿಸಲಾಯಿತು. 1 ಪೈಸೆ ನಾಣ್ಯಗಳು 1979 ರಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದವು. 5, 10, 25 ಮತ್ತು 50 ಪೈಸೆಗಳೆಲ್ಲವೂ 1996 ರಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದವು. ಪೈಸಾ ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ ನಾಣ್ಯಗಳು 2013 ರಿಂದ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ₨.1/- ನಾಣ್ಯವೇ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಕನಿಷ್ಠ ಮುಖಬೆಲೆಯ ನಾಣ್ಯವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.thenews.com.pk/Todays-News-3-206403-Inflation-makes-paisa-extinct|title=The News International: Latest News Breaking, Pakistan News|website=www.thenews.com.pk|archive-url=https://web.archive.org/web/20131224102528/http://www.thenews.com.pk/Todays-News-3-206403-Inflation-makes-paisa-extinct|archive-date=24 December 2013|access-date=28 April 2018}}</ref> ==ಪ್ರಸ್ತುತ ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ನಾಣ್ಯಗಳು== ₨.2/- ನಾಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ವರ್ಗಗಳಿವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನವುಗಳು ಬಾದಶಾಹಿ ಮಸೀದಿಯ ಮೇಲೆ ಮೋಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನವುಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. ₨.1/- ಮತ್ತು ₨.2/- ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು 2007 ರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು.  15 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2015 ರಂದು, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸರ್ಕಾರವು ಪರಿಷ್ಕೃತ ₨.5/- ನಾಣ್ಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ತೂಕದೊಂದಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಇದು ತಾಮ್ರ-ನಿಕಲ್-ಸತುವು ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಚಿನ್ನದ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 2016 ರಲ್ಲಿ ₨.10/- ನಾಣ್ಯವನ್ನು ಚಲಾವಣೆಗೆ ತರಲಾಯಿತು.  2019 ರಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸರ್ಕಾರವು ಶ್ರೀ [[ಗುರುನಾನಕ್]] ಅವರ 550 ನೇ ಜನ್ಮದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಮತ್ತು ಕರ್ತಾರ್‌ಪುರ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಹೊಸ ಗುರುದ್ವಾರವನ್ನು ತೆರೆಯುವ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ₨.50/- ನಾಣ್ಯವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು.<ref>{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/cities/pakistan-issues-coin-to-mark-guru-nanak-s-550th-birth-anniversary/story-2ydRfb66ej1vS0wBCha9zL.html|title=Pakistan issues coin to mark Guru Nanak's 550th birth anniversary|date=15 June 2019|work=hindustantimes|access-date=23 June 2020}}</ref> {| class="wikitable" ! colspan="7" |ಪ್ರಸ್ತುತ ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ನಾಣ್ಯಗಳು |- ! ಮುಮ್ಮುಖ ! ಹಿಮ್ಮುಖ ! ಮೌಲ್ಯ ! ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ವರ್ಷ ! ಸಂಯೋಜನೆ ! ಮುಮ್ಮುಖ ವಿವರಣೆ ! ಹಿಮ್ಮುಖ ವಿವರಣೆ |- | align="center" bgcolor="#ffffff" | | align="center" bgcolor="#ffffff" | | ₨.1/- | 1998 - ಪ್ರಸ್ತುತ | [[ಕಂಚು]] (1998-2006)<br /><br /><br /><br /> [[ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಮ್|ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ]] (2007–ಇಂದಿನವರೆಗೆ) | [[ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ ಜಿನ್ನಾ|ಕ್ವೈಡ್-ಎ-ಅಜಮ್,<br /><br /><br /><br />]] [[ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ ಜಿನ್ನಾ]] | ಹಜರತ್ ಲಾಲ್ ಶಹಬಾಜ್ ಖಲಂದರ್ ಸಮಾಧಿ,<br /><br /><br /><br />ಸೆಹ್ವಾನ್ ಶರೀಫ್ |- | align="center" bgcolor="#ffffff" |</img> | align="center" bgcolor="#ffffff" |</img> | ₨.2/- | 1998 - ಪ್ರಸ್ತುತ | [[ಹಿತ್ತಾಳೆ]] (1998-1999)<br /><br /><br /><br /> ನಿಕಲ್-ಹಿತ್ತಾಳೆ (1999-2006)<br /><br /><br /><br /> [[ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಮ್|ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ]] (2007-) | ಕ್ರೆಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್ | ಬಾದಶಾಹಿ ಮಸೀದಿ, ಲಾಹೋರ್ |- | align="center" bgcolor="#ffffff" |</img> | align="center" bgcolor="#ffffff" |</img> | ₨.5/- | 2002 - ಪ್ರಸ್ತುತ | ಕುಪ್ರೊನಿಕಲ್ (2002-2011)<br /><br /><br /><br /> [[ತಾಮ್ರ]] - [[ಸತುವು|ಸತು]] - [[ನಿಕಲ್]] (2015–ಇಂದಿನವರೆಗೆ) | ಕ್ರೆಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್ | ಸಂಖ್ಯೆ "5" |- | align="center" bgcolor="#ffffff" | | align="center" bgcolor="#ffffff" | | ₨.10/- | 2016 - 2018 | ನಿಕಲ್-ಹಿತ್ತಾಳೆ | ಕ್ರೆಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್ | ಫೈಸಲ್ ಮಸೀದಿ, ಇಸ್ಲಾಮಾಬಾದ್ |- | | | ₨.50/- | 2019 | [[ತಾಮ್ರ]] - [[ಸತುವು|ಸತು]] - [[ನಿಕಲ್]] | ಕ್ರೆಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್ | ಶ್ರೀ [[ಗುರುನಾನಕ್]] ಗುರುದ್ವಾರ, ಕರ್ತಾರ್‌ಪುರ |- | colspan="7" | ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಣೆಗಳಿಗೆ, ನಾಣ್ಯ ವಿವರಣೆ ಕೋಷ್ಟಕವನ್ನು ನೋಡಿ. |} == ನೋಟುಗಳು == 1 ಏಪ್ರಿಲ್ 1948 ರಂದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸರ್ಕಾರದ [[ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್|ಪರವಾಗಿ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ|ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ]] ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ನೋಟುಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಇವುಗಳನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬಳಸೋ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿಲ್ಲದೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದೊಳಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಬಳಸಲು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ನಾಸಿಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಇಂಡಿಯಾ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌ನಿಂದ ಮುದ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ನೋಟುಗಳು ಭಾರತೀಯ ನೋಟು ಫಲಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ GOVERNMENT OF PAKISTAN ಮತ್ತು ಉರ್ದುವಿನಲ್ಲಿ "ಹುಕುಮಾತ್-ಎ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್" ಪದಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮೇಲಿನ ಮತ್ತು ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ನೀರುಗುರುತು(water mark) ಪ್ರದೇಶ ಇದೆ. ಈ ನೋಟುಗಳ ಮೇಲಿನ ಸಹಿಗಳು ಭಾರತೀಯ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಸಹಿಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿವೆ.<ref>{{Cite book|title=The Banknote Book|last=Linzmayer|first=Owen|publisher=www.BanknoteNews.com|year=2012|location=San Francisco, CA|chapter=Pakistan|chapter-url=http://www.banknotebook.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829063428/http://www.banknotebook.com/|archive-date=29 August 2012|df=dmy-all}}</ref> ಸರ್ಕಾರಿ ಟಂಕಸಾಲೆಯಿಂದ ₨.1/-, ₨.5/-, ₨.10/- ಮತ್ತು ₨.100/- ಮುಖಬೆಲೆಯ ಕರೆನ್ಸಿಯ ಮುದ್ರಣ 1948 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಸರ್ಕಾರವು 1980 ರ ದಶಕದವರೆಗೆ 1 ₨ ನೋಟುಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿತ್ತು. ಆದರೆ 1953 ರಲ್ಲಿ ₨.2/-, ₨.5/-, ₨.10/- ಮತ್ತು ₨.100/- ನೋಟುಗಳನ್ನು ನೀಡಿದಾಗ ಮತ್ತೊಂದು ನೋಟು-ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಕೆಲವು ₨.2/- ನೋಟುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೀಡಲಾಯಿತು. ₨.50/- ನೋಟುಗಳನ್ನು 1957 ರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ಜೊತೆಗೆ ₨.2/- ನೋಟುಗಳನ್ನು 1985 ರಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. 1986 ರಲ್ಲಿ, ₨.500/- ನೋಟುಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು, ನಂತರ ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ ₨.1,000/-. ₨.2/- ಮತ್ತು ₨.5/- ನೋಟುಗಳನ್ನು 1998 ಮತ್ತು 2002 ರಲ್ಲಿ ನಾಣ್ಯಗಳಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. 2005 ರಲ್ಲಿ ₨.20/- ನೋಟುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ನಂತರ 2006 ರಲ್ಲಿ ₨.5,000/-. 1971 ರವರೆಗೆ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ನೋಟುಗಳು ದ್ವಿಭಾಷಾವಾಗಿದ್ದು, [[ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆ|ಉರ್ದು ಪಠ್ಯದ ಬಂಗಾಳಿ]] ಭಾಷಾಂತರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು (ಅಲ್ಲಿ ಕರೆನ್ಸಿಯನ್ನು ರೂಪಾಯಿ ಬದಲಿಗೆ ಟಾಕಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು), ಏಕೆಂದರೆ ಬಂಗಾಳಿ ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ (ಈಗ [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]] ) ರಾಜ್ಯ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="Bengali">{{Cite web|url=http://www.theglobepress.com/pakistani-currency-notes-collection/|title=A collection of Pakistani Currency Notes|last=Roshaan|first=Hamid|archive-url=https://web.archive.org/web/20140613162523/http://www.theglobepress.com/pakistani-currency-notes-collection/|archive-date=13 June 2014|access-date=26 May 2014}}</ref> ₨.1/- ಮತ್ತು ₨.2/- ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೋಟುಗಳು [[ಉರ್ದೂ|ಉರ್ದುವಿನಲ್ಲಿ]] ಬರೆಯುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ ಜಿನ್ನಾ]] ಅವರ ಭಾವಚಿತ್ರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಬ್ಯಾಂಕ್ನೋಟುಗಳ ಹಿಮ್ಮುಖ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪಠ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಹಿಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಏಕೈಕ ಉರ್ದು ಪಠ್ಯವೆಂದರೆ ಪ್ರವಾದಿ ಹದೀಸ್‌ನ ಉರ್ದು ಅನುವಾದ, "ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ಹುಡುಕುವುದು ಆರಾಧನೆಯ ಕ್ರಿಯೆ." ಅದು {{Nastaliq|حصول رزق حلال عبادت ہے}} (ಹಸೂಲ್-ಎ-ರಿಜ್ಕ್-ಎ-ಹಲಾಲ್ ಇಬಾದತ್ ಹೈ). ನೋಟುಗಳು ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ, ದೊಡ್ಡ ಪಂಗಡಗಳು ಚಿಕ್ಕದಕ್ಕಿಂತ ಉದ್ದವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲಾ ಬಹು ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪ್ರತಿ ಪಂಗಡವು ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸುವ ಒಂದು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ ನೋಟುಗಳು ಭದ್ರತಾ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ವಾಟರ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ದೊಡ್ಡ ಮುಖಬೆಲೆಯ ನೋಟುಗಳಲ್ಲಿ, ವಾಟರ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಜಿನ್ನಾ ಅವರ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದರೆ, ಸಣ್ಣ ನೋಟುಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಅರ್ಧಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ನಕ್ಷತ್ರವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ನೋಟಿನಲ್ಲೂ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಥ್ರೆಡ್‌ಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. [[ಚಿತ್ರ:Pakistani_rupee_pre-1971.jpg|thumb|ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಒಂದೇ ದೇಶವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಹಳೆಯ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ರೂಪಾಯಿ ನೋಟಿನ ಮೇಲೆ ಬಂಗಾಳಿ ಎಂದು ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ.]] {| class="wikitable" ! colspan="7" |2005 ರ ಸರಣಿಯ ಹಿಂದಿನ ನೋಟುಗಳು <ref>{{Cite news|url=http://www.sbp.org.pk/BankNotes/BankNotes_Features.pdf|title=Banknotes and Coins Under Circulation|work=[[State Bank of Pakistan]]|access-date=17 September 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080909223400/http://www.sbp.org.pk/BankNotes/BankNotes_Features.pdf|archive-date=9 September 2008}}</ref> |- ! colspan="2" | ಚಿತ್ರ ! rowspan="2" | ಮೌಲ್ಯ ! rowspan="2" | ಆಯಾಮಗಳು ! rowspan="2" | ಮುಖ್ಯ ಬಣ್ಣ ! rowspan="2" | ವಿವರಣೆ - ಹಿಮ್ಮುಖ ! rowspan="2" | ಸ್ಥಿತಿ |- ! ಮುಮ್ಮುಖ ! ಹಿಮ್ಮುಖ |- | align="center" bgcolor="#ffffff" |</img> | align="center" bgcolor="#ffffff" |</img> |₨.1/- | 95 × 66&nbsp;ಮಿಮೀ | ಕಂದು | [[ಲಾಹೋರ್|ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ]] ಮುಹಮ್ಮದ್ ಇಕ್ಬಾಲ್ ಸಮಾಧಿ | rowspan="3" | ಇನ್ನು ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲ |- | align="center" bgcolor="#ffffff" | | align="center" bgcolor="#ffffff" | |₨.2/- | 109 × 66&nbsp;ಮಿಮೀ | ನೇರಳೆ | ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಬಾದಶಾಹಿ ಮಸೀದಿ |- | align="center" bgcolor="#ffffff" |</img> | align="center" bgcolor="#ffffff" | | ₨.5/- | 127 × 73&nbsp;ಮಿಮೀ | ಬರ್ಗಂಡಿ | [[ಬಲೂಚಿಸ್ತಾನ್, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್|ಬಲೂಚಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ]] ಖೋಜಕ್ ಸುರಂಗ |- | align="center" bgcolor="#ffffff" |</img> | align="center" bgcolor="#ffffff" | | ₨.10/- | 141 × 73&nbsp;ಮಿಮೀ | ಹಸಿರು | [[ಮೊಹೆಂಜೊ-ದಾರೋ|ಮೊಹೆಂಜೊದಾರೊ]] ಲಾರ್ಕಾನಾ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ | rowspan="3" | ಇನ್ನು ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲ |- | align="center" bgcolor="#ffffff" | | align="center" bgcolor="#ffffff" | | ₨.50/- | 154 × 73&nbsp;ಮಿಮೀ | ನೇರಳೆ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು | ಲಾಹೋರ್‌ನ ಲಾಹೋರ್ ಕೋಟೆಯ ಅಲಂಗಿರಿ ಗೇಟ್ |- | align="center" bgcolor="#ffffff" | | align="center" bgcolor="#ffffff" | | ₨.100/- | 165 × 73&nbsp;ಮಿಮೀ | ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ಕಿತ್ತಳೆ | ಪೇಶಾವರದ ಇಸ್ಲಾಮಿಯಾ ಕಾಲೇಜು |- | align="center" bgcolor="#ffffff" | | align="center" bgcolor="#ffffff" | |₨.500/- | 175 × 73&nbsp;ಮಿಮೀ | ಹಸಿರು, ಕಂದು, ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ಕಿತ್ತಳೆ | [[ಇಸ್ಲಾಮಾಬಾದ್|ಇಸ್ಲಾಮಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿರುವ]] ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ | rowspan="2" | ಇನ್ನು ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲ |- | align="center" bgcolor="#ffffff" | | align="center" bgcolor="#ffffff" | | ₨.1,000/- | 175 × 73&nbsp;ಮಿಮೀ | ನೀಲಿ | ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜಹಾಂಗೀರನ ಸಮಾಧಿ |- | colspan="7" | |} ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹೊಸ ನೋಟುಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ. ಹೊಸ, ಹೆಚ್ಚು ಸುರಕ್ಷಿತವಾದ ನೋಟುಗಳಿಗಾಗಿ ಹಳೆಯ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಿದೆ. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="8" |2005 ಸರಣಿ <ref>{{Cite news|url=http://www.sbp.org.pk/BankNotes/banknotes.htm|title=Pakistan's Banknotes|date=8 July 2008|work=State Bank of Pakistan|access-date=17 September 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080918045240/http://www.sbp.org.pk/BankNotes/banknotes.htm|archive-date=18 September 2008}}</ref> |- |- ! colspan="2" | ಚಿತ್ರ ! rowspan="2" | ಮೌಲ್ಯ ! rowspan="2" | ಆಯಾಮಗಳು ! rowspan="2" | ಮುಖ್ಯ ಬಣ್ಣ ! colspan="2" | ವಿವರಣೆ ! rowspan="2" | ಅವಧಿ |- ! ಮುಮ್ಮುಖ ! ಹಿಮ್ಮುಖ ! ಮುಮ್ಮುಖ ! ಹಿಮ್ಮುಖ |- | align="center" bgcolor="#ffffff" | | align="center" bgcolor="#ffffff" | |₨.5/- | 115 × 65&nbsp;ಮಿಮೀ | ಹಸಿರು ಮಿಶ್ರಿತ ಬೂದು | rowspan="8" | [[ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ ಜಿನ್ನಾ]] | ಗ್ವಾದರ್ ಬಂದರು [[ಬಲೂಚಿಸ್ತಾನ್, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್|, ಬಲೂಚಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ (ಪಾಕಿಸ್ತಾನ)]] ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಯೋಜನೆ | 8 ಜುಲೈ 2008 - 31 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2012 |- | align="center" bgcolor="#ffffff" | | align="center" bgcolor="#ffffff" | |₨.10/- | 115 × 65&nbsp;ಮಿಮೀ | ಹಸಿರು ಗುಲಾಬಿ | ಬಾಬ್ ಉಲ್ ಖೈಬರ್, ಖೈಬರ್ ಪಾಸ್‌ನ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ | 27 ಮೇ 2006 - ಪ್ರಸ್ತುತ |- | align="center" bgcolor="#ffffff" | | align="center" bgcolor="#ffffff" | |₨.20/- | 123 × 65&nbsp;ಮಿಮೀ | ಕಂದು/ಕಿತ್ತಳೆ ಹಸಿರು | [[ಮೊಹೆಂಜೊ-ದಾರೋ|ಮೊಹೆಂಜೊದಾರೊ]] ಲರ್ಕಾನಾ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ | 22 ಮಾರ್ಚ್ 2008 - ಪ್ರಸ್ತುತ |- | align="center" bgcolor="#ffffff" | | align="center" bgcolor="#ffffff" | |₨.50/- | 131 × 65&nbsp;ಮಿಮೀ | ನೇರಳೆ | [[ಕೆ೨|K2]], ಉತ್ತರ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿರುವ ವಿಶ್ವದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತ | 8 ಜುಲೈ 2008 - ಪ್ರಸ್ತುತ |- | align="center" bgcolor="#ffffff" | | align="center" bgcolor="#ffffff" | | ₨.100/- | 139 × 65&nbsp;ಮಿಮೀ | ಕೆಂಪು | ಕ್ವೈಡ್-ಇ-ಅಜಮ್ ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ರಲ್ಲಿ ಜಿಯಾರತ್ | rowspan="2" | 11 ನವೆಂಬರ್ 2006 - ಪ್ರಸ್ತುತ |- | align="center" bgcolor="#ffffff" | | align="center" bgcolor="#ffffff" |</img> | ₨.500/- | 147 × 65&nbsp;ಮಿಮೀ | ಶ್ರೀಮಂತ ಆಳವಾದ ಹಸಿರು | ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಬಾದಶಾಹಿ ಮಸೀದಿ |- | align="center" bgcolor="#ffffff" |</img> | align="center" bgcolor="#ffffff" | | ₨.1,000/- | 155 × 65&nbsp;ಮಿಮೀ | ಗಾಡವಾದ ನೀಲಿ | ಪೇಶಾವರದ ಇಸ್ಲಾಮಿಯಾ ಕಾಲೇಜು | 26 ಫೆಬ್ರವರಿ 2007 - ಪ್ರಸ್ತುತ |- | align="center" bgcolor="#ffffff" | | align="center" bgcolor="#ffffff" | | ₨.5,000/- | 163 × 65&nbsp;ಮಿಮೀ | ಸಾಸಿವೆ | ಇಸ್ಲಾಮಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಫೈಸಲ್ ಮಸೀದಿ | 27 ಮೇ 2006 - ಪ್ರಸ್ತುತ |- | colspan="8" | |} == ಹಜ್ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ನೋಟುಗಳು == 1950 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ [[ಸೌದಿ ಅರೆಬಿಯ|ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ]] ಕ್ಕೆ ಹೋಗೋ ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿದರು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಿಂದ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವ ಹಜ್ ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಸರಳ ವಿನಿಮಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು . ಯಾತ್ರಿಕರ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ವಿಶೇಷ ನೋಟುಗಳ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇತರ ವಿನಿಮಯ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದ್ದರೂ, [[ಸಾಕ್ಷರತೆ|ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ಅನಕ್ಷರತೆ]] ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವೆಚ್ಚಗಳು ಈ ವಿನಿಮಯ ವಿಧಾನಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯತೆ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಈ "ಹಜ್ ನೋಟುಗಳನ್ನು" ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆದೇಶವನ್ನು ಮೇ 1950 ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಹಜ್ ನೋಟುಗಳ ಬಳಕೆ 1978 ರವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಹಜ್ ನೋಟುಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ, ಉಳಿದ ನೋಟುಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಟಾಕ್ ನಾಶವಾಯಿತು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನೋಟ್ ಡೀಲರ್‌ಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಅನೇಕ ನೋಟುಗಳು ಸಂಗ್ರಾಹಕರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವು. {| class="wikitable" ! colspan="6" |ಹಜ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ನೋಟುಗಳು |- ! colspan="2" | ಚಿತ್ರ ! rowspan="2" | ಮೌಲ್ಯ ! rowspan="2" | ಮುಖ್ಯ ಬಣ್ಣ ! rowspan="2" | ವಿವರಣೆ - ಹಿಮ್ಮುಖ ! rowspan="2" | ಬಳಕೆಯ ದಿನಾಂಕ |- ! ಮುಖಮುಖ ! ಹಿಮ್ಮುಖ |- | align="center" bgcolor="#ffffff" | | align="center" bgcolor="#ffffff" | |₨.10/- | ಗಾಢ ನೇರಳೆ | ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಶಾಲಿಮಾರ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್ | 1960–1969 |- | | | ₨.10/- | ಗಾಡವಾದ ನೀಲಿ | [[ಮೊಹೆಂಜೊ-ದಾರೋ|ಲರ್ಕಾನಾದಲ್ಲಿ ಮೊಹೆಂಜೊದಾರೊ]] | 1970–1976 |- | align="center" bgcolor="#ffffff" | | align="center" bgcolor="#ffffff" | |₨.100/- | ಗಾಢ ಕಿತ್ತಳೆ | ಇಸ್ಲಾಮಿಯಾ ಕಾಲೇಜು (ಪೇಶಾವರ) | 1970–1976 |- | colspan="6" | For table standards, see the ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನೋಟ್ ಸ್ಪೆಸಿಫಿಕೇಶನ್ ಟೇಬಲ್ ಅನ್ನು ನೋಡಿ. |} {| class="wikitable" ! colspan="6" |ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ 50 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ವಿಶೇಷ ನೋಟು |- ! colspan="2" | ಚಿತ್ರ ! rowspan="2" | ಮೌಲ್ಯ ! rowspan="2" | ಮುಖ್ಯ ಬಣ್ಣ ! rowspan="2" | ವಿವರಣೆ - ಹಿಮ್ಮುಖ ! rowspan="2" | ಬಳಕೆಯ ದಿನಾಂಕ |- ! ಮುಮ್ಮುಖ ! ಹಿಮ್ಮುಖ |- | align="center" bgcolor="#ffffff" | | align="center" bgcolor="#ffffff" | |₨.5/- | ಗಾಢ ನೇರಳೆ | ಬಹಾ-ಉದ್-ದಿನ್ ಜಕರಿಯಾ ಸಮಾಧಿ ಮುಲ್ತಾನ್ | 1997 |- | colspan="6" | ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗೆ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನೋಟ್ ಸ್ಪೆಸಿಫಿಕೇಶನ್ ಟೇಬಲ್ ಅನ್ನು ನೋಡಿ. |} == ವಿನಿಮಯ ದರ == 1982 ರಲ್ಲಿ ಜನರಲ್ ಜಿಯಾ-ಉಲ್-ಹಕ್ ಸರ್ಕಾರವು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಫ್ಲೋಟ್‌ಗೆ ಬದಲಾಗುವವರೆಗೆ ರೂಪಾಯಿಯನ್ನು ಸ್ಟರ್ಲಿಂಗ್‌ಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, 1982-83 ಮತ್ತು 1987-88 ರ ನಡುವೆ ರೂಪಾಯಿಯು 38.5% ರಷ್ಟು ಅಪಮೌಲ್ಯಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳ ಆಮದು ವೆಚ್ಚವು ವೇಗವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಇದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೆಲೆಯನ್ನು ಹಾನಿಗೊಳಿಸಿತು. [[ಕರೆಂಟ್ ಅಕೌಂಟ್ ಡೆಫಿಸಿಟ್ (ಚಾಲ್ತಿ ಲೆಕ್ಕದ ಕೊರತೆ)|ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ದೊಡ್ಡ ಚಾಲ್ತಿ ಖಾತೆಯ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯು]] ಡಾಲರ್ ವಿರುದ್ಧ ರೂಪಾಯಿಯ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದಾಗ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದವರೆಗೂ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ರೂಪಾಯಿಯು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಡಾಲರ್|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಡಾಲರ್ ವಿರುದ್ಧ ಕುಸಿಯಿತು.]] ನಂತರ ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ ದೇಶದ ರಫ್ತು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಬಡ್ಡಿದರಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಡಾಲರ್‌ಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಮೂಲಕ ವಿನಿಮಯ ದರವನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿತು. 2008 ಅನ್ನು ಚುನಾವಣೆಯ ನಂತರ ರೂಪಾಯಿಗೆ ವಿನಾಶಕಾರಿ ವರ್ಷ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು: ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007 ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್ 2008 ರ ನಡುವೆ ಅದು ತನ್ನ ಮೌಲ್ಯದ 23% ನಷ್ಟು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ಇದು US ಡಾಲರ್‌ಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ 79.2 ಕ್ಕೆ ಕುಸಿದಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/7563443.stm|title=Pakistan rupee falls to new low|date=15 August 2008|work=BBC News|access-date=17 September 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080830043527/http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/7563443.stm|archive-date=30 August 2008}}</ref> ಈ ಸವಕಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳೆಂದರೆ 2002 ರ ನಂತರ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಸಾಲದ ಉತ್ಕರ್ಷದ ನಂತರ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಬೃಹತ್ ಚಾಲ್ತಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಖಾತೆಗಳ ಕೊರತೆ. NWFP ಮತ್ತು FATA ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಉಗ್ರಗಾಮಿತ್ವದಿಂದಾಗಿ, ವಿದೇಶಿ ನೇರ ಹೂಡಿಕೆಯು ಕುಸಿಯಲಾರಂಭಿಸಿತು ಮತ್ತು ಪಾವತಿಯ ಸಮತೋಲನದ ರಚನಾತ್ಮಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡವು; ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಮೀಸಲು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಡಾಲರ್|US$]] 2 ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟು ದುರಂತವಾಗಿ ಕುಸಿಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಫೆಬ್ರವರಿ 2011 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ವಿದೇಶೀ ವಿನಿಮಯ ಮೀಸಲುಗಳು ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡವು ಮತ್ತು $17 ಶತಕೋಟಿಯ ಹೊಸ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವು. ಆ US$17 ಶತಕೋಟಿಯಲ್ಲಿ, US$10 ಶತಕೋಟಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಣವನ್ನು ಎರವಲು ಪಡೆದಿದ್ದು, ಅದರ ಮೇಲೆ ಬಡ್ಡಿಯನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು.  ಫೆಬ್ರವರಿ 2016 ರಲ್ಲಿ US ಡಾಲರ್ ವಿರುದ್ಧ ರೂಪಾಯಿ ₨.104.66 ಆಗಿತ್ತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 2017 ರಲ್ಲಿ, IMF ನೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಿದ ನಂತರ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ರೂಪಾಯಿ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ (SBP) ಈಗ ಕರೆನ್ಸಿ ವಿನಿಮಯ ದರವನ್ನು ಹಲವು ತಿಂಗಳುಗಳು ಅಥವಾ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಸರಿಹೊಂದಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite journal|title=Pakistan Depreciates its Currency, Adjusting to Economic Pressures|url=http://www.indrastra.com/2017/12/Pakistan-Depreciates-its-Currency-003-12-2017-0008.html|journal=IndraStra|issn=2381-3652|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171226020741/http://www.indrastra.com/2017/12/Pakistan-Depreciates-its-Currency-003-12-2017-0008.html|archivedate=26 December 2017}}</ref> USD ವಿರುದ್ಧ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ರೂಪಾಯಿ ₨.110.67 ರ ಹೊಸ ಕನಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು 18 ಜುಲೈ ರಂದು ಇದು USD ವಿರುದ್ಧ ಮತ್ತೊಂದು ದಾಖಲೆಯ ಹೊಸ ಕನಿಷ್ಠ ₨.128.26 ಅನ್ನು ಮುಟ್ಟಿತು.<ref name="Pak Rupees per US Dollar">{{Cite web|url=http://www.sbp.org.pk/ecodata/rates/m2m/2018/Jul/17-Jul-18.pdf|title=Banks' Floating Average Exchange Rates|publisher=SBP|access-date=2018-07-16|archive-date=2018-07-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20180717183846/http://www.sbp.org.pk/ecodata/rates/m2m/2018/Jul/17-Jul-18.pdf|url-status=dead}}</ref> ಇದು 26 ಜೂನ್ 2019 ರಂದು ಡಾಲರ್ ವಿರುದ್ಧ ಮತ್ತೊಂದು ಕನಿಷ್ಠ ₨.161.50 ಅನ್ನು ಮುಟ್ಟಿತು. . 12 ಮಾರ್ಚ್ 2021 ರಂದು (1USD=157.15PKR). ಅಂದಿನಿಂದ ಇದು ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://nation.com.pk/23-Jun-2020/rupee-recovers-against-dollar|title=Rupee recovers against dollar|date=22 June 2020}}</ref>{{Exchange rate|PKR|RUB|CNY}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.aaexchange.com.pk/] AA ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್ PAK ರೂಪಾಯಿಯನ್ನು ವಿದೇಶಿ ಕರೆನ್ಸಿಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು SBP ಯ ಅಧಿಕೃತ ಏಜೆಂಟ್ * [http://www.sbp.org.pk/BankNotes/banknotes.htm ಹೊಸ ನೋಟುಗಳಲ್ಲಿ SBP ಯ ವೆಬ್‌ಪುಟ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181226145054/http://www.sbp.org.pk/BankNotes/banknotes.htm%20 |date=2018-12-26 }} * [http://www.brecorder.com ಬಿಸಿನೆಸ್ ರೆಕಾರ್ಡರ್: ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಮೊದಲ ಹಣಕಾಸು ಪತ್ರಿಕೆ] * [http://www.sbp.org.pk/press/2006/New-Banknotes-26-May-06.pdf ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ರೂ.5000/- ಮತ್ತು ಹೊಸ ರೂ.10/- ನೋಟುಗಳನ್ನು 27 ಮೇ 2006 ರಿಂದ ವಿತರಿಸಲಿದೆ: ಗವರ್ನರ್]{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.pjsymes.com.au/articles/hajnotes.htm ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಹಜ್ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು] http://www.aaexchange.com.pk/ * [https://www.kirankkannadanew.com/2020/05/aed-to-pkr.html AED ಗೆ PKR : ಉಚಿತ AED ಗೆ PKR ಕರೆನ್ಸಿ ಪರಿವರ್ತಕ | ಉಚಿತ ಧೀರಮ್ ಟು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಕರೆನ್ಸಿ ಪರಿವರ್ತಕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211126110254/https://www.kirankkannadanew.com/2020/05/aed-to-pkr.html |date=2021-11-26 }} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ISO 4217|PKR]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏಷ್ಯನ್ ತಿಂಗಳು ೨೦೨೧]] ozs6kh4pnv0sayhsa96x724cwsnuby7 0 143044 1431536 1363613 2026-10-07T12:13:37Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431536 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Vijay Shekhar Sharma, Founder and Chief Executive Officer, Paytm.jpg|alt=Vijay Shekhar Sharma|thumb|ವಿಜಯ ಶೇಖರ ಶರ್ಮ]] '''ವಿಜಯ್ ಶೇಖರ್ ಶರ್ಮಾ''' (ಜನನ ೧೯೭೮) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಬಿಲಿಯನೇರ್ ಉದ್ಯಮಿ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕಂಪನಿ [[ಪೇಟಿಯಮ್|ಪೇಟಿಯಮ್‍ನ]] ಸ್ಥಾಪಕ, ಮತ್ತು ಅದರ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿ (ಸಿ‍ಇಒ).<ref>{{Cite web|url=http://www.ndtv.com/india-news/at-37-he-has-a-billion-dollar-firm-what-vijay-sharma-overcame-1209157|title=Began College at 15, Has Billion-Dollar Firm at 37|last=Jog|first=Natasha|date=20 August 2015|website=NDTV.com}}</ref> ಅವರು ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ''ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ನ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ'' $ ೧.೩ ಬಿಲಿಯನ್ ನಿವ್ವಳ ಮೌಲ್ಯದೊಂದಿಗೆ ''ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ಬಿಲಿಯನೇರ್'' ಎಂದು ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="forbes">{{Cite web|url=http://www.forbesindia.com/article/special/paytms-vijay-shekhar-sharma-ranked-indias-youngest-billionaire-in-forbess-latest-list/46399/1|title=Paytm's Vijay Shekhar Sharma ranked India's youngest billionaire in Forbes's latest list {{!}} Forbes India|last=Giri|first=Manish Kumar|website=Forbes India|language=en-US|access-date=2017-11-29}}</ref> ಇವರು ೨೦೧೭ ರ ಟೈಮ್ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ೧೦೦ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="time"/> ಇವರು [[ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರ|ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರ]] ನೀಡುವ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಗೌರವವಾದ ''ಯಶ್ ಭಾರತಿ'' ಪುರಸ್ಕಾರವನ್ನು <ref name="Yashbharati">{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/paytm-founder-vijay-shekhar-sharma-goes-to-meet-up-cm-akhilesh-yadav-in-a-rickshaw/articleshow/55111775.cms?from=mdr|title=Paytm founder Vijay Shekhar Sharma goes to meet UP CM Akhilesh Yadav... in a rickshaw!|date=October 28, 2016|publisher=[[The Economic Times]]}}</ref> ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಇವರು ''ಫೋರ್ಬ್ಸ್'' ನ ಪ್ರಕಾರ ಯು‍ಎಸ್ $೨.೩೫ ಶತಕೋಟಿ ನಿವ್ವಳ ಮೌಲ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ #೬೨ ನೇ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news|url=https://www.forbesindia.com/article/india-rich-list-2020/indias-richest-paytms-vijay-shekhar-sharma-fights-fierce-competition/64093/1|title=India's Richest: Paytm's Vijay Shekhar Sharma fights fierce competition|last=Arakali|first=Harichandan|date=November 10, 2020|work=[[Forbes India]]}}</ref> ಜನವರಿ ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ ICANN- ಬೆಂಬಲಿತ ಯುನಿವರ್ಸಲ್ ಅಕ್ಸೆಪ್ಟೆನ್ಸ್ ಸ್ಟೀರಿಂಗ್ ಗ್ರೂಪ್ ಇವರನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಯುಎ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/article/international/internet-panel-on-languages-ropes-in-vijay-shekhar-sharma-as-ambassador-122011801660_1.html|title=Internet panel on languages ropes in Vijay Shekhar Sharma as ambassador|date=January 19, 2022|publisher=[[Business Standard]]}}</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ == ವಿಜಯ್ ಶೇಖರ್ ಅವರು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ [[ಆಲಿಘಢ್‌|ಅಲಿಗಢದಲ್ಲಿ]] ೭ ಜೂನ್ ೧೯೭೮ ರಂದು ಜನಿಸಿದರು, ಶಾಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಕರಾದ ಸುಲೋಮ್ ಪ್ರಕಾಶ್ ಮತ್ತು ಆಶಾ ಶರ್ಮಾ ಅವರ ನಾಲ್ಕು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಇವರು ಮೂರನೆಯವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.newstrend.news/477715/success-story-of-vijay-shekhar-sharma-who-is-founder-of-paytm-wallet/|title=Vijay Shekhar Sharma|last=Tiwari|first=Mahesh|website=newstrend.news|publisher=Newstrend|access-date=29 June 2021}}</ref> ಇವರು ದೆಹಲಿ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನಿಂದ (ಈಗ ದೆಹಲಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ) [[ಬ್ಯಾಚುಲರ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್|ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪದವಿ]] ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.ndtv.com/india-news/at-37-he-has-a-billion-dollar-firm-what-vijay-sharma-overcame-1209157|title=Began College at 15, Has Billion-Dollar Firm at 37.|website=NDTV.com|access-date=2016-02-02}}</ref> ಅವರು ತಮ್ಮ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಅಲಿಗಢ್ ಬಳಿಯ ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣವಾದ ಹರ್ದುವಾಗಂಜ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹಿಂದಿ ಮಾಧ್ಯಮ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಪೂರೈಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news|url=https://scroll.in/article/814462/how-paytms-vijay-shekhar-sharma-chased-his-dream-instead-of-a-degree|title=How PayTM's Vijay Shekhar Sharma chased his dream instead of a degree|last=Sinha|first=Suveen|date=August 20, 2016|publisher=[[Scroll.in]]}}</ref> == ವೃತ್ತಿ == ೧೯೯೭ ರಲ್ಲಿ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಇವರು ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ indiasite.net ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಅದನ್ನು $೧ ಮಿಲಿಯನ್‌ಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದರು.<ref name="tele">{{Cite web|url=http://www.telegraphindia.com/1150920/jsp/graphiti/story_43299.jsp|title=The king of cash|publisher=The Telegraph|location=Calcutta}}</ref> ೨೦೦ರಲ್ಲಿ ಅವರು One97 ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಇದು ಸುದ್ದಿ, ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಸ್ಕೋರ್‌ಗಳು, ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್‌ಗಳು, ಜೋಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಮೊಬೈಲ್ ವಿಷಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. One97 [[ಪೇಟಿಯಮ್]] ಮೂಲದ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಶರ್ಮಾ ಅವರು ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ <ref name="tele"/> ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಪೇಟಿಯಮ್ ೪೦೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇವರು ಪ್ರತಿದಿನ ೨೫ ಮಿಲಿಯನ್ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ [[ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಹಾಥ್‌ವೇ|ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ]] ಅವರ [[ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌|ವಾರೆನ್ ಬಫೆಟ್]] ಅವರು ಶರ್ಮಾ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ $೩೦೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/profile/vijay-shekhar-sharma/|title=Vijay Shekhar Sharma|website=Forbes|language=en|access-date=2021-07-13}}</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ಇವರು ಮೃದುಲಾ ಪರಾಶರ್ ಶರ್ಮಾ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು <ref>{{Cite news|url=https://entrackr.com/2020/07/paytm-founder-floats-2-new-entities-for-personal-investments/|title=Paytm founder floats 2 new entities for personal investments|last=Upadhyay|first=Harsh|date=July 2, 2020|publisher=Entrackr|last2=Tyagi|first2=Gaurav}}</ref> ಮತ್ತು ಇವರಿಗೆ ಒಂದು ಮಗುವಿದೆ. ಇವರ ತಂದೆ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{Cite news|url=https://www.indiatoday.in/magazine/anniversary/story/20210104-in-college-i-didn-t-understand-what-the-teacher-was-saying-1753034-2020-12-27|title=In college, I didn't understand what the teacher was saying: Paytm founder Vijay Shekhar Sharma|last=Punj|first=Shwweta|date=January 4, 2021|publisher=[[India Today]]}}</ref> ಇವರು ಅಲಿಬಾಬಾದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಜ್ಯಾಕ್ ಮಾ ಮತ್ತು ಸಾಫ್ಟ್‌ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಮಸಯೋಶಿ ಸನ್ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.ft.com/cms/s/0/27892f4e-83f3-11e5-8e80-1574112844fd.html|title=Vijay Sharma, Paytm: an for India|website=Financial Times}}</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ ಶರ್ಮಾ ಅವರ ಕಾರು ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಕಾರಿಗೆ ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆದಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ದೆಹಲಿ ಪೊಲೀಸರು ಬಂಧಿಸಿದರು. ಬಳಿಕ ಜಾಮೀನಿನ ಮೇಲೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/article/companies/paytm-ceo-vijay-shekhar-arrested-later-released-on-bail-for-rash-driving-122031300193_1.html|title=Paytm CEO was released on bail in Feb after hitting police officer's car|last=IANS|date=2022-03-13|work=Business Standard India|access-date=2022-03-14}}</ref> == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮನ್ನಣೆ == * ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ ಇವರು $ ೧.೩ ಬಿಲಿಯನ್ ನಿವ್ವಳ ಮೌಲ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಿರಿಯ ಬಿಲಿಯನೇರ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌ನ 'ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ಸ್ ಬಿಲಿಯನೇರ್ಸ್' ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು #೧೫೬೭ ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರು.<ref name="forbes"/> * ಶರ್ಮಾ ಅವರು ೨೦೧೭ ರ <ref name="time">{{Cite web|url=https://time.com/collection/2017-time-100/|title=The 100 Most Influential People in the World|website=Time|language=en-us|access-date=2020-04-02|archive-date=2017-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20170420210330/http://time.com/collection/2017-time-100/|url-status=dead}}</ref> ''ಟೈಮ್ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌ನಲ್ಲಿ'' ೧೦೦ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿದ್ದರು. * ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ''[[ದಿ ಎಕನಾಮಿಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್|ದಿ ಎಕನಾಮಿಕ್ ಟೈಮ್ಸ್‌ನಿಂದ]]'' ಶರ್ಮಾ ಅವರು ವರ್ಷದ ಇಟಿ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>{{Cite news|url=https://www.economictimes.com/news/company/corporate-trends/et-awards-for-corporate-excellence-paytms-vijay-shekhar-sharma-chosen-as-entrepreneur-of-the-year/articleshow/54647306.cms|title=ET Awards for Corporate Excellence: Paytm's Vijay Shekhar Sharma chosen as Entrepreneur of the Year|access-date=3 October 2016|publisher=Economic Times}}</ref> * ಅವರು ೨೦೧೭ ರ ೫೦ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಿ ಯುವ ಭಾರತೀಯರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ''GQ'' ನಿಂದ <ref>{{Cite news|url=https://www.gqindia.com/galleries/influential-young-indians?image=5cdc67687813c45b6a2fc04f|title=GQ's Most Influential Young Indians 2017: Digital Disruptors|date=July 7, 2017|publisher=[[GQ (Indian edition)]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230909055054/https://www.gqindia.com/galleries/influential-young-indians?image=5cdc67687813c45b6a2fc04f|archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 9, 2023|access-date=ಜೂನ್ 1, 2022|url-status=dead}}</ref> ೪ ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. * ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ ಇವರು ವರ್ಷದ ಡೇಟಾಕ್ವೆಸ್ಟ್ ಐಟಿ ಮ್ಯಾನ್ ಆದರು.<ref>{{Cite news|url=https://www.dqindia.com/vijay-shekhar-sharma-to-be-awarded-as-dq-it-person-of-the-year-at-digital-economy-conclave/|title=Vijay Shekhar Sharma to be awarded as DQ IT Person of the Year at Digital Economy Conclave|last=Sacchdeva|first=Malavika|date=March 6, 2017|publisher=[[Dataquest]]}}</ref> * ಇವರು ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ಗುರ್ಗಾಂವ್‌ನ ಅಮಿಟಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪಡೆದರು.<ref>{{Cite news|url=http://www.dnaindia.com/india/report-airtel-s-sunil-mittal-paytm-s-vijay-shekar-given-honorary-degrees-by-amity-university-2174817|title=Airtel's Sunil Mittal, Paytm's Vijay Shekar given honorary degrees by Amity University|publisher=DNA INDIA.com}}</ref> * ಶರ್ಮಾ ಅವರಿಗೆ ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ <ref name="Yashbharati"/> [[ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರ|ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರದ]] ಅತ್ಯುನ್ನತ ರಾಜ್ಯ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾದ ಯಶ್ ಭಾರತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು. * ''ಗೋ ಮೆನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್'' ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ಇವರು ವರ್ಷದ ಉದ್ಯಮಿ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು <ref>{{Cite news|url=https://www.india.com/viral/gq-awards-2016-winners-list-ranveer-singh-kangana-ranaut-amitabh-bachchan-win-top-honours-1519517/|title=GQ Awards 2016 winners list|date=September 28, 2016|publisher=[[India.com]]}}</ref> * ಇವರಿಗೆ ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ಎನ್‍ಡಿ‍ಟಿ‍ವಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite news|url=http://www.uniindia.com/ndtv-confers-indian-of-the-year-award-2015/india/news/367076.html|title=NDTV confers Indian of the Year Award 2015|date=February 3, 2016|publisher=[[United News of India]]}}</ref> * ಇವರು ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ವರ್ಷದ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>{{Cite news|url=https://www.exchange4media.com/digital-news/vijay-shekhar-sharma-winsimpact-person-of-the-year-2016-award-66995.html|title=Vijay Shekhar Sharma wins IMPACT Person of The Year 2016 Award|date=Dec 14, 2016|publisher=Exchange4media}}</ref> * ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ ''[[ದಿ ಎಕನಾಮಿಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್|ದಿ ಎಕನಾಮಿಕ್ ಟೈಮ್ಸ್‌ನಿಂದ]]'' ೪೦ ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಭಾರತದ ಹಾಟೆಸ್ಟ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಲೀಡರ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/indias-hottest-business-leaders-under-40-paytms-vijay-shekhar-sharma-was-the-youngest-engineer-from-delhi-university/articleshow/47720319.cms?from=mdr#:~:text=Sign%20in-,India's%20Hottest%20Business%20Leaders%20under%2040%3A%20Paytm's%20Vijay%20Shekhar%20Sharma,youngest%20engineer%20from%20Delhi%20University&text=The%2037%2Dyear%2Dold%20believes,of%20a%20billion%20people%20simpler!|title=India's Hottest Business Leaders under 40: Paytm's Vijay Shekhar Sharma was the youngest engineer from Delhi University|date=June 19, 2015|publisher=[[The Economic Times]]}}</ref> * ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ, ವಿಜಯ್ ಶೇಖರ್ ಶರ್ಮಾ ಅವರನ್ನು SABER ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಿಂದ ವರ್ಷದ ಸಿ‍ಇ‍ಒ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite news|url=https://bestmediainfo.com/2015/09/sabre-awards-south-asia-advantage-services-bags-platinum-award-godrej-is-company-of-the-year-award/|title=Sabre Awards South Asia|date=September 21, 2015|publisher=Bestmediainfo}}</ref> == ಇತರೆ ಕಾರ್ಯಗಳು == ಶರ್ಮಾ ಅವರನ್ನು ಯುಎನ್ ಎನ್ವಿರಾನ್‌ಮೆಂಟ್‌ನ 'ಪ್ಯಾಟ್ರಾನ್ ಫಾರ್ ಕ್ಲೀನ್ ಏರ್' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ ಅಲ್ಲಿ ಇವರು ಪರಿಸರ ಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪರಿಸರದ ಜಾಗತಿಕ ಬ್ರೀತ್ ಲೈಫ್ ಅಭಿಯಾನದ ಗುರಿಗಳಿಗಾಗಿ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite news|url=https://energy.economictimes.indiatimes.com/news/renewable/paytms-vijay-shekhar-sharma-named-un-environments-patron-for-clean-air/61924650|title=Paytm's Vijay Shekhar Sharma named UN Environment's Patron for Clean Air|date=December 5, 2017|publisher=[[The Economic Times]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.unep.org/people/vijay-shekhar-sharma|title=Vijay Shekhar Sharma|date=2021|website=Unep.org}}</ref> == ಸಹ ನೋಡಿ == * [[:en:List of Indian entrepreneurs|ಭಾರತೀಯ ಉದ್ಯಮಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[:en:List of Internet entrepreneurs|ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಉದ್ಯಮಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಉದ್ಯಮಿಗಳು]] 6gh7dco9nb9yp9rhut0taa8ukzybye3 0 151440 1431572 1431500 2026-10-08T08:51:23Z Bandwagon60 94677 /* ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು */ 1431572 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಭವ್ಯ ಗೌಡ | image = | caption = | birth_date = {{Birth date and age|1999|02|26|df=yes}}<ref>{{cite web |title=ಭವ್ಯ ಗೌಡ ಬಯೋಗ್ರಪಿ |url=https://tamil.asianetnews.com/bigg-boss/contestants/bhavya-gowda |publisher=ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ |access-date=4 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007093155/https://tamil.asianetnews.com/bigg-boss/contestants/bhavya-gowda |archive-date=2024-10-07 |url-status=dead}}</ref> | birth_place = [[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]], [[ಭಾರತ]] | nationality = [[ಭಾರತೀಯ]] | yearsactive = ೨೦೨೦- ಪ್ರಸ್ತುತ | television = [[ಗೀತಾ (ಧಾರಾವಾಹಿ)]] | spouse = | children = | parents = ಮಂಜುಳಾ, ವೆಂಕೇಟೇಶ್ | occupation = [[ನಟಿ]], ರೂಪದರ್ಶಿ }} '''''ಭವ್ಯಾ ಗೌಡ'''''(ಜನನ 26 ಫೆಬ್ರವರಿ 1999) ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದ ರೂಪದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ನಟಿ ಆಗಿದ್ದಾರೆ<ref>{{cite web |title=ಗಗನ ಸಖಿ ಆಗಬೇಕೆಂದು ಕನಸುಕಂಡಿದ್ದ ಭವ್ಯ ಗೌಡ |url=https://kannada.filmibeat.com/tv/bigg-boss-kannada-11-bhavya-gowda-and-yamuna-srinidhi-make-grand-entry-to-house-089609.html |publisher=ಫಿಲ್ಮಿಬೀಟ್ ಕನ್ನಡ |access-date=29 ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 2024}}</ref>. ಇವರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಕನ್ನಡ ವಾಹಿನಿ ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ ಗೀತಾ ಧಾರಾವಾಹಿಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು. == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ== ಇವರು 26 ಫೆಬ್ರವರಿ 1999 [https://starsunfolded.com/bhavya-gowda/] ರಂದು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. == ವೃತ್ತಿ == ಇವರು [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ|ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ]] [[ಗೀತಾ (ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಗೀತಾ]] ಧಾರಾವಾಹಿಯ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ನಟನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು '''ಡಿಯರ್ ಕಣ್ಮಣಿ''' ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಬೆಳ್ಳಿತೆರೆಗೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು <ref>{{Cite news |title=Bhavya Gowda to make her Sandalwood debut |work=Times Of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/bhavya-gowda-to-make-her-sandalwood-debut/articleshow/81744667.cms |access-date=2021-03-30}}</ref><ref>{{Cite news |title=I can relate to the fighting nature of Geetha, says Bhavya Gowda |work=Times Of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/i-can-relate-to-the-fighting-nature-of-geetha-says-bhavya-gowda/articleshow/81780079.cms |access-date=2021-03-31}}</ref>. ==ದೂರದರ್ಶನ== {| class="wikitable sortable" |- ! ವರ್ಷ !! ಶೀರ್ಷಿಕೆ !! ಪಾತ್ರ !! ವಾಹಿನಿ !!ಇತರೆ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- |2020 || [[ಗೀತಾ (ಧಾರಾವಾಹಿ)]] || ಗೀತಾ || [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ]] || |- |2021 || ಕಲಾಸಿ ವುಂಟೆ ಕಲಾದು ಸುಖಂ || ಪೂಜಾ ||ಸ್ಟಾರ್ ಮಾ || |- |2021 ||ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ ಮಿನಿ ||ಸ್ವತಃ ||[[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ]] || |- |2024 || [[ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ (ಸೀಸನ್ 11)]] || ಸ್ವತಃ || [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ]] ||<ref>{{cite web |title=I’m here to reveal the real me, beyond the roles I’ve played |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/im-here-to-reveal-the-real-me-beyond-the-roles-ive-played-on-television-bigg-boss-kannada-11-first-contestant-bhavya-gowda/articleshow/113788940.cms |publisher=The Times of India |access-date=29 ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 2024}}</ref><ref>{{cite web |title=ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ ಸೀಸನ್ 11: ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ ಎಂಟ್ರಿ ಕೊಟ್ಟ ‌ಗೀತಾ ಸೀರಿಯಲ್‌ ನಟಿ ಭವ್ಯಾ ಗೌಡ, ಹೋಗಿದ್ದು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕಾ, ನರಕಕ್ಕಾ? |url=https://kannada.hindustantimes.com/entertainment/bigg-boss-kannada-season-11-contestants-list-geetha-serial-bhavya-gowda-enters-bbk-11-colors-kannada-reality-show-mnk-181727598690205.html |publisher=ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಕನ್ನಡ |access-date=Sep 29, 2024 |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 29, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240929135657/https://kannada.hindustantimes.com/entertainment/bigg-boss-kannada-season-11-contestants-list-geetha-serial-bhavya-gowda-enters-bbk-11-colors-kannada-reality-show-mnk-181727598690205.html |url-status=dead }}</ref> |- |2025 |ಕರ್ಣ |ನಿಧಿ |ಜೀ ಕನ್ನಡ |[https://www.zee5.com/tv-shows/details/karna/0-6-4z5765779 Karna] |} ==ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ== {| class="wikitable sortable" |- ! ವರ್ಷ !! ಶೀರ್ಷಿಕೆ !! ಪಾತ್ರ !! ಭಾಷೆ !!ಇತರೆ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | (2021) || ಡಿಯರ್ ಕಣ್ಮಣಿ || || ಕನ್ನಡ|| <ref>{{cite web |title=ಸಿನಿರಂಗಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದ ಗೀತಾ ದಾರಾವಾಹಿ ನಟಿ |url=https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2021/Feb/16/vismaya-directorial-debut-is-titleddear-kanmani-22872.html |publisher=ಸಿನಿ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ |access-date=17 Feb 2021}}</ref> |- |} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{IMDb name|nm12840914}} * {{Instagram|bhavyagowda670}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:Articles with hCards]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ]] [[ವರ್ಗ:ಮನೋರಂಜನೆ]] i4hl29sr1aaaltfnw91snajegauautb 0 154728 1431559 1373420 2026-10-07T21:09:56Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431559 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tournament | name = ೨೦೨೪ ಐಸಿಸಿ ಪುರುಷರ ಟಿ೨೦ ವಿಶ್ವಕಪ್ | image = ೨೦೨೪ ಐಸಿಸಿ ಪುರುಷರ ಟಿ೨೦ ವಿಶ್ವಕಪ್.svg | image_size = 200px | fromdate = ೧ | todate = ೨೯ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ | caption = | administrator = [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ]] | cricket format = [[ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦|ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್]] | tournament format = [[ಪಂದ್ಯಾವಳಿ|ಗುಂಪು ಹಂತ]], ಸೂಪರ್ ೮ ಮತ್ತು ನಾಕೌಟ್ ಹಂತ | host = {{flagicon|WIN}} [[ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್]]<br>{{flagicon|USA}} [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]] | champions = {{cr|IND}} | runner up = {{cr|SA}} | count = ೨ | participants = ೨೦ | matches = ೫೫ | attendance = | player of the series = {{cricon|IND}} [[ಜಸ್‌ಪ್ರೀತ್ ಬುಮ್ರಾ]] | most valuable player = | most runs = {{cricon|AFG}} ರೆಹ್ಮಾನುಲ್ಲ ಗುರ್ಬಾಝ್ (೨೮೧) | most wickets = {{cricon|AFG}} ಫಝಲ್ಹಕ್ ಫಾರೂಕಿ (೧೭)<br />{{cricon|IND}} [[ಅರ್ಷದೀಪ್ ಸಿಂಗ್]] (೧೭) | website = {{URL|https://t20worldcup.com/}} | previous_year = ೨೦೨೨ | previous_tournament = ೨೦೨೨ ಐಸಿಸಿ ಪುರುಷರ ಟಿ೨೦ ವಿಶ್ವಕಪ್ | next_year = ೨೦೨೬ | next_tournament = ೨೦೨೬ ಐಸಿಸಿ ಪುರುಷರ ಟಿ೨೦ ವಿಶ್ವಕಪ್ }} '''೨೦೨೪ ರ ಐಸಿಸಿ ಪುರುಷರ ಟಿ೨೦ ವಿಶ್ವಕಪ್''' [[ಐಸಿಸಿ ವಿಶ್ವ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦|ಟಿ೨೦ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ನ]] ಒಂಬತ್ತನೇ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ, ಇದು ದ್ವೈವಾರ್ಷಿಕ ಟ್ವೆಂಟಿ 20 ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ (ಟಿ೨೦ಐ) ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಾಗಿದ್ದು, ಪುರುಷರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡಗಳು ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಈ ಒಂದು ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ|ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್]] (ICC) ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ಮತ್ತು [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]] ಸಹ-ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸಲು ೧ ಜೂನ್ ನಿಂದ ೨೯ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ ರವರೆಗೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು<ref name="ci28jul23">{{Cite web |title=Next Men's T20 World Cup set to be played from June 4 to 30, 2024 |url=https://www.espncricinfo.com/story/next-men-s-t20-world-cup-set-to-be-played-from-june-4-to-30-2024-1389921 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230728175902/https://www.espncricinfo.com/story/next-men-s-t20-world-cup-set-to-be-played-from-june-4-to-30-2024-1389921 |archive-date=28 July 2023 |access-date=2023-07-28 |website=ESPNcricinfo |language=en}}</ref> ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಮೊದಲ ಐಸಿಸಿ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಾಗಿತ್ತು. <ref>{{Cite news |title=2024 T20 World Cup: USA granted automatic qualification |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/61083748 |url-status=live |access-date=12 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220412134824/https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/61083748 |archive-date=12 April 2022}}</ref> [[೨೦೨೨ ಐಸಿಸಿ ಪುರುಷರ ಟಿ೨೦ ವಿಶ್ವಕಪ್|ಹಿಂದಿನ ಆವೃತ್ತಿಯ]] ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಪಾಕಿಸ್ತಾನವನ್ನು]] ಸೋಲಿಸಿದ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] ಹಾಲಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಆಗಿದ್ದರು. ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯು 20 ತಂಡಗಳಿಂದ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, [[೨೦೨೨ ಐಸಿಸಿ ಪುರುಷರ ಟಿ೨೦ ವಿಶ್ವಕಪ್|2022 ರ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ]]ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ್ದ 16 ತಂಡಗಳಿಂದ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಎರಡು ಆತಿಥೇಯರ ಜೊತೆಗೆ, ಹಿಂದಿನ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಅಗ್ರ ಎಂಟು ತಂಡಗಳು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದವು, [[ಐಸಿಸಿ ಪುರುಷರ ಟಿ೨೦ಐ ಶ್ರೇಯಾಂಕ|ಐಸಿಸಿ ಪುರುಷರ ಟಿ೨೦ಐ ತಂಡದ ಶ್ರೇಯಾಂಕದಲ್ಲಿ]] ಮುಂದಿನ ಎರಡು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ತಂಡಗಳು ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದವು. ಉಳಿದ ಎಂಟು ತಂಡಗಳನ್ನು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅರ್ಹತಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆನಡಾ, ಉಗಾಂಡಾ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಟಿ20 ವಿಶ್ವಕಪ್‌ಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದಿರುವುದು ಇದೇ ಮೊದಲು. ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಫೈನಲ್ನಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾವನ್ನು ೭ ರನ್ಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿ ಭಾರತ ತಂಡವು ಎರಡನೇ ಬಾರಿಗೆ ವಿಜೇತರಾದರು. ==ತಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಅರ್ಹತೆ== [[File:2024 ICC Mens T20 World Cup Participating nations.svg|thumb|left|350x350px|2024ರ ಪುರುಷರ ಟಿ೨೦ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲಿರುವ ದೇಶಗಳನ್ನು ಹೈಲೈಟ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಪುರುಷರ T20 ವಿಶ್ವಕಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲಿರುವ ದೇಶಗಳನ್ನು ಹೈಲೈಟ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. {{legend|#000032|ಅತಿಥೆಯರಾಗಿ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ}} {{legend|#0000ff|[[೨೦೨೨ ಐಸಿಸಿ ಪುರುಷರ ಟಿ೨೦ ವಿಶ್ವಕಪ್]] ನಲ್ಲಿ ಟಾಪ್ 8 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯುವ ಮೂಲಕ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದರು}} {{legend|#01a2ff|ICC ಪುರುಷರ ಟಿ೨೦ಐ ತಂಡದ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳ ಮೂಲಕ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದಿದೆ}} {{legend|#00ab00|ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅರ್ಹತಾ ಪಂದ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದರು}} {{legend|#ffc900|ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅರ್ಹತಾ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರೂ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆಯುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲರಾಗಿದ್ದಾರೆ}}]] ೨೦೨೨ರ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ರ ಎಂಟು ತಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ಆತಿಥೇಯರು ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗೆ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದರು. ಉಳಿದ ಎರಡು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಅರ್ಹತಾ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ICC ಪುರುಷರ T20I ತಂಡದ ಶ್ರೇಯಾಂಕದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಶ್ರೇಯಾಂಕದ ತಂಡಗಳು ಪಡೆದರು.<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/2685209 |title=Denmark, Italy one step from T20 World Cup 2024 as Europe qualification continues |work=International Cricket Council |access-date=21 July 2022 |archive-date=21 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220721064609/https://www.icc-cricket.com/news/2685209 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/2571611 |title=Qualification pathway for marquee ICC events confirmed |work=International Cricket Council |access-date=10 April 2022 |archive-date=10 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220410154219/https://www.icc-cricket.com/news/2571611 |url-status=live }}</ref> ಉಳಿದ ಎಂಟು ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ICC ಯ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅರ್ಹತಾ ಪಂದ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ಭರ್ತಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಆಫ್ರಿಕಾ, ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್‌ನ ಎರಡು ತಂಡಗಳು ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಗುಂಪುಗಳ ತಲಾ ಒಂದು ತಂಡವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಮೇ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ, ಯುರೋಪ್, ಈಸ್ಟ್ ಏಷ್ಯಾ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕಾದ ಉಪ-ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅರ್ಹತಾ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ICC ದೃಢಪಡಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/2637428 |title=Qualification pathway for ICC Men's T20 World Cup 2024 announced |work=International Cricket Council |access-date=31 May 2022 |archive-date=31 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531130610/https://www.icc-cricket.com/news/2637428 |url-status=live }}</ref> {| class="wikitable" !ಅರ್ಹತೆಯ ವಿಧಾನ !ದಿನಾಂಕ !ಸ್ಥಳಗಳು !ತಂಡಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ !ಅರ್ಹ ತಂಡಗಳು |- |ಅತಿಥೇಯಗಳು |೧೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೧ |— |style="text-align:center"| ೨ | nowrap|{{cr|USA}}<br>{{cr|WIN}} |- | nowrap|[[೨೦೨೨ ಐಸಿಸಿ ಪುರುಷರ ಟಿ೨೦ ವಿಶ್ವಕಪ್]] <small>(ಹಿಂದಿನ ಟೂರ್ನಿಯಿಂದ ಟಾಪ್ 8)</small> |೧೩ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ |{{flag|AUS}} |style="text-align:center"| ೮ | nowrap|{{cr|AUS}}<br>{{cr|ENG}}<br>{{cr|IND}}<br>{{cr|NED}}<br>{{cr|NZ}}<br>{{cr|PAK}}<br>{{cr|SA}}<br>{{cr|SL}} |- |ICC ಪುರುಷರ ಟಿ೨೦ ತಂಡ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳು |೧೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ |— |style="text-align:center"| ೨ |nowrap|{{cr|AFG|2013}}<br>{{cr|BAN}} |- |ಯುರೋಪ್ ಅರ್ಹತಾ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ |೨೦–೨೮ ಜುಲೈ ೨೦೨೩ |{{flag|SCO}} |style="text-align:center"| ೨ |nowrap|{{cr|IRE}}<br>{{cr|SCO}} |- |ಈಸ್ಟ್ ಏಷ್ಯಾ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಅರ್ಹತಾ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ |೨೨–೨೯ ಜುಲೈ ೨೦೨೩ | nowrap|{{flag|PNG}} |style="text-align:center"| ೧ | nowrap|{{cr|PNG}} |- |ಅಮೇರಿಕಾ ಅರ್ಹತಾ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ | nowrap|೩೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್–೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ |{{flag|BER}} |style="text-align:center"| ೧ | nowrap|{{cr|CAN}} |- |ಏಷ್ಯಾ ಅರ್ಹತಾ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ |೩೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್–೫ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ |{{flag|NEP}} |style="text-align:center"| ೨ | nowrap|{{cr|NEP}}<br>{{cr|OMN}} |- |ಆಫ್ರಿಕಾ ಅರ್ಹತಾ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ |೨೨–೩೦ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ |{{flag|NAM}} |style="text-align:center"| ೨ | nowrap|{{cr|NAM}}<br>{{cr|UGA}} |- !Total ! ! !೨೦ ! |} ==ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಗಳು== ೨೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ ರಂದು, ICC ಯು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಲಾಡರ್‌ಹಿಲ್ (ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ರೋವರ್ಡ್ ಪಾರ್ಕ್), ಡಲ್ಲಾಸ್ (ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರೈರೀ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ) ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ]] (ನಾಸ್ಸೌ ಕೌಂಟಿ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ) ವಿಶ್ವಕಪ್‌ಗಾಗಿ ಸೇರಿದೆ. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ನಸ್ಸೌ ಕೌಂಟಿಯ ಐಸೆನ್‌ಹೋವರ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ 34,000 ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಮಾಡ್ಯುಲರ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ICC ಯಿಂದ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಫೋರ್ಟ್ ಲಾಡರ್‌ಡೇಲ್ ಮತ್ತು ಡಲ್ಲಾಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಗಳಿಗೆ ಆಸನಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಮಾಡ್ಯುಲರ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ ಪರಿಹಾರಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ದ್ವಿಗುಣಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮಾಧ್ಯಮ, ಮತ್ತು ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಆತಿಥ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು.<ref>{{Cite web |title=ICC MEN'S T20 WORLD CUP 2024 - MODULAR STADIUM FACT SHEET |url=https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2023/09/20/b605b1bb-ed64-4f6d-9482-9b274de1cb27/Modular-Stadium-Fact-Sheet.pdf |access-date=2024-03-09 |archive-date=2023-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231002143111/https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2023/09/20/b605b1bb-ed64-4f6d-9482-9b274de1cb27/Modular-Stadium-Fact-Sheet.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-09-20 |title=Cricket T20 World Cup venue to be built in Nassau County, not Bronx like first proposed |url=https://abc7ny.com/cricket-world-cup-nassau-county-eisenhower-park-van-cortlandt/13805087/ |access-date=2023-12-01 |website=ABC7 New York |language=en}}</ref> ೨೨ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ ರಂದು, [[ಆಂಟಿಗುವ ಮತ್ತು ಬಾರ್ಬುಡ]], [[ಬಾರ್ಬಡೋಸ್]], ಡೊಮಿನಿಕಾ, [[ಗಯಾನಾ]], [[ಸೇಂಟ್ ಲೂಷಿಯ]], [[ಸೇಂಟ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೆನಡೀನ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬೆಗೊ]]ದ ಕೆರಿಬಿಯನ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುವ ಏಳು ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ICC ದೃಢಪಡಿಸಿತು.<ref>{{cite news |title=Caribbean, USA venues confirmed as ICC Men's T20 World Cup 2024 heads to the west |url=https://www.icc-cricket.com/news/3694302 |access-date=2023-09-22 |website=www.icc-cricket.com |language=en}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="3" |ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಗಳು |- | colspan="3"|{{location map+|Caribbean|float=center|width=300|caption=|places={{location map~ |Caribbean|lat=14.081 |long=-60.953 |label=[[ಸೇಂಟ್ ಲೂಷಿಯ]] |position=top}} {{location map~ |Caribbean|lat=13.0947 |long=-59.6175 |label=[[ಬಾರ್ಬಡೋಸ್]] |position=bottom}} {{location map~ |Caribbean|lat=10.17 |long=-61.28|label=[[ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬೆಗೊ|ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್]] |position=left}} {{location map~ |Caribbean|lat=17.1200 |long=-61.7797 |label=[[ಆಂಟಿಗುವ ಮತ್ತು ಬಾರ್ಬುಡ|ಆಂಟಿಗುವ]] |position=top}} {{location map~ |Caribbean|lat=6.8046 |long=-58.1551 |label=[[ಗಯಾನಾ]] |position=top-left}} {{location map~ |Caribbean|lat=13.0928 |long=-61.1330 |label=[[ಸೇಂಟ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೆನಡೀನ್ಸ್|ಸೇಂಟ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್]] |position=left}}}} |- ![[ಆಂಟಿಗುವ ಮತ್ತು ಬಾರ್ಬುಡ]] ![[ಬಾರ್ಬಡೋಸ್]] ![[ಗಯಾನಾ]] |- |ಸರ್ ವಿವಿಯನ್ ರಿಚರ್ಡ್ಸ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ<ref>{{cite web |title=Sir Vivian Richards Stadium Venue for T20 World Cup 2024 |url=https://t20worldcuplivescore.com/sir-vivian-richards-stadium-venue-for-t20-world-cup-2024/ |access-date=28 November 2023 |website=t20worldcuplivescore.com|date=28 November 2023 }}</ref> |ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಓವಲ್<ref>{{Cite news |title=Kensington Oval to host next year's T20 World Cup final |url=https://radiojamaicanewsonline.com/sports/kensington-oval-to-host-next-years-t20-world-cup-final |access-date=30 November 2023 |work=Radio Jamaica News |archive-date=7 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231207113042/https://radiojamaicanewsonline.com/sports/kensington-oval-to-host-next-years-t20-world-cup-final |url-status=dead }}</ref> |ಗಯಾನಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ<ref>{{cite web |date=5 January 2024 |title=Guyana to host World T20 semi-final and five group games |url=https://newsroom.gy/2024/01/05/guyana-to-host-world-t20-semi-final-and-five-group-games/ |access-date=5 January 2024 |work=News Room Guyana}}</ref> |- |ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: 10,000 |ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: 28,000 |ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: 20,000 |- |[[File:SVRStadium.jpg|175x175px]] |[[File:Kensington_Oval_yes.jpg|175x175px]] |[[File:Providence_Stadium_outside.jpg|175x175px]] |- ![[ಸೇಂಟ್ ಲೂಷಿಯ]] ![[ಸೇಂಟ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೆನಡೀನ್ಸ್]] ![[ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬೆಗೊ]] |- |ಡೇರೆನ್ ಸಾಮಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮೈದಾನ<ref>{{Cite web |title=Daren Sammy Cricket Ground drainage upgrade set ahead of T20 World Cup |url=https://stlucia.loopnews.com/content/daren-sammy-cricket-ground-drainage-upgrade-set-ahead-t20-world-cup |access-date=2023-11-30 |website=Loop News |language=en |archive-date=2023-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231207112933/https://stlucia.loopnews.com/content/daren-sammy-cricket-ground-drainage-upgrade-set-ahead-t20-world-cup |url-status=dead }}</ref> |ಅರ್ನೋಸ್ ವೇಲ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ<ref>{{Cite web |date=2023-11-10 |title=Unavailability of Arnos Vale heightens need for Football home |url=https://www.searchlight.vc/front-page/2023/11/10/unavailability-arnos-vale-heightens-need-football-home/ |access-date=2023-11-30 |website=www.searchlight.vc |language=en}}</ref> |ಬ್ರಿಯಾನ್ ಲಾರಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅಕಾಡೆಮಿ<ref>{{Cite web |title=No T20 World Cup games at Oval: Brian Lara venue to host all fixtures - Trinidad and Tobago Newsday |url=https://newsday.co.tt/2023/11/26/no-t20-world-cup-games-at-oval-brian-lara-venue-to-host-all-fixtures/,%20https://newsday.co.tt/2023/11/26/no-t20-world-cup-games-at-oval-brian-lara-venue-to-host-all-fixtures/ |access-date=2023-11-30 |website=newsday.co.tt |date=26 November 2023 |language=en-US}} {{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: 15,000 |ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: 18,000 |ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: 15,000 |- |[[File:Beausejour_Stadium_Cricket_St_Lucia.jpg|175x175px]] |[[File:Arnos_vale_ground.jpg|175x175px]] |[[File:Brian_Lara_Stadium.jpg|175x175px]] |- ! colspan="3" |ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಗಳು |- | colspan="3" |{{location map+|USA|float=center|width=300|caption=|places={{location map~ |USA|lat=32.738773 |long=-97.003098 |label=[[ಟೆಕ್ಸಸ್]] |position=right}} {{location map~ |USA |lat=26.956 |long=-80.1357 |label=[[ಫ್ಲಾರಿಡ]] |position=left}} {{location map~ |USA |lat=40.4249 |long=-73.3321 |label=[[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್]] |position=left}}|AlternativeMap=USA edcp location map lite.svg}} |- ![[ಫ್ಲಾರಿಡ]] ![[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್]] ![[ಟೆಕ್ಸಸ್]] |- |ಬ್ರೋವರ್ಡ್ ಕೌಂಟಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ<ref>{{cite web |title=ICC Men's T20 World Cup 2024 Coming to Broward County Stadium |url=https://www.broward.org/Parks/Pages/ICCMen'sT20WorldCup2024.aspx |access-date=3 October 2023 |website=broward.org |language=en-US}}</ref> |ನಸ್ಸೌ ಕೌಂಟಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ<ref>{{cite web |date=17 January 2024 |title=New York venue to host T20 World Cup matches unveiled |url=https://www.icc-cricket.com/news/new-york-venue-to-host-t20-world-cup-matches-unveiled |access-date=17 January 2024 |work=ICC |language=en-US}}</ref> |ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರೈರೀ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ<ref>{{cite web |title=Grand Prairie Cricket Stadium to Host ICC Men's T20 World Cup |url=https://www.visitgrandprairietx.com/News-articles/Grand-Prairie-Cricket-Stadium-to-Host-ICC-Mens-T20-World-Cup |access-date=17 January 2024 |website=visitgrandprairietx.com |language=en-US |archive-date=18 ಜನವರಿ 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240118142921/https://www.visitgrandprairietx.com/News-articles/Grand-Prairie-Cricket-Stadium-to-Host-ICC-Mens-T20-World-Cup |url-status=dead }}</ref> |- |ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: 40,000{{efn|ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಆಸನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಈ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.|name=expand}} |ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: 34,000 |ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: 15,000{{efn|name=expand}} |- |[[File:CBRegionalPark.jpg|175x175px]] |[[File:Nassau County International Cricket Stadium.jpg|175x175px]] |[[File:Grand prairie stadium.jpeg|175x175px]] |} {{notelist}} ==ಅಭ್ಯಾಸ ಪಂದ್ಯಗಳು== ಮೇ ೨೭ ರಿಂದ ಜೂನ್ ೧ರವರೆಗೆ, ಹಲವಾರು ಅಭ್ಯಾಸ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |title= Warm-up fixtures announced for the ICC Men's T20 World Cup 2024 |url=https://www.icc-cricket.com/news/warm-up-fixtures-announced-for-the-icc-men-s-t20-world-cup-2024?sf188549109=1 |access-date=16 May 2024 |work=[[International Cricket Council]]|langauge=en}}</ref> {{Hidden begin |title = ಅಭ್ಯಾಸ ಪಂದ್ಯಗಳು |titlestyle = background:lightblue; }} {{Single-innings cricket match | date = ೨೭ ಮೇ ೨೦೨೪ | time = ೧೦:೩೦ | team1 = {{cr-rt|CAN}} | team2 = {{cr|NEP}} | score1 = ೧೮೩/೭ (೨೦ ಓವರ್ಗಳು) | runs1 = [[ನಿಕೋಲಸ್ ಕರ್ಟನ್]] ೫೨ (೩೯) | wickets1 = [[ಅಬಿನಾಶ್ ಬೊಹಾರ]] ೨/೨೭ (೩ ಓವರ್ಗಳು) | score2 = ೧೨೦ (೧೯.೩ ಓವರ್ಗಳು) | runs2 = [[ಕುಶಾಲ್ ಮಲ್ಲ]] ೩೭ (೩೦) | wickets2 = [[ಡಿಲ್ಲನ್ ಹೇಲಿಗರ್]] ೪/೨೦ (೨.೩ ಓವರ್ಗಳು) | result = ಕೆನಡಾ ೬೩ ರನ್ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1434090.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರೈರೀ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ, [[ಟೆಕ್ಸಸ್]] | umpires = ಜರ್ಮೈನ್ ಲಿಂಡೋ ಮತ್ತು ರಶೇನ್ ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ಸ್ | motm = | toss = ನೇಪಾಳ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೨೭ ಮೇ ೨೦೨೪ | time = ೧೫:೦೦ | team1 = {{cr-rt|PNG}} | team2 = {{cr|OMA}} | score1 = ೧೩೭/೯ (೨೦ ಓವರ್ಗಳು) | runs1 = [[ಲೆಗಾ ಸಿಯಾಕ]] ೨೮ (೨೪) | wickets1 = [[ಆಕಿಬ್ ಇಲ್ಯಾಸ್]] ೩/೨೨ (೪ ಓವರ್ಗಳು) | score2 = ೧೪೧/೭ (೧೯.೧ ಓವರ್ಗಳು) | runs2 = [[ಜೀಶಾನ್ ಮಕ್ಸೂದ್]] ೪೫ (೪೨) | wickets2 = [[ಅಲೆ ನಾವ್]] ೨/೧೨ (೩ ಓವರ್ಗಳು) | result = ಒಮಾನ್ ೩ ವಿಕೆಟ್ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1434091.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಬ್ರಿಯಾನ್ ಲಾರಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅಕಾಡೆಮಿ, [[ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬೆಗೊ]] | umpires = ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಟೇಲರ್ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಲ್ ಟಕ್ಕೆಟ್ | motm = | toss = ಒಮಾನ್ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೨೭ ಮೇ ೨೦೨೪ | time = ೧೯:೦೦ | night = yes | team1 = {{cr-rt|UGA}} | team2 = {{cr|NAM}} | score1 = ೧೩೪/೮ (೨೦ ಓವರ್ಗಳು) | runs1 = [[ರೋಜರ್ ಮುಕಾಸಾ]] ೫೩* (೪೧) | wickets1 = [[ಜ್ಯಾಕ್ ಬ್ರಾಸೆಲ್]] ೨/೧೬ (೪ ಓವರ್ಗಳು) | score2 = ೧೩೫/೫ (೧೮.೫ ಓವರ್ಗಳು) | runs2 = [[ನಿಕೋ ಡೇವಿನ್]] ೫೪ (೩೪) | wickets2 = [[ಹೆನ್ರಿ ಸೆನ್ಯೊಂದೊ]] ೨/೧೪ (೩ ಓವರ್ಗಳು) | result = ನಮೀಬಿಯ ೫ ವಿಕೆಟ್ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1434092.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಬ್ರಿಯಾನ್ ಲಾರಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅಕಾಡೆಮಿ, [[ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬೆಗೊ]] | umpires = ಜಾಹಿದ್ ಬಶರತ್ ಮತ್ತು ಡೈಟನ್ ಬಟ್ಲರ್ | motm = | toss = ನಮೀಬಿಯ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೨೮ ಮೇ ೨೦೨೪ | time = ೧೦:೩೦ | team1 = {{cr-rt|NED}} | team2 = {{cr|SL}} | score1 = ೧೮೧/೫ (೨೦ ಓವರ್ಗಳು) | runs1 = [[ಮೈಕೆಲ್ ಲೆವಿಟ್]] ೫೫ (೨೮) | wickets1 = [[ದಿಲ್ಶನ್ ಮಧುಶಂಕ]] ೨/೩೯ (೪ ಓವರ್ಗಳು) | score2 = ೧೬೧ (೧೮.೫ ಓವರ್ಗಳು) | runs2 = [[ವನಿಂದು ಹಸರಂಗ]] ೪೩ (೧೫) | wickets2 = [[ಆರ್ಯನ್ ದತ್]]೩/೨೦ (೨ ಓವರ್ಗಳು) | result = ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ೨೦ ರನ್ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1434093.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಬ್ರೋವರ್ಡ್ ಕೌಂಟಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಫ್ಲಾರಿಡ]] | umpires = ಆದಿತ್ಯ ಗಜ್ಜರ್ ಮತ್ತು ತಾರಕೇಶ್ವರ ರಾವ್ | motm = | toss = ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೨೮ ಮೇ ೨೦೨೪ | time = ೧೦:೩೦ | team1 = {{cr-rt|BAN}} | team2 = {{cr|USA}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = ಪಂದ್ಯವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1434094.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರೈರೀ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ, [[ಟೆಕ್ಸಸ್]] | umpires = ಓವನ್ ಬ್ರೌನ್ ಮತ್ತು ಜೆರ್ಮೈನ್ ಲಿಂಡೋ | motm = | toss = ಯಾವುದೇ ಟಾಸ್ ನಡೆಯಲಿಲ್ಲ​. | rain = ಪ್ರತಿಕೂಲ ಹವಾಮಾನದಿಂದಾಗಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೨೮ ಮೇ ೨೦೨೪ | time = ೧೯:೦೦ | team1 = {{cr-rt|NAM}} | team2 = {{cr|AUS}} | score1 = ೧೧೯/೯ (೨೦ ಓವರ್ಗಳು) | runs1 = [[ಝೇನ್ ಗ್ರೀನ್]] ೩೮ (೩೦) | wickets1 = [[ಆಡಮ್ ಝಂಪಾ]] ೩/೨೫ (೪ ಓವರ್ಗಳು) | score2 = ೧೨೩/೩ (೧೦ ಓವರ್ಗಳು) | runs2 = [[ಡೇವಿಡ್ ವಾರ್ನರ್]] ೫೪* (೨೧) | wickets2 = [[ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಸ್ಕೋಲ್ಟ್ಜ್]] ೨/೧೬ (೨ ಓವರ್ಗಳು) | result = ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ೭ ವಿಕೆಟ್ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1434095.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಕ್ವೀನ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್ ಓವಲ್, ಪೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಪೇನ್, [[ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬೆಗೊ]] | umpires = ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಟೇಲರ್ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಲ್ ಟಕೆಟ್ | motm = | toss = ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೨೯ ಮೇ ೨೦೨೪ | time = ೧೩:೦೦ | team1 = {{cr-rt|OMA}} | team2 = {{cr|AFG}} | score1 = ೧೫೪/೩ (೨೦ ಓವರ್ಗಳು) | runs1 = [[ಅಕಿಬ್ ಇಲ್ಯಾಸ್]] ೬೬* (೪೮) | wickets1 = [[ಅಜ್ಮತುಲ್ಲಾ ಒಮರ್ಜಾಯ್]] ೧/೨೩ (೨ ಓವರ್ಗಳು) | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = ಯಾವುದೇ ಫಲಿತಾಂಶವಿಲ್ಲ | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1434096.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಕ್ವೀನ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್ ಓವಲ್, ಪೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಪೇನ್, [[ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬೆಗೊ]] | umpires = ಜಾಹಿದ್ ಬಸ್ಸರತ್ ಮತ್ತು ಡೀಟನ್ ಬಟ್ಲರ್ | motm = | toss = ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = ಮುಂದಿನ ಆಟಕ್ಕೆ ಮಳೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಯಿತು. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೩೦ ಮೇ ೨೦೨೪ | time = ೧೦:೩೦ | team1 = {{cr-rt|USA}} | team2 = {{cr|NEP}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = ಯಾವುದೇ ಫಲಿತಾಂಶವಿಲ್ಲ | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1434097.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರೈರೀ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ, [[ಟೆಕ್ಸಸ್]] | umpires = ಓವನ್ ಬ್ರೌನ್ ಮತ್ತು ರುಶಾನೆ ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ಸ್ | motm = | toss = ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = ಮಳೆಯಿಂದಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಆಟ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೩೦ ಮೇ ೨೦೨೪ | time = ೧೦:೩೦ | team1 = {{cr-rt|UGA}} | team2 = {{cr|SCO}} | score1 = ೯೦/೫ (೧೮ ಓವರ್ಗಳು) | runs1 = [[ರಿಯಾಜತ್ ಅಲಿ ಶಾ]] ೨೨ (೩೪) | wickets1 = [[ಸಫ್ಯಾನ್ ಷರೀಫ್]] ೨/೧೬ (೩ ಓವರ್ಗಳು) | score2 = ೨೭/೦ (೧.೫ ಓವರ್ಗಳು) | runs2 = [[ಓಲಿ ಹೇರ್ಸ್]] ೨೦* (೭) | wickets2 = | result = ಯಾವುದೇ ಫಲಿತಾಂಶವಿಲ್ಲ | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1434098.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಬ್ರಿಯಾನ್ ಲಾರಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅಕಾಡೆಮಿ, [[ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬೆಗೊ]] | umpires = ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಟೇಲರ್ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಲ್ ಟಕೆಟ್ | motm = | toss = ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = ಮಳೆಯಿಂದಾಗಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿ ತಂಡಕ್ಕೆ ೧೮ ಓವರ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಡಿತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. * ಮುಂದಿನ ಆಟಕ್ಕೆ ಮಳೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಯಿತು. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೩೦ ಮೇ ೨೦೨೪ | time = ೧೫:೦೦ | team1 = {{cr-rt|NED}} | team2 = {{cr|CAN}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = ಪಂದ್ಯವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1434100.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರೈರೀ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ, [[ಟೆಕ್ಸಸ್]] | umpires = ಜೆರ್ಮೈನ್ ಲಿಂಡೋ ಮತ್ತು ರುಶೇನ್ ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ಸ್ | motm = | toss = ಯಾವುದೇ ಟಾಸ್ ನಡೆದಿಲ್ಲ. | rain = ಮಳೆಯಿಂದಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಆಟ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೩೦ ಮೇ ೨೦೨೪ | time = ೧೫:೦೦ | team1 = {{cr-rt|PNG}} | team2 = {{cr|NAM}} | score1 = ೧೦೯/೭ (೨೦ ಓವರ್ಗಳು) | runs1 = [[ಸೆಸೆ ಬೌ]] ೨೯ (೨೫) | wickets1 = [[ಡೇವಿಡ್ ವೀಸ್]] ೨/೮ (೩ ಓವರ್ಗಳು) | score2 = ೯೩/೬ (೧೬.೫ ಓವರ್ಗಳು) | runs2 = [[ಜಾನ್ ಫ್ರೈಲಿಂಕ್]] ೩೬ (೩೯) | wickets2 = [[ಅಲೆ ನಾವ್]] ೨/೯ (೨ ಓವರ್ಗಳು) | result = ನಮೀಬಿಯಾ ೩ ರನ್‌ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು (ಡಿ.ಎಲ್.ಎಸ್ ವಿಧಾನ​) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1434101.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಬ್ರಿಯಾನ್ ಲಾರಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅಕಾಡೆಮಿ, [[ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬೆಗೊ]] | umpires = ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಟೇಲರ್ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಲ್ ಟಕೆಟ್ | motm = | toss = ನಮೀಬಿಯ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = ನಮೀಬಿಯಾ ೯೧ ರ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಗುರಿಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೩೦ ಮೇ ೨೦೨೪ | time = ೧೯:೦೦ | team1 = {{cr-rt|WIN}} | team2 = {{cr|AUS}} | score1 = ೨೫೭/೪ (೨೦ ಓವರ್ಗಳು) | runs1 = [[ನಿಕೋಲಸ್ ಪೂರನ್]] ೭೫ (೨೫) | wickets1 = [[ಆಡಮ್ ಝಂಪಾ]] ೨/೬೨ (೪ ಓವರ್ಗಳು) | score2 = ೨೨೨/೭ (೨೦ ಓವರ್ಗಳು) | runs2 = [[ಜೋಶ್ ಇಂಗ್ಲಿಸ್]] ೫೫ (೩೦) | wickets2 = [[ಗುಡಕೇಶ್ ಮೋತಿ]] ೨/೩೧ (೪ ಓವರ್ಗಳು) | result = ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ೩೫ ರನ್‌ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1434102.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಕ್ವೀನ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್ ಓವಲ್, ಪೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಪೇನ್, [[ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬೆಗೊ]] | umpires = ಜಾಹಿದ್ ಬಸ್ಸರತ್ ಮತ್ತು ಡೀಟನ್ ಬಟ್ಲರ್ | motm = | toss = ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೩೧ ಮೇ ೨೦೨೪ | time = ೧೦:೩೦ | team1 = {{cr-rt|SL}} | team2 = {{cr|IRE}} | score1 = ೧೬೩/೮ (೨೦ ಓವರ್ಗಳು) | runs1 = [[ಏಂಜೆಲೊ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂಸ್]] ೩೨* (೩೦) | wickets1 = [[ಬ್ಯಾರಿ ಮೆಕಾರ್ಥಿ]] ೨/೩೧ (೨.೪ ಓವರ್ಗಳು) | score2 = ೧೨೨ (೧೮.೨ ಓವರ್ಗಳು) | runs2 = [[ಕರ್ಟಿಸ್ ಕ್ಯಾಂಫರ್]] ೨೬ (೨೬) | wickets2 = [[ದಾಸುನ್ ಶನಕ]] ೪/೨೩ (೩.೨ ಓವರ್ಗಳು) | result = ಶ್ರೀಲಂಕಾ ೪೧ ರನ್‌ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1434103.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಬ್ರೋವರ್ಡ್ ಕೌಂಟಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಫ್ಲಾರಿಡ]] | umpires = ಆದಿತ್ಯ ಗಜ್ಜರ್ ಮತ್ತು ತಾರಕೇಶ್ವರ ರಾವ್ | motm = | toss = ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೩೧ ಮೇ ೨೦೨೪ | time = ೧೦:೩೦ | team1 = {{cr-rt|AFG}} | team2 = {{cr|SCO}} | score1 = ೧೭೮/೮ (೨೦ ಓವರ್ಗಳು) | runs1 = [[ಗುಲ್ಬದಿನ್ ನಾಯಬ್]] ೬೯ (೩೦) | wickets1 = [[ಕ್ರಿಸ್ ಸೋಲ್]] ೩/೩೫ (೪ ಓವರ್ಗಳು) | score2 = ೧೨೩/೯ (೨೦ ಓವರ್ಗಳು) | runs2 = [[ಮಾರ್ಕ್ ವ್ಯಾಟ್]] ೩೪ (೨೫) | wickets2 = [[ಕರೀಂ ಜನತ್]] ೨/೧೩ (೨ ಓವರ್ಗಳು) | result = ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ ೫೫ ರನ್‌ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1434104.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಕ್ವೀನ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್ ಓವಲ್, ಪೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಪೇನ್, [[ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬೆಗೊ]] | umpires = ಜಾಹಿದ್ ಬಸ್ಸರತ್ ಮತ್ತು ಡೀಟನ್ ಬಟ್ಲರ್ | motm = | toss = ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೧ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ | time = ೧೦:೩೦ | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|BAN}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1434105.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ನಸ್ಸೌ ಕೌಂಟಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ, [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್]] | umpires = ಕ್ರಿಸ್ ಬ್ರೌನ್ ಮತ್ತು ರಿಚರ್ಡ್ ಕೆಟಲ್‌ಬರೋ | motm = | toss = ಭಾರತ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = }} {{Hidden end}} ==ಗುಂಪು ಹಂತ== ===ಗುಂಪು ಏ=== {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |update = complete |source = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/points-table-standings ESPNcricinfo] |show_tie=no |win_CAN=1 |loss_CAN=2 |nr_CAN=1 |nrr_CAN=-0.493 |win_IND=3 |loss_IND= |nr_IND=1 |nrr_IND=1.137 |win_IRE= |loss_IRE=3 |nr_IRE=1 |nrr_IRE=-1.293 |win_PAK=2 |loss_PAK=2 |nr_PAK= |nrr_PAK=0.294 |win_USA=2 |loss_USA=1 |nr_USA=1 |nrr_USA=0.127 |status_USA=H |team1=IND |team2=USA |team3=PAK |team4=CAN |team5=IRE |result1=Q |result2=Q |name_IND={{cr|IND}} |name_PAK={{cr|PAK}} |name_IRE={{cr|IRE}} |name_CAN={{cr|CAN}} |name_USA={{cr|USA}} |res_col_header=Q |col_Q=green1 |text_Q=[[೨೦೨೪ ಐಸಿಸಿ ಪುರುಷರ ಟಿ೨೦ ವಿಶ್ವಕಪ್#ಸೂಪರ್ ೮|ಸೂಪರ್ ೮]] ಗೆ ಮುನ್ನಡೆದರು}} {{Single-innings cricket match | date = ೧ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ | time = 19:30 | day = | daynight = | night =n | team1 = {{cr-rt|CAN}} | team2 = {{cr|USA}} | score1 = ೧೯೪/೫ (೨೦ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = [[ನವನೀತ್ ಧಲಿವಾಲ್]] ೬೧ (೪೪) | wickets1 = [[ಹರ್ಮೀತ್ ಸಿಂಗ್]] ೧/೨೭ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = ೧೯೭/೩ (೧೭.೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs2 = [[ಆರನ್ ಜೋನ್ಸ್]] ೯೪* (೪೦) | wickets2 = [[ಡಿಲ್ಲನ್ ಹೇಲಿಗರ್]] ೧/೧೯ (೩ ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ೭ ವಿಕೆಟ್ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415701.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರೈರೀ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ, [[ಟೆಕ್ಸಸ್]] | umpires = ರಿಚರ್ಡ್ ಇಲ್ಲಿಂಗ್ವರ್ತ್ ಮತ್ತು ಶರ್ಫುದ್ದೌಲಾ | motm = {{cricon|USA}} [[ಆರನ್ ಜೋನ್ಸ್]] | toss = ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೫ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ | time = 10:30 | day = y | daynight = | night = | team1 = {{cr-rt|IRE}} | team2 = {{cr|IND}} | score1 = ೯೬ (೧೬ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = ಗರೆಥ್ ಡೆಲಾನಿ ೨೬ (೧೪) | wickets1 = [[ಹಾರ್ದಿಕ್ ಪಾಂಡ್ಯ]] ೩/೨೭ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = ೯೭/೨ (೧೨.೨ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs2 = [[ರೋಹಿತ್ ಶರ್ಮಾ]] ೫೨* (೩೭) | wickets2 = ಬೆನ್ ವೈಟ್ ೧/೬ (೧ ಓವರ್) | result = ಭಾರತ ೮ ವಿಕೆಟ್ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415708.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ನಸ್ಸೌ ಕೌಂಟಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ, [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್]] | umpires = ಕ್ರಿಸ್ ಗ್ಯಾಫನಿ ಮತ್ತು ಅಲೆಕ್ಸ್ ವಾರ್ಫ್ | motm = {{cricon|IND}} [[ಜಸ್ಪ್ರೀತ್ ಬುಮ್ರಾ]] | toss = ಭಾರತ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೬ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ | time = 10:30 | day = y | daynight = | night = | team1 = {{cr-rt|PAK}} | team2 = {{cr|USA}} | score1 = ೧೫೯/೭ (೨೦ ಓವರ್‌ಗಳು) <br> <small>೧೩/೧ (ಸೂಪರ್ ಓವರ್)</small> | runs1 = ಬಾಬರ್ ಆಜಂ ೪೪ (೪೩) | wickets1 = [[ನೋಸ್ತೂಶ್ ಕೆಂಜಿಗೆ]] ೩/೩೦ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = ೧೫೯/೩ (೨೦ ಓವರ್‌ಗಳು) <br> <small>೧೮/೧ (ಸೂಪರ್ ಓವರ್)</small> | runs2 = [[ಮೊನಾಂಕ್ ಪಟೇಲ್]] ೫೦ (೩೮) | wickets2 = ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಮೀರ್ ೧/೨೫ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಪಂದ್ಯ ಟೈ ಆಯಿತು (ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೂಪರ್ ಓವರ್ ಗೆದ್ದಿತು) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415711.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರೈರೀ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ, [[ಟೆಕ್ಸಸ್]] | umpires = ಮೈಕೆಲ್ ಗಾಫ್ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಾಹುಡಿಯನ್ ಪಾಲೇಕರ್ | motm = {{cricon|USA}} [[ಮೊನಾಂಕ್ ಪಟೇಲ್]] | toss = ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೭ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ | time = 10:30 | day = y | daynight = | night = | team1 = {{cr-rt|CAN}} | team2 = {{cr|IRE}} | score1 = ೧೩೭/೭ (೨೦ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = [[ನಿಕೋಲಸ್ ಕರ್ಟನ್]] ೪೯ (೩೫) | wickets1 = ಬ್ಯಾರಿ ಮೆಕಾರ್ಥಿ ೨/೨೪ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = ೧೨೫/೭ (೨೦ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs2 = ಮಾರ್ಕ್ ಅಡೇರ್ ೩೪ (೨೪) | wickets2 = [[ಜೆರೆಮಿ ಗಾರ್ಡನ್]] ೨/೧೬ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಕೆನಡಾ ೧೨ ರನ್‌ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415713.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ನಸ್ಸೌ ಕೌಂಟಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ, [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್]] | umpires = ರಿಚರ್ಡ್ ಕೆಟಲ್ಬರೋ ಮತ್ತು ಸ್ಯಾಮ್ ನೊಗಾಜ್ಸ್ಕಿ | motm = {{cricon|CAN}} [[ನಿಕೋಲಸ್ ಕರ್ಟನ್]] | toss = ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೯ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ | time = 10:30 | day = y | daynight = | night = | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|PAK}} | score1 = ೧೧೯ (೧೯ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = [[ರಿಷಭ್ ಪಂತ್]] ೪೨ (೩೧) | wickets1 = ನಸೀಮ್ ಶಾ ೩/೨೧ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = ೧೧೩/೭ (೨೦ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs2 = ಮೊಹಮ್ಮದ್ ರಿಜ್ವಾನ್ ೩೧ (೪೪) | wickets2 = [[ಜಸ್ಪ್ರೀತ್ ಬುಮ್ರಾ]] ೩/೧೪ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಭಾರತ ೬ ರನ್‌ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415719.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ನಸ್ಸೌ ಕೌಂಟಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ, [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್]] | umpires = ರಿಚರ್ಡ್ ಇಲ್ಲಿಂಗ್ವರ್ತ್ ಮತ್ತು ರಾಡ್ ಟಕರ್ | motm = {{cricon|IND}} [[ಜಸ್ಪ್ರೀತ್ ಬುಮ್ರಾ]] | toss = ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೧೧ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ | time = 10:30 | day = y | daynight = | night = | team1 = {{cr-rt|CAN}} | team2 = {{cr|PAK}} | score1 = ೧೦೬/೭ (೨೦ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = [[ಆರನ್ ಜಾನ್ಸನ್]] ೫೨ (೪೪) | wickets1 = ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಮೀರ್ ೨/೧೩ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = ೧೦೭/೩ (೧೭.೩ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs2 = ಮೊಹಮ್ಮದ್ ರಿಜ್ವಾನ್ ೫೩* (೫೩) | wickets2 = [[ಡಿಲ್ಲನ್ ಹೇಲಿಗರ್]] ೨/೧೮ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ೭ ವಿಕೆಟ್ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415722.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ನಸ್ಸೌ ಕೌಂಟಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ, [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್]] | umpires = ಕುಮಾರ​ ಧರ್ಮಸೇನ ಮತ್ತು ಆಡ್ರಿಯನ್ ಹೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಟಾಕ್ | motm = {{cricon|PAK}} ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಮೀರ್ | toss = ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೧೨ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ | time = 10:30 | day = y | daynight = | night = | team1 = {{cr-rt|USA}} | team2 = {{cr|IND}} | score1 = ೧೧೦/೮ (೨೦ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = ನಿತೀಶ್ ಕುಮಾರ್ ೨೭ (೨೩) | wickets1 = ಅರ್ಷದೀಪ್ ಸಿಂಗ್ ೪/೯ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = ೧೧೧/೩ (೧೮.೨ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs2 = ಸೂರ್ಯಕುಮಾರ್ ಯಾದವ್ ೫೦* (೪೯) | wickets2 = [[ಸೌರಭ್ ನೇತ್ರವಾಲ್ಕರ್]] ೨/೧೮ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಭಾರತ ೭ ವಿಕೆಟ್ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415725.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ನಸ್ಸೌ ಕೌಂಟಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ, [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್]] | umpires = ಸ್ಯಾಮ್ ನೊಗಾಜ್ಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ಪಾಲ್ ರೀಫೆಲ್ | motm = {{cricon|IND}} ಅರ್ಷದೀಪ್ ಸಿಂಗ್ | toss = ಭಾರತ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೧೪ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ | time = 10:30 | day = y | daynight = | night = | team1 = {{cr-rt|USA}} | team2 = {{cr|IRE}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = ಪಂದ್ಯವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415730.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಬ್ರೋವರ್ಡ್ ಕೌಂಟಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಫ್ಲಾರಿಡ]] | umpires = ಶರ್ಫುದ್ದೌಲಾ ಮತ್ತು ರಾಡ್ ಟಕರ್ | motm = | toss = ಯಾವುದೇ ಟಾಸ್ ನಡೆಯಲಿಲ್ಲ​. | rain = ಮಳೆಯಿಂದಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಆಟ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. | notes = ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೂಪರ್ ೮ ಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದರು, ಕೆನಡಾ, ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಈ ಪಂದ್ಯದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟವು. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೧೫ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ | time = 10:30 | day = y | daynight = | night = | team1 = {{cr-rt|CAN}} | team2 = {{cr|IND}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = ಪಂದ್ಯವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415733.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಬ್ರೋವರ್ಡ್ ಕೌಂಟಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಫ್ಲಾರಿಡ]] | umpires = ರಿಚರ್ಡ್ ಕೆಟಲ್ಬರೋ ಮತ್ತು ಶರ್ಫುದ್ದೌಲಾ | motm = | toss = ಯಾವುದೇ ಟಾಸ್ ನಡೆಯಲಿಲ್ಲ​. | rain = ಮಳೆಯಿಂದಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಆಟ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೧೬ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ | time = 10:30 | day = y | daynight = | night = | team1 = {{cr-rt|IRE}} | team2 = {{cr|PAK}} | score1 = ೧೦೬/೯ (೨೦ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = ಗರೆಥ್ ಡೆಲಾನಿ ೩೧ (೧೯) | wickets1 = ಇಮಾದ್ ವಸೀಮ್ ೩/೮ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = ೧೧೧/೭ (೧೮.೫ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs2 = ಬಾಬರ್ ಆಜಂ ೩೨* (೩೪) | wickets2 = ಬ್ಯಾರಿ ಮೆಕಾರ್ಥಿ ೩/೧೫ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ೩ ವಿಕೆಟ್ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415736.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಬ್ರೋವರ್ಡ್ ಕೌಂಟಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಫ್ಲಾರಿಡ]] | umpires = ಕ್ರಿಸ್ ಗ್ಯಾಫನಿ ಮತ್ತು ರಾಡ್ ಟಕರ್ | motm = {{cricon|PAK}} ಶಾಹೀನ್ ಅಫ್ರಿದಿ | toss = ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = | notes = }} ===ಗುಂಪು ಬಿ=== {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |update = complete |source = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/points-table-standings ESPNcricinfo] |show_tie=no |win_AUS=4 |loss_AUS= |nr_AUS= |nrr_AUS=2.791 |win_ENG=2 |loss_ENG=1 |nr_ENG=1 |nrr_ENG=3.611 |win_NAM=1 |loss_NAM=3 |nr_NAM= |nrr_NAM=-2.585 |win_OMA= |loss_OMA=4 |nr_OMA= |nrr_OMA=-3.062 |win_SCO=2 |loss_SCO=1 |nr_SCO=1 |nrr_SCO=1.255 |team1=AUS |team2=ENG |team3=SCO |team4=NAM |team5=OMA |result1=Q |result2=Q |name_ENG={{cr|ENG}} |name_AUS={{cr|AUS}} |name_NAM={{cr|NAM}} |name_SCO={{cr|SCO}} |name_OMA={{cr|OMN}} |res_col_header=Q |col_Q=green1 |text_Q=[[೨೦೨೪ ಐಸಿಸಿ ಪುರುಷರ ಟಿ೨೦ ವಿಶ್ವಕಪ್#ಸೂಪರ್ ೮|ಸೂಪರ್ ೮]] ಗೆ ಮುನ್ನಡೆದರು}} {{Single-innings cricket match | date = ೨ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ | time = 20:30 | day = y | daynight = | night =n | team1 = {{cr-rt|OMN}} | team2 = {{cr|NAM}} | score1 = ೧೦೯ (೧೯.೪ ಓವರ್‌ಗಳು)<br> <small>೨೧/೦ (ಸೂಪರ್ ಓವರ್) </small> | runs1 = ಖಾಲಿದ್ ಕೈಲ್ ೩೪ (೩೯) | wickets1 = ರೂಬೆನ್ ಟ್ರಂಪೆಲ್ಮನ್ ೪/೨೧ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = ೧೦೯/೬ (೨೦ ಓವರ್‌ಗಳು) <br> <small>೧೦/೧ (ಸೂಪರ್ ಓವರ್) | runs2 = ಯಾನ್ ಫ್ರೈಲಿಂಕ್ ೪೫ (೪೮) | wickets2 = ಮೆಹ್ರಾನ್ ಖಾನ್ ೩/೭ (೩ ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಪಂದ್ಯ ಟೈ ಆಯಿತು (ನಮೀಬಿಯ ಸೂಪರ್ ಓವರ್ ಗೆದ್ದಿತು) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415703.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಓವಲ್, [[ಬಾರ್ಬಡೋಸ್]] | umpires = ಜಯರಾಮನ್ ಮದನಗೋಪಾಲ್ ಮತ್ತು ಜೋಯಲ್ ವಿಲ್ಸನ್ | motm = {{cricon|NAM}} ಡೇವಿಡ್ ವೀಸೆ | toss = ನಮೀಬಿಯ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೪ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ | time = 10:30 | day = y | daynight = | night = | team1 = {{cr-rt|SCO}} | team2 = {{cr|ENG}} | score1 = ೯೦/೦ (೧೦ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = ಮೈಕಲ್ ಜೋನ್ಸ್ ೪೫* (೩೦) | score2 = | result = ಫಲಿತಾಂಶವಿಲ್ಲ | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415706.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಓವಲ್, [[ಬಾರ್ಬಡೋಸ್]] | umpires = ನಿತಿನ್ ಮೆನನ್ ಮತ್ತು ಆಸಿಫ್ ಯಾಕೂಬ್ | motm = | toss = ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = ಮಳೆಯಿಂದಾಗಿ ಆಟ ಮುಂದುವರೆಯಲಿಲ್ಲ. | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೫ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ | time = 20:30 | day = y | daynight = | night =n | team1 = {{cr-rt|AUS}} | team2 = {{cr|OMA}} | score1 = ೧೬೪/೫ (೨೦ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = ಮಾರ್ಕಸ್ ಸ್ಟೊಯಿನಿಸ್ ೬೭* (೩೬) | wickets1 = ಮೆಹ್ರಾನ್ ಖಾನ್ ೨/೩೮ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = ೧೨೫/೯ (೨೦ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs2 = ಅಯಾನ್ ಖಾನ್ ೩೬ (೩೦) | wickets2 = ಮಾರ್ಕಸ್ ಸ್ಟೊಯಿನಿಸ್ ೩/೧೯ (೩ ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ೩೯ ರನ್‌ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415710.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಓವಲ್, [[ಬಾರ್ಬಡೋಸ್]] | umpires = ಜೋಯಲ್ ವಿಲ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಆಸಿಫ್ ಯಾಕೂಬ್ | motm = {{cricon|AUS}} ಮಾರ್ಕಸ್ ಸ್ಟೊಯಿನಿಸ್ | toss = ಒಮಾನ್ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೬ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ | time = 15:00 | day = y | daynight = | night = | team1 = {{cr-rt|NAM}} | team2 = {{cr|SCO}} | score1 = ೧೫೫/೯ (೨೦ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = ಜೆರ್ಹಾರ್ಡ್ ಎರಾಸ್ಮಸ್ ೫೨ (೩೧) | wickets1 = [[ಬ್ರಾಡ್ ವೀಲ್]] ೩/೩೩ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = ೧೫೭/೫ (೧೮.೩ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs2 = [[ರಿಚಿ ಬೆರಿಂಗ್ಟನ್]] ೪೭* (೩೫) | wickets2 = ಜೆರ್ಹಾರ್ಡ್ ಎರಾಸ್ಮಸ್ ೨/೨೯ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ೫ ವಿಕೆಟ್ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415712.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಓವಲ್, [[ಬಾರ್ಬಡೋಸ್]] | umpires = ಜಯರಾಮನ್ ಮದನಗೋಪಾಲ್ ಮತ್ತು ನಿತಿನ್ ಮೆನನ್ | motm = {{cricon|SCO}} [[ಮೈಕಲ್ ಲೀಸ್ಕ್]] | toss = ನಮೀಬಿಯ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ | time = 13:00 | day = y | daynight = | night = | team1 = {{cr-rt|AUS}} | team2 = {{cr|ENG}} | score1 = ೨೦೧/೭ (೨೦ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = [[ಡೇವಿಡ್ ವಾರ್ನರ್]] ೩೯ (೧೬) | wickets1 = ಕ್ರಿಸ್ ಜಾರ್ಡನ್ ೨/೪೪ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = ೧೬೫/೬ (೨೦ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs2 = ಜೋಸ್ ಬಟ್ಲರ್ ೪೨ (೨೮) | wickets2 = [[ಪ್ಯಾಟ್ ಕಮ್ಮಿನ್ಸ್]] ೨/೨೩ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ೩೬ ರನ್‌ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415717.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಓವಲ್, [[ಬಾರ್ಬಡೋಸ್]] | umpires = ನಿತಿನ್ ಮೆನನ್ ಮತ್ತು ಜೋಯಲ್ ವಿಲ್ಸನ್ | motm = {{cricon|AUS}} ಆಡಮ್ ಝಂಪಾ | toss = ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೯ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ | time = 13:00 | day = y | daynight = | night = | team1 = {{cr-rt|OMN}} | team2 = {{cr|SCO}} | score1 = ೧೫೦/೭ (೨೦ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = ಪ್ರತೀಕ್ ಆಠವಳೆ ೫೪ (೪೦) | wickets1 = [[ಸಫ್ಯಾನ್ ಷರೀಫ್]] ೨/೪೦ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = ೧೫೩/೩ (೧೩.೧ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs2 = [[ಬ್ರ್ಯಾಂಡನ್ ಮೆಕ್ಮಲ್ಲೇನ್]] ೬೧* (೩೧) | wickets2 = ಬಿಲಾಲ್ ಖಾನ್ ೧/೧೨ (೨.೧ ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ೭ ವಿಕೆಟ್ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match1415720.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಸರ್ ವಿವಿಯನ್ ರಿಚರ್ಡ್ಸ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಆಂಟಿಗುವ ಮತ್ತು ಬಾರ್ಬುಡ]] | umpires = ಕ್ರಿಸ್ ಬ್ರೌನ್ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಾಹುದೀನ್ ಪಾಲೇಕರ್ | motm = {{cricon|SCO}} [[ಬ್ರ್ಯಾಂಡನ್ ಮೆಕ್ಮಲ್ಲೇನ್]] | toss = ಒಮಾನ್ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೧೧ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ | time = 20:30 | day = y | daynight = | night =n | team1 = {{cr-rt|NAM}} | team2 = {{cr|AUS}} | score1 = ೭೨ (೧೭ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = ಜೆರ್ಹಾರ್ಡ್ ಎರಾಸ್ಮಸ್ ೩೬ (೪೩) | wickets1 = ಆಡಮ್ ಝಂಪಾ ೪/೧೨ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = ೭೪/೧ (೫.೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs2 = [[ಟ್ರಾವಿಸ್ ಹೆಡ್]] ೩೪* (೧೭) | wickets2 = ಡೇವಿಡ್ ವೀಸೆ ೧/೧೫ (೧ ಓವರ್‌) | result = ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ೯ ವಿಕೆಟ್ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415724.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಸರ್ ವಿವಿಯನ್ ರಿಚರ್ಡ್ಸ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಆಂಟಿಗುವ ಮತ್ತು ಬಾರ್ಬುಡ]] | umpires = ನಿತಿನ್ ಮೆನನ್ ಮತ್ತು ರಶೀದ್ ರಿಯಾಜ್ | motm = {{cricon|AUS}} ಆಡಮ್ ಝಂಪಾ | toss = ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೧೩ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ | time = 15:00 | day = y | daynight = | night = | team1 = {{cr-rt|OMN}} | team2 = {{cr|ENG}} | score1 = ೪೭ (೧೩.೨ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = ಶೋಯೆಬ್ ಖಾನ್ ೧೧ (೨೩) | wickets1 = [[ಆದಿಲ್ ರಶೀದ್]] ೪/೧೧ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = ೫೦/೨ (೩.೧ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs2 = ಜೋಸ್ ಬಟ್ಲರ್ ೨೪* (೮) | wickets2 = ಕಲೀಮುಲ್ಲಾ ೧/೧೦ (೧ ಓವರ್‌) | result = ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ೮ ವಿಕೆಟ್ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415727.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಸರ್ ವಿವಿಯನ್ ರಿಚರ್ಡ್ಸ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಆಂಟಿಗುವ ಮತ್ತು ಬಾರ್ಬುಡ]] | umpires = ಲ್ಯಾಂಗ್ಟನ್ ರುಸೆರೆ ಮತ್ತು ಆಸಿಫ್ ಯಾಕೂಬ್ | motm = {{cricon|ENG}} [[ಆದಿಲ್ ರಶೀದ್]] | toss = ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೧೫ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ | time = 13:00 | day = y | daynight = | night = | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|NAM}} | score1 = ೧೨೨/೫ (೧೦ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = ಹ್ಯಾರಿ ಬ್ರೂಕ್ ೪೭* (೨೦) | wickets1 = ರೂಬೆನ್ ಟ್ರಂಪೆಲ್ಮನ್ ೨/೩೧ (೨ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = ೮೪/೩ (೧೦ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs2 = ಮೈಕೆಲ್ ವ್ಯಾನ್ ಲಿಂಗನ್ ೩೩ (೨೯) | wickets2 = ಜೋಫ್ರಾ ಆರ್ಚರ್ ೧/೧೫ (೨ ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ೪೧ ರನ್‌ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು (ಡಿ.ಎಲ್.ಎಸ್) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415734.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಸರ್ ವಿವಿಯನ್ ರಿಚರ್ಡ್ಸ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಆಂಟಿಗುವ ಮತ್ತು ಬಾರ್ಬುಡ]] | umpires = ಆಡ್ರಿಯನ್ ಹೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಟಾಕ್ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಂಗ್ಟನ್ ರುಸೆರೆ | motm = {{cricon|ENG}} ಹ್ಯಾರಿ ಬ್ರೂಕ್ | toss = ನಮೀಬಿಯ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೧೫ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ | time = 20:30 | day = | daynight = | night =n | team1 = {{cr-rt|SCO}} | team2 = {{cr|AUS}} | score1 = ೧೮೦/೫ (೨೦ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = [[ಬ್ರ್ಯಾಂಡನ್ ಮೆಕ್ಮಲ್ಲೇನ್]] ೬೦ (೩೪) | wickets1 = ಗ್ಲೆನ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ವೆಲ್ ೨/೪೪ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = ೧೮೬/೫ (೧೯.೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs2 = [[ಟ್ರಾವಿಸ್ ಹೆಡ್]] ೬೮ (೪೯) | wickets2 = [[ಮಾರ್ಕ್ ವ್ಯಾಟ್]] ೨/೩೪ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ೫ ವಿಕೆಟ್ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415735.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಡೇರೆನ್ ಸಾಮಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮೈದಾನ, [[ಸೇಂಟ್ ಲೂಷಿಯ]] | umpires = ಮೈಕೆಲ್ ಗಾಫ್ ಮತ್ತು ಆಸಿಫ್ ಯಾಕೂಬ್ | motm = {{cricon|AUS}} ಮಾರ್ಕಸ್ ಸ್ಟೊಯಿನಿಸ್ | toss = ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = | notes = }} ===ಗುಂಪು ಸಿ=== {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |update = complete |source = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/points-table-standings ESPNcricinfo] |show_tie=no |win_AFG=3 |loss_AFG=1 |nr_AFG= |nrr_AFG=1.835 |win_NZ=2 |loss_NZ=2 |nr_NZ= |nrr_NZ=0.415 |win_PNG= |loss_PNG=4 |nr_PNG= |nrr_PNG=-1.268 |win_UGA=1 |loss_UGA=3 |nr_UGA= |nrr_UGA=-4.510 |win_WIN=4 |loss_WIN= |nr_WIN= |nrr_WIN=3.257 |status_WIN=H |team1=WIN |team2=AFG |team3=NZ |team4=UGA |team5=PNG |result1=Q |result2=Q |name_NZ={{cr|NZ}} |name_WIN={{cr|WIN}} |name_AFG={{cr|AFG}} |name_UGA={{cr|UGA}} |name_PNG={{cr|PNG}} |res_col_header=Q |col_Q=green1 |text_Q=[[೨೦೨೪ ಐಸಿಸಿ ಪುರುಷರ ಟಿ೨೦ ವಿಶ್ವಕಪ್#ಸೂಪರ್ ೮|ಸೂಪರ್ ೮]] ಗೆ ಮುನ್ನಡೆದರು}} {{Single-innings cricket match | date = ೨ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ | time = 10:30 | day = y | daynight = | night = | team1 = {{cr-rt|PNG}} | team2 = {{cr|WIN}} | score1 = ೧೩೬/೮ (೨೦ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = ಸೆಸೆ ಬೌ ೫೦ (೪೩) | wickets1 = ಆಂಡ್ರೆ ರಸೆಲ್ ೨/೧೯ (೩ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = ೧೩೭/೫ (೧೯ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs2 = ರೋಸ್ಟನ್ ಚೇಸ್ ೪೨* (೨೭) | wickets2 = ಅಸ್ಸದ್ ವಾಲಾ೨/೨೮ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ೫ ವಿಕೆಟ್ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415702.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಗಯಾನಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಗಯಾನಾ]] | umpires = ಆಡ್ರಿಯನ್ ಹೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಟಾಕ್ ಮತ್ತು ರಶೀದ್ ರಿಯಾಜ್ | motm = {{cricon|WIN}} ರೋಸ್ಟನ್ ಚೇಸ್ | toss = ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೩ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ | time = 20:30 | day = y | daynight = | night =n | team1 = {{cr-rt|AFG}} | team2 = {{cr|UGA}} | score1 = ೧೮೩/೫ (೨೦ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = ರಹಮಾನುಲ್ಲಾ ಗುರ್ಬಾಜ್ ೭೬ (೪೫) | wickets1 = ಬ್ರಯನ್ ಮಸಾಬಾ ೨/೨೧ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = ೫೮ (೧೬ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs2 = ರಾಬಿನ್ಸನ್ ಒಬುಯಾ ೧೪ (೨೫) | wickets2 = ಫಜಲ್ಹಕ್ ಫಾರೂಕಿ ೫/೯ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ ೧೨೫ ರನ್‌ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415705.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಗಯಾನಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಗಯಾನಾ]] | umpires = ಕುಮಾರ್ ಧರ್ಮಸೇನ ಮತ್ತು ಅಹ್ಸನ್ ರಜಾ | motm = {{cricon|AFG}} ಫಜಲ್ಹಕ್ ಫಾರೂಕಿ | toss = ಉಗಾಂಡ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೫ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ | time = 19:30 | day = y | daynight = | night =n | team1 = {{cr-rt|PNG}} | team2 = {{cr|UGA}} | score1 = ೭೭ (೧೯.೧ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = ಹಿರಿ ಹಿರಿ ೧೫ (೧೯) | wickets1 = ಫ್ರಾಂಕ್ ನ್ಸುಬುಗಾ ೨/೪ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = ೭೮/೭ (೧೮.೨ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs2 = ರಿಯಾಜತ್ ಅಲಿ ಶಾ ೩೩ (೫೬) | wickets2 = ಅಲೇ ನಾವೊ ೨/೧೬ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಉಗಾಂಡ ೩ ವಿಕೆಟ್ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415709.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಗಯಾನಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಗಯಾನಾ]] | umpires = ಆಡ್ರಿಯನ್ ಹೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಟಾಕ್ ಮತ್ತು ರಶೀದ್ ರಿಯಾಜ್ | motm = {{cricon|UGA}} ರಿಯಾಜತ್ ಅಲಿ ಶಾ | toss = ಉಗಾಂಡ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೭ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ | time = 19:30 | day = y | daynight = | night =n | team1 = {{cr-rt|AFG}} | team2 = {{cr|NZ}} | score1 = ೧೫೯/೬ (೨೦ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = ರಹಮಾನುಲ್ಲಾ ಗುರ್ಬಾಜ್ ೮೦ (೫೬) | wickets1 = ಟ್ರೆಂಟ್ ಬೌಲ್ಟ್ ೨/೨೨ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = ೭೫ (೧೫.೨ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs2 = ಗ್ಲೆನ್ ಫಿಲಿಪ್ಸ್ ೧೮ (೧೮) | wickets2 = ಫಜಲ್ಹಕ್ ಫಾರೂಕಿ ೪/೧೭ (೩.೨ ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ ೮೪ ರನ್‌ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415714.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಗಯಾನಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಗಯಾನಾ]] | umpires = ಕುಮಾರ್ ಧರ್ಮಸೇನ ಮತ್ತು ಅಹ್ಸನ್ ರಜಾ | motm = {{cricon|AFG}} ರಹಮಾನುಲ್ಲಾ ಗುರ್ಬಾಜ್ | toss = ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ | time = 20:30 | day = | daynight = | night =n | team1 = {{cr-rt|WIN}} | team2 = {{cr|UGA}} | score1 = ೧೭೩/೫ (೨೦ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = ಜಾನ್ಸನ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ೪೪ (೪೨) | wickets1 = ಬ್ರಯನ್ ಮಸಾಬಾ ೨/೩೧ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = 39 (12 ಓವರ್‌ಗಳು) | runs2 = ಜುಮಾ ಮಿಯಾಗಿ ೧೩* (೨೦) | wickets2 = ಅಕೀಲ್ ಹೋಸೇನ್ ೫/೧೧ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ೧೩೪ ರನ್‌ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415718.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಗಯಾನಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಗಯಾನಾ]] | umpires = ಕುಮಾರ್ ಧರ್ಮಸೇನ ಮತ್ತು ರಶೀದ್ ರಿಯಾಜ್ | motm = {{cricon|WIN}} ಅಕೀಲ್ ಹೋಸೇನ್ | toss = ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೧೨ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ | time = 20:30 | day = y | daynight = | night =n | team1 = {{cr-rt|WIN}} | team2 = {{cr|NZ}} | score1 = ೧೪೯/೯ (೨೦ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = ಶೆರ್ಫೇನ್ ರುದರ್ಫೋರ್ಡ್ ೬೮* (೩೯) | wickets1 = ಟ್ರೆಂಟ್ ಬೌಲ್ಟ್ ೩/೧೬ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = 136/9 (20 ಓವರ್‌ಗಳು) | runs2 = ಗ್ಲೆನ್ ಫಿಲಿಪ್ಸ್ ೪೦ (೩೩) | wickets2 = ಅಲ್ಜಾರಿ ಜೋಸೆಫ್ ೪/೧೯ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ೧೩ ರನ್‌ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415726.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಬ್ರಿಯಾನ್ ಲಾರಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅಕಾಡೆಮಿ, [[ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬೆಗೊ]] | umpires = ಅಹ್ಸನ್ ರಜಾ ಮತ್ತು ಅಲೆಕ್ಸ್ ವಾರ್ಫ್ | motm = {{cricon|WIN}} ಶೆರ್ಫೇನ್ ರುದರ್ಫೋರ್ಡ್ | toss = ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ‍೧೩ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ | time = 20:30 | day = | daynight = | night =n | team1 = {{cr-rt|PNG}} | team2 = {{cr|AFG}} | score1 = ೯೫ (೧೯.೫ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = ಕಿಪ್ಲಿನ್ ಡೋರಿಗಾ ೨೭ (೩೨) | wickets1 = ಫಜಲ್ಹಕ್ ಫಾರೂಕಿ ೩/೧೬ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = 101/3 (15.1 ಓವರ್‌ಗಳು) | runs2 = ಗುಲ್ಬದಿನ್ ನಾಯಬ್ ೪೯* (೩೬) | wickets2 = ಸೆಮೊ ಕಾಮಿಯಾ ೧/೧೬ (೩ ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ ೭ ವಿಕೆಟ್ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415729.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಬ್ರಿಯಾನ್ ಲಾರಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅಕಾಡೆಮಿ, [[ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬೆಗೊ]] | umpires = ಮೈಕೆಲ್ ಗಾಫ್ ಮತ್ತು ಅಲೆಕ್ಸ್ ವಾರ್ಫ್ | motm = {{cricon|AFG}} ಫಜಲ್ಹಕ್ ಫಾರೂಕಿ | toss = ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೧೪ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ | time = 20:30 | day = | daynight = | night =n | team1 = {{cr-rt|UGA}} | team2 = {{cr|NZ}} | score1 = ೪೦ (೧೮.೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = ಕೆನ್ನೆತ್ ವೈಸ್ವಾ ೧೧ (೧೮) | wickets1 = ಟಿಮ್ ಸೌಥಿ ೩/೪ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = ೪೧/೧ (೫.೨ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs2 = ಡೆವೊನ್ ಕಾನ್ವೇ ೨೨* (೧೫) | wickets2 = ರಿಯಾಜತ್ ಅಲಿ ಶಾ ೧/೧೦ (೧ ಒವೆರ್) | result = ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್ ೯ ವಿಕೆಟ್ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415732.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಬ್ರಿಯಾನ್ ಲಾರಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅಕಾಡೆಮಿ, [[ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬೆಗೊ]] | umpires = ರಿಚರ್ಡ್ ಇಲ್ಲಿಂಗ್ವರ್ತ್ ಮತ್ತು ಪಾಲ್ ರೀಫೆಲ್ | motm = {{cricon|NZ}} ಟಿಮ್ ಸೌಥಿ | toss = ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೧೭ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ | time = 10:30 | day = y | daynight = | night = | team1 = {{cr-rt|PNG}} | team2 = {{cr|NZ}} | score1 = ೭೮ (೧೯.೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅಮಿನಿ ೧೭ (೨೫) | wickets1 = ಲಾಕಿ ಫರ್ಗುಸನ್ ೩/೦ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = ೭೯/೩ (೧೨.೨ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs2 = ಡೆವೊನ್ ಕಾನ್ವೇ ೩೫ (೩೨) | wickets2 = ಕಬುವಾ ಮೋರಿಯಾ ೨/೪ (೨.೨ ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್ ೭ ವಿಕೆಟ್ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415739.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಬ್ರಿಯಾನ್ ಲಾರಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅಕಾಡೆಮಿ, [[ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬೆಗೊ]] | umpires = ಪಾಲ್ ರೀಫೆಲ್ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಂಗ್ಟನ್ ರುಸೆರೆ | motm = {{cricon|NZ}} ಲಾಕಿ ಫರ್ಗುಸನ್ | toss = ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೧೭ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ | time = 20:30 | day = y | daynight = | night =n | team1 = {{cr-rt|WIN}} | team2 = {{cr|AFG}} | score1 = ೨೧೮/೫ (೨೦ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = ನಿಕೋಲಸ್ ಪೂರನ್ ೯೮ (೫೩) | wickets1 = ಗುಲ್ಬದಿನ್ ನಾಯಬ್ ೨/೧೪ (೨ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = ೧೧೪ (೧೬.೨ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs2 = ಇಬ್ರಾಹಿಂ ಜದ್ರಾನ್ ೩೮ (೨೮) | wickets2 = ಒಬೆಡ್ ಮೆಕಾಯ್ ೩/೧೪ (೩ ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ೧೦೪ ರನ್‌ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415740.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಡೇರೆನ್ ಸಾಮಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮೈದಾನ, [[ಸೇಂಟ್ ಲೂಷಿಯ]] | umpires = ಕ್ರಿಸ್ ಬ್ರೌನ್ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಾಹುದಿಯನ್ ಪಾಲೇಕರ್ | motm = {{cricon|WIN}} ನಿಕೋಲಸ್ ಪೂರನ್ | toss = ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = | notes = }} ===ಗುಂಪು ಡಿ=== {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |update = complete |source = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/points-table-standings ESPNcricinfo] |show_tie=no |win_BAN=3 |loss_BAN=1 |nr_BAN= |nrr_BAN=0.616 |win_NEP= |loss_NEP=3 |nr_NEP=1 |nrr_NEP=-0.542 |win_NED=1 |loss_NED=3 |nr_NED= |nrr_NED=-1.358 |win_SA=4 |loss_SA= |nr_SA= |nrr_SA=0.470 |win_SL=1 |loss_SL=2 |nr_SL=1 |nrr_SL=0.863 |team1=SA |team2=BAN |team3=SL |team4=NED |team5=NEP |result1=Q |result2=Q |name_SA={{cr|SA}} |name_SL={{cr|SL}} |name_BAN={{cr|BAN}} |name_NED={{cr|NED}} |name_NEP={{cr|NEP}} |res_col_header=Q |col_Q=green1 |text_Q=[[೨೦೨೪ ಐಸಿಸಿ ಪುರುಷರ ಟಿ೨೦ ವಿಶ್ವಕಪ್#ಸೂಪರ್ ೮|ಸೂಪರ್ ೮]] ಗೆ ಮುನ್ನಡೆದರು}} {{Single-innings cricket match | date = ೩ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ | time = 10:30 | day = y | daynight = | night = | team1 = {{cr-rt|SL}} | team2 = {{cr|SA}} | score1 = ೭೭ (೧೯.೧ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = ಕುಸಾಲ್ ಮೆಂಡಿಸ್ ೧೯ (೩೦) | wickets1 = ಅನ್ರಿಕ್ ನಾರ್ಟ್ಯೆ ೪/೭ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = ೮೦/೪ (೧೬.೨ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs2 = [[ಕ್ವಿಂಟನ್ ಡಿ ಕಾಕ್]] ೨೦ (೨೭) | wickets2 = ವನಿಂದು ಹಸರಂಗಾ ‌೨/೨೨ (೩.೨ ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ೬ ವಿಕೆಟ್ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415704.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ನಸ್ಸೌ ಕೌಂಟಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ, [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್]] | umpires = ಕ್ರಿಸ್ ಬ್ರೌನ್ ಮತ್ತು ರಿಚರ್ಡ್ ಕೆಟಲ್‌ಬರೋ | motm = {{cricon|SA}} ಅನ್ರಿಕ್ ನಾರ್ಟ್ಯೆ | toss = ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೪ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ | time = 10:30 | day = y | daynight = | night = | team1 = {{cr-rt|NEP}} | team2 = {{cr|NED}} | score1 = ೧೦೬ (೧೯.೨ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = [[ರೋಹಿತ್ ಪೌಡೆಲ್]] ೩೫ (೩೭) | wickets1 = ಲೋಗನ್ ವ್ಯಾನ್ ಬೀಕ್ ೩/೧೮ (೩.೨ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = ೧೦೯/೪ (೧೮.೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs2 = ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಒ'ಡೌಡ್ ೫೪* (೪೮) | wickets2 = ದೀಪೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಐರಿ ೧/೬ (೨ ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ೬ ವಿಕೆಟ್ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415707.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರೈರೀ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ, [[ಟೆಕ್ಸಸ್]] | umpires = ಲ್ಯಾಂಗ್ಟನ್ ರುಸೆರೆ ಮತ್ತು ರಾಡ್ ಟಕರ್ | motm = {{cricon|NED}} ಟಿಮ್ ಪ್ರಿಂಗಲ್ | toss = ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೭ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ | time = 19:30 | day = y | daynight = | night =n | team1 = {{cr-rt|SL}} | team2 = {{cr|BAN}} | score1 = ೧೨೪/೯ (೨೦ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = ಪಾತುಂ ನಿಸ್ಸಾಂಕ ೪೭ (೨೮) | wickets1 = ಮುಸ್ತಫಿಜುರ್ ರೆಹಮಾನ್ ೩/೧೭ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = ೧೨೫/೮ (೧೯ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs2 = ತೌಹಿದ್ ಹೃದೊಯ್ ೪೦ (೨೦) | wickets2 = ನುವಾನ್ ತುಷಾರ ೪/೧೮ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ೨ ವಿಕೆಟ್ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415715.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರೈರೀ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ, [[ಟೆಕ್ಸಸ್]] | umpires = ಮೈಕೆಲ್ ಗಾಫ್ ಮತ್ತು ಪಾಲ್ ರೀಫೆಲ್ | motm = {{cricon|BAN}} ರಿಶಾದ್ ಹೊಸೈನ್ | toss = ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ‍೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ | time = 10:30 | day = y | daynight = | night = | team1 = {{cr-rt|NED}} | team2 = {{cr|SA}} | score1 = ೧೦೩/೯ (೨೦ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = ಸೈಬ್ರಾಂಡ್ ಎಂಗಲ್‌ಬ್ರೆಕ್ಟ್ ೪೦ (೪೫) | wickets1 = ಒಟ್ನೀಲ್ ಬಾರ್ಟ್ಮನ್ ೪/೧೧ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = ೧೦೬/೬ (೧೮.೫ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs2 = ಡೇವಿಡ್ ಮಿಲ್ಲರ್ ೫೯* (೫೧) | wickets2 = ವಿವಿಯನ್ ಕಿಂಗ್ಮಾ ೨/೧೨ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ೪ ವಿಕೆಟ್ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415716.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ನಸ್ಸೌ ಕೌಂಟಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ, [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್]] | umpires = ಕ್ರಿಸ್ ಗ್ಯಾಫನಿ ಮತ್ತು ಶರ್ಫುದ್ದೌಲಾ | motm = {{cricon|SA}} ಡೇವಿಡ್ ಮಿಲ್ಲರ್ | toss = ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೧೦ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ | time = 10:30 | day = y | daynight = | night = | team1 = {{cr-rt|SA}} | team2 = {{cr|BAN}} | score1 = ೧೧೩/೬ (೨೦ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = ಹೆನ್ರಿಕ್ ಕ್ಲಾಸೆನ್ ೪೬ (೪೪) | wickets1 = ತಂಜಿಮ್ ಹಸನ್ ಸಾಕಿಬ್ ೩/೧೮ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = ೧೦೯/೭ (೨೦ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs2 = ತೌಹಿದ್ ಹೃದೊಯ್ ೩೭ (೩೪) | wickets2 = ಕೇಶವ್ ಮಹಾರಾಜ್ ೩/೨೭ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ೪ ರನ್‌ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415721.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ನಸ್ಸೌ ಕೌಂಟಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ, [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್]] | umpires = ರಿಚರ್ಡ್ ಇಲ್ಲಿಂಗ್ವರ್ತ್ ಮತ್ತು ಸ್ಯಾಮ್ ನೊಗಾಜ್ಸ್ಕಿ | motm = {{cricon|SA}} ಹೆನ್ರಿಕ್ ಕ್ಲಾಸೆನ್ | toss = ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೧೧ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ | time = 19:30 | day = y | daynight = | night =n | team1 = {{cr-rt|NEP}} | team2 = {{cr|SL}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = ಪಂದ್ಯವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415723.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಬ್ರೋವರ್ಡ್ ಕೌಂಟಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಫ್ಲಾರಿಡ]] | umpires = ಕ್ರಿಸ್ ಗ್ಯಾಫನಿ ಮತ್ತು ರಿಚರ್ಡ್ ಕೆಟಲ್‌ಬರೋ | motm = | toss = ಯಾವುದೇ ಟಾಸ್ ನಡೆಯಲಿಲ್ಲ​. | rain = ಮಳೆಯಿಂದಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಆಟ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೧೩ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ | time = 10:30 | day = y | daynight = | night = | team1 = {{cr-rt|BAN}} | team2 = {{cr|NED}} | score1 = ೧೫೯/೫ (೨೦ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = ಶಕೀಬ್ ಅಲ್ ಹಸನ್ ೬೪* (೪೬) | wickets1 = ಪಾಲ್ ವ್ಯಾನ್ ಮೀಕೆರೆನ್ ೨/೧೫ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = ೧೩೪/೮ (೨೦ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs2 = ಸೈಬ್ರಾಂಡ್ ಎಂಗಲ್‌ಬ್ರೆಕ್ಟ್ ೩೩ (೨೨) | wickets2 = ರಿಶಾದ್ ಹೊಸೈನ್ ೩/೩೩ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ೨೫ ರನ್‌ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415728.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಅರ್ನೋಸ್ ವೇಲ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ, [[ಸೇಂಟ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೆನಡೀನ್ಸ್]] | umpires = ಕ್ರಿಸ್ ಬ್ರೌನ್ ಮತ್ತು ಜಯರಾಮನ್ ಮದನಗೋಪಾಲ್ | motm = {{cricon|BAN}} ಶಕೀಬ್ ಅಲ್ ಹಸನ್ | toss = ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೧೪ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ | time = 19:30 | day = y | daynight = | night =n | team1 = {{cr-rt|SA}} | team2 = {{cr|NEP}} | score1 = ೧೧೫/೭ (೨೦ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = ರೀಜಾ ಹೆಂಡ್ರಿಕ್ಸ್ ೪೩ (೪೯) | wickets1 = [[ಕುಶಾಲ್ ಭುರ್ಟೆಲ್]] ೪/೧೯ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = ೧೧೪/೭ (೨೦ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs2 = ಆಸಿಫ್ ಶೇಖ್ ೪೨ (೪೯) | wickets2 = ತಬ್ರೈಜ್ ಶಮ್ಸಿ ೪/೧೯ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ೧ ರನ್ ನಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415731.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಅರ್ನೋಸ್ ವೇಲ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ, [[ಸೇಂಟ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೆನಡೀನ್ಸ್]] | umpires = ಜಯರಾಮನ್ ಮದನಗೋಪಾಲ್ ಮತ್ತು ಜೋಯಲ್ ವಿಲ್ಸನ್ | motm = {{cricon|SA}} ತಬ್ರೈಜ್ ಶಮ್ಸಿ | toss = ನೇಪಾಳ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೧೬ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ | time = 19:30 | day = y | daynight = | night =n | team1 = {{cr-rt|BAN}} | team2 = {{cr|NEP}} | score1 = ೧೦೬ (೧೯.೩ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = ಶಕೀಬ್ ಅಲ್ ಹಸನ್ ೧೭ (೨೨) | wickets1 = ಸೋಂಪಾಲ್ ಕಾಮಿ ೨/೧೦ (೩ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = ೮೫ (೧೯.೨ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs2 = ಕುಶಾಲ್ ಮಲ್ಲ ೨೭ (೪೦) | wickets2 = ತಂಜಿಮ್ ಹಸನ್ ಸಾಕಿಬ್ ೪/೭ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ೨೧ ರನ್‌ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415737.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಅರ್ನೋಸ್ ವೇಲ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ, [[ಸೇಂಟ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೆನಡೀನ್ಸ್]] | umpires = ಸ್ಯಾಮ್ ನೊಗಾಜ್ಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ಅಹ್ಸನ್ ರಜಾ | motm = {{cricon|BAN}} ತಂಜಿಮ್ ಹಸನ್ ಸಾಕಿಬ್ | toss = ನೇಪಾಳ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೧೬ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ | time = 20:30 | day = y | daynight = | night =n | team1 = {{cr-rt|SL}} | team2 = {{cr|NED}} | score1 = ೨೦೧/೬ (೨೦ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = ಚರಿತ್ ಅಸಲಂಕಾ ೪೬ (೨೧) | wickets1 = ಲೋಗನ್ ವ್ಯಾನ್ ಬೀಕ್ ೨/೪೫ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = ೧೧೮ (೧೬.೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs2 = ಮೈಕೆಲ್ ಲೆವಿಟ್ ೩೧ (೨೩) | wickets2 = ನುವಾನ್ ತುಷಾರ ೩/೨೪ (೩.೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಶ್ರೀಲಂಕಾ ೮೩ ರನ್‌ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415738.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಡೇರೆನ್ ಸಾಮಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮೈದಾನ, [[ಸೇಂಟ್ ಲೂಷಿಯ]] | umpires = ಅಲ್ಲಾಹುಡಿಯನ್ ಪಾಲೇಕರ್ ಮತ್ತು ಅಲೆಕ್ಸ್ ವಾರ್ಫ್ | motm = {{cricon|SL}} ಚರಿತ್ ಅಸಲಂಕಾ | toss = ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = | notes = }} ==ಸೂಪರ್ ೮== ಗುಂಪು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಗುಂಪಿನಿಂದ ಅಗ್ರ ಎರಡು ತಂಡಗಳು ಸೂಪರ್ ೮ ಹಂತಕ್ಕೆ ಮುನ್ನಡೆದವು, ಅಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ತಲಾ ನಾಲ್ಕು ತಂಡಗಳ ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸೂಪರ್ ೮ ಹಂತದಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿ ತಂಡವು ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿರುವ ಇತರರನ್ನು ರೌಂಡ್-ರಾಬಿನ್ ಆಗಿ ಆಡುತ್ತದೆ, ಪ್ರತಿ ಗುಂಪಿನಿಂದ ಅಗ್ರ ಎರಡು ತಂಡಗಳು ನಾಕೌಟ್ ಹಂತಕ್ಕೆ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web|title=ICC Men's T20 World Cup, 2024|url=https://images.icc-cricket.com/image/upload/prd/znofzpw3btrqudr8seqd.pdf|access-date=10 June 2024|publisher=[[International Cricket Council]]|archive-date=10 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240610115930/https://images.icc-cricket.com/image/upload/prd/znofzpw3btrqudr8seqd.pdf|url-status=live}}</ref> {| class="wikitable" ! colspan="2" rowspan="2" width=50% | ಅರ್ಹತೆ ! colspan="2" width=50% | ಸೂಪರ್ ೮ |- ! width=25% | {{nowrap|ಗುಂಪು ೧}} ! width=25% | {{nowrap|ಗುಂಪು ೨}} |- | rowspan="4" width=40% | ಗುಂಪು ಹಂತದಿಂದ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದ ತಂಡಗಳು​ | {{center|[[೨೦೨೪ ಐಸಿಸಿ ಪುರುಷರ ಟಿ೨೦ ವಿಶ್ವಕಪ್#ಗುಂಪು ಏ|'''ಏ''']]}} | {{cr|IND}}<ref>{{cite news|date=12 June 2024|title=USA vs IND, T20 World Cup 2024: India qualifies for Super 8 after beating United States |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/t20-world-cup/india-vs-usa-ind-qualifies-super-8-teams-t20-wc-2024-group-a/article68281148.ece|access-date=13 June 2024|work=Sportstar}}</ref> | {{cr|USA}}<ref>{{Cite news |last=Smyth |first=Rob |date=2024-06-14 |title=USA qualify for Super Eights after washout against Ireland: T20 Cricket World Cup – as it happened |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2024/jun/14/usa-v-ireland-t20-cricket-world-cup-live |access-date=2024-06-15 |work=the Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> |- | {{center|[[೨೦೨೪ ಐಸಿಸಿ ಪುರುಷರ ಟಿ೨೦ ವಿಶ್ವಕಪ್#ಗುಂಪು ಬಿ|'''ಬಿ''']]}} | {{cr|AUS}}<ref name="CNBC">{{cite news|date=12 June 202|title=Australia and South Africa become first teams to qualify for Super 8 stage of T20 World Cup - CNBC TV18 |url=https://www.cnbctv18.com/sports/australia-and-south-africa-become-first-teams-to-qualify-for-super-8-stage-of-t20-world-cup-19427304.htm |access-date=12 June 2024|work=CNBCTV18}}</ref> | {{cr|ENG}}<ref>{{Cite web |date=2024-06-16 |title=T20 World Cup 2024: England qualify for Super 8 as Australia beat Scotland |url=https://www.firstpost.com/firstcricket/sports-news/t20-world-cup-2024-england-qualify-for-super-8-as-australia-beat-scotland-13782972.html |access-date=2024-06-16 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref> |- | {{center|[[೨೦೨೪ ಐಸಿಸಿ ಪುರುಷರ ಟಿ೨೦ ವಿಶ್ವಕಪ್#ಗುಂಪು ಸಿ|'''ಸಿ''']]}} | {{cr|AFG}}<ref>{{cite news|url=https://crictoday.com/cricket/daily-cricket-news/afghanistan-qualify-for-super-8-stage-of-icc-t20-world-cup-2024-new-zealand-eliminated/|title=Afghanistan qualify for Super 8 stage of ICC T20 World Cup 2024, New Zealand eliminated|date=14 June 2024|access-date=14 June 2024|work=Cric Today}}</ref> | {{cr|WIN}}<ref>{{cite news|title=West Indies Qualify For Super 8s After 13-Run Win Over New Zealand|url=https://sports.ndtv.com/t20-world-cup-2024/west-indies-qualify-for-super-8s-after-13-run-win-over-new-zealand-5879320|access-date=13 June 2024|date=13 June 2024|work=[[NDTV]]|archive-date=13 ಜೂನ್ 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240613093441/https://sports.ndtv.com/t20-world-cup-2024/west-indies-qualify-for-super-8s-after-13-run-win-over-new-zealand-5879320|url-status=dead}}</ref> |- | {{center|[[೨೦೨೪ ಐಸಿಸಿ ಪುರುಷರ ಟಿ೨೦ ವಿಶ್ವಕಪ್#ಗುಂಪು ಡಿ|'''ಡಿ''']]}} | {{cr|BAN}}<ref>{{cite news|url=https://sports.ndtv.com/t20-world-cup-2024/sri-lanka-knocked-out-of-t20-world-cup-2024-bangladesh-close-in-on-super-eight-berth-with-25-run-win-over-netherlands-5884790|title=Sri Lanka Knocked Out Of T20 World Cup 2024|date=13 June 2024|access-date=13 June 2024|work=[[NDTV]]|archive-date=27 ಜೂನ್ 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240627034341/https://sports.ndtv.com/t20-world-cup-2024/sri-lanka-knocked-out-of-t20-world-cup-2024-bangladesh-close-in-on-super-eight-berth-with-25-run-win-over-netherlands-5884790|url-status=dead}}</ref> | {{cr|RSA}}<ref name="CNBC"/> |- ! colspan="4" | {{center|<small>ಮೂಲ: ''ESPNcricinfo''<ref name=se24>{{Cite web |title=T20 World Cup Points Table {{!}} T20 World Cup Standings {{!}} T20 World Cup Ranking |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/points-table-standings |access-date=2024-06-13 |website=ESPNcricinfo |language=en}}</ref></small>}} |} {{notelist}}<noinclude> ===ಗುಂಪು ೧=== {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |update=complete |show_tie=no |source =[https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/points-table-standings ESPNcricinfo] |win_AFG=2 |loss_AFG=1 |nr_AFG= |nrr_AFG=-0.305 |win_AUS=1 |loss_AUS=2 |nr_AUS= |nrr_AUS=-0.331 |win_BAN= |loss_BAN=3 |nr_BAN= |nrr_BAN=-1.709 |win_IND=3 |loss_IND= |nr_IND= |nrr_IND=2.017 |team1=IND |team2=AFG |team3=AUS |team4=BAN |name_AFG={{cr|AFG}} |name_AUS={{cr|AUS}} |name_BAN={{cr|BAN}} |name_IND={{cr|IND}} |result1=Q |result2=Q |col_Q=green1 |res_col_header=Q |text_Q= [[೨೦೨೪ ಐಸಿಸಿ ಪುರುಷರ ಟಿ೨೦ ವಿಶ್ವಕಪ್#ನಾಕೌಟ್ ಹಂತ|ನಾಕೌಟ್ ಹಂತ]]ಕ್ಕೆ ಮುನ್ನಡೆದರು }} {{Single-innings cricket match | date = ೨೦ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ | time = 10:30 | day = | daynight = | night =n | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|AFG}} | score1 = ೧೮೧/೮ (೨೦ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = ಸೂರ್ಯಕುಮಾರ್ ಯಾದವ್ ೫೩ (೨೮) | wickets1 = ರಶೀದ್ ಖಾನ್ ೩/೨೬ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = ೧೩೪ (೨೦ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs2 = ಅಜ್ಮತುಲ್ಲಾ ಒಮರ್ಜಾಯ್ ೨೬ (೨೦) | wickets2 = [[ಜಸ್ಪ್ರೀತ್ ಬುಮ್ರಾ]] ೩/೭ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಭಾರತ ೪೭ ರನ್‌ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415743.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಓವಲ್, [[ಬಾರ್ಬಡೋಸ್]] | umpires = ಪಾಲ್ ರೀಫೆಲ್ ಮತ್ತು ರಾಡ್ ಟಕರ್ | motm = {{cricon|IND}} ಸೂರ್ಯಕುಮಾರ್ ಯಾದವ್ | toss = ಭಾರತ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೨೦ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ | time = 20:30 | day = | daynight = | night =y | team1 = {{cr-rt|BAN}} | team2 = {{cr|AUS}} | score1 = ೧೪೦/೮ (೨೦ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = ನಜ್ಮುಲ್ ಹೊಸೈನ್ ಶಾಂತೋ ೪೧ (೩೬) | wickets1 = [[ಪ್ಯಾಟ್ ಕಮ್ಮಿನ್ಸ್]] ೩/೨೯ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = ೧೦೦/೨ (೧೧.೨ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs2 = [[ಡೇವಿಡ್ ವಾರ್ನರ್]] ೫೩* (೩೫) | wickets2 = ರಿಶಾದ್ ಹೊಸೈನ್ ೨/೨೩ (೩ ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ೨೮ ರನ್‌ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು (ಡಿ.ಎಲ್.ಎಸ್) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415744.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಸರ್ ವಿವಿಯನ್ ರಿಚರ್ಡ್ಸ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಆಂಟಿಗುವ ಮತ್ತು ಬಾರ್ಬುಡ]] | umpires = ಮೈಕೆಲ್ ಗಾಫ್ ಮತ್ತು ರಿಚರ್ಡ್ ಇಲ್ಲಿಂಗ್ವರ್ತ್ | motm = {{cricon|AUS}} [[ಪ್ಯಾಟ್ ಕಮ್ಮಿನ್ಸ್]] | toss = ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೨೨ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ | time = 10:30 | day = | daynight = | night = | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|BAN}} | score1 = ೧೯೬/೫ (೨೦ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = [[ಹಾರ್ದಿಕ್ ಪಾಂಡ್ಯ]] ೫೦* (೨೭) | wickets1 = ತಂಝಿಮ್ ಹಸನ್ ಸಾಕಿಬ್ ೨/೩೨ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = ೧೪೬/೮ (೨೦ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs2 = ನಜ್ಮುಲ್ ಹೊಸೈನ್ ಶಾಂತೋ ೪೦ (೩೨) | wickets2 = [[ಕುಲದೀಪ್ ಯಾದವ್]] ೩/೧೯ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಭಾರತ ೫೦ ರನ್‌ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415747.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಸರ್ ವಿವಿಯನ್ ರಿಚರ್ಡ್ಸ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಆಂಟಿಗುವ ಮತ್ತು ಬಾರ್ಬುಡ]] | umpires = ಮೈಕೆಲ್ ಗಾಫ್ ಮತ್ತು ಆಡ್ರಿಯನ್ ಹೋಲ್ಡ್ಸ್ಟಾಕ್ | motm = {{cricon|IND}} [[ಹಾರ್ದಿಕ್ ಪಾಂಡ್ಯ]] | toss = ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೨೨ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ | time = 20:30 | day = | daynight = | night = | team1 = {{cr-rt|AFG}} | team2 = {{cr|AUS}} | score1 = ೧೪೮/೬ (೨೦ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = ರಹಮಾನುಲ್ಲಾ ಗುರ್ಬಾಜ್ ೬೦ (೪೯) | wickets1 = [[ಪ್ಯಾಟ್ ಕಮ್ಮಿನ್ಸ್]] ೩/೨೮ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = ೧೨೭ (೧೯.೨ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs2 = ಗ್ಲೆನ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ವೆಲ್ ೫೯ (೪೧) | wickets2 = ಗುಲ್ಬದಿನ್ ನಾಯಬ್ ೪/೨೦ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ ೨೧ ರನ್‌ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415748.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಅರ್ನೋಸ್ ವೇಲ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ, [[ಸೇಂಟ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೆನಡೀನ್ಸ್]] | umpires = ಕುಮಾರ್ ಧರ್ಮಸೇನ ಮತ್ತು ಅಹ್ಸನ್ ರಜಾ | motm = {{cricon|AFG}} ಗುಲ್ಬದಿನ್ ನಾಯಬ್ | toss = ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೨೪ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ | time= 10:30 | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|AUS}} | score1 = ೨೦೫/೫ (೨೦ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = [[ರೋಹಿತ್ ಶರ್ಮಾ]] ೯೨ (೪೧) | wickets1 = [[ಮಿಚೆಲ್ ಸ್ಟಾರ್ಕ್]] ೨/೪೫ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = ೧೮೧/೭ (೨೦ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs2 = [[ಟ್ರಾವಿಸ್ ಹೆಡ್]] ೭೬ (೪೩) | wickets2 = ಅರ್ಷದೀಪ್ ಸಿಂಗ್ ೩/೩೭ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಭಾರತ ೨೪ ರನ್‌ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415751.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಡೇರೆನ್ ಸಾಮಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮೈದಾನ, [[ಸೇಂಟ್ ಲೂಷಿಯ]] | umpires = ರಿಚರ್ಡ್ ಇಲ್ಲಿಂಗ್ವರ್ತ್ ಮತ್ತು ರಿಚರ್ಡ್ ಕೆಟಲ್ಬರೋ | motm = {{cricon|IND}} [[ರೋಹಿತ್ ಶರ್ಮಾ]] | toss = ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೨೪ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ | time= 20:30 | team1 = {{cr-rt|AFG}} | team2 = {{cr|BAN}} | score1 = ೧೧೫/೫ (೨೦ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = ರಹಮಾನುಲ್ಲಾ ಗುರ್ಬಾಜ್ ೪೩ (೫೫) | wickets1 = ರಿಶಾದ್ ಹೊಸೈನ್ ೩/೨೬ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = ೧೦೫ (೧೭.೫ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs2 = ಲಿಟ್ಟನ್ ದಾಸ್ ೫೪* (೪೯) | wickets2 = ರಶೀದ್ ಖಾನ್ ೪/೨೩ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ ೮ ರನ್‌ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು (ಡಿ.ಎಲ್.ಎಸ್) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415752.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಅರ್ನೋಸ್ ವೇಲ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ, [[ಸೇಂಟ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೆನಡೀನ್ಸ್]] | umpires = ನಿತಿನ್ ಮೆನನ್ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಂಗ್ಟನ್ ರುಸೆರೆ | motm = {{cricon|AFG}} ನವೀನ್-ಉಲ್-ಹಕ್ | toss = ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | notes = }} ===ಗುಂಪು ೨=== {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |update=complete |show_tie=no |source =[https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/points-table-standings ESPNcricinfo] |win_ENG=2 |loss_ENG=1 |nr_ENG= |nrr_ENG=1.992 |win_SA=3 |loss_SA= |nr_SA= |nrr_SA=0.599 |win_USA= |loss_USA=3 |nr_USA= |nrr_USA=-3.906 |win_WIN=1 |loss_WIN=2 |nr_WIN= |nrr_WIN=0.963 |team1=SA |team2=ENG |team3=WIN |team4=USA |name_ENG={{cr|ENG}} |name_SA={{cr|SA}} |name_USA={{cr|USA}} |name_WIN={{cr|WIN}} |result1=Q |result2=Q |col_Q=green1 |res_col_header=Q |text_Q=[[೨೦೨೪ ಐಸಿಸಿ ಪುರುಷರ ಟಿ೨೦ ವಿಶ್ವಕಪ್#ನಾಕೌಟ್ ಹಂತ|ನಾಕೌಟ್ ಹಂತ]]ಕ್ಕೆ ಮುನ್ನಡೆದರು |status_WIN=H |status_USA=H |status_text_H=ಅತಿಥೆಯ }} {{Single-innings cricket match | date = ೧೯ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ | time = 10:30 | day = | daynight = | night =n | team1 = {{cr-rt|SA}} | team2 = {{cr|USA}} | score1 = ೧೯೪/೪ (೨೦ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = [[ಕ್ವಿಂಟನ್ ಡಿ ಕಾಕ್]] ೭೪ (೪೦) | wickets1 = [[ಸೌರಭ್ ನೇತ್ರವಾಲ್ಕರ್]] ೨/೨೧ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = ೧೭೬/೬ (೨೦ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs2 = ಅಂದ್ರೇಸ್ ಹೌಸ್ ೮೦* (೪೭) | wickets2 = ಕಗಿಸೊ ರಬಾಡ ೩/೧೮ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ೧೮ ರನ್‌ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415741.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಸರ್ ವಿವಿಯನ್ ರಿಚರ್ಡ್ಸ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಆಂಟಿಗುವ ಮತ್ತು ಬಾರ್ಬುಡ]] | umpires = ಕ್ರಿಸ್ ಗ್ಯಾಫನಿ ಮತ್ತು ರಿಚರ್ಡ್ ಕೆಟಲ್‌ಬರೋ | motm = {{cricon|SA}} [[ಕ್ವಿಂಟನ್ ಡಿ ಕಾಕ್]] | toss = ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೧೯ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ | time = 20:30 | day = | daynight = | night =Y | team1 = {{cr-rt|WIN}} | team2 = {{cr|ENG}} | score1 = ೧೮೦/೪ (೨೦ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = ಜಾನ್ಸನ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ೩೮ (೩೪) | wickets1 = ಮೊಯಿನ್ ಅಲಿ ೧/೧೫ (೨ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = ೧೮೧/೨ (೧೭.೩ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs2 = ಫಿಲ್ ಸಾಲ್ಟ್ ೮೭* (೪೭) | wickets2 = ರೋಸ್ಟನ್ ಚೇಸ್ ೧/೧೯ (೩ ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ೮ ವಿಕೆಟ್ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415742.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಡೇರೆನ್ ಸಾಮಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮೈದಾನ, [[ಸೇಂಟ್ ಲೂಷಿಯ]] | umpires = ನಿತಿನ್ ಮೆನನ್ ಮತ್ತು ಅಹ್ಸನ್ ರಜಾ | motm = {{cricon|ENG}} ಫಿಲ್ ಸಾಲ್ಟ್ | toss = ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೨೧ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ | time = 10:30 | day = | daynight = | night =n | team1 = {{cr-rt|SA}} | team2 = {{cr|ENG}} | score1 = ೧೬೩/೬ (೨೦ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = [[ಕ್ವಿಂಟನ್ ಡಿ ಕಾಕ್]] ೬೫ (೩೮) | wickets1 = ಜೋಫ್ರಾ ಆರ್ಚರ್ ೩/೪೦ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = ೧೫೬/೬ (೨೦ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs2 = ಹ್ಯಾರಿ ಬ್ರೂಕ್ ೫೩ (೩೭) | wickets2 = ಕೇಶವ್ ಮಹಾರಾಜ್ ೨/೨೫ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ೭ ರನ್‌ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415745.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಡೇರೆನ್ ಸಾಮಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮೈದಾನ, [[ಸೇಂಟ್ ಲೂಷಿಯ]] | umpires = ಕ್ರಿಸ್ ಬ್ರೌನ್ ಮತ್ತು ಶರ್ಫುದ್ದೌಲಾ | motm = {{cricon|SA}} [[ಕ್ವಿಂಟನ್ ಡಿ ಕಾಕ್]] | toss = ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೨೧ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ | time = 20:30 | day = | daynight = | night =y | team1 = {{cr-rt|USA}} | team2 = {{cr|WIN}} | score1 = ೧೨೮ (೧೯.೫ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = ಅಂದ್ರೇಸ್ ಹೌಸ್ ೨೯ (೧೬) | wickets1 = ರೋಸ್ಟನ್ ಚೇಸ್ ೩/೧೯ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = ೧೩೦/೧ (೧೦.೫ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs2 = ಶಾಯ್ ಹೋಪ್ ೮೨* (೩೯) | wickets2 = ಹರ್ಮೀತ್ ಸಿಂಗ್ ೧/೧೮ (೨ ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ೯ ವಿಕೆಟ್ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415746.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಓವಲ್, [[ಬಾರ್ಬಡೋಸ್]] | umpires = ಅಲ್ಲಾಹುಡಿಯನ್ ಪಾಲೇಕರ್ ಮತ್ತು ಪಾಲ್ ರೀಫೆಲ್ | motm = {{cricon|WIN}} ರೋಸ್ಟನ್ ಚೇಸ್ | toss = ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೨೩ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ | time = 10:30 | day = | daynight = | night =n | team1 = {{cr-rt|USA}} | team2 = {{cr|ENG}} | score1 = ೧೧೫ (೧೮.೫ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = ನಿತೀಶ್ ಕುಮಾರ್ ೩೦ (೨೪) | wickets1 = ಕ್ರಿಸ್ ಜೋರ್ಡಾನ್ ೪/೧೦ (೨.೫ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = ೧೧೭/೦ (೯.೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs2 = ಜೋಸ್ ಬಟ್ಲರ್ ೮೩* (೩೮) | wickets2 = | result = ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ೧೦ ವಿಕೆಟ್ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415749.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಓವಲ್, [[ಬಾರ್ಬಡೋಸ್]] | umpires = ಕ್ರಿಸ್ ಗ್ಯಾಫನಿ ಮತ್ತು ಜೋಯಲ್ ವಿಲ್ಸನ್ | motm = {{cricon|ENG}} ಆದಿಲ್ ರಶೀದ್ | toss = ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೨೩ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ | time = 20:30 | day = | daynight = | night =y | team1 = {{cr-rt|SA}} | team2 = {{cr|WIN}} | score1 = ೧೩೫/೮ (೨೦ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = ರೋಸ್ಟನ್ ಚೇಸ್ ೫೨ (೪೨) | wickets1 = ತಬ್ರೈಜ್ ಶಮ್ಸಿ ೩/೨೭ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = ೧೨೪/೭ (೧೬.೧ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs2 = ಟ್ರಿಸ್ಟನ್ ಸ್ಟಬ್ಸ್ ೨೯ (೨೭) | wickets2 = ರೋಸ್ಟನ್ ಚೇಸ್ ೩/೧೨ (೩ ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ೩ ವಿಕೆಟ್ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು (ಡಿ.ಎಲ್.ಎಸ್) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415750.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಸರ್ ವಿವಿಯನ್ ರಿಚರ್ಡ್ಸ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಆಂಟಿಗುವ ಮತ್ತು ಬಾರ್ಬುಡ]] | umpires = ರಾಡ್ ಟಕರ್ ಮತ್ತು ಅಲೆಕ್ಸ್ ವಾರ್ಫ್ | motm = {{cricon|SA}} ತಬ್ರೈಜ್ ಶಮ್ಸಿ | toss = ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = | notes = }} ==ನಾಕೌಟ್ ಹಂತ== {{4TeamBracket |team-width=150px |score-width=120px |RD1='''ಸೆಮಿಫೈನಲ್''' |RD2='''ಫೈನಲ್''' |RD1-seed1= '''೨ಏ''' |RD1-team1= '''{{cr|SA}}''' |RD1-score1= '''೬೦/೧ (೮.೫ ಓವರ್‌ಗಳು)''' |RD1-seed2= ೧ಬಿ |RD1-team2= {{cr|AFG}} |RD1-score2= ೫೬ (೧೧.೫ ಓವರ್‌ಗಳು) |RD1-seed3= '''೧ಏ''' |RD1-team3= '''{{cr|IND}}''' |RD1-score3= '''೧೭೧/೭ (೨೦ ಓವರ್‌ಗಳು)''' |RD1-seed4= ೨ಬಿ |RD1-team4= {{cr|ENG}} |RD1-score4= ೧೦೩ (೧೬.೪ ಓವರ್‌ಗಳು) |RD2-seed1= SFW1 |RD2-team1= {{cr|SA}} |RD2-score1= ೧೬೯/೮ (೨೦ ಓವರ್‌ಗಳು) |RD2-seed2= '''SFW2''' |RD2-team2= '''{{cr|IND}}''' |RD2-score2= '''೧೭೬/೭ (೨೦ ಓವರ್‌ಗಳು)''' }} === ಸೆಮಿಫೈನಲ್ === {{Single-innings cricket match | date = ೨೬ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ | time = 20:30 | day = y | daynight = | night = | team1 = {{cr-rt|AFG}} | team2 = {{cr|SA}} | score1 = ೫೬ (೧೧.೫ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = ಅಜ್ಮತುಲ್ಲಾ ಒಮರ್ಜಾಯ್ ೧೦ (೧೨) | wickets1 = ತಬ್ರೈಜ್ ಶಮ್ಸಿ ೩/೬ (೧.೫ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = ೬೦/೧ (೮.೫ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs2 = ರೀಜಾ ಹೆಂಡ್ರಿಕ್ಸ್ ೨೯* (೨೫) | wickets2 = ಫಜಲ್ಹಕ್ ಫಾರೂಕಿ ೧/೧೧ (೨ ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ೯ ವಿಕೆಟ್ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415753.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಬ್ರಿಯಾನ್ ಲಾರಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅಕಾಡೆಮಿ, [[ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬೆಗೊ]] | umpires = ರಿಚರ್ಡ್ ಇಲ್ಲಿಂಗ್ವರ್ತ್ ಮತ್ತು ನಿತಿನ್ ಮೆನನ್ | motm = {{cricon|SA}} ಮಾರ್ಕೊ ಯಾನ್ಸೆನ್ | toss = ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ೨೭ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ | time = 10:30 | day = n | daynight = | night = | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|ENG}} | score1 = ೧೭೧/೭ (೨೦ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = [[ರೋಹಿತ್ ಶರ್ಮಾ]] ೫೭ (೩೯) | wickets1 = ಕ್ರಿಸ್ ಜೋರ್ಡಾನ್ ೩/೩೭ (೩ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = ೧೦೩ (೧೬.೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs2 = ಹ್ಯಾರಿ ಬ್ರೂಕ್ ೨೫ (೧೯) | wickets2 = [[ಕುಲದೀಪ್ ಯಾದವ್]] ೩/೧೯ (೪ ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಭಾರತ ೬೮ ರನ್‌ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415754.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಗಯಾನಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಗಯಾನಾ]] | umpires = ಕ್ರಿಸ್ ಗ್ಯಾಫನಿ ಮತ್ತು ರಾಡ್ ಟಕರ್ | motm = {{cricon|IND}} ಅಕ್ಷರ್ ಪಟೇಲ್ | toss = ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬೌಲಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = | notes = }} ===ಫೈನಲ್=== {{Single-innings cricket match | date = ೨೯ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ | time = 10:30 | day = n | daynight = | night = | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|SA}} | score1 = ೧೭೬/೭ (೨೦ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs1 = [[ವಿರಾಟ್ ಕೊಹ್ಲಿ]] ೭೬ (೫೯) | wickets1 = ಕೇಶವ್ ಮಹಾರಾಜ್ ೨/೨೩ (೩ ಓವರ್‌ಗಳು) | score2 = ೧೬೯/೮ (೨೦ ಓವರ್‌ಗಳು) | runs2 = ಹೆನ್ರಿಕ್ ಕ್ಲಾಸೆನ್ ೫೨ (೨೭) | wickets2 = [[ಹಾರ್ದಿಕ್ ಪಾಂಡ್ಯ]] ೩/೨೦ (೩ ಓವರ್‌ಗಳು) | result = ಭಾರತ ೭ ರನ್‌ಗಳಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415755.html ಅಂಕಪಟ್ಟಿ] | venue = ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಓವಲ್, [[ಬಾರ್ಬಡೋಸ್]] | umpires = ಕ್ರಿಸ್ ಗ್ಯಾಫನಿ ಮತ್ತು ರಿಚರ್ಡ್ ಇಲ್ಲಿಂಗ್ವರ್ತ್ | motm = {{cricon|IND}} [[ವಿರಾಟ್ ಕೊಹ್ಲಿ]] | toss = ಭಾರತ ಟಾಸ್ ಗೆದ್ದು ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. | rain = | notes = }} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} [[Category:2024 ICC Men's T20 World Cup templates|Super 8]] </noinclude> m7v8g7lrmi257au6y6e8v5sdlvxbtn7 0 157900 1431537 1363695 2026-10-07T12:19:30Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431537 wikitext text/x-wiki   '''ವಿದ್ಯಾ ಸುಬ್ರಮಣಿಯನ್''' [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ|ಕರ್ನಾಟಕ]] ಶೈಲಿಯ [[ಗಾಯನ|ಗಾಯಕಿ]] ಮತ್ತು [[ಶಿಕ್ಷಕ|ಶಿಕ್ಷಕಿ]].[http://www.vidyasubramanian.com] ಇವರು [http://www.vidyasubramanian.com ವಿದ್ಯಾ ಸುಬ್ರಮಣಿಯನ್ ಅಕಾಡೆಮಿ] ಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಈಕೆ [[ಲಾಲ್ಗುಡಿ ಜಯರಾಮನ್|ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಲಾಲ್ಗುಡಿ ಶ್ರೀ ಜಯರಾಮನ್]] ಅವರ ಶಿಷ್ಯೆ ಆಗಿದ್ದರು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಅವರು ಚಾರ್ಟರ್ಡ್ ಅಕೌಂಟೆಂಟ್ ಆಗಿದ್ದು, ಬೋಸ್ಟನ್ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ [[ಮಾಸ್ಟರ್‌ ಆಫ್‌ ಬಿಸಿನೆಸ್‌ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್‌|ಎಂಬಿಎ]] ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. "ಇದು ನನ್ನ ಆನ್ಲೈನ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಅಕಾಡೆಮಿಯೊಂದಿಗೆ ಯಶಸ್ವಿ ಉದ್ಯಮಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಅನುದಾನ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ನನಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದೆ".<ref>{{Cite web |url=http://coffeewithsundar.com/vidya-subramanian-carnatic-vocalist-and-entrepreneur/ |title=Vidya Subramanian – Carnatic Vocalist and Entrepreneur |access-date=2024-06-22 |archive-date=2012-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121005212822/http://coffeewithsundar.com/vidya-subramanian-carnatic-vocalist-and-entrepreneur/ |url-status=dead }}</ref> ಇವರು ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತದ ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. == ವಿದ್ಯಾ ಗೆದ್ದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು == * [https://pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1808766 ಭಾರತವನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರು ಪ್ರಶಸ್ತಿ (2021): ನೀತಿ ಆಯೋಗದಿಂದ (ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ, ಭಾರತ, ಎಫ್ಐಸಿಸಿಐ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಪಾಲುದಾರರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ)] * ತಮಿಳುನಾಡು ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಕಲೈಮಾಮಣಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (2018) * [https://web.archive.org/web/20260414023800/https://www.championsofchennai.org/wp-content/uploads/2022/08/Vidya-English.pdf ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಚೆನ್ನೈ ಚಾಂಪಿಯನ್ (2022)] * [https://www.homepreneurawards.com/winners-2018/ 2018 ಹೋಂಪ್ರೆನಿಯರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ಹೋಮ್ ಪ್ರೊಫೆಷನಲ್ಸ್ ವಿಭಾಗ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240227154733/https://homepreneurawards.com/winners-2018/ |date=2024-02-27 }} <ref>{{Cite web |title=Winners – 2018 – Homepreneur Awards 2021 |url=https://www.homepreneurawards.com/winners-2018/ |access-date=2024-06-22 |archive-date=2024-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240227154733/https://homepreneurawards.com/winners-2018/ |url-status=dead }}</ref> * ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಗಣ ಸಭೆಯಿಂದ ತಂಜಾವೂರು ಕಲ್ಯಾಣರಾಮನ್ ದತ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (2011) * ಶ್ರೀ ರಾಮ ಸೇವಾ ಮಂಡಲಿಯಿಂದ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, [[ಬೆಂಗಳೂರು]] (2011) <ref>[http://www.kutcheris.com/artist.php?id=628 Vidya Subramanian]{{Dead link|date=ಜುಲೈ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * 2010 ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆನ್ ದಿ ಆರ್ಟ್ಸ್ (ಎನ್ವೈಎಸ್ಸಿಎಎ) ಸಾರಾಟೊಗಾ ಆರ್ಟ್ಸ್ನಿಂದ ಕಲಾವಿದ ಅನುದಾನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ಎಸ್ಎಸ್ಪಿಎಎಫ್) <ref>[http://saratoga-arts.org/ Saratoga Arts]</ref> * ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಫಾರ್ ದಿ ಆರ್ಟ್ಸ್ನಿಂದ (ಎನ್ವೈಎಫ್ಎ) 2009,2010 ಮತ್ತು 2011 ರಲ್ಲಿ ಎಸ್ಒಎಸ್ ಆರ್ಟಿಸ್ಟ್ ಗ್ರಾಂಟ್ * ಕ್ಲಿಫ್ಟನ್ ಪಾರ್ಕ್ನ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಆಯೋಗದಿಂದ 2009 ರ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಗ್ರಾಂಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.<ref>{{Cite web |title=Free Indian Classical Music Presentation and Recital |url=http://www.cliftonpark.org/townhall/pdf/indianmusic.pdf |publisher=Clifton Park Community Arts and Culture Commission |access-date=2024-06-22 |archive-date=2010-12-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101226182940/http://www.cliftonpark.org/townhall/pdf/indianmusic.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2009-10-05 |title=Town Board of the Town of Clifton Park, October 5, 2009 |url=http://www.cliftonpark.org/townhall/minutesadmin/pdf/20091020105816.pdf |publisher=Town of Clifton Park }}{{Dead link|date=ಜುಲೈ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |date=2009-11-04 |title=Town of Clifton Park picks Vidya Subramanian for 2009 artiste award |url=http://www.carnaticdarbar.com/news/200902/20091104.asp |publisher=Carnatic Darbar |format=ASP}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ==   {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] 2jvr5hpba9f1buxngisc2xfr49u4sxm 2 158247 1431583 1428380 2026-10-08T11:19:17Z Hariprasad Shetty10 87270 1431583 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name = ಹರಿಯಾಣವಿ | nativename = हरियाणवी | image = Haryanvi language.svg | imagecaption = ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ "ಹರಿಯಾಣವಿ" ಎಂಬ ಪದ | states = [[ಭಾರತ]], [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]] | region = [[ಹರಿಯಾಣ]], [[ದೆಹಲಿ]], [[ಪಂಜಾಬ್]], ಸಿಂಧ್ | ethnicity = ಹರಿಯಾಣವಿ ಜನರು | date = 2011 | familycolor = ಇಂಡೋ-ಯುರೋಪಿಯನ್ | fam2 = ಇಂಡೋ-ಇರಾನಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು | fam3 = ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು | fam4 = ಕೇಂದ್ರೀಯ ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು | fam5 = ಪಶ್ಚಿಮ ಹಿಂದಿ | script = [[ದೇವನಾಗರಿ]], ನಸ್ತಾಲಿಕ್ | iso3 = bgc | glotto = hary1238 | glottorefname = Haryanvi | map = Haryanvi map.png | mapcaption = ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹರಿಯಾಣವಿ ಮಾತೃಭಾಷಿಕರ ವಿತರಣೆಯ ಪ್ರದೇಶ }} '''ಹರಿಯಾಣವಿ''' (हरियाणवी ಅಥವಾ हरयाणवी) ಎಂಬುದು ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಭಾಷೆಯಾಗಿದ್ದು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಭಾರತದ [[ಹರಿಯಾಣ]] ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು [[ದೆಹಲಿ]] ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref>{{cite web |title=The Languages of Delhi – A Microcosm of India's Diversity |url=https://thewire.in/urban/the-languages-of-delhi-a-microcosm-of-indias-diversity |publisher=The Wire |access-date=28 July 2020}}</ref><ref>{{Cite book |last=Grierson |first=George Abraham |title=Linguistic Survey of India: Volume IX, Indo-Aryan Family: Central Group, Part 1, Specimens of Western Hindī and Pañjābī |publisher=Superintendent of Government Printing |year=1916 |pages=1}}</ref> ಹರಿಯಾಣವಿಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಹಿಂದಿಯ ಉಪಭಾಷಾ ಗುಂಪಿನ ಭಾಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಖಡೀಬೋಲಿ ಮತ್ತು ಬ್ರಜ್ ಭಾಷೆ ಕೂಡ ಸೇರಿವೆ. ಹರಿಯಾಣವಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು [[ದೇವನಾಗರಿ]] ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref name=":1">{{e28|bgc|Haryanvi}}</ref> ಹರಿಯಾಣವಿಯ ರಂಗ್ರಿ ಉಪಭಾಷೆ (ಹರಿಯಾಣವಿ) ರಂಗರ್ ಸಮುದಾಯದವರು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಉಪಭಾಷೆಯನ್ನು [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]]ದ ಪಂಜಾಬ್ (ಪಾಕಿಸ್ತಾನ) ಮತ್ತು ಸಿಂಧ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಮುಹಾಜಿರ್ (ಪಾಕಿಸ್ತಾನ) ವಲಸಿಗರು ಇಂದಿಗೂ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ [[ಹರಿಯಾಣ]]ದಲ್ಲಿಯೇ ಈ ಉಪಭಾಷೆ ಅಳಿದುಹೋಗಿದೆ. ಈ ಉಪಭಾಷೆಯನ್ನು ಪರ್ಷಿಯನ್–ಅರೇಬಿಕ್ ಲಿಪಿಯ ನಸ್ತಾಲಿಕ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref name="aqaid-e-azim">{{cite book|url=https://archive.org/details/AQAIDEAZEEM|title=عقائدِ عظیم|last=Mehami|first=Hazrat Shah Muhammad Ramzan|language=Haryanvi|trans-title=Aqaid-e-azim|date=c. 1825|author-link=Muhammad Ramzan (preacher)}}</ref> ==ರಂಗ್ರಿ ಉಪಭಾಷೆ== ವಿಭಜನೆಯ ನಂತರ, ಭಾರತದ [[ಹರಿಯಾಣ]] ಮತ್ತು [[ದೆಹಲಿ]] ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಸುಮಾರು 12 ಲಕ್ಷ ಹರಿಯಾಣವಿ ಮಾತನಾಡುವ ಮುಸ್ಲಿಮರು [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]]ಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋದರು. ಇಂದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಇದು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಮೂಲೆ ಜಾಟ್ ಮತ್ತು ರಂಗರ್ ಮುಸ್ಲಿಮರ "ಮೊದಲ ಭಾಷೆ/ಮಾತೃಭಾಷೆ"ಯಾಗಿದೆ. ಅವರು [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪಂಜಾಬ್|ಪಂಜಾಬ್]] ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಸಾವಿರಾರು ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಸಿಂಧ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ನೂರಾರು ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. 