ವಿಕಿಪೀಡಿಯ knwiki https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter ಮೀಡಿಯ ವಿಶೇಷ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸದಸ್ಯ ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಚಿತ್ರ ಚಿತ್ರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಹಾಯ ಸಹಾಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವರ್ಗ ವರ್ಗ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಂಪುಟ ಸಂಪುಟ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಕರಡು ಕರಡು ಚರ್ಚೆಪುಟ TimedText TimedText talk ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಚರ್ಚೆಪುಟ Event Event talk 0 1073 1433763 1433754 2026-10-18T15:10:40Z A826 72368 Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/Divyay524|Divyay524]] ([[User talk:Divyay524|talk]]): Spam(TwinkleGlobal) 1433763 wikitext text/x-wiki {{ಉಲ್ಲೇಖ}}{{Infobox ಊರು|name = ಚಿಕ್ಕಮ ಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆ|native_name_lang = ಕನ್ನಡ|other_name = ಕಾಫಿ ನಾಡು|settlement_type = ಜಿಲ್ಲೆ|image_skyline = ಮುಳ್ಳಯ್ಯನಗಿರಿ4.jpg|image_alt =|image_caption = '''ಮುಳ್ಳಯ್ಯನ ಗಿರಿ,ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು'''|nickname = ಕಾಫಿಯ ನಾಡು|image_map = Chikmagalur in Karnataka (India).svg|map_caption = ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಇರುವ ಸ್ಥಳ|pushpin_map = h India|pushpin_label_position =left|pushpin_map_caption = ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಇರುವ ಸ್ಥಳ.|latd = 13.32|latNS = N|longd = 75.77|longEW = E|coordinates_display = |coordinates_format = dms|subdivision_type = ದೇಶ|subdivision_name = {{flag|ಭಾರತ}}|subdivision_type1 = [[ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು|ರಾಜ್ಯ]]|subdivision_name1 = [[ಕರ್ನಾಟಕ]]|established_title = ಊಗಮ|established_date =೧೯೪೭|established_title1 = ಕಿರಿಯ ಮುಗುಲಿ|founder =ರುಕ್ಮಾಂಗದ ರಾಜ|named_for =ಕಾಫಿ, ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿ.|seat_type = ಕೇಂದ್ರ ಕಛೇರಿ|seat = ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು|parts_type = [[ತಾಲ್ಲೂಕು]]ಗಳು|parts = ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು, [[ಕಡೂರು]], [[ತರೀಕೆರೆ]], [[ಮೂಡಿಗೆರೆ]], [[ಶೃಂಗೇರಿ]], [[ಕೊಪ್ಪ]], [[ಕಳಸ]], ಅಜ್ಜಂಪುರ [[ನರಸಿಂಹರಾಜಪುರ]]|government_type =ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ ಕಚೇರಿ|governing_body =ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ ಕಚೇರಿ|leader_title = ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ|leader_name = ಷಡಕ್ಷರಿ ಸ್ವಾಮಿ ಎಸ್ ಪಿ|total_type =|unit_pref = ಮೆಟ್ರಿಕ್|area_total_km2 = 7,201|area_total_sq_mi =|area_blank1_title = ಕಾಡು|area_blank1_km2 = 2108|elevation_footnotes =|elevation_m =1926|elevation_ft = 6318|population_total = 1137961|population_as_of = ೨೦೧೧|population_footnotes =<ref name="ಜನಸಂಖ್ಯೆ">{{cite web|url=http://www.chickmagalur.nic.in/htmls/stati_population.htm|title=ಜನಸಂಖ್ಯೆ accessdate December 8, 2015|publisher=ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತದ, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು|author=ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್|date=December 8, 2015|access-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 27, 2015|archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 5, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305023409/http://www.chickmagalur.nic.in/htmls/stati_population.htm|url-status=dead}}</ref>|population_density_km2 = 158,19|population_rank =೪೦೮ ಭಾರತದಲ್ಲಿ|population_demonym =ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿಗರು|demographics_type1 = ಭಾಷೆ|demographics1_title1 = ಅಧಿಕೃತ|timezone1 = ಐ. ಎಸ್. ಟಿ|utc_offset1 = +೫:೩೦|postal_code_type = [[ಪಿನ್ ಕೋಡ್]]|postal_code = ೫೭೭೧‌‌‍‍xx|registration_plate = ಕೆ.ಏ-೧೮, ಕೆ.ಏ-೬೬|website = {{URL|http://chickmagalur.nic.in|ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಮಿಂಬಲೆ ತಾಣ}}|footnotes =|demographics1_info1 = [[ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ|ಕನ್ನಡ]]}} '''ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು''' [[ಭಾರತ]] ದೇಶದ, [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ ಒಂದು ಜಿಲ್ಲೆ. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆ [[ಕಾಫಿ]]ನಾಡು ಎಂದು ಸಹ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೬೭೦ ರಲ್ಲಿ ದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಕಾಫಿಯನ್ನು [[ಬಾಬಾ ಬುಡನ್‌ಗಿರಿ|ದತ್ತಗಿರಿ/ ಚಂದ್ರದ್ರೋಣ ಪರ್ವತ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ]] ಬೆಳೆಯಲಾಯಿತು.<ref name=":0">{{Cite web |url=http://www.chickmagalur.nic.in/htmls/about_chickmagalur.htm |title=ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಕಾಫಿ ಬೆಳೆದ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣದ ಇತಿಹಾಸ ಪುಟದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. |access-date=2013-11-10 |archive-date=2016-02-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160201111442/http://www.chickmagalur.nic.in/htmls/about_chickmagalur.htm |url-status=dead }}</ref> ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನ ಗಿರಿಶ್ರೇಣಿಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, [[ತುಂಗಾ]] ಮತ್ತು [[ಭದ್ರಾ ನದಿ]]ಗಳ ಮೂಲಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರ ಶಿಖರವಾದ [[ಮುಳ್ಳಯ್ಯನ ಗಿರಿ]] ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯು [[ಮಲೆನಾಡು]], [[ಅರೆಮಲೆನಾಡು]], ಹಾಗೂ [[ಬಯಲುಸೀಮೆ]]ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ, ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರದೇಶ ಮಲೆನಾಡು'. ವಿವಿಧ ಜಾತಿಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಅಭಯಾರಣ್ಯಗಳು, ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣಕಾಡುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳು ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ಜಲಪಾತಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಫಿ, ಟೀ, ಏಲಕ್ಕಿ, ಮೆಣಸು, ಅಡಿಕೆ,ಬಾಳೆ, ತೆಂಗುಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುವ ನಾಡಾಗಿದೆ. ಜಲ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Z Point Chikamagaluru.jpg|thumb|]] ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರನ್ನು ಪ್ರವಾಸಿಗರ ತಾಣ. ಪ್ರಕುತಿಯ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಮಲೆನಾಡು ಯೆಂದು ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ ==ಉಗಮ== ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯು ಅದರ ಜಿಲ್ಲಾಕೇಂದ್ರವಾದ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಎಂದರೆ “ಚಿಕ್ಕ ಮಗಳ ಊರು” ಎಂದರ್ಥ. ಈ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಪ್ರಸಿದ್ಧ [[ಸಖರಾಯ ಪಟ್ಟಣ]] ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾದ [[ರುಕ್ಮಾಂಗದ]], ಚಿಕ್ಕ ಮಗಳಿಗಾಗಿ ವರದಕ್ಷಿಣೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅದ್ದರಿಂದ ಈ ನಗರಕ್ಕೆ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ<ref>{{Cite web |url=http://www.chickmagalur.nic.in/htmls/about_chickmagalur.htm |title=ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನ ಹೆಸರಿನ ಉಗಮದ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣದ ಇತಿಹಾಸ ಪುಟದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. |access-date=2013-11-10 |archive-date=2016-02-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160201111442/http://www.chickmagalur.nic.in/htmls/about_chickmagalur.htm |url-status=dead }}</ref>. ಹಾಗೆಯೇ “ಹಿರಿಯ ಮಗಳ ಊರು” ಹಿರೇಮಗಳೂರು ಎಂಬ ಊರು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನಿಂದ ೫ ಕೀ.ಮೀ.ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಅದಾಗ್ಯೂ ಬಹುತೇಕರು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರನ್ನು ''ಚಿಕ್ಕಮಂಗಳೂರು'' ಎಂದು '''ತಪ್ಪಾಗಿ''' ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆ ೧೯೪೭ ರ ತನಕ [[ಕಡೂರು]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು<ref>{{Cite web |url=http://www.chickmagalur.nic.in/htmls/about_chickmagalur.htm |title=ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನ ಕಡೂರಿನಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣದ ಪುಟದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. |access-date=2013-11-10 |archive-date=2016-02-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160201111442/http://www.chickmagalur.nic.in/htmls/about_chickmagalur.htm |url-status=dead }}</ref>. ಕೆಲವು ಹಳೆಯ ಶಾಸನಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಮತ್ತು ಹಿರೇಮಗಳೂರುಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕಿರಿಯ ಮುಗುಲಿ ಮತ್ತು ಪಿರಿಯ ಮುಗುಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. == ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆ == ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಬೆಳೆಯುವ ಬೆಳೆ [[ಕಾಫಿ]]. ಇಲ್ಲಿನ ರೈತರು [[ಕಾಫಿ]] ಬೆಳೆಯಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅತಿಹೆಚ್ಚು [[ಮಳೆ]]ಯಾಗುತ್ತದೆ.ಕಾಫೀಯ ತವರೂರು [[ಬಾಬಾ ಬುಡನ್‌ಗಿರಿ|ಬಾಬಾಬುಡನ್]] ಎ಼಼ಂಬ ಅರೇಬಿಯನ್ ಫಕೀರ್ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕಾಫಿಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಎಂಬ ಮೂಢನಂಬಿಕೆ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ.ಎಲ್ಲಿಯ ಅರಬ್ ದೇಶ, ಎಲ್ಲಿಯ [[ಕಾಫಿ|ಕಾಫಿ‌]] ಬೆಳೆ ಇದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ..ಯಾಕೆಂದರೆ‌ ಕಾಫಿ ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಬೆಳೆ ಇದು ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲು ಅದೇನು ಪಾಪಸ್ ಕಳ್ಳಿಯೇ ಅಥವಾ ಖರ್ಜೂರ‌ ಗಿಡವೇ...ನಮ್ಮ ಮಲೆನಾಡಿನಲ್ಲೇ ನೆರಳು ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದರೆ ಗಿಡಗಳು ಸುಟ್ಟೇ ಹೋಗುತ್ತವೆ.. ಅಂತಹುದರಲ್ಲಿ 50- 60 ಸೆಂಟಿಗ್ರೇಡ್ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಇರೋ ಮೆಕ್ಕಾದಲ್ಲಿ ಕಾಫಿ ಬೆಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವೇ... ಕಾಫೀ ಬೆಳೆಯನ್ನೂ ಸೆಕ್ಯೂಲರ್ ಮಾಡ ಹೊರಟ ಮೂರ್ಖರ ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದ ಕಟ್ಟು ಕತೆ ಇದು. ಬೆಳೆಯುವ ಕಾಫಿಯ ತಳಿಗಳೆಂದರೆ ಅರೇಬಿಕ್ ರೋಬಸ್ಟ ಅರೇಬಿಕ್ ತಳಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಅರೇಬಿಕ್ ಕಾಫಿಯ ಮೂಲ ತಳಿಗಳ ಹೆಸರು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ತಳಿ ಕಾಫಿ ಎಂದೆ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಇದು ಹೇಗೆ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿತ್ತು ಎಂದರೆ ಅರೇಬಿಯನ್ ಲೂಟಿಕೋರರು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನ ಕಾಫಿಯನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಆಗ ಅರೇಬಿಕ್ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಆಗ ಮೆಕ್ಕಾ ದೇಶದ ಆಮದು ಕೋರರು ಭಾರತಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಬಂದರು. ಆಗ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿಗೆ ಬಂದು. ಅರೇಬಿಕ್ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಫಿ ಬೀಜಗಳನ್ನು ನಮಗೆ ಕೊಡಿ ಎಂದು ಬೇಡಿಕೆಯಿಟ್ಟರು. ಆಗ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಬಂದಾಗ ಅರೇಬಿಕ್ ಕಾಫಿ ಕೊಡಿ ಎಂದು ಹೆಸರನ್ನು ಖ್ಯಾತಿಗಳಿಸಿದರು. ಹಾಗಾಗಿ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಕಾಫಿ ಹೋಗಿ [[ಅರಬ್ಬೀ ಭಾಷೆ|ಅರೇಬಿಕ್]] ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಇದರ ಮೂಲ ಹೆಸರು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಕಾಫಿ ಎಂದೇ ಹೆಸರುವಾಸಿ. === ಅದಮ್ಯ ಹೋಮ್ ಸ್ಟೇ: === ==ಇತಿಹಾಸ== [[File:ಶ್ರೀ ಆದಿಶಕ್ತಿ ವಸಂತ ಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ.jpg|thumb|216x216px|right|ಶ್ರೀ ಆದಿಶಕ್ತಿ ವಸಂತ ಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಅಂಗಡಿ]] [[ಹೊಯ್ಸಳ|ಹೊಯ್ಸಳರ]] ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಉಗಮವಾದ ಮತ್ತು ಹೊಯ್ಸಳರು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ತಮ್ಮ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ದಿನಗಳನ್ನು ಕಳೆದ [[ಸೊಸೆಯೂರು]] ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಸೊಸೆಯೂರು ಕಾಲನಂತರ ಹೊಯ್ಸಳರ ಪ್ರಥಮ ರಾಜಧಾನಿ [[ಶಶಕಪುರವಾಗಿ]] ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು. ಸೊಸೆಯೂರು ಈಗ [[ಅಂಗಾಡಿ ಗ್ರಾಮ]]ವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.ಇದು [[ಮೂಡಿಗೆರೆ]] ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ. ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ದಟ್ಟವಾದ ಗೊಂಡಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಜೈನ ಮುನಿಗಳ ಜ್ಞಾನ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಸ್ಥಳ ಇದಾಗಿತ್ತೆಂದು, [[ಚಾಳುಕ್ಯ]] ನಾಡಿನಿಂದ [[ಮಲ್ಲಚಂದ್ರದೇವ]] ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದನೆಂಬ ವಿಷಯ ೧೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಈಗಿನ ಅಂಗಡಿ ಗ್ರಾಮದ ವಾಸಂತಿಕಾದೇವಿಯ ಗುಡಿ ಮುಂದೆ [[ಸುದತ್ತಾಚಾರ್ಯರು]] ತಮ್ಮ ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಪಾಠ-ಪ್ರವಚನ ಕಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಹುಲಿಯೊಂದು ದಿಢೀರನೆ ಗುಡಿಯ ಬಳಿ ಇದ್ದ ಶಿಷ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಮೇಲೆ ಎರಗಲು ಬಂದಾಗ ಸುದತ್ತಾಚಾರ್ಯರು ಕೂಡಲೇ ಅದನ್ನು ಹೊಡೆಯಲು, ತನ್ನ ಶಿಷ್ಯ [[ಸಳ|ಸಳನಿಗೆ]] "ಹೊಯ್ ಸಳ" ಎಂದು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದರು. ಇದೇ ಹೊಯ್ಸಳ ಶಬ್ದದ ಮೂಲ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಕೂಡಲೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಳನು ತನ್ನ ಗುರುಗಳ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ಹುಲಿಯೊಂದಿಗೆ ವೀರಾವೇಶದಿಂದ ಹೋರಾಡಿ ಹುಲಿಯನ್ನು ಕೊಂದನಂತೆ. ೧೧೧೭ರ [[ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ]]ನ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಈ ಕಥೆ ಮೊದಲು ಕಾಣಬರುತ್ತದೆ<ref>ಹೊಯ್ಸಳ ವಂಶದ ಸ್ಥಾಪಕ ಹುಲಿಯನ್ನು ಕೊಂದ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿರುವ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನ ಅಂಗಡಿ ಗ್ರಾಮವನ್ನು, ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸೀ ತಾಣವಾಗಿದೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಹಿಂದು ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದ ವರದಿ, [http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-karnataka/article3063239.ece "ಅಂಗಡಿಯನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸೀ ತಾಣವಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗುವುದು"] {{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. (೧೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೬)(ಚೆನೈ, ಭಾರತ: ಹಿಂದೂ ಪ್ರಕಾಶಕರಿಂದ).</ref>. ಆದರೆ ಇದರ ತಥ್ಯ ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದವಾಗಿದ್ದು ಇನ್ನೂ ದಂತಕಥೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ.ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನು ತಲಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಚೋಳರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಬಹುಶಃ ಈ ಕಥೆ ಹುಟ್ಟಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿರಬಹುದು. ಹೊಯ್ಸಳರ ಲಾಂಛನವು ಸಳನು ಹುಲಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಿರುವ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಚೋಳರ ಲಾಂಛನವು ಹುಲಿಯಾಗಿತ್ತು ಎಂಬ ಅಂಶಗಳು ಈ ಊಹೆಗೆ ಕಾರಣ.ಕ್ರಿ.ಶ ೧೦೬೨ ರಲ್ಲಿ [[ವಿನಯಾದಿತ್ಯ]] ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಸೊಸೆಯೂರಿನಿಂದ (ಶಶಕಪುರ-ಅಂಗಡಿ) ಬೇಲೂರಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿದನಂತೆ. ಅಂಗಡಿ ಗ್ರಾಮದ ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲದ ವಾಸಂತಿಕ ದೇವಾಲಯ ಹಾಗೂ ಮಕರ ಜಿನಾಲಯ, ನೇಮೀನಾಥ ಬಸದಿ, ಶಾಂತಿನಾಥ ಬಸದಿ, ವೈಷ್ಣವ ಪಂಥದ ಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ, ಶೈವ ಪಂಥದ ಪಾತಾಳ ರುದ್ರೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಹಾಗೂ ಮಲ್ಲೇಶ್ವರ, ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ದೇವಾಲಯಗಳು ಈ ಸ್ಥಳದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಸಾರುತ್ತವೆ. [[ತರೀಕೆರೆ]] ತಾಲ್ಲೂಕಿನ [[ಅಮೃತಪುರ|ಅಮೃತಪುರದಲ್ಲಿ]] ಹೊಯ್ಸಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ದೊರೆ [[ಎರಡನೇ ವೀರ ಬಲ್ಲಾಳ]] (೧೧೭೩-೧೨೨೦ ಸಿ.ಇ.) ನಿರ್ಮಿಸಿದ [[ಅಮೃತೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ]]ವಿದೆ. ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೬೭೦ ರಲ್ಲಿ ದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಕಾಫಿಯನ್ನು [[ಬಾಬಾ ಬುಡನ್‌ಗಿರಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಯಿತು<ref name=":0" />. ಬಾಬಾ ಬುಡನ್ ಅವರು [[ಮೆಕ್ಕಾ]] ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ [[ಯೆಮೆನ್]]ನ [[ಮೋಕಾ]] ಬಂದರಿನಲ್ಲಿ [[ಕಾಫಿ]] ಬಗ್ಗೆ ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿಯಿತು. ಅವರು ಏಳು ಕಾಫಿಯ ಬೀಜವನ್ನು ಹೊಕ್ಕಳಿನ ಸುತ್ತ ಆಡಗಿಸಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅರೇಬಿಯಾದಿಂದ ಹೊರಗೆ ತಂದರು. ಅವರು ಮನೆಗೆ ಮರಳುತ್ತಿರುವಾಗ ಬಾಬಾ ಬುಡನಗಿರಿ/ದತ್ತ ಪೀಠ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಬೀಜಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟರು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ<ref name=":0" />. ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಕಾಫಿ ಸಂಶೋಧನ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಇದ್ದು. ಇದನ್ನು ಹಿಂದೆ ೧೯೨೫ ರಲ್ಲಿ ಲೇ. ಡಾ. ಲೆಸ್ಲಿ. ಸಿ. ಕೊಲ್‌ಮನ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಕಾಫಿ ಎಕ್ಸ್‌ಪೆರಿಮೆಂಟಲ್ ಸ್ಟೇಷನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ೧೧೯.೮೬ ಎಕರೆಗಳಷ್ಟು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಯು ಕಾಫಿ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಿಸಲು ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. === ಮಾಗಡಿ ಮತ್ತು ಮುಗುಳುವಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದ ಇತಿಹಾಸ === [[ಚೋಳ ವಂಶ|ಚೋಳ]]ರ ರಾಜನಾಗಿದ್ದ ರಾಜ ರಾಜ ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ 988 ರಿಂದ ಸಾವಿರದ 1014 ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯವು [[ಚೋಳ ವಂಶ|ಚೋಳ]]ರ  ಅದೀನದಲ್ಲಿ ಇತ್ತು ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾಜನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದ ಮಲ್ಲಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ನೆಲದ ಕುಸ್ತಿ ಮಾಡುವ ಪೈಲ್ವಾನನು ಆ ಮಲ್ಲಯುದಕ್ಕೆ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದನು ನಂತರ ಆ ಕುಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಗೆದ್ದು ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದನು. ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಕುಸ್ತಿಯನ್ನು ನೋಡಿದ ರಾಜ ರಾಜ ಈಗಿನ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಾಗಡಿ ಮತ್ತು ಮುಗುಳುವಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ಕುಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದು ಪೈಲ್ವಾನನಿಗೆ ಎರಡು ಗ್ರಾಮದ ಉಸ್ತುವಾರಿಕೆಯನ್ನು  ವಹಿಸಿದನು ಎಂದು ಜನಪದ ಇತಿಹಾಸವು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. '''ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ  ಚಕ್ಕಮಗಳೂರು.'''           ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಇದ್ದ ಮೇಲೆ ದೊಡ್ಡ ಮಗಳೂರೂ ಇರಬೇಕಲ್ಲ ಎಂಬ ಸಹಜ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಇರುವ ‘ಹಿರೇಮಗಳೂರು’ ‘ನಾನಿದ್ದೇನೆ’ ಎನ್ನುತ್ತದೆ. ಇವರಿಬ್ಬರು ಯಾರ ಮಕ್ಕಳು? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉದಿಸಿದರೆ ಸಖರಾಯಪಟ್ಟಣದ ರುಕ್ಮಾಂಗದ ದೊರೆಯ ಮಕ್ಕಳೆಂದು ಹೇಳುವ ಪುರಾಣ ಕಥೆ ಇದೆ.           ಆದರೆ, ನಮ್ಮ ಶಾಸನಗಳು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನ ಇತಿಹಾಸ ಬರೆಯದೇ ಆಗಿದೆ, ತುಾ ಕುತೂಹಲಕರವೂ ಆಗಿದೆ. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನ ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಸನ್ಮಾನ್ಯ ಶ್ರೀ ಬಿ.ಎಲ್.ರೈಸ್ ಅವರು ಕ್ರಿ.ಶ. 1900ರ ಸುಮಾರಿನಲ್ಲಿ  ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಸಂಕಲಿಸಿ, ಸಂಪಾದಿಸಿ, ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಜಾಡನ್ನು ಹಿಡಿದು ನೋಡಿದರೆ, ಆಗಿನ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಪಟ್ಟಣದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶಗಳೆಂದರೆ ಕೋಟೆ, ಬಸವನಹಳ್ಳಿ ಎರಡು ಮಾತ್ರವೇ. ಈಗ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನ ಹೃದಯಭಾಗವೇ ಆಗಿಹೋಗಿರುವ ಉಪ್ಪಳ್ಳಿ, ದಂಟರಮಕ್ಕಿ, ಹಿರೇಮಗಳೂರು ಮುಂತಾದವೂ ಆಗ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಗ್ರಾಮ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನೇ ಪಡೆದಿದ್ದುವು! ಅದಕ್ಕೂ ಹಿಂದೆ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಎಂದರೆ ಈಗಿನ ಕೋಟೆ ಪ್ರದೇಶ ಮಾತ್ರವೇ!      ಈಗ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಹಿರೇಮಗಳೂರಿನ ಯೂಪ ಸ್ತಂಭದ ಶಾಸನ ಕ್ರಿ.ಶ. 2-3 ನೇ ಶತಮಾನದ್ದು.  ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶಾತವಾಹನರ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಈ ಪ್ರದೇಶ ಸೇರಿದ್ದುದನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ‘ಅಶ್ವಯೂಪ’ ಪದದ ಸುಳಿವಿನಿಂದ ಈ ಶಾಸನ ಅಶ್ವಮೇಧಯಾಗಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದೆಂಬುದನ್ನೂ ಊಹಿಸಬಹುದು.       ನಂತರ [[ಗಂಗ (ರಾಜಮನೆತನ)|ಗಂಗ]], [[ನೊಳಂಬ]], [[ಆಳುಪರು|ಆಳುಪ,]] ಸಾಂತರ, ತರ್ಯಲ್ಲ, ಸೇನವಾರ, [[ಚೋಳ ವಂಶ|ಚೋಳ]], [[ಚಾಲುಕ್ಯ|ಚಾಳುಕ್ಯ]], [[ಹೊಯ್ಸಳ]], ಸೇಉಣ, [[ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ವಿಜಯನಗರ]], [[ಬೇಲೂರು]] ನಾಯಕರು, [[ಮೈಸೂರು]] [[ಒಡೆಯರ್|ಒಡೆಯರು]] ಮುಂತಾದ ರಾಜ ಮನೆತನಗಳ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಈ ಪ್ರದೇಶ ಸೇರಿ ಹೋಗಿರುವುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿನ ಶಾಸನಗಳು ದೃಢಪಡಿಸುತ್ತವೆ.      ಹಿರೇಮಗಳೂರಿನ [[ಪರಶುರಾಮ]] ದೇವಾಲಯದ ಮಾಳಿಗೆಯ  ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಕೆತ್ತಿರುವ ಶಾಸನ 8-9 ನೇ ಶತಮಾನಕೆ ಸೇರಿದ್ದು ಗಂಗರ ಕಾಲದ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ 'ಹಿರಿ ಮುಗುಳಿಯಗ್ರಹಾರ’ ಎಂಬ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಊರಿನ ಹೆಸರಿನ ಬಗೆಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.      ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಕೋಟೆ ಕಲ್ಯಾಣಿಯ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ನೆಟ್ಟಿದ್ದ ಶಾಸನ (ಚಿ.ಮ 3) (ಈಗ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಕಣ್ಮರೆ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಶಾಸನವನ್ನು ಹುಡುಕಾಡಬೇಕಿದೆ) ನೀತಿಮಾರ್ಗ [[ಕೊಂಕಣಿ|ಕೊಂಗಣಿ]]ವರ್ಮ ಧರ್ಮ ಮಹಾರಾಜಾಧಿರಾಜನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಿರಿಯ ಮುಗಳಿಯ ಪೆಮ್ಮಡಿಗೊಂಡನಿಗೆ ದತ್ತಿ ನೀಡಿದುದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವ ಜೊತೆಗೆ, ಪಿರಿಯ ಮುಗುಳಿಯ ಕೊಮರಯ್ಯ, ಪಲ್ಮಾಡಿಯ ಮೆಂದಮ್ಮ, ಬೆಣ್ಣೆಯೂರಿನ ದೇವಗಣ, ಮಳ್ಳವೂರಿನ ಮೆರ್ಪಾಡಿಗೌಡ, ಉರ್ಪವಳ್ಳಿಯ ಚಾಮಯ್ಯ, ಇನ್ದವೂರಿನ ವಿಟಿಯ್ಯ ಮುಂತಾದವರು ಈ ದತ್ತು ಭೂಮಿಯ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿದ್ದದನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ತನ್ನೊಳಗೆ ಕಾಪಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವ ಈ ಶಾಸನವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ ಮಾಡಿದಂತೇ ಆ ಕಾಲದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಪರಂಪರೆಗಳಿಗೆ ತೋರು ಬೆರಳಾಗುತ್ತದೆ.       ಕ್ರಿ.ಶ. 1140ರ (ಚಿ.ಮ- 4) ಶಾಸನವು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು, ಕೋಟೆ ಕಂದಕದ ಗೋಡೆಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ವೀರಗಲ್ಲು, ಈ ವೇಳೆಗಾಗಲೇ ಕಿರಿಯ ಮುಗುಳಿಯನ್ನು ‘ಚಿಕ್ಕಮುಗುಳಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ಈ ಶಾಸನ ದಾಖಲಿಸಿದೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿನ ಮಹಾ ಪ್ರಭು ಚಿಕ್ಕಬಸವಯ್ಯನವರೆಂದೂ ಹೇಳುವ ಈ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಇವರ ಮಗ ಹೆಮ್ಮಾಡಿಗೌಡ ಮತ್ತು ಮೊಮ್ಮಗ ಮಸಣಿತಂಮ್ಮರ  ಉಲ್ಲೇಖಗಳೂ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ.     ಇದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿದ್ದ ಮತ್ತೊಂದು ವೀರಗಲ್ಲು ಕ್ರಿ. ಶ.  1205ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಿರಿಯ ಮುಗುಳಿಯ ಕಟ್ಟಿನ ಕಾಳಗವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾ ಚಿಕ್ಕಮುಗುಳಿ, ಕಿರಿಯ ಮುಗುಳಿ ಹೆಸರುಗಳು ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದುದನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.    ಅಗ್ರಹಾರ ಬೀದಿಯ ದಿಣ್ಣೆಯ ಮೇಲಿರುವ ಎರಡು ನಿಸದಿಗಲ್ಲುಗಳು ಕ್ರಿ.ಶ. 1101ರ ಅವಧಿಯವು, ಇಲ್ಲಿದ್ದ [[ಜೈನ ಧರ್ಮ|ಜೈನ]] ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಸಾರಿ ಹೇಳುತ್ತಿವೆ.      ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನ ಕೋಟೆ [[ವೀರಭದ್ರ]] ದೇಗುಲದ ಬಳಿ ಇರುವ ದಾನಶಾಸನವು ಕ್ರಿ.ಶ. 1257ರ ಕಾಲದ್ದು (ಚಿ.ಮ-1).  ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ  ದ್ವಾರ ಸಮುದ್ರದ ಹೊಯ್ಸಳ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಮೂರನೇ ವೀರನಾರಸಿಂಗ ದೇವನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ದೇವಳಿಗೆ ನಾಡೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ ಚಿಕ್ಕಮುಗುಳಿಗೆ ನಾಡಪ್ರಭು ಆಗಿದ್ದವರು ಸೋಮಗೌಡರು. ಇವರ ಮಗ ಮಸಣಗೌಡರು. ಇವರ ಮಗ ಸೋಮಣ್ಣ ಅಥವಾ ಸೋಮಗೌಡ. ಈ ಸೋಮಣ್ಣನ ತಮ್ಮ ಕಲಿಯುಗ ವೀರಭದ್ರ, ಮಹೇಶ್ವರ ಗಣಾವತಾರ, ಶಿವ ಸಮಯವಾರ್ಧಿ ವರ್ಧನ ಸುಧಾಕರ ಎನಿಸಿದ ನಾಳಪ್ರಭು ಬಾಚಯನಾಯಕರು.    ಈ ಬಾಚಯನಾಯಕರ ಶೌರ್ಯ ಸಾಹಸ ವಿನೀತ ಗುಣಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸುವ ಕಂದ ಪದ್ಯಗಳ ಸೊಗಸು ಇದು! ದೇವಗುರು ಚರಣ ಸರಸಿಜ ಕೇವಲಮೇಂ ಸೈವ ಸಮೇಯ ನಿಸ್ತಾರಚ ತಾಂ| ಭೂ ವಲಯಯದೊಳಗೆ ಬುಧನಿಧಿ ಭಾವಿಸೆ ವೀರನೊಳಗೇಕವೀರಂ ಬಾಚಂ||        ಆಶ್ರಿತ ಜನರಿಗೆ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷದಂತೆ, ಗೋತ್ರಕ್ಕೆಲ್ಲಾ ಶಾಶ್ವತ ಚಿಂತಾಮಣಿಯಂತೆ, ನಿಜವಾಗಲು ಹಸಣಿ ಹನುಮನ ಧ್ವಜದಂತೆ, ವೀರರೊಳಗೇ ಏಕವೀರನೆಂದು ಬಾಚರಸನು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದನಂತೆ. ಶೈವ  ಸಮೇಯ ನಿಸ್ತಾರಕನಾಗಿಯೂ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗದ್ದನು. ಇವನು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಕೋಟೆ ಅಗ್ರಹಾರದ ಈ ಸೋಮನಾಥ ದೇವರನ್ನು ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ವೀರಭದ್ರ ದೇವರನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಮಾಡಿ ಪೂಜೆಯುಪಾರಕ್ಕೆ ದತ್ತಿಯನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.       ಕ್ರಿ.ಶ. 1280ರ ಮತ್ತೊಂದು ಶಾಸನವು ಲಾಲ್ ಬಾಗಿನಲ್ಲಿ ನೆಟ್ಟಿರುವ ಕಲ್ಲು ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದೆ.(ಚಿ.ಮ-2) ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನ ಈ ಲಾಲ್ ಬಾಗ್ ಯಾವುದಿರಬಹುದೆಂಬ ಕುತೂಹಲಕ್ಕೆ ಉತ್ತರವಿನ್ನೂ ಅಸ್ಪಷ್ಟ. ಈ ಶಾಸನದ ಪ್ರಕಾರ ಚಿಕ್ಕಮುಗುಳಿಯ ಮಸಣಗೌಡನ ಹಿರಿಯ ಮಗನಾದ ಸೋಮಗೌಡನು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ದ ದೊರೆ. ಈ ಸೋಮಗೌಡನು ಈ ಹಿಂದಿನ  ಶಾಸನ(ಚಿ.ಮ-1) ದಲ್ಲಿ 1257ರಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿರುವವನೇ.  ಮಸಣಗೌಡನ ಮಗನೂ ಬಾಚರಸನ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರನೂ ಆದ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಆಳಿದ ದೊರೆ.  ಆ ಶಾಸನವು ಬಾಚರಸನನ್ನು ‘ಶೈವ ಸಮೇಯ ನಿಸ್ತಾರಕ’ನೆಂದು ಹೊಗಳಿದರೆ, ಆತನ ಹಿರಿಯಣ್ಣನಾದ, ಶ್ರೀ ಮೂಲಸಂಘದ ದೇಶಿಗಣ ಪುಸ್ತಕ ಗಚ್ಛ ಹನಸೋಗಿಯ ಕೊಂಡಕುಂದಾನ್ವಯದ ಶ್ರೇಯಾಂಸ ಭಟ್ಟಾರಕರ ಗುಡ್ಡ’ ಎನಿಸಿ [[ಜೈನ ಧರ್ಮ|ಜೈನಧರ್ಮ]] ಪರಿಪಾಲಕನಾಗಿ ಜನಮಾನಸದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದ್ದುದನ್ನು ಈ ಶಾಸನ ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ‘ಶ್ರೀ ಮಂನಾಳು ಪ್ರಭು ಸುಚರಿತನೆನೆ ವಿನಯನಿಧಿಯು ನಿರ್ಮಳಚಿತ್ತಂ ಪ್ರೇಮಂ ಬುಧಜನನಿಕರಕ್ಕಾಲ ವಾಸು ನೇಮಂ ಸಕಳ ಜನಕ್ಕಾಧಾರಂ ಧಾರ್ಮಿಷ್ಟವೀರಂ ಧುರಂಧುರಂ ಪುರುಷಾಕಾರಂ ಕಾಮರೂಪಂ ಮಸಣಗಾಉಂಡನಗ್ರತನೂಜಂ ಸೋಮನಾಮಂ ಧರೆಯೋಳ್’ 'ಜಿನ ಸಮಯ ವಾರ್ಧಿ ವರ್ಧನ, ಅನವರತಂ ಚಾತುವರ್ಣಕ್ಕಿತ್ತುಂ ತಣಿಯನು ಘನಮಹಿಮ ಶ್ರೇಯಾಂಸ ಮುನಿಯ ಗುಡ್ಡನು ವಿನಯನಿಧಿ ಛಲದಂಕರಾಮನೆನಿಪಂ ಸೋಮನುಂ||    ಶ್ರೀ ಮನ್ ನಾಡಪ್ರಭು ಸುಚರಿತ, ವಿನಯನಿಧಿ, ನಿರ್ಮಳ ಚಿತ್ತ, ಪ್ರೇಮಮಯಿ, ವಿದ್ಯಾವಂತ ಕಲಾಪೂರ್ಣ ಜನರಿಗೆ ಆಶ್ರಯದಾತ, ಸಕಲ ಜನರಿಗೂ ಆಧಾರ, ಧರ್ಮವೀರ, ಮಹಾನ್ ಸಾಹಸವಂತ, ಪುರುಷಾಕಾರನಾದ ಮನ್ಮಥರೂಪಿ ಸೋಮಗೌಡನು ಜಿನಸಮಯವೆಂಬ ಸಾಗರದಲ್ಲೇ ಸದಾ ಈಜಾಡಿದರೂ ಚತುರ್ವರ್ಣದ ಎಲ್ಲವಕ್ಕೂ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ದಾನ ನೀಡಿ ತಣಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಆದರೆ ಅವನಿಗೆ ಎಂದೂ ತಾನು ಕೊಟ್ಟಿರುವುದು ಸಾಕು ಎನಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಂತಹ  ವಿನಯನಿಧಿಯೂ, ಛಲದಂಕರಾಮನೂ ಆಗಿದ್ದ ಮಹಾಮಹಿಮನು ಅಂದಿನ ಚಿಕ್ಕಮುಗುಳಿಯ ನಾಡಪ್ರಭು ಸೋಮಗೌಡನು.    ಈ ಮಹಾಮಹಿಮ ದೊರೆಯು 1280ರ ಜುಲೈ 1 ಅಥವಾ 31 ರಂದು ಪ್ರಾಣ ತ್ಯಜಿಸಿ ಸಮಾಧಿ ಪಡೆದು ಸುರಲೋಕ ಪ್ರಾಪ್ತನಾದಾಗ ಆತನ ಮಗ ಹೆಗ್ಗಡೆಗೌಡನು ಇಲ್ಕಿ ನಿಸದಿಯಕಲ್ಲನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಮಾಡಿಸಿ ಅಷ್ಟವಿಧಾರ್ಚನೆಗೆ, ಪ್ರಸಾದಕ್ಕೆಂದು ಭೂಮಿಯನ್ನೂ ದತ್ತಿ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ. ಈ ನಿಸದಿಕಲ್ಲಿನ ಶಾಸನ ನೀಡುವ ವಿವರಣೆಯಲ್ಲಿ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಸದಿ ಇದ್ದಿರಬಹುದೆಂಬ ಊಹೆಗೂ ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಈ ಎರಡೂ ಶಾಸನಗಳು ಸೇರಿ ಒಂದೇ [[ರಾಜ]] ಮನೆತನದ [[ಅಣ್ಣ]] [[ತಮ್ಮ]]ರು [[ಜೈನ ಧರ್ಮ|ಜೈನ]], ಶೈವ, [[ಧರ್ಮ]]ಗಳ ಆರಾಧಕರಾಗಿದ್ದ ಸಮನ್ವಯತೆಯ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತಾ ನಮ್ಮ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನ ಹಿರಿಯ ಪರಂಪರೆಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿವೆ.     ದಾಖಲೆಗೆ ಸಿಕ್ಕಿರುವ ನಾಲ್ಕಾರು ಶಾಸನಗಳೇ ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಗೊಳಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಪಡೆದಿದ್ದಾವೆ. ಇನ್ನು ಅಂದು ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿದ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬ ರಾಜನ ಒಂದೊಂದು ಶಾಸನವಾದರೂ ಸಿಕ್ಕುವಂತಿದ್ದರೆ ಮತ್ತದೆಷ್ಟು ಸಮಗ್ರ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಕಟ್ಟಬಹುದಿತ್ತು ಎಂದು ಮನ ಕಲ್ಪನೆಯ ಲಹರಿಗಳ ತೆಕ್ಕೆಗೆ ಸಿಲುಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.     ಹೀಗೇ  ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಕೋಟೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿರುವ ಎಂಟು ಶಾಸನಗಳು ಕ್ರಿ.ಶ. 899ರಿಂದ ಕ್ರಿ.ಶ.1280 ರವರೆಗೆ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಆಳಿದ ರಾಜರು, ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದ [[ಧರ್ಮ]], ಕಟ್ಟಿದ  [[ದೇವಸ್ಥಾನ|ದೇವಾಲಯ]]ಗಳು, ವೀರಪರಂಪರೆಯ ಛಾತಿ ಈ ಮುಂತಾದ ಸುಳಿವುಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾ ಮತ್ತಷ್ಟು ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಾಡಬೇಕೆಂಬ ಸಂಕಲ್ಪಕ್ಕೆ ಮನವನ್ನು ಗಟ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ.  ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾಜ್ಞರ ಸಹಕಾರಕ್ಕೆ ಮನತುಡಿಯುತ್ತದೆ.    ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಬಸವನಹಳ್ಳಿ, ಉಪ್ಪಳಿ, ಹಿರೇಮಗಳೂರು, ದಂಟರಮಕ್ಕಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಶಾಸನಮೌಲ್ಯಗಳ ಅವಲೋಕನ ಮತ್ತಷ್ಟು ಸತ್ವವನ್ನು ತುಂಬಿಕೊಡುವುದನ್ನು ಪರಿಭಾವಿಸಬಹುದು. == ಭೌಗೋಳಿಕ == ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇದೆ, ಇದು ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಿಂದ ೨೫೧ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ೧೨° ೫೪' ೪೨“-೧೩° ೫೩' ೫೩“ ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ಹಾಗೂ ೭೫° ೦೪' ೪೫“'-೭೬° ೨೧' ೫೦'” ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದಲ್ಲಿದೆ. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯು ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ೧೩೮.೪ ಕಿ.ಮೀ. ಮತ್ತು ಉತ್ತರದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ೮೮.೫ ಕಿ.ಮೀ. ಉದ್ದವಿದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ ೧೯೨೫ ಮಿ.ಮೀ. ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರವಾದ ಸ್ಥಳ ಮುಳ್ಳಯ್ಯನ ಗಿರಿ, ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ೧೯೫೫ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಇದೆ, ಇದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರವಾದ ಸ್ಥಳ ಕೂಡ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ೨೧೦೮.೬೨ ಕಿ.ಮೀ^೨. ಅದರಲ್ಲಿ ಶೇಕಡ ೩೦ರಷ್ಟು ಕಾಡುಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟದೆ<ref>ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿವರಗಳು ಬಗ್ಗೆ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್ ನೀಡಿರುವ ಮಾಹಿತಿ, [http://chickmagalur.nic.in/htmls/dic_main.htm "ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಯೋಜನೆ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ "] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070405151119/http://chickmagalur.nic.in/htmls/dic_main.htm |date=2007-04-05 }} ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಅಧಿಕೃತ ಮಿಂಬಲೆ ತಾಣ. ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತ, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು.</ref>. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ [[ತುಮಕೂರು]] ಮತ್ತು [[ಚಿತ್ರದುರ್ಗ]] ಜಿಲ್ಲೆ, ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ [[ಹಾಸನ]] ಜಿಲ್ಲೆ, ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರನ್ನು [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಮತ್ತು [[ಉಡುಪಿ|ಉಡುಪಿಯಿಂದ]] ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ [[ಶಿವಮೊಗ್ಗ]] ಮತ್ತು [[ದಾವಣಗೆರೆ]] ಜೊತೆಗೆ ತನ್ನ ಗಡಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆ. ===ಹವಾಮಾನ=== ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಭಾರತದ ಎತಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಎತ್ತರದ ತುದಿಯು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮುಳ್ಳಯ್ಯನಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟವಾಗಿದೆ.(ಎತ್ತರ ೧೯೨೯ ಮೀ. ೬೩೨೯ ಅಡಿಗಳು ) ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿವೆ. ಇದು ನೋಡಲು ಸುಂದರವಾಗಿದ್ದು. ಹಲವಾರು ಕಡೆಗಳಿಂದ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಎತ್ತರವಾದ ಗಿರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅದಿಕ ಮಳೆಯ ಪ್ರಮಣ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಅತಿಯಾಗಿ ಮಳೆ ಆಗುವುದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿನ ಗಿಡ ಮರಗಳು ಅಚ್ಚ ಹಸಿರಿನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ==( ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ಪೀಠ )== ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿಗೆ ಬರುವ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಇಲ್ಲಿರುವ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ಪೀಠ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಚಂದ್ರದ್ರೋಣ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು  ಭೇಟಿ ಮಾಡಬೇಕು. ಇದು 1895 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಪಟ್ಟಣದಿಂದ 28 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಹಿಂದೂಗಳಿಗೆ ಒಂದು ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಾ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಸ್ಥಳವನ್ನು  ಹಿಂದೂ ದೇವರು ಗುರು ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚಂದ್ರದ್ರೋಣ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಮೂರು ಸಿದ್ಧರಿಂದ ಪವಿತ್ರವಾಗಿರುವವೆಂದು ನಂಬಲಾದ ಮೂರು ಗುಹೆಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು.  ಶೀಥಲ -ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನನ ಗುಡಿ ಮತ್ತು ಮಠಗಳೆರಡನ್ನೂ  ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಶೀಥಲ ದೇವಾಲಯ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೇ ಇರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ ಅನುಕೂಲವಾದರೆ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಈ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಕೇವಲ 1 ಕಿಮೀ ದೂರವಿರುವ ಮಾಣಿಕ್ಯಧಾರಾ ಜಲಪಾತವನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಚಂದ್ರದ್ರೋಣ ಪರ್ವತ ಹೈಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಚಾರಣಗಳ ರೀತಿಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾದ ಜಾಗ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಎರಡು ಜನಪ್ರಿಯ ಪರ್ವತಗಳೆಂದರೆ ಮುಳ್ಳಯ್ಯನಗಿರಿ (1930 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಜೊತೆ ಸೈಟ್ ಶಿಖರ) ಮತ್ತು ದತ್ತಗಿರಿ. ಅದೃಷ್ಟವಿದ್ದರೆ  ಜನರು 'ಕುರುಂಜಿ' ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಪಡೆಯುವರು. ಇದು ಒಂದು ಪರ್ವತದ ಹೂವಾಗಿದ್ದು ಪ್ರತಿ 12 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ  ಅರಳುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶ ಹಕ್ಕಿಗಳ ವೀಕ್ಷಣೆ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುವ ಜನರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದೆ. ==ಜನಸಂಖ್ಯೆ== ೨೦೧೧ ರ [[ಜನಗಣತಿ|ಜನಗಣತಿಯ]] ಪ್ರಕಾರ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಜನಸಂಖ್ಯೆ]] ೧೧,೩೭,೯೬೧<ref name=":1">[http://www.census2011.co.in/census/district/250-chikmagalur.html "ಜಿಲ್ಲಾ ಜನಗಣತಿ ೨೦೧೧ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆ"] Census2011.co.in</ref> ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ [[ಸೈಪ್ರಸ್]] ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿದೆ ಅಥವಾ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಅಮೆರಿಕ|ಸಂಯುಕ್ತ ಅಮೆರಿಕದ]] [[ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್]] ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿದೆ. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೪೦೮ನೇ<ref>[http://www.census2011.co.in/district.php "ಜಿಲ್ಲಾ ಜನಗಣತಿ 2011".] census2011.co.in/</ref> ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ (ಒಟ್ಟು ೬೪೦ರಲ್ಲಿ). ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರತಿ ಚದರ ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ಗೆ(೪೧೦/ಚದರ ಮೈಲಿ) ೧೫೮.೧೯ ನಿವಾಸಿಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name=":1" /> ಇಲ್ಲಿನ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬೆಳವಣಿಗೆ ದರವು ೨೦೦೧-೨೦೧೧ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಶೇಕಡ ೦.೨೮ ಆಗಿತ್ತು. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಪ್ರತಿ ೧೦೦೦ ಪುರುಷರಿಗೆ ೧೦೦೮ ಸ್ತ್ರೀ ಯ ಲಿಂಗ ಅನುಪಾತವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಶೇಕಡ ೭೯.೨೪ ಸಾಕ್ಷರತಾ ದರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name=":1" /> ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇಕಡ ೮೧ ಜನರು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಶೇಕಡ ೧೯ ಜನರು ನಗರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶೃಂಗೇರಿ ತಾಲ್ಲೂಕು ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ತಾಲ್ಲೂಕು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.ಬಹುತೇಕರು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಜತೆಗೆ ತುಳು,ಕೊಂಕಣಿ, ಬ್ಯಾರಿ ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುವವರನ್ನೂ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ==ಆಡಳಿತ== ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯೂ ಕರ್ನಾಟಕದ [[ಮೈಸೂರು]] ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಎರಡು ಉಪ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಉಪ ವಿಭಾಗ ಮತ್ತು ತರೀಕೆರೆ ಉಪ ವಿಭಾಗ. ತರೀಕೆರೆ ಉಪ ವಿಭಾಗ, ತರೀಕೆರೆ ಕಡೂರು ಮತ್ತು ನರಸಿಂಹರಾಜಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಉಪ ವಿಭಾಗ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು, ಕೊಪ್ಪ, ಮೂಡಿಗೆರೆ ಮತ್ತು ಶೃಂಗೇರಿ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. [[ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ]] ( ಜಿಲ್ಲಾ ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್ ಸಹ) ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=District Chikkamagaluru, Government of Karnataka |url=https://chikkamagaluru.nic.in/en/ |access-date=2026-02-14 |language=en-IN}}</ref> ಪ್ರತಿ ಉಪ ವಿಭಾಗವು [[ಸಹಾಯಕ ಆಯುಕ್ತರು|ಸಹಾಯಕ ಆಯುಕ್ತರನ್ನು]]ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ತಾಲ್ಲೂಕು ಒಬ್ಬ [[ತಹಸೀಲ್ದಾರ|ತಹಸೀಲ್ದಾರರನ್ನು]] ಹೊಂದಿದೆ. ಇವರು ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.chickmagalur.nic.in/htmls/dc_main.htm |title=ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣದ ಮುಖಪುಟ |access-date=2016-07-22 |archive-date=2018-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180828182419/http://chickmagalur.nic.in/htmls/dc_main.htm |url-status=dead }}</ref> ==ಆರ್ಥಿಕತೆ== [[File:Coffee berries fresh.jpg|216x216px|thumb|right|ರೊಬಸ್ಟಾ ತಳಿ ಕಾಫಿ]] [[ಕೃಷಿ|ಕೃಷಿಯು]] ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನ ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಆರ್ಥಿಕತೆ|ಆರ್ಥಿಕತೆಯ]] ಬೆನ್ನೆಲುಬು ಮತ್ತು ಕಾಫಿ ಬೆಳೆಯು ಕೃಷಿಯ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಮೂರು ಋತುಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿಗೊಂಡಿದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ [[ಮುಂಗಾರು]], [[ಹಿಂಗಾರು]] ಮತ್ತು [[ಬೇಸಿಗೆ]]. ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆಗಳು [[ಏಕದಳ ಧಾನ್ಯಗಳು|ಏಕದಳ ಧಾನ್ಯಗಳಾದ]] [[ಅಕ್ಕಿ]], [[ರಾಗಿ]], [[ಜೋಳ]], [[ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ]] ಮತ್ತು [[ಚಿಕ್ಕ ಕಾಳುಗಳು]], [[ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳು|ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳಾದ]], [[ತೊಗರಿ]], [[ಹುರುಳಿಕಾಳು]], [[ಹೆಸರು ಕಾಳು]], [[ಅವರೆಕಾಯಿ]] (ಹಯಸಿಂತ್ ಬೀನ್ಸ್) ಮತ್ತು [[ಕಡಲೆ ಕಾಳು]] ಮತ್ತು [[ಕಡಲೆ]]. [[ತೈಲ ಬೀಜಗಳು|ತೈಲ ಬೀಜಗಳಾದ]] [[ಶೇಂಗಾ]], [[ಎಳ್ಳು,]], [[ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ]] ಮತ್ತು [[ಕ್ಯಾಸ್ಟರ್]] ಮತ್ತು [[ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು|ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳಾದ]] [[ಕಬ್ಬು]], [[ಹತ್ತಿ]], ಮತ್ತು [[ತಂಬಾಕು]] ಇಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ<ref>ಕೃಷಿಯು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನ ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಆರ್ಥಿಕತೆ|ಆರ್ಥಿಕತೆಯ]] ಬೆನ್ನೆಲುಬು ಎಂದು  ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್ ರವರಿಂದ ಚರ್ಚಿಸಿಲಾಗಿದೆ. [http://chickmagalur.nic.in/htmls/dept_agri.htm "ಕೃಷಿ"] ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ, ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆ, ಜಿಲ್ಲಾ ಆಡಳಿತ, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು</ref>. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವ [[ಕಾಫಿ ಬೋರ್ಡ್]], ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಾಫಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಕಾಫಿಯನ್ನು ಸುಮಾರು ೮೫.೪೬೫ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ [[ಅರೇಬಿಕಾ]] ಎಂಬ ತಳಿಯನ್ನು ಬೆಟ್ಟೆದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[ರೊಬಸ್ಟಾ]] ಎಂಬ ತಳಿಯನ್ನು ಬೆಟ್ಟೆದ ತಳ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧೫೦೦೦ ಕಾಫಿ ಬೆಳೆಗಾರರಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಶೇಕಡ ೯೬ ಬೆಳೆಗಾರರು ೪ ಚದರ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಅಥವ ಅದಕ್ಕಿಂತಲು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಉಳುಮೆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಣ್ಣ ಬೆಳೆಗಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸರಾಸರಿ ಕಾಫಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಅರೇಬಿಕಾ ೫೫,೦೦೦:೩೫,೦೦೦ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ ಮತ್ತು ರೊಬಸ್ಟಾ ೨೦,೦೦೦ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ ಆಗಿದೆ. ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ ಸರಾಸರಿ ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಅರೇಬಿಕಾ ೮೧೦ ಕೆ.ಜಿ. ಮತ್ತು ರೊಬಸ್ಟಾ ಆಫ್ ೧೧೧೦ ಕೆ.ಜಿ. ಆಗಿದೆ, ಇದು ನಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು.<ref>ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ [http://chickmagalur.nic.in/htmls/cb_main.htm ಕಾಫಿ] ಉತ್ಪಾದನೆ ಬಗ್ಗೆ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್ ರವರಿಂದ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ ಕಾಫಿ ಬೋರ್ಡ್, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ನಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ==ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು== ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆ ಕೈಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಭಿವೃಧ್ಧಿ ಹೊಂದಿಲ್ಲ, ಮೂಲಭೂತ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಕೊರತೆ, ಕಳಪೆ ರಸ್ತೆಗಳು, ಕಳಪೆ ರೈಲು ಸಂಪರ್ಕಜಾಲ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ವಿರೋದ, ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃಧ್ಧಿ ಕುಂಟಿತಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳು<ref>ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆ ಕೈಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಭಿವೃಧ್ಧಿ ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್ ರವರಿಂದ ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ. [http://chickmagalur.nic.in/htmls/dic2.htm "ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು SWOT ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸನ್ನಿವೇಶ".] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070126111711/http://chickmagalur.nic.in/htmls/dic2.htm |date=2007-01-26 }}  ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ. ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತ, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು.</ref><ref>ಕರ್ನಾಟಕ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಅಸಮತೋಲನ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ನಾಗೇಶ್ ಪ್ರಭುರವರ ಬರಹ. [http://www.thehindu.com/todays-paper/article3154719.ece "ಕೈಗಾರಿಕೆ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಸಮತೋಲನ"] {{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. ಹಿಂದೂ ಪತ್ರಿಕೆ ಆನ್ಲೈನ್ ಆವೃತ್ತಿ - ಸಂಚಿಕೆ ಭಾನುವಾರ, ಏಪ್ರಿಲ್ ೩೦,೨೦೦೬, ೨೦೦೬ ಹಿಂದೂ, ಹಿಂದೂ ಪ್ರಕಾಶಕರಿಂದ.</ref> ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಭಾರಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉದ್ಯಮವಿದೆ. ಅದೆ ಕುದುರೆಮುಖ ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಅದಿರು ಸಂಸ್ಥೆ, ಇದು ಮೂಡಿಗೆರೆ ತಾಲೂಕಿನ ಕುದುರೆಮುಖ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಕೆ.ಐ.ಒ.ಸಿ.ಎಲ್ ೧೯೭೬ ರಲ್ಲಿ ಕುದುರೆಮುಖ ಗಣಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸಾರೀಕೃತ ೭.೫ ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಘಟಕವನ್ನು ೧೯೮೦ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾರಂಭ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸಾರೀಕೃತ ಉತ್ಪನ್ನದ ಮೊದಲ ಸಾಗಣೆಗೆ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೮೧ ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಉನ್ನದ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬ್ಲಾಸ್ಟ್ ಫರ್ನೇಸ್ ಮತ್ತು ನೇರ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ ಗ್ರೇಡ್ ಅದಿರು ಉಂಡೆಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಮೂರು ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಅದಿರು ಉಂಡೆಗಳ ಘಟಕವನ್ನು ೧೯೮೭ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು<ref>ಕುದುರೆಮುಖ ಕಬ್ಬಿಣ ಅದಿರು ಕಂಪನಿ ನಿಯಮಿತ ಇತಿಹಾಸ ": ಕಂಪನಿಯ ವಿವರ "ಕೆ ಐ ಒ ಸಿ ಅಲ್" [http://www.kioclltd.in/history.shtml ಮಿಂಬಲೆತಾಣದಲ್ಲಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160421043708/http://www.kioclltd.in/history.shtml |date=2016-04-21 }} ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ. [http://www.kioclltd.in/history.shtml ಮಿಂಬಲೆತಾಣ, ಕೆ ಐ ಒ ಸಿ ಅಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160421043708/http://www.kioclltd.in/history.shtml |date=2016-04-21 }} ಕುದುರೆಮುಖ.</ref>. ಕೆ.ಐ.ಒ.ಸಿ.ಎಲ್ ನ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಪರವಾನಗಿ ಅವಧಿ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಅದರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ೩೧ ಡಿಸೇಂಬರ್ ೨೦೦೫ ರಿಂದ ನಿಲ್ಲಿಸಿತ್ತು, ಇದರಿಂದ ಕೆ.ಐ.ಒ.ಸಿ.ಎಲ್ ಭಾರಿ ಹಿನ್ನಡೆ ಉಂಟಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಅನೇಕ ನೌಕರರು ತಮ್ಮ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು, ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಮಾಜಿಕ ಹಿಂಬಡಿತ ಆಗಬಾರದೆಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ, ಈ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಬೇರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದೆ ಒಂದು ಮಧ್ಯಮ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉದ್ಯಮವಿದ್ದು ಇದು ತರೀಕೆರೆ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ತರೀಕೆರೆಯಲ್ಲಿರುವ ಬಿಇಎಂಎಲ್ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ವಿಜ್ಞಾನ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಉಕ್ಕಿನ ಅಚ್ಚುಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಿವೆ, ಒಂದು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ನಗರದ ಹತ್ತಿರವಿದೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೂರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಬೀರೂರು ನಗರದ ಬಳಿಯಿದೆ. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ನಗರದ ಬಳಿಯಿರುವ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶ ೧೩.೨೦ ಎಕರೆಯಲ್ಲಿ (೫೩.೪೦೦ ಮೀ.^೨) ಮತ್ತು ಬೀರೂರು ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶ ೧೧.೧ ಎಕರೆಯಲ್ಲಿ (೪೫೦೦ ಮೀ^೨) ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಂಡಳಿಯು (ಕೆಐಎಡಿಬಿ) ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಅಬ್ಳೆ ಹಳ್ಳಿಯ ಬಳಿ ೧೪೫ ಎಕರೆ (೦.೫೯ ಕಿ. ಮೀ^೨) ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ. ==ಶಿಕ್ಷಣ== ೨೦೧೧ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶೇಕಡಾವಾರು ಸಾಕ್ಷರತೆಯು ಶೇಕಡ ೭೯.೨೫ ರಷ್ಟು ಆಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಶೇಕಡ ೮೪.೪೧ಪುರಷರು ಮತ್ತು ಶೇಕಡ ೭೩.೧೬ ಮಹಿಳೆಯರು ಅಕ್ಷರಸ್ಥರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಸಾಕ್ಷರತೆ ಪ್ರಮಾಣ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಸರಾಸರಿ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇಕಡ ೭೫.೩೬ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಶೃಂಗೇರಿ ತಾಲ್ಲೂಕು ಶೇಕಡ ೯೨.೬೮ ರೊಂದಿಗೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಕ್ಷರತೆ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರು ತಾಲ್ಲೂಕು ಆಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕಡೂರು ತಾಲ್ಲೂಕು ಶೇಕಡ ೭೪.೩೩ ರೊಂದಿಗೆ ಕನಿಷ್ಟ ಸಾಕ್ಷರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದರು ತಾಲ್ಲೂಕು ಆಗಿದೆ. ===ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ=== ೨೦೦೧ರಂತೆ, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯು ೧೬೨೦ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು(೧೫೧೯೨೩ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೊಂದಿಗೆ) ಮತ್ತು ೨೩೫ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು(೩೪೬೦೭ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೊಂದಿಗೆ) ಹೊಂದಿದೆ. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ತಾಲ್ಲೂಕು ೪೧೪ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ(೪೨೭೭೪ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೊಂದಿಗೆ) ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ತಾಲ್ಲೂಕು ಆಗಿದೆ ಮತ್ತು ಶೃಂಗೇರಿ ೮೦ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ (೫೮೨೨ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೊಂದಿಗೆ) ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ತಾಲ್ಲೂಕು ಆಗಿದೆ. ಕಡೂರು ೭೪ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ(೯೯೯೦ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೊಂದಿಗೆ) ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ತಾಲ್ಲೂಕು ಆಗಿದೆ ಮತ್ತು ಶೃಂಗೇರಿ ೯ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ(೧೪೯೨ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೊಂದಿಗೆ) ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ತಾಲ್ಲೂಕು ಆಗಿದೆ. ===ಪ್ರೌಢ ಶಿಕ್ಷಣ=== ೨೦೦೧ ರಂತೆ, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ೪೬ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆಗಳು (೪೭೧೧ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೊಂದಿಗೆ) ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರೌಢ ಶಿಕ್ಷಿಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೀವೆ. ಕಡೂರು ತಾಲ್ಲೂಕು ೧೨ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ (೧೩೨೪ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೊಂದಿಗೆ) ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ತಾಲ್ಲೂಕು ಆಗಿದೆ ಮತ್ತು ಶೃಂಗೇರಿ ೨ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ(೧೬೦ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೊಂದಿಗೆ) ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ತಾಲ್ಲೂಕು ಆಗಿದೆ ===ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣ=== ೨೦೦೧ ರಂತೆ, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ೧೩ ಪದವಿ ಕಾಲೇಜುಗಳು (೪೬೧೫ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೊಂದಿಗೆ) ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಿಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೀವೆ. ಈ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಕುವೆಂಪು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ತಾಲ್ಲೂಕು ೪ ಪದವಿ ಕಾಲೇಜುಗಳೊಂದಿಗೆ (೧೬೪೮ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೊಂದಿಗೆ) ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪದವಿ ಕಾಲೇಜುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ತಾಲ್ಲೂಕು ಆಗಿದೆ. ಕಡೂರು ತಾಲ್ಲೂಕು ೨ ಮತ್ತು ಕೊಪ್ಪ, ಮೂಡಿಗೆರೆ, ನರಸಿಂಹರಾಜಪುರ ಮತ್ತು ಶೃಂಗೇರಿ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳು ತಲ ೧ ಪದವಿ ಕಾಲೇಜುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ===ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ=== * '''ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್:''' ಆದಿಚುಂಚನಗಿರಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಯಾಂತ್ರಿಕ (ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್), ಗಣಕ ಯಂತ್ರ ವಿಜ್ಞಾನ (ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೈನ್ಸ್ ), ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕ (ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್), ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್, ಮಾಹಿತಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉತ್ಪಾದನೆಯ, ಪರಿಸರ (ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟಲ್ ) ಮತ್ತು ಸಿವಿಲ್ ವಿಭಾಗಗಳು ಇವೆ. ಈ ಕಾಲೇಜು ಬೆಳಗಾವಿಯಲ್ಲಿರುವ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. * '''ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್‍ಗಳು:''' ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಕೆಳಗಿನ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್‌ಗಳು ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೀವೆ. ** '''ಆದಿಚುಂಚನಗಿರಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು''': ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ ಮತ್ತು ಗಣಕ ಯಂತ್ರ ವಿಜ್ಞಾನ (ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೈನ್ಸ್ ), ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೀವೆ. ** '''ಡಿ ಎ ಸಿ ಜಿ, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು:''' ಸಿವಿಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಮೆಕಾನಿಕಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಆಟೋಮೊಬೈಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೈನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೀವೆ. ** '''ಎಸ್ ಜೆ ಎಮ್ ಎಮ್ ವಿದ್ಯಾಪೀಠ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್, ಬೀರೂರು:''' ಸಿವಿಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೀವೆ. *'''ಕೈಗಾರಿಕಾ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು:''' ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೭ ಔದ್ಯಮಿಕ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇವೆ. **ಸರ್ಕಾರಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆ, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ತಾಲ್ಲೂಕ್. **ಸರ್ಕಾರಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆ, ಕಡೂರು ತಾಲ್ಲೂಕ್. **ಎಸ್. ಡಿ. ಎಮ್. ಕೈಗಾರಿಕಾ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆ, ಸಮ್ಸೇ, ಮೂಡಿಗೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕ್. **ಎಸ್. ಜೆ. ಎಮ್. ಕೈಗಾರಿಕಾ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆ, ಬಾಳೆಹೊನ್ನೂರು, ನರಸಿಂಹರಾಜಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕ್. **ಎಸ್. ಜೆ. ಎಮ್. ಕೈಗಾರಿಕಾ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆ, ಬೀರೂರು, ಕಡೂರು ತಾಲ್ಲೂಕ್. **ಕರ್ನಾಟಕ ಕೈಗಾರಿಕಾ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆ, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ತಾಲ್ಲೂಕ್. **ಲಕ್ಷ್ಮೀಶಾ ಕೈಗಾರಿಕಾ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆ, ದೇವನೂರು, ಕಡೂರು ತಾಲೂಕಿನ. **ಮಾರುತಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆ, ಕಡೂರು ತಾಲ್ಲೂಕ್. **ಎಸ್. ಜೆ. ಎಮ್. ಪದವಿ ಕಾಲೇಜು, ತರೀಕೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕ್. ===ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ=== ಹೊಸ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ನಗರಕ್ಕೆ ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿಲಾಗಿದೆ ಆದರೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯ ಇನ್ನೂ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿಲ್ಲ. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೂಲ ಕೊಪ್ಪದ ಅರೋರ್ ಲಕ್ಷ್ಮಿನಾರಾಯಣ ರಾವ್ ಸ್ಮಾರಕ ಆಯುರ್ವೇದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜು. ಈ ಕಾಲೇಜು ಆಯುರ್ವೇದಿಕ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ ಅಂಡ್ ಸರ್ಜರಿ (ಬಿ ಏ ಎಮ್ ಎಸ್) ಪದವಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ==ಸಾರಿಗೆ== ===ರಸ್ತೆ=== ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ರಸ್ತೆಗಳು ಸರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ ರಸ್ತೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ದುಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ರಸ್ತೆಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿವೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯು ಉತ್ತಮವಾದ ರೈಲು ಸಂರ್ಪಕ ಜಾಲವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಜಿಲ್ಲೆಯು ಒಟ್ಟು ೭೨೬೪ ಕೀ. ಮೀ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೇಲೆ ಕೇವಲ ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಎನ್.ಎಚ್.-೧೩(ಶೋಲಾಪೌರದಿಂದ ಮಂಗಳೂರಿಗೆ) ಕೊಪ್ಪ ಮತ್ತು ಶೃಂಗೇರಿ ಮೂಲಕ ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಎನ್.ಎಚ್.-೨೦೬(ಬೆಂಗಳೂರಿಂದ ಹೋನ್ನವರಗೆ) ಕಡೂರು.ತರೀಕೆರೆ ಮೂಲಕ ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಈಗಿರುವ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳಾದ ತರೀಕೆರೆ-ಬೇಲೂರು, ಶೃಂಗೇರಿ-ಹಾಸನ್ ಮತ್ತು ಕಡೂರು-ಮಂಗಳೂರು ಹೆದ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ನವೀಕರಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪವಿದೆ. ===ರೈಲು=== ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು, ಕಡೂರು ಮತ್ತು ತರೀಕೆರೆ ತಾಲ್ಲುಕುಗಳು ರೈಲ್ವೆ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂಲಕ ಒಟ್ಟು ೧೩೬ ಕೀ.ಮೀ ರೈಲ್ವೆ ಮಾರ್ಗ ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಬೀರೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಜಂಕ್ಷನ್ ಆಗಿದೆ. ಹೊಸ ರೈಲು ಮಾರ್ಗ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರನ್ನು ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ-ಬೆಂಗಳೂರು ಟ್ರಂಕ್ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರು-ಮಂಗಳೂರು ಟ್ರಂಕ್ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸುವ ಹೊಸ ಮಾರ್ಗದ ಕಾರ್ಯ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ. ===ವಿಮಾನ=== ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನಿಂದ ೧೦ ಕೀ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಗೌಡನಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಇದೆ. ಇದು ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದ ವಿಮಾನಗಳ ಉಡವಣೆಯ ಸಮಾರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮಂಗಳೂರು, ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರು, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿಗೆ ಹತ್ತಿರದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು. == ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು == ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಸ್ಥಳಗಳು ಮುಳ್ಳಯ್ಯನಗಿರಿ, ಹೆಬ್ಬೆ ಜಲಪಾತ, ದತ್ತಪೀಠ, ಕೆಮ್ಮಣ್ಗುಂಡಿ, ಕುದುರೆಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ, ಕಲ್ಹತ್ತಿ ಜಲಪಾತ, ಭದ್ರಾ ವನ್ಯಜೀವಿ ಧಾಮ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ನೋಡಬಹುದಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಸ್ಥಳವು ದಟ್ಟವಾದ ಶೋಲಾ ಕಾಡುಗಳ ಮನೋಹರವಾದ ನೋಟಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ದಟ್ಟವಾದ ಹಸಿರು ಪೊದೆಗಳನ್ನು ದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅತ್ಯುನ್ನತ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಬಹು ಬೆಟ್ಟಗಳು ಅದ್ಭುತ ವಾತಾವರಣದ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟವನ್ನು ಆನಂದಿಸಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಈ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಹೊರಹೋಗುವ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಯೋಜಿಸಲು ನಿಮ್ಮ ನೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಚಿಕ್ಮಗಳೂರು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಸ್ಥಳಗಳು ತಮ್ಮ ಸಾಹಸ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಬಹು ಸಾಹಸ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಗುಂಪು ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಪೈಕಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ===ಬಿಂಡಿಗ ದೀಪೋತ್ಸವ=== ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಮಲ್ಲೇನಹಳ್ಳಿ ಸಮೀಪದ ಬಿಂಡಿಗ ದೇವಿರಮ್ಮ ದೀಪೋತ್ಸವ ದೀಪಾವಳಿಯಂದು ನಡೆಯುವ ವಿಶೇಷ ಚಂದ್ರದ್ರೋಣ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ ಬಿಂಡಿಗ ದೇವಿರಮ್ಮ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ದೀಪಾವಳಿ ದಿನದಂದು ನಡೆಯುವ ಉತ್ಸವ, ಸಂಪ್ರದಾಯ, ದೀಪ ಹಚ್ಚುವುದು ಕಾಪಿsಯ ತವರಿನ ವಿಶೇಷಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ದೀಪಾವಳಿ ಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಲೆನಾಡ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ, ಆಚರಣೆ, ಸಂಪ್ರದಾಯ, ನಂಬಿಕೆಗಳು ಇವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಲ್ಲೇನಹಳ್ಳಿ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಇರುವ ದೇವಿರಮ್ಮ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ದೀಪಾವಳಿಯಂದು ನಡೆಯುವ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ. ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ತಣ್ಣಗೆ ಇರುವ ಈ ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಏರಲು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯಿಂದಲೇ ಭಕ್ತರು ಹಾತೊರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕಡಿದಾದ ಅಂಕು ಡೊಂಕಿನ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಅಬಾಲವೃದ್ಧರಾಗಿ ಸಾಲು-ಸಾಲಾಗಿ ಜನ ಬೆಟ್ಟ ಹತ್ತುವುದೇ ಒಂದು ರೋಮಂಚನ ಅನುಭವ. ಮಳೆ, ಛಳಿ, ಗಾಳಿಯನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ಜನ ಬೆಟ್ಟವೇರಿ, ದೇವಿಯ ದರ್ಶನ ಪಡೆದು ಧನ್ಯರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಬೆಟ್ಟದ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೇವಿರಮ್ಮ ದೇವಾಲಯ ಇದ್ದು ಪ್ರತಿ ದೀಪಾವಳಿ ದಿನದಂದು ಉತ್ಸವ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಂದು ಇಡುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಆಗಮಿಸುವ ಭಕ್ತರು ದೇವಿ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಬೆಟ್ಟ ಏರಿದಷ್ಟೇ ಇಳಿಯುವುದೂ ಸಾಹಸದ ಕೆಲಸ. ದಣಿವು, ಆಯಸವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ರಾಜ್ಯದ ಮೂಲೆ ಮೂಲೆಗಳಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತರು ಇಂದು ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ತೆರಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ದೃಶ್ಯ ಇರುವೆಗಳು ಸಾಲಾಗಿ ಹರಿದು ಹೋಗುತ್ತಿರುವಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ವಿಶೇಷ ಬಸ್ಸಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೂ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೆಳಗ್ಗೆ ಪೂಜೆ ಬಳಿಕ ರಾತ್ರಿ ದೀಪವನ್ನು ಹಚ್ಚುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿನ ದೀಪ ನೋಡಿ ಮನೆ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ದೀಪ ಬೆಳಗುವುದು ಅನೂಚಾನವಾಗಿ ನಡೆದು ಬಂದ ಪದ್ಧತಿ. ಮೈಸೂರು ಅರಸರೂ ಇದನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಾದ ೨ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೇವಿರಮ್ಮ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ಸವ ಜರುಗಿ ತನ್ನಿಂದ ತಾನೇ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದೆ. ಕೊನೆಯ ದಿನ ಕೆಂಡಾರ್ಚನೆ ನಡೆಯುವ ಮೂಲಕ ದೇವಿರಮ್ಮ ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಸವಕ್ಕೆ ತೆರೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಕರ್ತಿಕೆರೆ ಗ್ರಾಮವು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ.ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನಿಂದ ೪ ಕಿ, ಮೀ, ದೂರದಲ್ಲಿದೆ ಕರ್ತಿಕೆರೆ. ಈ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವಿಜ್ರುಂಭಣೆಯಿಂದ ಶ್ರೀ ರಂಗನಾಥಸ್ವಾಮಿ ಮತ್ತು ದುರ್ಗಮ್ಮ ನವರ ಜಾತ್ರಾ ಮಹೋತ್ಸವ ನೆಡೆಯುತ್ತದೆ ಈ ಜಾತ್ರೆಗೆ ಅಪಾರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರು ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ.ಆಗಮಿಸಿ ದೇವರ ದರ್ಶನ ಪಡೆದು ಧನ್ಯರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಈ ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ದೇವರಿಗೆ ಹರಕೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿ ದೇವರ ಕೃಪೇಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಈ ಜಾತ್ರೆಯು ಪ್ರಸ್ಸಿದ್ದವಾದ ಒಂದು ಜಾತ್ರೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿಯ ರಥೋತ್ಸವ ನೆಡೆಯುತ್ತದೆ ಬೆಳ್ಳಿಯ ರಥದಲ್ಲಿ ರಂಗನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ಕೂರಿಸಿ ರಥವನ್ನು ಎಳೆಯುತ್ತಾರೆ.ಸಂಜೆ ಈ ಜಾತ್ರೆ ಪ್ರಯುಕ್ತ ಶನಿ ದೇವರ ನಾಟಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನೆಡೆಯುತ್ತದೆ. ==ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣ== ===ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಸ್ಥಳಗಳು=== ಮುಳ್ಳಯ್ಯನಗಿರಿ, ಹೆಬ್ಬೆ ಜಲಪಾತ, ಬಾಬಾ ಬುಡನ್ಗರಿ, ಕೆಮ್ಮಣ್ಗುಂಡಿ, ಕುದುರೆಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ, ಕಲ್ಹತ್ತಿ ಜಲಪಾತ, ಭದ್ರಾ ವನ್ಯಜೀವಿ ಧಾಮ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ನೋಡಬಹುದಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಸ್ಥಳವು ದಟ್ಟವಾದ ಶೋಲಾ ಕಾಡುಗಳ ಮನೋಹರವಾದ ನೋಟಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ದಟ್ಟವಾದ ಹಸಿರು ಪೊದೆಗಳನ್ನು ದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.ಅತ್ಯುನ್ನತ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಬಹು ಬೆಟ್ಟಗಳು ಅದ್ಭುತ ವಾತಾವರಣದ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟವನ್ನು ಆನಂದಿಸಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಈ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ವಾರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೊರಹೋಗುವ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಯೋಜಿಸಲು ನಿಮ್ಮ ನೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲುು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಸ್ಥಳಗಳು ತಮ್ಮ ಸಾಹಸ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಬಹು ಸಾಹಸ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಗುಂಪು ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಪೈಕಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ===ಗಿರಿಧಾಮಗಳು=== [[File:Kemmangundi.jpg|thumb|213x213px|right|[[ಕೆಮ್ಮಣ್ಣುಗುಂಡಿ]] ಹೋಗುವ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ದೃಶ್ಯ.]] [[File:Manikyadhara.JPG|thumb|right|[[ಮಾಣಿಕ್ಯಧಾರಾ ಜಲಪಾತ|ಮಾಣಿಕ್ಯಧಾರಾ]] ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ಪೀಠ ಅಥವಾ ಬಾಬಾಬುಡನ್‌ಗಿರಿಯ ಹತ್ತಿರ.]] * [[ಕೆಮ್ಮಣ್ಣುಗುಂಡಿ]]: ಕೆಮ್ಮಣ್ಣುಗುಂಡಿ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ತರೀಕೆರೆ ತಾಲೂಕಿನ ಲಿಂಗದಹಳ್ಳಿ ಬಳಿ ಇರುವ ಒಂದು ಗಿರಿಧಾಮ. ಇದು ಬಾಬಾ ಬುಡನ್‌/ಚಂದ್ರದ್ರೋಣ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಸುಂದರ ಗಿರಿಧಾಮ. ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರು ಇದನ್ನು ತಮ್ಮ ಮೆಚ್ಚಿನ ಬೇಸಿಗೆ ಶಿಬಿರ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ, ಇದನ್ನು ಕೆ.ಅರ್. ಗಿರಿಧಾಮ ಎಂದು ಸಹ ಕರಿಯುತ್ತಾರೆ. ಕೆಮ್ಮಣ್ಣಗುಂಡಿ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ೧೪೩೪ ಮೀ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಸುತ್ತ ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯದಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದ್ದು, ವರುಷವಿಡೀ ಹಿತಕರ ವಾತವರಣವಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಸುಂದರ ಬಾಬಾ ಬುಡನ್‌/ಚಂದ್ರದ್ರೋಣ ಶ್ರೇಣಿಯಿಂದ ಸುತ್ತಿವರೆದಿದ್ದು, ಸಮೃದ್ಧ ಸಸ್ಯವರ್ಗ ಮತ್ತು ಅಮೋಘವಾದ ಬೆಳ್ಳಿ ಜಲಪಾತಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಸುಮಾರು ೨೫೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನಿಂದ ೫೫ ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ರಾಜ್ ಭವನದಿಂದ ಅದ್ಭುತವಾದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಸಾಹಸಿಗರಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಅನ್ವೇಷಿಸಲು ಅನೇಕ ಶಿಖರಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಕಾಡಿನ ಮಾರ್ಗಗಳೂ ಇವೆ. ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸುಂದರ ಗುಲಾಬಿ ಹೂವಿನ ಉದ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಆಕರ್ಷಣೇಯ ಸ್ಥಳಗಳು ಇವೆ. ಇಲ್ಲಿನಿಂದ ಹತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳ ನೆಡಿಗಯ ದೂರದಲ್ಲಿ ಝಡ್-ಪಾಯಿಂಟ್ ಎನ್ನುವ ಸ್ಥಳವಿದೆ, ಈ ಶಿಖರದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಶೋಲಾ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳ ವೈಮಾನಿಕ ನೋಟವನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಕಮಲ್ ಹಾಸನ್ ಅವರ ಪಂಚತಂತ್ರಮ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. * [[ಕುದುರೆಮುಖ]] ಮತ್ತು ಕುದುರೆಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ: [[ಕುದುರೆಮುಖ]] ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ನಗರದಿಂದ ೯೫ ಕೀ.ಮೀ ನೈಋತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಕುದರೆಮುಖದಲ್ಲಿ ಕುದರೆಯ ಮುಖಕ್ಕೆ ಹೊಲುವ ಆಕಾರದ ಶಿಖರವಿದೆ, ಇದರಿಂದ ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಕುದರೆಮುಖ ಅನ್ನುವ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲವಾದ ಪರ್ವತಗಳು ಒಂದಕೊಂದು ಹೊಂದಿಹಕೊಂಡು ಆಳವಾದ ಕಣಿವೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಪಾತಗಳುನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿವೆ. ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ೧೮೯೪.೩ ಮೀಟರ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಕುದರೆಮುಖದಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧವಾದ ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರಿನ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು ಇವೆ. ಕುದರೆಮುಖ ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರು ಕಂಪನಿ ಕಭ್ಭಿಣದ ಗಣಿಗಾರಿಗೆ ಮಾಡಿ, ಮಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಪಣಂಬೂರು ಬಂದರಿಗೆ ಕೊಳವೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕಳುಹಿಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ. * [[ಮುಳ್ಳಯ್ಯನಗಿರಿ]]: ಕರ್ನಾಟಕದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಗಿರಿಶಿಖರ ಎಂದು ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿರುವ ಮುಳ್ಳಯ್ಯನಗಿರಿಯು ೬೩೩೦ ಆಡಿ ಎತ್ತರವಿದ್ದು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ]]ದ ಚಂದ್ರದ್ರೋಣ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿ ಸಾಲಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳ್ಳಯ್ಯನ ದೇವಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ಮಠವಿದೆ. ಚಾರಣಿಗರಿಗೆ ಮುಳ್ಳಯ್ಯನಗಿರಿ ಪ್ರಶಸ್ತವಾದ ಸ್ಥಳ. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನಿಂದ ಬೆಟ್ಟದ ಬುಡಕ್ಕೆ ಬಸ್ ಸೌಕರ್ಯ ಇದ್ದು, ತದನಂತರ "ಸರ್ಪನ ದಾರಿ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಕಡಿದಾದ ಕಾಲುಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದು ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿ ತಲುಪಬೇಕು. [[ಮುಳ್ಳಯ್ಯನ ಗಿರಿ|ಮುಳ್ಳಯ್ಯನ ಗಿರಿಯ]] ಮೇಲಿನಿಂದ ಸಿಗುವ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟ ಅತ್ಯಂತ ಆಹ್ಲಾದಕರ * [[ಬಾಬಾ ಬುಡನ್‌ಗಿರಿ|ಬಾಬಾ ಬುಡನ್ ಗಿರಿ/ ದತ್ತಗಿರಿ:]] ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನಿಂದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಸುಂದರವಾದ ಬಾಬಾ ಬುಡನ್‌/ಚಂದ್ರದ್ರೋಣ ಶ್ರೇಣಿ ಇದೆ. ಇದು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ನಗರದ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗದಿಂದ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದ ಸಹ ಹೆಸರು ವಾಸಿಯಾಗಿರುವ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿ. ಈ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿ ಹಿಮಾಲಯ ಮತ್ತು ನೀಲಗಿರಿ ನಡುವಿನ ಅತ್ತಿ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ೧೫೦ ವರುಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಬಾಬಾ ಬುಡನ್ ಇದ್ದನೆಂದು ಮುಸ್ಲಿಮರು ಮತ್ತು ಗುರು ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ಇದ್ದರೆಂದು ಹಿಂದೂಗಳು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ದತ್ತಗಿರಿ/ಬಾಬಾ ಬುಡನ್‌ಗಿರಿಯು ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಮರಿಬ್ಬರಿಗೂ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳವಾಗಿರುವ ಅದರ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕಾಗಿ ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ. * [[ದೇವರ ಮನೆ ಮೂಡಿಗೆರೆ|ದೇವರಮನೆ]]: [[ದೇವರ ಮನೆ ಮೂಡಿಗೆರೆ]] ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಶಿಸುತ್ತಿರುವ ದೇವಾಲಯ. ಇಲ್ಲಿಯ ಪರಿಸರ,ಬೆಟ್ಟ,ಗುಡ್ಡಗಳು ವರ್ಣನಾತೀತ. ===ಜಲಪಾತಗಳು ಮತ್ತು ಸರೋವರಗಳು=== [[File:Hanumanagundi Falls.jpg|thumb|221x221px|right|ಹನುಮಾನ ಗುಂಡಿ ಜಲಪಾತ]] [[File:Hebbe Falls.JPG|thumb|ಹೆಬ್ಬೆ ಜಲಪಾತ, ಕೆಮ್ಮಣ್ಣುಗುಂಡಿ ಬಳಿ]] [[File:Sagir Ahmed or Dabdabe Falls.JPG|thumb|ಸಗೀರ್ ಅಹಮದ್/ದಬ್‌ದಬೆ ಜಲಪಾತ]] * [[ಮಾಣಿಕ್ಯಧಾರಾ ಜಲಪಾತ|ಮಾಣಿಕ್ಯಧಾರಾ]]: ಮಾಣಿಕ್ಯಧಾರಾ ಜಲಪಾತ ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ಪೀಠ ಅಥವಾ ಬಾಬಾಬುಡನ್‌ಗಿರಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು ೩ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಹಳ್ಳವು ಸುಮಾರು ೧೦೦ ಅಡಿಗಳಿಗೂ ಮೀರಿದ ಜಲಪಾತವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ನೀರು ಮಾಣಿಕ್ಯದ ಮಣಿಗಳಂತೆ ಬೀಳುವುದರಿಂದ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಇದು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ನಗರದಿಂದ ಸುಮಾರು ೪೦ ಕಿಮಿ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. * [[ಕಲ್ಹತ್ತಿಗಿರಿ ಜಲಪಾತ|ಕಲ್ಹತ್ತಿಗಿರಿ]]: ಮಾಣಿಕ್ಯಧಾರಾ ಜಲಪಾತ ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ಪೀಠ ಅಥವಾ ಬಾಬಾಬುಡನ್‌ಗಿರಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು ೩ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಹಳ್ಳವು ಸುಮಾರು ೧೦೦ ಅಡಿಗಳಿಗೂ ಮೀರಿದ ಜಲಪಾತವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ನೀರು ಮಾಣಿಕ್ಯದ ಮಣಿಗಳಂತೆ ಬೀಳುವುದರಿಂದ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಇದು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ನಗರದಿಂದ ಸುಮಾರು ೪೦ ಕಿಮಿ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. * ಹೆಬ್ಬೆ ಜಲಪಾತ: ಈ ಪ್ರಸಿದ್ಢವಾದ ಕೆಮ್ಮಣ್ಣುಗುಂಡಿಯಿಂದ ೧೦ ಕೀ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ತೊರೆಗಳು ೧೬೮ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಿಂದ ಎರಡು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಹೆಬೆ ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕ ಹೆಬ್ಬೆ ಮೂಲಕ ಕೆಳಗೆ ಬಿಳುತ್ತದೆ. * [[ಶಾಂತಿ ಜಲಪಾತ|ಶಾಂತಿ ಜಲಪಾತ:]] ಕೆಮ್ಮಣ್ಣುಗುಂಡಿಯಿಂದ ಝಡ್-ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ಸಿಗುವ ಜಲಪಾತ. * ಹನುಮಾನ ಗುಂಡಿ ಜಲಪಾತ: ಇದು ಕಳಸದಿಂದ ೩೨ ಕೀ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ತೊರೆಗಳು ೩೦ಮೀ ಎತ್ತರದಿಂದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬಂಡೆಯ ಸ್ತರಗಳ ಮೇಲೆ ಬಿಳುತ್ತದೆ. * ಕದಂಬಿ ಜಲಪಾತ: ಇದು ಕುದುರೆಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಜಲಪಾತ. * [[ಸಿರಿಮನೆ ಜಲಪಾತ|ಸಿರಿಮನೆ ಜಲಪಾತ:]] ಇದು ಶೃಂಗೇರಿಯಿಂದ ೧೪ ಕೀ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. * ಸಗೀರ್ ಅಹಮದ್/ದಬ್‌ದಬೆ ಜಲಪಾತ: [[ಬಾಬಾ ಬುಡನ್‌ಗಿರಿ|ಬಾಬಾ ಬುಡನ್ ಗಿರಿ/ ದತ್ತಗಿರಿ]] ಕಡೆ ಹೋಗುವಾಗ ಮಾರ್ಗ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಜಲಪಾತ ಸಿಗುತ್ತದೆ. * [[ಹಿರೇಕೊಳಲೆ ಕೆರೆ|ಹಿರೇಕೊಳಲೆ ಕೆರೆ:]] ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ನಗರದ ಹತ್ತಿರ ಇರುವ ಸುಂದರ ಕೆರೆ. * [[ಅಯ್ಯನಕೆರೆ|ಅಯ್ಯನ ಕೆರೆ:]] ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನಿಂದ ೨೦ ಕೀ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ಸಖರಾಯ ಪಟ್ಟದ ಬಳಿ ಇರುವ ದೊಡ್ಡ ಕೆರೆ. *[[ಜಾರಿ ಜಲಪಾತಗಳು|ಝರಿ ಜಲಪಾತಗಳು:]] ಜರಿ ಜಲಪಾತವನ್ನು ಮಜ್ಜಿಗೆ ಜಲಪಾತ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಬಾಬಾ ಬುಡನ್‌ಗಿರಿಯಿಂದ 12 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ಅತ್ತಿಗುಂಡಿ ಬಳಿ ಇದೆ. ಇದು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜಲಪಾತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರವಾಸಿ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.ಈ ಸಮ್ಮೋಹನಗೊಳಿಸುವ ಜಲಪಾತವು ದಟ್ಟವಾದ ಕಾಡುಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕಾಫಿ ತೋಟಗಳು ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ಬುಗ್ಗೆಗಳಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. .ಪ್ರವಾಸಿಗರು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಈಜಲು ಮತ್ತು ಆಟವಾಡಲು ಮತ್ತು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯಲು ಜಲಪಾತದ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪೂಲ್ ಕೂಡ ಇದೆ. ನಗರದ ಬಿಡುವಿಲ್ಲದ ಜೀವನದಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಇದು ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ===ಮಂದಿರ ಪಟ್ಟಣಗಳು=== * [[ಶೃಂಗೇರಿ]]: [[ಶೃಂಗೇರಿ]] ಪಟ್ಟಣ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ೯೦ ಕೀ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ತುಂಗ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ಇದೆ. [[ಶೃಂಗೇರಿ]] ಪಟ್ಟಣ ಬಹಳ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಆದಿ ಶಂಕರ|ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು]] ಕ್ರಿ.ಶ. ೯ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ನಾಲ್ಕು ಅದ್ವೈತ ಮಠಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು ಇರುವುದು ಇಲ್ಲಿಯೇ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಖ್ಯಾತ ವಿದ್ಯಾಶಂಕರ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಯ್ಸಳರು ಕಟ್ಟಿದರು ಮತ್ತು ಮುಂದೆ ಇದನ್ನು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸುತ್ತಲೂ ಇರುವ ಹನ್ನೆರಡು ಕಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದರ ಮೇಲೆಯೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯರಶ್ಮಿ ಬೀಳುತ್ತದೆ. * [[ಹೊರನಾಡು]]: ಹೊರನಾಡು ಇದು ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಯಾತ್ರಸ್ತಳವಾಗಿದೆ. ಹೊರನಾಡು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ನಗರದಿಂದ 100 ಕಿಮೀ ನೈಋತ್ಯಕ್ಕೆ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅನ್ನಪೂರ್ಣೇಶ್ವರಿಯ ಪುರತಾನ ದೇವಾಲಯವಿದೆ, ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಅಗಸ್ತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ದಿ ಆಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ಅಗಸ್ತ್ಯ ಮುನಿಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿಸ್ಟಾಪನೆ ಯಾಗಿರುವ ಆದಿ-ಶಕ್ತ್ಯತ್ಮಕ ಶ್ರೀ ಅನ್ನಪೂರ್ಣೇಶ್ವರಿ ಅಮ್ಮನವರ ವಿಗ್ರಹಾರದನೆ ನಡೆಯುತದೆ. ಶುಕ್ರವಾರವು ಅಮ್ಮನವರ ವಾರವೆಂದು, ಈ ದಿನ ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ಅಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸ್ಥಳವು ಹೆಚ್ಚು ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ, ಇಲ್ಲಿ ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಉಚಿತ ಊಟ್ಟ ಮತ್ತು ವಸತಿ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ದೇವಾಲಯವು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ನಗರದ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಪಂಚತೀರ್ಥ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಐದು ಕೊಳಗಳು ಇವೆ. * ಕಳಸ: ಕಳಸ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ನಗರದ ನೈಋತ್ಯಕ್ಕೆ ೯೨ ಕೀ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ, ಭದ್ರ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ನಗರ. ಈ ನಗರ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಎತ್ತರದ ಗಿರಿಶಿಖರಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಭದ್ರ ತೀರದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪಂಚ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಳಸದ ಹತ್ತಿರ ಪಂಚ ತೀರ್ಥ ಎನ್ನುವ ಐದು ಪವಿತ್ರ ಕೊಳಗಳು ಇವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ ಹೊಯ್ಸಳ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲ ಸೋಪ್ ಕಲ್ಲು ಇರುವ ಈಶ್ವರನಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಪಂಚ ತೀರ್ಥದ ಕೊಳ ಒಂದರ ಹತ್ತಿರ ಮದ್ವಚಾರ್ಯ ಬಂಡೆ ಎನ್ನುವ ದೊಡ್ಡ ಬಂಡೆ ಇದೆ. ಇದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ದ್ವೈತ ಸಿದ್ದಾಂತ ಶಾಲೆಯ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರದ ಮದ್ವಚಾರ್ಯರು ಇರಿಸಿದರೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಈ ಬಂಡೆ ಮೇಲೆ ಆಚಾರ್ಯರ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. * [[ಬಾಬಾ ಬುಡನ್‌ಗಿರಿ|ಗುರು ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ಪೀಠ/ ಬಾಬಾ ಬುಡನ್ ದರ್ಗಾ]]: [[ಬಾಬಾ ಬುಡನ್‌ಗಿರಿ|ಬಾಬಾ ಬುಡನ್ ಗಿರಿ/ ದತ್ತಗಿರಿ]]ಯ ಮೇಲೆ ಹಿಂದು ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಮರು ಸಮಾನವಾಗಿ ಪೂಜಿಸುವ ಇನಂ ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ಪೀಠವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿರಿವ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಕೆಂಪು ಅಥಾವ ಹಳದಿ ಜೇಡಿಮಣ್ಣಿನ ಗೂಹೆಯು ಸ್ವಾಮಿ ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ಮತ್ತು ಹಜರತ್ ದಾದಾ ಹಯಾತ್ ಮೀರ್ ಖಲಂದರ್ ವಾಸದಿಂದ ಪವಿತ್ರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಫಕೀರ್ ಅವರು ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ನೆಡೆಯುವ ವಾರ್ಷಿಕ ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಮರು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಪಾಲ್ಗೊಳುತ್ತಾರೆ. * [[ಅಮೃತಪುರ|ಅಮೃತಪುರ:]] ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನಿಂದ ೬೭ ಕೀ.ಮೀ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಅಮೃತಪುರವಿದೆ. ಅಮೃತಪುರವು ಹೊಯ್ಸಲ ರಾಜ ಎರಡನೇ ವೀರ ಬಲ್ಲಾಳ ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದ ಅಮೃತೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಮುಟ್ಟಲು ನಾಜೂಕದ, ಸ್ವಂತಿಕೆಯ ವಿನ್ಯಾಸ ಹೊಂದಿರುವ ಮತ್ತು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆಯಿಂದ ಇದು ಹೊಯ್ಸಲ ಕಾಲದ ಗಮನಾರ್ಹ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. * ಬೆಳವಾಡಿ: ಬೆಳವಾಡಿ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆಗ್ನೇಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ೨೯ ಕೀ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಇದು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು-ಜಾವಗಲ್ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹಳೇಬೀಡಿನ ವಾಯುವ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ೧೦ಕೀ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಳವಾಡಿಯು ಅಲಂಕೃತವಾದ ವೀರನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಬೆಳವಾಡಿ ಉದ್ಭವ ಗಣಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸಹ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ. * [[ನರಸಿಂಹರಾಜಪುರ]]: ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ನರಸಿಂಹರಾಜಪುರದ ಸಿಂಹನಗದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಂಹನಗದ್ದೆ ಜ್ವಲಮಾಲಿನಿ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಇದು ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಜೈನ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ದೇವರಾದ ಜ್ವಲಮಾಲಿನಿ ದೇವರ ಆಕರ್ಷಕ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ. ಈ ವಿಗ್ರಹ ೧೫ನೇ ಮತ್ತು ೧೬ನೇ ಶತಮಾನದ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದಾಗಿದೆ. ದೇವಸ್ಥಾನ ವಿಶಾಲವಾದ ಸಭಾಂಗಣ ಮತ್ತು ಗರ್ಭಗುಡಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ದೇಶ ವಿದೇಶದಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ೧೯೯೪ದರಲ್ಲಿ ಈ ದೇವಲಯವನ್ನು ನವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಸಿಂಹನಗದ್ದೆ  ಜೈನ್ ಧರ್ಮದ ಎಂಟನೇಯ ತೀರ್ಥಂಕರ ಶ್ರೀ ಭಗವಾನ್ ಚಂದ್ರಪ್ರಭುರವರ ಯಕ್ಷಿಣಿ (ರಕ್ಷಕಿ ಆತ್ಮ) ಜ್ವಲಮಾಲಿನಿ ದೇವಿಯ ಅತಿಶಯಕ್ಕೆ (ಪವಾಡಗಳ ಸ್ಥಳ) ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ. ===ವನ್ಯಜೀವನ=== * [[ಭದ್ರಾ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ|ಭದ್ರಾ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ:]] ಭದ್ರಾ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ ೪೯೫ ಚದರ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಹುಲಿ ಯೋಜನೆಯ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶ, ಈ ಪ್ರದೇಶ ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶ. ಇಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಹಣೆಕಟ್ಟು ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಳೆ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ನೀರು ಪೂರೈಕೆಯ ಮುಖ್ಯ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಕಾಡುಗಳು ಬಿದಿರಿನಿಂದ ಫಲವತ್ತಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿನ ಪಕ್ಶಿ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಮಲ್‌ಬಾರ್ ಮತ್ತು ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಶ್ರೇಣಿಗೆ ಅನನ್ಯವಾಗಿದೆ. * ಕುದುರೆಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ: ಕುದುರೆಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನನ್ನು ಉಷ್ಣವಲಯದ ತೇವಭರಿತ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಕಾಡಾಗಿದೆ. ಇದು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ವನ್ಯಜೀವಿ ರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದ್ರೇಶವಾಗಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟವನ್ನು ಜೈವಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಹೊಂದಿರುವ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿರುವ ೨೫ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕುದುರೆಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಮಾಜ( ವೈಲ್ಡ್ಲೈಫ್ ಕನ್ಸರ್ವೇಶನ್ ಸೊಸೈಟಿ-ಡಬ್ಲೂ.ಸಿ.ಎಸ್.) ಮತ್ತು ವರ್ಲ್ಡ್ ವೈಡ್ ಫಂಡ್- ಯು.ಎಸ್.ಏ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾಡಿರುವ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಆದ್ಯತೆ-೧ ರಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. === ಸಿರಿಮನೆ ಫಾಲ್ಸ್ === ಸಿರಿಮಾನೆ ಫಾಲ್ಸ್ ಒಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಇದು ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ೩೦೦ ಕಿ.ಮೀ ಮತ್ತು ಕಿಗ್ಗಾ ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನಿಂದ ೫ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿರುವ ಹಲವಾರು ಜಲಪಾತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಸುಂದರ ನೋಟದಿಂದ ಅದ್ಭುತವಾಗಿದೆ. ನೀರು ಕಾಫಿ ಎಸ್ಟೇಟುಗಳು ಕೆಳಗಿಳಿಯುತ್ತಿದೆ. ಒಂದು ದಿನದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ತಲುಪಬಹುದು ಮತ್ತು ಭೇಟಿ ಮಾಡಬಹುದು, ಆದ್ದರಿಂದ, ಶೃಂಗೇರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಆಗುಂಬೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳೊಂದಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಇದು ೪೦ ಅಡಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಜಲಪಾತದ ರಸ್ತೆ ಇದೆ, ಅದು ಜಲಪಾತಕ್ಕೆ ಸುಲಭ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಮಳೆಗಾಲದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಹೋಗಲುಸಾಧ್ಯವಿರದಿದ್ದರೂ ಸಹ ಕೆಳಗಡೆ ಹೋಗಬಹುದು ಮತ್ತು ಜಲಪಾತವನ್ನು ಆನಂದಿಸಬಹುದು. ಕಿಗ್ಗಾ: ಇದು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದ್ದು, ಜಲಪಾತದಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ತಲುಪಬಹುದು. ಈ ಪಟ್ಟಣವು ಟ್ರೆಕ್ಕಿಂಗ್ ಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಹರಿ ದೇವಾಲಯ: ಈ ಶಿವ ದೇವಾಲಯವು ಹರಿಹರಪುರದಲ್ಲಿದೆ. ಸುಮಾರು ೪೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಶರದಾ ದೇವಸ್ಥಾನ: ಇದು ೧೪ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ಶರದಾಂಬ ದೇವತೆಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಹಲವು ಭವ್ಯವಾದ ಕಂಬಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಾ ಮಂಟಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ==ಇತರ ಪಟ್ಟಣಗಳು== ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೆಲ ಇತರ ಮುಖ್ಯ ಪಟ್ಟಣಗಳೆಂದರೆ ಬೀರೂರು, ಕಡೂರು, ನರಸಿಂಹರಾಜಪುರ, ಕೊಪ್ಪ, ಮೂಡಿಗೆರೆ, ತರೀಕೆರೆ. ==ತಾಲೂಕುಗಳು== [[File:Chikmagalur taluks map1.png|thumb|200px|ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳು.]] * ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು * [[ಕಡೂರು]] * [[ಕೊಪ್ಪ]] * [[ತರೀಕೆರೆ]] * [[ನರಸಿಂಹರಾಜಪುರ]] * [[ಮೂಡಿಗೆರೆ]] * [[ಶೃಂಗೇರಿ]] * [[ಕಳಸ]] * [[ಅಜ್ಜಂಪುರ]] == ಚಿತ್ರಪಟ == <gallery widths="350px" mode="packed-overlay" heights="250px" perrow="5" caption="ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು"> ಚಿತ್ರ:Profile of Amrutesvara Temple in Chikkamagaluru district.jpg|ಅಮೃತೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಚಿತ್ರ:A mountain stream near Sringeri, Karnataka.jpg|[[ಶೃಂಗೇರಿ]] ಚಿತ್ರ:Fishes in the Tunga river at Sringeri.jpg|ತುಂಗಾ ನದಿ </gallery> ==ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ== [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [http://chickmagalur.nic.in/chickmagalur.htm ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಸರ್ಕಾರಿ ತಾಣ] * [http://www.travelmasti.com/domestic/karnataka/chikmagalur.htm ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಪ್ರವಾಸ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191027050031/http://www.travelmasti.com/domestic/karnataka/chikmagalur.htm |date=2019-10-27 }} * [http://www.mapsofindia.com/maps/karnataka/districts/chikmagalur.htm ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಕ್ಷೆ] * [http://thatskannada.oneindia.in/search.html?topic=%E0%B2%9A%E0%B2%BF%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B2%AE%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B3%81 ದಟ್ಸ್ ಕನ್ನಡ.ಕಾಂನಲ್ಲಿನ ಸಮಗ್ರ ಲೇಖನಗಳು]{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{commons category|Chikkamagaluru district}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <references/> {{Geographic location |Centre = ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು |North = [[ದಾವಣಗೆರೆ]] |Northeast = [[ಚಿತ್ರದುರ್ಗ]] |East = [[ತುಮಕೂರು]] (ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗ) |Southeast = [[ಹಾಸನ]] |South = [[ಹಾಸನ]] |Southwest = [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] |West = [[ಉಡುಪಿ]] |Northwest = [[ಶಿವಮೊಗ್ಗ]] }} {{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು}} {{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭೂಗೋಳ]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆ]] [[ವರ್ಗ:ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಲೂಕುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳು]] g0k9fri67dnddy0xl3ozy6iiyh2qgz3 0 1616 1433783 1357115 2026-10-18T17:26:50Z ~2026-55964-39 102493 /* ಪ್ರಸ್ತುತ ತಂಡ */ 1433783 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket team | name = ಭಾರತ | image = Flag of India.svg <!--Do not replace with BCCI logo--> | caption = ಭಾರತದ ಧ್ವಜ | captain = [[ರೋಹಿತ್ ಶರ್ಮಾ]] | coach = [[ರಾಹುಲ್ ದ್ರಾವಿಡ್]] | icc_status= ಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯ | icc_member_year= ೧೯೨೬ |icc_region= ಏಷ್ಯಾ | test_rank = ೧ನೇ | odi_rank = ೧ನೇ | t20i_rank = ೧ನೇ | test_rank_best = ೧ನೇ <small>(1 April 1973)</small> | odi_rank_best = ೧ನೇ <small>(January 2013)</small> | t20i_rank_best = ೧ನೇ <small>(28 March 2014)</small> | first_test = v. {{cr|ENG}} at ಲಾರ್ಡ್ಸ್, [[ಲಂಡನ್]]; 25–28 June 1932 |wtc_apps = ೨ | wtc_first = ೨೦೧೯-೨೦೨೧ | wtc_best = ರನ್ನರ್ ಅಪ್ (೨೦೧೯-೨೧, ೨೦೨೧-೨೩) | first_odi = v. {{cr|ENG}} at ಹೆಡಿಂಗ್ಲೀ, ಲೀಡ್ಸ್; 13 July 1974 | wc_apps = ೧೩ | wc_first = ೧೯೭೫ | wc_best = ಚಾಂಪಿಯನ್‌ (೧೯೮೩, ೨೦೧೧) | first_t20i = v. {{cr|SA}} at ವಾಂಡರರ್ಸ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ, ಜೋಹಾನ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್; 1 December 2006 | wt20_apps = ೮ | wt20_first = ೨೦೦೭ | wt20_best = ಚಾಂಪಿಯನ್‌ (೨೦೦೭) | asofdate = ೧೧ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೪ }} '''ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತ೦ಡ''' ಭಾರತ ದೇಶವನ್ನು ಅ೦ತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ತ೦ಡ. ಭಾರತ ತ೦ಡ ಮೊದಲ ಟೆಸ್ಟ್ ಪ೦ದ್ಯವನ್ನು ಜೂನ್ ೨೫, ೧೯೩೨ ರಲ್ಲಿ ಇ೦ಗ್ಲೆ೦ಡಿನ ಲಾರ್ಡ್ಸ್ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಆಡಿತು. ಭಾರತದ ಪುರುಷರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡವು 25 ಜೂನ್ 1932 ರಂದು [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] ವಿರುದ್ಧ ಲಾರ್ಡ್ಸ್ ಟೆಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಆಡಿತು, ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಪಡೆದ ಆರನೇ ತಂಡವಾಯಿತು. ಭಾರತ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಟೆಸ್ಟ್ ಗೆಲುವಿಗೆ ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ 1952 ರವರೆಗೆ ಕಾಯಬೇಕಾಯಿತು. ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಮೊದಲ ಐವತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, 196 ಟೆಸ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 35 ಗೆಲುವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಯಶಸ್ಸು ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=https://cricketaddictor.com/cricket/top-10-teams-with-most-wins-in-test-cricket/6/|title=Top 10 Teams With Most Wins In Test Cricket|date=30 August 2019 |access-date=10 February 2023|archive-date=10 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230310125158/https://cricketaddictor.com/cricket/top-10-teams-with-most-wins-in-test-cricket/6/|url-status=live}}</ref> ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡವು ಟೆಸ್ಟ್, ಏಕದಿನ ಮತ್ತು ಟಿ20 ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಐ.ಸಿ.ಸಿ. ಸ್ಥಾನ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== ===ಬೆಳವಣಿಗೆ=== ಭಾರತೀಯ ತ೦ಡದ ಆರ೦ಭಿಕ ವರ್ಷಗಳ ಕೆಲ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಟಗಾರರೆ೦ದರೆ ಸಿ ಕೆ ನಾಯುಡು, ಲಾಲಾ ಅಮರ್ನಾಥ್, ಮೊಹಮ್ಮದ್ ನಿಸಾರ್ ಮೊದಲಾದವರು. ಸ್ವಾತ೦ತ್ರ್ಯಾನ೦ತರ ಭಾರತ ಆಡಿದ ಮೊದಲ ಪ೦ದ್ಯ ೧೯೪೮ ರಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ವಿರುದ್ಧ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ನಲ್ಲಿ. ಭಾರತದ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಲಾಲಾ ಅಮರ್ನಾಥ್ ವಹಿಸಿದ್ದರೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಡಾನ್ ಬ್ರಾಡ್ಮನ್ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಟೆಸ್ಟ್ ವಿಜಯ ಬ೦ದದ್ದು ಇ೦ಗ್ಲೆ೦ಡಿನ ವಿರುದ್ಧ [[ಮದರಾಸು|ಮದರಾಸಿನಲ್ಲಿ]] ೧೯೫೨ ರಲ್ಲಿ.<ref>{{cite web | url = http://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/1950S/1951-52/ENG_IN_IND/ | title = England in India, 1951–52 | work = ESPNcricinfo | access-date = 8 March 2022 | archive-url = https://web.archive.org/web/20060509070817/http://www.cricinfo.com/link_to_database/ARCHIVE/1950S/1951-52/ENG_IN_IND/ | archive-date = 9 May 2006 | url-status = live }}</ref> ಮೊದಲ ಸರಣಿ ಗೆಲುವು ಬ೦ದಿದ್ದು ಅದೇ ವರ್ಷ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ವಿರುದ್ಧ. ೫೦ ಮತ್ತು ೬೦ ರ ದಶಕದ ಕೆಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಟಗಾರರಲ್ಲಿ ವಿನೂ ಮ೦ಕಡ್, ಹೇಮು ಅಧಿಕಾರಿ, ಮನ್ಸೂರ್ ಅಲಿ ಖಾನ್ ಪಟೌಡಿ, ಚ೦ದೂ ಬೋರ್ಡೆ ಮೊದಲಾದವರನ್ನು ಹೆಸರಿಸಬಹುದು. ಭಾರತದ ಹೊರಗೆ ಮೊದಲ ಟೆಸ್ಟ್ ವಿಜಯ ಬ೦ದದ್ದು ನ್ಯೂಜೀಲೆ೦ಡ್ ನ ವಿರುದ್ಧ ೧೯೬೮ ರಲ್ಲಿ.<ref>{{Cite web|title=India in New Zealand Test Series, India in New Zealand Test Series 1967/68 score, Match schedules, fixtures, points table, results, news|url=https://www.espncricinfo.com/series/india-in-new-zealand-test-series-1967-68-60422|access-date=16 January 2022|work=ESPNcricinfo|archive-date=18 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220118182638/https://www.espncricinfo.com/series/india-in-new-zealand-test-series-1967-68-60422|url-status=live}}</ref> ೭೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ನ ನಾಲ್ಕು ಮುಖ್ಯ ಬೌಲರ್ ಗಳು ಬಿಷನ್ ಸಿ೦ಗ್ ಬೇಡಿ, [[ಪ್ರಸನ್ನ|ಎರಾಪಳ್ಳಿ ಪ್ರಸನ್ನ]], ಬಿ ಎಸ್ ಚ೦ದ್ರಶೇಖರ್ ಮತ್ತು ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ವೆ೦ಕಟರಾಘವನ್. ಇದೇ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬ್ಯಾಟುಗರರಾದ ಸುನಿಲ್ ಗವಾಸ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಗು೦ಡಪ್ಪ ವಿಶ್ವನಾಥ್ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬ೦ದರು. ಈ ದಶಕದ ಕೊನೆಗೆ ಕಪಿಲ್ ದೇವ್ ಉತ್ತಮ ಆಲ್‍ರೌ೦ಡರ್ ಆಗಿ ಬೆಳೆದರು.<ref>{{cite web|url=https://www.hindustantimes.com/cricket/30th-january-1994-when-kapil-dev-became-the-leading-wicket-taker-in-the-world/story-kPD30xZAgFfJJg2iTatJPO.html|title=30th January 1994: When Kapil Dev became the leading wicket-taker in the world|date=30 January 2019|access-date=14 January 2023|archive-date=14 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230114164938/https://www.hindustantimes.com/cricket/30th-january-1994-when-kapil-dev-became-the-leading-wicket-taker-in-the-world/story-kPD30xZAgFfJJg2iTatJPO.html|url-status=live}}</ref> ೮೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮಹಮದ್ ಅಜರುದ್ದೀನ್, [[ರವಿ ಶಾಸ್ತ್ರಿ]], [[ಸಂಜಯ್ ಮಾಂಜ್ರೇಕರ್]], [[ಕ್ರಷ್ಣಮಾಚಾರಿ ಶ್ರೀಕಾಂತ್]], ಮದನ್ ಲಾಲ್, ಮಣಿ೦ದರ್ ಸಿ೦ಗ್ ಮೊದಲಾದವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು. ೧೯೮೩ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ವಿಶ್ವ ಕಪ್ ಅನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು. ಮತ್ತೆ ೧೯೮೫ ರಲ್ಲಿ ಆ೦ತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾ೦ಪಿಯನ್‍ ಶಿಪ್ ಅನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದಿತು. ೧೯೮೬ ರಲ್ಲಿ ಇ೦ಗ್ಲೆ೦ಡಿನಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದ ಟೆಸ್ಟ್ ಸರಣಿ ಇದುವರೆಗೆ ಭಾರತದ ಹೊರಗೆ ಭಾರತದ ಕೊನೆಯ ಟೆಸ್ಟ್ ಸರಣಿ ವಿಜಯವಾಗಿದೆ. ಇದೇ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಗವಾಸ್ಕರ್ ೧೦,೦೦೦ ರನ್ನುಗಳನ್ನು ದಾಟಿದ ಮೊದಲ ಬ್ಯಾಟುಗಾರರಾದರು. ೩೪ ಶತಕಗಳನ್ನು ಸಹ ದಾಖಲಿಸಿದರು. ೯೦ ರ ದಶಕದ ಆರ೦ಭದಲ್ಲಿ ತೆ೦ಡೂಲ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಅನಿಲ್ ಕು೦ಬ್ಳೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು. ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ಅನಿಲ್ ಕು೦ಬ್ಳೆ ಒ೦ದೇ ಇನಿ೦ಗ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹತ್ತೂ ವಿಕೆಟ್ ಗಳನ್ನು (ಪಾಕಿಸ್ತಾನ) ಪಡೆದ ಎರಡನೆಯ ಬೌಲರ್ ಆದರು. ಸಚಿನ ತೆ೦ಡೂಲ್ಕರ್ ಅನೇಕ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿದ್ದ೦ತೆ (ಏಕದಿನ ಪ೦ದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ರನ್ನುಗಳು ಮತ್ತು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಶತಕಗಳು, ಇತ್ಯಾದಿ), [[ಜಾವಗಲ್ ಶ್ರೀನಾಥ್]], [[ರಾಹುಲ್ ದ್ರಾವಿಡ್]], [[ಸೌರವ್ ಗಂಗೂಲಿ]] ಮೊದಲಾದವರು ಅ೦ತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್‍ ನಲ್ಲಿ ಹೆಜ್ಜೆಯೂರತೊಡಗಿದರು. ===ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳು=== ತಂಡವು ಐದು ಪ್ರಮುಖ ICC ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದೆ, ಎರಡು ಬಾರಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವಕಪ್ (1983 ಮತ್ತು 2011), ICC T20 ವಿಶ್ವಕಪ್ ಒಮ್ಮೆ (2007) ಮತ್ತು ICC ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಟ್ರೋಫಿಯನ್ನು ಎರಡು ಬಾರಿ (2002 ಮತ್ತು 2013) ಗೆದ್ದಿದೆ. ಅವರು ವಿಶ್ವಕಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ (2003 ಮತ್ತು 2023), T20 ವಿಶ್ವಕಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ (2014), ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಟ್ರೋಫಿ ಎರಡು ಬಾರಿ (2000 ಮತ್ತು 2017) ಮತ್ತು ICC ವಿಶ್ವ ಟೆಸ್ಟ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಫೈನಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಎರಡು ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ರನ್ನರ್-ಅಪ್ ಆಗಿ ಮುಗಿಸಿದ್ದಾರೆ ( 2021, 2023). ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ನಂತರ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಗೆದ್ದ ಎರಡನೇ ತಂಡ ಮತ್ತು 2011 ರ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಗೆದ್ದ ನಂತರ ತವರು ನೆಲದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಗೆದ್ದ ಮೊದಲ ತಂಡವಾಗಿದೆ. ಅವರು 1984, 1988, 1990-91, 1995, 2010, 2016, 2018, 2023 ರಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಬಾರಿ ಏಷ್ಯಾ ಕಪ್ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಮೂರು ಬಾರಿ ರನ್ನರ್ ಅಪ್ (1997, 2004, 2008) ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. 2022ರ ಏಷ್ಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತವೂ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ಗೆದ್ದಿತ್ತು. ಐಸಿಸಿ ಟೆಸ್ಟ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಮೇಸ್ ಅನ್ನು ಐದು ಬಾರಿ ಗೆದ್ದಿರುವುದು ಇತರ ಸಾಧನೆಗಳು. ==ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೈದಾನಗಳು== {{location map+|India|float=center|width=450|caption=ಭಾರತದ ಕೆಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮೈದಾನಗಳ ಸ್ಥಳಗಳು|places= {{location map~|India|label=<small>ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ</small>|position=top|lat=23.5|long=72.35}} {{location map~|India|label=<small>ಸವಾಯಿ ಮಾನ್ಸಿಂಗ್</small>|position=left|lat=26.9|long=75.8}} {{location map~|India|label=<small>ಬಾರಾಬತಿ</small>|position=right|lat=20.27|long=85.52}} {{location map~|India|label=<small>ವೈ.ಎಸ್.