1947ರಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆದ ನಂತರ, [[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]]ದ ಅನೇಕ ರಂಗರ್‌ಗಳು ಸಹ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸಿಂಧ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋಗಿ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಕರಾಚಿ]]ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಈ ಜನರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಲಾಹೋರ್ ಜಿಲ್ಲೆ, ಶೇಖುಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ, ಭಕ್ಕರ್ ಜಿಲ್ಲೆ, ಬಹಾವಲ್‌ನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ, ರಹೀಮ್ ಯಾರ್ ಖಾನ್ ಜಿಲ್ಲೆ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಖಾನ್‌ಪುರ ತಹಸಿಲ್), ಒಕಾರಾ ಜಿಲ್ಲೆ, ಲಯ್ಯಾ ಜಿಲ್ಲೆ, ವೇಹಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆ, ಸಾಹಿವಾಲ್ ಜಿಲ್ಲೆ, ಸರಗೋಧಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಫುಲ್ಲರ್ವಾನ್ ಮತ್ತು ಪಂಜಾಬ್‌ನ ಮುಲ್ತಾನ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಪಕ್ಪತ್ತನ್ ಜಿಲ್ಲೆ, ಒಕಾರಾ ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಬಹಾವಲ್‌ನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ರಂಗ್ರಿ ಭಾಷಿಕರ ಸಾಂದ್ರತೆ ಅತ್ಯಧಿಕವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಣ್ಣ ರೈತರಾಗಿದ್ದು, ಅವರಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ಸೇನೆ, ಪೊಲೀಸ್ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಸಮುದಾಯದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಭೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ರಂಗ್ರಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಪಂಚಾಯತಿ ರಾಜ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಗ್ರಾಮೀಣ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಸಹಕಾರ ನೀಡುವುದು ಮುಂತಾದ ಹಲವು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಈ ಪಂಚಾಯತ್ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. <ref>Muslim Communities of South Asia Culture, Society and Power edited T N Madan pages 42–43</ref> ರಂಗಾರ್ ಹರಿಯಾಣವಿ ಭಾಷಿಕರು ಸಿಂಧ್‌ನ ಮೀರ್ಪುರ್ ಖಾಸ್ ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ನವಾಬ್‌ಶಾ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತಾರೆ.ಇಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ ರಂಗರ್‌ಗಳು ದ್ವಿಭಾಷಿಕರಾಗಿದ್ದು, [[ಉರ್ದು ಭಾಷೆ|ಉರ್ದು]] ಭಾಷೆಯನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾಷೆಯಾಗಿ, [[ಪಂಜಾಬಿ ಭಾಷೆ|ಪಂಜಾಬಿ]], ಸರೈಕಿ ಉಪಭಾಷೆ ಮತ್ತು [[ಸಿಂಧಿ ಭಾಷೆ|ಸಿಂಧಿ]] ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆಗಳಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಅವರು ರಂಗ್ರಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ "ಮೊದಲ ಭಾಷೆ", "ಮಾತೃಭಾಷೆ", "ಗ್ರಾಮದ ಭಾಷೆ" ಅಥವಾ "ಸಮುದಾಯ ಭಾಷೆ"ಯಾಗಿ ಇನ್ನೂ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ರಂಗರ್ ಸಮುದಾಯದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜನರು [[ಇಸ್ಲಾಮಾಬಾದ್]] ರಾಜಧಾನಿ ನಗರದಲ್ಲಿಯೂ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ರಂಗ್ರಿ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಉರ್ದು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಮೂಲೆ ಜಾಟ್ರು ಹಾಗೂ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಓಧ್ ಜನರು ಸಮುದಾಯದವರೂ ರಂಗ್ರಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಾತೃಭಾಷೆಯಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. [[File:Haryanvi Folk Story — The Bond Beyond Blood by Dada Zile Singh Malik Ji.webm|thumb|ಅಚಲವಾದ ಸ್ನೇಹ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯ ಕಥೆ ಇದು; ಇಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನ ನಿಷ್ಠೆಯು ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತನ ಗೌರವವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇಡೀ ಊರಿನ ಸಂಶಯಕ್ಕೆ ತೆರೆ ಎಳೆಯುತ್ತದೆ.ಹರಿಯಾಣವಿ ಜಾನಪದ ಕಥೆ — ರಕ್ತಸಂಬಂಧವನ್ನೂ ಮೀರಿದ ಬಂಧ (ದಾದಾ ಝಿಲೆ ಸಿಂಗ್ ಮಲಿಕ್ ಅವರಿಂದ)]] ==ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ== [[ದಂಗಲ್ (2016 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ದಂಗಲ್]] ನಂತಹ ಬಾಲಿವುಡ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು,<ref>{{cite news |title=Aamir Khan's Dangal Declared Tax Free in Haryana |url=https://www.ndtv.com/india-news/aamir-khans-dangal-declared-tax-free-in-haryana-1641736 |access-date=6 October 2018 |work=NDTV.com |date=25 December 2016}}</ref> 'ಸುಲ್ತಾನ್' (2016ರ ಚಲನಚಿತ್ರ) ಮತ್ತು 'ತನು ವೆಡ್ಸ್ ಮನು: ರಿಟರ್ನ್ಸ್' ಚಿತ್ರಗಳು ಹರಿಯಾಣವಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಭಾಷೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಚಿತ್ರಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿವೆ.<ref>{{cite news |title=Haryanvi cinema booms |url=https://www.hindustantimes.com/gurugram/the-fall-and-rise-of-haryanvi-cinema/story-Wh2vC3WJ9phh9Gr4xzBuXP.html |access-date=6 October 2018 |work=HT |date=23 September 2018 |language=en}}</ref> ಈ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಹಾಗೂ ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಉತ್ತಮ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ.<ref>{{cite news |title=South Korean First Lady, a Fan of Dangal, Invites Phogat Sisters For Tea |url=https://www.news18.com/news/india/south-korean-first-lady-a-fan-of-dangal-invites-phogat-sisters-for-tea-1805613.html |access-date=6 October 2018 |work=News18 |date=9 July 2018}}</ref><ref>{{cite news |title=As audiences embrace local stories, should Bollywood tap into 'Make in India'? |url=https://www.moneycontrol.com/news/trends/entertainment/as-audiences-embrace-local-stories-should-bollywood-tap-into-make-in-india-3017151.html |access-date=6 October 2018 |work=Moneycontrol |date=5 October 2018}}</ref> ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಸ್ಥಳೀಯರಲ್ಲದ ಕೆಲವರು ಈ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news |title=Foreigner speaks with locals in Haryanvi, leaves big smiles on their faces |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/foreigner-speaks-with-locals-in-haryanvi-leaves-big-smiles-on-their-faces/story-YpJk04oBpQ29s4OP60F2jK.html |access-date=6 October 2018 |work=Hindustan Times |date=8 February 2018 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=Cabbies Confess: 'I Want Google Maps to Talk in Haryanvi' |url=https://www.thequint.com/videos/cab-mein-charcha/cab-mein-charcha-cabbies-confess-i-want-google-maps-to-talk-in-haryanvi |access-date=6 October 2018 |work=The Quint |language=en}}</ref>ಹರಿಯಾನ್ವಿ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ,<ref>{{cite news |title=Haryanvi cinema vies to create its own space |url=https://www.hindustantimes.com/gurugram/the-fall-and-rise-of-haryanvi-cinema/story-Wh2vC3WJ9phh9Gr4xzBuXP.html |access-date=6 October 2018 |work=Hindustan Times |date=23 September 2018}}</ref><ref>{{cite news |title=Reel good news: Filmmaking accorded status of industry in Haryana |url=https://www.hindustantimes.com/gurugram/reel-good-news-filmmaking-accorded-status-of-industry-in-haryana/story-tSBAEiwZHoLKhhMbnSMRfO.html |access-date=6 October 2018 |work=Hindustan Times |date=7 September 2018 |language=en}}</ref> ದೂರದರ್ಶನ,<ref>{{cite news |last=Labhde |first=Bhagyashree |date= |title=Had to undergo rigorous training to learn Haryanvi for Super Sisters: Muskan Bamne |url=https://www.mumbailive.com/en/entertainment/muskan-bamne-on-training-to-learn-haryanvi-for-super-sisters-26884 |work=Mumbai Live |access-date=6 October 2018 |language=en}}</ref> ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತ ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಳು<ref>{{cite news |title='Hat Ja Tau' a typical small-town wedding song |url=http://www.fridaymoviez.com/news/hat-ja-tau-a-typical-small-town-wedding-song |access-date=6 October 2018 |work=Friday Moviez |date=22 February 2018 |archive-date=6 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181006194717/http://www.fridaymoviez.com/news/hat-ja-tau-a-typical-small-town-wedding-song |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |title=Latest Haryanvi Song Ek Chhori Ne Sabki Leni Kar Rakhi Sung By Masoom Sharma Haryanvi |url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/entertainment/music/haryanvi/latest-haryanvi-song-ek-chhori-ne-sabki-leni-kar-rakhi-sung-by-masoom-sharma/videoshow/66002778.cms |access-date=6 October 2018 |work=The Times of India |date=29 September 2018}}</ref><ref>{{cite news |title=Latest Haryanvi Song Mohtarma Bawal Sung By Masoom Sharma |url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/entertainment/music/haryanvi/latest-haryanvi-song-mohtarma-bawal-sung-by-masoom-sharma/videoshow/66094595.cms |access-date=28 March 2021 |work=The Times of India |date=6 October 2018 |language=en}}</ref> ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಲಯ,<ref>{{cite news |title=Poet Hali: A Haryanvi to the 'red-ripe' |url=https://www.tribuneindia.com/news/archive/haryanatribune/poet-hali-a-haryanvi-to-the-red-ripe-663736/ |access-date=6 October 2018 |work=The Tribune |date=6 October 2018 |archive-date=6 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181006114717/https://www.tribuneindia.com/news/weekly-pullouts/haryana-tribune/poet-hali-a-haryanvi-to-the-red-ripe/663736.html |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Need to respect Haryanvi dialect and create culturally linked transitional courses for Haryana's rural kids |url=http://www.merinews.com/article/need-to-respect-haryanvi-dialect-and-create-culturally-linked-transitional-courses-for-haryanas-rural-kids/15930670.shtml |access-date=6 October 2018 |work=www.merinews.com |date=3 June 2018}}</ref> ಕ್ರೀಡೆ, ಬಾಲಿವುಡ್, ರಕ್ಷಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿಯಾಣದ ಪ್ರಭಾವದೊಂದಿಗೆ,<ref>{{cite news |title=Veer Ahirs of Rewari fought valiantly at Rezangla, Ladakh in 1962 war |url=https://theprint.in/opinion/this-day-1962-rezangla-ladakh/17081/ |access-date=6 October 2018 |work=The Print |date=18 November 2017}}</ref><ref>{{cite news |title=Nobody believed we had killed so many Chinese at Rezang La in 1962, 13 Kumaon Regiment |url=http://archive.indianexpress.com/news/-nobody-believed-we-had-killed-so-many-chinese-at-rezang-la.-our-commander-called-me-crazy-and-warned-that-i-could-be-courtmartialled-/1023745/ |access-date=6 October 2018 |work=Indian Express |date=30 October 2012 |language=en-gb}}</ref><ref>{{cite news |title=Rewari to get Army recruitment centre: FM rajnath Singh in Haryana |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chandigarh/Rewari-to-get-Army-recruitment-centre/articleshow/55467690.cms |access-date=6 October 2018 |work=The Times of India |date=17 November 2016}}</ref> ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣ <ref>{{cite news |title=Economic Development in Haryana, GSDP of Haryana, HSIIDC |url=https://www.ibef.org/states/haryana-presentation |access-date=6 October 2018 |work=www.ibef.org |date=August 2018}}</ref><ref>{{cite news |title=BJP seeks Harayana votes on the promise of delivering Skill enhancement & growth |url=https://www.tribuneindia.com/2014/20141009/haryana.htm |access-date=6 October 2018 |work=www.tribuneindia.com |date=9 October 2014}}</ref> ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ.<ref>{{cite news |title=Haryana CM Manohar Lal Khattar gives NOC for dam's construction - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chandigarh/haryana-cm-manohar-lal-khattar-gives-noc-for-dams-construction/articleshow/65914611.cms |access-date=6 October 2018 |work=The Times of India |date=22 September 2018}}</ref><ref>{{cite news |title=Various political leaders from Haryana including Bhupinder Singh Hooda, AIJASS chief Yashpal Malik invited by PM Modi for inauguration of 64-foot tall statue of peasant leader Chhotu Ram |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/gurgaon/hooda-aijass-chief-malik-invited-for-modi-event/articleshow/66092806.cms |access-date=6 October 2018 |work=The Times of India |issue=6 October 2018}}</ref><ref>{{cite news |title=Haryana Govt: Babus to Pay 1 Re/KM for use of swanky SUVs. |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/manohar-lal-khattars-govt-order-accessed-haryana-babus-get-car-at-re-1/km/videoshow/66068131.cms |access-date=6 October 2018 |work=Economic Times |issue=4 October 2018}}</ref> ಹರಿಯಾಣವಿ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ <ref>{{cite news |last1=Pioneer |first1=The |title=Haryana Govt okays film policy for growth of Haryanvi, non-Haryanvi cinema |url=https://www.dailypioneer.com/2018/state-editions/hry-okays-film-policy-for-growth-of-haryanvi--non-haryanvi-cinema.html |access-date=6 October 2018 |work=The Pioneer |date=7 September 2018 |language=en}}</ref> ಇದನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. 'ಮೋಲ್ಕಿ' (2020-2022) ಧಾರಾವಾಹಿಯಲ್ಲಿ ಅಮರ್ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ ಅವರು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ವೀರೇಂದ್ರ ಪ್ರತಾಪ್ ಸಿಂಗ್ ಎಂಬ ಪಾತ್ರವು ಹರಿಯಾಣವಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news |title='You have to be true to your character' |url=https://www.dailypioneer.com/2020/show-time/---you-have-to-be-true-to-your-character---.html |access-date=2 March 2021 |work=The Pioneer |date=9 November 2020 |language=en}}</ref> ==ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ== ಹರ್ಯಾಣ್ವಿ ಭಾಷೆಯು ಜಾನಪದ ಗೀತೆಗಳು, ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೌಖಿಕ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಶ್ರೀಮಂತ ಮೌಖಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹರ್ಯಾಣ್ವಿ ಭಾಷಿಕರು ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. [[File:Haryanvi Folk Song — Banjara.webm|thumb|ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷಿಕರೊಬ್ಬರು ಹಾಡಿದ ಹರಿಯಾಣವಿ ಜಾನಪದ ಗೀತೆ]] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} [[Category:Central Indo-Aryan languages]] [[Category:Culture of Haryana]] [[Category:Haryanvi]] [[Category:Languages written in Devanagari]] [[Category:Languages listed as Hindi dialects in latest census]] o08528ivgci6j9u0tmalzeybo4denbg 1431585 1431583 2026-10-08T11:20:20Z Hariprasad Shetty10 87270 ಪುಟದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನೂ ತಗೆಯುತ್ತಿರುವೆ 1431585 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 159364 1431566 1337406 2026-10-08T06:26:25Z ~2026-54064-60 102207 /* ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ */ 1431566 wikitext text/x-wiki '''ಆಸೆ''' ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿ [[ಸ್ಟಾರ್ ಸುವರ್ಣ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ದೈನಂದಿನ ಧಾರಾವಾಹಿ ಆಗಿದೆ. ಈ ಧಾರಾವಾಹಿಯು 11 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2023ರಂದು ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು. ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿ ಸೋಮವಾರದಿಂದ ಶನಿವಾರದವರೆಗೆ ರಾತ್ರಿ ೦೭:೩೦ ವರೆಗೆ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಕನ್ನಡದ ಹಿರಿಯ ನಟ ರಮೇಶ್ ಅರವಿಂದ್ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ<ref>{{cite web |title='' ಆಸೆ'' ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ರಮೇಶ್ ಅರವಿಂದ್! |url=https://www.udayavani.com/cinema/balcony-sandalwood-news/ramesh-aravind-in-aase-serial-production |publisher=ಉದಯವಾಣಿ |access-date=6 ನವೆಂಬರ್ 2023 |archive-date=2023-11-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231106172236/https://www.udayavani.com/cinema/balcony-sandalwood-news/ramesh-aravind-in-aase-serial-production |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=ನಿನಾದ್ ಹರಿತ್ಸ, ಪ್ರಿಯಾಂಕಾ ನಟನೆಯ 'ಆಸೆ' ಧಾರಾವಾಹಿಯನ್ನು ಇಷ್ಟಪಟ್ಟ ನಟ ರಮೇಶ್ ಅರವಿಂದ್; ಕಾರಣ ಏನು? |url=https://vijaykarnataka.com/tv/news/ramesh-aravind-appreciate-aase-kannada-tv-serial-story/articleshow/106576950.cms |website=vijaykarnataka |publisher=ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ |access-date=5 Jan 2024}}</ref>. ಈ ಧಾರಾವಾಹಿಯು [[ತಮಿಳು|ತಮಿಳಿನ]] '''[[:en:Siragadikka Aasai|ಸಿರಗಾಡಿಕ್ಕ ಆಸೈ]]''' ಧಾರಾವಾಹಿಯ ಅಧಿಕೃತ ರೀಮೆಕ್ ಆಗಿದೆ. ನಿನಾದ್ ಹರಿತ್ಸ, ಪ್ರಿಯಾಂಕಾ ಡಿ ಎಸ್ ಮತ್ತು ಮಂಡ್ಯ ರಮೇಶ್ ಧಾರಾವಾಹಿಯ ಮುಖ್ಯ ಭೂಮಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಟಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ<ref>{{cite web |title=ಒರಟು ಹುಡುಗ ಸೂರ್ಯ, ಬಡತನದಲ್ಲಿ ಅರಳಿದ ಹುಡುಗಿ ಮೀನಾ.. ಆಸೆ ಧಾರಾವಾಹಿ ನಾಯಕ ನಾಯಕಿಯ ಸಂದರ್ಶನ |url=https://kannada.hindustantimes.com/videos/kannada-television-news-aase-serial-meena-and-surya-special-video-interview-star-suvarna-serials-latest-update-mnk-181706683324556.html |publisher=ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಕನ್ನಡ |access-date=31 ಜನವರಿ 2024 |archive-date=2024-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240820150542/https://kannada.hindustantimes.com/videos/kannada-television-news-aase-serial-meena-and-surya-special-video-interview-star-suvarna-serials-latest-update-mnk-181706683324556.html |url-status=dead }}</ref>. {{Infobox television | image = | italic_title = | name = | image_size = | caption = | alt_name = | native_name = | genre = ಮನೋರಂಜನೆ | creator = | based_on = | inspired_by = | developer = ‍ | writer = ರತಿಬಾಲಾ, <small>ಸಂಭಾಷಣೆ -</small> ಮೃಗಶಿರಾ ಶಶಿಕಾಂತ್ | screenplay = | story = ಸ್ಟಾರ್ ಸುವರ್ಣ | director = | creative_director = | starring = | theme_music_composer = ಗಿರಿಧರ್ ದಿವಾನ್ | music = | open_theme = | end_theme = | country = ಭಾರತ | language = ಕನ್ನಡ | num_seasons = | num_episodes = | producer = ರವಿ ಜೋಶಿ | location = | cinematography = ಕಿಟ್ಟಿ ಕೌಶಿಕ್ | editor = ದರ್ಶನ್ ಭಟ್ ಮತ್ತಿಘಟ್ಟ | camera = | runtime = 22 ನಿಮಿಷಗಳು | company = ವಂದನಾ ಮೀಡಿಯಾ ಕ್ರಿಯೆಷನ್ಸ್ | distributor = | budget = | network = ಸ್ಟಾರ್ ಸುವರ್ಣ | picture_format = | audio_format = | first_aired = 11 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2023 | last_aired = ಪ್ರಸ್ತುತ | preceded_by = | followed_by = | related = }} ==ಕಥಾ ಹಂದರ== ಧಾರಾವಾಹಿಯ ಕಥೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯ ವರ್ಗದಜನರ ಜೀವನದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರಿಕೃತವಾಗಿದೆ. ಚಿಕ್ಕವನಿದ್ದಾಗ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದೇ ನಡೆದ ಘಟನೆಯಿಂದಾಗಿ ತಾಯಿಯಿಂದ ಪ್ರತಿದಿನ, ಪ್ರತಿಕ್ಷಣ ದೂಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಕಥಾನಾಯಕ ಸೂರ್ಯ. ಈತನ ಮಾತು ಸ್ವಲ್ಪ ಒರಟಾದರೂ ಮೃದುವಾದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ. ಜೀವನದಲ್ಲಿ ನೊಂದು - ಬೆಂದು ಆಕಾಂಕ್ಷೆಯನ್ನೇ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಸೂರ್ಯನು ತಂದೆಯ ಮುದ್ದಿನ ಮಗನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಬಡತನದ ಬೇಗೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಯುತ್ತಿದ್ದರೂ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಮಂದಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರೋ ಕಥಾ ನಾಯಕಿ ಮೀನಾ. ಮನೆಯ ಕಷ್ಟಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಅರ್ಧಕ್ಕೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಹೆತ್ತವರಿಗೆ ಸಹಕರಿಸುತ್ತಿರೋ ಮುಗ್ದ ಮನಸಿನ ಕಣ್ಮಣಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ತಮ್ಮ-ತಂಗಿಯರ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿರುವ ತಾಯಿಯ ಎರಡನೇ ರೂಪ ಆಗಿದ್ದಾಳೆ<ref>{{cite web |title=ಸ್ಟಾರ್‌ ಸುವರ್ಣದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಧಾರಾವಾಹಿ |url=https://kannada.hindustantimes.com/entertainment/television-news-ramesh-aravind-produced-aase-kannada-serial-will-start-on-star-suvarna-channel-from-december-11-mnk-181701855883453.html |publisher=ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಕನ್ನಡ |access-date=6 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2023 |archive-date=2023-12-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231212205331/https://kannada.hindustantimes.com/entertainment/television-news-ramesh-aravind-produced-aase-kannada-serial-will-start-on-star-suvarna-channel-from-december-11-mnk-181701855883453.html |url-status=dead }}</ref>. ಒಂದುಕಡೆ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಗುರಿ, ಆಸೆಯೇ ಇಲ್ಲದಿರುವ ಹುಡುಗ ಸೂರ್ಯನಾಗಿದ್ದರೆ, ಇನ್ನೊಂದೊಡೆ ಮನೆಯವರ ಖುಷಿಗಾಗಿ ತುಂಬಾ ಆಸೆಯನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿರೋ ಮೀನಾ. ಇವರಿಬ್ಬರಿಗೂ ಕಾರಾಣಾಂತರದಿಂದ ಮದುವೆಯಾಗುವ ಸಂದರ್ಭ ಬರುತ್ತದೆ. ತದ್ವಿರುದ್ದವಾಗಿರುವ ಮೀನಾ ಹಾಗೂ ಸೂರ್ಯ ಹೇಗೆ ತಮ್ಮ ಬದುಕುನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುವುದೇ ಕಥೆಯ ಹಂದರಾವಾಗಿದೆ. == ಪಾತ್ರ ವರ್ಗ== ====ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳು==== * ನಿನಾದ್ ಹರಿತ್ಸ: ಕಥಾನಾಯಕ ಸೂರ್ಯನಾಗಿ. * ಪ್ರಿಯಾಂಕಾ ಡಿ ಎಸ್<ref>{{cite web |title='ಪುಣ್ಯವತಿ'ಗೆ ಕಿರುತೆರೆಯತ್ತ 'ಆಸೆ'.. ನಟಿ ಪ್ರಿಯಾಂಕಾ ಸೆಕೆಂಡ್ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಶುರು |url=https://kannada.filmibeat.com/tv/punyavatis-serial-fame-kannada-actress-priyanka-started-her-second-innings-with-the-aase-serial-074671.html |publisher=ಫಿಲ್ಮಿಬೀಟ್ ಕನ್ನಡ |access-date=3 ನವೆಂಬರ್ 2023}}</ref>: ಕಥಾನಾಯಕಿ ಮೀನಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ. ====ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ==== * ಮಂಡ್ಯಾ ರಮೇಶ್: ರಂಗನಾಥ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ. ಸೂರ್ಯನ ತಂದೆ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿ ಗಂಡನಾಗಿ. * ಸ್ನೇಹಾ ಈಶ್ವರ್ <ref>{{cite web |title=ಸೀರಿಯಲ್‌ ನೋಡಿಯೇ ಸೊಸೆಯನ್ನಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ರು... ''ಆಸೆ'' ಧಾರಾವಾಹಿ ನಟಿ ಸ್ನೇಹ ಈಶ್ವರ್ |url=https://kannada.hindustantimes.com/entertainment/sandalwood-news-singer-jaskaran-singh-sing-dwapara-datalu-song-in-dance-karnataka-dance-stage-krishnam-pranaya-sakhi-pcp-181724148127613.html |publisher=ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಕನ್ನಡ |access-date=20 ಜುಲೈ 2024 |archive-date=2024-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240820150542/https://kannada.hindustantimes.com/entertainment/sandalwood-news-singer-jaskaran-singh-sing-dwapara-datalu-song-in-dance-karnataka-dance-stage-krishnam-pranaya-sakhi-pcp-181724148127613.html |url-status=dead }}</ref>: ಶಾಂತಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ. ರಂಗನಾಥ್ ಹೆಂಡತಿಯಾಗಿ. * ಅಮೃತ ರಾಮ್‌ ಮೂರ್ತಿ: ರೋಹಿಣಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ. ಮನೋಜ್ ಹೆಂಡತಿಯಾಗಿ. **ಚಂದನಾ ರಾಘವೇಂದ್ರ **ನಯನ *?: ಮನೋಜ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ. ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ರಂಗನಾಥ್ ಅವರ ಹಿರಿ ಮಗನಾಗಿ ಮತ್ತು ರೋಹಿಣಿ ಗಂಡನಾಗಿ. ==ರೂಪಾಂತರಗಳು== {| class="wikitable" style="text-align:center;" !style="background:LightSteelBlue;" | ಭಾಷೆ !style="background:LightSteelBlue;" | ಶೀರ್ಷಿಕೆ !style="background:LightSteelBlue;" | ಮೂಲ ಬಿಡುಗಡೆ !style="background:LightSteelBlue;" | ವಾಹಿನಿ(ಗಳು) !style="background:LightSteelBlue;" | ಕೊನೆಯ ಪ್ರಸಾರ !style="background:LightSteelBlue;" | ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- |[[ತಮಿಳು]] |''[[:en:Siragadikka Aasai|ಸಿರಗಡಿಕ್ಕ ಆಸಾಯೈ]]'' <br> சிறகடிக்க ஆசை |23 ಜನವರಿ 2023 |[[:en:Star Vijay|ಸ್ಟಾರ್ ವಿಜಯ]] | rowspan="7" |ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿದೆ |ಮೂಲ |- |[[ತೆಲುಗು]] |''[[:en:Gundeninda Gudigantalu|ಗುಂಡನಿಂದಾ ಗುಡಿಗಂಟಲು]]'' <br> గుండెనిండా గుడిగంటలు |2 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2023 |[[:en:Star Maa|ಸ್ಟಾರ್ ಮಾ]] | rowspan="6" |ರೀಮೆಕ್ |- |[[ಕನ್ನಡ]] |''Aase'' <br> ಆಸೆ |11 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2023 |[[ಸ್ಟಾರ್ ಸುವರ್ಣ]] |- |[[ಮಲಯಾಳಂ]] |''[[:en:Chempaneer Poovu|ಚಿಂಪನ್ನೀರ್ ಪೂವು]]'' <br> ചെമ്പനീർ പൂവ് |29 ಜನವರಿ 2024 |[[:en:Asianet (TV channel)|ಏಷ್ಯಾನೆಟ್]] |- |[[ಹಿಂದಿ]] |''Udne Ki Aasha'' <br> उडने की आशा |12 ಮಾರ್ಚ್ 2024 |[[:en:StarPlus|ಸ್ಟಾರ್ ಪ್ಲಸ್]] |- |[[ಮರಾಠಿ]] |''ಸಾಧಿ ಮಾಣಸ'' <br> साधी माणसं |18 ಮಾರ್ಚ್ 2024 |[[:en:Star Pravah|ಸ್ಟಾರ್ ಪ್ರವಾಹ್]] |- |[[ಬಂಗಾಳಿ]] |''Uraan'' <br> উড়ান |27 ಮೇ 2024 |[[:en:Star Jalsha|ಸ್ಟಾರ್ ಜಾಸ್ಲ]] |} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಬಾಹ್ಯಕೊಂಡಿಗಳು== {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಡಿಸ್ನಿ ಸ್ಟಾರ್ ಒಡೆತನದ ವಾಹಿನಿ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಟಿವಿ ಚಾನೆಲ್]] [[ವರ್ಗ:ಮನೋರಂಜನೆ]] [[ವರ್ಗ:ಕಿರುತೆರೆ]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ಟಾರ್ ಸುವರ್ಣ]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ]] ecg303bmbo5abncs9bw57iac8fs1aua 0 173329 1431556 1376158 2026-10-07T19:42:24Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431556 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ಹರ್ಷಿತ್ | image = | alt = | caption = | director = ಧ್ರುವ ಹರ್ಷ | writer = ಧ್ರುವ ಹರ್ಷ | screenplay = | story = | based_on = | producer = ಅನಿಲ್ ಎಸ್. ಸೋನಿ<br>ಸುರಭಿ ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಜಿ<br>ಧ್ರುವ ಹರ್ಷ<br>ಅಶುತೋಷ್ ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ್ | starring = [[:en:Satyajeet Dubey|ಸತ್ಯಜೀತ್ ದುಬೆ]]<br>ದೀಕ್ಷಾ ಜುನೇಜಾ<br>ನತಾಶಾ ರಾಣಾ | narrator = | cinematography = ಅಂಕುರ್ ರೈ | editing = ಸೂರ್ಯ ಕಾಂತ್ ವರ್ಮಾ | music = ವಿಕ್ಕಿ ಪ್ರಸಾದ್ | studio = ಸೋನಿ ಬ್ರದರ್ಸ್ ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್<br>ಗ್ಲೋರಿಯಸ್ ಗೋನಾರ್ಡ್ | distributor = [[:en:Disney+ Hotstar|ಡಿಸ್ನಿ+ ಹಾಟ್‌ಸ್ಟಾರ್]]<br>[[:en:Amazon Prime|ಅಮೆಜಾನ್ ಪ್ರೈಮ್]] | released = | runtime = ೨೫ ನಿಮಿಷಗಳು | country = ಭಾರತ | language = [[ಹಿಂದಿ]] | budget = | gross = }} '''ಹರ್ಷಿತ್''' ಇದು [[ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆ|ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯ]] ಕಿರುಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಧ್ರುವ ಹರ್ಷ‌ರವರು ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news |last1=Mani |first1=Rajiv |title=Dhruva Harsh makes AU proud by making 'Harshit' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/education/news/dhurva-harsh-makes-au-proud-by-making-harshit/articleshow/77414555.cms |newspaper=[[The Times of India]] |date=7 August 2020}}</ref> ಇದನ್ನು [[:en:OTT|ಒಟಿಟಿ]] ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್ [[:en:Disney+ Hotstar|ಡಿಸ್ನಿ + ಹಾಟ್ಸ್ಟಾರ್]] ಮತ್ತು [[:en:Amazon Prime|ಅಮೆಜಾನ್ ಪ್ರೈಮ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |title=Harshit |url=https://www.amazon.com/HARSHIT-Satyajeet-Dubey/dp/B07Z9RMFBM |publisher=[[Amazon Prime]] |date=2019}}</ref> ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, [[:en:Satyajeet Dubey|ಸತ್ಯಜೀತ್ ದುಬೆ]] ಮತ್ತು ದೀಕ್ಷಾ ಜುನೇಜಾರವರು ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು [[:en: Soni Brothers Entertainment|ಸೋನಿ ಬ್ರದರ್ಸ್ ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್]] ಮತ್ತು ಗ್ಲೋರಿಯಸ್ ಗೊನಾರ್ಡ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು [[ವಿಲಿಯಂ ಷೇಕ್ಸ್‌ಪಿಯರ್|ವಿಲಿಯಂ ಷೇಕ್ಸ್ಪಿಯರ್]] ಅವರ [[:en:The Tragedy of Hamlet|''ದಿ ಟ್ರಾಜೆಡಿ ಆಫ್ ಹ್ಯಾಮ್ಲೆಟ್‌ನಿಂದ'']] ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದಿದೆ.<ref>{{cite news |last1=Khatoon |first1=F. |title=Satyajeet Dubey's short film is a forbidden-love story of Harshit and Rahila, inspired by Shakespeare |url=https://www.indulgexpress.com/entertainment/cinema/2020/aug/28/satyajeet-dubeys-short-film-is-a-forbidden-love-story-by-harshit-and-rahila-inspired-by-shakespear-27729.html |newspaper=[[The New Indian Express]] |publisher=Indulge Xpress |date=28 August 2020}}</ref> [[:en: Philippines|ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ನಡೆದ ೧೬ ನೇ ಮಿಂಡನಾವೊ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ (೨೦೧೮), ಪಾಂಡಿಚೆರಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ (೨೦೧೮), [[ಶಿಮ್ಲಾ|ಶಿಮ್ಲಾದ]] ೪ ನೇ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ (೨೦೧೮), [[ನವ ದೆಹಲಿ|ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ]] ನಡೆದ ೭ ನೇ ದೆಹಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ (೨೦೧೮) ಮತ್ತು [[ಪುಣೆ|ಪುಣೆಯ]] ೭ ನೇ ಸ್ಮಿತಾ ಪಾಟೀಲ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ (೨೦೧೮) ನಂತಹ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವಗಳಿಗೆ ಹರ್ಷಿತ್ ಚಿತ್ರ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಮೂಲತಃ ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ, ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದು ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦, ೨೦೨೦ ರಂದು [[:en:Amazon Prime|ಅಮೆಜಾನ್ ಪ್ರೈಮ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಸ್ಟ್ರೀಮಿಂಗ್ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.<ref>{{cite web |title=Harshit |url=https://www.rottentomatoes.com/m/harshit |website=[[Rottentomatoes.com]]}}</ref> ==ಕಥಾವಸ್ತು== ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, [[ಹಿಂದೂ]] ಹುಡುಗ ಹರ್ಷಿತ್ (ಸತ್ಯಜೀತ್ ದುಬೆ) ಮತ್ತು ರಾಹಿಲಾ (ದೀಕ್ಷಾ ಜುನೇಜಾ) ಎಂಬ [[ಮುಸ್ಲಿಂ]] ಯುವತಿಯ ಸುತ್ತ ಕಥೆ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರಿಂದ ತೀವ್ರ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮತ್ತು ಅಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಹರ್ಷಿತ್ ತಮ್ಮ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಔಪಚಾರಿಕಗೊಳಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ರಾಹಿಲಾ ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಅವರ ಪ್ರೀತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಜಾಗೃತವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಸರಣಿ ದುರಂತ ಘಟನೆಗಳು ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿಕರ ವಲಯಕ್ಕೆ ವಿನಾಶಕಾರಿ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |title=Harshit |url=https://www.indianfilmhistory.com/short-film/harshit |website=Indianfilmhistory.com |date=18 October 2019}}</ref> ==ಪಾತ್ರವರ್ಗ== * ಹರ್ಷಿತ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[:en:Satyajeet Dubey|ಸತ್ಯಜೀತ್ ದುಬೆ]] * ರವಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಶುಭಂ ಚಂದ್ನಾ * ರಾಹಿಲಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಾ ಜುನೇಜಾ * ಕರೀಮ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿಷೇಕ್ ಪಾಂಡೆ * ಮಂಜು ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನತಾಶಾ ರಾಣಾ * ಶಿವನಾಗಿ ಶಿವ ಸರೋಜ್ * ಹರ್ಷಿತ್ ತಂದೆಯಾಗಿ ಬಂಟಿ ಚೋಪ್ರಾ * ಮೌಲಾನಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ರಜನೀಶ್ ಬೆಹ್ಲ್ ==ಸ್ವಾಗತ ಮತ್ತು ಮನ್ನಣೆ== [[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ|ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ]] ರಾಜೀವ್ ಮಣಿಯವರ ಪ್ರಕಾರ, "ಈ ಚಿತ್ರವು ಷೇಕ್ಸ್ಪಿಯರ್‌ರವರ ನಾಟಕದ ಮನರಂಜನಾ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಅದರಲ್ಲಿನ ಸಾಂಕೇತಿಕತೆಯ ಪದರಗಳು ಮತ್ತು [[ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಿಂದ]] ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವಿತವಾದ ಕಥೆಯಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ''ಏಷ್ಯನ್ ಮೂವಿ ಪಲ್ಸ್‌ನ'' ರೌವೆನ್ ಲಿನ್ನಾರ್ಜ್ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು "ಅಸಾಧಾರಣ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳೊಂದಿಗೆ ಅದರ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯ ಅದ್ಭುತ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news |last1=Linnarz |first1=Rouven |title=Short Film Review: Harshit (2018) by Dhruva Harsh |url=https://asianmoviepulse.com/2019/04/short-film-review-harshit-2018-by-dhruva-harsh/ |publisher=Asian Movie Pulse |date=5 April 2019}}</ref> ಸಿನೆಮಾಡೀನ್ ಏಷ್ಯಾಕ್ಕಾಗಿ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ವಿಮರ್ಶಿಸುತ್ತಾ, ಜಾನಿ ಬ್ಲಾಂಕೊ, [[:en: Hindus and Muslims in India|ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂಗಳು ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಮರ]] ನಡುವಿನ ಜನಾಂಗೀಯ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಮೂಲಕ ವಿಶಿಷ್ಟ ತಿರುವನ್ನು ಸೇರಿಸುವಾಗ ಷೇಕ್ಸ್ಪಿಯರ್ನ ಕೃತಿಯ ಅಗತ್ಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು.<ref>{{cite news |last1=Blanco |first1=Jonny |title=REVIEW: Harshit (2018) Directed by Dhruva Harsh -Short Film |url=https://www.cinemadeinasia.com/2019/10/review-harshit-2018-dirigida-por-dhruva.html |publisher=CineMadeinAsia|date=October 2019}}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಈ ಚಿತ್ರವು [[:en:Ministry of Information and Broadcasting|ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರ ಸಚಿವಾಲಯ]] ಮತ್ತು [[:en:Government of Himachal Pradesh|ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರದ]] ಭಾಷಾ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇಲಾಖೆಯ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಆಯೋಜಿಸಲಾದ [[ಶಿಮ್ಲಾ|ಶಿಮ್ಲಾದ]] ೪ ನೇ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web |title=Shortlisted Film for Screening - 4th International Film Festival of Shimla-2018 |url=http://www.iffs.in/shortlisted-films-iffs-2018.html |website=IFFS.in |date=14 October 2018 |access-date=24 ಮಾರ್ಚ್ 2025 |archive-date=7 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241207210232/https://www.iffs.in/shortlisted-films-iffs-2018.html |url-status=dead }}</ref> [[ಪುಣೆ|ಪುಣೆಯಲ್ಲಿ]] ನಡೆದ ೨೦೧೮ ರ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಿರುಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ, ಹರ್ಷಿತ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಅದರ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು ಮತ್ತು ಸತ್ಯಜೀತ್ ದುಬೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>{{cite web |title=#Award List 2018 |url=http://www.isfilmfestivalpune.in/images/award_list_2018.pdf |publisher=IS Film Festival |access-date=14 February 2019 |date=2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20190214072205/http://www.isfilmfestivalpune.in/images/award_list_2018.pdf |archive-date=14 February 2019 }}</ref> ===ಪ್ರಶಂಸೆಗಳು=== {| class="wikitable sortable" |+ |- ! ವರ್ಷ !! ವರ್ಗ !! ಸಂಸ್ಥೆ !! ಫಲಿತಾಂಶ !! ಉಲ್ಲೇಖ. |- | ೨೦೧೮|| ಅಧಿಕೃತ ಆಯ್ಕೆ || ಪಾಂಡಿಚೇರಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ || {{won}} |- |೨೦೧೮|| ಅಧಿಕೃತ ಆಯ್ಕೆ|| ಮಿಂಡಾನಾವೊ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ|| {{won}}|| <ref>{{cite web |title=16th Mindanao Film Festival |url=https://mindanaofilmfestival.com/films-16th-mff/ |date=2018}} {{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | ೨೦೧೮|| ಅಧಿಕೃತ ಆಯ್ಕೆ|| ಶಿಮ್ಲಾದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ|| {{won}}|| <ref>{{cite web |title=IFFS 2018 Screening Schedule |url=http://www.iffs.in/screening-schedule-iffs-2018.html |website=iffs.in |date=October 2018 |access-date=2025-03-23 |archive-date=2025-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250514200744/https://www.iffs.in/screening-schedule-iffs-2018.html |url-status=dead }}</ref> |- | ೨೦೧೮|| ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಿರುಚಿತ್ರ || ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಿರುಚಿತ್ರೋತ್ಸವ, ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ|| {{won}}|| <ref>{{cite news |last1=Rajput |first1=Amit |title=ध्रुव हर्ष की फ़िल्म Harshit को मिला ये अवॉर्ड |url=http://hotintoday.com/content?id=85126 |date=29 May 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321090656/http://hotintoday.com/content?id=85126 |archive-date=21 March 2019 |language=Hindi}}</ref> |- | ೨೦೧೮|| ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರಕಥೆ || ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಿರುಚಿತ್ರೋತ್ಸವ, ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ|| {{won}}|| |- | ೨೦೧೮|| ಅಧಿಕೃತ ಆಯ್ಕೆ || ಸ್ಮಿತಾ ಪಾಟೀಲ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ, ಪುಣೆ || {{won}}|| |- |೨೦೧೮|| ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ|| ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಿರುಚಿತ್ರೋತ್ಸವ, ಪುಣೆ || {{won}}|| |- | ೨೦೧೮|| ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮೂರನೇ ಚಿತ್ರ || ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಿರುಚಿತ್ರೋತ್ಸವ, ಪುಣೆ|| {{won}}|| |- | ೨೦೧೯|| ಅಧಿಕೃತ ಆಯ್ಕೆ || ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ ಕಿರುಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ || {{won}}|| <ref>{{cite web |title=List of Selected Films for Screening at 15th KSFF |url=http://www.chitrabani.net/ksff-2018-2019.php |publisher=Chitrabani |date=9 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190415005808/http://www.chitrabani.net/ksff-2018-2019.php |archive-date=15 April 2019 }}</ref> |- | ೨೦೧೯|| ಅಧಿಕೃತ ಆಯ್ಕೆ || ಚಂಬಲ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ|| {{won}}||<ref>{{cite web |title=Official Selection List |url=http://www.ciff.co.in/selection_list3.html |website=ciff.co.in |date=2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20181215223327/http://www.ciff.co.in/selection_list3.html |archive-date=15 December 2018 }}</ref> |} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== * {{IMDb title|8525968}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೫ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:Articles with short description]] al4barjde3ss0zs95km9uq65vaci71k 0 175329 1431549 1427087 2026-10-07T17:01:52Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431549 wikitext text/x-wiki '''ಸಿದ್ಧಿಯರ ಕುಣಿತ''' ಒಂದು ಜಾನಪದ ಕಲೆಯಾಗಿದೆ.<ref>https://www.edenart.com/news/what-is-folk-art-style</ref> [[ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್|ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ]] ಕಾಲದಲ್ಲಿ [[ಗೋವಾ]]ದ ಮೂಲಕ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ಮೂಲದ ಸಿದ್ಧಿಗಳು ಕರ್ನಾಟಕವನ್ನು ತಲುಪಿದರು.<ref> ಗೊ.ರು.ಚೆನ್ನಬಸಪ್ಪ. ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಕಲೆಗಳು. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು.೧೯೭೭.</ref><ref> ಹಿ. ಚಿ. ಬೋರಲಿಂಗಯ್ಯ. ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಕಲೆಗಳ ಕೋಶ,ಪ್ರಸಾರಾಂಗ, ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಹಂಪಿ,೧೯೯೬.</ref> ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮರಾಗಿದ್ದ ಇವರು ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದ ಕೆಲವು ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತಾರೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಯಲ್ಲಾಪುರ]] ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ. == ಸಿದ್ಧಿಯರ ದೇಹರಚನೆ ಹಾಗೂ ಭಾಷೆ== ಸಿದ್ಧಿ ಜನಾಂಗದವರು ಮೂಲತಃ [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ|ದಕ್ಷಿಣ ಆಪ್ರಿಕಾದವರು]]. ಇವರು ಸಹಜವಾಗಿ ನಿಗ್ರೋಯಿಡ್ ಸಂತತಿಯ ಮೈಕಟ್ಟು ಹಾಗೂ ಬಲಾಡ್ಯ ದೇಹ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮಿರುಗುವ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣ, ಗುಂಗುರು ಕೂದಲು, ದಪ್ಪ ತುಟಿ, ಮೊಂಡು ಮೂಗು ಇದು ಇವರ ಪ್ರಮುಖ ಗುರುತುಗಳು. ಈಗ ಇವರು ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ, ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ, ಹಾಗೂ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಗಳ ಅನುಯಾಯಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲಿ ಅವರ ಮೂಲ ಧರ್ಮವಾಗಿರದೆ ಹೊರಗಿನ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಹಾಕಿರುವಂತಹದ್ದು. ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಮರಾಠಿ, ಕೊಂಕಣಿ, ಕನ್ನಡವನ್ನು ಮಾತಾಡುವ ಇವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮರಾಠಿ- ಕೊಂಕಣಿ- ಕನ್ನಡಗಳ ಮಿಶ್ರಭಾಷೆಯನ್ನಾಡುತ್ತಾರೆ. == ಸಿದ್ಧಿಯರ ಕುಣಿತದ ವಿಧಗಳು== ===ಪುಗಡಿಕುಣಿತ=== ಪುಗಡಿಕುಣಿತವು ಒಂದು ಪ್ರಭಾವಿಕಲೆ. ಗೌಳಿಗರ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ [[ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ|ಉತ್ತರಕನ್ನಡದ]] ಮೀನುಗಾರ ಮಹಿಳೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಿರುವ ಈ ಕಲೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಿಯರು ಎರವಲು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಜನಪದ ಕಲೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಕೊಮಾರಪಂತ ಜನಾಂಗದವರು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ==== ಕುಣಿತದ ಶೈಲಿ==== ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಸಮ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಎದುರುಬದುರು ನಿಂತು ಬರಿದಾದ ಕೊಡವನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ಗುಮಟೆಯ ತಾಳಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಹಿಮ್ಮೇಳದ ಹಾಡಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬಾಗಿ ಕುಣಿಯುತ್ತಾರೆ. ಹಾಡು ಬದಲಾದಂತೆ ನರ್ತನದ ಗತಿಯೂ, ಹೆಜ್ಜೆಯೂ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಕೊಡದ ಕುಣಿತವೆಂದೂ ಸಹ ಕರೆಯಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬಹುದಾದ ಒಂದು ಅಂಶವೆಂದರೆ [[ಹಾಲಕ್ಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಹಾಲಕ್ಕಿ ಒಕ್ಕಲಿಗರ]] ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಗುಮಟೆ ಹಾಗೂ ಕೊಂಕಣಿ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಕೊಡ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿರುವುದು. ಗುಮಟೆಯ ಲಯಬದ್ದವಾದ ನಾದ ಕೊಡದ ಊದಿನ ಶಬ್ದದ ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿ ಸುಮಧುರ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚೌತಿ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಇತರೆ ಜನಾಂಗಗಳು ಕುಣಿತವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಿದ್ಧಿಯರು ಚೌತಿ ಹಬ್ಬ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಮನರಂಜನಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>https://www.britannica.com/topic/Ganesh-Chaturthi</ref> ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಈ ಕಲೆ ಇವರಿಗೆ ಆರಾಧನೆಯ ಒಂದು ಭಾಗ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಮನರಂಜನೆ ಎಂಬುದು ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ===ಡಮಾಮಿ ಕುಣಿತ=== ಡಮಾಮಿ ಕುಣಿತವು ಸಿದ್ಧಿಯರ ಸ್ವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ತೋರಿಸುವ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕಲೆ. [[ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿ|ಗಣೇಶನ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ]] ಪುಗಡಿಕುಣಿತವನ್ನು ಕುಣಿದರೆ ಡಮಾಮಿ ನವರಾತ್ರಿಯ ಕಲೆ ಎಂದು ಅವರೇ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.ಈ ಡಮಾಮಿ ಕುಣಿತವು ಅವರ ಹಿರಿಯರ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲೂ,ಇನ್ನಿತರ ಮನರಂಜನೆಯ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಸಿದ್ದಿಗಳ ಸ್ವಂತಿಕೆ ಈ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಕಾರಣಗಳಿವೆ.ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ [[ನವರಾತ್ರಿ|ನವರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ]] ಹಾಗೂ ಮಹಾಲಯ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ಯಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=https://vaidicpujas.org/mahalayaamavasya/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2025-10-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251011010108/https://vaidicpujas.org/mahalayaamavasya/ |archive-date=2025-10-11 |url-status=dead}}</ref><ref>http://omspiritualshop.com/blogs/news/mahalaya-amavasya-2025-significance-rituals-date-and-time?srsltid=AfmBOopkAsfew3INjqQxmSyICTN79BK_d8vYe6xofkmqw_6TYCwUb2V</ref><ref>http://britannica.com/topic/Navratri</ref>ಇಲ್ಲಿನ ಯಾವ ಜನಾಂಗಗಳಲ್ಲೂ ಇವರ 'ಡಮಾಮಿ' ಎಂಬ ಚರ್ಮವಾದ್ಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲ.ಇದಕ್ಕೆ ಬಹುಶಃ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಮೂಲವಿರಬಹುದೇ ಎಂಬ ಸಂಶಯಗಳಿವೆ. ====ಡಮಾಮಿ ಕುಣಿತದ ಶೈಲಿ==== ಇಬ್ಬರು ಮಹಿಳೆಯರು ಅಥವಾ ಸೀರೆಯನ್ನು ಉಟ್ಟುಕೊಂಡ ಗಂಡಸರು ತೆಂಗಿನಕಾಯಿಯ ಬುರುಡೆ ಮತ್ತು ನವಿಲುಗರಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಹಿಮ್ಮೇಳದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನು ಡಮಾಮಿ ಬಡಿಯುವಾಗ ಕುಣಿಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕಲೆಯನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಈ ಮೂರು ಅಂಶಗಳು ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಈ ಕುಣಿತವು ಹಿರಿಯರ ಪೂಜೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದು. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಅಪರೂಪದ ಡಮಾಮಿ ಎಂಬ ವಾದ್ಯ ವಿಶೇಷ. ಮೂರನೆಯದಾಗಿ, 'ಮುಚಾಕೆ' ಎಂಬ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿಯ ಬುರುಡೆ. ಈ ಕುಣಿತ ನಡೆಯುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭಾವಾವೇಶಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದವರಿಗೆ 'ಮೈಮೇಲೆ' ಬರುವುದೂ ಉಂಟು.ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಕೇಳುವ ಪದ್ಧತಿಯೂ ಉಂಟು. ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಿರುವಂತಹ '[[ಮೊಹರಂ ಕುಣಿತ]]' ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದ ಮರಾಠಿ ಜನರಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಿರುವ 'ಹೋಳಿ ಸಿಗ್ಮಾ' ಕುಣಿತವನ್ನು ಸಿದ್ಧಿಯರು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜನಪದ]] [[ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ]] [[ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯಗಳು]] 48j4f9matmhszhg57wwieaddfliek0y 0 177817 1431557 1379239 2026-10-07T19:48:50Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431557 wikitext text/x-wiki [[File:Jojoba1343.JPG|thumb|ಹಹೋಬಾ ಪೊದೆ]] '''ಹಹೋಬಾ''' ([[ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ|ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ]] ಹೆಸರು: ಸಿಮಂಡ್ಸಿಯಾ ಚೈನೆನ್ಸಿಸ್) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪಿಗ್‍ನಟ್, ಕಾಡು ಹ್ಯಾಝೆಲ್, ಕ್ವಿನೈನ್ ಕಾಯಿ, ಕಾಫಿಬೆರ್ರಿ ಮತ್ತು ಬೂದು ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಪೊದೆ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದು ನೈಋತ್ಯ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]] ಮತ್ತು ಉತ್ತರ [[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ|ಮೆಕ್ಸಿಕೋಕ್ಕೆ]] ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿರುವ [[ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ]], ಭಿನ್ನಲಿಂಗಿ [[ಪೊದೆ]][[ಸಸ್ಯ|ಸಸ್ಯವಾಗಿದೆ]]. ''ಸಿಮಂಡ್ಸಿಯಾ ಚೈನೆನ್ಸಿಸ್'' ''ಸಿಮ್ಮಂಡ್ಸಿಯಾಸಿಯೇ'' ಕುಟುಂಬದ ಏಕೈಕ ಜಾತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಕ್ಯಾರಿಯೋಫಿಲೇಲೀಸ್ ಗಣದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ [[ಹಹೊಬ ಎಣ್ಣೆ|ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು]] ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಅದರ ಮೂಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ (ಅರೆ) ಶುಷ್ಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಅದರ [[ಬೀಜ|ಬೀಜದಿಂದ]] ಹೊರತೆಗೆಯಲಾದ ದ್ರವ [[ಮೇಣ|ಮೇಣದ]] ಎಸ್ಟರ್ ಆಗಿದೆ. ಹಹೋಬಾ ಎಣ್ಣೆಯು [[ಸೌಂದರ್ಯವರ್ಧಕಗಳು|ಸೌಂದರ್ಯವರ್ಧಕ]] ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮೌಲ್ಯಯುತವಾಗಿದೆ. == ವಿವರಗಳು == ಸಿಮಂಡ್ಸಿಯಾ ಚೈನೆನ್ಸಿಸ್, ಅಥವಾ ಹಹೋಬಾ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 1–2 ಮೀಟರ್ (3.3–6.6 ಅಡಿ) ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ, ಅಗಲವಾದ, ದಟ್ಟವಾದ ಕಿರೀಟವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ 3 ಮೀಟರ್ (9.8 ಅಡಿ) ಎತ್ತರದ ಸಸ್ಯಗಳ ವರದಿಗಳಿವೆ.<ref name="Gentry 1958 261–295">{{cite journal|last=Gentry|first=Howard Scott|author-link=Howard Scott Gentry|title=The natural history of Jojoba (Simmondsia chinensis) and its cultural aspects|url=https://archive.org/details/sim_economic-botany_july-september-1958_12_3/page/261|journal=Economic Botany|date=July 1958|volume=12|issue=3|pages=261–295|doi=10.1007/BF02859772|bibcode=1958EcBot..12..261G|s2cid=20974482}}<!--|access-date=6 November 2013--></ref> [[ಎಲೆ|ಎಲೆಗಳು]] ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಅಂಡಾಕಾರದ ಆಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ, 2–4 ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್ (0.79–1.57 ಇಂಚು) ಉದ್ದ ಮತ್ತು 1.5–3 ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್ (0.59–1.18 ಇಂಚು) ಅಗಲ, ದಪ್ಪ, ಮೇಣದಂಥ ಮತ್ತು ಬೂದು-ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ.<ref name="berkeley">{{Cite web |title=Simmondsia chinensis |url=http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_IJM.pl?tid=44601 |website=Jepson eFlora (TJM2) |publisher=The Jepson Herbarium |access-date=2026-01-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150905121803/http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_IJM.pl?tid=44601 |archive-date=2015-09-05 |url-status=dead}}</ref> ಹಹೋಬಾ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಸಸ್ಯವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತೀವ್ರ [[ಬರ|ಬರಗಾಲಕ್ಕೆ]] ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ತನ್ನ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಉದುರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="desertmuseum">{{cite book |url=https://archive.org/details/naturalhistoryof00ariz |title=A Natural History of the Sonoran Desert |publisher=University of California Press |year=2000 |isbn=0-520-21980-5 |editor1-last=Phillips |editor1-first=Steven J. |pages=[https://archive.org/details/naturalhistoryof00ariz/page/256 234–57] |editor2-last=Comus |editor2-first=Patricia Wentworth |url-access=registration}}</ref> ಹೂವುಗಳು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಹಸಿರು-ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ, 5–6 ಬಾಹ್ಯದಳಗಳು ಇರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಪುಷ್ಪದಳಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಸಸ್ಯವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಚ್‌ನಿಂದ ಮೇ ವರೆಗೆ ಅರಳುತ್ತದೆ. == ಉಪಯೋಗಗಳು == ಹಹೋಬಾ ಎಲೆಗಳು [[ಜಿಂಕೆ]], ಜಾವೆಲಿನಾ, ಬಿಗ್‍ಹಾರ್ನ್ [[ಕುರಿ]] ಮತ್ತು [[ಜಾನುವಾರು|ಜಾನುವಾರುಗಳು]] ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ [[ಪ್ರಾಣಿ|ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ]] ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ [[ಆಹಾರ|ಆಹಾರವನ್ನು]] ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಇದರ [[ಬೀಜ|ಬೀಜಗಳನ್ನು]] [[ಅಳಿಲು|ಅಳಿಲುಗಳು]], [[ಮೊಲ|ಮೊಲಗಳು]], ಇತರ [[ದಂಶಕ|ದಂಶಕಗಳು]] ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ [[ಪಕ್ಷಿ|ಪಕ್ಷಿಗಳು]] ತಿನ್ನುತ್ತವೆ. ಹಹೋಬಾ ಎಣ್ಣೆಯ ನಿರಂತರ ಬಳಕೆಯು [[ಚರ್ಮ|ಚರ್ಮದ]] [[ಎಣ್ಣೆ]] ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಇದು ಇತರ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಎಣ್ಣೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ, ಇದು ಚರ್ಮದ ಆರೈಕೆ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಳಿಕೆ ಬರುವ ಘಟಕಾಂಶವಾಗಿದೆ. ವೈದ್ಯಕೀಯವಾಗಿ, ಹಹೋಬಾ ಎಣ್ಣೆಯು [[ತಲೆನೋವು]], [[ಗಂಟಲು|ಗಂಟಲಿನ]] [[ಉರಿಯೂತ|ಉರಿಯೂತವನ್ನು]] ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು [[ಗಾಯ|ಗಾಯಗಳನ್ನು]] ಗುಣಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಉರಿಯೂತ ನಿವಾರಕ, [[ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಜೀವಿ|ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿ]] ವಿರೋಧಿ, [[ಶಿಲೀಂಧ್ರ]] ವಿರೋಧಿ ಮತ್ತು [[ಕೀಟನಾಶಕಗಳು|ಕೀಟನಾಶಕ]] ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಎಣ್ಣೆ ಹೊರತೆಗೆದ ನಂತರ, ಉಳಿದ ಹಹೋಬಾ ಹಿಟ್ಟನ್ನು ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ಜಾನುವಾರುಗಳ ಆಹಾರವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಹಹೋಬಾ ಎಲೆಗಳು [[ಉತ್ಕರ್ಷಣ ನಿರೋಧಕ]] ಫ್ಲೇವನಾಯ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ, ಇವುಗಳನ್ನು [[ಗೂರಲು|ಅಸ್ಥಮಾ]], ಉರಿಯೂತ ಮತ್ತು [[ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] [[ಚಿಕಿತ್ಸೆ|ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ]] ಅವುಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref name=":0">{{cite journal |last1=Al-Obaidi|first1=Jameel R.|last2=Halabi|first2=Mohammed Farouq|last3=AlKhalifah|first3=Nasser S.|last4=Asanar|first4=Shanavaskhan|last5=Al-Soqeer|first5=Abdulrahman A.|last6=Attia|first6=M. F.|date=December 2017|title=A review on plant importance, biotechnological aspects, and cultivation challenges of jojoba plant|journal=Biological Research|volume=50|issue=1|page=25|doi=10.1186/s40659-017-0131-x|doi-access=free|pmid=28838321|pmc=5571488}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬೆಳೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು]] i7bumo1xqconnmdd0bmebrzpnhvn7sz 0 178351 1431551 1428558 2026-10-07T18:05:52Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431551 wikitext text/x-wiki {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] ಸೋಫಿ-ಮೇರಿ ಕುಂಪೆನ್[a] (ಜನನ 30 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1975) ಬೆಲ್ಜಿಯಂನ ಮಾಜಿ ರೇಸಿಂಗ್ ಚಾಲಕಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಟ್ ರೇಸರ್. ಅವರು ಡಚ್ ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್ ಚಾಲಕ ಜೋಸ್ ವರ್ಸ್ಟಪ್ಪೆನ್ ಅವರ ಮಾಜಿ ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ವಿಶ್ವ ಚಾಲಕರ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ವರ್ಸ್ಟಪ್ಪೆನ್ ಅವರ ತಾಯಿ. ಹ್ಯಾಸೆಲ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದ ಕುಂಪೆನ್, ಕೆಆರ್‌ಸಿ ಜೆಂಕ್‌ನ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರಾಬರ್ಟ್ ಕುಂಪೆನ್ ಅವರ ಮಗಳು ಮತ್ತು ರೇಸಿಂಗ್ ಚಾಲಕ ಆಂಥೋನಿ ಅವರ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ. ಕುಂಪೆನ್ ಕಾರ್ಟ್ ರೇಸಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, 1995 ರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕಾರ್ಟಿಂಗ್ ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಆಂಡ್ರಿಯಾ ಮಾರ್ಗುಟ್ಟಿ ಟ್ರೋಫಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು, ಸುಸನ್ನಾ ರಾಗನೆಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಥಿ ಮುಲ್ಲರ್ ನಂತರ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಟಿಂಗ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಮಹಿಳೆಯಾದರು. ಅವರು ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ ಜೋಸ್ ವರ್ಸ್ಟಪ್ಪೆನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು ಮತ್ತು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1997 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮಗ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಜನಿಸಿದ ನಂತರ ರೇಸಿಂಗ್‌ನಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದರು. ಕುಂಪೆನ್ 2013 ರಲ್ಲಿ ರೇಸಿಂಗ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು, ಜಾಂಡ್‌ವೂರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವ ಗಾಯದಿಂದ ಬಳಲುವ ಮೊದಲು ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಫಾರ್ಮಿಡೊ ಸ್ವಿಫ್ಟ್ ಕಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದರು. ಮೋಟಾರ್ ರೇಸಿಂಗ್‌ನಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದ ನಂತರ, ಕುಂಪೆನ್ ಮಾಸೇಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ OCMW ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಜ ಸೇವಕರಾಗಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. =ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ= ಸೋಫಿ-ಮೇರಿ ಕುಂಪೆನ್ ಬೆಲ್ಜಿಯಂನ ಹ್ಯಾಸೆಲ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 30, 1975 ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ​​ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ KRC ಜೆಂಕ್‌ನ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರಾಬರ್ಟ್ ಕುಂಪೆನ್ [nl] ಅವರ ಮಗಳು.<ref>https://www.krcgenk.be/nl/nieuws/3930/gewezen-voorzitter-robert-kumpen-overleden</ref> ಅವರ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಪಾಲ್ ಕುಂಪೆನ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಗ ಆಂಥೋನಿ ಇಬ್ಬರೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ ರ್ಯಾಲಿ ಮತ್ತು ರೇಸಿಂಗ್ ಚಾಲಕರಾಗಿದ್ದರು. ಪಾಲ್ ರಿಡ್ಲಿ ಬೈಕ್ಸ್‌ನ ಮಾಜಿ ಸಹ-ಮಾಲೀಕರು ಮತ್ತು PK ಕಾರ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ನ ಸ್ಥಾಪಕರು, <ref>{{Cite web |url=http://www.pk-carsport.com/2014/nl/about/history/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-02-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260729031251/https://www.pk-carsport.com/2014/nl/about/history/ |archive-date=2026-07-29 |url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು ಆಂಥೋನಿ NASCAR ವ್ಹೇಲನ್ ಯುರೋ ಸರಣಿಯ ಎರಡು ಬಾರಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>https://worldofeuronascar.com/2024/10/05/anthony-kumpen-makes-long-awaited-euronascar-return-at-2024-zolder-finale/</ref> ==ಕಾರ್ಟಿಂಗ್ ವೃತ್ತಿ == ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಕುಂಪೆನ್ 11 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಟ್ ರೇಸಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref>https://www.limburger.nl/cnt/dmf20170325_00038176</ref> ಅವರು ಕಾರ್ಟಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು, ಜೆನ್ಸನ್ ಬಟನ್, ನಿಕ್ ಹೈಡ್‌ಫೆಲ್ಡ್, ಜಾರ್ನೋ ಟ್ರುಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಜಿಯಾನ್‌ಕಾರ್ಲೊ ಫಿಸಿಚೆಲ್ಲಾ ಮುಂತಾದ ಭವಿಷ್ಯದ ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್ ಚಾಲಕರ ವಿರುದ್ಧ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದರು. ವ್ರೂಮ್‌ಕಾರ್ಟ್ ಅವರಿಂದ "ಪ್ರತಿಭೆ" ಎಂದು ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕುಂಪೆನ್, 1991 ರಿಂದ 1994 ರವರೆಗೆ ಕಾರ್ಟಿಂಗ್ ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ನ ನಾಲ್ಕು ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದರು, ಹಿಂದಿನದರಲ್ಲಿ ಫಾರ್ಮುಲಾ ಎ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರು. <ref>http://motorsporttop20.com/wp-content/uploads/2022/04/2.-World-Formula-A.pdf</ref> ಅವರು ಕಾರ್ಟಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಸ್ಪರ್ಧಿಯಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದರು, ಅವರ ಸುಗಮ ಚಾಲನಾ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರವಾದ ಲ್ಯಾಪ್ ಸಮಯವನ್ನು ಹೊಂದಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=https://go.gale.com/ps/i.do?id=GALE%7CA463505446&sid=googleScholar&v=2.1&it=r&linkaccess=abs&issn=22699740&p=AONE&sw=w&userGroupName=anon%7Eb3d50614&aty=open-web-entry |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-02-20 |archive-date=2025-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250622104658/https://go.gale.com/ps/i.do?id=GALE%7CA463505446&sid=googleScholar&v=2.1&it=r&linkaccess=abs&issn=22699740&p=AONE&sw=w&userGroupName=anon~b3d50614&aty=open-web-entry |url-status=dead }}</ref><ref>https://racingnews365.com/sophie-kumpen</ref> ೧೯೯೫ ರಲ್ಲಿ CRG ಯೊಂದಿಗೆ ಆಂಡ್ರಿಯಾ ಮಾರ್ಗುಟ್ಟಿ ಟ್ರೋಫಿಯಲ್ಲಿ ಕುಂಪೆನ್ ತನ್ನ ಏಕೈಕ ಪ್ರಮುಖ ವಿಜಯವನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು, <ref>{{Cite web |url=https://www.trofeomargutti.com/?p=6598&lang=en |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-02-20 |archive-date=2025-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250612052300/https://www.trofeomargutti.com/?p=6598&lang=en |url-status=dead }}</ref><ref>https://bdm.unb.br/handle/10483/22614</ref> ಸುಸನ್ನಾ ರಾಗನೆಲ್ಲಿ, [b] ಕ್ಯಾಥಿ ಮುಲ್ಲರ್, [c] ಬೀಟ್ಸ್ಕೆ ವಿಸ್ಸರ್, [d] ಮತ್ತು ಲೂನಾ ಫ್ಲಕ್ಸಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಹಿರಿಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಟಿಂಗ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದ ಇತಿಹಾಸದ ಐದು ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದರು. [e] ಮಾಜಿ ಮೆಕ್‌ಲಾರೆನ್ ಚಾಲಕ ಡೇವಿಡ್ ಕೌಲ್ಥಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಜೋರ್ಡಾನ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್ ಮಾಲೀಕ ಎಡ್ಡಿ ಜೋರ್ಡಾನ್ ಇಬ್ಬರೂ ಕುಂಪೆನ್ ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದರು.<ref>https://racingnews365.com/sophie-kumpen</ref> ೧೯೮೯ ರ ಜೂನಿಯರ್ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಕುಂಪೆನ್ ವಿರುದ್ಧ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ ರೆಡ್ ಬುಲ್ ತಂಡದ ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲ ಮತ್ತು ಮಾಜಿ ರೇಸಿಂಗ್ ಚಾಲಕ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಹಾರ್ನರ್, ಅವರನ್ನು "ತುಂಬಾ ಒಳ್ಳೆಯವರು" ಮತ್ತು "ವಿಶ್ವದ ಅಗ್ರ ೧೦" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಬಟನ್ ಅವರನ್ನು "ಅದ್ಭುತ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. <ref>https://www.thetimes.com/sport/formula-one/article/max-verstappen-lewis-hamilton-f1-girlfriend-interview-0gbsl8nnl</ref><ref>https://talksport.com/motorsport/2330691/max-verstappen-mum-sophie-kumpen-f1-christian-horner/</ref> ==ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ== 1996 ರಲ್ಲಿ ಕುಂಪೆನ್ ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್ ಚಾಲಕ ಜೋಸ್ ವರ್ಸ್ಟಪ್ಪೆನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು, ಆ ವರ್ಷ ರೇಸಿಂಗ್‌ನಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದರು, ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವತ್ತ ಗಮನಹರಿಸಲು ಮತ್ತು ರೇಸಿಂಗ್ ಚಾಲಕರಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪತಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು. ಅವರ ಮಕ್ಕಳಾದ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಇಬ್ಬರೂ ಕಾರ್ಟ್ ರೇಸಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡರು, ಮೊದಲನೆಯವರು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕುಂಪೆನ್‌ರ CRG ತಂಡವನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಒಂದೇ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆಯ ಮೂರು FIA ಕಾರ್ಟಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ 2021 ರಲ್ಲಿ ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಡ್ರೈವರ್ಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಅನ್ನು ಗೆದ್ದರು, ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದ ಮೊದಲ ಡಚ್ ಚಾಲಕರಾದರು. 2008 ರಲ್ಲಿ ಕುಂಪೆನ್ ಮತ್ತು ವರ್ಸ್ಟಪ್ಪೆನ್ ಬೇರ್ಪಟ್ಟರು. ಆ ವರ್ಷದ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಕುಂಪೆನ್ ಮೇಲೆ ಹಲ್ಲೆ ನಡೆಸಿದ ಆರೋಪದ ಮೇಲೆ ವರ್ಸ್ಟಪ್ಪೆನ್ ಟೊಂಗೆರೆನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹಾಜರಾದರು. ಅವರು ಹಲ್ಲೆಯ ಆರೋಪದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರಲ್ಲ ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ, ಆದರೆ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕುಂಪೆನ್‌ಗೆ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಿದ ಮತ್ತು ಹಿಂದೆ ಹೊರಡಿಸಲಾದ ತಡೆಯಾಜ್ಞೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದ ಆರೋಪದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರೆಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ವರ್ಸ್ಟಪ್ಪೆನ್‌ಗೆ ದಂಡ ಮತ್ತು ಮೂರು ತಿಂಗಳ ಪ್ರೊಬೇಷನ್ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ, ಕುಂಪೆನ್ ಮತ್ತು ವರ್ಸ್ಟಪ್ಪೆನ್ ಮೈಕೆಲ್ ಶುಮೇಕರ್ ಮತ್ತು ಕೊರಿನ್ನಾ ಬೆಟ್ಷ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ನೇಹಿತರಾಗಿದ್ದರು. ತನ್ನ ಕ್ರೀಡಾ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ನಂತರ, ಕುಂಪೆನ್ ಮಾಸೇಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ OCMW ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಜ ಸೇವಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಳು. <ref>https://web.archive.org/web/20220714202658/https://gppits.net/mobile/sophie_kumpen_volgt_zoon_live/</ref> ತನ್ನ ಮಗ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ನೋಡಲು ಅವರು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್‌ಗೆ ಹಾಜರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದ ಹಿಂದಿನ ಘಟನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಅವರ ರೇಸಿಂಗ್ ವೃತ್ತಿಜೀವನವು ಅವರನ್ನು ಚಿಂತೆಗೀಡು ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಕುಂಪೆನ್ ಐದು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿರರ್ಗಳವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ: ಡಚ್, ಜರ್ಮನ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಇಟಾಲಿಯನ್, ಎರಡನೆಯದನ್ನು ಅವರು CRG ಗಾಗಿ ರೇಸಿಂಗ್ ಮಾಡುವಾಗ ಕಲಿತರು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} 2cqzium727zriso2xz2gtqmdxfomyns 0 180396 1431541 1428790 2026-10-07T13:53:12Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431541 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple | name = ಶಬರಿಮಲ ಶ್ರೀ ಅಯ್ಯಪ್ಪ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಕೇರಳಂ | image = Sabarimala 2.jpg | caption = ಶಬರಿಮಲ ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯ ಸಮುಚ್ಛಯ | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_caption = ಶಬರಿಮಲ ದೇವಸ್ಥಾನ (ಕೇರಳ) | coordinates = {{coord|9|26|04.6|N|77|04|53.0|E|display=inline,title}} | country = [[ಭಾರತ]] | state = [[ಕೇರಳಂ]] | district = [[ಪತ್ತನಂತಿಟ್ಟ ಜಿಲ್ಲೆ|ಪತ್ತನಂತಿಟ್ಟ]] | location = [[ಶಬರಿಮಲ]] | elevation_m = 1260 | deity = [[ಅಯ್ಯಪ್ಪ]] | festival = [[ಮಕರವಿಳಕ್ಕು]], [[ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ]] (14 ಜನವರಿ) | architecture = [[ಕೇರಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ]] (ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೇರಳ ವಾಸ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರ) | temple_board = [[ತಿರುವಾಂಕೂರು ದೇವಸ್ವಂ ಮಂಡಳಿ]] | temple_quantity = | monument_quantity = | completed = 11ನೇ ಶತಮಾನ (ಇದಕ್ಕಿಂತ ಹಿಂದಿನ ಸ್ಥಳ) | creator = ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ ಆರ್ಯನ್ ಕೇರಳ ವರ್ಮ (ಅಯ್ಯಪ್ಪ), ಪಂಡಾಳಂ ರಾಜ | website = {{URL|https://sabarimala.kerala.gov.in/}} | functional_status = ಸಕ್ರಿಯ (ನಿಯಂತ್ರಿತ ಯಾತ್ರಾ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ) }} '''ಶಬರಿಮಲ ಶ್ರೀ ಧರ್ಮ ಶಾಸ್ತಾ ದೇವಸ್ಥಾನ'''<ref>{{Cite web |title=Home {{!}} Sabarimala |url=https://sabarimala.kerala.gov.in/ |access-date=2024-01-21 |website=sabarimala.kerala.gov.in}}</ref> (മലയാളം: ശബരിമല ശ്രീ ധർമ്മ ശാസ്താ ക്ഷേത്രം) ({{IPA|ml|ʃabəɾimala}}) [[ಶಾಸ್ತಾ (ದೇವತೆ)|ಶ್ರೀ ಧರ್ಮ ಶಾಸ್ತಾ]] ದೇವರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ [[ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯ]]ವಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ದೇವರನ್ನು [[ಅಯ್ಯಪ್ಪ|ಭಗವಾನ್ ಅಯ್ಯಪ್ಪ]] ಎಂದು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅವರು [[ಶಿವ]] ಮತ್ತು [[ಮೋಹಿನಿ]] ([[ವಿಷ್ಣು]] ದೇವರ ಸ್ತ್ರೀ [[ಅವತಾರ]]) ದೇವತೆಗಳ ಪುತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ,<ref>{{cite web |date=2019-08-04 |title=Mohini – The Only Female Avatar of Lord Vishnu |url=https://vedicfeed.com/mohini-female-avatar-of-lord-vishnu/ |publisher=Vedicfeed}}</ref> ಮತ್ತು ಇದು ಭಾರತದ [[ಕೇರಳ]]ದ [[ಪತ್ತನಂತಿಟ್ಟ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯಲ್ಲಿನ [[ಶಬರಿಮಲ (ಸ್ಥಳ)|ಶಬರಿಮಲ ಬೆಟ್ಟ]]ದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯವು [[ಪೆರಿಯಾರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ|ಪೆರಿಯಾರ್ ಹುಲಿ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶ]]ದಲ್ಲಿ 18 ಬೆಟ್ಟಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=The Story Of Sabarimala: Origin, Beliefs And Controversy Over Women Entry |url=https://www.ndtv.com/kerala-news/the-story-of-sabarimala-origin-beliefs-and-controversy-on-women-entry-1933477 |access-date=2023-11-02 |website=NDTV.com}}</ref> ಇದು ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಾರ್ಷಿಕ ಯಾತ್ರಾ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ 10 ರಿಂದ 15 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಭಕ್ತರು ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news |date=2011-01-15 |title=Why millions throng Sabarimala shrine |newspaper=DailyBhaskar |url=http://daily.bhaskar.com/article/NAT-TOP-why-millions-throng-sabarimala-shrine-1755207.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20110116063414/http://daily.bhaskar.com/article/NAT-TOP-why-millions-throng-sabarimala-shrine-1755207.html |url-status=dead |archive-date=16 January 2011 |access-date=2016-12-02}}</ref><ref>{{Cite news |title=Indo-Americans shocked at Sabarimala tragedy |newspaper=Sify |url=http://www.sify.com/news/indo-americans-shocked-at-sabarimala-tragedy-news-international-lbpqadcabij.html |url-status=dead |access-date=2016-12-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515015423/http://www.sify.com/news/indo-americans-shocked-at-sabarimala-tragedy-news-international-lbpqadcabij.html |archive-date=2011-05-15}}</ref><ref>{{Cite news |date=2014-12-27 |title=Record collection at Sabarimala |work=[[The Hindu]] |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/record-collection-at-sabarimala/article6730315.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20181021232303/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/record-collection-at-sabarimala/article6730315.ece |archive-date=2018-10-21}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-09-28 |title=Women to enter Sabarimala temple today: Weird laws against women from all over the world |url=https://www.indiatoday.in/education-today/gk-current-affairs/story/sabarimala-temple-ends-ban-on-women-kerala-1351711-2018-09-28 |publisher=India Today}}</ref> ದೇವಾಲಯವು ''ಮಂಡಲ ಪೂಜಾ'' ದಿನಗಳಲ್ಲಿ (ಸರಿಸುಮಾರು 15 ನವೆಂಬರ್ ರಿಂದ 26 ಡಿಸೆಂಬರ್),<ref>{{Cite news |url=https://chennaivision.com/sabarimala-temple-opening-dates-2018/ |title=Sabarimala Temple Opening Dates 2018 to 2019 – Chennaivision |date=2018-01-01 |work=Chennaivision |access-date=2018-01-16 |archive-date=13 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180113035503/https://chennaivision.com/sabarimala-temple-opening-dates-2018/ |url-status=dead }}</ref> ''[[ಮಕರವಿಳಕ್ಕು]]'' ಅಥವಾ [[ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ]] (14 ಜನವರಿ), ಮಹಾ ತಿರುಮಲ್ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ (14 ಏಪ್ರಿಲ್), ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ [[ಮಲಯಾಳಂ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್|ಮಲಯಾಳಂ ತಿಂಗಳ]] ಮೊದಲ ಐದು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಪೂಜೆಗೆ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ. ಶಬರಿಮಲ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಭಾರತೀಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಸಮ್ಮಿಳನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |last=CK |first=Faisal |date=2018-11-20 |title=Sabarimala epitomises confluence of various faiths in India |url=https://www.nationalheraldindia.com/opinion/sabarimala-epitomises-confluence-of-various-faiths-in-india |access-date=2023-11-02 |website=National Herald |language=en}}</ref> == ಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ದಂತಕಥೆಗಳು == ''[[ಭಾಗವತ ಪುರಾಣ]]''ದ ಪ್ರಕಾರ, [[ಸಮುದ್ರ ಮಂಥನ]] ಪ್ರಸಂಗದ ನಂತರ, ಹಿಂದೂ ದೇವರು [[ಶಿವ]] ಮತ್ತು ಅವನ ಪತ್ನಿ ಪಾರ್ವತಿ [[ವೈಕುಂಠ]]ಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ದೇವರು [[ವಿಷ್ಣು]] ಮತ್ತು ಅವನ ಪತ್ನಿ [[ಲಕ್ಷ್ಮಿ]]ಯನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಶಿವನು ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ತನ್ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮತ್ತು ಸುಂದರವಾದ [[ಮೋಹಿನಿ]] ಅವತಾರವನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಕೇಳಿದನು. ವಿಷ್ಣು ಮೋಹಿನಿಯಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡನು, ಮತ್ತು ಶಿವನು ತಕ್ಷಣವೇ ಅವಳತ್ತ ಆಕರ್ಷಿತನಾದನು. ಮೋಹಿನಿ ಓಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಳು, ಮತ್ತು ಶಿವನು ಅವಳನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟಿದನು. ಅವರ ಒಕ್ಕೂಟವು [[ಶಾಸ್ತಾ (ದೇವತೆ)|ಶಾಸ್ತಾ]] ದೇವರ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅದರ ನಂತರ, ಶಿವನು ಆ ಕಾರ್ಯದಿಂದಾಗಿ ತನ್ನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಶಿವ ಮತ್ತು ಮೋಹಿನಿ ನಂತರ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ನಿವಾಸಗಳಿಗೆ ಮರಳುತ್ತಾರೆ. ಶಾಸ್ತಾವನ್ನು ಹರಿಹರಪುತ್ರ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹರಿ (ವಿಷ್ಣು) ಮತ್ತು ಹರ (ಶಿವ) ಅವರ ಪುತ್ರ. ಶಾಸ್ತಾ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮೋಹಿನಿಯ ತೊಡೆಯಿಂದ ಜನಿಸುತ್ತಾನೆ ಏಕೆಂದರೆ ಮೋಹಿನಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಗರ್ಭವಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite book |last=Rao |first=T.A. Gopinath |title=Elements of Hindu Iconography |year=1914 |publisher=Dalcassian Publishing Company |location=Delhi |pages=Vol.Two, Part II, p.486–487}}</ref> ಅಯ್ಯಪ್ಪ ಶಾಸ್ತಾದ ಒಂದು ರೂಪ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite book |last=Jayashankar |first=S |title=Temples of Kerala |year=1997 |publisher=Directorate of Census Operations |location=Trivandrum |pages=159}}</ref> ಶಾಸ್ತಾ ಪೂಜೆಯು [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ]]ದ ಪ್ರಾಚೀನ ಇತಿಹಾಸದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.<ref>''Asian Mythologies'' |Yves Bonnefoy |University of Chicago Press, 15 May 1993</ref> ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಅನೇಕ ಶಾಸ್ತಾ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ.<ref>{{Cite news |url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/history-and-culture/shrines-for-sastha-in-eight-forms/article5425348.ece |title=Shrines for Sastha, in eight forms |newspaper=The Hindu |access-date=2016-12-02}}</ref> [[ಕುಳತ್ತುಪುಳ ಶಾಸ್ತಾ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಕುಳತ್ತುಪುಳ]], [[ಆರ್ಯಂಕಾವು ಶಾಸ್ತಾ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಆರ್ಯಂಕಾವು]], [[ಅಚಂಕೋವಿಲ್ ಶಾಸ್ತಾ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಅಚಂಕೋವಿಲ್]], ಶಬರಿಮಲ, ಮತ್ತು [[ಪೊನ್ನಾಂಬಲಮೇಡು|ಪೊನ್ನಾಂಬಲಮೇಡು]]ಗಳಲ್ಲಿನ ಐದು ಶಾಸ್ತಾ ದೇವಾಲಯಗಳು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅವತಾರವಾದ [[ಪರಶುರಾಮ]]ನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name=":5">{{Cite book |last=Vaidyanathan |first=K.R |title=Temple and Legends of Kerala |publisher=BHARATIYA VIDYA BHAVAN |year=1982 |pages=70–75}}</ref> ಕುಳತ್ತುಪುಳದಲ್ಲಿ, ಶಾಸ್ತಾವನ್ನು ಬಾಲ ದೇವತೆಯಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆರ್ಯಂಕಾವು ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ, ಅವನನ್ನು ಹದಿಹರೆಯದ ''[[ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ]]'' ಯಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಚಂಕೋವಿಲ್ ದೇವಾಲಯವು ದೇವರ [[ಗೃಹಸ್ಥ]] ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯರಾದ ಪುಷ್ಕಲ ಮತ್ತು ಪೂರ್ಣರೊಂದಿಗೆ ಕುದುರೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಖಡ್ಗವನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವಂತೆ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶಬರಿಮಲ ದೇವಸ್ಥಾನವು ದೇವರ [[ವಾನಪ್ರಸ್ಥ]] ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ, ಮತ್ತು ಪೊನ್ನಾಂಬಲಮೇಡು ಅಥವಾ ಕಾಂತಮಲ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ದೇವರನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ''[[ಯೋಗಿ]]'' ಆಗಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name=":5" /><ref>{{Cite book |last=Sekar |first=Radhika |title=The Sabarimalai Pilgrimage ad Ayyappan Cultus |publisher=Motilal Banarsidass Publishers Private limited |year=1992 |isbn=81-208-1056-2 |edition=1st |location=Delhi |pages=19}}</ref> === ಮಣಿಕಂಠನ ದಂತಕಥೆ === ಋಷಿ ಸೂತರು ತಮ್ಮ ಅನುಯಾಯಿಗಳಿಗೆ ಅಯ್ಯಪ್ಪ ಹೇಗೆ ಜನಿಸಿದರು ಎಂಬ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳಿದರು, ಇದು ಅಯ್ಯಪ್ಪ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಒಂದು ಪಠ್ಯವಾದ ''ಭೂತ್ನಾಥೋಪಾಖ್ಯಾನಂ'' ಪ್ರಕಾರ. ದೇವಿ [[ದುರ್ಗಾ]] ರಾಕ್ಷಸ [[ಮಹಿಷಾಸುರ]]ನನ್ನು ಕೊಂದ ನಂತರ, ಅವನ ಸಹೋದರಿ [[ಮಹಿಷಿ]] ''ದೇವ''ರ (ದೇವತೆಗಳು) ಮೇಲೆ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆಗಮಿಸಿದಳು. ಮಹಿಷಿಯು ತೀವ್ರವಾದ [[ತಪಸ್ಯೆ]]ಯನ್ನು ಮಾಡಿದ ನಂತರ, [[ಬ್ರಹ್ಮ]] ಅವಳಿಂದ ಸಂತೋಷಗೊಂಡನು ಮತ್ತು ಮಹಿಷಿಗೆ ಅವಳನ್ನು ಅಜೇಯಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ವರವನ್ನು ನೀಡಿದನು, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಶಿವರಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಮನುಷ್ಯ ಮಾತ್ರ ಅವಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬಹುದು ಎಂಬ ಷರತ್ತಿನೊಂದಿಗೆ. ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಶಿವ ಎಂದಿಗೂ ಮಗುವನ್ನು ಹೆರುತ್ತಾರೆಂದು ತಿಳಿದು, ಮಹಿಷಿ ಅಹಂಕಾರಿಯಾದಳು ಮತ್ತು ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಳು, ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಎಲ್ಲರನ್ನು ನಿರ್ದಯವಾಗಿ ಕೊಂದಳು. ದೇವತೆಗಳು ಭಯಭೀತರಾದರು ಮತ್ತು ಅಸಹಾಯಕರಾದರು, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಸಹಾಯವನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಂಡರು. ಶಿವ ಮತ್ತು ಮೋಹಿನಿಯ ಅವತಾರವನ್ನು ತಾಳಿದ ವಿಷ್ಣು ಅವರ ಒಕ್ಕೂಟವು ಮಣಿಕಂಠನ (ಕುತ್ತಿಗೆಗೆ ಗಂಟೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿದವನು) ಎಂಬ ಮಗನನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು. ಮಣಿಕಂಠನನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪಂಪಾ ನದಿಯ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ತ್ಯಜಿಸಲಾಯಿತು. ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದ ಪಾಂತಳಂ ರಾಜವಂಶದ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ರಾಜಶೇಖರನು ಈ ಮಗುವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡನು. ಈ ಮಧ್ಯೆ, ರಾಣಿ ಮಗುವನ್ನು ಹೆತ್ತಳು. ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯು ಮಣಿಕಂಠನನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವನನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕಲು ಒಂದು ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದನು. ಅವನು ರಾಣಿಯು ತನ್ನ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುವಂತೆ ಕೇಳಿದನು, ಹುಲಿಯ ಹಾಲನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದರಿಂದ ಮಾತ್ರ ತಾನು ಗುಣಮುಖಳಾಗಬಲ್ಲೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡನು. ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷದ ಮಣಿಕಂಠನು ತನ್ನ ದತ್ತು ತಾಯಿಗಾಗಿ ಹುಲಿಯ ಹಾಲನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಕಾಡಿನತ್ತ ಸಾಗಿದನು. ಕಾಡಿನ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ, ಅವನು ಮಹಿಷಿಯನ್ನು ಕೊಂದನು. ಮಹಿಷಿಯ ಮರಣಕ್ಕೆ ದೇವತೆಗಳು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು. [[ಇಂದ್ರ]], [[ಅಗ್ನಿ]], [[ವರುಣ]], [[ವಾಯು]] ಮತ್ತು [[ಕುಬೇರ]] ಅಯ್ಯಪ್ಪನ ಮುಂದೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅವನಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. ದೇವತೆಗಳು ಹುಲಿಗಳಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡವು, ಅದನ್ನು ಮಣಿಕಂಠನು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಮರಳಲು ಬಳಸಿದನು. ರಾಜಶೇಖರನು ಮಣಿಕಂಠನನ್ನು ಹುಲಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನೋಡಿದ ತಕ್ಷಣ, ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯ ಹಿಂದಿನ ಸತ್ಯವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡನು ಮತ್ತು ಅವನನ್ನು ಶಿಕ್ಷಿಸಲು ಮುಂದಾದನು, ಆದರೆ ಮಣಿಕಂಠನು ಅವನನ್ನು ತಡೆದು, ಮಹಿಷಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ದೈವಿಕ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ತಾನು ವೇಗಗೊಳಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ರಾಜಶೇಖರನು ನಂತರ ಮಣಿಕಂಠನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು, ಅವನು ವಾಸಿಸಲು ದೇವಾಲಯವು ಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಮಣಿಕಂಠನು ತನ್ನ ತಂದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಜೆಗಳು ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ಬರುವಂತೆ ಕೇಳಿದನು. ಮಣಿಕಂಠನು ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಒಂದು ಬಾಣವನ್ನು ಎಸೆದನು. ಬಾಣವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಶಬರಿಮಲ ಬೆಟ್ಟದ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಮಣಿಕಂಠನು ರಾಜನು ನೆಲದಿಂದ ಶಿಖರದವರೆಗೆ ಕೇವಲ 18 ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕೆಂದು ಕೇಳಿಕೊಂಡನು ಮತ್ತು ನಂತರ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಏರಿದನು.<ref>{{Cite book |last=Sekar |first=Radhika |title=The Sabarimali Pilgrimage and Ayyappan Cultus |publisher=Motilal Banarsidass Publishers Private Limited |year=1992 |isbn=81-208-1056-2 |edition=1st |location=Delhi |pages=15–16}}</ref> ರಾಜಶೇಖರನು ಎತ್ತರದ ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ನೆಲದಿಂದ 18 ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಅಸಾಧ್ಯವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದನು. [[ಪರಶುರಾಮ]]ನು ಅವನ ಮುಂದೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ರಾಜನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು. ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಪರಶುರಾಮನು ಮಣಿಕಂಠನ ಪವಿತ್ರ ಕಲ್ಲಿನ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ವಿಗ್ರಹವು ಮಣಿಕಂಠನನ್ನು ಅಯ್ಯಪ್ಪನಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ, ಯೋಗದ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು, ಅವನ ಬಲಗೈ [[ಅಭಯಮುದ್ರೆ]]ಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ, ಎಡಗೈ ಎಡ ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ, ಕಾಲುಗಳು ಬಟ್ಟೆಯಿಂದ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಮತ್ತು ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿದೆ. === ಇತರ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದಂತಕಥೆಗಳು === [[File:Sabarimala temple during Periyar butterfly survey at Sabarimala, 2014 (5).jpg|thumb|ಪಥಿನೇಟ್ಟಂಪಾಡಿಯ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಲಿಯಕಡುತ್ತ ಸ್ವಾಮಿ ಮತ್ತು ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕರುಪ್ಪು ಸ್ವಾಮಿ & ಕರುಪ್ಪೈ ಅಮ್ಮಾರ್ಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ದೇವಾಲಯ]] ''ವಲಿಯಕಡುತ್ತ ಸ್ವಾಮಿ'' (ಹಿರಿಯ ಕಡುತ ಸ್ವಾಮಿ) ಮತ್ತು ''ಕೊಚುಕಡುತ್ತ ಸ್ವಾಮಿ'' (ಕಿರಿಯ ಕಡುತ ಸ್ವಾಮಿ), ಇಬ್ಬರೂ ಭಗವಾನ್ ಅಯ್ಯಪ್ಪನ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಪೌರಾಣಿಕ ಸೇನಾಪತಿಗಳು. ವಲಿಯಕಡುತ್ತರ್ ಪಂಡಾಳಂ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು, ಆದರೆ ಕೊಚುಕಡುತ್ತರ್, ಇಂಜಿಪರೈ ಕಳರಿಯ ಕುಶಲ ಯೋಧ, ಅವರ ಸಹಾಯಕರಾದರು. ಒಟ್ಟಿಗೆ, ಅವರು ವೀರಾವೇಶದಿಂದ ಹೋರಾಡಿ, ಕರಿಮಲ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಉದಯನ ಇಂಜಿಪರೈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿದರು. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ, ಕೊಚುಕಡುತ್ತ ಎರಡೂ ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರೂ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಅಯ್ಯಪ್ಪ ಶಬರಿಮಲದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸಮಾಧಿಗೆ ಮರಳಿದಾಗ, ಕೊಚುಕಡುತ್ತ ಅಲ್ಲೇ ಉಳಿದು ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.<ref>{{Cite web |title=வலியகடுத்த சுவாமி மற்றும் கொச்சுகடுத்த சுவாமி {{!}} சபரிமலையின் துணிச்சலான படைவீரகள் |url=https://www.keralatourism.org/sabarimala/ |access-date=2025-12-30 |website=Sabarimala |language=ta}}</ref> ಅವರ ದೇವಾಲಯವು ಮಾಳಿಕಾಪುರತ್ತಮ್ಮ ದೇವಾಲಯದ ಬಳಿ ಇದೆ.<ref name=":11">{{Cite web |last=ഓണ്‍ലൈന്‍ |first=ജന്മഭൂമി |date=2024-11-15 |title=പുണ്യദര്‍ശന പാതയില്‍ പമ്പ മുതല്‍ സന്നിധാനം വരെ |url=https://janmabhumi.in/2024/11/15/3306446/samskriti/from-pampa-to-sannidhanam-on-punyadarshan-path/ |access-date=2025-12-30 |website=Janmabhumi |language=en-US}}</ref> ವಲಿಯಕಡುತ್ತ ದೇವಾಲಯವು ''ಪಥಿನೇಟ್ಟಾಂಪಾಡಿ'' (ಪವಿತ್ರ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ) ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ.<ref name=":12">{{Cite web |title=Upadevadhas {{!}} Sabarimala |url=https://sabarimala.kerala.gov.in/index.php/upadevadhas |access-date=2025-12-30 |website=sabarimala.kerala.gov.in}}</ref>{{AI-retrieved source|date=December 2025}} ''ಕರುಪ್ಪು ಸ್ವಾಮಿ'' ಮತ್ತು ''ಕರುಪ್ಪೈ ಅಮ್ಮ'' ಅರಣ್ಯವಾಸಿಗಳು, ಅವರು ಭಗವಾನ್ ಅಯ್ಯಪ್ಪನಿಗೆ ''ಉದಯನ''ನನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಅಲೌಕಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ದೇವಾಲಯವು ''ಪಥಿನೇಟ್ಟಾಂಪಾಡಿ''ಯ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ.<ref name=":11" /><ref name=":12" /> === ರಾಮನೊಂದಿಗಿನ ಸಂಪರ್ಕ === [[File:Sabaripeedam 1.jpg|thumb|ಶಬರೀಪೀಠಂ, ಭಗವಾನ್ ರಾಮನಿಂದ ಶಬರಿಗೆ ಮೋಕ್ಷ ದೊರೆತ ಸ್ಥಳ]] [[ಶಬರಿ]] [[ರಾಮಾಯಣ]]ದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರಾಮನ ಬುಡಕಟ್ಟು ಭಕ್ತಳು. ಶಬರಿಮಲ ಎಂದರೆ ಅಕ್ಷರಶಃ "ಶಬರಿಯ ಬೆಟ್ಟ" ಎಂದು ಅರ್ಥ.<ref name=":6">{{Cite news |date=2018-10-18 |title=What you might want to know about Sabarimala |work=The Economic Times |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/et-explains/what-you-might-want-to-know-about-sabarimala/articleshow/66273712.cms |access-date=2023-03-20 |issn=0013-0389}}</ref> ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಶಬರಿಯು ಋಷ್ಯಮೂಕ ಪರ್ವತದ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ ಋಷಿ ಮತಂಗನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದಳು. ಅವನು ಅವಳ ಗುರುಗಳಾದನು, ಮತ್ತು ಅವಳು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದಳು. ಮತಂಗನು ತನ್ನ ಮರಣಶಯ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ರಾಮನು ಅವಳಿಗೆ ದರ್ಶನ ನೀಡಲು ಬರುತ್ತಾನೆಂದು ಮುನ್ನುಡಿದನು. ರಾಮನ ಆಗಮನಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯುವಂತೆ ಅವನು ಅವಳಿಗೆ ಹೇಳಿದನು. ಆ ಸಮಯದಿಂದ, ಶಬರಿಯು ರಾಮನಿಗಾಗಿ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಪ್ರತಿದಿನ ತನ್ನ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ತೊರೆಯುತ್ತಿದ್ದಳು. ಅವಳು ಒಂದನ್ನು ಆರಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು, ಅದನ್ನು ರುಚಿ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಳು, ಮತ್ತು ಅದು ಸಿಹಿಯಾಗಿದ್ದರೆ ತನ್ನ ಬುಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇಡುತ್ತಿದ್ದಳು, ಕಹಿ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು ಏಕೆಂದರೆ ರಾಮನಿಗೆ ಸಿಹಿ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಅವಳು ಬಯಸಿದ್ದಳು. ಸೀತೆಯನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿರುವಾಗ, ರಾಮನು ಶಬರಿಯ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಶಬರಿಯು ತಾನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ರಾಮನಿಗೆ ತಿನ್ನಿಸಿದಳು.<ref name=":7">{{Cite web |title=Why Lord Ayyappa shrine is called Sabarimala temple |url=https://www.indiatoday.in/india/story/why-lord-ayyappa-shrine-is-called-sabarimala-temple-1390621-2018-11-17 |access-date=2023-03-20 |website=India Today |date=17 November 2018 |language=en}}</ref> ರಾಮನು ಶಬರಿಗೆ [[ಮೋಕ್ಷ]]ವನ್ನು ನೀಡಿದನೆಂದು ನಂಬಲಾದ ಶಬರಿಮಲದಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳವನ್ನು ''ಶಬರೀ ಪೀಠಂ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |title=It's pure spiritual bliss to trek from Pampa to Sabarimala |url=https://www.onmanorama.com/travel/kerala/2022/11/29/sabarimala-pilgrimage-all-you-need-to-know-about-the-spiritual-trek-live.html |access-date=2025-12-23 |website=onmanorama.com |language=en |archive-date=2026-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260106060902/https://www.onmanorama.com/travel/kerala/2022/11/29/sabarimala-pilgrimage-all-you-need-to-know-about-the-spiritual-trek-live.html |url-status=dead }}</ref> ರಾಮನು ಒಬ್ಬ ದೈವಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿದನು ಮತ್ತು ಅವನು ಯಾರೆಂದು ಹೇಳಲು ಶಬರಿಗೆ ಕೇಳಿದನು. ಅದು ಶಾಸ್ತಾ (ಅಯ್ಯಪ್ಪ) ಎಂದು ಶಬರಿ ಹೇಳಿದಳು. [[ಶಾಸ್ತಾ (ದೇವತೆ)|ಶಾಸ್ತಾ]] ಕೂಡ ರಾಮನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಅಭಿವಂದಿಸಿದನು.<ref name=":6" /><ref name=":7" /> == ದೇವಾಲಯ == {{multiple image | align = right | direction = vertical | width = | background color = #FFFFFF | header = ಶಬರಿಮಲ ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ | image1 = Sannidhanam sabarimala.jpg | caption1 = ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯ | image2 = Sabaripeedam at sabarimala.jpg | width2 = | caption2 = ಶಬರೀಪೀಠಂ | width3 = | border = 2px | header_align = center | image4 = 18 steps at sabarimala.jpg | width4 = | caption4 = ಪಥಿನೇಟ್ಟಂಪಾಡಿ, ಗರ್ಭಗುಡಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ 18 ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು | width5 = | caption5 = ತಿರುಮುಟ್ಟಂ | image6 = Sabarimala Garbhagudi.jpg | width6 = | caption6 = ಗರ್ಭಗುಡಿ | total_width = | alt1 = }} === ಇತಿಹಾಸ === ಶಬರಿಮಲ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾಚೀನ ಅಥವಾ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಉತ್ತರ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಿವೆ. [[ಪಂಡಾಳಂ ರಾಜವಂಶ|ಪಂಡಾಳಂ ರಾಜ ಕುಟುಂಬ]]ವು 1793 ರಲ್ಲಿ ಅಡಮಾನ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿತು. ಅದು ಶಬರಿಮಲ ದೇವಸ್ಥಾನದಿಂದ ಬರುವ ಆದಾಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಆದಾಯದ ಆದಾಯವನ್ನು [[ತಿರುವಾಂಕೂರು|ತಿರುವಾಂಕೂರು]] ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಒತ್ತೆಯಿಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref>Pandalam adamaanam, Malayalam year 969, in T.K. Velupillai, Travancore</ref> ಶಬರಿಮಲ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಲಿಖಿತ ದಾಖಲೆಗಳು 1818 ರ ಹಿಂದಿನವು, ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಬಿ. ಎಸ್. ವಾರ್ಡ್ ದೇವಾಲಯದ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 10,000–15,000 ಭಕ್ತರು ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಐದು ದಿನಗಳ ವಾರ್ಷಿಕ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಹಾಜರಾಗಿದ್ದರು ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದರು, ಇದು ಆ ಹೊತ್ತಿಗೆ ದೇವಾಲಯವು ಈಗಾಗಲೇ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref name=":10">{{cite news |last=Shenoy Karun |first= |date=24 October 2018 |title=Sabarimala temple: Popularity began to grow only in 1930s |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/popularity-began-to-grow-in-1930s/articleshow/66340490.cms |access-date=30 December 2025 |work=The Times of India}}</ref><ref>{{cite web |title=Memoir of the Survey of the Travancore and Cochin States |url=https://www.theweek.in/news/india/2018/11/22/british-era-survey-report-says-sabarimala-ban-existed-even-200-years-ago.amp.html |access-date=30 December 2025 |publisher=Kerala Gazetteers Department (reprint) }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 1863 ರಲ್ಲಿ, ವಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಕಾನರ್ ಶಬರಿಮಲ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref>{{Cite book |author1=Benjamin Swain Ward |author2=Peter Eyre Conner |title=Memoir of the survey of Travancore and Cochin states, Vol. 1 |year=1863 |pages=136 |language=English}}</ref> 1902 ರಲ್ಲಿ, ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ ಆಡಳಿತಗಾರರು ಬೆಂಕಿ ಅಪಘಾತದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ಶಬರಿಮಲ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಆದೇಶಿಸಿದರು. ಪೊಲಾಚಿರಾಕ್ಕಲ್ ಕುಟುಂಬದ ಕೊಚುಮ್ಮೆನ್ ಮುತ್ತಾಳಿ, ಮಾವೇಲಿಕ್ಕರದ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮದ ನಿವಾಸಿಗೆ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವರು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು.<ref>{{Cite book |last=Balslev |first=Anindita N.|author-link=Anindita Balslev |title=On World Religions: Diversity, not Dissension |publisher=Sage Publications India Pvt. Ltd. |year=2014 |isbn=9788132118343 |edition=1st |pages=218 |language=English}}</ref> ನಂತರದ ಉಲ್ಲೇಖವು [[ವಿ. ನಾಗಮ್ ಅಯ್ಯ]] ಸಂಕಲಿಸಿದ ಮತ್ತು 1906 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ತಿರುವಾಂಕೂರು ರಾಜ್ಯ ಕೈಪಿಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಇದು ವಾರ್ಷಿಕ ಮಂಡಲ ಪೂಜಾ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ 10,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳು ಶಬರಿಮಲಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಎಂದು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ.<ref name=":10" /><ref>{{cite book |last=Aiya |first=V. Nagam |url=https://printing.kerala.gov.in/wp-content/uploads/2018/07/Travancore-State-Manual-1906.pdf |title=The Travancore State Manual, Volume II |publisher=Travancore Government Press |year=1906 |access-date=30 December 2025}}</ref> 1929 ರಲ್ಲಿ, ದಿವಾನ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಎಲ್. ಎ. ಕೃಷ್ಣ ಅಯ್ಯರ್ ''ಶಾಸ್ತಾ ಪೂಜೆಯ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳು'' ಎಂಬ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಮಕರವಿಳಕ್ಕಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ 40,000 ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳು ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹಾಜರಾಗಿದ್ದರು ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name=":10" /> 1950 ರಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯವು ಬೆಂಕಿಯ ದಾಳಿಯ ನಂತರ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="MenonReport">{{cite book |last1=Menon |first1=K Kesava |url=http://firstministry.kerala.gov.in/wp-content/uploads/pdf/bills/Reports/tmple_arsn.pdf |title=Sabarimala Temple Arson Case |date=1950 |publisher=Government Press |location=Trivandrum |access-date=8 January 2020 |archive-date=26 ನವೆಂಬರ್ 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191126233732/http://firstministry.kerala.gov.in/wp-content/uploads/pdf/bills/Reports/tmple_arsn.pdf |url-status=dead }}</ref> ಯಾವುದೇ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಹೊರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ,<ref>{{cite journal |last1=Jeffrey |first1=Robin |date=1980 |title=What the Statues Tell: The Politics of Choosing Symbols in Trivandrum |url=https://archive.org/details/sim_pacific-affairs_fall-1980_53_3/page/494 |journal=Pacific Affairs |volume=53 |issue=3 |page=494 |doi=10.2307/2757305 |jstor=2757305}}</ref> ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ಕಲ್ಲಿನ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಸುಮಾರು ಒಂದೂವರೆ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ [[ಪಂಚಲೋಹ]] (ಐದು ಲೋಹಗಳ ಮಿಶ್ರಲೋಹ) ವಿಗ್ರಹದಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಕೇರಳದ ಚೆಂಗನ್ನೂರಿನ ತಟ್ಟಾವಿಲ ವಿಶ್ವಕರ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರಾದ ನೀಲಕಂಠ ಪಣಿಕ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಅಯ್ಯಪ್ಪ ಪಣಿಕ್ಕರ್, ದೇವರ ಮೂಲ ಕಲ್ಲಿನ ವಿಗ್ರಹದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪಂಚಲೋಹ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ರಾಜಪ್ರಮುಖ ಶ್ರೀ ಚಿತ್ತಿರ ತಿರುನಾಳ್ ಬಲರಾಮ ವರ್ಮ ಅವರು ಮಾವೇಲಿಕ್ಕರದ ಎಡವಾಂಕಡನ್ ಟಿ.ಎನ್. ಪದ್ಮನಾಭನ್ ಆಚಾರಿಯವರನ್ನು ಹೊಸ ವಿಗ್ರಹದ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |date=24 December 2018 |title=Adivasis stake a claim on Sabarimala |url=https://www.forwardpress.in/2018/12/adivasis-stake-a-claim-on-sabarimala/}}</ref> 1950 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, [[ಪಿ. ಟಿ. ರಾಜನ್]] ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಮೂಲಕ, ಅಯ್ಯಪ್ಪನ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಂಚಲೋಹ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಶಬರಿಮಲೈಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಮದ್ರಾಸ್ ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.<ref name="faces_of_murukan">{{cite book |last=Clothey |first=Fred W. |title=The Many Faces of Murukan̲: The History and Meaning of a South Indian God |url=https://archive.org/details/manyfacesofmuruk0000clot |author2=A. K. Ramanujan |publisher=Walter De Gruyter |year=1978 |isbn=978-90-279-7632-1 |page=[https://archive.org/details/manyfacesofmuruk0000clot/page/201 201]}}</ref><ref name="palanivelrajan_obituary1">{{cite news |last=Kumar |first=S. Vijay |date=21 May 2006 |title=Madurai mourns its colossal boss |work=[[The Hindu]] |location=Chennai, India |url=http://www.hindu.com/2006/05/21/stories/2006052106160400.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070514063306/http://www.hindu.com/2006/05/21/stories/2006052106160400.htm |archive-date=14 May 2007}}</ref> 1969 ರಲ್ಲಿ, ಧ್ವಜಸ್ತಂಭವನ್ನು (''[[ಧ್ವಜ|ಧ್ವಜಸ್ತಂಭ]]'') ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/my-choroonu-was-in-sabarimala-on-my-mothers-lap-tka-nair/articleshow/66003421.cms |title=My 'choroonu' was in Sabarimala on my mother's lap: TKA Nair |access-date=5 March 2020}}</ref> === ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯಗಳು === ''ಸನ್ನಿಧಾನಂ'' (ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯ) ಸುಮಾರು 40 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Master Plan for Sabarimala Built Fabric Analysis Module |url=https://ntca.gov.in/assets/uploads/Reports/sabarimala/Vol2_Mod4_Built_frabric_analysis_module.pdf}}</ref><ref name="sanidhanam">{{Cite web |url=http://lordayyappa.com/sabarimala/sannidhanam-sabarimala.php |title=Sannidhanam sabarimala meaning {{!}} Brief on sabarimala sannidhanam |website=lordayyappa.com |access-date=2016-12-02}}</ref><ref name="mala">{{Cite web |url=http://www.sabarimala.org/sannidhanam.htm |title=Sabarimala-The pilgrimage is a symbol of love, equality, and devotion |website=www.sabarimala.org |access-date=2016-12-02}} {{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ದೇವಾಲಯವು ಚಿನ್ನದ ಲೇಪಿತ ಛಾವಣಿ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಚಿನ್ನದ ಕಳಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಗರ್ಭಗುಡಿ]], ಎರಡು ''ಮಂಡಪಂ''ಗಳು, ಮತ್ತು ಬಲಿಪೀಠವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ''ಬಲಿಕಲ್ಪುರ''ವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{Cite web |date=2023-11-17 |title=Sabarimala Temple's Mandala-Makaravilakku season: The significance of the temple among the pilgrims |url=https://www.news9live.com/knowledge/sabarimala-temple-mandala-makaravilakku-season-the-significance-of-the-temple-among-the-pilgrims-2352719 |access-date=2023-12-07 |website=News9live |language=en-US}}</ref> [[ಪಥಿನೇಟ್ಟಂಪಾಡಿ|ಪಥಿನೇಟ್ಟಾಂಪಾಡಿ]], 18 ಪವಿತ್ರ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಮೆಟ್ಟಿಲು. ಅನುಸರಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, "ಇರುಮುಡಿಕ್ಕೆಟ್ಟು" ಇಲ್ಲದ ಯಾವುದೇ ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಯು 18 ಪವಿತ್ರ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಏರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. 1985 ರಲ್ಲಿ, 18 ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು [[ಪಂಚಲೋಹ]]ದಿಂದ ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು. ಅಯ್ಯಪ್ಪನ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಸಹಾಯಕರ ದೇವಾಲಯಗಳು, ''ವಲಿಯಕಡುತ್ತ ಸ್ವಾಮಿ'' ಪಥಿನೇಟ್ಟಂಪಾಡಿಯ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ''ಕರುಪ್ಪು ಸ್ವಾಮಿ & ಕರುಪ್ಪೈ ಅಮ್ಮ'' ಪಥಿನೇಟ್ಟಾಂಪಾಡಿಯ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ.<ref name=":11" /> 1991 ರ [[ಕೇರಳ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]] ತೀರ್ಪಿನಂತೆ ಗಮನಿಸಿದಂತೆ, "ಇರುಮುಡಿಕ್ಕೆಟ್ಟು" ಹೊಂದಿರದವರಿಗೆ ಉತ್ತರ ದ್ವಾರವು ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ.<ref name="khc91">Kerala High Court (5 April 1991) Bench: K Paripoornan, K B Marar; Source: [https://indiankanoon.org/doc/1915943/] (accessed Sunday 1 May 2016)</ref> ಅಯ್ಯಪ್ಪನ ಸಹೋದರ [[ಗಣೇಶ|ಕಣ್ಣಿಮೂಲ ಗಣಪತಿ]]ಯ ದೇವಾಲಯವು ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ನೈಋತ್ಯಕ್ಕೆ ಇದೆ. ಭಕ್ತರು ಒಡೆದ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿಯ (ನೇಯ್ತೆಂಗ) ಭಾಗವನ್ನು ಬೆಂಕಿಗುಂಡಿಗೆ (ಅಳಿ) ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಗಣಪತಿ [[ಯಜ್ಞ|ಹೋಮ]]ವು ಮುಖ್ಯ ಅರ್ಪಣೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="mala" /> ''[[ಮಾಳಿಕಾಪುರತ್ತಮ್ಮ]]''ನ ದೇವಾಲಯವು, ಇದರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯು ಅಯ್ಯಪ್ಪನಿಗೆ ಸಮನಾಗಿದೆ, ಸನ್ನಿಧಾನಂನಿಂದ ಕೆಲವು ಗಜಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಅಯ್ಯಪ್ಪನು ತನ್ನ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ''ಮಾಳಿಕಾಪುರತ್ತಮ್ಮ'' ಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಬೆಂಕಿ ಹಾನಿಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, ಮಾಳಿಕಾಪುರಂನಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಪೀಠ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ (ಪವಿತ್ರ ಆಸನ) ಇತ್ತು. ಬ್ರಹ್ಮಶ್ರೀ ಕಂಡರಾರು ಮಹೇಶ್ವರಾರು ತಂತ್ರಿ ಮಾಳಿಕಾಪುರತ್ತಮ್ಮನ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ದೇವತೆಯು [[ಶಂಖ]], [[ಚಕ್ರ]] ಮತ್ತು [[ಮುದ್ರೆ|ವರದ ಅಭಯ ಮುದ್ರೆ]]ಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾಳೆ. ವಿಗ್ರಹವು ಈಗ ಚಿನ್ನದ ಗೋಲಕದಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ದೇವಾಲಯವು ಕಳೆದ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಮತ್ತು ಶಂಕುವಿನಾಕಾರದ ಛಾವಣಿ ಮತ್ತು ''ಸೋಪಾನಂ'' ಸಹ ಚಿನ್ನದಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.<ref name="amma">{{Cite web |url=http://www.vaikhari.org/malikappurathamma.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160604233409/http://www.vaikhari.org/malikappurathamma.html |url-status=usurped |archive-date=4 June 2016 |title=Malikappurathamma Malikappuram Temple Sabarimala |website=www.vaikhari.org |access-date=2016-12-02}}</ref> [[File:ശബരിമല2.JPG|thumb|ಶಬರಿಮಲದಲ್ಲಿನ ನಾಗರಾಜ ದೇವಾಲಯ]] ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳು, ಅಯ್ಯಪ್ಪ ಮತ್ತು ಕಣ್ಣಿಮೂಲ ಗಣಪತಿಯ ದರ್ಶನದ ನಂತರ, ನಾಗರಾಜನ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಅರ್ಪಣೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಾರೆ. ನಾಗರಾಜನ ದೇವಾಲಯಗಳು ಮಣಿಮಂಡಪದ ಮುಂದೆ ಇವೆ. ಬೆಟ್ಟದ ದೇವತೆಗಳ ದೇವಾಲಯಗಳು ಮಾಳಿಕಾಪುರತ್ತಮ್ಮ ದೇವಾಲಯದ ಹಿಂದೆ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿವೆ.<ref>{{Cite web |title=കാനനവാസനെ വണങ്ങി... |url=https://www.manoramaonline.com/news/sunday/2017/11/11/Sabarimala-pilgrim-center.html |access-date=2025-12-31 |website=ManoramaOnline}}</ref> ''ಮಣಿಮಂಡಪ''ವು ಭಗವಾನ್ ಅಯ್ಯಪ್ಪನು ಎಸೆದ ಬಾಣವು ಬಿದ್ದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ, ಅದನ್ನು ಅವನು ತನ್ನ ನಿವಾಸವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು. ಅದರ ಗೋಡೆಗಳು ಭಗವಾನ್ ಅಯ್ಯಪ್ಪನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕಥೆಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಹಿತ್ತಾಳೆಯ ಫಲಕಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಮಣಿಮಂಡಪವು ಮಕರ ವಿಳಕ್ಕು ಹಬ್ಬದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಆರು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಭಕ್ತರಿಗೆ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |title=Manimandapam {{!