ರಾಜಶೇಖರ ರೆಡ್ಡಿ</small>|position=right|lat=17.797358|long=83.351944}} {{location map~|India|label=<small>ವಾಂಖೆಡೆ</small>|position=left|lat=18.9389|long=72.8258}} {{location map~|India|label=<small>ಬ್ರಬೋರ್ನ್</small>|position=top|lat=18.93|long=72.82}} {{location map~|India|label=<small>MCA</small>|position=bottom|lat=18.67|long=73.70}} {{location map~|India|label=<small>ಈಡನ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್</small>|position=right|lat=22.33|long=88.20}} {{location map~|India|label=<small>ACA</small>|position=right|lat=26.14|long=91.73}} {{location map~|India|label=<small>ಅರುಣ್ ಜೇಟ್ಲಿ</small>|position=left|lat=28.70|long=77.13}} {{location map~|India|label=<small>ತಿರುವನಂತಪುರಂ</small>|position=bottom|lat=8.571|long=76.884}} {{location map~|India|label=<small>HPCA</small>|position=top|lat=32.197|long=76.325}} {{location map~|India|label=<small>ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ, ಹೈದರಾಬಾದ್</small>|position=bottom|locator_position=right|lat=17.4065991|long=78.5504324}} {{location map~|India|label=<small>ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿ</small>|position=left|locator_position=right |lat = 12.978|long=77.599}} {{location map~|India|label=<small>ಚಿದಂಬರಂ</small>|position=right|lat=13.09|long=80.27}} {{location map~|India|label=<small>ಐ ಎಸ್ ಬಿಂದ್ರಾ</small>|position=left|lat = 30.78|long=76.69}} {{location map~|India|label=<small>ಹೋಳ್ಕರ್</small>|position=right|lat = 22.59|long=76.69}} {{location map~|India|label=<small>ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ, ಡೆಹ್ರಾಡೂನ್</small>|position=right|lat = 30.18|long=78.06}} {{location map~|India|label=<small>VCA</small>|position=right| lat=21.06|long=79.03}} {{location map~|India|label=<small>JSCA</small>|position=right|lat=23.34|long=85.30}} {{location map~|India|label=<small>SCA</small>|position=right|lat=22.363|long=70.710}} {{location map~|India|label=<small>ಏಕಾನಾ</small>|position=right|lat=26.51|long=80.57}} }} ==ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಇತಿಹಾಸ== ===ವಿಶ್ವ ಟೆಸ್ಟ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್=== {| class="wikitable" style="text-align: center" |- !colspan="19" | ವಿಶ್ವ ಟೆಸ್ಟ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ |- ! width="245" rowspan="3" | ವರ್ಷ ! colspan="10" | ಲೀಗ್ ಹಂತ ! width="250" ! rowspan="3" | ಫೈನಲ್ ಹೋಸ್ಟ್ ! width="450" rowspan="3" | ಫೈನಲ್ ! width="300" rowspan="3" | ಅಂತಿಮ ಸ್ಥಾನ |- ! width="20" rowspan="2" | ಸ್ಥಾನ !! colspan="5" | ಪಂದ್ಯ !! width="20" rowspan="2" | {{abbr|ಕಡಿತ|ಕಡಿತಗೊಳಿಸುವಿಕೆ}} !! width="20" rowspan="2" | {{abbr|ಅಂ.ಸ್ಪ|ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ ಅಂಕಗಳು}} !! width="20" rowspan="2" | {{abbr|ಅಂ.|ಅಂಕಗಳು}} !! width="20" rowspan="2" | {{abbr|PCT|ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದ ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗಳ ಭಾಗ}} |- ! width="20" | {{abbr|ಆ|ಆಡಿದ}} !! width="20" | {{abbr|ಗೆ|ಗೆಲುವು}} !! width="20" | {{abbr|ಸೋ|ಸೋಲು}} !! width="20" | ಡ್ರಾ !! width="20" | ಟೈ |- style="background:silver;" | '''೨೦೧೯-೨೦೨೧'''<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-test-championship-2019-2021-1195334/points-table-standings|title=ICC World Test Championship 2019–2021 Table|access-date=29 August 2021|work=ESPNcricinfo|archive-date=12 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210812091730/https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-test-championship-2019-2021-1195334/points-table-standings|url-status=live}}</ref> || ೧/೯ || ೧೭ || ೧೨ || ೪ || ೧ || ೦ || ೦ || ೭೨೦ || ೫೨೦ || '''೭೨.೨''' || {{flagicon|England}}ರೋಸ್ ಬೌಲ್, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ || {{cr|NZL}} ಗೆ ೮ ವಿಕೆಟ್‌ಗಳಿಂದ ಸೋತಿತು || '''ರನ್ನರ್ ಅಪ್''' |- style="background:silver;" | '''೨೦೨೧-೨೦೨೩'''<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/world-test-championship/standings|title=ICC World Test Championship (2021-2023) Points Table|access-date=6 December 2021|archive-date=1 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190801071654/https://www.icc-cricket.com/world-test-championship/standings|url-status=live}}</ref> ||೨/೯|| ೧೮ || ೧೦ || ೫ || ೩ || ೦ || ೫ || ೨೧೬ || ೧೨೭ || '''೫೮.೮''' || {{flagicon|England}} ದಿ ಓವಲ್, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ || {{cr|AUS}} ಗೆ 209 ರನ್‌ಗಳಿಂದ ಸೋತಿತು || '''ರನ್ನರ್ ಅಪ್''' |} ===ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವ ಕಪ್=== {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! width=150 |ವರ್ಷ ! width=150 |ಸುತ್ತು ! width=50 |ಪಂದ್ಯ ! width=50 |ಜಯ ! width=50 |ಸೋಲು ! width=50 |ಟೈ |- |{{flagicon|ENG}} ೧೯೭೫||rowspan="2"|'''ಮೊದಲ ಸುತ್ತು'''||೩||೧||೨||೦ |- |{{flagicon|ENG}} ೧೯೭೯||೩||೦||೩||೦ |- style="background:gold;" |{{flagicon|ENG}}{{flagicon|WAL}} ೧೯೮೩||'''ಚಾಂಪಿಯನ್‌'''||೮||೬||೨||೦ |- bgcolor="#cc9966" | style="border: 3px solid red"|{{flagicon|IND}}{{flagicon|PAK}} ೧೯೮೭||'''ಸೆಮಿ ಫೈನಲ್ಸ್'''||೭||೫||೨||೦ |- |{{flagicon|AUS}}{{flagicon|NZL}} ೧೯೯೨||'''ಮೊದಲ ಸುತ್ತು'''||೮||೨||೫||೦ |- bgcolor="#cc9966" | style="border: 3px solid red"|{{flagicon|IND}}{{flagicon|PAK}}{{flagicon|LKA}} ೧೯೯೬||'''ಸೆಮಿ ಫೈನಲ್ಸ್'''||೭||೪||೩||೦ |- | {{flagicon|ENG}}{{flagicon|WAL}}{{flagicon|SCO}}{{flagicon|IRL}}{{flagicon|NLD}} ೧೯೯೯||'''ಸೂಪರ್ ೬'''||೮||೪||೪||೦ |-style="background:silver;" |{{flagicon|ZAF}}{{flagicon|ZWE}}{{flagicon|KEN}} ೨೦೦೩||'''ರನ್ನರ್ ಅಪ್'''||೧೧||೯||೨||೦ |- |{{flagicon|WIN}} ೨೦೦೭|| '''ಗುಂಪು ಹಂತ'''||೩||೧||೨||೦ |- style="background:gold;" | style="border: 3px solid red"|{{flagicon|IND}}{{flagicon|BGD}}{{flagicon|LKA}} [[೨೦೧೧ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್|೨೦೧೧]]||'''ಚಾಂಪಿಯನ್‌'''||೯||೭||೧||೧ |-bgcolor="#cc9966" |{{flagicon|AUS}}{{flagicon|NZL}} ೨೦೧೫||'''ಸೆಮಿ ಫೈನಲ್ಸ್'''||೮||೭||೧||೦ |-bgcolor="#cc9966" |{{flagicon|ENG}}{{flagicon|WAL}} ೨೦೧೯||'''ಸೆಮಿ ಫೈನಲ್ಸ್'''||೧೦||೭||೨||೦ |-style="background:silver;" | style="border: 3px solid red"|{{flagicon|IND}} [[2023 ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವಕಪ್|೨೦೨೩]]||'''ರನ್ನರ್ ಅಪ್'''||೧೧||೧೦||೧||೦ |- ! ಒಟ್ಟು ||'''೨ ಕಪ್ಗಳು'''||೯೬|| ೬೩ || ೩೦ || ೧ |} ===ಟಿ20 ವಿಶ್ವಕಪ್=== {| class="wikitable" style="text-align: center; width=900px;" |- !colspan=9|ಟಿ20 ವಿಶ್ವಕಪ್ ದಾಖಲೆ |- ! width=150 |ವರ್ಷ ! width=150 |ಸುತ್ತು ! width=50 |ಸ್ಥಾನ ! width=50 |ಪಂದ್ಯ ! width=50 |ಜಯ ! width=50 |ಸೋಲು ! width=50 |ಟೈ ! width=50 |NR |- style="background:gold;" |{{flagicon|South Africa}} ೨೦೦೭ || '''ಚಾಂಪಿಯನ್‌''' ||೧/೧೨||೭||೫||೧||೧||೦ |- |{{flagicon|England}} ೨೦೦೯ || rowspan="3"|'''ಸೂಪರ್ 8''' ||೭/೧೨||೫||೨||೩||೦||೦ |- |{{flagicon|West Indies}} ೨೦೧೦ ||೮/೧೨||೫||೨||೩||೦||೦ |- |{{flagicon|Sri Lanka}} ೨೦೧೨ ||೫/೧೨||೫||೪||೧||೦||೦ |-style="background:silver;" |{{flagicon|Bangladesh}} ೨೦೧೪ || '''ರನ್ನರ್ ಅಪ್''' ||೨/೧೬||೬||೫||೧||೦||೦ |-bgcolor="#cc9966" | style="border: 3px solid red"|{{flagicon|India}} ೨೦೧೬ || '''ಸೆಮಿ ಫೈನಲ್ಸ್'''||೪/೧೬||೫||೩||೨||೦||೦ |- | {{flagicon|OMN}}{{flagicon|UAE}} ೨೦೨೧ || '''ಸೂಪರ್ ೧೨'''||೬/೧೬ ||೫||೩||೨||೦||೦ |-bgcolor="#cc9966" | |{{flagicon|Australia}} [[೨೦೨೨ ಐಸಿಸಿ ಪುರುಷರ ಟಿ೨೦ ವಿಶ್ವಕಪ್|೨೦೨೨]]|| '''ಸೆಮಿ ಫೈನಲ್ಸ್'''||೩/೧೬||೬||೪||೨||೦||೦ |- |{{Flagicon|WIN}}{{Flagicon|USA}} [[೨೦೨೪ ಐಸಿಸಿ ಪುರುಷರ ಟಿ೨೦ ವಿಶ್ವಕಪ್|೨೦೨೪]] | colspan="7" |''ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ'' |- |'''ಒಟ್ಟು'''||'''೧ ಕಪ್ಗಳು'''||'''೮/೮'''||'''೪೫'''||'''೨೮'''||'''೧೫'''||'''೧'''||'''೧''' |} ==ಪ್ರಸ್ತುತ ತಂಡ== ಪಟ್ಟಿಯು ಕಳೆದ 12 ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. {| class="wikitable" |- ! style="text-align:center; background:#0077FF; color:white; | ಹೆಸರು ! style="text-align:center; background:#0077FF; color:white; | ವಯಸ್ಸು ! style="text-align:center; background:#0077FF; color:white; | ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಶೈಲಿ ! style="text-align:center; background:#0077FF; color:white; | ಬೌಲಿಂಗ್ ಶೈಲಿ ! style="text-align:center; background:#0077FF; color:white; | ಟಿಪ್ಪಣಿ |- ! colspan="11" | ಬ್ಯಾಟರ್ಸ್ |- | align="center"| ರುತುರಾಜ್ ಗಾಯಕ್ವಾಡ್ || {{age|1997|01|31}} || Right-handed || {{n/a}} || |- | align="center"| [[ಶುಭಮನ್ ಗಿಲ್]] || {{age|1999|09|08}} || Right-handed || Right-arm off spin || |- | align="center"| ಶ್ರೇಯಸ್ ಅಯ್ಯರ್ || {{age|1994|12|06}} || Right-handed || Right-arm leg spin || |- | align="center"| [[ಯಶಸ್ವಿ ಜೈಸ್ವಾಲ್]] || {{age|2001|12|28}} || Left-handed || Right-arm leg spin || |- | align="center"| ಸರ್ಫರಾಜ್ ಖಾನ್ || {{age|1997|10|22}} || Right-handed || Right-arm leg break || |- | align="center"| [[ವಿರಾಟ್ ಕೊಹ್ಲಿ]] || {{age|1988|11|05}} || Right-handed || Right-arm medium || |- | align="center"| ರಜತ್ ಪಾಟಿದಾರ್ || {{age|1993|6|1}} || Right-handed || {{n/a}} || |- | align="center"| [[ದೇವದತ್ ಪಡಿಕ್ಕಲ್]] || {{age|2000|7|7}} || Left-handed || {{n/a}} || |- | align="center"| [[ರೋಹಿತ್ ಶರ್ಮಾ]] || {{age|1987|04|30}} || Right-handed || Right-arm off break || ನಾಯಕ |- | align="center"| ರಿಂಕು ಸಿಂಗ್ || {{age|1997|10|12}} || Left-handed || Right-arm off break || |- | align="center"| ಸೂರ್ಯಕುಮಾರ್ ಯಾದವ್ || {{age|1990|09|14}} || Right-handed || Right-arm off spin || |- ! colspan="11" | ವಿಕೆಟ್ ಕೀಪರ್‌ |- | align="center"| ಶ್ರೀಕರ್ ಭಾರತ್ || {{age|1993|10|3}} || Right-handed || {{n/a}}|| |- | align="center"| ಇಶಾನ್ ಕಿಶನ್ || {{age|1998|07|18}} || Left-handed || {{n/a}} || |- | align="center"| [[ಕೆ.ಎಲ್.ರಾಹುಲ್]] || {{age|1992|04|18}} || Right-handed || {{n/a}} || |- | align="center"| ಸಂಜು ಸ್ಯಾಮ್ಸನ್ || {{age|1994|11|11}} || Right-handed || {{n/a}} || |- | align="center"| [[ರಿಷಭ್ ಪಂತ್]] || {{age|1997|10|04}} || Left-handed || {{n/a}} || |- ! colspan="11" | ಆಲ್ ರೌಂಡರ್ |- | align="center"| [[ರವಿಚಂದ್ರನ್ ಅಶ್ವಿನ್]] || {{age|1986|09|07}} || Right-handed || Right-arm off spin || |- | align="center"| ಶಿವಂ ದುಬೆ || {{age|1993|6|26}} || Left-handed || Right-arm medium || |- | align="center"| [[ರವೀಂದ್ರ ಜಡೇಜಾ]] || {{age|1988|12|06}} || Left-handed || Slow left-arm orthodox || |- | align="center"| [[ಹಾರ್ದಿಕ್ ಪಾಂಡ್ಯ]] || {{age|1993|10|11}} || Right-handed || Right-arm medium-fast || ODI, T20I ಉಪನಾಯಕ |- | align="center"| ಅಕ್ಷರ್ ಪಟೇಲ್ || {{age|1994|01|23}} || Left-handed || Slow left-arm orthodox || |- | align="center"| ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಸುಂದರ್ || {{age|1999|10|05}} || Left-handed || Right-arm off spin || |- ! colspan="11" | ಪೇಸ್ ಬೌಲರ್‌ |- | align="center"| [[ಜಸ್ಪ್ರೀತ್ ಬುಮ್ರಾ]] || {{age|1993|12|06}} || Right-handed || Right-arm fast || ಟೆಸ್ಟ್ ಉಪನಾಯಕ |- | align="center"| [[ದೀಪಕ್ ಚಹಾರ್]] || {{age|1992|08|07}} || Right-handed || Right-arm medium || |- | align="center"| ಅವೇಶ್ ಖಾನ್ || {{age|1996|12|13}} || Right-handed || Right arm fast-medium || |- | align="center"| ಮುಖೇಶ್ ಕುಮಾರ್ || {{age|1993|10|12}} || Right-handed || Right arm medium || |- | align="center"| ಪ್ರಸಿದ್ಧ್ ಕೃಷ್ಣ || {{age|1993|10|12}} || Right-handed || Right arm medium || |- | align="center"| ಉಮ್ರಾನ್ ಮಲಿಕ್ || {{age|1999|11|22}} || Right-handed || Right-arm fast || |- | align="center"| ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಶಮಿ || {{age|1990|09|03}} || Right-handed || Right-arm fast || |- | align="center"| ಅರ್ಷದೀಪ್ ಸಿಂಗ್ || {{age|1999|02|05}} || Left-handed || Left-arm medium-fast || |- | align="center"| [[ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಸಿರಾಜ್]] || {{age|1994|03|13}} || Right-handed || Right-arm fast || |- | align="center"| [[ಶಾರ್ದೂಲ್ ಠಾಕೂರ್]] || {{age|1991|10|16}} || Right-handed || Right-arm medium || |- ! colspan="11" | ಸ್ಪಿನ್ ಬೌಲರ್‌ |- | align="center"| ರವಿ ಬಿಷ್ಣೋಯ್ || {{age|1990|07|23}} || Right-handed || Right-arm leg spin || |- | align="center"| [[ಯುಜ್ವೇಂದ್ರ ಚಹಾಲ್]] || {{age|1993|4|30}} || Left-handed || Right-arm off-break || |- | align="center"| [[ಕುಲದೀಪ್ ಯಾದವ್]] || {{age|1994|12|14}} || Left-handed || Left-arm wrist spin || |} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕ್ರಿಕೆಟ್]] [[ವರ್ಗ:ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡಗಳು]] qs13gegnm3mk3e2ql55lt4985x7p8fv 0 4100 1433806 1367408 2026-10-19T05:48:03Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1433806 wikitext text/x-wiki {{ಉಲ್ಲೇಖ}} {{fanpov}} '''ಸುಧಾ''' ವಾರಪತ್ರಿಕೆಯು ಕನ್ನಡದ ಹಳೆಯ ವಾರ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಬೆಂಗಳೂರಿನ "[[ಪ್ರಜಾವಾಣಿ]], [[ಡೆಕ್ಕನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್]]" ಸಮೂಹದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿತವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದು ೧೯೬೫ ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಡೆಕ್ಕನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿದ್ದ ದಿ ಪ್ರಿಂಟರ್ಸ್ (ಮೈಸೂರು) ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಸಂಸ್ಥೆ ವಿಷಯ ವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ, ಮೋಹಕ ಮುದ್ರಣ, ವಿನ್ಯಾಸಗಳಿದ್ದ ಸುಧಾ ವಾರಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ ಕನ್ನಡ ಸಾಪ್ತಾಹಿಕಗಳ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಹೊಸಶಕೆ ಆರಂಭವಾಯಿತೆಂದೇ ಹೇಳಬೇಕು. == ಸಂಪಾದಕರು == ಪ್ರಜಾವಾಣಿಯ ಸುದ್ದಿಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದ ಇ. ಆರ್. ಸೇತೂರಾಂ ಮೊದಲ ಸಂಪಾದಕರು. ಪ್ರಜಾವಾಣಿ, ಸಾಪ್ತಾಹಿಕ ಪುರವಣಿ ಸಂಪಾದಕ [[ಎಂ. ಬಿ. ಸಿಂಗ್.]] (ನೋಡಿ- ಸಿಂಗ್,-ಎಂ-ಬಿ) ಸಹಸಂಪಾದಕರು. 1980ರಲ್ಲಿ ಎಂ.ಬಿ.ಸಿಂಗ್ ಸುಧಾದ ಸಂಪಾದಕರಾದರು. ಎಂ.ಬಿ.ಸಿಂಗ್ ನಂತರ ಪ್ರಿಂಟರ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮ್ಯಾನೆಜಿಂಗ್ ಡೈರೆಕ್ಟರಾದ ಕೆ.ಎನ್.ಹರಿಕುಮಾರ್ ಸಂಪಾದಕರಾದರು. ಅವರ ನಂತರ ಕೆ.ಎನ್. ಶಾಂತಕುಮಾರ್ ಸಂಪಾದಕರಾದರು. ಈ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಈಗಿನ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಶ್ರೀ ಕೆ.ಎನ್ .ತಿಲಕಕುಮಾರ್ ಅವರು ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. == ಪತ್ರಿಕೆಯ ವಸ್ತು, ವೈವಿಧ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷಗಳು ==ಪತ್ರಿಕೆಯ ಗುರಿ: ಮನೆಮಂದಿಗೆಲ್ಲಾ, ಮನೋರಂಜನೆ ಮನೋವಿಕಾಸ, ಈ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಆಕಾರ ಡೆಮಿ 1/4 ಆಕಾರ. ಮಹಿಳೆಯರು ಸರಾಗವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಹೆಗಲಚೀಲದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಹದಾದ ಆಕಾರ. ಖ್ಯಾತ ಕಲಾವಿದ ಅಪ್ಪುಕುಟ್ಟನ್ ಆಚಾರಿ ಅವರ ಕಲಾಕೃತಿಯನ್ನೇ ಮುಖ ಪುಟವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಸುಧಾದ ಮೊದಲ ಸಂಚಿಕೆ ಪ್ರಕಟವಾದದ್ದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆ ಕಾಲದ ಸಾಪ್ತಾಹಿಕಗಳಲ್ಲಿ ವಾರ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಮುಖ್ಯ ಫಲಗಳಲ್ಲಿ ರಾರಾಜಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಿನಿಮಾ ತಾರೆಯರ ಚಿತ್ರ. ಆದರೆ ಸುಧಾ ಮುಖಪುಟದಲ್ಲಿ ನಾಡಿನ ಕಲಾವಿದರ ಚಿತ್ರಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು, ಅದು ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೂ ಪ್ರಾಮಖ್ಯ ನೀಡಿತು. ಖ್ಯಾತ ಕಲಾವಿದರು, ಸಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಸುಧಾ ತನ್ನ ಅಂಕಣಕಾರರನ್ನಾಗಿ ಆಹ್ವಾನಿಸಿ, ಅವರಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬರೆಸಿತು. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಹಿತಿಗಳಾದ ಜೆ.ಪಿ. ರಾಜರತ್ನಂ ಮತ್ತು ಬೀಚಿ ಮೊದಲಾದವರು ಸುಧಾ ವಾರಪತ್ರಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಬಾಂಧವ್ಯ ಕೊನೆಗೊಂಡದ್ದು ಅವರ ಕಣ್ಮರೆಯಿಂದಲೇ. ರಾಜರತ್ನಂ ಅವರ ವಿಚಾರರಶ್ಮಿ ಅಂಕಣ ಅವರ ಪಾಂಡಿತ್ಯ, ಬರಹದ ಮೋಹಕ ಶೈಲಿಗಳಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ನೂರಾರು ಕಥೆಗಳನ್ನು ಅವರು ಸುಧಾದಲ್ಲಿ ಬರೆದರು. ಓದುಗರಿಂದ ಬಂದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ನೀಡುವ `ನೀವು ಕೇಳಿದಿರಿ? ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ ಖ್ಯಾತ ಸಾಹಿತಿ ಬೀಚಿ ಉತ್ತರಭೂಪ ಅಂಕಿತದಲ್ಲಿ ಅವರು ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಅದು ಅತ್ಯಂತ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ಅಂಕಣವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. ಸುಧಾ ವಾರಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚೆಸ್ಕೆಯವರ ಅಂಕಣಗಳು. ಕನ್ನಡ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲೇ ಒಂದು ಅಪೂರ್ವ ಸಾಧನೆ ಮತ್ತು ದಾಖಲೆ. ಮೊದಲು ವಾರದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಅನಂತರ ವ್ಯಕ್ತಿ ವಿಷಯ ಅಂಕಣಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಜಗತ್ತಿನ ಹಲವು ಜನರನ್ನು ಪರಿಚಯಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಮದರ್ಶಿ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ವಾರದಿಂದ ವಾರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಸುದ್ದಿಯ ಹಿನ್ನಲೆ ಅಂಕಣಗಳಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ವಿದ್ಯಮಾನವನ್ನೂ ಅವರು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಎಚ್ಚೆಸ್ಕೆ ಅವರ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟು ಬರವಣಿಗೆ ಪತ್ರಕರ್ತರಿಗೊಂದು ಮಾದರಿ. ಹಿರಿಯ ಲೇಖಕರಿಗೆ ಮನ್ನಣೆ ನೀಡಿದ ಸುಧಾ, ಹೊಸ ಪೀಳಿಗೆಯ ಬರಹಗಾರರಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಿತು. ಸೇತೂರಾಮ್ ಅವರು ಸುಧಾದ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದಷ್ಟು ಕಾಲ ಬರೆದ ಸಂಪಾದಕೀಯಗಳು ಹಲವು ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕನ್ನಡಿ ಹಿಡಿದಿವೆ. ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಿವೆ. ಚಿತ್ರಮಯ ಜ್ಞಾನಕೋಶ, ಚಲನಚಿತ್ರ-ರಂಗಭೂಮಿಯ ಕಲಾವಿದರ ಆತ್ಮಕಥನವಾದ ಬಣ್ಣದ ಬದುಕು ಲೇಖನ ಮಾಲಿಕೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಲೇಖನಗಳು, ವನ್ಯಜೀವನ, ಪ್ರವಾಸ, ಇತಿಹಾಸ ಕುರಿತ ಲೇಖನಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಲೇಖಕರ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಬರಹಗಳು. ಖ್ಯಾತ ಸಾಹಿತಿಗಳ ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾದಂಬರಿ ಧಾರವಾಹಿಗಳು ಮುಂತಾದವುಗಳಿಂದ ಸುಧಾ ಕನ್ನಡ ಓದುಗ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಸದಭಿರುಚಿಯ ಕುಟುಂಬ ಪತ್ರಿಕೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಒಳ್ಳೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ನೆರವಾಗುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸುಧಾ ಯುಗಾದಿ ಕಾದಂಬರಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು 15 ಸಾವಿರ ರೂಪಾಯಿ ಮೌಲ್ಯದ ಬಹುಮಾನಗಳಿದ್ದ ಈ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಕೆಲವು ಕಾರಣಗಳಿಂದ ನಿಂತುಹೋಯಿತು. ಸುಧಾ ಈವರೆಗೆ ಸುಮಾರು 150 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಧಾರಾವಾಹಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ, ಹಲವು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಾಗಿವೆ. ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ದೀಪಾವಳಿ ವಿಶೇಷಾಂಕದ ಹಾಗೆ ಸುಧಾದ ಯುಗಾದಿ ವಿಶೇಷಾಂಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಸ್ಕ್ರತಿ, ಸಮಾಜಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ಪ್ರಬುದ್ಧ ಬರಹಗಳ ಸಂಕಲನವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಯುಗಾದಿ ವಿಶೇಷಾಂಕದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದುಗರಿಗೆ ಉಚಿತವಾಗಿ ನೀಡುವ ರೂಢಿಯೂ ಇದೆ. 1980ರಲ್ಲಿ ಎಂ.ಬಿ.ಸಿಂಗ್ ಸುಧಾದ ಸಂಪಾದಕರಾದ ನಂತರ ಸುಧಾದ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾರ್ಪಾಡಾಗಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಅಂಕಣಗಳು ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದವು. ಕನ್ನಡ ಸಾಪ್ತಾಹಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮುಖಪುಟ ಲೇಖನಗಳ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಆರಂಭವಾಗಿ ಪ್ರತಿವಾರವೂ ಒಂದು ವಿಷಯವನ್ನು ಕುರಿತ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಪರಿಚಯ ಲೇಖನ ಓದುಗರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಯಿತು. ಕಲೆ, ಸಂಗೀತ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ರಾಜಕೀಯ, ಇತಿಹಾಸ, ಸಮಾಜ, ನಾಡು-ನುಡಿ, ಜಗತ್ತಿನ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳನ್ನು ಕುರಿತ, ಓದುಗರ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯ ದಿಗಂತವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ, ಹಲವು ಅಮೂಲ್ಯ ಲೇಖನಗಳು ಸುಧಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಸುಧಾದಲ್ಲಿ ವರ್ಣಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಫೋಟೋ ಕಾಮಿಕ್ಸ್ ಕನ್ನಡ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲೇ ಪ್ರಥಮ ಸಾಹಸ. ==ಹಿಂದಿನ ಸಂಪಾದಕರು== * [[ನಾಗೇಶ ಹೆಗಡೆ]] * ಬೆಳ್ಳೈರು ಮೊಹಮದ್ ಹನೀಫ್ ==ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [https://web.archive.org/web/20060709165926/http://sudhaezine.com/ ಸುಧಾ ವಾರಪತ್ರಿಕೆಯ ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣ] {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ ಸುಧಾ}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಾರಪತ್ರಿಕೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ]] 9tt1974895ahrsvhyo3vk1avln3mt3k 14 5751 1433765 1433750 2026-10-18T15:11:36Z A826 72368 Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/Anil Teggi|Anil Teggi]] ([[User talk:Anil Teggi|talk]]): Unnecessary edit(TwinkleGlobal) 1433765 wikitext text/x-wiki [[ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತ್ಯ]] 4samvsf73qlxadgb1z5dl1jjxgz57xc 0 7527 1433787 1361575 2026-10-18T21:06:41Z Rotondus 68124 /* ಉಲ್ಲೇಖಗಳು */ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು 1433787 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity<!--Wikipedia:WikiProject Hindu mythology--> | type = ಹಿಂದೂ | Image = Lord Rama with arrows.jpg | Caption = ಧನುರ್ಧಾರಿಯಾದ ರಾಮ | Name = ರಾಮ | Kannada_Script = ರಾಮ | Telugu_Script = శ్రీ రామచంద్ర మూర్తి | Tulu_Script = ರಾಮ | Tamil_script = ராமா | Devanagari = राम | Affiliation = ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅವತಾರ | Mantra = ಶ್ರೀರಾಮ ಜಯರಾಮ ಜಯಜಯರಾಮ | Weapon = [[ಬಿಲ್ಲು ಮತ್ತು ಬಾಣ|ಧನುಸ್ಸು]] | Consort = [[ಸೀತಾ]] * ಭಕ್ತಿ = [[ಹನುಮಂತ]] *ದೇವಸ್ಥಾನ = [[ಭದ್ರಾಚಲಂ]] | Abode = [[ವೈಕುಂಠ]], [[ಅಯೋಧ್ಯ]] }} '''ರಾಮ'''ನ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಮಹಾಕಾವ್ಯವೇ [[ರಾಮಾಯಣ]]. [[File:Rama in forest.jpg|thumb|250px|ರಾಮನನ್ನು ತನ್ನ ಪತ್ನಿ ಸೀತೆ ಮತ್ತು ಸಹೋದರ ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಂದಿಗೆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ವನವಾಸದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.]] [[File:Hanuman meets Sri Rama in Forest.jpg|thumb|250px|ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರೀರಾಮನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದ [[ಹನುಮಂತ]].]] [[File:Srisita ram laxman hanuman manor.JPG|right|200px|thumb|[[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್|ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ]] ವ್ಯಾಟ್‌ಫೋರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಭಕ್ತಿವೇದಾಂತ ಮೇನರ್ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ [[ಸೀತಾ]] (ಬಲಭಾಗದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ), ರಾಮ (ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ), [[ಲಕ್ಷ್ಮಣ]] (ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ) ಮತ್ತು ಹನುಮಂತ (ಕೆಳಗೆ ಕುಳಿತಿರುವುದು)]] [[File:Avatars.jpg|thumb|200px|ವಿಷ್ಣುವಿನ [[ದಶಾವತಾರ|ದಶಾವತಾರದಲ್ಲಿ]] (ಹತ್ತು [[ಅವತಾರ|ಅವತಾರಗಳು]]) ಚಿತ್ರಿಸಲಾದ ರಾಮ (ಮೇಲಿನಿಂದ ಎಡಕ್ಕೆ ಮೂರನೇ). [[ಜೈಪುರ|ಜೈಪುರದ]] ಚಿತ್ರಕಲೆ, ಈಗ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಮತ್ತು ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿದೆ.]] [[File:Ravivarmapress Rama family.jpg|upright|thumb|200px|ಸೀತೆಯೊಂದಿಗೆ ರಾಮ, ಅವರ ಮಕ್ಕಳಾದ [[ಲವ]] ಮತ್ತು [[ಕುಶ|ಕುಶರು]] ತಮ್ಮ ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ. ಸಿಂಹಾಸನದ ಹಿಂದೆ, ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಭರತ ಮತ್ತು ಶತ್ರುಘ್ನರು ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ. ಸಿಂಹಾಸನದ ಮುಂದೆ ರಾಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಿರುವ ಹನುಮಂತ. ಎಡಕ್ಕೆ [[ವಾಲ್ಮೀಕಿ]].]] [[File:Rameshvaram lingam.jpg|thumb|left|200px|ರಾಮ ಮತ್ತು [[ಸೀತೆ]] [[ರಾಮೇಶ್ವರಮ್|ರಾಮೇಶ್ವರಂ]]ನಲ್ಲಿ ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಅವನ ಸಹಚರರಾದ [[ವಿಭೀಷಣ]] (ಬಲ) ಲಕ್ಷ್ಮಣ, [[ತುಂಬೂರು|ತುಂಬುರು]] ಮತ್ತು [[ನಾರದ]] ಜೊತೆಗೆ ವಾನರ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.]] [[File:Ramanathaswamy temple7.JPG|thumbnail|200px|ರಾಮನಾಥಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, [[ರಾಮೇಶ್ವರಮ್|ರಾಮೇಶ್ವರಂ]] ]] ==ಇತಿವೃತ್ತ== * [[ಭಾರತ|ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] ರಾಮನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲ ಅತ್ಯಂತ ಸುಭಿಕ್ಷವಾಗಿದ್ದು, ನ್ಯಾಯ, ನೀತಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದವೆಂದು ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. [[ಅಯೋಧ್ಯೆ|ಅಯೋಧ್ಯೆಯ]] ರಾಜನಾಗಿದ್ದ [[ದಶರಥ|ದಶರಥನ]] ನಾಲ್ಕು ಜನ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯನು ರಾಮ. ಆತನ ತಾಯಿ [[ಕೌಸಲ್ಯೆ]]. [[ಲಕ್ಷ್ಮಣ]], [[ಭರತ]], [[ಶತ್ರುಘ್ನ|ಶತ್ರುಘ್ನರು]] ಆತನ ತಮ್ಮಂದಿರು. ಭರತನ ತಾಯಿ [[ಕೈಕೇಯಿ]]. ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಶತ್ರುಘ್ನರ ತಾಯಿ [[ಸುಮಿತ್ರ|ಸುಮಿತ್ರೆ]]. * [[ಸೀತೆ]] ರಾಮನ ಹೆಂಡತಿ. ರಾಮನಿಗೆ [[ಲವ]] ಮತ್ತು [[ಕುಶ]] ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳು. ರಾಮನ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಮಹಾಕಾವ್ಯವೇ [[ರಾಮಾಯಣ]]. ಶ್ರೀರಾಮಚಂದ್ರ ಕ್ರಿ.ಪೂ.5114 ರ ಜನವರಿ 10 ರಂದು ಜನಿಸಿದನು. ಈತನು ಪುರಾಣ ಪುರುಷ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಈತನ ಇತಿಹಾಸದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿ ಲಭ್ಯವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಖಗೋಳಜ್ಞರು ಈ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ಅನ್ವೇಷಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. * ಶ್ರೀರಾಮನು ತಂದೆ ಮಾತಿಗೆ ಬೆಲೆ ಕೊಟ್ಟು ಸೀತಾ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರೊಂದಿಗೆ ವನವಾಸಕ್ಕೆ ಹೋಗುವನು 13 ವರ್ಷಗಳ ವನವಾಸ ನಿರಾತಂಕವಾಗಿ ನಡೆಯುವುದು. ಆದರೆ ಶೂರ್ಪನಕಿ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸಿ ಬಂದು ಇವರ ನೆಮ್ಮದಿಗೆ ಭಂಗ ತರುತ್ತಾಳೆ. ನಂತರ ಆಕೆಯ ಮೂಗು, ಮುಂದಲೆಯನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಕೊಯ್ಯುವನು. * ಆಗ ಆಕೆ ತನ್ನ ಅಣ್ಣ ಲಂಕಾಧಿಪತಿ, ಮಹಾಶಿವಭಕ್ತ ರಾವಣನಿಗೆ ದೂರು ನೀಡಿ ಸೀತೆಯು ಸುಂದರಿಯೆಂದು ಆಕೆಯನ್ನು ನೀನು ವರಿಸಿದರೆ ಬಹಳ ಚೆಂದವೆಂದು ಹೇಳುವಳು. ಆಗ ರಾವಣ ಮಾಯಾವೇಶ ಧರಿಸಿ ಸೀತೆಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸುವನು. ಶ್ರೀರಾಮ-ಲಕ್ಷ್ಮಣರು ಸೀತೆಯನ್ನು ಅರಸುತ್ತಾ, ವಾನರರ ಸಹಾಯ ಪಡೆದು ರಾವಣನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ಸೀತೆಯನ್ನು ಅಗ್ನಿಪ್ರವೇಶದ ಮೂಲಕ ಪುನೀತಳನ್ನಾಗಿಸಿ ಮರಳಿ ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಕರೆತರುತ್ತಾನೆ. ref>https://www.dailyo.in/lite/variety/ram-mandir-ram-janmbhoomi-ayodhya-ramayana-bjp-rss-hindutva/story/1/23549.html</ref> ==ರಾಮ ಪುರಾಣ== * ಮಿಥಿಲೆಯ ಸೀತಾ [[ಸ್ವಯಂವರ|ಸ್ವಯಂವರದಲ್ಲಿ]] ರಾಮ ಶಿವನ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಮುರಿಯುತ್ತಿರುವುದು, [[ರಾಜಾ ರವಿ ವರ್ಮ|ರಾಜಾ ರವಿವರ್ಮ]] ರಚನೆಯ ಚಿತ್ರ ವಿಶ್ವದ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ರಾಕ್ಷಸರ ರಾಜ [[ರಾವಣ|ರಾವಣನ]] ಘೋರ [[ತಪಸ್ಸು|ತಪಸ್ಸಿಗೆ]] ಮೆಚ್ಚಿ ಅವನನ್ನು [[ದೇವರು|ದೇವತೆಗಳು]], [[ರಾಕ್ಷಸ|ರಾಕ್ಷಸರು]] ಅಥವಾ [[ಯಕ್ಷ]][[ಕಿನ್ನರ|ಕಿನ್ನರರು]] ಕೊಲ್ಲಲಾಗದೆಂಬ ವರವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದನು. ಅದನ್ನು ಅವನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವದು ಸಾಧ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. * ಅಂಥ ವರವನ್ನು ಪಡೆದು ರಾವಣನು ತನ್ನ ಸಹಚರ ರಾಕ್ಷಸರೊಡಗೂಡಿ ಭೂಸಂಹಾರಕ್ಕೆ ತೊಡಗಿ, ಶಿಷ್ಟಜನರಿಗೆ ಅದರಲ್ಲೂ [[ಬ್ರಾಹ್ಮಣ|ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ]] ಅವರ ಜಪ-ತಪಗಳಿಗೆ ಉಪದ್ರವ ಕೊಡಲಾರಂಭಿಸಿದನು. ಇದನ್ನು ನೋಡಿ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ಭೂಮಿಯನ್ನೂ ತಮ್ಮನ್ನು ಈ ದುಷ್ಟನಿಂದ ಕಾಪಾಡು ಎಂದು ಬ್ರಹ್ಮನ ಮೊರೆ ಹೊಕ್ಕರು.<ref>https://www.ancient-origins.net/myths-legends/was-rama-based-real-historical-figure-007456</ref> * ಬ್ರಹ್ಮನು [[ವಿಷ್ಣು|ವಿಷ್ಣುವಿನ]] ಬಳಿಸಾರಿ ದೇವತೆಗಳ ಚಿಂತೆಯನ್ನು ಅರುಹಿ, ರಾವಣನು ಮನುಷ್ಯರಿಂದ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ಮರಣ ಹೊಂದದ ವರವನ್ನು ಪಡೆದಿಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ವಿಷ್ಣುವೇ ಮಾನವನಾಗಿ ಅವತಾರವೆತ್ತಿ ರಾವಣನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಬೇಕೆಂದು ಕೇಳಿಕೊಂಡನು. ಈ ಮಧ್ಯೆ ಕೋಸಲವನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ರಾಜ ದಶರಥನಿಗೆ ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದ್ದರಿಂದ ತನ್ನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿದ್ದನು. * ಮಂತ್ರಿಗಳು ಹಾಗೂ ಪುರೋಹಿತರ ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಪುತ್ರಸಂತಾನಕ್ಕಾಗಿ ಪುತ್ರಕಾಮೇಷ್ಟಿ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಮಾಡಿದನು. ವಿಷ್ಣು ದಶರಥನ ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಪುತ್ರನಾಗಿ ಜನಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿ ದೈವೀ ಪುರುಷನೊಬ್ಬನನ್ನು ಯಜ್ಞಕುಂಡದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವಂತೆ ಮಾಡಿದನು. ಈ ದೈವೀ ಪುರುಷ ದಶರಥನಿಗೆ ಅಮೃತವಿದ್ದ ಚಿನ್ನದ ಕಲಶವೊಂದನ್ನು ನೀಡಿ ತನ್ನ ರಾಣಿಯರಿಗೆ ಅದನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ಹೇಳಿದನು. ದಶರಥನು ಅದನ್ನು ತನ್ನ ಮೂವರು ರಾ‍ಣಿಯರಾದ ಕೌಸಲ್ಯೆ, ಸುಮಿತ್ರೆ ಮತ್ತು ಕೈಕೇಯಿ ಇವರ ನಡುವೆ ಹಂಚಿದನು. * ಕಾಲ ಕ್ರಮೇಣ ಅವರು ಗರ್ಭಿಣಿಯರಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಜನ್ಮವಿತ್ತರು. ರಾಣಿ ಕೌಸಲ್ಯೆಗೆ ಹಿರಿಯ ಮಗನಾಗಿ ರಾಮನೂ, ಕೈಕೇಯಿಗೆ ಭರತನೂ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಮತ್ತು ಶತ್ರುಘ್ನರು ಸುಮಿತ್ರೆಗೆ ಜನಿಸಿದರು. ಈ ಬಾಲಕರು ವಸಿಷ್ಠರಿಂದ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನೂ, ಬಿಲ್ಲುವಿದ್ಯೆಯನ್ನೂ ಕಲಿಯುತ್ತ ಬೆಳೆದರು. ಒಂದು ದಿನ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಬಂದು ದಶರಥನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಯಜ್ಞ ಯಾಗಾದಿಗಳಿಗೆ ಭಂಗ ತರುತ್ತಿರುವ ರಾಕ್ಷಸರಿಂದ ತಮ್ಮನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ರಾಮನನ್ನು ಕಳಿಸಬೇಕೆಂದು ಕೋರಿದರು. * ಒಲ್ಲದ ಮನ್ಸಸ್ಸಿನಿಂದ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರೊಡನೆ ರಾಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣರನ್ನು ಕಳಿಸಿಕೊಡಲು ಅವನು ಒಪ್ಪಿದನು. ಈ ಸೋದರರು ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟು ಅವರಿಗೆ ಅನೇಕ ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸಿದನು. ಹಿಂತಿರುಗುವಾಗ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರೊಡನೆ ಪ್ರಯಾಣದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ರಾಮನು ಮಿಥಿಲಾ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಬಂದನು. * ಅಲ್ಲಿ ಜನಕ ಮಹಾರಾಜನು ತನ್ನ ಮಗಳು ಅಪ್ರತಿಮ ಸುಂದರಿ ಸೀತೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಶಿವನ ಬಹಳ ಬಲಿಷ್ಠವಾದ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಎದೆಯೀರಿಸಿದವನಿಗೆ ತನ್ನ ಮಗಳನ್ನು ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ಕೊಡಲಿರುವ ಸ್ವಯಂವರವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಅರಿತನು. ಅನೇಕ ವಿವಾಹೇಚ್ಛುಗಳು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ ಸೋತಿದ್ದ ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ರಾಮನು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದನು. * ಅವನು ಜನಕನ ಆಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಜನಕನು ಅವನ ಲಾವಣ್ಯಕ್ಕೆ ಮಾರು ಹೋದನು. ಐದು ಸಾವಿರ ಜನರು ಆ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಎಂಟು ಗಾಲಿಗಳ ರಥದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಎಳೆದು ತಂದರು. ರಾಮನು ಬಹಳ ಸುಲಭವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಮುರಿಯುವಷ್ಟು ಬಗ್ಗಿಸಿದನು. ಜನಕನು ಸಂತಸದಿಂದ ತನ್ನ ಲಾವಣ್ಯವತಿ ಮಗಳನ್ನು ರಾಮನಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟನು. ಭವ್ಯವಾದ ಮದುವೆ ಸಮಾರಂಭದ ನಂತರ ನವಜೋಡಿಯು ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿತು. * ನನ್ನ ಮಗ ಭರತನಿಗೆ ಪಟ್ಟ ಕಟ್ಟಬೇಕು. ನೀನು ಕಾಡಿಗೆ ನಡೆ’ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದು ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ ಕೈಕೇಯಿ. ದಶರಥ ಆ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಲೇ ಇಲ್ಲ. ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆಯಲು ರಾಮನು ದಶರಥನ ಬಳಿ ಹೋದಾಗ ಸ್ವತಃ ದಶರಥ ಹೇಳಿದ್ದು – ರಾಮಾ, ಹೋಗಬೇಡ. ನೀನೇ ಪಟ್ಟವೇರು. ಪತ್ನಿಯ ಮೋಹಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ನಾನು ಕೆಟ್ಟೆ. ನೀನು ಕಾಡಿಗೆ ಹೋಗಬೇಡ ರಾಮಾ’ ಎಂದದ್ದು ದಶರಥ.<ref>{{cite web |title=Sri Ram Purana |url=https://vistaranews.com/motivational/raja-marga-column-why-sri-ramachandra-maryada-purushottama/552493.html |website=Vistara News |publisher=Vistara News |access-date=11 January 2024 }}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ರಾಮನ ವನವಾಸ== * ರಾಜ ದಶರಥನು ತನ್ನ ಹಿರಿಯ ಮಗ ಹಾಗೂ ಪದ್ಧತಿಯಂತೆ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾದ ರಾಮನನ್ನು ಯುವರಾಜನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು. ಅವನ ಪ್ರಜೆಗಳು ಈ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಸಂತಸದಿಂದ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ಇಡೀ ನಗರವು ಈ ಸಂಬಂಧದ ಉತ್ಸವವನ್ನೂ ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ ಆಚರಿಸಲು ಸಿದ್ಧತೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿತು. ದಶರಥನು ಈ ಆಚರಣೆಗಳ ಸಂಬಂಧ ಚರ್ಚಿಸಲು ತನ್ನ ಪತ್ನಿ ಕೈಕೇಯಿ ಇದ್ದಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದನು. * ಆದರೆ ದಾಸಿ [[ಮಂಥರ|ಮಂಥರೆಯಿಂದ]] ದುರ್ಬೋಧನೆಗೊಳಗಾಗಿ 'ಯುವರಾಜನಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನ ಮಗ ಭರತನಲ್ಲ, ಅದು ಕೌಸಲ್ಯೆಯ ಮಗ ರಾಮ' ಎಂದು ಅಸೂಯೆಪಟ್ಟು ದುಃಖಿಸಿದಳು. ದಶರಥನು ಬಂದಾಗ ಅವಳು ಅಂತಃಪುರದಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣೀರುಗರೆಯುತ್ತಿದ್ದಳು. ಚಿಂತಿತನಾದ ದಶರಥನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ ಕೈಕೇಯಿ, ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ದಶರಥ ತನಗಿತ್ತಿದ್ದ ಎರಡು ವರಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿದಳು. ಈ ವರಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದರೆ ಪ್ರಸನ್ನಳಾಗುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದಳು. * ಇದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಅವಳು, ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ತನ್ನ ಮಗ ಭರತನನ್ನು ಯುವರಾಜನಾಗಿ ನೇಮಿಸಬೇಕೆಂದೂ, ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ರಾಮನನ್ನು ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಕಾಲ ಘೋರವಾದ ದಂಡಕಾರಣ್ಯಕ್ಕೆ ವನವಾಸಕ್ಕೆ ಕಳಿಸಬೇಕೆಂದೂ ಕೇಳಿದಳು. ದುಃಖಿತನಾದ ದಶರಥ, ಆದಾಗ್ಯೂ ತನ್ನ ವಚನವನ್ನು ಪರಿಪಾಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು. * ಆದರ್ಶ ಪುತ್ರನಾದ ರಾಮ, [[ಸಿಂಹಾಸನ|ಸಿಂಹಾಸನದ]] ಮೇಲೆ ತನಗಿದ್ದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟು ವನವಾಸಕ್ಕೆ ಹೊರಡಲು ಸಿದ್ಧನಾದನು. ಅವನ ನಿಷ್ಠಾವಂತ ಪತ್ನಿ ಸೀತೆ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ರಾಮನ ಜೊತೆ ಹೊರಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ದಶರಥ ದುಃಖದಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ರಾಮ, ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ಪರಿತಪ್ತ ಜನರಿಂದ ಹಿಂಬಾಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ವನವಾಸಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು. ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲಾನಂತರ ದಶರಥ ದುಃಖದಿಂದ ಮರಣವನ್ನಪ್ಪಿದನು. ==ವಾನರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ== * ತಮ್ಮ ಹುಡುಕಾಟವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿ ರಾಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣರು [[ಕಿಷ್ಕಿಂಧಾ|ಕಿಷ್ಕಿಂದೆಯ]] ವಾನರ ರಾಜನಾದ [[ಸುಗ್ರೀವ]] ಹಾಗೂ ಹನುಮಂತನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ಹನುಮಂತ ಸುಗ್ರೀವನ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇನಾಧಿಪತಿ. ಸೀತೆ ರಾವಣನ ರಥದಿಂದ ಎಸೆದ ಆಭರಣಗಳು ವಾನರರಿಗೆ ದೊರೆತಿರುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಅಣ್ಣ ವಾಲಿಯಿಂದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಹೊರಗಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟ ಸುಗ್ರೀವ ರಾಮನ ಸಹಾಯ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. * ಪರಸ್ಪರ ಕಾಳಗದಲ್ಲಿ ರಾಮನ ಸಹಾಯ ಪಡೆದ ಸುಗ್ರೀವನಿಂದ ವಾಲಿ ಮಡಿಯುತ್ತಾನೆ. ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ ರಾಮನೊಂದಿಗೆ ಸುಗ್ರೀವ ತನ್ನ ಸೈನ್ಯ ವನ್ನು ಕೂಡಿ ಲಂಕೆಯೆಡೆಗೆ ಹೊರಡುತ್ತಾನೆ. ರಾಮ, ಸುಗ್ರೀವರು ಸೀತೆಯನ್ನು ಹುಡುಕಲು ತಮ್ಮ ವಾನರಸೇನೆಯನ್ನು ನಾನಾ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಕಳಿಸಿದರು.ಅವರು ರಾವಣನಿಂದ ಹತನಾದ ಜಟಾಯುವಿನ ಸೋದರ, ಸಂಪಾತಿಯನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುವವರೆಗೆ ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಫಲ ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲ. * [[ಸಂಪಾತಿ|ಸಂಪಾತಿಯು]] ಅಂಗವೈಕಲ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಹಾರಲು ಅಸಮರ್ಥನಾಗಿದ್ದನು. ಅವನು ಸೂರ್ಯನ ಅತಿ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಹಾರಿದ್ದರಿಂದ ಅವನ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಸುಟ್ಟು ಹೋಗಿದ್ದವು. ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಜಟಾಯುವು ಅವನನ್ನು ಸಾವಿನಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿದ್ದನು. ಇಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಜಟಾಯು ದೇಹಬಲದಿಂದ ಗಟ್ಟಿಗನಾದರೂ ಸಂಪಾತಿಗೆ ಕಣ್ಣಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೃಷ್ಟಿಯಿದ್ದು ನೂರಾರು ಯೋಜನಗಳಷ್ಟು ದೂರ ನೋಡಬಲ್ಲವನಾಗಿದ್ದನು. * ರಾವಣನು ತನ್ನ ಸೋದರನನ್ನು ಕೊಂದದ್ದನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವನು ವಾನರರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪಿದನು. ಅನತಿಕಾಲದಲ್ಲೇ ಅವನು ಸೀತೆಯನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವದಾಗಿ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿದನು. ಅವಳು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದಾಚೆಗಿನ ಲಂಕಾದ್ವೀಪದಲ್ಲಿನ ಅಶೋಕವನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಸೆರೆಯಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಹೇಳಿದನು. == ಲಂಕೆಯಲ್ಲಿ ಹನುಮಂತ== * ಸುಗ್ರೀವನು ತನ್ನ ವಾನರ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಅಂಗದನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಕಳಿಸಿದನು. ಹನುಮಂತನು ಅಂಗದನ ಸೇನಾಪತಿಯಾಗಿ ತೆರಳಿದನು. ಅವರು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಬಹುದೂರ ಹೋದ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಮತ್ತು ಲಂಕಾದ್ವೀಪದ ನಡುವೆ ಮಹಾಸಾಗರವನ್ನು ಕಂಡರು. ಆ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ದಾಟುವ ಬಗೆ ಹೇಗೆಂದು ತಿಳಿಯದಾದರು. * ತನ್ನ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇರಹೇಳಿ ಹನುಮಂತನು ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಹಿಗ್ಗಿಸಿ ಮಹಾರೂಪ ತಾಳಿ ಅಪಾರ ಜಲರಾಶಿಯನ್ನು ಜಿಗಿದು ದಾಟಿ ತ್ರಿಕೂಟ ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ಇಳಿದು ಲಂಕಾಪಟ್ಟಣದತ್ತ ನೋಡಿದನು. ನಗರಕ್ಕೆ ಭಾರೀ ಪಹರೆ ಇದ್ದದ್ದರಿಂದ ಬೆಕ್ಕಿನ ರೂಪತಾಳಿ ನಗರವನ್ನು ನುಸುಳಿ ನಗರವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದನು. ರಾವಣನು ತನ್ನ ಅಂತಃಪುರದಲ್ಲಿ ಸುಂದರ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದನು. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಸೀತೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. * ತನ್ನ ಅನ್ವೇಷಣೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿ ಕೊನೆಗೆ ಆಶೋಕವನದಲ್ಲಿ ಮರದ ಕೆಳಗೆ ರಾಕ್ಷಸಿಯರಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆಯಲ್ಪಟ್ಟು ದುಃಖದಿಂದ ಕಳೆಗುಂದಿದ ಸೌಂದರ್ಯವುಳ್ಳ ಸೀತೆಯನ್ನು ನೋಡಿದನು. ಸಣ್ಣ ಕಪಿಯೊಂದರ ವೇಷ ತಾಳಿ ಹನುಮಂತನು ಮರದಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಜಿಗಿದು ಅವಳಿಗೆ ರಾಮನ ಉಂಗುರವನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಅವಳಿಂದ ಒಂದು ಉಂಗುರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು. * ಅವಳನ್ನು ತನ್ನೊಡನೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಲು, ರಾಮನೇ ತನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಬರಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಿ ತನ್ನನ್ನು ಹುಡುಕಿದ್ದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಒಂದು ಬೆಲೆಯುಳ್ಳ ವಜ್ರವನ್ನು ರಾಮನಿಗೆ ಕೊಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹನುಮಂತನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟಳು. ಅವರು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದ ರಾವಣನು ಅವಳ ಮನವೊಲಿಸಲು ವ್ಯರ್ಥ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿ ಅವಳು ಇನ್ನೆರಡು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವಶವಾಗದಿದ್ದರೆ, ತನ್ನ ಬೆಳಗಿನ ಉಪಾಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಅವಳ ಅಂಗಾಂಗಗಳನ್ನು ತುಂಡರಿಸುವುದಾಗಿ ಬೆದರಿಸಿದನು. * ರಾವಣನ ಮಾತಿನಿಂದ ಸಿಟ್ಟಿಗೆದ್ದ ಹನುಮಂತನು ಮಾವಿನ ತೋಟವನ್ನು ಹಾಳು ಮಾಡಿದನು. ಅವನನ್ನು ರಾಕ್ಷಸರು ಬಂಧಿಸಿ ರಾವಣನ ಮುಂದೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದರು. ಹನುಮಂತನು ತಾನು ರಾಮನ ದೂತನೆಂದು ಹೇಳಿ, ಸೀತೆಯನ್ನು ರಾಮನಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸು ಇಲ್ಲವೆ ರಾಮನ ಕ್ರೋಧಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾಗು ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಅವನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಸಿಟ್ಟಿಗೆದ್ದ ರಾವಣನು ಅವನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಆಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದನು. * ಆಗ ರಾವಣನ ನ್ಯಾಯಪರ ತಮ್ಮನಾದ [[ವಿಭೀಷಣ|ವಿಭೀಷಣನು]] ಮಧ್ಯ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ರಾವಣನಿಗೆ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಪ್ರಕಾರ ದೂತನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದು ಅನುಚಿತ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅವನ ಅಪರಾಧಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಲು ಸಲಹೆ ಮಾಡಿದನು. ಇದಕ್ಕೆ ರಾವಣನು ಒಪ್ಪಿ ತನ್ನ ರಾಕ್ಷಸ ಸೇವಕರಿಗೆ ಹನುಮಂತನ ಬಾಲಕ್ಕೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಲು ಆಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದನು. * ಬಾಲಕ್ಕೆ ಬೆಂಕಿ ಹತ್ತಿದ ನಂತರ ಹನುಮಂತನು ತನ್ನ ಶರೀರವನ್ನು ಸಣ್ಣದಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಕಟ್ಟುಗಳಿಂದ ಪಾರಾಗಿ ಮನೆಗಳ ಮೇಲೆಲ್ಲ ಜಿಗಿಯುತ್ತ ಹೋಗಿ ಲಂಕೆಯಲ್ಲೆಲ್ಲ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಹರಡಿದನು. ಅವನು ರಾಮ, ಸುಗ್ರೀವರಿದ್ದಲ್ಲಿಗೆ ಮರಳಿ ಬಂದು ಸೀತೆಯು ಬಂಧನದಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ತಿಳಿಸಿ ಯುದ್ಧಸಿದ್ಧತೆಗೆ ತೊಡಗಿದನು. ==ಲಂಕೆಯಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ== * ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ [[ರಾಮನ ಸೇತುವೆ|ಸೇತುವೆಯನ್ನು]] ಕಟ್ಟದೆ ಹೋದರೆ, ಹನುಮಂತನ ಹೊರತು ಬೇರಾರೂ ಅದನ್ನು ದಾಟಲಾರರು ಎಂದು ರಾಮನು ನಿರ್ಣಯಿಸಿದನು. ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಮೂರು ದಿನ ಕಾದರೂ ತನ್ನನ್ನು ಅಲಕ್ಷಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಸಿಟ್ಟಿಗೆದ್ದ ರಾಮನು ತನ್ನ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಿಡಲು ವರುಣನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾದನು. ಸಮುದ್ರದೇವತೆಯಾದ ಅವನು 'ಸೇತುವೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟುವದಾದರೆ ನೆಲದ ಮೇಲೇ ಕಟ್ಟಿದಷ್ಟು ದೃಢವಾಗಿರುವಂತೆ ಸೇತುವೆಗೆ ಅಲೆಗಳು ಅನುಕೂಲವಾಗಿರುವಂತೆ ಏರ್ಪಡಿಸುವದಾಗಿ' ಮಾತು ಕೊಟ್ಟನು. * ರಾಮನು ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಬರುವ ವಾರ್ತೆಯಿಂದ ಲಂಕೆಯಲ್ಲಿ ಭೀತಿಯ ವಾತಾವರಣ ಉಂಟಾಯಿತು. ರಾವಣನ ತಮ್ಮನಾದ ವಿಭೀಷಣನು, ರಾಮನೊಂದಿಗೆ ಸಂಧಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ರಾವಣನಿಗೆ ಸಲಹೆಯಿತ್ತಾಗ ರಾವಣನು ಅತೀವ ಸಿಟ್ಟಿಗೆದ್ದದ್ದರಿಂದ, ರಾಮನನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡನು. (Ẋನಂತರ ನಡೆದ ಘನಘೋರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳೂ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. * ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರ, ರಾಮನ ಪಕ್ಷವನ್ನೂ ಅಸುರರು ರಾವಣನ ಪಕ್ಷವನ್ನೂ ವಹಿಸಿದರು. ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ಮಿಶ್ರಫಲಗಳೊಡನೆ ಯುದ್ಧ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ನಡೆದ ನಂತರ ರಾಮ-ರಾವಣರ ನಡುವೆ ನೇರ ಹೋರಾಟದ ಮೂಲಕ ಯುದ್ಧದ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಘೋಷಿಸುವುದೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸ ಲಾಯಿತು. ಈ ಕಾಳಗದ ತೀವ್ರತೆಯಿಂದ ದೇವ-ದೇವತೆಗಳೂ ಭೀತರಾದರು. ರಾಮನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬಾಣವೂ ರಾವಣನ ಒಂದು ತಲೆ ಕತ್ತರಿಸಿದರೂ ಅದು ಮತ್ತೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು. * ಏನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ತೋಚದೆ ಇದ್ದ ರಾಮನಿಗೆ ರಾವಣನ ದೇಹದತ್ತ ಗುರಿಯಿಡುವಂತೆ ವಿಭೀಷಣ ತಿಳಿಸಿಕೊಟ್ಟ.ಈ ಉಪಾಯ ಫಲಿಸಿ ರಾವಣ ಉರುಳಿ ಬಿದ್ದಂತೆ, ಆಕಾಶದಿಂದ ಪುಷ್ಪಗಳು ರಾಮನ ಮೇಲೆ ಮಳೆಗರೆದವು. ಅವನ ಕಿವಿಗಳಲ್ಲಿ ದೈವೀ ಸಂಗೀತ ಅನುರಣಿಸಿತು. ರಾವಣನ ಪತ್ನಿ ಮಂಡೋದರಿಯ ವಿಲಾಪವನ್ನು ಕೇಳಿದ ರಾಮ ರಾವಣನಿಗೆ ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ಅಂತ್ಯ ಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ಮಾಡಿ ಲಂಕೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಸಂತೋಷದಿಂದ ಬೀಗುತ್ತಿದ್ದ ಸೀತೆ ರಾಮನ ಜೊತೆಗೂಡಿದಳು. * ಆದರೆ ಅವಳ ಸಂತೋಷ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿತ್ತು. ತಲೆ ತಗ್ಗಿಸಿ ಅವಳನ್ನು ಬರಮಾಡಿಕೊಂಡ ರಾಮ, ರಾವಣನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅವಳು ಇದ್ದುದರಿಂದ ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯಾಗಲು ಅವಳು ತಕ್ಕವಳಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳಿದ. ತನ್ನ ಪಾತಿವ್ರತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅವನಿಗೆ ಭರವಸೆಯಿತ್ತಳು ಸೀತೆ. ಆದರೂ ರಾಮನ ಅನುಮಾನ ಮುಂದುವರೆದಿದ್ದರಿಂದ ಸೀತೆ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡುವ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಿ ತನ್ನ ಚಿತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಿದಳು. ಎಲ್ಲ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಅಂತಃಕರಣವೂ ಸೀತೆಯ ಕಡೆಗಿದ್ದಿತು. * ಸೀತೆ ಚಿತೆಯನ್ನೇರಿ ಕೆಲ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಅಗ್ನಿ ಆಕೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಬಾಹುಗಳಲ್ಲಿ ಎತ್ತಿ ತಂದು ಬಿಟ್ಟನು. ಅಗ್ನಿಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ನಿರಪರಾಧವನ್ನು ತೋರಿಸಿದ ಸೀತೆಯನ್ನು ರಾಮ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದನು. ರಾಮನ ನಡತೆಯನ್ನು ಸೀತೆ ಕ್ಷಮಿಸಿದಳು. ಯುದ್ಧವನ್ನು ಗೆದ್ದು, ರಾವಣನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ, ಸೀತೆಯನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದು, ರಾಮ ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಮರಳಿ ಭರತ ಮತ್ತು ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ಜನರ ಅಪಾರ ಸಂತೋಷಕ್ಕೆ ರಾಜ್ಯಭಾರವನ್ನುವಹಿಸಿಕೊಂಡನು. == ಸೀತಾ ಪರಿತ್ಯಾಗ== * ಶ್ರೀರಾಮನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಯೋಧ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸುಖ, ಸಮೃದ್ಧಿಗಳು ನೆಲಸಿದ್ದವು. ಪ್ರಜೆಗಳು ಆನಂದದಿಂದಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಈ ನೆಮ್ಮದಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ರಾವಣನ ಸೆರೆಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಕಾಲವಿದ್ದ ಸೀತೆಯ ಪಾವಿತ್ರ್ಯದ ಬಗೆಗೆ ಜನರು ಅನುಮಾನದಿಂದ ಮಾತಾಡತೊಡಗಿದರು. ಈ ವಿಷಯ ಗೂಢಚಾರರಿಂದ ರಾಮನಿಗೂ ತಿಳಿದು ಬಂದಿತು. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಬರಗಾಲಕ್ಕೂ ಸೀತೆಯಿಂದಾಗಿರುವ ತಪ್ಪೇ ಕಾರಣವೆಂದು ಜನ ಗುಸುಗುಸು ಮಾತಾಡ ತೊಡಗಿದರು. * ತನ್ನ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಸಂತೋಷಡಿಸಲು ರಾಮ ಸೀತೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು. ಸೀತೆಯು [[ವನವಾಸ]] ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾಮನೊಡನೆ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕಾಲಕಳೆದ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಹೋಗಬೇಕಾಯಿತು. ತುಂಬು ಗರ್ಭಿಣಿಯಾದ ಸೀತೆಯನ್ನು, ವಿಹಾರದ ನೆಪ ಹೇಳಿ ರಾಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಂದಿಗೆ ಅವಳನ್ನು ಕಾಡಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿ ಅವಳನ್ನು ಅಲ್ಲೆ ಬಿಟ್ಟು ಬರುವಂತೆ ತಿಳಿಸಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರೇಮವನ್ನು ಮೆರೆಯುತ್ತಾನೆ. * ಜನಾಪವಾದದಿಂದ ರಾಮ ತನ್ನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿರುವನೆಂಬ ಸುದ್ದಿಯಿಂದ ಸೀತೆ ದು:ಖತಪ್ತ ಳಾಗಿ ಕಲ್ಲು ಕರಗುವಂತೆ ರೋದಿಸುತ್ತಾಳೆ. ನಂತರ ರಾಮನಿಂದ ಪರಿತ್ಯಕ್ತೆಯಾದ ಸೀತೆಗೆ ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಮುನಿಯು ತನ್ನ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿದನು. ಸೀತೆ ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಮುನಿಯ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಲವ ಮತ್ತು ಕುಶ ಎಂಬ ಅವಳಿ-ಜವಳಿ ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡುತ್ತಾಳೆ. ಸೀತೆಯು ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಮುನಿಯ ಸಹಾಯದಿಂದ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿ ದೊಡ್ಡವರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. * ವಾಲ್ಮೀಕಿ [[ಲವ]]-[[ಕುಶ|ಕುಶರಿಗೆ]] ಗುರುವಾಗಿ ಸಕಲ ವಿದ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಲವ-ಕುಶರು ಬೆಳೆದು ಎಂಟು ವರ್ಷದವರಾಗಿದ್ದರು (Ẋಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷದ ಯುವಕರಾಗಿದ್ದರುẊ.) ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾಮನನ್ನು ಒಂದು ಚಿಂತೆ ಕಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಮಗನಾಗಿದ್ದ ರಾವಣನನ್ನು ಕೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ತನಗೆ ಬಂದಿರಬಹುದಾದ ಬ್ರಹ್ಮ ಹತ್ಯೆ ಎಂಬ ಪಾಪವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದನು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು. * ಈ ಯಾಗಕ್ಕೆ ತನ್ನ ದೇಶದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೂ, ಋಷಿ ಮುನಿಗಳಿಗೂ ಆಹ್ವಾನವಿರುತ್ತದೆ. ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಮುನಿಗಳು ಲವ-ಕುಶರೊಡನೆ ಈ ಯಾಗಕ್ಕೆ ಹೋಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಯಾಗದ ದಿನ ಲವ-ಕುಶರಿಬ್ಬರು ರಾಮನ ಎದುರು ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಋಷಿಗಳಿಂದ ರಾಮಾಯಣವನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ. ರಾಮನಿಗೆ ಆ ಗಾಯನದ ಮೂಲಕ ತನ್ನದೇ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ ಸೋಜಿಗವಾಗುತ್ತದೆ. ವಾಲ್ಮೀಕಿಯಿಂದ ರಾಮನಿಗೆ ಲವ,ಕುಶರು ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. * ಸೀತೆಯು ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಮುನಿಗಳ [[ಆಶ್ರಮ|ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿರುವ]] ವಿಷಯ ತಿಳಿದು, ಅವಳನ್ನು ತಾನಿರುವಲ್ಲಿಗೆ ಬರುವಂತೆ ಹೇಳಿ ಕಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಮುನಿಯು ಸೀತೆಯನ್ನು ಆಶ್ರಮ ದಿಂದ ಕರೆದು ಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ರಾಮ ಸೀತೆಯು ಮತ್ತೊಂದು ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಮೇಲಿರುವ ಕಳಂಕದಿಂದ ದೂರಾಗಬೇಕೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ರಾಮನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಸೀತೆಯನ್ನು ದು:ಖ ಆವರಿಸುತ್ತದೆ.ಆಗ ಸೀತೆಯು ತನ್ನ ತಾಯಿಯಾದ ಭೂದೇವಿಯಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. * ತಾನು ಪತಿವ್ರತೆಯೇ ಆಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಭೂಮಿ ಬಾಯಿ ಬಿರಿಯಲಿ, ನನ್ನನ್ನು ನಿನ್ನೊಂದಿಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗು ಎಂದು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಎಲ್ಲರೂ ನೋಡುತ್ತಿರುವಂತೆಯೇ ಭೂಮಿ ದೊಡ್ಡ ಸದ್ದಿನೊಂದಿಗೆ ಬಾಯಿ ಬಿಡುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸೀತೆಗಾಗಿ ಸಿಂಹಾಸನವೊಂದು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗುತ್ತದೆ. ಸೀತೆಯ ತಾಯಿಯಾದ ಭೂದೇವಿಯು ತನ್ನ ಮಗಳನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಭೂಮಿ ಒಳಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಭೂಮಿ ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. * ಈ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಕಂಡು ರಾಮ ಸೀತೆಯನ್ನು ಅನುಮಾನಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ಮುನಿಗಳು ರಾವಣನ ಸಂಹಾರದ ನಿಮಿತ್ತಕ್ಕಾಗಿ ಸೀತೆಯ ಅವತಾರವಾಗಿತ್ತು. ತನ್ನ ಕಾರ್ಯ ಮುಗಿದಿದ್ದರಿಂದ ಅವಳು ಹೋಗಿದ್ದಾಳೆ. ನೀನು ದುಃಖಿಸಬೇಡ ಎಂದು ರಾಮನನ್ನು ಸಮಾಧಾನಿಸುತ್ತಾರೆ. ==ನಾರದನ ಹೇಳುವ ಆದರ್ಶ ಮನುಷ್ಯನ ೧೬ ಗುಣಗಳು== # ಗುಣವಾನ್ - ನೀತಿವಂತ # ವೀರ್ಯವಾನ್- ಶೂರ # ಧರ್ಮಜ್ಞ - ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದವನು # ಕೃತಜ್ಞ - ಮಾಡಿದ ಸಹಾಯ/ಉಪಕಾರವನ್ನು ನೆನಪಿನಲ್ಲಿಟ್ಟು ಕೊಳ್ಳುವವನು # ಸತ್ಯವಾಕ್ಯ – ಸತ್ಯವನ್ನು ನುಡಿಯುವವನು # ಧೃಡವೃತ – ಮನೋನಿಶ್ವಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದವನು # ಚರಿತ್ರವಾನ್ – ಒಳ್ಳೆಯ ನಡತೆಯುಳ್ಳವನು, # ಸರ್ವಭೂತಹಿತ – ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸುವವನು # ವಿದ್ವಾನ್ - ಎಲ್ಲ ವಿದ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲವನು # ಸಮರ್ಥ – ಸಮರ್ಥನು # ಸದೈಕ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ – ನೋಡಲು ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ಸದಾ ಸುಖಕರನು # ಆತ್ಮವಂತ – ಧೈರ್ಯಸ್ಥ # ಜಿತಕ್ರೋಧ – ಕೋಪವನ್ನು ಗೆದ್ದವನು # ದ್ಯುತಿಮಾನ್ – ಕಾಂತಿಯುಳ್ಳವನು, # ಅನಸೂಯಕ – ಅಸೂಯೆ ಇಲ್ಲದವನು, # ಕಸ್ಯ ಬಿಭ್ಯತಿ ದೇವಾಶ್ಚ ಜಾತರೋಶಸ್ಯ ಸಂಯುಗೆ - ಯಾರ ಕೋಪಕ್ಕೆ ದೇವತೆಗಳೂ ಹೆದರುವರೋ ಅಂಥವನು.</ref> ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * {{DMOZ|Society/Religion_and_Spirituality/Hinduism/Gods_and_Goddesses/Rama}} [https://www.dinabhavishya.in/shree-rama-raksha-stotra/ ಶ್ರೀ ರಾಮ ರಕ್ಷಾ ಸ್ತೋತ್ರ ಪಠಣ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪರಿಚಯ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240525120722/https://www.dinabhavishya.in/shree-rama-raksha-stotra/ |date=2024-05-25 }} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{ರಾಮಾಯಣ}} {{ಹಿಂದೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿ}} {{ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅವತಾರಗಳು}} {{ದಶಾವತಾರಗಳು}} {{ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಧರ್ಮ]] [[ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:ಪುರಾಣ]] [[ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತ]] [[ವರ್ಗ:ರಾಮಾಯಣದ ಪಾತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಗಳು]] 545jltrncbd7p8pho9zkghtfo3tt9j3 14 9717 1433764 1433752 2026-10-18T15:11:04Z A826 72368 Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/~2026-47300-52|~2026-47300-52]] ([[User talk:~2026-47300-52|talk]]): Test edit(TwinkleGlobal) 1433764 wikitext text/x-wiki [[ವರ್ಗ: ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು]] '''ರಾಯಚೂರು''' ಜಿಲ್ಲೆ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಜಿಲ್ಲೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರ ರಾಯಚೂರು ನಗರ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ರಾಯಚೂರು ಪ್ರದೇಶವು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಹಲವು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದು, '''ಕೃಷಿ''', ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಮಹತ್ವ ಹೊಂದಿದೆ. '''ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ಥಾನ :''' ರಾಯಚೂರು ಜಿಲ್ಲೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಉತ್ತರ–ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳಾದ ಕೃಷ್ಣಾ ಮತ್ತು ತುಂಗಭದ್ರಾ ಕೃಷಿ ಹಾಗೂ ನೀರಾವರಿಗೆ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗಿವೆ. ಈ ಎರಡು ನದಿಗಳ ನಡುವಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ರಾಯಚೂರು ದೋಆಬ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. '''ಇತಿಹಾಸ:''' ರಾಯಚೂರು ಪ್ರದೇಶವು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮೌರ್ಯರು, ಸಾತವಾಹನರು, ಚಾಲುಕ್ಯರು, ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರು, ಕಾಕತೀಯರು, ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಬಹಮನಿ ಸುಲ್ತಾನರು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ರಾಜವಂಶಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿವೆ. '''ರಾಯಚೂರು ಕೋಟೆ''' ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಮಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಬಹಮನಿ/ಬೀಜಾಪುರ ಆಡಳಿತಗಾರರ ನಡುವೆ ರಾಯಚೂರು ಪ್ರದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಹಲವು ಸಂಘರ್ಷಗಳು ನಡೆದಿವೆ. '''ರಾಯಚೂರು ಕೋಟೆ:''' ರಾಯಚೂರು ನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ ರಾಯಚೂರು ಕೋಟೆ. ಕೋಟೆಯು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಬಹಳ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವು ವಿವಿಧ ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. '''ಕೃಷಿ:''' ರಾಯಚೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ಕೃಷಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೃಷ್ಣಾ ಮತ್ತು ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಗಳ ನೀರಾವರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದಾಗಿ ಭತ್ತದ ಕೃಷಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. '''ಕೈಗಾರಿಕೆ:''' ರಾಯಚೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಆಧಾರಿತ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. ಅಕ್ಕಿ ಗಿರಣಿಗಳು, ಹತ್ತಿ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಕೃಷಿ ಆಧಾರಿತ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ರಾಯಚೂರು ಉಷ್ಣ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. '''ವಿಶೇಷತೆ:''' ರಾಯಚೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇತಿಹಾಸ, ಕೃಷಿ, ನದಿಗಳು, ಕೋಟೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೃಷ್ಣಾ–ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಗಳ ನಡುವಿನ ರಾಯಚೂರು ದೋಆಬ್ ಪ್ರದೇಶವು ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಿಶೇಷ ಭೌಗೋಳಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಾಗಿದೆ. '''ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆಗಳು:''' ಭತ್ತ, ಹತ್ತಿ, ಜೋಳ, ತೊಗರಿ, ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ, ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ, ಶೇಂಗಾ. '''ಶಿಕ್ಷಣ:''' ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಗಳು, ಪದವಿ ಕಾಲೇಜುಗಳು, ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ. ರಾಯಚೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. '''ಸಾರಿಗೆ:''' ರಾಯಚೂರು ನಗರವು ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ಮತ್ತು ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿವಿಧ ನಗರಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಹೈದರಾಬಾದ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವ ರೈಲು ಮಾರ್ಗಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ. ek4veo3a0os5t03ahzpgt6xnkuvi6k3 0 10602 1433788 1381707 2026-10-18T22:24:39Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1433788 wikitext text/x-wiki {{three other uses|ಮನಿಲ ನಗರ|ಬೃಹತ್ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶ|ಮೆಟ್ರೋ ಮನಿಲ|the pre-Hispanic entity|Kingdom of Maynila}} {{Infobox ಊರು |official_name = ಮನಿಲ ನಗರ |other_name = ಮನಿಲ |native_name = ''Lungsod ng Maynila'' |nickname = "Pearl of the Orient"<br />"Queen of the Orient"<br />"The City of Our Affections"<br />"City by the Bay"<br />"Distinguished and Ever Loyal City" |settlement_type = |motto = ''Linisin at Ikarangal ang Maynila'' |image_skyline = |imagesize = 315px |image_caption = (From top, left to right): Manila skyline, [[Fort Santiago]], [[Rizal Park]], [[Manila City Hall]], [[Roxas Boulevard]], The [[Cultural Center of the Philippines]], [[Malacañang Palace]], [[Manila Cathedral]] and Manila at night. |image_flag = |flag_size = |image_seal = Ph_seal_ncr_manila.png |seal_size = 100px |image_shield = |shield_size = |city_logo = |citylogo_size = |image_map = Ph_locator_ncr_manila.png |mapsize = 250px |map_caption = Map of [[Metro Manila]] showing the location of the City of Manila |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |pushpin_map = Philippines |pushpin_label_position = |pushpin_map_caption = Map of the [[Philippines]] showing the location of Manila |pushpin_mapsize = |subdivision_type = ದೇಶ |subdivision_name = [[ಫಿಲಿಪೀನ್ಸ್]] |subdivision_type1 = ಪ್ರದೇಶ |subdivision_name1 = [[ಮೆಟ್ರೋ ಮನಿಲ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿ ಪ್ರದೇಶ]] |subdivision_type2 = ಜಿಲ್ಲೆಗಳು |subdivision_name2 = [[ಮನಿಲಾದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು|1st to 6th districts of Manila]] |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |subdivision_type4 = [[Barangay]]s |subdivision_name4 = 897 |government_type = |leader_title = Mayor |leader_name = [[Alfredo Lim]] (2007–2010; [[Liberal Party (Philippines)|LP]]) |leader_title1 = Vice Mayor |leader_name1 = [[Isko Moreno]] (2007–2010; [[Nacionalista Party|NP]]) |leader_title2 = Representatives |leader_name2 = Benjamin Asilo <br /><small> [[Legislative districts of Manila#1st District|1st District]] </small> <br /> Jaime Lopez <br /><small> [[Legislative districts of Manila#2nd District|2nd District]] </small> <br /> Zenaida Angping <br /><small> [[Legislative districts of Manila#3rd District|3rd District]] </small> <br /> Trisha Bonoan - David <br /><small> [[Legislative districts of Manila#4th District|4th District]] </small> <br /> Amado Bagatsing <br /><small> [[Legislative districts of Manila#5th District|5th District]] </small> <br /> Bienvenido Abante <br /><small> [[Legislative districts of Manila#District 6|District 6]] </small> |established_title = |established_date = |established_title2 = |established_date2 = |established_title3 = [[Intramuros|Settled]] |established_date3 = June 10, 1574 |area_magnitude = |unit_pref = |area_footnotes = |area_total_km2 = 38.55 |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = 14.9 |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = |area_water_percent = |area_urban_km2 = |area_urban_sq_mi = |area_metro_km2 = 638.55 |area_metro_sq_mi = 246.5 |population_as_of = 2007<ref name=popgrowth /> |population_footnotes = |population_note = |population_total = 1660714 |population_density_km2 = 43079 |population_density_sq_mi = 111575 |population_metro = 11553427 |population_density_metro_km2 = 18093 |population_density_metro_sq_mi = 46861 |population_urban = 21419785 |population_density_urban_km2 = 12550 |population_density_urban_sq_mi = 32504 |population_blank1_title = [[Demonym]] |population_blank1 = Manilans |timezone = [[Philippine Standard Time|PST]] |utc_offset = +8 |timezone_DST = |utc_offset_DST = |latd=14 |latm=35 |lats= |latNS=N| |longd=120 |longm=58 |longs= |longEW=E |elevation_footnotes = |elevation_m = 16.0 |elevation_ft = 52 |postal_code_type = ZIP code |postal_code = 0900 to 1096 |area_code = 2 |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = [http://www.manila.gov.ph/ www.manila.gov.ph/] |footnotes = }} '''ಮನಿಲಾ''' (ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುವ {{IPA-en|məˈnɪlə|}} {{respell|mə|NIL|ə}}; {{lang-fil|Maynila|}}), '''ಮನಿಲಾ ನಗರವು''' [[ಫಿಲಿಫೈನ್ಸ್‌|ಫಿಲಿಫೈನ್ಸ್‌ನ]] ಅಧಿಕೃತ [[ರಾಜಧಾನಿ|ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದೆ]]. ಇದು ಪೆಟೆರೋಸ್ ಮುನಿಸಿಪಾಲಿಟಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ [[ಮನಿಲಾ ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ|ಮನಿಲಾ ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು]], ೧೬ [[ನಗರಗಳಲ್ಲಿ]] ಒಂದಾದ ಇದು ಪ್ರಪಂಚದ [[ಅತಿ ಜನಸಾಂದ್ರತೆ ನಗರ ಪ್ರದೇಶ|ಅತಿ ಜನಸಾಂದ್ರತೆ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದೆ]]. [[ಲುಜಾನ್]] ದ್ವೀಪದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಇದು [[ಮನಿಲಾ ಕೊಲ್ಲಿ|ಮನಿಲಾ ಕೊಲ್ಲಿಯ]] ಪೂರ್ವ ತೀರಗಳಲ್ಲಿದೆ. ೧,೬೬೦,೭೧೪ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ಮನಿಲಾ ಫಿಲಿಫೈನಿನ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಜನಸಾಂದ್ರಿತ ನಗರವಾಗಿದ್ದು, ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಇರುವ [[ಕ್ವಿಜಾನ್ ನಗರ]] ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ನಗರದ ನಾಗರೀಕರು ಕೇವಲ ೩೮.೫೫ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮನಿಲಾವು ಫಿಲಿಪೈನಿನ ಅತಿ ಜನದಟ್ಟಣೆಯ ನಗರವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ [[ಅತ್ಯಂತ ಗಟ್ಟಿ ಜನಸಂದಣಿ|ಅತ್ಯಂತ ಗಟ್ಟಿ ಜನಸಂದಣಿಯಾಗಿದೆ]].<ref name="forbes1">{{cite web|url=http://www.forbes.com/2006/12/20/worlds-most-congested-cities-biz-energy-cx_rm_1221congested_slide_2.html?thisSpeed=15000|title=World's Densest Cities|publisher=Forbes Magazine|accessdate=04-05-2010}}</ref> ಈ ನಗರವು [[ಆರು ಶಾಸಕ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು]] ಮತ್ತು ಹದಿನಾರು ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಅವೆಂದರೆ: [[ಬಿನೊಂಡೋ]], [[ಎರ್ಮಿತಾ]], [[ಇಂಟ್ರಾಮುರೊಸ್]], [[ಮಲಾಟೆ]], [[ಪಾಕೊ]], [[ಪ್ಯಾಂಡಕನ್]], [[ಪೋರ್ಟ್ ಏರಿಯಾ]], [[ಕ್ವಿಯಾಪೊ]], [[ಸಂಪಾಲೊಕ್]], [[ಸ್ಯಾನ್ ಆಂಡ್ರೆಸ್]], [[ಸ್ಯಾನ್ ಮಿಗುಯೆಲ್]], [[ಸ್ಯಾನ್ ನಿಕೊಲಸ್]], [[ಸಾಂತಾ ಅನಾ]], [[ಸಾಂತಾ ಕ್ರೂಜ್]], [[ಸಾಂತಾ ಮೆಸಾ]] ಮತ್ತು [[ಟೊಂಡೊ]]. ಇವುಗಳ ಆವರಣದಲ್ಲಿ, ಗಿಜುಗುಟ್ಟುವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ಮತ್ತು ದೇಶದ ಕೆಲವೊಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವವಿರುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳು ಮತ್ತು [[ಸರ್ಕಾರ|ಸರ್ಕಾರದ]] [[ಕಾರ್ಯಾಂಗ|ಕಾರ್ಯಾಂಗದ]] [[ಸ್ಥಾನ|ಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ]]. ಇದು ಬಹಳಷ್ಟು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾ ಮತ್ತು ಅಸಂಖ್ಯ ಕ್ರೀಡಾ ಸೌಕರ್ಯಗಳ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ಮನಿಲಾವು [[ಫಿಲಿಫೈನಿ|ಫಿಲಿಫೈನಿನ]] ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕೀಯ, ವಾಣಿಜ್ಯ, ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಜೆಗಳಿರುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾರಿಗೆ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಮನಿಲಾ ನಗರದ ಸುತ್ತಲೂ ಕೆಲವು ಮನಿಲಾ ಮಹಾ ನಗರ ಪಾಲಿಕೆಯ [[ನಗರಗಳ]] ಅಂಚುಗಳು ಸೇರಿವೆ; ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ [[ನವೋಟಾಸ್]] ಮತ್ತು [[ಕಲೂಕನ್]] [[ನಗರಗಳು]], ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಕ್ವೆಜಾನ್ ನಗರ]], ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ [[ಸ್ಯಾನ್ ಜುವಾನ್]] ಮತ್ತು [[ಮಂಡಲುಯೋಂಗ್]] [[ನಗರಗಳು]], ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ [[ಮಕಾಟಿ ನಗರ]], ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ [[ಪಾಸೇ ನಗರ]]. ನಗರದ ಅತಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಲಿಖಿತ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು [[ಸ್ಫ್ಯಾನಿಷ್ ಎರಾ|ಸ್ಫ್ಯಾನಿಷ್ ಎರಾಕ್ಕೆ]] ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತವೆ, ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶರು ಮೊತ್ತ ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಬಂದಾಗ ಆಗಲೇ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳ ಆವಾಸ ಸ್ಥಾನ|ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳ ಆವಾಸ ಸ್ಥಾನವಿತ್ತು]]. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಮನಿಲಾ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷರ [[ದೂರ ಪ್ರಾಚ್ಯ|ದೂರ ಪ್ರಾಚ್ಯದ]] ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಾ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮನಿಲಾ–[[ಅಕ್ಯಾಪುಲ್ಕೊ]] [[ಗೇಲಿಯನ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗ|ಗೇಲಿಯನ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗದ]] ಒಂದು ತುದಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ "ಪರ್ಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಓರಿಯಂಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ನಂತರ ನಗರವು [[ಅಮೇರಿಕನ್ನರ ಆಗಮನ|ಅಮೇರಿಕನ್ನರ ಆಗಮನವನ್ನು]] ಕಂಡಿತು, ಅವರು ಮಾಡಿದ ನಗರ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಬಹುಭಾಗದ ಸುಧಾರಣೆಗಳು [[ವಿಶ್ವದ ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ವಿಶ್ವದ ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ]] ಸರ್ವನಾಶವಾಗಿ ತದನಂತರ ನಗರವನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. == ಇತಿಹಾಸ == ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲಿಗೆ ''ಗಿಂಟು'' (ಬಂಗಾರದ ನಾಡು) ಅಥವಾ ''ಸುವರ್ಣದ್ವೀಪ'' ಎಂದು ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಇದನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ರಾಜ್ಯವು ಚೀನಾದೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧದಿಂದ [[ಮಿಂಗ್ ವಂಶಸ್ಥ|ಮಿಂಗ್ ವಂಶಸ್ಥರ]] ಎರಡನೇ ಅರ್ಧ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂಪನ್ನವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. [[ಪ್ರಾಚೀನ ಟೊಂಡೊ]] ಯಾವಾಗಲೂ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪಾರಂಪರಿಕ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ನಗರವನ್ನು ಆಳುವವರನ್ನು ಕೇವಲ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಲ್ಲ, ಅವರು ರಾಜರಿಗೆ ಸಮಾನರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ''ಪ್ಯಾಂಗಿನುಯನ್'' ಅಥವಾ ''ಪಾಂಗಿನೂನ್'' ("ರಾಜರು"), ''ಅನಕ್ ಬಾನ್ವಾ'' ("ಸ್ವರ್ಗದ ಪುತ್ರ") ಅಥವಾ ''[[ಲಕಂಡುಲ]]'' ("ಅರಮನೆಯ ಪ್ರಭು") ಎಂದು ಸಂಭೋದಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹದಿಮೂರನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ಹಳೆಯ ಪಟ್ಟಣಗಳ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು [[ಪಾಸಿಗ್ ನದಿ|ಪಾಸಿಗ್ ನದಿಯ]] ದಂಡೆಗಳಾ ಮೇಲೆ ಕೋಟೆಗಳಿಂದ ಭದ್ರವಾಗಿದ್ದ ಜನಾವಾಸಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಿ ತಾಣಗಳಾನ್ನು ಈ ನಗರವು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಭಾರತೀಯರಾದ [[ಮಜಾಪಹಿತ್]] ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಮನಿಲಾ ನಗರ ತುತ್ತಾಗಿದ್ದಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಿವೆ, [[ನಗರಕ್ರೇತಗಾಮ]] ಎಂಬ ಪ್ರಶಂಸಾ ಮಹಾ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಮಹಾರಾಜ]] [[ಹಯಮ್ ವರುಕ್]] ಈ ನಗರವನ್ನು ಗೆದ್ದಿರುವುದಾಗಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ.<ref name="ManilaHistoryJSTOR"/> ಸಾಲುಡಂಗ್ ಅಥವಾ ಸೆಲುರಾಂಗ್ ಎನ್ನುವುದು ಈಗಿನ [[ಲುಜಾನ್]] ದ್ವೀಪದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದು ಇದನ್ನು ಅಧ್ಯಾಯ ೧೪ ರಲ್ಲಿ ಸುಲೋಟ್ ಜೊತೆಗೆ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಈಗ ಇದರ ಹೆಸರು [[ಸುಲು]], ಮತ್ತು ಕಲ್ಕಾ.<ref name="ManilaHistoryJSTOR">{{cite journal |last1=Gerini |first1=G. E. |year=1905 |title=The Nagarakretagama List of Countries on the Indo-Chinese Mainland (Circâ 1380 A.D.) |journal=The Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland |publisher=Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland |volume= |issue=July 1905 |pages=485–511 |url=http://www.jstor.org/stable/25210168 |accessdate=25-04-10 |doi= }}</ref> [[ಬ್ರೂನಿ ಸುಲ್ತಾನಿ ವಂಶ|ಬ್ರೂನಿ ಸುಲ್ತಾನಿ ವಂಶಕ್ಕೆ]] ಸೇರಿದ ಸುಲ್ತಾನ್ [[ಬೋಲ್‌ಕಾಯ್‌|ಬೋಲ್‌ಕಾಯ್‌ನ]] ಆಳ್ವಿಕೆಯು ೧೪೮೫ ರಿಂದ ೧೫೨೧ರಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ದೇಶದೊಂದಿಗಿನ ವ್ಯಾಪಾರದ ಮೇಲೆ [[ಟೊಂಡೊ ವಂಶಸ್ಥ|ಟೊಂಡೊ ವಂಶಸ್ಥರ]] ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿ ಅದರ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ನಡೆಸಿತು ಮತ್ತು ಸೆಲುರಾಂಗ್ ರಾಜ್ಯ (ಈಗ ಮನಿಲಾ) ಬ್ರೂನಿವಂಶಜರ ಸಾಮಂತ ರಾಜ್ಯವಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.history-centre.gov.bn/sultanbrunei.htm |title=Pusat Sejarah Brunei |publisher=Government of Brunei Darussalam |language=Malay |accessdate=04-03-10 |archive-date=2015-04-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150415152209/http://www.history-centre.gov.bn/sultanbrunei.htm |url-status=dead }}</ref> ರಾಜ ಸಲಾಲಿಲಾ ಅಧೀನದ ಒಂದು ಹೊಸ ಇಸ್ಲಾಮಿ ವಂಶವನ್ನು ಟೊಂಡೊದಲ್ಲಿನ ಲಕಂಡುಲಾ ಮನೆತನವನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. [[ಮಲೇಶಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಇಂಡೋನೇಶಿಯಾ|ಇಂಡೋನೇಶಿಯಾದಿಂದ]] ಫಿಲಿಫ್ಹೈನಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು [[ಧರ್ಮಪ್ರಸಾರಕ|ಧರ್ಮಪ್ರಸಾರಕರ]] ಆಗಮನದಿಂದ ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ ಮತ್ತಷ್ಟು ಸುಭದ್ರವಾಯಿತು.<ref>{{Harvnb|Agoncillo|1990|p=22}}</ref> [[ದ್ವೀಪದ]] ಜನಗಳು ಮತ್ತು ಬಹುರಾಜ್ಯಗಳು ಪ್ರದೇಶದ [[ಸ್ವಾಮ್ಯ|ಸ್ವಾಮ್ಯದ]] ಮೇಲೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ್ದರಿಂದ [[ಬಡಿ ಮತ್ತು ಗೆಲ್ಲು]] ನಿಯಮವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿ [[ಸ್ಪೇಯಿನಿಗರು ನೆಲೆ ಪಾಳಯ]] ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸುಲಭವಾಯಿತು. ೧೫೬೫ ರಿಂದ ೧೮೯೮ವರೆಗೆ ಮೂರು ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಫಿಲಿಪ್ಪೈನ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ [[ವಲಸಿಗ]] [[ಸ್ಪೇಯಿನ್]] ಸರಕಾರದಿಮ್ದ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಮನಿಲಾ ಚೀನೀ ಹಡಗುಗಳ್ಳ ಯುದ್ಧಕೋರ [[ಲಮ್ಹಾಂಗ್‌|ಲಮ್ಹಾಂಗ್‌ನ]] ಆಕ್ರಮಣದ ಭೀತಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿತ್ತು. [[ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಯುದ್ಧ|ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಯುದ್ಧದ]] ಭಾಗವಾಗಿ ೧೭೬೨–೧೭೬೪ ವರೆಗೆ [[ಫಿಲಿಪ್ಪೈನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಆಕ್ರಮಿಸಿ|ಫಿಲಿಪ್ಪೈನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಆಕ್ರಮಿಸಿದಾಗ]] ಮನಿಲಾ ನಗರವನ್ನು [[ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್]] ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/362270/Manila |title=Manila (Philippines) |publisher=[[Britannica]] |accessdate=೨೪-೦೪-೧೦}}</ref> ಮನಿಲಾ ನಗರವು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಗವರ್ನರ್‌ನಿಂದ ಆರ್ಚ್‌ಬಿಷಪ್ ಮತ್ತು [[ಸತ್ ಸಭಾಸದರ]] ಮೂಲಕ ಫಿಲಿಪ್ಪೈನಿನ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು.<ref name="tracy1995p58"/> ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಶಸ್ತ್ರ ಸಜ್ಜಿತ ಹೋರಾಟದ ಕೇಂದ್ರ [[ಪಂಪಾಂಗಾ|ಪಂಪಾಂಗಾದಲ್ಲಿತ್ತು]].<ref name="tracy1995p58">{{Harvnb|Tracy|1995|p=58}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Manila Walled City Destruction May 1945.jpg|left|thumb|250px|ಮನಿಲಾದಲ್ಲಿ ಜಪಾನೀಯರ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕನ್ ಪಡೆಗಳಿಂದಾದ ನಾಶ]] left|thumb|250px|ಫಿಲಿಪೈನ್‌ನ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಧಾನಿ ಕೊರೊಜಾನ್ ಅಕ್ವಿನೊ ನಿಧನ ಹೊಂದಿದಾಗ ಬೊನಿಪೇಶಿಯೊ ಶ್ರೈನ್‌ನ ಮೇಲೆ ಅರ್ಧ ಕ್ಕಿಳಿಸಿದ ಬಾವುಟಗಳು. ಮೂರು ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆದ ಮನಿಲಾ-[[ಅಕ್ಯಾಪುಲ್ಕೊ]] ವ್ಯಾಪಾರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮನಿಲಾ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿತ್ತು, ದೂರದ ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ಮತ್ತು ಪೆರುದೇಶಗಳಿಂದ ಸರಕುಗಳನ್ನು [[ಆಗ್ನೇಯ ಏಷಿಯಾ|ಆಗ್ನೇಯ ಏಷಿಯಾದ]] ವರೆಗೆ ತರಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ೧೮೯೯ರಲ್ಲಿ, [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು]] ಫಿಲಿಪ್ಪೈನ್ ಅನ್ನು ಸ್ಪೆಯಿನ್‌ನಿಂದ ಖರೀದಿಸಿ ಪೂರ್ತಿ ಫಿಲಿಪ್ಪೈನ್ ದ್ವೀಪ ಸಮೂಹಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ನೆಲೆಗೆಳನ್ನು ೧೯೪೬ರ ತನಕ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.<ref name="UNcyberbus">{{cite web |url=https://www.un.org/cyberschoolbus/habitat/profiles/manila.asp |title=City Profiles:Manila, Philippines |publisher=United Nations |accessdate=04-03-10 }}</ref> ಅದಾದ ನಂತರ [[ಫಿಲಿಪ್ಪೈನ್-ಅಮೇರಿಕನ್ ಯುದ್ಧ]] ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಯುದ್ಧವು ಮನಿಲಾವನ್ನು ನಾಶಗೊಳಿಸಿತು ಆದರೆ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು ನಗರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು ಇದೂ ಸಹ [[ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧ|ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ]] ನಶಿಸಿ ಹೋಯಿತು, [[ಶಾಂತಸಾಗರದ ಪ್ರದೇಶ|ಶಾಂತಸಾಗರದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ]] [[ಅತಿ ಘೋರಯುದ್ಧ|ಅತಿ ಘೋರಯುದ್ಧದ]] ಪ್ರದೇಶ ಮನಿಲಾ ನಗರವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ [[100,000 ನಾಗರೀಕರು ಕೊಲೆಯಾದರು]] ಆಗ ಏಷಿಯಾದ ರಕ್ತಸ್ನಾನದ ಸ್ಥಾನ ಮನಿಲಾವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web | last =White | first =Matthew | title = Death Tolls for the Man-made Megadeaths of the 20th Century | url=http://users.erols.com/mwhite28/battles.htm#Manila | accessdate = 2007-08-01}}</ref> [[ಎರಡನೆಯ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ [[ವಾರ್ಸಾ|ವಾರ್ಸಾದ]] ನಂತರ ಎರಡನೆಯ ಅತಿ ಸರ್ವನಾಶ ಕಂಡ ನಗರ ಮನಿಲಾ ಆಗಿತ್ತು. ಅಂದಿನಿಂದ ನಗರವನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ೧೯೭೫ರ [[ಮಾರ್ಕೋಸ|ಮಾರ್ಕೋಸನ]] ಸರ್ವಾಧಿಕಾರತ್ವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಮನಿಲಾ ಮಹಾನಗರ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಉಳಿದ ಸುತ್ತುವರೆದ [[ನಗರಗಳು]], ಪಟ್ಟಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದವು. ''ಸ್ವರ್ಣಯುಗ'' ವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಲಾಕ್ಸನ್‌ನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮನಿಲಾ ಮರಳಿ ಸಶಕ್ತವಾಗಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ [[ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧ|ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧಕ್ಕೂ]] ಮೊದಲು ಗಳಿಸಿದ, ಏಶಿಯಾದ ಮುತ್ತು ಆಯಿತು,<ref name="RoseHistorianManila">{{Harvnb|Hancock|2000|p=16}}</ref> ೧೯೯೫ರಲ್ಲಿ ಅಪರಾಧಗಳ ವಿರುದ್ಧ ದಾಳಿಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಾದ [[ಆಲ್ಫ್ರೆಡೊ ಲಿಮ್]] ನಗರದ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಜೆಯಾಗಿದ್ದನು. [[1998ರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚುನಾವಣೆ|1998ರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಳ]] ನಂತರ ಲಿಮ್ [[ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ|ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ]] ಪದವಿ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಾಗ, ಆಟಿಯೆಂಜಾ ನಗರದ ಮೇಯರ್ ಆಗಿ ಮನಿಲಾ ನಗರವನ್ನು ಮರು ಸಶಕ್ತಗೊಳಿಸಿದನು, ಮತ್ತು ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದನು. [[ಲಿಟೊ ಆಟಿಯೆಂಜಾ]] ನಗರದ ಬಹಳಷ್ಟು ಚೌಕಗಳ ನವೀಕರಿಸಿದ ಮತ್ತು ನಗರದ ಹಿರಿಯ ನಾಗರೀಕರಿಗೋಸ್ಕರ ''ಮಹಾಲ್ ಕೊ ಸಿ ಲೊಲೊ, ಮಹಾಲ್ ಕೊ ಸಿ ಲೊಲಾ'' ಯೋಜನೆ ಜಾರಿ ಮಾಡಿದ.<ref>{{cite web |url=http://litoatienza.org/about/projects/mahal-ko-si-lolo-mahal-ko-si-lola/ |title=Mahal Ko Si Lolo, Mahal Ko Si Lola |accessdate=25-04-10 |archive-date=2010-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100222082706/http://litoatienza.org/about/projects/mahal-ko-si-lolo-mahal-ko-si-lola/ |url-status=dead }}</ref> ಈಗಿನ [[ಮನಿಲಾ ನಗರದ ಮೇಯರ್]] ಆದ [[ಆಲ್ಫೆಡೊ ಲಿಮ್]] ತಾನು ಮೇಯರ್ ಆದ ಕೂಡಲೇ ಅಟಿಯೆಂಜಾ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು <ref>{{cite web |url=http://www.abs-cbnnews.com/nation/metro-manila/12/01/09/it%E2%80%99s-atienza-vs-lim-part-2-manila |title=It’s Atienza vs. Lim Part 2 in Manila |first=Sheryl |last=Mundo |author=Sheryl Mundo |date=12-01-09 |month=December |year=2009 |work= |publisher=[[ABS-CBN News and Current Affairs]] |location=Manila |accessdate=೨೫-೦೪-೧೦ |quote=Environment Secretary Jose 'Lito' Atienza will get to tangle again with incumbent Manila Alfredo Lim in the coming ೨೦೧೦ elections. |archive-date=2009-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091203170220/http://www.abs-cbnnews.com/nation/metro-manila/12/01/09/it%E2%80%99s-atienza-vs-lim-part-2-manila |url-status=dead }}</ref> ಇವು ನಗರದ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ಯಾವ ಮಹತ್ವದ ಕಾಣಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕಾರಣ ನೀಡಿ ತಡೆಹಿಡಿದನು. ಜುಲೈ ೧೭, ೨೦೦೮ ರಂದು ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ ಸದಸ್ಯನಾದ ಡೆನಿಸ್ ಆಲ್ಕೊರೆಜಾ [[ಮಾನವ ಹಕ್ಕು|ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ]] ಆಯೋಗಕ್ಕೆ, [[ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ದೂರ|ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ದೂರನ್ನು]] ಲಿಮ್ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಮನಿಲ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ದೂರು ನೀಡಿದನು.<ref>{{cite web |url=http://www.gmanews.tv/story/107511/Councilor-files-raps-vs-Lim-Manila-execs-before-CHR|title=Councilor files raps vs Lim, Manila execs before CHR |author=Amita Legaspi |first=Amita |last=Legaspi |publisher=[[GMA Network|GMA News]] |date=೧೭-೦೭-೦೮ |accessdate=೨೦-೦೪-೧೦ |quote= A Manila City councilor on Thursday filed human rights complaints against Mayor Alfredo Lim, other city officials and policemen over the violent takeover of the Dealco slaughterhouse in Vitas, Tondo last July ೧೧. }}</ref> ಲಿಮ್‌ನ ಪೋಲೀಸ್ ದಳಗಳ ದುರ್ವತನೆಯಿಂದಾಗಿ ಇಪ್ಪತ್ತ ನಾಲ್ಕು ಜನ ಮನಿಲಾದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. == ಭೂಗೋಳ == {| class="infobox" style="float:right;font-size:90%;text-align:center" |- | align="center"|'''ಭೂಪಟಗಳು ಮತ್ತು ಟೇಬಲ್‌ಗಳು''' |- | [[ಮನಿಲಾದ ಇತಿಹಾಸ]] |- | [[ಹವಾಮಾನ ಸರಾಸರಿಗಳು]] |- | [[ಜಿಲ್ಲೆಗಳು]] |- | [[ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ/ಆರ್ಥಿಕತೆ]] |- | [[ಐತಿಹಾಸಿಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗಳು]] |- | [[ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು]] |} [[ಚಿತ್ರ:Manila Bay Landsat 2000.jpg|thumb|left|250px|ಮನಿಲಾ ಕೊಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮನಿಲಾ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಯಾಟ್ ಸ್ಯಾಟೆಲೈಟ್ ಫಾಲ್ಸ್ ಕಲರ್ ಚಿತ್ರ.]] [[ಮನಿಲಾ ಕೊಲ್ಲಿ|ಮನಿಲಾ ಕೊಲ್ಲಿಯ]] ಪೂರ್ವದ ತಟಗಳ ಮೇಲೆ ಮನಿಲಾ ನಗರವಿದೆ. ಪಾಸಿಗ್ ನದಿಯು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಹರಿದು ನಗರವನ್ನು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿದೆ. ಬಹುತೇಕ ನಗರವು ಶತಮಾನಗಳ ಪೂರ್ವ ಚರಿತ್ರೆಯ ಕಾಲದ [[ಪಾಸಿಗ್ ನದಿ]] ಹೊತ್ತು ತಂದ [[ನೆರೆಮಣ್ಣಿನ]] ನಿಕ್ಷೇಪ ಮತ್ತು [[ಮನಿಲಾ ಕೊಲ್ಲಿ]] ಪಡೆದ ಜಾಗದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ. ಅಮೇರಿಕಾದ ನೆಲೆಪಡೆಗಳ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ನಗರದ ನೆಲ ಸಾಕಷ್ಟು ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಮಾನವ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದಿಂದ ಕಂಡಿದೆ, ಸಾಕಷ್ಟು ಜಮೀನನ್ನು ಸಮುದ್ರ ತೀರವನ್ನು ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ತುಂಬಿಸಿ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ. ಭೂ ಮೇಲ್ಮೈಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಏರುಪೇರುಗಳನ್ನು ಮಹಾನಗರದ ನಗರೀಕರಣದಿಂದ ಸಮಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮನಿಲಾ [[ಏಷಿಯಾ|ಏಷಿಯಾದ]] ಮುಖ್ಯಭೂಮಿಯಿಂದ ೮೦೦ ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು (೧,೩೦೦&nbsp;km) ದೂರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://geography.howstuffworks.com/asia/geography-of-manila.htm |title=Geography of Manila |publisher=[[HowStuffWorks]] |accessdate=೧೩-೦೪-೧೦ |archive-date=2014-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140202210542/http://geography.howstuffworks.com/asia/geography-of-manila.htm |url-status=dead }}</ref> ನಗರವು ೩೮.೫೫ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ನಷ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ೮೯೭ [[ಬ್ಯಾರಂಗಿ|ಬ್ಯಾರಂಗಿಗಳೆಂಬ]] ಫಿಲಿಪ್ಪೈನಿನ ಅತಿ ಚಿಕ್ಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಘಟಕಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರತಿ ಬ್ಯಾರಂಗೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹಾಗೂ ಸಲಹೆಗಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಉಪಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಮನಿಲಾದ ಬ್ಯಾರಂಗೆಗಳನ್ನು ೧೦೦ ವಲಯಗಳನ್ನಾಗಿ ಗುಂಪುಗೂಡಿಸಿದೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಪುನಃ ೧೬ ಭೌಗೋಳಿಕ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನಾಗಿ ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿದೆ. ಈ ವಲಯ ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರಕಾರಗಳಿಲ್ಲ. ಈ ೧೬ ಭೌಗೋಳಿಕ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಮನಿಲಾದ ಆರು [[ಶಾಸನಾತ್ಮಕ ಜಿಲ್ಲೆ|ಶಾಸನಾತ್ಮಕ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾಗಿ]] ಗುಂಪುಗೂಡಿಸಿದೆ. === ಹವಾಮಾನ === [[ಕೊಪ್ಪನ್ ಹವಾಮಾನ ವರ್ಗೀಕರಣ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿ, ಮನಿಲಾವು [[ಉಷ್ಣವಲಯದ ತೇವಪೂರಿತ ಮತ್ತು ಒಣ ಹವಾಮಾನ]] ಹೊಂದಿದ್ದು, [[ಉಷ್ಣವಲಯದ ಮಾನ್‌ಸೂನ್ ಹವಾಮಾನ|ಉಷ್ಣವಲಯದ ಮಾನ್‌ಸೂನ್ ಹವಾಮಾನದ]] ಅಂಚುಗಳಲ್ಲಿದೆ. [[ಫಿಲಿಪ್ಪೈನ್ಸ್‌|ಫಿಲಿಪ್ಪೈನ್ಸ್‌ನ]] ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಮನಿಲಾ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಉಷ್ಣವಲಯದಲ್ಲಿದೆ. [[ಭೂಮಧ್ಯ ರೇಖೆ|ಭೂಮಧ್ಯ ರೇಖೆಯ]] ಸನಿಹ ಇರುವುದರಿಂದ, ತಾಪಮಾನದ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಮಾನ ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ ಇದೆ, ಅಪರೂಪಕ್ಕೆ ೨೦ [[°C|°Cಗಿಂತಲೂ]] ಕಡಿಮೆ ಮತ್ತು ೩೮ [[°C|°Cಗಿಂತ]] ಮೇಲೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ತೇವಾಂಶದ ಮಟ್ಟ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತುಂಬಾ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು, ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣವಿರುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅದು ಸುನಿಶ್ಚಿತವಾದರೂ ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪ ಸಮಯದ [[ಶುಷ್ಕ ಹವಾಮಾನ|ಶುಷ್ಕ ಹವಾಮಾನವನ್ನು]] ಜನವರಿಯಿಂದ ಏಪ್ರಿಲ್‌ವರೆಗೆ, ಸುಧೀರ್ಘ [[ತೇವಪೂರಿತ ಋತುಮಾನ]] ಮೇಯಿಂದ ಡಿಸೆಂಬರ್ ವರೆಗೆ ಹೊಂದಿದೆ. <br /> <div class="center">{{Infobox Weather |metric_first = Yes |single_line= Yes |location = Manila, Philippines ||Jan_Hi_°C = 30|Jan_REC_Hi_°C = 35 |Feb_REC_Hi_°C = 35 |Mar_REC_Hi_°C = 36 |Apr_REC_Hi_°C = 37 |May_REC_Hi_°C = 38 |Jun_REC_Hi_°C = 38 |Jul_REC_Hi_°C = 38 |Aug_REC_Hi_°C = 36 |Sep_REC_Hi_°C = 35 |Oct_REC_Hi_°C = 35 |Nov_REC_Hi_°C = 35 |Dec_REC_Hi_°C = 34 |Year_REC_Hi_°C = 38 |Jan_REC_Lo_°C = 14 |Feb_REC_Lo_°C = 14 |Mar_REC_Lo_°C = 16 |Apr_REC_Lo_°C = 16 |May_REC_Lo_°C = 17 |Jun_REC_Lo_°C = 20 |Jul_REC_Lo_°C = 22 |Aug_REC_Lo_°C = 21 |Sep_REC_Lo_°C = 21 |Oct_REC_Lo_°C = 21 |Nov_REC_Lo_°C = 19 |Dec_REC_Lo_°C = 17 |Year_REC_Lo_°C = 14||Feb_Hi_°C = 30 ||Mar_Hi_°C = 31 ||Apr_Hi_°C = 33 ||May_Hi_°C = 34 ||Jun_Hi_°C = 34 ||Jul_Hi_°C = 33 ||Aug_Hi_°C = 31 ||Sep_Hi_°C = 31 ||Oct_Hi_°C = 31 ||Nov_Hi_°C = 31 ||Dec_Hi_°C = 31 ||Year_Hi_°C = 31 ||Jan_Lo_°C = 21 ||Feb_Lo_°C = 21 ||Mar_Lo_°C = 21 ||Apr_Lo_°C = 22 ||May_Lo_°C = 23 ||Jun_Lo_°C = 24 ||Jul_Lo_°C = 24 ||Aug_Lo_°C = 24 ||Sep_Lo_°C = 24 ||Oct_Lo_°C = 24 ||Nov_Lo_°C = 23 ||Dec_Lo_°C = 22 ||Year_Lo_°C = 23 |Jan_Precip_cm = |Jan_Precip_mm = 23 |Feb_Precip_cm = |Feb_Precip_mm = 23 |Mar_Precip_cm = |Mar_Precip_mm = 13 |Apr_Precip_cm = |Apr_Precip_mm = 18 |May_Precip_cm =|May_Precip_mm = 33 |Jun_Precip_cm =|Jun_Precip_mm = 130 |Jul_Precip_cm =|Jul_Precip_mm = 254 |Aug_Precip_cm =|Aug_Precip_mm = 432 |Sep_Precip_cm =|Sep_Precip_mm = 422 |Oct_Precip_cm =|Oct_Precip_mm = 356 |Nov_Precip_cm =|Nov_Precip_mm = 193 |Dec_Precip_cm =|Dec_Precip_mm = 145 |Year_Precip_cm =|Year_Precip_mm = 2042 |source = http://www.bbc.co.uk/weather/world/city_guides/results.shtml?tt=TT002730|title =BBC: Average Temperatures for Manila, Philippines| accessdate=October 2009}} </div> === ಪರಿಸರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Manila Smog.jpg|thumb|right|250px|ಮನಿಲಾದ ಮುಂಜಾವಿನ ಮಂಜು]] ಭೌಗೋಳಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ, [[ಸ್ವಯಂ ಚಾಲಿತ ವಾಹನಗಳ]] ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಕಾರಣ ಮನಿಲಾ ಹೊಗೆ [[ಮಂಜಿ|ಮಂಜಿನಂತಹ]] [[ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯ]]<ref name="UNcyberbus"/><ref>{{cite web |url=http://www.cleanairnet.org/caiasia/1412/article-58903.html |title=METRO MANILA AIR POLLUTED BEYOND ACCEPTABLE LEVELS |first=Kristine |last=Alave |author=Kristine L. Alave |date=08-18-04 |month=August |year=2004 |work=Clean Air Initiative - Asia |publisher=Cleanairnet.org |location=Manila |accessdate=05-05-10 |quote=Metro Manila air is unsafe and harmful, with its pollutants at levels higher than what is acceptable worldwide, the Department of Health said yesterday }}</ref> ಪೀಡಿತವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1115138/ |title=Philippines tackles air pollution |first=Claire |last=Wallerstein |author=Claire Wallerstein |publisher=NCBI |accesssdate=05-05-10 |quote=After six years of governmental wrangling and a massive nationwide campaign to gather signatures, the Philippines—home to one of the world’s most polluted cities—is on the verge of passing clean air legislation.}}</ref> ಇದು ೯೮% ನಗರ ನಿವಾಸಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.cleanairnet.org/caiasia/1412/article-59870.html |title=POLLUTION ADVERSELY AFFECTS 98% OF METRO MANILA RESIDENTS |date=31-01-05 |year=2005 |month=January |publisher=Cleanairnet.org |location=[[Hong Kong]] |accessdate=೦೬-೦೫-೧೦ |archive-date=2006-04-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060427214119/http://www.cleanairnet.org/caiasia/1412/article-59870.html |url-status=dead }}</ref> ತರದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಕಸ ಹಾಕುವುದು, ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳು ನಗರದೊಳಗೆ ಮಲಿನತೆ ಹೆಚ್ಚಗುವಂತೆ ಮಾಡಿವೆ.<ref name="PollutionManila">{{cite book |title=Economics |last=Fajardo |first=Feliciano |year=1995 |publisher=Rex Bookstore, Inc |location=Philippines |isbn=971-23-1794-3 |page=357 |url=https://books.google.com.ph/books?id=4FXPwafvP84C |accessdate=06-05-10}}</ref> ನದಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸಮುದ್ರ ತಟಗಳನ್ನು ಜೀವ ಶಾಸ್ತ್ರದನುಸಾರ ಸತ್ತೇ ಹೋಗಿವೆ. ಮನಿಲಾದ ಉತ್ತರಕ್ಕಿರುವ ಟಿನೊಜಿರೋಸ್- ತುಲ್ಹಹಾನ್ ನದಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಲಿನವಾದ ನದಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೂಲ ಸೌಕರ್ಯಗಳ ಕೊರತೆಯು ನಗರದ ಮಾಲಿನ್ಯತೆಗೆ ಕಾರಣಗಳಲ್ಲೊಂದು. [[ಎರ್ಮಿಟಾ]] ಜಿಲ್ಲೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯ ಹೊಂದಿದ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="PollutionManila"/> ಮನಿಲಾ ಮತ್ತು ಅದರ [[ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ ಪ್ರದೇಶ|ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] ಪ್ರಪಂಚದ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾಲಿನ್ಯ ಹೊಂದಿದ ನಗರವಾಗಿದೆ<ref>{{cite web |url=http://www.manilatimes.net/national/2008/nov/07/yehey/top_stories/20081107top9.html |title=Metro’s air pollution kills 5,000 annually |first=Cris |last=Odronia |author=Cris G. Odronia |date=07-11-08 |month=November |year=2008 |publisher=[[The Manila Times]] |accessdate=೦೫-೦೫-೧೦ |archive-date=2010-07-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100729142853/http://www.manilatimes.net/national/2008/nov/07/yehey/top_stories/20081107top9.html |url-status=dead }}</ref>, ಇದರ ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯ ತಾಳಬಲ್ಲ ಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕಿಂತ ೩೦೦% ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.<ref name="PollutionManila"/> == ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ == === ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆ === ೧,೬೬೦,೭೧೪ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿದೆ (೨೦೦೦ರ ಜನಗಣತಿಯ ದತ್ತಾಂಶಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ<ref name="popgrowth">{{cite web |url=http://www.census.gov.ph/data/sectordata/2007/municipality.pdf |title=Population and Annual Growth Rates by Region, Province, and City/Municipality: 1995, 2000, 2007 |publisher=National Statistics Office |accessdate=04-04-2010 |archive-date=2009-09-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090902154730/http://www.census.gov.ph/data/sectordata/2007/municipality.pdf |url-status=dead }}</ref>) ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ೩೮.೫೫&nbsp;km{{sup|2}}, ಮನಿಲಾವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಹೆಚ್ಚು ಅಂದರೆ ಪ್ರತಿ ಕಿಮೀಗೆ ೪೩,೦೭೯ ಜನರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು [[ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ದಟ್ಟ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿದ ನಗರ]] {{sup|2}}<ref name="forbes1"/> ಪ್ರತಿ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗೆ ೬೮,೨೬೬ ಜನರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ೬ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ{{sup|2}}, [[ಮೊದಲ ಎರಡು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ]] ಕ್ರಮವಾಗಿ ೬೪,೯೩೬ ಮತ್ತು ೬೪,೭೧೦ನಷ್ಟಿದೆ, ಮತ್ತು ೫ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಟ ೧೯,೨೩೫ನಷ್ಟಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://encyclopedia.stateuniversity.com/pages/14217/Manila.html |title=Manila – The city, History, Sister cities |date= |work= |publisher=Cambridge Encyclopedia |accessdate=04-04-2010 |archive-date=2008-09-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080914031515/http://encyclopedia.stateuniversity.com/pages/14217/Manila.html |url-status=dead }}</ref> ೨೦೦೭ ರ ಜನಗಣತಿಯ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ತೋರಿಸುವಂತೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ೧,೬೬೦,೭೧೪ನಷ್ಟಿತ್ತು, ಪ್ರತಿ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗೆ ೪೩,೦೭೯ನಷ್ಟು ಜನರು{{sup|2}}.<ref name="popgrowth"/> ಮನಿಲಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ೯೧.೫% ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು, ೪% ಮುಸ್ಲಿಮ್, ೧.೫% ಚೀನೀಯರು ಮತ್ತು ೩% ಇತರೆ ಸಂಪ್ರದಾಯದವರು ಇದ್ದಾರೆ.<ref name="FFManila">{{cite web |url=http://realtravel.com/g-267759-manila_article-fun_facts |title=Fun Facts - Manila - Real Travel |publisher=RealTravel |accessdate=20-04-10 |archive-date=2010-03-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100323234834/http://realtravel.com/g-267759-manila_article-fun_facts |url-status=dead }}</ref> ಮನಿಲಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ, [[ಪ್ಯಾರಿಸ್]] (ಪ್ರತಿ kmಗೆ ಇರುವ ನಿವಾಸಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ೨೦,೧೬೪ {{sup|2}}), [[ಬುಯೆನಸ್ ಏರೆಸ್]] (ಪ್ರತಿ kmಗೆ ಇರುವ ನಿವಾಸಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ೧೫,೦೨೮ {{sup|2}}), [[ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ನಗರ]] (ಪ್ರತಿ kmಗೆ ಇರುವ ನಿವಾಸಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ೧೧,೭೦೦ {{sup|2}}), [[ಇಸ್ತಾನ್‌ಬುಲ್]] (ಪ್ರತಿ kmಗೆ ಇರುವ ನಿವಾಸಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ೧,೮೭೮ {{sup|2}}), ಇದರ ಫತೀಹ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಂದ್ರತೆ ಇದೆ ೪೮,೧೭೩, [[ಶಾಂಘಾಯ್]] (ಪ್ರತಿ kmಗೆ ಇರುವ ನಿವಾಸಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ೧೬,೩೬೪ {{sup|2}}), ಇದರ ಜಿಲ್ಲೆ ನಂಶಿಯ ಸಾಂದ್ರತೆ ೫೬,೭೮೫ ), ಮತ್ತು [[ಟೋಕಿಯೊ]] (ಪ್ರತಿ kmಗೆ ಇರುವ ನಿವಾಸಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ೧೦,೦೮೭ {{sup|2}}).<ref name="manilapop">{{cite web |url=http://www.manilacityph.com/pdf/population.pdf |title=Manila City Population |publisher=Manila City Government |format=PDF |accessdate=04-04-2010 |archive-date=2006-08-11 |archive-url=https://www.webcitation.org/query.php?url=http://www.manilacityph.com/pdf/population.pdf |url-status=dead }}</ref> ಆದರೆ ಎಲ್ಲಾ ನಗರ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮಾಡಿದರೆ, ಮೆಟ್ರೋ ಮನಿಲಾವು ಪ್ರತಿ kmಗೆ ೧೨,೫೫೦ ಜನರನ್ನು ಹೊಂದಿ ೮೫ನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ{{sup|2}} ಪ್ರದೇಶದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ೧,೩೩೪&nbsp;km{{sup|2}}, ಇದರಲ್ಲಿ [[ಗ್ರೇಟರ್ ಮನಿಲಾ ಏರಿಯಾ]] ಸೇರಿದೆ, [[ಸೆಬಿ ನಗರ|ಸೆಬಿ ನಗರವು]] ೮೦ನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.<ref name="manilapop"/><ref>{{Cite web |url=http://demographia.com/db-worldua.pdf |format=PDF |title=World Urban Areas: Population & Density |publisher=demographia.com |page=80 |date=August 2008 |accessdate=2009-05-14}}</ref> ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮನಿಲಾವು [[ಎರಡನೆಯ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿದ ನಗರ|ಎರಡನೆಯ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿದ ನಗರವಾಗಿತ್ತು]], ಹಾಗೂ ನಗರವು "Beta+" [[ಗ್ಲೋಬಲ್ ಸಿಟಿ]] ಎಂದು ಗ್ಲೋಬಲೈಸೇಶನ್ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವ ನಗರಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ತಂಡ ಮತ್ತು ೨೦೦೮ರ ನೆಟ್‍ವರ್ಕ್‌ನಿಂದ ವರ್ಗೀಕೃತಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html |title=GaWC – The World According to GaWC 2008 |date=06-03-2009 |month=June |year=2009 |work= |publisher=Globalization and World Cities Study Group and Network |accessdate=04-04-2010 |archive-date=2016-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160811203314/http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html |url-status=dead }}</ref> === ಭಾಷೆಗಳು === [[ಫಿಲಿಪಿನೊ]] ದೇಶೀ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ, ಇದು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಪ್ರದೇಶಗಳ [[ಆಡು ಮಾತಿ|ಆಡು ಮಾತಿನಿಂದ]] ಆಧಾರಿತವಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಮನಿಲಾ ಜನ ಮಾತಾಡುವ ಆಡುಭಾಷೆಯು ಅವ್ಯಕವಾದ ಫಿಲಿಪೈನಿನ [[ಸಂಪರ್ಕ ಭಾಷೆ|ಸಂಪರ್ಕ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ]], ಇದೇಗ ಸಮೂಹ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಹಾಗೂ ಮನರಂಜನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ದ್ವೀಪ ಸಮೂಹದಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಿದೆ. ಈ ಮಧ್ಯೆ, [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] ಭಾಷೆಯನ್ನು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ರೋ-ಮನಿಲಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಹಿರಿಯ ನಿವಾಸಿಗಳು ಈಗಲೂ [[ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್]] ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಫಿಲಿಪ್ಪೈನ್‌ನ ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಬೋಧನಾ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿತ್ತು. ಯೂರೋಪು, ಅರಬ್. ಭಾರತೀಯ, ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಥವಾ ಇತರೆ ವಲಸೆಗಾರರು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ದೇಶದ ನಾಗರೀಕತೆ ತೊರೆದವರ ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಫಿಲಿಪೊನೊ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. [[ಮಿನ್ನನ್ ಚೈನೀಸ್]] (''ಲನ್ನಂಗ್-ಒಯೆ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ)ಯನ್ನು ನಗರದ ಚೀನಿ-ಫಿಲಿನೊ ಸಮುದಾಯದವರು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. == ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ/ಆರ್ಥಿಕತೆ == [[ಚಿತ್ರ:Roxas Boulevard.jpg|250px|thumb|ಪೊಬ್ಲಾಸಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ರೊಕ್ಸಾಸ್ ಬೊಲೆವರ್ಡ್‌ನ ದೃಶ್ಯ, ಇದು ಮನಿಲಾದ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.]] ಮನಿಲಾದ ಅರ್ಥ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬಹು ಮುಖೀಯ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ವೈವಿದ್ಯವುಳ್ಳದ್ದಾಗಿದೆ. ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದದ್ದು, ಸುರಕ್ಷಿತ ಬಂದರುಕಟ್ಟೆ ಹೊಂದಿರುವ ಮನಿಲಾ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾ ಇದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಮನಿಲಾ ಫಿಲಿಪ್ಪೈನ್ಸ್ ದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕಾಶನ ಕೇಂದ್ರವೂ ಆಗಿದೆ.<ref name="encarta"/> ಬಗೆ ಬಗೆಯ ಉತ್ಪಾದಕರು, ಕೈಗಾರಿಕೆ ಸಂಬಂಧಿತ [[ರಸಾಯನಿಕಗಳು]], [[ಬಟ್ಟೆಗಳು]], ಉಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಪಾನೀಯಗಳು ಹಾಗೂ ತಂಬಾಕು ಉತ್ಪಾದನೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ನಾಗರೀಕರಿಗೆ ಕೆಲಸ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಮೂಲ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸಿ ರಫ್ತು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಹಗ್ಗ, ಪ್ಲೈವುಡ್, ಸುಧಾರಿಸಿದ ಸಕ್ಕರೆ, [[ಕೊಬ್ಬರಿ]], ಮತ್ತು ಕೊಬ್ಬರಿ ಎಣ್ಣೆ.