}} The Sacred Spot of Lord Ayyappa at Sabarimala |url=https://www.keralatourism.org/sabarimala/ |access-date=2025-12-31 |website=Sabarimala |language=en}}</ref> ==ಆಡಳಿತ== ಶಬರಿಮಲ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಪ್ರಸ್ತುತ [[ತಿರುವಾಂಕೂರು ದೇವಸ್ವಂ ಮಂಡಳಿ]] (TDB) ನಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ, ಇದು 1950 ರ ತಿರುವಾಂಕೂರು-ಕೊಚ್ಚಿ ಹಿಂದೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕಾಯ್ದೆ XV ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ವೈಧಾನಿಕ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಮಂಡಳಿಯು ದೇವಾಲಯದ ಆಸ್ತಿಗಳು, ಆಚರಣೆಗಳು, ಹಬ್ಬಗಳು ಮತ್ತು ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳ ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web |title=About Travancore Devaswom Board |url=https://travancoredevaswomboard.org/about/? |access-date=30 December 2025 |website=Travancore Devaswom Board}}</ref>{{AI-retrieved source|date=December 2025}} ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಶಬರಿಮಲದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ [[ಮಲಯಾರಾಯ|ಮಲ ಅರಾಯ]] ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪುರೋಹಿತರ ಆಗಮನದ ಮೊದಲು ಶಬರಿಮಲ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಬುಡಕಟ್ಟು ನಾಯಕರ ಪ್ರಕಾರ, 19 ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಮಲ ಅರಾಯರು ''ಥೇನಾಭಿಷೇಕಂ'' (ಅಯ್ಯಪ್ಪ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಜೇನುತುಪ್ಪದಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸುವುದು) ಮತ್ತು ''ಮಕರ ಜ್ಯೋತಿ'' ಬೆಳಗಿಸುವಂತಹ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು, ನಂತರ ಈ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಥಾಳಮನ್ ಮಾಡೋಮ್ ಕುಟುಂಬದ ಪುರೋಹಿತರು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಆಚರಣಾ ರೂಪಗಳಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |last= |first= |title=Sabarimala: Kerala's Mala Araya Adivasi tribe claims ownership of the hill shrine |url=https://www.thenewsminute.com/kerala/sabarimala-belonged-us-kerala-s-mala-araya-tribe-challenge-thantri-family-91167 |work=The News Minute |date=2018-11-08 |access-date=30 December 2025}}</ref> ಬುಡಕಟ್ಟು ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಮಲ ಅರಾಯ ಸಮುದಾಯವು 1800 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪಂಡಾಳಂ ರಾಜ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ನಂತರ ಆಚರಣೆಗಳ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀಕರಣವು ಅನುಸರಿಸಿತು, ಈ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಥಾಳಮನ್ ಕುಟುಂಬವು ಪುರೋಹಿತ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite news |last=Ameerudheen |first=TA |title=Twist in Sabarimala tale: Kerala's Mala Araya Adivasi tribe claims ownership of the hill shrine |url=https://scroll.in/article/900283/twist-in-sabarimala-tale-keralas-mala-araya-adivasi-tribe-claims-ownership-of-the-hill-shrine |work=Scroll.in |date=4 Nov 2018 |access-date=30 December 2025}}</ref> ರಾಜನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ [[ಥಾಳಮನ್ ಮಾಡೋಮ್]] ಶಬರಿಮಲ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪುರೋಹಿತರಾಗಿದ್ದರು. [[ತಂತ್ರಿ|ತಂತ್ರಿ]] ಅತ್ಯುನ್ನತ ಪುರೋಹಿತ ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು. ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಕುಟುಂಬದ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಎಲ್ಲಾ [[ಪೂಜೆ (ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ)|ಆಚರಣಾತ್ಮಕ ಪೂಜೆಗಳು]] ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಿಗಳು ಇರಬೇಕು.<ref>{{cite news |last= |first= |date=18 October 2018 |title=This word means Travancore Devaswom Board, erstwhile Pandalam royal family, Thazhamon family |url=https://indianexpress.com/article/explained/this-word-means-travancore-devaswom-board-erstwhile-pandalam-royal-family-thazhamon-family-5417041/? |access-date=30 December 2025 |work=The Indian Express}}</ref>{{AI-retrieved source|date=December 2025}}<ref>{{Cite news |date=2019-01-09 |title=Kerala govt has no control over priest, says tanthri family |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/govt-has-no-control-over-priest-says-tanthri-family/articleshow/city/thiruvananthapuram/govt-has-no-control-over-priest-says-tanthri-family/articleshow/67443763.cms |access-date=2025-12-30 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> ನವೆಂಬರ್ 2025 ರಂತೆ, ಕೇರಳ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆದೇಶದಂತೆ, ತಿರುವಾಂಕೂರು ದೇವಸ್ವಂ ಮಂಡಳಿ (TDB) ದಿನಕ್ಕೆ 5000 ಭಕ್ತರಿಗೆ ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite news |last= |first= |date=2025-11-20 |title=After Kerala HC order, Travancore Devaswom Board caps Sabarimala spot bookings at 5,000 per day |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/after-kerala-hc-order-travancore-devaswom-board-caps-sabarimala-spot-bookings-at-5000-per-day/article70302319.ece |access-date=2025-12-30 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> ==ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು== ===ಹರಿವರಾಸನಂ: ಭಕ್ತಿಗೀತೆಯ ಲಾಲಿ=== [[ಹರಿವರಾಸನಂ]] ಶಬರಿಮಲದಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿ ದೇವಾಲಯವು ಮುಚ್ಚಿದಾಗ ಭಗವಾನ್ ಅಯ್ಯಪ್ಪನಿಗೆ ಹಾಡಲಾಗುವ ಶತಮಾನಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಭಕ್ತಿಗೀತೆಯ ಲಾಲಿಯಾಗಿದೆ, ಇದು ದೇವರನ್ನು ಪ್ರತೀಕಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮಲಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸಂಸ್ಕೃತೀಕೃತ ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು [[ಅಷ್ಟಕಂ|ಅಷ್ಟಕ]] (ಎಂಟು ಪದ್ಯ) ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ.<ref name=":13">{{Cite news |title=Travancore Devaswom Board To Rerecord Lord Ayyappa's Lullaby |url=https://www.ndtv.com/kerala-news/travancore-devaswom-board-to-rerecord-lord-ayyappas-lullaby-1777404 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201109035204/https://www.ndtv.com/kerala-news/travancore-devaswom-board-to-rerecord-lord-ayyappas-lullaby-1777404 |archive-date=2020-11-09 |access-date=2025-12-31 |work=NDTV.com}}</ref> ಮುಖ್ಯ ಪುರೋಹಿತರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ವಡಕ್ಕತ್ತಿಲ್ಲಾತು ಈಶ್ವರನ್ ನಂಬೂತಿರಿ, 1950 ರಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತನೆಯನ್ನು ಹಾಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ''ಅതಾ಴ಪೂಜೆ''ಯ ನಂತರ, ಅವರು ''ಹರಿವರಾಸನಂ'' ಎಂಬ ಸಂಸ್ಕೃತ ''ಉറക്കുപಟ್ಟು'' (ಲಾಲಿ) ಯ ಪಠಣವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. ಈ ಪಠಣವು ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಮುಚ್ಚುವ ಮೊದಲು ಪ್ರತಿ ರಾತ್ರಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಕೀರ್ತನೆಯನ್ನು ಕಂಬಂಕುಡಿ ಸುಂದರಂ ಕುಳತ್ತು ಅಯ್ಯರ್ ರಚಿಸಿದ ಶಾಸ್ತಸ್ತುತಿ ಕದಂಬಂ ಎಂಬ ಪ್ರಕಟಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಈ ಹಾಡು ಅಯ್ಯಪ್ಪನನ್ನು ಹರಿಹರಪುತ್ರನಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ, ಇವರು ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ದೇವರು.<ref>{{Cite book |last=JITHEESH |first=P.M |title=Sabarimala - Social History of a temple in Kerala |publisher=LeftWord |year=2022 |isbn=978-81-940778-3-1 |pages=86–89 |language=English}}</ref> ===ನೇಯ್ಯಾಭಿಷೇಕಂ: ದೇವರಿಗೆ ಪವಿತ್ರ ಅರ್ಪಣೆಗಳು=== ಈ ಮಹತ್ವದ ಆಚರಣೆಯು ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳು ತಮ್ಮ ''ಪಳ್ಳಿಕೆಟ್ಟು'' ಅಥವಾ ''ಇರುಮುಡಿ'' (ಶಬರಿಮಲ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಅರ್ಪಣೆಗಳಿಗಾಗಿ ಕೈಯಿಂದ ನೇಯ್ದ ಹತ್ತಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಎರಡು-ವಿಭಾಗದ ಚೀಲ, ಅದನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ) ಯಲ್ಲಿ ತಂದ ಪವಿತ್ರ [[ತುಪ್ಪ]]ವನ್ನು ಅಯ್ಯಪ್ಪನ ವಿಗ್ರಹದ ಮೇಲೆ ಸುರಿಯುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಇದು [[ಜೀವ|ಜೀವಾತ್ಮ]]ವು [[ಪರಮಾತ್ಮ]]ನೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನವಾಗುವುದನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ. ===ಪ್ರಸಾದ: ಪವಿತ್ರ ಆಹಾರದ ವಿತರಣೆ=== [[File:Aravana Payasam.png |alt=Aravana Payasam|thumb |ಅರವಣ ಪಾಯಸಂ]] ಶಬರಿಮಲ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ [[ಪ್ರಸಾದ]]ವು [[ಪಾಯಸ|''ಅರವಣ ಪಾಯಸ'']] ಮತ್ತು ''[[ಅಪ್ಪಂ]]'' ಆಗಿದೆ. 'ಅಪ್ಪಂ' ಎಂಬುದು ಅಕ್ಕಿ, ಕದಳಿಪ್ಪಾ಴ಂ, ಮತ್ತು ತುಪ್ಪದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸಿಹಿಯಾದ ಉಂಡೆಯಾಗಿದೆ, ಆದರೆ 'ಅರವಣ'ವು ದಟ್ಟವಾದ ಮತ್ತು ಸಿಹಿಯಾದ ಸಿಹಿಭಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite news |date=2018-04-29 |title=Sabarimala prasadam to get 'makeover' with CFTRI touch |work=The Economic Times |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/sabarimala-prasadam-to-get-makeover-with-cftri-touch/articleshow/63960227.cms |access-date=2023-11-09 |issn=0013-0389}}</ref> ಅರವಣ ಎಂಬ ಪದವು 'ಅರ' (ಅಕ್ಕಿಗೆ ಮಲಯಾಳಂ), 'ವಾ' (ನೀರಿಗೆ ಮಲಯಾಳಂ), ಮತ್ತು 'ಣ' (ತುಪ್ಪಕ್ಕೆ ಮಲಯಾಳಂ) ನಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ನಂತರ 'ಣ' ಎಂದು ಬದಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |last=TV9 |first=Malayalam |date=2025-11-17 |title=അരി, വെള്ളം, നെയ്യ് ചേർന്ന്... എങ്ങനെ അരവണ ഉണ്ടായി ? {{!}} Aravana Payasam at Sabarimala Origin: From Simple Offering to Signature Prasad |url=https://www.malayalamtv9.com/lifestyle/food/aravana-payasam-at-sabarimala-origin-from-simple-offering-to-signature-prasad-2162554.html |access-date=2025-12-31 |website=Malayalam TV9 |language=ml}}</ref> [[ತಿರುವಾಂಕೂರು ದೇವಸ್ವಂ ಮಂಡಳಿ]]ಯ ಮುಖ್ಯ ಆಯುಕ್ತರು, ಮಂಡಳಿಯು ಶಬರಿಮಲ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅರವಣ, ಅಪ್ಪಂ, ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಸಾದ ತಯಾರಿಕೆಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು [[ಮೈಸೂರು|ಮೈಸೂರಿನ]] [[ಕೇಂದ್ರ ಆಹಾರ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯನ್ನು (CFTRI) ಸಲಹೆಗಾರರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite news | url=http://www.thehindu.com/news/states/kerala/article3731927.ece |title= CFTRI to monitor quality of Sabarimala prasadom | date= 6 August 2012}}</ref> ===ಹಬ್ಬ=== ====ಮಕರವಿಳಕ್ಕು: ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಹಬ್ಬದ ದೀಪೋತ್ಸವ==== ''ಮಕರವಿಳಕ್ಕು'' ಕೇರಳದ ಶಬರಿಮಲ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ [[ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ]]ಯಂದು ನಡೆಯುವ ವಾರ್ಷಿಕ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. ''ಮಕರ ವಿಳಕ್ಕು'' ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ''ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ'' ಎಂದರೆ ಮಕರ ರಾಶಿಯ ಹಬ್ಬ ಎಂದು ಅರ್ಥ. ಈ ಹಬ್ಬವು ''ತಿರುವಾಭರಣ'' (ಅಯ್ಯಪ್ಪ ದೇವರ ಪವಿತ್ರ ಆಭರಣಗಳು) ಮೆರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಶಬರಿಮಲದ ಬೆಟ್ಟದ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಮ್ಮಿಲನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಅಂದಾಜು ಅರ್ಧ ದಶಲಕ್ಷ ಭಕ್ತರು ಈ ದಿನ ಈ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಶಬರಿಮಲಗೆ ಹರಿದು ಬರುತ್ತಾರೆ. ====ಮಕರಜ್ಯೋತಿ: ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಮಕರ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆಕಾಶ ದೀಪ==== [[ಮಕರ ಜ್ಯೋತಿ]] ಎಂಬುದು ಆಕಾಶ ನಕ್ಷತ್ರ [[ಸಿರಿಯಸ್]]ಗೆ ನೀಡಿದ ಹೆಸರು. ಇದು ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಅದರ ನಂತರ ಪವಿತ್ರ ಆರತಿಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪೊನ್ನಾಂಬಲಮೇಡುದಲ್ಲಿ ಮಕರವಿಳಕ್ಕು ಬೆಳಗಿಸುವುದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. === ಯಾತ್ರೆ === [[File:pathanamthitta-to-sabarimala.jpg |thumb |right |200px |ಶಬರಿಮಲಕ್ಕೆ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಫಲಕ. ಬಹುಭಾಷಾ ಫಲಕವನ್ನು [[ಹಿಂದಿ]], [[ಮಲಯಾಳಂ]], [[ತಮಿಳು ಭಾಷೆ|ತಮಿಳು]], [[ಕನ್ನಡ]], [[ತೆಲುಗು ಭಾಷೆ|ತೆಲುಗು]] ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ನಲ್ಲಿ (ಆ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ, ಮೇಲಿನಿಂದ ಕೆಳಕ್ಕೆ) ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ.]] [[File:Sabarimala pilgrims.jpg |right|thumb |ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳ ಜನಸಮೂಹ ನಿರ್ವಹಣೆ.]] ====ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ 41 ದಿನಗಳ ಯಾತ್ರೆ==== ಶಬರಿಮಲ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಯಾತ್ರೆಯ ಅವಧಿಯು ಪೂರ್ವನಿರ್ಧರಿತವಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳು ಯಾತ್ರೆಯ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite book |last=P.M |first=Jitheesh |title=Sabarimala - Social History Of a Temple in Kerala |publisher=LeftWord |year=2022 |isbn=978-81-940778-3-1 |edition=1st |location=New Delhi |pages=127 |language=English}}</ref> ಶಬರಿಮಲಕ್ಕೆ ಯಾತ್ರೆಯು [[ಮಲಯಾಳಂ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್|ಮಲಯಾಳಂ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್]]ನ ವೃಶ್ಚಿಕ ಮಾಸದ ಮೊದಲ ದಿನದಂದು ([[ವೃಶ್ಚಿಕ ರಾಶಿ|ವೃಶ್ಚಿಕ]] ರಾಶಿಯೊಂದಿಗೆ) ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಧನು ಮಾಸದ 11 ನೇ ದಿನದಂದು ([[ಧನು ರಾಶಿ|ಧನು]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ) ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. 41 ದಿನಗಳ ಈ ಯಾತ್ರೆಯ ಅವಧಿಯನ್ನು ''ಮಂಡಲ'' (ಋತು) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು [[ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್]]ನ ಡಿಸೆಂಬರ್ ಮತ್ತು ಜನವರಿ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.<ref name=":2">{{Cite web |last=nedunal |date=2017-02-14 |title=Sabarimala Opening Dates 2020 |url=https://nedunal.com/sabarimala-temple-opening-dates/ |access-date=2020-01-02 |website=nedunal |archive-date=2 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200102054151/https://nedunal.com/sabarimala-temple-opening-dates/ |url-status=dead }}</ref> ಭಕ್ತರು ಯಾತ್ರೆಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ''[[ವ್ರತ]]''ವನ್ನು (41-ದಿನಗಳ ತಪಸ್ಸಿನ ಅವಧಿ) ಅನುಸರಿಸಬೇಕು.<ref name=":4">{{Cite web |url=http://www.haindavakeralam.com/HKPage.aspx?PageID=12948&SKIN=D |title=Hainda vakeralam |access-date=23 July 2011 |archive-date=2 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111002214507/http://www.haindavakeralam.com/HKPage.aspx?PageID=12948&SKIN=D |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | url=https://dheivegam.com/sabarimala-temple-opening-dates/ | title=Sabarimala Temple Opening Dates 2018 to 2019 | date=16 March 2020 | publisher=Dheivegam}}</ref><ref name=":1">{{Cite news |url=https://www.indiatoday.in/india/story/sabarimala-temple-here-is-why-devotees-of-lord-ayyappa-are-protesting-in-delhi-1368109-2018-10-15 |title=Sabarimala temple: Here is why devotees of Lord Ayyappa are protesting in Delhi |date=15 October 2018 |first=Ram Kinkar |last=Singh |website=India Today |access-date=2019-11-13}}</ref> ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ರುದ್ರಾಕ್ಷ]] ಅಥವಾ [[ತುಳಸಿ]] ಮಣಿಗಳ ವಿಶೇಷ ''ಮಾಲೆ'' (ಸರ) ಧರಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೂ ಇತರ ರೀತಿಯ ಸರಗಳು ಸಹ ಲಭ್ಯವಿವೆ. 41 ದಿನಗಳ ಭಕ್ತಿಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಭಕ್ತರು [[ಲ್ಯಾಕ್ಟೋ-ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಆಹಾರ|ಲ್ಯಾಕ್ಟೋ-ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ]] ಆಹಾರ (ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಸಸ್ಯಾಹಾರವು ಲ್ಯಾಕ್ಟೋ-ಸಸ್ಯಾಹಾರಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾರ್ಥಕವಾಗಿದೆ), [[ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ]], [[ಮದ್ಯಪಾನ ನಿಷೇಧ]], ಯಾವುದೇ ಅಶ್ಲೀಲ ಪದಗಳನ್ನು ಬಳಸದಿರುವುದು, ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ಕೂದಲು ಮತ್ತು ಉಗುರುಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸದೆ ಬೆಳೆಯಲು ಅನುಮತಿಸುವ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref name=":1" /> ಅವರು ಇತರರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಸುತ್ತಲಿನ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅಯ್ಯಪ್ಪನಾಗಿ ನೋಡಬೇಕು. ಅವರು ದಿನಕ್ಕೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಸರಳವಾದ ಕಪ್ಪು ಅಥವಾ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಧರಿಸಬೇಕು.<ref name=":9">{{Cite web |title=Rituals {{!}} Sabarimala |url=https://www.sabarimala.kerala.gov.in/rituals |access-date=2023-12-07 |website=www.sabarimala.kerala.gov.in |archive-date=2023-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231207180606/https://www.sabarimala.kerala.gov.in/rituals |url-status=dead }}</ref> ಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಕ್ತರು ಇನ್ನೂ ಅಯ್ಯಪ್ಪನೇ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದನೆಂದು ನಂಬಲಾದ ಎರುಮೇಲಿಯಿಂದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪರ್ವತ ಅರಣ್ಯ ಮಾರ್ಗವನ್ನು (ಸುಮಾರು 61 ಕಿ.ಮೀ) ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಎರುಮೇಲಿ ಮಾರ್ಗವು ಎರುಮೇಲಿಯಿಂದ ಆಳುಧಾ ನದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ, ನಂತರ ಕರಿವಿಳಾಂ ತೋಡನ್ನು ತಲುಪಲು ಆಳುಧಾ ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ದಾಟುತ್ತದೆ. ಈಗ ಪವಿತ್ರ ಕರಿಮಲ ದಾಟುವಿಕೆ ಬರುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಚೇರಿಯನವಟ್ಟೋಂ, ವಳ್ಳಿಯನವಟ್ಟೋಂ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ [[ಪಂಪಾ ನದಿ]]. ನಂತರ ಅವರು ನೀಲಿಮಲವನ್ನು ಹತ್ತಿ ಗಣೇಶ-ಬೆಟ್ಟಂ, ಶ್ರೀರಾಮ-ಬೆಟ್ಟಾ ಪಾದಂ ಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಬೇಕು. ನಂತರ [[ಅರನ್ಮುಳ ಕೊಟ್ಟಾರಂ]] ಬರುತ್ತದೆ, ಇದು ಪವಿತ್ರ ಪ್ರಯಾಣದ ''ತಿರುವಾಭರಣ ಘೋಷಯಾತ್ರೆಯ'' (ದೈವಿಕ ಆಭರಣಗಳ ಭವ್ಯವಾದ ಮೆರವಣಿಗೆ) ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name=":9" /> ಈ ಹಿಂದೂ ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ಅಯ್ಯಪ್ಪನ ಭಕ್ತನಾಗಿದ್ದ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಂತನ ಪ್ರಕಾರ [[ಎರುಮೇಲಿ]]ಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು [[ಮಸೀದಿ]]ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite news |last=Mosque of Vavar in Sabrimala |date=2020-02-21 |title=Mosque of vavar |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/before-arriving-at-sabarimala-temple-in-kerala-devotees-visit-a-mosque/articleshow/50334905.cms |newspaper=Economic Times}}</ref> [[File:Pilgrims trekking on the path through forests leading to Sabarimala temple.jpg|thumb|ಶಬರಿಮಲೆಗೆ ಸಾಗುವ ಕಾಡಿನ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಯಾತ್ರಿಕರು ನಡೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿರುವುದು]] {{Infobox hiking trail | name = ಶಬರಿಮಲೆ ಒರಪ್ಪನವಿಲೈ | caption = | designation = | location = [[ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆ]], [[ಪತ್ತನಂತಿಟ್ಟ ಜಿಲ್ಲೆ]] | length = {{convert|46|km}} | trailheads = | use = [[ಟ್ರೆಕ್ಕಿಂಗ್]] | website = | highest_name = ಕರಿಮಲ | lowest_name = | difficulty = ಸುಲಭದಿಂದ ಕಠಿಣದವರೆಗೆ | season = ಮಂಡಲ - ಮಕರವಿಳಕ್ಕು ಅವಧಿ | sights = | hazards = ದಟ್ಟ ಕಾಡುಗಳು <br />ಕಡಿದಾದ ಇಳಿಜಾರುಗಳು<br />[[ಜಿಗಣೆ]]ಗಳು<br />[[ವಿಷಕಾರಿ ಹಾವು]]ಗಳು<br />[[ಆನೆ]]ಗಳು<br />[[ಹುಲಿ]]ಗಳು<br />[[ಕಾಡು ಹಂದಿ]]ಗಳು }} '''ಶಬರಿಮಲೆ ಟ್ರೆಕ್''' ಎಂಬುದು [[ಅಯ್ಯಪ್ಪ]]ನ ನೆಲೆಯಾದ ಸನ್ನಿಧಾನಂಗೆ ಸಾಗುವ ಪ್ರಮುಖ ಟ್ರೆಕ್ಕಿಂಗ್ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಇದು ಅನೇಕ ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ವಾಸಿಸುವ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ದಟ್ಟ ಕಾಡುಗಳ ಮೂಲಕ ಸುಮಾರು {{convert|46|km}} ದೂರವನ್ನು ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಅಯ್ಯಪ್ಪನು ತನ್ನ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ [[ಮಹಿಷಿ (ಮಹಿಷಾಸುರನ ಸಹೋದರಿ)|ಮಹಿಷಿ]] ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಈ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬಳಸಿದನೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಇಂದಿಗೂ, [[ಶಬರಿಮಲೆ]]ಗೆ ತೆರಳುವ ಅನೇಕ ಯಾತ್ರಿಕರು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಕೇರಳ]], [[ಆಂಧ್ರ ರಾಜ್ಯ|ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]], [[ತೆಲಂಗಾಣ]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ಮತ್ತು [[ತಮಿಳುನಾಡು]]ಗಳಿಂದ ಬರುವ ಯಾತ್ರಿಕರು ಈ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ===ಪಂಪಾಗೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು=== ====ಎರುಮೇಲಿ==== ಇದು ಟ್ರೆಕ್ನ ಆರಂಭಿಕ ಬಿಂದುವಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಕ್ತರು ಎರುಮೇಲಿಯಲ್ಲಿರುವ [[ವಾವರ್]] ಸ್ವಾಮಿಯ ಮಸೀದಿ/ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಎರುಮೇಲಿ]] ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಭಕ್ತರನ್ನು ವಾವರ್ ಸ್ವಾಮಿ (ಅಯ್ಯಪ್ಪನ ಮುಸ್ಲಿಂ ಭಕ್ತ) ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.sabarimala.org/trek-routes.htm|title=Trek routes - Sabarimala|website=www.sabarimala.org|access-date=2026-08-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20240731051841/https://www.sabarimala.org/trek-routes.htm|archive-date=2024-07-31|url-status=dead}}</ref> ====ಪೆರೂರ್ಥೋಡು==== ಪೆರೂರ್ಥೋಡು ಒಂದು ಹೊಳೆ-ದಾಟುವಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಎರುಮೇಲಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು {{cvt|4|km|mi}} ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಮಾರ್ಗದ ಮೊದಲ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ. ಭಕ್ತರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ''ಕಣ್ಣಿಯಪ್ಪ''ಗಳು ತಮ್ಮ ಪ್ರಯಾಣದ ಮೊದಲು "ಮಲರ್ಪೊಡಿ" ಮತ್ತು "ಅರಿಪೊಡಿ" ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಭಗವಾನ್ ಅಯ್ಯಪ್ಪನು ತಮ್ಮ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ ಈ ಸ್ಥಳವು [[ಶಬರಿಮಲೆ (ಸ್ಥಳ)|ಶಬರಿಮಲೆ ಬೆಟ್ಟಗಳ]] ಹತ್ತುವಿಕೆಯ ಆರಂಭವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಯಾತ್ರಿಕರು ಇಲ್ಲಿ ಅಯ್ಯಪ್ಪನಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆಯುವ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ದಾನ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಆಚರಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರಾಚೆಗಿನ ಕಾಡನ್ನು ''ಪೂಂಗವನಂ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು 'ಅಯ್ಯಪ್ಪನ ತೋಟ' ಎಂದು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name=":2"/> ====ಕಾಳಕೆಟ್ಟಿ==== [[File:Kalaketty Temple - കാളകെട്ടി അമ്പലം.jpg|thumb|ಕಾಳಕೆಟ್ಟಿ ಶಿವ ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ]] [[ಕಾಳಕೆಟ್ಟಿ]] ಪೆರುರ್ತೋಡುವಿನಿಂದ ಸುಮಾರು {{convert|6|km|mi}} ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಐತಿಹ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ, ಅಯ್ಯಪ್ಪನು [[ಮಹಿಷಿ (ರಾಕ್ಷಸಿ)|ಮಹಿಷಿ]]ಯನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ನಂತರ [[ಶಿವ|ಭಗವಾನ್ ಶಿವ]] ಮತ್ತು ದೇವಿ [[ಪಾರ್ವತಿ]] ಅಯ್ಯಪ್ಪನಿಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಥಳವೇ ಕಾಳಕೆಟ್ಟಿ. ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ [[ನಂದಿ (ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ)|ನಂದಿಯನ್ನು]] [[ಮಿಲ್ಲಿಂಗ್ಟೋನಿಯಾ|ಅಂಜಿಲಿ]] ಮರಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಶಿವ-ಪಾರ್ವತಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಒಂದು ದೇವಾಲಯವಿದೆ.<ref>{{Cite web |last=ഓണ്‍ലൈന്‍ |first=ജന്മഭൂമി |date=2023-11-28 |title=കാനനപാതയിലെ കാളകെട്ടി |url=https://janmabhumi.in/2023/11/28/3139750/samskriti/sabarimala-bullock-on-kananapatha/ |access-date=2025-12-30 |website=Janmabhumi |language=en-US}}</ref> ====ಅಳುಥ==== [[ಪಂಬಾ ನದಿ]]ಯ ಉಪನದಿಯಾದ ಅಳುಥವು ಕಾಳಕೆಟ್ಟಿಯಿಂದ ಕೇವಲ {{convert|2|km|mi}} ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. [[ಸಂಸ್ಕೃತ]]ದಲ್ಲಿ, ಅಳುಥವನ್ನು ''ಆಲಂಬ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾತ್ರಿಕರು ಇಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯಲು ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಕಾಳಕೆಟ್ಟಿ ಶಿವ ದೇವಾಲಯವು ಒಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಮಲ ಅರಯ ಸಮುದಾಯವು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ,<ref>{{Cite web |last=Service |first=Express News |date=2023-11-01 |title=Avoid restrictions on forest route to Sabarimala: Mala Araya Maha Sabha |url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2023/Nov/01/avoid-restrictions-on-forest-route-tosabarimala-mala-araya-maha-sabha-2628850.html |access-date=2025-12-30 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> ಇದು ಕಾಳಕೆಟ್ಟಿ, ಇಂಚಿಪ್ಪರ ಮತ್ತು ಮುಕ್ಕುಝಿ ದೇವಾಲಯಗಳ ಆಡಳಿತ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. ದೂರದ ನದಿ ದಡವನ್ನು "ಅಳುಥ ಮೇಡು" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಕಡಿದಾದ ಇಳಿಜಾರಾಗಿದೆ. ಯಾತ್ರಿಕರು ನದಿಯಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಒಂದು ಕಲ್ಲನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref name=":0">{{Cite web |title=A trip along the path to Sabarimala |url=https://www.onmanorama.com/news/kerala/2018/11/11/a-trip-along-the-path-to-sabarimala.html |access-date=2025-12-30 |website=ONmanorama |language=en |archive-date=2026-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260106072402/https://www.onmanorama.com/news/kerala/2018/11/11/a-trip-along-the-path-to-sabarimala.html |url-status=dead }}</ref> ====ಕಲ್ಲಿಡಮ್ಕುನ್ನು==== ಕಡಿದಾದ ಅಳುಥ ಮೇಡು ಕಲ್ಲಿಡಮ್ಕುನ್ನುನ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪದ್ಧತಿಯ ಭಾಗವಾಗಿ, ಭಕ್ತರು ಅಳುಥ ನದಿಯಿಂದ ಒಂದು ಕಲ್ಲನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅದನ್ನು ಕಲ್ಲಿಡಮ್ಕುನ್ನುನಲ್ಲಿ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಮಹಿಷಿಯ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಲು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref name=":0" /> ಮಹಿಷಿಯ ನಶ್ವರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ತ್ಯಜಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಯಾತ್ರಿಕರು ತಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದೂ ಅರ್ಥೈಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name=":1"/> ಭಕ್ತರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಯಾಣದ ಮೊದಲು ಇಲ್ಲಿ [[ಕರ್ಪೂರ]]ವನ್ನೂ ಸುಡುತ್ತಾರೆ. ====ಇಂಚಿಪ್ಪರಕೋಟ==== ಇದು ಕರುಪ್ಪ ಸ್ವಾಮಿಯ (ಅಯ್ಯಪ್ಪನ ಸೇನಾನಿಗಳು) ಮತ್ತು ಉದಯನನ ಕಳ್ಳರ ಗುಂಪುಗಳ ನಡುವೆ ಯುದ್ಧ ನಡೆದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಇದು ಉದಯನನ ಸಹಾಯಕನಾದ ಪುತ್ತುಸ್ಸೇರಿ ಮುಂಡನನ್ನು ಭಗವಾನ್ ಅಯ್ಯಪ್ಪನ ಸೇನೆಯು ಕೊಂದ ಸ್ಥಳವೂ ಆಗಿದೆ.<ref name=":1" /> ಉದಯನ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕೋಟೆಯ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಿಂದಾಗಿ ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರ ಕಾಡುಗಳ ರಕ್ಷಕನಾದ ''ಇಂಚಿಪ್ಪರ ಮೂಪನ''ನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಕೋಟ್ಟಾಯಿಲ್ ಶಾಸ್ತಾ ದೇವಾಲಯ ಎಂಬ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ====ಮುಕ್ಕುಝಿ==== ಮುಕ್ಕುಝಿ ಒಂದು ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಅಯ್ಯಪ್ಪನು ಮತ್ತು ಅವನ ಸೇನೆಯು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದ ಸ್ಥಳವಿದು.<ref name=":1" /> ಇಲ್ಲಿ 2 ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ - ಒಂದು ಶಾಸ್ತನಿಗೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಭಗವತಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ. ಭಗವತಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ದೇವಾಲಯವನ್ನು 'ಮಲಯಾರಯ ಮಹಾಸಭ'ವು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ದಣಿದ ಮತ್ತು ಟ್ರೆಕ್ಕಿಂಗ್ ಮುಂದುವರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಭಕ್ತರು ಇಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಪಡೆಯಬಹುದು ಮತ್ತು ಪಡೆಯಬೇಕು. ಇದು [[ಕೊರುತೋಡು]] ಪಂಚಾಯತ್ನ ಕುಝಿಮಾವು ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದ ಸಮೀಪವಿದೆ ಮತ್ತು ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ರಸ್ತೆಯಿಂದ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. ಕುಝಿಮಾವುವಿನಿಂದ, ಪಂಪಾ/ಶಬರಿಮಲೆಗೆ ಬಸ್ಸುಗಳು ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಕುಝಿಮಾವುವಿನಿಂದ [[ಮುಂಡಕಯಂ]]ಗೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಬಸ್ಸುಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ. ====ಕರಿಮಲ==== ಮುಕ್ಕುಝಿಯಿಂದ ಹೊರಟ ನಂತರ, ಯಾತ್ರಿಕರು ಕರಿಮಲದ ಕಡಿದಾದ ಹತ್ತುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಮೊದಲು ''ಕರಿಯಿಲಂಥೋಡು'' ಹೊಳೆಯನ್ನು ದಾಟಬೇಕು.<ref name=":5" /> ಕರಿಮಲ (ಕಪ್ಪು ಬೆಟ್ಟ / ಆನೆಯ ಬೆಟ್ಟ ('ಕರಿ': ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ ಆನೆ)) ಎಂಬುದು ಅನೇಕ ಆನೆಗಳು ವಾಸಿಸುವ ಜಾಡಿನ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಯಾತ್ರಿಕರು ತಮ್ಮ ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು ಕರಿಮಲ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಹಂತಗಳನ್ನು ದಾಟಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ, ಭಕ್ತರು ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಚಳಿಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೆಂಕಿ ಹೊತ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದರ ಶುದ್ಧ ನೀರಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ''ನಾಳಿಕ್ಕಿನಾರ್'' (ಬಾವಿಯೊಳಗಿನ ಬಾವಿ) ಇದೆ. ಅವರು ಅಲ್ಲಿನ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅಪಾಯ-ಮುಕ್ತ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ''ಕರಿಮಲನಾಥನ್'' (ಕರಿಮಲದ ರಕ್ಷಕ), ''ಕರಿಮಲ ಭಗವತಿ'' (ಶಿಖರದಲ್ಲಿ) ಮತ್ತು ''ಕೊಚು ಕದುತ''ರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.sabarimala.com/trek-routes.htm|website=www.sabarimala.com|title=Trek Routes - Sabarimala|access-date=2016-11-24}} {{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name=":1" /> ದೇವಾಲಯದ ಸಮೀಪವೇ ''ಕರಿಮಲ ಅರಯನ''ನ ಸಮಾಧಿಯಿದೆ, ಇವರು ಶಬರಿಮಲೆ ದೇವಾಲಯದ ಮೊದಲ ಅರ್ಚಕರೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಶಬರಿಮಲೆ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಅಡಿಗಲ್ಲು ಹಾಕಿದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಇವರೇ ಎಂದೂ ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |last=Bharat |first=E. T. V. |date=2022-12-29 |title=കരിമല അരയന്‍റെ കല്ലറ തകര്‍ത്ത സംഭവം; അന്വേഷണം വേണമെന്ന് മലഅരയ മഹാസഭ |url=https://www.etvbharat.com/malayalam/kerala/state/kottayam/mala-arayan-mahasabha-want-probe-on-karimala-arayans-tomb-broken-incident/kerala20221229111620250250983 |access-date=2025-12-31 |website=ETV Bharat News |language=ml}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ameerudheen |first=T. A. |date=2018-11-04 |title=Twist in Sabarimala tale: Kerala’s Mala Araya Adivasi tribe claims ownership of the hill shrine |url=https://scroll.in/article/900283/twist-in-sabarimala-tale-keralas-mala-araya-adivasi-tribe-claims-ownership-of-the-hill-shrine |access-date=2025-12-31 |website=Scroll.in |language=en}}</ref> ====ವಲಿಯನವಟ್ಟೋಂ & ಚೆರಿಯನವಟ್ಟೋಂ==== ಕಡಿದಾದ ಕರಿಮಲ ಬೆಟ್ಟವು ಕಾಡು ಆನೆಗಳ ನೆಲೆಯಾದ ''ವಲಿಯನವಟ್ಟೋಂ''ನಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಸ್ಥಳವು ಉತ್ತಮ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಯಾತ್ರಿಕರು ತಮ್ಮ ಟ್ರೆಕ್ ಅನ್ನು ಪುನರಾರಂಭಿಸುವ ಮೊದಲು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸಡಿಲಗೊಳ್ಳಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರಯಾಣದ ಮುಂದಿನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಪಂಬಾ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ''ಚೆರಿಯನವಟ್ಟೋಂ'' ಆಗಿದೆ.<ref name=":1" /> === ಪಂಪಾದಿಂದ ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯದವರೆಗಿನ ಪ್ರಮುಖ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು === ==== ಪಂಬಾ ನದಿ & ತ್ರಿವೇಣಿ ==== [[File:River Pambar in 2016.jpg|thumb|ಪಂಬಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಆಚರಣಾತ್ಮಕ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಭಕ್ತರು]] [[ಪಂಬಾ ನದಿ]] ಶಬರಿಮಲೆ ಯಾತ್ರೆಯ ಪ್ರಮುಖ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ನದಿಯು ನೀಲಿಮಲದ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವಾಗ, ಅದು ಭಗವಾನ್ ಅಯ್ಯಪ್ಪನ ಪಾದಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಅದರ ಪವಿತ್ರ ಜಲದಲ್ಲಿ ಆಚರಣಾತ್ಮಕ ಸ್ನಾನವನ್ನು ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಕಠಿಣ ಟ್ರೆಕ್ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಮೊದಲು ಅಗತ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಭಕ್ತರು ನದಿಯು ಈ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾದ ಪಾಪಗಳನ್ನು ತೊಳೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಪಂಬಾ, [[ಕಲ್ಲಾರ್ ನದಿ|ಕಲ್ಲಾರ್]] ಮತ್ತು [[ಞುಂಗಾರ್]] ನದಿಗಳು ಸಂಗಮಿಸುವ ತ್ರಿವೇಣಿಯಲ್ಲಿ, ಸಂಗಮವು ಅದರ ನೀರನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಅದರ ನಂತರ ಭಕ್ತರು ''ಪಂಬಾ ಗಣಪತಿ ದೇವಾಲಯ''ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಮುಂಬರುವ ಟ್ರೆಕ್ಕಿಂಗ್ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅಡಚಣೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಅಲ್ಲಿ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿಯನ್ನು ಒಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಯಾತ್ರಿಕರು ಅಯ್ಯಪ್ಪನ ತಂದೆಯಾದ ಪಂಡಲಂ ರಾಜನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name=":2" /><ref name=":3">{{Cite web |title=A Pleasureful, Yet Sacred Trail |url=https://www.onmanorama.com/travel/kerala/2018/01/14/sabarimala-pilgrimage-stages-ayyappan.html |access-date=2025-12-31 |website=Kerala Tourism |language=en |archive-date=2026-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260106134540/https://www.onmanorama.com/travel/kerala/2018/01/14/sabarimala-pilgrimage-stages-ayyappan.html |url-status=dead }}</ref><ref name=":4"/> ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ, ಪಂಬಾದಲ್ಲಿ ನಡೆಸುವ ಅರ್ಪಣಾ ಆಚರಣೆಗಳು ತ್ರಿವೇಣಿಯಲ್ಲಿ ''ಮರವ'' ಸೇನೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿ ಪ್ರಾಣ ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದ ಯೋಧರಿಗೆ ಭಗವಾನ್ ಅಯ್ಯಪ್ಪನು ನಡೆಸಿದ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ. ಮತ್ತೊಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ನಂಬಲಾದ ಐತಿಹ್ಯವು ಪಂಡಲಂ ರಾಜ ರಾಜಶೇಖರನು ಪಂಬಾ ದಡದಲ್ಲಿ ಪರಿತ್ಯಕ್ತ ಶಿಶು ಮಾಣಿಕಂಡನನ್ನು—ನಂತರ ಭಗವಾನ್ ಅಯ್ಯಪ್ಪನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ—ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿದನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref name=":3" /><ref name=":2" /> ==== ನೀಲಿಮಲ ==== ಈ ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ಋಷಿ ಮಥಂಗನ ಸೇವಕಿ ನೀಲಿಯ ಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದೆ. ಅವಳು ರಾಮನ ಉತ್ಕಟ ಭಕ್ತೆಯಾಗಿದ್ದಳು.<ref name=":3" /> ==== ಅಪ್ಪಾಚಿಮೇಡು ==== [[File:Appachimedu.jpg|thumb|ಅಪ್ಪಾಚಿಮೇಡು]] ''ನೀಲಿಮಲ''ದ ಕಠಿಣ ಹತ್ತುವಿಕೆಯ ನಂತರ, ಯಾತ್ರಿಕರು ಅಪ್ಪಾಚಿಮೇಡುವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾರೆ. ''ಕದುರವನ'' ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುವ, ಭಗವಾನ್ ಅಯ್ಯಪ್ಪನ ಭಕ್ತ ಅನುಯಾಯಿ ಅಥವಾ ಸಹಾಯಕನು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ದುಷ್ಟಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ದೂರವಿಟ್ಟು ಯಾತ್ರಿಕರ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಳವಾದ ಕಮರಿಗಳಿಂದ—''ಅಪ್ಪಾಚಿ'' ಮತ್ತು ''ಎಪಾಚಿ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ—ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ, ಭಕ್ತರು ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆಂದು ನಂಬಲಾದ ''ಭೂತಗಣಂಗಳ''ನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಲು ಈ ಕಮರಿಗಳಿಗೆ ಅಕ್ಕಿ ಉಂಡೆಗಳನ್ನು ಎಸೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref name=":5"/><ref name=":4" /><ref name=":3" /> ==== ಶಬರಿಪೀಠಂ ==== [[File:Sabaripeedam 1.jpg|thumb|ಶಬರಿಪೀಠಂ, ಶಬರಿಯು ಭಗವಾನ್ ರಾಮನಿಂದ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆದ ಸ್ಥಳ]] ಶಬರಿ ಪೀಠವು ಶಬರಿಮಲೆ ಟ್ರೆಕ್ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು, ಭಗವಾನ್ ರಾಮನು ತಪಸ್ವಿ ಭಕ್ತೆ [[ಶಬರಿ]]ಗೆ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು (ವಿಮೋಚನೆ) ನೀಡಿದನು, ಇದು ಯಾತ್ರಿಕರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವ ಮೊದಲು ಪೂಜೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.<ref name=":5" /> ==== ಸರಂಕುತಿ ==== ಭಗವಾನ್ ಅಯ್ಯಪ್ಪನು ಮತ್ತು ಅವನ ಸೇನೆಯು ದರೋಡೆಕೋರ ''ಉದಯನನ'' ಸೇನೆಯನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ನಂತರ ತಮ್ಮ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ತ್ಯಜಿಸಿದನೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಇಂದಿಗೂ, ಎರುಮೇಲಿಯಿಂದ ಬರುವ ಮೊದಲ ಬಾರಿಯ ಯಾತ್ರಿಕರು ಸನ್ನಿಧಾನಂ, ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಮುಂದುವರಿಯುವ ಮೊದಲು ತಾವು ಒಯ್ಯುವ ಆಚರಣಾತ್ಮಕ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಮಾಳಿಕಾಪುರತಮ್ಮ|ಮಾಳಿಕಾಪುರತಮ್ಮ]]ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮತ್ತೊಂದು ನಂಬಿಕೆಯೆಂದರೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಯ ಯಾತ್ರಿಕ (''ಕಣ್ಣಿ ಅಯ್ಯಪ್ಪನ್'') ಶಬರಿಮಲೆ ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳದಿದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ಅವಳನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುವುದಾಗಿ ಅಯ್ಯಪ್ಪನು ಮಾಡಿದ ಭರವಸೆಯಾಗಿದೆ. ಸರಂಕುತಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಡಲಾದ ಬಾಣಗಳ ಸಮೂಹವು ಅವಳ ಶಾಶ್ವತ ಕಾಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ, ಸಮತಟ್ಟಾದ ಮಾರ್ಗವು [[ಶಬರಿಮಲೆ ದೇವಾಲಯ|ಶಬರಿಮಲೆ ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯದ ಸಮುಚ್ಚಯಕ್ಕೆ]] ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name=":4" /> ===ಉಲ್ಲೇಖಗಳು=== {{Wikivoyage|Sabarimala}} ====ಸಣ್ಣ ಯಾತ್ರೆ==== ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಜನರು ಪಂಪಾ ನದಿಯನ್ನು ತಲುಪಲು ಪರ್ಯಾಯ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಪಂಪಾದಿಂದ, ಎಲ್ಲಾ ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳು ಶಬರಿ ಮಲದವರೆಗೆ ನೀಲಿ ಮಲದ ಕಡಿದಾದ ಪರ್ವತ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಟ್ರೆಕ್ಕಿಂಗ್ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮಾರ್ಗವು ಈಗ ಸರಿಯಾಗಿ ಪಾದಚಾರಿ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡಿದೆ, ತುರ್ತು ಅಂಗಡಿಗಳು ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಹಾಯವನ್ನು ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿವೆ, ಮತ್ತು ಕಡಿದಾದ ಇಳಿಜಾರನ್ನು ಹತ್ತುವಾಗ ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಹಿಂದೆ ದಟ್ಟವಾದ ಕಾಡಿನ ಮೂಲಕ ಕೇವಲ ಹಾದಿಯಾಗಿತ್ತು. ವಯಸ್ಸಾದ ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಪುರುಷರು ಬಿದಿರಿನ ಕುರ್ಚಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತಾರೆ, ಶುಲ್ಕಕ್ಕಾಗಿ.<ref>{{Cite web |title=For Sabarimala's dolly bearers, the demanding work is also a godsend |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2022/dec/16/for-sabarimalas-dolly-bearers-the-demanding-work-is-also-a-godsend-2528568.html |access-date=2023-12-07 |website=The New Indian Express |date=15 December 2022 }}</ref> [[File:Pilgrims trekking on the path through forests leading to Sabarimala temple.jpg|thumb|ಶಬರಿಮಲ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಕಾಡುಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಟ್ರೆಕ್ಕಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳು]] ==ಸಾರಿಗೆ== [[File:Doli service in Sabarimala.jpg |thumb|ಶಬರಿಮಲದಲ್ಲಿ ಡೋಲಿ ಸೇವೆ]] [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮ|KSRTC]] ಬಸ್ಸುಗಳು ಚೆಂಗನ್ನೂರು, ತಿರುವಲ್ಲ & ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಕೇರಳದಾದ್ಯಂತ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿವೆ. ===ವಾಯು=== ಹತ್ತಿರದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]] (ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ {{convert |170 |km}}) ಮತ್ತು [[ಕೊಚ್ಚಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]] (ವಾಯುವ್ಯಕ್ಕೆ {{convert |160 |km}}). ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಶಬರಿಮಲ ದೇವಾಲಯದ ಬಳಿ [[ಶಬರಿಮಲ ಗ್ರೀನ್ಫೀಲ್ಡ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]] (ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ {{convert |50 |km}}) ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಸಹ ಅನುಮೋದಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite news |author=((Zee Media Bureau))|date=31 December 2022 |title=Kerala to have new airport near Sabarimala temple, govt approves land acquisition |work=Zeenews.India.Com |url=https://zeenews.india.com/aviation/kerala-to-have-new-airport-near-sabarimala-temple-govt-approves-land-acquisition-2556143.html |access-date=31 December 2022}}</ref> ===ರೈಲ್ವೆ=== ಹತ್ತಿರದ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವು ಶಬರಿಮಲದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ [[ಚೆಂಗನ್ನೂರು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ|ಚೆಂಗನ್ನೂರು]]. {{rws|ಚೆಂಗನ್ನೂರು}} (ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ {{convert|85|km}}), {{rws|ತಿರುವಲ್ಲ}} (ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ {{convert|87|km}}), {{rws|ಕೊಟ್ಟಾಯಂ}} (ವಾಯುವ್ಯಕ್ಕೆ {{convert|96|km}}) ಶಬರಿಮಲದಿಂದ ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು. ರೈಲು [[ಕೊಲ್ಲಂ–ಸೆಂಗೊಟ್ಟೈ ಕಾರ್ಡ್ ಲೈನ್|ಶೆಂಗೊಟ್ಟೈ - ಕೊಲ್ಲಂ ಮಾರ್ಗ]]ದ ಮೂಲಕ ಹಾದು ಹೋದರೆ, [[ಪುನಲೂರು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ|ಪುನಲೂರು]] ({{convert|101|km}}) ಹತ್ತಿರದ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ===ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ಬಸ್=== ಅಯ್ಯಪ್ಪ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಂಡಲ ಮತ್ತು ಮಕರವಿಳಕ್ಕು ಪೂಜೆಗಳ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಕೇರಳಕ್ಕೆ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ರಾಜ್ಯದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ವಿಶೇಷ ಬಸ್ಸುಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news |date=2022-11-17 |title=Buses to Sabarimala from TN |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/buses-to-sabarimala-from-tn/articleshow/95568641.cms |access-date=2023-11-21 |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite news |date=2023-11-14 |title=All arrangements in place for Sabarimala pilgrimage |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/all-arrangements-in-place-for-sabarimala-pilgrimage/article67532686.ece |access-date=2023-11-21 |issn=0971-751X}}</ref> ===ರೋಪ್ವೇ=== 2011 ರಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಯೋಜನೆಯಾದ ಶಬರಿಮಲ ರೋಪ್ವೇ, ಭಾರತದ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿ ಮಂಡಳಿ]] (NBWL) ಆಗಸ್ಟ್ 2025 ರಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ನೀಡಿದಾಗ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಉತ್ತೇಜನವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref name=sabr1>[https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2025/Aug/27/sabarimala-ropeway-project-nears-final-clearance-4 Sabarimala ropeway project nears final clearance], New Indian Express, 27 Aug 2025.</ref> ==ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆ == ===ಚಿನ್ನದ ಕಳ್ಳತನ === '''ಶಬರಿಮಲ ಚಿನ್ನದ ಕಳ್ಳತನದ ವಿವಾದ'''ವು ಶಬರಿಮಲ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಪಾಲಕ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ದೇವಾಲಯದ ಕಲಾಕೃತಿಗಳ ಚಿನ್ನದ ಲೇಪನದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಸುಮಾರು 4.5–12 ಕೆಜಿ ಚಿನ್ನದ (ಸುಮಾರು ₹100 ಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ) ದುರ್ವಿನಿಯೋಗ ಮತ್ತು ಕಳ್ಳತನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ, ಇದು [[ತಿರುವಾಂಕೂರು ದೇವಸ್ವಂ ಮಂಡಳಿ]] (TDB) ಭಕ್ತರ ಅರ್ಪಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಪುನಃಸ್ಥಾಪನಾ ಕಾರ್ಯಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆಗಳು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ವಿಚಾರಣೆಯ ಮೂಲಕ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. 2019 ಮತ್ತು 2025 ರಲ್ಲಿ ಹೈದರಾಬಾದ್ ಮತ್ತು ಚೆನ್ನೈನ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳಲ್ಲಿ ದುರಸ್ತಿಗಾಗಿ ಚಿನ್ನದ ಲೇಪಿತ ತಾಮ್ರದ ಫಲಕಗಳನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದು ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ತೂಕ ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದ ಅಂಶದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದವು, ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಕೆಲವೇ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಮಸುಕಾದ ಲೇಪನ ಮತ್ತು ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ ಪ್ರಾಯೋಜಕ ಉನ್ನಿಕೃಷ್ಣನ್ ಪೊಟ್ಟಿ (ಪೊಟ್ಟಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ) ಪುನಃ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ; 28 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2025 ರಂದು, ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಎರಡು ಪೀಠಗಳನ್ನು ತಿರುವನಂತಪುರಂನಲ್ಲಿನ ಪೊಟ್ಟಿಯ ಸಹೋದರಿಯ ನಿವಾಸದಿಂದ ಮರುಪಡೆಯಲಾಯಿತು, ಅವರು ವಿವಾಹಕ್ಕಾಗಿ ಚಿನ್ನವನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆಯ ನಡುವೆ. ಕೇರಳ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಅರ್ಜಿಯಿಂದ ಪ್ರಚೋದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ TDB ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸ್ ದೂರು ದಾಖಲಿಸಿತು, ಆರಂಭಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿತ ಕಳ್ಳತನಕ್ಕಿಂತ "ಸಣ್ಣ ಅಪಹರಣ" ಎಂದು ವಿವರಿಸಿತು, ಆದರೆ '''ಶಬರಿಮಲ ಕರ್ಮ ಸಮಿತಿ''' (SKS) ಪ್ರತ್ಯೇಕ FIR ಅನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿ ವಿಶ್ವಾಸಘಾತು ಮತ್ತು ದರೋಡೆಕೋರತನದ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಮಾಡಿತು. ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷವಾದ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಡೆಮೋಕ್ರಟಿಕ್ ಫ್ರಂಟ್ (ಕೇರಳ)|ಯುನೈಟೆಡ್ ಡೆಮೋಕ್ರಟಿಕ್ ಫ್ರಂಟ್]] (UDF) ಮತ್ತು [[BJP]] ಆಡಳಿತಾರೂಢ [[ಲೆಫ್ಟ್ ಡೆಮೋಕ್ರಟಿಕ್ ಫ್ರಂಟ್]] (LDF) ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ, ರಹಸ್ಯ ಸುತ್ತುವಿಕೆ, ಮತ್ತು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದ ಆರೋಪ ಮಾಡಿದವು—[[ಕೇಂದ್ರೀಯ ತನಿಖಾ ದಳ|CBI]] ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ರಾಜೀನಾಮೆಗಳನ್ನು ಬೇಡಿದವು—ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಅಡ್ಡಿಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ಆಂದೋಲನಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಆದರೆ LDF ಈ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಮುನ್ನ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಚಾರದ ಪ್ರೇರಿತ ಎಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿತು. 9 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2025 ರಂತೆ, [[ಕೇರಳ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]]ವು 6 ಅಕ್ಟೋಬರ್ ರಂದು ಮಾಜಿ [[ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧೀಕ್ಷಕ|SP]] ಎಸ್. ಶಶಿಧರನ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ|ADGP]] ಎಚ್. ವೆಂಕಟೇಶ್ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗುಪ್ತ ''[[ವಿಶೇಷ ತನಿಖಾ ತಂಡ (ಭಾರತ)|ವಿಶೇಷ ತನಿಖಾ ತಂಡ]]'' (SIT) ರಚಿಸಲು ಆದೇಶಿಸಿದೆ, ಇದು 1998 ರಿಂದ ಚಿನ್ನದ ಬಳಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿಷಯವನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ತನಿಖೆ ಮಾಡಲು; ಆರು ವಾರಗಳೊಳಗೆ ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ SIT, ವಿಚಾರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ (5 ಅಕ್ಟೋಬರ್ ರಂದು ಪೊಟ್ಟಿಯ ಹೇಳಿಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ), ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಬಂಧನಗಳು ವರದಿಯಾಗಿಲ್ಲ, ಆದಾಗ್ಯೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಕಳ್ಳತನದ ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲು ಆದೇಶಿಸಿದೆ. ಈ ವಿವಾದವು ಕೇರಳದ ಧ್ರುವೀಕೃತ ರಾಜಕೀಯವನ್ನು ಉಲ್ಬಣಗೊಳಿಸಿದೆ, ದೇವಾಲಯದ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಚುನಾವಣಾ ತಂತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಶಬರಿಮಲದ ಆಡಳಿತದ ಮೇಲೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ,<ref>[https://theprint.in/politics/poll-season-on-horizon-sabarimala-gold-theft-stirs-the-pot-in-kerala-udf-takes-on-ruling-ldf/2759431/ Poll season on horizon, Sabarimala gold ‘theft’ stirs the pot in Kerala. UDF takes on ruling LDF], The Print, 8 Oct 2025.</ref> ಮಾಜಿ ತಿರುವಿಥಾಂಕೂರ್ ದೇವಸ್ವಂ ಮಂಡಳಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಶ್ರೀ ಎನ್. ವಾಸು ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಎ. ಪದ್ಮಕುಮಾರ್ ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಕೇರಳ ವಿಶೇಷ ತನಿಖಾ ತಂಡ (SIT) ಶಬರಿಮಲ ದೇವಸ್ಥಾನದ ''ಶ್ರೀಕೋವಿಲ್'' ಬಾಗಿಲಿನ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳಿಂದ ಚಿನ್ನ ಕಾಣೆಯಾದ ಆರೋಪದ ಮೇಲೆ ಶಬರಿಮಲ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮಾಜಿ ''ತಂತ್ರಿ'' (ಮುಖ್ಯ ಪುರೋಹಿತ) ಕಂದರಾರು ರಾಜೀವರು ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದೆ. ಕೊಲ್ಲಂ ವಿಜಿಲೆನ್ಸ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದ ನಂತರ ಈ ಕ್ರಮವು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ರಾಜೀವರು ಸಂಬಂಧಿತ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಬಂಧನದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.<ref name="auto">{{Cite news |title=How gold worth Rs 4.5 cr vanished from one of India's richest temples |url=https://timesofindia.indiatimes.com/toi-plus/crime/how-gold-worth-rs-4-5-cr-vanished-from-one-of-indias-richest-temples/articleshow/126529164.cms |access-date=2026-01-16 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿಗಳು 2019 ರಲ್ಲಿ ಲೇಪನಕ್ಕಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಲಾದ ಚಿನ್ನದ ಲೇಪಿತ ಬಾಗಿಲಿನ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳು ಮತ್ತು ''ದ್ವಾರಪಾಲಕ'' ವಿಗ್ರಹಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಿಂತಿರುಗಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಇದು ದುರ್ವಿನಿಯೋಗ ಮತ್ತು ಸಂಭವನೀಯ ಕಳ್ಳತನದ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ.<ref name="auto"/> === ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ ಮುಖ್ಯ ದೇವತೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಭಕ್ತರ ಪ್ರವೇಶ === {{see also|ಶಬರಿಮಲಕ್ಕೆ ಮಹಿಳೆಯರ ಪ್ರವೇಶ|ರೆಡಿ ಟು ವೇಯ್ಟ್ ಅಭಿಯಾನ}} ದೇವಾಲಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯು 10 ರಿಂದ 50 ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಮಹಿಳೆಯರ ಪ್ರವೇಶದ ವಿರುದ್ಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ದೇವರ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ದೇವಾಲಯದ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. == ಶಬರಿಮಲ ದೇವಸ್ಥಾನ == [[ತಿರುವಾಂಕೂರು]] ಮತ್ತು ಕೊಚ್ಚಿ ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಜ್ಞಾಪಕ ಪತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ, ಇದನ್ನು 19 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಸ್ ಸರ್ಕಾರವು ಎರಡು ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು, ಋತುಮತಿ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಎರಡು ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆ ಶಬರಿಮಲ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮದ್ರಾಸ್ ಪದಾತಿದಳದ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ಗಳಾದ ಲೇಖಕರು ಸುಮಾರು ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಸಂಶೋಧನೆಯ ನಂತರ 1820 ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರೂ, ಇದನ್ನು ಎರಡು ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ 1893 ಮತ್ತು 1901 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಗರ್ಭಧಾರಣೆಗೆ ಸಮರ್ಥವಾಗಿರುವ ಹುಡುಗಿಯರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ವಯಸ್ಸಾದ ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಗೆ ಮುನ್ನದ ಹುಡುಗಿಯರಿಗೆ ಅನುಮತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ದೇವರ (ಅಯ್ಯಪ್ಪ) ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಲೈಂಗಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ಇರುವ ವಿರೋಧದಿಂದಾಗಿ.<ref>{{Cite web|url=https://www.theweek.in/news/india/2018/11/22/british-era-survey-report-says-sabarimala-ban-existed-200-years-ago.html|title=British era survey report says Sabarimala ban existed 200 years ago|website=The Week}}</ref> 1991 ರವರೆಗೆ, ಮಹಿಳೆಯರು ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಆದರೂ ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ. 50 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಹಿಳಾ ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳು ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಶಿಶುಗಳ ಮೊದಲ ಅನ್ನ ಪ್ರಾಶನ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ([[ಅನ್ನಪ್ರಾಶನ|ಚೊರೂನು]]) ನಡೆಸಲು ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="Tarabout">{{cite book |author1=Gilles Tarabout |editor1-last=Berti |editor1-first=Daniella |editor2-last=Good |editor2-first=Anthony |editor3-last=Tarabout |editor3-first=Gilles |title=Of Doubt and Proof. Legal and Ritual Practices of Judgmen |date=2015 |publisher=Ashgate |isbn=978-1-4724-3451-7 |pages=70–71 |chapter-url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-01246885/document |access-date=29 October 2018 |chapter=Religious Uncertainty, Astrology and the Courts in South India}}</ref> 1991 ರಲ್ಲಿ, ಕೇರಳ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಕೆ. ಪರಿಪೂರ್ಣನ್ ಮತ್ತು ಕೆ. ಬಾಲನಾರಾಯಣ ಮಾರಾರ್, ತಿರುವಾಂಕೂರು ದೇವಸ್ವಂ ಮಂಡಳಿಯ ವಿರುದ್ಧದ ತಮ್ಮ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ, 10 ರಿಂದ 50 ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿದರು, ಅಂತಹ ನಿರ್ಬಂಧವು ಅನಾದಿಕಾಲದಿಂದಲೂ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿರುವ ಪದ್ಧತಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref name="khc91" /> ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು [[ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರ]]ಕ್ಕೆ ಆ ನಿರ್ಬಂಧವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವಂತೆ ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಯನ್ನು ಬಳಸುವಂತೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು.<ref name="khc91"/> ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು "ಹಿಂದೂಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಭಾಗ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ವಿಭಾಗದ ನಡುವೆ ಅಥವಾ ಒಂದು ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ವರ್ಗದ ನಡುವೆ ದೇವಾಲಯವನ್ನು (ಶಬರಿಮಲ) ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಬಂಧವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ಆದರೆ ನಿಷೇಧವು ಮಹಿಳೆಯರ ವರ್ಗವಾಗಿ ಅಲ್ಲದೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಯಸ್ಸಿನ ಗುಂಪಿನ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮಾತ್ರವಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿತು.<ref name=":3"/> 28 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2018 ರಂದು, [[ಭಾರತದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]]ವು 4-1 ಬಹುಮತದ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ (4 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 1 ಮಹಿಳಾ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಪ್ಯಾನಲ್) ಮಹಿಳೆಯರ ಪ್ರವೇಶದ ನಿಷೇಧವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು.<ref name="SC-2018-Sep-28">{{cite web |last1=The Registrar |first1=SCI |title=Writ petition (civil) no. 373 of 2006 |url=https://www.sci.gov.in/supremecourt/2006/18956/18956_2006_Judgement_28-Sep-2018.pdf |website=Supreme Court of India |access-date=15 December 2018 |archive-date=19 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181019154645/https://www.sci.gov.in/supremecourt/2006/18956/18956_2006_Judgement_28-Sep-2018.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="NDTV.com">{{Cite news |url=https://www.ndtv.com/india-news/keralas-sabarimala-temple-must-allow-women-of-all-ages-says-supreme-court-ending-restriction-1923556 |title=Women Of All Ages Can Enter Sabarimala Temple, Says Top Court, Ending Ban |work=NDTV.com |access-date=2018-09-28}}</ref> ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು, [[ದೀಪಕ್ ಮಿಶ್ರಾ]], ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲಿನ ಆಯ್ದ ನಿಷೇಧವು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ "ಅಗತ್ಯ ಭಾಗ" ಅಲ್ಲ ಆದರೆ "ಧಾರ್ಮಿಕ [[ಪಿತೃಪ್ರಭುತ್ವ]]"ದ ಒಂದು ರೂಪವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref name="SC-2018-Sep-28" /> ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ [[ಧನಂಜಯ ಯ. ಚಂದ್ರಚೂಡ್]] ಅವರು ನಿಷೇಧವು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು "ಕಳಂಕಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ" ಮತ್ತು "ಸ್ಟೀರಿಯೊಟೈಪ್" ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು "ಪುರುಷರ [[ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ]]ದ ಹೊರೆಯನ್ನು" ಅವರ ಮೇಲೆ ಹೇರುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref name="SC-2018-Sep-28" /><ref>{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/sabarimala-temple-entry-live-updates/article25066336.ece|title=SC allows entry of women of all ages to worship at Sabarimala, other places of their choice|website=The Hindu|date=28 September 2018|via=www.thehindu.com}}</ref> ಏಕೈಕ ಮಹಿಳಾ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾದ [[ಇಂದು ಮಲ್ಹೋತ್ರಾ]] ಅವರು ತಮ್ಮ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯದ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ "ಅಗತ್ಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆ ಎಂಬುದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮುದಾಯವು ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕಾದ ವಿಷಯ" ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕಾದ ವಿಷಯವಲ್ಲ ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದರು. "ಧರ್ಮದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ತರ್ಕಬದ್ಧತೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಅವರು ಸೇರಿಸಿದರು.<ref name="SC-2018-Sep-28" /><ref>{{Cite news |url=https://indianexpress.com/article/india/sabarimala-verdict-justice-indu-malhotra-dissents-cant-invoke-rationality-in-religion-5378873/ |title=Sabarimala verdict: Justice Indu Malhotra dissents — Can't invoke rationality in religion |date=2018-09-29 |work=The Indian Express |access-date=2018-11-24}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/sabarimala-verdict-5-key-reasons-why-justice-indu-malhotra-differed-with-majority-view/articleshow/65997997.cms |title=Sabarimala verdict: 5 key reasons why Justice Indu Malhotra differed with majority view - Times of India |work=The Times of India |access-date=2018-11-24}}</ref> ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ತೀರ್ಪಿನ ನಂತರ, ಕೇರಳದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಭೆಗಳು ನಡೆದವು. ಈ ತೀರ್ಪಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ಭಕ್ತರು ಸುಮಾರು 65 ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶಾ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಆದೇಶಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶಾ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿತು. ಪ್ರಕರಣದ ಪ್ರಮುಖ ಸತ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಭಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ.<ref name=":8">{{Cite web |date=2019-11-13 |title=Supreme Court verdict tomorrow on plea challenging Sabarimala ruling |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/supreme-court-will-tomorrow-decide-review-petitions-on-entry-of-women-into-sabarimala-temple-rafale-deal/story-trKUAzgAC0kFGkCpG3qucJ.html |access-date=2023-02-28 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ತೀರ್ಪಿನ ನಂತರ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ತೆರೆದಾಗ 17 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2018 ರಂದು ನಿಲಕ್ಕಲ್ ಮತ್ತು ಪಂಪಾ ತಳ ಶಿಬಿರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ನಡೆದವು. ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರು ಮಹಿಳಾ ಪತ್ರಕರ್ತರ ಮೇಲೆ ಹಲ್ಲೆ ನಡೆಸಿದರು, ಅವರ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಕದ್ದರು, ಮತ್ತು ವಾಹನವನ್ನು ಹಾನಿಗೊಳಿಸಿದರು. ಪೊಲೀಸರ ಮೇಲೂ ದಾಳಿ ನಡೆಯಿತು. ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಮಹಿಳೆಯರು ಸಹ ಇದ್ದರು, ಋತುಮತಿ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಹಿಳೆಯರಿಗಾಗಿ ಕಾರುಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ರಸ್ತೆ ತಡೆಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{Cite news |url=https://m.hindustantimes.com/india-news/tension-mounts-in-kerala-as-sabarimala-set-to-open-today/story-YRZuiWacJvlZc8Agn1gfJK.html |title=Sabarimala row: Devotees attack journalists, stop women from approaching temple |work=Hindustan Times |access-date=17 October 2018 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-45885996 |title=Sabarimala: Mobs attack women near India Hindu temple |work=BBC |access-date=17 October 2018}}</ref> ಪೊಲೀಸರು ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರ ಮೋಟಾರ್ ಬೈಕ್ಗಳನ್ನು ಹಾನಿಗೊಳಿಸಿದ ವರದಿಗಳೂ ಇದ್ದವು.<ref>{{Cite news |url=https://www.ndtv.com/kerala-news/watch-kerala-cops-vandalise-parked-vehicles-near-sabarimala-1933642 |title=Watch: Kerala Cops Vandalise Parked Vehicles Near Sabarimala |work=NDTV.com |access-date=2018-11-15}}</ref> ಕೇರಳದಾದ್ಯಂತ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ ತಮಿಳುನಾಡು, ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕಗಳಲ್ಲೂ ಭಕ್ತರು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದರು.<ref>{{Cite web |url=https://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/021018/peaceful-protests-against-supreme-court-judgment.html |title='Peaceful' protests against Supreme Court judgment |date=2018-10-02 |website=Deccan Chronicle |access-date=2019-06-21}}</ref> ಈ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ, 26 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2018 ರಂದು, ಭಕ್ತರು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಸಂಜೆ 6 ರಿಂದ 6:30 ರವರೆಗೆ ಸುಮಾರು 765 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ 'ಅಯ್ಯಪ್ಪ ಜ್ಯೋತಿ' ಬೆಳಗಿಸಿದರು. ಸಾವಿರಾರು ಜನರು ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸೇರಿದರು.<ref name=":0"/><ref>{{Cite web |url=https://english.manoramaonline.com/news/kerala/2018/12/26/ayyappa-jyothi-sabarimala-karma-samithi-kerala.html |title=Massive participation of women in 765-km Ayyappa Jyothi |website=OnManorama |access-date=2019-06-21}}</ref> ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರು ಕಣ್ಣೂರಿನಲ್ಲಿ ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಹಲ್ಲೆಗೆ ಒಳಗಾದರು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು 1400 ಗುರುತಿಸಲಾಗದ ಭಾಗವಹಿಸುವವರ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |url=https://www.thenewsminute.com/article/cases-filed-against-1400-people-who-took-part-ayyappa-jyothi-event-kerala-94219 |title=Cases filed against 1400 people who took part in Ayyappa Jyothi event in Kerala |website=www.thenewsminute.com |date=30 December 2018 |access-date=2019-06-21}}</ref><ref name=":0" /> ಇತರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗುಂಪುಗಳ ಜನರು ಭಕ್ತರ ಕಾರಣವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಪ್ರಮುಖ [[ಜೈನಾಚಾರ್ಯ ಯುಗಭೂಷಣ್ ಸುರೀಶ್ವರ್ಜಿ|ಜೈನ ಆಚಾರ್ಯ ಯುಗಭೂಷಣ್ ಸುರಿ ಮಹಾರಾಜ್]], ಪಂಡಿತ್ ಮಹಾರಾಜ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ, ಪವಿತ್ರತೆಯು ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಮೂಲಭೂತ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{Cite magazine |url=https://www.indiatoday.in/india/story/women-should-not-enter-sabarimala-jain-acharya-pandit-maharaj-1370232-2018-10-18 |title=Women should not enter Sabarimala: Jain acharya Pandit Maharaj |author=Pankaj P. Khelkar |date=18 October 2018 |magazine=India Today |access-date=2019-03-04 }}</ref> ಶಬರಿಮಲ ದೇವಸ್ಥಾನದ ವಿವಾದದ ಕುರಿತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ ಪಂಡಿತ್ ಮಹಾರಾಜ್ ಇಂಡಿಯಾಟುಡೇಗೆ "ಅದು ಶಬರಿಮಲ ಅಥವಾ ಜಾರ್ಖಂಡ್ನ ಶಿಖರ್ಜಿ ಆಗಿರಲಿ, ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ಪವಿತ್ರತೆಗಾಗಿ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು, "ಧರ್ಮವು ಆಂತರಿಕ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಗೌರವಿಸಬೇಕು. ನಾನು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಅಥವಾ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ವಿರುದ್ಧ ಅಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅವರು ಜನರ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಬಾರದು." ಅಲ್ಲದೆ, [[ಆರ್ಟ್ ಆಫ್ ಲಿವಿಂಗ್ ಫೌಂಡೇಶನ್|ಆರ್ಟ್ ಆಫ್ ಲಿವಿಂಗ್]] ಸ್ಥಾಪಕ [[ರವಿ ಶಂಕರ್ (ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಾಯಕ)|ರವಿ ಶಂಕರ್]] ಶಬರಿಮಲದಲ್ಲಿ ಅಯ್ಯಪ್ಪ ದೇವಾಲಯದ ಗರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ತೋರಿಸಿದರು.<ref>{{Cite news |url=https://www.indiatoday.in/india/story/tradition-must-be-followed-sri-sri-ravi-shankar-on-sabarimala-row-1382273-2018-11-04 |title=Tradition must be followed: Sri Sri Ravi Shankar on Sabarimala row |newspaper=India Today |access-date=2019-03-04 |agency=Ist}}</ref> ಋತುಮತಿ ವಯಸ್ಸಿನ ಇಬ್ಬರು ಮಹಿಳೆಯರು 19 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2018 ರಂದು ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಆದರೆ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರು ಸುಮಾರು 100 ಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿ ತಡೆದರು. [[ತಂತ್ರಿ]] ಮಹಿಳೆಯರು 18 ಪವಿತ್ರ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಏರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೆ ಗರ್ಭಗುಡಿಯನ್ನು ಮುಚ್ಚುವುದಾಗಿ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಿದ ನಂತರ, ಅವರು ಹಿಂದಿರುಗಿದರು.<ref>{{Cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/sabarimala-women-entry-issue-protests-continue/article25258611.ece |title=Sabarimala protests: Women descend the hill without darshan following protests |work=The Hindu |access-date=19 October 2018}}</ref><ref>{{cite web |title=Two Indian women become first to enter temple after centuries-old ban overturned |last1=Berlinger |first1=Joshua |url=https://www.cnn.com/2019/01/01/asia/india-kerala-chain-intl/index.html |date=2 January 2019 |work=CNN |last2=Pokharel |first2=Sugam |last3=Suri |first3=Manveena}}</ref> 2 ಜನವರಿ 2019 ರಂದು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 3:45 ಕ್ಕೆ, ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ತೀರ್ಪಿನ ನಂತರ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ, 40 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದ ಇಬ್ಬರು ಮಹಿಳೆಯರು ಪೊಲೀಸರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಶಬರಿಮಲ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು, ಆರೋಪದ ಪ್ರಕಾರ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಾಗಿ ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾದ ಹಿಂಭಾಗದ ದ್ವಾರದ ಮೂಲಕ. ಕೇರಳದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ, [[ಪಿಣರಾಯಿ ವಿಜಯನ್]], ಅವರ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ಅದರ ನಂತರ, ಪುರೋಹಿತರು ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಒಂದು ಗಂಟೆ [[ಆಚರಣಾ ಶುದ್ಧೀಕರಣ#ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಆಚರಣಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಲು]] ಮುಚ್ಚಿದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಮಂಡಲ ಕಾಲಂ ಅಥವಾ 41-ದಿನಗಳ ತಪಸ್ಸಿನ ಅವಧಿ/ವ್ರತವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿ ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು.<ref name=":2" /><ref name=":4" /><ref>{{Cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/two-women-below-50-claim-they-entered-keralas-sabarimala-temple/articleshow/67343779.cms |title=Two women below 50 claim they entered Kerala's Sabarimala temple - Times of India ► |website=The Times of India |date=2 January 2019 |access-date=2019-01-02}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.ndtv.com/india-news/two-women-below-50-enter-keralas-sabarimala-temple-1971204 |title=2 Women Below 50 Enter Sabarimala, Temple Reopens After "Purification" |website=NDTV.com |access-date=2019-01-02}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.oneindia.com/india/sabarimala-temple-entry-case-jayamala-s-bold-claim-that-stoked-controversy-in-2006-2784013.html |title=Sabarimala Temple entry case: Jayamala's bold claim that stoked controversy in 2006 |last=P |first=Chennabasaveshwar |date=28 September 2018 |work=OneIndia |access-date=24 June 2019}}</ref><ref name="indiatoday1995">{{cite web |last1=M.G |first1=Radhakrishnan |title=Ban on women of prohibited age group visiting Sabarimala shrine comes under scrutiny |url=https://www.indiatoday.in/magazine/religion/story/19950115-ban-on-women-of-prohibited-age-group-visiting-sabarimala-shrine-comes-under-scrutiny-806703-1995-01-15 |website=India Today |date=15 January 1995 |access-date=20 October 2018}}</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ 2019 ರಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣೆ ಮುಗಿದ ನಂತರ, ಹೊಸದಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾದ ಶ್ರೀ ರಂಜನ್ ಗೊಗೊಯ್ ನೇತೃತ್ವದ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು, 28 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2018 ರಂದು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಏಳು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ದೊಡ್ಡ ಪೀಠಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲು ಆದೇಶವನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿತು.<ref name=":8" /> ===ಪರಿಸರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು=== [[File:NoPlastic@Sabarimala.JPG |thumb|ಶಬರಿಮಲದ ನಡಪ್ಪಂತಲ್ ಬಳಿಯ ಮಾಹಿತಿ ಫಲಕ, ಶಬರಿಮಲವನ್ನು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಮತ್ತು ಇತರ ತ್ಯಾಜ್ಯದಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲು ಎಲ್ಲರನ್ನು ಕೈಜೋಡಿಸಲು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಿದೆ.]] ಶಬರಿಮಲಕ್ಕೆ ಭಕ್ತರು ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡುವ ತ್ಯಾಜ್ಯವು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಬೆದರಿಕೆಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡುತ್ತಿದೆ<ref>{{Cite web |url=http://mathrubhuminews.in/ee/ReadMore/22360/sabarimala-news/E |title=ശബരിമലയില്‍ ചത്ത മ്ലാവിന്റെ വയറ്റില്‍ കിലോക്കണക്കിന് പ്ലാസ്റ്റിക്ക് |website=mathrubhuminews.in |access-date=2016-12-02 |archive-date=14 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160314131309/http://mathrubhuminews.in/ee/ReadMore/22360/sabarimala-news/E |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite news |url=http://www.firstpost.com/india/going-green-keralas-sabarimala-temple-rules-against-the-use-of-plastics-2585534.html |title=Going green? Kerala's Sabarimala temple rules against the use of plastics – Firstpost |date=2016-01-15 |newspaper=Firstpost |access-date=2016-12-02}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.deccanchronicle.com/160107/nation-current-affairs/article/kerala-high-court-seeks-probe-deer-death |title=Kerala High Court seeks probe into deer death |date=2016-01-07 |newspaper=Deccan Chronicle |access-date=2016-12-02}}</ref> ಮತ್ತು ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಕಾಡುಗಳಿಗೆ.<ref>{{Cite news |url=http://blogs.timesofindia.indiatimes.com/plumage/sabarimala-and-periyar-eternal-yet-threatened/ |title=Sabarimala and Periyar eternal yet threatened |date=2014-06-22 |newspaper=Times Of India Blogs |access-date=2016-12-02}}</ref> ಶಬರಿಮಲವನ್ನು ಮಾಲಿನ್ಯ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಜ್ಯದಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಕೇರಳ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು 'ಇರುಮುಡಿಕ್ಕೆಟ್ಟು' ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಾರದು ಎಂದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite news |url=http://english.mathrubhumi.com/news/kerala/-irumudikkettu-should-not-contain-plastic-materials-hc-english-news-1.737230 |title='Irumudikkettu' should not contain plastic materials: HC |newspaper=Mathrubhumi |access-date=2016-12-02}}</ref> ಸರ್ಕಾರಿ ಇಲಾಖೆಗಳ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ "ಪುಣ್ಯಂ ಪೂಂಕಾವನಂ" ನಂತಹ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news |url=http://english.mathrubhumi.com/features/specials/-punyam-poonkavanam-to-cleanse-sabarimala-english-news-1.673800 |title='Punyam Poonkavanam' to cleanse Sabarimala |last=Vijayan |first=P |newspaper=Mathrubhumi |access-date=2016-12-02}}</ref> [[ಮಾತಾ ಅಮೃತಾನಂದಮಯಿ ಮಠ]]ವು ಶಬರಿಮಲ ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿಸರವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿಡಲು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದೆ.<ref>{{Cite news |url=http://www.ndtv.com/south/sabarimala-clean-up-35-000-bags-of-garbage-collected-505984 |title=Sabarimala clean-up: 35,000 bags of garbage collected |newspaper=NDTV.com |access-date=2016-12-02}}</ref><ref>{{Cite news |url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/200-foreigners-take-part-in-cleaning-drive-at-sabarimala/article2609299.ece |title=200 foreigners take part in cleaning drive at Sabarimala |last=Kuttoor |first=Radhakrishnan |newspaper=The Hindu |access-date=2016-12-02}}</ref> ಪಂಪಾ ನದಿಯನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವುದು ಶಬರಿಮಲ ಸನ್ನಿಧಾನಂ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವುದು ಅವರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದ್ದರೂ,<ref>{{Cite news |url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/pampa-to-be-included-in-punyam-poonkavanam/article6610924.ece |title=Pampa to be included in Punyam Poonkavanam |author=((Special Correspondent))|newspaper=The Hindu |access-date=2016-12-02}}</ref> ವಿಶಾಲವಾದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವೆಂದರೆ ಹಸಿರು ಮತ್ತು ಸ್ವಚ್ಛತೆಯ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಶಬರಿಮಲವನ್ನು ಮೀರಿ ಹರಡುವುದು.<ref>{{Cite web|url=http://www.uniindia.com/ayyappa-seva-samajam-conducts-cleaning-operation-in-sabarimala/other/news/351754.html|title=Ayyappa Seva Samajam conducts cleaning operation in Sabarimala|accessdate=17 April 2023}}</ref> "''ಪುಣ್ಯಂ ಪೂಂಕಾವನಂ''" ಯೋಜನೆಯ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:<ref>{{Cite web |url=http://www.punyampoonkavanam.org/vm.php |title=Welcome to Official Site of Punyam Poonkavanam |website=www.punyampoonkavanam.org |access-date=2016-12-02 |archive-date=2017-05-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170507063856/http://www.punyampoonkavanam.org/vm.php |url-status=dead }}</ref> # ಪವಿತ್ರ ಪಂಪಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವಾಗ ಸೋಪು ಮತ್ತು ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಬಳಸದಿರುವುದು. [[ಪವಿತ್ರ ನದಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಬಟ್ಟೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಯಾವುದೇ ವಸ್ತುವನ್ನು ಎಸೆಯದಿರುವುದು. # ಯಾವುದೇ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಅನ್ನು ಬಳಸದೆ ಮತ್ತು ಕೇವಲ [[ಜೈವಿಕ ವಿಘಟನೆ|ಜೈವಿಕ ವಿಘಟನೀಯ]] ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ''ಇರುಮುಡಿಕ್ಕೆಟ್ಟು'' ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವುದು. # ಯಾತ್ರೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಶಬರಿಮಲ ಸನ್ನಿಧಾನಂ, ಪಂಪಾ ನದಿ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ಗಂಟೆ ಮೀಸಲಿಡುವುದು. == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == * ಶಬರಿಮಲ ದೇವಾಲಯ ಸಮುಚ್ಛಯ ** [[ಮಾಳಿಕಾಪುರತ್ತಮ್ಮ]], ಶಬರಿಮಲ ಅಯ್ಯಪ್ಪ ದೇವಾಲಯ ಸಮುಚ್ಛಯದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಹಿಂದೂ ದೇವತೆ ** [[ಶಬರಿಮಲ ಟ್ರೆಕ್]], ಯಾತ್ರಾ ಮಾರ್ಗ ** [[ವಾವರ್]], ಶಬರಿಮಲದ ಮುಸ್ಲಿಂ ಭಕ್ತ, ಶಬರಿಮಲ ದೇವಾಲಯ ಸಮುಚ್ಛಯದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ * [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]] ** [[ಹಿಂದೂ ಯಾತ್ರಾ ಸ್ಥಳಗಳು]] ** [[ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{Commons category |Sabarimala}} {{Wikivoyage}} * [http://www.sabarimala.kerala.gov.in/ ಶಬರಿಮಲದ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್ಸೈಟ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101121032033/http://www.sabarimala.kerala.gov.in/ |date=2010-11-21 }} {{ಕೇರಳದ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳು}} {{Portal bar |ಭಾರತ |ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ |ಧರ್ಮ}} {{Authority control}} [[ವರ್ಗ:ಶಬರಿಮಲ| ]] [[ವರ್ಗ:ಪತ್ತನಂತಿಟ್ಟ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಹಿಂದೂ ಯಾತ್ರಾ ಸ್ಥಳಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಪವಿತ್ರ ನಗರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪಂಪಾ ನದಿ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಪಟ್ಟಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಯ್ಯಪ್ಪ ದೇವಾಲಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಾಹಾರ ಮತ್ತು ಧರ್ಮ]] [[ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಸಮುದಾಯಗಳು]] h70xv9f2mu1bdqy62v5f2pd0zesbpr1 0 180634 1431554 1384342 2026-10-07T18:38:23Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431554 wikitext text/x-wiki {{Infobox military installation | name = ಸ್ತಾರಿ ಝ್ಬರಾಝ್ ಕೋಟೆ | part_of = | location = [[ಸ್ತಾರಿ ಝ್ಬರಾಝ್]], [[ತೆರ್ನೊಪಿಲ್ ರೈಯಾನ್]], [[ತೆರ್ನೊಪಿಲ್ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್]] | pushpin_map = | map_alt = | coordinates = {{coord|49|39|31|N|25|44|56|E|type:city_region:UA|display=inline,title}} | module = {{Infobox historic site | embed = yes | designation1 = ಉಕ್ರೇನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ | designation1_offname = {{Lang|uk|Замок}} (''ಕೋಟೆ'') | designation1_number = 190011 | designation1_type = ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ }} | image = Старий Збараж руїни замку.jpg | caption = ಕೋಟೆಯ ಅವಶೇಷಗಳು | type = | built = | builder = | materials = | height = | in_use = | demolished = | condition = ಅವಶೇಷಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ | owner = [[ಉಕ್ರೇನ್]] | controlled_by = | garrison = | past_commanders = | occupants = | battles = | events = }} [[File:Старозбаразька фортеця на мапі Фрідріха фон Міґа, XVIII ст.png|250px|thumb|right|೧೮ನೇ ಶತಮಾನದ ಫ್ರೀಡ್ರಿಕ್ ಫಾನ್ ಮೀಗ್ ಅವರ ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸ್ತಾರಿ ಝ್ಬರಾಝ್ ಕೋಟೆ]] '''ಸ್ತಾರಿ ಝ್ಬರಾಝ್ ಕೋಟೆ''' ({{langx|uk|Старозбаразька фортеця|Starozbaraz'ka fortetsia}}) ೧೫ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಕ್ನ್ಯಾಜ್|ಕ್ನ್ಯಾಜ್]] [[ಕರಿಬುಟಾಸ್]] ಅವರು ಎತ್ತರದ ಬಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದ [[ಕೋಟೆ]]ಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="тес">{{ТЕС|3|336|Бойко В.|Старозбаразька фортеця}}</ref><ref name=Castle>{{cite web |access-date=2013-09-05 |title=ಸ್ತಾರಿ ಝ್ಬರಾಝ್ |url=http://www.ruinyizamki.pl/kresy/stary%20zbaraz.html |archive-date=2016-03-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160309191013/http://ruinyizamki.pl/kresy/stary%20zbaraz.html |url-status=dead }}</ref> ಇದು [[ಉಕ್ರೇನ್]]ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹತ್ವದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದೆ.<ref>[https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e9/Лист_Тернопільської_ОДА_від_23.06.2021_№_02-5124.42.pdf ೨೩ ಜೂನ್ ೨೦೨೧ರ ತೆರ್ನೊಪಿಲ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಆಡಳಿತದ ಪತ್ರ ಸಂಖ್ಯೆ ೦೨-೫೧೨೪/೪೨].</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== ೧೪೭೪ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಟಾಟರ್ ದಾಳಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕ್ನ್ಯಾಜ್ ವಾಸಿಲ್ ನೆಸ್ವಿಜ್ಕಿ ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ತನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋರಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಯೇ ವೀರಮರಣ ಹೊಂದಿದರು; ಕೋಟೆಗೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.<ref name="тес" /><ref name=Castle/> ಈ ದಾಳಿಯ ನಂತರ ಝ್ಬರಾಸ್ಕಿ ಕುಟುಂಬವು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಿಸಿ ೧೫೮೯ರವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿತು. ಆ ವರ್ಷ ಟಾಟರ್ ದಾಳಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಯಾನುಶ್ ಝ್ಬರಾಸ್ಕಿ ನೇತೃತ್ವದ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ನಾಶಪಡಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite book|author=ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಸ್ಟ್ರೋಯ್ನಿ, ಕ್ರಿಶ್ಟೋಫ್ ಬ್ಝೋವ್ಸ್ಕಿ, ಆರ್ತೂರ್ ಗ್ರೋಸ್ಮಾನ್ |date=2005 |isbn=83-921981-6-6 |location=ಕ್ರಾಕೋವ್ |page=220-21 |publisher=ವಿಡಾವ್ನಿಕ್ತ್ವೊ ಬೆಝ್ದ್ರೋಝಾ |title=ಪಶ್ಚಿಮ ಉಕ್ರೇನ್: ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರೂತ್ ಮತ್ತು ಚೆರಿಮೋಶ್ ನದಿಗಳ ನಾದ...}}</ref> ನಂತರ ಅದನ್ನು ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref name=Castle/> ಕ್ನ್ಯಾಜ್ [[ಕ್ರಿಶ್ಟೋಫ್ ಝ್ಬರಾಸ್ಕಿ]] ಅವರ ಮುಂದಾಳತ್ವದಲ್ಲಿ, ೧೭ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಹಳೆಯ ಕೋಟೆಯಿಂದ ೩ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ [[ಝ್ಬರಾಝ್ ಕೋಟೆ|ಹೊಸ ಕೋಟೆಯ]] ನಿರ್ಮಾಣವು [[ಝ್ಬರಾಝ್]]ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು.<ref name=Ukraina/> ==ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ== ೧೫ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಇದು ಗೋಡೆಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ಮರದ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಅದರೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರವಿತ್ತು.<ref name=Castle/> ==ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ಥಾನ== ಸ್ತಾರಿ ಝ್ಬರಾಝ್ ಕೋಟೆಯ ಅವಶೇಷಗಳು ಇಂದಿನ ಸ್ತಾರಿ ಝ್ಬರಾಝ್ ಗ್ರಾಮದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಕೋಟೆ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಝ್ಬರಾಝ್ ನಗರದ ಹಳೆಯ ಕೇಂದ್ರದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಕೋಟೆಯು ಆಧುನಿಕ ಝ್ಬರಾಝ್‌ನಿಂದ ಸುಮಾರು ೩ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ನಂತರ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಝ್ಬರಾಝ್ ಕೋಟೆಯು ಈ ಹಳೆಯ ಕೋಟೆಯ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಬೇರೆಡೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="auto">{{cite web |title=ಝ್ಬರಾಝ್ ನಗರದ ಇತಿಹಾಸ |url=https://www.zbarazh-rada.gov.ua/pro-misto/ |website=ಝ್ಬರಾಝ್ ನಗರ ಮಂಡಳಿ |language=uk |access-date=23 August 2026 }}</ref> ==ಕೋಟೆಯ ಆರಂಭಿಕ ಇತಿಹಾಸ== ಸ್ತಾರಿ ಝ್ಬರಾಝ್ ಪ್ರದೇಶವು ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ಝ್ಬರಾಝ್ ರಾಜಕುಮಾರರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಕೋಟೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತಗಾರರಿಗೆ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ಕೋಟೆಯು ಎತ್ತರದ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಗಮನಿಸಲು ಮತ್ತು ಶತ್ರುಗಳ ಚಲನವಲನವನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲು ಅನುಕೂಲವಾಗಿತ್ತು. ೧೫ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮರ ಮತ್ತು ಮರದ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಗೋಡೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರವಿತ್ತು. ಕೋಟೆಯ ಸ್ಥಾನವು ಅದರ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಎತ್ತರದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |title=ಸ್ತಾರಿ ಝ್ಬರಾಝ್ |url=http://www.ruinyizamki.pl/kresy/stary%20zbaraz.html |access-date=5 September 2013 |archive-date=9 ಮಾರ್ಚ್ 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160309191013/http://ruinyizamki.pl/kresy/stary%20zbaraz.html |url-status=dead }}</ref> ==ಟಾಟರ್ ದಾಳಿಗಳು== ಸ್ತಾರಿ ಝ್ಬರಾಝ್ ಕೋಟೆಯ ಇತಿಹಾಸವು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ಟಾಟರ್ ದಾಳಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ೧೪೭೪ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ದಾಳಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕ್ನ್ಯಾಜ್ ವಾಸಿಲ್ ನೆಸ್ವಿಜ್ಕಿ ಕೋಟೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದರು. ತೀವ್ರ ಹೋರಾಟದ ನಂತರ ಅವರು ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಮೃತಪಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಕೋಟೆಗೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.<ref name="тес"/> ದಾಳಿಯ ನಂತರ ಝ್ಬರಾಸ್ಕಿ ಕುಟುಂಬವು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಿಸಿತು. ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಾಣದ ನಂತರ ಕೋಟೆಯು ಇನ್ನೂ ಒಂದು ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. ೧೫೫೮, ೧೫೬೭, ೧೫೭೨, ೧೫೮೮, ೧೫೯೦ ಮತ್ತು ೧೫೯೪ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹಲವು ಟಾಟರ್ ದಾಳಿಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಕೋಟೆಯು ತನ್ನ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು.<ref name="auto"/> ೧೫೮೯ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮತ್ತೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಟಾಟರ್ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಯಾನುಶ್ ಝ್ಬರಾಸ್ಕಿ ನೇತೃತ್ವದ ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆ ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಕೋಟೆ ಮತ್ತೆ ಸುಟ್ಟುಹೋಯಿತು. ಈ ಬಾರಿ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref name=Ukraina>{{cite book |author=ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಸ್ಟ್ರೋಯ್ನಿ, ಕ್ರಿಶ್ಟೋಫ್ ಬ್ಝೋವ್ಸ್ಕಿ, ಆರ್ತೂರ್ ಗ್ರೋಸ್ಮಾನ್ |date=2005 |isbn=83-921981-6-6 |location=ಕ್ರಾಕೋವ್ |page=೨೨೦–೨೨೧ |publisher=ವಿಡಾವ್ನಿಕ್ತ್ವೊ ಬೆಝ್ದ್ರೋಝಾ |title=ಪಶ್ಚಿಮ ಉಕ್ರೇನ್: ಪ್ರೂತ್ ಮತ್ತು ಚೆರಿಮೋಶ್ ನದಿಗಳ ನಾದ... }}</ref> ==ಹೊಸ ಕೋಟೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ== ಹಳೆಯ ಕೋಟೆಯ ನಾಶದ ನಂತರ ಕ್ನ್ಯಾಜ್ ಕ್ರಿಶ್ಟೋಫ್ ಝ್ಬರಾಸ್ಕಿ ಅವರ ಮುಂದಾಳತ್ವದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಕೋಟೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಯೋಜನೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಹೊಸ ಕೋಟೆಗೆ ಹಳೆಯ ಕೋಟೆಯ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಬಳಸದೆ, ಆಧುನಿಕ ಝ್ಬರಾಝ್ ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಬೇರೆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಹೊಸ ಕೋಟೆಯು ಹಳೆಯ ಕೋಟೆಯಿಂದ ಸುಮಾರು ೩ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.<ref name=Ukraina /> ಹೊಸ ಕೋಟೆಯ ನಿರ್ಮಾಣವು ೧೭ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಈ ಬದಲಾವಣೆಯು ಸ್ತಾರಿ ಝ್ಬರಾಝ್ ಕೋಟೆಯ ಸೈನಿಕ ಇತಿಹಾಸದ ಅಂತ್ಯವನ್ನೂ, ಹೊಸ ಝ್ಬರಾಝ್ ಕೋಟೆಯ ಉದಯವನ್ನೂ ಸೂಚಿಸಿತು. ನಂತರದ ಕೋಟೆಯು ತನ್ನ ಕಾಲದ ಯುರೋಪಿನ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಕೋಟೆ ನಿರ್ಮಾಣ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref name="auto"/> ==ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ== ಸ್ತಾರಿ ಝ್ಬರಾಝ್ ಕೋಟೆಯ ಮೂಲ ನಿರ್ಮಾಣವು ಮರದಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಕೋಟೆಯಾಗಿತ್ತು. ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ಗೋಡೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ದ್ವಾರವಿತ್ತು. ಕೋಟೆಯು ಎತ್ತರದ ಬಂಡೆಯ ಮೇಲಿದ್ದ ಕಾರಣ ಅದರ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯೇ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ರಕ್ಷಣೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು.<ref name=Castle/> ಇಂದಿನ ಕೋಟೆಯ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗಗಳು ಅವಶೇಷಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿವೆ. ಕೋಟೆಯ ಸ್ಥಳವು ಹಳೆಯ ಝ್ಬರಾಝ್ ಪ್ರದೇಶದ ಮಧ್ಯಯುಗೀನ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪುರಾತತ್ವ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ==ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಥಿತಿ== ಇಂದು ಸ್ತಾರಿ ಝ್ಬರಾಝ್ ಕೋಟೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅವಶೇಷಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದೆ. ಕೋಟೆಯ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸ್ತಾರಿ ಝ್ಬರಾಝ್ ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯ ಅವಶೇಷಗಳೂ ಸೇರಿವೆ.<ref>{{cite web |title=ಸ್ತಾರಿ ಝ್ಬರಾಝ್ ಕೋಟೆ |url=https://www.karpaty.info/en/uk/te/to/zbarazh/sights/ |website=ಕಾರ್ಪತ್ಯಿ |language=en |access-date=23 August 2026 }}</ref> ಕೋಟೆಯ ಸ್ಥಳವು ಝ್ಬರಾಝ್ ಪ್ರದೇಶದ ಮಧ್ಯಯುಗೀನ ಇತಿಹಾಸ, ಟಾಟರ್ ದಾಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಝ್ಬರಾಸ್ಕಿ ಕುಟುಂಬದ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ಹಳೆಯ ಕೋಟೆಯ ನಾಶದ ನಂತರ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಹೊಸ ಝ್ಬರಾಝ್ ಕೋಟೆಯ ಇತಿಹಾಸದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನೂ ಇದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |title=ಝ್ಬರಾಝ್ |url=https://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages%5CZ%5CB%5CZbarazh.htm |website=ಉಕ್ರೇನ್ ವಿಶ್ವಕೋಶ |language=en |access-date=23 August 2026 }}</ref> ==ಪರಂಪರೆ== ಸ್ತಾರಿ ಝ್ಬರಾಝ್ ಕೋಟೆಯು ಝ್ಬರಾಝ್ ಪ್ರದೇಶದ ಹಳೆಯ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅವಶೇಷವಾಗಿದೆ. ಕೋಟೆಯ ಇತಿಹಾಸವು ಮಧ್ಯಯುಗೀನ ರಾಜಕುಮಾರರ ಆಳ್ವಿಕೆ, ಟಾಟರ್ ದಾಳಿಗಳು ಮತ್ತು ೧೭ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಕೋಟೆಯ ನಿರ್ಮಾಣದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. ಇಂದು ಕೋಟೆಯ ಅವಶೇಷಗಳು ಝ್ಬರಾಝ್ ಪ್ರದೇಶದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಹೊಸ ಝ್ಬರಾಝ್ ಕೋಟೆಯೊಂದಿಗೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಕೋಟೆ ನಿರ್ಮಾಣದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ==ಮೂಲಗಳು== * {{SgKP|XIV|512|ಝ್ಬರಾಝ್ ಸ್ತಾರಿ}} * <ref>{{Cite web |date=2025-10-05 |title=Залишки Старозбаразької фортеці - Туристично-інформаційний центр міста Збараж |url=https://zbarazh-tour.com.ua/virtualnyj-tur/zalyshky-starozbarazkoyi-forteczi |access-date=2026-08-23 |language=uk}} {{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} [[ವರ್ಗ:ಉಕ್ರೇನ್]] a2hbb28c5rsgoomar7wz4va39a6f0ek 3 187585 1431540 2026-10-07T13:29:49Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1431540 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Shaantamma}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೫೯, ೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) lqt1lnhvss9413czxacdl6rq4zu3tb1 3 187586 1431542 2026-10-07T14:56:25Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1431542 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Ramaling51}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೨೬, ೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) sb5cmzp5oa84h0bq2s6gwth3921h0jg 3 187587 1431544 2026-10-07T15:16:33Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1431544 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Govind S Hegde}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೪೬, ೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) e4fxxsi45gh18ygouhqzbrceqqnjvpn 2 187588 1431545 2026-10-07T16:09:33Z SAS8055 102197 ಶ್ರೀ ಶಾಂತಪ್ಪಣ್ಣ ಮಿರಜಿ ಅರ್ಬನ್ ಕೋ-ಆಪರೇಟಿವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಕುರಿತು ಹೊಸ ಲೇಖನದ ಕರಡು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ; ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿ, RBI, DICGC ಮತ್ತು ಇತರ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. 1431545 wikitext text/x-wiki User:SAS8055/sandbox {{Infobox company | name = ಶ್ರೀ ಶಾಂತಪ್ಪಣ್ಣ ಮಿರಜಿ ಅರ್ಬನ್ ಕೋ-ಆಪರೇಟಿವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್. ಚಿಕ್ಕೋಡಿ | native_name = Shri Shantappanna Mirji Urban Co-operative Bank Ltd.Chikkodi | type = ನಗರ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ | industry = ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ | founded = 1961 | founder = ಶ್ರೀ ಶಾಂತಪ್ಪಣ್ಣ ಮಿರಜಿ | headquarters = ಚಿಕ್ಕೋಡಿ, ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆ, ಕರ್ನಾಟಕ | num_locations = 14 ಶಾಖೆಗಳು | key_people = ಸುರೇಶ ಶಿವಲಿಂಗ ಘರ್ಬಡೆ (ಅಧ್ಯಕ್ಷ) | website = https://www.shantappannamirajibank.com/ }} '''ಶ್ರೀ ಶಾಂತಪ್ಪಣ್ಣ ಮಿರಜಿ ಅರ್ಬನ್ ಕೋ-ಆಪರೇಟಿವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್.ಚಿಕ್ಕೋಡಿ''' (Shri Shantappanna Mirji Urban Co-operative Bank Ltd. chikkodi) ಕರ್ನಾಟಕದ ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಚಿಕ್ಕೋಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಹೊಂದಿರುವ ನಗರ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಗಿದೆ. ಬ್ಯಾಂಕ್ 1961ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿ ಶ್ರೀ ಶಾಂತಪ್ಪಣ್ಣ ಮಿರಜಿ ಅವರನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕಿನ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="annual">{{cite report |title=64ನೇ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿ 2023–24 |publisher=Shri Shantappanna Mirji Urban Co-operative Bank Ltd. |year=2024 }}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == ಶ್ರೀ ಶಾಂತಪ್ಪಣ್ಣ ಮಿರಜಿ ಅರ್ಬನ್ ಕೋ-ಆಪರೇಟಿವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ 1961ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. 2023–24ರ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಯು ಬ್ಯಾಂಕಿನ 64ನೇ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="annual"/> ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಆಡಳಿತ ಕಚೇರಿ ಚಿಕ್ಕೋಡಿಯ ಗುರುವಾರ ಪೇಟೆಯಲ್ಲಿದೆ.<ref name="annual"/> == ಆಡಳಿತ == 2023–24ರ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸುರೇಶ ಶಿವಲಿಂಗ ಘರ್ಬಡೆ, ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಅನಿಲ್ ಅನಂತ ಸದಳಗೆ ಮತ್ತು ಜನರಲ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ (ಪ್ರಭಾರ) ಆಗಿ ಆರ್. ಎಸ್. ವಂಡೂರೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="annual"/> == ಶಾಖೆಗಳು == 2023–24ರ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಬ್ಯಾಂಕಿಗೆ 14 ಶಾಖೆಗಳಿದ್ದವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕೋಡಿ ಮುಖ್ಯ ಶಾಖೆ, ಎಕ್ಸಾಂಬಾ, ಮಂಜರಿ, ಕೊಥಳಿ, ಕಾರೋಶಿ, ಗೋವೀಸ್ (ಬೆಳಗಾವಿ), ಆರ್. ಕೆ. ಕಾಲೋನಿ, ನಸಲಾಪುರ, ಸವದತ್ತಿ, ಆಟೋನಗರ, ನಿಪ್ಪಾಣಿ, ಅಥಣಿ, ಉಗಾರಖುರ್ದ್ ಮತ್ತು ಹಾರುಗೇರಿ ಶಾಖೆಗಳು ಸೇರಿವೆ.<ref name="annual"/> ಹಾರುಗೇರಿ ಶಾಖೆಯನ್ನು 28 ಮಾರ್ಚ್ 2024ರಂದು ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="annual"/> == ಸದಸ್ಯತ್ವ == 2023–24ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಸದಸ್ಯರ ಸಂಖ್ಯೆ 12,389 ಆಗಿದ್ದು, ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 401 ಹೊಸ ಸದಸ್ಯರು ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದ ನಂತರ 31 ಮಾರ್ಚ್ 2024ರಂದು ಒಟ್ಟು ಸದಸ್ಯರ ಸಂಖ್ಯೆ 12,533 ಆಗಿತ್ತು.<ref name="annual"/> == ಹಣಕಾಸು ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ == 31 ಮಾರ್ಚ್ 2024ರ ವೇಳೆಗೆ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಠೇವಣಿಗಳು ₹232.55 ಕೋಟಿ ಮತ್ತು ಸಾಲಗಳು ಹಾಗೂ ಮುಂಗಡಗಳು ₹144.64 ಕೋಟಿಯಾಗಿದ್ದವು. ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಸ್ವಂತ ನಿಧಿಗಳು ₹48.92 ಕೋಟಿ ಮತ್ತು ನಿವ್ವಳ ಲಾಭ ₹2.25 ಕೋಟಿಯಾಗಿತ್ತು. ನಿವ್ವಳ ಮೌಲ್ಯ ₹27.62 ಕೋಟಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="annual"/> ಅದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಒಟ್ಟು ಅನುತ್ಪಾದಕ ಆಸ್ತಿಗಳ (Gross NPA) ಪ್ರಮಾಣವು 5.88% ಮತ್ತು ನಿವ್ವಳ ಅನುತ್ಪಾದಕ ಆಸ್ತಿಗಳ (Net NPA) ಪ್ರಮಾಣವು 0% ಎಂದು ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿ ದಾಖಲಿಸಿದೆ. ಬಂಡವಾಳ ಸಮರ್ಪಕತಾ ಅನುಪಾತ (CRAR) ಸುಮಾರು 20.3% ಆಗಿತ್ತು.<ref name="annual"/> {| class="wikitable" |+ 31 ಮಾರ್ಚ್ 2024ರ ಪ್ರಮುಖ ಹಣಕಾಸು ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ! ಅಂಶ !! ಮೊತ್ತ / ಪ್ರಮಾಣ |- | ಸದಸ್ಯರು || 12,533 |- | ಠೇವಣಿಗಳು || ₹232.55 ಕೋಟಿ |- | ಸಾಲಗಳು ಮತ್ತು ಮುಂಗಡಗಳು || ₹144.64 ಕೋಟಿ |- | ಸ್ವಂತ ನಿಧಿಗಳು || ₹48.92 ಕೋಟಿ |- | ನಿವ್ವಳ ಲಾಭ || ₹2.25 ಕೋಟಿ |- | ನಿವ್ವಳ ಮೌಲ್ಯ || ₹27.62 ಕೋಟಿ |- | Gross NPA || 5.88% |- | Net NPA || 0% |- | CRAR || 20.3% |- | ಶಾಖೆಗಳು || 14 |} == ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸೇವೆಗಳು == 2023–24ರ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕೋರ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸೊಲ್ಯೂಷನ್ (CBS), RTGS, NEFT, SMS ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್, ಮೊಬೈಲ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್, ಡಿಜಿಟಲ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್, UPI, QR ಕೋಡ್, ATM/ಡೆಬಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್, ಪಾಸ್‌ಬುಕ್ ಮುದ್ರಣ, ಇ-ಸ್ಟಾಂಪ್ ಮತ್ತು ಲಾಕರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="annual"/> ಮಾರ್ಚ್ 2024ರಿಂದ ಹೊಸ CBS ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ತರಲಾಯಿತು ಎಂದು ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="annual"/> == ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಠೇವಣಿ ವಿಮೆ == ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ Non-Scheduled Urban Co-operative Banks ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಶಾಂತಪ್ಪಣ್ಣ ಮಿರಜಿ ಅರ್ಬನ್ ಕೋ-ಆಪರೇಟಿವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಹೆಸರು ದಾಖಲಾಗಿದೆ.<ref name="rbi">{{cite web |title=List of Non-Scheduled Urban Co-operative Banks |url=https://www.rbi.org.in/commonman/upload/English/Content/pdfs/nonschedulecoop.pdf |publisher=Reserve Bank of India |access-date=2026-10-07 }}</ref> Deposit Insurance and Credit Guarantee Corporation (DICGC) ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ insured banks ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಹೆಸರು ದಾಖಲಾಗಿದೆ.<ref name="dicgc">{{cite web |title=List of Insured Banks |url=https://www.dicgc.org.in/insured-banks |publisher=Deposit Insurance and Credit Guarantee Corporation |access-date=2026-10-07 }}</ref> 2023–24ರ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ DICGC ವಿಮಾ ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಆಗಿ ₹0.30 ಕೋಟಿ ಪಾವತಿಸಿತ್ತು.<ref name="annual"/> == ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಸಹಕಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧ == ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಸಹಕಾರ ನಗರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮಹಾಮಂಡಳಿಯ (Karnataka State Co-operative Urban Bank Federation Ltd.) ಸದಸ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.<ref name="kubfed">{{cite web |title=Member Banks |url=https://www.kubfed.com/member-banks/ |publisher=Karnataka State Co-Operative Urban Bank Federation Ltd. |access-date=2026-10-07 }}</ref> == ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಪ್ರಕರಣ == 2023ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಧಾರವಾಡ ಪೀಠದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಶಾಂತಪ್ಪಣ್ಣ ಮಿರಜಿ ಅರ್ಬನ್ ಕೋ-ಆಪರೇಟಿವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎರಡು ಮೇಲ್ಮನವಿ ಪ್ರಕರಣಗಳು ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದವು. ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಸಹಕಾರ ಇಲಾಖೆ ಮತ್ತು ಇತರರು ಪ್ರತಿವಾದಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. 24 ನವೆಂಬರ್ 2023ರಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಪಕ್ಷಗಳ ನಡುವೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ರಾಜಿ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವೆಂದು ದಾಖಲಿಸಿ ಮೇಲ್ಮನವಿಗಳನ್ನು ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡಿತು.<ref name="hc">{{cite web |title=Shantappanna Mirji Urban vs The Department Of Co-Operation on 24 November, 2023 |url=https://indiankanoon.org/doc/176817624/ |publisher=Karnataka High Court |access-date=2026-10-07 }}</ref> == ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು == 2023–24ರ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಉಚಿತ ಸಸಿಗಳ ವಿತರಣೆ, ಸಾಧಕರ ಸನ್ಮಾನ, ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಅಭಿಯಾನ, ನಿವೃತ್ತ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಸನ್ಮಾನ ಮತ್ತು ಸಾಲ ವಸೂಲಾತಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದವರ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ.<ref name="annual"/> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == * [https://www.shantappannamirajibank.com/ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] * [https://www.rbi.org.in/ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ] * [https://www.dicgc.org.in/ DICGC] * [https://www.kubfed.com/ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಸಹಕಾರ ನಗರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮಹಾಮಂಡಳಿ] fms3dmh1wqbwa9qxq2syhhmqxrmarv9 1431546 1431545 2026-10-07T16:18:33Z SAS8055 102197 /* */ ಶ್ರೀ ಶಾಂತಪ್ಪಣ್ಣ ಮಿರಜಿ ಅರ್ಬನ್ ಕೋ-ಆಪರೇಟಿವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಕುರಿತು ಹೊಸ ಲೇಖನದ ಕರಡು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ; ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿ, RBI, DICGC ಮತ್ತು ಇತರ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. 1431546 wikitext text/x-wiki User:SAS8055/sandbox {{Infobox company | name = ಶ್ರೀ ಶಾಂತಪ್ಪಣ್ಣ ಮಿರಜಿ ಅರ್ಬನ್ ಕೋ-ಆಪರೇಟಿವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್. | native_name = Shri Shantappanna Mirji Urban Co-operative Bank Ltd. | type = ನಗರ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ | industry = ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ | founded = 1961 | founder = ಶ್ರೀ ಶಾಂತಪ್ಪಣ್ಣ ಮಿರಜಿ | headquarters = ಚಿಕ್ಕೋಡಿ, ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆ, ಕರ್ನಾಟಕ | num_locations = 14 ಶಾಖೆಗಳು | key_people = ಸುರೇಶ ಶಿವಲಿಂಗ ಘರ್ಬಡೆ (ಅಧ್ಯಕ್ಷ) | website = https://www.shantappannamirajibank.com/ }} '''ಶ್ರೀ ಶಾಂತಪ್ಪಣ್ಣ ಮಿರಜಿ ಅರ್ಬನ್ ಕೋ-ಆಪರೇಟಿವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್.''' (Shri Shantappanna Mirji Urban Co-operative Bank Ltd.) ಕರ್ನಾಟಕದ ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಚಿಕ್ಕೋಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಹೊಂದಿರುವ ನಗರ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಗಿದೆ. ಬ್ಯಾಂಕ್ 1961ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿ ಶ್ರೀ ಶಾಂತಪ್ಪಣ್ಣ ಮಿರಜಿ ಅವರನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕಿನ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="annual">{{cite report |title=64ನೇ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿ 2023–24 |publisher=Shri Shantappanna Mirji Urban Co-operative Bank Ltd. |year=2024 }}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == ಶ್ರೀ ಶಾಂತಪ್ಪಣ್ಣ ಮಿರಜಿ ಅರ್ಬನ್ ಕೋ-ಆಪರೇಟಿವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ 1961ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. 2023–24ರ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಯು ಬ್ಯಾಂಕಿನ 64ನೇ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="annual"/> ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಆಡಳಿತ ಕಚೇರಿ ಚಿಕ್ಕೋಡಿಯ ಗುರುವಾರ ಪೇಟೆಯಲ್ಲಿದೆ.<ref name="annual"/> == ಆಡಳಿತ == 2023–24ರ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸುರೇಶ ಶಿವಲಿಂಗ ಘರ್ಬಡೆ, ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಅನಿಲ್ ಅನಂತ ಸದಳಗೆ ಮತ್ತು ಜನರಲ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ (ಪ್ರಭಾರ) ಆಗಿ ಆರ್. ಎಸ್. ವಂಡೂರೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="annual"/> == ಶಾಖೆಗಳು == 2023–24ರ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಬ್ಯಾಂಕಿಗೆ 14 ಶಾಖೆಗಳಿದ್ದವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕೋಡಿ ಮುಖ್ಯ ಶಾಖೆ, ಎಕ್ಸಾಂಬಾ, ಮಂಜರಿ, ಕೊಥಳಿ, ಕಾರೋಶಿ, ಗೋವೀಸ್ (ಬೆಳಗಾವಿ), ಆರ್. ಕೆ. ಕಾಲೋನಿ, ನಸಲಾಪುರ, ಸವದತ್ತಿ, ಆಟೋನಗರ, ನಿಪ್ಪಾಣಿ, ಅಥಣಿ, ಉಗಾರಖುರ್ದ್ ಮತ್ತು ಹಾರುಗೇರಿ ಶಾಖೆಗಳು ಸೇರಿವೆ.<ref name="annual"/> ಹಾರುಗೇರಿ ಶಾಖೆಯನ್ನು 28 ಮಾರ್ಚ್ 2024ರಂದು ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="annual"/> == ಸದಸ್ಯತ್ವ == 2023–24ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಸದಸ್ಯರ ಸಂಖ್ಯೆ 12,389 ಆಗಿದ್ದು, ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 401 ಹೊಸ ಸದಸ್ಯರು ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದ ನಂತರ 31 ಮಾರ್ಚ್ 2024ರಂದು ಒಟ್ಟು ಸದಸ್ಯರ ಸಂಖ್ಯೆ 12,533 ಆಗಿತ್ತು.<ref name="annual"/> == ಹಣಕಾಸು ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ == 31 ಮಾರ್ಚ್ 2024ರ ವೇಳೆಗೆ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಠೇವಣಿಗಳು ₹232.55 ಕೋಟಿ ಮತ್ತು ಸಾಲಗಳು ಹಾಗೂ ಮುಂಗಡಗಳು ₹144.64 ಕೋಟಿಯಾಗಿದ್ದವು. ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಸ್ವಂತ ನಿಧಿಗಳು ₹48.92 ಕೋಟಿ ಮತ್ತು ನಿವ್ವಳ ಲಾಭ ₹2.25 ಕೋಟಿಯಾಗಿತ್ತು. ನಿವ್ವಳ ಮೌಲ್ಯ ₹27.62 ಕೋಟಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="annual"/> ಅದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಒಟ್ಟು ಅನುತ್ಪಾದಕ ಆಸ್ತಿಗಳ (Gross NPA) ಪ್ರಮಾಣವು 5.88% ಮತ್ತು ನಿವ್ವಳ ಅನುತ್ಪಾದಕ ಆಸ್ತಿಗಳ (Net NPA) ಪ್ರಮಾಣವು 0% ಎಂದು ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿ ದಾಖಲಿಸಿದೆ. ಬಂಡವಾಳ ಸಮರ್ಪಕತಾ ಅನುಪಾತ (CRAR) ಸುಮಾರು 20.3% ಆಗಿತ್ತು.<ref name="annual"/> {| class="wikitable" |+ 31 ಮಾರ್ಚ್ 2024ರ ಪ್ರಮುಖ ಹಣಕಾಸು ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ! ಅಂಶ !! ಮೊತ್ತ / ಪ್ರಮಾಣ |- | ಸದಸ್ಯರು || 12,533 |- | ಠೇವಣಿಗಳು || ₹232.55 ಕೋಟಿ |- | ಸಾಲಗಳು ಮತ್ತು ಮುಂಗಡಗಳು || ₹144.64 ಕೋಟಿ |- | ಸ್ವಂತ ನಿಧಿಗಳು || ₹48.92 ಕೋಟಿ |- | ನಿವ್ವಳ ಲಾಭ || ₹2.25 ಕೋಟಿ |- | ನಿವ್ವಳ ಮೌಲ್ಯ || ₹27.62 ಕೋಟಿ |- | Gross NPA || 5.88% |- | Net NPA || 0% |- | CRAR || 20.3% |- | ಶಾಖೆಗಳು || 14 |} == ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸೇವೆಗಳು == 2023–24ರ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕೋರ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸೊಲ್ಯೂಷನ್ (CBS), RTGS, NEFT, SMS ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್, ಮೊಬೈಲ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್, ಡಿಜಿಟಲ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್, UPI, QR ಕೋಡ್, ATM/ಡೆಬಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್, ಪಾಸ್‌ಬುಕ್ ಮುದ್ರಣ, ಇ-ಸ್ಟಾಂಪ್ ಮತ್ತು ಲಾಕರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="annual"/> ಮಾರ್ಚ್ 2024ರಿಂದ ಹೊಸ CBS ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ತರಲಾಯಿತು ಎಂದು ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="annual"/> == ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಠೇವಣಿ ವಿಮೆ == ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ Non-Scheduled Urban Co-operative Banks ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಶಾಂತಪ್ಪಣ್ಣ ಮಿರಜಿ ಅರ್ಬನ್ ಕೋ-ಆಪರೇಟಿವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಹೆಸರು ದಾಖಲಾಗಿದೆ.