<ref name="encarta">{{cite web |url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761578132/Manila.html |title=MSN Encarta: Manila |publisher=MSN Encarta |archiveurl=https://www.webcitation.org/5kwqjvIN5?url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761578132/Manila.html |archivedate=2009-11-01 |accessdate=10-04-10 |url-status=dead }}</ref> ನಗರದ ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಉದ್ಯಮವು ಸ್ಥಿರವಾದ ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಕೂಡಾ ಒಂದು ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಉದ್ಯಮವಾಗಿದೆ. ದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸ ತಾಣವಾಗಿರುವ ನಗರವು ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್<ref name="encarta"/> ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಬಹಳಷ್ಟು ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು [[ಬಿನಂಡೊ]], [[ಎರ್ಮಿಟಾ]], [[ಮಾಲೇಟ್]] ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಹೊರಗೋಡೆಯಾವೃತ ನಗರ, [[ಇಂಟ್ರಾಮುರೊಸ್]] ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿವೆ. ಆಧುನಿಕ ಖರೀದಿ ಮಾಲ್‌ಗಳು ನಗರದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿವೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಮಲೇಟ್]] ಮತ್ತು [[ಎರ್ಮಿಟಾ]] ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿವೆ. [[ಮನಿಲಾ ನಗರ ಕೇಂದ್ರ|ಮನಿಲಾ ನಗರ ಕೇಂದ್ರದ]] ಹಿಂದೆ [[SM ಸಿಟಿ ಮನಿಲಾ]] ಎಂಬ ದೇಶದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮಾಲ್‌ಗಳ ಜಾಲದ ಒಂದು ಭಾಗ ಎದ್ದು ನಿಂತಿದೆ. SM ಸಿಟಿ ಮನಿಲಾದ, ಜೊತೆ ಇನ್ನೂ ಎರಡು [[SM ಸೂಪರ್‌ಮಾಲ್‌ಗಳ|SM ಸೂಪರ್‌ಮಾಲ್‌ಗಳನ್ನು]] ನಗರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ, [[SM ಸಿಟಿ ಸಾಂತಾ ಮೆಸಾ]] ಮತ್ತು [[SM ಸಿಟಿ ಸ್ಯಾನ್ ಲಜಾರೊ]], ಇವು ಬಹು ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ನಗರದ ಮಾಲ್‌ಗಳಾಗಿವೆ. ಮನಿಲಾದ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಹೆಸರಾಂತ ಮುಂಚೂಣಿ ಮಳಿಗೆಗಳೆಂದರೆ [[ರಾಬಿನ್ಸನ್ಸ್ ಪ್ಲೇಸ್ ಮನಿಲಾ]], ಇದು ನಗರದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮಾಲ್, ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿಸನ್ ಪ್ಲಾಜಾ ನಗರದ ಅತಿ ಹಳೆಯ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಮಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. [[ಪೋರ್ಟ್ ಏರಿಯಾ]] ಬಿಟ್ಟು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಿಟಿಯ ಜಿಲ್ಲೆಯು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಇವನ್ನು ''ಪಮಿಲಿಹ್ಯಾಂಗ್ ಬಯಾನ್'' ಅಥವಾ ''ಪಾಲೆಂಗ್ಕೆ'' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳನ್ನಾಗಿ ಭಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವೆಂದರೆ ಒಣ ವಸ್ತುಗಳ ವಿಭಾಗ ಮತ್ತು ಒದ್ದೆ ವಸ್ತುಗಳ ವಿಭಾಗ. ಈ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ವಹಿವಾಟು ಜನನಿಬಿಡವಾಗಿದ್ದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮುಂಜಾವಿನಲ್ಲಿ ಚಟುವಟಿಕೆ ಹೆಚ್ಚು. ಆಟಿಯಂಜಾ ಆಡಳಿತದ ನಗರ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಡಿ ಕೆಲವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಾನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿ ಹೊಸ ರೂಪವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಆಧುನಿಕ ನಗರವಾಗಿದ್ದರೂ, ಡಿವಿಸೋರಿಯಾ ಮತ್ತು [[ಕ್ವಿಯಾಪೊ]] ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಬೆಲೆಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯ ಅಥವಾ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಗೆ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮಾರಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಮಕಾಲೀನ ಜೀವನ == === ಹಬ್ಬಗಳು === ನಗರದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಮನಿಲಾ ದಿವಸವನ್ನು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಜೂನ್ ೨೪ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂದೂ ವಾರ್ಷಿಕ ರಜಾದಿನವಾಗಿದ್ದು [[ಜಾನ್ ದಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್]] ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಫೀಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಬ್ಲಾಕ್ ನಜರಿನ್]] ಪ್ರತಿ ವರ್ಷದ ಜನವರಿ ೯ರಂದು ನಡೆದು ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜಿಲ್ಲೆಯೂ ಕೂಡಾ ತನ್ನದೇ ಆದ ಫಿಯೆಸ್ಟಾ ''ಹಬ್ಬ'', [[ಉತ್ಸವ|ಉತ್ಸವಗಳನ್ನು]] ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆದ ದಿನವಾಗಿ ಆಚರಿಸುತ್ತದೆ. === ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು === thumb|right|250px|ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ [[ಫಿಲಿಪ್ಪೈನ್ಸ್‌|ಫಿಲಿಪ್ಪೈನ್ಸ್‌ನ]] ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ತಾಣವಾದ ಮನಿಲದಲ್ಲಿ ಗಮನೀಯವಾದ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಿವೆ. [[ಬಹಾಯ್ ಸಿನೋಯ್]] ಒಂದು ಮನಿಲಾದ ಪ್ರಮುಖ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಾಗಿದ್ದು ಚೀನೀಯರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪೈನ ಐತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ಅವರು ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ದಿ ಇಂಟ್ರಾಮರಸ್ ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಶಬ್ಧದ ವಸ್ತು ಭಂಡಾರ ಫಿಲಿಪೈನರ ಸ್ವಾತಂತ್ರದ ಆಸೆ ರಿಸಾಲ್‍ನ [[ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿನ ಕ್ರಾಂತಿ]] ಮತ್ತು ಇತರೆ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ನಾಯಕರ ಕಾಲಾನುಕ್ರಮಣಿಕೆ ಹೊಂದಿದೆ. [[ಮನಿಲಾದ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್]] ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಫಿಲಿಪಿನೋ ಕಲೆ ಮತ್ತು [[ಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು]] ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ದೇಶದ ಇತರೆ ಗಮನೀಯ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳನ್ನು ಮನಿಲಾ ಹೊಂದಿದೆ, ಅವೆಂದರೆ. [[ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಪಂಬಾಟ]], ಒಂದು ಮಕ್ಕಳ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ, [[ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸದ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]] ಇದು ದೇಶದ ಗಮನೀಯ ರಾಜಕೀಯ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ, [[ಫಿಲಿಪಿನೊ ಜನರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]] ಮತ್ತು [[ಫಿಲಿಪ್ಪೈನರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]] ಇವೆರಡೂ ಸಹ ದೇಶದ ಜೀವನ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ, ದಿ ಪ್ಯಾರಿಶ್ ಆಫ್ ದಿ ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ಅಬಂಡನ್ಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಯಾನ್ ಅಗಸ್ಟನ್ ಚರ್ಚ್ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ, ಪ್ಲಾಝಾ ಸ್ಯಾನ್ ಲೂಯಿಸ್, ಇದೊಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ [[UST ಕಲೆ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]] ಮತ್ತು [[DLS-CSB]] ಸಮಕಾಲೀನ ಕಲೆ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸದ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ (mcad), ಇವೆರಡೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಸ್ತು ಬಂಡಾರಗಳಾಗಿದ್ದು ವಿಜ್ಞಾನ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು [[ಸಮಕಾಲೀನ ಕಲೆ|ಸಮಕಾಲೀನ ಕಲೆಗಳಿಗೆ]] ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ. === ಧರ್ಮ === ಮನಿಲಾದ ಬಹುದೇಶೀಯ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗಳು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ನಗರದ ತುಂಬಾ ಇರುವ ಆರಾಧನಾ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಿದೆ. ಗಣರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಾಪನೆಯಿಂದ ದೊರೆತ ಫಿಲಿಪ್ಪೈನಿನ ಆರಾಧನಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವು, ವಿವಿಧ ಜನಸಮುದಾಯಗಳು ತಮ್ಮ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಶಿಕ್ಷೆಯ ಭಯವಿಲ್ಲದೇ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. ವಿವಿಧ ಧರ್ಮೀಯ ಜನರು ಇಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಇರುವಿಕೆಯಿಂದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವರು, ಕ್ರೈಸ್ತರ ಚರ್ಚುಗಳು, ಬೌದ್ಧ ಮಂದಿರಗಳು, ಯಹೂದಿ ಸೀನಗಾಗ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಇಸ್ಲಾಮಿನ ಮಸೀದಿಗಳು. [[ಚಿತ್ರ:Sschurch1.jpg|thumb|left|200px|ಬೆಸಿಲಿಕಾ ಮಿನೊರ್ ಡೆ ಸ್ಯಾನ್ ಸೆಬಾಸ್ಟಿಯನ್, ಏಷಿಯಾದ ಏಕೈಕ ಸ್ಟೀಲ್ ಚರ್ಚ್.]] [[ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಧರ್ಮ|ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಧರ್ಮವು]] ನಗರದ ಪ್ರಧಾನ ಧರ್ಮವಾಗಿದೆ. ನಗರದ ಎಲ್ಲಾ ಸಮುದಾಯದ ಜನರು [[ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ|ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ]]. ಮನಿಲಾ ನಗರ [[ಮನಿಲಾ ಧರ್ಮ ಪ್ರದೇಶ|ಮನಿಲಾ ಧರ್ಮ ಪ್ರದೇಶದ]] ಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ, ದೇಶದ ಅತಿ ಪುರಾತನ ಧರ್ಮ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ, ಫಿಲಿಪ್ಪೈನ್‌ನ [[ಅಗ್ರಗಣ್ಯ]] ಧರ್ಮಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ.<ref name="wow">{{cite web |url=http://www.tourism.gov.ph/explore_phil/place_details.asp?content=description&province=80 |title=Wow Philippines: Manila-Cosmopolitan City of the Philippines |publisher=[[Department of Tourism (Philippines)|Department of Tourism]] |accessdate=೦೮-೦೯-೦೮ |archive-date=2004-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040606163445/http://www.tourism.gov.ph/explore_phil/place_details.asp?content=description&province=80 |url-status=dead }}</ref> ಆರ್ಕಡಿಯೊಸಿಸ್‌ನ ಕಚೇರಿಗಳು ಇಂಟ್ರಾಮುರೊನ [[ಮೈನರ್ ಬೆಸಿಲಿಕಾ ಆಫ್ ದಿ ಇಮ್ಯಾಕ್ಯುಲೇಟ್ ಕಾನ್ಸೆಪ್ಷನ್]] ಕ್ರೈಸ್ತ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿದೆ. [[ಮನಿಲಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಿಲ್]] ಅಲ್ಲದೆ ಮನಿಲಾ ಇನ್ನೂ [[ಮೂರು ಬೆಸಲಿಕಾ ಕ್ರೈಸ್ತ ದೇವಾಲಯ|ಮೂರು ಬೆಸಲಿಕಾ ಕ್ರೈಸ್ತ ದೇವಾಲಯಗಳ]] ತಾಣವಾಗಿದೆ, ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿದ ಇದರ ಹೆಸರು [[ಮೈನರ್ ಬೆಸಿಲಿಕಾ ಆಫ್ ಬ್ಲಾಕ್ ನಜರೀನ್]], ಮೈನರ್ ಬೆಸಿಲಿಕಾ ಆಫ್ ಸೇಂಟ್ ಲೊರೆಂಜೋ ರೂಜ್ ಮತ್ತು [[ಬೆಸಿಲಿಕಾ ಮೈನರ್ ಡೆ ಸ್ಯಾನ್ ಸೆಬಾಸ್ಟಿಯನ್]]. ಕಳೆದ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪೆಯಿನಿಗರ ನೆಲೆಪಾಳಯ ಸರ್ಕಾರದ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಫಿಲಿಪ್ಪೈನ್ ದೇಶವನ್ನು ಅನೇಕ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರಕರು ಒಂದು ಆಧಾರ ಕೇಂದ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್‌ನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ [[ಡೊಮಿನಿಕನ್ನ|ಡೊಮಿನಿಕನ್ನರು]], [[ಜೆಸುಟ|ಜೆಸುಟರು]], [[ಫ್ರಾನ್ಸಿಕನ್ನ|ಫ್ರಾನ್ಸಿಕನ್ನರು]], [[ಆಗಸ್ಟಿನಿಯನ್ನ|ಆಗಸ್ಟಿನಿಯನ್ನರು]], [[ಆಗಸ್ಟಿನಿಯನ್ ರಿಕಲೆಕ್ಟ್ಸ್]], [[ಬೆನೆಡಿಕ್ಟಿನ್ನ|ಬೆನೆಡಿಕ್ಟಿನ್ನರು]], [[ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ ಆಫ್ ಚಾರ್ಟೆಸ್‌ನ ಸಹೋದರಿಯರು]], [[ವಿನ್ಸೆಂಟಿಯನ್]] ಫಾದರ್ಸ್, ಇಮ್ಯಾಕುಲೇಟಿ ಕಾರ್ಡಿಸ್ ಮ್ಯಾರಿಯೆದ ಕಾಂಗ್ರೆಗೇಶಿಯೊ, ಮತ್ತು [[ಡಿ ಲಾ ಸಲ್ಲೆ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸಹೋದರ|ಡಿ ಲಾ ಸಲ್ಲೆ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸಹೋದರರು]] ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. [[ಚಿತ್ರ:Manila Cathedral exterior.jpg|thumb|right|250px|ಮನಿಲಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನ ಹೊರಭಾಗ, ಮನಿಲಾ ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಬೆಸಿಲಿಕಾಸ್‌ಗಳಲ್ಲೊಂದು.]] ನಗರದ ಇತರೆ ಗಮನೀಯ ಚರ್ಚುಗಳೆಂದರೆ ಇಂಟ್ರಾಮುರೊನಲ್ಲಿರುವ [[ಸ್ಯಾನ್ ಆಗಸ್ಟಿನ್ ಚರ್ಚ್]],[[UNESCO]] [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ|ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿರುವ]] ವಿಧಿಬದ್ಧವಾಗಿ ಕಿರೀಟಧಾರಣೆ ಮಾಡಿದ ನ್ಯೂಸ್ಟ್ರಾ ಸೆನೊಂರೊ ಡಿ ಕನ್ಸೂಲೇಶನ್ y ಕೊರೆಯಾ ಪುಣ್ಯಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಗಣ್ಯವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಬಯಸುವ ಪೂರ್ತಿ ಹವಾ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಎರಡು ಚರ್ಚುಗಳು, ಬೆಸಲಿಕಾ ಮೈನೂರೆ ಡಿ [[ಸ್ಯಾನ್ ಲೊರೆಂಜೊ ರೂಯಿಜ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಬಿನೊಂಡೊ ಚರ್ಚ್,<ref name="wow"/> [[ಮಲಾಟೆ ಚರ್ಚ್]] ದಿ ಶ್ರೈನ್ ಆಫ್ ನ್ಯೂಸ್ಟ್ರಾಸಿನೊ ರಾ ಡಿ ರೆಮೆಡಿಯೋಸ್ ಎರ್ಮಿಟಾದಲ್ಲಿರುವ ದೇಶದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಮರಿಯನ್ ವಿಗ್ರಹವಿರುವ ನ್ಯೂಸ್ಟ್ರಾ ಸೆನೊರಾ ಡಿ ಗಯಾ ಚರ್ಚ್, ಟೊಡೋದಲ್ಲಿರುವ ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ [[Sto.]] ಪ್ರತಿಮೆ ಇರುವ ಚರ್ಚ್. [[ನಿನೊ]] (ಬಾಲ ಏಸು); ಮತ್ತು Sta. ಅನಾ ಚರ್ಚ್, ವಿಧಿ ಬದ್ಧವಾಗಿ ಕಿರೀಟವಿರಿಸಿದ [[ನ್ಯೂಸ್ಟ್ರಾ ಸಿನೊರಾ ಡಿ ಲಾಸ್ ಡೆಸಂಪರಡೊಸ್]]. [[ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟ್ಯಾಂಟಿಸಮ್]] ನಗರದ ಎರಡನೆಯ ದೊಡ್ಡ ಧರ್ಮವಾಗಿದೆ. ಮನಿಲಾ ಕೆಲವು ಅತಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡವಾದ ಫಿಲಿಪೈನ್‌ನ [[ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್ ಚರ್ಚ್‌ಗಳ]] ತಾಣವಾಗಿವೆ. ಅಮೆರಿಕನ್ ಧರ್ಮಪ್ರಸಾರಕರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಬಹುಪಾಲು ಹಳೆಯ ಚರ್ಚುಗಳು ನಗರದ ಎಲ್ಲೆಯ ಮಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯ ದೊಡ್ಡ ಚರ್ಚುಗಳು ಉಪನಗರ ಸಹನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿವೆ. ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧವಾದ ನಂತರ, ಭಾರೀ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಾಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಧರ್ಮ ಪ್ರಸಾರಕರ ದಂಡು ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಬಂದಿತು, ಇವರುಗಳೆಂದರೆ [[ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್‌ಗಳು]], [[ನಝರೀನರು]], [[ಪೆಂಟಾಕೋಸ್ಟಲರು]], ಮತ್ತು [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಮತ್ತು ಮಿಷನರಿ ಅಲಯನ್ಸ್]]. ಅವರು ಮನಿಲಾವನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ದ್ವೀಪಗಳಾದ್ಯಂತ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಚರ್ಚುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. [[ಬೈಬಲ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟರು]] ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂದಿರಗಳನ್ನು ನಗರದಾದ್ಯಂತ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದರು. [[ಎವಾಂಜೆಲಿಕಲ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್‌|ಎವಾಂಜೆಲಿಕಲ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್‌ರ]] ಜೊತೆಗೆ ದೇಶದ ಇತರೆ ಮನಿಲೈನ್ ಪ್ರಾಟೆಸ್ಟೆಂಟ್ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗಳಿಗೆ ಮನಿಲಾ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಮನಿಲಾದಲ್ಲಿ [[ಸಂತ ಸ್ಟೀಫನ್‌|ಸಂತ ಸ್ಟೀಫನ್‌ರ]] [[ಪ್ರೊ-ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್]] ಇದೆ, ಇದು [[ಫಿಲಿಪ್ಪೈನಿನ ಎಪಿಸ್ಕಾಪಲ್ ಚರ್ಚಿ|ಫಿಲಿಪ್ಪೈನಿನ ಎಪಿಸ್ಕಾಪಲ್ ಚರ್ಚಿನ]] [[ಫಿಲಿಪ್ಪೈನಿನ ಎಪಿಸ್ಕಾಪಲರ ಚರ್ಚ್]] ಕೇಂದ್ರವೂ ಆಗಿದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಇಲೊಕ್ಯಾನೊ]] ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಚರ್ಚ್ [[ಇಗ್ಲೇಶಿಯಾ ಫಿಲಿಪೈನಾ ಇಂಡಿಪೆಂಡಿಯೆಂಟೆ]] ಪ್ರಧಾನ ಕೇಂದ್ರವು ನಗರದಲ್ಲಿದೆ. [[ಫಿಲಿಪ್ಪೈನ್ಸ್‌ನ ಎಪಿಸ್ಕಾಪಲ್ ಚರ್ಚ್]] ಮತ್ತು [[ಇಗ್ಲೇಸಿಯಾ ಫಿಲಿಪೈನಾ ಇಂಡಿಪೆಂಡಿಯಂಟೆ]] ಇವೆರಡು [[ಆಂಗ್ಲಿಕನ್ ಕಮ್ಯೂನಿಯನ್‌]] ಪಂಗಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ. [[ಇಗ್ಲೀಸಿಯ ನಿ ಕ್ರಿಸ್ಟೊ]] ಎಂಬುದು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸ್ವದೇಶಿ ಫಿಲಿಪ್ಪೈನಿನ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಚರ್ಚ್ ಆಗಿದ್ದು ಏಷಿಯಾದ ದೊಡ್ಡ ಸ್ವತಂತ್ರ ಚರ್ಚ್ ಆಗಿರುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ವೇಗವಾಗಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇಗ್ಲೇಸಿಯಾದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ದೂರದ ಊರಿನವರ ಉಪಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ, ಅಷ್ಟು ಮಹತ್ವವಲ್ಲದ ಛಾಪೆಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಚರ್ಚ್‌ಗಳ ನಗರದ ಉದ್ದಗಲದಲ್ಲಿ ಇವೆ. ಇದು ಕಿರಿದು, ಮೊನಚಾದ, ತಿರುವುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಗೋಪುರಗಳಿಗಾಗಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿವೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ಇತರೆ ಧರ್ಮಗಳೂ ಇವೆ. ಮನಿಲಾದಲ್ಲಿ ಚೀನಿ ಸಮುದಾಯದವರಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹಲವಾರು[[ಬೌದ್ಧ]] ಮತ್ತು [[ಟಾವೋ]] ಧರ್ಮದ ಮಂದಿರಗಳಿವೆ. ಕ್ವಿಯಾಪೊ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯ ಮನಿಲಾದಲ್ಲಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ [[ಮಸ್ಜಿದ್ ಅಲ್-ದಹಬ್]] ಎಂಬ ಮಸೀದಿ ಇದೆ. ಅಲ್ಲೊಂದು ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದ ಜನಸಮುದಾಯಕ್ಕಾಗಿ ದೊಡ್ಡ [[ಹಿಂದು]] ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಸಿಖ್ಖರ ಗುರುದ್ವಾರ ಸಹ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ. [[ದಿ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಲೇಟರ್ ಡೇ ಸೇಂಟ್ಸ್]] ಸಹ ನಗರದೊಳಗೆ ಒಂದು ಮಂದಿರವನ್ನು ಕಟ್ಟಿದೆ. ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಮಲಾಟೆ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಪ್ಪೈನಿನ ಸಣ್ಣ [[ಯಹೂದಿ]] ಸಮುದಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಸೀನಗಾಗ್ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈಗ [[ಮಕಾಟಿ|ಮಕಾಟಿಯ]] ಟೋರ್ಡೆಸಿಲಾಸ್ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ, ಮನಿಲಾದ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೊಸ ಸಿನಗಾಗ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. === ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ === thumb|left|200px|1901ರಲ್ಲಿ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷಿಯಾದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮೊದಲ ಶೈಲಿ, ಮನಿಲಾ ಹೋಟೆಲ್‌ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಲಾಬಿ. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ಮನಿಲಾದ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ, ಪ್ರತಿವರ್ಷ ೧ ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ನಗರವು [[ಪೂರ್ವ|ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿ]] ಮೊದಲ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್‌ನ ಹಲವಾರು ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳು ಮನಿಲಾದಲ್ಲಿಯೇ ಇವೆ, ಹಾಗೂ ಜನಪ್ರಿಯ ಪ್ರವಾಸೀ ತಾಣಗಳೂ ಆಗಿವೆ. ಅವೆಂದರೆ [[1322 ಗೋಲ್ಡನ್ ಎಂಪೈರ್ ಅಟ್ ರೊಕ್ಸಾಸ್ ಬೊಲೆವರ್ಡ್]], ಅಪೊಲಿನಾರಿಯೊ ಮಾಬಿನಿ ಶ್ರೈನ್, [[ಬಹಾಯ್ ತ್ಸಿನೊಯ್]], [[ಬೆಸಿಲಿಕಾ ಆಒಹ್ ಸ್ಯಾನ್ ಸೆಬಾಸ್ಟಿಯನ್]], [[ಚೈನಾಟೌನ್]], [[ಕೊಕೊನಟ್ ಪ್ಯಾಲೇಸ್]]{{ref label|Manila1|i|}}, [[ಕಲ್ಚರಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಆಫ್ ದಿ ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್]]{{ref label|Manila1|i}}, [[ಎರ್ಮಿಟಾ]] ಮತ್ತು [[ಮಲಾಟೆ]] ಜಿಲ್ಲೆಗಳು, DLS-CSB ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಕಂಟೆಪರರಿ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಡಿಸೈನ್, [[ಎಂಬಸಿ ಆಫ್ ದಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಇನ್ ಮನಿಲಾ]], [[ಫೋರ್ಟ್ ಸ್ಯಾಂಟಿಯಾಗೊ]], [[ಇಂಟ್ರಾಮುರಸ್]], [[ಮಲಕ್‌ನಂಗ್ ಪ್ಯಾಲೇಸ್]], ಮನಿಲಾ [[ಬೇವಾಕ್]], [[ಮಲಾಟೆ ಚರ್ಚ್]], ಮನಿಲಾ ಬೋರ್ಡ್‌ವಾಕ್, [[ಮನಿಲಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್]], [[ಮನಿಲಾ ಸಿಟಿ ಹಾಲ್]], [[ದಿ ಮನಿಲಾ ಹೋಟೆಲ್]], [[ಮನಿಲಾ ಓಶೀನ್ ಪಾರ್ಕ್]], [[ಮನಿಲಾ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಪೋಸ್ಟ್ ಆಫೀಸ್]], [[ಮನಿಲಾ ಯಾಚ್ಟ್ ಕ್ಲಬ್]], [[ಮನಿಲಾ ಜುವಲಾಜಿಕಲ್ ಅಂಡ್ ಬಟಾನಿಕಲ್ ಗಾರ್ಡನ್]], [[ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಮನಿಲಾ]], [[ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಥಿಯೇಟರ್]], [[ಮ್ಯೂಸಿಯೊ ಪಂಬಾಟ]], ದಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಮನಿಲಾ, [[ದಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಫಿಲಿಪೈನ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ]], [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲೈಬ್ರರಿ ಆಫ್ ದಿ ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್]], [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ದಿ ಫಿಲಿಪಿನೊ ಪೀಪಲ್]], [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್]], [[ಪ್ಯಾಕೊ ಪಾರ್ಕ್]], ಪ್ಯಾರಿಶ್ ಆಫ್ ದಿ ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ದಿ ಅಬಂಡನ್ಡ್, ಪ್ಲಾಜಾ ಲೊರೆಂಜೊ ರುಯಿಜ್, [[ಪ್ಲಾಜಾ ಮಿರಾಂಡಾ]], [[ಕ್ವಿಯಪೊ ಚರ್ಚ್]], ಕ್ವಿರಿನೊ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್, ರಾಜಾಹ್ ಸುಲೇಮಾನ್ ಪ್ಲಾಜಾ, ರೆಮೆಡಿಯೊಸ್ ಸರ್ಕಲ್, [[ರಿಜಾಲ್ ಪಾರ್ಕ್]], [[ರಾಬಿನ್ಸನ್ಸ್ ಪ್ಲೇಸ್ ಮನಿಲಾ]], [[ಸ್ಯಾನ್ ಆಗಸ್ಟಿನ್ ಚರ್ಚ್]], ದಿ ಸ್ಯಾನ್ ಆಗಸ್ಟಿನ್ ಚರ್ಚ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ, [[SM ಸಿಟಿ ಮನಿಲಾ]], [[SM ಸಿಟಿ ಸ್ಯಾನ್ ಲಜಾರೊ]], [[SM ಸಿಟಿ ಸಾಂಟಾ ಮೆಸಾ]]{{ref label|Manila2|ii}}, [[ದಿ ಸುಪ್ರೀಮ್ ಕೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್]], [[UST ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಸೈನ್ಸಸ್]] ಮತ್ತು ದಿ ವಿಕ್ಟಿಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಮಾರ್ಷಿಯಲ್ ಲಾ ಮೆಮೊರಿಯಲ್ ವಾಲ್-ಬೊನಿಫಾಸಿಯೊ ಶ್ರೈನ್. ಮನಿಲಾವು ಹಲವಾರು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ ಅವೆಂದರೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯಾ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಸ್ಥಳ [[ರೈಜಲ್ ಮೆಮೊರಿಯಲ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್]] ಮತ್ತು ನಗರದಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾನ್ ಆಂಡ್ರೆಸ್ ಜಿಮ್ ಇದೆ. == ನಗರದ ಚಿತ್ರಣ == === ಸ್ಥೂಲ ಅವಲೋಕನ === ಮನಿಲಾದ ಮಿಶ್ರಿತ [[ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ವೈವಿದ್ಯತೆ|ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ವೈವಿದ್ಯತೆಗಳು]] ನಗರ ಹಾಗೂ [[ರಾಷ್ಟ್ರದ ಇತಿಹಾಸ|ರಾಷ್ಟ್ರದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು]] ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತದೆ. ಮನಿಲಾದ ಬಹಳಷ್ಟು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳು [[ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಗ್ರಾಮ|ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ]] ನಾಶಗೊಂಡವು. ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಮನಿಲಾದ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು. ಹಲವಾರು ಹೆಗ್ಗುರುತಿನ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಭಾರಿ ಖರ್ಚಿನಿಂದ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟವು. ಈಗಿನ ಮನಿಲಾದ ಭೂದೃಶ್ಯವು ಒಂದು ನವೀನ ಮತ್ತು ಸಮಕಾಲೀನ ಕಟ್ಟಡಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಹೊಂದಿದೆ. {{wide image|Big Manila.jpg|850px|<div class="center">''A panorama of the City of Manila''</div>}} === ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Manila by night.jpg|thumb|250px|ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಮನಿಲಾದ ದೃಶ್ಯ]] [[ಚಿತ್ರ:Kilometre Zero fronting Rizal Park.jpg|thumb|250px|ದಿ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಝೀರೊ ಮಾರ್ಕರ್]] ಮನಿಲಾವು ದೇಶದ ಹಲವಾರು ಗಮನೀಯ ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳ ತಾಣವಾಗಿತ್ತು, ಅವೆಂದರೆ [[ರಿಜಾಲ್ ಪಾರ್ಕ್]], ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ [[ಇಂಟ್ರಾಮುರಸ್]]. ೫೮ ಹೆಕ್ಟೇರುಗಳ (೧೪೩ ಎಕರೆಗಳು)<ref>{{cite web |url=http://www.wordtravels.com/Attractions/?attraction=735 |title=Rizal Park |publisher=WordTravels |accessdate=13-04-2010 |archive-date=2009-04-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090420054605/http://www.wordtravels.com/Attractions/?attraction=735 |url-status=dead }}</ref> ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಮತ್ತು ಅರ್ಧ ಚಂದ್ರಾಕಾರದ ರಿಜಾಲ್ ಪಾರ್ಕ್, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೀರನಾದ [[ಜೋಸ್ ರಿಜಾಲ್]] ಸ್ಮಾರಕಾರ್ಥ ಉದ್ಯಾನವು ಮನಿಲಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಇವನನ್ನು ಸ್ಪೈನಿಗರು ಬುಡಮೇಲು ಕೃತ್ಯ ಎಸಗಿದನೆಂಬ ಆರೋಪದ ಮೇಲೆ ಇದೇ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಕೊಂದಿದ್ದರು. ರಿಜಾಲ್ ಪಾರ್ಕಿನ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದರೆ ಚೈನೀ ಮತ್ತು ಜಪಾನೀ ಉದ್ಯಾನಗಳು, [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್]], [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲೈಬ್ರರಿ ಆಫ್ ದಿ ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್]], ದಿ ಪ್ಲಾನೆಟೋರಿಯಂ, ಆರ್ಕಿಡೇರಿಯಮ್ ಮತ್ತು ಚಿಟ್ಟೆಗಳ ಪೆವಿಲಿಯನ್, ದಿ ಪಾರ್ಕ್ ಆಡಿಟೋರಿಯಂ, ಭೂವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಬಿಡಿಸಿದ ಫಿಲಿಪೈನಿನ ಭೂಪಟ, ಕಾರಂಜಿ ಮಕ್ಕಳ ಹಿನ್ನೀರ ಸರೋವರ, ಚದುರಂಗದ ಚೌಕ, [[ಕ್ವಿರಿನೋ ಗ್ರಾಂಡ್ ಸ್ಟಾಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ಮನಿಲಾ ಸಮುದ್ರ ಉದ್ಯಾನ]], ಇದು ಸಮುದ್ರದ ವಿವಿಧ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ರಿಜಾಲ್ ಸ್ಮಾರಕ ಭವನದ ಧ್ವಜಸ್ತಂಭದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ [[ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಜೀರೊ]] ಮಾರ್ಕರ್ ಇದ್ದು ಇದು ದೇಶದ ಇನ್ನುಳಿದ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲಿಂದ ದೂರವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ನಗರದ ಉತ್ತರದ ಅಂಚಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸ್ಮಶಾನ ಭೂಮಿಗಳಿವೆ, ಲಯೋಲ, ಚೀನೀಯರ ಮತ್ತು ಮನಿಲಾ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸ್ಮಶಾನ ಭೂಮಿಯಾದ ಮನಿಲಾ ಉತ್ತರ ಹಸಿರು ಉದ್ಯಾನ. ಮನಿಲಾವು ಗಮನೀಯ ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳು ಹಾಗೂ ಐತಿಹಾಸಿಕ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತೆಯೇ, ತುಂಬಾ ದುಬಾರಿಯಾದ ಐಶಾರಾಮಿ ಹೋಟೆಲ್ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತಹ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ವಸತಿ ಗೃಹಗಳೂ ಇವೆ. ಜಗತ್ಪ್ರಸಿದ್ಧ [[ಮನಿಲಾ ಹೋಟೆಲ್]] ಸೇರಿದಂತೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಇಂತಹ ಜಾಗಗಳು ಮನಿಲಾದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿವೆ. ಇವು [[ಮನಿಲಾ ಕೊಲ್ಲಿ|ಮನಿಲಾ ಕೊಲ್ಲಿಯ]] ಸುಂದರವಾದ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. [[ಎರ್ಮಿಟಾ]] ಮತ್ತು [[ಮಲಾಟೆ]] ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಜನಪ್ರಿಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಾಗಿದ್ದು ವ್ಯಾಪಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳು, ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳು, ಸ್ನೇಹಕೂಟಗಳು, ಪಾನೀಯ ಗೃಹಗಳು, ಕಲೆ ಮತ್ತು ಪುರಾತನ ವಸ್ತುಗಳ ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ. ನಗರಿಗಳ ರಾತ್ರಿ ಜೀವನವು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು, ನೃತ್ಯಶಾಲೆಗಳು, ಜೂಜುಕಟ್ಟೆಗಳು, ಮನರಂಜನಾ ಆರಾಮಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೊಗಸುಗಾರ ಕೆಫೆಗಳನ್ನು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಈ ಜಿಲ್ಲೆಗಳೊಳಗೆ ಬಹುಸಂಖ್ಯೆಯ ಮಹತ್ವವಾದ ಕಟ್ಟಡ ಮತ್ತು ನೆಲೆತಾಣಗಳಿವೆ. === ಉದ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಮನರಂಜನಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Rizal Park Facing Quirino Grandstand.jpg|250px|thumb|ಕ್ವಿರಿನೊ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್ ಅಭಿಮುಖವಾಗಿರುವ ರಿಜಾಲ್ ಮಾನ್ಯುಮೆಂಟ್]] ಮನಿಲಾವು ದೇಶದ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಉದ್ಯಾನವಾದ [[ರಿಜಾಲ್ ಪಾರ್ಕ|ರಿಜಾಲ್ ಪಾರ್ಕನ್ನು]] ಹೊಂದಿದೆ. ಇದನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೀರ [[ಜೋಸ್ ರಿಜಾಲ್‌|ಜೋಸ್ ರಿಜಾಲ್‌ನ]] ನೆನಪಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದು. ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲದೆ ಮನಿಲಾ ಹಲವು ಚೌಕಗಳ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಇವೆಂದರೆ ಪ್ಲಾಜಾ ಬಾಲಕ್ಟಾಸ್ ಮತ್ತು ಪ್ಲಾಜಾ ಮಿರಾಂಡಾ. ಇದು [[1971ರ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಬಂಧಿ ಬಾಂಬ್ ಸ್ಪೋಟದ ಸ್ಥಾನ]]. ಮನಿಲಾದ ಒಳಗೆ ಗಮನೀಯವಾದ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿದ್ದು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ರಾಜಾ ಸುಲಾಯಮಾನ್ ಪಾರ್ಕ್, ಮನಿಲಾ ಬೋರ್ಡ್‌ವಾಕ್ ಲಿವಾಸಾಂಗ್ ಬಾನಿಫಾಸಿಯೋ, ಮಹಾನ್ ಗಾರ್ಡನ್, [[ಪ್ಯಾಕೊ ಪಾರ್ಕ್]], ರೆಮಿಡಿಯೊಸ್ ಸರ್ಕಲ್, [[ಮನಿಲಾ ಝುವಲಾಜಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಬಟಾನಿಕಲ್ ಗಾರ್ಡನ್]], ಪಂಡಕಾನ್ ಲೀನಿಯರ್ ಪಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಮಲಕನಾಂಗ್ ಗಾರ್ಡನ್. ನಗರದೊಳಗೆ, [[ಮನಿಲಾ ಚೈನೀಸ್ ಸಿಮೆಟರಿ]], [[ಲಾ ಲೊಮಾ ಸಿಮೆಟರಿ]]{{ref label|Manila3|iii}}, ಮನಿಲಾ ಸೌತ್ ಗ್ರೀನ್ ಪಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು [[ಮನಿಲಾ ನಾರ್ತ್ ಗ್ರೀನ್ ಪಾರ್ಕ್‌|ಮನಿಲಾ ನಾರ್ತ್ ಗ್ರೀನ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನಂತಹ]] ಸ್ಮಶಾನ ಭೂಮಿಗಳಿಗೆ ಕಡೆಯದರಲ್ಲಿ ಹಲವು ಚಾರಿತ್ರಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಅಂತಿಮ ವಿಶ್ರಾಂತಿಧಾಮವಾಗಿದ್ದು ಮನಿಲಾ ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ ಪ್ರದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದಾದ ಸ್ಮಶಾನ ಭೂಮಿಯಾಗಿದೆ. ಮನಿಲಾ ನಾರ್ತ್ ಮತ್ತು ಮನಿಲಾ ಸೌತ್ ಗ್ರೀನ್ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳು ನಗರವು ಹೊದಿರುವ ಸ್ಮಶಾನಗಳು. ಬಹು ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮನರಂಜನಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ನಗರದಲ್ಲಿ ಚದುರಿದಂತೆ ಇವೆ. === ಜಿಲ್ಲೆಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Legislative districts of Manila.png|thumb|left|ಮನಿಲಾದ ಶಾಸಕಾಂಗ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು.]] * '''[[1ನೆಯ ಜಿಲ್ಲೆ]]''' (ಜನಸಂಖ್ಯೆ:೪೦೭,೩೩೧)ಯು ಮನಿಲಾದ ಅತಿ ಉತ್ತರಕ್ಕಿರುವ ಜಿಲ್ಲೆ. [[ಟೊಂಡೊ|ಟೊಂಡೊವು]] ಒಂದೇ ಭೌಗೋಳಿಕ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಮನಿಲಾದ ಮೊದಲ ಜಿಲ್ಲೆ ಜೊತೆಗೆ ೨ನೆಯ ಜಿಲ್ಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಒಟ್ಟು ೧೪೬ [[ಬ್ಯಾರಂಗೇ|ಬ್ಯಾರಂಗೇಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿದ್ದು ೪.೫೭&nbsp;km² ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. * ಮನಿಲಾದ '''[[2ನೆಯ ಜಿಲ್ಲೆ]]''' (ಜನಸಂಖ್ಯೆ:೨೨೩,೨೭೩)ಯು ಒಂದೇ ಭೌಗೋಳಿಕ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಸೇರಿದಂತೆ ಮೂರು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, [[ಟೊಂಡೊ]] ಈ ಬೌಗೋಳಿಕ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾರ ಮೊದಲನೇ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೇಲಿದೆ. ಎರಡನೇ ಜಿಲ್ಲೆ {{convert|4.08|km²|2|abbr=on|lk=out}} ರಷ್ಟಿದ್ದು ೧೪೭–೨೬೭ [[ಬ್ಯಾರಂಗೇ|ಬ್ಯಾರಂಗೇಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿದೆ. * '''[[3ನೆಯ ಜಿಲ್ಲೆ]]''' (ಜನಸಂಖ್ಯೆ:೧೯೭,೨೪೨)ಯು ಮೂರು ಭೌಗೋಳಿಕ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು [[ಬಿನೊಂಡೊ]], ನಗರದ [[ಚೈನಾ ಟೌನ್]], [[ಕ್ವಿಯಾಪೊ]], [[ಸ್ಯಾನ್ ನಿಕೊಲಸ್]], [[ಸಾಂತಾ ಕ್ರೂಝ್]]. ನಗರವು ಕೆಲವು ಗಮನೀಯ ಹೆಗ್ಗುರುತಿನ ರಚನೆ ಹೊಂದಿದೆ ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಮೈನರ್ ಬೆಸಿಲಿಕಾ ಆಫ್ ದಿ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ನಜರೀನ್]]. ಈ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ನಗರದ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದು, ವ್ಯಾಪ್ತಿ {{convert|6.24|km²|2|abbr=on|lk=out}}. ನಗರವು [[ಲಯೋಲ]], [[ಮನಿಲಾ ಚೈನೀಸ್ ಸಿಮೆಟರಿ]] ಮತ್ತು [[ಮನಿಲಾ ನಾರ್ತ್ ಗ್ರೀನ್ ಪಾರ್ಕ್‌|ಮನಿಲಾ ನಾರ್ತ್ ಗ್ರೀನ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನಂತಹ]] ಸ್ಮಶಾನ ಭೂಮಿಗಳ ತವರಾಗಿದೆ. * ಮನಿಲಾದ '''[[4ನೆಯ ಜಿಲ್ಲೆ]]''' (ಜನಸಂಖ್ಯೆ:೨೫೫,೬೧೩) ಗಮನೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಏಕಮಾತ್ರ ಜಿಲ್ಲೆ [[ಸಾಂಪಲಾಕ]] ಆಗಿದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿ {{convert|5.14|km²|2|abbr=on|lk=out}} ಮತ್ತು ೩೯೫–೫೮೬ [[ಬ್ಯಾರಂಗೇ|ಬ್ಯಾರಂಗೇಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿದೆ. * ಮನಿಲಾದ '''[[5ನೆಯ ಜಿಲ್ಲೆ]]''' (ಜನಸಂಖ್ಯೆ:೩೧೫,೯೬೧)ಯು ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಯಲ್ಲಿದ್ದು ಭೌಗೋಳಿಕ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾದ[[ಎರ್ಮಿಟಾ]], [[ಮಲಾಟೆ]], [[ಪೆಕೊ]] (೬ ನೆಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುವ ವಲಯ ೯೦ನ್ನು ಹೊರತು ಪಡಿಸಿ), [[ಬಂದರು ಪ್ರದೇಶ]], [[ಇಂಟ್ರಾಮುರೊಸ್]], [[ಸ್ಯಾನ್ ಆಂಡ್ರೆಸ್ ಬುಕಿಡ್]] ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿ {{convert|11.56|km²|2|abbr=on|lk=out}}. ಈ ಪ್ರದೇಶದೊಳ್ಗೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದ ಗಿಜಿಗುಟ್ಟುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಗುರುತು ಹಚ್ಚಬಹುದಾದ ದೇಶದ ಭೂಗುರುತುಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ೫ನೆಯ ಜಿಲ್ಲೆಯು ದೇಶದ ಹೆಗ್ಗುರುತಾದ, ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾದ ಉದ್ಯಾನವನ [[ರಿಜಾಲ್ ಪಾರ್ಕ್]] ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * '''[[ಜಿಲ್ಲೆ 6]]''' (ಜನಸಂಖ್ಯೆ:೨೬೧,೨೯೪) ನಗರದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಸಾಂದ್ರಿತ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾದ [[ಪ್ಯಾಕೊ]] (ವಲಯ ೯೦), [[ಪ್ಯಾಂಡಕನ್]], [[ಸ್ಯಾನ್ ಮಿಗ್ವೆಲ್]], [[ಸಾಂಟಾ ಅನಾ]], [[ಸಾಂಟಾ ಮೆಸಾ]] ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿ {{convert|7.79|km²|2|abbr=on|lk=out}}. ಜಿಲ್ಲೆಯು ೫೮೭–೬೪೮ ಮತ್ತು ೮೨೯–೯೦೫ [[ಬ್ಯಾರಂಗೇ|ಬ್ಯಾರಂಗೇಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿದೆ, [[ಫಿಲಿಪೈನ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ|ಫಿಲಿಪೈನ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯ]] [[ಅಧಿಕೃತ ನಿವಾಸ]] ಹೊಂದಿದೆಯಲ್ಲದೆ [[ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿದೆ. ನಗರವು ಹದಿನಾರು ಭೌಗೋಳಿಕ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗವಾಗಿದೆ ಅವೆಂದರೆ [[ಬಿನೊಂಡೊ]], [[ಎರ್ಮಿಟಾ]], [[ಇಂತ್ರಾಮುರೊಸ್]], [[ಮಲಾಟೆ]], [[ಪ್ಯಾಕೊ]], [[ಪ್ಯಾಂಡಕನ್]], [[ಪೋರ್ಟ್ ಏರಿಯಾ]], [[ಕ್ವಿಯಾಪೊ]], [[ಸ್ಯಾಂಪಲಕ್]], [[ಸ್ಯಾನ್ ಆಂಡ್ರೆಸ್]], [[ಸ್ಯಾನ್ ಮಿಗುಯೆಲ್]], [[ಸ್ಯಾನ್ ನಿಕೊಲಸ್]], [[ಸಾಂಟಾ ಅನಾ]], [[ಸಾಂಟಾ ಕ್ರೂಜ್]], [[ಸಾಂಟಾ ಮೆಸಾ]] ಮತ್ತು [[ಟೊಂಡೊ]]. ಈ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಆರು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾಗಿವೆ, [[ಮನಿಲಾದ ಶಾಸಕಾಂಗ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು]]. [[ಚಿತ್ರ:Ph map manila.svg|thumb|right|250px|ಮನಿಲಾದ ಭೂಪಟ]] {| class="wikitable sortable" |- !ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ![[ಬ್ಯಾರಂಗೇ|ಬ್ಯಾರಂಗೇಗಳು]] !ಜನಸಂಖ್ಯೆ<br />(೨೦೦೭ ಜನಗಣತಿ) !ಪ್ರದೇಶ <br /> ([[ha]]s.) !ಜನಸಂಖ್ಯೆ. ಸಾಂದ್ರತೆ<br />(ಪ್ರತಿ km²ಗೆ) |- | [[ಬಿನೊಂಡೊ]] | align="right"|೧೦ | align="right"|೧೨,೧೦೦ | align="right"|೬೬.೧೧ | align="right"|೧೮,೩೦೪.೧ |- | [[ಎರ್ಮಿಟಾ]] | align="right"|೧೩ | align="right"|೬,೨೦೫ | align="right"|೧೫೮.೯೧ | align="right"|೩,೯೦೪.೮ |- | [[ಇಂಟ್ರಾಮುರೊಸ್]] | align="right"|೫ | align="right"|೫,೦೧೫ | align="right"|೬೭.೨೬ | align="right"|೭,೪೫೫.೭ |- | [[ಮಲಾಟೆ]] | align="right"|೫೭ | align="right"|೭೮,೧೩೨ | align="right"|೨೫೯.೫೮ | align="right"|೩೦,೦೯೯.೮ |- | [[ಪ್ಯಾಕೊ]] | align="right"|೪೩ | align="right"|೬೯,೩೦೦ | align="right"|೨೭೮.೬೯ | align="right"|೨೪,೮೬೬.೭ |- | [[ಪ್ಯಾಂಡಕನ್]] | align="right"|೩೮ | align="right"|೭೬,೧೩೪ | align="right"|೧೬೬.೦೦ | align="right"|೪೫,೮೬೨.೯ |- | [[ಪೋರ್ಟ್ ಏರಿಯಾ]] | align="right"|೫ | align="right"|೪೮,೬೮೪ | align="right"|೩೧೫.೨೮ | align="right"|೧೫,೪೪೧.೪ |- | [[ಕ್ವಿಯಾಪೊ]] | align="right"|೧೬ | align="right"|೨೩,೧೩೮ | align="right"|೮೪.೬೯ | align="right"|೨೭,೩೨೨.೦ |- | [[ಸ್ಯಾಂಪಲಕ್]] | align="right"|೧೯೨ | align="right"|೨೫೫,೬೧೩ | align="right"|೫೧೩.೭೧ | align="right"|೪೯,೭೫೮.೫ |- | [[ಸ್ಯಾನ್ ಆಂಡ್ರೆಸ್]] | align="right"|೬೫ | align="right"|೧೧೬,೫೮೫ | align="right"|೧೬೮.೦೨ | align="right"|೬೯,೩೮೬.೨ |- | [[ಸ್ಯಾನ್ ಮಿಗುಯೆಲ್]] | align="right"|೧೨ | align="right"|೧೬,೧೧೫ | align="right"|೯೧.೩೭ | align="right"|೧೭,೬೩೬.೯ |- | [[ಸ್ಯಾನ್ ನಿಕೊಲಸ್]] | align="right"|೧೫ | align="right"|೪೩,೨೨೫ | align="right"|೧೬೩.೮೫ | align="right"|೨೬,೩೮೦.೫ |- | [[ಸಾಂಟಾ ಅನಾ]] | align="right"|೩೪ | align="right"|೬೨,೧೮೪ | align="right"|೧೬೯.೪೨ | align="right"|೩೬,೭೦೩.೫ |- | [[ಸಾಂಟಾ ಕ್ರೂಜ್]] | align="right"|೮೨ | align="right"|೧೧೮,೭೭೯ | align="right"|೩೦೯.೦೧ | align="right"|೩೮,೪೩೮.೧ |- | [[ಸಾಂಟಾ ಮೆಸಾ]] | align="right"|೫೧ | align="right"|೯೮,೯೦೧ | align="right"|೨೬೧.೦೧ | align="right"|೩೭,೮೯೨.೨ |- | [[ಟೊಂಡೊ]] | align="right"|೨೫೯ | align="right"|೬೩೦,೬೦೪ | align="right"|೮೬೫.೧೩ | align="right"|೭೨,೮೯೧.೬ |} == ಸರಕಾರ == ಈಗಿನ ೨೦೦೭–೨೦೧೦ವರ್ಷದ ಮೇಯರ್ [[ಆಲ್ಫ್ರೆಡೊ ಲಿಮ್]] ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸೆನೆಟರ್ ಆಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಪುನರಾಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ನಗರದ ಮೇಯರ್ ಕಾಲಾವಧಿ ಮೂರು ನಿರಂತರ ಅವಧಿಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದು ಒಟ್ಟು ಅವಧಿ ಒಂಭತ್ತು ವರ್ಷಗಳಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಅವಧಿಯ ಕಡಿದ ಅಂತರದ ನಂತರ ಒಬ್ಬ ಮೇಯರ್ ಪುನರಾಯ್ಕೆ ಹೊಂದಬಹುದು. [[ಇಸ್ಕೊ ಮೊರೆನೊ]] ಇವರು ಪ್ರಸಕ್ತ ಉಪ ಮೇಯರ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದು ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಆರು ಜನರಂತೆ ಚುನಾಯಿತರಾದ [[ಆರು ಕಾಂಗ್ರೆಷನಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ]] ಚುನಾಯಿತರಾದ ಕೌನ್ಸಿಲರ್‍ಗಳ ಗುಂಪು ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆಯ ಶಾಸನಾತ್ಮಕ ಅಂಗವಾಗಿದ್ದು ಉಪಮೇಯರ್ ಇದರ ನಾಯಕನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ನಗರದ ಈಗಿನ ಜಿಲ್ಲಾ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಬೆಂಜಮಿ ಅಸಿಲೋ [[1ನೆಯ ಜಿಲ್ಲೆ|1ನೆಯ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು]] ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾರೆ, ಜೆಯಿಮ್ C. ಲೋಪೆಜ್ [[2ನೆಯ ಜಿಲ್ಲೆ]], ಜೆನೆಯ್ದಾ ಅಂಗ್‌ಪಿಂಗ್ [[3ನೆಯ ಜಿಲ್ಲೆ]], ತ್ರಿಶಾ ಬೊನೊನ್ – ಡೇವಿಡ್ [[4ನೆಯ ಜಿಲ್ಲೆ]], ಅಮಾಡೊ ಬಗತ್ಸಿಂಗ್ [[5ನೆಯ ಜಿಲ್ಲೆ]] ಮತ್ತು ಬೀನ್‌ವೆನಿಡೊ ಅಬಂಟೆ[[ಜಿಲ್ಲೆ 6]]. [[ಚಿತ್ರ:Manilagovt.jpg|thumb|250px|right|ಹಿಂದಿನ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರ್ ಮತ್ತು ಫೈನಾನ್ಸ್ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ರಿಜಾಲ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನ ಅಗ್ರಿಫಿನಾ ಸರ್ಕಲ್, ಸರ್ಕಾರದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಬಹುದೆಂಬ ಮುಂದಾಲೋಚನೆ ಇತ್ತು.]] ಮನಿಲಾ ಫಿಲಿಪೈನಿನ ರಾಜಕೀಯ ಶಕ್ತಿ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಹಲವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರ್ಕಾರದ ಕಚೇರಿಗಳ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಲಯಗಳು ನಗರದಲ್ಲಿವೆ. ನಗರವನ್ನು ಸರ್ಕಾರದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಯೋಜನೆಯು [[ಅಮೇರಿಕಾದ ಉಪನಿವೇಶ ಸರ್ಕಾರ|ಅಮೇರಿಕಾದ ಉಪನಿವೇಶ ಸರ್ಕಾರದ]] ಪ್ರಾರಂಭದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲೇ ಆಗಿತ್ತು. ಅವರು ಇಂಟ್ರಾಮುರೋಸ್ ನಗರದ ಗೋಡೆಗಳಿಂದ ಹೊರಗೆ ಬಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ವಿನ್ಯಾಸಿತ ನಗರವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಜಾಗ, ಹಿಂದಿನ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣವಾದ ಬಗುಂಬಯನ್, ಈಗಿನ [[ರಿಜಾಲ್ ಪಾರ್ಕ್]], ಸರ್ಕಾರದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಬೇಕೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯ್ತು, ವಿನ್ಯಾಸ ತಯಾರು ಮಾಡಲು [[ಡೇನಿಯಲ್ ಬರ್ನ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌|ಡೇನಿಯಲ್ ಬರ್ನ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ಗೆ]] ಆಯುಕ್ತನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ, [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ಡಿ.ಸಿ.]] ಮಾದರಿಯಲ್ಲೇ ಒಂದು ನಗರ ಕಟ್ಟಲು ಮಾಸ್ಟರ್ ಪ್ಲ್ಯಾನ್ ತಯಾರಿಸಲು ತಿಳಿಸಲಾಯ್ತು. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳು [[ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧ|ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ]] ಕಾಲದಲ್ಲಿ [[ಮನಿಲಾದ ಸರ್ವನಾಶ|ಮನಿಲಾದ ಸರ್ವನಾಶವಾಯಿತು]] ಅದಾದ ನಂತರ ಮ್ಯಾನುಎಲ್ ಎಲ್. ಕ್ವಿಜಾನ್ ನೇತೃತ್ವದ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಸರ್ಕಾರವು ಒಂದು ಸರ್ಕಾರಿ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಮನಿಲಾದ ಈಶಾನ್ಯ ಗುಡ್ಡಗಳ ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟಬೇಕೆಂದು ತೀರ್ಮಾನವಾಯಿತು, ಅದೇ ಇಂದಿನ [[ಕ್ವಿಜಾನ್ ನಗರ]]. ಹಲವು ಸರ್ಕಾರಿ ನಿಯೋಗಗಳು ತಮ್ಮ ಪ್ರಧಾನ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಕಿಜಾನ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವು, ಆದರೆ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಮುಖ್ಯವಾದ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಚೇರಿಗಳು ಮನಿಲಾದಲ್ಲೇ ಇವೆ. ನಗರವು [[ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯ ಕಚೇರಿ]], [[ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]], [[ಮೇಲ್ಮನವಿಗಳ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]], [[ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್‌ನ ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್]], [[ಆಯವ್ಯಯ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯ]], [[ಹಣಕಾಸು]], [[ಆರೋಗ್ಯ]], [[ನ್ಯಾಯ]], [[ಕಾರ್ಮಿಕ &amp; ಉದ್ಯೋಗ]], ಮತ್ತು [[ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ]] [[ಇಲಾಖೆಗಳು]],. ಮನಿಲಾದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಂಥಾಲಯ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೈಬರಹದ ಹೊತ್ತಿಗೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹಣಾಗಾರ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಸ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪೈನಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೂ ತಾಣವಾಗಿದೆ. === ನಗರದ ಮುದ್ರೆ === [[ಚಿತ್ರ:Ph seal ncr manila.png|left|100px]] ಮನಿಲಾ ನಗರದ ಅಧಿಕೃತ ಮುದ್ರೆಯು ಅದರ ಸುತ್ತ ಈ ಕೆಳಕಂಡ ಶಬ್ಢಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ''Lungsod ng Maynila'' ಮತ್ತು ''ಪಿಲಿಪಿನಸ್'', [[ಫಿಲಿಪಿನೊ]] ಫಾರ್ ''ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮನಿಲಾ'' ಮತ್ತು ''ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್''. ಈ ವೃತ್ತವು ನಗರದ ಆರು ಕಾಂಗ್ರೆಶನಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಆರು ಹಳದಿ ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನಗರದ ಮುದ್ರೆಯು ವಿದೇಶಿ ನಿವೇಶದ ಮೊದಲ ಮೂಲಜನರ ಪಾರಿತೋಷಕವನ್ನೇ ಹೊಂದಿದ್ದು ಅದರ ಮೇಲೆ ನಗರದ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ''ಪರ್ಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಓರಿಯಂಟ್'' ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಮಧ್ಯದಲ್ಲೊಂದು ಸಮುದ್ರದ ಸಿಂಹ ಇದು ನಗರದಲ್ಲಿ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ತಳಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಪಾಸಿಗ್ ನದಿ]] ಮತ್ತು [[ಮನಿಲಾ ಕೊಲ್ಲಿ|ಮನಿಲಾ ಕೊಲ್ಲಿಯ]] ಅಲೆಗಳ ಚಿತ್ರ ಇದೆ. ಮುದ್ರೆಯ ಬಣ್ಣ [[ಫಿಲಿಫೈನ್‌ನ ದ್ವಜದ ಬಣ್ಣ|ಫಿಲಿಫೈನ್‌ನ ದ್ವಜದ ಬಣ್ಣವನ್ನು]] ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಮನಿಲಾದ ಮುದ್ರೆಯಲ್ಲಿನ ಸಮುದ್ರ ಸಿಂಹದ ಚಿತ್ರವನ್ನು [[ಸಿಂಗಾಪುರ|ಸಿಂಗಾಪುರವು]] ತನ್ನ ಮೆರ್ಲಿಯಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅನುಕರಿಸಿತು. == ಶಿಕ್ಷಣ == [[ಚಿತ್ರ:PLM GPA.jpg|thumb|250px|right|ಮನಿಲಾ ನಗರದ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾಲೇಜುಗಳ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯ ಆದ್ಯಪ್ರವರ್ತಕ]] ಮನಿಲಾವು ಬಹಳಷ್ಟು ಮೆಟ್ರೋ ಮನಿಲಾದ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ತವರಾಗಿದೆ. [[ಯೂನಿವರ್ಸಿಟ್ ಬೆಲ್ಟ್]] ಅಥವಾ ''U-ಬೆಲ್ಟ್'', ಎಂಬುದು ಮಲಾಟೆ, ಎರ್ಮಿಟಾ ಇಂಟ್ರಮುರೊಸ್, ಸ್ಯಾನ್ ಮಿಗುಯೆಲ್, ಕ್ವಿಯಾಪೊ ಮತ್ತು ಸಂಪಾಲೊಕ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂದ್ರವಾಗಿರುವ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಹೇಳುವ ಆಡುನುಡಿ. ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಬೆಲ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ರಾಜ್ಯಸ್ವಾಮ್ಯದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಿವೆ.ಅವೆಂದರೆ [[ಫಿಲಿಪೈನ್ ನಾರ್ಮಲ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ]], [[ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್]], [[ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಕಲ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ದಿ ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್]]. ಕೆಲವು ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಶಾಲೆಗಳಾದ [[ಆಡಮ್ಸನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ]], [[ಕೊಲೆಜಿಯೊ ಡೆ ಸ್ಯಾನ್ ಜುವಾನ್ ಡೆ ಲೆಟ್ರನ್]], [[ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ದಿ ಹೋಲಿ ಸ್ಪಿರಿಟ್]], [[ಸೇಕ್ರೆಡ್ ಹಾರ್ಟ್ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್]], [[ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ]], [[ಸ್ಯಾನ್ ಬೆಡ ಕಾಲೇಜ್]], [[ಸ್ಯಾನ್ ಸೆಬಾಸ್ಟಿಯನ್ ಕಾಲೇಜ್]], [[ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಸ್ಯಾಂಟೊ ಟೊಮಸ್]], [[De La Salle ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ]] ಮತ್ತು [[De La Salle-ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಸೇಂಟ್ ಬೆನಿಲ್ಡೆ]] ಇವುಗಳೂ ಸಹ ನಗರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ. ನಗರದ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು [[ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆ|ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳಿವೆ]] ಅವೆಂದರೆ [[ಅರೆಲ್ಲಾನೊ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ]], [[ಸೆಂಟ್ರೋ ಎಸ್ಕೊಲರ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ]], [[ಎಮಿಲಿಯೊ ಅಗಿನಾಲ್ಡೊ ಕಾಲೇಜ್]], [[ಫಾರ್ ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ]], [[ಲೀಸಿಯಂ ಆಫ್ ದಿ ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ]], [[ಮಪುವ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಒಹ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ]], [[ಫಿಲಿಪೈನ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ]], [[ಫಿಲಿಪೈನ್ ವುಮೆನ್ಸ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ]] ಮತ್ತು [[ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ದಿ ಈಸ್ಟ್]] ಮತ್ತು ನಗರದ ಸ್ವಾಮ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಗಳೆಂದರೆ [[ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ದಿ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮನಿಲಾ]] ಮತ್ತು [[ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಮನಿಲಾ]]. [[ವಿದ್ಯಾ ಇಲಾಖೆ|ವಿದ್ಯಾ ಇಲಾಖೆಯ]] ಒಂದು ಶಾಖೆಯಾದ, [[ಮನಿಲಾದ ಡಿವಿಜನ್ ಆಫ್ ದಿ ಸಿಟಿ ಸ್ಕೂಲ್ಸ್]] ನಗರದ ಸ್ಥರದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು ೭೧ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು, ೩೨ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗಳನ್ನು<ref>{{cite web |url=http://www.manila.gov.ph/metronews.htm |title=Good education a right, not privilege — Lim |first=Itchie |last=Cabayan |author=Itchie G. Cabayan |date=07-04-10 |month=April |year=2010 |publisher=City Government of Manila |accessdate=24-04-10 |ref=Journal Online |quote=NO one should be deprived of a sound education for being poor |archive-date=2010-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100606042057/http://www.manila.gov.ph/metronews.htm |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ಎರಡು ನಗರ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಾನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. [[ಮನಿಲಾ ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ|ಮನಿಲಾ ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯು]], ಫಿಲಿಪೈನಿನ ಪ್ರಥಮ ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ; [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ]] ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ [[ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶನ]] [[ಜುವಾನ್ ಲೂನಾ]] ಇದೆ; ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆಯ ವಸ್ತುಪ್ರದರ್ಶನ ಇದೊಂಡು ಆಧುನಿಕ ಮತ್ತು ಸಮಕಾಲೀನ ದೃಕ್ ಕಲೆಗಳ ಮಂಚೂಣಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಗಿದೆ; ಮ್ಯೂಸಿಯೊ ಪಂಬಾಟ (ಮಕ್ಕಳ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ), ತಾವೇ ಸ್ವತಃ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ಮತ್ತು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕಲಿಯುವ ತಾಣ ಮತ್ತು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲೈಬ್ರರಿ]], ಇದು ದೇಶದ ಮುದ್ರಿತ ಮತ್ತು ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಣ ಮಾಡಿದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಭಂಡಾರವಾಗಿದೆ, ಇವೆಲ್ಲವೂ ಮನಿಲಾ ನಗರದ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿವೆ. == ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯ == === ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ === ದೊಡ್ಡನಗರವಾದ ಮನಿಲಾ ಹಲವಾರು ಸಾರಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹು ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಸಾರಿಗೆ ಎಂದರೆ ದ್ವಿತೀಯ ಮಹಾಯುದ್ದದ ನಂತರ ಬಳಸಲು ಆರಂಭವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ [[ಜೀಪ್ನಿ]].<ref>{{cite web |url=http://www.asianinfo.org/asianinfo/philippines/pro-transportation.htm |title=Transportation in the Philippines |publisher=AsianInfo.org |accessdate=24-04-10 |ref=Information provided in part by the Embassy of the Republic of the Philippines |archive-url=https://web.archive.org/web/20160430032241/http://www.asianinfo.org/asianinfo/philippines/pro-transportation.htm |archive-date=2016-04-30 |url-status=dead}}</ref> ಬಸ್ಸುಗಳು, ಹವಾನಿಯಂತ್ರಿತ ಮೀಟರ್‌ಯುಕ್ತ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಗಳು, ಮತ್ತು [[ತಮಾರಾ FX]] ಮಿನಿ-ವ್ಯಾನುಗಳು ಸಹ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಾರಿಗೆ ವಿಧಾನವಾಗಿವೆ. [[ಮೂರುಗಾಲಿಯ ವಾಹನಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಪೆಡಲ್ ತುಳಿತದ ಕ್ಯಾಬ್‌ಗಳು]] ಅಲ್ಪ ದೂರದ ಸಾರಿಗೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಡಿವಿಸೋರಿಯಾದಲ್ಲಿ, ಎರಡು ಹೊಡೆತದ ಮೋಟಾರನ್ನು ಕಾಲ್ತುಳಿತ ವಾಹನಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸಿ ಸರಕು ಸಾಗಾಣಿಕೆಗೆ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಆಧುನಿಕತೆಯನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ ಕುದುರೆಗಳಿಂದ ಎಳೆಯಲ್ಪಡುವ [[ಕಲೇಸ|ಕಲೇಸಗಳಾನ್ನು]] [[ಬಿನೊಂಡೊ]] ಮತ್ತು [[ಇಂಟ್ರಾಮುರೊಸ್]] ರಸ್ತೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ನಿನೊಯ್ ಅಕ್ವಿನೊ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏರ್‌ಪೋರ್ಟ್]] ಮತ್ತು [[ಪಾಸಿಗ್ ರಿವರ್ ಫೆರ್ರಿ ಸರ್ವಿಸ್]] ಕೂಡಾ ಮನಿಲಾ ನಗರದ ಸಾರಿಗೆಗೆ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಜೊತೆಗೆ ನಗರವು [[ಮನಿಲಾ ಲಘು ರೈಲು ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ಮನಿಲಾ ಲಘು ರೈಲು ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ]] ಸೇವೆಯನ್ನೂ ಪಡೆಯುತ್ತಿದೆ, ಇದೊಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆದ್ಯತೆಯ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅರೆ ನಿಬಿಡ ಜನಸಾರಿಗೆಯಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಇಕ್ಕಟ್ಟಿಸುವ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಪರಿಹಾರವಾಗಿ ಇದನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="lto">{{cite web |title=Number of Motor Vehicles Registered: Comparative, Annual 2006; 2007; 2008 |url=http://www.lto.gov.ph/Stats2008/no_of_registered_MV_byMVtype_LTO2008_3.html |publisher=[[Land Transportation Office (Philippines)|Land Transportation Office]]. |date=February ೩, ೨೦೦೯ |accessdate=February ೧೨, ೨೦೧೦ |archive-date=2010-03-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100316213816/http://www.lto.gov.ph/Stats2008/no_of_registered_MV_byMVtype_LTO2008_3.html |url-status=dead }}</ref> ರೈಲ್ವೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ೧೯೭೦ರಲ್ಲಿನ ಮಾರ್ಕೊಸ್ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷಿಯಾದ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಲಘು ರೈಲು ಸಾರಿಗೆಯಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಏರುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಭಾರೀ ಬಹು-ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ಕಂಡಿತು, ಸದಾ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿರುವ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಮೂಹದಿಂದ ಸಾರಿಗೆಯ ಹೆಚ್ಚಾದ ಬೇಡಿಕೆ ಒಂದು ಪರ್ಯಾಯ ಸಾರಿಗೆ ಮಾದರಿಯನ್ನು ನೀಡುವುದೇ ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ<ref name="lto"/>. ಎರಡು ಸುದೀರ್ಘ ಮಾರ್ಗಗಳು ನಗರದ ನಾಗರೀಕರ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಒಂದು [[ಹಳದಿ ಮಾರ್ಗ]] ಇದು ಟಾಫ್ಟ್ ಅವೆನ್ಯೂ (R-೨) ಮತ್ತು ರಿಜಾನ್ ಅವೆನ್ಯೂ (R-೯) ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಸಂಚರಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು [[ನೇರಳೆ ಮಾರ್ಗ|ನೇರಳೆ ಮಾರ್ಗವು]] ರಾಮನ್ ಮ್ಯಾಗ್ಸೆಸೆ ಬುಲೆವರ್ಡ್ ಉದ್ದಕ್ಕೂ (R-೬) [[ಸಾಂಟಾ ಕ್ರೂಜ್‌|ಸಾಂಟಾ ಕ್ರೂಜ್‌ನಿಂದ]] [[ಕ್ವಿಜಾನ್ ನಗರ|ಕ್ವಿಜಾನ್ ನಗರದ]] ಮಾರ್ಗವಾಗಿ [[ಪಾಸಿಗ್ ನಗರ|ಪಾಸಿಗ್ ನಗರದ]] ಸಂಟೊಲನ್‌ವರೆಗೆ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ನಗರವು ಲಜಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ರೈಲ್ವೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. [[ಫಿಲಿಪೈನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೈಲ್ವೇಸ್‌|ಫಿಲಿಪೈನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೈಲ್ವೇಸ್‌ನ]] ಮುಖ್ಯ ಅಂತಿಮ ತಾಣ ನಗರದೊಳಗೇ ಇದೆ. ಈ ಅಂತಿಮ ತಾಣದಿಂದ ರೈಲ್ವೆಯು [[ಸ್ಯಾನ್ ಫರ್ನಾಂಡೊ]] ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ, [[ಪಂಪಾಂಗ]] [[ಲೆಗಜ್ಪಿ ನಗರ|ಲೆಗಜ್ಪಿ ನಗರದ]] ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ [[ಅಲ್ಬೇ]] ಒಳಗೆ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ, ಸಧ್ಯಕ್ಕೆ ದಕ್ಷಿಣ ರೈಲ್ವೇ ಮಾತ್ರ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಸರ್ಕಾರದ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದ ಖಾಸಗಿ ಸಾರಿಗೆ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಇಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಖಾಸಗಿ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಾಹನಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಮಾಮೂಲಿಯಾಗಿವೆ, ನಗರದೊಳಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮನೆಯು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಸ್ವಯಂ ಚಾಲಿತ ವಾಹನ ಹೊಂದಿದೆ. === ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:PLM OM.JPG|thumb|250px|right|The Ospital ng Maynila Medical Center]] [[ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ|ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ]] ಪಶ್ಚಿಮ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ವಲಯದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕಚೇರಿಯು ಮನಿಲಾದಲ್ಲಿದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಫಿಲಿಪೈನಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಚೇರಿ, [[ಆರೋಗ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ]] ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ, ಮತ್ತು ಇತರೆ ಖಾಸಗಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು ನಗರದಲ್ಲಿವೆ. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಯ ಬಹಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೆಂದರೆ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವನ್ನು ಫಿಲಿಪೈನಿನಲ್ಲಿ ಫ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಖನಿಜ ಜಲಧಾಮ ಅನುಕೂಲತೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಮನಿಲಾ ಆರೋಗ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಜವಾಬ್ಧಾರಿ ಎಂದರೆ ಸಿಟಿ ಸರ್ಕಾರದ ಆರೋಗ್ಯದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಯೋಜಿಸಿ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತರುವುದಾಗಿದೆ. ಇದು ೪೪ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಹೆರಿಗೆ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ನಗರದಾದ್ಯಂತ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.mb.com.ph/node/14040 |title=Free hospital, health aid in Manila assured |first=Roy |last=Mabasa |author=Roy C. Mabasa |date=14-04-07 |month=April |year=2007 |publisher=[[The Manila Bulletin]] |accessdate=೦೪-೦೪-೧೦ |archive-date=2012-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120716232438/http://www.mb.com.ph/node/14040 |url-status=dead }}</ref> ಮನಿಲಾ ವೈದ್ಯರ ಆಸ್ಪತ್ರೆ, [[ಫಿಲಿಪೈನ್ ಜನರಲ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್]], ಚೈನೀಸ್ ಜನರಲ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕೇಂದ್ರ, Dr. ಜೋಸ್ ಆರ್. ರೆಯೆಸ್ ಮೆಮೊರಿಯಲ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್, ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ಲಾರ್ಡೆಸ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್, ಸ್ಯಾನ್ ಲಜಾರೊ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್, [[ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಸ್ಯಾಂಟೊ ಟೊಮಸ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್]] ಮತ್ತು ನಗರ ಸ್ವಾಮ್ಯದ [[Ospital ng Maynila Medical Center]] ಇವು ನಗರದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಾಗಿವೆ.<ref name="wow"/> == ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು == {| class="wikitable" style="background:#ffffef;float:left" |- ! style="background:#811541"| &nbsp; ! style="background:#811541"| <span style="color:white">ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ</span> |- | style="background:#ffffcf"|{{flagicon|MEX}} | '''[[ಅಕ್ಯಾಪುಲ್ಕೊ]]''', [[ಮೆಕ್ಸಿಕೊ]]<ref name="Manila.Gov"/> |- | style="background:#ffffcf"|{{flagicon|KAZ}} | '''[[ಆಸ್ತಾನಾ]]''', [[ಕಜಕ್‌ಸ್ಥಾನ್]]<ref name="Manila.Gov"/> |- | style="background:#ffffcf"|{{flagicon|CHN}} | '''[[ಬೀಜಿಂಗ್]]''', [[ಚೈನಾ]] (೨೦೦೨)<ref name="Manila.Gov"/><ref>{{cite web|url=http://www.ebeijing.gov.cn/Sister_Cities/Sister_City/|title=Sister Cities|publisher=Beijing Municipal Government|accessdate=2009-06-23|archive-date=2010-01-17|archive-url=https://www.webcitation.org/5mq6B2fdq?url=http://www.ebeijing.gov.cn/Sister_Cities/Sister_City/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Citation |url=http://sports.inquirer.net/breakingnews/breakingnews/view/20080807-153276/Manila-mayor-flies-to-sister-city-for-Beijing-Olympics |title=Manila mayor flies to ‘sister city’ for Beijing Olympics |author=Allison Lopez |publisher=Philippine Daily Inquirer |date=August 7, 2008 |accessdate=2008-09-09 |archive-date=2008-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080930165324/http://sports.inquirer.net/breakingnews/breakingnews/view/20080807-153276/Manila-mayor-flies-to-sister-city-for-Beijing-Olympics |url-status=dead }}</ref> |- | style="background:#ffffcf"|{{flagicon|ROM}} | '''[[ಬುಚಾರೆಸ್ಟ್]]''', [[ರೊಮಾನಿಯಾ]](೧೯೮೬)<ref name="Manila.Gov"/> |- | style="background:#ffffcf"|{{flagicon|COL}} | '''[[ಕಾರ್ಟಿಜೆನಾ]]''', [[ಕೊಲಂಬಿಯಾ]]<ref name="Manila.Gov"/> |- | style="background:#ffffcf"|{{flagicon|CHN}} | '''[[ಗುವಾಂಗ್ಜೌ]]''', [[ಚೈನಾ]] (೧೯೮೨)<ref name="Manila.Gov"/><ref name="Guangzhou">{{cite web|url=http://www.gzwaishi.gov.cn/Item/3970.aspx|title=Sister Cities of Guangzhou|publisher=Guangzhou Foreign Affairs Office|accessdate=2010-02-10}}</ref> |- | style="background:#ffffcf"|{{flagicon|ISR}} | '''[[ಹೈಫಾ]]''', [[ಇಸ್ರೇಲ್]](೧೯೭೧)<ref name="Manila.Gov"/> |- | style="background:#ffffcf"|{{flagicon|CUB}} | '''[[ಹವನ]]''', [[ಕ್ಯೂಬಾ]]<ref name="Manila.Gov"/> |- | style="background:#ffffcf"|{{flagicon|VIE}} | '''[[ಹೊ ಚಿ ಮಿನ್ಹ್ ನಗರ]]''', [[ವಿಯೆಟ್ನಾಂ]]<ref name="Manila.Gov"/> |- | style="background:#ffffcf"|{{flagicon|USA}} | '''[[ಹೊನೊಲುಲು]]''', [[USA]]<ref name="Manila.Gov"/> |- | style="background:#ffffcf"|{{flagicon|Indonesia}} | '''[[ಜಕಾರ್ತಾ]]''', [[ಇಂಡೋನೇಶಿಯಾ]]<ref name="Manila.Gov"/> |- | style="background:#ffffcf"|{{flagicon|USA}} | '''[[ಜೆರ್ಸೇ ನಗರ]]''', [[USA]]<ref name="Manila.Gov"/> |- | style="background:#ffffcf"|{{flagicon|JPN}} | '''[[ಯಾಗಿ]]''', [[ಜಪಾನ್]]<ref name="Manila.Gov"/> |- | style="background:#ffffcf"|{{flagicon|PER}} | '''[[ಲಿಮಾ]]''', [[ಪೆರು]]<ref name="Manila.Gov"/> |- | style="background:#ffffcf"|{{flagicon|ESP}} | '''[[ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್]]''', [[ಸ್ಪೆಯಿನ್]] (೧೯೮೭)<ref name="Manila.Gov"/><ref>{{cite web |url=http://www.munimadrid.es/portal/site/munimadrid/menuitem.dbd5147a4ba1b0aa7d245f019fc08a0c/?vgnextoid=4e84399a03003110VgnVCM2000000c205a0aRCRD&vgnextchannel=4e98823d3a37a010VgnVCM100000d90ca8c0RCRD&vgnextfmt=especial1&idContenido=1da69a4192b5b010VgnVCM100000d90ca8c0RCRD |title=Mapa Mundi de las ciudades hermanadas |publisher=Madrid City Government |language=Spanish |accessdate=19-04-10}}</ref> |- | style="background:#ffffcf"|{{flagicon|ESP}} | '''[[ಮಲಗ]]''', [[ಸ್ಪೆಯಿನ್]]<ref name="Manila.Gov"/> |- | style="background:#ffffcf"|{{flagicon|USA}} | '''[[ಮಾಯಿ ಕೌಂಟಿ]]''', [[USA]]<ref name="Manila.Gov"/> |- | style="background:#ffffcf"|{{flagicon|CAN}} | '''[[ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್]]''', [[ಕೆನಡಾ]] (೨೦೦೫)<ref name="Manila.Gov"/><ref>{{cite web |url=http://www.gov.ph/news/default.asp?i=10558 |title=Manila-Montreal Sister City Agreement Holds Potential for Better Cooperation |date=24-06-05 |month=June |year=2005 |publisher=[[Internet Archive]] |accessdate=೧೯-೦೪-೧೦ |archive-date=2008-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080124125140/http://www.gov.ph/news/default.asp?i=10558 |url-status=bot: unknown }}</ref> |- | style="background:#ffffcf"|{{flagicon|RUS}} | '''[[ಮಾಸ್ಕೊ]]''', [[ರಷಿಯಾ]]<ref name="Manila.Gov"/> |- | style="background:#ffffcf"|{{flagicon|IND}} | '''[[ನವ ದೆಹಲಿ]]''', [[ಭಾರತ]]<ref name="Manila.Gov"/> |- | style="background:#ffffcf"|{{flagicon|FRA}} | '''[[ನೈಸ್]]''', [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]]<ref name="Manila.Gov"/> |- | style="background:#ffffcf"|{{flagicon|USA}} | '''[[ಸ್ಯಾಕ್ರಮೆಂಟೊ]]''', [[USA]]<ref name="Manila.Gov"/> |- | style="background:#ffffcf"|{{flagicon|USA}} | '''[[ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ]]''', [[USA]]<ref name="Manila.Gov"/> |- | style="background:#ffffcf"|{{flagicon|CHI}} | '''[[ಸ್ಯಾಂಟಿಯಾಗೊ]]''', [[ಚಿಲಿ]]<ref name="Manila.Gov"/> |- | style="background:#ffffcf"|{{flagicon|Malaysia}} | '''[[ಸೆಬೆರಂಗ್ ಪೆರಾಯ್]]''', [[ಮಲೇಶಿಯಾ]]<ref name="Manila.Gov"/> |- | style="background:#ffffcf"|{{flagicon|AUS}} | '''[[ಸಿಡ್ನಿ]]''', [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]]<ref name="Manila.Gov"/> |- | style="background:#ffffcf"|{{flagicon|ROC}} | '''[[ತಾಯ್‌ಚುಂಗ್]]''', [[ತೈವಾನ್]]<ref name="Manila.Gov"/> |- | style="background:#ffffcf"|{{flagicon|ROC}} | '''[[ತಾಯ್ಪೆಯ್]]''', [[ತೈವಾನ್]] (೧೯೬೬)<ref name="Manila.Gov"/><ref>{{Citation |url=http://www.protocol.taipei.gov.tw/sister/esister.htm |title=The 45 Sister Cities of taipei |publisher=taipei.gov |accessdate=2008-09-09 |archive-date=2011-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718181902/http://www.protocol.taipei.gov.tw/sister/esister.htm |url-status=dead }}</ref> |- | style="background:#ffffcf"|{{flagicon|JPN}} | '''[[ತಾಕತ್ಸುಕಿ]]''', [[ಜಪಾನ್]]<ref name="Manila.Gov"/> |- | style="background:#ffffcf"|{{flagicon|Iran}} | '''[[ತೆಹ್ರಾನ್]]''', [[ಇರಾನ್]]<ref name="Manila.Gov"/> |- | style="background:#ffffcf"|{{flagicon|CAN}} | '''[[ವಿನ್ನಿಪೆಗ್]]''', [[ಕೆನಡಾ]] (೧೯೭೯)<ref name="Manila.Gov"/><ref>{{Citation |url=http://newwinnipeg.com/news/info/sister-cities.htm |title=Sister Cities |publisher=New Winnipeg |archiveurl=https://web.archive.org/web/20051228134139/http://newwinnipeg.com/news/info/sister-cities.htm |archivedate=2005-12-28 |accessdate=2008-09-09 |url-status=bot: unknown }}</ref> |- | style="background:#ffffcf"|{{flagicon|JPN}} | '''[[ಯೊಕೊಹಾಮ]]''', [[ಜಪಾನ್]]<ref name="Manila.Gov"/><ref name="Yokohama">{{cite web|url=http://www.welcome.city.yokohama.jp/eng/tourism/mame/a3000.html|title=Eight Cities/Six Ports: Yokohama's Sister Cities/Sister Ports|publisher=Yokohama Convention & Visitiors Bureau|accessdate=2009-07-18|archive-date=2009-05-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20090505110044/http://www.welcome.city.yokohama.jp/eng/tourism/mame/a3000.html|url-status=dead}}</ref> |- ! style="background:#೮೧೧೫೪೧"| &nbsp; ! style="background:#೮೧೧೫೪೧"| <span style="color:white">ಸ್ನೇಹಮಯಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು</span> |- | style="background:#ffffcf"|{{flagicon|ROK}} | '''[[ಬುಸಾನ್]]''', [[ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಕೊರಿಯಾ]]<ref name="Manila.Gov"/> |- | style="background:#ffffcf"|{{flagicon|CHN}} | '''[[ಶಾಂಘಾಯ್]]''', [[ಚೈನಾ]]<ref name="Manila.Gov"/> |- | style="background:#ffffcf"|{{flagicon|CHN}} | '''[[ಗ್ಸಿಯಾನ್]]''', [[ಚೈನಾ]]<ref name="Manila.Gov"/> |- ! style="background:#೮೧೧೫೪೧"| &nbsp; ! style="background:#೮೧೧೫೪೧"| <span style="color:white">ಸ್ಥಳೀಯ ನಗರಗಳು</span> |- | style="background:#ffffcf"|{{flagicon|PHI}} | '''[[ಸೆಬು ನಗರ]]''', [[ಫಿಲಿಪ್ಪೈನ್ಸ್]]<ref name="Manila.Gov"/> |- | style="background:#ffffcf"|{{flagicon|PHI}} | '''[[ದಾವಾವೊ ನಗರ]]''', [[ಫಿಲಿಪ್ಪೈನ್ಸ್]]<ref name="Manila.Gov"/> |- |} === ಅವಳಿ ನಗರಗಳು — ಸೋದರಿ ನಗರಗಳು === ಮನಿಲಾವು ಹಲವಾರು[[ಸೋದರಿ ನಗರಗಳ|ಸೋದರಿ ನಗರಗಳನ್ನು]] ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಹೊಂದಿದೆ, ಅವನ್ನು ನಗರದ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಸೋದರಿ ನಗರವನ್ನು ಮೂರು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಅವೆಂದರೆ ''ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ'', ''ಫ್ರೆಂಡ್ಲಿ ಲೊಕೇಶನ್'' ಮತ್ತು ''ಲೋಕಲ್ ಸಿಟಿ''.<ref name="Manila.Gov">{{cite web|url=http://www.manila.gov.ph/localgovt.htm#sistercities|title=Sister Cities of Manila|publisher=City Government of Manila|accessdate=2009-07-02|archive-date=2009-08-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20090806191943/http://www.manila.gov.ph/localgovt.htm#sistercities|url-status=dead}}</ref> ಮನಿಲಾವು ೩೩ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೋದರಿ ನಗರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಮೂರು ಫ್ರೆಂಡ್ಲಿ ಲೊಕೇಶನ್ ಮತ್ತು ಎರಡು ಲೋಕಲ್ ಸೋದರಿ ಸಿಟಿಗಳು. {{-}} == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == * [[ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್‌ನ ನಗರಗಳು]] * [[ಗ್ರೇಟರ್ ಮನಿಲಾ ಏರಿಯಾ]] * [[ಇಂಪೆರಿಯಲ್ ಮನಿಲಾ]] * [[ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ನಗರಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಮೆಗಾ ಮನಿಲಾ]] * [[ಮೆಟ್ರೋ ಮನಿಲಾ]] == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{sisterlinks|Manila}} * [http://www.manila.gov.ph/ Official Website of the City of Manila] * [http://www.manilacityph.com/ Website of the City of Manila] * {{Wikivoyage|Manila}} * [http://www.manila.gov.ph/manilamap.htm Interactive street map of Manila] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100925014016/http://manila.gov.ph/manilamap.htm |date=2010-09-25 }} {{Geographic location |Center=Manila |North=[[Navotas City]], [[Caloocan City|South Caloocan City]] |Northeast=[[Quezon City]] |East=[[San Juan City]]<br />[[Mandaluyong City]] |Southeast=[[Makati City]] |South=[[Pasay City]], [[Bay City (Metro Manila)|(Bay City)]] |West=''[[Manila Bay]]'' }} {{clear}} {{Template group |title = ಮನಿಲ ಸಂಬಂಧಿತ ಲೇಖನಗಳು |list = {{ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡದ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರಗಳು}} {{start box}} {{succession box|title=[[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌ನ ರಾಜಧಾನಿ]]| before=[[ಕ್ವೆಜಾನ್ ನಗರ]]|after=Incumbent|years=೧೯೭೬–ಪ್ರಸ್ತುತ}} {{succession box|title=[[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌ನ ರಾಜಧಾನಿ]]| before=[[ಮಾಲಾಲೊಸ್ ನಗರ]]|after=[[ಕ್ವೆಜಾನ್ ನಗರ]]|years=೧೯೦೧–೧೯೪೮}} {{end box}} {{Template group |title = [[ಚಿತ್ರ:Gnome-globe.svg|25px]]{{nbsp}}ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶ |list = '''[[Coordinate system|ರೇಖಾಂಶ. <small>ಮತ್ತು</small> ಅಕ್ಷಾಂಶ.]] {{Coord|14|35|N|121|0|E|display=inline}} <span style="color:darkblue;">ಮನಿಲ</span>'''}} }} {| class="references-small" style="margin-left:13px;line-height:150%" |- |+ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | style="text-align:right;vertical-align:top"|i.&nbsp;&nbsp; | {{note|Manila1}}ಮನಿಲಾ ಮತ್ತು [[ಪಾಸೇ ನಗರ|ಪಾಸೇ ನಗರವು]] ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಅಂಚಿನ ಒಳಗೆ. |- | style="text-align:right;vertical-align:top"|ii.&nbsp;&nbsp; | {{note|Manila2}} [[ಕ್ವೆಜಾನ್ ನಗರ|ಕ್ವೆಜಾನ್ ನಗರದ]] ವಿವಾದದಲ್ಲಿ. |- | style="text-align:right;vertical-align:top"|iii.&nbsp;&nbsp; | {{note|Manila3}}ಮನಿಲಾ ಮತ್ತು [[ಕಲೂಕನ್ ನಗರ|ಕಲೂಕನ್ ನಗರವು]] ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಅಂಚಿನ ಒಳಗೆ. |} === ಅಡಿಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು === {{reflist|colwidth=30em}} === ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ === * {{Cite book |last=Agoncillo |first=Teodoro C. |authorlink=Teodoro Agoncillo |title=History of the Filipino People |url=https://archive.org/details/historyoffilipin00teod |origyear=1960 |edition=8th |year=1990 |publisher=Garotech Publishing |location=Quezon City |id=ISBN 971-8711-06-6 |ref=harv}}. * {{Citation |last =Hancock |first =Rose |year =2000 |title = April Was a Cruel Month for the Greatest Manila Mayor Ever Had |periodical = 1898:The Shaping of Philippine History |volume =II |series =35 |publication-place = Manila |publisher = Asia Pacific Communications Network, Inc. |pages =15–20}}. * {{Cite book |last=Tracy |first=Nicholas |title=Manila Ransomed: The British Assault on Manila in the Seven Years War |publisher=University of Exeter Press |year=1995 |url=https://books.google.com/books?id=AoNxAAAAMAAJ }} ISBN ೦-೮೫೯೮೯-೪೨೬-೬, ISBN ೯೭೮-೦-೮೫೯೮೯-೪೨೬-೫ {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮನಿಲಾ]] [[ವರ್ಗ:ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡದ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಫಿಲಿಪೀನ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಫಿಲಿಪ್ಪೈನ್ಸ್‌ನ ತೀರದ ಒಪ್ಪಂದಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಫಿಲಿಪ್ಪೈನ್ಸ್‌ನ ಪೋರ್ಟ್ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೧೫೯೦ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಒಪ್ಪಂದಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ನಗರಗಳು]] j0r552osnw6eef4qf5pqs40nnjqunqe 0 11313 1433818 1350780 2026-10-19T07:16:25Z SidduSk17 102489 /* */ 1433818 wikitext text/x-wiki {{cn}} {{Infobox ಭಾರತದ ಭೂಪಟ | native_name = ದೇವದುರ್ಗ | type = city | latd = | longd = | locator_position = right | state_name = ಕರ್ನಾಟಕ | district = [[ರಾಯಚೂರು]] | leader_title = | leader_name = | altitude = 398| population_as_of = 2001 | population_total = 21,994| population_density = 2,960.16 | area_magnitude= sq. km | area_total = 7.43 | area_telephone = 91-08531| postal_code = 584111| vehicle_code_range = KA-36| sex_ratio = | unlocode = | website = | footnotes = | }} '''ದೇವದುರ್ಗ'''ವು [[ರಾಯಚೂರು]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಇದರ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ರಾಯಚೂರು ತಾಲ್ಲೂಕು, ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ [[ಲಿಂಗಸೂಗೂರು]] ತಾಲ್ಲೂಕು, ಉತ್ತರಕ್ಕೆ [[ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿ]] ([[ಗುಲ್ಬರ್ಗ]] ಜಿಲ್ಲೆ), ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ [[ಮಾನ್ವಿ]] ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳು ಗಡಿಗಳಾಗಿವೆ. ಡಿ.ಎಂ. ನಂಜುಂಡಪ್ಪ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ದೇವದುರ್ಗವು ಕರ್ನಾಟಕದ ಅತ್ಯಂತ ಹಿಂದುಳಿದ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಸರಾಸರಿ ಸಾಕ್ಷರತೆಯು ಶೇ. 43 ಆಗಿದ್ದು, ಪುರುಷರ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಶೇ. 50 ಹಾಗೂ ಮಹಿಳಾ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಕೇವಲ ಶೇ. 36 ಇದೆ. ದೇವದುರ್ಗ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಪುರಸಭೆ ಇದೆ. ತಾಲೂಕ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ 6 ಕಿ ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ದೇವರಗುಡ್ಡ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮವಿದೆ ಈ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಆರಾಧ್ಯ ದೇವನಾದ ಶ್ರೀ ಶರಣ ಅಮಾತೇಶ್ವರರ ದೇವಸ್ಥಾನವಿದೆ ಶ್ರೀ ಮೈಲಾರಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವಿದೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಶರಣ ಅಮಾತೇಶ್ವರರು ಮಾಡಿದ ಪವಾಡಗಳು ಅನೇಕ ಜನರಿಗೆ ಜನಪರಿಚಿತವಾದುದ್ದು ಇಲ್ಲಿಯ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಗಳ ಮುಖಾಂತರ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ ಭಕ್ತರು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ದಸರಾ ಮತ್ತು ಯುಗಾದಿ ಹಬ್ಬದ ದಿನದಂದು ಅನೇಕ ಜನರು ಬಂದು ದೇವರ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡು ತಮ್ಮ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಪರಿಹಾರ ಮಾಡಲೆಂದು ಬೇಡಿಕೊಂಡು ತೆರಳುತ್ತಾರೆ. == ಬಿ.ಗಣೇಕಲ್ ಗ್ರಾಮದ ಇತಿಹಾಸ == ಬಿ. ಗಣೇಕಲ್ (B. Ganekal) ಗ್ರಾಮವು ರಾಯಚೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ದೇವದುರ್ಗ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯುಳ್ಳ ಹಳ್ಳಿಯಾಗಿದೆ.<ref group="Artificial intelligence ">ನೈಜ ಮಾಹಿತಿ</ref> ಈ ಗ್ರಾಮದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಇತಿಹಾಸದ ದಾಖಲೆಗಳು ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದರೂ, ಇದು ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ರಾಯಚೂರು ದೋಆಬ್ (ಕೃಷ್ಣಾ ಮತ್ತು ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಗಳ ನಡುಗಡ್ಡೆ ಪ್ರದೇಶ) ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಚೀನ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>Artificial Intelligence </ref> '''ಪ್ರಾಚೀನ ಹಾಗೂ ಇತಿಹಾಸಪೂರ್ವ ಕಾಲ''' <nowiki>*</nowiki> ನೂತನ ಶಿಲಾಯುಗದ ಕುರುಹುಗಳು: ರಾಯಚೂರು ಹಾಗೂ ದೇವದುರ್ಗ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ನೂತನ ಶಿಲಾಯುಗ (Neolithic) ಮತ್ತು ಬೃಹತ್ ಶಿಲಾಯುಗದ ನೆಲೆಯ ಕುರುಹುಗಳು, ಪ್ರಾಚೀನ ಕಲ್ಲಿನ ಮನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಶಿಲಾಯುಗದ ಚಿತ್ರಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ.<ref>Artificial intelligence </ref> '''ಗ್ರಾಮದ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ''' <nowiki>*</nowiki> ಹೆಸರಿನ ಹಿನ್ನೆಲೆ: ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ "ಕಲ್ಲು" ಅಥವಾ "ಕಲ್" ಎಂಬ ಪದವು ಬಂಡೆ ಅಥವಾ ಕಲ್ಲಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಬಯಲು ಸೀಮೆಯ ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟ-ಬಂಡೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ 'ಗಣೇಕಲ್' ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಒಂದೇ ಹೆಸರಿನ ಹತ್ತಿರದ ಇತರ ಗ್ರಾಮಗಳಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಥವಾ ನಿಜಾಮರ ಆಡಳಿತದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ 'ಬಿ' (B) ಎಂಬ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಹಾಗೆಯೇ ಬಿ ಎಂದರೆ ಈ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡದವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಬೇಡರ ಗಣೇಕಲ್ ಎಂದು ಸಹ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref>AI</ref> '''ಸ್ಥಳೀಯ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು''' ಶ್ರೀ ಮಾರುತೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಶ್ರೀ ದ್ಯಾವಮ್ಮ ದೇವಿ, ಮಸೀದಿ ಹಾಗೂ ದರ್ಗಾ ಈ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪ್ರಮುಖ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು. ಶ್ರೀ ಮಾರುತೇಶ್ವರ ಜಾತ್ರಾ ಮಹೋತ್ಸವ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಎಳ್ಳು ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ಪ್ರಯುಕ್ತ ಸುಮಾರು 5 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಯೊಂದಿಗೆ ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ ರಥೋತ್ಸವ ಹಾಗೂ ಹಾಲುಗಂಬ ಸ್ಪರ್ಧೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref>AI</ref> '''ಪ್ರಸ್ತುತ ಜೀವನಶೈಲಿ''' ಪ್ರಧಾನ ಕಸುಬು ಕೃಷಿ: ಗ್ರಾಮದ ಬಹುಪಾಲು ಜನರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ಯೋಗ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಕೂಲಿ. ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿ ಪಾತ್ರದ ಒಣ ಹಾಗೂ ಅರೆ ನೀರಾವರಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿನ ರೈತರು ಬೇಸಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹತ್ತಿ, ತೊಗರಿ, ಜೋಳ, ಸಜ್ಜೆ, ಶೇಂಗಾ (ಕಡಲೆಕಾಯಿ) ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ ಇಲ್ಲಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆಗಳಾಗಿವೆ.ಆಧುನಿಕತೆಯ ಪ್ರಭಾವ ಕ್ರಮೇಣ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಇಂದಿಗೂ ಇಲ್ಲಿನ ಬಹುತೇಕ ಜನರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಾಗೂ ಸರಳ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಹಳ್ಳಿಯ ಮುಂಜಾನೆ ದನಕರುಗಳ ಸದ್ದು, ರೈತರು ಹಗಲಿರುಳು ಗದ್ದೆ-ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ಕಷ್ಟದ ಕೆಲಸಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ನಿತ್ಯ ದೃಶ್ಯ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯ, ಪರಸ್ಪರ ನಂಬಿಕೆ, ಅನ್ಯೂನ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ಸಾಮೂಹಿಕ ಜೀವನದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ. ಯಾವುದೇ ಹಬ್ಬ-ಹರಿದಿನಗಳು ಅಥವಾ ಕಷ್ಟ-ಸುಖ ಬಂದಾಗ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರೆಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ಸಾಮೂಹಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿದೆ.<ref>Ai</ref> '''ಭಾಷೆ''' ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಕನ್ನಡ ಶೈಲಿ: ಬಿ. ಗಣೇಕಲ್‌ ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಹಾಗೂ ಆಡಳಿತ ಭಾಷೆ ಕನ್ನಡ. ಇಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲ್ಪಡುವ ಕನ್ನಡವು ಹೈದರಾ ಕರ್ನಾಟಕ ಅಥವಾ ರಾಯಚೂರು ಭಾಗದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಉಪಭಾಷಾ ಶೈಲಿಗೆ ಸೇರಿದೆ. ಈ ಭಾಷೆಯು ತನ್ನದೇ ಆದ ಸೊಗಡು, ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವ ಶಬ್ದಗಳು ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಿಗರ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾಗಿ ಬರುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪದಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>AI</ref> '''ಜನಸಂಖ್ಯೆ''' ಬಿ.ಗಣೇಕಲ್ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 5000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರಿದ್ದು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಪಂಚಾಯಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಾರ್ಡ್ಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಊರಿನ ಸುತ್ತಲಿನ ಗ್ರಾಮಗಳು ಈ ಪಂಚಾಯಿತಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ. <ref>AI</ref> == ಹೋಬಳಿಗಳು == # ಗಬ್ಬೂರು # ಜಾಲಹಳ್ಳಿ : #ಅರಕೇರ == ಊಟಿ ಚಿನ್ನದ ಗಣಿ == ಇದಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರು ಬರಲು ಕಾರಣವೆನೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆ ಜಾಸ್ತಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಈ ಹೆಸರು ಬಂತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಮುಂದೆ ಚಿನ್ನದ ಗಣಿ ಎಂದು ಬರಲು ಕಾರಣ ಏನೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಏಕೈಕ ಚಿನ್ನದ ಗಣಿಯಾದ ಹಟ್ಟಿ ಚಿನ್ನದ ಗಣಿಯ ಒಂದು ಉಪವಿಭಾಗ ಆದುದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಕಳುಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ {ಕಪ್ಪುಕಲ್ಲು ಮರಳು} ಅದಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರು ಬಂತು ಇದು ಈ ಊರಿನ ಹೆಸರಿನ ಇತಿಹಾಸ === ಭೌಗೋಳಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು === #ಇದು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರದೇಶವಾದುದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಬಿಸಿಲು ಜಾಸ್ತಿ ಮಳೆಯು ತೀರಾ ಕಡಿಮೆ ಬೆಟ್ಟ ಗುಡ್ಡಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಬ್ಬಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಊರಿನ ಆರಾಧ್ಯ ದೈವ ಎಂದರೆ ಶ್ರೀದುರ್ಗಾದೇವಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಒಂದು ಬಾರಿ ಜಾತ್ರೆಯು ಎಳ್ಳ ಅಮಿವಾಸ್ಯೆ ದಿನದಂದು ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಈ ಜಾತ್ರೆಗೆ ಸುತ್ತಲಿನ ತಾಲೂಕು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನರು ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ ತಾವು ಬೇಡಿಕೊಂಡ ಹರಕೆಯನ್ನು ತೀರಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೆ ಮೋಹರಂ ದೀಪಾವಳಿ ದಸರಾ ಅನೇಕ ಹಬ್ಬ ಹರಿದಿನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ === ಗೂಗಲ್ === ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ ತಟದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಮ ಪ್ರಭುಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾವಿದೆ. ಇದು ೧೨ನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಶರಣ ವೈರಾಗ್ಯ ಮೂರ್ತಿ ಶೂನ್ಯ ಸಿಂಹಾಸನಾಧೀಶ ಶ್ರೀ ಅಲ್ಲಮ ಪ್ರಭು ತಪೋಗೈದ ಪುಣ್ಯ ಭೂಮಿ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಯುಗಾದಿ ಹಬ್ಬದ ನಂತರ ಬರುವ ಪಂಚಮಿಯಂದು ಬೃಹತ್ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಜಾತ್ರೆಯ ವಿಶೇಷತೆ ಎಂದರೆ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ದನದ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಶ್ರಾವಣದ ನಾಲ್ಕನೇ ಸೋಮವಾರ ತುಂಬಿ ಹರಿಯುವ ಕೃಷ್ಣ ನದಿಯಲ್ಲಿ ತೆಪ್ಪೋತ್ಸವ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ನೋಡಲು ಎರಡು ಕಣ್ಣು ಸಾಲದು ಇದನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಗಾಳಿಯು ನಿನ್ನದೆ ದೀಪವು ನಿನ್ನದೆ ಆರದಿರಲಿ ಬೇಳಕು ಎನ್ನುವ ಕವಿ ಸಾಲು ನೇನಪಾಗುತ್ತದೆ. ತುಂಬಿ ಹರಿಯುವ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಭುಲಿಂಗೇಶ್ವರನ ಜ್ಯೋತಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿ ಹರಿಯುವದು ನೋಡಿದಾಗ ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲೂ ದೈವ ಶಕ್ತಿ ಮೇಲೆ ನಂಬಿಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೆ ಜನವರಿ ೧೪ ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ದಿನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಹುಭಾಗದ ಜನ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ೩ ಬಾರಿ ವೈಭವಯುತ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ರಚನೆ;ಪ್ರಭುರಾಯ ದೊರೆ === ವಿಶೇಷತೆ === ಈ ಊರಿನ ವಿಶೇಷತೆ ಎಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಗಣಿಯನ್ನು ನೀವು ಕಾಣಬಹುದು ಇದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 200 ಜನರು ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗೆಯೆ ಮೂರೂ ಕಾಲುವೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು bridge ಮಾದರಿಯ ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು === ಆರ್ಥಿಕತೆ === #ಇಲ್ಲಿ ಬಡವರ್ಗ ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು ಕೃಷಿಯು ಪ್ರಧಾನವಾದದ್ದು ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆಗಳೆಂದರೆ ಸಜ್ಜೆ ಜೋಳ ಹತ್ತಿ ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ ಶೇಂಗಾ ಈರುಳ್ಳಿ ತೋಗರಿ ಮುಂತಾದವು ಬೆಳೆಗಳನ್ನ ಕಾಣಬಹುದು === ಜನಸಂಖ್ಯೆ === #ಈ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 300 ಮನೆಗಳು ಇವೆ 1500 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು === ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಜಾತಿ === #ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದವರನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ ಬೇರೆ ಧರ್ಮದವರು ಯಾರು ಇಲ್ಲ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ನಾಯಕ ಮಾದಿಗ ಕುರುಬ ಜಾತಿಗಳನ್ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತೇವೆ === ನೆರೆಹೊರೆಯ ಊರುಗಳು === #ಮೂಡಲಗುಂಡ ಸುಣ್ಣದಕಲ್ ಯಲಾಗಟ್ಟ ಗಾಣಧಾಳ === ದೇವಾಲಯಗಳು === #ಶ್ರೀದುರ್ಗಾದೇವಿ ಆಂಜನೇಯ್ಯ ಬಸವಣ್ಣ ಹಸೇನ್ಸಾಬ್ ದರ್ಗಾ ಕೆಂಚಮ್ಮ ದ್ಯಾವಮ್ಮ === ಶಿಕ್ಷಣ === #ಇಲ್ಲಿ ಒಂದರಿಂದ ಎಂಟನೇ ತರಗತಿಯವರೆಗೆ ಸ ಹಿ ಪ್ರಾ ಶಾಲೆ ತಮ್ಮ ಊರಲ್ಲಿ ಓದುತ್ತಾರೆ ನಂತರ ಬೇರೆ ಕಡೆಗೆ ಎಂದರೆ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಊರಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. == '''ಮಲದಕಲ್''' == ಶ್ರೀ ಪರಮಾನಂದ ದೇವಸ್ಥಾನ ಮಲದಕಲ್ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವು ರಾಯಚೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ದೇವದುರ್ಗ ತಾಲೂಕಿನ ಮಲದಕಲ್ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನ ಮಲದಕಲ್ ಗ್ರಾಮದ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿದೆ, ಈ ದೇವಸ್ಥಾನ ಮಳೆ ಬರದಿದ್ದರೆ ಭಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಮಳೆರಾಯನ ಕೋರಿಕೆಯನ್ನು ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಕಾರ್ಯ ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಭಜನೆಯನ್ನು ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ರಚನೆಗೊಂಡಿದ್ದು ಮಲದಕಲ್ ಆಕರ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಮಲದಕಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದು ದೇವರ ದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ, ಈ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು ಅತಿ ಪ್ರಾಚೀನವಾದಂತಹ ದೇವಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ರಚನೆಗೊಂಡಿದ್ದು ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಆಕರ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಮಲದಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿದೆ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಸವೇಶ್ವರ ಒಂದು ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ, ಆ ಮೂರ್ತಿಯು ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಆಕರ್ಷಣೀಯವಾಗಿದೆ {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ರಾಯಚೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಲೂಕುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ತಾಲೂಕುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ]] {{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುಗಳು}} dqx347lfwan9luszt5wg0xsl9dbuckd 1433825 1433818 2026-10-19T08:19:30Z Channu073 102499 1433825 wikitext text/x-wiki {{cn}} {{Infobox ಭಾರತದ ಭೂಪಟ | native_name = ದೇವದುರ್ಗ | type = city | latd = | longd = | locator_position = right | state_name = ಕರ್ನಾಟಕ | district = [[ರಾಯಚೂರು]] | leader_title = | leader_name = | altitude = 398| population_as_of = 2001 | population_total = 21,994| population_density = 2,960.16 | area_magnitude= sq. km | area_total = 7.43 | area_telephone = 91-08531| postal_code = 584111| vehicle_code_range = KA-36| sex_ratio = | unlocode = | website = | footnotes = | }} '''ದೇವದುರ್ಗ'''ವು [[ರಾಯಚೂರು]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಇದರ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ರಾಯಚೂರು ತಾಲ್ಲೂಕು, ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ [[ಲಿಂಗಸೂಗೂರು]] ತಾಲ್ಲೂಕು, ಉತ್ತರಕ್ಕೆ [[ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿ]] ([[ಗುಲ್ಬರ್ಗ]] ಜಿಲ್ಲೆ), ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ [[ಮಾನ್ವಿ]] ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳು ಗಡಿಗಳಾಗಿವೆ. ಡಿ.ಎಂ. ನಂಜುಂಡಪ್ಪ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ದೇವದುರ್ಗವು ಕರ್ನಾಟಕದ ಅತ್ಯಂತ ಹಿಂದುಳಿದ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಸರಾಸರಿ ಸಾಕ್ಷರತೆಯು ಶೇ. 43 ಆಗಿದ್ದು, ಪುರುಷರ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಶೇ. 50 ಹಾಗೂ ಮಹಿಳಾ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಕೇವಲ ಶೇ. 36 ಇದೆ. ದೇವದುರ್ಗ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಪುರಸಭೆ ಇದೆ. ತಾಲೂಕ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ 6 ಕಿ ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ದೇವರಗುಡ್ಡ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮವಿದೆ ಈ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಆರಾಧ್ಯ ದೇವನಾದ ಶ್ರೀ ಶರಣ ಅಮಾತೇಶ್ವರರ ದೇವಸ್ಥಾನವಿದೆ ಶ್ರೀ ಮೈಲಾರಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವಿದೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಶರಣ ಅಮಾತೇಶ್ವರರು ಮಾಡಿದ ಪವಾಡಗಳು ಅನೇಕ ಜನರಿಗೆ ಜನಪರಿಚಿತವಾದುದ್ದು ಇಲ್ಲಿಯ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಗಳ ಮುಖಾಂತರ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ ಭಕ್ತರು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ದಸರಾ ಮತ್ತು ಯುಗಾದಿ ಹಬ್ಬದ ದಿನದಂದು ಅನೇಕ ಜನರು ಬಂದು ದೇವರ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡು ತಮ್ಮ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಪರಿಹಾರ ಮಾಡಲೆಂದು ಬೇಡಿಕೊಂಡು ತೆರಳುತ್ತಾ == ಬಿ. ಗಣೇಕಲ್ ಗ್ರಾಮದ ಮಾಹಿತಿ == ಬಿ. ಗಣೇಕಲ್ (B. Ganekal) ಗ್ರಾಮವು ರಾಯಚೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ದೇವದುರ್ಗ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯುಳ್ಳ ಹಳ್ಳಿಯಾಗಿದೆ.<ref group="Artificial intelligence ">ನೈಜ ಮಾಹಿತಿ</ref> ಈ ಗ್ರಾಮದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಇತಿಹಾಸದ ದಾಖಲೆಗಳು ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದರೂ, ಇದು ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ರಾಯಚೂರು ದೋಆಬ್ (ಕೃಷ್ಣಾ ಮತ್ತು ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಗಳ ನಡುಗಡ್ಡೆ ಪ್ರದೇಶ) ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಚೀನ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>Artificial Intelligence </ref> '''ಪ್ರಾಚೀನ ಹಾಗೂ ಇತಿಹಾಸಪೂರ್ವ ಕಾಲ''' <nowiki>*</nowiki> ನೂತನ ಶಿಲಾಯುಗದ ಕುರುಹುಗಳು: ರಾಯಚೂರು ಹಾಗೂ ದೇವದುರ್ಗ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ನೂತನ ಶಿಲಾಯುಗ (Neolithic) ಮತ್ತು ಬೃಹತ್ ಶಿಲಾಯುಗದ ನೆಲೆಯ ಕುರುಹುಗಳು, ಪ್ರಾಚೀನ ಕಲ್ಲಿನ ಮನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಶಿಲಾಯುಗದ ಚಿತ್ರಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ.<ref>Artificial intelligence </ref> '''ಗ್ರಾಮದ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ''' <nowiki>*</nowiki> ಹೆಸರಿನ ಹಿನ್ನೆಲೆ: ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ "ಕಲ್ಲು" ಅಥವಾ "ಕಲ್" ಎಂಬ ಪದವು ಬಂಡೆ ಅಥವಾ ಕಲ್ಲಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಬಯಲು ಸೀಮೆಯ ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟ-ಬಂಡೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ 'ಗಣೇಕಲ್' ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಒಂದೇ ಹೆಸರಿನ ಹತ್ತಿರದ ಇತರ ಗ್ರಾಮಗಳಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಥವಾ ನಿಜಾಮರ ಆಡಳಿತದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ 'ಬಿ' (B) ಎಂಬ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಹಾಗೆಯೇ ಬಿ ಎಂದರೆ ಈ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡದವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಬೇಡರ ಗಣೇಕಲ್ ಎಂದು ಸಹ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref>AI</ref> '''ಸ್ಥಳೀಯ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು''' ಶ್ರೀ ಮಾರುತೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಶ್ರೀ ದ್ಯಾವಮ್ಮ ದೇವಿ, ಮಸೀದಿ ಹಾಗೂ ದರ್ಗಾ ಈ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪ್ರಮುಖ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು. ಶ್ರೀ ಮಾರುತೇಶ್ವರ ಜಾತ್ರಾ ಮಹೋತ್ಸವ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಎಳ್ಳು ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ಪ್ರಯುಕ್ತ ಸುಮಾರು 5 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಯೊಂದಿಗೆ ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ ರಥೋತ್ಸವ ಹಾಗೂ ಹಾಲುಗಂಬ ಸ್ಪರ್ಧೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref>AI</ref> '''ಪ್ರಸ್ತುತ ಜೀವನಶೈಲಿ''' ಪ್ರಧಾನ ಕಸುಬು ಕೃಷಿ: ಗ್ರಾಮದ ಬಹುಪಾಲು ಜನರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ಯೋಗ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಕೂಲಿ. ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿ ಪಾತ್ರದ ಒಣ ಹಾಗೂ ಅರೆ ನೀರಾವರಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿನ ರೈತರು ಬೇಸಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹತ್ತಿ, ತೊಗರಿ, ಜೋಳ, ಸಜ್ಜೆ, ಶೇಂಗಾ (ಕಡಲೆಕಾಯಿ) ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ ಇಲ್ಲಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆಗಳಾಗಿವೆ.ಆಧುನಿಕತೆಯ ಪ್ರಭಾವ ಕ್ರಮೇಣ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಇಂದಿಗೂ ಇಲ್ಲಿನ ಬಹುತೇಕ ಜನರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಾಗೂ ಸರಳ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಹಳ್ಳಿಯ ಮುಂಜಾನೆ ದನಕರುಗಳ ಸದ್ದು, ರೈತರು ಹಗಲಿರುಳು ಗದ್ದೆ-ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ಕಷ್ಟದ ಕೆಲಸಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ನಿತ್ಯ ದೃಶ್ಯ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯ, ಪರಸ್ಪರ ನಂಬಿಕೆ, ಅನ್ಯೂನ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ಸಾಮೂಹಿಕ ಜೀವನದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ. ಯಾವುದೇ ಹಬ್ಬ-ಹರಿದಿನಗಳು ಅಥವಾ ಕಷ್ಟ-ಸುಖ ಬಂದಾಗ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರೆಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ಸಾಮೂಹಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿದೆ.<ref>Ai</ref> '''ಭಾಷೆ''' ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಕನ್ನಡ ಶೈಲಿ: ಬಿ. ಗಣೇಕಲ್‌ ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಹಾಗೂ ಆಡಳಿತ ಭಾಷೆ ಕನ್ನಡ. ಇಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲ್ಪಡುವ ಕನ್ನಡವು ಹೈದರಾ ಕರ್ನಾಟಕ ಅಥವಾ ರಾಯಚೂರು ಭಾಗದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಉಪಭಾಷಾ ಶೈಲಿಗೆ ಸೇರಿದೆ. ಈ ಭಾಷೆಯು ತನ್ನದೇ ಆದ ಸೊಗಡು, ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವ ಶಬ್ದಗಳು ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಿಗರ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾಗಿ ಬರುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪದಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>AI</ref> '''ಜನಸಂಖ್ಯೆ''' ಬಿ.ಗಣೇಕಲ್ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 5000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರಿದ್ದು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಪಂಚಾಯಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಾರ್ಡ್ಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಊರಿನ ಸುತ್ತಲಿನ ಗ್ರಾಮಗಳು ಈ ಪಂಚಾಯಿತಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ. <ref>AI</ref> == ಹೋಬಳಿಗಳು == # ಗಬ್ಬೂರು # ಜಾಲಹಳ್ಳಿ : #ಅರಕೇರ == ಊಟಿ ಚಿನ್ನದ ಗಣಿ == ಇದಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರು ಬರಲು ಕಾರಣವೆನೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆ ಜಾಸ್ತಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಈ ಹೆಸರು ಬಂತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಮುಂದೆ ಚಿನ್ನದ ಗಣಿ ಎಂದು ಬರಲು ಕಾರಣ ಏನೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಏಕೈಕ ಚಿನ್ನದ ಗಣಿಯಾದ ಹಟ್ಟಿ ಚಿನ್ನದ ಗಣಿಯ ಒಂದು ಉಪವಿಭಾಗ ಆದುದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಕಳುಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ {ಕಪ್ಪುಕಲ್ಲು ಮರಳು} ಅದಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರು ಬಂತು ಇದು ಈ ಊರಿನ ಹೆಸರಿನ ಇತಿಹಾಸ === ಭೌಗೋಳಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು === #ಇದು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರದೇಶವಾದುದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಬಿಸಿಲು ಜಾಸ್ತಿ ಮಳೆಯು ತೀರಾ ಕಡಿಮೆ ಬೆಟ್ಟ ಗುಡ್ಡಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಬ್ಬಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಊರಿನ ಆರಾಧ್ಯ ದೈವ ಎಂದರೆ ಶ್ರೀದುರ್ಗಾದೇವಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಒಂದು ಬಾರಿ ಜಾತ್ರೆಯು ಎಳ್ಳ ಅಮಿವಾಸ್ಯೆ ದಿನದಂದು ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಈ ಜಾತ್ರೆಗೆ ಸುತ್ತಲಿನ ತಾಲೂಕು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನರು ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ ತಾವು ಬೇಡಿಕೊಂಡ ಹರಕೆಯನ್ನು ತೀರಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೆ ಮೋಹರಂ ದೀಪಾವಳಿ ದಸರಾ ಅನೇಕ ಹಬ್ಬ ಹರಿದಿನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ === ಗೂಗಲ್ === ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ ತಟದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಮ ಪ್ರಭುಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾವಿದೆ. ಇದು ೧೨ನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಶರಣ ವೈರಾಗ್ಯ ಮೂರ್ತಿ ಶೂನ್ಯ ಸಿಂಹಾಸನಾಧೀಶ ಶ್ರೀ ಅಲ್ಲಮ ಪ್ರಭು ತಪೋಗೈದ ಪುಣ್ಯ ಭೂಮಿ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಯುಗಾದಿ ಹಬ್ಬದ ನಂತರ ಬರುವ ಪಂಚಮಿಯಂದು ಬೃಹತ್ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಜಾತ್ರೆಯ ವಿಶೇಷತೆ ಎಂದರೆ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ದನದ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಶ್ರಾವಣದ ನಾಲ್ಕನೇ ಸೋಮವಾರ ತುಂಬಿ ಹರಿಯುವ ಕೃಷ್ಣ ನದಿಯಲ್ಲಿ ತೆಪ್ಪೋತ್ಸವ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ನೋಡಲು ಎರಡು ಕಣ್ಣು ಸಾಲದು ಇದನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಗಾಳಿಯು ನಿನ್ನದೆ ದೀಪವು ನಿನ್ನದೆ ಆರದಿರಲಿ ಬೇಳಕು ಎನ್ನುವ ಕವಿ ಸಾಲು ನೇನಪಾಗುತ್ತದೆ. ತುಂಬಿ ಹರಿಯುವ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಭುಲಿಂಗೇಶ್ವರನ ಜ್ಯೋತಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿ ಹರಿಯುವದು ನೋಡಿದಾಗ ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲೂ ದೈವ ಶಕ್ತಿ ಮೇಲೆ ನಂಬಿಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೆ ಜನವರಿ ೧೪ ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ದಿನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಹುಭಾಗದ ಜನ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ೩ ಬಾರಿ ವೈಭವಯುತ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ರಚನೆ;ಪ್ರಭುರಾಯ ದೊರೆ === ವಿಶೇಷತೆ === ಈ ಊರಿನ ವಿಶೇಷತೆ ಎಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಗಣಿಯನ್ನು ನೀವು ಕಾಣಬಹುದು ಇದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 200 ಜನರು ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗೆಯೆ ಮೂರೂ ಕಾಲುವೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು bridge ಮಾದರಿಯ ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು === ಆರ್ಥಿಕತೆ === #ಇಲ್ಲಿ ಬಡವರ್ಗ ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು ಕೃಷಿಯು ಪ್ರಧಾನವಾದದ್ದು ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆಗಳೆಂದರೆ ಸಜ್ಜೆ ಜೋಳ ಹತ್ತಿ ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ ಶೇಂಗಾ ಈರುಳ್ಳಿ ತೋಗರಿ ಮುಂತಾದವು ಬೆಳೆಗಳನ್ನ ಕಾಣಬಹುದು === ಜನಸಂಖ್ಯೆ === #ಈ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 300 ಮನೆಗಳು ಇವೆ 1500 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು === ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಜಾತಿ === #ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದವರನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ ಬೇರೆ ಧರ್ಮದವರು ಯಾರು ಇಲ್ಲ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ನಾಯಕ ಮಾದಿಗ ಕುರುಬ ಜಾತಿಗಳನ್ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತೇವೆ === ನೆರೆಹೊರೆಯ ಊರುಗಳು === #ಮೂಡಲಗುಂಡ ಸುಣ್ಣದಕಲ್ ಯಲಾಗಟ್ಟ ಗಾಣಧಾಳ === ದೇವಾಲಯಗಳು === #ಶ್ರೀದುರ್ಗಾದೇವಿ ಆಂಜನೇಯ್ಯ ಬಸವಣ್ಣ ಹಸೇನ್ಸಾಬ್ ದರ್ಗಾ ಕೆಂಚಮ್ಮ ದ್ಯಾವಮ್ಮ === ಶಿಕ್ಷಣ === #ಇಲ್ಲಿ ಒಂದರಿಂದ ಎಂಟನೇ ತರಗತಿಯವರೆಗೆ ಸ ಹಿ ಪ್ರಾ ಶಾಲೆ ತಮ್ಮ ಊರಲ್ಲಿ ಓದುತ್ತಾರೆ ನಂತರ ಬೇರೆ ಕಡೆಗೆ ಎಂದರೆ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಊರಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. == '''ಮಲದಕಲ್''' == ಶ್ರೀ ಪರಮಾನಂದ ದೇವಸ್ಥಾನ ಮಲದಕಲ್ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವು ರಾಯಚೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ದೇವದುರ್ಗ ತಾಲೂಕಿನ ಮಲದಕಲ್ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನ ಮಲದಕಲ್ ಗ್ರಾಮದ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿದೆ, ಈ ದೇವಸ್ಥಾನ ಮಳೆ ಬರದಿದ್ದರೆ ಭಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಮಳೆರಾಯನ ಕೋರಿಕೆಯನ್ನು ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಕಾರ್ಯ ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಭಜನೆಯನ್ನು ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ರಚನೆಗೊಂಡಿದ್ದು ಮಲದಕಲ್ ಆಕರ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಮಲದಕಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದು ದೇವರ ದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ, ಈ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು ಅತಿ ಪ್ರಾಚೀನವಾದಂತಹ ದೇವಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ರಚನೆಗೊಂಡಿದ್ದು ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಆಕರ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಮಲದಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿದೆ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಸವೇಶ್ವರ ಒಂದು ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ, ಆ ಮೂರ್ತಿಯು ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಆಕರ್ಷಣೀಯವಾಗಿದೆ == '''ಮುಂಡರಗಿ ಗ್ರಾಮದ ಮಾಹಿತಿ''' == ಸ್ಥಳೀಯ ಹಿರಿಯರು ಹೇಳುವ ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸುಮಾರು 12ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ದೇವದುರ್ಗ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಹುಲಿಗುಡ್ಡದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಶಿವರಾಯ ದೇವರು ನೆಲೆಸಿದ್ದರು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.ಅದೇ ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಮುಂಡರಗಿ ಗ್ರಾಮದ ನರಸಣ್ಣ ತಾತನವರು ಶಿವರಾಯ ದೇವರನ್ನು ಹುಲಿಗುಡ್ಡದಿಂದ ಮುಂಡರಗಿ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಕರೆತಂದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ನರಸಣ್ಣ ತಾತನವರು ಗ್ರಾಮದ ಗುಡ್ಡದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಅವರು ಕಾಲವಾದ ಬಳಿಕ ಅವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ದೇವಸ್ಥಾನ ನಿರ್ಮಿಸಿ, ದೇವರ ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ವಾರ್ಷಿಕ ಜಾತ್ರೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ಪತ್ರಿಕಾ ವರದಿ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite journal|title=ವಿಜಯವಾಣಿ ನಂಬರ್ ಒನ್|date=29 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2015}}</ref> '''ಶ್ರೀ ಶಿವರಾಯ ದೇವರ ನುಡಿ ಹೇಳುವ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು''' '''ಶ್ರೀ ಶಿವರಾಯ ದೇವರ ವಾರ್ಷಿಕ ಜಾತ್ರೆ''' '''ಕಾಲಘಟ್ಟ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಮಾಹಿತಿ''' '''ಉಲ್ಲೇಖಗಳು''' [[ವರ್ಗ:ರಾಯಚೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಲೂಕುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ತಾಲೂಕುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ]] {{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುಗಳು}} e1r2znhmqwxe5834q08qxffasbjl1sc 0 13244 1433805 1432302 2026-10-19T05:45:33Z HaileyChoi9 101713 SVG image 1433805 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ಚಿಕ್ಕನಾಯಕನಹಳ್ಳಿ | native_name = | native_name_lang = kannada | other_name = | nickname = C.N halli | type = Town | image = | alt = | caption = | pushpin_map = India Karnataka#India | pushpin_label_position = right | pushpin_alt = | pushpin_caption = Location in Karnataka, India | coordinates = {{coord|13.42|N|76.62|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[Karnataka]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = Tumakuru | established_title = Founded | established_date = 1490 | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = Town Municipal Council | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 6.75 | area_rural_km2 = 1106.22 | elevation_footnotes = | elevation_m = 804 | population_total = 23206 <ref>{{Cite web|url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/635/download/2188/DH_2011_2917_PART_B_DCHB_KODAGU.pdf|access-date=5 April 2024|title=Census Data Handbook 2011}}</ref> | population_rural = 188924 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Kannada]] | time_zone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 572214 | area_code_type = Telephone code | area_code = 08133 | registration_plate = [[List of RTO districts in India#KA—Karnataka|KA-44, KA-06]] | website = http://www.chikkanayakanahallitown.mrc.gov.in/ | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KA]] | footnotes = | official_name = | area_total_dunam = | area_land_km2 = | area_land_sq_mi = | area_land_ha = | area_land_dunam = | translit_lang2 = }} '''ಚಿಕ್ಕನಾಯಕನಹಳ್ಳಿ''' [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ [[ತುಮಕೂರು]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಶ್ಚಿಮದ ಒಂದು ತಾಲ್ಲೂಕು. ಆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕಸಬಾ. ==ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ಥಾನ== ಉತ್ತರಕ್ಕೆ [[ಚಿತ್ರದುರ್ಗ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಹೊಸದುರ್ಗ]] ಮತ್ತು [[ಹಿರಿಯೂರು]] ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳು, ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ [[ಶಿರಾ]] ಮತ್ತು [[ಗುಬ್ಬಿ]] ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳು, ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ [[ತಿಪಟೂರು]] ತಾಲ್ಲೂಕು, ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ [[ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ [[ಅರಸೀಕೆರೆ|ಅರಸೀಕರೆ]] ತಾಲ್ಲೂಕು-ಇವು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಮೇರೆಗಳು. ಈ ತಾಲ್ಲೂಕು ತಿಪಟೂರು ಉಪವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ. ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣೋತ್ತರವಾಗಿ ಸಮಾಂತರದಲ್ಲಿ ಸಾಗಿರುವ ತಗ್ಗಿನ ನಗ್ನ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಮೂರು ಸಾಲುಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದ ಮಳೆನೀರು ಹರಿದು ಶಿರಾ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ವೇದಾವತಿ ನದಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಂಗನೀಸಿನ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಹಾಗೂ ಬಿಳಿಯ ಕವಿ ಮಣ್ಣಿನ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳುಂಟು. ಬೆಟ್ಟಗಳ ನಡುವಣ ಕಣಿವೆಯ ನೆಲ ಫಲವತ್ತಾದ್ದು. ಇಲ್ಲಿ ತೆಂಗು ಮತ್ತು ಅಡಕೆ ತೋಟಗಳಿವೆ. ಸೆಟ್ಟಿಕೆರೆಯ ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಹುಳಿಯಾರಿನ ಕಡೆಗೂ ಯೆಳನಾಡಿನಿಂದ ಬೂದಿಹಾಳಿನ ವಾಯುವ್ಯದ ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಿ ವೇದಾವತಿಯನ್ನು ಸೇರಲು ಹೊಳಲ್ಕೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕಡೆಗೂ ಎರಡು ತೊರೆಗಳು ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ಚಿಕ್ಕನಾಯಕನಹಳ್ಳಿ ಪಟ್ಟಣ ಈ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕಸಬ. ಉ.ಅ. 130 25' ಮತ್ತು ಪೊ.ರೇ. 760 4' ಮೇಲೆ, ತುರುವೆಕೇರೆ-ಹುಳಿಯಾರು ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ, ಬೆಂಗಳೂರು-[[ಶಿವಮೊಗ್ಗ]] ರಸ್ತೆಗೆ 8 ಮೈ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. [[ಬೆಂಗಳೂರು]]-[[ಪುಣೆ]] ರೈಲುಮಾರ್ಗದ [[ಬಾಣಾವರ]] ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಸು. 11 ಮೈ. ದೂರ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 22,360 (2001). ಚಿಕ್ಕನಾಯಕನಹಳ್ಳಿ, ಶೆಟ್ಟಿಕೆರೆ, ಕಂದಿಕೆರೆ, ಹಂದನಕೆರೆ, ಹುಳಿಯಾರು ಹೋಬಳಿಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗವಾಗಿರುವ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಒಟ್ಟು ಗ್ರಾಮಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 208. ಚಿಕ್ಕನಾಯಕನ ಹಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಹುಳಿಯಾರು ಪಟ್ಟಣಗಳು. ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 1,083.9 ಚ.ಕಿ.ಮೀ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 2,09,539 (2001). ==ಆಡಳಿತ== ಇಲ್ಲೊಂದು ಪುರಸಭೆ ಇದೆ. ಹಾಗಲವಾಡಿ ಮನೆತನದ ಪಾಳೆಯಗಾರನಾಗಿದ್ದ ಚಿಕ್ಕನಾಯಕನಿಂದ ಊರಿಗೆ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಪರಶುರಾಮರಾಯನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಮರಾಠರ ಸೈನ್ಯ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದ ಬಳಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಸೇರಲು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಕೊಳ್ಳೆ ಹೊಡೆಯಿತೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ==ವಾಣಿಜ್ಯ== ಚಿಕ್ಕನಾಯಕನಹಳ್ಳಿಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ತೆಂಗು, ಅಡಕೆ ತೋಟಗಳಿವೆ. ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಬೆಳೆಗಳು [[ರಾಗಿ]], [[ಹುರುಳಿ|ಹುರುಳಿ,]] [[ಜೋಳ]], [[ತೊಗರಿ ಕಾಳು|ತೊಗರಿ]], [[ತೆಂಗು]], [[ಅಡಿಕೆ|ಅಡಕೆ]].ಪಟ್ಟಣ ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನವಾಗಿದೆ. ತೆಂಗು, ಅಡಕೆಗಳ ಬೇಸಾಯದ ಜೊತೆಗೆ [[ಕಂಬಳಿ]] ನೇಯುವುದೂ ಇಲ್ಲಿಯ ಒಂದು ಕಸಬು. ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಇಲ್ಲಿ ಕೂಡುವ ಸಂತೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಬಳಿಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತವೆ. ==ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು== ವೆಂಕಟರಮಣಸ್ವಾಮಿಯ ದೇವಸ್ಥಾನ [[ದ್ರಾವಿಡ]] ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ದೊಡ್ಡ ಕಟ್ಟಡ. ಇಲ್ಲಿ ಹುಳಿಯಾರು ಆಂಜನೇಯ, ಬ್ರಹ್ಮಪುರಿ ಆಂಜನೇಯ ಎಂಬ ಎರಡು ಆಂಜನೇಯ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಿವೆ. ಮೊದಲನೆಯದು ದೊಡ್ಡದು. ದ್ರಾವಿಡ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಇನ್ನೊಂದು ದೇವಸ್ಥಾನ ರಾಮೇಶ್ವರನದು. ಇದನ್ನು [[ಹಾಗಲವಾಡಿ]] ಪಾಳೆಯಗಾರ ಕಟ್ಟಿಸಿದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಊರಿನ ದೇವತೆ ಹಿರಿಮಾ ವರದಾ ಎಲ್ಲಮ್ಮ ಅಥವಾ ರೇಣುಕಾದೇವಿ. ಈಕೆಯ ಪ್ರತಿಮೆ ಮರದ್ದು. ಇದಕ್ಕೆ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಕಡೆಯಲಾದ ಮುಖವಿದೆ. ಉತ್ಸವಮೂರ್ತಿ [[ಪರಶುರಾಮ]]ನದು. ಇವನು ರೇಣುಕೆಯ ಮಗ. ರೇಣುಕೆಯ ಗಂಡನಾದ [[ಜಮದಗ್ನಿ]]ಯ ಪ್ರತಿಮೆ ಆಕೆಯ ಬಲಕ್ಕೆ ಇದೆ. ತಾತಯ್ಯನ ಗೋರಿ ಎಂಬುದು ಒಬ್ಬ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಂತನದು. ಇವನಿಗೆ ಅನೇಕ ಹಿಂದೂ ಭಕ್ತರೂ ಇದ್ದಾರೆ. ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಇಲ್ಲಿ ಉರುಸ್ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ದಬ್ಬೆ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ 13ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಯ ಮೂರು ಗರ್ಭಗುಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ, ಬ್ರಹ್ಮೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ಮಾದೇಶ್ವರ ಲಿಂಗಗಳುಂಟು. ದೊಡ್ಡ ಬಿದರೆಯಲ್ಲಿ ಈಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಯ ಪಾತಾಳ ಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಗುಡಿಯಲ್ಲಿ 100 ಲಿಂಗಗಳಿವೆ. ಯಳನಾಡು ದ್ರಾವಿಡ ಶೈಲಿಯ ಸಿದ್ಧರಾಮೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯದಿಂದಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ವೀರಶೈವಗುರು ಸಿದ್ಧರಾಮ ಇಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದ. ದೇವಾಲಯದ ಪೂಜಾಮೂರ್ತಿ ಲಿಂಗಾಕೃತಿಯ ಹುತ್ತ. ಹೊನ್ನೆಬಾಗಿ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ರಂಗನಾಥಸ್ವಾಮಿ ಗುಡಿಯಿದೆ. ಹುಳಿಯಾರ್ ಇನ್ನೊಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳ. [[ಹೊಯ್ಸಳ]]ರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಗ್ರಾಮದ ಹೆಸರು ಹುಲಿಯೇರು ಎಂದಿತ್ತು. ಇದು ಚಿಕ್ಕನಾಯಕನಹಳ್ಳಿಗೆ 14 ಮೈ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ರಂಗನಾಥಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲದ್ದು. ಕಂಡಿಕೆರೆ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಪುರಾತನ ಕೋಟೆಯಿದೆ. ಇದು ಈಗ ಪಾಳು ಬಿದ್ದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ದೇವಾಲಯ ಗೋಪಾಲ ಕೃಷ್ಣನದು. ಮರುಳೆ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಮಾಸ್ತಿ ಕಲ್ಲುಗಳೂ ಶೆಟ್ಟಿಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಯೋಗಮಾಧವ ಮತ್ತು ರಂಗನಾಥಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯಗಳೂ ಇವೆ. ಹುಳಿಯಾರು ಆಂಜನೇಯಸ್ವಾಮಿ, ಯಳನಾಡು ಸಿದ್ದರಾಮೇಶ್ವರ, ಗೋಡೆ ಕೆರೆಯ ಸಿದ್ಧರಾಮೇಶ್ವರ, ಕಾರೆಹಳ್ಳಿಯ ರಂಗನಾಥಸ್ವಾಮಿ ಜಾತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ಸವಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಹಂದನಕೆರೆ: ಹುಳಿಯಾರು ಅತಿ ದೋಡ್ಡ ಹೋಬಳಿಯಾಗಿದೆ. ಹುಳಿಯಾರು ಅಲ್ಲಿ,ಬ್ಯಾಂಕ್.ಕನಕ ಸಹಕಾರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗಳಿವೆ. ಹಂದನಕೆರೆ ಹೋಬಳಿಯ ಬೇವಿನಹಳ್ಳಿ ತಗಚೇಘಟ್ಟ ಗಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀ ಅಂತರಘಟ್ಟೆ ಕರಿಯಮ್ಮ ದೇವಿಯ ಜಾತ್ರೆ ಬಹಳ ವಿಜೃಂಭಣೆ ಇಂದ ನಡೆಯುತ್ತದೆ [[ಬೆಳ್ಳಾರ]] ಹುಳಿಯಾರು ಹೋಬಳಿಯ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಗ್ರಾಮ ಇಲ್ಲಿ ಕರಿಯಮ್ಮ ದೇವಿಯ ಜಾತ್ರೆಯು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ನಂದಿಹಳ್ಳಿ ಹುಳಿಯಾರು ಹೋಬಳಿ ಶ್ರೀ ಬಸವಣ್ಣ ಜಾತ್ರೆ ಹಾಗೂ ಗೊಲ್ಲರ ಹಟ್ಟಿ ಚಿಕ್ಕಣ್ಣನ ಗುಡ್ಡೆ ತುಂಬಾ ಸುಪ್ರಸಿದ್ದ ನಂದಿಹಳ್ಳಿ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಮಳೆ ಬೀಳುವ ಹಳ್ಳಿ ಆಗಿದೆ {{Unreferenced}} [[ವರ್ಗ:ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಲೂಕುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆ]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ತಾಲೂಕುಗಳು]] {{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುಗಳು}} pwteesyv3q40fi29l32683sn4bq01io 0 21968 1433821 1430349 2026-10-19T07:23:32Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1433821 wikitext text/x-wiki Historic Site | name = Statue of Liberty | image = Statue of Liberty, NY.jpg | caption = The Statue of Liberty in [[New York Harbor]] | location = [[Libername=whereliberty>{{cite web | url = http://www.nps.gov/stli/faqs.htm |title = Frequently Asked Questions | accessdate = 2007-03-22 | publisher = NPark Service}}</ees = 40 | lat_minutes = 41 | lat_seconds = 38 | lat_direction = N | long 7 | long_minutes = 2 | long_seconds = 37 | long_direction = W | locmapin = New York | built =October 28, 1886 | architect= [[Frederic Auguste Bartholdi]] | architecture= | area = {{convert|12|acre|m2}}<ref>{{cite web|url=http://www.nps.gov/stli/|title=Statue of Liberty National Monument|date=2007-12-31|publisher=[[National Park Service]]|accessdate=2008-07-24}}</ref> | visitation_num = 3.2 million<ref>[http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C0DE5DB123CF936A35754C0A96E9C8B63&sec=&spon=&pagewanted=2 "U.S. to Study Access to Liberty's Crown"], ''The New York Times'', July 5, 2008, accessed August 14, 2009</ref> | visitation_year = 2007 | governing_body = U.S. [[National Park Service]] | designation1 = WHS | designation1_date = 1984 <small>(8th [[World Heritage Committee|session]])</small> | designation1_type = Cultural | designation1_criteria = i, vi | designation1_number = [http://whc.unesco.org/en/list/307 307] | designation1_free1name = Region | designation1_free1value = [[List of World Heritage Sites in the Americas|Europe and North America]] | designation2 = NRHP | designation2_offname = Statue of Liberty National Monument, Ellis Island and Liberty Island | designation2_date = October 15, 1966<ref name="nris">{{cite web|url=http://www.nr.nps.gov/|title=National Register Information System|date=2009-03-13|work=National Register of Historic Places|publisher=National Park Service|access-date=2009-12-17|archive-date=2009-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20090422071958/http://www.nr.nps.gov/|url-status=dead}}</ref> | designation2_number = 66000058 | designation3 = NMON | designation3_date = October 15, 1924 | designation3_free1name = Designated by President | designation3_free1value = [[Calvin Coolidge]]<ref>{{cite web |url=http://www.cr.nps.gov/history/hisnps/NPSHistory/monuments.htm |title=National Monument Proclamations under the Antiquities Act |publisher=Cr.nps.gov |date=2003-01-16 |accessdate=2009-08-01 |archive-date=2011-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111025111325/http://www.cr.nps.gov/history/hisnps/NPSHistory/monuments.htm |url-status=deviated |archivedate=2011-10-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111025111325/http://www.cr.nps.gov/history/hisnps/NPSHistory/monuments.htm }}</ref> | designation4 = NYC Landmark | designation4_date = September 14, 1976 | designation4_type = Individual }} (ಸ್ಟ್ಯಾಚ್ಯೂ ಆಫ್ ಲಿಬರ್ಟಿ ಪ್ರತಿಮೆಯು ಅಮೆರಿಕದ ಅಪರೂಪದ ಸ್ಮಾರಕ. ಇದನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಜ್ಞಾನೋದಯದ ಸಂಕೇತವೆಂದೂ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) '''ಸ್ಟ್ಯಾಚ್ಯೂ ಆಫ್‌ ಲಿಬರ್ಟಿ''' (ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರತಿಮೆ) ({{lang-fr|Statue de la Liberté}}) ಯನ್ನು ''''ಲಿಬರ್ಟಿ ಎನ್ಲೈಟೆನಿಂಗ್‌ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್‌''' ' ({{lang-fr|la Liberté éclairant le monde}}) ಎಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಘೋಷಣೆ]]ಯ ಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ಅಂಗವಾಗಿ, 1886ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 28ರಂದು ಈ ಪ್ರತಿಮೆ ಅನಾವರಣಗೊಂಡಿತು. [[ಫ್ರಾನ್ಸ್‌]] ದೇಶದ ಜನರು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸ್ನೇಹಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಈ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರು. [[ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಕ್ರಾಂತಿ]]<ref name="National Park Service">{{cite web|url=http://www.nps.gov/archive/stli/prod02.htm|title=Statue of Liberty|date=2006-04-28|publisher=[[National Park Service]]|accessdate=2008-07-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20160316214349/http://www.nps.gov/archive/stli/prod02.htm|archive-date=2016-03-16|url-status=dead}}</ref> ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇವೆರಡೂ ದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಸ್ನೇಹವೇರ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. '[[ಸ್ಟೊಲಾ]]' ಎಂಬ [[ಹೊಳಪಿನ ಕಿರೀಟ]] ಮತ್ತು [[ಪಾದರಕ್ಷೆ]] ಧರಿಸಿ, ಮುರಿದುಹೋದ [[ಸರಪಳಿ]]ಯನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿ, ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ [[ಪಂಜು]], ಹಾಗೂ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನಾಂಕ ''{{smallcaps|JULY IV MDCCLXXVI}}'' <ref>[[ರೋಮನ್‌ ಅಂಕ]]ಗಳಲ್ಲಿ 4 ಜುಲೈ 1776: [[:File:Statue liberty22.jpg]] ನೋಡಿ</ref> ಕೆತ್ತಲಾದ '[[ಟ್ಯಾಬುಲಾ ಅನ್ಸಾಟಾ]]' ಫಲಕ ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ನಿಂತ ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಕೆತ್ತನೆ ಕಲಾಕೃತಿ ಇದಾಗಿದೆ. [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಬಂದರಿ]]ನಲ್ಲಿರುವ [[ಲಿಬರ್ಟಿ ದ್ವೀಪ]]ದ ಮೇಲಿರುವ ಈ ಪ್ರತಿಮೆಯು, ಪ್ರವಾಸಿಗರು, ವಲಸೆಗಾರರು ಮತ್ತು ಹಡಗಿನ ಮೂಲಕ ಬರುವ ಅಮೆರಿಕನ್ನರನ್ನೂ ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news|url=http://news.xinhuanet.com/english/2008-07/05/content_8496225.htm|title=Crown of Statue of Liberty may reopen to public soon|date=2008-07-05|publisher=[[Xinhua News Agency]]|accessdate=2008-07-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20090111054330/http://news.xinhuanet.com/english/2008-07/05/content_8496225.htm|archive-date=2009-01-11|url-status=dead}}</ref> [[ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್‌ ಆಗಸ್ಟ್‌ ಬಾರ್ತೊಲ್ಡಿ]] ಈ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಶಿಲ್ಪಿ.<ref>{{cite web|url=http://www.nps.gov/stli/historyculture/index.htm|title=Statue of Liberty National Monument - History & Culture|date=2006-10-05|publisher=[[National Park Service]]|accessdate=2008-07-24}}</ref> ಇದರ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು [[U.S. ಪೆಟೆಂಟ್‌]] ಹಕ್ಕು ಸ್ವಾಮ್ಯ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://inventors.about.com/library/inventors/blliberty.htm|title=Statue of Liberty - Frederic Auguste Bartholdi|last=Bellis|first=Mary|publisher=[[About.com]]|accessdate=2008-07-24}}{{Dead link|date=ಜನವರಿ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[ಮೌರಿಸ್‌ ಕೋಚ್ಲಿನ್‌]] ಎಂಬಾತ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಆಂತರಿಕ ವಿನ್ಯಾಸಕಾರ. ಈತ ವಿಶ್ವವಿಖ್ಯಾತ [[ಐಫೆಲ್‌ ಗೋಪುರ]]ದ ನಿರ್ಮಾತೃ [[ಗುಸ್ತಾವ್‌ ಐಫೆಲ್‌]]ನ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಅಭಿಯಂತರನಾಗಿದ್ದ. ವಿನ್ಯಾಸಗಾರ [[ರಿಚರ್ಡ್‌ ಮಾರಿಸ್‌ ಹಂಟ್‌]] ಪ್ರತಿಮೆಯ ಪೀಠಭಾಗದ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ. [[ಯೂಜೆನ್‌ ವೀಯೊಲೆ‌-ಲು-ಡ್ಯು]]ಪ್ರತಿಮೆಯ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ತಾಮ್ರ ಲೋಹದ ಬಳಕೆಗೆ ಕಾರಣನಾಗಿದ್ದಾನೆ. [[ಮೃದುವಾದ]] (ಮೆದು ಆಕಾರಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ) ಲೋಹವನ್ನು ಬಳಸಿ, ಮೆರಗಿನಿಂದ ಲೋಹಕೃತಿ ನಿರ್ಮಿಸುವ ರಪೂಸೆ ತಂತ್ರಕ್ಕೂ ಈತನೇ ಕಾರಣನಾಗಿದ್ದ.<ref>{{cite web|url=http://cr4.globalspec.com/blogentry/6055/June-17-1885-The-Statue-of-Liberty-Arrives|title=June 17, 1885: The Statue of Liberty Arrives|date=2008-06-17|publisher=CR4|accessdate=2008-07-24|archive-date=2008-06-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20080623093514/http://cr4.globalspec.com/blogentry/6055/June-17-1885-The-Statue-of-Liberty-Arrives|url-status=dead}}</ref> ಉಕ್ಕಿನ ಚೌಕಟ್ಟಿನ (ಮೂಲತಃ [[ಹದಗೊಳಿಸಿದ ಕಬ್ಬಿಣ]])ದ ಮೇಲೆ ಶುದ್ಧ ತಾಮ್ರದ ರಕ್ಷಣಾ ಕವಚದಿಂದ ಈ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಪಂಜಿನ ಜ್ವಾಲೆಗೆ [[ಗೋಲ್ಡ್‌ ಲೀಫ್‌]] ಲೇಪನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ (ಮೂಲತಃ ತಾಮ್ರದಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು, ಆನಂತರ ಗಾಜಿನ ಹಲಗೆಗೆ ಹೊಂದಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಅದನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಗಿತ್ತು). ಪ್ರತಿಮೆಯು ಆಯತಾಕಾರದ ಶಿಲೆಯ ಪೀಠಸ್ಥಾನದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ. ಈ ಪೀಠವು ಏರುಪೇರಿನ ಹನ್ನೊಂದು ತುದಿಗಳುಳ್ಳ ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದ ಆಧಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರತಿಮೆಯೂ {{ftm|151}} ಎತ್ತರವಿದೆ. ಪೀಠ ಮತ್ತು ಆಧಾರ ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ ಅದು {{ftm|305}}ಇನ್ನಷ್ಟು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಲಾಂಛನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರತಿಮೆಯೂ ಸಹ ಒಂದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://nymag.com/listings/attraction/statue_of_liberty/|title=Statue of Liberty|work=HTML|accessdate=2006-06-20|archive-date=2008-10-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20081003125951/http://nymag.com/listings/attraction/statue_of_liberty/|url-status=deviated|archivedate=2008-10-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081003125951/http://nymag.com/listings/attraction/statue_of_liberty/}}</ref> ಜೊತೆಗೆ, 1886ರಿಂದ [[ಜೆಟ್‌ ಯುಗ]]ದ ವರೆಗೂ, ಯೂರೋಪಿನಿಂದ ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಲಕ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ವಲಸೆಗಾರರಿಗೆ, ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು ಗೋಚರಿಸುವ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಪರೂಪದ ದೃಶ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರತಿಮೆಯೂ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಈ ಪ್ರತಿಮೆಯು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ ಸೇವೆ]]ಯ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ '''ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಕೇತಿಸುವ ಪ್ರತಿಮೆ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಮಾರಕ]]''' ದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವೂ ಆಗಿದೆ. ಈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಮಾರಕವು [[ಎಲಿಸ್‌ ದ್ವೀಪ]]ವನ್ನೂ ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಘೋಷಣೆಯ ಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ಅಂಗವಾಗಿ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ನೀಡಬಹುದಾದ ಸೂಕ್ತ ಕೊಡುಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯಿತು. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಚರಿತ್ರೆಗಾರ, ಲೇಖಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣಿ [[ಎಡ್ವರ್ಡ್‌ ರೆನೆ ಡಿ ಲಬೊಲೆ]] ಈ ಚರ್ಚೆಯ ಮುಂದಾಳತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಇಸವಿ 1876ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಮೆಯ ರಚನಾಕಾರ್ಯವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಬೇಕೆಂಬ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ, ಅದರ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ [[ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್‌ ಬಾರ್ತೊಲ್ಡಿ]] ಎಂಬ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಶಿಲ್ಪಿಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಆ ಸಮಯ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ರಾಜಕೀಯ ಕ್ಷೋಭೆಯಿಂದಾಗಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನಡುಗಿಹೋಗಿತ್ತು. ಇದರ ಜ್ಞಾಪಕಾರ್ಥವೇ ಸ್ಮರಣೀಯ ಕೊಡುಗೆಯ ಯೋಜನೆ ಹುಟ್ಟಿಹೊಂಡಿತ್ತು. ಹಲವರು [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಥರ್ಡ್‌ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌]] ಎಂಬುದನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು. ಇವರು [[ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ]] ಅಥವಾ [[ನೆಪೊಲಿಯನ್‌]]‌‌ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ರೀತಿಯ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರದತ್ತ ಒಲವು ತೋರುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಾಗರದಾಚೆ ಇರುವ ಸಹೋದರ ಗಣರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಬೃಹತ್‌ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವ ಈ ಕಲ್ಪನೆಯು ಇತರೆ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳ ವಿರುದ್ಧದ ಗಣತಂತ್ರ ಚಳವಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಯಿತು. [[ಚಿತ್ರ:Statue de la liberte.jpg|thumb|upright|ಮೊದಲ[23] ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರತಿಮೆ, ಇಂದು ಜಾರ್ಡಿನ್‌ ಡು ಲಕ್ಸೆಂಬರ್ಗ್‌, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿದೆ.]] ಮೊದಲ [[ಟೆರಾಕೊಟಾ]] ಮಾದರಿಯನ್ನು 1870ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಅದನ್ನು ಈಗ [[ಮ್ಯುಸೀ ಡೆ ಬ್ಯೂ-ಆರ್ಟ್ಸ್‌ ಡಿ ಲಯನ್‌]]ನ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>ಆರ್‌.ಬೆಲೊಟ್‌, ಡಿ.ಬರ್ಮೊಂಡ್‌, ''ಬಾರ್ತೊಲ್ಡಿ'', 2004, ಪು.237</ref> ಅದೇ ವರ್ಷ, ಮೊದಲು ಕಿರುಗಾತ್ರದ ಕಂಚಿನ ಮಾದರಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು{{Citation needed|date=September 2009}}. ಈ ಮೊದಲ ಪ್ರತಿಮೆಯು ಈಗ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ [[ಜಾರ್ಡಿನ್‌ ಡ್ಯು ಲಕ್ಸೆಂಬೊರ್ಗ್‌]]ನಲ್ಲಿದೆ.{{Citation needed|date=September 2009}} [[ಈಜಿಪ್ಟ್‌]]ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಬಾರ್ತೊಲ್ಡಿಗೆ, ಅಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ [[ಸುಯೆಜ್‌ ಕಾಲುವೆ]]ಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಯೋಜನೆಯು ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಯಿತು. ಸುಯೆಜ್‌ ಕಾಲುವೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಕೌಂಟ್‌ [[ಫರ್ಡಿನಾಂಡ್‌ ಡಿ ಲೆಸೆಪ್ಸ್]]‌ನಂತರ, ಬಾರ್ತೊಲ್ಡಿಯ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತನಾದ. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಬಾರ್ತೊಲ್ಡಿಯ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ ಭೇಟಿ ಆತನ ಕಲಾತ್ಮಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು 'ಮಹೋನ್ನತ'ದಿಂದ 'ದೈತ್ಯಾಕಾರ'ಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ತು. ಕಾಲುವೆಯ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬೃಹದಾಕಾರದ ಬೆಳಕುಗೋಪುರವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿ, ಆತ ಅದರಂತೆ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಿದ. ಈ ಬೆಳಕುಗೋಪುರವು ರೊಮನ್‌ ದೇವತೆ [[ಲಿಬರ್ಟಾಸ್‌]]ಳ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಭೆಯುಳ್ಳ ಹಣೆಪಟ್ಟಿ ಹಾಗು ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ಆಕಾಶದತ್ತ ತೋರುವ ಪಂಜಿನಿಂದ ಬೆಳಕು ಬೀರುತ್ತಿರುವ ವಸ್ತ್ರಧಾರಿ [[ಈಜಿಪ್ಟಿಯನ್‌]] ರೈತ ಮಹಿಳೆಯ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರತಿಮೆಯ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 1857ರಲ್ಲಿ ಬಾರ್ತೊಲ್ಡಿ ತನ್ನ ಯೋಜಿತ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ ಖೆಡಿವ್‌ [[ಇಸ್ಮಯಿಲ್‌ ಪಾಷಾ]]ಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ. ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳ ನಂತರ ಪುನಃ 1869ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದ. ಆದರೆ, [[ಆಟೊಮನ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ವು ಆರ್ಥಿಕ ತೊಂದರೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾರಣ ಈ ಯೋಜನೆ ಸಾಕಾರಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web |url=http://www.americanparknetwork.com/parkinfo/content.asp?catid=85&contenttypeid=35#1511 |title=Statue of Liberty National Park: History |accessdate=2007-02-07 |archive-date=2006-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061019171257/http://www.americanparknetwork.com/parkinfo/content.asp?catid=85&contenttypeid=35#1511 |url-status=dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:U.S. Patent D11023.jpeg|thumb|upright|ಬಾರ್ತೊಲ್ಡಿಯ ವಿನ್ಯಾಸ ಪೆಟೆಂಟ್‌]] [[ಚಿತ್ರ:Statue of Liberty plaster mockup circa 1880.jpg|thumb|ಫ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಪಾರ್ರ್ಕ್‌ ಮೊನ್ಸ್ಯೂ ಬಳಿಯಿರುವ ರು ಡಿ ಚಜಿಲ್ಲಾ ಸುಮಾರು 1880ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ ಬಾರ್ತೊಲ್ಡಿ ಅಟೆಲಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟರ್‌ ಶಿಲ್ಪಕಲೆ.]] ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ಜಂಟಿ ಒಪ್ಪಂದದಂತೆ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಪ್ರತಿಮೆಯ ಪೀಠಸ್ಥ ಭಾಗದ ವೇದಿಕೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಹಾಗೂ ಫ್ರೆಂಚರು ಪ್ರತಿಮೆಯ ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅದರ ಜೋಡಣೆಯ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದಿತ್ತು. ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಧಹಸಹಾಯವೂ ದೊರಕಿತು. ಜೊತೆಗೆ, ಅಂದಿನ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಗೊನೊಡ್‌]] [[ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ ಒಪೆರಾ]]ದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತಗೋಷ್ಠಿ ನಡೆಸಿ ಹಣ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು. ''ಲಾ ಲೀಬೆರ್ಟೆ ಎಕ್ಲೇರನ್‌ ಲು ಮೋಂಡ್‌‌'' (ಜಗತ್ತಿಗೆ ಜ್ಞಾನಜ್ಯೋತಿ ನೀಡುವ ಲಿಬರ್ಟಿ) ಸಂಗೀತಗೋಷ್ಠಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಮನರಂಜನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಧನಸಹಾಯಾರ್ಥ ಕೊಡುಗೈ ದಾನಿಗಳಿಗಾಗಿ ಚಾರಿಟಿ ಶೊ, ಲಾಟರಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನೂ ಸಹ ಆಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ 2,250,000 [[ಫ್ರಾಂಕ್‌]]ಮೊತ್ತ ($250,000) ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಯಿತು. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಾರ್ಥ ರಂಗಮಂದಿರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ, ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನ, ಹರಾಜು ಮತ್ತು [[ಬಹುಮಾನಾರ್ಥ ಸೆಣಸುವ ಕ್ರೀಡಾ ಸ್ಫರ್ಧೆ]]ಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿ ಅಗತ್ಯ ಧನ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಯಿತು. ಏತನ್ಮಧ್ಯೆ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ಅಂತಹ ದೈತ್ಯಾಕಾರಾದ ತಾಮ್ರಲೋಹದ ಪ್ರತಿಮೆಯ ವಿನ್ಯಾಸ ರಚನೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಲು ಬಾರ್ತೊಲ್ಡಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಅಭಿಯಂತರನ ಸಲಹೆಯ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. ದೈತ್ಯಾಕಾರದ ಕಬ್ಬಿಣದ ಗೋಪುರ(ಪೈಲಾನ್‌)ಗಳು, ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿಮೆಯ ತಾಮ್ರದ ಸ್ಥೂಲ ಕವಚವು ಆಕಾರಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು [[ಐಫೆಲ್‌ ಗೋಪುರ]]ದ ವಿನ್ಯಾಸಕ [[ಗುಸ್ತಾವ್‌ ಐಫೆಲ್‌]]ನನ್ನು ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಇಫೆಲ್ ತನ್ನ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತ, ನಂಬಿಗಸ್ಥ ಹಾಗೂ [[ರಚನಾ ಅಭಿಯಂತರ]] [[ಮೌರೀಸ್‌ ಕೋಚ್ಲಿನ್‌]]ಗೆ ಈ ಕೆಲಸದ ವಿಸ್ತೃತ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಟ್ಟ. ಮೊದಲಿಗೆ, ಪ್ರತಿಮೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ 1876ರ ಜುಲೈ 4ರಂದು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಅರ್ಪಿಸಲು ಬಾರ್ತೊಲ್ಡಿ ಯೋಚಿಸಿದ್ದ. ಆದರೆ ತಡವಾದ ಆರಂಭ, ನಂತರದ ವಿಳಂಬಗಳಿಂದಾಗಿ ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಪಂಜು ಹಾಗೂ ಬಲಗೈ ನಿರ್ಮಾಣ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತ್ತು. ಪ್ರತಿಮೆಯ ಈ ಭಾಗವನ್ನು ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾದ [[ಸೆಂಟೆನಿಯಲ್ ಎಕ್ಸ್ಪೊಸಿಷನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ವೀಕ್ಷಕರು ಮೆಟ್ಟಿಲು ಹತ್ತಿ ಹೋಗಿ ನೋಡಲು 50 ಸೆಂಟ್‌ಗಳ ಶುಲ್ಕ ಪಾವತಿಸಬೇಕಿತ್ತು. ಈ ರೀತಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಹಣವನ್ನು ಪೀಠದ ರಚನೆಯ ವೆಚ್ಚಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. 1878ರ ಜೂನ್‌ 20ರಂದು ನಡೆದ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ (ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ) ಎಕ್ಸ್‌ಪೊಸಿಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದ್ದ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಶಿರಭಾಗವನ್ನು [[ಟ್ರೊಕಾಡೆರೊ ಅರಮನೆ]]ಯ ತೋಟದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಇಡಲಾಗಿತ್ತು. ಇತರೆ ಭಾಗಗಳನ್ನು [[ಚ್ಯಾಂಪ್ಸ್‌ ಡಿ ಮಾರ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. 1877ರ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಮೆಗೆ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶ ನೀಡಲು ಮಸೂದೆಯೊಂದು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಅದರಂತೆ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಬಂದರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಮೆ ಪ್ರತಿಷ್ಟಾಪನೆಗೆ, ಬಾರ್ತೊಲ್ಡಿಯ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಜನರಲ್‌ [[ವಿಲಿಯಮ್‌ ಟೆಕಮ್ಸೆಹ್‌ ಷರ್ಮನ್‌]] ಸ್ಥಳ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ. ಐಸಾಕ್‌ ಬೆಡ್ಲೊ ಎಂಬಾತನ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಬೆಡ್ಲೊಸ್‌ ಐಲೆಂಡ್‌‌ ಹೆಸರಿನ ಈ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಷರ್ಮನ್‌ ಕಾಮಗಾರಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಬೀಡುಬಿಟ್ಟ. ಅಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ [[ಫೊರ್ಟ್‌ ವುಡ್‌]] ಎಂಬ 19ನೆಯ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದ ಕೋಟೆಯ-ನಿರ್ಮಾಣವೊಂದಿತ್ತು. ಪ್ರತಿಮೆಯ ನಿರ್ಮಾಣದತ್ತ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ ರಾಯಭಾರಿ ಸಚಿವ]] [[ಲೆವಿ ಪಿ. ಮಾರ್ಟನ್‌]] ಮೊದಲ ಗಟ್ಟಿ ತಂತಿಯ ಮೊಳೆ ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಕಾರ್ಯಾರಂಭಗೊಳಿಸಿದರು. [[ಚಿತ್ರ:Pedestal for Bartholdi's Statue of Liberty.jpg|thumb|upright|ಜೂನ್‌ 1885ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತಿರುವ ರಿಚರ್ಡ್‌ ಮಾರಿಸ್‌ ಹಂಟ್‌ನ ಪೀಠ.]] 1879ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 18ರಂದು ಬಾರ್ತೊಲ್ಡಿಗೆ [[ವಿನ್ಯಾಸದ ಪೆಟೆಂಟ್‌]] {{US patent |D11023}}(ಹಕ್ಕು ಸ್ವಾಮ್ಯ) ಲಭಿಸಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಮೆಯ ವಿನ್ಯಾಸ ಹೀಗೆಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು: 'ಪ್ರತಿಮೆಯು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಜ್ಞಾನಜ್ಯೋತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ (ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ) ಲಿಬರ್ಟಿಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ; ಅದು ವಸ್ತ್ರಧಾರಿ ಮಹಿಳೆಯ ರೂಪ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮೇಲೆತ್ತಿದ ಬಲಗೈನಲ್ಲಿ ಪಂಜು, ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟ ಅಕ್ಷರಗಳ ಫಲಕವೊಂದಿದೆ, ಆಕೆಯ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಕಿರೀಟವಿದೆ.' ಪೆಟೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಿರಸ್ಸಿನ ಭಾಗವನ್ನು 'ಉನ್ನತವಾದರೂ ಶಾಂತಸ್ವಭಾವದ, ಗಾಢವಾದ ಲಕ್ಷಣಗಳುಳ್ಳದ್ದು' ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ; 'ಎಡಗಾಲಿನ ಮೇಲೆ ಭಾರ ಹೊತ್ತಿರುವ ಶರೀರವು ಸ್ವಲ್ಪ ಎಡಕ್ಕೆ ವಾಲಿದೆ; ಇಡೀ ಆಕೃತಿಯು ಸಮತೋಲನ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ' ಎಂದು ಪ್ರತಿಮೆಯ ಶಾರೀರವನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸಿದೆ; 'ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಕೆತ್ತನೆಯ ದೊಡ್ಡ ಅಥವಾ ಸಣ್ಣ ಪ್ರತಿಮೆಯಾಗಲಿ, ಉಬ್ಬು ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯಾಗಲಿ, ಶಿಲೆ, ಉಕ್ಕು, ಟೆರಾಕೊಟಾ, ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟರ್‌ ಆಫ್‌ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ ಅಥವಾ ಇತರೆ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ,' ಉಳಿದ ನಿರೂಪಣೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite book|title=The Democratization of Invention: Patents and Copyrights in American Economic Development, 1790–1920|url=https://archive.org/details/democratizationo0000khan|first=B. Zorina|last=Khan|isbn=0-521-81135-X|year=2005|publisher=Cambridge University Press}} ಪು. 299 [https://books.google.com/books?vid=ISBN052181135X&amp;id=6pgH9pNB2FAC&amp;pg=PA299&amp;lpg=PA299&amp;vq=bartholdi&amp;dq=bartholdi+%22design+patent%22+liberty&amp;sig=Lf9s8dGn8PaWVumqMCNcC0s6sGc ]</ref> ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಮೆಗಾಗಿ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹ ಕಾರ್ಯವು 1882ರ ಜುಲೈ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. [[ವಿಲಿಯಮ್‌ ಎಂ. ಇವರ್ಟ್ಸ್‌]] ಮುಂದಾಳುತ್ವದಲ್ಲಿ ಪದತಲದ ಪೀಠದ ವೆಚ್ಚಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆದ ಧನ ಸಂಗ್ರಹ ಕಾರ್ಯವು ನಿಧಾನಗತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಿತು. ಹಾಗಾಗಿ, 1883ರಲ್ಲಿ ಧನಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ (ಪುಲಿಟ್ಜರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಆಯೋಜಕ) ಪ್ರಕಾಶಕ [[ಜೋಸೆಫ್‌ ಪುಲಿಟ್ಜರ್‌]] ತನ್ನ ಪತ್ರಿಕೆ '''ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್'' ‌'ನ ಸಂಪಾದಕೀಯದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ. ಪೀಠದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ದೇಣಿಗೆ ನೀಡದ ಶ್ರೀಮಂತರು ಮತ್ತು ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಲು ಶ್ರೀಮಂತರೆಡೆಗೆ ಕೈ ತೋರಿಸುವ ಮಧ್ಯಮವರ್ಗದ ಜನರನ್ನು ಪುಲಿಟ್ಜರ್‌ ತನ್ನ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಟೀಕಿಸಿದ.<ref>{{cite web | url=http://www.cr.nps.gov/history/online_books/hh/11/hh11d.htm | title=National Park Service Historical Handbook: Statue of Liberty | accessdate=2007-05-19 | date=2000-09-25 | archive-date=2007-06-11 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070611225754/http://www.cr.nps.gov/history/online_books/hh/11/hh11d.htm | url-status=dead }}</ref> ಈ ಯತ್ನಕ್ಕೆ ಅವರ ಅಭಿಯಾನವು ಪ್ರಮುಖ, ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸೆನೇಟರ್‌ ಇವರ್ಟ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಆತ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸಮಿತಿಯು ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಪೀಠಕ್ಕಾಗಿ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಶೇಖರಣೆ ಮಾಡಿತ್ತು. ಪ್ರತಿಮೆಯ ನಿರ್ಮಾಣವು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ 1884ರ ಜುಲೈ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಶಿಲ್ಪಿ [[ರಿಚರ್ಡ್‌ ಮಾರಿಸ್‌ ಹಂಟ್‌]] ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ ಪೀಠದ ಮೂಲೆಗಲ್ಲನ್ನು 1884ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 5ರಂದು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ, ನಿಧಿಯ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯವನ್ನು 1885ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಮಾರ್ಚ್ 1885ರಲ್ಲಿ ಜೋಸೆಫ್‌ ಪುಲಿಟ್ಜರ್‌ ಅವರು ನಿಧಿಸಂಗ್ರಹಣಾ ಅಭಿಯಾನಕ್ಕೆ ಮರುಜೀವ ನೀಡಿದ್ದರ ಫಲವಾಗಿ 1885ರ ಮೇ 11ರಂದು ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಮತ್ತೆ ಚಾಲನೆ ದೊರೆಯಿತು. ನಲ್ವತ್ತಾರು ಹಂತಗಳ ಶಿಲಾನಿರ್ಮಾಣದ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಮುವತ್ತೆಂಟು ಇನ್ನೂ ಬಾಕಿ ಉಳಿದಿದ್ದವು.. ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತ ''ಇಸೆರ್‌'' ಎಂಬ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಹಡಗು, 1885ರ ಜೂನ್‌ 17ರಂದು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಬಂದರು ತಲುಪಿತು. ಸಾಗಣೆಯು ಸುಲಭವಾಗಲೆಂದು ಪ್ರತಿಮೆಯ ವಿವಿಧ 350 ಭಾಗಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಯಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ 214 ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. (ಮೊದಲೇ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದ್ದ ಬಲಗೈ ಭಾಗ ಮತ್ತು ಪಂಜನ್ನು ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾದ ಸೆಂಟೆನಿಯಲ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪೊಸಿಷನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಆನಂತರ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದ [[ಮೆಡಿಸನ್‌ ಸ್ಕ್ವೇರ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿತ್ತು.) ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಹಡಗನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಬಂದರಿನಲ್ಲಿರುವ ಬೆಡ್ಲೊಸ್‌ ಐಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಒಯ್ಯಲು [[ಪೈಲಟ್‌ ಜೋಸೆಫ್‌ ಹೆಂಡರ್ಸನ್‌]] ಬೆಂಗಾವಲಿಗಾಗಿ ನಿಯೋಜಿತನಾದ. ಈ ಅವಿಸ್ಮರಣೀಯ ಸಂದರ್ಭ ಮತ್ತು ಪೈಲಟ್‌ (ಹಡಗು ಚಾಲಕ) ಹೆಂಡರ್ಸನ್‌ನ ಛಾಯಾ ಚಿತ್ರವು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡವು. 'ಆಕಾಶದ ಕಿಟಕಿಯಿಂದ ತೂರಿದ ಈತ ನೇರವಾಗಿ ಇಸೆರ್‌ನ ಹಡಗಿಗಿಳಿದ. ಈ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಹಡಗುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಂದ ಪೈಲಟ್‌ ಹೆಂಡರ್ಸನ್‌' ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>ಪ್ರೊಕ್ವೆಸ್ಟ್‌ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್‌ ನ್ಯೂಸ್ಪೇಪರ್ಸ್‌ ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌, ಪಿಜಿ. 1.</ref> ಪೀಠನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ನಿಧಿಸಂಗ್ರಹವು 1185ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 11ರಂದು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತ್ತು. ವಿನ್ಯಾಸದ ಕಾಮಗಾರಿ 1886ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ 22ರಂದು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತ್ತು. ಪೀಠದ ಕೊನೆಯ ಶಿಲೆಯನ್ನು ಜೋಡಿಸಿದಾಗ ಗಾರೆ ಕೆಲಸದವರೆಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಜೇಬುಗಳಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಬೆಳ್ಳಿಯ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಗಾರೆಯೊಳಗೆ ಸುರಿಮಳೆಗೈದರು. ಪೀಠದ ಭಾರೀ ಕಲ್ಲುಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕಬ್ಬಿಣ ತೊಲೆಗಳ ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಿಗೆ ಕಬ್ಬಿಣದ ಕಟ್ಟು ಕಂಬಿಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಒಯ್ಯಲಾಗಿದ್ದು, ಐಫೆಲ್‌ ಗೋಪುರದಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ''ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರತಿಮೆ'' ಯು ತನ್ನ ಪೀಠದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿತವಾಗಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Liberty's Light a Lure to Death.jpg|thumb|upright|ದೀಪಸ್ತಂಭವಾಗಿ ಬಳಸಲಾದ ಮೂಲ ಪಂಜು ಹಕ್ಕಿಗಳ ಹಾರಾಟದ ಮಾರ್ಗ ತಪ್ಪಿಸುತ್ತಿತ್ತು.]] [[ಚಿತ್ರ:Currier and Ives Liberty2.jpg|thumb|upright|ಪ್ರತಿಮೆಯು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗುವ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮುಂಚೆ ಕರ್ರಿಯರ್‌ ಮತ್ತು ಇವೆಸ್‌ ಕಲ್ಲಚ್ಚಿನಿಂದ ತೆಗೆದ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು (ಕ್ರೊಮೊಲಿಥೊಗ್ರಾಫ್‌), ಪ್ರತಿಮೆಯ ಮೂಲತಃ ತಾಮ್ರ-ಕಂಚಿನ ಬಣ್ಣವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದು ಪೂರ್ವದ ಬದಲು ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ನಿಂತಿತ್ತು. ಇದರ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾನ್‌ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಮತ್ತು ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್‌ ಸೇತುವೆಯಿದ್ದವು.]] ಪೀಠದ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗುವವರೆಗೂ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಭಾಗಗಳು ಹನ್ನೊಂದು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಅದನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದು, ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ ಜೋಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 28ರಂದು 1886ರಲ್ಲಿ, ಸಾವಿರಾರು ಜನ ವೀಕ್ಷಕರ ಎದುರು, [[ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ ಗ್ರೊವರ್‌ ಕ್ಲೆವೆಲೆಂಡ್‌]] ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿದರು. (ಇದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ, ಪೀಠದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಶಾಸಕಾಂಗವು ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿದ್ದ $50,000 ದೇಣಿಗೆಯ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಆಗ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾಗಿದ್ದ ಕ್ಲೆವೆಲೆಂಡ್‌ ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು (ವೀಟೊ ಮಾಡಿದ್ದರು)). ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರತಿಮೆ ಜೋಡಣೆಯಾಗಿ 10 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹಲವು ಸಹಾಯಾರ್ಥ ದತ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ $10,000,000 USD ದಾನ ನೀಡಿತು. 1886ರಿಂದ 1902ರ ವರೆಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರತಿಮೆಯು [[ದೀಪಸ್ತಂಭ]]ವಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿತು.<ref name="Lighthouse Museum">{{cite web|url=http://www.lighthousemuseum.org/nylights/slibrty.htm|title=Lighthouses of New York Harbor: Statue of Liberty|last=Crowley|first=Jim|publisher=National Lighthouse Museum|accessdate=2008-07-24|archive-date=2006-10-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20061008184859/http://www.lighthousemuseum.org/nylights/slibrty.htm|url-status=deviated|archivedate=2006-10-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20061008184859/http://www.lighthousemuseum.org/nylights/slibrty.htm}}</ref> ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ದೀಪಸ್ತಂಭಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು U.S. ದೀಪಸ್ತಂಭ ಮಂಡಳಿಯು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ದೀಪಸ್ತಂಭಕ್ಕೆ ಕಾವಲುಗಾರನೊಬ್ಬನನ್ನು ನೇಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ವಿದ್ಯುದ್ದೀಪದ ಪ್ರಭೆಯನ್ನು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ 24 ಮೈಲಿಗಳ (39 ಕಿ.ಮೀ.ಗಳ) ದೂರದ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇಡೀ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲೇ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಬಳಸುವ ಮೊದಲ ದೀಪಸ್ತಂಭವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.uscg.mil/history/weblighthouses/h_lighthousefacts.asp|title=What are some interesting facts about lighthouses?|date=2008-07-22|publisher=[[United States Coast Guard]]|accessdate=2008-07-24|archive-date=2008-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20080920034824/http://www.uscg.mil/history/weblighthouses/h_lighthousefacts.asp|url-status=dead}}</ref> ದೀಪಕ್ಕಾಗಿಯೇ ವಿದ್ಯುತ್ತು ಪೂರೈಸಲು ಆ ದ್ವೀಪದಲ್ಲೊಂದು ವಿದ್ಯುತ್‌ ಕೇಂದ್ರವಿತ್ತು.<ref name="Lighthouse Museum"/> ಪ್ರತಿಮೆಯ ಸುತ್ತ ವಿಮಾನ ಹಾರಾಟ ನಡೆಸಿದ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿ [[ವಿಲ್ಬರ್‌ ರೈಟ್‌]]. [[ಹಡ್ಸನ್‌-ಫುಲ್ಟನ್‌ ಉತ್ಸವ]]ದ ಅಂಗವಾಗಿ ಈತನು 1909ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 29ರಂದು ಪ್ರತಿಮೆಯ ಸೊಂಟದ ವರೆಗಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವಿಮಾನ ಹಾರಾಟ ನಡೆಸಿ [[ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವ]]ಕಾರ್ಯ ಮಾಡಿದ. [[ಲಾಂಗ್‌ ಐಲೆಂಡ್‌]]ನಲ್ಲಿರುವ [[ಮೊಯ್ಸಂಟ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ ಆಫ್‌ ಏವಿಯೆಷನ್‌]]ನಿಂದ ಯುವ ಪೈಲಟ್‌ಗಳ ಗುಂಪೊಂದು 1913ರಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿತು. ಇವರಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿಮೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಮಾನ ಹಾರಾಟ ನಡೆಸಲು [[ಜ್ಯುವಾನ್‌ ಪಾಬ್ಲೊ ಅಲ್ಡಸೊರೊ]] ಎಂಬ ಮೆಕ್ಸಿಕನ್‌ ಪೈಲಟ್‌ ಪದವೀಧರ ಆಯ್ಕೆಯಾದ. ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ಪದವೀಧರರು ಆನಂತರ [[ಅರ್ಲಿ ಬರ್ಡ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಏವಿಯೆಷನ್‌]]ನ ಸದಸ್ಯರಾದರು. 1916ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಆಧಾರದ ಅಡಿಪಾಯದ ಸುತ್ತಲೂ ಹೊನಲು ದೀಪದ ಪ್ರಕಾಶವನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Citation | title = Statue of Liberty to be Flood-Lighted | journal = [[Electrical Experimenter]] | volume = 4 | issue = 4 | pages = pg 237 | date = August 1916 | url = http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Electrical_Experimenter_Aug_1916_pg237.png}}</ref> ಅದೇ ವರ್ಷ,[[ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ ಟಾಮ್‌ ವಿಸ್ಪೋಟ]]ದ ಕಾರಣ, ಪ್ರತಿಮೆ ಮತ್ತು ಅದು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಸುಮಾರು $100,000ರಷ್ಟು ಮೌಲ್ಯದ ಹಾನಿಯುಂಟಾಯಿತು (2008ರ ಡಾಲರ್‌‌ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ $1.98 ದಶಲಕ್ಷ<ref>{{cite web|url=http://www.aier.org/research/worksheets-and-tools/cost-of-living-calculator |title=Cost-of-Living Calculator |publisher=Aier.org |date= |accessdate=2009-08-01}}</ref>). ಪ್ರತಿಮೆಗೆ ಸಂಭವಿಸಿದ ಈ ಹಾನಿಯ ಘಟನೆಯಿಂದಾಗಿ ಬಹು ಸಮಯದವರೆಗೆ ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ನಿರ್ಭಂದಿಸಲಾಯಿತು. ಇದೇ ವರ್ಷ 1916ರಲ್ಲಿ, [[ಮೌಂಟ್‌ ರಷ್ಮೋರ್‌]]ನ ಶಿಲ್ಪಿ [[ಗುಟ್ಜನ್‌ ಬೊರ್ಗ್ಲುಮ್‌]] ಮೂಲ ತಾಮ್ರದ ಪಂಜನ್ನು ಮಾರ್ಪಾಟುಗೊಳಿಸಿದ. ಪಂಜಿನ ಜ್ವಾಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ತಾಮ್ರದ ಬಹುಪಾಲನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಅದರ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಗಾಜಿನ ಫಲಕಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೆಳಕಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿದ.<ref>''[http://libertystatepark.org/statueofliberty/sol9.shtml ದಿ ಟಾರ್ಚ್‌ ರೀಡಿಸೈನ್ಡ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090709005359/http://libertystatepark.org/statueofliberty/sol9.shtml |date=2009-07-09 }}''</ref> ಈ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳ ನಂತರ, ಮಳೆಯ ನೀರು ಹಾಗೂ ಹಿಮ ಕರಗುವಿಕೆಯ ಕಾರಣ ಪಂಜು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಸೋರಿಕೆಯಾಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಉಕ್ಕಿನ ಭಾಗಗಳು ಬಹು ಬೇಗ ತುಕ್ಕು ಹಿಡಿದವು. [[ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್‌ ಡಿ. ರೂಸ್ವೆಲ್ಟ್]], ಪ್ರತಿಮೆಯ ಐವತ್ತನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದಂದು ಇದನ್ನು (28 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 1936) ಪುನಃ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿದರು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ನಿರ್ಣಯದಂತೆ, 1956ರಲ್ಲಿ ಬೆಡ್ಲೊಸ್‌ ಐಲೆಂಡ್‌ನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಲಿಬರ್ಟಿ ಐಲೆಂಡ್‌ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆದರೂ, 20ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಿಂದಲೇ ಈ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಅನೌಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಲಿಬರ್ಟಿ ಐಲೆಂಡ್‌ ಎಂದೇ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌ ಸರ್ವಿಸ್‌ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಂತೆ, ಎಲಿಸ್‌ ಐಲೆಂಡ್‌ ಮತ್ತು ಲಿಬರ್ಟಿ ಐಲೆಂಡ್‌ ಜೊತೆಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರತಿಮೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು, 1966ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 15ರಂದು [[ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಾಖಲಾತಿ]]ಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಪಟ್ಟಿಗೆ (ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ರಿಜಿಸ್ಟರ್‌ ಆಫ್‌ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕ್‌ ಪ್ಲೇಸೆಸ್‌) ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.nr.nps.gov/nrloc1.htm |title=NRIS Search by location |publisher=Nr.nps.gov |date= |accessdate=2009-08-01 |archive-date=2008-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080923080753/http://www.nr.nps.gov/nrloc1.htm |url-status=dead }}</ref> ಮುಂಚೆ 'ಫೊರ್ಟ್‌ ವುಡ್‌'ನ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಪೀಠಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡು ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಮ್ಯುಸಿಯಮ್‌ ಆಫ್‌ [[ಇಮಿಗ್ರೇಷನ್‌]] ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು [[ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ ರಿಚರ್ಡ್‌ ಎಂ.ನಿಕ್ಸನ್‌]] 1972ರಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಪಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |url=http://corrosion-doctors.org/Landmarks/statue-construction.htm |title=ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರತಿಮೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ; |access-date=2009-12-17 |archive-date=2010-06-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100613114230/http://corrosion-doctors.org/Landmarks/statue-construction.htm |url-status=dead }}</ref> 1984ರಲ್ಲಿ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ (ಸ್ಟ್ಯಾಚ್ಯೂ ಆಫ್‌ ಲಿಬರ್ಟಿ) ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಸ್ಥಳಗಳ]] ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/pg.cfm?cid=31&id_site=307 |title=Statue of Liberty - UNESCO World Heritage Centre |publisher=Whc.unesco.org |date= |accessdate=2009-08-01}}</ref> 2007ರಲ್ಲಿ [[ವಿಶ್ವದ ಏಳು ಅದ್ಭುತಗಳ ಹೊಸ ಪಟ್ಟಿ]]ಗಾಗಿ ನಡೆದ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ಸುತ್ತಿಗೆ ಬಂದವುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರತಿಮೆಯೂ ಒಂದು. === ಮುಖಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರಣೆ === [[ಚಿತ್ರ:Face of Statue of Liberty 2.jpg|thumb|right|ಪ್ರತಿಮೆಯ ಪೀಠದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿತ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಮುಖದ ಪ್ರತಿಕೃತಿಯೂ ಸಹ ಇದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಮೂಲ ತಾಮ್ರ ಬಣ್ಣ ಗಮನಾರ್ಹ.]] ದೃಢೀಕರಿಸದ ಹಲವಾರು ಮೂಲಗಳು ಪ್ರತಿಮೆಯ ಮುಖಾರವಿಂದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿವಿಧ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲೊಂದು ಆಗತಾನೆ ವಿಧವೆಯಾದ [[ಇಸಾಬೆಲಾ ಯುಜೆನೀ ಬೊಯರ್‌]]ಳ ಮುಖದ ರೂಪದಂತಿದೆ ಎಂದಿತ್ತು. ಇಸಾಬೆಲಾ ಹೊಲಿಗೆ ಯಂತ್ರಗಳ ಉದ್ಯಮಿ [[ಐಸಾಕ್‌ ಸಿಂಗರ್‌]]ನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದಳು. 'ಆಕೆಯು ತನ್ನ ಪತಿಯ ಒರಟು ಸ್ವಭಾವದ ಸಹವಾಸದಿಂದ ಮುಕ್ತಳಾಗಿದ್ದಳು; ಆತನು ಆಕೆಗಾಗಿ ಕೇವಲ ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಅಗತ್ಯವಾದ ತನ್ನ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗಿದ್ದ: ಆತನ ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಆತನ ಮಕ್ಕಳು. ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಯ ಆರಂಭದ ದಿನಗಳಿಂದಲೂ ಆಕೆ ಚಿರಪರಿಚಿತ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಹೊಂದಿದ್ದಳು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಚಹರೆಯ ಹುಡುಕಾಟದಲ್ಲಿದ್ದ ಬಾರ್ತೊಲ್ಡಿಯ ರೂಪದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಉದ್ಯಮಿಯ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದ ವಿಧವೆ, ಚೆಲುವೆ ಇಸಾಬೆಲ್ಲಾಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.'<ref>(ರೂತ್‌ ಬ್ರ್ಯಾಂಡನ್‌, ''ಸಿಂಗರ್‌ ಅಂಡ್‌ ದಿ ಸ್ಯೂಯಿಂಗ್‌ ಮೆಷೀನ್‌: ಎ ಕ್ಯಾಪಿಟಲಿಸ್ಟ್‌ ರೊಮೆನ್ಸ್‌'', ಪು. 211)</ref> 'ಗಡುಸು ಮುಖಚಹರೆಯು' ಬಾರ್ತೊಲ್ಡಿ ಬಹಳ ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಮುಖಾರವಿಂದಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ತನ್ನ ತಾಯಿ ಚಾರ್ಲೊಟ್‌ ಬಾರ್ತೊಲ್ಡಿಯ ಚಹರೆ ಇದೆಂದೂ (1801-1891) ಆ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಇದನ್ನು ಮಾದರಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಇನ್ನೊಂದು ಮೂಲ ತಿಳಿಸಿದೆ.<ref>(ಲೆಸ್ಲೀ ಅಲೆನ್‌, "ಲಿಬರ್ಟಿ: ದಿ ಸ್ಟ್ಯಾಚ್ಯೂ ಅಂಡ್‌ ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಡ್ರೀಮ್‌," ಪು. 21)</ref> ಪ್ರತಿಮೆಯ ಮುಖ ಬಾರ್ತೊಲ್ಡಿಯ ತಾಯಿಯದನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಜಿಯೊಗ್ರಫಿಕ್‌ ಪತ್ರಿಕೆಯೂ ಸಹ ತಿಳಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ಬಾರ್ತೊಲ್ಡಿ ಈ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕುವುದಾಗಲೀ ವಿವರಿಸುವುದಾಗಲೀ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ.<ref>(ಅಲೀಸ್‌ ಜೆ. ಹಾಲ್‌, "ಲಿಬರ್ಟಿ ಲಿಫ್ಟ್ಸ್‌ ಹರ್‌ ಲ್ಯಾಂಪ್‌ ಒನ್ಸ್‌ ಮೋರ್‌," ಜುಲೈ 1986.) ಬಾರ್ತೊಲ್ಡಿಯ ಪತ್ನಿಯ ಶಾರೀರ ಗಮನಿಸಿ ಲಿಬರ್ಟಿಯ ಶರೀರ ಭಾಗ ರಚಿಸಲಾಯಿತು.</ref> [[ಚಿತ್ರ:La Vérité, par Jules Joseph Lefebvre.jpg|thumb|left|upright|alt=full length painting of a young naked woman|ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರತಿಮೆಗೆ ಮೊದಲ ರೂಪದರ್ಶಿಯಾಗಿ ನಿಂತ ವರ್ಷ 1870ರಲ್ಲೇ ಜೂಲ್ಸ್‌ ಜೊಸೆಫ್‌ ಲೆಫೆಬ್ರ್ರೆಎಂಬ ಮಹಿಳೆಯ ಚಿತ್ರ ಬಿಡಿಸಿದ್ದು. ಈ ಮಹಿಳೆಯು ಪ್ರತಿಮೆಯಂತೆ ಭಂಗಿ ನೀಡಿದ್ದಾಳೆ. (ಮ್ಯುಸೇ ಡ'ಆರ್ಸೆ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌)]] == ಸಂಕೇತಗಳು == ಪ್ರತಿಮೆಯ [[ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ]] ಗೋಚರತೆಯು (ರೊಮನ್‌ [[ಸ್ಟೊಲಾ]], ಪಾದರಕ್ಷೆಗಳು, ಮುಖದ ಭಾವ) [[ಗುಲಾಮಿತನದ]], [[ದಮನ]] ಮತ್ತು [[ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ]]ಯಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ಪಡೆವ ರೊಮನ್‌ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದೇವತೆ ಲಿಬರ್ಟಾಸ್‌ಳಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ. ಆಕೆಯ ಬಲಗಾಲು ಮುನ್ನುಗ್ಗುವಂತಿದೆ; ಅಥವಾ, ಮುನ್ನಡೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದೆ. [[ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಮುಕ್ತಿ]]ಯ ಪ್ರತೀಕವಾದ ಈ ಪ್ರತಿಮೆ, ತಟಸ್ಥ ಸ್ಥಿತಿ ಅಥವಾ ಸಾವಧಾನ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರದೆ, ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಲಿಬರ್ಟಿ ದೇವತೆಯ ಎಡಗಾಲು [[ಸಂಕೋಲೆ]]ಯನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿದೆ. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ದಮನ ಮತ್ತು ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯಿಂದ<ref>{{cite web |url=http://www.statueofliberty.org/Fun_Facts.html |title=Fun Facts |publisher=Statueofliberty.org |date= |accessdate=2009-08-01 |archive-date=2009-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090425212224/http://www.statueofliberty.org/Fun_Facts.html |url-status=deviated |archivedate=2009-04-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090425212224/http://www.statueofliberty.org/Fun_Facts.html }}</ref> ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದಲು, ಮುಕ್ತವಾಗಿರಲು ಬಯಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಇದರ ಸಂಕೇತ. ಕಿರೀಟದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುವ ಏಳು ಮೊನೆಚುಗಳು ಅಥವಾ ಮುಕುಟದ ಭಾಗವು [[ಏಳು ಸಾಗರಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಏಳು ಖಂಡಗಳ]]ನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು 1940ರ ದಶಕದಿಂದಲೂ ಘೋಷಿಸಿ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://usinfo.state.gov/infousa/life/symbceleb/statue_liberty.html|title=Portrait of the USA: The Statue of Liberty|author=USIA|accessdate=2006-05-29|archive-date=2007-12-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20071214122808/http://usinfo.state.gov/infousa/life/symbceleb/statue_liberty.html|url-status=dead}}</ref> ಆಕೆಯ ಪಂಜು [[ಜ್ಞಾನೋದಯ]]ದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಆಕೆಯ ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿನ ಫಲಕವು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಘೋಷಣೆ]]ಯ ದಿನಾಂಕವನ್ನು [[ರೋಮನ್ ಸಂಖ್ಯೆ]]ಯಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಿದೆ (ಜುಲೈ IV, MDCCLXXVI). ಪ್ರತಿಮೆಯ ಶಿರಸ್ಸು ಗ್ರೀಕ್ ಸೂರ್ಯ ದೇವತೆ [[ಅಪೊಲೊ]] ಅಥವಾ ರೋಮನ್‌ ಸೂರ್ಯ ದೇವತೆ [[ಹೀಲಿಯೊಸ್‌]]ರನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವಂತಿದೆ. ಇಂತಹ ಕೆತ್ತನೆ ಹೊಂದಿರುವ ಪುರಾತನ ಅಮೃತ ಶಿಲೆ ಈಗ ಗ್ರೀಸ್‌ನ [[ಕೊರಿಂತ್‌]]ನಲ್ಲಿರುವ ಕೊರಿಂತ್‌ ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿದೆ. ಇದನ್ನು ಅಪೊಲೊ [[ಸೌರ ದೇವತೆ]]ಯಂತೆ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರತಿಮೆಯಂತೆಯೇ [[ಅಪೊಲೊ]] ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿದ್ದಾನೆ; ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಏಳು ಮೊನಚುಗಳುಳ್ಳ ಹೊಳಪಿನ ಕಿರೀಟ - ಇದು ಲಿಬರ್ಟಿ ಪ್ರತಿಮೆಯ [[ಪ್ರಭಾಮಂಡಲ]]ದಂತೆ ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ. [[ಪುರಾತನ ಜಗತ್ತಿನ ಏಳು ಅದ್ಭುತಗಳ]]ಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಪುರಾತನ [[ಕಾಲೊಸಸ್‌ ಆಫ್‌ ರೊಡ್ಸ್‌]] ಹೊಳಪಿನ ಕಿರೀಟ ಧರಿಸಿದ ಹೀಲಿಯೊಸ್‌ನ ಪ್ರತಿಮೆಯಾಗಿತ್ತು. [[ಎಮ್ಮಾ ಲಾಜಾರಸ್‌]] 1883ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ ''[[ದಿ ನ್ಯೂ ಕಾಲೊಸಸ್‌]]'' ಎಂಬ ನುಡಿಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೊಲೊಸಸ್‌ ಉಲ್ಲೇಖಿತವಾಗಿದೆ. ಲಾಜಾರಸ್‌ರ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಆನಂತರ ಕಂಚಿನಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲಾಯಿತು. 1903ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಧ್ಯೇಯ ಮತ್ತು ನೀತಿ-ನಿಯಮ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಈ ಪ್ರತಿಮೆಯು ವಿಭಿನ್ನ ವೀಕ್ಷಕರಿಗೆ, ನೋಡುಗರಿಗೆ ನೆನಪಿನ ಆಳಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪ್ರತಿಮೆಯು ಹೇಗೆ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮುಕ್ತ ದ್ವಾರ ನೀತಿಯ ಸಂಕೇತವಾಯಿತು ಎಂಬುದನ್ನು [[ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಕಾರ]] [[ಕೆನ್‌ ಬರ್ನ್ಸ್‌]] ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>ಥಾಮಸ್‌, ಡೊಗ್‌. [http://www.amazon.com/Ken-Burnss-America-Statue-Liberty/dp/6304048610 ''ಕೆನ್‌ ಬರ್ನ್ಸ್‌ ಅಮೆರಿಕಾ—ದಿ ಸ್ಟ್ಯಾಚ್ಯೂ ಆಫ್‌ ಲಿಬರ್ಟಿ'' (ವೀಡಿಯೊ ರಿವ್ಯೂ)]. [[Amazon.com]]. 2009. 24 ನವೆಂಬರ್‌ 2009ರಂದು ಪುನ:ಪಡೆದದ್ದು.</ref> 'ಪೂರ್ವ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರತಿಮೆಗೆ ಪೂರಕವಾಗುವಂತೆ, [[ಪಶ್ಚಿಮ ತೀರ]]ದಲ್ಲಿ [[ಸ್ಟ್ಯಾಚ್ಯೂ ಆಫ್‌ ರೆಸ್ಪಾನ್ಸಿಬಿಲಿಟಿ]]ಯೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು' ಎಂದು [[ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿ ವಿಜ್ಞಾನಿ (ಚಿಕಿತ್ಸಕ)]] [[ವಿಕ್ಟರ್‌ ಫ್ರಾಂಕ್ಲ್‌]] ತಮ್ಮ ಕೃತಿ '''[[ಮ್ಯಾನ್ಸ್‌ ಸರ್ಚ್‌ ಫಾರ್‌ ಮೀನಿಂಗ್‌]]'' 'ನಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>[[ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ಲ್‌, ವಿಕ್ಟರ್‌ ಎಮಿಲ್‌]] (1956) [[ಮ್ಯಾನ್ಸ್‌ ಸರ್ಚ್‌ ಫಾರ್‌ ಮೀನಿಂಗ್‌]], ಪು. 209-210.</ref><ref>ವಾರ್ನಾಕ್‌, ಸಿ. (2005) [http://www.heraldextra.com/news/article_21e93a1f-94db-5533-9e5c-0560fff08972.html "ಸ್ಟ್ಯಾಚ್ಯೂ ಆಫ್‌ ರೆಸ್ಪಾನ್ಸಿಬಿಲಿಟಿ,"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170602185255/http://www.heraldextra.com/news/article_21e93a1f-94db-5533-9e5c-0560fff08972.html |date=2017-06-02 }} DAILY HERALD. 2009ರ ನವೆಂಬರ್‌ 24ರಂದು ಪುನ:ಪಡೆದದ್ದು.</ref> == ಮೂರ್ತಿಶಿಲ್ಪದ ಪೂರ್ವನಿದರ್ಶನಗಳು == ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿದಂತೆ [[ಹೊಳಪಿನ ಕಿರೀಟ]]ಕ್ಕೆ ಕಾಲೊಸಸ್‌ ಆಫ್‌ ರೋಡ್ಸ್‌ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿರಬಹುದು. [[ಕೆನೊವಾ]]ದ <ref>[[:File:Tomb of Pope Clement XIII Gregorovius.jpg]] ನೋಡಿ</ref> ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್‌ [[ಕೆಮಿಲೊ ಪಾಸೆಟ್ಟಿ]] ಆಧುನಿಕ ಯುಗದಲ್ಲಿ, ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಕೇತಗಳುಳ್ಳ ಹೊಳಪಿನ ಕಿರೀಟಧಾರೀ ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ಇಟಲಿಯ ಶಿಲ್ಪಿಗಳು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದರು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದದ್ದು ಪೋಪ್‌ ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್‌ XIIIರ ಗೋರಿಯ ಮೇಲೆ ಕೆನೊವಾದ ಧಾರ್ಮಿಕತೆಯ ಗೂಡಾರ್ಥಯುಳ್ಳ, ಹಾಗೂ [[ಮಿಲಾನ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಇಗರ್ಜಿ (ಕತಿಡ್ರಲ್‌‌)]]<ref>ಜೊತೆಗೆ ಆಕೆಯ ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ಪಂಜನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದು</ref> ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಮೇಲೆ ಕೆಮಿಲೊ ಪಾಸೆಟ್ಟಿಯ ಹೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯ ಒಳಾರ್ಥಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಪೂರ್ವಾರ್ಧ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದು ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಲಾರಂಭಿಸಿತು. [[ಎಲಿಯಾಸ್‌ ರಾಬರ್ಟ್‌]]ರ ಕೃತಿ '[[ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ ಅತಿಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು]]' (1855) ಸೇರಿ ಇತರೆ ಮೂಲಗಳು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರತಿಮೆಗೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿರಬಹುದು.<ref>ಮಾರ್ವಿನ್‌ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟೆನ್ಬರ್ಗ್‌, "ದಿ ಸ್ಟ್ಯಾಚ್ಯೂ ಆಫ್‌ ಲಿಬರ್ಟಿ", ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ : ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌ ಬುಕ್ಸ್‌, 1977, ಪು.72-74</ref>. ಏಳು ಕಿರಣಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ಹೊಳಪಿನ ಕಿರೀಟ ಧರಿಸಿ ಸುಖಾಸೀನವಾಗಿರುವ ಲಿಬರ್ಟಿಯ ಸಾಂಕೇತಿಕ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಎರಡನೆಯ ಗಣರಾಜ್ಯದ 'ದಿ ಗ್ರೇಟ್‌ ಸೀಲ್']] (1848-1852) ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. <ref>[[:File:Sceau de la République.jpg]] ನೋಡಿ</ref><ref name="ಚಿತ್ರ">ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ: 1848ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಲಾಂಛನಕ್ಕಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ [[ಅರ್ಮಾಂಡ್‌ ಕ್ಯಾಂಬನ್‌]] ರಚಿಸಿದ ''ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌'' ಚಿತ್ರ. ಇದರ ಮೇಲೆ ಒಂಬತ್ತು ಕಿರಣಗಳ [[ಪ್ರಭಾಮಂಡಲ]]ವಿದೆ : [[ಮ್ಯುಸೇ ಇಂಗ್ರೆಸ್‌]], [[ಮಾಂಟಾಬಾನ್‌]] : [http://www.histoire-image.org/site/etude_comp/etude_comp_detail.php?analyse_id=97#i2 ಚಿತ್ರ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070629124407/http://www.histoire-image.org/site/etude_comp/etude_comp_detail.php?analyse_id=97#i2 |date=2007-06-29 }}</ref>.<ref name="ಚಿತ್ರ"/><ref>[[:File:Sceau de la République.jpg]] ನೋಡಿ</ref> ಏಳು ಕಿರಣಗಳುಳ್ಳ ಹೊಳಪಿನ ಕಿರೀಟ [[ಚಿತ್ರ:Genius of Liberty Dumont July Column.jpg|thumb|upright|ಆಗಸ್ಟೀನ್‌ ಡುಮೊಂಟ್‌ರ ಜೀನಿಯಸ್‌ ಆಫ್‌ ಲಿಬರ್ಟಿ]] ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಮುಂಚಿನ ಮಾದರಿ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇವೆರಡು ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಸೇರಿವೆ. 1790ರ ಮೇ 30ರಂದು ನಡೆದ ಒಕ್ಕೂಟದ ಉತ್ಸವಕ್ಕಾಗಿ [[ಲಯನ್‌]]ನ ಕಾನ್ಕಾರ್ಡಿಯಾ ದೇವಾಲಯದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಪ್ರತಿಮೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು<ref>[http://www.napoleonicmedals.org/coins/h129.htm ಜ್ಞಾಪಕಾರ್ಥ ಪದಕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110521130604/http://napoleonicmedals.org/coins/h129.htm |date=2011-05-21 }} ನೋಡಿ</ref>.ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಆರಂಭಿಕ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರತಿಮೆಗಳೂ ಸೇರಿವೆ.ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ ನಗರದ ''ಪ್ಲೇಸ್‌ ಲೂಯಿಸ್‌ XV'' ಎಂಬಲ್ಲಿ [[ಗಿಲೊಟೀನ್‌]]<ref>[[ಪಿಯರ್‌-ಆಂಟೊಯಿನ್‌ ಡಿಮಾಚಿ]]ಯವರ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರತಿಮೆಯು ಗೋಚರವಾಗಿದೆ: [http://www.insecula.com/oeuvre/O0019280.html ಫೆಟ್‌ ಡಿ ಲ್‌'ಇಂಡಿವಿಸಿಬಿಲಿಟೆ ಡಿ ಲಾ ರೆಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಲೆ 10 ಆವುಟ್ 1793] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100118110508/http://insecula.com/oeuvre/O0019280.html |date=2010-01-18 }} ಮತ್ತು [http://www.insecula.com/oeuvre/O0019281.html ಯೂನ್‌ ಇಕ್ಸೆಕ್ಯುಷನ್‌ ಕ್ಯಾಪಿಟೆಲ್‌, ಪ್ಲೇಸ್‌ ಡಿ ಲಾ ರೆವೊಲ್ಯೂಷನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100118110643/http://insecula.com/oeuvre/O0019281.html |date=2010-01-18 }}</ref> ಪಕ್ಕ ಅಶ್ವಾರೂಢ ಲೂಯಿಸ್‌ XVರ ಪ್ರತಿಮೆಯಿತ್ತು. ನಂತರ ಈ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ [[ಫ್ರಿಜಿಯ ಟೋಪಿ]] (ತಲೆಯುಡುಗೆ) ಧರಿಸಿ ತನ್ನ ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ಈಟಿ ಹಿಡಿದು ನಿಂತಿರುವ ಪ್ಲಾಸ್ಟರ್‌ ಕೃತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ''ಪ್ಲೇಸ್‌ ಡಿ ಲಾ ರೆವೊಲ್ಯೂಷನ್‌'' ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ನೋಡಿದ [[ಮ್ಯಾಮ್‌ ರೊಲೆಂಡ್‌]] ಉದ್ಗರಿಸಿದ್ದು, 'ಓಹ್‌ ಲಿಬರ್ಟಿ, ನಿನ್ನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಏನೆಲ್ಲಾ ದುಷ್ಕೃತ್ಯವೆಸಗಲಾಗಿದೆ!'.<ref>ಮಾರಿಸ್‌ ಅಗುಲ್ಹೊನ್‌, "ಮ್ಯಾರಿಯಾನ್‌ ಆ ಕಾಂಬ್ಯಾಟ್‌", ಪು.34</ref> [[ಫ್ರಿಜಿಯನ್‌ ಟೋಪಿ]]ಕಿರೀಟ ಧರಿಸಿರುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಕೇತದ ಪ್ರತಿಮೆಯು ಅಂದು ಮೂಲಭೂತವಾದದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಚಳವಳಿಯ<ref>ಮಾರಿಸ್‌ ಅಗುಲ್ಹೊನ್‌, ಹಿಸ್ಟೊಯಿರ್‌ ವ್ಯಾಗಬಾಂಡ್‌: ಲಾ ಪೊಲಿಟಿಕ್‌ ಎನ್‌ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌, ಡಿ'ಹಯರ್‌ ಅ ಆಜೊ'ಹ್ಯುಯಿ", 1996, ಪು.162</ref> ಲಾಂಛನವಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಬಿತ್ತರಿಸುವ ಅಭಿಪ್ರಾಯ-ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಮರೆಮಾಚಲು, ಲಿಬರ್ಟಿ ಹೊಳಪಿನ ಕಿರೀಟ ಧರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದೇ ರೀತಿ, ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್‌ನ [[ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪ್ರತಿಮೆ]]ಯನ್ನು ಫ್ರಿಜಿಯನ್‌ ಟೋಪಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು [[ಥಾಮಸ್ ಕ್ರಾಫರ್ಡ್‌]] ಕೈಬಿಡಬೇಕಾಯಿತು. ಏಕೆಂದರೆ, ಫ್ರಿಜಿಯನ್‌ ಟೋಪಿಯು ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟದ ಸಂಕೇತವೆಂದು ಜನರು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿತ್ತು. ಬಾರ್ತೊಲ್ಡಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರತಿಮೆ ವಿನ್ಯಾಸಿಸುವ ಮೊದಲೇ ಲಿಬರ್ಟಿಗೆ ಪಂಜಿನ ಲಾಂಛನದ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧವಿತ್ತು. [[ಜುಲೈ ಕಾಲಮ್‌]]‌ನ ಮೇಲೆ [[ಆಗಸ್ಟಿನ್‌ ಡ್ಯುಮೊಂಟ್‌]]ನ ಜೀನಿಯಸ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರತಿಮೆಯೂ ಸಹ ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ಪಂಜನ್ನು ಹಿಡಿದಿತ್ತು. ಈ ಸ್ಮಾರಕ 1840ರಲ್ಲಿ ಉದ್ಘಾಟನೆಗೊಂಡಿತು. 1866ರಲ್ಲಿ [[ಜೀನ್‌-ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್‌ ಕೊಪ್ಯೂ]] ತಮ್ಮ ಕೃತಿ ''ಇಂಪೀರಿಯಲ್‌ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ ಬ್ರಿಂಗಿಂಗ್‌ ಲೈಟ್‌ ಟು ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಅಂಡ್‌ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಟಿಂಗ್‌ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸಯನ್ಸ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಬೆಳಕನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು.<ref>[[:File:Allegory France Pavillon de Flore Louvre.jpg]] ನೋಡಿ</ref> ಆದರೆ, [[ಹಿಲ್ ಆಫ್‌ ಚಾಯ್ಲಾಟ್‌]] ಮೇಲೆ ''ಇಂಟೆಲಿಜೆಂಟ್‌ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ ಎನ್ಲೈಟೆನಿಂಗ್‌ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್‌'' ಎಂಬ ಕಾಲೊಸಸ್‌ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಹೆಕ್ಟರ್ ಹೊರೂ 1868ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಸ್ತಾಪವು ಕಾರ್ಯಗತವಾಗದೇ ಹೋಯಿತು.<ref>ಫ್ರಾಂಕೊಯ್‌ ಬೊಡಾನ್‌, « ಹೆಕ್ಟರ್‌ ಹೊರೂ », 1978 ಪು.143</ref> == ಭೌತಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು == 11 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 2001 ರಿಂದ 4 ಜುಲೈ 2009ರ ಅವಧಿಯನ್ನು<ref>{{cite web|url=http://www.cnn.com/2009/TRAVEL/07/04/statue.of.liberty/index.html#cnnSTCText|title=Statue of Liberty's crown reopens for visitors|date=2009-04-07|accessdate=2009-05-07}}</ref> ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಉಳಿದ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಒಳಭಾಗವು, ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಸಂದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಕ್ರೌನ್‌ ಟಿಕೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಮುಂಗಡವಾಗಿಯೇ ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ದೋಣಿಯ ಮೂಲಕ ಬಂದಿಳಿದ ನಂತರ, ಮಾಹಿತಿ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮಾಹಿತಿ ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ನಂತರ ಪ್ರತಿಮೆಯ ತಳಪಾಯದೆಡೆಗೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಮೇಲೆ ಹತ್ತಿ ಸ್ಮಾರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗಬಹುದು. ಮೇಲ್ಭಾಗದ ತುದಿಗೆ ಹತ್ತಿ ಹೋಗಲು ಡಬಲ್‌-ಹೀಲಿಕ್ಸ್‌ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಸಾಲು ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿ 146 ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿವೆ. ತಾಮ್ರದ ಪ್ರತಿಮೆಯೊಳಗೆ, ಹೊರಗಡೆಗಿಂತಲೂ ಸುಮಾರು 15ರಿಂದ 20 ಡಿಗ್ರಿ (F)ರಷ್ಟು ಬೆಚ್ಚಗಿನ ವಾತಾವರಣ ಕಾಣಬರುತ್ತದೆ. NPS ಏಕಕಾಲಕ್ಕೆ 10 ಜನರನ್ನು, ಪ್ರತಿ ಗಂಟೆಗೆ ಮೂರು ಗುಂಪುಗಳಂತೆ ಕಿರೀಟದೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. 25 ಕಿಟಕಿಗಳ ಮೂಲಕ (ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕಿಟಕಿ ಸುಮಾರು 18" (46 ಸೆ.ಮೀ.) ಎತ್ತರವಿದೆ) ಇದು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಬಂದರಿನ ನೋಟದಿಂದ ಕಣ್ಮನ ತಣಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಮೆಯು ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್‌ನತ್ತ ಮುಖ ಮಾಡಿದೆ. ಮ್ಯಾನ್‌ಹ್ಯಾಟನ್‌ನ ಬಾನಗೆರೆ ದೃಶ್ಯ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುವದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕಿರೀಟದ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಅತಿ ಸಣ್ಣ ಕಿಟಕಿಗಳ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಬಹುದು. ದೋಣಿಗಳು ಮತ್ತು ದೋಣಿ ಪ್ರಯಾಣದ ಟಿಕೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಪಡೆವ ಸಮಯ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಸಂದರ್ಶಕರು ಮೂರುಗಂಟೆಗೂ ಅಧಿಕ ಕಾಲ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾಯಬೇಕಾದ ಸಂದರ್ಭ ಒದಗಬಹುದು. ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಆಮ್ಲದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ತಾಮ್ರದ ಲವಣಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿ [[ಕಿಲುಬಿನ ಹಸಿರು ಬಣ್ಣ]]ಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು [[ನೇರಳೆ-ಹಸಿರು ಕಿಟ್ಟ]]ದ ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.finishing.com/189/80.shtml |title=Why is the Statue of Liberty green |publisher=Finishing.com |date= |accessdate=2009-08-01}}</ref> ಪ್ರತಿಮೆಯ ಪದತಲದ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ [[ಮರಳುಗಲ್ಲ]]ನ್ನು ನೈಋತ್ಯ [[ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌]]ನ [[ಡಂಫ್ರೀಸ್‌]] ಗಡಿಯಲ್ಲಿರುವ [[ಲೊಕರ್‌ಬ್ರಿಗ್ಸ್‌]] ಕಲ್ಲುಗಣಿಯಿಂದ ತರಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.stancliffe.com/news_article.php?n=18 |title=Stancliffe Stone - Supplier Of Natural Stone &#124; Talk to us about Locharbriggs Red Sandstone |publisher=Stancliffe.com |date=2006-08-09 |accessdate=2009-08-01 }}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Statue of Liberty interior.jpg|thumb|ಪ್ರತಿಮೆಯು 1986ರಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಮುಕ್ತವಾದಾಗ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಒಳ ನೋಟ.]] [[ಚಿತ್ರ:Statue_of_Liberty_April_2008.JPG|thumb|upright|ಲಿಬರ್ಟಿ ಐಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲಮಟ್ಟದಿಂದ ಪ್ರತಿಮೆಯ ದೃಶ್ಯ]] ಪ್ರತಿಮೆ ಮತ್ತು ಅದರ ವೇದಿಕೆಯ ಪೀಠದೊಳಗೆ 354 ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿವೆ. ಪ್ರತಿಮೆಯ [[ಕಿರೀಟ]]ದಲ್ಲಿರುವ ಏಳು ಮೊನಚುಗಳ ಕೆಳಭಾಗ ರತ್ನಖಚಿತವಿದೆ; ಇದರ ಜೊತೆಗೆ 25 ಕಿಟಕಿಗಳಿವೆ. ಪ್ರತಿಮೆಯ ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿರುವ ಶಿಲಾ ಬಿಲ್ಲೆಯು ರೋಮನ್‌ ಅಂಕಿಗಳಲ್ಲಿ ಜುಲೈ 4, 1776 ಎಂದು ಕೆತ್ತನೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನವೇ [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಘೋಷಣೆ]]ಯ ಅಂಗೀಕಾರವೆನಿಸಿದೆ. ಎಂತಹ ಬಿರುಗಾಳಿಗೂ ಜಗ್ಗದೇ ಅಲುಗಾಡದಂತೆ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜೋರಾದ ಗಾಳಿ {{convert|50|mph}} ಬೀಸಿದಾಗ ಪ್ರತಿಮೆ {{convert|3|in}} ಮತ್ತು ಅದರ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ಪಂಜು ಅತ್ಯಲ್ಪ ಓಲಾಡುತ್ತದೆ {{convert|5|in}}. ಇದರಿಂದ ಪ್ರತಿಮೆ ಮುರಿದುಬೀಳುವ ಸಂಭವನೀಯತೆ ಕಡಿಮೆ ಅದರಿಂದಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಓಲಾಡವ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. {| class="wikitable" border="1" |- ! Feature<ref>{{cite web |url=http://www.nps.gov/archive/stli/prod02.htm#Statue%20of |title=National Park Service |publisher=Nps.gov |date= |accessdate=2009-08-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160316214349/http://www.nps.gov/archive/stli/prod02.htm#Statue%20of |archive-date=2016-03-16 |url-status=dead}}</ref> ! Customary !! Metric |- | ತಳದಿಂದ ಪಂಜಿನವರೆಗೆ ಎತ್ತರ || 151&nbsp;ಅಡಿ 1 ಅಂಗುಲ || 46 ಮೀ. |- | ಪೀಠದ ಅಡಿಪಾಯ ನೆಲಮಟ್ಟದಿಂದ ಪಂಜಿನ ತುದಿಯ ವರೆಗೆ || 305&nbsp;ಅಡಿ 1 ಅಂಗುಲ || 93 ಮೀ. |- | ಪ್ರತಿಮೆಯ ಹಿಮ್ಮಡಿಯಿಂದ ಶಿರೊಭಾಗದ ನೆತ್ತಿಯವರೆಗೆ || 111&nbsp;ಅಡಿ 1 ಅಂಗುಲ || 34 ಮೀ. |- | ತೋಳುಗಳು || 16&nbsp;ಅಡಿ 5 ಅಂಗುಲ || 5 ಮೀ. |- | ತೋರ್ಬೆರಳು || 8&nbsp;ಅಡಿ 1 ಅಂಗುಲ || 2.44 ಮೀ. |- | ಎರಡನೆಯ ಕೀಲಿನಲ್ಲಿ ಪರಿಧಿ || 3&nbsp;ಅಡಿ 6 ಅಂಗುಲ || 1.07 ಮೀ. |- | ತಲೆಯ ಗಾತ್ರ - ಕೆನ್ನೆಭಾಗದಿಂದ ತಲೆಬುರುಡೆಯ ವರೆಗೆ || 17&nbsp;ಅಡಿ 3 ಅಂಗುಲ || 5.26 ಮೀ. |- ಅಡ್ರೇನ್‌ | ತಲೆಯ ದಪ್ಪ (ಕಿವಿಯಿಂದ ಕಿವಿಯ ವರೆಗೆ || 10&nbsp;ಅಡಿ 0 ಅಂಗುಲ || 3.05 ಮೀ. |- | ಕಣ್ಣುಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರ || 2&nbsp;ಅಡಿ 6 ಅಂಗುಲ || 0.76 ಮೀ. |- | ಮೂಗು || 4&nbsp;ಅಡಿ 6 ಅಂಗುಲ || 1.48 ಮೀ. |- | ಬಲಗೈಯು || 42&nbsp;ಅಡಿ 0 ಅಂಗುಲ || 12.8 ಮೀ. |- | ಬಲಗೈ ಹೆಚ್ಚು ದಪ್ಪ ಅಂದರೆ|| 12&nbsp;ಅಡಿ 0 ಅಂಗುಲ || 3.66 ಮೀ. |- | ಸೊಂಟ || 35&nbsp;ಅಡಿ 0 ಅಂಗುಲ || 10.67 ಮೀ. |- | ಬಾಯಿಯ ವಿಶಾಲತೆ || 3&nbsp;ಅಡಿ 0 ಅಂಗುಲ || 0.91 ಮೀ. |- | ಫಲಕ || 23&nbsp;ಅಡಿ 7 ಅಂಗುಲ || 7.19 ಮೀ. |- | ಫಲಕದ ಅಗಲ || 13&nbsp;ಅಡಿ 7 ಅಂಗುಲ || 4.14 ಮೀ. |- | ಫಲಕದ ದಪ್ಪ || 2&nbsp;ಅಡಿ 0 ಅಂಗುಲ || 0.61 ಮೀ. |- | ಶಿಲಾ ಪೀಠದ ಎತ್ತರ || 89&nbsp;ಅಡಿ 0 ಅಂಗುಲ || 27.13 ಮೀ. |- | ಅಡಿಪಾಯದ ಎತ್ತರ || 65&nbsp;ಅಡಿ 0 ಅಂಗುಲ || 19.81 ಮೀ. |- |ಪ್ರತಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ತಾಮ್ರದ ಪ್ರಮಾಣ <ref>{{cite web|url=http://www.nps.gov/stli/historyculture/statue-statistics.htm |title=National Park Service - Statue of Liberty Statistics |publisher=Nps.gov |date=2006-08-16 |accessdate=2009-08-01}}</ref> || 60,000 ಪೌಂಡ್‌ಗಳು || 27.22 ಮೆಟ್ರಿಕ್‌ ಟನ್‌ಗಳು |- |ಪ್ರತಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಉಕ್ಕಿನಪ್ರಮಾಣ || 250,000 ಪೌಂಡ್‌ಗಳು || 113.4 ಮೆಟ್ರಿಕ್‌ ಟನ್‌ಗಳು |- |ಪ್ರತಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಲೋಹಗಳ ಒಟ್ಟು ತೂಕ || 450,000 ಪೌಂಡ್‌ಗಳು || 204.1 ಮೆಟ್ರಿಕ್‌ ಟನ್‌ಗಳು |- |ತಾಮ್ರದ ಹಾಳೆಯ ದಪ್ಪ || ಒಟ್ಟಾರೆಯ 3/32ನೆಯ ಭಾಗ || 2.4&nbsp;ಮಿಮೀ. |} ಮೇಲ್ಭಾಗ ಭಾರವಾಗಿರುವಂತೆ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ನೆಲಮಟ್ಟದಿಂದ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಗೋಚರತೆ [[ದೃಶ್ಯ]] ಸಮಾನಾಗಿ ಕಂಡುಬರಲೆಂದು ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. 1800ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಮೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡಾಗ (ವಿಮಾನ ಸಂಶೋಧನೆಗೂ ಮುಂಚೆ) ಪ್ರತಿಮೆಯತ್ತ ದೃಷ್ಟಿ ಹಾಯಿಸಲು ಇತರೆ ಕೆಲವೇ ಕೋನಮಾಪಕಗಳಿದ್ದವು. ''[[ಘೋಸ್ಟ್‌ಬಸ್ಟರ್ಸ್‌ II]]'' ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು, ಸ್ಪೆಷಲ್ ಎಫೆಕ್ಟ್ಸ್‌ ಅಳವಡಿಸುವ ತಂತ್ರಜ್ಞರಿಗೆ ಇದು ಸವಾಲೊಡ್ಡಿತು.<ref>{{cite news | author=Adam Eisenberg | url= | title=Ghostbusters II: Ghostbusters Revisited | publisher=[[Cinefex]] | date=November 1989 | accessdate= }}</ref> == ತಾಮ್ರದ ಮೂಲ == ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರತಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ತಾಮ್ರದ ಮೂಲವನ್ನು ಯಾವುದೇ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಸ್ಫಷ್ಟಪಡಿಸಿಲ್ಲ. ಫ್ರೆಂಚ್‌-ಸ್ವಾಮ್ಯದ ವಿಸ್ನೆಸ್‌ ಗಣಿಯಿಂದ ತಾಮ್ರವನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಯಿತೆಂದು [[ನಾರ್ವೇ]] ದೇಶದ [[ಕಾರ್ಮೊಯ್‌]] ಪುರಸಭೆಯಲ್ಲಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ [[ವಿಸ್ನೆಸ್‌]] ನಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.gonorway.no/norway/township.php?ID=7635f8113ab4aa0|accessdate=2006-05-29|title=Karmøy Kommune|archive-date=2006-05-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20060510083952/http://www.gonorway.no/norway/township.php?ID=7635f8113ab4aa0|url-status=deviated|archivedate=2006-05-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060510083952/http://www.gonorway.no/norway/township.php?ID=7635f8113ab4aa0}} (ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಜಾಲತಾಣ) "ವಿಸ್ನೆಸ್‌ ಗಣಿ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ: 1972ರವರೆಗೆ ವಿಸ್ನೆಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ತಾಮ್ರ ಗಣಿಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರತಿಮೆಗಾಗಿ ತಾಮ್ರವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ತೆಗೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು."</ref><ref>{{cite web|url=http://www.copper.org/education/c-facts/c-liberty.html|title=Copper Facts|author=Copper Development Association|accessdate=2006-05-29|archive-date=2006-07-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20060721201207/http://www.copper.org/education/c-facts/c-liberty.html|url-status=deviated|archivedate=2006-07-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060721201207/http://www.copper.org/education/c-facts/c-liberty.html}} U.S. ತಾಮ್ರ ಉದ್ಯಮದವೊಂದರ ಜಾಲತಾಣ. "ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರತಿಮೆಯು 179,000 ಪೌಂಡ್‌ಗಳಷ್ಟು ತಾಮ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ತಾಮ್ರದ ಮೂಲ ನಾರ್ವೇಯ ಸ್ಟಾವಂಜರ್‌ ಬಳಿ ಕಾರ್ಮೊಯ್‌ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿರುವ ವಿಸ್ನೆಸ್‌ ತಾಮ್ರ ಗಣಿಗಳು. ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ಇದನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು."</ref> ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಬೆಲ್ಜಿಯಮ್‌ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಲಾದ ಇಲ್ಲಿನ ಗಣಿಯ ಅದಿರು, ಹತ್ತೊಂಬತನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಯುರೋಪ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಫುಲ ತಾಮ್ರಕ್ಕೆ ಮೂಲವಾಯಿತು. 1985ರಲ್ಲಿ ಬೆಲ್‌ ಲ್ಯಾಬ್ಸ್‌ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವು ಹೊಗೆಯುಗುಳುವ ಪರೀಕ್ಷಾ ತಂತ್ರ (ಎಮಿಷನ್‌ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರೊಗ್ರಫಿ) ಬಳಸಿತು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರತಿಮೆಯಲ್ಲಿರುವ ತಾಮ್ರದ ನಮೂನೆ ಮತ್ತು ವಿಸ್ನೆಸ್‌ ಗಣಿಯ ತಾಮ್ರವನ್ನು ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಿತು. ಇದರಂತೆ ಎರಡೂ ನಮೂನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಚ್ಚಾ ಅದಿರಿನ ಪ್ರಮಾಣವು ಒಂದೇ ತೆರನಾಗಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರತಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ ತಾಮ್ರದ ಮೂಲ ನಾರ್ವೇ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಯಿತು. [[ಯೆಕಾಟೆರಿನ್ಬರ್ಗ್‌]] ಅಥವಾ [[ನಿಝ್ನಿ ಟಗಿಲ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಗಣಿಯಿಂದ ತಾಮ್ರದ ಅದಿರನ್ನು ತರಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಇತರೆ ಮೂಲಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.russianamericanbusiness.org/EN/web_CONTENT/articles/2005.01.20/group_05/2_articl/articl.shtml|title=Statue of Liberty Made of Russian Copper?}}</ref> ಗ್ಯಾಗಟ್‌-ಗೌತಿಯರ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕಾರ್ಯಾಗಾರದಲ್ಲಿ ತಾಮ್ರದ ತಗಡುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ ನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದ ಅಟೆಲಿಯರಸ್‌ ಮೆಸುರೊನಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ಆಕಾರ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಪಿಯರ್‌-ಯೂಜೆನ್‌ ಸಿಕ್ರೆಟಾನ್‌ ತಾಮ್ರ ಖರೀದಿಗಾಗಿ ಧನಸಹಾಯ ಒದಗಿಸಿತು. == ಲಿಬರ್ಟಿಯ ಶತಮಾನೋತ್ಸವ == {{See also|Liberty Weekend}} [[ಚಿತ್ರ:Nancy Reagan reopens Statue of Liberty 1986.jpg|thumb|upright|ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗಾಗಿ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದ ಪ್ರಥಮ ಮಹಿಳೆ ನ್ಯಾನ್ಸಿ ರೀಗನ್‌]] '[[ಕಾಜ್‌ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್‌]]'ಪ್ರಚಾರ ಆಂದೋಲನದ ಅಭಿಯಾನದ ಮೊದಲ ಫಲಾನುಭವಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರತಿಮೆಯೂ ಒಂದು. 1983ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಜಾಹೀರಾತಿನಲ್ಲಿ, '[[ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌]] ಕಾರ್ಡ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಮಾಡುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಖರೀದಿಗೂ, ಪ್ರತಿಮೆಯ ನವೀಕರಣಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪೆನ್ನಿ ಸಹಾಯಧನ ನೀಡಲು' ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌ ತಿಳಿಸಿತ್ತು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರತಿಮೆಯ ನವೀಕರಣಾ ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಈ ಅಭಿಯಾನವು $1.7 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಮೊತ್ತ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿತು.<ref>{{cite book | last=Daw | first=Jocelyne | title=Cause Marketing for Nonprofits: Partner for Purpose, Passion, and Profits | url=https://archive.org/details/causemarketingfo0000dawj | page=[https://archive.org/details/causemarketingfo0000dawj/page/4 4] | date=March 2006 | publisher=John Wiley & Sons | location=Hoboken, NJ | isbn=9780471717508}}</ref> [[ಶತಮಾನೋತ್ಸವ]]ಕ್ಕಾಗಿ $62 ದಶಲಕ್ಷ ಮೊತ್ತವನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಪ್ರತಿಮೆಯ ನವೀಕರಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, 1984ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಪರದೆಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು. ಅಂದಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ ರೊನಾಲ್ಡ್‌ ರೀಗನ್‌, ಈ ಯೋಜನೆಯ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಆಯೋಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹುದ್ದೆಗೆ, ಕ್ರಿಸ್ಲರ್‌ ವಾಹನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಲೀ ಇಯಾಕೊಕಾರನ್ನು ನೇಮಿಸಿದರು. (ಆದರೆ, ಆನಂತರ, ಸ್ವಹಿತಾಸಕ್ತಿಯ ಘರ್ಷಣೆ ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಇಯಾಕೊಕಾರನ್ನು ವಜಾ ಮಾಡಲಾಯಿತು).<ref>{{cite web|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9A0DE1D61239F937A25751C0A960948260&sec=travel&pagewanted=all|title=Iacocca and Secretary of Interior Clash Over Statue Panel Ouster|date=1986-02-14|author=Robert Pear|publisher=The New York Times|accessdate=2006-06-06}} "ಗೃಹ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಡೊನಾಲ್ಡ್‌ ಪಿ. ಹೊಡೆಲ್‌ ‌... ಬುಧವಾರದಂದು ಶ್ರೀ ಇಯಾಕೊಕಾರನ್ನು ಆಯೋಗದಿಂದ ವಜಾ ಮಾಡಿದರು. ಇದೇ ಸಮಯ ಶ್ರೀ ಇಯಾಕೊಕಾ ಪ್ರತಿಮೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಿಸ್ ಐಲೆಂಡ್‌ನ ನವೀಕರಣದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರು. ಇದರ ಕಾರಣ, ಯಾವುದೇ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯ ಘರ್ಷಣೆಗೆ ಆಸ್ಪದ ನೀಡದಿರಲು ಅವರನ್ನು ವಜಾ ಮಾಡಿದರು. ನವೀಕರಣೆಗಾಗಿ $233 ದಶಲಕ್ಷ ಮೊತ್ತದ ಹಣವನ್ನು ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ಕ್ರೋಢೀಕರಿಸಿತ್ತು. ಈ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನವು ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಗಾಗಿ ಗುತ್ತಿಗೆಯನ್ನೂ ನೀಡಿತ್ತು."</ref> ಪ್ರತಿಮೆಯ ಸುತ್ತಲೂ ಕೆಲಸದವರು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಲು ಚೌಕಟ್ಟು [[ಸಾರುವೆ ಕಟ್ಟು]]ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಇದರ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಮರೆಮಾಚಿ ನವೀಕರಣ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. 1986ರ ಜುಲೈ 3ರಂದು ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು [[ಪುನರುದ್ಘಾಟಿಸಲಾಯಿತು]]. ಸಾರುವೆ ಕಟ್ಟುಗಳುಳ್ಳ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರತಿಮೆಯ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ''[[ಡೆಸ್ಪೆರೇಟ್ಲಿ ಸೀಕಿಂಗ್‌ ಸ್ಯೂಸಾನ್‌]]'' ' (1984) ಹಾಗೂ '''ಬ್ರೂಸ್ಟರ್ಸ್‌ ಮಿಲಿಯನ್ಸ್'' ‌' (1985) ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. ದ್ರವರೂಪದ ಸಾರಜನಕ ಬಳಸಿ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಒಳಾಂಗಣ ಕೆಲಸ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ದಶಕಗಳಾನಂತರದಿಂದ ಪ್ರತಿಮೆಯ ತಾಮ್ರದ ಒಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಲೇಪನವಾಗಿದ್ದ ಏಳು ಪದರಗಳ ಬಣ್ಣವನ್ನು ತೆಗೆಯಲು ಈ [[ದ್ರವರೂಪದ ಸಾರಜನಕ]]ವನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಹಾಗಾಗಿ, ಸೋರುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ತುಕ್ಕು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಲೇಪಿಸಿದ [[ಡಾಮರಿ]]ನ ಎರಡು ಪದರಗಳ ಲೇಪನ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿತ್ತು. [[ಅಡುಗೆ ಸೋಡಾ]] ದಿಂದ ಉಜ್ಜಿ ಪ್ರತಿಮೆಯ ತಾಮ್ರದ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಹಾನಿಯಾಗದೆ ಅಲ್ಲಿ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಕಿಲುಬು ಮತ್ತು ಡಾಮರಿನ ಕಲೆಯನ್ನು ತೆಗೆಯಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.ascemetsection.org/content/view/336/869/ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರತಿಮೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100117162150/http://www.ascemetsection.org/content/view/336/869/ |date=2010-01-17 }} ASCE ಮಹಾನಗರ ವಿಭಾಗ. 2009ರ ಜುಲೈ 27ರಂದು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿಮೆ ಶುದ್ಧೀಕರಣದೊಂದಿಗೆ ಸ್ವಚ್ಚವಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಹೊಳಪು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ತಾಮ್ರದ ಹೊಸ ಹೊದಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಅಳವಡಿಸಿ ಚದುರದಂತೆ, ಮೊಳೆಗಳಿಂದ ಒಂದುಗೂಡಿಸಿ ದುರಸ್ತಿ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ, ಪ್ರತಿಮೆಯ ತಾಮ್ರದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗಿದ್ದ ದೊಡ್ಡ ತೂತುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು.<ref name="popsci">{{cite news | work=[[Popular Science]] | date=June 1986 | pages=68–72, 102, 104, 106, 108, 110 | last=Gilmore | first=V. Elaine | volume=228 | number=6 | title=Engineering Miss Liberty's rescue | url=https://books.google.com/books?id=4DkGrUmHwRYC&lpg=PA68&dq=statue%20of%20liberty%20centennial%20repair%20patches&pg=PA68#v=onepage&q=&f=false | issn=0161-7370 | publisher=Bonnier Corporation | accessdate=November 13, 2009}}</ref> ತಾಮ್ರದ ಪ್ರತಿಮೆಗೆ ಆಸರೆಯಾಗಿದ್ದ 1,350 ಕಬ್ಬಿಣದ ಆಕಾರವುಳ್ಳ ಅಸ್ಥಿ ಪಂಜರದ ಎಲುಬುಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನೂ ಬದಲಾಯಿಸಬೇಕಿತ್ತು. ಕಬ್ಬಿಣವು ತಾಮ್ರದೊಂದಿಗಿನ ಮಿಶ್ರಣದಿಂದಾಗಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಆಮ್ಲೀಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ತುಕ್ಕು ಹಿಡಿದು ತನ್ನ 50%ರಷ್ಟು [[ಗಾತ್ರವನ್ನು ಸವೆಸಿ]]ಕೊಂಡಿತ್ತು. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಮನಗಂಡ ಬಾರ್ತೊಲ್ಡಿ, ಈ ಲೋಹಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿಡಲು [[ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು]]/[[ಡಾಮರು ಮೇಣ]]ದ ಸಂಯುಕ್ತವನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದ. ಆದರೆ ಇದು ದಶಕಗಳ ಮೊದಲೇ ಮಾಸಿಹೋಗಿತ್ತು. ಕಬ್ಬಿಣದ ಬದಲಾಗಿ,[[ತುಕ್ಕುರಹಿತ ಉಕ್ಕಿ]]ನ (ಸ್ಟೇನ್ಲೆಸ್‌ ಸ್ಟೀಲ್‌) ಕಂಬಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಮೆಯ ಆಕಾರಕ್ಕೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ಅಗುಳಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ಸವೆತವನ್ನು ಶೂನ್ಯಗೊಳಿಸಲು [[ಟೆಫ್ಲಾನ್‌]] ಪದರ ಲೇಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="popsci"/> ಮೇಲೆತ್ತಿದ ಬಲಗೈನ ಒಳಭಾಗದ ವಿನ್ಯಾಸ ಬದಲಾಯಿಸಿ ಪುನರ್ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಐಫೆಲ್‌ನ ಮಧ್ಯದ ಚೌಕಟ್ಟಿಗೆ ಬಲಗೈ 18 ಅಂಗುಲ (0.46 ಮೀ.) ಬಲಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಇರುವಂತೆ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರತಿಮೆಯ ಶಿರಭಾಗವನ್ನು 24 ಅಂಗುಲದಷ್ಟು (0.61 ಮೀ.) ಎಡಕ್ಕೆ ವಾಲಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಚೌಕಟ್ಟಿಗೆ ಸಮತಟ್ಟಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="popsci"/> ಬಲಗೈ ಮತ್ತು ಶಿರಭಾಗದ ನಿಕಟತೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ಬಾರ್ತೊಲ್ಡಿ, ಐಫೆಲ್‌ನ ಯಾವದೇ ಅನುಕರಣೆ ಇಲ್ಲದೇ ಈ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿದ ಎಂಬ ವಾದವೂ ಇತ್ತು. 1932ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾದ ಪುನರುತ್ಥಾನ ಸಾಲದೆಂದು ಅಭಿಯಂತರರು ನಿರ್ಣಯಿಸಿದರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಪ್ರತಿಮೆಯ ಬಲಗೈನ ರಚನೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಸದೃಢಗೊಳಿಸಲು 1984 ಮತ್ತು 1986ರಲ್ಲಿ ಮೂಲೆಗಳನ್ನು ಒಂದೊಕ್ಕೊಂದು ಸೇರಿಸಿ ಅಪಾರ್ಶ್ವ ಕೋನಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿದರು. ಪ್ರತಿಮೆಯ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣದ ಬದಲಾಗಿ ಸ್ಟೇನ್ಲೆಸ್‌ ಸ್ಟೀಲ್‌ ಅಳವಡಿಸಿ, ಪ್ರತಿಮೆಯ ರಾಚನಿಕ ಬಲವರ್ಧನೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 1980ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇನ್ನುಳಿದ ಕೆಲವು ದುರಸ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಮೂಲ ಪಂಜಿನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಕೃತಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. ಮೂಲ ಕಬ್ಬಿಣ ಲೋಹದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಬದಲಾಗಿ ಹೊಸ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು, ಪೀಠದೊಳಗೆ ಹೊಸ ಲಿಫ್ಟ್‌ ಮತ್ತು ಹವಾನಿಯಂತ್ರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="popsci"/> 1986ರ ಜುಲೈ 5ರಂದು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. === ಹೊಸ ಪಂಜು === [[ಚಿತ್ರ:NYC old torch.jpg|thumb|right|1986ರಲ್ಲಿ ಬದಲಿಸಲಾದ ಮೂಲ ಪಂಜು]]1986ರಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಪಂಜಿನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅದರ ಪ್ರತಿಕೃತಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. 1916ರಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಬದಲಾವಣೆಗಳಾದ ಕಾರಣ, ಮೂಲ ದೀವಟಿಗೆಯನ್ನು ದುರಸ್ತಿ ಮಾಡಲು ಅಸಾಧ್ಯವೆನ್ನುವ ಸ್ಥಿತಿ ತಲುಪಿತ್ತು. 1886ರ ಪಂಜು ಈಗ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿದೆ. ಹೊಸ ಪಂಜಿನ 'ಜ್ವಾಲೆ'ಯ ಹೊರಮೈ ಸುವರ್ಣ ಲೇಪಿತವಾಗಿದೆ. ಸ್ಮಾರಕದ ಸುತ್ತಲಿನ ಕೆಳಭಾಗದ ಬೆಳಕಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮೂಲಕ ಈ ಪಂಜನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಅಧಿಪತ್ಯ ವ್ಯಾಜ್ಯದ ಸಮಸ್ಯೆ ಪರಿಹಾರ == 1987ರಲ್ಲಿ [[US ಪ್ರತಿನಿಧಿ]], ಡೆಮೊಕ್ರೆಟ್‌ ಪಕ್ಷದ [[ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್‌ ಜೆ. ಗ್ವಾರಿನಿ]], ಹಾಗೂ, [[ಜರ್ಸಿ ನಗರದ ಮಹಾಪೌರ]] [[ಜೆರಾಲ್ಡ್‌‌ ಮೆಕ್ಯಾನ್‌]] ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದ ವಿರುದ್ಧ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಿದರು. [[ಲಿಬರ್ಟಿ ಐಲೆಂಡ್‌]] ಮೇಲಿನ ಸ್ವಾಮ್ಯವು ನ್ಯೂಜರ್ಸಿಗಿರಬೇಕು, ಏಕೆಂದರೆ, ಪ್ರತಿಮೆಯು [[ಹಡ್ಸನ್‌ ನದಿ]]ಯ ನ್ಯೂಜರ್ಸಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದರು. ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಜ್ಯಾಡಳಿತಕ್ಕೆ ಆಧೀನವಾಗಿರುವ ದ್ವೀಪವು [[ಜರ್ಸಿ ನಗರ]]ದಿಂದ ಸುಮಾರು ಒಂದು {{convert|2000|ft|m}} ಹಾಗೂ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ ನಗರದಿಂದ ಎರಡು ಮೈಲ್‌ಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಅಧಿಕ ದೂರವಿದೆ.<ref>{{cite news |first= |last= |authorlink= |coauthors= |title=New Jerseyans' Claim To Liberty Island Rejected |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9B0DE3DE1E3FF935A35753C1A961948260 |quote=The Supreme Court today refused to strip the Statue of Liberty of its status as a New Yorker. The Court, without comment, turned away a move by a two New Jerseyans to claim jurisdiction over the landmark for their state.|work=[[Associated Press]] |publisher=[[New York Times]] |date=October 6, 1987 |accessdate=2008-07-27 }}</ref> ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಈ ಮೊಕದ್ದಮೆಯ ಅಹವಾಲು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ನಿರಾಕರಿಸಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ನೀರಿನ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಿರುವ ದ್ವೀಪದ ಭಾಗವು ಯಥಾ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ. ಪ್ರತಿಮೆಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಮುಳುಗಡೆ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ [[ನದೀತೀರದ ಮೇಲಿನ ಹಕ್ಕುಗಳು]] ನ್ಯೂಜರ್ಸಿಗೆ ಸೇರಿವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ರತಿಮೆ ನ್ಯೂಜರ್ಸಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಒಮ್ಮೆ,[[ನ್ಯೂ ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್‌]] ಎಂಬ ಡಚ್‌ (ವಸಾಹತು) ಕಾಲೊನಿಯಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾನ್‌ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜರ್ಸಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೆಲವು ವಲಯಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ನ್ಯೂ ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್‌ ಎಂಬ ಡಚ್‌ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌, 1664ನಲ್ಲಿ ವಸಾಹತು ಸನ್ನದು ಹೊರಡಿಸಿದಾಗಿನಿಂದ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಬಂದರಿನ ದ್ವೀಪಗಳು ನಗರದ ಭಾಗವಾಗಿವೆ.<ref>{{cite web|url=http://avalon.law.yale.edu/subject_menus/statech.asp#nj |title=Avalon Project - Colonial Charters, Grants and Related Documents |publisher=Avalon.law.yale.edu |date= |accessdate=2009-08-01}}</ref> ಬ್ರಿಟಿಷರ ಈ ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ಡಚ್ಚರು ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರತಿರೋಧ ತೋರಲಿಲ್ಲ. ಬ್ರಿಟಿಷರು 1649ರಲ್ಲಿ [[ನ್ಯೂಜರ್ಸಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯ]]ವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಅವರು ಹಡ್ಸನ್‌ ನದಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಗಡಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲು ವಿಫಲರಾದರು. ಆದರೂ, ನದಿ ನೀರನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸರಹದ್ದನ್ನು ಕಡಲ್ಗಾಲುವೆಯ ಮಧ್ಯಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ಫೆಡರಲ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌ ಸರ್ವಿಸ್‌ ಸಂಘಟನೆ ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರತಿಮೆಯು ಲಿಬರ್ಟಿ ಐಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ಈ ದ್ವೀಪವು ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌ ಸರ್ವಿಸ್‌(ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ ಸೇವಾಡಳಿತ) ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿರುವ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಜ್ಯದ ಸ್ವತ್ತು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಹಾಗೂ ನ್ಯೂಜರ್ಸಿ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ನಡುವೆ ಒಪ್ಪಂದವಾಗಿ, 1834ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಅನುಮೋದನೆ ಪಡೆಯಿತು. ಅದರ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ದ್ವೀಪವು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಾಂತೀಯ(ಪ್ರಾಂತ್ಯ) ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite web | work=NPS.gov | title=Statue of Liberty National Monument - Frequently Asked Questions | url=http://www.nps.gov/stli/faqs.htm |publisher=National Park Service | accessdate=November 14, 2009}}</ref> == 9/11ರ ದುರಂತದ ಪರಿಣಾಮ == {{Main|Aftermath of the September 11 attacks}} [[2001ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 11]]ರಂದು [[ಲಿಬರ್ಟಿ ದ್ವೀಪ]]ವನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು. ಇದು 2001ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಿತು. ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು 2004ರ ಅಗಸ್ಟ್‌ 3ರಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗಾಗಿ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಸ್ಮಾರಕದ ಒಳಭಾಗವು 2009ರ ಜುಲೈ 4ರಂದು ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಸಜ್ಜುಗೊಂಡಿತು. 2001ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 11ರಂದು ಆತಂಕವಾದಿಗಳ ಬೆದರಿಕೆಯ ಕಾರಣ ಸ್ಮಾರಕ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ, ಹಲವು ಬೆಂಕಿ ಪ್ರಕೋಪ ನಿಯಂತ್ರಣಾ ನಿಯಮಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಹಾಗು ಅಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ತೆರುವುಗೊಳಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಎಂದು ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌ ಸರ್ವಿಸ್‌ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ. FBI ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರತಿಮೆಯು ಹಿಂದೆಯೂ ಸಹ ಆತಂಕವಾದಿ ಬೆದರಿಕೆಗೆ ಈಡಾಗಿತ್ತು. ''ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ ಲಿಬರೇಷನ್‌ ಫ್ರಂಟ್‌'' ನ ಮೂವರು ಆತಂಕವಾದಿಗಳ ಸಂಚನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಿದೆವೆಂದು ಅಮೆರಿಕಾ [[ಸಂಯುಕ್ತ ತನಿಖಾ ಮಂಡಳಿ]]ಯು (FBI) 1965ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 18ರಂದು ತಿಳಿಸಿತು. ಈ ಗುಂಪು [[ಕ್ಯೂಬಾ]]ಗೆ ಸೇರಿತ್ತು. ಜೊತೆಗೆ, [[ಫ್ರಂಟ್ ಡಿ ಲಿಬೆರೇಷನ್‌ ಡು ಕ್ಯುಯೆಬೆಕ್‌]] (FLQ) ಸದಸ್ಯೆ [[ಮಾಂಟ್ರಿಯಾಲ್‌]] ಮೂಲದ ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳಾ ಆತಂಕವಾದಿಯನ್ನು ಸಹ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. [[ಕೆನಡಾ]]ದಿಂದ [[ಕ್ಯೂಯೆಬೆಕ್‌]]ನ [[ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ]] FLQನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರತಿಮೆಯಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೆರಡು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಮಾರಕಗಳಾದ [[ಲಿಬರ್ಟಿ ಬೆಲ್]] ([[ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾ]]) ಮತ್ತು [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ಸ್ಮಾರಕ]] ([[ವಾಷಿಂಗ್ಗನ್‌ ಡಿ.ಸಿ.]])ಯನ್ನು ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸುವ ಸಂಚನ್ನು FLQ ಹೂಡಿತ್ತು.<ref>{{cite news | work=[[Time (magazine)|TIME]] | url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,833472,00.html | title=The Monumental Plot | date=February 26, 1965 | accessdate=November 14, 2009 | archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 16, 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081216124500/http://www.time.com/time/magazine/article/0%2C9171%2C833472%2C00.html | url-status=deviated | archivedate=ಡಿಸೆಂಬರ್ 16, 2008 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20081216124500/http://www.time.com/time/magazine/article/0%2C9171%2C833472%2C00.html }}</ref> ಜೂನ್ 2006ರಲ್ಲಿ S. 3597 ಎಂಬ ಮಸೂದೆಯನ್ನು [[ಸೆನೇಟ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ್ದರೆ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಕಿರೀಟಭಾಗ ಮತ್ತು ಒಳಾಂಗಣ ಸಂದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಮತ್ತೆ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಸಲು ತೆರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{cite web | url=http://thomas.loc.gov/cgi-bin/query/r?r109:@OR+(+@1(S.+3597)++) | title=Introduction of Bills and Joint Resolutions—(Senate—June 29, 2006) | accessdate=2006-08-17 | date=2006-06-29 | publisher=Library of Congress Congressional Record | pages=S6786 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2007ರ ಜುಲೈ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, ಇದೇ ಮಸೂದೆಯನ್ನು [[ಹೌಸ್‌ ಆಫ್‌ ರೆಪ್ರೆಸೆಂಟೆಟಿವ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web | url=http://thomas.loc.gov/home/gpoxmlc110/h2982_ih.xml | title=Save the Statue of Liberty Act (H.R.2982&nbsp;— July 10, 2007) | accessdate=2007-12-06 | date=2007-07-10 | publisher=Library of Congress Congressional Record | archive-date=2014-09-30 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140930111226/http://thomas.loc.gov/home/gpoxmlc110/h2982_ih.xml | url-status=deviated | archivedate=2014-09-30 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20140930111226/http://thomas.loc.gov/home/gpoxmlc110/h2982_ih.xml }}</ref> 'ಪ್ರತಿಮೆಯ ಕಿರೀಟ ಭಾಗ ಮತ್ತು ಒಳಾಂಗಣವನ್ನು ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾಲ ಮುಚ್ಚಲಾಗುವುದು' ಎಂದು ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌ ಸರ್ವಿಸ್‌ ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಫ್ರ್ಯಾನ್‌ ಪಿ. ಮೇನೆಲ್ಲಾ]], ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಸದಸ್ಯ [[ಆಂತೊನಿ ಡಿ. ವೇನರ್‌]]ರಿಗೆ 2006 ಆಗಸ್ಟ್‌ 9ರಂದು ಬರೆದ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದರು. 'ನಮ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ಸಂದರ್ಶಕರ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರವೇಶಾನುಮತಿ ನೀತಿ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಬಲಗೊಳಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊರಲು ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ಮಂಡಳಿಯು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ.' ಎಂದು ಈ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಯಿತು.<ref>"ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಕಿರೀಟ ಭಾಗವು ಮುಚ್ಚಿರಲಾಗುವುದು" ಅಸೋಷಿಯೇಟೆಡ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌, ಆಗಸ್ಟ್‌ 9, 2006</ref> ಪ್ರತಿಮೆಯ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಗೂ ಪೀಠಭಾಗಗಳನ್ನು ಪುನಃ ತೆರೆಯುವಲ್ಲಿನ ವಿಳಂಬ, ಹಾಗೂ ಅಗತ್ಯ ಸುರಕ್ಷಾ-ಭದ್ರತಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲು ಖಾಸಗಿ ದೇಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಪಾರ್ಕ್‌ ಸರ್ವಿಸ್‌ ಟೀಕೆಗೊಳಗಾಯಿತು.