<ref name="rbi">{{cite web |title=List of Non-Scheduled Urban Co-operative Banks |url=https://www.rbi.org.in/commonman/upload/English/Content/pdfs/nonschedulecoop.pdf |publisher=Reserve Bank of India |access-date=2026-10-07 }}</ref> Deposit Insurance and Credit Guarantee Corporation (DICGC) ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ insured banks ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಹೆಸರು ದಾಖಲಾಗಿದೆ.<ref name="dicgc">{{cite web |title=List of Insured Banks |url=https://www.dicgc.org.in/insured-banks |publisher=Deposit Insurance and Credit Guarantee Corporation |access-date=2026-10-07 }}</ref> 2023–24ರ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ DICGC ವಿಮಾ ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಆಗಿ ₹0.30 ಕೋಟಿ ಪಾವತಿಸಿತ್ತು.<ref name="annual"/> == ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಸಹಕಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧ == ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಸಹಕಾರ ನಗರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮಹಾಮಂಡಳಿಯ (Karnataka State Co-operative Urban Bank Federation Ltd.) ಸದಸ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.<ref name="kubfed">{{cite web |title=Member Banks |url=https://www.kubfed.com/member-banks/ |publisher=Karnataka State Co-Operative Urban Bank Federation Ltd. |access-date=2026-10-07 }}</ref> == ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಪ್ರಕರಣ == 2023ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಧಾರವಾಡ ಪೀಠದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಶಾಂತಪ್ಪಣ್ಣ ಮಿರಜಿ ಅರ್ಬನ್ ಕೋ-ಆಪರೇಟಿವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎರಡು ಮೇಲ್ಮನವಿ ಪ್ರಕರಣಗಳು ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದವು. ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಸಹಕಾರ ಇಲಾಖೆ ಮತ್ತು ಇತರರು ಪ್ರತಿವಾದಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. 24 ನವೆಂಬರ್ 2023ರಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಪಕ್ಷಗಳ ನಡುವೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ರಾಜಿ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವೆಂದು ದಾಖಲಿಸಿ ಮೇಲ್ಮನವಿಗಳನ್ನು ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡಿತು.<ref name="hc">{{cite web |title=Shantappanna Mirji Urban vs The Department Of Co-Operation on 24 November, 2023 |url=https://indiankanoon.org/doc/176817624/ |publisher=Karnataka High Court |access-date=2026-10-07 }}</ref> == ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು == 2023–24ರ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಉಚಿತ ಸಸಿಗಳ ವಿತರಣೆ, ಸಾಧಕರ ಸನ್ಮಾನ, ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಅಭಿಯಾನ, ನಿವೃತ್ತ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಸನ್ಮಾನ ಮತ್ತು ಸಾಲ ವಸೂಲಾತಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದವರ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ.<ref name="annual"/> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == * [https://www.shantappannamirajibank.com/ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] * [https://www.rbi.org.in/ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ] * [https://www.dicgc.org.in/ DICGC] * [https://www.kubfed.com/ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಸಹಕಾರ ನಗರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮಹಾಮಂಡಳಿ] 1lnd2npmzdty858bbg889fnpbb4bkd5 3 187589 1431547 2026-10-07T16:26:10Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1431547 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Sruj23Viva}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೬, ೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) aptv2b73ku0nq8bvm6nzhfj0556ab9z 3 187590 1431548 2026-10-07T16:39:55Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1431548 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Munianjinappa G}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೦೯, ೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) lktgdxlccqtjxwxcro2xal62n9r07za 0 187591 1431560 2026-10-07T21:34:32Z Kartikdn 1134 ನೆಹೆಮಿಯ ಗ್ರೂ 1431560 wikitext text/x-wiki [[File:Nehemiah_Grew.png|thumb|ನೆಹೆಮಿಯ ಗ್ರೂ]] '''ನೆಹೆಮಿಯ ಗ್ರೂ''' (1641-1712) [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್|ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ]] ಒಬ್ಬ ಪ್ರಖ್ಯಾತ [[ಅಂಗರಚನಾವಿಜ್ಞಾನ|ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ]] ಮತ್ತು [[ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರ|ಶರೀರವಿಜ್ಞಾನಿ]]. == ಜೀವನ, ಸಾಧನೆಗಳು == ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ [[:en:Warwickshire|ವಾರ್‌ವಿಕ್‌ಷೈರ್]] ಎಂಬಲ್ಲಿ ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 26, 1641ರಂದು ಈತನ [[ಜನನ|ಜನನವಾಯಿತು]]. 1661ರಲ್ಲಿ [[ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ಕೇಂಬ್ರಿಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ]] ಪದವೀಧರನಾಗಿ<ref>{{acad|GRW658N|name=Nehemiah Grew}}</ref> 1671ರಲ್ಲಿ [[:en:Leiden_University|ಲೀಡನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ]] [[:en:Doctor_of_Medicine|ಎಂ.ಡಿ.]] [[ಪದವಿ]] ಪಡೆದು [[:en:Coventry|ಕೊವೆಂಟ್ರಿಯಲ್ಲಿ]] ವೈದ್ಯಕೀಯ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಇರದೆ [[ಲಂಡನ್|ಲಂಡನ್ನಿಗೆ]] ಹೋಗಿ ನೆಲೆಸಿದ. ಅಲ್ಲಿ ಬಹುಬೇಗನೆ [[ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿ|ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ]] ಸದಸ್ಯನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಗೊಂಡ. 1677ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಘದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯೂ ಆದ. ಸಂಘದ ಕೋರಿಕೆಯ ಮೇಲೆ 1681ರಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮತ್ತು ಅಪೂರ್ವವಸ್ತುಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಹಾಗೂ ವಿವರಣೆಯನ್ನೊಳಗೊಂಡ (''ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್ ಅಂಡ್ ಡಿಸ್ಕ್ರಿಪ್ಷನ್ ಆಫ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಅಂಡ್ ಆರ್ಟಿಫಿಷಿಯಲ್ ರೇರಿಟೀಸ್'') ಎಂಬ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಬರೆದ. [[:en:Plant_anatomy|ಸಸ್ಯ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ]] ಸಹಸ್ಥಾಪಕನಾದ [[ಮಾರ್ಸೆಲ್ಲೊ ಮ್ಯಾಲ್ಪಿಘಿ|ಮ್ಯಾಲ್ಪೀಗಿಯೊಂದಿಗೆ]] ಅವಿರತವಾಗಿ ದುಡಿದು ''ಅನಾಟಮಿ ಆಫ್ ವೆಜಿಟಬಲ್ಸ್ ಬಿಗುನ್'' ಎಂಬ [[ಪುಸ್ತಕ|ಪುಸ್ತಕವನ್ನು]] 1672ರಲ್ಲಿ ಬರೆದ (ಅನಂತರ ಇದನ್ನು ಮಾಲ್ಪೀಗಿ [[ಲ್ಯಾಟಿನ್|ಲ್ಯಾಟಿನಿಗೆ]] [[ಭಾಷಾಂತರ|ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದ]]).<ref>{{Cite web |last=Grew |first=Nememiah |date=1672 |title=Anatomy of Vegetables begun |url=https://library.si.edu/digital-library/book/anatomyofvegetab00grew? |access-date=09/08/2026 |website=Smithsonian Libraries and Archives}}</ref> ತುಲನಾತ್ಮಕ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ (ಕಂಪ್ಯಾರಟಿವ್ ಅನಾಟಮಿ) ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲಿಗೆ ಬಳಕೆಗೆ ತಂದವ ಈತ. ''ಕಂಪ್ಯಾರಟಿವ್ ಅನಾಟಮಿ ಆಫ್ ಟ್ರಂಕ್ಸ್'' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು 1675ರಲ್ಲಿಯೂ, ''ಕಂಪ್ಯಾರಟಿವ್ ಅನಾಟಮಿ ಆಫ್ ಸ್ಟಮಕ್ ಅಂಡ್ ಗಟ್ಸ್'' ಎಂಬ ಹೊತ್ತಗೆಯನ್ನು 1681ರಲ್ಲಿಯೂ ಬರೆದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ.{{sfn|Chisholm|1911|pp=585–586}} ಇದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 35 ಪ್ರಭೇದಗಳ ಅಂಗರಚನಾವಿವರಗಳು ಇವೆ. ಮರು ವರ್ಷ ಅಂದರೆ 1682ರಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯಗಳ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ (''ಅನಾಟಮಿ ಆಫ್ ಪ್ಲಾಂಟ್ಸ್'') ಎಂಬ ಗ್ರಂಥ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಗ್ರೂ [[ವಿಜ್ಞಾನ|ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕಿತ್ತ]] ಕೊಡುಗೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ [[ಹೂವು|ಹೂಗಳೇ]] [[ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಅಂಗ|ಜನನೇಂದ್ರಿಯ]] ಭಾಗಗಳೆಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದುದು. ಹೂಗಲ್ಲಿ [[:en:Sepal|ಪುಷ್ಪಪಾತ್ರೆ]], ಪುಷ್ಪದಳ, [[ಪುಂಕೇಸರ|ಕೇಸರ]] ಮತ್ತು [[:en:Ovary_(botany)|ಅಂಡಾಶಯಗಳೆಂಬ]] ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಕೇಸರ ಮತ್ತು ಅಂಡಾಶಯಗಳನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಜನನೇಂದ್ರಿಯಗಳೆಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ. ಗ್ರೂ ಸಣ್ಣ ಗಿಡಗಳಲ್ಲಿನ ನಾಳಕೂರ್ಚಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನೂ ನಡೆಸಿದ. ಹೀಗೆ ಸಸ್ಯಗಳ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಭದ್ರ ಬುನಾದಿ ಹಾಕಿದಾತ ಗ್ರೂ. ಇವನು ಮಾರ್ಚ್ 25, 1712ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ 71ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಲಂಡನಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನನಾದ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ == * {{EB1911|wstitle=Grew, Nehemiah|volume=12|pages=585–586}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{BHL author}} * {{Gutenberg author|58907}} * {{cite EB9|wstitle=Nehemiah Grew|volume=XI|last=|first=|author-link=|page=189|short=1}} * {{cite DNB|wstitle=Grew, Nehemiah|volume=23|short=x}} * [http://www.botanicus.org/item/31753000008869 "The Anatomy of Plants" by Nehemiah Grew in ''Botanicus.org''] {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಗ್ರೂ, ನೆಹೆಮಿಯ}} [[ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] tevql26618mqvk76y0a66dkt24rm7io 3 187592 1431569 2026-10-08T06:49:30Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1431569 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Shettydeepthi}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೧೯, ೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) 67zwk8q8kswvbzkvqo0772jhhb9t9hh 3 187593 1431570 2026-10-08T06:49:40Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1431570 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=SurakshaRao}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೧೯, ೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) pebdmsctwlyd6pgw35l95m6bwnjjphs 3 187594 1431571 2026-10-08T07:51:10Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1431571 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Epicers}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೨೧, ೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) 50n9fbsugz9vy1x7a805j1z3uet5jpq 3 187595 1431573 2026-10-08T10:02:47Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1431573 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Monica08025}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೩೨, ೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) hgbhmjpyr06yag048nruwrhtz8py4ly 3 187596 1431574 2026-10-08T10:04:18Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1431574 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Sneha Poojary26}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೩೪, ೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) 29iyjz468jnr419z5e6odb7tb5ck82l 3 187597 1431575 2026-10-08T10:04:56Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1431575 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Prathiksha30}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೩೪, ೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) sql6inyd3mzwi3s231i3czydyd9tku2 3 187598 1431576 2026-10-08T10:05:54Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1431576 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Daksh090}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೩೫, ೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) 6jytx1vi0n33bdk3myipxy1r05507uw 3 187599 1431577 2026-10-08T10:06:29Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1431577 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Laveshka19}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೩೬, ೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) 2avbsgsv4a0upmcw2nm1gs7anxtuzxi 3 187600 1431578 2026-10-08T10:06:33Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1431578 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Safa marwa07}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೩೬, ೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) 67o874qz6a7k73olsmz7j4u4626xz11 3 187601 1431579 2026-10-08T10:06:40Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1431579 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Poojan2008}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೩೬, ೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) 0bjwojqneos0t32hgv9ycw4k05nnkys 3 187602 1431580 2026-10-08T10:06:49Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1431580 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Thakshath}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೩೬, ೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) qzpbg0mu97j06rhx8sssph6lytn6a2m 3 187603 1431581 2026-10-08T10:09:41Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1431581 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Praneethsapaliga}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೩೯, ೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) bi1k9nnk9f030o4dxfbb0xgfntpcksq 3 187604 1431582 2026-10-08T10:15:41Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1431582 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Sharvi8}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೪೫, ೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) lf911q16msqgir6gorzgzrlcvvwodyc 0 187605 1431584 2026-10-08T11:20:16Z Hariprasad Shetty10 87270 ಹೊಸ ಪುಟ: {{Infobox language | name = ಹರಿಯಾಣವಿ | nativename = हरियाणवी | image = Haryanvi language.svg | imagecaption = ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ "ಹರಿಯಾಣವಿ" ಎಂಬ ಪದ | states = [[ಭಾರತ]], [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]] | region = [[ಹರಿಯಾಣ]], [[ದೆಹಲಿ]], [[ಪಂಜಾಬ್]], ಸಿಂಧ್ | ethnicity = ಹರಿಯಾಣವಿ ಜನರು | date = 2011 | familycolo... 1431584 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name = ಹರಿಯಾಣವಿ | nativename = हरियाणवी | image = Haryanvi language.svg | imagecaption = ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ "ಹರಿಯಾಣವಿ" ಎಂಬ ಪದ | states = [[ಭಾರತ]], [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]] | region = [[ಹರಿಯಾಣ]], [[ದೆಹಲಿ]], [[ಪಂಜಾಬ್]], ಸಿಂಧ್ | ethnicity = ಹರಿಯಾಣವಿ ಜನರು | date = 2011 | familycolor = ಇಂಡೋ-ಯುರೋಪಿಯನ್ | fam2 = ಇಂಡೋ-ಇರಾನಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು | fam3 = ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು | fam4 = ಕೇಂದ್ರೀಯ ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು | fam5 = ಪಶ್ಚಿಮ ಹಿಂದಿ | script = [[ದೇವನಾಗರಿ]], ನಸ್ತಾಲಿಕ್ | iso3 = bgc | glotto = hary1238 | glottorefname = Haryanvi | map = Haryanvi map.png | mapcaption = ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹರಿಯಾಣವಿ ಮಾತೃಭಾಷಿಕರ ವಿತರಣೆಯ ಪ್ರದೇಶ }} '''ಹರಿಯಾಣವಿ''' (हरियाणवी ಅಥವಾ हरयाणवी) ಎಂಬುದು ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಭಾಷೆಯಾಗಿದ್ದು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಭಾರತದ [[ಹರಿಯಾಣ]] ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು [[ದೆಹಲಿ]] ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref>{{cite web |title=The Languages of Delhi – A Microcosm of India's Diversity |url=https://thewire.in/urban/the-languages-of-delhi-a-microcosm-of-indias-diversity |publisher=The Wire |access-date=28 July 2020}}</ref><ref>{{Cite book |last=Grierson |first=George Abraham |title=Linguistic Survey of India: Volume IX, Indo-Aryan Family: Central Group, Part 1, Specimens of Western Hindī and Pañjābī |publisher=Superintendent of Government Printing |year=1916 |pages=1}}</ref> ಹರಿಯಾಣವಿಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಹಿಂದಿಯ ಉಪಭಾಷಾ ಗುಂಪಿನ ಭಾಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಖಡೀಬೋಲಿ ಮತ್ತು ಬ್ರಜ್ ಭಾಷೆ ಕೂಡ ಸೇರಿವೆ. ಹರಿಯಾಣವಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು [[ದೇವನಾಗರಿ]] ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref name=":1">{{e28|bgc|Haryanvi}}</ref> ಹರಿಯಾಣವಿಯ ರಂಗ್ರಿ ಉಪಭಾಷೆ (ಹರಿಯಾಣವಿ) ರಂಗರ್ ಸಮುದಾಯದವರು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಉಪಭಾಷೆಯನ್ನು [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]]ದ ಪಂಜಾಬ್ (ಪಾಕಿಸ್ತಾನ) ಮತ್ತು ಸಿಂಧ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಮುಹಾಜಿರ್ (ಪಾಕಿಸ್ತಾನ) ವಲಸಿಗರು ಇಂದಿಗೂ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ [[ಹರಿಯಾಣ]]ದಲ್ಲಿಯೇ ಈ ಉಪಭಾಷೆ ಅಳಿದುಹೋಗಿದೆ. ಈ ಉಪಭಾಷೆಯನ್ನು ಪರ್ಷಿಯನ್–ಅರೇಬಿಕ್ ಲಿಪಿಯ ನಸ್ತಾಲಿಕ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref name="aqaid-e-azim">{{cite book|url=https://archive.org/details/AQAIDEAZEEM|title=عقائدِ عظیم|last=Mehami|first=Hazrat Shah Muhammad Ramzan|language=Haryanvi|trans-title=Aqaid-e-azim|date=c. 1825|author-link=Muhammad Ramzan (preacher)}}</ref> ==ರಂಗ್ರಿ ಉಪಭಾಷೆ== ವಿಭಜನೆಯ ನಂತರ, ಭಾರತದ [[ಹರಿಯಾಣ]] ಮತ್ತು [[ದೆಹಲಿ]] ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಸುಮಾರು 12 ಲಕ್ಷ ಹರಿಯಾಣವಿ ಮಾತನಾಡುವ ಮುಸ್ಲಿಮರು [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]]ಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋದರು. ಇಂದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಇದು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಮೂಲೆ ಜಾಟ್ ಮತ್ತು ರಂಗರ್ ಮುಸ್ಲಿಮರ "ಮೊದಲ ಭಾಷೆ/ಮಾತೃಭಾಷೆ"ಯಾಗಿದೆ. ಅವರು [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪಂಜಾಬ್|ಪಂಜಾಬ್]] ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಸಾವಿರಾರು ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಸಿಂಧ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ನೂರಾರು ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. 1947ರಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆದ ನಂತರ, [[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]]ದ ಅನೇಕ ರಂಗರ್‌ಗಳು ಸಹ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸಿಂಧ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋಗಿ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಕರಾಚಿ]]ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಈ ಜನರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಲಾಹೋರ್ ಜಿಲ್ಲೆ, ಶೇಖುಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ, ಭಕ್ಕರ್ ಜಿಲ್ಲೆ, ಬಹಾವಲ್‌ನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ, ರಹೀಮ್ ಯಾರ್ ಖಾನ್ ಜಿಲ್ಲೆ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಖಾನ್‌ಪುರ ತಹಸಿಲ್), ಒಕಾರಾ ಜಿಲ್ಲೆ, ಲಯ್ಯಾ ಜಿಲ್ಲೆ, ವೇಹಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆ, ಸಾಹಿವಾಲ್ ಜಿಲ್ಲೆ, ಸರಗೋಧಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಫುಲ್ಲರ್ವಾನ್ ಮತ್ತು ಪಂಜಾಬ್‌ನ ಮುಲ್ತಾನ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಪಕ್ಪತ್ತನ್ ಜಿಲ್ಲೆ, ಒಕಾರಾ ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಬಹಾವಲ್‌ನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ರಂಗ್ರಿ ಭಾಷಿಕರ ಸಾಂದ್ರತೆ ಅತ್ಯಧಿಕವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಣ್ಣ ರೈತರಾಗಿದ್ದು, ಅವರಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ಸೇನೆ, ಪೊಲೀಸ್ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಸಮುದಾಯದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಭೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ರಂಗ್ರಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಪಂಚಾಯತಿ ರಾಜ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಗ್ರಾಮೀಣ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಸಹಕಾರ ನೀಡುವುದು ಮುಂತಾದ ಹಲವು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಈ ಪಂಚಾಯತ್ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. <ref>Muslim Communities of South Asia Culture, Society and Power edited T N Madan pages 42–43</ref> ರಂಗಾರ್ ಹರಿಯಾಣವಿ ಭಾಷಿಕರು ಸಿಂಧ್‌ನ ಮೀರ್ಪುರ್ ಖಾಸ್ ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ನವಾಬ್‌ಶಾ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತಾರೆ.ಇಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ ರಂಗರ್‌ಗಳು ದ್ವಿಭಾಷಿಕರಾಗಿದ್ದು, [[ಉರ್ದು ಭಾಷೆ|ಉರ್ದು]] ಭಾಷೆಯನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾಷೆಯಾಗಿ, [[ಪಂಜಾಬಿ ಭಾಷೆ|ಪಂಜಾಬಿ]], ಸರೈಕಿ ಉಪಭಾಷೆ ಮತ್ತು [[ಸಿಂಧಿ ಭಾಷೆ|ಸಿಂಧಿ]] ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆಗಳಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಅವರು ರಂಗ್ರಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ "ಮೊದಲ ಭಾಷೆ", "ಮಾತೃಭಾಷೆ", "ಗ್ರಾಮದ ಭಾಷೆ" ಅಥವಾ "ಸಮುದಾಯ ಭಾಷೆ"ಯಾಗಿ ಇನ್ನೂ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ರಂಗರ್ ಸಮುದಾಯದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜನರು [[ಇಸ್ಲಾಮಾಬಾದ್]] ರಾಜಧಾನಿ ನಗರದಲ್ಲಿಯೂ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ರಂಗ್ರಿ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಉರ್ದು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಮೂಲೆ ಜಾಟ್ರು ಹಾಗೂ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಓಧ್ ಜನರು ಸಮುದಾಯದವರೂ ರಂಗ್ರಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಾತೃಭಾಷೆಯಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. [[File:Haryanvi Folk Story — The Bond Beyond Blood by Dada Zile Singh Malik Ji.webm|thumb|ಅಚಲವಾದ ಸ್ನೇಹ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯ ಕಥೆ ಇದು; ಇಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನ ನಿಷ್ಠೆಯು ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತನ ಗೌರವವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇಡೀ ಊರಿನ ಸಂಶಯಕ್ಕೆ ತೆರೆ ಎಳೆಯುತ್ತದೆ.ಹರಿಯಾಣವಿ ಜಾನಪದ ಕಥೆ — ರಕ್ತಸಂಬಂಧವನ್ನೂ ಮೀರಿದ ಬಂಧ (ದಾದಾ ಝಿಲೆ ಸಿಂಗ್ ಮಲಿಕ್ ಅವರಿಂದ)]] ==ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ== [[ದಂಗಲ್ (2016 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ದಂಗಲ್]] ನಂತಹ ಬಾಲಿವುಡ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು,<ref>{{cite news |title=Aamir Khan's Dangal Declared Tax Free in Haryana |url=https://www.ndtv.com/india-news/aamir-khans-dangal-declared-tax-free-in-haryana-1641736 |access-date=6 October 2018 |work=NDTV.com |date=25 December 2016}}</ref> 'ಸುಲ್ತಾನ್' (2016ರ ಚಲನಚಿತ್ರ) ಮತ್ತು 'ತನು ವೆಡ್ಸ್ ಮನು: ರಿಟರ್ನ್ಸ್' ಚಿತ್ರಗಳು ಹರಿಯಾಣವಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಭಾಷೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಚಿತ್ರಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿವೆ.<ref>{{cite news |title=Haryanvi cinema booms |url=https://www.hindustantimes.com/gurugram/the-fall-and-rise-of-haryanvi-cinema/story-Wh2vC3WJ9phh9Gr4xzBuXP.html |access-date=6 October 2018 |work=HT |date=23 September 2018 |language=en}}</ref> ಈ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಹಾಗೂ ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಉತ್ತಮ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ.<ref>{{cite news |title=South Korean First Lady, a Fan of Dangal, Invites Phogat Sisters For Tea |url=https://www.news18.com/news/india/south-korean-first-lady-a-fan-of-dangal-invites-phogat-sisters-for-tea-1805613.html |access-date=6 October 2018 |work=News18 |date=9 July 2018}}</ref><ref>{{cite news |title=As audiences embrace local stories, should Bollywood tap into 'Make in India'? |url=https://www.moneycontrol.com/news/trends/entertainment/as-audiences-embrace-local-stories-should-bollywood-tap-into-make-in-india-3017151.html |access-date=6 October 2018 |work=Moneycontrol |date=5 October 2018}}</ref> ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಸ್ಥಳೀಯರಲ್ಲದ ಕೆಲವರು ಈ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news |title=Foreigner speaks with locals in Haryanvi, leaves big smiles on their faces |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/foreigner-speaks-with-locals-in-haryanvi-leaves-big-smiles-on-their-faces/story-YpJk04oBpQ29s4OP60F2jK.html |access-date=6 October 2018 |work=Hindustan Times |date=8 February 2018 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=Cabbies Confess: 'I Want Google Maps to Talk in Haryanvi' |url=https://www.thequint.com/videos/cab-mein-charcha/cab-mein-charcha-cabbies-confess-i-want-google-maps-to-talk-in-haryanvi |access-date=6 October 2018 |work=The Quint |language=en}}</ref>ಹರಿಯಾನ್ವಿ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ,<ref>{{cite news |title=Haryanvi cinema vies to create its own space |url=https://www.hindustantimes.com/gurugram/the-fall-and-rise-of-haryanvi-cinema/story-Wh2vC3WJ9phh9Gr4xzBuXP.html |access-date=6 October 2018 |work=Hindustan Times |date=23 September 2018}}</ref><ref>{{cite news |title=Reel good news: Filmmaking accorded status of industry in Haryana |url=https://www.hindustantimes.com/gurugram/reel-good-news-filmmaking-accorded-status-of-industry-in-haryana/story-tSBAEiwZHoLKhhMbnSMRfO.html |access-date=6 October 2018 |work=Hindustan Times |date=7 September 2018 |language=en}}</ref> ದೂರದರ್ಶನ,<ref>{{cite news |last=Labhde |first=Bhagyashree |date= |title=Had to undergo rigorous training to learn Haryanvi for Super Sisters: Muskan Bamne |url=https://www.mumbailive.com/en/entertainment/muskan-bamne-on-training-to-learn-haryanvi-for-super-sisters-26884 |work=Mumbai Live |access-date=6 October 2018 |language=en}}</ref> ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತ ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಳು<ref>{{cite news |title='Hat Ja Tau' a typical small-town wedding song |url=http://www.fridaymoviez.com/news/hat-ja-tau-a-typical-small-town-wedding-song |access-date=6 October 2018 |work=Friday Moviez |date=22 February 2018 |archive-date=6 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181006194717/http://www.fridaymoviez.com/news/hat-ja-tau-a-typical-small-town-wedding-song |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |title=Latest Haryanvi Song Ek Chhori Ne Sabki Leni Kar Rakhi Sung By Masoom Sharma Haryanvi |url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/entertainment/music/haryanvi/latest-haryanvi-song-ek-chhori-ne-sabki-leni-kar-rakhi-sung-by-masoom-sharma/videoshow/66002778.cms |access-date=6 October 2018 |work=The Times of India |date=29 September 2018}}</ref><ref>{{cite news |title=Latest Haryanvi Song Mohtarma Bawal Sung By Masoom Sharma |url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/entertainment/music/haryanvi/latest-haryanvi-song-mohtarma-bawal-sung-by-masoom-sharma/videoshow/66094595.cms |access-date=28 March 2021 |work=The Times of India |date=6 October 2018 |language=en}}</ref> ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಲಯ,<ref>{{cite news |title=Poet Hali: A Haryanvi to the 'red-ripe' |url=https://www.tribuneindia.com/news/archive/haryanatribune/poet-hali-a-haryanvi-to-the-red-ripe-663736/ |access-date=6 October 2018 |work=The Tribune |date=6 October 2018 |archive-date=6 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181006114717/https://www.tribuneindia.com/news/weekly-pullouts/haryana-tribune/poet-hali-a-haryanvi-to-the-red-ripe/663736.html |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Need to respect Haryanvi dialect and create culturally linked transitional courses for Haryana's rural kids |url=http://www.merinews.com/article/need-to-respect-haryanvi-dialect-and-create-culturally-linked-transitional-courses-for-haryanas-rural-kids/15930670.shtml |access-date=6 October 2018 |work=www.merinews.com |date=3 June 2018}}</ref> ಕ್ರೀಡೆ, ಬಾಲಿವುಡ್, ರಕ್ಷಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿಯಾಣದ ಪ್ರಭಾವದೊಂದಿಗೆ,<ref>{{cite news |title=Veer Ahirs of Rewari fought valiantly at Rezangla, Ladakh in 1962 war |url=https://theprint.in/opinion/this-day-1962-rezangla-ladakh/17081/ |access-date=6 October 2018 |work=The Print |date=18 November 2017}}</ref><ref>{{cite news |title=Nobody believed we had killed so many Chinese at Rezang La in 1962, 13 Kumaon Regiment |url=http://archive.indianexpress.com/news/-nobody-believed-we-had-killed-so-many-chinese-at-rezang-la.-our-commander-called-me-crazy-and-warned-that-i-could-be-courtmartialled-/1023745/ |access-date=6 October 2018 |work=Indian Express |date=30 October 2012 |language=en-gb}}</ref><ref>{{cite news |title=Rewari to get Army recruitment centre: FM rajnath Singh in Haryana |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chandigarh/Rewari-to-get-Army-recruitment-centre/articleshow/55467690.cms |access-date=6 October 2018 |work=The Times of India |date=17 November 2016}}</ref> ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣ <ref>{{cite news |title=Economic Development in Haryana, GSDP of Haryana, HSIIDC |url=https://www.ibef.org/states/haryana-presentation |access-date=6 October 2018 |work=www.ibef.org |date=August 2018}}</ref><ref>{{cite news |title=BJP seeks Harayana votes on the promise of delivering Skill enhancement & growth |url=https://www.tribuneindia.com/2014/20141009/haryana.htm |access-date=6 October 2018 |work=www.tribuneindia.com |date=9 October 2014}}</ref> ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ.<ref>{{cite news |title=Haryana CM Manohar Lal Khattar gives NOC for dam's construction - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chandigarh/haryana-cm-manohar-lal-khattar-gives-noc-for-dams-construction/articleshow/65914611.cms |access-date=6 October 2018 |work=The Times of India |date=22 September 2018}}</ref><ref>{{cite news |title=Various political leaders from Haryana including Bhupinder Singh Hooda, AIJASS chief Yashpal Malik invited by PM Modi for inauguration of 64-foot tall statue of peasant leader Chhotu Ram |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/gurgaon/hooda-aijass-chief-malik-invited-for-modi-event/articleshow/66092806.cms |access-date=6 October 2018 |work=The Times of India |issue=6 October 2018}}</ref><ref>{{cite news |title=Haryana Govt: Babus to Pay 1 Re/KM for use of swanky SUVs. |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/manohar-lal-khattars-govt-order-accessed-haryana-babus-get-car-at-re-1/km/videoshow/66068131.cms |access-date=6 October 2018 |work=Economic Times |issue=4 October 2018}}</ref> ಹರಿಯಾಣವಿ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ <ref>{{cite news |last1=Pioneer |first1=The |title=Haryana Govt okays film policy for growth of Haryanvi, non-Haryanvi cinema |url=https://www.dailypioneer.com/2018/state-editions/hry-okays-film-policy-for-growth-of-haryanvi--non-haryanvi-cinema.html |access-date=6 October 2018 |work=The Pioneer |date=7 September 2018 |language=en}}</ref> ಇದನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. 'ಮೋಲ್ಕಿ' (2020-2022) ಧಾರಾವಾಹಿಯಲ್ಲಿ ಅಮರ್ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ ಅವರು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ವೀರೇಂದ್ರ ಪ್ರತಾಪ್ ಸಿಂಗ್ ಎಂಬ ಪಾತ್ರವು ಹರಿಯಾಣವಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news |title='You have to be true to your character' |url=https://www.dailypioneer.com/2020/show-time/---you-have-to-be-true-to-your-character---.html |access-date=2 March 2021 |work=The Pioneer |date=9 November 2020 |language=en}}</ref> ==ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ== ಹರ್ಯಾಣ್ವಿ ಭಾಷೆಯು ಜಾನಪದ ಗೀತೆಗಳು, ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೌಖಿಕ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಶ್ರೀಮಂತ ಮೌಖಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹರ್ಯಾಣ್ವಿ ಭಾಷಿಕರು ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. [[File:Haryanvi Folk Song — Banjara.webm|thumb|ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷಿಕರೊಬ್ಬರು ಹಾಡಿದ ಹರಿಯಾಣವಿ ಜಾನಪದ ಗೀತೆ]] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} [[Category:Central Indo-Aryan languages]] [[Category:Culture of Haryana]] [[Category:Haryanvi]] [[Category:Languages written in Devanagari]] [[Category:Languages listed as Hindi dialects in latest census]] o08528ivgci6j9u0tmalzeybo4denbg 1431586 1431584 2026-10-08T11:20:49Z Hariprasad Shetty10 87270 /* ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ */ 1431586 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name = ಹರಿಯಾಣವಿ | nativename = हरियाणवी | image = Haryanvi language.svg | imagecaption = ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ "ಹರಿಯಾಣವಿ" ಎಂಬ ಪದ | states = [[ಭಾರತ]], [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]] | region = [[ಹರಿಯಾಣ]], [[ದೆಹಲಿ]], [[ಪಂಜಾಬ್]], ಸಿಂಧ್ | ethnicity = ಹರಿಯಾಣವಿ ಜನರು | date = 2011 | familycolor = ಇಂಡೋ-ಯುರೋಪಿಯನ್ | fam2 = ಇಂಡೋ-ಇರಾನಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು | fam3 = ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು | fam4 = ಕೇಂದ್ರೀಯ ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು | fam5 = ಪಶ್ಚಿಮ ಹಿಂದಿ | script = [[ದೇವನಾಗರಿ]], ನಸ್ತಾಲಿಕ್ | iso3 = bgc | glotto = hary1238 | glottorefname = Haryanvi | map = Haryanvi map.png | mapcaption = ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹರಿಯಾಣವಿ ಮಾತೃಭಾಷಿಕರ ವಿತರಣೆಯ ಪ್ರದೇಶ }} '''ಹರಿಯಾಣವಿ''' (हरियाणवी ಅಥವಾ हरयाणवी) ಎಂಬುದು ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಭಾಷೆಯಾಗಿದ್ದು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಭಾರತದ [[ಹರಿಯಾಣ]] ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು [[ದೆಹಲಿ]] ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref>{{cite web |title=The Languages of Delhi – A Microcosm of India's Diversity |url=https://thewire.in/urban/the-languages-of-delhi-a-microcosm-of-indias-diversity |publisher=The Wire |access-date=28 July 2020}}</ref><ref>{{Cite book |last=Grierson |first=George Abraham |title=Linguistic Survey of India: Volume IX, Indo-Aryan Family: Central Group, Part 1, Specimens of Western Hindī and Pañjābī |publisher=Superintendent of Government Printing |year=1916 |pages=1}}</ref> ಹರಿಯಾಣವಿಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಹಿಂದಿಯ ಉಪಭಾಷಾ ಗುಂಪಿನ ಭಾಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಖಡೀಬೋಲಿ ಮತ್ತು ಬ್ರಜ್ ಭಾಷೆ ಕೂಡ ಸೇರಿವೆ. ಹರಿಯಾಣವಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು [[ದೇವನಾಗರಿ]] ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref name=":1">{{e28|bgc|Haryanvi}}</ref> ಹರಿಯಾಣವಿಯ ರಂಗ್ರಿ ಉಪಭಾಷೆ (ಹರಿಯಾಣವಿ) ರಂಗರ್ ಸಮುದಾಯದವರು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಉಪಭಾಷೆಯನ್ನು [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]]ದ ಪಂಜಾಬ್ (ಪಾಕಿಸ್ತಾನ) ಮತ್ತು ಸಿಂಧ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಮುಹಾಜಿರ್ (ಪಾಕಿಸ್ತಾನ) ವಲಸಿಗರು ಇಂದಿಗೂ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ [[ಹರಿಯಾಣ]]ದಲ್ಲಿಯೇ ಈ ಉಪಭಾಷೆ ಅಳಿದುಹೋಗಿದೆ. ಈ ಉಪಭಾಷೆಯನ್ನು ಪರ್ಷಿಯನ್–ಅರೇಬಿಕ್ ಲಿಪಿಯ ನಸ್ತಾಲಿಕ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref name="aqaid-e-azim">{{cite book|url=https://archive.org/details/AQAIDEAZEEM|title=عقائدِ عظیم|last=Mehami|first=Hazrat Shah Muhammad Ramzan|language=Haryanvi|trans-title=Aqaid-e-azim|date=c. 1825|author-link=Muhammad Ramzan (preacher)}}</ref> ==ರಂಗ್ರಿ ಉಪಭಾಷೆ== ವಿಭಜನೆಯ ನಂತರ, ಭಾರತದ [[ಹರಿಯಾಣ]] ಮತ್ತು [[ದೆಹಲಿ]] ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಸುಮಾರು 12 ಲಕ್ಷ ಹರಿಯಾಣವಿ ಮಾತನಾಡುವ ಮುಸ್ಲಿಮರು [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]]ಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋದರು. ಇಂದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಇದು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಮೂಲೆ ಜಾಟ್ ಮತ್ತು ರಂಗರ್ ಮುಸ್ಲಿಮರ "ಮೊದಲ ಭಾಷೆ/ಮಾತೃಭಾಷೆ"ಯಾಗಿದೆ. ಅವರು [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪಂಜಾಬ್|ಪಂಜಾಬ್]] ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಸಾವಿರಾರು ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಸಿಂಧ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ನೂರಾರು ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. 1947ರಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆದ ನಂತರ, [[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]]ದ ಅನೇಕ ರಂಗರ್‌ಗಳು ಸಹ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸಿಂಧ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋಗಿ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಕರಾಚಿ]]ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಈ ಜನರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಲಾಹೋರ್ ಜಿಲ್ಲೆ, ಶೇಖುಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ, ಭಕ್ಕರ್ ಜಿಲ್ಲೆ, ಬಹಾವಲ್‌ನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ, ರಹೀಮ್ ಯಾರ್ ಖಾನ್ ಜಿಲ್ಲೆ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಖಾನ್‌ಪುರ ತಹಸಿಲ್), ಒಕಾರಾ ಜಿಲ್ಲೆ, ಲಯ್ಯಾ ಜಿಲ್ಲೆ, ವೇಹಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆ, ಸಾಹಿವಾಲ್ ಜಿಲ್ಲೆ, ಸರಗೋಧಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಫುಲ್ಲರ್ವಾನ್ ಮತ್ತು ಪಂಜಾಬ್‌ನ ಮುಲ್ತಾನ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಪಕ್ಪತ್ತನ್ ಜಿಲ್ಲೆ, ಒಕಾರಾ ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಬಹಾವಲ್‌ನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ರಂಗ್ರಿ ಭಾಷಿಕರ ಸಾಂದ್ರತೆ ಅತ್ಯಧಿಕವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಣ್ಣ ರೈತರಾಗಿದ್ದು, ಅವರಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ಸೇನೆ, ಪೊಲೀಸ್ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಸಮುದಾಯದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಭೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ರಂಗ್ರಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಪಂಚಾಯತಿ ರಾಜ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಗ್ರಾಮೀಣ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಸಹಕಾರ ನೀಡುವುದು ಮುಂತಾದ ಹಲವು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಈ ಪಂಚಾಯತ್ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. <ref>Muslim Communities of South Asia Culture, Society and Power edited T N Madan pages 42–43</ref> ರಂಗಾರ್ ಹರಿಯಾಣವಿ ಭಾಷಿಕರು ಸಿಂಧ್‌ನ ಮೀರ್ಪುರ್ ಖಾಸ್ ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ನವಾಬ್‌ಶಾ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತಾರೆ.ಇಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ ರಂಗರ್‌ಗಳು ದ್ವಿಭಾಷಿಕರಾಗಿದ್ದು, [[ಉರ್ದು ಭಾಷೆ|ಉರ್ದು]] ಭಾಷೆಯನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾಷೆಯಾಗಿ, [[ಪಂಜಾಬಿ ಭಾಷೆ|ಪಂಜಾಬಿ]], ಸರೈಕಿ ಉಪಭಾಷೆ ಮತ್ತು [[ಸಿಂಧಿ ಭಾಷೆ|ಸಿಂಧಿ]] ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆಗಳಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಅವರು ರಂಗ್ರಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ "ಮೊದಲ ಭಾಷೆ", "ಮಾತೃಭಾಷೆ", "ಗ್ರಾಮದ ಭಾಷೆ" ಅಥವಾ "ಸಮುದಾಯ ಭಾಷೆ"ಯಾಗಿ ಇನ್ನೂ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ರಂಗರ್ ಸಮುದಾಯದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜನರು [[ಇಸ್ಲಾಮಾಬಾದ್]] ರಾಜಧಾನಿ ನಗರದಲ್ಲಿಯೂ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ರಂಗ್ರಿ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಉರ್ದು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಮೂಲೆ ಜಾಟ್ರು ಹಾಗೂ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಓಧ್ ಜನರು ಸಮುದಾಯದವರೂ ರಂಗ್ರಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಾತೃಭಾಷೆಯಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. [[File:Haryanvi Folk Story — The Bond Beyond Blood by Dada Zile Singh Malik Ji.webm|thumb|ಅಚಲವಾದ ಸ್ನೇಹ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯ ಕಥೆ ಇದು; ಇಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನ ನಿಷ್ಠೆಯು ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತನ ಗೌರವವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇಡೀ ಊರಿನ ಸಂಶಯಕ್ಕೆ ತೆರೆ ಎಳೆಯುತ್ತದೆ.ಹರಿಯಾಣವಿ ಜಾನಪದ ಕಥೆ — ರಕ್ತಸಂಬಂಧವನ್ನೂ ಮೀರಿದ ಬಂಧ (ದಾದಾ ಝಿಲೆ ಸಿಂಗ್ ಮಲಿಕ್ ಅವರಿಂದ)]] ==ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ== ದಂಗಲ್ (2016ರ ಚಲನಚಿತ್ರ) ನಂತಹ ಬಾಲಿವುಡ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು,<ref>{{cite news |title=Aamir Khan's Dangal Declared Tax Free in Haryana |url=https://www.ndtv.com/india-news/aamir-khans-dangal-declared-tax-free-in-haryana-1641736 |access-date=6 October 2018 |work=NDTV.com |date=25 December 2016}}</ref> 'ಸುಲ್ತಾನ್' (2016ರ ಚಲನಚಿತ್ರ) ಮತ್ತು 'ತನು ವೆಡ್ಸ್ ಮನು: ರಿಟರ್ನ್ಸ್' ಚಿತ್ರಗಳು ಹರಿಯಾಣವಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಭಾಷೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಚಿತ್ರಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿವೆ.<ref>{{cite news |title=Haryanvi cinema booms |url=https://www.hindustantimes.com/gurugram/the-fall-and-rise-of-haryanvi-cinema/story-Wh2vC3WJ9phh9Gr4xzBuXP.html |access-date=6 October 2018 |work=HT |date=23 September 2018 |language=en}}</ref> ಈ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಹಾಗೂ ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಉತ್ತಮ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ.<ref>{{cite news |title=South Korean First Lady, a Fan of Dangal, Invites Phogat Sisters For Tea |url=https://www.news18.com/news/india/south-korean-first-lady-a-fan-of-dangal-invites-phogat-sisters-for-tea-1805613.html |access-date=6 October 2018 |work=News18 |date=9 July 2018}}</ref><ref>{{cite news |title=As audiences embrace local stories, should Bollywood tap into 'Make in India'? |url=https://www.moneycontrol.com/news/trends/entertainment/as-audiences-embrace-local-stories-should-bollywood-tap-into-make-in-india-3017151.html |access-date=6 October 2018 |work=Moneycontrol |date=5 October 2018}}</ref> ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಸ್ಥಳೀಯರಲ್ಲದ ಕೆಲವರು ಈ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news |title=Foreigner speaks with locals in Haryanvi, leaves big smiles on their faces |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/foreigner-speaks-with-locals-in-haryanvi-leaves-big-smiles-on-their-faces/story-YpJk04oBpQ29s4OP60F2jK.html |access-date=6 October 2018 |work=Hindustan Times |date=8 February 2018 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=Cabbies Confess: 'I Want Google Maps to Talk in Haryanvi' |url=https://www.thequint.com/videos/cab-mein-charcha/cab-mein-charcha-cabbies-confess-i-want-google-maps-to-talk-in-haryanvi |access-date=6 October 2018 |work=The Quint |language=en}}</ref>ಹರಿಯಾನ್ವಿ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ,<ref>{{cite news |title=Haryanvi cinema vies to create its own space |url=https://www.hindustantimes.com/gurugram/the-fall-and-rise-of-haryanvi-cinema/story-Wh2vC3WJ9phh9Gr4xzBuXP.html |access-date=6 October 2018 |work=Hindustan Times |date=23 September 2018}}</ref><ref>{{cite news |title=Reel good news: Filmmaking accorded status of industry in Haryana |url=https://www.hindustantimes.com/gurugram/reel-good-news-filmmaking-accorded-status-of-industry-in-haryana/story-tSBAEiwZHoLKhhMbnSMRfO.html |access-date=6 October 2018 |work=Hindustan Times |date=7 September 2018 |language=en}}</ref> ದೂರದರ್ಶನ,<ref>{{cite news |last=Labhde |first=Bhagyashree |date= |title=Had to undergo rigorous training to learn Haryanvi for Super Sisters: Muskan Bamne |url=https://www.mumbailive.com/en/entertainment/muskan-bamne-on-training-to-learn-haryanvi-for-super-sisters-26884 |work=Mumbai Live |access-date=6 October 2018 |language=en}}</ref> ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತ ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಳು<ref>{{cite news |title='Hat Ja Tau' a typical small-town wedding song |url=http://www.fridaymoviez.com/news/hat-ja-tau-a-typical-small-town-wedding-song |access-date=6 October 2018 |work=Friday Moviez |date=22 February 2018 |archive-date=6 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181006194717/http://www.fridaymoviez.com/news/hat-ja-tau-a-typical-small-town-wedding-song |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |title=Latest Haryanvi Song Ek Chhori Ne Sabki Leni Kar Rakhi Sung By Masoom Sharma Haryanvi |url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/entertainment/music/haryanvi/latest-haryanvi-song-ek-chhori-ne-sabki-leni-kar-rakhi-sung-by-masoom-sharma/videoshow/66002778.cms |access-date=6 October 2018 |work=The Times of India |date=29 September 2018}}</ref><ref>{{cite news |title=Latest Haryanvi Song Mohtarma Bawal Sung By Masoom Sharma |url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/entertainment/music/haryanvi/latest-haryanvi-song-mohtarma-bawal-sung-by-masoom-sharma/videoshow/66094595.cms |access-date=28 March 2021 |work=The Times of India |date=6 October 2018 |language=en}}</ref> ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಲಯ,<ref>{{cite news |title=Poet Hali: A Haryanvi to the 'red-ripe' |url=https://www.tribuneindia.com/news/archive/haryanatribune/poet-hali-a-haryanvi-to-the-red-ripe-663736/ |access-date=6 October 2018 |work=The Tribune |date=6 October 2018 |archive-date=6 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181006114717/https://www.tribuneindia.com/news/weekly-pullouts/haryana-tribune/poet-hali-a-haryanvi-to-the-red-ripe/663736.html |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Need to respect Haryanvi dialect and create culturally linked transitional courses for Haryana's rural kids |url=http://www.merinews.com/article/need-to-respect-haryanvi-dialect-and-create-culturally-linked-transitional-courses-for-haryanas-rural-kids/15930670.shtml |access-date=6 October 2018 |work=www.merinews.com |date=3 June 2018}}</ref> ಕ್ರೀಡೆ, ಬಾಲಿವುಡ್, ರಕ್ಷಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿಯಾಣದ ಪ್ರಭಾವದೊಂದಿಗೆ,<ref>{{cite news |title=Veer Ahirs of Rewari fought valiantly at Rezangla, Ladakh in 1962 war |url=https://theprint.in/opinion/this-day-1962-rezangla-ladakh/17081/ |access-date=6 October 2018 |work=The Print |date=18 November 2017}}</ref><ref>{{cite news |title=Nobody believed we had killed so many Chinese at Rezang La in 1962, 13 Kumaon Regiment |url=http://archive.indianexpress.com/news/-nobody-believed-we-had-killed-so-many-chinese-at-rezang-la.-our-commander-called-me-crazy-and-warned-that-i-could-be-courtmartialled-/1023745/ |access-date=6 October 2018 |work=Indian Express |date=30 October 2012 |language=en-gb}}</ref><ref>{{cite news |title=Rewari to get Army recruitment centre: FM rajnath Singh in Haryana |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chandigarh/Rewari-to-get-Army-recruitment-centre/articleshow/55467690.cms |access-date=6 October 2018 |work=The Times of India |date=17 November 2016}}</ref> ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣ <ref>{{cite news |title=Economic Development in Haryana, GSDP of Haryana, HSIIDC |url=https://www.ibef.org/states/haryana-presentation |access-date=6 October 2018 |work=www.ibef.org |date=August 2018}}</ref><ref>{{cite news |title=BJP seeks Harayana votes on the promise of delivering Skill enhancement & growth |url=https://www.tribuneindia.com/2014/20141009/haryana.htm |access-date=6 October 2018 |work=www.tribuneindia.com |date=9 October 2014}}</ref> ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ.<ref>{{cite news |title=Haryana CM Manohar Lal Khattar gives NOC for dam's construction - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chandigarh/haryana-cm-manohar-lal-khattar-gives-noc-for-dams-construction/articleshow/65914611.cms |access-date=6 October 2018 |work=The Times of India |date=22 September 2018}}</ref><ref>{{cite news |title=Various political leaders from Haryana including Bhupinder Singh Hooda, AIJASS chief Yashpal Malik invited by PM Modi for inauguration of 64-foot tall statue of peasant leader Chhotu Ram |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/gurgaon/hooda-aijass-chief-malik-invited-for-modi-event/articleshow/66092806.cms |access-date=6 October 2018 |work=The Times of India |issue=6 October 2018}}</ref><ref>{{cite news |title=Haryana Govt: Babus to Pay 1 Re/KM for use of swanky SUVs. |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/manohar-lal-khattars-govt-order-accessed-haryana-babus-get-car-at-re-1/km/videoshow/66068131.cms |access-date=6 October 2018 |work=Economic Times |issue=4 October 2018}}</ref> ಹರಿಯಾಣವಿ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ <ref>{{cite news |last1=Pioneer |first1=The |title=Haryana Govt okays film policy for growth of Haryanvi, non-Haryanvi cinema |url=https://www.dailypioneer.com/2018/state-editions/hry-okays-film-policy-for-growth-of-haryanvi--non-haryanvi-cinema.html |access-date=6 October 2018 |work=The Pioneer |date=7 September 2018 |language=en}}</ref> ಇದನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. 'ಮೋಲ್ಕಿ' (2020-2022) ಧಾರಾವಾಹಿಯಲ್ಲಿ ಅಮರ್ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ ಅವರು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ವೀರೇಂದ್ರ ಪ್ರತಾಪ್ ಸಿಂಗ್ ಎಂಬ ಪಾತ್ರವು ಹರಿಯಾಣವಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news |title='You have to be true to your character' |url=https://www.dailypioneer.com/2020/show-time/---you-have-to-be-true-to-your-character---.html |access-date=2 March 2021 |work=The Pioneer |date=9 November 2020 |language=en}}</ref> ==ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ== ಹರ್ಯಾಣ್ವಿ ಭಾಷೆಯು ಜಾನಪದ ಗೀತೆಗಳು, ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೌಖಿಕ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಶ್ರೀಮಂತ ಮೌಖಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹರ್ಯಾಣ್ವಿ ಭಾಷಿಕರು ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. [[File:Haryanvi Folk Song — Banjara.webm|thumb|ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷಿಕರೊಬ್ಬರು ಹಾಡಿದ ಹರಿಯಾಣವಿ ಜಾನಪದ ಗೀತೆ]] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} [[Category:Central Indo-Aryan languages]] [[Category:Culture of Haryana]] [[Category:Haryanvi]] [[Category:Languages written in Devanagari]] [[Category:Languages listed as Hindi dialects in latest census]] 29ncc5b7jhmrhta1gjpvue3rid4rwig