<ref>{{Cite news | last=Chan | first=Sewell | work=The New York Times | date=September 19, 2007 | title=For Safety, Lady Liberty’s Crown Will Stay Closed, Park Service Says | url=https://www.nytimes.com/2007/09/19/nyregion/19crown.html | accessdate=ovember 14, 2009}}</ref> 11 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 2001ರಂದು ಆತಂಕವಾದಿ ದಾಳಿಯ ನಂತರ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಕಿರೀಟಭಾಗವನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗ 2009ರ ಜುಲೈ 4ರಂದು ಪ್ರವೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |last=Price |first=Matthew |title=Statue of Liberty crown reopens |date=2009-07-04 |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/8129338.stm |publisher=BBC News |accessdate=2009-07-04}}</ref> ಪಂಜನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಪ್ರತಿಮೆ, ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಹಾಗೂ ಹತ್ತು ಮಹಡಿಯ ಪೀಠವನ್ನು ಸಂದರ್ಶನಕ್ಕೆ ತೆರೆದಿಡಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರು, ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿ ಕಾದಿರಿಸಿಕೊಂಡು, ದೋಣಿಯನ್ನು ಏರುವಾಗ 'ಸ್ಮಾರಕಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಾನುಮತಿ ಪಾಸ್‌' ಪಡೆಯತಕ್ಕದ್ದು. ಲಿಬರ್ಟಿ ಐಲೆಂಡ್‌ ಮತ್ತು ಲಿಬರ್ಟಿ ಪ್ರತಿಮೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರು, [[ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]]ದಲ್ಲಿನಂತೆಯೇ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ವೈಯಕ್ತಿಕ ತಪಾಸಣೆಗೊಳಗಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂದರ್ಶಕರು ಇಲ್ಲಿಯೂ ಹಲವು ಭದ್ರತೆಯ ನಿಬಂಧನೆಗೊಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿದಿನ ಗರಿಷ್ಠ ಪಕ್ಷ 3,000 ಪಾಸುಗಳು ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತವೆ. (ದಿನವೂ ಒಟ್ಟು 15,000 ಜನರು ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ) ಪಂಜಿನತ್ತ ಸಾಗುವ ಏಣಿಯು 1916 ರಿಂದಲೂ ಮುಚ್ಚಿದೆ. == ನೆಗೆತಗಳು == 1912ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 2ರಂದು ಮಧ್ಯಾಹ್ನ 2.45 ಗಂಟೆಗೆ [[ಗೋಪುರಾರೋಹಿ]] ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್‌ ಆರ್‌. ಲಾ ಪಂಜಿನ ಸುತ್ತ ಇರುವ ವೀಕ್ಷಣಾ ನೆಲೆಯಿಂದ [[ಪ್ಯಾರಷೂಟ್‌ ಜಿಗಿತ]]ದಲ್ಲಿ ಸಫಲನಾದ. ಅ ದ್ವೀಪದ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿ ಭೂಸೇನಾ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್‌ನ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್‌ ಈ ಸಾಹಸ ಮಾಡಿದ. 'ಆತ ಎಪ್ಪತ್ತೈದು ಅಡಿ [23 ಮೀ.] ರಭಸವಾಗಿ ಅಪ್ಪಳಿಸುವುದರಲ್ಲಿದ್ದ, ಪ್ಯಾರಷೂಟ್‌ ತೆರೆಯಲಿಲ್ಲ; ಕೈಕೊಟ್ಟಿತ್ತು ನಂತರ ಆತ ಸುಲಲಿತವಾಗಿ ನೆಲಕ್ಕಿಳಿದು, ಕುಂಟುತ್ತಾ ಹೋದ.' ಎಂದು ''[[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌]]'' ವರದಿ ಮಾಡಿತು.<ref>"ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರತಿಮೆಯಿಂದ ಪ್ಯಾರಷೂಟ್‌ ಬಳಸಿ ಜಿಗಿಯುವಿಕೆ; ಮೊದಲಿಗೆ ಸಿಂಗರ್‌ ಕಟ್ಟಡದಿಂದ ಜಿಗಿಯಲು ಸ್ಟೀಪಲ್‌ಜ್ಯಾಕ್‌ ಯೋಚಿಸಿದ್ದ. ತನ್ನ ತೋಳುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ, (ಇಳಿಯುವ ಹಾದಿಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿ) ನೀರಿನಿಂದ 30 ಅಡಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಕಲ್ಲಿನ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಇಳಿದ - ಆತನು ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಲಾರ." ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌, ಫೆಬ್ರುವರಿ 3, 1912, ಪುಟ. 4</ref> ಮೊದಲ ಸಾವು 1929ರ ಮೇ 13ರಂದು ಸಂಭವಿಸಿತು. 'ರಾಲ್ಫ್‌ ಗ್ಲೀಸನ್‌ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನು ಕಿರೀಟದ ಕಿಟಕಿಯೊಂದರಿಂದ ನುಸುಳಿ, ವಾಪಸಾಗುವಂತೆ, ಮುಂದಕ್ಕೆ ಜಾರಿ, ಪ್ರತಿಮೆಯ ಎದೆಭಾಗಕ್ಕೆ ಢಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆದು ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದ' ಎಂದು '''ಟೈಮ್ಸ್'' ‌' ವರದಿ ಮಾಡಿತು. ಪ್ರತಿಮೆ ತಳಭಾಗದ ಬಳಿ ಇರುವ ಹುಲ್ಲುಹಾಸಿನ ತುಣುಕೊಂದರ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದು ರಾಲ್ಫ್‌ ಗ್ಲೀಸನ್‌ ಮೃತಪಟ್ಟ. ಇದೇ ವೇಳೆಗೆ ಕೆಲವೇ ಅಡಿಗಳ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕನೊಬ್ಬ ಹುಲ್ಲು ಕಟಾವು ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಮಗ್ನನಾಗಿದ್ದ.<ref>"200 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರತಿಮೆ ಕಿರೀಟದಿಂದ ಜಿಗಿದ ಯುವಕ, ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ." ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌, ಮೇ 14, 1929, ಪುಟ. 1</ref> 2001ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 23ರಂದು, [[ಪ್ಯಾರಾಸೇಲ್‌]] ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿಮೆಯ ತುದಿಗೆ ಬಂದ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಸಾಹಸಕಾರ [[ತಿಯರಿ ಡೆವೊ]], ಅಲ್ಲಿಂದ [[ಬಾಂಗೀಜಂಪ್‌]]ಗೆ ಯತ್ನಿಸಿ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಪಂಜಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿ ನೇತಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಅವನಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಗಾಯಗಳಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅತಿಕ್ರಮಣ ಪ್ರವೇಶವೂ ಸೇರಿ ನಾಲ್ಕು [[ದೋಷಾರೋಪ]]ಗಳನ್ನು ಅವನ ಮೇಲೆ ಹೊರೆಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |author=Phil Hirschkorn and Laura Dolan |2=CNN New York Bureau |url=http://archives.cnn.com/2001/US/08/23/statue.parasail/ |title=CNN.com - Frenchman who took liberties with the Lady charged - August 24, 2001 |publisher=Archives.cnn.com |date=2001-08-24 |accessdate=2009-08-01 |archive-date=2009-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090915225622/http://archives.cnn.com/2001/US/08/23/statue.parasail/ |url-status=deviated |archivedate=2009-09-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090915225622/http://archives.cnn.com/2001/US/08/23/statue.parasail/ }}</ref> == ಕೆತ್ತನೆ ಬರಹಗಳು == ಪೀಠದ ಎರಡನೆಯ ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಂಚಿನ ಫಲಕದಲ್ಲಿ, [[ಎಮ್ಮಾ ಲಾಝಾರಸ್‌]] ರಚಿಸಿದ '[[ದಿ ನ್ಯೂ ಕಾಲೊಸಸ್]]‌' ಎಂಬ ಕಾವ್ಯದ [[ಚತುರ್ದಶಪದಿ]]ಯನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಸಂಪಾದಕೀಯ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದ್ದರೂ, ಇದನ್ನು ಪೀಠದ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತನೆ ಮಾಡಿಯೇ ಇಲ್ಲ.<ref>ಉ.ದಾ. {{cite web|url=http://www.freedaily.com/cartoons/000606statuecartoon.html|date=2000-06-02|accessdate=2006-05-28|author=Barry Shelton|title=New Statue of Liberty|archive-date=2005-04-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20050429124706/http://www.freedaily.com/cartoons/000606statuecartoon.html|url-status=dead}}{{cite web|url=http://www.freedaily.com/cartoons/000606statuecartoon.html|date=2000-06-02|accessdate=2006-05-28|author=Barry Shelton|title=New Statue of Liberty|archive-date=2005-04-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20050429124706/http://www.freedaily.com/cartoons/000606statuecartoon.html|url-status=dead}}</ref> {{cquote| ''Not like the brazen giant of Greek fame,<br />'' ''With conquering limbs astride from land to land; <br />'' ''Here at our sea-washed, sunset gates shall stand <br />'' ''A mighty woman with a torch, whose flame <br />'' ''Is the imprisoned lightning, and her name <br />'' ''Mother of Exiles. From her beacon-hand <br />'' ''Glows world-wide welcome; her mild eyes command <br />'' ''The air-bridged harbor that twin cities frame. <br />'' ''"Keep, ancient lands, your storied pomp!" cries she <br />'' ''With silent lips. "Give me your tired, your poor, <br />'' ''Your huddled masses yearning to breathe free,<br />'' ''The wretched refuse of your teeming shore.<br />'' ''Send these, the homeless, tempest-tossed to me,<br />'' ''I lift my lamp beside the golden door!"''}} ಮೊದಲ ಎರಡು ಸಾಲುಗಳು ಪುರಾತನ '[[ಕಾಲೊಸಸ್‌ ಆಫ್‌ ರೋಡ್ಸ್]]‌'ನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತವೆ. ಪೀಠದಲ್ಲಿರುವ ಕಂಚಿನ ಫಲಕದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರದೋಷವಿದೆ: 'ಕೀಪ್‌, ಏಂಷಿಯೆಂಟ್‌ ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌' ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪವಿರಾಮವು ನಾಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ಆ ವಾಕ್ಯವು, "'ಕೀಪ್‌ ಏಂಷಿಯೆಂಟ್‌ ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌, ಯಾವ್ರ್‌ ಸ್ಟೊರೀಡ್‌ ಪಾಂಪ್‌!' ಕ್ರೈಸ್‌ ಷಿ" ಎಂದು ಅರ್ಥವನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಬದಲಿಸಿಬಿಡುತ್ತದೆ. 'ಮದರ್‌ ಆಫ್‌ ಎಕ್ಸೈಲ್ಸ್‌' ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರತಿಮೆಯ ಹೆಸರಾಗಿ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಲಿಲ್ಲ. == ಪ್ರತಿಕೃತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮೂಲ ಕಾರ್ಯಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:The small Statue of Liberty on the river Seine in Paris, June 2002.jpg|upright|thumb|ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ ರಾಜಧಾನಿ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೀನ್‌ ನದಿಯ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪ್ರತಿಮೆ. ಇದನ್ನು 1889ರಲ್ಲಿ ನಗರಕ್ಕೆ ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದು ನೃಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಮುಖಮಾಡಿದೆ.]] {{Main|Replicas of the Statue of Liberty}} ಇದೇ ರೀತಿ ನೂರಾರು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದವು. 1950ರಲ್ಲಿ [[ಬಾಯ್‌ ಸ್ಕೌಟ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಅಮೆರಿಕಾ]] ಮಿಸ್ಸೂರಿಯ ಕೊಲಂಬಿಯಿಯಾದಲ್ಲಿರುವ ಜೆಂಟ್ರಿ ಕಟ್ಟಡ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಕಿರು-ಪ್ರತಿಕೃತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಸೆವೆನ್ತ್‌ ಅಂಡ್‌ ಬ್ರಾಡ್ವೇದ ಪಾರ್ಕ್ಸ್ ಅಂಡ್‌ ರಿಕ್ರಿಯೇಷನ್‌ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್‌ ಆಫೀಸಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಫಲಕವು, 'ಎಂದೆಂದಿಗೂ ಉಳಿಯುವ ಸ್ವಾಮಿನಿಷ್ಠೆ'ಯ ವಾಗ್ದಾನದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದೆ. ಈ ಸ್ಥಳೀಯ ಯೋಜನೆಯು, 'ಸ್ಟ್ರೆಂಗ್ತೆನ್‌ ದಿ ಆರ್ಮ್‌ ಆಫ್‌ ಲಿಬರ್ಟಿ' ಎಂಬ ತತ್ವವನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಂಡ ಸ್ಕೌಟ್‌ಗಳ 40ನೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಅಂಗವಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 200ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.visitcolumbiamo.com/web/popup/description.php?id=257 |title=Description |publisher=Visitcolumbiamo.com |date= |accessdate=2009-08-01 |archive-date=2009-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090709005307/http://www.visitcolumbiamo.com/web/popup/description.php?id=257 |url-status=deviated |archivedate=2009-07-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090709005307/http://www.visitcolumbiamo.com/web/popup/description.php?id=257 }}</ref> ಪೆನ್ಸಿಲ್ವಾನಿಯಾದ ಹ್ಯಾರಿಸ್ಬರ್ಗ್‌ ಬಳಿ ಸಸ್ಕ್ಯುಹ್ಯಾನಾ ನದಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲೂ ಒಂದು ಪ್ರತಿಕೃತಿಯಿದೆ. ನದಿಯನ್ನು ದಾಟಿ ಹಾದುಹೋಗುವಾಗ US-322 ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದಿಂದ ನೋಡಿದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಮೆಯು ಬಹುಶಃ ಶ್ವೇತ ವರ್ಣದ್ದಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಮಿಸ್ಸೂರಿಯ ಕೇಪ್‌ ಜಿರಾರ್ಡೂನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಕೃತಿಯು ಕ್ಯಾಪಹಾ ಉದ್ಯಾನದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Odaiba Statue of Liberty.jpg|thumb|left|ಟೊಕಿಯೊ ಕೊಲ್ಲಿಯ ರೇನ್‌ಬೊ ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ಗಿಂತಲು ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರತಿಮೆ.]] ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದರ 'ಸೋದರಿ ಪ್ರತಿಮೆ' ಹಾಗೂ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಇತರೆಡೆ ಹಲವು ಪ್ರತಿಮೆಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದನ್ನು [[ಬಾರ್ತೊಲ್ಡಿ]] ಮರಣದ ನೂರನೆಯ ವರ್ಷದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ, ಆತನ ಹುಟ್ಟೂರು [[ಕೊಲ್ಮರ್‌]]ನಲ್ಲಿ 2004ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ, ಜರ್ಮನಿ, ಇಟಲಿ, ಜಪಾನ್‌, ಚೀನಾ, ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ ಮತ್ತು ವಿಯಟ್ನಾಮ್‌ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿವೆ. ಫ್ರೆಂಚ್‌ ರು ಆಳ್ವಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಪ್ರತಿಮೆಯು ಹ್ಯಾನೊಯಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಧೀಮ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌ ಮತ್ತು ರೆಸಾರ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಪ್ರತಿಕೃತಿಗಳಿವೆ. ಲಾಸ್‌ ವೆಗಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಸ್ಟ್ರಿಪ್‌ ನದಿ]] ದಂಡೆಯಲ್ಲಿರುವ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌-ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಹೊಟೆಲ್‌ ಅಂಡ್ ಕ್ಯಾಸಿನೊ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಪ್ರತಿಕೃತಿಯಿದೆ. ದೇಶಭಕ್ತ ಉದಾರಿಗಳು U.S. ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಪ್ರತಿಕೃತಿಗಳೂ ಸೇರಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಜಾಹೀರಾತಿನ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿವೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮಯದಾಯಗಳಿಗೆ ಬಾಯ್‌ ಸ್ಕೌಟ್‌ ಪಡೆಯ ಸದಸ್ಯರು ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಿದ ಇನ್ನೂರು ಪ್ರತಿಕೃತಿಗಳೂ ಸಹ ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. [[1989ರ ಟಯನಾನ್ಮೆನ್‌ ಸ್ಕ್ವಯರ್ ಪ್ರತಿಭಟನೆ]]ಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬೀಜಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಳವಳಿ ನಿರತ ಚೀನೀ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು '[[ಗಾಡೆಸ್‌ ಆಫ್‌ ಡೆಮಾಕ್ರೆಸಿ]]' ಎಂಬ ಹತ್ತು-ಮೀಟರ್‌ ಎತ್ತರದ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಆದರೆ, ''ಅಮೆರಿಕನ್‌-ಪರ'' ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ತಪ್ಪಿಸಲು ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೇ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪ್ರತಿಮೆಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿರಿಸಿದ್ದೆ' ಎಂದು ಇದರ ಶಿಲ್ಪಿ ಸಾವೊ ಸಿಂಗ್‌-ಯುವಾನ್‌ ಹೇಳಿದ್ದ.<ref name="goddess">ಸಾವೊ ಸಿಂಗ್‌-ಯುವಾನ್‌. "ದಿ ಬರ್ತ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಗಾಡೆಸ್‌ ಆಫ್‌ ಡೆಮೊಕ್ರೆಸಿ." ಇನ್‌ ಪಾಪ್ಯುಲರ್‌ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟ್‌ ಅಂಡ್‌ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್‌ ಕಲ್ಚರ್‌ ಇನ್‌ ಮಾಡರ್ನ್‌ ಚೈನಾ. ಸಂಪಾದಕರು: ಜೆಫ್ರಿ ಎನ್‌. ವಸರ್‌ಸ್ಟ್ರಾಮ್‌ ಮತ್ತು ಎಲಿಜಬೆತ್‌ ಜೆ. ಪೆರಿ, 140-147. ಬೌಲ್ಡರ್‌, ಕೊಲ್‌.: ವೆಸ್ಟ್‌ವ್ಯೂ ಪ್ರೆಸ್‌, 1994.</ref> ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಪ್ರತಿಕೃತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿ [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ಡಿ.ಸಿ.]]ಯ [[ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್‌ ಅವೆನ್ಯೂ]]ದಲ್ಲಿ ಚೀನೀ ದೂತಾವಾಸದ ಎದುರಿಗಿರುವ ಪುಟ್ಟ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. '[[ಗ್ಲಾಸ್ಗೋ ಸಿಟಿ ಚೇಂಬರ್ಸ್‌]]' ಜ್ಯುಬಿಲೀ ಪೆಡಿಮೆಂಟ್‌ (ಮನೆಯ ಮುಂದಿನ ತ್ರಿಕೋನೀಯ ಕಮಾನು), ಅದರ ನಿಜವಾದ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಸಮೂಹವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ. ಐಶ್ವರ್ಯ ಮತ್ತು ಗೌರವ; ಹಾಗೂ, ಕಟ್ಟಡದ ಗೋಪುರದ ಮೇಲಿರುವ ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಋತುಗಳ ಪ್ರತೀಕವನ್ನಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ಶಿಲ್ಪಿ ಜೇಮ್ಸ್‌ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್‌ ಎವಿಂಗ್ಸ್‌ನ ಅತಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಕಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಫಿಗರ್‌ ಆಫ್‌ ಟ್ರೂತ್‌ ಎಂಬುದು ಗ್ಲಾಸ್ಗೋದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರತಿಮೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಈ ಪ್ರತಿಮೆಯು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ, ಬೃಹದಾಕಾರದ ಮೂಲ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. == ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ == {{Main|The Statue of Liberty in popular culture}} [[ಚಿತ್ರ:Presidential dollar coin reverse.png|right|thumb|ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಎಲ್ಲಾ $1 ನಾಣ್ಯಗಳ ಹಿಂಬದಿಯಲ್ಲೂ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಮುದ್ರೆಯಿದೆ.]] ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರತಿಮೆಯು ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ದ್ಯೋತಕವಾಗಿ ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ತನ್ನ ಮುದ್ರೆ ಒತ್ತಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವಾಯಿತು. ಹಲವು ಚಿತ್ರಗಳು, ದೊಡ್ಡ ಮುದ್ರಿತ ಭಿತ್ತಿ ಚಿತ್ರಗಳು,ಛಾಯಾ ಚಿತ್ರಗಳು (ಪೋಸ್ಟರ್‌ಗಳು), ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಮೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. 1911ರಲ್ಲಿ ಒ'ಹೆನ್ರಿಯವರ ಕಥೆಯು, 'ಶ್ರೀಮತಿ ಲಿಬರ್ಟಿ' ಹಾಗೂ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರತಿಮೆಯ ನಡುವಿನ ಒಂದು ಕಲ್ಪನಾ ಮಗ್ನ ಸಂವೇದನೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ಹೆನ್ರಿ, ಒ., ''ಸಿಕ್ಸಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸೆವೆನ್ಸ್‌,'' "ದಿ ಲೇಡಿ ಹೈಯರ್‌ ಅಪ್‌." [http://www.gutenberg.org/files/2851/2851-h/2851-h.htm ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ ಗುಟೆನ್ಬರ್ಗ್‌ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್‌]</ref> ಅದು 1918ರ ಲಿಬರ್ಟಿ ಲೋನ್‌ ಮುದ್ರಿತ ಬೃಹತ್ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. 1940 ಹಾಗೂ 1950ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿನ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥಾ ಸಂಚಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಲೇಡಿ ಲಿಬರ್ಟಿ ಪುರಾತನ ಕಾಲದ ಅವಶೇಷಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಸುಮಾರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಈ ರೀತಿ ನಿರೂಪಣೆ ಕಂಡು ಬಂದಿದೆ. 1942ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ [[ಆಲ್‌ಫ್ರೆಡ್‌ ಹಿಚ್‌ಕಾಕ್‌]]ರ ಚಲನಚಿತ್ರ [[ಸಬೊಟ್ಯೂರ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಅಂತಿಮ ಕ್ಲೈಮಾಕ್ಸ್ ದೃಶ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿಮೆಯ ಬಳಿ ಇದನ್ನೂ ಒಂದು ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನಾಗಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1968ರ '''[[ಪ್ಲ್ಯಾನೆಟ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಏಪ್ಸ್]]'' ‌'ನ ಅಂತ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮರಳಿನಲ್ಲಿ ಅರ್ಧ ಹೂತುಹೋಗಿರುವ ಪ್ರತಿಮೆಯು ಅಚ್ಚರಿಗೊಳಿಸುವ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಹೊರಗೆಡಹುತ್ತದೆ. 1989ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡ ''[[ಘೋಸ್ಟ್‌ಬಸ್ಟರ್ಸ್‌ II]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕಿಗರ ಹರ್ಷೋದ್ಗಾರಗಳ ನಡುವೆ, ಮಹಾ ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಖಳನಾಯಕನನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು, ಪ್ರತಿಮೆಯು ಲಿಬರ್ಟಿ ಐಲೆಂಡ್‌ನಿಂದ ಮ್ಯಾನ್‌ಹ್ಯಾಟನ್‌ ವರೆಗೆ ನಡೆದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ''[[X-ಮೆನ್‌]]'' ಚಲನಚಿತ್ರದ ಅಂತಿಮ(ಕ್ಲೈಮಾಕ್ಸ್ ಗಾಗಿ) ದೃಶ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಇದು ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸನ್ನಿವೇಶವಾಗಿತ್ತು. ''[[ಇಂಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸ್‌ ಡೇ]]'' ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, ಭೂಮ್ಯತೀತ, ಅನ್ಯಗ್ರಹಗಳ ಜೀವಿಗಳಿಂದ ಪ್ರಥಮ ದಾಳಿಗೊಳಗಾದ ಪ್ರತಿಮೆಯು ಮುರಿದು ನೆಲಕ್ಕುರುಳಿರುವ ದೃಶ್ಯವಿದೆ. 2004ರ ಚಲನಚಿತ್ರ ''[[ದಿ ಡೇ ಆಫ್ಟರ್‌ ಟುಮೊರೊ]]'' ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಮೆಯು ಹಿಮಾಚ್ಚ್ಚಾದಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. 2008ರ ಚಲನಚಿತ್ರ ''[[ಕ್ಲೊವರ್ಫೀಲ್ಡ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಅಸುರಾಕೃತಿಯು ಪ್ರತಿಮೆಯ ರುಂಡ ಕತ್ತರಿಸಿ ಮ್ಯಾನ್‌ಹ್ಯಾಟನ್‌ನ ಬೀದಿಗೆ ಎಸೆಯುತ್ತದೆ. 1994ರ ಚಲನಚಿತ್ರ [[ಗನ್‌ಡ್ಯಾಮ್‌]] ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ [[ಜಿ ಗನ್‌ಡ್ಯಾಮ್‌]] ತನ್ನ ಗನ್‌ಡ್ಯಾಮ್‌ನ್ನು ಪರಿತ್ಯಕ್ತ ಪ್ರತಿಮೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಅವಿತಿಡುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಅದನ್ನು ಪ್ರತಿಮೆಯಿಂದಾಚೆ ಸಿಡಿಯುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಅದನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, ''[[National Treasure: Book of Secrets]]'', ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಏಕರೂಪದ ಸಹೋದರಿ ಪ್ರತಿಮೆಯು ಸುಳಿವು ನೀಡುತ್ತದೆ. 2008ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಭಾರಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿರುವ ಸಚಿತ್ರ ಗ್ರಂಥ ''ಲೇಡಿ ಲಿಬರ್ಟಿ: ಎ ಬಯಾಗ್ರಫಿ'' ಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. 1978ರಲ್ಲಿ [[ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್‌-ಮ್ಯಾಡಿಸನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವೇಷಭೂಷಣ ಸ್ಫರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ, ಲೇಡಿ ಲಿಬರ್ಟಿ ಪ್ರತಿಮೆ ಇಬ್ಬನಿಗಟ್ಟಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರೋವರವೊಂದರಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವಂತೆ ತೋರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|title=Lady Liberty on Lake Mendota|url=http://www.museumofhoaxes.com/hoax/Hoaxipedia/Lady_Liberty_on_Lake_Mendota/accessdate=2008-03-05|access-date=2009-12-17|archive-date=2009-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20090708163348/http://www.museumofhoaxes.com/hoax/Hoaxipedia/Lady_Liberty_on_Lake_Mendota/accessdate=2008-03-05|url-status=dead}}</ref> ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜರ್ಸಿ ವಾಹನ ನೋಂದಣಿ ಫಲಕಗಳ ಮೇಲೆ ಕೂಡಾ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ, [[NHL]]ನ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ರೇಂಜರ್ಸ್‌]] ಮತ್ತು [[WNBA]]ನ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಲಿಬರ್ಟಿ]] ತಂಡಗಳ ಲಾಂಛನವಾಗಿ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಯಕ್ಷಿಣಿಕಾರ [[ಡೇವಿಡ್‌ ಕಾಪರ್ಫೀಲ್ಡ್‌]]ರ ಬೃಹತ್‌ 'ಮಾಯಾ' ಜಾಲದ ವಿಷಯ ವಸ್ತುವಾಗಿಯೂ ಇತ್ತು.<ref>ಪೌಂಡ್‌ಸ್ಟೋನ್‌, ವಿಲಿಯಮ್‌. (1986). ಬಿಗರ್‌.ಸೀಕ್ರೆಟ್ಸ್‌ ಹೌಟನ್‌ ಮಿಫ್ಲಿನ್‌</ref> 1982ರಲ್ಲಿ ಜೆಸಿಕಾ ಸ್ಕಿನರ್‌, ಪ್ರತಿಮೆಯ ಒಳಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದಳು. ಮೆಟ್ಟಿಲು ಏರುವಾಗ ಆಕೆಯ ತಾಯಿ ಹೆರಿಗೆಬೇನೆ ಅನುಭವಿಸಿ, ನೆಲ ತಲುಪುವ ಮುಂಚೆಯೇ ಮಗುವಿಗೆ ಜನ್ಮವಿತ್ತಳು.<ref>ಲೈವ್ ವಿತ್‌ ರೆಜಿಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಕೆಲ್ಲಿ, ಫೆ. 11, 2009 ಸೆಗ್ಮೆಂಟ್‌ ಟೈಟ್ಲ್‌ಡ್‌ 'ಫನ್‌ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್‌.'</ref> == ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿರಿ == <div> * [[ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್‌ ಲಾಂಛನ]] * [[ಎಲ್ಲಿಸ್‌ ಐಲೆಂಡ್‌]] * [[ಫ್ರಾಂಕೊ-ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸಂಬಂಧಗಳು]] * [[ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ದೇವಿ]] * [[ದಿ ಮದರ್ಲೆಂಡ್‌ ಕಾಲ್ಸ್‌]] * [[ಲಿಬರ್ಟಾಸ್‌]] * [[ಲಿಬರ್ಟಿ ಐಲೆಂಡ್‌]] * [[ಪ್ರತಿಮೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಎತ್ತರದ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಪ್ರತಿಮೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಮೇರಿಯಾನ್‌]] * [[ಪ್ಲೇಸ್‌ ಡೆಸ್‌ ಎಟಾಟ್ಸ್‌-ಯುನಿಸ್‌]] * [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಾಕಲಾಕೃತಿಗಳು]] * [[ಸ್ಟ್ಯಾಚ್ಯೂ ಆಫ್‌ ಲಿಬರ್ಟಿ ಪ್ಲೇ]], [[ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಫುಟ್ಬಾಲ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ಚಾತುರ್ಯದ ಆಟ]] * [[ಸ್ಟ್ಯಾಚ್ಯೂ ಆಫ್‌ ರೆಸ್ಪಾನ್ಸಿಬಿಲಿಟಿ]] </div> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|2}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ == * ಹೋಲ್ಡ್‌‌ಸ್ಟಾಕ್‌, ರಾಬರ್ಟ್‌, ಸಂಪಾದಕರು. ''ಎನ್ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್‌ ಸಯನ್ಸ್‌ ಫಿಕ್ಷನ್‌''. ಲಂಡನ್‌: ಆಕ್ಟೊಪಸ್‌ ಬುಕ್ಸ್‌, 1978. * ಮೊರೆನೊ, ಬ್ಯಾರಿ. ''The ಸ್ಟ್ಯಾಚ್ಯೂ ಆಫ್‌ ಲಿಬರ್ಟಿ ಎನ್ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ''. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌: ಸೈಮನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸ್ಕಸ್ಟರ್‌, 2000. * ಸ್ಮಿತ್‌, ವಿ. ಎಲೇನ್‌, "ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ ಮಿಸ್‌ ಲಿಬರ್ಟಿಸ್‌ ರೆಸ್ಕ್ಯೂ." ಪಾಪ್ಯುಲರ್‌ ಸಯನ್ಸ್‌, ಜೂನ್‌ 1986, ಪುಟ 68. * ವಿಡಾಲ್‌, ಪಿಯರ್‌. ''ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್‌-ಆಗಸ್ಟ್‌ ಬಾರ್ತೊಲ್ಡಿ 1834–1904: ಪಾರ್‌ ಲಾ ಮೈನ್‌, ಪಾರ್‌ ಲ್‌'ಎಸ್ಪ್ರಿಟ್‌.'' ಪ್ಯಾರಿಸ್‌: ಲೆಸ್‌ ಕ್ರೆಯೆಷನ್ಸ್‌ ಡು ಪೆಲಿಕಾನ್‌, 2000. == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commons}} * [http://www.nps.gov/stli/index.htm ಸ್ಟ್ಯಾಚ್ಯೂ ಆಫ್‌ ಲಿಬರ್ಟಿ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಮಾನ್ಯುಮೆಂಟ್‌] ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳದ ಅಧಿಕೃತ ಕೈಪಿಡಿ. * [http://www.nyharborparks.org/visit/stli.html ಸ್ಟ್ಯಾಚ್ಯೂ ಆಫ್‌ ಲಿಬರ್ಟಿ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಮಾನ್ಯುಮೆಂಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150219220634/http://www.nyharborparks.org/visit/stli.html |date=2015-02-19 }} ಭೇಟಿಗಾರ ಮಾಹಿತಿ. * [http://www.pbs.org/kenburns/statueofliberty/ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಕುರಿತು PBS ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ] * [http://www.life.com/image/first/in-gallery/26432/american-classic-lady-liberty ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಕ್ಲ್ಯಾಸಿಕ್‌: ಲೇಡಿ ಲಿಬರ್ಟಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100316181804/http://www.life.com/image/first/in-gallery/26432/american-classic-lady-liberty |date=2010-03-16 }} - ''[[ಲೈಫ್‌ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌]]'' ರವರ ಸ್ಲೈಡ್‌ಷೋ * [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಾ ಕೊಲಾಂಟೆ]] ಅವರ ಲೇಖನ, '[http://www.marxists.org/archive/kollonta/1916/statue-liberty.htm ದಿ ಸ್ಟ್ಯಾಚ್ಯೂ ಆಫ್‌ ಲಿಬರ್ಟಿ]', 1916. * [http://www.nyc-architecture.com/LM/LM002-STATUEOFLIBERTY.htm ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100103110157/http://nyc-architecture.com/LM/LM002-STATUEOFLIBERTY.htm |date=2010-01-03 }} * [http://www.dcpages.com/gallery/Statue-of-Liberty-and-Ellis-Island/ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರತಿಮೆ ಗ್ಯಾಲರಿ ಚಿತ್ರಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090614003356/http://www.dcpages.com/gallery/Statue-of-Liberty-and-Ellis-Island |date=2009-06-14 }} * {{Structurae|id=s0000068|title=Statue of Liberty}} * [https://www.nytimes.com/learning/general/onthisday/harp/0502.html ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರತಿಮೆ ಪೀಠದ ನಿರ್ಮಾಣ ಕುರಿತು ಹಾರ್ಪರ್‌ರ ವಾರದ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರ] (NY ಟೈಮ್ಸ್‌ 5/2/1885 ಆನ್‌ ದಿಸ್‌ ಡೇ ಸೈಟೆಷನ್‌) * [http://statueofliberty.org ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರತಿಮೆ-ಎಲ್ಲಿಸ್‌ ಐಲೆಂಡ್‌ ಫೌಂಡೇಷನ್‌] ವಿನೋದಾವಳಿಗಳು, ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರಕಲಾ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದ ಕುರಿತು ಇತರೆ ಮಾಹಿತಿ. {{Coord|40.6892|N|74.0445|W|region:US-NY_type:landmark_scale:5000|display=title}} {{Template group |title = Articles Related to the Statue of Liberty |list = {{Lighthouses of New York}} {{USLighthouseSources}} {{Protected Areas of New York}} {{World Heritage Sites in the United States of America}} {{Visitor attractions in New York City}} {{Registered Historic Places}} }} {{DEFAULTSORT:Statue Of Liberty}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ]] [[ವರ್ಗ:ಲಿಬರ್ಟಿಯ ಪ್ರತಿಮೆ]] [[ವರ್ಗ:ಫ್ರೆಂಚ್‌ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ]] [[ವರ್ಗ:ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:1886ರಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಾಪನೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾವಾರ್ಥದ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ದೈತ್ಯಾಕಾರದ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ – ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸಂಬಂಧಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಐತಿಹಾಸಿಕ ಲೋಕೋಪಯೋಗಿ ಶಿಲ್ಪವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿನ ಇತಿಹಾಸ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ವಲಸೆಯ ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದಲ್ಲಿನ ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಲಿಬರ್ಟಿ ಲಾಂಛನಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿನ ದೀಪಸ್ತಂಭಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ರಿಜಿಸ್ಟರ್‌ ಆಫ್‌ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕ್‌ ಪ್ಲೇಸಸ್‌ನಲ್ಲಿ ದೀಪಸ್ತಂಭಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಮಾರಕಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೂರ್ತರೂಪದ ಆದರ್ಶ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿಹ್ನೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದ ಹೊರಾಂಗಣ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ರಿಚರ್ಡ್‌ ಮಾರಿಸ್‌ ಹಂಟ್‌ ಕಟ್ಟಡಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದ ಸಂದರ್ಶಕರ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಸ್ಥಳಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮ್ಯಾನ್‌ಹ್ಯಾಟನ್‌ನಲ್ಲಿನ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು]] nqqj3qly48cd1xfpz2xls85h8b9f1u2 0 23753 1433815 1380078 2026-10-19T06:41:42Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1433815 wikitext text/x-wiki {{Infobox company |name = ಸ್ಕೋಡಾ ಆಟೋ |logo = [[ಚಿತ್ರ:Škoda logo from 2011.jpg|145px]] |caption = |type = [[ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿ]], [[ವೋಕ್ಸ್‌ವಾಗನ್ ಗುಂಪು|ವೋಕ್ಸ್‌ವಾಗನ್ ಗುಂಪಿನ]] ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆ |foundation = [[ಲಾರಿನ್ ಆ್ಯಂಡ್ ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್]] ಆಗಿ 1895ರಲ್ಲಿ |founder = [[ವಾಟ್‍ಸ್ಲಾವ್ ಲಾರಿನ್]] ಮತ್ತು<br />[[ವಾಟ್‍ಸ್ಲಾವ್ ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್]] |location_city = [[ಮ್ಲಾಡಾ ಬೊಲೆಸ್ಲಾವ್]] |location_country = [[ಚೆಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯ]] |locations = 6 ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು (4 ಯೂರೋಪ್‍ನಲ್ಲಿ, 2 ಭಾರತದಲ್ಲಿ) |area_served = [[ವಿಶ್ವ|ಜಾಗತಿಕ]]<br />(ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) |key_people = ಬರ್ನ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಮಾಯರ್<br /><small>ನಿರ್ದೇಶಕ ಮಂಡಳಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ</small><br />ಕ್ರಿಸ್ಚನ್ ಕ್ಲಿಂಗ್ಲರ್<br /><small>ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕ ಮಂಡಳಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ</small> |industry = [[ವಾಹನೋದ್ಯಮ|ಮೋಟರ್ ವಾಹನ]] |products = [[ಮೋಟಾರು ವಾಹನ]]ಗಳು |services = ವಾಹನ [[ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳು]] |market cap = |revenue = {{profit}} [[ಯೂರೊ|€]]8.5 ಬಿಲಿಯ (2007) |operating_income = |net_income = 15.94 ಬಿಲಿಯ [[ಚೆಕ್ ಕೊರನಾ|ಕೊರನಾ]]/$990 ಮಿಲಿಯ (2008) |assets = |equity = |owner = |num_employees = 27,680 (2007)<ref name="business.maktoob.com">{{cite web|url=http://business.maktoob.com/NewsDetails-20070218035755-Skoda_Auto_and_unions_agree_pay_and_conditions_deal.htm|title=Skoda Auto and unions agree pay and conditions deal|accessdate=7 June 2008|work=business.maktoob.com}}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |parent = ವೋಕ್ಸ್‌ವಾಗನ್ ಗುಂಪು |divisions = |subsid = |homepage = [http://www.skoda-auto.com Škoda-Auto.com] |footnotes = |intl = yes }} '''ಸ್ಕೋಡಾ ಆಟೋ''' ({{IPA-cs|ˈʃkoda|-|Cs-Skoda.ogg}})- ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ '''ಸ್ಕೋಡಾ''' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಇದು [[ಜೆಕ್‌ ಗಣರಾಜ್ಯ]]ದಲ್ಲಿರುವ [[ವಾಹನ]] ತಯಾರಿಕೆಯ ಉದ್ದಿಮೆ. ಇಸವಿ 1991ರಲ್ಲಿ ಸ್ಕೋಡಾ [[ವೋಲ್ಕ್ಸ್‌ವ್ಯಾಗನ್ ಗ್ರೂಪ್‌]]ನ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಯಿತು. ಇಸವಿ 2009ರಲ್ಲಿ ಸ್ಕೋಡಾದ ಒಟ್ಟು 684,226 ಕಾರ್‌ಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗಿದ್ದವು. == ಇತಿಹಾಸ == ಇಸವಿ 1859ರಲ್ಲಿ [[ಸ್ಕೋಡಾ ವರ್ಕ್ಸ್]] ‌ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಉದ್ದಿಮೆಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಇದು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ಸ್ಕೋಡಾ ಆಟೋ ಉದ್ದಿಮೆ ಹೇಗಾಯಿತೆಂಬ ಮೂಲಗಳಿಗೆ 1890ರ ದಶಕದ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಮರಳಬೇಕು. ಅಂದು ಹಲವು ಸುದೀರ್ಘಕಾಲ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ [[ಕಾರ್‌ ತಯಾರಕ]]ರಂತೆ, ಸೈಕಲ್‌ಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಕಂಪೆನಿಯೊಂದು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಇಸವಿ 1894ರಲ್ಲಿ ಇಂದಿನ ಜೆಕ್‌ ಗಣರಾಜ್ಯದ, ಅಂದು [[ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ-ಹಂಗೆರಿ]]ಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ[[ಮ್ಲಾಡ್ಯಾ ಬೊಲೆಸ್ಲಾವ್‌]]ನಲ್ಲಿ, ಪುಸ್ತಕ ವ್ಯಾಪಾರಿಯಾಗಿದ್ದ 26 ವರ್ಷದ ಯುವಕ [[ವ್ಯಾಕ್ಲಾವ್‌ ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್‌]]ತನ್ನ ಜರ್ಮನ್ ಬೈಸಿಕಲ್‌ ದುರಸ್ತಿಗೆ ಬಿಡಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅಸಮರ್ಥರಾದರು. ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್‌ ತನ್ನ ಸೈಕಲ್‌ನ್ನು ತಯಾರಕರಾದ ಸೀಡೆಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ನೌಮನ್‌ ತಯಾರಕರಿಗೆ ವಾಪಸ್ ಮಾಡಿ, ಸೈಕಲ್‌ನ್ನು ದುರಸ್ತಿ ಮಾಡಿಕೊಡಿರೆಂದು ಜೆಕ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪತ್ರವನ್ನು ಬರೆದರು. ಜರ್ಮನ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಉತ್ತರ ಬಂತು 'ನಿಮ್ಮ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಉತ್ತರ ಬೇಕಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ನಮಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುವಂತಹ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ನೀವು ಬರೆಯಲು ಯತ್ನಿಸಬೇಕು'. ಇದರಿಂದ ಬೇಸರಗೊಂಡ ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್‌, ಯಾವುದೇ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅನುಭವವಿಲ್ಲದೆಯೇ ಸೈಕಲ್ ದುರಸ್ತಿ ಅಂಗಡಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ. ಆತನು [[ವ್ಯಾಕ್ಲಾವ್ ಲಾರಿನ್]]‌ನೊಂದಿಗೆ 1895ರಲ್ಲಿ [[ಮ್ಲಾಡ್ಯಾ ಬೊಲೆಸ್ಲಾವ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಸೈಕಲ್‌ ದುರಸ್ತಿ ಅಂಗಡಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸೈಕಲ್‌ ಉದ್ದಿಮೆ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವ ಮುಂಚೆ ಲಾರಿನ್‌ ಹತ್ತಿರದ [[ಟರ್ನೊವ್]]‌ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಸೈಕಲ್‌ ತಯಾರಕರಾಗಿ ನೆಲೆ ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದರು. [[ಚಿತ್ರ:2007-08-cesko-153.jpg|thumb|ಜೆಕ್‌ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಮ್ಲಾಡ್ಯಾ ಬೊಲೆಸ್ಲಾವ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಕೋಡಾ ಆಟೋ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್‌ನಲ್ಲಿ 1905 ಮಾದರಿಯ ಲಾರಿನ್‌ &amp; ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್‌]] ಇಸವಿ 1898ರಲ್ಲಿ, ಹೊಸದಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ತಮ್ಮ ಸೈಕಲ್‌ ಕಾರ್ಖಾನೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡ ನಂತರ, ಫ್ರೆಂಚ್‌ ತಯಾರಕರಾದ ವರ್ನೆರ್‌ ಬ್ರದರ್ಸ್‌ ತಯಾರಿಸಿದ ವರ್ನರ್‌ "ಮೋಟಾರ್‌ಸೈಕ್ಲೆಟ್" <ref group="nb">ವರ್ನರ್‌ ಮೋಟಾರ್‌ಬೈಸಿಕಲ್‌ಗಳ ಕುರಿತು ಇನ್ನಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿ: {{cite web|last=Twycross|first=Tony|title=Auto Cycling, 1890's Style|publisher=The Moped Archive|date=April 2005|url=http://www.users.globalnet.co.uk/~pattle/nacc/arc0556.htm|accessdate=13 August 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20071128110211/http://www.users.globalnet.co.uk/~pattle/nacc/arc0556.htm|archive-date=28 ನವೆಂಬರ್ 2007|url-status=dead}}</ref>‌ ಒಂದನ್ನು ಈ ಜೋಡಿ ಖರೀದಿಸಿತು. ಮುಂದಿನ ಚಕ್ರಗಳನ್ನು ಚಾಲನೆ ಮಾಡುವ, ಕೈಗಂಬಿಯ ಮೇಲೆ ಕೂಡಿಸಲಾದ ಇಂಜಿನ್‌ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಲಾರಿನ್‌ & ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್‌ರ ಮೊದಲ ಮೋಟಾರ್‌ಸೈಕ್ಲೆಟ್‌ ಕೂಡಿತ್ತು. ಇದು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಲ್ಲ ಎಂದು ಸಾಬೀತಾಯಿತು. ಆ ಸೈಕಲ್ ಮೇಲಿನ ಮುಂಚಿನ ಘಟನೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಲಾರಿನ್ ಮುಂಭಾಗದ ಹಲ್ಲೊಂದನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅದರ ರಚನೆಯು ಇಂಜಿನ್ ಸುತ್ತ ಇರುವಂತೆ ಸುರಕ್ಷಿತ ವಾಹನವನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲು, ಇವರಿಬ್ಬರ ಜೋಡಿಯು ಜರ್ಮನ್ ದೇಶದ ವಾಹನ ಇಗ್ನಿಷನ್‌ ತಜ್ಞ [[ರಾಬರ್ಟ್‌ ಬಾಷ್]]‌ರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು ಭಿನ್ನ ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕುರಿತು ಸಲಹೆ ಕೋರಿದರು. ‌ ಇವರಿಬ್ಬರ ಹೊಸ ಸ್ಲಾವಿಯಾ ಮೋಟಾರ್‌ಸೈಕಲ್‌ 1899ರಲ್ಲಿ ಚೊಚ್ಚಲ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿತು. ಇಸವಿ 1900ರಲ್ಲಿ, ಈ ಉದ್ದಿಮೆಯಲ್ಲಿ 32 ಜನ ನೌಕರರಿದ್ದಾಗ, ಸ್ಲಾವಿಯಾ ರಫ್ತುಗಳು ಆರಂಭಗೊಂಡವು. ಲಂಡನ್‌ನ ಹ್ಯೂಟ್‍‌ಸನ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಾಗಿ 150 ವಾಹನಗಳನ್ನು ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ರವಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಇದಾದ ಸ್ವಲ್ಪಸಮಯದ ನಂತರ, ಪತ್ರಿಕಾ ಮಾಧ್ಯಮವು ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ಮೋಟಾರ್‌ಸೈಕಲ್‌ ತಯಾರಕರು ಎಂದು ಅವರಿಗೆ ಮನ್ನಣೆ ನೀಡಿತು.<ref name="autoportal">{{cite web|url=http://www.carautoportal.com/skoda/|title=Skoda Company History|accessdate=10 August 2009|work=carautoportal.com|archive-date=21 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101221115013/http://www.carautoportal.com/skoda/|url-status=dead}}</ref> ಮೊದಲ ಮಾದರಿಯಾದ ವೊಯ್ಟುರೆಟ್‌ A ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸಿತು. ಹಾಗೂ ಕಂಪೆನಿಯು [[ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ-ಹಂಗೆರಿ]] ದೇಶದೊಳಗೆ ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. ಇಸವಿ 1905ರಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಈ ಉದ್ದಿಮೆಯು [[ವಾಹನ]]ಗಳನ್ನೂ ಸಹ ತಯಾರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. WWI ನಂತರ, ಲಾರಿನ್‌-ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್‌ ಕಂಪೆನಿಯು [[ಟ್ರಕ್]] ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಆದರೆ, 1924ರಲ್ಲಿ ಉದ್ದಿಮೆಯು ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಿತು ಹಾಗೂ ಬೆಂಕಿ ಆಕಸ್ಮಿಕಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಈ ಕಂಪೆನಿಯು ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯನ್ನು ಬಯಸಿತು ಹಾಗೂ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ತಯಾರಿಕೆ ಉದ್ದಿಮೆ '''[[ಸ್ಕೋಡಾ ವರ್ಕ್ಸ್]]''' ಅದನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸ್ಕೋಡಾ ವರ್ಕ್ಸ್ ಬಹು-ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಉದ್ದಿಮೆ ಹಾಗೂ [[ಜೆಕೋಸ್ಲೊವಿಕಿಯ]]ದಲ್ಲಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತ್ತು. ಆನಂತರದ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ಸ್ಕೋಡಾ ಹೆಸರಿನಡಿ ನಡೆದವು. ಆರ್ಥಿಕ ಹಿಂಜರಿತದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕುಸಿತ ಕಂಡರೂ ನಂತರ, 1930ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ''ಪಾಪ್ಯುಲರ್‌'' ಮುಂತಾದ ವಾಹನ ಮಾದರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಕೋಡಾ ಪುನಃ ಯಶಸ್ಸು ಕಂಡಿತು. [[ವಿಶ್ವ ಯುದ್ಧ II]] ರಲ್ಲಿ [[ಜೆಕೊಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾ ದೇಶ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಯಿತು]]. ಸ್ಕೋಡಾ ವರ್ಕ್ಸ್‌ ಉದ್ದಿಮೆಯು ''ಹರ್ಮನ್‌ ಗೊರಿಂಗ್‌ ವರ್ಕ್'' ‌ ಅಂಗವಾಯಿತು. [[ಜರ್ಮನಿ]] ದೇಶದ [[ವಿಶ್ವ ಯುದ್ಧ II]]-ಸಂಬಂಧಿತ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿತು. === WWII ನಂತರ === [[ಚಿತ್ರ:Skoda 1201 Stationsvagn 1959.jpg|thumb|ಸ್ಕೋಡಾ 1201 1959]] [[ಚಿತ್ರ:Skoda Octavia 1961.jpg|thumb|ಸ್ಕೋಡಾ ಆಕ್ಟೇವಿಯಾ 1961]] [[ಚಿತ್ರ:Škoda 110R Coupé.jpg|thumb|1980 ಇಸವಿ ಮಾದರಿಯ ಸ್ಕೋಡಾ 110R. ಆ ಕಾಲದ ಪಾರ್ಷ್‌ ವಾಹನದಂತಿರುವ ಬಾಹ್ಯಾಕೃತಿ, ಆದರೆ ಹತ್ತನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ದರದಲ್ಲಿ.]] [[ಮ್ಲಾಡ್ಯಾ ಬೊಲೆಸ್ಲಾವ್]]‌ ಕಾರ್ಖಾನೆಯನ್ನು ಜುಲೈ 1945ರಲ್ಲಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.WWII (2ನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ)ನಂತರ ಸ್ಕೋಡಾದ ಮೊದಲ ಕಾರಿನ ಮಾದರಿ, 1101 ಸರಣಿಯ ಉತ್ಪಾದನೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಇದು WWII ಮುಂಚೆ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಸ್ಕೋಡಾ ಪಾಪ್ಯುಲರ್‌ ಮಾದರಿಯ ನವೀಕೃತ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇಸವಿ 1945ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಇತರೆ ಎಲ್ಲಾ ದೊಡ್ಡ ತಯಾರಕರೊಂದಿಗೆ ಸ್ಕೋಡಾ ಸಹ [[ಯೋಜಿತ ಆರ್ಥಿಕ ಪದ್ಧತಿ]]ಯ ಭಾಗವಾಯಿತು. ಇದರ ಅರ್ಥ, ಇದು ಮೂಲ ಸ್ಕೋಡಾ ಉದ್ದಿಮೆಯಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಂಡಿತು {{Clarify|date=May 2010}}. ಪ್ರತಿಕೂಲಕರ ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹಾಗೂ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟೇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಳೆದುಕೊಂಡರೂ, ಸ್ಕೋಡಾ 1960ರ ದಶಕದ ತನಕ ತನ್ನ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಸ್ಕೋಡಾ 440 ಸ್ಪಾರ್ಟಾಕ್‌, 445 ಆಕ್ಟೇವಿಯಾ, ಫೆಲಿಷಿಯಾ ಮತ್ತು ಸ್ಕೋಡಾ 1000 MB ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿತು. 1980ರ ದಶಕದ ಅಪರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಸ್ಕೋಡಾ (ಅಂದು ''ಆಟೋಮೊಬಿಲೊವೆ ಝ್ಯಾವೊಡಿ ನ್ಯಾರೊಡ್ನಿ ಪಾಡ್ನಿಕ್‌, ಮ್ಲಾಡ್ಯಾ ಬೊಲೆಸ್ಲಾವ್'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಚಿರಪರಿಚಿತವಾದ‌) 1960ರ ದಶಕಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳ ಕಾರ್‌ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ತಯಾರಿಸುತ್ತಲಿತ್ತು. ಸ್ಕೋಡಾ 105/120, ಎಸ್ಟೆಲ್‌ ಮತ್ತು ರ‌್ಯಾಪಿಡ್‌ನಂತಹ [[ಹಿಂಬದಿಯ ಎಂಜಿನ್‌ಉಳ್ಳ]] ಮಾದರಿಗಳು ಸ್ಥಿರ ಮಾರಾಟ ಕಂಡಿತು. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, 1970 ಹಾಗೂ 1980ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ RAC ರ‌್ಯಾಲಿಯಂತ ರೇಸಿಂಗ್‌ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿನ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಆಧುನಿಕ ಮಾದರಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಚೆನ್ನಾಗಿಯೇ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು. RAC ರ‌್ಯಾಲಿಯಲ್ಲಿ 17 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಈ ಕಾರುಗಳು ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಮೆರೆದವು. ಈ ವಾಹನಗಳು {{convert|130|bhp|0|lk=on}}, {{convert|1289|cc|1|lk=on}} ಇಂಜಿನ್‌ ಮೂಲಕ ಚಾಲಿತವಾಗಿದ್ದವು. ಹಳೆಯ ಕಾಲದ್ದು ಎನ್ನುವಂತಹ ಕಲ್ಪನೆ ಮತ್ತು ಲೇವಡಿಗಳಿಗೆ ತುತ್ತಾದರೂ, ಸ್ಕೋಡಾ ವಾಹನಗಳು 1970 ಹಾಗೂ 1980ರ ದಶಕಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ UK ಹಾಗು ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪ್‌ನ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ದೃಶ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದವು. "ರ‌್ಯಾಪಿಡ್‌" ಎಂಬ ಆವೃತ್ತಿ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಎಸ್ಟೆಲ್‌ ಮತ್ತು ಮುಂಚಿನ ಮಾದರಿಗಳ ಕ್ರೀಡಾ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಯಿತು. ಮೃದು ಛಾವಣಿಯುಳ್ಳ ಆವೃತ್ತಿಗಳೂ ಸಹ ಲಭ್ಯವಿದ್ದವು. ರ‌್ಯಾಪಿಡ್‌ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು 'ಬಡವನ ಪಾರ್ಷ್‌' ಎಂದು ಒಮ್ಮೆ ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಇದು UKಯಲ್ಲಿನ ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಯಶಸ್ಸು ಕಂಡಿತ್ತು.<ref>BBC ವರದಿ :[http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/654973.stm ಸ್ಕೋಡಾ ರ‌್ಯಾಪಿಡ್‌ - 'ಪೂರ್ ಮ್ಯಾನ್`ಸ್ ಪಾರ್ಷ್‌']</ref> :''"ಸ್ಕೋಡಾ ವಾಹನವು ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ವತ್ರ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದು, ಹಾಸ್ಯದ ವಸ್ತುವಾಗಲು ಒಂದು ಕಾರಣ. '' ''ಉದ್ದಿಮೆಯು ಏನೋ ಒಂದನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿರಬೇಕು."'' - 1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸ್ಕೋಡಾ ವಾಹನದ ಮಾರಾಟದ ಕುರಿತು BBC ವರದಿಯಿಂದ ಆಯ್ದ ಅಂಶ. [[ಫೇವರಿಟ್‌]] ಮಾದರಿಯನ್ನು 1987ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಇಟಲಿಯನ್‌ ವಿನ್ಯಾಸ ಸಂಸ್ಥೆ [[ಬರ್ಟೊನ್]]‌ ಫೇವರಿಟ್‌ರ ರೂಪವನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿತು. ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪ್‌ನಿಂದ ಪರವಾನಗಿಯ ಮೇರೆಗೆ ಕೆಲವು ಮೋಟಾರ್‌ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದು, ಸ್ಕೋಡಾ-ವಿನ್ಯಾಸದ 1289 cc ಇಂಜಿನ್‌ನನ್ನು ಇನ್ನೂ ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಸರಿಸಾಟಿಯಾದ ಕಾರನ್ನು ಸ್ಕೋಡಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಿಗಳು ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರು. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಅಂತರವು ಇನ್ನೂ ಉಳಿದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅಂತರವು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಮುಚ್ಚುತ್ತಲಿತ್ತು. [[ಜೆಕೊಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾ]] ಮತ್ತು ಇತರೆ [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಲಾಕ್]] ಯ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಫೇವರಿಟ್ಸ್‌ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು. ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ UK ಮತ್ತು ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಹ ಈ ವಾಹನಗಳು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಾರಾಟವಾದವು. ಈ ಕಾರುಗಳು ದೃಢ, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮತ್ತು ಒಳ್ಳೆಯ ಮೌಲ್ಯದ್ದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು. ಇಸವಿ 1994ರಲ್ಲಿ ಫೆಲಿಷಿಯಾ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ತನಕ ಈ ವಾಹನಗಳ ಟ್ರಿಮ್ ಲೆವೆಲ್‌ಗಳು(ವಾಹನದ ವಿನ್ಯಾಸದ ಮಟ್ಟ)ಉತ್ತಮವಾಗುತ್ತಾ ಹೋದವು. === ವೋಲ್ಕ್ಸ್‌ವ್ಯಾಗನ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌ನ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆ === [[ಕಮ್ಯೂನಿಸಮ್‌ನ ಕುಸಿತ]] ಹಾಗೂ [[ವೆಲ್ವೆಟ್‌ ಕ್ರಾಂತಿ]]ಯು ಜೆಕೊಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ತಂದವು. ಹಲವು ಉದ್ದಿಮೆಗಳನ್ನು [[ಖಾಸಗೀಕರಣ]]ಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಸ್ಕೋಡಾ ಆಟೋಮೊಬೈಲ್‌ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರವು ಸದೃಢವಾದ ವಿದೇಶೀ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಉದ್ದಿಮೆಯನ್ನು ಕರೆತಂದಿತು. ಇಸವಿ 1990ರಲ್ಲಿ ವೋಲ್ಕ್ಸ್‌ವ್ಯಾಗನ್‌ ಉದ್ದಿಮೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಏಪ್ರಿಲ್‌ 1991ರಲ್ಲಿ ಸ್ಕೋಡಾ [[ವೋಲ್ಕ್ಸ್ ವ್ಯಾಗನ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌]]ನ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ ಆಯಿತು. ವೋಲ್ಕ್ಸ್‌ವ್ಯಾಗನ್‌ನನ್ನು ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಕಾರ್‌ ತಯಾರಕ [[ರೆನಾಲ್ಟ್]] ವಿರುದ್ಧ ಪೈಪೋಟಿಗೆ ಬಿಡಲಾಯಿತು. ಜೆಕ್‌ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೌಲ್ಯದ ವಾಹನ ಮಾದರಿಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯು ರೆನಾಲ್ಟ್ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಲ್ಲದಿದ್ದರಿಂದ ಅದು ಸೋಲಪ್ಪಿತು. ಸ್ಕೋಡಾ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಲ್ಲಿ [[ರೆನಾಲ್ಟ್‌ ಟ್ವಿಂಗೊ]] [[ಸಿಟಿ ಕಾರ್‌]] ಮಾದರಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಂಡಿಸಲಾಯಿತು. ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಾಗ, ಜರ್ಮನ್‌ ಉದ್ದಿಮೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಖಾಸಗೀಕರಣ ಮಾಡಿದ ಕ್ರಮವು ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾಯಿತು. [[ಲಾಡಾ]]-[[AutoVAZ (ಆಟೋವಾಜ್‌)]] ಮತ್ತು ಸ್ವತಃ [[ಸ್ಕೋಡಾ ವರ್ಕ್ಸ್‌]] (''ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಸ್ಕೋಡಾ ಆಟೋ'' ಉದ್ದಿಮೆಯ ಮಾತೃ ಸಂಸ್ಥೆ) ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರೆ ಈಸ್ಟರ್ನ್-ಬ್ಲಾಕ್ ವಾಹನ ತಯಾರಕರ ತರುವಾಯದ ಏಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಇದು ತಪ್ಪು ನಿರ್ಧಾರವಲ್ಲ ಎಂದು ವಾದಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. {{Citation needed|date=May 2010}}. ವೋಲ್ಕ್ಸ್‌ವ್ಯಾಗನ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌ ಉದ್ದಿಮೆಯ ಪರಿಣತಿ ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆಗಳ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ, ವಾಹನದ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕತೆ- ಎರಡೂ ಬಹಳಷ್ಟು ಸುಧಾರಿಸಿದವು. ಇಸವಿ 1994ರ ಮಾದರಿಯಾದ [[ಫೆಲಿಷಿಯಾ]] ಇನ್ನೂ ಫೇವರಿಟ್‌ ಮಾದರಿಯ [[ಫ್ಲೋರ್‌ಪ್ಯಾನ್‌]] ಆಧರಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ ಗುಣಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆ ನೆರವಾಗಿ,ಈ ವಾಹನವು ಜೆಕ್‌ ಗಣರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಣಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಮೌಲ್ಯದ ವಸ್ತುವಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿತು. ವೋಲ್ಕ್ಸ್‌ವ್ಯಾಗನ್ AG ಉದ್ದಿಮೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ [[ಫರ್ಡಿನಂಡ್‌ ಪೀಚ್‌]] ತಾವೇ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸಿ, [[ಡಿರ್ಕ್‌ ವಾನ್‌ ಬ್ರೇಕಲ್‌]]ರನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸದ ತಂಡದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಆನಂತರ ತಯಾರಾದ ''ಆಕ್ಟೇವಿಯಾ'' ಮತ್ತು ''ಫೇಬಿಯಾ'' ಮಾದರಿಗಳು ಬಹಳ ಬೇಡಿಕೆಯುಳ್ಳ [[ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಒಕ್ಕೂಟ]] ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿದವು. ಅವುಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ [[ವೋಲ್ಕ್ಸ್‌ವ್ಯಾಗನ್ ಗ್ರೂಪ್‌ ಫ್ಲೋರ್‌ಪ್ಯಾನ್‌]]ಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿವೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗಿನ ಆಕ್ಟೇವಿಯಾ ಮಾದರಿಯು [[ಗಾಲ್ಫ್‌ Mk5]] ಹಾಗೂ ಫೇಬಿಯಾ ಮಾದರಿಯು [[A0 ಫ್ಲೋರ್‌ಪ್ಯಾನ್]]‌ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಫೇಬಿಯಾ ಮಾದರಿಯು ಗಾಲ್ಫ್‌ Mk5 ಫ್ಲೋರ್‌ಪ್ಯಾನ್‌ನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಆದರೂ, ಈ ಫ್ಲೋರ್‌ಪ್ಯಾನ್‌ ಆಧರಿಸಿ ಫೋಕ್ಸ್‌ವ್ಯಾಗನ್ ತನ್ನ ಹೊಸ [[ಪೊಲೊ]] ಮಾದರಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮುಂಚೆಯೇ‌ ಫೇಬಿಯಾವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. 1980ರ ದಶಕದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅದರ ಖ್ಯಾತಿಯ ಸುಸ್ಪಷ್ಟ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಿದಾಗ, (VW) <ref>ಕಾರ್‌ಪೇಜಸ್‌, ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 2002 :[http://www.carpages.co.uk/skoda/skoda_marketing_success_17_12_02.asp ಸ್ಕೋಡಾಸ್‌ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್‌ ಸಕ್ಸಸ್‌]</ref> ಉದ್ದಿಮೆಯು ಸ್ಕೋಡಾವನ್ನು ತಮ್ಮ ಸ್ವಾಮ್ಯಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಾಗಿನಿಂದ, [[ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಈ ವಾಹನದ ಬಗ್ಗೆ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿವೆ- ವಾಹನ ಪ್ರಪಂಚದಿಂದ 'ಅವಹಾಸ್ಯದ ವಸ್ತು 'ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅದು ಬಣ್ಣಿತವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |last=Massy |first=Kevin |url=http://reviews.cnet.com/8301-13746_7-9859723-48.html |title=Skoda flagship to get VW's premium nav system &#124; The Car Tech blog - CNET Reviews |publisher=Reviews.cnet.com |date=28 January 2008 |accessdate=6 February 2010 |archive-date=5 ಜೂನ್ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110605130546/http://reviews.cnet.com/8301-13746_7-9859723-48.html |url-status=deviated |archivedate=5 ಜೂನ್ 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110605130546/http://reviews.cnet.com/8301-13746_7-9859723-48.html }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.skoda.com.au/skodaaustralia/reviews-octavia-01.aspx |title=Å koda Octavia: first drive of the 'budget' VW - Å koda Reviews and Awards |publisher=Skoda.com.au |date= |accessdate=6 February 2010 |archive-date=8 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091008050101/http://www.skoda.com.au/skodaaustralia/reviews-octavia-01.aspx |url-status=deviated |archivedate=8 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091008050101/http://www.skoda.com.au/skodaaustralia/reviews-octavia-01.aspx }}</ref><ref>{{cite web |author=Steve Kealy |url=http://www.carsales.com.au/reviews/2009/small-4x4/skoda/skoda-octavia-scout-4x4-13348 |title=Skoda Octavia Scout 4x4 – Car Reviews, News & Advice |publisher=Carsales.com.au |date= |accessdate=6 February 2010 |archive-date=26 ಫೆಬ್ರವರಿ 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150226113351/http://www.carsales.com.au/reviews/2009/small-4x4/skoda/skoda-octavia-scout-4x4-13348 |url-status=deviated |archivedate=26 ಫೆಬ್ರವರಿ 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150226113351/http://www.carsales.com.au/reviews/2009/small-4x4/skoda/skoda-octavia-scout-4x4-13348 }}</ref> ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮುಂದುವರೆದು, ನೂತನ, ಆಕರ್ಷಕ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಲಗ್ಗೆ ಇಟ್ಟಾಗ, ಸ್ಕೋಡಾ ವಾಹನದ ವರ್ಚಸ್ಸು ಸುಧಾರಣೆ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಿಧಾನವಾಯಿತು. 2000ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಸ್ಕೋಡಾದ ''"ಇಟ್ ಈಸ್ ಎ ಸ್ಕೋಡಾ, ಹಾನೆಸ್ಟ್"'' ಜಾಹೀರಾತು ಅಭಿಯಾನವು UKಯಲ್ಲಿ ಆ ವಾಹನಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವದ ತಿರುವು ನೀಡಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ [[ದೂರದರ್ಶನ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ 2003ರ ಜಾಹೀರಾತಿನಲ್ಲಿ, ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಹೊಸ ನೌಕರ ಕಾರುಗಳ ಬೊನೆಟ್‌ ಮೇಲೆ ಸ್ಕೋಡಾ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್‌ಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೆಲವು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಕಾರುಗಳು ಬಂದಾಗ, ಈ ಕಾರುಗಳು ಬಹಳ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿವೆ, ಇವು ''ಸ್ಕೋಡಾ ವಾಹನವಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ'' ಎಂದು ಈ ನೌಕರ ಆ ಕಾರುಗಳಿಗೆ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್‌ ಅಳವಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ.<ref>ಮಾಧ್ಯಮ ಲೇಖನ :[http://www.cim.co.uk/mediastore/Brand_eGuides/eGuide4.pdf ಸೀ ಪೇಜಸ್ 23 ಎಂಡ್ 24] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081029202605/http://www.cim.co.uk/mediastore/Brand_eGuides/eGuide4.pdf |date=2008-10-29 }}</ref> ಸ್ಕೋಡಾದ ವರ್ಚಸ್ಸಿನ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿ ಎದುರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಅಭಿಯಾನವು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿತು.-ಈ ತಂತ್ರವನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವೃತ್ತಿಪರರು ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು. ಜಾಹೀರಾತು ಅಭಿಯಾನಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ, ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದಲ್ಲಿನ ಪ್ರವಾಸ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರು ಸ್ಕೋಡಾ ವಾಹನ ಕುರಿತು ಲೇವಡಿ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಕೇಳುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಗತಿಯಾಗಿತ್ತು, {{Citation needed|date=April 2009}} 'ಸ್ಕೋಡಾದ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ದ್ವಿಗುಣಗುಳಿಸುತ್ತೀರ? ಇಂಧನ ಟ್ಯಾಂಕ್ ತುಂಬಿಸಿಬಿಡಿ!' ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು. ಫೇಬಿಯಾ ಮತ್ತು ಆಕ್ಟೇವಿಯಾ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಾರುಗಳಾಗಿರದಿದ್ದರೆ, ಈ ಅಭಿಯಾನವು ಕೆಟ್ಟದಾಗಿ ವಿರುದ್ಧ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಿತ್ತು. ಇಸವಿ 2005ರೊಳಗೆ ಸ್ಕೋಡಾ UKದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಸುಮಾರು 30,000 ಕಾರುಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿತ್ತು. ಇದು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ 1%ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. UKಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ, ಸ್ಕೋಡಾ ವಾಹನಗಳ ಸರಬರಾಜುಗಳಿಗೆ 'ವೇಯ್ಟಿಂಗ್‌ ಲಿಸ್ಟ್‌'(ಕಾದಿರಿಸುವ ಪಟ್ಟಿ)ನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಯಿತು. 2000ದ ದಶಕದಲ್ಲಿ J.D. ಪವರ್‌ ಗ್ರಾಹಕ ತೃಪ್ತಿ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, UKಯ ಸ್ಕೋಡಾ ಮಾಲೀಕರು ತಮ್ಮ ವಾಹನವನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರ ಎಂಬ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. {{As of|2010}} [[ಬೊಸ್ನಿಯಾ ಮತ್ತು ಹರ್ಜೆಗೊವಿನಾ]]ದ ರಾಜಧಾನಿ [[ಸರಾಜೆವೊ]] ಸೇರಿದಂತೆ, ಸ್ಕೋಡಾದ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಜೋಡಣೆಯ ಘಟಕಗಳು ಹಲವೆಡೆ ಇವೆ. ಪಶ್ಚಿಮಭಾರತದ ರಾಜ್ಯ [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]]ದ [[ಔರಂಗಬಾದ್]]‌ನಗರದಲ್ಲಿ ಸ್ಕೋಡಾ ಜೋಡಣೆ ಘಟಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು 2001ರಲ್ಲಿ [[ಸ್ಕೋಡಾ ಇಂಡಿಯಾ]] ಪ್ರೈವೇಟ್‌ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. ಇಸವಿ 2006ರಲ್ಲಿ ಸ್ಕೋಡಾ ತನ್ನ ಹೊಚ್ಚಹೊಸ ಮಾದರಿ [[ರೂಮ್‌ಸ್ಟರ್]]‌ನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿತು. ಇದು 2007ಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣಪ್ರಮಾಣದ [[ಫೇಬಿಯಾ]] ಆಗಿತ್ತು. ಆನಂತರ, 2008ರಲ್ಲಿ ಸ್ಕೋಡಾ, ಹೊಸ ಹೆಡ್‌ಲೈಟ್‌ಗಳು, ಮುಂದಿನ ಗ್ರಿಲ್ ಮತ್ತು ಬಂಪರ್‌ ಹಾಗೂ ಹಿಂಭಾಗ ಮತ್ತು ಒಳಭಾಗಗಳನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಮರುವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ ನವೀಕೃತ ಆಕ್ಟಾವಿಯದ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿತು. ಪುನರ್ವಿನ್ಯಾಸಿತ ಕಾರ್‌ನಲ್ಲಿ 1.4 TFSI ಹಾಗೂ ಹೊಸ [[ಕಾಮನ್‌ ರೇಲ್]]‌ [[ಡೀಸೆಲ್‌ ಇಂಜಿನ್]]‌ ಸೇರಿದಂತೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ಇಂಜಿನ್‌ಗಳಿವೆ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 2006ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ ಆಟೋ ಷೋದಲ್ಲಿ ಹೊಸ [[ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಕಾರ]]‌ನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು [[ಜಾಯ್ಸ್ಟರ್‌]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು-ಯುವಜನರ ಅಭಿರುಚಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಮೂರು ಬಾಗಿಲುಗಳ ಕಾಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಕಾರು ಇದಾಗಿತ್ತು. ವೋಲ್ಕ್ಸ್‌ವ್ಯಾಗನ್ ಗ್ರೂಪ್‌ನ ಅಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಘಟಕ [[ವೋಲ್ಕ್ಸ್‌ವ್ಯಾಗನ್ ಗ್ರೂಪ್‌]] ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ (VGA), ಕೊನೆಯ ಬಾರಿ 1983ರಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾದ ಸ್ಕೋಡಾವನ್ನು ಪುನಃ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2007ರಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ತರುವ ಇಂಗಿತವನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಘೋಷಿಸಿತು. {{As of|2010}} ಆಕ್ಟೇವಿಯಾ, ರೂಮ್ಸ್ಟರ್‌ ಮತ್ತು ಸುಪರ್ಬ್‌ ಮಾದರಿಗಳು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಫೇಬಿಯಾದ ಬೆಲೆಯನ್ನು [[ವೋಲ್ಕ್ಸ್‌ವ್ಯಾಗನ್ ಪೊಲೊ]]ದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಇರಿಸಲು ಸಮರ್ಥರಾದರೆ ಮಾತ್ರ ಅದನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ತರುತ್ತೇವೆ ಎಂದು VGA ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿತು. ಅಗ್ಗದ ಬೆಲೆಯ [[ಉಪ-ಕಾಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್]]‌ ಬ್ರೆಜಿಲಿಯನ್‌ [[ವೋಲ್ಕ್ಸ್‌ವ್ಯಾಗನ್ ಗೋಲ್]]‌ NFನ ಆವೃತ್ತಿಯು ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಕೋಡಾಗಾಗಿ ಹೊಸ ಮೂಲ ಮಾದರಿಯಾಗಲಿದೆಯೆಂಬ ವದಂತಿಗಳಿವೆ. {{Citation needed|date=May 2010}} ಇಸವಿ 2006ರಲ್ಲಿ ಸ್ಕೋಡಾ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಆರಂಭಿಸಿತು. ಚೀನಾ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಇಸವಿ 2009ರಲ್ಲಿ ಕಾರುಗಳ ಮಾರಾಟ ಪ್ರಮಾಣವು 2008ರಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾದ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ಎರಡರಷ್ಟಾಗಿ 123,000 ವಾಹನಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಿತು. ಇಸವಿ 2011ರಲ್ಲಿ ಷಾಂಘೈ ವೋಲ್ಕ್ಸ್‌ವ್ಯಾಗನ್ ಯೆಟಿ SUVಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://chinaautoweb.com/2010/05/shanghai-volkswagen-plans-for-skoda-yeti-production-in-2011/ |title=Shanghai Volkswagen Plans for Skoda Yeti Production in 2011 |publisher=ChinaAutoWeb.com |date=22 May 2010}}</ref> === ಮಾರಾಟದ ಇತಿಹಾಸ === {| class="wikitable" style="text-align:right" |- !ಮಾದರಿ !1997 !1998 !1999 !2000 !2001 !2002 !2003 !2004 !2005 !2006 !2007 !2008 !2009 !2010 |- ![[ಸ್ಕೋಡಾ ಫೆಲಿಷಿಯಾ]] | 288,458 | 261,127 | 241,256 | 148,028 | 44,963 | style="text-align:center"|— | style="text-align:center"|— | style="text-align:center"|— | style="text-align:center"|— | style="text-align:center"|— | style="text-align:center"|— | style="text-align:center"|— | style="text-align:center"|— | style="text-align:center"|— |- ![[ಸ್ಕೋಡಾ ಫೇಬಿಯಾ]] | style="text-align:center"|— | style="text-align:center"|— | 823 | 128,872 | 250,978 | 264,641 | 260,988 | 247,600 | 236,698 | 243,982 | 232,890 | 246,561 | 264,173 | |- ![[ಸ್ಕೋಡಾ ಆಕ್ಟೇವಿಯಾ]] | 47,876 | 102,373 | 143,251 | 158,503 | 164,134 | 164,017 | 165,635 | 181,683 | 233,322 | 270,274 | 309,951 | 344,857 | 317,335 | |- ![[ಸ್ಕೋಡಾ ಸುಪರ್ಬ್‌]] | style="text-align:center"|— | style="text-align:center"|— | style="text-align:center"|— | style="text-align:center"|— | 177 | 16,867 | 23,135 | 22,392 | 22,091 | 20,989 | 20,530 | 25,645 | 44,548 | |- ![[ಸ್ಕೋಡಾ ರೂಮ್‌ಸ್ಟರ್‌]] | style="text-align:center"|— | style="text-align:center"|— | style="text-align:center"|— | style="text-align:center"|— | style="text-align:center"|— | style="text-align:center"|— | style="text-align:center"|— | style="text-align:center"|— | style="text-align:center"|— | 14,422 | 66,661 | 57,467 | 47,152 | |- ![[ಸ್ಕೋಡಾ ಯೆತಿ]] | style="text-align:center"|— | style="text-align:center"|— | style="text-align:center"|— | style="text-align:center"|— | style="text-align:center"|— | style="text-align:center"|— | style="text-align:center"|— | style="text-align:center"|— | style="text-align:center"|— | style="text-align:center"|— | style="text-align:center"|— | style="text-align:center"|— | 11,018 | |- !ವರ್ಷದ ಒಟ್ಟುಕಾರುಗಳು !336,334 !363,500 !385,330 !435,403 !460,252 !445,525 !449,758 !451,675 !492,111 !549,667 !630,032 !674,530 !684,226 ! |} == ಮೋಟರ್‌ಸ್ಪೋರ್ಟ್ == [[ಚಿತ್ರ:Jani Paasonen - 2004 Rally Finland 3.jpg|thumb|2004 ರ‌್ಯಾಲ್ಲಿ ಫಿನ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಫೇಬಿಯಾ WRC.]] [[ಚಿತ್ರ:ŠkodaFabiaS2000(2009).jpg|thumb|ಫೇಬಿಯಾ S2000 (2009)]] ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಕಾರು ರೇಸ್‌ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಜಯಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ಸುದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸದೊಂದಿಗೆ, ಸ್ಕೋಡಾ [[1999 ಋತು]]ವಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[FIA]] [[ವರ್ಲ್ಡ್‌ ರ‌್ಯಾಲಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌]] ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿತು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ [[ಸ್ಕೋಡಾ ಆಕ್ಟೇವಿಯಾ]]ದ ತನ್ನ [[ವರ್ಲ್ಡ್‌ ರಾಲಿ ಕಾರ್‌]] ಮಾದರಿಯನ್ನು ಬಳಸಿತು. ಇಸವಿ 2001ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಸಫಾರಿ ರ‌್ಯಾಲಿ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಆರ್ಮಿನ್‌ ಷ್ವಾರ್ಜ್‌]] ಮೂರನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದ್ದು ಆಕ್ಟೇವಿಯಾ WRC ಜತೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಕೋಡಾದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿದೆ. ಇಸವಿ [[2003]]ರ ಮಧ್ಯದಿಂದ, ಆಕ್ಟೇವಿಯಾದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕ ಗಾತ್ರದ [[ಸ್ಕೋಡಾ ಫೇಬಿಯಾ]]ವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಇಸವಿ [[2004 ಋತು]]ವನ್ನು ಸ್ಕೋಡಾ ಈ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು. ಆದರೆ [[ನಂತರದ ಋತು]]ವಿನಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟು ಯಶಸ್ಸು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಋತುವಿನ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ರಾಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]] ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ, 1995ರ [[ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‌]] [[ಕೊಲಿನ್‌ ಮೆಕ್ರೇ]]ನಿವೃತ್ತಿಯಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಈ ಸರಣಿಯಿಂದ ಸ್ಕೋಡಾ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯಿತು. [[2006 ಋತು]]ವಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಕೋಡಾವನ್ನು ಅರೆ-ಖಾಸಗಿ [[ರೆಡ್ ಬುಲ್]] ಸ್ಕೋಡಾ ತಂಡದಿಂದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು. [[ರಾಲಿ ಕ್ಯಾಟಲುನ್ಯಾ]]ದಲ್ಲಿ[[ಜ್ಯಾನ್‌ ಕೊಪೆಕಿ]] ಫೇಬಿಯಾ WRC ಕಾರ್‌ನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಿ ಐದನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದರು. ಹಾಗೂ ಇತ್ತೀಚೆಗಿನ [[2007 ರಾಲಿ ಡಾಯಿಚ್ಲೆಂಡ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಕೊಪೆಕಿ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಫ್ಯಾಬಿಯ ಮತ್ತೆ 5 ಸ್ಥಾನದ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತು. ಮಾಜಿ [[ಫೋರ್ಡ್]]‌ ಮತ್ತು [[ಸಿಟ್ರೊಯೆನ್]]‌ ಚಾಲಕ [[ಫ್ರಾಂಕೊಯ್‌ ಡುವಾಲ್]]‌ ಸಹ 2006ರಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಫಸ್ಟ್‌‌ ಮೊಟೊರ್ಸ್ಪೋರ್ಟ್‌ ಟೀಮ್‌ಗಾಗಿ ಫೇಬಿಯಾ WRCಯನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಿ, ರಾಲಿ ಕ್ಯಾಟಲೂನ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಆರನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದರು. === ಇಂಟರ್ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್‌ ರಾಲಿ ಚಾಲೆಂಜ್‌ === ಇಸವಿ 2009ರಲ್ಲಿ, ಫೇಬಿಯಾ S2000ನ್ನು ಬಳಸಿದ ಸ್ಕೋಡಾ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಇಂಟರ್ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್‌ ರಾಲಿ ಚಾಲೆಂಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿತು. ಈ ಋತುವಿನಲ್ಲೂ ಸಹ ತಂಡವು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿತು. ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಕೋಡಾ UK ತಂಡಕ್ಕಾಗಿ ಗಯ್ ವಿಲ್ಕ್ಸ್‌ ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದರು. == ಮಾದರಿಗಳು == === ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಾದರಿಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Škoda Superb II TSI.JPG|thumb|ಸುಪರ್ಬ್‌ನ ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಾದರಿ]] {{div col}} * [[ಫೇಬಿಯಾ]] 2007 - (2ನೆಯ ತಲೆಮಾರು) ([[ಸೂಪರ್‌ಮಿನಿ]]) * [[ಆಕ್ಟೇವಿಯಾ/ಲಾರಾ]] 2004 - (2ನೆಯ ತಲೆಮಾರು) ([[ಸಣ್ಣ 'ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಕಾರ್‌']]) & ಆಕ್ಟೇವಿಯಾ ಫೇಸ್‌ಲಿಫ್ಟ್‌ ಆವೃತ್ತಿ * [[ರೂಮ್ಸ್ಟರ್‌/ಪ್ರ್ಯಾಕ್ಟಿಕ್‌]] 2006 - ([[ವಿರಾಮ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ವಾಹನ]]) * [[ಸುಪರ್ಬ್‌]] 2008 - (2ನೆಯ ತಲೆಮಾರು) ([[ದೊಡ್ಡ ಕುಟುಂಬದ ಕಾರು]]) * [[ಯೆತಿ]] 2009 ([[ಮಿನಿ SUV]] ) {{div col end}} === ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ ಕಾರುಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Skoda Yeti.jpg|thumb|2006 ಸ್ಕೋಡಾ ಯತಿ ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್‌]] {{div col}} * [http://www.skoda-auto.com/moss/concepts/s2000/home.htm ಫೇಬಿಯಾ ಸೂಪರ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090823121856/http://www.skoda-auto.com/moss/concepts/s2000/home.htm |date=2009-08-23 }} (2007) * [http://www.skoda-auto.com/moss/concepts/joyster/joyster/homepage ಜಾಯ್ಸ್ಟರ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090905094556/http://www.skoda-auto.com/moss/concepts/joyster/joyster/homepage/ |date=2009-09-05 }} (2006) * [http://www.skoda-auto.com/moss/concepts/yetiII/home.htm ಯೆತಿ II] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090918232238/http://www.skoda-auto.com/moss/concepts/yetiII/home.htm |date=2009-09-18 }} (2006) * [http://www.skoda-auto.com/moss/concepts/yeti/home.htm ಯೆತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090303201602/http://www.skoda-auto.com/moss/concepts/yeti/home.htm |date=2009-03-03 }} (2005) * [http://www.skoda-auto.com/moss/concepts/roomster/home.htm ರೂಮ್‌ಸ್ಟರ್‌ ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090819114310/http://www.skoda-auto.com/moss/concepts/roomster/home.htm |date=2009-08-19 }} (2003) * [http://www.skoda-auto.com/moss/concepts/tudor/hometudor.htm ಟ್ಯೂಡರ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090918235547/http://www.skoda-auto.com/moss/concepts/tudor/hometudor.htm |date=2009-09-18 }} (2002) * [http://www.skoda-auto.com/moss/concepts/fabiaparis/homefabia.htm ಫೇಬಿಯಾ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ ಎಡಿಷನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090804180818/http://www.skoda-auto.com/moss/concepts/fabiaparis/homefabia.htm |date=2009-08-04 }} (2002) * [http://www.skoda-auto.com/moss/concepts/ahoj/homeahoj.htm ಅಹೋಜ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090919141147/http://www.skoda-auto.com/moss/concepts/ahoj/homeahoj.htm |date=2009-09-19 }} (2002) * ಫೆಲಿಷಿಯಾ ಗೊಲ್ಡನ್‌ ಪ್ರಾಗ್‌ (1998) * 783 ಫೇವರಿಟ್‌ ಕೂಪೆ (1987) {{div col end}} == ಮುಂಚಿನ ಮಾದರಿಗಳು == === 1900s === {{div col|cols=3}} * ಲಾರಿನ್‌ & ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್‌ A (1905–1907) * ಲಾರಿನ್‌ & ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್‌ B (1906–1908) * ಲಾರಿನ್‌ & ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್‌ C (1906–1908) * ಲಾರಿನ್‌ & ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್‌ D (1906–1907) * ಲಾರಿನ್‌ & ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್‌ E (1906–1909) * ಲಾರಿನ್‌ & ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್‌ B2 (1907–1908) * ಲಾರಿನ್‌ & ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್‌ C2 (1907–1908) * ಲಾರಿನ್‌ & ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್‌ F (1907–1909) * ಲಾರಿನ್‌ & ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್‌ FF (1907) * ಲಾರಿನ್‌ & ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್‌ FC (1907–1909) * ಲಾರಿನ್‌ & ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್‌ HO/ HL/HLb (1907–1913) * ಲಾರಿನ್‌ & ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್‌ BS (1908–1909) * ಲಾರಿನ್‌ & ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್‌ FCS (1908–1909) * ಲಾರಿನ್‌ & ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್‌ G (1908–1911) * ಲಾರಿನ್‌ & ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್‌ DO/DL (1909–1912) * ಲಾರಿನ್‌ & ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್‌ FDO/FDL (1909–1915) * ಲಾರಿನ್‌ & ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್‌ EN (1909–1910) * ಲಾರಿನ್‌ & ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್‌ FN/GDV/RC (1909–1913) * ಲಾರಿನ್‌ & ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್‌ FCR (1909) * ಲಾರಿನ್‌ & ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್‌ L/LO (1909–1911) {{div col end}} === 1910s === {{div col|cols=3}} * ಲಾರಿನ್‌ & ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್‌ ENS (1910–1911) * ಲಾರಿನ್‌ & ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್‌ K/Kb/LOKb (1911–1915) * ಲಾರಿನ್‌ & ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್‌ LK (1911–1912) * ಲಾರಿನ್‌ & ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್‌ S/Sa (1911–1916) * ಲಾರಿನ್‌ & ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್‌ DN (1912–1915) * ಲಾರಿನ್‌ & ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್‌ RK (1912–1916) * ಲಾರಿನ್‌ & ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್‌ Sb/Sc (1912–1915) * ಲಾರಿನ್‌ & ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್‌ M/Mb/MO (1913–1915) * ಲಾರಿನ್‌ & ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್‌ MK/400 (1913–1924) * ಲಾರಿನ್‌ & ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್‌ O/OK (1913–1916) * ಲಾರಿನ್‌ & ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್‌ Sd/Se/Sg/Sk (1913–1917) * ಲಾರಿನ್‌ & ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್‌ Ms (1914–1920) * ಲಾರಿನ್‌ & ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್‌ Sh/Sk (1914–1917) * ಲಾರಿನ್‌ & ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್‌ T/Ta (1914–1921) * ಲಾರಿನ್‌ & ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್‌ Si/Sl/Sm/So/200/205 (1916–1924) * ಲಾರಿನ್‌ & ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್‌ Md/Me/Mf/Mg/Mh/Mi/Ml/300/305 (1917–1923) {{div col end}} === 1920s === {{div col|cols=3}} * ಲಾರಿನ್‌ & ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್‌ MS/540/545 (1920–1923) * ಲಾರಿನ್‌ & ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್‌ – ಸ್ಕೋಡಾ 545 (1924–1927) * ಸ್ಕೋಡಾ 422 (1929) {{div col end}} === 1930s === {{div col|cols=3}} * ಸ್ಕೋಡಾ 633 (1931) * ಸ್ಕೋಡಾ ಪಾಪ್ಯುಲರ್‌ (1934) * ಸ್ಕೋಡಾ ರ‌್ಯಾಪಿಡ್‌ (1934) {{div col end}} === 1940s === {{div col|cols=3}} * ಸ್ಕೋಡಾ ಟ್ಯೂಡರ್‌ (1946–1952) * ಸ್ಕೋಡಾ ಸುಪರ್ಬ್‌ 4000 (1939–1940) {{div col end}} === 1950ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ === {{div col|cols=3}} * ಸ್ಕೋಡಾ 1200 (1952–1956) * [[ಸ್ಕೋಡಾ 440/445]] (1955–1959) * [[ಸ್ಕೋಡಾ 1201]] (1956–1961) * [[ಸ್ಕೋಡಾ ಆಕ್ಟೇವಿಯಾ]] (1959–1964) * ಸ್ಕೋಡಾ ಫೆಲಿಷಿಯಾ (1959–1964) ಕನ್ವರ್ಟಿಬಲ್‌ {{div col end}} === 1960ರ ದಶಕ === {{div col|cols=3}} * [[ಸ್ಕೋಡಾ ಆಕ್ಟೇವಿಯಾ ಕಾಂಬಿ]] (1961–1971) * ಸ್ಕೋಡಾ 1202 ಕಾಂಬಿ (1961–1973) * ಸ್ಕೋಡಾ ಫೆಲಿಷಿಯಾ ಕನ್ವರ್ಟಿಬಲ್‌ (1959–1964) * [[ಸ್ಕೋಡಾ MB1000/1100]] (1964–1969) * [[ಸ್ಕೋಡಾ 1203]] (1967–1981) * ಸ್ಕೋಡಾ ವಿನ್‌ಟೂ (1968ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಮೂಲರೂಪ ಮಾತ್ರ) * [[ಸ್ಕೋಡಾ 100/110]] (1969–1977) {{div col end}} === 1970ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ === {{div col|cols=3}} * [[ಸ್ಕೋಡಾ 110R ಕೂಪೆ]] (1970–1980) * [[ಸ್ಕೋಡಾ 1100 GT]] (1970) * ಸ್ಕೋಡಾ ಸೂಪರ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್‌ 'ಫೆರಟ್‌ ವ್ಯಾಂಪೈರ್‌ RSR' (1971) * [[ಸ್ಕೋಡಾ 120S ರ‌್ಯಾಲಿ]] (1971–1974) * [[ಸ್ಕೋಡಾ 105/120/125]] (1976–1990) * [[ಸ್ಕೋಡಾ 130 RS]] (1977–1978) {{div col end}} === 1980ರ ದಶಕ === {{div col|cols=3}} * [[ಸ್ಕೋಡಾ ಗಾರ್ಡ್‌]] (1981–1984) * [[ಸ್ಕೋಡಾ 130/135/136]] (1984–1990) * [[ಸ್ಕೋಡಾ ರ‌್ಯಾಪಿಡ್‌]] (1984–1990) * [[ಸ್ಕೋಡಾ ಫೇವರಿಟ್‌]] (1987–1995) {{div col end}} === 1990ರ ದಶಕ === {{div col|cols=3}} * [[ಸ್ಕೋಡಾ ಫೆಲಿಷಿಯಾ]] (1994–2001) * [[ಸ್ಕೋಡಾ ಆಕ್ಟೇವಿಯಾ]] ಮೊದಲ ತಲೆಮಾರು (1996–2004, ಟೂರ್‌ 2004-) * [[ಸ್ಕೋಡಾ ಫೇಬಿಯಾ]] ಮೊದಲ ತಲೆಮಾರು (1999–2007) {{div col end}} === 2000ದ ದಶಕ === {{div col|cols=3}} * [[ಸ್ಕೋಡಾ ಸುಪರ್ಬ್‌]] ಮೊದಲ ತಲೆಮಾರು (2001–2008) * [[ಸ್ಕೋಡಾ ಆಕ್ಟೇವಿಯಾ]] ಎರಡನೆಯ ತಲೆಮಾರು (2004-) * [[ಸ್ಕೋಡಾ ರೂಮ್‌ಸ್ಟರ್‌]] (2006-) * [[ಸ್ಕೋಡಾ ಫೇಬಿಯಾ]] ಎರಡನೆಯ ತಲೆಮಾರು (2007-) * [[ಸ್ಕೋಡಾ ಸುಪರ್ಬ್‌]] ಎರಡನೆಯ ತಲೆಮಾರು (2008-) * [[ಸ್ಕೋಡಾ ಯೆತಿ]] (2009-) {{div col end}} :ಸ್ಕೋಡಾ ಫೆಲಿಷಿಯಾ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ ಮಾದರಿ ಸಹ ಇದೆ. == ಚಿತ್ರ ಸಂಪುಟ == === ತಯಾರಿಕೆ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾದ ಮಾದರಿಗಳು === <div class="center"> <gallery> File:220505 skoda.jpg|ಸ್ಕೋಡಾ 1202 File:Škoda 706 RO.jpg|ಸ್ಕೋಡಾ 706 RO ಬಸ್‌ File:Skoda-LKW S706.jpg|ಸ್ಕೋಡಾ ಟ್ರಕ್‌ File:Skoda Side.jpg|ಸ್ಕೋಡಾ ಫೆಲಿಷಿಯಾ (1960) File:Skoda110lse.jpg|ಸ್ಕೋಡಾ 110 L (1972) File:Škoda_110_R_1977.jpg|ಸ್ಕೋಡಾ S110R ಕೂಪೆ (1977) File:1985SkodaRapid1.jpg|ಸ್ಕೋಡಾ ರ‌್ಯಾಪಿಡ್‌ (1985) File:Skoda130estelle.JPG|ಸ್ಕೋಡಾ ಎಸ್ಟೆಲ್‌ 130 LSE (1988) File:Skoda Favorit 135 L.JPG|ಸ್ಕೋಡಾ ಫೇವರಿಟ್‌ (1991) File:Felugara.jpg|ಸ್ಕೋಡಾ ಫೆಲಿಷಿಯಾ (1998) File:Skodaoctavia99.jpg|ಸ್ಕೋಡಾ ಆಕ್ಟೇವಿಯಾ (1999) File:skoda.favia.bristol.750pix.jpg|ಸ್ಕೋಡಾ ಫೇಬಿಯಾ (2001) File:Škoda Octavia RS.JPG|ಸ್ಕೋಡಾ ಆಕ್ಟೇವಿಯಾ vRS (2004) File:Skoda Superb vr titan.jpg|ಸ್ಕೋಡಾ ಸುಪರ್ಬ್‌ (2002) </gallery></div> === ಸದ್ಯ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮಾದರಿಗಳು === <div class="center"> <gallery> File:Skoda Octavia II Combi Facelift.JPG|ಸ್ಕೋಡಾ ಆಕ್ಟೇವಿಯಾ II ಫೇಸ್‌ಲಿಫ್ಟ್‌ (2008) File:Skoda Roomster silver vr EMS.jpg|ಸ್ಕೋಡಾ ರೂಮ್‌ಸ್ಟರ್‌ (2006) File:Škoda Fabia II BiColor.jpg|ಸ್ಕೋಡಾ ಫೇಬಿಯಾ II (2007) File:Skoda Superb II 1.8 TSI front.JPG|ಸ್ಕೋಡಾ ಸುಪರ್ಬ್‌ II (2008) File:Skoda_Yeti.JPG|ಸ್ಕೋಡಾ ಯತಿ (2009) </gallery></div> == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == {{div col|cols=3}} * [[ಸ್ಕೋಡಾ ವರ್ಕ್ಸ್‌]] * [[ಸ್ಕೋಡಾ ಇಂಡಿಯಾ]] * [[ವಾಹನ ತಯಾರಕರ ಪಟ್ಟಿ]] {{div col end}} == ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ == * {{cite book|author=Margolius, Ivan and Meisl, Charles|title=Škoda Laurin & Klement|url=https://archive.org/details/isbn_9781855322370|location=London|publisher=Osprey|year=1992|isbn=1855322374}} == ಆಕರಗಳು == {{reflist}} <references group="nb"></references> * [http://www.topgear.com/content/carsurvey/2006/features/08/2.html ಸ್ಕೋಡಾ #1 ಮ್ಯಾನುಫ್ಯಾಕ್ಚರರ್ ಇನ್ ಟಾಪ್ ಗೇರ್ ಸರ್ವೇ 2006] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100818203717/http://www.topgear.com/content/carsurvey/2006/features/08/2.html |date=2010-08-18 }} * [http://www.whatcar.com/news-special-report.aspx?NA=214562&amp;EL=3121182 ಸ್ಕೋಡಾ ಆಕ್ಟೇವಿಯಾ - 'ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಕಾರ್ಸ್‌' ಕ್ಲ್ಯಾಸ್‌ ವಿನ್ನರ್‌ ಇನ್ ವಾಟ್‌ಕಾರ್ಸ್‌ JD ಪಾವರ್‌ ಸರ್ವೇ 2005] * [http://www.whatcar.com/news-special-report.aspx?NA=214562&amp;EL=3121185 ಸ್ಕೋಡಾ - ಸಿಲ್ವರ್‌ ಅವಾರ್ಡ್‌ ಇನ್ ವಾಟ್‌ಕಾರ್ಸ್‌ JD ಪಾವರ್‌ ಸರ್ವೇ 2005] * [http://www.global-car.ru/ ಅಫಿಷಿಯಲ್ ಸ್ಕೋಡಾ ಡೀಲರ್ ಇನ್ ರಷ್ಯಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100615053609/http://www.global-car.ru/ |date=2010-06-15 }} * [http://www.autoexpress.co.uk/news/autoexpressnews/207636/driver_power_2007.html ಸ್ಕೋಡಾ ಆಕ್ಟೇವಿಯಾ - ಆಟೋ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌ ಡ್ರೈವರ್‌ ಪವರ್‌ 2007 ವಿನ್ನರ್] == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == === ಅಧಿಕೃತ ಅಂತರಜಾಲತಾಣಗಳು === {{Commons category|Škoda}} * [http://www.skoda-auto.com Skoda-Auto.com] ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಜಾಲತಾಣ * [http://www.skoda.co.uk ಸ್ಕೋಡಾ UK] * [http://www.skoda.com.au ಸ್ಕೋಡಾ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ] === ಯಾವುದಕ್ಕೂ ಸೇರಿರದ ಅಂತರಜಾಲತಾಣಗಳು === * [http://briskoda.net BRISKODA.net] ಸ್ಕೋಡಾ ವೇದಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ {{DEFAULTSORT:Skoda Auto}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವೋಲ್ಕ್ಸ್‌ವ್ಯಾಗನ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಕಾರು ತಯಾರಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಉದ್ಯಮ]] [[ವರ್ಗ:ಸಾರಿಗೆ]] esru0n3jkwyitgcxvysk8gqc6akx1h8 0 24536 1433802 1366599 2026-10-19T04:45:12Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1433802 wikitext text/x-wiki {{ಯಂತ್ರಾನುವಾದ}} '''ಸಾದೃಶ್ಯ ''' (ಗ್ರೀಕ್‌ನಲ್ಲಿ "ἀναλογία" - ''ಅನಲಜಿಯಾ'' , ಅಂದರೆ "ಪ್ರಮಾಣ"<ref>[https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3Da%29nalogi%2Fa ἀναλογία], ಹೆನ್ರಿ ಜಾರ್ಜ್ ಲಿಡ್ಡೆಲ್, ರಾಬರ್ಟ್ ಸ್ಕಾಟ್, ಏ ಗ್ರೀಕ್-ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಲೆಕ್ಸಿಕಾನ್, ಪೆರ್ಸಯುಸ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಲೈಬ್ರರಿಯಲ್ಲಿ</ref><ref>[http://www.etymonline.com/index.php?term=analogy ಅನಾಲಜಿ], ಆನ್‌ಲೈನ್ ಎಟಿಮಾಲಜಿ ಡಿಕ್ಷನರಿ</ref>) ಅಂದರೆ ಜ್ಞಾನಗ್ರಹಣದ, ಒಂದು ವಿಷಯದಿಂದ (ಮೂಲ ಅಥವಾ ಸದೃಶ) ಇನ್ನೊಂದು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ವಸ್ತುವಿಗೆ (ಕೇಂದ್ರ) ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ರವಾನಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಭಾಷಾತಾಂತ್ರಿಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ. ಸಂಕುಚಿತ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಹೇಳಬಹುದಾದರೆ, ಸಾದೃಶ್ಯವೆಂಬುದು ಒಂದು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟತೆ ಇನ್ನೊಂದು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಕುರಿತು, ಪೂರ್ವ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಅಥವಾ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ನಿಖರಗೊಳ್ಳುವ ಡಿಡಕ್ಷನ್‌, ಇನ್‌ಡಕ್ಷನ್‌ ಹಾಗೂ ಅಬ್ಡಕ್ಷನ್‌ಗೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಬಹುದಾದದ ವಾದಮಂಡನೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ''ಸಾದೃಶ್ಯ'' ಎಂಬ ಶಬ್ದವೇ- ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಸಾದೃಶ್ಯದ ಜೈವಿಕ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಂತೆಯೇ ಆಗಿರಬೇಕಾಗಿಲ್ಲವಾದರೂ - ಮೂಲ ಅಥವಾ ಕೇಂದ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. [[File:Bohr atom model (mul).svg|thumb|200px|right| ನೀಲ್ಸ್ ಬೋರ್‌ನ ಆಟಂ ಮಾದರಿ, ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಅದು ಸೌರವ್ಯೂಹದ ಮಾದರಿಯ ಸಾದೃಶ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ.]] ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ನಿರ್ಧಾರಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಗ್ರಹಿಕೆ, ಸ್ಮರಣ ಶಕ್ತಿ, ಸೃಜನಶೀಲತೆ, ಭಾವುಕತೆ, ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಹಾಗೂ ಸಂವಾದ ಹೀಗೆ ಹತ್ತು ಹಲವು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಗುಣಗಳ ಸಾದೃಶ್ಯದ ಪಾತ್ರ ಹಿರಿದು. ಸ್ಥಳ, ವಸ್ತುಗಳು ಹಾಗೂ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯಂಥ ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಯಗಳ ಹಿಂದೆ ಸಾದೃಶ್ಯದ ಪಾತ್ರ ದೊಡ್ಡದು.ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ, ಮುಖ ಗ್ರಹಿಕೆ ಹಾಗೂ ಫೇಶಿಯಲ್‌ ರೆಕಗ್ನಿಷನ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ಸಾದೃಶ್ಯವನ್ನು “ಅರಿವಿನ ಸತ್ವ” ಎಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref>ಹಫ್ಸ್‌ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟರ್ ಿನ್ ಗೆಂಟ್ನರ್ ಎಟ್ ಆಲ್. ೨೦೦೧.</ref> ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ದೃಷ್ಟಾಂತಮಯ ಭಾಷೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ದೃಷ್ಟಾಂತ ನಿರೂಪಣೆಯ ಉದಾಹರಣೆಗಳು,{{dn|Comparison|comparison}}, ರೂಪಕಗಳು, ಉಪಮೆಗಳು, ಅನ್ಯೋಕ್ತಿಗಳು, ದೃಷ್ಟಾಂಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆಯಾದರೂ ಲಕ್ಷಣಾಲಂಕಾರ ಮಾತ್ರ ಇದಕ್ಕೆ ''ಹೊರತಾ'' ಗಿರುತ್ತಿತ್ತು. '' and so on'' ,'' ಹಾಗೂ the like'' , ''as if'' ಮತ್ತು ''like'' ರೀತಿಯ ಉಕ್ತಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸಂದೇಶದ ಸ್ವೀಕೃತಿದಾರನ ಸಾದೃಶ್ಯವಾಚಿ ಅರಿವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತವೆ. ಸಾದೃಶ್ಯವೆಂಬುದು (ಅನ್ವಯಿಕತೆಯ ಕುರಿತು ಸಾಕಷ್ಟು ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಲೋಕೋಕ್ತಿಗಳು ಹಾಗೂ ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳಿಂದ ಭರಿತವಾದ) ದಿನ ನಿತ್ಯದ ಆಡುಮಾತು ಹಾಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಇದೆಯೋ ಅಷ್ಟೇ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ, ವಿಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಮಾನವಿಕಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಇದೆ. association,ಒಡನಾಟ, ಹೋಲಿಕೆ, ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವ, ಗಣಿತ ಹಾಗೂ ಮಾರ್ಫೋಲಜಿಕಲ್‌ ಹೊಮೊಲಜಿ, ಹೊಮೊ ಮಾರ್ಫಿಸಮ್‌, ಐಕನೊಸಿಟಿ, ಐಸೊಮಾರ್ಫಿಸಮ್‌, ರೂಪಕ, ಸಾಮ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ಹೋಲಿಕೆ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಒಂದಲ್ಲಾ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾದೃಶ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ. ಕಾಗ್ನಿಟಿವ್‌ ಭಾಷಾವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಊಹಾತ್ಮಕ ರೂಪಕ ಸಾದೃಶ್ಯಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಮೀಪವಿರುವುದು. ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು, ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹಾಗೂ ಕಾನೂನು ತಜ್ಞರು ಸಾಕಷ್ಟು ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪ್ರಾಚೀನತೆ ಸಾದೃಶ್ಯವನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕಳೆದ ಹಲವು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಾದೃಶ್ಯದವನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಅದರಲ್ಲೂ ಕಾಗ್ನಿಟಿವ್‌ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ (ಕಾಗ್ನಿಟಿವ್‌ ಸೈನ್ಸ್‌) ಸಾಕಷ್ಟು ಅಧ್ಯಯನವೂ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ == ''ಮೂಲಪಠ್ಯ'' ಹಾಗೂ ''ಲಕ್ಷ್ಯ '' ಶಬ್ದಗಳ ಬಳಕೆ == ''ಮೂಲಪಠ್ಯ'' ಹಾಗೂ ''ಲಕ್ಷ್ಯ'' ಎಂಬ ಈ ಎರಡು ಶಬ್ದಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಎರಡು ಬಗೆಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬಳಕೆಗಳಿವೆ: * ತಾರ್ಕಿಕ ಹಾಗೂ ಗಣೀತಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ “''ಬಾಣ'' , ''ಹೊಮೊಮಾರ್ಫಿಸಮ್'' ‌, ''ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್‌'' ಅಥವಾ ''ಮಾರ್ಫಿಸಮ್‌'' ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅತ್ಯಂತ ''ಸಂಕೀರ್ಣ ಕ್ಷೇತ್ರ'' ಅಥವಾ ''ಮೂಲಪಠ್ಯ'' ದಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯುಳ್ಳ ''ಕೊಡೊಮೇನ್‌'' ಅಥವಾ ''ಲಕ್ಷ್ಯ'' ದವರೆಗೆ ಗಣೀತಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಕಾರದ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಶಬ್ದಗಳನ್ನೂ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. * ಕಾಗ್ನಿಟಿವ್‌ ಮನಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ, ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ತರ್ಕದಿಂದ ಹೊರತಾದ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದೊಳಗಿನ ತಜ್ಞತೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಹಜವಾಗಿರುವಂತೆ ಮೇಲ್ತೋರಿಕೆಗೆ ಕಂಡುಬರುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ, ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಮಾನ್ಯವಾದ ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪರಿಚಿತವಿರುವ ಅನುಭವವಾದ ''ಮೂಲಪಠ್ಯ'' ದ ಮೂಲಕ ಅತ್ಯಂತ ಗೊಂದಲಮಯವಾದ, ಕ್ಲಿಷ್ಟಕರವಾದ ಅನುಭವ ಕ್ಷೇತ್ರವಾದ ''ಲಕ್ಷ್ಯ'' ದವರೆಗೂ, ಚರ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ==ಮಾದರಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು== ===ಸಂಬಂಧದ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ=== {{Original research|section|date=July 2009}} ಪ್ರಾಚೀ ಗ್ರೀಕ್‌ನಲ್ಲಿ ''αναλογια'' (''ಸಾದೃಶ್ಯದಾ'' ) ಎಂಬ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ, ಗಣೀತಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ’ಪ್ರಮಾಣ’ ಎಂಬ ಅರ್ಥವಿದೆ. ಹಾಗೂ ಇದರ [[ಲ್ಯಾಟಿನ್|ಲ್ಯಾಟೀನ್‌]] ಭಾಷಾಂತರವೆಂದರೆ, ''proportio'' . ಅಲ್ಲಿಂದ ಸಾದೃಶ್ಯ ಗಣೀತಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸ್ವಭಾವವಿರಲಿ, ಇಲ್ಲದಿರಲಿ ಯಾವುದೇ ಎರಡು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜೋಡಿಗಳ ನಡುವೆ ’'''ಸಂಬಂಧದ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ''' ’ಯಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾಂಟ್‌ನ '' ಕ್ರಿಟೀಕ್‌ ಆಫ್‌ ಜಡ್ಜ್‌ಮೆಂಟ್‌ '' ಕೂಡ ಇದನ್ನೇ ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾದ ಎರಡು ವಸ್ತುಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದೇ ಬಗೆಯ ಸಂಬಂಧವಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಾದ ಮಂಡಿಸುತ್ತಾರೆ ಕ್ಯಾಂಟ್‌. ಸಾದೃಶ್ಯದ ಇದೇ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕಾ]]ದ ಸ್ಯಾಟ್‌(SAT)ನಲ್ಲೂ ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು. “ಅದು A ಅಂದರೆ B ಹಾಗಾದರೇ C ''ಏನು'' ?” ಎಂಬಂಥ “ಸಾದೃಶ್ಯದ ಪ್ರಶ್ನೆ”ಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. "ಉದಾಹರಣೆಗೆ, “ಕೈ ಹಸ್ತ ಆದರೆ ಕಾಲಿಗೆ___ ಏನು?” ರೀತಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌]] ಮಾದರಿಯವು: : ಕೈ : ಹಸ್ತ : : ಕಾಲು : ____ [[ಆಂಗ್ಲ|ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌]] ಬಲ್ಲ ಮಾತುಗಾರರು ಸಾದೃಶ್ಯದ (''sole'' ) ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ತತ್‌ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಸರಿ ಉತ್ತರ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ''ಕೈ'' ಹಾಗೂ ''ಹಸ್ತ'' ಮತ್ತು ''ಕಾಲು'' ಹಾಗೂ ''ಪಾದತಲ'' ಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಹಾಗೆಯೇ ವಿವರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ{{Citation needed|date=July 2009}}{{Or|date=July 2009}}. ಈ ಬಗೆಯ ಸಂಬಂಧಗಳು ಶಬ್ದಕೋಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ''ಪಾದತಲ'' ಹಾಗೂ ''ಹಸ್ತ'' ಗಳ ಅರ್ಥವಿವರಣೆಯಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿರುವುದೇನಿದ್ದರೂ ಹಸ್ತಕ್ಕೆ ''ಕೈಯ ಒಳಮೈ'' ಎಂದೂ ಪಾದತಲಕ್ಕೆ ''ಕಾಲಿನ ಕೆಳಭಾಗ'' ಎಂಬ ಅರ್ಥವಿವರಣೆ ಮಾತ್ರ. ಸಾದೃಶ್ಯ ಹಾಗೂ ತಾತ್ಪರ್ಯ ಎರಡೂ ಭಿನ್ನ ಅರಿವಿನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾದೃಶ್ಯವೇ ಅತಿ ಸರಳವಾಗಿರುವಂಥದ್ದು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅಲ್ಗಾರಿಥಮ್‌ ಒಂದು ಸ್ಯಾಟ್‌(SAT) ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಸಾದೃಶ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಮಾನವ ಸಮಾನ ಕಾರ್ಯತತ್ಪರತೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತ್ತು.<ref>ಟರ್ನೆಯ್ ೨೦೦೬</ref> ಅಲ್ಗಾರಿಥಮ್‌ ಪಠ್ಯದ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವ ಮೂಲಕ ಶಬ್ದಗಳ ನಡುವಿನ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕುತ್ತದೆ. (ಉದಾ. ಕೈ:ಹಸ್ತ ಹಾಗೂ ಕಾಲು:ಪಾದತಲ ಶಬ್ದಗಳ ನಡುವಿನ ಹೋಲಿಕೆ) ಇದು ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಸಂಬಂಧೀ ಹೋಲಿಕೆಯ ನಡುವಿನ ಆಯ್ಕೆಯ ಮೂಲಕ ಸ್ಯಾಟ್‌ನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ===ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ಅಮೂರ್ತತೆ === [[File:Crepuscular rays8 - NOAA.jpg|thumb|right|300px|ಹಲವಾರು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಸೂರ್ಯನು ದೇವರಿಗೆ ಅನಾಲಜಿ ಮೂಲವಾಗಿದ್ದಾನೆ.]] ಗ್ರೀಕ್‌ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳಾದ ಪ್ಲೇಟೋ ಹಾಗೂ [[ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌]] ಸಾದೃಶ್ಯದ ಕುರಿತು ಅತ್ಯಂತ ವಿಸ್ತೃತ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿದರು. ಈ ಬಗೆಯ ಸಾದೃಶ್ಯವನ್ನು ಅವರು '''ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ಅಮೂರ್ತತೆ''' ಯಂತೆ ಗಮನಿಸಿದ್ದರು.<ref name="Shelley">ಶೆಲ್ಲಿ ೨೦೦೩</ref> ಸಾದೃಶ್ಯರೂಪ ವಸ್ತುಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಅವಶ್ಯಕ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಒಂದು ಸಂಗತಿ, ಮಾದರಿ, ನಿರಂತರತೆ, ಲಕ್ಷಣ, ಪರಿಣಾಮ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಯ ಯಾವುದೂ ಅವಶ್ಯಕ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಹೋಲಿಕೆಗಳು, ರೂಪಕಗಳು ಹಾಗೂ “ಚಿತ್ರಣ”ಗಳನ್ನು ವಾದ ಮಂಡನೆಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂದು ಈ ಲೇಖಕರೂ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಅವುಗಳನ್ನು ಅವರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ''ಸಾದೃಶ್ಯಗಳು(ಅನಲಾಜೀಸ್‌)'' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಸಾದೃಶ್ಯಗಳು ಅಮೂರ್ತತೆಯನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿಸುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಅವಶ್ಯವಾದ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನೂ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ಈ ಸಾದೃಶ್ಯದ ಕುರಿತ ಸಿದ್ಧಾಂತೀಕರಣ ಇನ್ನಿಲ್ಲದಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿತ್ತು. [[ರೋಮ್|ರೋಮ್‌ನ]] ನ್ಯಾಯವಾದಿಗಳು ಅಥವಾ ವಕೀಲರು ಸಾದೃಶ್ಯವಾಚಿ ತರ್ಕಸರಣಿ ಹಾಗೂ ಗ್ರೀಕ್‌ ಶಬ್ದ ''ಅನಲಜಿಯ'' ವನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿಯೇ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಮಧ್ಯಯುಗೀನ ನ್ಯಾಯವಾದಿಗಳು ''analogia legis'' ಹಾಗೂ ''analogia iuris'' (ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ) ಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿಯೇ ಬಲ್ಲವರವಾಗಿದ್ದರು. ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್‌ ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನೇ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ, ಇಸ್ಲಾಂನ ಶರಿಯಾ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿರುವ ಕಿಯಾಸ್‌ ಹಾಗೂ ಫಿಖ್‌ ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಾದೃಶ್ಯವಾಚಿ ತರ್ಕಸರಣಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಇನ್ನು [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ|ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್‌]] ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನೇ ಗಮನಿಸಿದರೆ, ದೇವರ ಗುಣವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಇದೇ ಸಾದೃಶ್ಯವಾಚಿ ವಾದಮಂಡನೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಗಮನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಅಕ್ವಿನಾಸ್‌ ಪಂಥದವರು ''ದ್ವಂದಾರ್ಥ(ಇಕ್ವಿವೋಕಲ್‌)'' , ''ಏಕಾರ್ಥ(ಯುನಿವೋಕಲ್‌)'' ಹಾಗೂ ''ಸಾದೃಶ್ಯ(ಅನಲಾಜಿಕಲ್‌'' ) ಇವೆಲ್ಲೆವುಗಳನ್ನೂ ''ವಿಭಿನ್ನ'' ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಿಸಿದ್ದರು. ಸಾದೃಶ್ಯವೆನ್ನುವುದು, ’ಆರೋಗ್ಯವಂತಿಕೆ’ (Healthy) ಎಂಬ ಶಬ್ದದಂತೆಯೇ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಆದರೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಅರ್ಥ ಹೊಂದಿದೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಯಷ್ಟೇ "ಆರೋಗ್ಯವಂತಿಕೆ" ಯಿಂದ ಕೂಡಿರುವುದಲ್ಲ, ಜೊತೆಗೆ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಆಹಾರವೂ ಆರೋಗ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿರಬೇಕು(ಅನೇಕಾರ್ಥತೆ (ಪಾಲಿಸೆಮಿ) ಮತ್ತು ಹೊಮೋನಿಮಿಗಳ ನಡುವಿನ ಪ್ರಸ್ತುತ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ನೋಡಿ). ಇಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯವಂತಿಕೆ ಎಂದರೆ ಅದು ಕೇವಲ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾದ ಆಹಾರವನ್ನೂ ಅದೇ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಬಹುದು. (ಪಾಲಿಸೆಮಿ ಹಾಗೂ ಹೋಮೋನಿಮಿ ನಡುವಿನ ಪ್ರಸಕ್ತ ಭಿನ್ನತೆಗಳನ್ನೊಮ್ಮೆ ಗಮನಿಸಿ). ಥಾಮಸ್‌ ಕಜೆತನ್‌ ಸಾದೃಶ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದ. .ಈ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ಲೇಟೋ ಹಾಗೂ ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌ ಸಾದೃಶ್ಯದ ಕುರಿತು ಯಾವ ಚಿಂತನಾಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೋ ಅದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಕೆಜೆತಾನ್‌ ಅವರ '' De Nominum Analogi'' a ಕೃತಿಯ ಬಳಿಕ ಸಾದೃಶ್ಯದ ಕುರಿತು ವಿಸ್ತೃತವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಿದ ಜೇಮ್ಸ್‌ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್‌ ರೋಸ್‌ ತಮ್ಮ ''Portraying Analogy'' (೧೯೮೨) ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾದೃಶ್ಯವೆಂಬುದು ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಭಾಷೆಗಳ ಒಂದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಹಾಗೂ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ವಾದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್‌ ರೋಸ್‌ ಅವರು ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೇ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾದ, ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಶಬ್ದಗಳು ಹೇಗೆ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಕಾನೂನು ರೀತ್ಯಾ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ವಿಷದವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ===ಪ್ರಾವೇಶಿಕೆಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಭ=== ಇಬನ್‌ ತಯಮಿಯ್ಯಾ<ref name="Hallaq-94-5">{{citation|title=The Logic of Legal Reasoning in Religious and Non-Religious Cultures: The Case of Islamic Law and the Common Law|last=Hallaq|first=Wael B.|journal=Cleveland State Law Review|volume=34|year=1985-1986|pages=79-96 [93-5]}}</ref><ref name="Mas">{{Cite journal | author = Ruth Mas | title = Qiyas: A Study in Islamic Logic | journal = Folia Orientalia | volume = 34 | pages = 113–128 | year = 1998 | url = http://www.colorado.edu/ReligiousStudies/faculty/mas/LOGIC.pdf | issn = 0015-5675}}</ref><ref name="Sowa">{{Cite conference | author1 = [[John F. Sowa]] | coauthors = Arun K. Majumdar | title = Analogical reasoning | booktitle = Conceptual Structures for Knowledge Creation and Communication, Proceedings of ICCS 2003 | publisher = Springer-Verlag | year = 2003 | location = Berlin | url = http://www.jfsowa.com/pubs/analog.htm | accessdate = }}, ಪುಪು. ೧೬-೩೬</ref>, ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್‌ ಬೆಕನ್‌ ಹಾಗೂ ನಂತರ ಜಾನ್‌ ಸ್ಟುವರ್ಟ್‌ ಮಿಲ್‌ ಸಾದೃಶ್ಯದ ಕುರಿತು ವಿರೋಧಾಭಾಸದ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಅವರೆಲ್ಲರ ವಾದದ ಪ್ರಕಾರ ಸಾದೃಶ್ಯವೆಂಬುದು ಕೇವಲ '''ಪ್ರವೇಶದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಭ''' <ref name="Shelley" />. ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನೇ ಆಧರಿಸಿದರೆ, ಸಾದೃಶ್ಯ ಎಂದರೆ ಒಂದು ಅನುಗಮನೀಯ ನಿರ್ಣಯವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪರಿಚಿತ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಸಾದೃಶ್ಯದ ಮೂಲದ ಕುರಿತು ಮಾತ್ರ ಅರಿವಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಸಂಭಾವ್ಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಪ್ರವೇಶಿಕಾ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಸಾದೃಶ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗಳು ; ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧಾಂತ : ''a'' ಅಂದರೆ C, D, E, F, G :: ''b'' ಅಂದರೆ C, D, E, F ;ನಿರ್ಣಯ : b ಅಂದರೆ ಬಹುಶಃ G ;ಪರ್ಯಾಯ ನಿರ್ಣಯ : ಪ್ರತಿಯೊಂದು C, D, E, F ಅಂದರೆ G. ಈ ಬಗೆಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಸಾದೃಶ್ಯವನ್ನು ಅದೊಂದು ಸ್ವಯಂತಂತ್ರವಾದ ಚಿಂತನಾಕ್ರಮವೆಂದಾಗಲೀ ಅಥವಾ ನಿರ್ಣಯವೆಂದಾಗಲೀ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳದೇ, ಅದನ್ನೊಂದು ಪ್ರವೇಶದ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸಾದೃಶ್ಯವಾಚಿ ವಾದ ಮಂಡನೆ ಇಂದಿಗೂ ವಿಜ್ಞಾನ, ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ ಬಗೆಯ ಮಾನವೀಕ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದು ಈ ಬಗೆಯ ರಿಡಕ್ಷನ್‌ ಅನ್ನು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ರುಚಿಹೀನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಪ್ರವೇಶವು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಬರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೆ ಸಾದೃಶ್ಯವು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಬರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ===ಮರೆಮಾಚಿದ ಪ್ರವೇಶ=== ಇದಕ್ಕೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾದ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲೂ ಕಣ್ಣು ಹಾಯಿಸಬಹುದು. ಅದೇ ಸಾದೃಶ್ಯವನ್ನು '''ಡಿಡಕ್ಷನ್‌ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಇಳಿಸುವುದು''' . ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಾದೃಶ್ಯವಾಚಿ ವಾದವೂ ಭಾಗಶಃ ಅನಾವಶ್ಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಡಿಡಕ್ಷನ್‌ ಆಗಿಯೂ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಮೂಲಪಠ್ಯ ಹಾಗೂ ಲಕ್ಷ್ಯ ಎರಡಕ್ಕೂ ಅನ್ವಯವಾಗುವ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯ ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧಾಂತವಾಗಿಯೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನೋಡಿದರೆ, ರಚನೆಯೊಂದಿಗಿನ ವಾದ ಮಂಡನೆಗಿಂತ : ;ಪೂರ್ವ ಸಿದ್ಧಾಂತ : ''a'' '' b'' ಗೆ ಸಾದೃಶ್ಯವಾಚಿಯಾಗಿದೆ. :: ''b'' ಅಂದರೆ F. ;ನಿರ್ಣಯ : ''a'' ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ F ಆಗಿದೆ.. ನಾವು ಹೊಂದಿರಲೇ ಬೇಕಾದದ್ದು ;ಮರೆಮಾಚಿದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಪೂರ್ವ ಸಿದ್ಧಾಂತ :ಎಲ್ಲಾ Gಗಳೂ ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ Fಗಳು. ;ಮರೆಮಾಚಿದ ಏಕ ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧಾಂತ : ''a'' ಅಂದರೆ G. ;ನಿರ್ಣಯ : ''a'' ಅಂದರೆ ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ F. ಇದರ ಅರ್ಥ ಏನೆಂದರೆ ಪೂರ್ವ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುವ ಮೂಲಪಠ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಾದೃಶ್ಯವಾಚಿ ಸಂಬಂಧ ಎಷ್ಟೆಂದರೂ ಸುಪರ್ ಫ್ಲಾಸ್ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಅದಾಗ್ಯೂ, ಸಾದೃಶ್ಯವಾಚಿ ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಗೋಚರಿಸುವ ನೈಜ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧಾಂತ ಎಲ್ಲಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದೇನಿಲ್ಲ.<ref>ಜುಥೆ ನೋಡಿ ೨೦೦೫</ref> ಹಾಗೆಯೇ, ಸಾದೃಶ್ಯವೆಂಬುದು ಕೇವಲ ವಾದ ಮಂಡನೆಯಲ್ಲ ಬದಲಿಗೆ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಪೂರ್ಣ ಕಾಗ್ನಿಟಿವ್‌ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ===ಹಂಚಲ್ಪಟ್ಟ ರಚನೆ === [[File:Latimeria chalumnae01.jpg|thumb|right|300px|ಶೆಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾರ (2003), ಇತರ ಮೀನುಗಳ ಅಧ್ಯಯನದ ಸಾದೃಶ್ಯತೆಯು ಕೋಯ್ಲಾಕ್ಯಾಂಥ್‌ನ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಇದೆ.]] ಸಮಕಾಲೀನ ಕಾಗ್ನಿಟಿವ್‌ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಅಖಾಡದಲ್ಲಿ ಸಾದೃಶ್ಯ ವಿಸ್ತೃತ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಪ್ಲೇಟೋ ಹಾಗೂ ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಚೌಕಟ್ಟು ಒದಗಿಸಿದ್ದು ಮಾತ್ರ ಜೆಂಟನರ್ ಅವರ '''ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಥಿಯರಿ''' ೧೯೮೩).ಮೂಲಪಠ್ಯ ಹಾಗೂ ಲಕ್ಷ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಇದೇ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ವಿಚಾರವನ್ನು ಪರಿಕಲ್ಪನಾ ರೂಪಕ ಹಾಗೂ ಪರಿಕಲ್ಪನಾ ಬ್ಲೆಂಡಿಂಗ್ ಸಿದ್ಧಾಂತಕಾರರು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಎರಡಕ್ಕೂ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪ್ರಕಾರ, ಸಾದೃಶ್ಯವೆನ್ನುವುದು ಮೂಲಪಠ್ಯ ಹಾಗೂ ಲಕ್ಷ್ಯದ ಘಟಕಗಳ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್‌ ಅಥವಾ ಜೋಡಣೆಯನ್ನು ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದೆ. ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್‌ ವಸ್ತುಗಳ ನಡುವೆ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ ಬದಲಿಗೆ, ವಸ್ತುಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲೂ ಹಾಗೂ ಸಂಬಂಧಗಳ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಆಖ್ಯಾನದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ಧಾರ ಅಥವಾ ಲಕ್ಷ್ಯದ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧದ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಗಮನಾರ್ಹ ಬೆಂಬಲವನ್ನೂ ಸಂಪಾದಿಸಿದೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಕೃತ್ರಿಮ ಜ್ಞಾನಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಅದು ಯಶಸ್ಸು ದಾಖಲಿಸಿದೆ(ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ). ಕೆಲವು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ರೂಪಕ ಹಾಗೂ ಹೋಲಿಕೆಗಳಂಥ ಹಲವು ವಸ್ತುಗಳನ್ನ ಗ್ರಹಿಕೆಯ ಕ್ಷಿತಿಜವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿವೆ.<ref>ಡೆಡ್ರೆ ಗೆಂಟ್ನರ್ ಎಟ್ ಅಲ್ ನೋಡಿ. ೨೦೦೧ ಮತ್ತು [http://groups.psych.northwestern.edu/gentner/publications2.htm ಗೆಂಟ್ನರ್ಸ್ ಪಬ್ಲಿಕೆಶನ್ ಪೇಜ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100614055322/http://groups.psych.northwestern.edu/gentner/publications2.htm |date=2010-06-14 }}.</ref> ಕೇಥ್ ಹೊಲ್ಯೋಕ್‌ ಹಾಗೂ ಪೌಲ್ ಥಗಾರ್ಡ್(೧೯೯೭) ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಸಿದ್ಧಾಂತದೊಳಗೆಯೇ ತಮ್ಮ “ಮಲ್ಟಿಕನ್‌ಸ್ಟ್ರೈಂಟ್ ಥಿಯರಿ”ಯನ್ನೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾದೃಶ್ಯದ “ಸುಸಂಬದ್ಧತೆ” ರಚನಾತ್ಮಕ ನಿರಂತರತೆ, ಸಂಜ್ಞಾ ಹೋಲಿಕೆ ಹಾಗೂ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಕುರಿತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದರು. ಸಾದೃಶ್ಯ ಐಸೋಮಾರ್ಫಿಸಮ್‌ ಆದಾಗ, ಕೆಳ ಹಂತಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದರು ಕೂಡ ರಚನಾತ್ಮಕ ನಿರಂತರತೆ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಲ್ ಆಗುತ್ತದೆ. ಅಮೂರ್ತತೆಯ ಯಾವ ಹಂತದಲ್ಲಾದರೂ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಎನ್ನುವುದು ಒಂದೇ ಬಗೆಯ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಮೂಲಪಠ್ಯ ಹಾಗೂ ಲಕ್ಷ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧಗಳು ಇರಬೇಕೆಂದು ಹೋಲಿಕೆ ಬಯಸುತ್ತದೆ. ಐಡೆಂಟಿಕಲ್ ಸಂಬಂಧಗಳು ಹಾಗೂ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಘಟಕಗಳು ಹಲವಾರು ಐಡೆಂಟಿಕಲ್ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದರೆ ಅದನ್ನು ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಲ್‌ ಎಂದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಪರಿಹರಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಸಾದೃಶ್ಯದ ಎಲ್ಲಾ ಬಗೆಯ ಉದ್ದೇಶಗಳೂ ಈವರೆಗೆ ಈಡೇರಿವೆ. ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮೂಲಪಠ್ಯಗಳಿದ್ದಾಗ ಮಲ್ಟಿಕನ್‌ಸ್ಟ್ರೈಂಟ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ ತನ್ನದೇ ಆದ ಸಂಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದೆ ಆದರೆ ಅವೆಲ್ಲವುಗಳಿಂದ ಹೊರಬರುವ ದಾರಿಗಳೂ ಸಾಕಷ್ಟಿದ್ದವು.<ref name="Shelley" /> ಹಮ್ಮೆಲ್‌ ಹಾಗೂ ಹೊಲ್ಯೊಕ್ (೨೦೦೫) ನ್ಯೂರಲ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ ವಾಸ್ತುಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಪರಿಧಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಮಲ್ಟಿಕನ್‌ಸ್ಟ್ರೈಂಟ್ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಮರುವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದರು. ಮಲ್ಟಿಕನ್‌ಸ್ಟ್ರೈಂಟ್ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಬಹುತೇಕಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಉದ್ಭವವಾಗಿದ್ದು ಅದರ ಹೋಲಿಕೆ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಿಂದ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನೋಡಿದರೆ ಸಾದೃಶ್ಯಕ್ಕೂ ಇದಕ್ಕೂ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇನೂ ಇಲ್ಲ. ಅಮೂರ್ತತೆಯ ಕೆಲವು ಹಂತಗಳಲ್ಲಾದರೂ ''ಐಡೆಂಟಿಕಲ್‌'' ಎನ್ನಬಹುದಾದ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಬಂಧಗಳು ಇರಲೇಬೇಕು ಎಂಬ ನಿಶ್ಚಿತ ಬೇಡಿಕೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳದ್ದು. [[ಮಾನವ]] ಸಾದೃಶ್ಯ ಇಲ್ಲ ಅಥವಾ ಗೋಚರಿಸುವ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. ಮಾರ್ಕ್‌ ಟಿ. ಕೀನೆ ಹಾಗೂ ಬ್ರೇಶಾ(೧೯೮೮) ತಮ್ಮ ''ಇಂಕ್ರಿಮೆಂಟಲ್ ಅನಾಲಜಿ ಮಿಷಿನ್‌'' (ಐಎಎಮ್‌) ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ಅವರ ಈ ಸುಧಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರತ ಮೆಮರಿ ಕನ್‌ಸ್ಟ್ರೈಂಟ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ರಚನಾತ್ಮಕ, ಸಂಜ್ಞಾ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಗ್ಮೆಟಿಕ್‌ ಕನ್‌ಸ್ಟ್ರೈಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಆ ಮೂಲಕ ಮೂಲ ಸಾದೃಶ್ಯವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಬೇಸ್‌ ಹಾಗೂ ಲಕ್ಷ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಸರಣಿಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಲು ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ<ref>ಕೀನ್,ಎಂ.ಟಿ.ಮತ್ತು ಬ್ರೇಯ್‌ಶಾ,ಎಂ. (೧೯೮೮). ದ ಇನ್‌ಕ್ರಿಮೆಂಟಲ್ ಅನಾಲಜಿಕಲ್ ಮಷಿನ್: ಎ ಕಾಂಪ್ಯುಟೇಶನಲ್ ಮಾಡೆಲ್ ಆಫ್ ಅನಾಲಜಿ. ಡಿ. ಸ್ಲೀಮನ್ (ಎಡಿಶನ್). ಯೂರೋಪಿಯನ್ ವರ್ಕಿಂಗ್ ಸೆಶನ್ ಆನ್ ಲರ್ನಿಂಗ್. (ಪುಪು.೫೩-೬೨). ಲಂಡನ್: ಪಿಟ್ಮನ್.</ref><ref>ಕೀನ್,ಎಂ.ಟಿ. ಲೆಡ್ಗೆವೇ, ಟಿ. &amp; ಡಫ್,ಎಸ್ (೧೯೯೪). ಕಾನ್ಸ್‌ಟ್ರೇಂಟ್ಸ್ ಆನ್ ಅನಾಲಾಜಿಕಲ್ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್:ಎ ಕಂಪ್ಯಾರಿಜನ್ ಆಫ್ ಥ್ರಿ ಮಾಡೆಲ್ಸ್. ''ಕಾಗ್ನಿಟಿವ್ ಸೈನ್ಸ್'' , ೧೮, ೨೮೭-೩೩೪.</ref>. ಹಲವಾರು ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಮೂಲಕ ಕಂಡುಕೊಂಡ ಸತ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ, ಮಾನವ ಸಾದೃಶ್ಯವಾಚಿ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಕಾರ್ಯಪರತೆಯ ಮೇಲೆ ಮಾಹಿತಿ ಮಂಡನಾ ಕ್ರಮದ ಪ್ರಭಾವ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ.<ref>ಕೀನ್,ಎಂ.ಟಿ. (೧೯೯೭). ವಾಟ್ ಮೇಕ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌‍ನ್ ಅನಾಲಜಿ ಡಿಫಿಕಲ್ಟ್? ಅನಾಲಾಜಿಕಲ್ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಆದೇಶದ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ಕಾರಣಾರ್ಥಕ ರಚನೆ. ''ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೀರಿಮೆಂಟಲ್ ಸೈಕಾಲಜಿ: ಲರ್ನಿಂಗ್,ಮೆಮೊರಿ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಕಾಗ್ನಿಶನ್,'' ೧೨೩, ೯೪೬-೯೬೭</ref> ===ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಅನುಭವ=== ಡೊಗ್ಲಾಸ್ ಹಾಫ್ಸ್‌ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಲರ್ ಮತ್ತು ಅವನ ತಂಡವು <ref>ಚಾಲ್ಮರ್ಸ್ ಎಟ್ ಅಲ್ ನೋಡಿ. ೧೯೯೧</ref> ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೆಯಾದ ರಚನೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇದರ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ನ್ನು ಆಕ್ಷೇಪಿಸಿದರು. ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಅನುಭವ ಒಳಗೊಂಡ ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಹೋಲಿಕೆ ಸೂಚಿಸುವ ವಿಚಾರದ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಗಡಿಯೂ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ವಾದಿಸಿದರು. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಸಾದೃಶ್ಯವು ಕೇವಲ ನಂತರ ಮಾತ್ರ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ ,ಮೊದಲು ಮತ್ತು ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಅನುಭವವಾಗಿ ಕೂಡ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಅನುಭವದಲ್ಲಿ, ಕಡಮೆ-ಮಟ್ಟದ ಉತ್ತೇಜನದಿಂದ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಮಾಹಿತಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಮಾನವನು ನಿರೂಪಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅನುಭವವು ಸಾದೃಶ್ಯಕ್ಕೆ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಸಾದೃಶ್ಯವು ಉನ್ನತ-ಮಟ್ಟದ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಕೂಡ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿದೆ. ಚಾಲ್ಮರ್ಸ್ ಎಟ್ ಅಲ್. ಸಾದೃಶ್ಯವು ಉನ್ನತ-ಮಟ್ಟದ ಅನುಭವ '''''ಆಗಿರುತ್ತದೆ'' ''' ಎಂಬ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾನೆ. ಫೋರ್ಬಸ್ ಎಟ್ ಅಲ್. (೧೯೯೮) ಇದು ಕೇವಲ ರೂಪಾಲಂಕಾರ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹಾಫ್ಸ್‌ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಲರ್‌ ಮತ್ತು ಗೆಂಟ್ನರ್‌ನ ತಂಡಗಳು ವಿರುದ್ಧವಾದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು (ಮೊರಿಸನ್ ಮತ್ತು ಡೈಟ್ರಿಚ್ ೧೯೯೫) ನಿವಾರಿಸುವುದಿಲ್ಲ,ಬದಲಾಗಿ ಸಾದೃಶ್ಯದ ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ರೂಪಗಳೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ===ಸಾದೃಶ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣತೆ=== ಆ‍ಯ್‌೦ಟೋನಿ ಕಾರ್ನೆಜೋಲ್ಸ್ ಸಾದೃಶ್ಯವನ್ನು ''ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ'' ಮತ್ತು ''ಎಣಿಕೆಯ ಸಂಕೀರ್ಣತೆ'' ಎಂದು ನಿರೂಪಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಫಂಕ್ಷನ್ ''f'' ನ್ನು ಸಾದೃಶ್ಯವು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ, ಜೋಡಿಯಾಗಿ ಕೊಟ್ಟ ''(x,f(x))'' ನಿಂದ,ತರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ, ಹೋಲಿಕೆ ಸೂಚಿಸುವ ತಾರ್ಕಿಕತೆಯು ''ಮೂಲ'' ಮತ್ತು ''ಗುರಿ'' ಎಂಬೆರಡು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಗುರಿಯ ಅಪೂರ್ಣ ಮತ್ತು ಮೂಲವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರಣೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗುರಿಯು ''S_t'' ಅಂಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ''R_t'' ಅಂಶವು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗಿದೆ. ನಾವು ಮೂಲದ ನೆಲೆಯಾದ ''S_s'' ನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ನಾವು ಭಾವಿಸಬಹುದು, ಗುರಿಯ ನೆಲೆಯು ''S_t'' ಯೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಮೂಲದ ಫಲಿತಾಂಶ ''R_s'' , ಇದು ಗುರಿಯ ನೆಲೆ''R_t'' ಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ''B_s'' , ''R_s'' ಮತ್ತು ''R_s'' ನಡುವೆ ಸಂಬಂಧವಿದೆ, ನಾವು ''B_t'' ಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತೇವೆ, ''S_t'' ಮತ್ತು ''R_t'' ನಡುವೆ ಸಂಬಂಧವಿದೆ. '''''ಮೂಲ ಮತ್ತು ಗುರಿ ಸಂಸೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿದಿದ್ದರೆ:'' ''' ಕೊಲ್ಮೊಗೊರೊವ್ ಸಂಕೀರ್ಣತೆ ''K(x)'' ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ''x'' ಅತಿ ಸಣ್ಣದಾದ ಪ್ರಮಾಣದ ವಿವರಣೆ ಮತ್ತು ಸೊಲೊಮೊನೊಫ್'ನ ದೃಷ್ಟಾಂತವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುವುದು, ರಿಜೆನೆನ್ (೮೯),<ref>ರಿಸಾನೆನ್ ಜೆ. (೧೯೮೯) : ''ಸ್ಟೊಚಾಸ್ಟಿಕಲ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸಿಟಿ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಎನ್‌ಕ್ವಾಯರಿ'' . ವರ್ಲ್ಡ್ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಕಂಪನಿ, ೧೯೮೯.</ref> ವ್ಯಾಲೆಸ್ & ಬೌಲ್ಟನ್ (೬೮) ಕನಿಷ್ಠ ವಿವರಣಾ ಸಮಯದ ತತ್ವತವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ತತ್ವವು ಮೂಲದಿಂದ ''K(ಗುರಿ| ಮೂಲ)'' ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ ಗುರಿಯನ್ನು ಮಂಡಿಸಲು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಅನಾಕರ್ಷವಾಗಿದೆ, ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾದ ಲೆಕ್ಕದ ಟ್ಯೂರಿಂಗ್ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಯಸುತ್ತದೆ. ''M_s'' ಮತ್ತು ''M_t'' ಮೂಲ ಮತ್ತು ಗುರಿಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಾಗಿದೆ ಎಂದೆಣಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆಸಕ್ತರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಉತ್ತಮ ಸಾದೃಶ್ಯವು ಎ ಮೂಲ ವಿಷಯ ಮತ್ತು ಎ ಗುರಿ ವಿಷಯದ ನಡುವಿನ ಸಾದೃಶ್ಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ: :''K(M_s) + K(S_s'' |M_s) + K(B_s|M_s) + K(M_t|M_s) + K(S_t|M_t) + K(B_t|M_t)'' (೧).'' '''''ಗುರಿಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿದಿರದಿದ್ದರೇ:'' ''' ಎಲ್ಲ ಮಾದರಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿವರಣೆಗಳು ''M_s'' , ''M_t'' , ''B_s'' , ''S_s'' , ಮತ್ತು ''S_t'' ಕಡಿಮೆ ಗೊಳಿಸಲು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮಾಡುತ್ತವೆ: :''K(M_s) + K(S_s'' |M_s) + K(B_s|M_s) + K(M_t|M_s) + K(S_t|M_t)'' (೨) '' ''B_t'' ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಲು ಇವು ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ ,ಮತ್ತು ಫರ್ಮುಲಾ (೧)ಗೆ ''R_t'' ಹೀಗೆಯೇ ಹೆಚ್ಚು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿದೆ . ಹೋಲಿಕೆ ಸೂಚಿಸುವ ಉಹಾಪೋಹಗಳು, ಎ ಮೂಲ ವಿಷಯ ಮತ್ತು ಎ ಗುರಿ ವಿಷಯದ ನಡುವಿನ ಸಾದೃಶ್ಯವನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುತ್ತದೆ, ಎರಡು ಅಂಶಗಳಾಗಿ: * ಸಾದೃಶ್ಯ, ದೃಷ್ಟಾಂತದಂತೆ ,''ಆರ್ಥಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತ'' . ಎರಡು ವಿಷಯಗಳ ನಡುವಿನ ಉತ್ತಮ ಸಾದೃಶ್ಯವು ಗುರಿ(೧)ರಿಂದ ಮೂಲ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಗೆ ಅವಶ್ಯಕ ಮಾಹಿತಿ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದರ ಮೂಲಭೂತ ಅಳತೆಯು ಎಣಿಕೆ ಸಂಕೀರ್ಣತೆ ಸಿದ್ಧಾಂತವಾಗಿದೆ. * ಮೂಲ ವಿಷಯದೊಂದಿಗೆ ಗುರಿ ವಿಷಯವನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಿ ಅಥವಾ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದಾಗ,ಮಾನದಂಡಗಳು ಕಡಿಮೆಮಾಡಿದ (೨) ಕಡಿಮೆಮಾಡಿದ (೧)ನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ,ಹಾಗೆಯೇ,ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ''ಕಾಗ್ನಿಟಿವ್ ಏಜೆಂಟ್'' ಸರಳವಾಗಿ ಲೆಕ್ಕದೊಳಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಹಿಮ್ಮಡಿಕೆ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದೇ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಗುರಿಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮಾಡಿ ಅವಶ್ಯಕ ಮಾಹಿತಿ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಇದು ಕೆಳಗಿನ ಸರಳ ಸೂತ್ರ ಕನಿಷ್ಠೀಕರಣಗೊಳಿಸಲು ಕನಿಷ್ಠೀಕರಣವ(೨)ನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು : :''K(M_s) + K(B_s'' |M_s) + K(M_t|M_s)'' (೩).'' ==ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಮತ್ತು ವಿಧಗಳು== ===ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ=== ====ಭಾಷಣಕಲೆ==== *ಸಾದೃಶ್ಯವು ಎರಡು ಶಬ್ದಗಳ ನಡುವೆ ಮಾತನಾಡುವ ಅಥವಾ ಗ್ರಾಂಥಿಕ ಹೋಲಿಕೆ ( ಅಥವಾ ಶಬ್ದಗಳ ಸಾಲು) ಇವುಗಳ ನಡುವೆ ಕೆಲವು ರೂಪದ ಅರ್ಥಗಳ ಸದೃಶತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಬಹುದು. ಸೆಮೆಟಿಕ್ ಸದೃಶ್ಯತೆ ದುರ್ಬಲವಾಗಿ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲದಿರುವಾಗ ಕೂಡ ಕೆಲವು ಸಾದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು [[ರಾಜಕೀಯ]] ಮತ್ತು [[ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ|ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ]] ವಾದಗಳನ್ನು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸಲು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು (ಪ್ರೇಕ್ಷರಿಗೆ ಚತುರತೆ ಇದ್ದರೇ). ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಾದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡದ ದೋಷಗಳು ಅಥವಾ ಇಲ್ಲದಿರುವ ವಾದಗಳನ್ನು ಖಾತರಿಗೊಳಿಸಲು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ====ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರಗಳು==== * ಸಾದೃಶ್ಯವು ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟವೆಂದು ಗ್ರಹಿಸಿದ ಶಬ್ದಗಳ ರೂಪವನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಿಯಮಗಳಿಂದ ರೂಪಿತವಾದ ಸಾಮಾನ್ಯ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿಡುವ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಆಕೃತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಆಂಗ್ಲ|ಇಂಗ್ಲೀಶ್]] ಕ್ರಿಯಾಪದ ''[[wiktionary:help|ಸಹಾಯ]]'' ಒಮ್ಮೆ ಭೂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ''ಹೋಪ್'' ಮತ್ತು ಪಾಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿಸಿಪಲ್‌ನಲ್ಲಿ ''ಹೋಪನ್'' ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಾದೃಶ್ಯದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ( ಅಥವಾ ಉತ್ಪಾದಕ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಕ್ರಿಯಾಪದ-''ed'' ನಿಯಮದಿಂದ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿದೆ) ಈ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲದ ರಚನೆಯು ತಿರಸ್ಕೃತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಬದಲಾಗಿ ''ಹೆಲ್ಪ್ಡ್'' ಆಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ''ಲೆವೆಲಿಂಗ್'' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಅನಿಯಮಿತ ರಚನೆಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಾದೃಶ್ಯದಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ ಅಮೆರಿಕಾ ಇಂಗ್ಲೀಷಿನ ಭೂತಕಾಲದ ರೂಪ ''[[wiktionary:dive|ಡೈವ್]]'' :''ಡವ್'' , ಸಾದೃಶ್ಯವು ''ಡ್ರೈವ್'' : ''ಡ್ರೊವ್'' ನಂತಹ ಶಬ್ದದೊಂದಿಗೆ ರಚಿತವಾಗಿದೆ. * ಇರುವ ಶಬ್ದದೊಂದಿಗೆ ಸಾದೃಶ್ಯದಿಂದ ಹೊಸ ಶಬ್ಧಗಳು ಕೂಡ ರೂಪುಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆ ''ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್'' ,''ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್'' ನೊಂದಿಗೆ ಆನಾಲಾಜಿಯಿಂದ ರಚಿತವಾಗಿದೆ; ಹೊಸ ಶಬ್ದ ಹೋಲುವ ಇತರೆ ಶಬ್ದಗಳು ''ಫಿರ್ಮ್‌ವೇರ್'' ಮತ್ತು ''ವ್ಯಾಪೊರ್‌ವೇರ್'' . ಇನ್ನೊಂದು ಉದಾಹರಣೆ ತಮಾಷೆಯ ಶಬ್ದ ''ಅಂಡರ್‌ವೆಲ್ಮ್'' , ''ಒವರ್‌ವೆಲ್ಮ್‌'' ನೊಂದಿಗೆ ಆನಾಲಾಜಿಯಿಂದ ರಚಿತವಾಗಿದೆ. * ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಆನಾಲಾಜಿಯು ಶಬ್ದದಂತಹ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುವ ಉತ್ಪಾದಕ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಉತ್ಪಾದಕ ''ನಿಯಮಗಳ'' ಯಾಂತ್ರಿಕರಚನೆಗೆ ಬದಲಾಗಿ ತೋರುತ್ತದೆ. ನಿಜವಾಗಿ ಅವುಗಳು ಒಂದೇತೆರನಾದ ಯಾಂತ್ರಿಕ ರಚನೆ ಹೊಂದಿವೆ,ಸಾದೃಶ್ಯದ ನಿಯಮಗಳು ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಭದ್ರವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿವೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಸಾದೃಶ್ಯದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ವಿಷಯ (ಇನ್ನೂ) ಸರಳವಾಗಿಲ್ಲ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಲಂಗಕರ್ ೧೯೮೭.೪೪೫-೪೪೭) ಎಂದು ಇತರರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜ್ಞಾನಗ್ರಹಣ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಈ ಉದ್ದೇಶವು ಸಾದೃಶ್ಯದ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಗುರಿಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಅನುರಣಿಸುತ್ತದೆ ಇದನ್ನು ಈ ಕೆಳಗೆ ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ===ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ=== ಸದೃಶವಾದ ಶಬ್ದವು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಮತ್ತು ಅನ್ವಯಿಕ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಮಾದರಿ ಅಥವಾ ಅನುಕರಿಸುವಿಕೆಯ ರೂಪವು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಬಲವಾದ ಸಾದೃಶ್ಯಗಳು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ಇತರೆ ದುರ್ಬಲವಾದ ಸಾದೃಶ್ಯಗಳು ತಿಳುವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಒತ್ತಾಸೆ ನೀಡಬಹುದು. ಮತ್ತು ಅದೇ ತರನಾದ ಪದ್ಧತಿಯ ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಎನಾಲಜಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಜಲಚಾಲಿತಕ್ಕೆ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ ತುಲನೆಮಾಡಲು ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಉದಾಹರಣೆ ಅನಾಲಾಗ್ ಇಯರ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಅಥವಾ ಮೆಕಾನಿಕಲ್ ಡಿವೈಸಸ್ ಮೇಲೆ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ. ====ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ==== ಕೆಲವೊಂದು ವಿಧದ ಅನಾಲಾಜಿಸ್ ಐಸೊಮಾರ್ಪಿಸಂ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಮೂಲಕ ಖಚಿತವಾದ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದ ಸೂತ್ರೀಕರಣ ಹೊಂದಿರಬಹುದು. ವಿವರವಾಗಿ, ಇದರರ್ಥ ಒಂದೇ ವಿಧವಾದ ಎರಡು ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದ ರಚನೆ ಕೊಡುತ್ತದೆ,ಅನಾಲಜಿ ಅವುಗಳ ನಡುವೆ bijection ಆಗಿರುವಂತೆ ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಭಾವಿಸಬಹುದು ಹಾಗೆಯೇ ಕೆಲವು ಅಥವಾ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಬದ್ಧವಾದ ರಚನೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, <math> \mathbb{R}^2 </math> ಮತ್ತು <math> \mathbb{C} </math> ಗಳು ವೆಕ್ಟರ್ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಐಸೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಆಗಿರುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು, <math> \mathbb{C} </math>, <math> \mathbb{R}^2 </math> ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ - <math> \mathbb{C} </math> ಒಂದು ಫೀಲ್ಡ್ ಆಗಿದ್ದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಅದು ಒಂದು ವೆಕ್ಟರ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಕೂಡಾ ಆಗಿದೆ. ಕೆಟಗರಿ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಮುಂದುವರೆದ functors ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯೊಂದಿಗೆ ಅನಾಲಜಿ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಚಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. C ಮತ್ತು D ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ನೀಡಿದಾಗ, C ದಿಂದ D ವರೆಗಿನ ಒಂದು functor F ಅನ್ನು C ಮತ್ತು Dಗಳ ನಡುವಿನ ಸಾದೃಶ್ಯ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ F ಇದು C ಯ ಆಬ್ಜೆಕ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು D ಆಬ್ಜೆಕ್ಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು C ಯ ಬಾಣಗಳನ್ನು D ಯ ಬಾಣಗಳಿಗೆ ಯಾವ ರೀತಿ ಮ್ಯಾಪ್ ಮಾಡಬೇಕೆಂದರೆ ಈ ಎರಡೂ ವಿಭಾಗಗಳ ಸ್ವರೂಪವು ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಇದು ಡೆಡ್ರೆ ಗೆಂಟ್ನ್ಜರ್‌ನ ಸಾದೃಶ್ಯದ ರಚನೆಯ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ,ಇದು ಕೆಲವೊಂದು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅನಾಲಜಿ ವಿಚಾರವನ್ನು ಒಂದು ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ವಿಧ್ಯುಕ್ತಗೊಳಿಸಿ ಖಾತಿಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ====ಕೃತ್ರಿಮ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ==== ಕೇಸ್- ಆಧಾರಿತ ತಾರ್ಕಿಕತೆ ನೋಡಿ. ====ಅಂಗರಚನಾ ಶಾಸ್ತ್ರ==== :''ಇದನ್ನು ನೋಡಿ: ಅನಾಲನಿ (ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ)'' ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ, ಕಶೇರುಕಗಳ ಕಾಲು ಮತ್ತು ಕ್ರೀಮಿಗಳ ಕಾಲಿನಂತಹ ಒಂದೇ ವಿಧವಾದ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಆದರೆ ವಿಕಾಸಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿರದಿದ್ದರೆ,ಎರಡು ಅಂಗರಚನಾತ್ಮಕ ರಚನೆಗಳನ್ನು ''analogous'' ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ಅನಾಲಾಗಸ್ ರಚನೆಗಳು ಕನ್ವರ್ಜೆಂಟ್ ವಿಕಾಸ ಮತ್ತು ಹೊಮೊಲೊಗಸ್ ರಚನೆಗಳ ವಿಭಿನ್ನತೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿರಬಹುದು. ==== ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರ ==== ಅಗಾಗ್ಗೇ ಭೌತಿಕ ಮೂಲಮಾದರಿಯ ಆಕೃತಿ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಭೌತಿಕ ವಸ್ತುವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಮಾರುತಸುರಂಗಗಳು ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಮಾನ ಮಾದರಿಗಳ ಪರೀಕ್ಷಾ ಮಾನದಂಡವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಇದು ಪೂರ್ಣ-ಪ್ರಮಾಣದ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಮಾನದ ಅನಾಲಾಗ್ ಆಗಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಮೊನಿಯಾಕ್ (ಅನಾಲಾಗ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್) ಇದರ ಪೈಪಿನಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಹರಿವು , ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಹಣದ ಹರಿವಿಗೆ ಅನಾಲಾಗ್ ಆಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ===ಪ್ರಮಾಣಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ=== ====ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರ ==== ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೋಲಿಕೆ ಸೂಚಿಸುವ ತಾರ್ಕಿಕತೆಯು ಪ್ರಮುಖವಾದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರ ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಇದರ ಭಾಗವಾಗಿರಬಹುದು. A ನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ಮಾಡುವುದು ತಪ್ಪಾದರೆ, ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾದ ಎಲ್ಲಾ ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ B ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು A ಗೆ ಅನಾಲಾಗ್ ಆಗಿದ್ದರೆ, ಈ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ B ಯಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ತಪ್ಪಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾರಲ್ ಪರ್ಟಿಕ್ಯುಲರಿಸಮ್‌ ವು ಡಿಡಕ್ಷನ್ ಮತ್ತು ಇಂಡಕ್ಷನ್ ಎರಡನ್ನೂ ತಿರಸ್ಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಾದೃಶ್ಯಿಕ ನೈತಿಕ ತಾರ್ಕಿಕತೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಮೊದಲನೆಯದು ಮಾತ್ರ ಯಾವುದೇ ನೈತಿಕ ತತ್ವಗಳಿಲ್ಲದೇ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬಲ್ಲುದಾಗಿದೆ. ====ಕಾನೂನು==== ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ, ಯನ್ನು ಮೊದಲಿನ ಅಧಿಕಾರವಲ್ಲದ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ತೀರ್ಮಾನಿಸಲು ಅನಾಲಾಜಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾನೂನಿನ ಸಾದೃಶ್ಯಿಕ ತಾರ್ಕಿಕತೆ ಮತ್ತು ಮೊದಲಿನ ಕೇಸ್ ಲಾದ ಸಾದೃಶ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ===== ನಿಯಮಾವಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಯಿದೆಗಳಿಂದ ಸಾದೃಶ್ಯಗಳು===== ಸಿವಿಲ್ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ, ಕಾನೂನಿನ ಮಹತ್ವದ ಮೂಲವು ಶಾಸನಬದ್ಧ ಸಂಹಿತೆಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಸನಗಳಾಗಿವೆ, ಬರೆದ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ವಿಷಯವನ್ನು ವಿಶದವಾಗಿ ನೀಡದೇ ಇರುವಾಗ ಖಾಲಿಭಾಗ (ಲೋಪ) ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಯಾರ ಉದ್ದೇಶವು ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಿಬಂಧನೆ ಹೇರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆ ಕಾನುನುಕ್ರಮವು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಷ್ಕರಣೆಗೆ ಸೇರಬಹುದು,ನ್ಯಾಯಧೀಶರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಲೋಪ (ದೋಷ)ವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಕೇವಲ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಹಲವಾರು ಕಾನೂನು ಬದ್ಧವಾದ ಹೇಳಿಕೆಯ ನಿಬಂಧನೆಯಲ್ಲಿ (ಇವುಗಳಿಂದ ಆಂತರಿಕ ಅರ್ಥವತ್ತತೆಯನ್ನು ಊಹಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ) ಅಥವಾ ಕಾನೂನಿನ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ತತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಅನಲಾಜಿ ಎಳೆಯುವಿಕೆಯಿಂದ ಶಾಸಕನ ಯೋಗ್ಯವಾದ ತೀರ್ಪನ್ನು ಗು್ರುತಿಸಬಹುದು. ಸಾದೃಶ್ಯವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆದೇಶದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಸುಸಂಗತತೆ ಸಾಧಿಸಲು ವಿಭಿನ್ನ ಹೇಳಿಕೆಗಳ ನಡುವೆ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ವದ ನ್ಯಾಯಿಕ ತೀರ್ಮಾನಗಳು ಸಾದೃಶ್ಯದಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ, ಹಾಗಿದ್ದಾಗ್ಯೂ ಈ ತೀರ್ಮಾನಗಳು ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ. =====ಪೂರ್ವ ನಿದರ್ಶನ ಪ್ರಕರಣ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಸಾದೃಶ್ಯತೆಗಳು ===== ಭಿನ್ನತೆಯಿಂದ, ಏಕರೂಪದ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ, ಪೂರ್ವ ನಿದರ್ಶನದ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮೂಲಗಳಾಗಿವೆ, ಸಂಹಿತೆಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಸನಗಳಿಗೆ ಅನಾಲಾಜಿಸ್ ಅಪರೂಪವಾಗಿದೆ (ಇವುಗಳು ಸುಸಂಗತ ಪದ್ಧತಿಯೆಂದು ನೋಡಲಾಗಲಿಲ್ಲವಾದರೂ ಅವುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ). ಪೂರ್ವ ನಿದರ್ಶನ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಾದೃಶ್ಯವನ್ನು ತರಲಾಗುತ್ತದೆ: ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಕರಣವು ಇದರಂತೆಯೇ ಇರುವುದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಆ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸಾದೃಶ್ಯವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಯಮವನ್ನು ಬಳಸಿರುವುದನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ== * ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ರೂಪಾಲಂಕಾರ * ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಮಿಶ್ರಣ * ದೋಷಪೂರಿತ ಅನಾಲಾಜಿ * ರೂಪಾಲಂಕಾರ * ಅಲೆಗಾರಿ (ಅನ್ಯೋಕ್ತಿ) ==ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು== {{Reflist|2}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== * ಸೆಜೆಟನ್, ಟೋಮಾಸೊ ಡೆ ವಿಯೊ, (೧೪೯೮), ''ಡೆ ನೊಮಿನಮ್ ಸಾದೃಶ್ಯದಾ'' , ಪಿ.ಎನ್. ಜೆಮಿಟ್ (ಎಡಿಶನ್.), ೧೯೩೪, ''ದ ಅನಾಲಾಜಿ ಆಫ್ ನೇಮ್ಸ್'' , ಕೊರೆನ್, ಹೆನ್ರಿ ಜೆ. ಮತ್ತು ಬುಶಿನ್‌ಸ್ಕಿ, ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಎ (trans.), ೧೯೫೩, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್: ಡಕ್ವೆಸ್ನೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ. * ಚಾಲ್ಮರ್ಸ್, ಡಿ.ಜೆ. ಎಟ್ ಅಲ್. (೧೯೯೧). ಚಾಲ್ಮರ್ಸ್, ಡಿ.ಜೆ., ಫ್ರೆಂಚ್, ಆರ್.ಎಂ., ಹಾಫ್ಸ್‌ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಲರ್, ಡಿ., [http://consc.net/papers/highlevel.pdf ಹೈ-ಲೆವಲ್ ಪರ್ಸೆಪ್ಶನ್, ರ್, and Analogy]. * ಕಾರ್ನ್ಯುಜೊಲ್ಸ್, ಎ. (೧೯೯೬). [http://www.lri.fr/~antoine/Papers/JFA96-final-osX.pdf ಅನಾಲಾಜಿ, principe d’économie et complexité algorithmique] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120604215148/http://www.lri.fr/~antoine/Papers/JFA96-final-osX.pdf |date=2012-06-04 }}. In ''Actes des ೧೧èmes Journées Françaises de l’Apprentissage'' . Sète. * ಗೆಂಟ್ನರ್, ಡಿ. (೧೯೮೩). [http://groups.psych.northwestern.edu/gentner/papers/Gentner83.pdf ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರಿಂಗ್ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್: ಎ ಥಿಯಟ್ರಿಕಲ್ ಫ್ರೇಮ್‌ವರ್ಕ್ ಫಾರ್ ಅನಾಲಾಜಿ.] ಕಾಗ್ನಿಟಿವ್ ಸೈನ್ಸ್, ೭, ೧೫೫-೧೭೦. ( ಎ ಯಲ್ಲಿ ಪುನರ್‌ಮುದ್ರಣವಾಯಿತು.ಕಾಲಿನ್ಸ್ & ಇ. ಇ. ಸ್ಮಿತ್ (ಎಡಿಶನ್.),ಜ್ಞಾನ ಗ್ರಹಣ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಓದಿ: ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯಿಂದ ಒಂದು ದೃಷ್ಟಿಕೋನ. ಪಾಲೊ ಆಲ್ಟೊ, ಸಿಎ: ಕೌಫ್‌ಮನ್). * ಫೋರ್ಬಸ್, ಕೆ. ಎಟ್ ಅಲ್. (೧೯೯೮). [http://www.psych.northwestern.edu/psych/people/faculty/gentner/newpdfpapers/ForbusGentner98.pdf ಅನಾಲಜಿ ಲುಕ್ಸ್ ಲೈಕ್ ಹೈ-ಲೆವೆಲ್ ಪರ್ಸೆಪ್ಶನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060525202000/http://www.psych.northwestern.edu/psych/people/faculty/gentner/newpdfpapers/ForbusGentner98.pdf |date=2006-05-25 }}. * ಗೆಂಟ್ನರ್, ಡಿ., ಹೊಲ್ಯೊಕ್, ಕೆ.ಜೆ., ಕಿಕಿನೊವ್, ಬಿ. (ಎಡಿಶನ್ಸ್.) (೨೦೦೧). [http://cognet.mit.edu/library/books/view?isbn=0262571390 ದ ಅನಾಲಾಜಿಕಲ್ ಮೈಂಡ್: ಪರ್ಸೆಪ್ಟಿವ್ಸ್ ಫ್ರಾಮ್ ಕಾಂಗ್ನಿಟಿವ್ ಸೈನ್ಸ್.] ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್, ಎಂಎ, ಎಂಐಟಿ ಪ್ರೆಸ್, ISBN ೦-೨೬೨-೫೭೧೩೯-೦ * ಹಾಫ್ಸ್‌ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಲರ್,ಡಿ. (೨೦೦೧). [http://prelectur.stanford.edu/lecturers/hofstadter/analogy.html ಅನಾಲಜಿ ಆ‍ಯ್‌ಸ್ ದ ಕೋರ್ ಆಫ್ ಕಾಂಗ್ನಿಶನ್], ಡೆಡ್ರೆ ಗೆಂಟ್ನರ್‌ , ಕೇಥ್ ಹೊಲ್ಯೊಕ್ , ಮತ್ತು ಬೈಚೊ ಕೊಕಿನೊವ್ (ಎಡಿಶನ್.) ದ ಅನಾಲಾಜಿಕಲ್ ಮೈಂಡ್: ಪರ್ಸೆಪ್ಟಿವ್ಸ್ ಫ್ರಾಮ್ ಕಾಂಗ್ನಿಟಿವ್ ಸೈನ್ಸ್, ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್, ಎಂಎ, ಎಂಐಟಿ ಪ್ರೆಸ್/ಬ್ರಾಂಡ್‌ಫೊರ್ಡ್ ಬುಕ್, ೨೦೦೧, ಪುಪು.&nbsp;೪೯೯–೫೩೮. * ಹೊಲ್ಯಾಂಡ್, ಜೆ.ಎಚ್., ಹೊಲ್ಯೊಕ್, ಕೆ.ಜೆ., ನಿಸ್ಬೆಟ್, ಆರ್.ಇ., ಮತ್ತು ಥಗರ್ಡ್,ಪಿ. (೧೯೮೬). [http://cognet.mit.edu/library/books/view?isbn=0262580969 ಇಂಡಕ್ಷನ್: ಪ್ರೊಸೆಸಸ್ ಅಫ್ ಇನ್ಫೆರೆನ್ಸ್, ಲರ್ನಿಂಗ್, ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಡಿಸ್ಕವರಿ‍]. ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್, ಎಂಎ, ಎಂಐಟಿ ಪ್ರೆಸ್, ISBN ೦-೨೬೨-೫೮೦೯೬-೯. * ಹೊಲ್ಯೊಕ್, ಕೆ.ಜೆ., ಮತ್ತು ಥಗರ್ಡ್,ಪಿ. (೧೯೯೫). [http://cognet.mit.edu/library/books/view?isbn=0262581442 ಮೆಂಟಲ್ ಲೀಫ್: ಅನಾಲಜಿ ಇನ್ ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಥಾಟ್]. ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್, ಎಂಎ, ಎಂಐಟಿ ಪ್ರೆಸ್, ISBN ೦-೨೬೨-೫೮೧೪೪-೨. * ಹೊಲ್ಯೊಕ್, ಕೆ.ಜೆ., ಮತ್ತು ಥಗರ್ಡ್,ಪಿ. (೧೯೯೭). [http://cogsci.uwaterloo.ca/Articles/Pages/Analog.Mind.html ದ ಅನಾಲಾಜಿಕಲ್ ಮೈಂಡ್]. *ಹಮ್ಮೆಲ್,ಜೆ.ಇ., ಹೊಲ್ಯೊಕ್, ಕೆ.ಜೆ. (೨೦೦೫). [http://reasoninglab.psych.ucla.edu/KH%20pdfs/hummel&amp;holyoak_cdips_2005.pdf ರಿಲೆಶನಲ್ ರೀಜನಿಂಗ್ ಇನ್ ಎ ನರ್ವಲಿ ಪ್ಲಾಸಿಬಲ್ ಕಾಂಗ್ನಿಟಿವ್ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211011044250/http://reasoninglab.psych.ucla.edu/KH%20pdfs/hummel%26holyoak_cdips_2005.pdf |date=2021-10-11 }} * ಇಟ್ಕೊನೆನ್, ಇ. (೨೦೦೫). ಅನಾಲಜಿ ಆ‍ಯ್‌ಸ್ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಪ್ರೊಸೆಸ್. ಆ‍ಯ್‌ಮ್ಸ್‌ಸ್ಟರ್‌ಡ್ಯಾಂ/ಫಿಲಿಡೆಲ್ಫಿಯಾ: ಜಾನ್ ಬೆಂಜಮಿನ್ಸ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಕಂಪನಿ. * ಜುಥೆ, ಎ. (೨೦೦೫). [http://www.cs.hut.fi/Opinnot/T-93.850/2005/Papers/juthe2005-analogy.pdf "ಆರ್ಗ್ಯುಮೆಂಟ್ ಬೈ ಅನಾಲಜಿ"], ಇನ್ ಆರ್ಗ್ಯುಮೆಂಟೇಶನ್ (೨೦೦೫) ೧೯: ೧–೨೭. * ಕೀನ್,ಎಂ .ಟಿ. ಲೆಡ್ಗೆವೇ,ಟಿ. & ಡಫ್, ಎಸ್, (೧೯೯೪). ಕನ್ಸ್ಟ್ರೆಂಟ್ಸ್ ಆನ್ ಅನಾಲಾಜಿಕಲ್ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್:ಎ ಕಂಪ್ಯಾರಿಜನ್ ಆಫ್ ಥ್ರಿ ಮಾಡೆಲ್ಸ್. ''ಕಾಗ್ನಿಟಿವ್ ಸೈನ್ಸ್'' , ೧೮, ೨೮೭-೩೩೪. * ಕೀನ್,ಎಂ .ಟಿ. (೧೯೯೭). ವಾಟ್ ಮೇಕ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಅನಾಲಾಜಿ ಡಿಫಿಕಲ್ಟ್? ಅನಾಲಾಜಿಕಲ್ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಆದೇಶದ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ಕಾರಣಾರ್ಥಕ ರಚನೆ. ''ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೀರಿಮೆಂಟಲ್ ಸೈಕಾಲಜಿ: ಲರ್ನಿಂಗ್,ಮೆಮೊರಿ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಕಾಗ್ನಿಶನ್ '' ೧೨೩, ೯೪೬-೯೬೭ * ಕೊಕಿನೊವ್,ಬಿ. (೧೯೯೪). [http://nbu.bg/cogs/personal/kokinov/ambr94.pdf "ಎ ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಮಾಡೆಲ್ ಆಫ್ ರೀಜನಿಂಗ್ ಬೈ ಅನಾಲಾಜಿ."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101210072644/http://www.nbu.bg/cogs/personal/kokinov/ambr94.pdf |date=2010-12-10 }} * ಕೊಕಿನೊವ್,ಬಿ. ಮತ್ತು ಪೆಟ್ರೊವ್,ಎ (೨೦೦೧). [http://nbu.bg/cogs/personal/kokinov/Analogy&amp;Memory(2002).pdf "ಇಂಟಿಗ್ರೇಶನ್ ಆಫ್ ಮೆಮೊರಿ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ರೀಜನಿಂಗ್ ಇನ್ ಅನಾಲಜಿ-ಮೇಕಿಂಗ್."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121002060758/http://www.nbu.bg/cogs/personal/kokinov/Analogy%26Memory%282002%29.pdf |date=2012-10-02 }} * ಲಾಮಂಡ್,ಜಿ. (೨೦೦೬). [http://plato.stanford.edu/entries/legal-reas-prec/ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಡ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಅನಲಾಜಿ ಇನ್ ಲೀಗಲ್ ರೀಜನಿಂಗ್], ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಫಿಲಾಸಫಿಯಲ್ಲಿ. *ಲಂಗಕರ್,ರೋನಾಲ್ಡ್ ಡಬ್ಲ್ಯೂ. (೧೯೮೭). ಫೌಂಡೇಶನ್ ಆಫ್ ಕಾಗ್ನಿಟಿಚ್ ಗ್ರಾಮರ್. ಸಂಪುಟ. I,ಥಿಯೋರೆಟಿಕಲ್ ಪ್ರೀರಿಕ್ವಿಸೈಟ್ಸ್. ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್: ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ. * ಲಿಟ್ಲ್,ಜೆ. (೨೦೦೦). ಅನಾಲಜಿ ಇನ್ ಸೈನ್ಸ್: ವೇರ್ ಡು ವಿ ಗೋ ಫ್ರಾಮ್ ಹೀಯರ್? ರೆಟೊರಿಕ್ ಸೊಸೈಟಿ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಲಿ, ೩೦, ೬೯-೯೨. * ಲಿಟ್ಲ್,ಜೆ. (೨೦೦೮). ದ ರೋಲ್ ಆಫ್ ಎನಾಲಜಿ ಇನ್ ಜಾರ್ಜ್ ಗ್ಯಾಮೊವ್ಸ್ ಡೆರಿವೇಶನ್ ಆಫ್ ಡ್ರಾಫ್ ಎನರ್ಜಿ. ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಲಿ, ೧೭, ೧-೧೯. * ಮಾರಿಸನ್,ಸಿ., ಮತ್ತು ಡೈಟ್ರಿಚ್,ಇ. (೧೯೯೫). [http://eksl.cs.umass.edu/~clayton/publications/CogSci95/SM-v-HLP.pdf ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ವರ್ಸಸ್.ಹೈ-ಲೆವೆಲ್ ಪರ್ಸೆಪ್ಶನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060525202005/http://eksl.cs.umass.edu/~clayton/publications/CogSci95/SM-v-HLP.pdf |date=2006-05-25 }}. * ರೋಸ್, ಜೆ.ಎಫ್., (೧೯೮೨), ''ಪೋರ್ಟ್ರೆಯಿಂಗ್ ಅನಾಲಜಿ'' . ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ : ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮುದ್ರಣಾಲಯ. * ರೋಸ್, ಜೆ.ಎಫ್., (೧೯೭೦), [http://www.jstor.org/pss/2024008 "ಅನಾಲಜಿ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ದ ರೆಸೊಲ್ಯೂಶನ್ ಆಫ್ ಸಮ್ ಕಾಗ್ನಿಟಿವಿಟಿ"], ''ದ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಫಿಲಾಸಫಿ'' , ಸಂಪುಟ. ೬೭, ಸಂಖ್ಯೆ. ೨೦ (ಅಕ್ಟೋಬರ್., ೧೯೭೦), ಪುಪು. ೭೨೫-೭೪೬. * ರೋಸ್, ಜೆ.ಎಫ್., (೧೯೬೧), "ಅನಾಲಜಿ ಆ‍ಯ್‌ಸ್ ರೂಲ್ ಆಫ್ ಮೀನಿಂಗ್ ಫಾರ್ ರಿಲೀಜಿಯಸ್ ಲ್ಯಾಂಗ್ವೆಜ್", ''ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫಿಲಾಸಫಿಕಲ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಲಿ'' , ಸಂಪುಟ. ೧, ಸಂಖ್ಯೆ. ೩ (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್., ೧೯೬೧),ಪುಪು. ೪೬೮-೫೦೨. * ರೋಸ್, ಜೆ.ಎಫ್., (೧೯೫೮), ''ಎ ಕ್ರಿಟಿಕಲ್ ಅನಾಲಿಸಿಸ್ ಅಫ್ ದ ಥಿಯರಿ ಆಫ್ ಅನಾಲಜಿ ಆಫ್ ಸೇಂಟ್ ಥಾಮಸ್ ಎಕ್ವಿನಾಸ್ '' , (ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಆರ್ಬರ್, ಎಂಐ: ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಮೈಕ್ರೋಫಿಲ್ಮ್ಸ್ Inc). * ಶೆಲ್ಲಿ, ಸಿ. (೨೦೦೩). ಮಲ್ಟಿಪಲ್ ಅನಾಲಜಿ ಇನ್ ಸೈನ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಫಿಲಾಸಪಿ. ಆ‍ಯ್‌ಮ್ಸ್‌ಸ್ಟರ್‌ಡ್ಯಾಂ/ಫಿಲಿಡೆಲ್ಫಿಯಾ: ಜಾನ್ ಬೆಂಜಮಿನ್ಸ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಕಂಪನಿ * ಟರ್ನೆಯ್, ಪಿ.ಡಿ., ಮತ್ತು ಲಿಟ್ಮನ್,ಎಂ.ಎಲ್. (೨೦೦೫). [http://arxiv.org/abs/cs.LG/0508103 ಕಾರ್ಪಸ್-ಬೇಸ್ಡ್ ಲರ್ನಿಂಗ್ ಆಫ್ ಅನಾಲಾಜಿಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಸೆಮೆಟಿಕ್ ರೆಲೇಶನ್ಸ್ ]. ಮಷಿನ್ ಲರ್ನಿಂಗ್, ೬೦ (೧-೩), ೨೫೧-೨೭೮. * ಟರ್ನೆಯ್, ಪಿ.ಡಿ. (೨೦೦೬). [http://arxiv.org/abs/cs.CL/0608100 ಸಿಮಿಲಾರಿಟಿ ಆಫ್ ಸೆಮೆಟಿಕ್ ರಿಲೇಶನ್ಸ್]. ಕಾಂಪ್ಯುಟೇಶನಲ್ ಲಿಂಗ್ವಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್, ೩೨ (೩), ೩೭೯-೪೧೬. * ಕಾರ್ನ್ಯುಜೊಲ್ಸ್, ಎ. (೧೯೯೬). [http://www.lri.fr/~antoine/Papers/JFA96-final-osX.pdf ಅನಾಲಜಿ,ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಲ್ ಆಫ್ ಇಕಾನಮಿ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಕಾಂಪ್ಯುಟೇಶನಲ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸಿಟಿ‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120604215148/http://www.lri.fr/~antoine/Papers/JFA96-final-osX.pdf |date=2012-06-04 }}. ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{Wiktionary|analogy}} * [http://etext.lib.virginia.edu/cgi-local/DHI/dhi.cgi?id=dv1-09 ''ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ದ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಐಡಿಯಾಸ್:'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090425005404/http://etext.lib.virginia.edu/cgi-local/DHI/dhi.cgi?id=dv1-09 |date=2009-04-25 }} ಮೊದಲಿನ ಗ್ರೀಕ್ ಚಿಂತನೆಯಲ್ಲಿ ಅನಾಲಜಿ. * [http://etext.lib.virginia.edu/cgi-local/DHI/dhi.cgi?id=dv1-10 ''ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ದ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಐಡಿಯಾಸ್'' :] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090425010031/http://etext.lib.virginia.edu/cgi-local/DHI/dhi.cgi?id=dv1-10 |date=2009-04-25 }} ಪೆಟ್ರಿಸ್ಟಿಕ್ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಯುಗದ ಚಿಂತನೆಯಲ್ಲಿ ಅನಾಲಜಿ. * [http://plato.stanford.edu/entries/analogy-medieval/ ''ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಫಿಲಾಸಫಿ'' :] ಸಾದೃಶ್ಯದ ಮಧ್ಯಯುಗದ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು. *[http://www.psych.northwestern.edu/psych/people/faculty/gentner/publications2.htm ಡೆಡ್ರೆ ಗೆಂಟ್ನರ್ಸ್ ಪಬ್ಲಿಕೆಶನ್ ಪೇಜ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080416164306/http://www.psych.northwestern.edu/psych/people/faculty/gentner/publications2.htm |date=2008-04-16 }}, ಹೆಚ್ಚಿನವು ಸಾದೃಶ್ಯತೆಯ ಕುರಿತು ಇದ್ದು ಮತ್ತು ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ಗೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ. *[http://www.coe.uga.edu/twa/ ಶಾನ್ ಗ್ಲಿನ್ಸ್ ಪಬ್ಲಿಕೆಶನ್ ಪೇಜ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071110094505/http://www.coe.uga.edu/twa/ |date=2007-11-10 }}, ಸಾದೃಶ್ಯದ ಕುರಿತು ಎಲ್ಲಾ ಓದಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ಗೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ. *[https://web.archive.org/web/20060512220317/http://reasoninglab.psych.ucla.edu/KeithPublications.htm ಕೇಥ್ ಹೊಲ್ಯೊಕ್ಸ್ ಪಬ್ಲಿಕೆಶನ್ ಪೇಜ್], ಹೆಚ್ಚಿನವು ಸಾದೃಶ್ಯತೆಯ ಕುರಿತು ಇದ್ದು ಮತ್ತು ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ಗೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ. *[http://nbu.bg/cogs/personal/kokinov/index.html ಬೈಚೊ ಕೊಕಿನೊವ್ಸ್ ಪಬ್ಲಿಕೆಶನ್ ಪೇಜ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101106105735/http://nbu.bg/cogs/personal/kokinov/index.html |date=2010-11-06 }}, ಹೆಚ್ಚಿನವು ಸಾದೃಶ್ಯತೆಯ ಕುರಿತು ಇದ್ದು ಮತ್ತು ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ಗೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ. * [http://student.dei.uc.pt/~racosta/jmapper ಜೆಮ್ಯಾಪರ್ - ಜಾವಾ ಲೈಬ್ರರಿ ಫಾರ್ ಅನಾಲಜಿ/ಮೆಟಾಫರ್ ಜನರೇಸನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100201150211/http://student.dei.uc.pt/~racosta/jmapper/ |date=2010-02-01 }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಾದಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜ್ಞಾನಗ್ರಹಣ ವಿಜ್ಞಾನ]] [[ವರ್ಗ:ಸೆಮಾಟಿಕ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ವಾಸ್ತವಿಕತಾವಾದ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಗ್ರೀಕ್ ಭಾಷೆಯ ಎರವಲು ಪದಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಮಾದರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಸಂವಹನ]] drm2u6n4sufucgwmugj1f17ghthlc0t 0 25216 1433822 1368723 2026-10-19T07:26:48Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1433822 wikitext text/x-wiki {{accounting}} ಒಂದು '''ಹಣಕಾಸಿನ ವರ್ಷ''' (ಅಥವಾ '''ವಿತ್ತ ವರ್ಷ''', ಅಥವಾ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ '''ಆಯವ್ಯಯದ ವರ್ಷ''' ) ಎಂಬುದು ಒಂದು ಅವಧಿಯಾಗಿದ್ದು, ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ("ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ") ಹಣಕಾಸಿನ ಲೆಕ್ಕಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಹಾಕುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸುವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿಯಂತ್ರಕ ಕಾನೂನುಗಳಿಗೆ ಹನ್ನೆರಡು ತಿಂಗಳುಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಇಂಥ ವರದಿಗಳ ಅಗತ್ಯವು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ವರದಿಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಅವಧಿಯು ಒಂದು ಸಂವತ್ಸರದ ವರ್ಷವನ್ನು (ಅಂದರೆ, ಜನವರಿಯಿಂದ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯನ್ನು‌) ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಎಂದೇನೂ ಇಲ್ಲ. ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಹಣಕಾಸಿನ ವರ್ಷಗಳು ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತವೆ. ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆಯ ವರದಿಗಾರಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಬಳಕೆಯಾದ ವರ್ಷವನ್ನೂ ಸಹ ಹಣಕಾಸಿನ ವರ್ಷವು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬಹುದು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಅನೇಕ ಕಂಪನಿಗಳು ಕಂಡುಕೊಂಡಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, ಹೋಲಿಕೆಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಶಾಸನವು ಅನುಮತಿಸುವ ವಾರದ ಅದೇ ದಿನದಂದು ಕಂಪನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಹಣಕಾಸಿನ ವರ್ಷವನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಲೆಂದು ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾದ ದಾಸ್ತಾನು ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಡೆಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆಯೂ ಇದು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಕೆಲವೊಂದು ಹಣಕಾಸಿನ ವರ್ಷಗಳು 52 ವಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವು 53 ವಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಈ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಸ್ಕೊ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್‌<ref>https://www.nytimes.com/2004/05/12/business/cisco-profit-for-quarter-slightly-beats-estimates.html Cisco Profit for Q3 2004 beats estimates</ref> ಮತ್ತು ಟೆಸ್ಕೊ ಸೇರಿವೆ.{{Citation needed|date=June 2009}} [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ]]ನಲ್ಲಿ, BT ಗ್ರಿಡ್‌ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಗ್ರಿಡ್‌‌‌ನಂಥ, ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಸರ್ಕಾರ ಸ್ವಾಮ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸರ್ಕಾರದ ವಿತ್ತ ವರ್ಷದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಇದು ಮಾರ್ಚ್‌‌ನ ಕೊನೆಯ ದಿನದಂದು ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಖಾಸಗೀಕರಣವಾದಂದಿನಿಂದ ಸದರಿ ಪರಿಪಾಠವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಕಂಪನಿಗಳು ಯಾವುದೇ ಕಾರಣವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಇದು ಹಾಗೆಯೇ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ. ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿನ]] ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಸುವ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದಾಗ, ಅವುಗಳ ಪೈಕಿಯ ಸುಮಾರು 65%ನಷ್ಟು ಕಂಪನಿಗಳ ಹಣಕಾಸಿನ ವರ್ಷವು ಸಂವತ್ಸರ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ತದ್ರೂಪಿಯಾಗಿದೆ; UK ಮತ್ತು ಉಳಿದೆಡೆಗಳಲ್ಲಿನ ([[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]], [[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್|ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌]] ಮತ್ತು [[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನ್‌‌‌]]ನಂಥ ಗಮನಾರ್ಹ ದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ಬಹುಪಾಲು ದೊಡ್ಡ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೂ ಸಹ ಈ ಮಾತು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=July 2009}} ಅನೇಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಬೇಸಿಗೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಹಣಕಾಸಿನ ವರ್ಷವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ; ಶಾಲಾ ವರ್ಷದೊಂದಿಗೆ (ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವರ್ಷದೊಂದಿಗೆ) ಹಣಕಾಸಿನ ವರ್ಷವನ್ನು ಸರಿಹೊಂದಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಮತ್ತು ಬೇಸಿಗೆಯ ತಿಂಗಳುಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆಯಾದ್ದರಿಂದ, ಈ ಪರಿಪಾಠವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರಾರ್ಧಗೋಳದಲ್ಲಿ, ಇದು ಒಂದು ವರ್ಷದ ಜುಲೈ ತಿಂಗಳಿನಿಂದ ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದ ಜೂನ್‌ವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ದಕ್ಷಿಣಾರ್ಧ ಗೋಳದಲ್ಲಿ, ಇದು ಒಂದು ಏಕ ಸಂವತ್ಸರ ವರ್ಷದ ಜನವರಿಯಿಂದ ಡಿಸೆಂಬರ್‌‌ವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು/ಸಂವಹನ ಆಧರಿತ ಸಂಘಟನೆಗಳು ತಮ್ಮ ಹಣಕಾಸಿನ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆಧಾರವಾಗಿ, ಒಂದು ಪ್ರಸಾರದ ಸಂವತ್ಸರವನ್ನು ಬಳಕೆಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. == ಬಗೆಬಗೆಯ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ == ಕೆಲವೊಂದು ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ತೆರಿಗೆ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವಿಕೆಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಮೂಹವೊಂದರ ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳು ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ಒಂದೇ ಆಗಿರುವ ಹಣಕಾಸಿನ ವರ್ಷವನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ (U.S. ಮತ್ತು [[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನ್‌‌‌‌]]ನಂಥ ಕೆಲವೊಂದು ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳವರೆಗಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ); ವಿಭಿನ್ನ ಹಣಕಾಸಿನ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಘಟಕಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯವಹಾರ ನಿರ್ವಹಣೆಗಳನ್ನು ಸರಿಹೊಂದಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇಲ್ಲಿ ನಮೂದುಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಗೂಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆಯಾದ್ದರಿಂದ, ಅದೇ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚುಬಾರಿ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಕ್ಕೊಳಪಡುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಅವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಕ್ಕೇ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. === ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ === ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಸರ್ಕಾರದ ವಿತ್ತ ವರ್ಷವು ಜುಲೈ 1ರಂದು ಆರಂಭವಾಗಿ ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದ ಜೂನ್‌ 30ರಂದು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಮತ್ತು ಒಕ್ಕೂಟದ ಆಯವ್ಯಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿಯೂ ಈ ಮಾತು ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಬಹುತೇಕ ಕಂಪನಿಗಳು ಇದನ್ನು ತಮ್ಮದೇ ಸ್ವಂತದ ಪರಿಪಾಠದಂತೆ ಬಳಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. === ಆಸ್ಟ್ರೋ-ಹಂಗರಿ === ಪರಿಣಾಮಕ 1911:- ಹಣಕಾಸಿನ ವರ್ಷವು ಸಂವತ್ಸರ ವರ್ಷವಾಗಿದೆ (ಉಲ್ಲೇಖ: ಹನ್ಸಾರ್ಡ್‌; HC ಡೆಬ್‌‌ 22 ಮಾರ್ಚ್‌ 1911 ಸಂಪುಟ 23 ಸಿಸಿ378-82; McKENNA) === ಕೆನಡಾ, ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌‌, ಭಾರತ === [[ಕೆನಡಾ]],<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ca.html |title=CIA - ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್‌ಬುಕ್‌‌ - ಕೆನಡಾ |access-date=2010-10-04 |archive-date=2019-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190430234227/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ca.html |url-status=deviated |archivedate=2019-04-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190430234227/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ca.html }}</ref> [[ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್|ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌‌]],<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/hk.html |title=CIA - ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್‌ಬುಕ್‌‌ - ಹಾಂಗ್‌ಕಾಂಗ್‌‌ |access-date=2010-10-04 |archive-date=2009-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090513083413/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/hk.html |url-status=deviated |archivedate=2009-05-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090513083413/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/hk.html }}</ref> ಮತ್ತು [[ಭಾರತ]]ದಲ್ಲಿ<ref>https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/in.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080611033144/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/in.html |date=2008-06-11 }} CIA: ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಫೇಸ್್ಬುಕ್ 2009.</ref><ref>{{cite news | url=http://in.reuters.com/article/personalFinance/idINIndia-36427220081110?sp=true | work=Reuters | title=Why financial year & calendar year differ in India? | date=November 10, 2008 }}{{Dead link|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಸರ್ಕಾರದ ವಿತ್ತ ವರ್ಷವು ಏಪ್ರಿಲ್‌‌ 1ರಿಂದ ಮಾರ್ಚ್‌ 31ರವರೆಗೆ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ. === ಚೀನಾ === ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯವಹಾರದ ಅಸ್ತಿತ್ವಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹಣಕಾಸಿನ ವರ್ಷವು ಜನವರಿ 1ರಂದು ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಂವತ್ಸರ ವರ್ಷದೊಂದಿಗೆ ಸುಸಂಗತವಾಗಿ ಡಿಸೆಂಬರ್‌‌ 31ರಂದು ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ತೆರಿಗೆಯ ವರ್ಷ, ಶಾಸನಸಮ್ಮತವಾದ ವರ್ಷ, ಮತ್ತು ಯೋಜನಾ ವರ್ಷವನ್ನು ಹೊಂದಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಈ ಪರಿಪಾಠವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಈಜಿಪ್ಟ್ === ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ ಅರಬ್‌ ಗಣರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ, ಹಣಕಾಸಿನ ವರ್ಷವು ಜುಲೈ 1ರಂದು ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜೂನ್‌ 30ರಂದು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. === ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌ === ಪರಿಣಾಮಕ 1911:- ಹಣಕಾಸಿನ ವರ್ಷವು ಸಂವತ್ಸರ ವರ್ಷವಾಗಿದೆ (ಉಲ್ಲೇಖ: ಹನ್ಸಾರ್ಡ್‌; HC ಡೆಬ್‌ 22 ಮಾರ್ಚ್‌ 1911 ಸಂಪುಟ 23 ಸಿಸಿ378-82; McKENNA) === ಜರ್ಮನಿ === ಪರಿಣಾಮಕ 1911:- ಹಣಕಾಸಿನ ವರ್ಷವು ಏಪ್ರಿಲ್‌‌ 1ರಿಂದ ಮಾರ್ಚ್‌ 31ರವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ (ಉಲ್ಲೇಖ: ಹನ್ಸಾರ್ಡ್‌; HC ಡೆಬ್‌ 22 ಮಾರ್ಚ್‌ 1911 ಸಂಪುಟ 23 ಸಿಸಿ378-82; McKENNA) === ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ === ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ ದೇಶವೂ ಸಹ ಏಪ್ರಿಲ್‌‌ 5ರಂದು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ವರ್ಷವನ್ನು 2001ರವರೆಗೂ ಬಳಸುತ್ತಿತ್ತು; ಆದರೆ ಸಂವತ್ಸರ ವರ್ಷದೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಲು ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವ ಚಾರ್ಲೀ ಮೆಕ್‌ಕ್ರೀವಿಯಿಂದ ಬಂದ ಮನವಿಯ ಅನುಸಾರ, 2001ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಬದಲಿಸಲಾಯಿತು (2001ರ ತೆರಿಗೆ ವರ್ಷವು ಒಂಬತ್ತು ತಿಂಗಳುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಿಂದ‌ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ವರೆಗಿನ ಅವಧಿ ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿತ್ತು‌). === ಇಟಲಿ === ಪರಿಣಾಮಕ 1911:- ಹಣಕಾಸಿನ ವರ್ಷವು ಜುಲೈ 1ರಿಂದ ಜೂನ್‌ 30ರವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯಾಗಿದೆ (ಉಲ್ಲೇಖ: ಹನ್ಸಾರ್ಡ್‌; HC ಡೆಬ್‌ 22 ಮಾರ್ಚ್‌ 1911 ಸಂಪುಟ 23 ಸಿಸಿ378-82; McKENNA) === ಜಪಾನ್‌ === [[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನ್‌]]<ref>[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factಪುಸ್ತಕ/geos/ja.html CIA - ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್‌ಬುಕ್‌ - ಜಪಾನ್‌]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ವಿತ್ತ ವರ್ಷವು ಏಪ್ರಿಲ್‌‌ 1ರಿಂದ ಮಾರ್ಚ್‌ 31ರವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸಿನ ವರ್ಷವು ಸಂವತ್ಸರ ವರ್ಷದಿಂದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಹಣಕಾಸಿನ ವರ್ಷವು ಆರಂಭವಾಗುವ ಅವಧಿಯ ವರ್ಷದ ಅಂಕಿಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ''ನೆಂಡೊ'' (年度) ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಉದಾಹರಣೆಗೆ, 2010ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌‌ 1ರಿಂದ 2011ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 31ರವರೆಗಿನ ಹಣಕಾಸಿನ ವರ್ಷವನ್ನು 2010-''ನೆಂಡೊ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜಪಾನ್‌ನ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆಯ ವರ್ಷವು ಜನವರಿ 1ರಿಂದ ಡಿಸೆಂಬರ್‌‌ 31ರವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಸಂಸ್ಥೆಗಳದ್ದೇ ಆದ ಒಂದು-ವರ್ಷ ಅವಧಿಯ ಅನುಸಾರ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. === ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ === ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ ಸರ್ಕಾರದ ವಿತ್ತ<ref>[http://treasury.govt.nz/publications/abouttreasury/annualreport ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ ಸರ್ಕಾರಿ ಖಜಾನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿ]</ref> ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನ ವರದಿಗಾರಿಕೆಯ<ref>[http://www.treasury.govt.nz/publications/guidance/finmgmt-reporting/nzifrs ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸಿನ ವರದಿಗಾರಿಕೆಯ ಮಾನದಂಡಗಳು]</ref> ವರ್ಷವು ಜುಲೈ 1ರಂದು ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದ ಜೂನ್‌ 30ರಂದು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಆಯವ್ಯಯಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಕಂಪನಿಯ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿತ್ತ ವರ್ಷವು<ref>[http://ird.govt.nz/calendars-dates/ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ ಒಳನಾಡಿನ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಸಂವತ್ಸರ]</ref> ಏಪ್ರಿಲ್‌‌ 1ರಂದು ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್‌ 31ರಂದು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಕಂಪನಿಯ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆಗೆ ಇದು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. === ಪಾಕಿಸ್ತಾನ === ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸರ್ಕಾರದ ಹಣಕಾಸಿನ ವರ್ಷವು ಹಿಂದಿನ ಸಂವತ್ಸರ ವರ್ಷದ ಜುಲೈ 1ರಂದು ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜೂನ್‌ 30ರಂದು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಾರಿಕೆಯ ವರ್ಷವನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸರ್ಕಾರದ ಹಣಕಾಸಿನ ವರ್ಷದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇರಬೇಕೆಂದೇನೂ ಇಲ್ಲ. === ರಷ್ಯಾ === ಪರಿಣಾಮಕ 1911:- ಹಣಕಾಸಿನ ವರ್ಷವು ಸಂವತ್ಸರ ವರ್ಷವಾಗಿದೆ (ಉಲ್ಲೇಖ: ಹನ್ಸಾರ್ಡ್‌; HC ಡೆಬ್‌ 22 ಮಾರ್ಚ್‌ 1911 ಸಂಪುಟ 23 ಸಿಸಿ378-82; McKENNA) === ಸ್ವೀಡನ್‌‌ === ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಣಕಾಸಿನ ವರ್ಷವು ಜನವರಿ 1ರಿಂದ ಡಿಸೆಂಬರ್ 31ರವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ವಿಶಿಷ್ಟವೆಂಬಂತೆ, ಸಂಘಟನೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಣಕಾಸಿನ ವರ್ಷವು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪೈಕಿ ಒಂದಾಗಿರುತ್ತದೆ (ಹೋಲಿಸಿ: ಸ್ವೀಡಿಷ್‌ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ): * ಜನವರಿ 1ರಿಂದ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 31ರವರೆಗೆ‌ * ಮೇ 1ರಿಂದ ಏಪ್ರಿಲ್‌ 30ರವರೆಗೆ‌ * ಜುಲೈ 1ರಿಂದ ಜೂನ್‌ 30ರವರೆಗೆ * ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌‌ 1ರಿಂದ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 31ರವರೆಗೆ ಒಂದು ವೇಳೆ ಬೇರಾವುದೇ ಅವಧಿಯನ್ನು ಬಳಸಲು ಸಂಘಟನೆಯೊಂದು ಬಯಸಿದರೆ, ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸದರಿ ಸಂಘಟನೆಯು ತೆರಿಗೆ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳಿಂದ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. === ತೈವಾನ್‌ === ತೈವಾನ್‌ನ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಕಾಯಿದೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಹಣಕಾಸಿನ ವರ್ಷವು ಜನವರಿ 1ರಂದು ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಸಂವತ್ಸರ ವರ್ಷದ ಡಿಸೆಂಬರ್‌‌ 31ರಂದು ಅಂತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಉದ್ಯಮವೊಂದು ತಾನು ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಹಣಕಾಸಿನ ವರ್ಷವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸಬಹುದು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಹಣಕಾಸಿನ ವರ್ಷವನ್ನು ಬದಲಾಯಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ನೀಡಬೇಕೆಂದು ತೆರಿಗೆ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite web |url= http://www.dois.moea.gov.tw/tig/english/page.asp?class_id=2&page=6 |title= Investing in Taiwan |publisher= Taiwan Investment Guide |format= html |date= 2008 }}{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್ === [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್|ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್‌‌‌]]ನಲ್ಲಿ, ಹಣಕಾಸಿನ ವರ್ಷವು ಜನವರಿ 1ರಂದು ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್‌‌ 31ರಂದು ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. === ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ === [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ]]ನಲ್ಲಿ,<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/uk.html |title=CIA - ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್‌ಬುಕ್‌ - ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ |access-date=2010-10-04 |archive-date=2019-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107065049/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/uk.html |url-status=deviated |archivedate=2021-01-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210102141059/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/uk.html }}</ref> ವೈಯಕ್ತಿಕ ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳ ಪಾವತಿಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಣಕಾಸಿನ ವರ್ಷವು ಏಪ್ರಿಲ್‌‌ 6ರಿಂದ ಏಪ್ರಿಲ್‌‌ 5ರವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸಂಸ್ಥೆಯ ತೆರಿಗೆ <ref>[http://www.hmrc.gov.uk/ct/getting-started/intro.htm#8 HM ರೆವಿನ್ಯೂ ಅಂಡ್‌ ಕಸ್ಟಮ್ಸ್‌ ಇಂಟ್ರಡಕ್ಷನ್‌ ಟು ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್‌]</ref> ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಹಣಕಾಸಿನ ಲೆಕ್ಕಪಟ್ಟಿಗಳ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಸದರಿ ವರ್ಷವು ಏಪ್ರಿಲ್‌‌ 1ರಿಂದ ಮಾರ್ಚ್‌ 31ರವರೆಗೆ ಇರುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.hm-treasury.gov.uk/d/dao0708.pdf HM ಟ್ರೆಷರಿ ಅಕೌಂಟ್ಸ್‌ ಡೈರೆಕ್ಷನ್‌ 2008-09]</ref> ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ ಸಂಸ್ಥಾ ತೆರಿಗೆಯು ಸರ್ಕಾರದ ವಿತ್ತ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಉಲ್ಲೇಖ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ವಿಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಕಂಪನಿಗಳು ಯಾವುದೇ ವರ್ಷವನ್ನು ತಮ್ಮ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಾರಿಕೆಯ ವರ್ಷವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು: ಒಂದು ವೇಳೆ ತೆರಿಗೆ ದರದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯೇನಾದರೂ ಇದ್ದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಕಾಲೋಚಿತ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿತ್ತ ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸಬಹುದಾದ ಲಾಭವನ್ನು ಹಂಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾರ್ಚ್‌ 25ರಂದು (''ಮೇರಿಕನ್ಯೆ ದಿನಾಚರಣೆ'' ) ಹೊಸ ವರ್ಷವು ಬೀಳುವುದರಿಂದಾಗಿ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ತೆರಿಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಜನಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಏಪ್ರಿಲ್‌‌ 5ರ ವರ್ಷಾಂತ್ಯವು ಹಳೆಯ ಚರ್ಚಿನ ಸಂವತ್ಸರವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ; 1752ರಲ್ಲಿ ಜೂಲಿಯನ್‌‌ ಸಂವತ್ಸರದಿಂದ ಗ್ರಿಗರಿ ಸಂವತ್ಸರಕ್ಕೆ ಗ್ರೇಟ್‌ ಬ್ರಿಟನ್‌ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದಾಗ, "ತಪ್ಪಿಹೋದ" ಹನ್ನೊಂದು ದಿನಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಮಜಾಯಿಷಿ ದೊರೆಯಿತು (11 ದಿನಗಳ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ತೆರಿಗೆ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳು, ಮತ್ತು ಭೂಮಾಲೀಕರು ಸಿದ್ಧವಿರಲಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ, 1750ರ ಸಂವತ್ಸರ (ಹೊಸ ಶೈಲಿ) ಕಾಯಿದೆಯ ಕಟ್ಟಳೆ 6ರ (''ಟೈಮ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಪೇಮೆಂಟ್‌ ಆಫ್‌ ರೆಂಟ್ಸ್‌, ಆನ್ಯುಯಿಟೀಸ್‌, &amp; ಸಿ.'' ) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 1752–3ರ ತೆರಿಗೆ ವರ್ಷವು 11 ದಿನಗಳವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 1753ರಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು 1799ರವರೆಗೆ, ಗ್ರೇಟ್‌ ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿನ ತೆರಿಗೆ ವರ್ಷವು ಏಪ್ರಿಲ್‌‌ 5ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಇದು ಮಾರ್ಚ್‌ 25ರ "ಹಳೆಯ ಶೈಲಿ"ಯ ಹೊಸ ವರ್ಷವಾಗಿತ್ತು. 1800ರಲ್ಲಿ ಕೈಬಿಡಲಾದ 12ನೇ ಜೂಲಿಯನ್‌‌ ಅಧಿಕ ದಿನವೊಂದು ತನ್ನ ಆರಂಭವನ್ನು ಏಪ್ರಿಲ್‌‌ 6ಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿತು. 1900ರಲ್ಲಿ 13ನೇ ಜೂಲಿಯನ್‌‌ ಅಧಿಕ ದಿನವನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟಾಗ, ಇದು ಬದಲಾವಣೆಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ]]ನಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ತೆರಿಗೆಯ ವರ್ಷವು ಈಗಲೂ ಏಪ್ರಿಲ್‌‌ 6 ಆಗಿದೆ. === ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು === U.S. ಸರ್ಕಾರದ ಹಣಕಾಸಿನ ವರ್ಷವು ಹಿಂದಿನ ಸಂವತ್ಸರ ವರ್ಷದ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 1ರಂದು ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಯಾವ ವರ್ಷದ ಅಂಕಿತವನ್ನು ಅದು ಹೊಂದಿದೆಯೋ ಅದರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌‌ 30ರಂದು ಅದು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. 1976ಕ್ಕೂ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, ಹಣಕಾಸಿನ ವರ್ಷವು ಜುಲೈ 1ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಜೂನ್‌ 30ರಂದು ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಆಯವ್ಯಯವೊಂದನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಸಮ್ಮೇಳನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯವನ್ನು ನೀಡುವ ಸಲುವಾಗಿ, 1974ರ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಆಯವ್ಯಯ ಮತ್ತು ವಶಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾಯಿದೆಯು ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿತು, ಮತ್ತು 1976ರ ಜುಲೈ 1ರಿಂದ 1976ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌‌ 30ರವರೆಗಿನ "ರೂಪಾಂತರದ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ"ಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅವಕಾಶಕಲ್ಪಿಸಿತು. ಮೇಲೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿರುವಂತೆ, ವ್ಯವಹಾರವೊಂದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತೆರಿಗೆ ವರ್ಷವು, ಸದರಿ ವ್ಯವಹಾರವು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಣಕಾಸಿನ ವರ್ಷದ ಆಡಳಿತ-ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, 2011ಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸರ್ಕಾರ|ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಸರ್ಕಾರ]]ದ ಹಣಕಾಸಿನ ವರ್ಷವು ("FY 2011" ಅಥವಾ "FY11") ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿರುತ್ತದೆ: * 1ನೇ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ: 2010ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 1 - 2010ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌‌ 31. * 2ನೇ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ: 2011ರ ಜನವರಿ 1 - 2011ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 31. * 3ನೇ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ: 2011ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌‌ 1 - 2011ರ ಜೂನ್‌ 30. * 4ನೇ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ: 2011ರ ಜುಲೈ 1 - 2011ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌‌ 30. == ವಿಭಿನ್ನ ಹಣಕಾಸಿನ ವರ್ಷಗಳ ಕೋಷ್ಟಕ == {| class="wikitable collapsible" border="1" ! width="820px" colspan="26"| ದೇಶದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ |- ! width="100px"| ದೇಶ ! width="100px"| ಉದ್ದೇಶ ! width="20px"| ಜ ! width="20px"| ಫೆ ! width="20px"| ಮಾ ! width="20px"| ಏ ! width="20px"| ಮೇ ! width="20px"| ಜೂ ! width="20px"| ಜು ! width="20px"| ಆ ! width="20px"| ಸೆ ! width="20px"| ಅ ! width="20px"| ನ ! width="20px"| ಡಿ ! width="20px"| ಜ ! width="20px"| ಫೆ ! width="20px"| ಮಾ ! width="20px"| ಏ ! width="20px"| ಮೇ ! width="20px"| ಜೂ ! width="20px"| ಜು ! width="20px"| ಆ ! width="20px"| ಸೆ ! width="20px"| ಅ ! width="20px"| ನ ! width="20px"| ಡಿ |- | colspan="2"| [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]] | | | | | | | colspan="12" style="background:#ABCDEF"| | | | | | | |- | colspan="2"| [[ಕೆನಡಾ]] | | | | colspan="12" style="background:#ABCDEF"| | | | | | | | | | |- | colspan="2"| [[ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್]] | | | | colspan="12" style="background:#ABCDEF"| | | | | | | | | | |- | colspan="2"| [[ಭಾರತ]] | | | | colspan="12" style="background:#ABCDEF"| | | | | | | | | | |- | colspan="2"| [[ಚೀನಿ ಜನರ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಚೀನಾ]] | colspan="12" style="background:#ABCDEF"| | | | | | | | | | | | | |- | colspan="2"| [[ಪೋರ್ಚುಗಲ್]] | colspan="12" style="background:#ABCDEF"| | | | | | | | | | | | | |- | colspan="2"| ತೈವಾನ್‌ | colspan="12" style="background:#ABCDEF"| | | | | | | | | | | | | |- | colspan="2"| [[ಈಜಿಪ್ಟ್]] | | | | | | | colspan="12" style="background:#ABCDEF"| | | | | | | |- | colspan="2"| ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ | colspan="12" style="background:#ABCDEF"| | | | | | | | | | | | | |- | rowspan="2"| [[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನ್‌]] | ಸರ್ಕಾರ | | | | colspan="12" style="background:#ABCDEF"| | | | | | | | | | |- | ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿ | colspan="12" style="background:#ABCDEF"| | | | | | | | | | | | | |- | rowspan="2"| [[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್|ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌]] | ಸರ್ಕಾರ | | | | | | | colspan="12" style="background:#ABCDEF"| | | | | | | |- | ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿ | | | | colspan="12" style="background:#ABCDEF"| | | | | | | | | | |- | colspan="2"| [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]] | | | | | | | colspan="12" style="background:#ABCDEF"| | | | | | | |- | rowspan="5"| [[ಸ್ವೀಡನ್|ಸ್ವೀಡನ್‌‌]] | ವ್ಯಕ್ತಿ | colspan="12" style="background:#ABCDEF"| | | | | | | | | | | | | |- | rowspan="4"| ಸಂಸ್ಥೆ | colspan="12" style="background:#ABCDEF"| | &nbsp; | | | | | | | | | | | |- | | | &nbsp; | | colspan="12" style="background:#ABCDEF"| | | | | | | | | |- | | | &nbsp; | | | | colspan="12" style="background:#ABCDEF"| | | | | | | |- | | | &nbsp; | | | | | | colspan="12" style="background:#ABCDEF"| | | | | |- | colspan="2"| [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್]] | colspan="12" style="background:#ABCDEF"| | | | | | | | | | | | | |- | rowspan="2"| [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ]] | ವ್ಯಕ್ತಿ | | | | colspan="12" style="background:#ABCDEF"| 6ನೇ ಏಪ್ರಿಲ್ | | | | | | | | | |- | ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರ | | | | colspan="12" style="background:#ABCDEF"| | | | | | | | | | |- | [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು]] | ಸರ್ಕಾರ | | | | | | | | | | colspan="12" style="background:#ABCDEF"| | | | |- ! ದೇಶ ! ಉದ್ದೇಶ | ಜ | ಫೆ | ಮಾ | ಏ | ಮೇ | ಜೂ | ಜು | ಆ | ಸೆ | ಅ | ನ | ಡಿ | ಜ | ಫೆ | ಮಾ | ಏ | ಮೇ | ಜೂ | ಜು | ಆ | ಸೆ | ಅ | ನ | ಡಿ |} {| class="wikitable collapsible collapsed" border="1" ! width="820px" colspan="26"| ಆರಂಭದ ದಿನಾಂಕದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ |- ! width="100px"| ದೇಶ ! width="100px"| ಉದ್ದೇಶ ! width="20px"| ಜ ! width="20px"| ಫೆ ! width="20px"| ಮಾ ! width="20px"| ಏ ! width="20px"| ಮೇ ! width="20px"| ಜೂ ! width="20px"| ಜು ! width="20px"| ಆ ! width="20px"| ಸೆ ! width="20px"| ಅ ! width="20px"| ನ ! width="20px"| ಡಿ ! width="20px"| ಜ ! width="20px"| ಫೆ ! width="20px"| ಮಾ ! width="20px"| ಏ ! width="20px"| ಮೇ ! width="20px"| ಜೂ ! width="20px"| ಜು ! width="20px"| ಆ ! width="20px"| ಸೆ ! width="20px"| ಅ ! width="20px"| ನ ! width="20px"| ಡಿ |- | colspan="2"| [[ಚೀನಿ ಜನರ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಚೀನಾ]] | colspan="12" style="background:#ABCDEF"| | | | | | | | | | | | | |- | colspan="2"| ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ | colspan="12" style="background:#ABCDEF"| | | | | | | | | | | | | |- | [[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನ್‌]] | ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿ | colspan="12" style="background:#ABCDEF"| | | | | | | | | | | | | |- | [[ಸ್ವೀಡನ್|ಸ್ವೀಡನ್‌‌]] | ವ್ಯಕ್ತಿ | colspan="12" style="background:#ABCDEF"| | | | | | | | | | | | | |- | [[ಸ್ವೀಡನ್|ಸ್ವೀಡನ್‌‌]] | ಸಂಸ್ಥೆ | colspan="12" style="background:#ABCDEF"| | &nbsp; | | | | | | | | | | | |- | colspan="2"| ತೈವಾನ್‌ | colspan="12" style="background:#ABCDEF"| | | | | | | | | | | | | |- | colspan="2"| [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್]] | colspan="12" style="background:#ABCDEF"| | | | | | | | | | | | | |- | colspan="2"| [[ಕೆನಡಾ]] | | | | colspan="12" style="background:#ABCDEF"| | | | | | | | | | |- | colspan="2"| [[ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್]] | | | | colspan="12" style="background:#ABCDEF"| | | | | | | | | | |- | colspan="2"| [[ಭಾರತ]] | | | | colspan="12" style="background:#ABCDEF"| | | | | | | | | | |- | [[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನ್‌]] | ಸರ್ಕಾರ | | | | colspan="12" style="background:#ABCDEF"| | | | | | | | | | |- | [[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್|ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌]] | ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿ | | | | colspan="12" style="background:#ABCDEF"| | | | | | | | | | |- | [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ]] | ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರ | | | | colspan="12" style="background:#ABCDEF"| | | | | | | | | | |- | [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ]] | ವ್ಯಕ್ತಿ | | | | colspan="12" style="background:#ABCDEF"| 6ನೇ ಏಪ್ರಿಲ್ | | | | | | | | | |- | [[ಸ್ವೀಡನ್|ಸ್ವೀಡನ್‌‌]] | ಸಂಸ್ಥೆ | | | &nbsp; | | colspan="12" style="background:#ABCDEF"| | | | | | | | | |- | colspan="2"| [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]] | | | | | | | colspan="12" style="background:#ABCDEF"| | | | | | | |- | colspan="2"| [[ಈಜಿಪ್ಟ್]] | | | | | | | colspan="12" style="background:#ABCDEF"| | | | | | | |- | [[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್|ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌]] | ಸರ್ಕಾರ | | | | | | | colspan="12" style="background:#ABCDEF"| | | | | | | |- | colspan="2"| [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]] | | | | | | | colspan="12" style="background:#ABCDEF"| | | | | | | |- | [[ಸ್ವೀಡನ್|ಸ್ವೀಡನ್‌‌]] | ಸಂಸ್ಥೆ | | | &nbsp; | | | | colspan="12" style="background:#ABCDEF"| | | | | | | |- | [[ಸ್ವೀಡನ್|ಸ್ವೀಡನ್‌‌]] | ಸಂಸ್ಥೆ | | | &nbsp; | | | | | | colspan="12" style="background:#ABCDEF"| | | | | |- | [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು]] | ಸರ್ಕಾರ | | | | | | | | | | colspan="12" style="background:#ABCDEF"| | | | |- ! ದೇಶ ! ಉದ್ದೇಶ | ಜ | ಫೆ | ಮಾ | ಏ | ಮೇ | ಜೂ | ಜು | ಆ | ಸೆ | ಅ | ನ | ಡಿ | ಜ | ಫೆ | ಮಾ | ಏ | ಮೇ | ಜೂ | ಜು | ಆ | ಸೆ | ಅ | ನ | ಡಿ |} == ತೆರಿಗೆ ವರ್ಷ == ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರದ ಅಸ್ತಿತ್ವಗಳು ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆಗಳ ಕುರಿತು ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಪಾವತಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇರುವ ಹಣಕಾಸಿನ ವರ್ಷವು, ತೆರಿಗೆದಾರನ ತೆರಿಗೆ ವರ್ಷ ಅಥವಾ ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸಬಹುದಾದ ವರ್ಷ ಎಂದು ಅನೇಕವೇಳೆ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳಲ್ಲಿನ ತೆರಿಗೆದಾರರು ತಮ್ಮ ತೆರಿಗೆ ವರ್ಷವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.<ref>ನೋಡಿ: ''ಉದಾಹರಣೆಗೆ'', [http://www.irs.gov/pub/irs-pdf/p538.pdf U.S. IRS ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್‌‌ 538].</ref> ಒಕ್ಕೂಟ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ (''ಉದಾಹರಣೆಗೆ'', ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು, ಕೆನಡಾ, ಸ್ವಿಜರ್‌ಲೆಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ), ಸಂಸ್ಥಾನ/ಪ್ರಾಂತೀಯ/ಮಂಡಲಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತೆರಿಗೆ ವರ್ಷಗಳು ಒಕ್ಕೂಟದ ವರ್ಷದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇರಬೇಕಾದುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳ ಅಗತ್ಯದ ಅನುಸಾರ, ತೆರಿಗೆ ವರ್ಷವು 12 ತಿಂಗಳುಗಳು ಅಥವಾ 52/53 ವಾರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.law.cornell.edu/uscode/html/uscode26/usc_sec_26_00000441----000-.html 26 USC 441]</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮೊದಲ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ತೆರಿಗೆ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕ ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.law.cornell.edu/uscode/html/uscode26/usc_sec_26_00000443----000-.html 26 USC 443].</ref> ಬಹುತೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅನುಸಾರ, ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಸಂವತ್ಸರ ವರ್ಷದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಪಾವತಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ವಿನಾಯಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನವು ಸೇರಿವೆ: * ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ: ಏಪ್ರಿಲ್‌‌ 5ರಂದು ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ತೆರಿಗೆ ಪಾವತಿಸುತ್ತಾರೆ. * ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು: IRS ಅನುಮೋದನೆಗೆ ಒಳಪಡುವ ಯಾವುದೇ ತೆರಿಗೆ ವರ್ಷವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಆರಿಸಬಹುದು (ಆದರೆ ಇದು ಅಪರೂಪವಾಗಿರುತ್ತದೆ).<ref>ನೋಡಿ: [http://www.irs.gov/pub/irs-pdf/i1128.pdf ಇನ್ಸ್‌‌ಟ್ರಕ್ಷನ್ಸ್‌‌] ಟು [http://www.irs.gov/pub/irs-pdf/f1128.pdf IRS ಫಾರ್ಮ್‌ 1128] ಅಂಡ್‌ [http://www.law.cornell.edu/uscode/html/uscode26/usc_sup_01_26_10_A_20_1_30_E_40_I.html 26 USC 441-444] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110522083148/http://www.law.cornell.edu/uscode/html/uscode26/usc_sup_01_26_10_A_20_1_30_E_40_I.html |date=2011-05-22 }}.</ref> ಅನೇಕ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳ ಅಗತ್ಯದ ಅನುಸಾರ, ಹಣಕಾಸಿನ ವರದಿಗಾರಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ ತೆರಿಗೆದಾರನ ಹಣಕಾಸಿನ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ತೆರಿಗೆ ವರ್ಷವನ್ನು ಸರಿಹೊಂದಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಇದಕ್ಕೊಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ವಿನಾಯಿತಿಯಾಗಿದೆ: ಇಲ್ಲಿ ತೆರಿಗೆದಾರರು ಯಾವುದೇ ತೆರಿಗೆ ವರ್ಷವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದರೂ, ಇಂಥ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.law.cornell.edu/uscode/html/uscode26/usc_sec_26_00000441----000-.html 26 USC 441].</ref> == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == * 4-4-5 ಸಂವತ್ಸರ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == * StreetAuthority.comನ [http://www.streetauthority.com/terms/f/fiscalyear.asp ಹಣಕಾಸಿನ ಸಂಗ್ರಹ ಪದಕೋಶ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090223191914/http://www.streetauthority.com/terms/f/fiscalyear.asp |date=2009-02-23 }} <div class="references-small"><references></references></div> {{calendars}} {{DEFAULTSORT:Fiscal Year}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಲೆಕ್ಕಗಾರಿಕೆಯ ತತ್ವಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸುವಿಕೆ]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌‍ಗಳು (ಸಂವತ್ಸರಗಳು)]] cypaddfvmrhoebiz5lkjd4k0uf7amps 0 27317 1433780 1346390 2026-10-18T17:01:49Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1433780 wikitext text/x-wiki {{Infobox mosque | name = Charminar <br> چار مینار ಚಾರ್ ಮಿನಾರ್ | image =Charminar-Pride of Hyderabad.jpg | image_size = | alt = | caption = | latitude = | longitude = | location = [[Hyderabad, Andhra Pradesh|Hyderabad]], India<br/> {{coord|17|21|41|N|78|28|28|E|region:IN-AP_type:landmark|display=inline,title}} | year = 1591 | tradition = | administration = | ownership = | imam = | chairman = | spokesperson = | specifications = | architect = | architecture_style = [[Islamic architecture]] | capacity = | length = | width = | area = | totalarea = | height = | dome_quantity = | dome_height_outer = | dome_height_inner = | dome_dia_outer = | dome_dia_inner = | minaret_quantity = 4 | minaret_height = {{convert|48.7|m|ft}} | materials = | general_contractor = | construction_cost = | renovations = | website = }} '''ಚಾರ್ ಮಿನಾರ್ ({{lang-te|చార్ మినార్}}, {{lang-hi|चार मीनार}}, {{lang-ur|چار مینار}},) ಎಂದರೆ '''"ನಾಲ್ಕು ಸ್ತಂಭಗೋಪುರಗಳ ಮಸೀದಿ"''' ಮತ್ತು '''"ನಾಲ್ಕು ಗೋಪುರಗಳು"''' ಎಂಬ ಅರ್ಥಗಳಿವೆ. ಇದು [[ಭಾರತ]]ದ () [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]] ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ [[ಹೈದರಾಬಾದ್‌, ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|ಹೈದರಾಬಾದ್‌]] ನಗರದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ [[ಮಸೀದಿ]] ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.heraldscotland.com/life-style/travel-outdoors/richard-goslan-travels-to-india-1.1074175 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2011-01-21 |archive-date=2010-12-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101218111918/http://www.heraldscotland.com/life-style/travel-outdoors/richard-goslan-travels-to-india-1.1074175 |url-status=dead }}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == ಕುತ್ಬ್‌ ಷಾಹಿ ರಾಜವಂಶದ 5ನೇ ರಾಜನಾದ ಸುಲ್ತಾನ್ ಮುಹಮ್ಮದ್‌ ಕುಲಿ ಕುತ್ಬ್‌ ಷಾ ಎಂಬಾತ ಚಾರ್ ಮಿನಾರ್ ಅನ್ನು 1591ರಲ್ಲಿ<ref>http://www.indianexpress.com/news/year-after-repair-rain-damages-charminar-minaret/674648/0{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ನಿರ್ಮಿಸಿದ; ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಗೋಲ್ಕೊಂಡದಿಂದ ಈಗ [[ಹೈದರಾಬಾದ್‌]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿದ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ಈ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ.<ref>{{cite web |url=http://www.aponline.gov.in/Quick%20links/HIST-CULT/architecture_qut.html |title=Qutb Shahi Style (mainly in and around Hyderabad city) |publisher=AP Government |accessdate=2010-05-16 |archive-date=2013-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130110075247/http://www.aponline.gov.in/quick%20links/hist-cult/architecture_qut.html |url-status=dead }}</ref> [[ಪ್ಲೇಗ್‌]] ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗವೊಂದು ಈ ನಗರದಿಂದ ತೊಲಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಅವನು ಈ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಚನೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ತನ್ನ ನಗರವನ್ನು ಹಾಳುಗೆಡವುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ಲೇಗ್‌ ಒಂದರ ಅಂತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಅವನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡ ಮತ್ತು ತಾನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ಮಸ್ಜಿದ್‌ (ಇಸ್ಲಾಮಿನ ಮಸೀದಿ) ಒಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದಾಗಿ ಅವನು ಹರಸಿಕೊಂಡ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. 1591ರಲ್ಲಿ ಚಾರ್‌ಮಿನಾರ್‌ಗೆ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಹಾಕುವಾಗ, ಕುಲಿ ಕುತ್ಬ್‌ ಷಾ ಹೀಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದ: ಓ [[ಅಲ್ಲಾಹ|ಅಲ್ಲಾಹ್‌]], ಈ ನಗರಕ್ಕೆ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸು. ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಳು ನೆಲೆಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ಜಾತಿಗಳು, ಮತಗಳು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರು ಇದನ್ನು ತಮ್ಮ ನೆಲೆಯಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತಾಗಲಿ." ಸದರಿ [[ಪ್ರಾರ್ಥನೆ]]ಯು ಉತ್ತರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವುದರ ಒಂದು ಪುರಾವೆಯಾಗಿ ಈ ನಗರವನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಒರ್ವರು ಕಾಣಬಹುದು. ಈ [[ಮಸೀದಿ]]ಯು ಹೊಂದಿದ್ದ ನಾಲ್ಕು (ಪರ್ಷಿಯನ್‌/ಹಿಂದಿ ಚಾರ್‌‌ = ನಾಲ್ಕು) ಸ್ತಂಭಗೋಪುರಗಳ (ಮಿನಾರ್‌‌ (ಅರಬ್ಬೀ ಭಾಷೆಯ ಮನಾರಾ) = ಶೃಂಗ/ಗೋಪುರ) ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಇದು ಚಾರ್‌ಮಿನಾರ್‌ ಎಂದೇ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>http://www.deccanherald.com/content/92742/rain-damages-charminar-minaret.html</ref> ಈ ಕಟ್ಟಡ ರಚನೆಯು [[ಗ್ರಾನೈಟು]], [[ಸುಣ್ಣ]], [[ಗಾರೆ]]ಯಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಬ್ಬರು ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ, ಪುಡಿಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಅಮೃತಶಿಲೆಯನ್ನೂ ಇದಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ; ಇದು ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ನಗರದ ಹೃದಯಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕಮಾನುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಈ ಸ್ಮಾರಕವು ಎಷ್ಟು ಸೂಕ್ತ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತೆಂದರೆ, ಕೋಟೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಸಡಗರದಲ್ಲಿ ಸಂಭ್ರಮಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ತೋರುವ ಹೈದರಾಬಾದ್‌ ನಗರದ ಒಂದು ಕ್ಷಣದರ್ಶನವನ್ನು ವೀಕ್ಷಕರು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿತ್ತು; ಪೂರ್ವಜರ ಕಾಲದ ಅತ್ಯಂತ ಭವ್ಯವಾದ ಬೀದಿಗಳಿಗೆ ಈ ಚಾರ್ ಮಿನಾರ್ ನ ಕಮಾನುಗಳು ಅಭಿಮುಖವಾಗಿ ಇದ್ದುದು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. [[ಗೋಲ್ಕೊಂಡ]]ದಲ್ಲಿನ ಅರಮನೆಯಿಂದ ಚಾರ್ ಮಿನಾರ್ ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಒಂದು ನೆಲದಡಿಯ ಸುರಂಗವೂ ಅಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಒಂದು ಐತಿಹ್ಯವಿದ್ದು, ಪ್ರಾಯಶಃ ಇದು ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯೊಂದರ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕುತುಬ್ ಷಾಹಿ ರಾಜರು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಇದ್ದ ಮಾರ್ಗ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ; ಆದರೂ ಸಹ ಸುರಂಗದ ನಿಖರವಾದ ತಾಣವು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/yw/2010/02/09/stories/2010020951491400.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2011-01-21 |archive-date=2013-11-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131109001544/http://www.hindu.com/yw/2010/02/09/stories/2010020951491400.htm |url-status=dead }}</ref> ==ನಿರ್ಮಾಣ == [[File:Charminar-Pride of Hyderabad.jpg|thumb|left|250px|ಚಾರ್ ಮಿನಾರ್]] ಇಸ್ಲಾಮಿನ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯದ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಚಾರ್ ಮಿನಾರ್ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>http://timesofindia.indiatimes.com/city/hyderabad/Heritage-tag-Govt-on-a-tightrope-walk/articleshow/6483208.cms</ref> ಕಲಾಮೀಮಾಂಸೆಗೆ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಮಹಾನ್‌ ಗೌರವ-ಕಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಒಂದಷ್ಟು ಅಂತರದಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ ಗಟ್ಟಿಮುಟ್ಟಾಗಿರುವ ಮತ್ತು ಘನವಾಗಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ನಿಕಟವಾಗಿ ಸಮೀಪಿಸಿದಾಗ ಒಂದು ಲಾವಣ್ಯಮಯವಾದ ಮತ್ತು ರಮ್ಯವಾದ ಭವ್ಯಸೌಧವಾಗಿ ಅದು ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ವಿವರ ಮತ್ತು ಘನತೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪೀಯ ಹಿರಿಮೆಯನ್ನು ಹೊರಗೆಡಹುತ್ತಿರುವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ರಾತ್ರಿ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಚಾರ್‌ಮಿನಾರ್‌ಗೆ ಬೆಳಕು ಕೊಟ್ಟಾಗ ಅಷ್ಟೇ ಸರಿಸಮನಾಗಿ ನಯನ ಮನೋಹರವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇದು ನಗರದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಿಸರದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿರುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ, ಒಂದು ಛಾಪಿನ ಹೆಸರಾಗಿಯೂ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಚಾರ್ ಮಿನಾರ್ ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾದ ಚೌಕ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪಾರ್ಶ್ವವೂ 20 ಮೀ.ನಷ್ಟು ಅಳತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮೂಲೆಯೂ ಒಂದು ಎತ್ತರವಾದ, ಚೂಪಾದ ಸ್ತಂಭಗೋಪುರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಈ ನಾಲ್ಕು ಸ್ತಂಭಗೋಪುರಗಳು ನೆಲದಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ 48.7 ಮೀ.ನಷ್ಟು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಮೇಲಕ್ಕೇರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಲಿನ ಸಾಕಷ್ಟು ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು ದೂರದಿಂದ ಕಾಣುವ ಭೂದೃಶ್ಯಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸ್ತಂಭಗೋಪುರವೂ ನಾಲ್ಕು ಅಂತಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಸ್ತಂಭಗೋಪುರದ ಸುತ್ತಲೂ ಇರುವ ಒಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟ ಉಂಗುರದಿಂದಾಗಿ ಇವು ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಚಾರ್ ಮಿನಾರ್ ನ ನಾಲ್ಕು ಸ್ತಂಭಗೋಪುರಗಳು [[ತಾಜ್ ಮಹಲ್|ತಾಜ್‌ಮಹಲ್‌‌‌]]ನ ಸ್ತಂಭಗೋಪುರಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದು, ಕೊಳವೆ ಕೊರೆದಿರುವ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಇವನ್ನು ಕಟ್ಟಡದ ಮುಖ್ಯ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿರುವಂತೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸ್ತಂಭಗೋಪುರಗಳ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸುರುಳಿಯಾಕಾರದ 149 ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿದ್ದು, ಓರ್ವರು ಇಲ್ಲಿ ತಲುಪುಬಹುದಾದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಘಟ್ಟವಾಗಿರುವ ತುದಿಯ ಮಾಳಿಗೆಗೆ ಸಂದರ್ಶಕರು ಹೋಗುವಲ್ಲಿ ಇವು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತವೆ; ತುದಿಯ ಮಾಳಿಗೆಯು ನಗರದ ಒಂದು ಪರಿದೃಶ್ಯದ ನೋಟವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.dawn.com/weekly/dmag/archive/060730/dmag8.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2011-01-21 |archive-date=2007-06-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070610113243/http://www.dawn.com/weekly/dmag/archive/060730/dmag8.htm |url-status=dead }}</ref> [[ಮಸೀದಿ]]ಯ ವಾಸ್ತವಿಕ ಭಾಗವು ನಾಲ್ಕು-ಮಹಡಿಯ ರಚನೆಯ ತುದಿಯ ಮಾಳಿಗೆಯನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮ್ಯಾಡಮ್‌ ಬ್ಲಾವಾಟ್ಸ್ಕಿಯು ವರದಿ ಮಾಡುವ ಪ್ರಕಾರ, ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಆಡಳಿತದ ವತಿಯಿಂದ ಸದರಿ ಕಟ್ಟಡ ರಚನೆಯು ಅಫೀಮು ಮತ್ತು ತೀಕ್ಷ್ಣ ಸಿಹಿಮದ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡುವ ಒಂದು ಉಗ್ರಾಣವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡುಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಾಳಿಗೆಯೂ ಕಲಿಕೆಯ ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಶಾಖೆಗಾಗಿ ಮೀಸಲಿರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.<ref>''ಫ್ರಂ ದಿ ಕೇವ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಜಂಗಲ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್‌'', H.P.ಬ್ಲಾವಾಟ್ಸ್ಕಿ. ಅರ್ಬಾನಾ, ಇಲಿನಾಯ್ಸ್‌ (USA): ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ ಗುಟೆನ್‌ಬರ್ಗ್‌ಇ-ಪಠ್ಯ #6687. 2004. ಪುಟ 265</ref> [[File:Charminar Karachi.JPG|thumb|right|2007ರಲ್ಲಿ [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]]ದ [[ಕರಾಚಿ]]ಯ ಬಹದಾರಾಬಾದ್‌ ತಾಣದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಚಾರ್ ಮಿನಾರ್ ಒಂದು ಪ್ರತಿರೂಪ]] ಒಳಭಾಗದಿಂದ ಒಂದು ಗುಮ್ಮಟದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವ ಕಮಾನು ಚಾವಣಿಯೊಂದು, ಒಂದರ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೊಂದರಂತಿರುವ ಚಾರ್‌ಮಿನಾರ್‌ ಒಳಗಿನ ಎರಡು ಚಾವಣಿ ಹಾದಿಗಳಿಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಒಂದು ತಾರಸಿ ನೆಲವಿದ್ದು ಅದು ಮಾಳಿಗೆಯಾಗಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಲ್ಲಿನ ಉಪ್ಪರಿಗೆಯೊಂದರಿಂದ ಅಂಚುಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ. ಮರೆಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ 45 ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಚಾವಣಿಯು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ದೊಡ್ಡದಾದ ಮುಕ್ತ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶದಲ್ಲಿ ಶುಕ್ರವಾರದ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಜಮಾವಣೆಯಾಗುವ ಜನರಿಗಾಗಿ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕುತ್ಬ್‌ ಷಾಹಿ ಮತ್ತು ಅಸಾಫ್‌ ಜಾಹಿ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ನಡುವಿನ ಮುಘಲ್‌‌ ಗವರ್ನರ್ ಆಡಳಿತದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ನೈಋತ್ಯ ಸ್ತಂಭಗೋಪುರವು ಸಿಡಿಲಿನ ಬಡಿತಕ್ಕೆ ಈಡಾದ ನಂತರ "ಚೂರುಚೂರಾಗಿ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದಿತಾದರೂ", ಸುಮಾರು 60,000 ರೂಪಾಯಿಗಳ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಅದು "ತತ್‌ಕ್ಷಣವೇ ದುರಸ್ತಿಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು" ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.[http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/article603770.ece ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121021060401/http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/article603770.ece |date=2012-10-21 }} 1824ರಲ್ಲಿ, ಸುಮಾರು 100,000 ರೂಪಾಯಿಗಳ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ಮಾರಕಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಗಿಲಾವು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಮಕ್ಕಾಹ್‌ ಮಸ್ಜಿದ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮತ್ತೊಂದು ಸುಂದರವಾದ ಮತ್ತು ಭವ್ಯ ಮಸೀದಿಯನ್ನು ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದುಕೊಂಡು ನೋಡುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ಮಾರಕವು ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.indianmuslims.info/news/2007/may/18/mecca_masjid_has_witnessed_protests_never_blast.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2011-01-21 |archive-date=2012-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120504034331/http://www.indianmuslims.info/news/2007/may/18/mecca_masjid_has_witnessed_protests_never_blast.html |url-status=dead }}</ref> ಚಾರ್‌ಮಿನಾರ್‌ನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ಪ್ರದೇಶವೂ ಸಹ ಅದೇ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯೊಂದು ಈಗಲೂ ಚಾರ್‌ಮಿನಾರ್‌ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದು, ಅದು ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವರ್ಣನೆಯನ್ನೂ ಜಾಹೀರುಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ. ಚಾರ್‌ಮಿನಾರ್‌ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ತನ್ನ ಉಚ್ಛ್ರಾಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಏನಿಲ್ಲವೆಂದರೂ 14,000 ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು; ಇಂದು ಚಾರ್‌ಮಿನಾರ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಲಾಡ್‌ ಬಜಾರ್‌ ಮತ್ತು ಪಥೇರ್‌ ಗಟ್ಟಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಪ್ರವಾಸಿಗಳಿಗೂ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೂ ಏಕಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ತಾಣಗಳೆನಿಸಿವೆ; ರತ್ನಾಭರಣಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅತ್ಯುತ್ಕೃಷ್ಟವಾದ ಬಳೆಗಳು ಮತ್ತು ಮುತ್ತುಗಳಿಗಾಗಿ ಇವು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೆಸರು ಪಡೆದಿವೆ. [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]]ದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ಹೈದರಾಬಾದಿನ ಮುಸ್ಲಿಮರು, [[ಕರಾಚಿ]]ಯಲ್ಲಿನ ಬಹದಾರಾಬಾದ್‌ ನೆರೆಹೊರೆಯ ಮುಖ್ಯ ಹಾಯಿದಾರಿಯ ಬಳಿ ಚಾರ್ ಮಿನಾರ್ ಪ್ರತಿರೂಪವೊಂದನ್ನು 2007ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.<ref>M. ರಫೀಕ್‌ ಜಕಾರಿಯಾ, [http://www.dawn.com/weekly/dmag/archive/070422/dmag3.htm ಚಾರ್ ಮಿನಾರ್ ಇನ್‌ ಕರಾಚಿ], ಡಾನ್‌, ಏಪ್ರಿಲ್‌ 22, 2007</ref> == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == * ಕುತ್ಬ್‌ ಷಾಹಿ ರಾಜವಂಶ * ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನ ಇತಿಹಾಸ * ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು * ಹೈದರಾಬಾದ್‌ ರಾಜ್ಯ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commons category|Charminar}} *[https://web.archive.org/web/20111001194823/http://www.gigapan.org/viewGigapan.php?id=19862 ಚಾರ್‌ಮಿನಾರ್‌ನ ಪಕ್ಷಿನೋಟ] *[http://www.hyderabadplanet.com/charminar-photos.html Hyderabad‌Planet.comನಲ್ಲಿರುವ ಚಾರ್‌ಮಿನಾರ್‌ನ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120118035828/http://www.hyderabadplanet.com/charminar-photos.html |date=2012-01-18 }} *[http://www.tourismtravelindia.com/pilgrimages_tour/muslim/muslim_charminar.html ಚಾರ್‌ಮಿನಾರ್‌ ಮಾಹಿತಿ - ಚಾರ್‌ಮಿನಾರ್‌ ಕುರಿತಾದ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090817155814/http://www.tourismtravelindia.com/pilgrimages_tour/muslim/muslim_charminar.html |date=2009-08-17 }} *[http://wikitravel.org/en/Hyderabad/ ವಿಕಿಟ್ರಾವೆಲ್‌ನಲ್ಲಿನ ಹೈದರಾಬಾದ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110622105532/http://wikitravel.org/en/Hyderabad |date=2011-06-22 }} *[http://www.glorioushyderabad.com/latest/charminar.html ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://7wondersofhyderabad.com/charminar/charminar.html/ ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನ ಏಳು ಅದ್ಭುತಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111002191342/http://7wondersofhyderabad.com/charminar/charminar.html |date=2011-10-02 }} *[http://www.cultural-heritage-india.com/monuments-in-india/charminar-hyderabad.html/ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070430232950/http://www.cultural-heritage-india.com/monuments-in-india/charminar-hyderabad.html |date=2007-04-30 }} *[http://www.anysubject.com/1/hyderabad-andhra-pradesh-india-free-guide-to-hyderabad.asp/ ಹೈದರಾಬಾದ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110819101911/http://www.anysubject.com/1/hyderabad-andhra-pradesh-india-free-guide-to-hyderabad.asp |date=2011-08-19 }} *[http://sketchup.google.com/3dwarehouse/details?mid=1952f8d3e8d27fe065a153e1a3d3359c/ ಗೂಗಲ್‌ ಅರ್ತ್‌ ಮಾದರಿ]{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://www.charminar.info/Wonders_Attractions_Hyderabad.asp/ ಹೈದರಾಬಾದ್‌ - ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅದ್ಭುತಗಳು ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090516051450/http://www.charminar.info/Wonders_Attractions_Hyderabad.asp |date=2009-05-16 }} {{ಹೈದರಾಬಾದ್‎|left}} {{Mosques in India}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ರಚನೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಮರಣಿಕೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಹೈದ್ರಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಮಸೀದಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹೈದರಾಬಾದ್‌ ರಾಜ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:೧೫೯೧ರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ]] [[ವರ್ಗ:ಹೈದರಾಬಾದ್]] 7mzr3k36u35rmvqfksgg3qleahdfq6i 0 35883 1433803 1346534 2026-10-19T05:15:58Z VASANTH S.N. 728 ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ಪರಿಷ್ಕರಣೆ 1433803 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್ |native_name = {{lang|bn|চট্টগ্রাম}} |settlement_type = [[Metropolitan City]] |total_type = |nickname = ''The Gateway of Bangladesh'', ''Commercial Capital of Bangladesh'' |motto = |image_skyline = |imagesize = 250px |image_caption = Clockwise from top: [[Shah Amanat Bridge]], [[Port of Chittagong]], Court House, Bhatiary Lake, [[Commonwealth War Cemetery, Chittagong|Commonwealth War Cemetery]], Chittagong Circuit House, [[Cheragee Pahar Circle]], [[Karnaphuli River|Karnaphuli channel]] |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |city_logo = |citylogo_size = |image_map = |map_caption = |image_map1 = |map_caption1 = |image_dot_map = |dot_mapsize = |dot_map_caption = |dot_x = |dot_y = |pushpin_map = Bangladesh |pushpin_label_position = <!-- the position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --> |pushpin_map_caption = Location of Chittagong in [[Bangladesh]] |pushpin_mapsize = |coordinates_region = BD |subdivision_type = [[Countries of the world|Country]] |subdivision_name = {{flag|Bangladesh}} |subdivision_type1 = [[Divisions of Bangladesh|Division]] |subdivision_name1 = [[Chittagong Division]] |subdivision_type2 = [[Districts of Bangladesh|District]] |subdivision_name2 = [[Chittagong District]] |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |government_footnotes = |government_type = [[Mayor–council government|Mayor–Council]] |governing_body = {{nowrap|[[Chittagong City Corporation]]}} |leader_title = [[Mayor|City Mayor]] |leader_name = M. Manzur Alam | term_start = 6 May 2010 | successor = Incumbent | predecessor = 18 June 2010 - |leader_title1 = |leader_name1 = |leader_title2 = |leader_name2 = |leader_title3 = |leader_name3 = |leader_title4 = |leader_name4 = |established_title = Establishment |established_date = 1340<ref>[[List of cities and towns in Bangladesh]], Retrieved 29 December 2009</ref> |established_title2 = Granted city status |established_date2 = 1863<ref name="ccc history">{{cite web | url=http://www.ccc.org.bd/history | title=History of Chittagong City Corporation | publisher=[[Chittagong City Corporation]] | accessdate=2013-05-26 | archive-date=2013-08-13 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130813193710/http://ccc.org.bd/history | url-status=dead }}</ref> |established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> |established_date3 = |area_magnitude = |unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = <ref name="bbspaurashava">{{cite web| url=http://www.bbs.gov.bd/dataindex/census/municip.pdf| title=Area, Population and Literacy Rate by Paurashava –2001| publisher=Bangladesh Bureau of Statistics| accessdate=2009-09-18| archive-date=2008-06-25| archive-url=https://web.archive.org/web/20080625052740/http://www.bbs.gov.bd/dataindex/census/municip.pdf| url-status=dead}}</ref> |area_total_km2 = 168.07 |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox settlement for details on automatic unit conversion--> |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = |area_water_percent = |area_urban_km2 = |area_urban_sq_mi = |area_metro_km2 = |area_metro_sq_mi = |population_as_of = 2011 |population_footnotes = |population_note = |population_total = 6500000 |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = 4009423 |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_urban = |population_density_urban_km2 = |population_density_urban_sq_mi = |population_blank1_title = [[Demonym]] |population_blank1 = Chittagongians |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi= |population_blank2_title = |population_blank2 = |timezone = [[Bangladesh Standard Time|BST]] |utc_offset = +6 |timezone_DST = |utc_offset_DST = |latd=22 |latm=22 |lats=0 |latNS=N |longd=91 |longm=48 |longs=0 |longEW=E |elevation_footnotes = <!--for references: use<ref> </ref> tags--> |elevation_m = |elevation_ft = |postal_code_type = [[List of postal codes in Bangladesh|Postal code]] |postal_code = 4000 |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |blank2_name = [[Telephone numbers in Bangladesh|Calling code]] |blank2_info = 31 |blank3_name = |blank3_info = |blank4_name = |blank4_info = |blank5_name = |blank5_info = |website = [http://www.ccc.org.bd/ Chittagong City Corporation] |footnotes = }} '''ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್''' (Chittagonian, ಬಂಗಾಳಿ: চট্টগ্রাম, Chôţţogram) ಮುಖ್ಯ ಬಂದರು ಮತ್ತು [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ|ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ]] ಎರಡನೇ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿದೆ. ==ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ಥಾನ== ಇದು Karnaphuli ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿದೆ.ಉ.ಅ.220 2 ಮತ್ತು ಪೂ.ರೇ.910 50 ಮೇಲೆ, ಕರ್ನಫೂಲಿ ನದೀಮುಖದಿಂದ 12ಮೈ. ಹಿಂದೆ, ಅದರ ಬಲದಂಡೆಯ ಮೇಲಿದೆ. ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೩೨,೨೭,೨೪೬ (೨೦೨೨ರ ಅಂದಾಜು). ಹಸಿರು ತುಂಬಿದ ಗುಡ್ಡ ಬಯಲುಗಳ ನಡುವೆ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಈ ನಗರ ಸುಂದರವಾಗಿದೆ. 9 ನೇ ಶತಮಾನದ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಾರ, ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್ [[ಮುಸ್ಲಿಂ]], [[ಹಿಂದೂ]] ಮತ್ತು [[ಬೌದ್ಧ]] ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಹುಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆಧುನಿಕ ನಗರವು ರೈಲು, ತೈಲ ಮತ್ತು ಚಹಾ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ. ನಗರವು 1930 ರಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ ಸೇನ್ ನೇತೃತ್ವದ ಬ್ರಿಟಿಷ್, ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಸಶಸ್ತ್ರ ದಂಗೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ಇದು ವಿಶ್ವ ಯುದ್ಧ II ರಲ್ಲಿ Burma ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಮಿಲಿಟರಿ ಮತ್ತು ಅಲೈಡ್ ಪಡೆಗಳ ಪೂರೈಕೆ ಘಟ್ಟವಾಗಿತ್ತು. 1947 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆ ನಂತರ, ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್ ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಅಂಗವಾಯಿತು. ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನೀಯರು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಚುನಾವಣೆಯ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಪಶ್ಚಿಮ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ನಿರಾಕರಣೆ ವಿರುದ್ಧ ಬಂಡಾಯವೆದ್ದರು ಎಂದು 1971 ರಲ್ಲಿ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಘೋಷಣೆಯ ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್ ರಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ನಗರದ ನಂತರದ ವಿಮೋಚನೆಯ ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷಿ ದುಷ್ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು, ಯುದ್ಧ ಅಪರಾಧಗಳು ಮತ್ತು ನೌಕಾ ತಡೆಯುಂಟುಮಾಡುವ ತೆರಳಿದರು. ==ಇತಿಹಾಸ== [[File:Eastern Lower Bengal and Chittagong with Arakan.jpg|thumb|left|A Dutch map in 1638 showing Bengal, Chittagong and [[Arakan]]]] [[File:Dutch VOC ships in Chittagong or Arakan.jpg|thumb|left|[[Dutch East India Company|Dutch VOC]] ships in Chittagong, 1702]] ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್ ನಗರದ ಇತಿಹಾಸ 8ನೆಯ ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಹಳೆಯದು. ಇದು ಮೂಲತಃ ಒಂದು ಹಿಂದೂರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿತ್ತೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅರಕಾನೀಸರು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. 10ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ ಅರಬ್ ನಾವಿಕರು ಈ ರೇವಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಟ್ಸಿಟಗಾಂಗ್, ಚಾತಿಗ್ರಾಮ ಅಥವಾ ಚಾತ್ ಗಾವ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ ಇದನ್ನು 14ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ (1338) [[ಮುಸ್ಲಿಮ್|ಮುಸ್ಲಿಮ]]ರು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ [[ಅರಕಾನ್|ಅರಕಾನೀಸ]]ರು ಇದನ್ನು ಪುನಃ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. 1512ರಲ್ಲಿ [[ಬಂಗಾಲ]]ದ ಸುಲ್ತಾನನಾಗಿದ್ದ ಅಲಾ-ಅಲ್-ದೀನ್ ಹುಸೇನ್ ಷಾ ಈ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಅರಕಾನೀಸರಿಂದ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಅದಕ್ಕೆ ಪಥಾಬಾದ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿಟ್ಟ. ಆದರೆ ಅರಕಾನೀಸರು ಈ ಪಟ್ಟಣದ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಆಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತಲೇ ಬಂದರು. 1638ರಲ್ಲಿ ಅರಕಾನೀಸರ ಮತಕ್ ರಾಜ ಎಂಬುವನು ಆರಕಾನೀಸ್ ದೊರೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಬಂಡೆದ್ದು [[ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಮೊಗಲರ]] ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕೋರಿದ. ಮೊಗಲ್ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿದ್ದ ನವಾಬ್ ಷಹಿಸ್ತಾಖಾನ್ ಈ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1666ರಲ್ಲಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ. ಇದಕ್ಕೆ ಇಸ್ಲಾಮಾಬಾದ್ ಎಂದು ನಾಮಕರಣವಾಯಿತು. ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್ ಜಿಲ್ಲೆಯೂ ಮೊಗಲರ ವಶವಾಯಿತು. ಈ [[ರೇವು]] 16ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಪೋರ್ಚುಗಲ್|ಪೋರ್ಚುಗೀಸ]]ರ ಕಡಲುಗಳ್ಳ ವ್ಯಾಪಾರದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ವೆನಿಷಿಯನ್ ನಾವಿಕ ಜೊವೊ ಡಿ ಬಾರೋಸ್ 1552ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಬಂಗಾಲ ರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಮತ್ತು ಸಂಪದ್ಭರಿತವಾದ ನಗರ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ. 1685ರಲ್ಲಿ [[ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯ ಕಂಪನಿ|ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯ ಕಂಪನಿ]] ಅಡ್ಮಿರಲ್ ನಿಕೋಲ್ಸನ್ನನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ತಗಾಂಗನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ ವಿಫಲಗೊಂಡಿತು. 1760ರಲ್ಲಿ ಚಿತ್ತಗಾಂಗನ್ನು ನವಾಬ್ ಮೀರ್ ಕಾಸಿಂ ಅಲಿ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯ ಕಂಪನಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದ. 1864ರಲ್ಲಿ ಇದು ಪೌರಸಭಾ ನಗರವಾಯಿತು. [[ಅಸ್ಸಾಂ]]-ಬಂಗಾಲಗಳ ನಡುವೆ ರೈಲುಮಾರ್ಗ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಮೇಲೆ ಇದು ಬೆಳೆಯತೊಡಗಿತು. ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆಯಾದಾಗ (1947) ಇದು [[ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]]ದಲ್ಲಿ ಸೇರಿತು. ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ವಿಮೋಚನೆಯಾದ ಮೇಲೆ ಇದು ಆ ದೇಶದ ಮುಖ್ಯ ಬಂದರಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದೆ. ==ಶೈಕ್ಷಣಿಕ== ಇದೊಂದು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಕೇಂದ್ರ. ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್ ಕಾಲೇಜು, ಸರ್ಕಾರಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕಾಲೇಜು, ಮಹಿಳೆಯರ ಕಾಲೇಜು, ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರ ಕಾಲೇಜು-ಇವು ಇಲ್ಲಿಯ ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು. ಚಿತ್ತಗಾಂಗಿಗೆ 5 ಮೈ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಫೌಜ್‍ದರ್ಹತ್‍ನಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕ ಕಾಲೇಜೊಂದಿದೆ. ==ವಾಣಿಜ್ಯ== ಇಂದು, ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕೇಂದ್ರ, ಈ ನಗರವು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ವಿಶೇಷ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಒಂದು ಆಳವಾದ [[ಸಮುದ್ರ]] ಬಂದರು, ಭಾರತ ಮತ್ತು [[ಚೀನಾ]] ಸೇರಿದಂತೆ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ನೆರೆಹೊರೆಯ, ಸೇರಿದಂತೆ ನಗರದ ಕೈಗೊಂಡ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ, ಭವಿಷ್ಯದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಾರಿಗೆ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಕಣ್ಣಿನ ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಪೋರ್ಟ್ ನಗರದ [[ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತ,]] [[ಭೂತಾನ್]], [[ನೇಪಾಳ]] ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಚೀನಾ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದಂತೆ ನೆಲಾವೃತವಾದ [[ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ]] ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಅವಶ್ಯವಾಗಿದೆ ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ.ಚಿತ್ತಗಾಂಗಿನ ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯ ನಗರದ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ [[ಹತ್ತಿ]] ಮತ್ತು [[ಸೆಣಬು|ಸಣಬು]] ಗಿರಣಿಗಳೂ [[ಚಹಾ|ಚಹ]] ಮತ್ತು [[ಬೆಂಕಿಕಡ್ಡಿ]] ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳೂ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳೂ ಇವೆ. ಇದಕ್ಕೆ 10ಮೈ. ದೂರದಲ್ಲಿ ರೈಲ್ವೆ ಕಾರ್ಯಾಗಾರವಿದೆ. ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ವಿದೇಶಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರ. ==ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್ ಜಿಲ್ಲೆ== ಇದು [[ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿ]]ಯ [[ಈಶಾನ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ ಕಣಿವೆಗಳಿಂದಲೂ ತಗ್ಗಾದ ಸಮಾತಂರ ಬೆಟ್ಟಸಾಲುಗಳಿಂದಲೂ ಕೂಡಿದ ಕಿರಿ ಅಗಲದ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದರ ⅓ ಭಾಗ ಅರಣ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ [[ಆನೆ]], ಕಾಡೆಮ್ಮೆ, [[ಹುಲಿ]], [[ಚಿರತೆ]], [[ಜಿಂಕೆ]], [[ಕಾಡು ಬೆಕ್ಕು|ಕಾಡುಬೆಕ್ಕು]] ಮುಂತಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿವೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 2,705 ಚ.ಮೈ. ಇಲ್ಲಿಯ ವಾಯುಗುಣ ಹಿತಕರವಾದ್ದು. ಇಲ್ಲಿಯ ಭೂಮಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜೇಡಿ ಮರಳು, ಜೇಡಿಪದರ ಕಲ್ಲು ಹಾಗೂ ಬಿಳಿಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು. ಬೆಟ್ಟಸಾಲುಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಕಣಿವೆಗಳು ಫಲವತ್ತಾದ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಕೂಡಿ ವ್ಯವಸಾಯಯೋಗ್ಯವಾಗಿವೆ. ಬೇಸಗೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂಗಾರು ಮಾರುತಗಳಿಂದ ಅಧಿಕವಾಗಿ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಮಳೆ 100" ಗಿಂತಲೂ ಅಧಿಕ. ಆಗಾಗ್ಗೆ ಚಂಡಮಾರುತಗಳು ಬೀಸುವುದುಂಟು. ಸೆಣಬು, ಬತ್ತ, ಕಬ್ಬು, ಹೊಗೆಸೊಪ್ಪು,ಚಹ ಮುಖ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು. ಚಹ ತೋಟಗಳು ತಗ್ಗು ಬೆಟ್ಟಗಳ ಇಳಿಜಾರಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿವೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್}} [[ವರ್ಗ:ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]] idfs0iee39o697tm09ztn4ifr07vfvl 1433804 1433803 2026-10-19T05:16:16Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ನಗರಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1433804 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್ |native_name = {{lang|bn|চট্টগ্রাম}} |settlement_type = [[Metropolitan City]] |total_type = |nickname = ''The Gateway of Bangladesh'', ''Commercial Capital of Bangladesh'' |motto = |image_skyline = |imagesize = 250px |image_caption = Clockwise from top: [[Shah Amanat Bridge]], [[Port of Chittagong]], Court House, Bhatiary Lake, [[Commonwealth War Cemetery, Chittagong|Commonwealth War Cemetery]], Chittagong Circuit House, [[Cheragee Pahar Circle]], [[Karnaphuli River|Karnaphuli channel]] |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |city_logo = |citylogo_size = |image_map = |map_caption = |image_map1 = |map_caption1 = |image_dot_map = |dot_mapsize = |dot_map_caption = |dot_x = |dot_y = |pushpin_map = Bangladesh |pushpin_label_position = <!-- the position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --> |pushpin_map_caption = Location of Chittagong in [[Bangladesh]] |pushpin_mapsize = |coordinates_region = BD |subdivision_type = [[Countries of the world|Country]] |subdivision_name = {{flag|Bangladesh}} |subdivision_type1 = [[Divisions of Bangladesh|Division]] |subdivision_name1 = [[Chittagong Division]] |subdivision_type2 = [[Districts of Bangladesh|District]] |subdivision_name2 = [[Chittagong District]] |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |government_footnotes = |government_type = [[Mayor–council government|Mayor–Council]] |governing_body = {{nowrap|[[Chittagong City Corporation]]}} |leader_title = [[Mayor|City Mayor]] |leader_name = M. Manzur Alam | term_start = 6 May 2010 | successor = Incumbent | predecessor = 18 June 2010 - |leader_title1 = |leader_name1 = |leader_title2 = |leader_name2 = |leader_title3 = |leader_name3 = |leader_title4 = |leader_name4 = |established_title = Establishment |established_date = 1340<ref>[[List of cities and towns in Bangladesh]], Retrieved 29 December 2009</ref> |established_title2 = Granted city status |established_date2 = 1863<ref name="ccc history">{{cite web | url=http://www.ccc.org.bd/history | title=History of Chittagong City Corporation | publisher=[[Chittagong City Corporation]] | accessdate=2013-05-26 | archive-date=2013-08-13 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130813193710/http://ccc.org.bd/history | url-status=dead }}</ref> |established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> |established_date3 = |area_magnitude = |unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = <ref name="bbspaurashava">{{cite web| url=http://www.bbs.gov.bd/dataindex/census/municip.pdf| title=Area, Population and Literacy Rate by Paurashava –2001| publisher=Bangladesh Bureau of Statistics| accessdate=2009-09-18| archive-date=2008-06-25| archive-url=https://web.archive.org/web/20080625052740/http://www.bbs.gov.bd/dataindex/census/municip.pdf| url-status=dead}}</ref> |area_total_km2 = 168.07 |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox settlement for details on automatic unit conversion--> |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = |area_water_percent = |area_urban_km2 = |area_urban_sq_mi = |area_metro_km2 = |area_metro_sq_mi = |population_as_of = 2011 |population_footnotes = |population_note = |population_total = 6500000 |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = 4009423 |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_urban = |population_density_urban_km2 = |population_density_urban_sq_mi = |population_blank1_title = [[Demonym]] |population_blank1 = Chittagongians |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi= |population_blank2_title = |population_blank2 = |timezone = [[Bangladesh Standard Time|BST]] |utc_offset = +6 |timezone_DST = |utc_offset_DST = |latd=22 |latm=22 |lats=0 |latNS=N |longd=91 |longm=48 |longs=0 |longEW=E |elevation_footnotes = <!--for references: use<ref> </ref> tags--> |elevation_m = |elevation_ft = |postal_code_type = [[List of postal codes in Bangladesh|Postal code]] |postal_code = 4000 |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |blank2_name = [[Telephone numbers in Bangladesh|Calling code]] |blank2_info = 31 |blank3_name = |blank3_info = |blank4_name = |blank4_info = |blank5_name = |blank5_info = |website = [http://www.ccc.org.bd/ Chittagong City Corporation] |footnotes = }} '''ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್''' (Chittagonian, ಬಂಗಾಳಿ: চট্টগ্রাম, Chôţţogram) ಮುಖ್ಯ ಬಂದರು ಮತ್ತು [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ|ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ]] ಎರಡನೇ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿದೆ. ==ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ಥಾನ== ಇದು Karnaphuli ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿದೆ.ಉ.ಅ.220 2 ಮತ್ತು ಪೂ.ರೇ.910 50 ಮೇಲೆ, ಕರ್ನಫೂಲಿ ನದೀಮುಖದಿಂದ 12ಮೈ. ಹಿಂದೆ, ಅದರ ಬಲದಂಡೆಯ ಮೇಲಿದೆ. ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೩೨,೨೭,೨೪೬ (೨೦೨೨ರ ಅಂದಾಜು). ಹಸಿರು ತುಂಬಿದ ಗುಡ್ಡ ಬಯಲುಗಳ ನಡುವೆ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಈ ನಗರ ಸುಂದರವಾಗಿದೆ. 9 ನೇ ಶತಮಾನದ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಾರ, ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್ [[ಮುಸ್ಲಿಂ]], [[ಹಿಂದೂ]] ಮತ್ತು [[ಬೌದ್ಧ]] ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಹುಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆಧುನಿಕ ನಗರವು ರೈಲು, ತೈಲ ಮತ್ತು ಚಹಾ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ. ನಗರವು 1930 ರಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ ಸೇನ್ ನೇತೃತ್ವದ ಬ್ರಿಟಿಷ್, ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಸಶಸ್ತ್ರ ದಂಗೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ಇದು ವಿಶ್ವ ಯುದ್ಧ II ರಲ್ಲಿ Burma ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಮಿಲಿಟರಿ ಮತ್ತು ಅಲೈಡ್ ಪಡೆಗಳ ಪೂರೈಕೆ ಘಟ್ಟವಾಗಿತ್ತು. 1947 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆ ನಂತರ, ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್ ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಅಂಗವಾಯಿತು. ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನೀಯರು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಚುನಾವಣೆಯ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಪಶ್ಚಿಮ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ನಿರಾಕರಣೆ ವಿರುದ್ಧ ಬಂಡಾಯವೆದ್ದರು ಎಂದು 1971 ರಲ್ಲಿ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಘೋಷಣೆಯ ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್ ರಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ನಗರದ ನಂತರದ ವಿಮೋಚನೆಯ ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷಿ ದುಷ್ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು, ಯುದ್ಧ ಅಪರಾಧಗಳು ಮತ್ತು ನೌಕಾ ತಡೆಯುಂಟುಮಾಡುವ ತೆರಳಿದರು. ==ಇತಿಹಾಸ== [[File:Eastern Lower Bengal and Chittagong with Arakan.jpg|thumb|left|A Dutch map in 1638 showing Bengal, Chittagong and [[Arakan]]]] [[File:Dutch VOC ships in Chittagong or Arakan.jpg|thumb|left|[[Dutch East India Company|Dutch VOC]] ships in Chittagong, 1702]] ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್ ನಗರದ ಇತಿಹಾಸ 8ನೆಯ ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಹಳೆಯದು. ಇದು ಮೂಲತಃ ಒಂದು ಹಿಂದೂರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿತ್ತೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅರಕಾನೀಸರು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. 10ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ ಅರಬ್ ನಾವಿಕರು ಈ ರೇವಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಟ್ಸಿಟಗಾಂಗ್, ಚಾತಿಗ್ರಾಮ ಅಥವಾ ಚಾತ್ ಗಾವ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ ಇದನ್ನು 14ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ (1338) [[ಮುಸ್ಲಿಮ್|ಮುಸ್ಲಿಮ]]ರು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ [[ಅರಕಾನ್|ಅರಕಾನೀಸ]]ರು ಇದನ್ನು ಪುನಃ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. 1512ರಲ್ಲಿ [[ಬಂಗಾಲ]]ದ ಸುಲ್ತಾನನಾಗಿದ್ದ ಅಲಾ-ಅಲ್-ದೀನ್ ಹುಸೇನ್ ಷಾ ಈ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಅರಕಾನೀಸರಿಂದ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಅದಕ್ಕೆ ಪಥಾಬಾದ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿಟ್ಟ. ಆದರೆ ಅರಕಾನೀಸರು ಈ ಪಟ್ಟಣದ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಆಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತಲೇ ಬಂದರು. 1638ರಲ್ಲಿ ಅರಕಾನೀಸರ ಮತಕ್ ರಾಜ ಎಂಬುವನು ಆರಕಾನೀಸ್ ದೊರೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಬಂಡೆದ್ದು [[ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಮೊಗಲರ]] ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕೋರಿದ. ಮೊಗಲ್ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿದ್ದ ನವಾಬ್ ಷಹಿಸ್ತಾಖಾನ್ ಈ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1666ರಲ್ಲಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ. ಇದಕ್ಕೆ ಇಸ್ಲಾಮಾಬಾದ್ ಎಂದು ನಾಮಕರಣವಾಯಿತು. ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್ ಜಿಲ್ಲೆಯೂ ಮೊಗಲರ ವಶವಾಯಿತು. ಈ [[ರೇವು]] 16ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಪೋರ್ಚುಗಲ್|ಪೋರ್ಚುಗೀಸ]]ರ ಕಡಲುಗಳ್ಳ ವ್ಯಾಪಾರದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ವೆನಿಷಿಯನ್ ನಾವಿಕ ಜೊವೊ ಡಿ ಬಾರೋಸ್ 1552ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಬಂಗಾಲ ರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಮತ್ತು ಸಂಪದ್ಭರಿತವಾದ ನಗರ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ. 1685ರಲ್ಲಿ [[ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯ ಕಂಪನಿ|ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯ ಕಂಪನಿ]] ಅಡ್ಮಿರಲ್ ನಿಕೋಲ್ಸನ್ನನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ತಗಾಂಗನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ ವಿಫಲಗೊಂಡಿತು. 1760ರಲ್ಲಿ ಚಿತ್ತಗಾಂಗನ್ನು ನವಾಬ್ ಮೀರ್ ಕಾಸಿಂ ಅಲಿ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯ ಕಂಪನಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದ. 1864ರಲ್ಲಿ ಇದು ಪೌರಸಭಾ ನಗರವಾಯಿತು. [[ಅಸ್ಸಾಂ]]-ಬಂಗಾಲಗಳ ನಡುವೆ ರೈಲುಮಾರ್ಗ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಮೇಲೆ ಇದು ಬೆಳೆಯತೊಡಗಿತು. ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆಯಾದಾಗ (1947) ಇದು [[ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]]ದಲ್ಲಿ ಸೇರಿತು. ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ವಿಮೋಚನೆಯಾದ ಮೇಲೆ ಇದು ಆ ದೇಶದ ಮುಖ್ಯ ಬಂದರಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದೆ. ==ಶೈಕ್ಷಣಿಕ== ಇದೊಂದು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಕೇಂದ್ರ. ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್ ಕಾಲೇಜು, ಸರ್ಕಾರಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕಾಲೇಜು, ಮಹಿಳೆಯರ ಕಾಲೇಜು, ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರ ಕಾಲೇಜು-ಇವು ಇಲ್ಲಿಯ ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು. ಚಿತ್ತಗಾಂಗಿಗೆ 5 ಮೈ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಫೌಜ್‍ದರ್ಹತ್‍ನಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕ ಕಾಲೇಜೊಂದಿದೆ. ==ವಾಣಿಜ್ಯ== ಇಂದು, ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕೇಂದ್ರ, ಈ ನಗರವು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ವಿಶೇಷ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಒಂದು ಆಳವಾದ [[ಸಮುದ್ರ]] ಬಂದರು, ಭಾರತ ಮತ್ತು [[ಚೀನಾ]] ಸೇರಿದಂತೆ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ನೆರೆಹೊರೆಯ, ಸೇರಿದಂತೆ ನಗರದ ಕೈಗೊಂಡ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ, ಭವಿಷ್ಯದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಾರಿಗೆ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಕಣ್ಣಿನ ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಪೋರ್ಟ್ ನಗರದ [[ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತ,]] [[ಭೂತಾನ್]], [[ನೇಪಾಳ]] ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಚೀನಾ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದಂತೆ ನೆಲಾವೃತವಾದ [[ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ]] ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಅವಶ್ಯವಾಗಿದೆ ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ.ಚಿತ್ತಗಾಂಗಿನ ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯ ನಗರದ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ [[ಹತ್ತಿ]] ಮತ್ತು [[ಸೆಣಬು|ಸಣಬು]] ಗಿರಣಿಗಳೂ [[ಚಹಾ|ಚಹ]] ಮತ್ತು [[ಬೆಂಕಿಕಡ್ಡಿ]] ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳೂ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳೂ ಇವೆ. ಇದಕ್ಕೆ 10ಮೈ. ದೂರದಲ್ಲಿ ರೈಲ್ವೆ ಕಾರ್ಯಾಗಾರವಿದೆ. ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ವಿದೇಶಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರ. ==ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್ ಜಿಲ್ಲೆ== ಇದು [[ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿ]]ಯ [[ಈಶಾನ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ ಕಣಿವೆಗಳಿಂದಲೂ ತಗ್ಗಾದ ಸಮಾತಂರ ಬೆಟ್ಟಸಾಲುಗಳಿಂದಲೂ ಕೂಡಿದ ಕಿರಿ ಅಗಲದ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದರ ⅓ ಭಾಗ ಅರಣ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ [[ಆನೆ]], ಕಾಡೆಮ್ಮೆ, [[ಹುಲಿ]], [[ಚಿರತೆ]], [[ಜಿಂಕೆ]], [[ಕಾಡು ಬೆಕ್ಕು|ಕಾಡುಬೆಕ್ಕು]] ಮುಂತಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿವೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 2,705 ಚ.ಮೈ. ಇಲ್ಲಿಯ ವಾಯುಗುಣ ಹಿತಕರವಾದ್ದು. ಇಲ್ಲಿಯ ಭೂಮಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜೇಡಿ ಮರಳು, ಜೇಡಿಪದರ ಕಲ್ಲು ಹಾಗೂ ಬಿಳಿಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು. ಬೆಟ್ಟಸಾಲುಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಕಣಿವೆಗಳು ಫಲವತ್ತಾದ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಕೂಡಿ ವ್ಯವಸಾಯಯೋಗ್ಯವಾಗಿವೆ. ಬೇಸಗೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂಗಾರು ಮಾರುತಗಳಿಂದ ಅಧಿಕವಾಗಿ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಮಳೆ 100" ಗಿಂತಲೂ ಅಧಿಕ. ಆಗಾಗ್ಗೆ ಚಂಡಮಾರುತಗಳು ಬೀಸುವುದುಂಟು. ಸೆಣಬು, ಬತ್ತ, ಕಬ್ಬು, ಹೊಗೆಸೊಪ್ಪು,ಚಹ ಮುಖ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು. ಚಹ ತೋಟಗಳು ತಗ್ಗು ಬೆಟ್ಟಗಳ ಇಳಿಜಾರಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿವೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್}} [[ವರ್ಗ:ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]] [[ವರ್ಗ:ನಗರಗಳು]] 88mn0ijdky11jhx55segv4egb0n25bu 0 50594 1433762 1371564 2026-10-18T14:56:13Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1433762 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name=ಕೀವ್ |other_name={{Unbulleted list| ಯುಕ್ರೇನಿನ ಭಾಷೆ: Київ (Kyiv) |ರಷ್ಯಾದ ಭಾಷೆ: Киев (Kiev) }} |image_skyline=Collage of Kiev.png |imagesize=270px |image_caption=From upper left: [[Golden Gate, Kiev|Golden Gate]], [[Red University Building]], [[Kiev Pechersk Lavra]], [[St Andrew's Church, Kiev|St Andrew's Church]], [[Berehynia]] on [[Maidan Nezalezhnosti]] and statue of [[Bohdan Khmelnytsky]] |image_flag=Flag of Kyiv Kurovskyi.svg |image_shield=COA of Kyiv Kurovskyi.svg |shield_size=75px |coordinates_region=UA |subdivision_type=Country |subdivision_name= [[ಉಕ್ರೇನ್]] |subdivision_type1= [[Administrative divisions of Ukraine|Municipality]] |subdivision_name1= [[Legal status and local government of Kiev|Kiev City Municipality]] |established_title= Founded |established_date= 482 A.D. (officially)<ref>[http://www.kyivpost.com/guide/about-kyiv/kyivs-1530th-birthday-marked-with-fun-protest-1-128618.html Kyiv’s 1,530th birthday marked with fun, protest<!-- Bot generated title -->]</ref> |seat_type =[[City council]] |seat =[[Kiev City Council]] |leader_title =Mayor |leader_name =[[ವಿಟಾಲಿ ಕ್ಲಿಟ್ಸ್ಕೊ]] |leader_title2 =Head of City State Administration |leader_name2 =[[ವಿಟಾಲಿ ಕ್ಲಿಟ್ಸ್ಕೊ]] |unit_pref =Metric |area_total_km2 =839 |population_as_of=15 July 2013 |population_total={{nts|2,847,200 }}<ref name="Kiev statistical report">{{cite web | url=http://gorstat.kiev.ua/Docs/2820.doc | title=Соціально-економічне становище м.Києва: Січень–липень 2013 року | publisher=Department of Statistics, [[Kiev City State Administration]] | date=July 2013 | accessdate=1 September 2013 | archive-date=19 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131219034328/http://gorstat.kiev.ua/Docs/2820.doc | url-status=dead }}</ref> |population_metro={{nts|3.275.000}}<ref name="citypopulation.de">{{cite web | url=http://www.citypopulation.de/world/Agglomerations.html | title=Major Agglomerations of the World | publisher=Citypopulation.de | date=2013-04-01 | accessdate=1 September 2013}}</ref><small>of the [[Kiev metropolitan area]]</small> |population_density_km2= 3299 |timezone =EET |utc_offset =+2 |timezone_DST =EEST |utc_offset_DST =+3 |latd=50 |latm=27 |lats=00 |latNS=N |longd=30 |longm=31 |longs=24 |longEW=E |coordinates_display= inline,title |elevation_m =179 | population_demonym = Kievan<ref>[http://dictionary.reference.com/browse/kievan kievan. (n.d.). Dictionary.com Unabridged], retrieved 29 May 2013 from Dictionary.com</ref> |postal_code_type=Postal code |postal_code =01xxx-04xxx |area_code =+380 44 |blank_name =[[Vehicle registration plate|License plate]] |blank_info =AA (before 2004: КА, КВ, КЕ, КН, КІ, KT) |website =[http://kievcity.gov.ua/ kievcity.gov.ua] }} '''ಕೀವ್''' ({{lang-en|Kyiv}}; ಹಳೆಯ ಹೆಸರು: {{lang|en|Kiev}}) [[ಉಕ್ರೇನ್]] ದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿ.ಇದು ಯುರೋಪಿನ ಎಂಟನೆಯ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿದೆ. ===ಆಕರ್ಷಕ ನಗರ=== ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸೋವಿಯತ್ ಸಮಾವಾದಿ [[ಗಣರಾಜ್ಯ]]ದ ರಾಜಧಾನಿ; ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗದ (ಆಬ್ಲಾಸ್ಟ್) ಕೇಂದ್ರ. ನೀಪರ್ ನದಿಯ ದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ, ಅದು ಡೆಸ್ನಾ ನದಿಯನ್ನು ಕೂಡುವೆಡೆಯಿಂದ ಕೆಲವು ಮೈಲಿಗಳ ಕೆಳಗೆ ಸ್ದಾಪಿತವಾಗಿದೆ. ನೀಪರ್ ನದಿಯ ಎಡದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಆ ನದಿಯಿಂದ 300' ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಕೀವ್ ನಗರದ ಅನೇಕ ಉಪನಗರಗಳು ನದಿಯ ಎದುರು ದಡದ ಮೇಲೆ ತಗ್ಗಿನಲ್ಲಿ, ಹರಡಿವೆ. ಕೀಯೆಫಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 1897ರಲ್ಲಿ 2,48,000 ಇದ್ದದ್ದು 1959ರ ವೇಳೆಗೆ 11,04,334ಕ್ಕೆ ಏರಿತ್ತು. [[ಸೊವಿಯೆಟ್ ಒಕ್ಕೂಟ|ಸೋವಿಯತ್]] ದೇಶದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಮೂರನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಲಭ್ಯವಾಗಿತ್ತು.ಪ್ರಸ್ತುತ ಇಲ್ಲಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೨೯,೫೨,೩೦೧.(೨೦೨೨),<ref name="Number of present population of Ukraine 1 January 2022">{{cite web | url=https://ukrstat.gov.ua/druk/publicat/kat_u/2022/zb/05/zb_%D0%A1huselnist.pdf | title=Number of present population of Ukraine 1 January 2022 | publisher=UkrStat.gov.ua | language=uk | date=1 January 2022 | access-date=20 February 2023 | archive-date=10 August 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220810155123/https://ukrstat.gov.ua/druk/publicat/kat_u/2022/zb/05/zb_%D0%A1huselnist.pdf | url-status=live }}</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== ಇದು ಸೋವಿಯತ್ ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಗರ. ಇದನ್ನು ರಷ್ಯನ್ ಪಟ್ಟಣಗಳ ಮಾತೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪಟ್ಟಣ 8ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೀ ಮತ್ತು ಸಹೋದರರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತೆಂಬ ಐತಿಹ್ಯವಿದೆ. 9ನೆಯ ಶತಮಾನದ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ಥಳದ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ನೀಪರ್ ನದಿಯ ಎತ್ತರದಂಡೆ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಣ ಜವುಗು ನೆಲದಿಂದಾಗಿ ಈ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ರಕ್ಷಣೆ ಒದಗಿಬಂತು. ಕೀವ್ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಇದರ ಸನ್ನಿವೇಶ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ. 9ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ವೇಳೆಗೆ ಕೀಯೆಫಿನ ಅರಸರು ರಷ್ಯದ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಒಡೆತನ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದರು. ಮೊಟ್ಟಮೊದಲನೆಯ ರಷ್ಯನ್ ರಾಜ್ಯ ಜನ್ಮ ತಳೆಯಿತು. ಬೈಜಾಂಟಿಯಂನಿಂದ ಕೀವ್ ಮೂಲಕ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ವರೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವ್ಯಾಪಾರಮಾರ್ಗಗಳಿಂದಾಗಿ ಇದರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಬೆಳೆಯಿತು. ಆದರೆ ಕೀವ್‍ಗೂ ಅಲೆಮಾರಿ ಯೋಧರಿಗೂ ನಡುವೆ ಪದೇ ಪದೇ ಯುದ್ದಗಳು ಜರುಗುತ್ತಲೇ ಇದ್ದುವು. 12ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಇದರ ಶಕ್ತಿ ಕುಂದಿತು. 1240ರಲ್ಲಿ ಟಾಟರರು ಅದನ್ನು ಧ್ವಂಸ ಮಾಡಿದರು. ಅನಂತರ ಇದು ಕ್ರಮವಾಗಿ [[ಲಿಥುವೇನಿಯ|ಲಿಥೂವೇನಿಯ]] ಮತ್ತು [[ಪೋಲೆಂಡ್]] ಗಳ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ಬಂತು. 1648ರಲ್ಲಿ ಕಾಸ್ಯಾಕರು ನಡಿಸಿದ ದಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಕೀವ್ ಕೂಡ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತ್ತು. ರಷ್ಯ-ಪೋಲೆಂಡ್ ಯುದ್ಥದ ಅನಂತರ ಇದು ಕಾಸ್ಯಾಕರ ಸ್ವಯಮಾಡಳಿತ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿ ರಷ್ಯನರ ಆಶ್ರಯ ಗಳಿಸಿತು. 19ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ-ರೈಲ್ವೆಗಳು ಬಂದಮೇಲೆ-ಕೀಯೆಫಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸೊವಿಯತ್ ಸಮಾಜವಾದಿ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ (1917) ಮೇಲೆ, 1934ರಲ್ಲಿ, ಅದರ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಖಾರ್ಕಾಫಿನಿಂದ ಕೀವ್‍ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ದಾ]]ನಂತರ ಈ ಪಟ್ಟಣದ ಅನೇಕ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಹೊಸದಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾದುವು. ವೃಕ್ಷರಾಜಿತ ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ಈ ನಗರದ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಖಾಯಂ ವಸ್ತುಪ್ರದರ್ಶನವೊಂದುಂಟು. ಸೇಂಟ್ ಸೋಷಿಯಾ ಕೆಥೆಡ್ರಲ್, ಸೇಂಟ್ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಚರ್ಚ್ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ವಾಲ್ದಿಮೀರ್ ಕೆಥೆಡ್ರಲ್-ಇವು ಇಲ್ಲಿಯ ಮುಖ್ಯವಾದ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಟ್ಟಡಗಳಾಗಿವೆ. {{Panorama |image=File:Panorama golden domed St Michael's Kiev.jpg |fullwidth=10215 |fullheight=1816 |caption=<center>A [[Panorama|panoramic]] view of Mykhailiv Square (central Kiev). From left to right: the Diplomatic Academy, [[Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|Ministry of Foreign Affairs]] (behind the monument to Princess Olga) and [[St. Michael's Golden-Domed Monastery]].</center> |alt= |height=243 }} ==ವಾಣಿಜ್ಯ== ಕೀವ್ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೂ ಪ್ರಸಿದ್ಥಿ ಪಡೆದಿದೆ. ಯಂತ್ರದ ಭಾಗಗಳು, ಹಡಗು, ಮೋಟಾರ್ ಸೈಕಲ್, ವಿದ್ಯುತ್ ಉಪಕರಣ ಮತ್ತು [[ರೇಡಿಯೋ]]ಗಳು ಇಲ್ಲಿಯ ಮುಖ್ಯ ಕೈಗಾರಿಕೋತ್ಪನ್ನಗಳು. ಬಣ್ಣಗಳು, ಅರಗು, ಔಷಧಿಗಳು, ಛಾಯಾಚಿತ್ರದ ಉಪಕರಣಗಳು, ಹತ್ತಿಬಟ್ಟೆಗಳು, ಚರ್ಮದ ಸಾಮಾನುಗಳು, ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಧಗಳು, ಮುದ್ರಣ ಮತ್ತು ಪೀಠೋಪಕರಣಗಳು ಇತರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು. ಕೀವ್ ಸಂಚಾರಮಾರ್ಗಗಳ ಕೇಂದ್ರ [[ಮಾಸ್ಕೋ]], ಖಾರ್ಕಾಫ್, ವಿನಿಟ್ಸ ಮತ್ತು ಒಡೆಸ್ಸಾಗಳಿಗೆ ರೈಲುಮಾರ್ಗಗಳುಂಟು. ನೀಪರ್ ನದಿಗೆ ಅಡ್ದಲಾಗಿ ರೈಲು ಮತ್ತು ರಸ್ತೆ ಸೇತುವೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸೋವಿಯತ್ ದೇಶ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಐರೋಪ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲಿಂದ ವಾಯುಮಾರ್ಗಗಳುಂಟು. ನೀಪರ್ ನದಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 9 ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ನೌಕಾಯಾನ ಮಾಡಬಹುದು. ಕೀವ್ ಉಕ್ರೇನಿನ ಮುಖ್ಯ ಸಾಂಸ್ಕ್ರತಿಕ ಕೇಂದ್ರ. ಇಲ್ಲಿ ಟಿ.ಜಿ. ಷೆವ್ಚೆಂಕೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಉನ್ನತ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಗಳಿವೆ. ಷೆವ್ಚೆಂಕೊ ನಾಟಕಶಾಲೆ ಇಲ್ಲಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಂಸ್ಕ್ರತಿಕ ಆಕರ್ಷಣೆ. ===ಉಲ್ಲೇಖಗಳು=== {{reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [https://web.archive.org/web/20210417211538/https://kyivcity.gov.ua/ Київська міська державна адміністрація] – official web portal of the [[Kyiv City State Administration]] {{in lang|uk}} * {{twitter}} * [https://web.archive.org/web/20181116183554/https://visitkyiv.travel/en/ Kyiv—Official Tourist Guide] {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕೀಯೆಫ್}} [[ವರ್ಗ:ನಗರಗಳು]] d5tmfc2nrmfoarifu5p4yjkpkkunc4g 0 52594 1433823 1368947 2026-10-19T07:47:04Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1433823 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = ಹರ್ಷಲ್ ಗಿಬ್ಸ್ | image = Herschelle Gibbs.jpg | caption = ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ಗಿಬ್ಸ್ | country = ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ | fullname = ಹರ್ಷಲ್ ಹರ್ಮನ್ ಗಿಬ್ಸ್ | nickname = ಸ್ಕೂಟರ್ | birth_date = {{Birth date and age|1974|2|23|df=yes}} | birth_place = ಕೇಪ್ ಟೌನ್, ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಕೇಪ್, ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ | heightft = 5 | heightinch = 6 | batting = ಬಲಗೈ | bowling = ಬಲಗೈ -ಮಧ್ಯಮ ವೇಗ | role = ಆರಂಭಿಕ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್ಮನ್ | international = ನಿಜ | internationalspan = ೧೯೯೬-೨೦೧೦ | testdebutdate = ೨೭ ನವೆಂಬರ್ | testdebutyear = ೧೯೯೬ | testdebutagainst = ಭಾರತ | testcap = ೨೬೪ | lasttestdate = ೧೦ ಜನವರಿ | lasttestyear = ೨೦೦೮ | lasttestagainst =ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ | odidebutdate = ೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ | odidebutyear = ೧೯೯೬ | odidebutagainst = ಕೀನ್ಯ | odicap = ೪೨ | lastodidate = ೨೭ ಫೆಬ್ರವರಿ | lastodiyear = ೨೦೧೦ | lastodiagainst = ಭಾರತ | T20Idebutdate = ೨೧ ಅಕ್ಟೋಬರ್ | T20Idebutyear = ೨೦೦೫ | T20Idebutagainst =ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್ | T20Icap = ೩ | lastT20Idate = ೧೦ ಮೇ | lastT20Iyear = ೨೦೧೦ | lastT20Iagainst = ಪಾಕಿಸ್ತಾನ | club1 = ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಪ್ರೊವಿನ್ಸ್ | year1 = {{nowrap|೧೯೯೦/೯೧–೨೦೦೩/೦೪}} | club2 = ಕೇಪ್ ಕೋಬ್ರಾಸ್ | year2 = {{nowrap|೨೦೦೫/೦೬-೨೦೧೧/೧೨}} | club3 = ಡೆಕ್ಕನ್ ಚಾರ್ಜರ್ಸ್ | year3 = ೨೦೦೮-೨೦೧೦ | club4 = ಗ್ಲಾಮಾರ್ಗನ್ | year4 = ೨೦೦೮-೨೦೦೯ | club5 = ಯೋರ್ಕ್‌ಶೈರ್ | year5 = ೨೦೧೦ | club7 = ಉತ್ತರದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು | year7 = ೨೦೧೦/೧೧ | club8 = ಪೆರ್ತ್ ಸ್ಕಾರ್ಚರ್ಸ್ | year8 = ೨೦೧೧/೧೨-೨೦೧೨/೧೩ | club9 = ಖೂಲ್ನಾ ರಾಯಲ್ ಬೆಂಗಾಲ್ಸ್ | year9 = ೨೦೧೨ | club10 = ಮುಂಬೈ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ | year10 = ೨೦೧೨ | club11 = ಡರ್ಹಾಮ್ | year11 = ೨೦೧೨ | club12 = ಟೈಟಾನ್ಸ್ | year12 = ೨೦೧೨/೧೩ | club13 = ಸೇಂಟ್ ಲೂಸಿಯಾ ಝೌಕ್ಸ್ }} '''ಹರ್ಷಲ್ ಹರ್ಮನ್ ಗಿಬ್ಸ್''' (ಜನನ ೨೩ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೭೪) [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ|ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ]] ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತರಬೇತುದಾರ ಮತ್ತು ಮಾಜಿ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗ.<ref name="cricket.com.au">{{Citation|last=cricket.com.au|title=Ponting's Top Five fielders of all time|date=21 May 2017|url=https://www.youtube.com/watch?v=mH8KrkRYIQA |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211222/mH8KrkRYIQA |archive-date=2021-12-22 |url-status=live|access-date=27 November 2017}}{{cbignore}}</ref> ಬಲಗೈ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಗಿಬ್ಸ್ ೨೦೦೭ರ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ನಲ್ಲಿ [[ನೆದರ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್|ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್]] ವಿರುದ್ಧ ಏಕದಿನ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಓವರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸತತ ಆರು ಸಿಕ್ಸರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಾರಿಸಿದ ಮೊದಲ ಆಟಗಾರ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು.<ref name="Statistics – Run outs in ODIs">{{cite web|url=http://content-usa.cricinfo.com/ci/content/story/224487.html| title=Statistics – Run outs in ODIs| date=8 November 2005 | publisher=ESPNcricinfo}}</ref> ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ಇದುವರೆಗೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಗಿಬ್ಸ್ ತನ್ನ ಸಹವರ್ತಿ [[ಜಾಂಟಿ ರೋಡ್ಸ್]] ಅವರಂತೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಫೀಲ್ಡರ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="cricket.com.au"/> ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಮಾಜಿ ನಾಯಕ ರಿಕಿ ಪಾಂಟಿಂಗ್ ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಟಂಪ್ ಗಳನ್ನು ಹೊಡೆಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ರೋಡ್ಸ್ ಗಿಂತ ಗಿಬ್ಸ್ ಉತ್ತಮ ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದ್ದಾರೆ, ೨೦೦೫ ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಇಎಸ್ಪಿಎನ್ ಕ್ರಿಕ್ಇನ್ಫೋ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ವರದಿಯು ೧೯೯೯ ರ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವಕಪ್ ನಂತರ, ಅವರು ಏಕದಿನ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಫೀಲ್ಡ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ಗಿಂತ ಎಂಟನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ರನ್-ಔಟ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದರು. ಹತ್ತನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಯಶಸ್ಸಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref name="Statistics – Run outs in ODIs"/> ==ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ== ಗಿಬ್ಸ್, ಸೇಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್ ಮಾರಿಸ್ಟ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಂತರ ರೊಂಡೆಬಾಶ್‌ನ ಡಯೋಸೆಸನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ಗಿಬ್ಸ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತ ಕ್ರೀಡಾಪಟುವಾಗಿದ್ದು, [[ರಗ್ಬಿ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌|ರಗ್ಬಿ]], [[ಕ್ರಿಕೆಟ್]] ಮತ್ತು ಸಾಕರ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಸ್ಎ ಸ್ಕೂಲ್ಸ್ ತಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಡಯೋಸೆಸನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಗಿಬ್ಸ್ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ರಗ್ಬಿ XV ಗಾಗಿ ರಾಬಿ ಫ್ಲೆಕ್, ಸೆಲ್ಬೋರ್ನ್ ಬೂಮ್ ಮತ್ತು ಡೇವ್ ವಾನ್ ಹೋಸ್ಲಿನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಅದೇ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಆಡಿದರು. ಗಿಬ್ಸ್ ೧೯೯೨ ರ ಕ್ರಾವೆನ್ ವೀಕ್ ನಲ್ಲಿ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಪ್ರಾವಿನ್ಸ್ ಗಾಗಿ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಬಕ್ಸ್ ತಾರೆ ಪರ್ಸಿ ಮಾಂಟ್ಗೊಮೆರಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಡಿದರು. ಗಿಬ್ಸ್ ೧೯೯೬ ರಲ್ಲಿ ಗಿಬ್ಸ್ ಅವರಿಗೆ ಲಿಸೆಲ್ ಫುಲ್ಲರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮಗು ಹುಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.caribbeannetnews.com/news-2021--8-8--.html |title=Herschell Gibbs ties the knot in St Kitts-Nevis |date=13 June 2007 |publisher=caribbeannetnews |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071122032822/http://www.caribbeannetnews.com/news-2021--8-8--.html |archive-date=22 November 2007 }}</ref> ಜೂನ್ ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ, ಗಿಬ್ಸ್ ಸೇಂಟ್ ಕಿಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಟೆನಿಯೆಲ್ ಪೊವೆಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಆದರೆ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದರು.<ref name=TSA>{{cite news|website=The South African|url=https://www.thesouthafrican.com/sport/cricket/proteas/proteas-great-herschelle-gibbs-to-tie-the-knot-dana-nemeth-breaking-18-june-2023/|date=18 June 2023|title=Bowled over: Proteas great Herschelle Gibbs to tie the knot}}</ref><ref>{{cite news|website=George Herald|date=22 May 2019|url=https://www.georgeherald.com/News/Article/LifeStyle/herschelle-gibbs-ordered-to-pay-child-support-to-baby-mamma-201905210427 |title=Herschelle Gibbs ordered to pay child support to baby mamma }}</ref> ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅವರಿಗೆ ಸೇರಿದ ಮಗುವಿನ ಮತ್ತು ಅವನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದ ಮಹಿಳೆಯ ಮಕ್ಕಳ ಆರೈಕೆಗಾಗಿ ತಿಂಗಳಿಗೆ ೪೫೦೦೦ ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಪಾವತಿಸಲು ಆದೇಶಿಸಿತು. ಅವರು ಜೂನ್ ೨೦೨೩ ರಲ್ಲಿ ಡಾನಾ ನೆಮೆತ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ [[ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ]] ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ==ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನ== ಗಿಬ್ಸ್ ತಮ್ಮ ಟೆಸ್ಟ್ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಎರಡು ದ್ವಿಶತಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಎರಡೂ ವಿಭಿನ್ನ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ಗಳಾಗಿವೆ. ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ಜೇಡ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂನಲ್ಲಿ [[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್|ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್]] ವಿರುದ್ಧ ಅಜೇಯ ೨೧೧ ರನ್ ಬಾರಿಸಿದ್ದರು. ಅವರ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ೪೬೮ ಎಸೆತಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ, ಅವರ ಎರಡನೇ ದ್ವಿಶತಕ, [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]] ವಿರುದ್ಧ ಕೇವಲ ೨೪೦ ಎಸೆತಗಳಲ್ಲಿ ೨೨೮ ರನ್ ಗಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.thecricketmonthly.com/story/981233/big-tops |title=Big tops |publisher=The Cricket Monthly |access-date=11 March 2017}}</ref> ನ್ಯೂಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಆ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ಅವರು ಗ್ರೇಮ್ ಸ್ಮಿತ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ೩೬೮ ರನ್‌‌ಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಾಖಲೆಯ ಜೊತೆಯಾಟವನ್ನು ತಲುಪಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ನಾಯಕನೊಂದಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಎರಡು ೩೦೦ ರನ್‌ಗಳ ಆರಂಭಿಕ ಜೊತೆಯಾಟವನ್ನು ಆಡಿದ್ದಾರೆ. ಟೆಸ್ಟ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ೩೦೦ ರನ್ ಗಳಿಸಿದ ಏಕೈಕ ಜೋಡಿ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಜಾಕ್ವೆಸ್ ಕಾಲಿಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ೩೧೫* ರನ್ಗಳ ಜೊತೆಯಾಟದೊಂದಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಎರಡನೇ ವಿಕೆಟ್ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]] ವಿರುದ್ಧದ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಗಿಬ್ಸ್ ಒಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕ್ಯಾಚ್ ಬಿಟ್ಟರು. ಆಗ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ [[ಸ್ಟೀವ್ ವಾ]], ಶತಕವನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಕ್ಕಾಗಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಗೆದ್ದರು, ಈ ಗೆಲುವು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ತಂಡಕ್ಕೆ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ವೇಗವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಕ್ಯಾಚ್ ಕೈಚೆಲ್ಲಿದ ತಕ್ಷಣ, ವಾ ಅವರು ಗಿಬ್ಸ್ ಅವರನ್ನು "ನೀವು ವಿಶ್ವಕಪ್ ಅನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟಿದ್ದೀರಿ" ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ "ಸ್ಲೆಡ್ಜಿಂಗ್" ಮಾಡಿದ್ದರು ಎಂದು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ವಾ ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ ಔಟ್ ಆಫ್ ಮೈ ಕಂಫರ್ಟ್ ಝೋನ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ ಗಿಬ್ಸ್ ಅಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಚೆಂಡನ್ನು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಎಸೆಯುವ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಸಹ ಆಟಗಾರ ಶೇನ್ ವಾರ್ನ್ ಗಮನಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಗಿಬ್ಸ್‌ಗೆ ಕ್ಯಾಚ್ ಸಿಕ್ಕರೆ ಬೇಗನೆ ಕ್ರೀಸ್ನಿಂದ ಹೊರಹೋಗದಂತೆ ತಮ್ಮ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವಾ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ===ದಾಖಲೆ ಮುರಿಯುವಿಕೆ=== [[ಜ಼ಹೀರ್ ಅಬ್ಬಾಸ್|ಜಹೀರ್ ಅಬ್ಬಾಸ್]], ಸಯೀದ್ ಅನ್ವರ್, [[ಎಬಿ ಡೀ ವಿಲಿಯರ್ಸ್|ಎಬಿ ಡಿವಿಲಿಯರ್ಸ್]], [[ಕ್ವಿಂಟನ್ ಡಿ ಕಾಕ್]], [[ರಾಸ್ ಟೇಲರ್]], ಕುಮಾರ ಸಂಗಕ್ಕಾರ, [[ರೋಹಿತ್ ಶರ್ಮಾ]], [[ವಿರಾಟ್ ಕೊಹ್ಲಿ]] ಮತ್ತು ಬಾಬರ್ ಅಜಮ್‌ರಂತೆ ಏಕದಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಸತತ ಮೂರು ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಶತಕ ಗಳಿಸಿದ ಹತ್ತು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಗಿಬ್ಸ್ ಒಬ್ಬರು.<ref>{{cite web|url=http://stats.espncricinfo.com/ci/content/records/282969.html| title=ODIs – 100s in Most Consecutive Innings| publisher=ESPNcricinfo}}</ref> ೨೦೧೫ ರ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಸತತ ನಾಲ್ಕು ಏಕದಿನ ಶತಕಗಳನ್ನು ಬಾರಿಸಿದ ಏಕೈಕ ಆಟಗಾರ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಸಂಗಕ್ಕಾರ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದರು. ೨೦೦೨ ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೬ ರಂದು, ಪೊಚೆಫ್ಸೋರ್ಟ‌ಮ್‌ನಲ್ಲಿ, [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ|ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶಿಗಳ]] ವಿರುದ್ಧದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಗಿಬ್ಸ್ ಸತತವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಶತಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ಮೊದಲ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು. ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾಕ್ಕೆ ಗೆಲ್ಲಲು ೧೫೫ ರನ್‌ಗಳ ಗುರಿಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಗಿಬ್ಸ್ ಕೇವಲ ಮೂರು ರನ್‌ಗಳ ಹಿಂದೆ ಬಿದ್ದು, ಅಜೇಯ ೯೭ ರನ್ ಗಳಿಸಿದರು. ಗೆಲುವಿಗೆ ಕೇವಲ ಆರು ರನ್‌ಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ೯೬ ರನ್ ಗಳಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅಲೋಕ್ ಕಪಾಲಿ ನಾಲ್ಕು ರನ್ಗಳಿಗೆ ಲೆಗ್ ಸೈಡ್ ಅಗಲವಾಗಿ ಬೌಲ್ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲಸವನ್ನು ಬಹುತೇಕ ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸಿದರು.<ref>{{cite web| url=http://aus.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2002-03/BDESH_IN_RSA/SCORECARDS/BDESH_RSA_ODI2_06OCT2002.html| title=Scorecard: South Africa v Bangladesh 2002–03| date=6 October 2002| publisher=ESPNcricinfo| access-date=30 ಜನವರಿ 2014| archive-date=12 ಮೇ 2008| archive-url=https://web.archive.org/web/20080512122901/http://aus.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2002-03/BDESH_IN_RSA/SCORECARDS/BDESH_RSA_ODI2_06OCT2002.html| url-status=dead}}</ref> ಮಾರ್ಚ್ ೧೨, ೨೦೦೬ ರಂದು, ಗಿಬ್ಸ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ವಿರುದ್ಧದ ೫ ನೇ ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ೧೧೧ ಎಸೆತಗಳಲ್ಲಿ ೧೭೫ ರನ್ ಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾವನ್ನು ಗೆಲುವಿನತ್ತ ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು.<ref>{{Cite web|date=2014-03-12|title=Herschelle Gibbs's 175 helps South Africa chase down record 434 against Australia|url=https://www.cricketcountry.com/articles/herschelle-gibbss-175-helps-south-africa-chase-down-record-434-against-australia-110394|access-date=2021-10-14|website=Cricket Country|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028173709/https://www.cricketcountry.com/articles/herschelle-gibbss-175-helps-south-africa-chase-down-record-434-against-australia-110394|archive-date=2021-10-28|url-status=dead}}</ref> ನಾಥನ್ ಬ್ರಾಕೆನ್ ಎಸೆದ ೧(೩)ಕ್ಕೆ ಬೊಯೆಟಾ ಡಿಪ್ಪೆನಾರ್ ಔಟಾದ ನಂತರ ಅವರು ಗ್ರೇಮ್ ಸ್ಮಿತ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{cite web| url=http://aus.cricinfo.com/db/STATS/ODIS/BATTING/ODI_BAT_FASTEST_100S.html| title=Fastest Centuries and Half Centuries| publisher=ESPNcricinfo| access-date=22 January 2007| archive-url=https://web.archive.org/web/20070119040158/http://aus.cricinfo.com/db/STATS/ODIS/BATTING/ODI_BAT_FASTEST_100S.html| archive-date=19 January 2007| url-status=dead}}</ref> ಇದು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ರನ್ ಗಳಿಸಿದ ಏಕದಿನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅವರ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಹಲವಾರು ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಮುರಿದಿತು. ಇದು ೧೯೯೩ ರಲ್ಲಿ ರಾಬಿನ್ ಸ್ಮಿತ್ ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ವಿರುದ್ಧದ ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಿದ ಅತ್ಯಧಿಕ ಸ್ಕೋರ್ ಆಗಿದೆ. ಕೇವಲ ೭೯ ಎಸೆತಗಳಲ್ಲಿ ಶತಕ ಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಅವರು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ವಿರುದ್ಧ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗದ ಏಕದಿನ ಶತಕವನ್ನು ತಂದರು.<ref>{{cite web| url=http://aus.cricinfo.com/db/STATS/ODIS/BATTING/ODI_BAT_MOST_BOUNDARIES.html| title=ODIs – Most Runs in Boundaries in an Innings| publisher=ESPNcricinfo| access-date=22 January 2007| archive-url=https://web.archive.org/web/20070124071336/http://aus.cricinfo.com/db/STATS/ODIS/BATTING/ODI_BAT_MOST_BOUNDARIES.html| archive-date=24 January 2007| url-status=dead}}</ref> ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಇದು ಯಾವುದೇ ಎದುರಾಳಿಯ ವಿರುದ್ಧ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್ಮನ್ ಗಳಿಸಿದ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗದ ಶತಕವಾಗಿದೆ. ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್ ಮನ್ ಗಳಿಸಿದ ಅತ್ಯಧಿಕ ಸ್ಕೋರ್ ಆಗಿತ್ತು. ಅವರು ಬೌಂಡರಿಗಳಲ್ಲಿ ೧೨೬ ರನ್ ಗಳಿಸಿದರು, ಇದು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್ ಮನ್ ಗಳಿಸಿದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ರನ್ ಆಗಿದೆ. ಈ ದಾಖಲೆಯು ೨೦೧೧ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೧ ರಂದು ಶೇನ್ ವ್ಯಾಟ್ಸನ್ ಬೌಂಡರಿಗಳಲ್ಲಿ ೧೫೦ ರನ್ ಗಳಿಸುವವರೆಗೂ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ೨೦೦೭ ರ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ನ ಗುಂಪು ಹಂತದಲ್ಲಿ [[ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್]] ವಿರುದ್ಧದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಗಿಬ್ಸ್ ಡಾನ್ ವ್ಯಾನ್ ಬಂಗೆ ಅವರ ಬೌಲಿಂಗ್ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಓವರ್ನಲ್ಲಿ ಆರು ಸಿಕ್ಸರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಾರಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/wctimeline/content/story/794961.html |title=Sobers, Shastri... Gibbs |date=3 November 2014 |publisher=ESPNcricinfo |access-date=11 March 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/6453331.stm| title=Gibbs matches Sobers in easy win| date=16 March 2007 | publisher=BBC Sport}}</ref> [[ರವಿ ಶಾಸ್ತ್ರಿ|ರವಿಶಾಸ್ತ್ರಿ]] ಮತ್ತು ಸರ್ ಗ್ಯಾರಿಫೀಲ್ಡ್ ಸೋಬರ್ಸ್ ಈ ಹಿಂದೆ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಈ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದರು ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಆಟಗಾರ ಈ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web| url=http://www.cricketworldcuplatest.com/news/big-bonanza-awaits-big-hitters-at-the-cricket-worl-11528.html| title=Big Bonanza Awaits Big Hitters At The Cricket World Cup| date=15 March 2007| publisher=Cricketworldcuplatest| access-date=16 March 2007| archive-url=https://web.archive.org/web/20070318000216/http://www.cricketworldcuplatest.com/news/big-bonanza-awaits-big-hitters-at-the-cricket-worl-11528.html| archive-date=18 March 2007| url-status=dead}}</ref> ಹಾಗೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ, ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಪ್ರಾಯೋಜಕ [[ಜಾನಿ ವಾಕರ್]] ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಅವರು ಹ್ಯಾಬಿಟಾಟ್ ಫಾರ್ ಹ್ಯುಮಾನಿಟಿ ವಸತಿ ಯೋಜನೆಗಳಿಗಾಗಿ ೧ ಮಿಲಿಯನ್ ಯುಎಸ್ ಡಾಲರ್ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://cricketworldcup.indya.com/DisplayArticleDetails.asp?xf=news,Cricket,2007,March,News_20070325_317 |title=Hayden's hat-trick to remember |date=25 March 2007 |publisher=Official Cricket World Cup site |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070403182344/http://cricketworldcup.indya.com/DisplayArticleDetails.asp?xf=news%2CCricket%2C2007%2CMarch%2CNews_20070325_317 |archive-date=3 April 2007 }}</ref> ಅವರ ಆರು ಹಿಟ್ ಫಾರ್ಮ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಮುಂದುವರಿಯಿತು ಮತ್ತು ಸೂಪರ್ ೮ ಪಂದ್ಯದ ವೇಳೆ ಅವರು ಜಾಕೋಬ್ ಓರಮ್ ಅವರನ್ನು ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್ ಗಳಿಗೆ ಹೊಡೆದಾಗ ಅವರು ವಿಶ್ವಕಪ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಿಕ್ಸರ್ ಗಳಿಗಾಗಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್ ಮನ್ ರಿಕಿ ಪಾಂಟಿಂಗ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ೨೮ ರನ್ ಗಳಿಸಿ ಸಮಬಲ ಸಾಧಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://content-aus.cricinfo.com/wc2007/engine/current/match/247497.html| title=Scorecard:New Zealand v South Africa|publisher=ESPNcricinfo}}</ref> ===ಫಾರ್ಮ್ ಕೊರತೆ=== [[File:Herschelle Gibbs fielding.jpg|thumb|ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಅಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಗಿಬ್ಸ್, ಅಡಿಲೇಡ್ ಓವಲ್, ಜನವರಿ ೨೦೦೯.]] [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್]] ವಿರುದ್ಧದ ಕಳೆದ ಎರಡು ಸರಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಫಾರ್ಮ್ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಆರಂಭಿಕ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್ಮನ್ನಿಂದ ಮಧ್ಯಮ ಕ್ರಮಾಂಕಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಕ್ರಮದ ನಂತರ ಅವರು ಫಾರ್ಮ್ ಅನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದರು. ೨೦೦೬ ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೨ರಂದು, ಗಿಬ್ಸ್ ತನ್ನ ಇತ್ತೀಚಿನ ರನ್-ಬರಕ್ಕೆ ಬೆಲೆ ತೆತ್ತರು ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್]] ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡದ ವಿರುದ್ಧದ ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ಅವರನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಸೆಂಚೂರಿಯನ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೊದಲ ಟೆಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ೬ ಮತ್ತು ೨ ರನ್ ಗಳಿಸಿದರು. ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಮುಖ್ಯ ಆಯ್ಕೆದಾರ ಹರೂನ್ ಲೋರ್ಗಟ್, "ನಾವು ಸಭೆ ನಡೆಸಿದ್ದೇವೆ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ವಿರಾಮ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಆರಂಭವು ಅವರಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಕಠಿಣವೆಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ನೋಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮಧ್ಯಮ ಕ್ರಮಾಂಕದಲ್ಲಿ ತಂಡಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು ಆದರೆ ರನ್ ಗಳಿಸಲು ಹೆಣಗಾಡುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರು. ಜನವರಿ ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ವಿರುದ್ಧದ ಮೊದಲ ಟೆಸ್ಟ್ ಮುಕ್ತಾಯದ ನಂತರ ಅವರು ೨ ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಶತಕ ಗಳಿಸದೆ ಹೋಗಿದ್ದರು. ತೊಂಬತ್ತರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಹೊರಬಂದು ಬರವನ್ನು ಕೊನೆಗಾಣಿಸಲು ಅವರು ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದರು. ತಂಡದಿಂದ ಕೈಬಿಡಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ, ಗಿಬ್ಸ್ ಅವರು ದೇಶೀಯ ಕಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. [[೨೦೧೧ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್|೨೦೧೧ ರ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವಕಪ್ ನಲ್ಲಿ]] ಆಡುವುದು ಅವರ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=http://content.cricketnirvana.com/news/international/2010/october/news-20101028-361.html|title=cricketnirvana.com|website=content.cricketnirvana.com|language=en|access-date=19 October 2018|archive-date=13 ಆಗಸ್ಟ್ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110813231416/http://content.cricketnirvana.com/news/international/2010/october/news-20101028-361.html|url-status=dead}}</ref> ೨೦೦೭/೦೮ ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ಪ್ರವಾಸದ ನಂತರ ಅವರ ಟೆಸ್ಟ್ ವೃತ್ತಿಜೀವನವು ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ==ದೇಶೀಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನ== ===ಕೌಂಟಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್=== ಗಿಬ್ಸ್ ೨೦೦೮ ರ ಕೌಂಟಿ ಟ್ವೆಂಟಿ -೨೦ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ಲಾಮೋರ್ಗನ್ ಪರ ಆಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಯಶಸ್ವಿ ಹೊಂದಿದರು. ನಾರ್ತಾಂಟ್ಸ್ ವಿರುದ್ಧದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ೫೨ ಎಸೆತಗಳಲ್ಲಿ ೯೮ ರನ್ ಗಳಿಸಿದ್ದು ಅವರ ಗರಿಷ್ಠ ಸ್ಕೋರ್ ಆಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=https://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/132/132219.html| title=Northamptonshire v Glamorgan, Twenty20 Cup 2008 (Midlands/Wales/West Division)| date=22 June 2008| publisher=CricketArchive}}</ref> He then signed up to play for Glamorgan for the 2009 County season, replacing Mark Cosgrove as the overseas player at the end of June.<ref>{{cite web|url=https://cricketarchive.com/Players/2/2345/First-Class_Matches.html| title=First Class Matches Played by Herschelle Gibbs|publisher=CricketArchive}}</ref> ನಂತರ ಅವರು ೨೦೦೯ ರ ಕೌಂಟಿ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಗ್ಲಾಮೋರ್ಗನ್ ಪರ ಆಡಲು ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು, ಜೂನ್ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಕ್ ಕಾಸ್ಗ್ರೋವ್ ಬದಲಿಗೆ ವಿದೇಶಿ ಆಟಗಾರನಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು. ಅದೇ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ಎರಡು ನ್ಯಾಟ್ ವೆಸ್ಟ್ ಪ್ರೊ ೪೦ ಲೀಗ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ಲಾಮೋರ್ಗನ್ ತಂಡವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=https://cricketarchive.com/Players/2/2345/List_A_Matches.html |title=List A Matches played by Herschelle Gibbs |publisher=CricketArchive}}</ref> ಗಿಬ್ಸ್ ನಂತರ ೨೦೧೦ ರ ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್ ಪ್ರಾವಿಡೆಂಟ್ ಟಿ ೨೦ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಾಗಿ ಯಾರ್ಕ್ಷೈರ್ ಕಾರ್ನೆಗೀ ಪರ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಅವರ ವಿದೇಶಿ ಆಟಗಾರರಾಗಿದ್ದರು, ನಾರ್ಥಾಂಪ್ಟನ್ಶೈರ್ ವಿರುದ್ಧ ೫೩ ಎಸೆತಗಳಲ್ಲಿ ೧೦೧ ರನ್ ಗಳಿಸಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಟಿ ೨೦ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಶತಕವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=https://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/262/262824.html| title=Northamptonshire v Yorkshire, Friends Provident T20 2010 (North Division)| date=2 July 2010 | publisher=CricketArchive}}</ref> ===ಬಿಗ್ ಬ್ಯಾಷ್ ಲೀಗ್=== ೨೦೧೧/೧೨ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ [[:en:Perth Scorchers|ಪರ್ತ್ ಸ್ಕಾರ್ಚರ್ಸ್]] ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ [[:en:Big Bash League|ಬಿಗ್ ಬ್ಯಾಷ್ ಲೀಗ್‌ನಲ್ಲಿ]] ತಮ್ಮ ಅಭಿಯಾನಕ್ಕಾಗಿ ಗಿಬ್ಸ್ ಅವರ ಸಹಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಗಿಬ್ಸ್ ತಂಡಕ್ಕಾಗಿ ಅದ್ಭುತ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಫೈನಲ್ ಗೆ ತಲುಪಿದರು. ಅವರು ಮೂರನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ರನ್ ಗಳಿಸಿದವರು. ಅವರು ೭ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ೪೩.೧೪ ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ ೩೦೨ ರನ್ ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಲೀಗ್ ಟಿ ೨೦ ಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸ್ಕಾರ್ಚರ್ಸ್ ಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು. ===ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್=== ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ, ಹರ್ಷಲ್ ಗಿಬ್ಸ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ನ [[ಡೆಕ್ಕನ್ ಚಾರ್ಜರ್ಸ್|ಡೆಕ್ಕನ್ ಚಾರ್ಜರ್ಸ್‌ಗೆ]] ಸೇರಿದರು. ೨೦೦೮ ರ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಾಧಾರಣ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಚಾರ್ಜರ್ಸ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಅವರನ್ನು ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಇಡುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವರು ಎರಡನೇ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಅದ್ಭುತ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳೊಂದಿಗೆ ಡೆಕ್ಕನ್ ಚಾರ್ಜರ್ಸ್‌ಗೆ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ನಾಲ್ಕು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸತತ ನಾಲ್ಕು ಗೆಲುವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಮುನ್ನಡೆ ಸಾಧಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಎಲ್ಲಾ ಆರಂಭಿಕ ಆಟಗಾರರಲ್ಲಿ [[ಅಡಾಮ್ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್|ಆಡಮ್ ಗಿಲ್‌ಕ್ರಿಸ್ಟ್]] ಮತ್ತು ಗಿಬ್ಸ್ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಫೋಟಕ ಜೋಡಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಫೈನಲ್ನಲ್ಲಿ ಆಡಮ್ ಗಿಲ್ಕ್ರಿಸ್ಟ್ ಡಕ್ ಔಟ್ ಆದಾಗ ಅಜೇಯ ೫೩ (೪೮ ಎಸೆತಗಳು) ಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಫೈನಲ್ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು. ರಾಯಲ್ ಚಾಲೆಂಜರ್ಸ್ ಗೆಲುವಿನತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅವರು ಮಾರ್ಕ್ ಬೌಷರ್ ಅವರಿಂದ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಕ್ಯಾಚ್ ಪಡೆದರು. ಐಪಿಎಲ್‌ನ ೨೦೧೨ ರ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರನ್ನು [[ಮುಂಬೈ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್]] ೫೦,೦೦೦ ಯುಎಸ್ ಡಾಲರ್ ಶುಲ್ಕದೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. [[ಚೆನ್ನೈ ಸೂಪರ್‌ಕಿಂಗ್ಸ್|ಚೆನ್ನೈ ಸೂಪರ್ ಕಿಂಗ್ಸ್]] ವಿರುದ್ಧ ೬೯* (೫೬) ರನ್ ಗಳಿಸಿದ್ದು ಅವರ ಗರಿಷ್ಠ ಸ್ಕೋರ್ ಆಗಿದೆ. ೨೦೧೨ರಲ್ಲಿ ಮುಂಬೈ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ಪರ ೬೬* (೪೬) ರನ್ ಬಾರಿಸಿದ್ದರು. ===ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್=== [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹೊಸ ಟಿ ೨೦ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ]], ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಖುಲ್ನಾ ರಾಯಲ್ ಬೆಂಗಾಲ್ಸ್ ತಂಡವು ಅವರನ್ನು ೧೯ ಜನವರಿ ೨೦೧೨ ರಂದು ತಮ್ಮ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ $ ೫೦೦೦೦ ಕ್ಕೆ ಖರೀದಿಸಿತು. ===ಕಾಶ್ಮೀರ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್=== ಉದ್ಘಾಟನಾ ಆವೃತ್ತಿಯ ಕಾಶ್ಮೀರ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಏಕೈಕ ವಿದೇಶಿ ಆಟಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. ==ವಿವಾದಗಳು== ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ, ಆ ವರ್ಷದ [[ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್]] ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗಾಂಜಾ ಸೇದಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಗಿಬ್ಸ್ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಸಹ ಆಟಗಾರರಿಗೆ ದಂಡ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/cricket/2001/may/15crick.htm| title=South Africa's Nel denies smoking drugs at tour party| date=15 May 2001 | publisher=[[Rediff]]}}</ref> ಮಾಜಿ ನಾಯಕ [[ಹ್ಯಾನ್ಸಿ ಕ್ರೋನಿಯೆ]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮ್ಯಾಚ್ ಫಿಕ್ಸಿಂಗ್ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಗಿಬ್ಸ್ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಅವರು ಸರಣಿಯ ೫ ನೇ ಏಕದಿನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ "೨೦ ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ" ಸ್ಕೋರ್ ಮಾಡಲು ೧೫,೦೦೦ ಡಾಲರ್ ಆಫರ್ ನೀಡಿದ್ದರು. ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ನಲ್ಲಿನ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಬಗ್ಗೆ ತನಿಖೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಕಿಂಗ್ ಕಮಿಷನ್ ಮುಂದೆ ಅವರು ಕಣ್ಣೀರು ಹಾಕುತ್ತಾ, ೭೪ ರನ್ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಚೌಕಾಸಿಯ ತಮ್ಮ ಭಾಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡರು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಕೇವಲ ಆರು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಯಿತು. ಬಂಧನದ ಭಯದಿಂದ ಅವರು ಪದೇ ಪದೇ ಭಾರತ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಲು ಸಹ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ೨೦೦೬ ರ [[ಐಸಿಸಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಟ್ರೋಫಿ|ಐಸಿಸಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಟ್ರೋಫಿಯಲ್ಲಿ]] ಭಾರತ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಗಿಬ್ಸ್ ಅವರನ್ನು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಮ್ಯಾಚ್ ಫಿಕ್ಸಿಂಗ್ ಹಗರಣದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/5402414.stm | title=India awaits Gibbs| date=9 October 2006 | publisher=BBC Sport}}</ref> ೨೦೦೭ ರ ಜನವರಿ ೧೫ ರಂದು, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ವಿರುದ್ಧದ ಮೊದಲ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯದ ವೇಳೆ ಜನಾಂಗೀಯ ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಗಿಬ್ಸ್ ಶಿಸ್ತು ಸಮಿತಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/6262651.stm | title=Gibbs banned for racist comments| date=15 January 2007 | publisher=BBC Sport}}</ref> "ಮೃಗಾಲಯಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ" ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಬೈಯುವುದು ಮುಂತಾದ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಸ್ಟಂಪ್ ಮೈಕ್ರೊಫೋನ್ನಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಮಾಡುವಾಗ ತಂಡದ ಸಹ ಆಟಗಾರ ಪಾಲ್ ಹ್ಯಾರಿಸ್ ಅವರನ್ನು ನಿಂದಿಸಿದ ನಂತರ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಈ ಕಾಮೆಂಟ್ಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|date=2021-07-31|title=Herschelle Gibbs accuses BCCI of pressuring him to not play in Kashmir Premier League|url=https://www.hindustantimes.com/cricket/herschelle-gibbs-accuses-bcci-of-pressuring-him-to-not-play-in-kashmir-premier-league-101627748364573.html|access-date=2021-08-10|website=Hindustan Times|language=en}}</ref> ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ರೆಫರಿ ಕ್ರಿಸ್ ಬ್ರಾಡ್ಗೆ ಅಧಿಕೃತ ದೂರು ನೀಡಿತು ಮತ್ತು ಗಿಬ್ಸ್ ಅವರನ್ನು ಎರಡು ಟೆಸ್ಟ್ಗಳಿಂದ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ನಿಷೇಧದ ವಿರುದ್ಧ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಐಸಿಸಿಯ ನೀತಿ ಸಂಹಿತೆ ಆಯುಕ್ತ ರಿಚಿ ಬೆನಾಡ್ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನಿಷೇಧವನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ವಿರುದ್ಧದ ಒಂದು ಟೆಸ್ಟ್, ಒಂದು ಟ್ವೆಂಟಿ -೨೦ ಪಂದ್ಯ ಮತ್ತು ಒಂದು ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, ಕಾಶ್ಮೀರ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ (ಕೆಪಿಎಲ್) ನ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಆಡದಂತೆ ಬಿಸಿಸಿಐ ತನ್ನ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಆರೋಪಿಸಿದರು. ==ಕೋಚಿಂಗ್ ವೃತ್ತಿಜೀವನ== ಜುಲೈ ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ, ಯುರೋ ಟಿ ೨೦ ಸ್ಲಾಮ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಆವೃತ್ತಿಗಾಗಿ ಗಿಬ್ಸ್ ಅವರನ್ನು ರೋಟರ್ಡ್ಯಾಮ್ ರೈನೋಸ್ನ ಮುಖ್ಯ ತರಬೇತುದಾರರಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/news/euro-t20-slam-herschelle-gibbs-appointed-as-rotterdam-rhinos-head-coach/articleshow/70259659.cms |title=Euro T20 Slam: Herschelle Gibbs appointed as Rotterdam Rhinos' head coach |work=The Times of India |access-date=19 July 2019}}</ref> ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು, ಅವರು ಶ್ಪಗೆಜಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಲೀಗ್ ಮತ್ತು ಕುವೈತ್ ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡದಲ್ಲಿ ತಂಡಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಿದ ಅನುಭವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|url=https://www.sport24.co.za/Cricket/gibbs-gets-euro-t20-slam-coaching-gig-20190717 |title=Gibbs gets Euro T20 Slam coaching gig |work=Sport24 |date=15 July 2019 |access-date=19 July 2019}}</ref> ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ, ಲಂಕಾ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀ‌ಗ್‌ನ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಆವೃತ್ತಿಗೆ ಕೊಲಂಬೊ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಅವರನ್ನು ಮುಖ್ಯ ತರಬೇತುದಾರರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/30148161/lanka-premier-league-2020-chris-gayle-andre-russell-shahid-afridi-big-names-taken-lpl-draft |title=Chris Gayle, Andre Russell and Shahid Afridi among big names taken at LPL draft |work=ESPNcricinfo |access-date=22 October 2020}}</ref> ೨ ಜನವರಿ ೨೦೨೧ ರಂದು ಅವರನ್ನು ಪಿಎಸ್ಎಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಕರಾಚಿ ಕಿಂಗ್ಸ್‌ನ ಹೊಸ ಮುಖ್ಯ ತರಬೇತುದಾರರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.geo.tv/latest/327758-psl-2021-hershelle-herman-gibbs-named-karachi-kings-head-coach|title = PSL 2021: Herschelle Gibbs named Karachi Kings head coach}}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಗಾರ]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರಿಕೆಟ್]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಟಗಾರ]] i3nwkmh8lp7hyk7yvjwkp9phn2q4t2h 0 55073 1433784 1372054 2026-10-18T18:29:05Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1433784 wikitext text/x-wiki {{Infobox writing system | name = Tigalari | languages = [[Tulu language|Tulu]], [[Kannada]], [[Malayalam]], and [[Sanskrit]] | type = [[Abugida]] | time = 9th century CE – present<ref name="diringer">{{cite book|last1=Diringer|first1=David|title=Alphabet a key to the history of mankind|date=1948|page=385|url=https://archive.org/details/in.gov.ignca.1287}}</ref> | fam1 = [[Egyptian hieroglyphs|Egyptian]] | fam2 = [[Proto-Sinaitic]] | fam3 = [[Phoenician script|Phoenician]] | fam4 = [[Aramaic script|Aramaic]] | fam5 = [[Brahmi script]] | fam6 = [[Tamil Brahmi]] | fam7 = [[Pallava script]]<ref>Handbook of Literacy in Akshara Orthography, R. Malatesha Joshi, Catherine McBride(2019), p.28</ref> | fam8 = [[Grantha script|Grantha]] | sisters = [[Malayalam script]]<br/>[[Saurashtra script]]<br/>[[Dhives Akuru]] | sample = Tulu Aksharamale.png | caption = | imagesize = 250px | unicode = | iso15924 = Tutg | footnotes = | note = none }}    '''ತಿಗಳಾರಿ''' ( ''Tigaḷāri lipi'', ''tulu lipi'' ), <ref group="Note">The script is also referred to as '''Arya Ezhuttu''', '''Grantha Malayalam''', '''Tulu Grantha''', '''Tulu-Malayalam''' and '''Western Grantha'''.</ref> '''ತುಳು ಲಿಪಿ''' ಎಂದೂ ಸಹ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಇದು [[ತುಳು]], [[ಕನ್ನಡ]] ಮತ್ತು [[ಸಂಸ್ಕೃತ]] ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ಬಳಸಲಾಗುವ ದಕ್ಷಿಣ [[ಬ್ರಾಹ್ಮೀಯ ಲಿಪಿಗಳು|ಬ್ರಾಹ್ಮಿಕ್ ಲಿಪಿಯಾಗಿದೆ]]. ಇದನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ [[ವೇದ|ವೈದಿಕ ಪಠ್ಯಗಳನ್ನು]] ಬರೆಯಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |title=ScriptSource - Tigalari |url=https://scriptsource.org/cms/scripts/page.php?item_id=script_detail&key=Qaau |website=scriptsource.org |access-date=2023-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221024231633/https://scriptsource.org/cms/scripts/page.php?item_id=script_detail&key=Qaau |archive-date=2022-10-24 |url-status=dead}}</ref> ಇದು ಗ್ರಂಥ ಲಿಪಿಯಿಂದ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿತು. ಇದನ್ನು [[ಕನ್ನಡ]] ಮಾತನಾಡುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ([[ಮಲೆನಾಡು|ಮಲೆನಾಡು ಪ್ರದೇಶ]]) ತಿಗಳಾರಿ ಲಿಪಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು [[ತುಳು]] ಭಾಷಿಕರು ''ತುಳು ಲಿಪಿ'' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ತನ್ನ ಸಹೋದರಿ ಲಿಪಿಯಾದ [[ಮಲಯಾಳಂ ಲಿಪಿ|ಮಲಯಾಳಂ]] ಭಾಷೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೋಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ಗ್ರಂಥ ಲಿಪಿಯಿಂದಲೂ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಕುಲಶೇಖರದ ಶ್ರೀ ವೀರನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ಕಲ್ಲಿನ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಈ ಲಿಪಿಯ ಬಳಕೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ದಾಖಲೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣ ತಿಗಳಾರಿ/ತುಳು ಲಿಪಿ ಮತ್ತು ತುಳು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು 1159 AD ಗೆ ಸೇರಿದೆ. <ref>{{Cite news |last=Spl. Correspondent |first=The Hindu |date=22 February 2019 |title=Tulu stone inscription in Veeranarayana temple belongs to 1159 A.D.: Historian |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Mangalore/tulu-stone-inscription-in-veeranarayana-temple-belongs-to-1159-ad-historian/article26344575.ece# |access-date=21 July 2020}}</ref> 15ನೇ ಶತಮಾನದ ತುಳುವಿನ ವಿವಿಧ ಶಾಸನಗಳು ತಿಗಳಾರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿವೆ. 17ನೇ ಶತಮಾನದ ''ಶ್ರೀ ಭಾಗವತೊ'' ಮತ್ತು ''ಕಾವೇರಿ'' ಎಂಬ ಎರಡು ತುಳು ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳು ಸಹ ಅದೇ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. <ref name="BhatSteveer">{{Cite book|title=The Dravidian Languages|last=Steever|first=Sanford B|date=2015|publisher=Routledge|isbn=9781136911644|pages=158–163}}</ref> ಇದನ್ನು [[ತುಳು]] ಮಾತನಾಡುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಾದ [[ಶಿವಳ್ಳಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು]] ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುವ [[ಹವ್ಯಕ|ಹವ್ಯಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು]] ಮತ್ತು [[ಕೂಟ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ|ಕೋಟ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು]] [[ವೇದ]] [[ಮಂತ್ರ|ಮಂತ್ರಗಳು]] ಮತ್ತು ಇತರ [[ಸಂಸ್ಕೃತ]] ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, [[ತುಳು ನಾಡು|ತುಳು ಮಾತನಾಡುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ]] ಈ ಹಿಂದೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಲು ತುಳು ಭಾಷಿಕರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಆಸಕ್ತಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ|ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ]] ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿಭಾಗವಾದ [[ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ|ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯು]] [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ|ಮಂಗಳೂರು]] ಮತ್ತು [[ಉಡುಪಿ|ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾದ್ಯಂತ]] ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ತುಳು ಭಾಷೆ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ) ಮತ್ತು ತಿಗಳಾರಿ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದೆ.<ref>https://www.unicode.org/L2/L2017/17378-tigalari.pdf</ref> ಅಕಾಡೆಮಿಯು ಈ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಸೂಚನಾ ಕೈಪಿಡಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಕಲಿಸಲು ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ.<ref name="Hindu1">{{Cite news |last=Kamila |first=Raviprasad |date=23 August 2013 |title=Tulu academy's script classes attract natives |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-karnataka/tulu-academys-script-classes-attract-natives/article5051292.ece |access-date=28 June 2018}}</ref> == ಪರ್ಯಾಯ ಹೆಸರುಗಳು == {| class="wikitable" |+ !'''ಲಿಪಿಯ ಹೆಸರು''' ! '''ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದೆ''' ! '''ಅವರ ಬೇರುಗಳ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು''' |- | ಆರ್ಯ ಎಝುಟ್ಟು/ಗ್ರಂಥ ಮಲಯಾಳಂ | ಕೇರಳ, ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡು | ಮಲಯಾಳಂ ಮಾತನಾಡುವವರು, ಮಣಿಪ್ರವಾಳ, ತಮಿಳು ಗ್ರಂಥ |- | ಪಶ್ಚಿಮ ಗ್ರಂಥ/ತುಳು-ಮಲಯಾಳಂ | ಕೆಲವು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು | 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ವಿದ್ವಾಂಸರು |- | ತಿಗಲಾರಿ | ''ಮಲೆನಾಡು'' ಮತ್ತು ''ಕರಾವಳಿ'' (ಕರಾವಳಿ) ಪ್ರದೇಶಗಳು&nbsp;ಕರ್ನಾಟಕದ | ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುವವರು, ಹವ್ಯಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ಮಿಷನ್ ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್‌ಗಳು |- | ತುಳು ಲಿಪಿ/ತುಳು ಗ್ರಂಥ ಲಿಪಿ | ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕ, [[ತುಳು ನಾಡು|ತುಳುನಾಡು]] | ತುಳು ಭಾಷಿಕರು, ಎಸಿ ಬರ್ನೆಲ್ |} ಈ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವ ಹೆಸರು ಅದರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ, ಭಾಷಾ ಅಥವಾ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಬೇರುಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಲಿಪಿಗೆ ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸುವುದು ತಪ್ಪಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆರ್ಯ ಎಝುಟ್ಟು ಅಥವಾ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಪದ: ಗ್ರಂಥ ಮಲಯಾಳಂ ಅನ್ನು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಈ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆರ್ಯ ಎಝುಟ್ಟು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಮಲಯಾಳಂ ಲಿಪಿಗೆ (ಹಳೆಯ ಶೈಲಿ) ಸೀಸದ ಪ್ರಕಾರಗಳಿಂದ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸುವವರೆಗೆ ಹಳೆಯ ಲಿಪಿಯ (ಅದು ತಿಗಳಾರಿ) ನಡುವಿನ ವರ್ಣಪಟಲವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಮಲೆನಾಡು ಭಾಗದ ಹವ್ಯಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಇಂದಿಗೂ 'ತಿಗಳಾರಿ'ಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ತಿಗಳಾರಿ ಎಂಬುದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇಂದು ಹಲವಾರು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಪದವಾಗಿದೆ. ಪ್ರೊ. ಗುಂಡಾ ಜೋಯಿಸ್ ಈ ಲಿಪಿಯನ್ನು ನಾಲ್ಕು ದಶಕಗಳಿಂದ ನಿಕಟವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಶಿಲಾ ಶಾಸನಗಳು, ತಾಳೆಗರಿ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರೊ. ಬಿ.ಎಲ್. ರೈಸ್‌ನಂತಹ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಮಾಡಿದ ಆರಂಭಿಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಲಿಪಿಗೆ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾದ ಏಕೈಕ ಹೆಸರು 'ತಿಗಳಾರಿ' ಎಂದು ಅವರು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. <ref name="Tulu Unicode 2017">{{Cite web |last=Vaishnavi Murthy K Y |last2=Vinodh Rajan |title=L2/17-378 Preliminary proposal to encode Tigalari script in Unicode |url=https://www.unicode.org/L2/L2017/17378-tigalari.pdf |access-date=28 June 2018 |website=unicode.org}}</ref> ಈ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತುಳು ಲಿಪಿ ಅಥವಾ ತುಳು ಗ್ರಂಥ ಲಿಪಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಹಲವಾರು ಇತ್ತೀಚಿನ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಚನಾ ಪುಸ್ತಕಗಳಿವೆ. ಇದನ್ನು ತಿಗಲಾರಿ ಲಿಪಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ - ರೆವ್. ಎಸಿ ಬರ್ನೆಲ್ ಅವರಿಂದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಪ್ಯಾಲಿಯೋಗ್ರಫಿಯ ಅಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಮಂಗಳೂರಿನ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಷನ್ ಪ್ರೆಸ್‌ನ ಕೆಲವು ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು. [[ಧರ್ಮಸ್ಥಳ|ಧರ್ಮಸ್ಥಳದ]] ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ತುಳು ರಾಮಾಯಣ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯು ಈ ಲಿಪಿಯನ್ನು 'ತಿಗಳಾರಿ ಲಿಪಿ' ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. == ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿತರಣೆ == ಕರ್ನಾಟಕದ ಎಲ್ಲಾ [[ಕೆನರಾ]] ಮತ್ತು [[ಮಲೆನಾಡು|ಪಶ್ಚಿಮ ಗುಡ್ಡಗಾಡು]] ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು [[ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ|ಉತ್ತರ ಕೆನರಾ]], [[ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ|ಉಡುಪಿ]], [[ಸೌತ್ ಕೆನರಾ|ದಕ್ಷಿಣ ಕೆನರಾ]], [[ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ|ಶಿವಮೊಗ್ಗ]], ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಮತ್ತು ಕೇರಳದ [[ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ|ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ]] ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆ [[ಸಂಸ್ಕೃತ]], ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ವೇದ]], [[ಜ್ಯೋತಿಷ]] ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಸ್ಕೃತ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳ ಕೃತಿಗಳು. == ಬಳಕೆ == === ಐತಿಹಾಸಿಕ ಬಳಕೆ === [[ಚಿತ್ರ:Tigalari-sanskrit-manuscript.jpg|thumb|300x300px| ತಿಗಳಾರಿ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ]] ಈ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ [[ವೇದ|ವೇದಗಳು]], [[ಉಪನಿಷತ್|ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು]], [[ಜ್ಯೋತಿಷ]], [[ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ]], [[ಪುರಾಣಗಳು|ಪುರಾಣ]] ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೃತಿಗಳು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕೆಲವು ಕನ್ನಡ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು ''ಗೋಕರ್ಣ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಮ್'' ಇತ್ಯಾದಿಗಳೂ ಸಹ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದ [[ಯಾಣ|ಯಾಣದ]] ಬಟ್ಟಲೇಶ್ವರ ಅವರು ಹಳೆಯ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆದ 16ನೇ ಶತಮಾನದ ಜನಪ್ರಿಯ ಕೃತಿ ''ಕೌಶಿಕ ರಾಮಾಯಣವು'' ಈ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ತುಳು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆದ 15ನೇ ಶತಮಾನದ ''[[ಮಹಾಭಾರತ|ಮಹಾಭಾರತವೂ]]'' ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು [[ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯ|ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ]] 12-13ನೇ ಶತಮಾನದ ಹಲವಾರು ಸಂಸ್ಕೃತ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಹೊನ್ನಾವರ|ಹೊನ್ನಾವರವು]] [[ಸಾಮವೇದ]] ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. 15ನೇ ಶತಮಾನದ ''ದೇವಿ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದಂತಹ'' ಇತರ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು ಮತ್ತು 17ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಎರಡು ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳಾದ ''ಶ್ರೀ ಭಾಗವತೋ'' ಮತ್ತು ''ಕಾವೇರಿ'' [[ತುಳು|ತುಳು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿಯೂ]] ಸಹ ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. === ಆಧುನಿಕ ಬಳಕೆ === ಇಂದು ಲಿಪಿಯ ಬಳಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಇನ್ನೂ [[ಕೆನರಾ]] ಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅವಿಭಜಿತ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಮತ್ತು [[ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ''[[ಮಠ|ಮಠಗಳಲ್ಲಿ]]'' ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಿಷನ್ ತಿಗಳಾರಿ ಲಿಪಿಯ ಕುರಿತು ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದೆ. [[ಧರ್ಮಸ್ಥಳ]] ಮತ್ತು [[ಅಷ್ಟ ಮಠಗಳು|ಉಡುಪಿಯ ಅಷ್ಟ ಮಠಗಳು]] ಲಿಪಿಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರವಾದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಿವೆ. ತಿಗಳರಿ ಲಿಪಿಯ ಮೇಲೆ ಹಲವಾರು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. [[ಕೆಳದಿ|ಕೆಳದಿಯಲ್ಲಿ]] ತಿಗಳಾರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ 400 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳಿವೆ. ಲಿಪಿಯ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದಲ್ಲಿ ತುಳುವರಿಂದ ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದೆ. [[ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ]] ತುಳು ಲಿಪಿಯ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ತಜ್ಞರೊಂದಿಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸಭೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದೆ.<ref>{{Cite news |last=Shenoy |first=Jaideep |date=30 November 2019 |title=Karnataka Tulu Sahitya academy to convene meet of experts for standardisation of Tulu script |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/home/education/news/karnataka-academy-to-convene-meet-of-experts-for-standardisation-of-tulu-script/articleshow/72303131.cms |access-date=21 July 2020}}</ref> ತುಳು ಲಿಪಿಯನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ಸ್ಥಳೀಯ ಶಾಸಕರಿಂದಲೂ ಭಾರಿ ಬೆಂಬಲ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news |last=Shenoy |first=Jaideep |date=18 November 2019 |title=MLA Vedavyas Kamath gives Tulu an online fillip |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/home/education/news/mla-vedavyas-kamath-gives-tulu-an-online-fillip/articleshow/72102948.cms |access-date=21 July 2020}}</ref> [[ತುಳು ನಾಡು|ತುಳುನಾಡು]] ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಕಡೆ ತುಳು ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಸೂಚನಾ ಫಲಕಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref>{{Cite news |last=Monteiro |first=Walter |date=21 July 2020 |title=Karkala: Nandalike Abbanadka Friends Club inaugurates road signboard in Tulu |work=Daijiworld |url=http://www.daijiworld.com/news/newsDisplay.aspx?newsID=732646 |access-date=21 July 2020}}</ref> <ref>{{Cite news |last=DHNS |first=Harsha |date=21 June 2020 |title=Athikaribettu GP's initiative to publicise Tulu gets good response |work=Deccan Herald |url=https://www.deccanherald.com/state/mangaluru/athikaribettu-gp-s-initiative-to-publicise-tulu-gets-good-response-852216.html |access-date=21 July 2020}}</ref> == ಸಂರಕ್ಷಣೆ == ; ಕೆಳದಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಮತ್ತು ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಬ್ಯೂರೋ, [[ಶಿವಮೊಗ್ಗ]], ಕರ್ನಾಟಕ : ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಕನ್ನಡ, ಸಂಸ್ಕೃತ, ತಮಿಳು ಮತ್ತು ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾದ ಸುಮಾರು ಸಾವಿರ ಕಾಗದ ಮತ್ತು ತಾಳೆಗರಿಗಳ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳ ಗ್ರಂಥಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಜೊತೆಗೆ ತಿಗಳಾರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ನಾನೂರು ತಾಳೆಗರಿ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅವು ಸಾಹಿತ್ಯ, ಕಲೆ, [[ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ]], ಇತಿಹಾಸ, ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ, ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ, ಔಷಧ, ಗಣಿತ ಮತ್ತು ಪಶುವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ. [[ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ವಿಜಯನಗರ]] ಮತ್ತು [[ಕೆಳದಿ]] ಯುಗಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಕಲಾ ವಸ್ತುಗಳು, ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ನಾಣ್ಯಗಳು, ಕಲ್ಲಿನ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಮತ್ತು ತಾಮ್ರ ಫಲಕದ ಶಾಸನಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಸಂಗ್ರಹಗಳು ಮ್ಯೂಸಿಯಂನಲ್ಲಿವೆ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಜ್ಞಾನ ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ, ಶಂಕರಘಟ್ಟ, ಶಿವಮೊಗ್ಗದ [[ಕುವೆಂಪು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಕುವೆಂಪು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ]] ಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿದೆ. ; ಪ್ರಾಚ್ಯವಸ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಮೈಸೂರು : [[ಓರಿಯಂಟಲ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ|ಓರಿಯಂಟಲ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಮೈಸೂರು]] 33,000 ತಾಳೆ ಎಲೆಗಳ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಅಪರೂಪದ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ, ಸಂಪಾದಿಸುವ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ತಿಗಳರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ''ಶಾರದತಿಲಕ'' ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ''ಶಾರದತಿಲಕವು'' [[ತಂತ್ರ|ತಾಂತ್ರಿಕ ಪೂಜೆಯ]] ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು ಅಭ್ಯಾಸದ ಕುರಿತಾದ ಒಂದು ಗ್ರಂಥವಾಗಿದೆ. ಸಂಯೋಜನೆಯ ನಿಖರವಾದ ದಿನಾಂಕ ತಿಳಿದಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯು ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ನೂರು ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪಠ್ಯದ ಲೇಖಕ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ದೇಶಿಕೇಂದ್ರ ಅವರು ಬೃಹತ್ ತಂತ್ರ ಗ್ರಂಥಗಳ ಮೂಲಕ ಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದವರಿಗೆ ಪೂಜಿಸಲು ಸಹಾಯವಾಗಿ ಪಠ್ಯವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಯೋಜನೆಯು ಪ್ರಮುಖ ತಂತ್ರ ಶ್ರೇಷ್ಠರ ಸಾರಾಂಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಪದ್ಯ ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ. ; ಸರಸ್ವತಿ ಮಹಲ್ ಗ್ರಂಥಾಲಯ, ತಂಜಾವೂರು : [[ತಂಜಾವೂರು|ತಂಜಾವೂರಿನ]] ನಾಯಕ್ ಮತ್ತು ಮರಾಠ ರಾಜವಂಶಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸರಸ್ವತಿ ಮಹಲ್ ಗ್ರಂಥಾಲಯವು ಕಲೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು, ಪುಸ್ತಕಗಳು, ನಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳ ಅತ್ಯಂತ ಅಪರೂಪದ ಮತ್ತು ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಗ್ರಂಥ, ದೇವನಾಗರಿ, ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ಮಲಯಾಳಂ, ಕನ್ನಡ, ತಮಿಳು, ತಿಗಳಾರಿ ಮತ್ತು ಒರಿಯಾ ಲಿಪಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ; ಫ್ರೆಂಚ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಪಾಂಡಿಚೇರಿ : ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫ್ರಾನ್ಸೈಸ್ ಡಿ ಪಾಂಡಿಚೇರಿಯು ''[[ಶೈವ ಪಂಥ|ಶೈವ]] [[ಆಗಮ|ಆಗಮಗಳಿಗೆ]]'' ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ 1955 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, [[ಶೈವ ಸಿದ್ಧಾಂತ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಶೈವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಗ್ರಂಥಗಳು, ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ AD ಎಂಟನೇ ಶತಮಾನದ AD ಯಿಂದ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು,<ref>The digitized Tigalari manuscripts can be viewed at Cite web |title=Welcome to the IFP Manuscripts Database |url=http://www.ifpindia.org/manuscripts/ |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20131124120611/http://www.ifpindia.org/manuscripts/ |archive-date=24 November 2013 |access-date=24 November 2013</ref> ಅದರ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ-ನಿರ್ದೇಶಕ, ಜೀನ್ ಫಿಲಿಯೋಜಾಟ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಕಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ತುರ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು, ವೈದಿಕ ಆಚರಣೆ, ಶೈವ ಆಗಮ, [[ಪುರಾಣಗಳು|ಸ್ಥಳಪುರಾಣ]] ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥ ಮತ್ತು ತಮಿಳು ಮುಂತಾದ ಲಿಪಿಗಳಂತಹ ವಿವಿಧ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಸಂಗ್ರಹವು ಸರಿಸುಮಾರು 8,600 ತಾಳೆ ಎಲೆಯ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿವೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ; ಇತರೆ ತಮಿಳು, ಮಲಯಾಳಂ, ತೆಲುಗು, ನಂದಿನಗರಿ ಮತ್ತು ತಿಗಳಾರಿ ಲಿಪಿಗಳಲ್ಲಿವೆ. : ''ಶೈವ ಆಗಮವನ್ನು'' ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ತಿಗಳಾರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪಠ್ಯಗಳ ಕೆಲವು ಪ್ರತಿಗಳು ಬೇರೆಡೆ ಲಭ್ಯವಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಈ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕೋಡೆಕ್ಸ್ ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕದಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿನ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯನ್ನು 18ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ (ಶ್ರೀತಾಳ) ತಾಳೆ ಎಲೆಯ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಕಲಿಸಲಾಯಿತು. ಇವುಗಳಲ್ಲದೆ, [[ಧರ್ಮಸ್ಥಳ]], ಹೊಸನಗರದ ರಾಮಚಂದ್ರಾಪುರ ಮಠ, ಶಿವಮೊಗ್ಗ, [[ಸಿರ್ಸಿ|ಸಿರ್ಸಿಯ]] [[ಸೋಂದಾ]] ಸ್ವರ್ಣವಲ್ಲೀ ಮಠ ಮತ್ತು [[ಅಷ್ಟ ಮಠಗಳು|ಉಡುಪಿಯ ಅಷ್ಟ ಮಠಗಳಲ್ಲಿಯೂ]] ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. == ಪಾತ್ರಗಳು == ತಿಗಳಾರಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಸಂಸ್ಕೃತದ ತಾಳೆಗರಿ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ : ''ವಿದ್ಯಾಮಾಧವೀಯಂ-ಜ್ಯೋತಿಷ ಶಾಸ್ತ್ರಂ'' [[ಚಿತ್ರ:Tigalari-manuscript-Vidyamadhaviyam.jpg|right|alt=Image: A folio from Tigalari manuscript in the Sanskrit language-Vidyamadhaviyam-Jyotisha Shastram|none|thumb|700x700px]] ತಿಗಳಾರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ವ್ಯಂಜನ ಮತ್ತು ಸ್ವರ ಸಂಯೋಜನೆಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಚಾರ್ಟ್. [[ಚಿತ್ರ:Tulu_glyphs.png|alt=This is the alphabet of Tigalari script|1114x1114px|ಇದು ತಿಗಳರಿ ಲಿಪಿಯ ವರ್ಣಮಾಲೆಯಾಗಿದೆ]] == ಇತರ ಲಿಪಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆ == ತಿಗಳಾರಿ ಮತ್ತು [[ಮಲಯಾಳಂ ಲಿಪಿ|ಮಲಯಾಳಂ]] ಎರಡೂ ಗ್ರಂಥ ಲಿಪಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಇಂಡಿಕ್ ಲಿಪಿಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವ್ಯಂಜನ ಸಂಯೋಗಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದರಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಹೋಲುತ್ತವೆ. 9ನೇ-10ನೇ ಶತಮಾನದ ಸುಮಾರಿಗೆ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಗ್ರಂಥ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಲಿಪಿಯು ಗ್ರಂಥ ಲಿಪಿಯಿಂದ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಎರಡು ಲಿಪಿಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="C">Andronov, Mikhail Sergeevich. </ref> [[ಚಿತ್ರ:Tulu_Kannada_Malayalam1.jpg|435x435px]] ಈ ಕೋಷ್ಟಕವು ಕ, ಖ, ಗ, ಘ, ಙ ವ್ಯಂಜನಗಳನ್ನು ಇತರ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಲಿಪಿಗಳಾದ ಗ್ರಂಥ, ತಿಗಳಾರಿ, [[ಮಲಯಾಳಂ ಲಿಪಿ|ಮಲಯಾಳಂ]], [[ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರಮಾಲೆ|ಕನ್ನಡ]] ಮತ್ತು ಸಿಂಹಳದೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Tigalari_script_comparison_chart..jpg|650x650px]] == ಯುನಿಕೋಡ್ == ತಿಗಳಾರಿ (ತುಳು) ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳನ್ನು 2011 ರಲ್ಲಿ ಮೈಕೆಲ್ ಎವರ್ಸನ್ <ref>{{Cite web |last=Everson |first=Michael |date=22 April 2011 |title=N4025R: Preliminary proposal for encoding the Tulu script in the SMP of the UCS |url=https://www.unicode.org/L2/L2011/11120r-n4025r-tulu.pdf |access-date=18 January 2016 |publisher=Working Group Document, ISO/IEC JTC1/SC2/WG2 and UTC}}</ref> <ref>{{Cite web |date=17 August 2015 |title=Roadmap to the SMP |url=https://www.unicode.org/roadmaps/smp/ |access-date=18 January 2016}}</ref> ಮತ್ತು 2017 ರಲ್ಲಿ ವೈಷ್ಣವಿ ಮೂರ್ತಿ ಕೆವೈ ಮತ್ತು ವಿನೋದ್ ರಾಜನ್ ಅವರು [[ಯುನಿಕೋಡ್|ಯುನಿಕೋಡ್‌ಗೆ]] ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>cite web |url=https://www.unicode.org/L2/L2017/17378-tigalari.pdf</ref> L2/17-378 ರ ಹಿಂದಿನ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ L2/16-241 ಕುರಿತು ಶ್ರೀನಿಧಿ A ಮತ್ತು ಶ್ರೀದತ್ತ A ಸಹ ಕಾಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಡಾ. ಯು. ಬಿ. ಪವನಜ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಎ.ಸಿ.ಭಂಡಾರಿಯವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ತಯಾರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯು 2 ವಿಭಿನ್ನ ಲಿಪಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದು, ಒಂದು ಹಳೆಯ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲು ಪುರಾತನ ಲಿಪಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವ ಸಂಶೋಧನೆ ಇನ್ನೂ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಸರಳೀಕೃತ ಹೊಸದಾಗಿ ರಚಿಸಲಾದ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರತಿದಿನ ಮಲಯಾಳಂ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಗಳಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೆಲಸ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ತುಳು ಬಳಕೆ. ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯೂ ಬೆಂಬಲಿಸಿದೆ. == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು|group=Note}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದುವಿಕೆ == * {{Citation|last=S. Muhammad Hussain Nainar|year=1942|title=Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language|publisher=University of Madras|url=https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage|isbn=9789839154801}} * {{Citation|last=J. Sturrock|year=1894|title=Madras District Manuals - South Canara (Volume-I)|publisher=Madras Government Press|url=https://archive.org/details/dli.csl.3200/page/n1/mode/2up}} * {{Citation|last=Harold A. Stuart|year=1895|title=Madras District Manuals - South Canara (Volume-II)|publisher=Madras Government Press|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.281736/mode/2up}} * {{Citation|last=Government of Madras|year=1905|title=Madras District Gazetteers: Statistical Appendix for South Canara District|publisher=Madras Government Press|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.177471/page/n1/mode/2up}} * {{Citation|last=Government of Madras|year=1915|title=Madras District Gazetteers South Canara (Volume-II)|publisher=Madras Government Press|url=https://archive.org/details/dli.ministry.16591/page/n5/mode/2up}} * {{Citation|last=Government of Madras|year=1953|title=1951 Census Handbook- South Canara District|publisher=Madras Government Press|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6023/1/7746_1951.pdf}} * {{Citation|last=J. I. Arputhanathan|year=1955|title=South Kanara, The Nilgiris, Malabar and Coimbatore Districts (Village-wise Mother-tongue Data for Bilingual or Multilingual Taluks)|publisher=Madras Government Press|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6447/1/50056_1951_SOU.pdf}} * {{Citation|title=Statistical Atlas of the Madras State (1951)|last=Rajabhushanam|first=D. S.|publisher=Director of Statistics, Government of Madras|year=1963|place=Madras (Chennai)|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6454/1/9111_1951_STA.pdf}} == ಸಹ ನೋಡಿ == * ಗ್ರಂಥ ಲಿಪಿ * [[ಮಲಯಾಳಂ ಲಿಪಿ]] * [[ಗೋಕಾಕ್ ಚಳುವಳಿ|ಗೋಕಾಕ್ ಆಂದೋಲನ]] == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [https://books.google.com/books?id=0J3GCwAAQBAJ ತುಳು ವರ್ಣಮಾಲೆ - ತುಳು ಲಿಪಿ: ಜಿವಿಎಸ್ ಉಳ್ಳಾಲ ಅವರಿಂದ ತುಳು ಅಕ್ಷರ ಮಾಲೆ] * [http://tuluacademy.org/en/tulu-alphabets/ ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯಿಂದ ತುಳು ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಪಾಠಗಳು] * [http://www.typoday.in/2012/spk_papers/vaishnavi-murthy-typographyday2012.pdf ತುಳು ಲಿಪಿಯ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಒಲವು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190713165554/http://www.typoday.in/2012/spk_papers/vaishnavi-murthy-typographyday2012.pdf |date=2019-07-13 }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ತುಳು ಭಾಷೆ]] [[ವರ್ಗ:ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆ]] [[ವರ್ಗ:ತಮಿಳು ಭಾಷೆ]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ]] [[ವರ್ಗ:ತೆಲುಗು ಭಾಷೆ]] nhsdag66dyqvm3do316izavynt2e5e2 0 59008 1433824 1427178 2026-10-19T08:10:38Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1433824 wikitext text/x-wiki {{Infobox Book | name = ಹಿಂದೂ | title_orig = | translator = ಪ್ರಮೀಳಾ ಮಾಧವ್ | image = | image_caption = ಹಿಂದೂ (ಸವರ್ಣ-ದಲಿತ ಸಂಘರ್ಷ) ಪುಸ್ತಕದ ಮುಖಪುಟ | author = [https://en.wikipedia.org/wiki/Sharankumar_Limbale ಶರಣಕುಮಾರ ಲಿಂಬಾಳೆ] | illustrator = | cover_artist = | country = [[ಭಾರತ]] | language = [[ಕನ್ನಡ]] | series = | subject = [[ಕಾದಂಬರಿ]] | genre = | publisher = [http://www.navakarnataka.com ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್] | pub_date = ೨೦೧೪ | english_pub_date = | pages = ೧೬೮ | isbn = 978-81-8467-417-೦ | oclc = | preceded_by = | followed_by = }} ಹಿಂದೂ ಪುಸ್ತಕ [https://web.archive.org/web/20130719141330/http://www.generallyaboutbooks.com/2013/05/dalit-literature-dalit-writer.html ಶರಣಕುಮಾರ ಲಿಂಬಾಳೆ] ಅವರು ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಪುಸ್ತಕ, ಪ್ರಮೀಳಾ ಮಾಧವ್ ಅವರು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದು ಸಮಕಾಲೀನ ರಾಜಕಾರಣದ ಗೋಸುಂಬೆತನವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುವ ಕಾದಂಬರಿ. ದಲಿತರನ್ನು ಮನುಷ್ಯರೇ ಅಲ್ಲವೆನ್ನುವಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಶೋಷಿಸಿ, ಜೊತೆಗೆ ದ್ವೇಷವನ್ನೂ ಸಾಧಿಸಿ ಮೇಲ್ವರ್ಗದವರು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಮಾನವೀಯ ನಡವಳಿಕೆ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ದ್ವೇಷ-ತಿರಸ್ಕಾರ-ವ್ಯಂಗ್ಯ-ಪ್ರತೀಕಾರ ಕಾದಂಬರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ವಿಜೃಂಭಿಸಿ ಸವರ್ಣೀಯರ ಹೊಲಸು ಮನಸ್ಸು ಸಂಪೂರ್ಣ ಅನಾವರಣವಾಗಿದೆ. ಮತಗಳ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳ ಮಧ್ಯೆಯೇ ಬಿರುಕು ಬಿಟ್ಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಜಾತಿ-ಜಾತಿಗಳ ಶ್ರೇಣೀಕರಣದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ತಗುಲಿಕೊಂಡಾಗ ಆಗುವ ಅನಾಹುತಗಳು ಒಂದಲ್ಲ, ನೂರಾರು. ನಡುವೆ ಹೊತ್ತಿ ಉರಿಯುವ ಮನೆಯ 'ಗಳ' ಹಿರಿಯುವ ಮಂದಿಗೇನು ಸಮಾಜೋದ್ಧಾರದ ಕನಸೇನೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ! ಎಂತೆಂತಹ ಚತುರ ಪಾತ್ರಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಂಡಿವೆ ಎಂದು ಓದಿ ನೋಡಿ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕ== http://en.wikipedia.org/wiki/Sharankumar_Limbale ಶರಣಕುಮಾರ ಲಿಂಬಾಳೆ {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕಗಳು]] 1gvth8ke0kxjdliysikhe54gzdopcfx 0 64643 1433795 1365807 2026-10-19T03:35:42Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1433795 wikitext text/x-wiki [[File:Sanjay Subrahmanyam 2014.jpg|thumb|೨೦೧೪ ರ, ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ಎಟೊನಾಂಟ್ ವಾಯೇಜರ್ ಡಿ ಸೇಂಟ್-ಮಾಲೋ ([[ಫ್ರಾನ್ಸ್]])ನಲ್ಲಿ ಸಂಜಯ್ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ‌ರವರು.]] '''ಸಂಜಯ್ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ''' (ಜನನ ೨೧ ಮೇ ೧೯೬೧) ಇವರು ಆರಂಭಿಕ ಆಧುನಿಕ ಯುಗದ ಇತಿಹಾಸಕಾರರಾಗಿದ್ದು, ಹಲವಾರು [[ಪುಸ್ತಕ|ಪುಸ್ತಕಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಪ್ರಕಟಣೆ|ಪ್ರಕಟಣೆಗಳ]] [[ಲೇಖಕ|ಲೇಖಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ]]. ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು [[:en:UCLA|ಯುಸಿಎಲ್ಎನ]] ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಇರ್ವಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಜೀನ್ ಸ್ಟೋನ್ ಎಂಡೋವ್ಡ್ ಚೇರ್‌ಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡರು.<ref>{{cite web|url=http://www.history.ucla.edu/people/faculty?lid=3586|title=Faculty — History|publisher=www.history.ucla.edu|access-date=7 October 2009|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20091015211643/http://www.history.ucla.edu/people/faculty?lid=3586 |archive-date=15 October 2009|df=dmy-all}}</ref> ==ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ== ಸಂಜಯ್ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ಅವರು [[:en:K. Subrahmanyam|ಕೆ. ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ]] ಮತ್ತು ''ಸುಲೋಚನಾ'' ಅವರ ಪುತ್ರ.<ref>{{cite web |url=http://www.international.ucla.edu/southasia/article.asp?parentid=27999 |title=UCLA Center for India and South Asia Hard-working and prolific scholar to head new center |publisher=www.international.ucla.edu|access-date=7 October 2009 |author=Shah, Angilee}}</ref> ಅವರು [[:en:Tamil Brahmin|ತಮಿಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ]] ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು.<ref>{{cite journal |last=Subrahmanyam |first=Sanjay |date=1998 |title=Hearing Voices: Vignettes of Early Modernity in South Asia, 1400-1750 |url=https://www.jstor.org/stable/20027508 |journal=Daedalus |volume=127 |issue=3 |pages=75–104 |jstor=20027508 |issn=0011-5266}}</ref><ref>{{cite web |date=17 May 2021 |title=Misreading the Past |url=https://www.theindiaforum.in/article/misreading-past |access-date=2023-04-07 |website=The India Forum}}</ref> ಅವರ ತಂದೆ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ತಜ್ಞರಾಗಿದ್ದರು. ಸಂಜಯ್‌‌ರವರಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಅಕ್ಕ ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಅಣ್ಣಂದಿರು ಇದ್ದಾರೆ: [[:en:Subrahmanyam Jaishankar|ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ಜೈಶಂಕರ್]], ಇವರು [[:en:Indian Foreign Service|ಭಾರತೀಯ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸೇವೆಯಿಂದ]] ನಿವೃತ್ತರಾದರು. ಈಗ [[ಬಿಜೆಪಿ]] ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ [[:en:Minister of External Affairs |ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವರಾಗಿ]] ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಎಸ್. ವಿಜಯ್ ಕುಮಾರ್, ಇವರು ತಮ್ಮ ತಂದೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ [[:en:Indian Administrative Service|ಭಾರತೀಯ ಆಡಳಿತ ಸೇವೆಗೆ]] ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.teriin.org/about/cv_svijay_kumar.htm |title=Mr S Vijay Kumar - TERI |website=www.teriin.org |access-date=13 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140305032129/http://www.teriin.org/about/cv_svijay_kumar.htm |archive-date=5 March 2014 |url-status=dead}}</ref> ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ಅವರು ಆಧುನಿಕ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಯುಸಿಎಲ್‌ಎ ಇತಿಹಾಸಕಾರರಾದ [[:en:Caroline Ford|ಕ್ಯಾರೋಲಿನ್ ಫೋರ್ಡ್]] ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸಂಜಯ್ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ಅವರು [[ದೆಹಲಿ|ದೆಹಲಿಯ]] [[:en:St. Stephen's College|ಸೇಂಟ್ ಸ್ಟೀಫನ್ಸ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ]] [[ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ|ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ]] ಬಿಎ (ಗೌರವಾನ್ವಿತ) ಪದವಿ ಪಡೆದರು.<ref>{{cite web |url=https://www.college-de-france.fr/media/sanjay-subrahmanyam/UPL6106630144407370279_SS_CV_2020.pdf|title=Sanjay Subramanyam - College de France}}</ref><ref>{{cite journal |url=https://booksandideas.net/The-story-of-connected-history.html|title=The story of connected history|journal=Books & Ideas|date=18 October 2013|last1=Lardinois|first1=Roland}}</ref> ಅವರು ೧೯೮೭ ರಲ್ಲಿ, ಆರ್ಥಿಕ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ [[:en: Delhi School of Economics|ದೆಹಲಿ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್‌ನಿಂದ]] "ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆ, ಸಿ. ೧೫೫೦-೧೬೫೦" ಎಂಬ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ಎಮ್‌ಎ ಮತ್ತು ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ಪಡೆದರು. ==ಕೆಲಸ== ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ಅವರು ೧೯೯೫ ರವರೆಗೆ, ದೆಹಲಿ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ [[ಇತಿಹಾಸ]] ಮತ್ತು ತುಲನಾತ್ಮಕ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದರು. ನಂತರ, ಅವರು [[ಪ್ಯಾರಿಸ್|ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ಗೆ]] [[:en:École des hautes études en sciences sociales|ಎಕೋಲ್ ಡೆಸ್ ಹೌಟೆಸ್ ಎಟುಡೆಸ್ ಎನ್ ಸೈನ್ಸಸ್ ಸೋಷಿಯಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಡೈರೆಕ್ಟರ್ ಡಿ ಎಟುಡೆಸ್ ಆಗಿ ಮುಂದುವರಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು [[ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ]] ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಮತ್ತು ೨೦೦೨ ರವರೆಗೆ ಆರಂಭಿಕ ಆಧುನಿಕ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳ ತುಲನಾತ್ಮಕ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದರು. ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ, ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ಅವರು [[ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಮುದ್ರಣಾಲಯ(ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್)|ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ]] ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ರಚಿಸಲಾದ ಪೀಠದ ಮೊದಲ ಮಾಲೀಕರಾಗಿ ತೆರಳಿದರು. ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಯುಸಿಎಲ್ಎನ ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ನವೀನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಮಾ ದೋಷಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು ಮತ್ತು ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಅವರು ಯುಸಿಎಲ್ಎನ [[ಭಾರತ]] ಮತ್ತು [[ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ]] ಕೇಂದ್ರದ ಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದರು. ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ, ಯುಸಿಎಲ್ಎನ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಇರ್ವಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಜೀನ್ ಸ್ಟೋನ್ [[ಪೀಠ|ಪೀಠವನ್ನು]] ನೀಡಿದರು. ==ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು== ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ, ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ಅವರಿಗೆ ಮಾನವಿಕ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ [[:en:Infosys Prize|ಇನ್ಫೋಸಿಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web|title=Infosys Prize - Laureates 2012 - Prof. Sanjay Subrahmanyam|url=http://www.infosys-science-foundation.com/prize/laureates/2012/sanjay-subrahmanyam.asp#:~:text=The%20Infosys%20Prize%20for%20Humanities%20%E2%80%94%20History%20is,outstanding%20scholar%20of%20early-modern%20(1500-1800)%20South%20Asian%20history.|access-date=2020-12-09|website=www.infosys-science-foundation.com}}</ref> ಅವರು ೨೦೧೯ ರಿಂದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ ಮಾನವಿಕ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಸದಸ್ಯರಾಗಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web|title=Infosys Prize - Jury 2020|url=http://www.infosys-science-foundation.com/prize/jury/jury-2020.asp#Humanities|access-date=2020-12-09|website=www.infosys-science-foundation.com}}</ref> ಅವರು ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ, [[:en:American Academy of Arts and Sciences|ಅಮೇರಿಕನ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಸೈನ್ಸಸ್‌ಗೆ]] ಆಯ್ಕೆಯಾದರು ಮತ್ತು ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, [[:en:British Academy|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಕಾಡೆಮಿಗೆ]] ಅನುಗುಣವಾದ ಫೆಲೋ ಆಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾದ [[:en:Bryn Mawr College|ಬ್ರೈನ್ ಮಾವರ್ ಕಾಲೇಜು]] ೨೦೦೯ ರ ಮೇರಿ ಫ್ಲೆಕ್ಸ್‌ನರ್ [[ಉಪನ್ಯಾಸ|ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾಗಿ]] ಡಾ.ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ಅವರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿತು. ತದನಂತರ, ಅವರು [[ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ|ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ]] ಆಯ್ಕೆಯಾದರು ಮತ್ತು ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ, [[:en:Collège de France|ಕಾಲೇಜ್ ಡಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ''ಹಿಸ್ಟೋಯಿರ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಡಿ ಲಾ ಪ್ರೆಮಿಯರ್ ಮಾಡರ್ನಿಟೆ''ಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ ೬, ೨೦೧೭ ರಂದು, ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ಅವರು [[:en:Université catholique de Louvain|ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಡಿ ಲೌವೈನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ]] [[:en:honoris causa doctorate|ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್]] ಪಡೆದರು.<ref>{{cite web|url=https://uclouvain.be/fr/decouvrir/events/sanjay-subrahmanyam-historien-global.html|title=Sanjay Subrahmanyam, historien global|publisher=Université catholique de Louvain|access-date=21 December 2019}}</ref> ೨೦೧೮ ನೇ ಸಾಲಿನ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಆಬ್ಲೆಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸುಬ್ರಮಣ್ಯಂ ಅವರ 'ಲಿಂಡೆ ಸೌಸ್ ಲೆಸ್ ಯೆಕ್ಸ್ ಡಿ ಎಲ್'ಯುರೋಪ್: ''ಮೋಟ್ಸ್'', ''ಪ್ಯೂಪಲ್ಸ್'', ''ಎಂಪೈರ್ಸ್'' (ಅಲ್ಮಾ ಎಡಿಟರ್, ೨೦೧೮) ಕೃತಿಗೆ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.fondationmartineaublet.fr/le-prix-martine-aublet/ Le prix Martine Aublet]</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ, ಸಂಜಯ್ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ಅವರಿಗೆ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕಾಗಿ [[:en:Dan David Prize|ಡಾನ್ ಡೇವಿಡ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು]] ನೀಡಲಾಯಿತು ([[:en:Kenneth Pomeranz|ಕೆನ್ನೆತ್ ಪೊಮೆರಾನ್ಜ್]], ಚಿಕಾಗೋ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಜಂಟಿಯಾಗಿ).<ref>[https://www.dandavidprize.org/laureates/2019/253-past-macro-history/1040-prof-sanjay-subrahmanyamProf. Sanjay Subrahmanyam - Dan David Prize]</ref> ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಲೆಂಡ್‌ನ ಪೊಜ್ನಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ೨೩ ನೇ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಜಯ್ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯಂ ಅವರಿಗೆ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ''ಕಮಿಟೆ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಡೆಸ್ ಸೈನ್ಸಸ್ ಹಿಸ್ಟರಿಕ್ಸ್'' (ಸಿಐಎಸ್ಎಚ್) ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |title=Sanjay Subrahmanyam awarded the 2020/2022 International Prize for History CISH |url=https://www.cish.org/index.php/en/2022/08/31/sanjay-subrahmanyam-awarded-the-2020-2022-international-prize-for-history-cish/ |website=International Committee of Historical Sciences |access-date=15 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230315032351/https://www.cish.org/index.php/en/2022/08/31/sanjay-subrahmanyam-awarded-the-2020-2022-international-prize-for-history-cish/ |archive-date=15 ಮಾರ್ಚ್ 2023 |url-status=dead}}</ref> ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ, ಇತಿಹಾಸಕಾರರಾದ [[:en:Srinath Raghavan|ಶ್ರೀನಾಥ್ ರಾಘವನ್]] ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ಬಗ್ಗೆ ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ:<ref>[[Srinath Raghavan]]. "[https://caravanmagazine.in/books/master-centuries Master of Centuries]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}". ''The Caravan''. 1 July 2013.</ref> <blockquote>ಅವರ ಪಾಂಡಿತ್ಯವು ಕ್ರಿ.ಶ ೧೫ ರಿಂದ ೧೮ ನೇ ಶತಮಾನಗಳವರೆಗೆ ಇಡೀ ಆರಂಭಿಕ ಆಧುನಿಕ ಅವಧಿಯನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ಅಂತೆಯೇ, ಅವರ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪರಿಣತಿ [[ದಕ್ಷಿಣ]], [[ಆಗ್ನೇಯ]] ಮತ್ತು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ|ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದಿಂದ]] [[ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪ್]] ಮತ್ತು [[ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೇರಿಕ|ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕದವರೆಗೆ]] ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಅವರ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕೌಶಲ್ಯಗಳು ಆರ್ಥಿಕ ದತ್ತಾಂಶದ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ದೃಶ್ಯ ವಸ್ತುಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದವರೆಗೆ ಪಸರಿಸಿದೆ. ಸುಬ್ರಮಣ್ಯಂ ಅವರು ಆರ್ಥಿಕ ಇತಿಹಾಸಕಾರರಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರೂ, ಅವರು [[ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷ|ರಾಜಕೀಯ]], ಬೌದ್ಧಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಇತಿಹಾಸದ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ತೆರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಹತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು [[ಯುರೋಪಿನ ಒಕ್ಕೂಟ|ಯುರೋಪಿಯನ್]] ಮತ್ತು ಏಷ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಬೆರಗುಗೊಳಿಸುವ ಆರ್ಕೈವ್‌ಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯಿಂದ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂರವರು ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಓದಬಹುದಾದುದಕ್ಕಿಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಉನ್ನತ ದರ್ಜೆಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ.</blockquote> ==ಆಯ್ದ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು== * ''ದಿ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಇಕೊನೊಮಿ ಆಫ್ ಕಾಮರ್ಸ್'': ''ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ'', ''೧೫೦೦-೧೬೫೦'', ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್: [[:en:Cambridge University Press|ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್]], ೧೯೯೦. * ''ಇಮ್‌ಪ್ರೊವಿಸಿಂಗ್ ಎಮ್‌ಪೈರ್: [[ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿ|ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ]] ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ವಸಾಹತು, ೧೫೦೦–೧೭೦೦'', [[ದೆಹಲಿ]]: ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, ೧೯೯೦. * ''ದಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಎಮ್‌ಪೈರ್ ಇನ್ ಏಷ್ಯಾ, ೧೫೦೦–೧೭೦೦: ಒಂದು ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಇತಿಹಾಸ'', [[ಲಂಡನ್]] ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್]]: [[:en:Longman|ಲಾಂಗ್ಮನ್]], ೧೯೯೩. * ''ದಿ ಕರಿಯರ್ ಆಂಡ್ ಲೆಜೆಂಡ್ ಆಫ್ ವಾಸ್ಕೊ ಡ ಗಾಮಾ'', ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್: ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, ೧೯೯೭. * ''ಪೆನಂಬ್ರಲ್ ವಿಷನ್ಸ್: ಮೇಕಿಂಗ್ ಪಾಲಿಟೀಸ್ ಇನ್ ಅರ್ಲಿ ಮಾಡರ್ನ್ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ'', ದೆಹಲಿ/ಆನ್ ಆರ್ಬರ್: ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್/ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮಿಚಿಗನ್ ಪ್ರೆಸ್, ೨೦೦೧. * ''ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರೇಷನ್ ಇನ್ ಕನೆಕ್ಟೆಡ್ ಹಿಸ್ಟರಿ: ಫ಼್ರೊಮ್ ದಿ ಟಾಗುಸ್ ಟು ದಿ ಗಂಗೇಸ್'', ದೆಹಲಿ: ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, ೨೦೦೪. * ''ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರೇಷನ್ ಇನ್ ಕನೆಕ್ಟೆಡ್ ಹಿಸ್ಟರಿ: ಮೊಘಲ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಫ್ರಾಂಕ್ಸ್'', ದೆಹಲಿ: ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, ೨೦೦೪. * ''ತ್ರಿ ವೇಸ್ ಟು ದಿ ಎಲಿಯನ್: ಟ್ರಾವೈಲ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಎನ್‌ಕೌಂಟರ್ಸ್ ಇನ್ ದಿ ಮಾಡರ್ನ್ ವರ್ಲ್ಡ್'', (ಮೆನಾಹೆಮ್ ಸ್ಟರ್ನ್ ಜೆರುಸಲೇಮ್ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳು), ವಾಲ್ಥಾಮ್ (ಮಾಸ್.): ಬ್ರಾಂಡೀಸ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, ೨೦೧೧ ** ಫ್ರೆಂಚ್ ಟ್ರಾಸ್‌ಲೇಷನ್: ''ಕಾಮೆಂಟ್ ಎಟ್ರೆ ಅನ್ ಎಟ್ರಾಂಗರ್: ಗೋವಾ - ಇಸ್ಪಾಹನ್ - ವೆನಿಸ್, ಎಕ್‍‌ವಿಐಇ-ಎಕ್‍‌ವಿಐಐಐಇ ಸೀಕಲ್ಸ್'', [[ಪ್ಯಾರಿಸ್]]: ಎಡಿಷನ್ಸ್ ಅಲ್ಮಾ, ೨೦೧೩. * ''ಕೋರ್ಟ್ಲಿ ಎನ್ಕೌಂಟರ್ಸ್: ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಲೇಟಿಂಗ್ ಕೋರ್ಟ್ಲಿಲೆಸ್ ಆಂಡ್ ವಯೊಲೆನ್ಸ್ ಇನ್ ಅರ್ಲಿ ಮಾಡರ್ನ್ ಯುರೇಷಿಯಾ'' (ಮೇರಿ ಫ್ಲೆಕ್ಸ್ನರ್ ಲೆಕ್ಚರ್ಸ್), ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್, ಮಾಸ್: ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, ೨೦೧೨. * ''ಇಂಪೆರಿಯೋಸ್ ಎಂ ಕಾನ್ಕೊರೆನ್ಸಿಯಾ: ಹಿಸ್ಟೋರಿಯಾಸ್ ಕೊನೆಕ್ಟಾಡಾಸ್ ನೋಸ್ ಸೆಕ್ಯುಲೋಸ್ ಎಕ್‍‌ವಿಐ ಇ ಎಕ್‍‌ವಿಐಐ'', ಲಿಸ್ಬನ್: ಇಂಪ್ರೆನ್ಸಾ ಡಿ ಸಿಯೆನ್ಸಿಯಾಸ್ ಸೊಸೈಸ್, ೨೦೧೨. * '''ಈಸ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಸಿವಿಲೈಸೇಷನ್ ಎ ಮಿತ್?: ಫಿಕ್ಷನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಹಿಸ್ಟರೀಸ್'', ರಾಣಿಖೇತ್: ಪರ್ಮನೆಂಟ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್, ೨೦೧೩. ** ರಿವೈಸ್‌ಡ್ ಫ್ರೆಂಚ್ ವರ್ಷನ್: ಲೆಸಾನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯೆನ್ಸ್: ಇಟಿನೆರೈರೆಸ್ ಡಿ'ಅನ್ ಹಿಸ್ಟರಿಯನ್, ಪ್ಯಾರಿಸ್: ಎಡಿಷನ್ಸ್ ಅಲ್ಮಾ, ೨೦೧೫. * ''ಆಕ್ಸ್ ಒರಿಜಿನ್ಸ್ ಡಿ ಎಲ್'ಹಿಸ್ಟೋಯಿರ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ (ಲೆಕಾನ್ ಇನಾಗುರಾಲೆ ಔ ಕೊಲೇಜ್ ಡಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್)'', ಪ್ಯಾರಿಸ್: ಫಾಯಾರ್ಡ್, ೨೦೧೪. * ''ಮೊಂಡಿ ಕಾನ್ನೆಸ್ಸಿ: ಲಾ ಸ್ಟೋರಿಯಾ ಓಲ್ಟ್ರೆ ಎಲ್'ಯೂರೋಸೆಂಟ್ರಿಸ್ಮೊ, ಸೆ. ಎಕ್‍‌ವಿಐ-ಎಕ್‍‌ವಿಐಐಐ'', ರೋಮ್: ಕ್ಯಾರೊಕಿ, ೨೦೧೪. * ಎಲ್'ಇಂಡೆ ಸೌಸ್ ಲೆಸ್ ಯುಕ್ಸ್ ಡೆ ಎಲ್'ಯುರೋಪ್. ಮೋಟ್ಸ್, ಪ್ಯೂಪಲ್ಸ್, ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳು ೧೫೦೦-೧೮೦೦, ಪ್ಯಾರಿಸ್, ಅಲ್ಮಾ, ೨೦೧೮. * ''ಎಂಪೈರ್ಸ್ ಬಿಟ್ವೀನ್ ಇಸ್ಲಾಂ ಅಂಡ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯಾನಿಟಿ, ೧೫೦೦-೧೮೦೦'', ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಸ್ಟೇಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಪ್ರೆಸ್, ೨೦೧೯. * ''ಫಾಟ್-ಇಲ್ ಯೂನಿವರ್ಸಲೈಸರ್ ಎಲ್'ಹಿಸ್ಟೋಯಿರ್?'' ಎಂಟ್ರೆ ಡಿರೈವ್ಸ್ ನ್ಯಾಷನಲಿಸ್ಟಸ್ ಎಟ್ ಐಡೆಂಟಿಯರ್ಸ್ ಪ್ಯಾರಿಸ್: ಸಿಎನ್ಆರ್ಎಸ್ ಎಡಿಷನ್, ೨೦೨೦. ===ಸಹ-ಲೇಖಕ=== * ([[:en:Velcheru Narayana Rao|ವೆಲ್ಚೆರು ನಾರಾಯಣ ರಾವ್]] ಮತ್ತು [[:en:David Shulman|ಡೇವಿಡ್ ಶುಲ್ಮನ್]] ಅವರೊಂದಿಗೆ), ''ಸಿಂಬಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಸಬ್ಸ್ಟೆನ್ಸ್: ಕೋರ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಇನ್ ನಾಯಕನ ಕಾಲದ ತಮಿಳುನಾಡು'', [[ದೆಹಲಿ]]: ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, ೧೯೯೨. * (ವೆಲ್ಚೆರು ನಾರಾಯಣ ರಾವ್ ಮತ್ತು ಡೇವಿಡ್ ಶುಲ್ಮನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ) ''ಟೆಕ್ಚರ್ಸ್ ಆಫ್ ಟೈಮ್: ರೈಟಿಂಗ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಇನ್ ಸೌತ್ ಇಂಡಿಯಾ, ೧೬೦೦–೧೮೦೦'', [[ನವ ದೆಹಲಿ|ನವದೆಹಲಿ]]: ಪರ್ಮನೆಂಟ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್, ೨೦೦೧. * (ಮುಜಾಫರ್ ಆಲಂ ಅವರೊಂದಿಗೆ) ''ಇಂಡೋ-ಪರ್ಷಿಯನ್ ಟ್ರಾವೆಲ್ಸ್ ಇನ್ ದಿ ಏಜ್ ಆಫ್ ಡಿಸ್ಕವರಿಸ್, ೧೪೦೦–೧೮೦೦'', ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್: ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, ೨೦೦೭. * (ಮುಜಾಫರ್ ಆಲಂ ಅವರೊಂದಿಗೆ) ''ರೈಟಿಂಗ್ ದಿ ಮೊಘಲ್ ವರ್ಲ್ಡ್'', ರಾಣಿಖೇತ್/ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಪರ್ಮನೆಂಟ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್/ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, ೨೦೧೧. ==ಸಂಪಾದಕ/ಸಹ-ಸಂಪಾದಕ== * (ಸಂಪಾದನೆ.) ''ಮರ್ಚೆಂಟ್ಸ್, ಮಾರ್ಕೆಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಸ್ಟೇಟ್ ಇನ್ ಅರ್ಲಿ ಮಾಡರ್ನ್ ಇಂಡಿಯಾ'', ದೆಹಲಿ: [[:en:Oxford University Press|ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್]], ೧೯೯೦. * (ಸಂಪಾದನೆ.) ''ಮನಿ ಅಂಡ್ ದಿ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ, ೧೧೦೦–೧೭೦೦'', ದೆಹಲಿ: ಆಕ್ಸ್ ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, (ಸರಣಿ: ಥೀಮ್ಸ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಹಿಸ್ಟರಿ), ೧೯೯೪. * (ಸಂಪಾದನೆ.) ''ಮರ್ಚೆಂಟ್ ನೆಟ್ ವರ್ಕ್ಸ್ ಇನ್ ದಿ ಅರ್ಲಿ ಮಾಡರ್ನ್ ವರ್ಲ್ಡ್ (ಆನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ನ ಸಂಪುಟ ೮)''. ಆಲ್ಡರ್ಶಾಟ್: ವಾರಿಯೋರಮ್ ಬುಕ್ಸ್, ೧೯೯೬. * ([[:en:Kaushik Basu|ಕೌಶಿಕ್ ಬಸು]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪಾದನೆ) ''ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿಡುವುದು: ಪಂಥೀಯ ಸಂಘರ್ಷ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಜಾತ್ಯತೀತ ಗುರುತು'', ನವದೆಹಲಿ: [[:en:Penguin Books|ಪೆಂಗ್ವಿನ್ ಬುಕ್ಸ್]], ೧೯೯೬. * ([[:en:Burton Stein|ಬರ್ಟನ್ ಸ್ಟೈನ್]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪಾದನೆ) ''ಇನ್ ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ ಚೇಂಜ್ ಇನ್ ಸೌತ್ ಏಷ್ಯಾ'', ದೆಹಲಿ: ಆಕ್ಸ್ ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, ೧೯೯೬. * ([[:en:Muzaffar Alam|ಮುಜಾಫರ್ ಆಲಂ]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪಾದನೆ) ''ದಿ ಮೊಘಲ್ ಸ್ಟೇಟ್, ೧೫೨೬–೧೭೫೦'', ದೆಹಲಿ: ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್ (ಸರಣಿ: ಥೀಮ್ಸ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಹಿಸ್ಟರಿ), ೧೯೯೮. * (ಸಂಪಾದನೆ.) ''ಸಿನ್ನರ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಸೈನ್ಟ್ಸ್: ವಾಸ್ಕೋ ಡ ಗಾಮಾ ಅವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳು'', ದೆಹಲಿ: ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, ೧೯೯೮. * (ಕ್ಲೌಡ್ ಮಾರ್ಕೊವಿಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಜಾಕ್ವೆಸ್ ಪೌಚೆಪದಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪಾದನೆ) ''ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಪ್ರಸರಣ: ಮೊಬೈಲ್ ಪೀಪಲ್ ಅಂಡ್ ಇಟಿನೆರೆಂಟ್ ಕಲ್ಚರ್ಸ್ ಇನ್ ಸೌತ್ ಏಷ್ಯಾ, ೧೭೫೦–೧೯೫೦'', ನವದೆಹಲಿ: ಪರ್ಮನೆಂಟ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್, ೨೦೦೩. * (ಸಂಪಾದನೆ.) ''ಲ್ಯಾಂಡ್, ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಟ್ರೇಡ್ ಇನ್ ಸೌತ್ ಏಷ್ಯಾ'', ದೆಹಲಿ: ಆಕ್ಸ್ ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, ೨೦೦೪. * ([[:en:Kenneth McPherson|ಕೆನ್ನೆತ್ ಮೆಕ್ ಫೆರ್ಸನ್]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪಾದನೆ) ''ಫ್ರೊಮ್ ಬಯೋಗ್ರಾಫಿ ಟು ಹಿಸ್ಟರಿ: ಎಸ್ಸೆಸ್ ಇನ್ ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಏಷ್ಯಾ (೧೫೦೦–೧೮೦೦)'', ನವದೆಹಲಿ: ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಬುಕ್ಸ್, ೨೦೦೬. * (ಡೇವಿಡ್ ಆರ್ಮಿಟೇಜ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪಾದನೆ) ''ದಿ ಏಜ್ ಆಫ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್ಸ್ ಇನ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಕಾಂಟೆಕ್ಟ್, ಸಿ. ೧೭೬೦-೧೮೪೦'', ಬೇಸಿಂಗ್ ಸ್ಟೋಕ್: ಪಾಲ್ಗ್ರೇವ್ ಮ್ಯಾಕ್ಮಿಲನ್, ೨೦೦೯. * (ಸಹ-ಸಂಪಾದಕ) ''ದಿ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಹಿಸ್ಟರಿ, ಸಂಪುಟ VI: ದಿ ಕನ್ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ ಆಫ್ ಎ ಗ್ಲೋಬಲ್ ವರ್ಲ್ಡ್, ೧೪೦೦-೧೮೦೦ ಸಿಇ, ಬುಕ್ಸ್ ೧ & ೨'', ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್: ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, ೨೦೧೫. * (ಸಂಪಾದನೆ: ಹೆನ್ನಿಂಗ್ ಟ್ರೂಪರ್ ಮತ್ತು ದೀಪೇಶ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ) ''ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಟೆಲಿಕಾಲಜಿಸ್ ಇನ್ ದಿ ಮಾಡರ್ನ್ ವರ್ಲ್ಡ್'', ಲಂಡನ್: ಬ್ಲೂಮ್ಸ್ಬರಿ, ೨೦೧೫. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿ== *{{cite magazine|url=https://www.lrb.co.uk/the-paper/v29/n21/sanjay-subrahmanyam/where-does-he-come-from|title=V. S. Naipaul: Where Does He Come From?|magazine=[[London Review of Books]]|volume=29|number=21|author=Subrahmanyam, Sanjay}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]] 36emenldql7r1xxijpoomvx2243z1qe 0 79289 1433811 1367885 2026-10-19T06:13:40Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1433811 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | type = ಬಿಷಪ್ | honorific-prefix = | name = ಸೇಂಟ್ ಆಗಸ್ಟೀನ್ | honorific-suffix = | native_name = | native_name_lang = | title = [[Hippo Regius|Bishop of Hippo Regius]] | image = Augustinus 1.jpg | image_size = | alt = | caption = Saint Augustine from a 19th-century engraving | church = | archdiocese = | province = | metropolis = | diocese = Hippo Regius | see = Hippo Regius | elected = | appointed = 395 | term = | term_start = 396 | quashed = | term_end = 430 | predecessor = | opposed = | successor = | other_post = <!---------- Orders The Orders section may be omitted in favour of Template:Ordination for those clergy claiming Apostolic succession, such as Catholics, Orthodox and Anglicans. ----------> | ordination = 391 | ordained_by = | consecration = 395 | consecrated_by = | cardinal = | created_cardinal_by = | rank = <!---------- Personal details ----------> | birth_name = Aurelius Augustinus | father_name = Patricius | mother_name = [[St. Monica]] | birth_date = {{Birth date|354|11|13|df=yes}} | birth_place = [[Thagaste]], [[Numidia]] (modern-day [[Souk Ahras]], [[Algeria]]) | death_date = {{Death date and age|430|08|28|354|11|13|df=yes}} | death_place = [[Hippo Regius]], [[Numidia]] (modern-day [[Annaba]], Algeria) | buried = [[San Pietro in Ciel d'Oro]], [[Pavia]], Italy | nationality = | religion = [[Catholic]] (universal Christian Church) | residence = | spouse = | profession = | previous_post = | education = | alma_mater = | motto = | signature = | signature_alt = | coat_of_arms = | coat_of_arms_alt = <!---------- Sainthood ----------> | feast_day = 28 August ([[Western Christianity]])<br />15 June ([[Eastern Christianity]])<br />4 November ([[Assyrian Church of the East|Assyrian]]) | venerated = All Christianity | saint_title = Bishop, philosopher, theologian, [[Doctor of the Church]] | beatified_date = | beatified_place = | beatified_by = | canonized_date = | canonized_place = | canonized_by = | attributes=Child; dove; pen; shell, pierced heart, holding book with a small church, bishop's staff, miter | patronage=[[Brewery|Brewers]]; [[Printer (publisher)|printers]]; [[theologians]];<br />[[Bridgeport, Connecticut]]; [[Cagayan de Oro, Philippines]]; [[San Agustin, Isabela]] | shrine=[[San Pietro in Ciel d'Oro]], [[Pavia]], Italy | suppressed_date = <!---------- Other ----------> | other = }} '''ಸೇಂಟ್ ಆಗಸ್ಟೀನ್''' (13 ನವಂಬರ್ 354 – 28 ಆಗಸ್ಟ್ 430), ಆಗಸ್ಟೀನ್ ಆಫ್ ಹಿಪ್ಪೋ ಎಂದೂ ಸೇಂಟ್ ಆಸ್ಟೀನ್<ref>{{cite book |title=The American Heritage College Dictionary |publisher=[[Houghton Mifflin Harcourt|Houghton Mifflin Company]] |location=Boston, MA |year=1997 |isbn=0-395-66917-0 |page=91}}</ref> ಎಂದೂ , ಬ್ಲೆಸ್ಸ್‍ಡ್ ಆಗಸ್ಟೀನ್<ref>In the Orthodox Church – {{cite web| title=Augustine of Hippo| url=http://orthodoxwiki.org/Augustine_of_Hippo| website=OrthodoxWiki| accessdate=17 September 2015}}</ref> ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಈತ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮದ ಆರಂಭಿಕ ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮತ್ತು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರರಜ್ಞರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನು.ಈತನು [[ಅಲ್ಜೀರಿಯ]]ದಲ್ಲಿ ಬಿಷಪ್ ಆಗಿದ್ದನು<ref name=encyclopedia>{{cite encyclopedia| last=Mendelson| first=Michael| title=Saint Augustine| url=http://plato.stanford.edu/archives/win2012/entries/augustine/| publisher=The Stanford Encyclopedia of Philosophy| accessdate=21 December 2012}}</ref>.ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ<ref>[[Paul MacKendrick|MacKendrick, Paul]] (1980) ''The North African Stones Speak'', Chapel Hill: [[University of North Carolina Press]], p. 326, ISBN 0709903944.</ref><ref>[[Everett Ferguson|Ferguson, Everett]] (1998) ''Encyclopedia of Early Christianity'', [[Taylor & Francis]], p. 776, ISBN 0815333196.</ref>, ಬೆಳೆದು, ಮಿಲಾನ್ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಾಪಕ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಂತರ ವ್ಯಾಸಂಗದಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿಗೊಂಡು ಕ್ರೈಸ್ತಮತಾವಲಂಬಿಯಾಗಿ ಆಫ್ರಿಕಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ ಮತಧರ್ಮ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದ ಒಬ್ಬ ಸಂತ. ತನ್ನ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಗಾಡ್ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥದಿಂದ ಜಗತ್ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ==ಮಹತ್ವ== ಈತ ಪ್ರಾಚೀನಯುಗ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಯುಗದ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಪುರುಷನಾಗಿದ್ದಾನೆ. [[ರೋಮನ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯ]] ಆಗಲೇ [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ|ಕ್ರೈಸ್ತ ಮತವನ್ನು]] ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ್ದರಿಂದ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೂ ಚರ್ಚಿಗೂ ಯಾವ ವಿಧವಾದ ದ್ವೇಷ ಮತ್ತು ಪೈಪೂಟಿಗಳೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. 410ರಲ್ಲಿ ಗಾತ್ ಜನರು [[ರೋಮ್|ರೋಂ ನಗರವನ್ನು]] ಕೊಳ್ಳೆ ಹೊಡೆದಾಗ ರೋಂ ನಗರದ ಪತನ ಪೂರ್ಣವಾಯಿತೆನ್ನಬಹುದು. ಕ್ರೈಸ್ತ ಮತವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದೇ ರೋಂ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಪತನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತೆಂದು ಮೂಢನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳ ಕೆಲವು ಕ್ರೈಸ್ತಮತ ವಿರೋಧಿಗಳು ಆರೋಪಿಸಿದರು. ಈ ಬಗೆಯ ಆರೋಪಣೆಗಳಿಂದ ಉದ್ರೇಕಗೊಂಡ ಆಗಸ್ಟೀನ್ ಇವುಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿಯೂ ಕ್ರೈಸ್ತ ಮತವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿಯೂ ತನ್ನ ''ಡಿ ಸಿವಿಟಾಸ್ ಡೈ'' (ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಗಾಡ್) ಎಂಬ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ರಚಿಸಿದ. ಇದು ಸುಮಾರು 13 ವರ್ಷಗಳ ಸತತ ಪ್ರಯತ್ನದ ಫಲ. ಇದರಲ್ಲಿ ಕರ್ತೃ ಕ್ರೈಸ್ತ ಮತವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿರುವುದಲ್ಲದೆ ತನ್ನ ದೇವರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನೂ ಕುರಿತು ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾನೆ. ==ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಗಾಡ್== [[File:Jaume Huguet - Consecration of Saint Augustine - Google Art Project.jpg|left|thumb|''[[The Consecration of Saint Augustine]]'' by [[Jaume Huguet]]]] ಈ ಗ್ರಂಥ 22 ಭಾಗಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಮೊದಲನೆಯ 10 ಭಾಗಗಳು ಪಾಷಂಡಿಗಳ (ಪೇಗನ್ಸ್) ದೋಷಾರೋಷಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರೈಸ್ತಮತ ರಕ್ಷಣೆಗೂ ಮಿಕ್ಕ 12 ಭಾಗಗಳು ದೇವರಾಜ್ಯ ರಚನೆಗೂ ಸಂಭಂದಿಸಿವೆ. ನಿಜವಾದ ದೇವರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡಬೇಕಾದರೆ ರೋಮನ್ನರ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಪತನ ದೈವನಿಯಾಮಕವೇ ಆಗಿರಬೇಕು ಎಂದು ಆಗಸ್ಟೀನ್ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ರೋಮನ್ನರ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ವಿನಾಶದಿಂದ ತೆರವಾದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ದೇವರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾಪನೆ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಮನುಷ್ಯನೇ ತನ್ನ ಪಾಪ ಕೃತ್ಯಗಳಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರನೆಂದು ಈತ ನಂಬಿದ್ದರೂ ಹಣೆಬರಹದಲ್ಲಿ ಈತನಿಗೆ ಸ್ಥಿರವಾದ ನಂಬಿಕೆಯಿತ್ತು. ಇವನ ವಾದ ಸರಣಿ ಹೀಗೆ: ಎಂಥ ಕೆಡುಕಿನಲ್ಲೂ ಒಂದು ಶುಭಕಾರಕ ಶಕ್ತಿಯಿರುತ್ತದೆ. ಆದುದರಿಂದ ರೋಂ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಪತನದ ಕೆಡುಕಿನಲ್ಲೂ ದೇವರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗುವ ಒಂದು ಶುಭ ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಎಲ್ಲ ರಾಜರೂ ಪ್ರಜೆಗಳೂ ಕ್ರೈಸ್ತ ಮತವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕು. ಆಗ ನಿಜವಾದ ದೇವರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗುವದು. ಗ್ರಂಥದ ಉಳಿದ 12 ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ದೇವರಾಜ್ಯದ ರಚನೆಯನ್ನೂ ನೋಡಬಹುದು. ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಆಗಸ್ಟೀನ್ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: ಐಹಿಕ ರಾಜ್ಯಗಳು ವಿನಾಶಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಬಹುದಾದರೆ ಎಂಥ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನಾದರೂ ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ರಾಜ್ಯವಿದೆ. ಇದು ಶಾಶ್ವತ ರಾಜ್ಯ. ಇಂಥ ಒಂದು ಶಾಶ್ವತ ರಾಜ್ಯವೇ ದೇವರಾಜ್ಯ. ಇದನ್ನು ಭೂಲೋಕದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ರೈಸ್ತ ಮತದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ನೋಡಬಹುದು. ಐಹಿಕ ರಾಜ್ಯದೊಡನೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ದೇವರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸದ್ಗುಣಗಳಿವೆ. ದೇವರಾಜ್ಯ ದೇಶಕಾಲಾತೀತವಾದುದು. ಐಹಿಕ ರಾಜ್ಯ ದೇವರಾಜ್ಯವೆಂದು ದ್ವಂದ್ವ ಗುಣಗಳುಳ್ಳ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ನಾವು ಜೀವಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಸ್ವಾಭಿಮಾನದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿರುವ ಐಹಿಕರಾಜ್ಯ ಏಕಪ್ರಚಾರವಾಗಿ ದುಷ್ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನೇ ಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ದೈವವಾತ್ಸಲ್ಯದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿರುವ ದೇವರಾಜ್ಯ ಯಾವಾಗಲೂ ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನೇ ಬಯಸುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಉತ್ತೇಜನ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಅಧಿಕಾರದ ಕಡೆಗೂ ಮತ್ತೊಂದು ನ್ಯಾಯದ ಕಡೆಗೂ ಗಮನ ಕೊಡುತ್ತವೆ. ಕ್ರೈಸ್ತಮತ ಒಂದು ವಿಧದಲ್ಲಿ ದೇವರಾಜ್ಯದ ವಾಸ್ತವಿಕ ರೂಪ. ಏಕೆಂದರೆ ದೇವರಾಜ್ಯದ ಲಕ್ಷಣಗಳಾದ ಮನುಷ್ಯರ ಸಮಾಜ ಪಾಪಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವುದರಿಂದ ದುಷ್ಟರನ್ನು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸರ್ಕಾರ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ. ದೇವರಾಜ್ಯ ಸರ್ವರಿಗೂ ಸೇರಿದ್ದು. ಆದರೆ ಸಿಸಿರೋವಿನ ವಿಶ್ವ ಸಮಾಜದ ಹಾಗೆ ಅಧೋಗತಿಯಿಂದಾಗಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶವಿಲ್ಲ. ದೈವಾನುಗ್ರಹವಿರುವವರು ಮಾತ್ರ ದೇವರಾಜ್ಯದ ಸದಸ್ಯರಾಗಬಹುದು. ದೇವರಾಜ್ಯದ ಸದಸತ್ವಕ್ಕೆ ದೈವಾನುಗ್ರಹವೇ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಹತೆ, ಬುಡಕಟ್ಟು, ರಾಜ್ಯ ಅಥವಾ ವರ್ಗಗಳಲ್ಲ. ಸದಸ್ಯರೆಲ್ಲರೂ ವಿಶ್ವದ ನಾನಾ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಬಂದಿದ್ದರೂ ದೇವರಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಅಕ್ಕರೆ ಇವರಲ್ಲಿ ಸರ್ವಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಒಂದೇ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ದೇವರಾಜ್ಯ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿ ಎಂಬ ಎರಡು ಮುಖ್ಯವಾದ ಸದ್ಗುಣಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದು. ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಶಿಸ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯ ಅಡಕವಾಗಿದೆ. ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನೇರವೇರಿಸುವವನೇ ಯೋಗ್ಯನಾದ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಮನುಷ್ಯ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಐಚ್ಛಿಕ ಹಾಗೂ ದೇವರಾಜ್ಯದ ಗುರಿಯಾಗಬೇಕು. ==ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ== [[File:Augustine Lateran.jpg|left|thumb|The earliest known portrait of Saint Augustine in a 6th-century fresco, Lateran, Rome]] ಗ್ರೀಕ್ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳ ಹಾಗೆ ನ್ಯಾಯವೇ ರಾಜ್ಯದ ಆಧಾರ ಸ್ಥಂಭವಾಗಿರಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ಆಗಸ್ಟೀನ್ ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯಗಳು ಕ್ರೈಸ್ತ ಮತವನ್ನು ಅನುಸರಿಸದೆ ಇರಬಹುದು. ಆದರೆ ಕ್ರೈಸ್ತಮತವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ನ್ಯಾಯ ದೊರಕುತ್ತದೆ. ಆದುದರಿಂದ ನ್ಯಾಯ ಮತಧರ್ಮದ ಒಂದು ಲಕ್ಷಣವೇ ಹೊರತು ರಾಜ್ಯದ ಲಕ್ಷಣವಲ್ಲ. ರಾಜ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಅಧಿಕಾರ ಚರ್ಚಿನಲ್ಲಿದೆ. ಮನುಷ್ಯರ ಪಾಪದ ಫಲವೇ ರಾಜ್ಯವೆಂದೂ ಮನುಷ್ಯರ ದುರ್ಗುಣಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ದೇವರಿಂದ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆಯೆಂದೂ ಈತ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಇದನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಆಗಸ್ಟೀನ್ ದ್ವಿಮುಖಾಧಿಕಾರ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವನೆಂಬುದು ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಐಹಿಕ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ವ್ಯಾಪಾರಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಿರುವ ಎರಡು ಬಗೆಯ ಅಧಿಕಾರಗಳು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿವೆ. ಇವುಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿವೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಇವುಗಳಿಗೆ ತಿಕ್ಕಾಟ ಬಂದರೂ ಅದು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವೇ ಹೊರತು ಯಾವಾಗಲೂ ನಿಲ್ಲತಕ್ಕದ್ದಲ್ಲ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ರಾಜ್ಯವೇ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವುದು. ಆಸ್ತಿಪಾಸ್ತಿಗಳ ವಿಚಾರದಲ್ಲೂ ಈತ ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಭೂಮಿಯಿಂದ ಬರುವ ಫಲವನ್ನು ದೇವರು ಮಾನವನಿಗೆ ದಯಪಾಲಿಸಿದ್ದಾನೆ. ತನ್ನ ಆಸೆ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ ಮನುಷ್ಯ ಈ ಫಲವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆದರೆ ತನಗೆ ಎಷ್ಟು ಅವಶ್ಯವೋ ಅಷ್ಟನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮಿಕ್ಕಿದ್ದನ್ನು ಸಮಾಜದ ಉಪಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಬಿಡಬೇಕು. ಗುಲಾಮಗಿರಿ ಪದ್ಧತಿ ಮನುಷ್ಯನ ಪಾಪಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ. ಮನುಷ್ಯ ಇದನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲೇಬೇಕು. ಹೀಗೆಂದು ಗುಲಾಮಗಿರಿ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಆಗಸ್ಟೀನ್ ಸಮರ್ಥಿಸಿದ್ದಾನೆ. ==ಪ್ರಭಾವ== ಸಿಟಿ ಆಪ್ ಗಾಡ್ ಗ್ರಂಥ ಮಧ್ಯಯುಗದ ಯೂರೋಪಿನ ರಾಜಕೀಯದ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದಲ್ಲದೆ ಹೋಲಿ ರೋಮನ್ ಎಂಪೈರ್ ಎಂಬ ದೊಡ್ಡ ಸಂಸ್ಥೆಯೂ ಇದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಮಧ್ಯಯುಗದ [[ತತ್ತ್ವ ಜ್ಞಾನಿ]]ಗಳೂ ಈ ಗ್ರಂಥದಿಂದ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಪಡೆದು ತಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== ಸಾಮಾನ್ಯ * [https://web.archive.org/web/20160406195236/http://www.augustinus.it/links/inglese/opere.htm "Complete Works of Saint Augustine (in English)"] from Augustinus.it * [http://www.abbaye-saint-benoit.ch/saints/augustin/ "Complete Works of Saint Augustine (in French)"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180316095930/http://www.abbaye-saint-benoit.ch/saints/augustin/ |date=2018-03-16 }} from Abbey Saint Benoît de Port-Valais * [http://www.mercaba.org/Filosofia/Medieval/agustin_de_hipona_00.htm "Complete Works of Saint Augustine (in Spanish)"] from Mercaba, Catholic leaders' website * [http://www.ccel.org/ccel/augustine?show=worksBy "Works by Saint Augustine"] from CCEL.org *{{sep entry|augustine|Saint Augustine|Michael Mendelson}} * [http://www.bartleby.com/210/8/281.html "St. Augustine, Bishop and Confessor, Doctor of the Church"], ''Butler's Lives of the Saints'' * [http://www9.georgetown.edu/faculty/jod/augustine/ Augustine of Hippo] edited by [[James J. O'Donnell]] – texts, translations, introductions, commentaries, etc. * [[Wikiversity:Augustine of Hippo/Augustine's Theory of Knowledge|Augustine's Theory of Knowledge]] * [http://www.christianiconography.info/augustine.html "Saint Augustine of Hippo"] at the [http://www.christianiconography.info Christian Iconography] website * [http://www.christianiconography.info/goldenLegend/augustine.htm "The Life of St. Austin, or Augustine, Doctor"] from the Caxton translation of the ''Golden Legend'' * [http://davidaslindsay.blogspot.com/2009/08/doctor-gratiae.html David Lindsay: Saint Augustine – Doctor Gratiae] * [http://www.its.caltech.edu/~nmcenter/women-cp/augustin.html St. Augustine - A Male Chauvinist?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120409175403/http://www.its.caltech.edu/~nmcenter/women-cp/augustin.html |date=2012-04-09 }} [http://www.ewtn.com/library/THEOLOGY/MALECHAU.HTM] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190610220015/http://www.ewtn.com/library/theology/malechau.htm |date=2019-06-10 }}, Fr. Edmund Hill, [[Dominican Order|OP]]. Talk given to the [[Robert Hugh Benson]] Graduate Society at [[Cambridge University Catholic Chaplaincy|Fisher House, Cambridge]], on 22 November 1994. *[http://www.churchhistorytimelines.com/pages/st-augustine St. Augustine Timeline | Church History Timelines] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160307232543/http://churchhistorytimelines.com/pages/st-augustine |date=2016-03-07 }} ;ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ * [http://www.earlychurch.org.uk/augustine.php Augustine of Hippo] at EarlyChurch.org.uk – extensive bibliography and on-line articles * [http://www.findingaugustine.org/ Bibliography on St. Augustine] Started by T.J. van Bavel O.S.A., continued at the Augustinian historical Institute in Louvain, Belgium ;ಕೃತಿಗಳು * {{Gutenberg author | id=Augustine,+Aurelius | name=Aurelius Augustine}} * {{Gutenberg author | id=Augustine,+Saint,+Bishop+of+Hippo | name=Saint Augustine}}<!--Same person has multiple IDs at PG--> * {{Internet Archive author |dname=Saint Augustine |search=("Bishop of Hippo" OR "Saint Augustine" OR "Augustine, Saint" OR "Aurelius Augustine" OR "Aurelius, Augustine" OR "Saint Austin" OR "Austin, Saint")}} * [http://www.ccel.org/a/augustine/ St. Augustine] at the [[Christian Classics Ethereal Library]] * [http://www.roger-pearse.com/weblog/augustine-against-secundinus-the-manichaean-in-english/ Augustine against Secundinus] in English. * [http://www.intratext.com/Catalogo/Autori/AUT31.HTM Aurelius Augustinus] at "IntraText Digital Library" – texts in several languages, with concordance and frequency list * [http://www.augustinus.it/ Augustinus.it] – Latin, Spanish and Italian texts * [http://www.documentacatholicaomnia.eu/20_40_0354-0430-_Augustinus,_Sanctus.html Sanctus Augustinus] at Documenta Catholica Omnia – Latin * [http://www.doxologypress.org/theaudio/index.html City of God, Confessions, Enchiridion, Doctrine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210309192235/http://www.doxologypress.org/theaudio/index.html |date=2021-03-09 }} audio books * {{cite book |author= Saint Augustine |title= The Happy Life; Answer to Sceptics; Divine Providence and the Problem of Evil; Soliloquies |url= https://books.google.com/books?id=u4EJZWrmqgkC |publisher= [[Catholic University of America Press|CUA Press]] |location= US |year= 2008 |isbn= 978-0-8132-1551-8 }} * [http://roderic.uv.es/uv_ms_0580 Digitized manuscript] created in [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]] between 1275 and 1325 with extract of Augustine of Hippo works at [http://roderic.uv.es/handle/10550/43 SOMNI] * [http://roderic.uv.es/uv_ms_0895 Expositio Psalmorum beati Augustini] – digitized codex created between 1150–1175, also known as "Enarrationes in Psalmos. 1-83", at [http://roderic.uv.es/handle/10550/43 SOMNI] * [http://roderic.uv.es/uv_ms_0892 Aurelii Agustini Hipponae episcopi super loannem librum] – digitized codex created in 1481; his sermons about John's Gospel at [http://roderic.uv.es/handle/10550/43 SOMNI] ;ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶೆಗಳು * [http://www.augnet.org/ Order of St Augustine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060610111127/http://augnet.org/ |date=2006-06-10 }} * [http://www.orthodoxinfo.com/inquirers/bless_aug.aspx Blessed Augustine of Hippo: His Place in the Orthodox Church] * [http://www.villanova.edu/mission/spirituality/about/ Augustine's World: An Introduction to His Speculative Philosophy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100528110934/http://www.villanova.edu/mission/spirituality/about/ |date=2010-05-28 }} by [[Donald Burt]], OSA, member of the [[Augustinians|Augustinian Order]], [[Villanova University]] * [http://roderic.uv.es/uv_ms_0049 Tabula in librum Sancti Augustini De civitate Dei] by [[Robert Kilwardby]], digitized manuscript of 1464 at [http://roderic.uv.es/handle/10550/43 SOMNI] {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಆಗಸ್ಟೀನ್, ಸೇಂಟ್}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ತ ಗುರುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮದ ಸಂತರು]] mhx8v094tik5ecl1e5fnep8nz3tmjkl 0 80286 1433768 1343487 2026-10-18T15:26:11Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1433768 wikitext text/x-wiki {{taxobox | image = Osteochilus melanopleurus Bleeker.jpg | image_width = 250px | image_caption = ''[[Osteochilus melanopleurus]]'' | taxon = Osteochilus | authority = [[Albert Günther|Günther]], 1868<ref name=CoF>{{cite web |url=http://researcharchive.calacademy.org/research/Ichthyology/catalog/fishcatmain.asp |title=Catalog of Fishes |author=Eschmeyer, W. N. |date=2 June 2015 |publisher=California Academy of Sciences |accessdate=25 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260612222116/https://researcharchive.calacademy.org/research/ichthyology/catalog/fishcatmain.asp |archive-date=12 ಜೂನ್ 2026 |url-status=dead}}</ref> | synonyms = ''Osteocheilus'' <small>(misspelling)</small> }} [[File:Osteochilus borneensis Bleeker.jpg|thumb|''Osteochilus borneensis'']] [[File:Osteochilus enneaporos Bleeker.jpg|thumb|''Osteochilus enneaporos'']] [[File:Osteochilus kahajanensis Bleeker.jpg|thumb|''Osteochilus kahajanensis'']] [[File:Osteochilus kappenii Bleeker.jpg|thumb|''Osteochilus kappenii'']] [[File:Osteochilus schlegelii Bleeker.jpg|thumb|''Osteochilus schlegelii'']] '''ಕೊಂಟಿ ಮೀನು'''ಒಂದು ಜಾತಿಯ ಸಿಹಿನೀರು ಮೀನು. ==ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಾಮ== ಸಿಪ್ರಿನಿಡೆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಆಸ್ಟಿಯೋಕೈಲಸ್ ಎಂಬ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹೆಸರು<ref name=CoF>{{cite web |url=http://researcharchive.calacademy.org/research/Ichthyology/catalog/fishcatmain.asp |title=Catalog of Fishes |author=Eschmeyer, W. N. |date=2 June 2015 |publisher=California Academy of Sciences |accessdate=25 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260612222116/https://researcharchive.calacademy.org/research/ichthyology/catalog/fishcatmain.asp |archive-date=12 ಜೂನ್ 2026 |url-status=dead}}</ref> | synonyms = ''Osteocheilus'' <small>(misspelling)</small>. ಕೊಂಟಿ, ಕೀಲಿ ಕೊಂಟಿ, ಬಗರಿ ಕೊಂಟಿ ಮುಂತಾದ ಸ್ಥಳಿಯ ಹೆಸರುಗಳೂ ಇದಕ್ಕಿವೆ. ==ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶ== ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಸಿಂಧ್ ಪ್ರದೇಶ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ]]ಗಳು, ಹಾಗೂ [[ನೀಲಗಿರಿ]] ಬೆಟ್ಟಗಳ ಝರಿಗಳಲ್ಲಿ, ಇದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಿದೆ. [[ಕರ್ನಾಟಕ]]ದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟಿಯೋಕೈಲಸ್ ನ್ಯಾಶಿಯೈ, ಅ. ಥಾಮಸಿಯೈ, ಮತ್ತು ಆ. ಬ್ರವಿಡಾರ್ಸಾಲಿಸ್ ಎಂಬ ಮೂರು ಪ್ರಬೇಧಗಳಿವೆ. ==ಲಕ್ಷಣಗಳು== ಇದು ಸುಮಾರು 12 ಸೆಂ,ಮೀ ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಕೊಳವೆಯಂತಹ ದೇಹ, ಮೂತಿಯ ಕೆಳಬಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಯಿ, ಕೆಳದವಡೆಯ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಕೊಂಬಿನ ಪದರ, ಕೆಳದುಟಿ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು, ಗಂಟಲಿನ (ಫ್ಯಾರಿಂಜಿಯಲ್) ಹಲ್ಲುಗಳು, ಮೀಸೆಗಳು (ಬಾರ್ಬಲ್)ಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಯಾವುದೇ ನಿಯಮಬದ್ಧ ಜೋಡಣೆಯನ್ನು ತೋರದ ಸಣ್ಣ ಹುರುಪೆಗಳು, ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಬಾಲದರೆಕ್ಕೆವರೆಗೆ ಇರುವ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಪಟ್ಟಿ, - ಇವು ಕೊಂಟಿ ಮೀನಿನ ಲಕ್ಷಣಗಳು. ==ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ== ಇವುಗಳ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಕಾಲ ಜೂನ್ - ಜುಲೈ ತಿಂಗಳುಗಳು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕೊಂಟಿ ಮೀನು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮೀನುಗಳು]] nqf5bmmeb47m164ash6g2expc7d97pk 0 87351 1433817 1368426 2026-10-19T07:11:19Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1433817 wikitext text/x-wiki '''''ಸ್ಮಶಾನ ಅಧಿಪತಿ''''' ಒಂದು ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು [[ಸ್ಮಶಾನ]]ವನ್ನು ಆಳುವ ಒಬ್ಬ ದೇವತೆ (ಹೆಣ್ಣು ಅಥವಾ ಗಂಡು) ಜೊತೆಗೆ ಅವನ/ಅವಳ ಪತ್ನಿ/ಪತಿಗೆ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಮಶಾನ ಅಧಿಪತಿ ಪದದ ಅಕ್ಷರಶಃ ಅರ್ಥ ಸ್ಮಶಾನದ ಒಡೆಯ ಎಂದು. [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]]ದಲ್ಲಿ ಸ್ಮಶಾನ ಅಧಿಪತಿ ಹೆಸರನ್ನು ಭಿನ್ನ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಹಿಂದೂ]] ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳ ಪ್ರಕಾರ [[ಶಿವ]]ನನ್ನು ಸ್ಮಶಾನ ಅಧಿಪತಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ''ಸ್ಮಶಾನವಾಸಿನ್'' ಶಿವನ ಒಂದು ಗುಣವಾಚಕವಾಗಿದೆ, ಇದರರ್ಥ ಸ್ಮಶಾನದ ನಿವಾಸಿ ಎಂದು.<ref>Chidbhavananda, p. 23.</ref> ಅವನ ಪತ್ನಿಯಾದ [[ಕಾಳಿ]] ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಸರಾದ ''ಸ್ಮಶಾನ ಕಾಳಿ''ಯಿಂದಲೂ ಪರಿಚಿತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಜೊತೆ ಕಾಳಿಯ ಸಂಬಂಧ ಅವಳ ಪತಿಯಾದ ಶಿವನಿಗೆ ವಿರುದ್ಧ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಶಿವನ ದೇಹ ಸ್ಮಶಾನದ ಬಿಳಿ ಬೂದಿಯಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. ಶಿವನು ಸ್ಮಶಾನದಲ್ಲಿಯೆ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಕಾಳಿ ರಕ್ಷಕಿ ಕೂಡ. ಅವಳು ದುಷ್ಟ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ದೂರ ಓಡಿಸುತ್ತಾಳೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.indiadivine.org/audarya/shakti-sadhana/207648-shmashana-kali.html |title=Shamshana Kali |access-date=2017-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120314111946/http://www.indiadivine.org/audarya/shakti-sadhana/207648-shmashana-kali.html |archive-date=2012-03-14 |url-status=dead}}</ref> ಹಾಗಾಗಿ, ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಕಾರ, ಶಿವ ಮತ್ತು ಕಾಳಿಯನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸ್ಮಶಾನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಶಿವನ ಮತ್ತೊಂದು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾದ [[ಭೈರವ]] ಮತ್ತು ಅವನ ಪತ್ನಿ [[ಭೈರವಿ]] ಸ್ಮಶಾನದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಪಂಥದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ [[ಮಹಾವಿದ್ಯಾ]] ಸ್ಮಶಾನವನ್ನು ಆಳುತ್ತಾರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. [[ತಂತ್ರ|ತಾಂತ್ರಿಕ]] ಪಂಥದಲ್ಲಿ, ಸ್ಮಶಾನವು [[ಶವ ಸಾಧನ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾದ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಗೆ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಉದಯಿಸಿತು. ಅಘೋರಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಪಾಲಿಕರು ಸ್ಮಶಾನದಲ್ಲಿ ಅಂತಹ ವಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು. ಅವರು ಕಾಳಿ, ತಾರಾ, ಯೋಗಿನಿ, ಡಾಕಿನಿ, ಭೈರವ, ಭೈರವಿ ಮತ್ತು ಬೇತಾಳ, ಪಿಶಾಚ, ಬ್ರಹ್ಮ ರಾಕ್ಷಸರಂತಹ ಪ್ರೇತಗಳನ್ನು ಆವಾಹಿಸಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ನಿಗೂಢ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸ್ಮಶಾನದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಬಲಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಅವರು ''ಸ್ಮಶಾನ ಅಧಿಪತಿ'' ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]] s9wchh2tuc9t3kqywtf3tbuacwindi2 0 91899 1433810 1367637 2026-10-19T06:04:05Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1433810 wikitext text/x-wiki ಸುಸಾನಾ ಸೆಂಟಿಲೈವರ್(ಸಿ ೧೧೬೭ ೧೬೭೦ - ೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೭೨೩), [[ಜನನ]] ಸುಸಾನಾ ಫ್ರೀಮನ್ ಮತ್ತು ಸುಸಾನಾ ಕ್ಯಾರೋಲ್ ಎಂದು ವೃತ್ತಿಪರವಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಕವಿಯಿತ್ರಿ, ನಟಿ ಮತ್ತು "ಹದಿನೆಂಟನೇ ಶತಮಾನದ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಮಹಿಳಾ ನಾಟಕ ಬರಹಗಾರ್ತಿ" ಸೆಂಟಿಲೈವರ್ ತನ್ನ ಸಮಕಾಲಿನ ರಂಗ [[ಭೂಮಿ]]ಯಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿ ಹೆಸರು ವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು. ದೀರ್ಘ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಥಿಯೇಟರ್ ರಾಯಲ್, ಡ್ರುರಿಲೈನ್ನಲ್ಲಿರುವ, ಅವರು ಅಫ್ರಾ ಬೆಹ್ನ್ ನಂತರ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಹಂತದ ಎರಡನೇ ಮಹಿಳೆ, ಎಂದು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು. [[ಚಿತ್ರ:Susanna Centlivre.jpg|thumb|ಸುಸಾನಾ ಸೆಂಟಿಲೈವರ್]] ==ಜೀವನ== ಸೆಂಟಿಲೈವರ್ 20 ನವೆಂಬರ್ 1669 ರಂದು ಲಿಂಕನ್ಶೈರ್ನ ವೇಪ್ಲೋಡೆನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಸುಸಾನಾ ಫ್ರೀಮನ್ರನ್ನು ಹಾಲ್ಬೀಚ್ನ ವಿಲಿಯಮ್ ಫ್ರೀಮನ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿ ಅನ್ನೆಯವರ ಮಗಳು. ಅವರ ತಂದೆ ಭಿನ್ನಮತೀಯ ಮತ್ತು ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು ಇದರ ಫಲವಾಗಿ, ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಶೋಷಣೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ಕನಿಷ್ಠ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದರು, ತನ್ನ ಮೂರನೆ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತಂದೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು, ಅವರ ತಾಯಿ ಮರುಮದುವೆಯಾದ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು, ನಂತರ ತಂದೆ ಮರುಮದುವೆಯಾದರು, ಮಲ ತಾಯಿಯ ನಿಂದನೆಯಿಂದ ಸೆಂಟಿಲೈವರ್ ೧೫ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೆ ಮನೆ ಬಿಟ್ಟು ಹೊರ ಬಂದರು. ನಟನೆಗೆ ಮತ್ತು ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆಗಮನದ ಸ್ಥಿತ್ಯಂತರದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುವ ಎರಡು ಕಥೆಗಳು ಇವೆ. ರೋಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಆವೃತ್ತಿಯು ಕೇಂಬ್ರಿಜ್ನಲ್ಲಿರುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಆಂಥೋನಿ ಹ್ಯಾಮಂಡ್ ರವರು ರಸ್ತೆಬದಿಯ ಮೂಲಕ ಅಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಸೆಂಟಿಲಿವರ್ ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ. ತನ್ನ ನಡವಳಿಕೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ಸುಂದರವಾದ ನೋಟದಿಂದ ಅವನು ತನ್ನ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಕಳ್ಳಸಾಗಾಣಿಕೆ ಮಾಡಿದನು, ಅಲ್ಲಿ ಅವಳು ಪುರುಷ [[ಸೋದರ]]ಸಂಬಂಧಿ, ಜ್ಯಾಕ್ ಆಗಿ ವೇಷ ಧರಿಸಿದ್ದಳು. ವ್ಯಾಕರಣವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ಮತ್ತು "ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಸೆಳೆದ" ಮತ್ತು ಲಂಡನ್ಗೆ ಹೋಗಲು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ "ತರ್ಕ, ವಾಕ್ಚಾತುರ್ಯ ಮತ್ತು ನೈತಿಕತೆಯ ಕೆಲವು ನಿಯಮಗಳನ್ನು" ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳವರೆಗೆ ಅವರು ಮರೆಮಾಡಿದ್ದರು. ಹೆಚ್ಚು ನಂಬಲರ್ಹವಾದ ಸನ್ನಿವೇಶವು ಸ್ಟ್ಯಾಮ್ಫೊರ್ಡ್ನಲ್ಲಿ (ಹೋಲ್ಬೀಚ್ನಿಂದ ಸುಮಾರು ೨೫ ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿ) ಸ್ಟ್ರೋಫಾರ್ಡ್ [[ನಟನೆ]] ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಸೇರಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಬ್ರೇಕ್ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ ನಟನೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಸೆಂಟಿಲೈವರ್ ನಟಿಸಿದ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಪಾತ್ರಗಳು ಅನೇಕ ಪುರುಷರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿತು, ಅವರು ಹದಿನಾರು ವರ್ಷದವರಾಗಿದ್ದಾಗ ಶ್ರೀ ಫಾಕ್ಸ್ ಅವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವರು ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ ನಿಧನರಾದರು. ಫಾಕ್ಸ್ನ ಮರಣದ ನಂತರ, ಸೆಂಟ್ಲೈವೆರ್ ಕ್ಯಾರೊಲ್ ಎಂಬ ಸೈನ್ಯದ ಅಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಒಕ್ಕೂಟದ ನಂತರ ಒಂದು ವರ್ಷದ ದ್ವಂದ್ವಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಆಕೆಯ ಮುಂದಿನ ವಿವಾಹವಾಗುವವರೆಗೂ ಅವರು ಕ್ಯಾರೊಲ್ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅವರ ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಊಹೆಯಿದ್ದರೂ, ಜೀವನಚರಿತ್ರಕಾರರು ಸುಸಾನಾವು ಓದುವ ಮತ್ತು ಸಂಭಾಷಣೆಯ ಮೂಲಕ ಸ್ವಯಂ-ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಒಪ್ಪುತ್ತಾರೆ. ಫ್ರೆಂಚ್ ನಾಟಕದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ, ಸೆಂಟ್ಲೈವರ್ಗೆ ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆಯ ಜ್ಞಾನವಿತ್ತು. ಆಕೆಯ ಪತಿಯ ಮರಣದ ನಂತರ, ಸೆಂಟ್ಲೈವೆರ್ ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸಮಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಕಳೆದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಂಬಲಕ್ಕಾಗಿ ಭಾಗಶಃ ಬರೆದರು. ೧೭೦೬ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಸೆಂಟ್ಲಿವೆರ್ ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ಹೆಸರಿಸಲು ಮಾಡಿದಳು; ಹೇಗಾದರೂ, ಅವರು ಇನ್ನೂ ನಟನೆಯಿಂದ ಹಣಕಾಸಿನ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿತ್ತು. ನಾಥಾನಿಯಲ್ ಲೀ ದುರಂತದ ದ ರಿವೆಲ್ ಕ್ವೀನ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದಾಗ ಅಥವಾ ವಿಂಡ್ಸರ್ ಕ್ಯಾಸಲ್ನಲ್ಲಿರುವ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ನ ಡೆತ್ ಅವರು ಜೋಸೆಫ್ ಸೆಂಟ್ಲಿವೆರ್ನ ಕಣ್ಣನ್ನು ಸೆಳೆದಿದ್ದರು. ಅವರು ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಸಾಮಾಜಿಕ ವರ್ಗದವರಾಗಿದ್ದರೂ, ರಾಣಿ ಆನ್ನೆಗೆ "ಬಾಯಿಯ ಯುವಕ [ಕುಕ್]" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು, ಅವರು ೨೩ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೭೦೭ ರಂದು ಮದುವೆಯಾದರು. ತಮ್ಮ ಮದುವೆಯ ಮೊದಲ ಏಳು ವರ್ಷಗಳ [[ಕಾಲ]] ಅವರು ಎಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆಂದು ಸೂಚಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಪುರಾವೆಗಳಿಲ್ಲ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ೧೭೧೨ ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ೧೭೧೩ ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಸೆಂಟ್ಲಿವರ್ಸ್ ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಕೋರ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು, ಅಡ್ಮಿರಾಲ್ಟಿ ಆಫೀಸ್ಗೆ ಮಾತ್ರ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಾವತಿಸಿತು. ಕವಿತೆಗಳು, ಪತ್ರಗಳು, ಪುಸ್ತಕಗಳು, ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ನಾಟಕಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಗೌರವವನ್ನು ಪಡೆದ ನಂತರ, ಸುಸಾನ್ನಾ ಸೆಂಟ್ಲೈವರ್ ೧೭೨೩ ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧ ರಂದು ನಿಧನರಾದರು, ೧೭೧೯ ರಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರವಾದ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಪೋಸ್ಟ್, ಲಂಡನ್ ಜರ್ನಲ್, ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಜರ್ನಲ್, ಮತ್ತು ವೀಕ್ಲಿ ಜರ್ನಲ್ ಅವರ ಸಾವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದವು. ಸೆಂಟ್ಲಿವೆರ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ನ ಕೋವೆಂಟ್ ಗಾರ್ಡನ್ನಲ್ಲಿ ಮೂರು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಹೂಳಲಾಯಿತು. ಸ್ವಲ್ಪ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಅವಳ ಪತಿ ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದರು. ==ಬರವಣಿಗೆ ಪ್ರಕಾರಗಳು== ಸೆಂಟ್ಲೈವರ್ ಅವರ ನಾಟಕಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಿವಾಹ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸಿದ್ದವು. ಸೆಂಟ್ಲೈವರ್ನ ದಿ ವಂಡರ್ನ ಉತ್ಪಾದನೆ ಪೋಸ್ಟರ್: ಎ ವುಮನ್ ಕೀಪ್ಸ್ ಎ ಸೀಕ್ರೆಟ್ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಅಂಶ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅವರು ದ ಪೆರ್ಪ್ಲೆಕ್ಸ್ಡ್ ಲವರ್ಸ್ನಂಥ ಕೆಲವು ಹೆಚ್ಚು ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಉಪಕಥೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಬರೆದಿರುತ್ತಾರೆ. ಸೆಂಟ್ಲೈವೆರ್ ತನ್ನ ಹಾಸ್ಯಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದು, ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, "ಕಥಾವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಉತ್ಸಾಹದಲ್ಲಿ ಪ್ರಣಯ, ಆದರೆ ಪ್ರೀತಿಯ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರೀತಿಸುವ ಮತ್ತು ಅಸೂಯೆ" ಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಹಾಸ್ಯ ಶ್ರೀಮಂತ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳ ತ್ರಿಕೋನದಲ್ಲಿ ನಡುವೆ ಪ್ರಣಯ ಪಿತೂರಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾರುವೇಷಗಳು, ಡ್ಯುವೆಲ್ಸ್, ಮತ್ತು ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನು ಸಮತೋಲನ ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಹಸನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಅವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಾಸ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ಪುರುಷ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿದ್ದವು. ಹಾಸ್ಯದ ಉದ್ದೇಶವು ಮನರಂಜನೆಗಾಗಿ ಎಂದು ಸೆಂಟ್ಲಿವರ್ ನಂಬಿದ್ದರು. ಮಹಿಳಾ ನಾಟಕಕಾರರ ವಿರುದ್ಧ ವ್ಯಾಪಕ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹದಿಂದಾಗಿ, ಸೆಂಟಿವ್ವಿರ್ ಬಲವಂತವಾಗಿ ನಾಟಕೀಯ ಏಕತೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತನ್ನ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಆದ್ಯತೆ ವಹಿಸಿದರು. ಅವರ ದುರಂತ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ದಿ ಕ್ರೂಯಲ್ ಗಿಫ್ಟ್ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅವರ ಎರಡು ದುರಂತ-ಹಾಸ್ಯಚಿತ್ರಗಳಾದ ದಿ ಪೆರ್ಜೂರ್ಡ್ ಹಸ್ಬೆಂಡ್ ಮತ್ತು ದ ಸ್ಟೋಲನ್ ಹೈರೆಸ್ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೆಸರು ಗಳಿಸಿವೆ. [[ಚಿತ್ರ:Bold Stroke for a Wife.jpg|thumb|ಸುಸಾನರವರು ಬರೆದಿರುವ ನಾಟಕ]] ==ಸೆಂಟ್ಲೈವರ್ ಬರೆದಿರುವ ನಾಟಕಗಳು== ಪೆರ್ಜುರ್ ಪತಿ; ಅಥವಾ, ದ ಅಡ್ವೆಂಚರ್ಸ್ ಆಫ್ ವೆನಿಸ್ (೧೭೦೦), ಬ್ಯೂ ನ ಡ್ಯುಯಲ್; ಅಥವಾ, ಎ ಸೋಲ್ಜರ್ ಫಾರ್ ದಿ ಲೇಡೀಸ್ (೧೭೦೨), ಗೇಮ್ಸ್ಟರ್ (೧೭೦೫), ಪ್ಲಾಟೋನಿಕ್ ಲೇಡಿ (೧೭೦೬), ಮನುಷ್ಯನ ಬಿವಿಚ್ಡ್; ಅಥವಾ, ಡೆವಿಲ್ ಟು ಡೂ ಎಬೌಟ್ ಹರ್ (೧೭೦೯), ಪರ್ಪ್ಲೆಕ್ಸ್ಡ್ ಲವರ್ಸ್ (೧೭೧೨), ದಿ ವಂಡರ್: ಎ ವುಮನ್ ಕೀಪ್ಸ್ ಎ ಸೀಕ್ರೆಟ್ (೧೭೧೪) ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದರೆ. ಸೆಂಟ್ಲೈವರ್ ಬರೆದಿರುವ ಕವನಗಳು: "ಪಾಲ್ಮಿನಿಯಾ: ಆಫ್ ರೆಟೋರಿಕ್" (೧೭೦೦, ದೃಢೀಕರಿಸದ), "ಓಡ್ ಟು ಹೈಜೀಯಾ" (೧೭೧೬), "ವಾರ್ವಿಕ್ನ ಅರ್ಲ್ ಗೆ, ಅವರ ಜನ್ಮದಿನದಂದು" (೧೭೨೦), "ಲೆಟರ್ ಆನ್ ದಿ ರಿಸೀಪ್ಟ್ ಆಫ್ ಎ ಪ್ರೆಸೆಂಟ್ ಆಫ್ ಸೈಡರ್" (೧೭೨೧) ಮುಂತಾದ ಕವನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== ೧. https://en.wikipedia.org/wiki/Susanna_Centlivre ೨. https://web.archive.org/web/20171028235129/http://www.theatrehistory.com/british/centlivre001.html {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಯೋಜನೆ-೨೦೧೭-೧೮]] qx8irwnygtvv6luniqnew1he981e464 0 92373 1433816 1368265 2026-10-19T06:44:42Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1433816 wikitext text/x-wiki '''ಸ್ಟಾರ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್''' ಎನ್ನುವುದು 21 ನೇ ಶತಮಾನದ ಫಾಕ್ಸ್ ಡಿವಿಜನ್ STAR ಟಿವಿನ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಸ್ಟಾರ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಒಡೆತನದ ಭಾರತೀಯ ಕ್ರೀಡಾ ವಾಹಿನಿಯ ಒಂದು ಗುಂಪು. == ಚಾನೆಲ್ ಲಭ್ಯತೆ == === Standard Definition === {| class="wikitable" style="margin-bottom: 10px;" !Channel Name !Tata sky !Airtel Digital !Dish TV !Videocon d2h !Sun Direct !Reliance Digital !Asianet digital TV |- |Star Sports 1 | 455 | 277 | 603 | 401 | 500 | 501 | 301 |- |Star Sports 2 | 457 | 279 | 605 | 403 | 502 | 502 | 302 |- |Star Sports Select 1 | 464 | 283 | - | - | - | 504 | 303 |- |Star Sports Select 2 | 466 | 284 | - | - | - | - | 304 |- |Star Sports 1 Hindi | 460 | 281 | 607 | 407 | 503 | 503 | 310 |- |Star Sports 1 Tamil | 1516 | 803 | - | - | 504 | 515 | 311 |- |Star Sports First | - | 303 | 2410 | - | - | - | - |} === ಅಧಿಕ ಸ್ಪಷ್ಟರೂಪತೆ === {| class="wikitable" style="margin-bottom: 10px;" !Channel Name !Tata sky !Airtel Digital !Dish TV !Videocon d2h !Sun Direct !Reliance Digital !DD Free Dish |- |Star Sports 1 HD | 454 | 27 | 602 | 923 | 984 | 521 | - |- |Star Sports 2 HD | 456 | 280 | 604 | 924 | 986 | 522 | - |- |Star Sports Select 1 HD | 463 | 300 | 645 | 929 | 987 | 525 |- |Star Sports Select 2 HD | 465 | 301 | 646 | 930 | 988 | 526 | - |- |Star Sports Hindi 1 HD | 459 | 282 | 606 | 925 | - | - | - |} == ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು == ಸ್ಟಾರ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ನಿಂದ ಪ್ರಸಾರವಾಗುವ ಗಮನಾರ್ಹ ಘಟನೆಗಳು ಸೇರಿವೆ. === ಕ್ರಿಕೆಟ್ === {| class="wikitable" style="margin-bottom: 10px;" !Event !In SD Broadcaster(s) !In HD Broadcaster(s) |- |[[ಐಸಿಸಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ವಿಶ್ವ ಕಪ್‌|ICC Cricket World Cup]] |Star Sports 1 (In English)<br> Star Sports 1 Hindi (In Hindi)<br> Star Sports 1 Tamil (In Tamil) |Star Sports 1 HD (In English)<br> Star Sports 1 HD Hindi (In Hindi) |- |[[ಐಸಿಸಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಟ್ರೋಫಿ|ICC Champions Trophy]] |Star Sports 1 (In English)<br> Star Sports 1 Hindi (In Hindi)<br> Star Sports 1 Tamil (In Tamil) |Star Sports 1 HD (In English)<br> Star Sports 1 HD Hindi (In Hindi) |- |[[ಐಸಿಸಿ ವಿಶ್ವ ಟ್ವೆಂಟಿ೨೦|ICC T20 World Cup]] |Star Sports 1 (In English)<br> Star Sports 1 Hindi (In Hindi)<br> Star Sports 1 Tamil (In Tamil) |Star Sports 1 HD (In English)<br> Star Sports 1 HD Hindi (In Hindi) |- |ICC Under-19 Cricket World Cup |Star Sports 1 (In English) |Star Sports 1 HD (In English) |- |ICC Cricket World Cup Qualifier |Star Sports 1 (In English) |Star Sports 1 HD (In English) |- |ICC World Twenty20 Qualifier |Star Sports 1 (In English) |Star Sports 1 HD (In English) |- |[[ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್|Indian Premier League]]<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/sport/2017/sep/04/ipl-rights-sold-star-india-cricket-twenty-20|title=IPL television and broadcast rights sold for massive £1.97bn to Star India|last=Reuters|date=2017-09-04|work=The Guardian|access-date=2017-09-04|language=en-GB|issn=0261-3077}}Check date values in: <code style="color:inherit; border:inherit; padding:inherit;">&#x7C;access-date=</code> ([[ಸಹಾಯ:CS1 errors#bad date|help]]) </ref><ref>{{Cite news|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/20570244/star-india-wins-ipl-rights-us-255-billion|title=Star India wins IPL rights for US $2.55 billion|work=ESPNcricinfo|access-date=2017-09-04}}Check date values in: <code style="color:inherit; border:inherit; padding:inherit;">&#x7C;access-date=</code> ([[ಸಹಾಯ:CS1 errors#bad date|help]]) </ref><ref>{{Cite news|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/20571204/five-stand-numbers-ipl-media-rights-sale|title=Five stand-out numbers from the IPL media rights sale|work=ESPNcricinfo|access-date=2017-09-04}}Check date values in: <code style="color:inherit; border:inherit; padding:inherit;">&#x7C;access-date=</code> ([[ಸಹಾಯ:CS1 errors#bad date|help]]) </ref> |- |Asia Cup |Star Sports 1 (In English)<br> Star Sports 1 Hindi (In Hindi)<br> Star Sports 1 Tamil (In Tamil) |Star Sports 1 HD (In English)<br> Star Sports 1 HD Hindi (In Hindi) |- |[[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್|International cricket in India]] |Star Sports 1 (In English)<br> Star Sports 1 Hindi (In Hindi)<br> Star Sports 1 Tamil (In Tamil) |Star Sports 1 HD (In English)<br> Star Sports 1 HD Hindi (In Hindi) |- |International cricket in Bangladesh |Star Sports 1 (In English)<br> Star Sports 1 Hindi (In Hindi)<br> Star Sports 1 Tamil (In Tamil) <br> Star Sports Select 1 HD (In English - Non Indian Match) <br> Star Sports Select 2 HD (In English - Non Indian Match) |Star Sports 1 HD (In English)<br> Star Sports 1 HD Hindi (In Hindi)<br> Star Sports Select 1 HD (In English - Non Indian Match)<br> Star Sports Select 2 HD (In English - Non Indian Match) |- |International cricket in England |Star Sports 1 (In English)<br> Star Sports 1 Hindi (In Hindi)<br> Star Sports 1 Tamil (In Tamil) <br> Star Sports Select 1 HD (In English - Non Indian Match) <br> Star Sports Select 2 HD (In English - Non Indian Match) |Star Sports 1 HD (In English)<br> Star Sports 1 HD Hindi (In Hindi)<br> Star Sports Select 1 HD (In English - Non Indian Match)<br> Star Sports Select 2 HD (In English - Non Indian Match) |- |International cricket in New Zealand<ref>{{Cite news|url=http://nzc.nz/news-items/a-key-new-partnership|title=A key new partnership|work=New Zealand Cricket|access-date=2017-11-11|archive-date=2017-11-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20171111025119/http://nzc.nz/news-items/a-key-new-partnership|url-status=deviated|archivedate=2017-11-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171111025119/http://nzc.nz/news-items/a-key-new-partnership}}Check date values in: <code style="color:inherit; border:inherit; padding:inherit;">&#x7C;access-date=</code> ([[ಸಹಾಯ:CS1 errors#bad date|help]])</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.crictracker.com/star-sports-bag-telecast-rights-international-matches-new-zealand|title=Star Sports bag telecast rights for International matches in New Zealand|work=CricTracker|access-date=2017-11-12}}Check date values in: <code style="color:inherit; border:inherit; padding:inherit;">&#x7C;access-date=</code> ([[ಸಹಾಯ:CS1 errors#bad date|help]]) </ref> |Star Sports 1 (In English)<br> Star Sports 1 Hindi (In Hindi)<br> Star Sports 1 Tamil (In Tamil) <br> Star Sports Select 1 (In English - Non Indian Match) <br> Star Sports Select 2 (In English - Non Indian Match) |Star Sports 1 HD (In English)<br> Star Sports 1 HD Hindi (In Hindi)<br> Star Sports Select 1 HD (In English - Non Indian Match)<br> Star Sports Select 2 HD (In English - Non Indian Match) |- |Natwest T20 Blast |Star Sports Select 1 (In English)<br> Star Sports Select 2 (In English) |Star Sports Select 1 HD (In English)<br> Star Sports Select 2 HD (In English) |- |Tamil Nadu Premier League |Star Sports 1 (In English)<br> Star Sports 1 Tamil (In Tamil) |Star Sports 1 HD (In English) |} === ಫುಟ್ಬಾಲ್ === {| class="wikitable" style="margin-bottom: 10px;" !Event !Broadcaster(s) |- |International Football in India | Star Sports 1 (In English) |- |[[ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌|Premier League]] |Star Sports Select 1 (In English)<br> Star Sports Select 2 (In English) |- |Bundesliga |Star Sports Select 1 (In English)<br> Star Sports Select 2 (In English) |- |I-League |Star Sports 2 (In English)<br> Star Sports 1 Hindi (In Hindi)<br> Star Sports 1 Tamil (In Tamil) |- |Indian Super League |Star Sports 2 (In English)<br> Star Sports 1 Hindi (In Hindi)<br> Star Sports 1 Tamil (In Tamil) |} === ಹಾಕಿ === * [[ಹಾಕಿ ಇಂಡಿಯಾ ಲೀಗ್|Hockey India League]] * Hockey World League === ಕಬ್ಬಡಿ === {| class="wikitable" style="margin-bottom: 10px;" !Promotion !Broadcaster(s) |- |[[ಪ್ರೊ ಕಬಡ್ಡಿ|Pro Kabaddi League]] |Star Sports 2 (In English)<br> Star Sports 1 Hindi (In Hindi) <br> Star Sports First (In Hindi) <br> Star Sports 1 Tamil (In Tamil) |- |Kabaddi World Cup |Star Sports 2 (In English)<br> Star Sports 1 Hindi (In Hindi) |} === ಮೋಟಾರ್ ರೇಸಿಂಗ್ === {| class="wikitable" style="margin-bottom: 10px;" !Event !Broadcaster(s) |- |[[ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್|Formula One]] |Star Sports Select 1 (In English)<br> Star Sports Select 2 (In English) |- |Formula E |Star Sports Select 1 (In English)<br> Star Sports Select 2 (In English) |} === ಒಲಂಪಿಕ್ಸ್ === {| class="wikitable" style="margin-bottom: 10px;" !Event !Broadcaster(s) |- |Summer Olympics |Star Sports 1 (In English)<br> Star Sports 2 (In English)<br> Star Sports 1 Hindi (In Hindi) |- |Winter Olympics |Star Sports 1 (In English)<br> Star Sports 2 (In English)<br> Star Sports 1 Hindi (In Hindi) |} === ಟೆನಿಸ್ === {| class="wikitable" style="margin-bottom: 10px;" !Event !Broadcaster(s) |- |[[ಫ್ರೆಂಚ್ ಮುಕ್ತ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ|French Open]] |Star Sports Select 1 (In English)<br> Star Sports Select 2 (In English) |- |[[ವಿಂಬಲ್ಡನ್|Wimbledon]] |Star Sports Select 1 (In English)<br> Star Sports Select 2 (In English) |- |International Premier Tennis League |Star Sports Select 1 (In English)<br> Star Sports Select 2 (In English) |} == ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆ ಲಭ್ಯತೆ == ಹಾಟ್ಸ್ಟಾರ್ ಸ್ಟಾರ್ ಇಂಡಿಯಾ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಈ ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಒಂದು ಫ್ರೀಮಿಯಂ ಸೇವಾ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಅದು ಉಚಿತ ಮತ್ತು ಪ್ರೀಮಿಯಂ ವಿಷಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಯಾವ ಸ್ಟಾರ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಇದು ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ ಮತ್ತು ಭಾರತ, ದೇಶೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಗುವ ಇತರ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು ಸಹ ವೆಬ್ಕ್ಯಾಸ್ಟ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ. == ಇವುಗಳನ್ನು ಸಹ ನೋಡಿ == * Star Sports Network * Fox Sports Asia * ESPN Asia * Hotstar == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [https://web.archive.org/web/20140315095527/http://www.starsports.com/ Star Sports] * [https://www.espn.in/ ESPN India] <references /> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:CS1 errors: dates]] [[ವರ್ಗ:CS1 ಇಂಗ್ಲಿಷ್-language sources (en)]] dbj60h4g3sgzxl6umm09bxslg3c80ym 0 123206 1433791 1429175 2026-10-19T02:11:57Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1433791 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಶಾಂತನು ಮಹೇಶ್ವರಿ | image =Shantanu_Maheshwari_at_the_red_carpet_of_News18_Showsha_Reel_Awards_2023_(cropped).jpg | caption = | birth_date = ೭ ಮಾರ್ಚ್‌ ೧೯೯೧ | birth_place = [[ಕಲ್ಕತ್ತಾ]], [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]], [[ಭಾರತ]] | nationality = [[ಭಾರತೀಯ]] | other names = | education = ಹೆಚ್ಾರ್. ಕಾಲೇಜ್‌ ಆಫ್‌ ಕಾಮರ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಎಕಾನಾಮಿಕ್ಸ್‌ | occupation = [[ನಟ]], ನೃತ್ಯಗಾರ, ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜಕ, ನಿರೂಪಕ | years_active = ೨೦೧೧{{ndash}} - | known_for = ದಿಲ್‌ ದೋಸ್ತಿ ಡಾನ್ಸ್‌ ; ವರ್ಲ್ಡ್ ಆಫ್‌ ಡಾನ್ಸ್ (ವಿಜೇತ); ಝಲಕ್‌ ದಿಕ್ಲಾಜಾ (ಸೀಸನ್ ೯)(ಟಾಪ್‌ ೩ ಫೈನಲಿಸ್ಟ್) ; ಫಿಯರ್‌ ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್‌ ːಖತ್ರೋಂ ಕೆ ಖೀಲಾಡಿ ೮ (ವಿಜೇತ); ನಚ್‌ ಬಲಿಯೆ ೯ | style = ನೃತ್ಯ – ಹಿಪ್‌ ಹಾಪ್, [[ಸಮಕಾಲೀನ ನೃತ್ಯ]], ಪಾಪಿಂಗ್, [[ːenːLocking (dance)|ಲಾಕಿಂಗ್]], [[ಹೌಸ್ ಡಾನ್ಸ್‌]], [[ಬಿ-ಬಾಯಿಂಗ್]], [[ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯ]], ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ಡಾನ್ಸ್‌, ಬಾಲಿವುಡ್ | website = }} ಭಾರತೀಯ ದೂರದರ್ಶನ ನಟ, ನರ್ತಕ, ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜಕ ಮತ್ತು ನಿರೂಪಕ. ಇವರು ಚಾನೆಲ್‌ ವಿ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ದಿಲ್‌ ದೋಸ್ತಿ ಡಾನ್ಸ್‌ ಎಂಬ ಶೋನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ದೂರದರ್ಶನಾ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು ಹಾಗೂ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವರ್ಲ್ಡ್ ಆಫ್ ಡಾನ್ಸ್ ೨೦೧೫ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಜೇತರಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ದೇಸಿ ಹಾಪರ್ಸ್ ನೃತ್ಯ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite news |title=Real-life ABCD: Indian hip-hoppers relive World of Dance win |url=https://www.hindustantimes.com/art-and-culture/real-life-abcd-indian-hip-hoppers-relive-world-of-dance-win/story-iGuS5Ksp2SaZa6CUM1L4dP.html |accessdate=26 December 2019 |work=Hindustan Times |date=3 September 2015 |language=en}}</ref> ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ದೇಸಿ ಹಾಪರ್ಸ್ ತಂಡದವರೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಅಮೆರಿಕಾಸ್ ಗಾಟ್ ಟ್ಯಾಲೆಂಟ್<ref>{{cite news |title=Step up: Shantanu Maheshwari on his appearance at America’s Got Talent |url=https://www.hindustantimes.com/more-lifestyle/step-up-shantanu-maheshwari-on-his-appearance-at-america-s-got-talent/story-F71ey9KGWI9xV79pVhpAjL.html |accessdate=26 December 2019 |work=Hindustan Times |date=28 July 2016 |language=en |archive-date=1 ಆಗಸ್ಟ್ 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160801171452/http://www.hindustantimes.com/more-lifestyle/step-up-shantanu-maheshwari-on-his-appearance-at-america-s-got-talent/story-F71ey9KGWI9xV79pVhpAjL.html |url-status=dead }}</ref> (೧೧ ನೇ ಸರಣಿ) ಎಂಬ ನೃತ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. ಇವರು ತನ್ನ ದೇಸಿ ಹಾಪರ್ಸ್ ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಮೇಷನ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ನೃತ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<br /> ಇವರು ''ಯೆ ಹೆ ಆಶಿಕಿ'', ''ಪ್ಯಾರ್ ತೂನೆ ಕ್ಯಾ ಕಿಯಾ'', ''ಟ್ವಿಸ್ಟ್‌ವಾಲಾ ಲವ್'' ಮತ್ತು ಎಂಟಿವಿಯ ''ಬಿಗ್ ಎಫ್'' (೨ನೇ ಸರಣಿ) ಎಂಬ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ, ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ಎಮ್.ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಗರ್ಲ್ಸ್ ಆನ್ ಟಾಪ್ ನಲ್ಲಿ ನಾಯಕನಾಗಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಯಾಗಿ ಇವರು ಕಲರ್ಸ್ ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಝಲಕ್ ದಿಖ್ಲಾ ಜಾ (೯ ನೇ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ) ಭಾಗವಹಿಸಿ ೩ ನೇ ಟಾಪ್ ಫೈನಲಿಸ್ಟ್ ಆಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದರು ಹಾಗೂ ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ ಖತ್ರೋಂ ಕೆ ಖಿಲಾಡಿ(೮ನೇ ಸರಣಿ) ಎಂಬ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಗೇಮ್‌ ಶೋನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news |title=Shantanu Maheshwari wins Khatron Ke Khiladi 8 |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/television/shantanu-maheshwari-wins-khatron-ke-khiladi-8-4868298/ |accessdate=25 December 2019 |work=The Indian Express |date=30 September 2017}}</ref> ==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ== ಶಾಂತನು ಮಹೇಶ್ವರಿ ಇವರು ೭ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೯೧ ರಂದು [[ಭಾರತ]]ದ [[ಕೊಲ್ಕತ್ತಾ]]ದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |title=Shantanu Maheshwari on Calcutta memories, life after d3, and a haircut! |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/shantanu-maheshwari-on-calcutta-memories-life-after-d3-and-a-haircut/cid/272194 |website=www.telegraphindia.com |accessdate=26 December 2019 |language=en}}</ref> ಕೊಲ್ಕತ್ತಾದ ಸೇಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ [[ಮುಂಬೈ]]ಗೆ ತೆರಳಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಎಚ್.ಆರ್. ಕಾಮರ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸೈನ್ಸ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿದರು ಹಾಗೂ ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ''ದಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಸೋಲ್'' ಡಾನ್ಸ್ ತಂಡದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರು.‌ ಇವರು ನರ್ತಕನಾದರೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪಾಪಿಂಗ್ ಮತ್ತು (ಲಿಕ್ವಿಡ್) ವೇವಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |title=Exclusive Interview with Actor Shantanu Maheshwari! |url=https://urbanasian.com/whats-happenin/2012/07/exclusive-interview-with-actor-shantanu-maheshwari/ |website=Urban Asian |accessdate=26 December 2019 |date=24 July 2012 |archive-date=26 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191226152954/https://urbanasian.com/whats-happenin/2012/07/exclusive-interview-with-actor-shantanu-maheshwari/ |url-status=dead }}</ref> ==ವೃತ್ತಿ== ===ದೂರದರ್ಶನ=== ====ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು==== {| class="wikitable" |- ! ವರುಷ!!ಪ್ರದರ್ಶನ !! ಪಾತ್ರ!!ಚಾನಲ್ || | ಟಿಪ್ಪಣಿ |- |೨೦೧೧-೨೦೧೫|| ದಿಲ್‌ ದೋಸ್ತಿ ಡಾನ್ಸ್|| ಸ್ವಯಂ ಶೇಖಾವತ್|| [[:en:Channel V|ಚಾನೆಲ್‌ V]] || ಡೆಬ್ಯೂಟ್‌ :ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರ ; ೭೬೦ ಎಪಿಸೋಡ್ಸ್ |- | ೨೦೧೧|| ಏಕ್‌ ಹಜಾರೊ ಮೆ ಮೇರಿಬೆಹೆನಾ ಹೆ|| ಸ್ವಯಂ ಶೇಖಾವತ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರ ||ಸ್ಟಾರ್‌ ಪ್ಲಸ್ || ವಿಶೇಷ ಪ್ರದರ್ಶನ |- | ೨೦೧೪|| ಯೆ ಹೆ ಆಶಿಕೀ||ಧ್ವನಿ ಪಾತ್ರ|| [[:en:Bindass|ಬಿಂದಾಸ್]] || ಎಪಿಸೋಡಿಕ್‌ ; ೧ ನೇ ಸರಣಿ, ಎಪಿಸೋಡ್ ೪೮ |- |- | ೨೦೧೫ || ಬಿಂದಾಸ್‌ ನಾಚ್ || ಸ್ವತಃ || ಬಿಂದಾಸ್ ||ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರ ; ೧೦ ಎಪಿಸೋಡ್ಸ್(ಫೈನೈಟ್‌ ಸೀರೀಸ್) |- | ೨೦೧೫ || ಯೆ ಹೆ ಆಶಿಕೀ||ಶಾನ್ || ಬಿಂದಾಸ್<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=RygK0-HiS4A|title=I Love You R-r-r-uksaar – Yeh hai Aashiqui – Episode 93|last=bindass|date=15 March 2015|publisher=|accessdate=20 July 2016|via=YouTube}}</ref> ||ಎಪಿಸೋಡಿಕ್‌ ;ಎಪಿಸೋಡ್ ೯೩ |- | ೨೦೧೫ || ಟ್ವಿಸ್ಟ್ ವಾಲಾ‌ ಲವ್ ||ವಿವಾನ್ || ಚಾನೆಲ್ V<ref>{{cite web|url=http://www.tellychakkar.com/tv/tv-news/shantanu-and-mohena-channel-vs-twist-wala-love-151126|title=Shantanu and Mohena in Channel V's Twist Wala Love|publisher=|accessdate=26 November 2015}}</ref> ||ಎಪಿಸೋಡಿಕ್‌ ; ೨ ನೇ ಸರಣ, ಎಪಿಸೋಡ್ ೬೧ - ೬೫ (ಫಿನಾಲೆ ಸರಣಿ) |- | ೨೦೧೫ || ಪ್ಯಾರ್‌ ತೂನೆ ಕ್ಯಾ ಕಿಯಾ || ರಾಹುಲ್|| ಝಿಂಗ್‌ ಚಾನಲ್ || ಎಪಿಸೋಡಿಕ್‌ ; ೩ ನೇ ಸರಣಿ, ಎಪಿಸೋಡ್ ೧೪ |- | ೨೦೧೬||ಗರ್ಲ್ಸ್‌ ಆನ್‌ ಟಾಪ್|| ಸಾಹಿರ್‌ ಭಸಿನ್ || ಎಮ್‌ ಟಿವಿ ಇಂಡಿಯಾ || ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರ; ೧೨೦ ಎಪಿಸೋಡ್ಸ್ |- | ೨೦೧೬|| ರಾವನ್‌ :ಅನ್ಲೀಶ್‌ಡ್||ಪ್ರತೀಕ್‌ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯನ್|| ಬಾಲಿವುಡ್‌ ಪಾರ್ಕ್ಸ್‌ ದುಬೈ|| <ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=MzaoR7zoltc|title=Shantanu Maheshwari to act as Shah Rukh Khan's son for Dubai's theme park - Saas Bahu Aur Saazish|publisher=|accessdate=17 November 2016|via=Youtube}}</ref> |- | ೨೦೧೭|| ಎಮ್‌ ಟಿವಿ ಬಿಗ್‌ ಎಫ್‌ ಸೀಸನ್‌ ೨|| ಟೆರ್ರಿ || ಎಮ್‌ ಟಿವಿ ಇಂಡಿಯಾ||ಎಪಿಸೋಡಿಕ್‌ ; ೨ ನೇ ಸರಣಿ, ಎಪಿಸೋಡ್‌ ೧ |- |೨೦೧೭-೨೦೧೮ |ಎಮ್‌ ಟಿವಿ ಲವ್‌ ಆನ್‌ ದಿ ರನ್ |ನಿರೂಪಕ |ಎಮ್‌ ಟಿವಿ ಇಂಡಿಯಾ |ಎಪಿಸೋಡಿಕ್‌ ಸೀರಿಸ್ |- |೨೦೧೯ |ಯೆ ತೇರಿ ಗಲಿಯಾ | ಕುನ್ವಾರ್‌ ಅಮರ್‌ ಜೊತೆ ವಿಶೇಷ ನೃತ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನ |ಝೀ ಟಿವಿ | ಮಹಾ ಎಪಿಸೋಡ್ |- | ೨೦೧೮|| XXX (ವೆಬ್‌ ಸರಣಿ) || ಬಿಟ್ಟು || ALT ಬಾಲಾಜಿ || ವೆಬ್‌ ಸರಣಿ, ಎಪಿಸೋಡಿಕ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ |- | ೨೦೧೯|| ಮೆಡಿಕಲೀ ಯುಅರ್ಸ್ || ಅಬೀರ್‌ ಬಸು || ALT ಬಾಲಾಜಿ || ವೆಬ್‌ ಸರಣಿ , ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ |} ====ಕಾಲ್ಪನಿಕವಲ್ಲದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು==== {| class="wikitable sortable" |- style="text-align:center;" ! ವರುಷ!! ಪ್ರದರ್ಶನ!! ಪಾತ್ರ !! ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ |- |೨೦೦೧|| ಕ್ಯಾ ಮಸ್ತಿ ಕ್ಯಾ ಧೂಮ್ || ಸ್ವತಃ || ಸ್ಟಾರ್‌ ಪ್ಲಸ್ |- |೨೦೦೨|| ಬೂಗಿ ವೂಗಿ || ಸ್ವತಃ|| ಸೋನಿ ಟಿವಿ |- |೨೦೦೮ |ಡಾನ್ಸ್‌ ಬಾಮಗ್ಲಾ ಡಾನ್ಸ್ | ಸ್ಪರ್ಧಿ |ಝೀ ಬಾಂಗ್ಲಾ |- |೨೦೧೩ || ನಚ್‌ ಬಲಿಯೆ ೫ || D3 ಟೀಮ್‌ ಜೊತೆ ವಿಶೇಷ ಪ್ರದರ್ಶನ || [[:en:StarPlus|ಸ್ಟಾರ್‌ ಪ್ಲಸ್]] |- |೨೦೧೩ || ಸಾಥ್‌ ಹೆ ಹಮ್‌ ಉತ್ತರ್ಖಂಡ್‌ - ರಿಲೀಫ್‌ ಫಾರ್‌ ಉತ್ತರ್ಖಂಡ್‌ ಫ್ಲಡ್ಸ್ || D3 ಟೀಮ್‌ ಜೊತೆ ವಿಶೇಷ ಪ್ರದರ್ಶನ ||ಲೈಫ್‌ ಓಕೆ |- |೨೦೧೩ - ೨೦೧೪|| ಬಾಕ್ಸ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಲೀಗ್ || ಚಂಡೀಗಡ ಕಬ್ಸ್‌ ನಲ್ಲಿ ಆಟಗಾರ|| ಸೋನಿ ಟಿವಿ<ref name="teams">{{cite web|url=http://boxcricketleague.com/teams.html|title=[] BOX Cricket League []|publisher=|accessdate=20 July 2016|archive-date=11 ಜುಲೈ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160711183714/http://boxcricketleague.com/teams.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.india.com/showbiz/box-cricket-league-teams-bcl-2014-team-details-with-tv-actors-names-of-celebrities-221217/|title=Box Cricket League Teams: BCL 2014 Team Details With TV Actors & Names of Celebrities|work=india.com|accessdate=14 December 2014}}</ref> |- |೨೦೧೪ -೨೦೧೫ || ಬಾಕ್ಸ್‌ ಕರಿಕೆಟ್‌ ಲೀಗ್‌ ೨|| ಚಂಡೀಗಡ ಕಬ್ಸ್‌ ನಲ್ಲಿ ಆಟಗಾರ || ಕಲರ್ಸ್‌ ಟಿವಿ<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/200-Actors-10-Teams-and-1-Winner-Let-The-Game-Begin/articleshow/50219718.cms|title=200 Actors, 10 Teams, and 1 Winner... Let The Game Begin|work=The Times of India|accessdate=4 March 2016}}</ref> |- |೨೦೧೬ || ಡೇ ಡೇ ಅಪ್ || ವಿಶೇಷ ಪ್ರದರ್ಶನ (ದೇಸಿ ಹಾಪರ್ಸ್‌ ಜೊತೆ) ||[[:en:Hunan Television|ಹುನಾನ್‌ ಟೆಲಿವಿಷನ್]] |- |೨೦೧೬ || ಅಮೇರಿಕಾಸ್‌ ಗಾಟ್‌ ಟ್ಯಾಲೆಂಟ್‌ (ಸೀಸನ್‌ ೧೧) ||ವಿಶೇಷ ಪ್ರದರ್ಶನ (ದೇಸಿ ಹಾಪರ್ಸ್‌ ಜೊತೆ) ||ಎನ್.ಬಿ.ಸಿ<ref>{{cite web|url=http://www.indiawest.com/entertainment/television/shantanu-maheshwari-s-desi-hoppers-perform-on-america-s-got/article_e6f0b62c-3fc8-11e6-984a-5b8a991be763.html|title=Shantanu Maheshwari's 'Desi Hoppers' Perform on 'America's Got Talent' – IndiaWest|publisher=|accessdate=1 July 2016|archive-date=2 ಜುಲೈ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160702150122/http://www.indiawest.com/entertainment/television/shantanu-maheshwari-s-desi-hoppers-perform-on-america-s-got/article_e6f0b62c-3fc8-11e6-984a-5b8a991be763.html|url-status=dead}}</ref> |- |೨೦೧೬ - ೨೦೧೭|| ಝಲಕ್‌ ದಿಖ್ಲಾಜಾ ೯ || ಸೆಲೆಬ್ರೆಟಿ ಸ್ಪರ್ಧಿ (ಎರಡನೇ ರನ್ನರ್‌ ಅಪ್) ||ಕಲರ್ಸ್‌ ಟಿವಿ |- |೨೦೧೬ || ಬಿಗ್‌ ಬಾಸ್‌ ೧೦||ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರ ||ಕಲರ್ಸ್‌ ಟಿವಿ |- | ೨೦೧೭|| ಫಿಯರ್‌ ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್‌ :ಖತ್ರೋಂ ಕೆ ಖಿಲಾಡಿ ೮ || ಸ್ಪರ್ಧಿ(ವಿಜೇತ)||ಕಲರ್ಸ್‌ ಟಿವಿ |- | ೨೦೧೭ || ವರ್ಲ್ಡ್ ಆಫ್ ಡಾನ್ಸ್|| Exhibition Act ||<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=z7mH4QFXsDE|title=Desi Hoppers {{!}} FrontRow {{!}} World of Dance Finals 2017 {{!}} #WODFINALS17|publisher=|accessdate=21 August 2017}}</ref> |- | ೨೦೧೭ || ಏಷ್ಯನ್‌ ಬ್ಯಾಟಲ್‌ ಗ್ರೌಂಡ್‌ - ಮಲೇಷಿಯಾ || ಸ್ರರ್ಧಿ (ಟಾಪ್‌ ೪) ||ಆಸ್ಟ್ರೋ ಎಇಸಿ<ref>{{cite web|url=http://www.rojakdaily.com/entertainment/article/3186/the-best-asian-dance-crews-are-back-to-battle-it-out-at-astro-battleground-2017|title=The Best Asian Dance Crews Are Back To Battle It Out At Astro Battleground 2017 – Rojak Daily|publisher=|accessdate=11 August 2017|archive-date=12 ಆಗಸ್ಟ್ 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170812233505/http://www.rojakdaily.com/entertainment/article/3186/the-best-asian-dance-crews-are-back-to-battle-it-out-at-astro-battleground-2017|url-status=dead}}</ref> |- |೨೦೧೮ |ವರ್ಲ್ಡ್ ಆಫ್ ಡಾನ್ಸ್ ೨ |ಸ್ಪರ್ಧಿ |[[NBC]]<ref>{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/jennifer-lopez-liked-our-original-style-shantanu-maheshwari-and-desi-230927|title='Jennifer Lopez liked our original style' — Shantanu Maheshwari and Desi Hoppers are on the big stage|last=|first=|date=|website=|access-date=16 May 2018}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |೨೦೧೮ |ಡಿಐಡಿ ಲಿಟಲ್‌ ಮಾಸ್ಟರ್‌ ೪ |ವಿಶೇಷ ಪ್ರದರ್ಶನ, ಅಂತಿಮ ಎಪಿಸೋಡ್‌ ನಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಕ |ಜೀ ಟಿವಿ<ref>{{Cite web|url=http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/shantanu-maheshwari-to-host-the-finale-of-did-lil-masters-with-jay-bhanushali/|title=Shantanu Maheshwari to host the finale of DID Li'l Masters with Jay Bhanushali|last=|first=|date=|website=|access-date=13 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180615083332/http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/shantanu-maheshwari-to-host-the-finale-of-did-lil-masters-with-jay-bhanushali/|archive-date=15 ಜೂನ್ 2018|url-status=dead}}</ref> |- |೨೦೧೮ |ಇಂಡಿಯಾಸ್‌ ಬೆಸ್ಟ್‌ ಡ್ರಾಮೆಬಾಸ್ |ನಿರೂಪಕ |ಜೀ ಟಿವಿ<ref>{{Cite web|url=https://wap.business-standard.com/article/news-ians/shantanu-vignesh-to-host-india-s-best-dramebaaz-118051200466_1.html|title=Shantanu, Vignesh to host 'India's Best Dramebaaz'|last=|first=|date=|website=|access-date=12 May 2018}}{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |೨೦೧೮ |ಸ್ಟಾರ್‌ ಪರಿವಾರ್‌ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ |ರೆಡ್ ಕಾರ್ಪೆಟ್ ಈವೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಕ |ಸ್ಟಾರ್‌ ಪ್ಲಸ್ |- |೨೦೧೮ |ಐಕಾನಿಕ್‌ ಇಂಡಿಯಾ |ದೇಸಿ ಹಾಪರ್ಸ್‌ ಕ್ರೂನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರ |[[CNN]] |- |rowspan="4"|೨೦೧೯ | ಜಬೊಂಗ್ ಹೂಪ್ ವಾರ್ಸ್ | ಎಪಿಸೋಡ್ ೪ ರಲ್ಲಿ ಸೆಲೆಬ್ರೆಟಿ ಅತಿಥಿ |ಸೋನಿ ಲಿವ್ |- | ಕಿಚನ್‌ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ | ಎಪಿಸೋಡ್ ೪೪ ರಲ್ಲಿ ವಿಕಾಸ್ ಗುಪ್ತಾ ರವರೊಂದಿಗೆ ಸೆಲೆಬ್ರೆಟಿ ಅತಿಥಿ | ಕಲರ್ಸ್‌ ಟಿವಿ |- | ಖತ್ರಾ ಖತ್ರಾ ಖತ್ರಾ |ಎಪಿಸೋಡ್ ೫೨, ೫೩ ಮತ್ತು ೫೪ ರಲ್ಲಿ ಆಸ್ಥಾ ಗಿಲ್ ರವರ ಜೊತೆಗೆ ಸೆಲೆಬ್ರೆಟಿ ಅತಿಥಿಯಾಗಿ | ಕಲರ್ಸ್‌ ಟಿವಿ |- | ನಚ್‌ ಬಿಲಿಯೆ ೯ ||ಸ್ಪರ್ಧಿ (ಫೈನಲಿಸ್ಟ್) ||ಸ್ಟಾರ್‌ ಪ್ಲಸ್ |- | ೨೦೧೯ | ಎಮ್‌ ಟಿವಿ ಏಕ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಪೇಸ್‌ ೨ | ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಫಿನಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಸೆಲೆಬ್ರೆಟಿ ಅತಿಥಿ |ಎಮ್‌ ಟಿವಿ |} ====ವೇದಿಕೆ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು==== {| class="wikitable sortable" |- style="text-align:center;" ! ವರುಷ !! ಪ್ರದರ್ಶನ !! ಪಾತ್ರ !! ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ |- |೨೦೧೬|| ಇಡಿಯನ್‌ ಟೆಲಿವಿಷನ್‌ ಅಕಾಡೆಮಿ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ || ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರ ||ಕಲರ್ಸ್‌ ಟಿವಿ |- |೨೦೧೬|| ರೇಡಿಯೋ ಮಿರ್ಚಿ ಟಾಪ್‌ ೨೦ || ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರ ||ಕಲರ್ಸ್‌ ಟಿವಿ |- |೨೦೧೭||ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಪೆಟಲ್‌ ಅವಾರ್ಡ್ಸ ||ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರ ||ಕಲರ್ಸ್‌ ಟಿವಿ |- |೨೦೧೭ || & ಟಿವಿ ಇಟ್ಸ್‌ ದಿವಾಲಿ ||ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರ ||& ಟಿವಿ |- |೨೦೧೭ ||ಇಂಡಿಯನ್‌ ಟೆಲಿವಿಷನ್‌ ಅಕಾಡೆಮಿ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ||ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರ ||ಕಲರ್ಸ್‌ ಟಿವಿ |- |೨೦೧೭ |ನಿಕೆಲೋಡಿಯನ್ ಕಿಡ್ಸ್ ಚಾಯ್ಸ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ |ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರ |ನಿಕೆಲೋಡಿಯನ್ (ಭಾರತ) |- |೨೦೧೮ |ಡಿಐಡಿ ಲಿಟಲ್‌ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ (ಸೀಸನ್‌ ೪ ಫಿನಾಲೆ) |ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರ |ಝೀ ಟಿವಿ |- |೨೦೧೮ |ಗೋಲ್ಡ್‌ ಅವಾಡ್ಸ್ |ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರ |ಝೀ ಟಿವಿ |- |೨೦೧೮ |ಅದ್ಭುತ್‌ ಗಣೇಶ್‌ ಉತ್ಸವ್ |ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರ |ಸ್ಟಾರ್‌ ಪ್ಲಸ್ |- |೨೦೧೮ |ಡಾಂಡಿಯಾ ನೈಟ್ಸ್ |ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರ |ಸ್ಟಾರ್‌ ಪ್ಲಸ್ |- |} ====ಸಂಗೀತ ವೀಡಿಯೊಗಳು==== {| class="wikitable sortable" |- style="text-align:center;" ! ವರುಷ ! ಶೀರ್ಷಿಕೆ ! ಪಾತ್ರ ! ಕಲಾವಿದ ! class="unsortable"|ಉಲ್ಲೇಖಗಳು |- |೨೦೧೫ |ಸೂಪರ್‌ ಗರ್ಲ್‌ ಫ್ರಮ್‌ ಚೀನಾ |[[:en:Sunny Leone|ಸನ್ನಿ ಲಿಯೋನ್]] ರವರ ಜೊತೆ ನಾಯಕನಾಗಿ ಪಾತ್ರ | ಟಿ-ಸೀರೀಸ್‌ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೀಕಾ ಸಿಂಗ್‌ ಮತ್ತು ಕನಿಕಾ ಕಪೂರ್ |<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=yeyBEpsZfrs|title=Super Girl From China Video Song- Kanika Kapoor Feat Sunny Leone Mika Singh- T-Series|last=T-Series|date=2 December 2015|publisher=|accessdate=2 December 2015|via=YouTube}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.mid-day.com/articles/when-sunny-leone-made-tv-actor-shantanu-maheshwari-nervous/16758178|title=When Sunny Leone made TV actor Shantanu Maheshwari nervous - Mid-Day|publisher=|accessdate=10 December 2015|archive-date=25 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201025030028/https://www.mid-day.com/articles/when-sunny-leone-made-tv-actor-shantanu-maheshwari-nervous/16758178|url-status=dead}}</ref> |- |೨೦೧೮ | ಆಜಾ ಮಾಹಿ ವೇ |ವೃಶಿಕಾ ಮೆಹ್ತಾ ರವರ ಜೊತೆ ನಾಯಕನಾಗಿ ಪಾತ್ರ |ಗಾನಾ.ಕಾಮ್‌ ಒರಿಜಿನಲ್ಸ್‌ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ [[:en:Aditi Singh Sharma|ಅದಿತಿ ಸಿಂಗ್‌ ಶರ್ಮಾ]] |<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=veS_7qDNeyA|title=AAJA MAHI VE- Aditi Singh Sharma- Shantanu Maheshwari- Vrushika Mehta- Dahekk-Sakett |last=Ganna Official|date=20 November 2018|publisher=|accessdate=20 November 2018|via=YouTube}}</ref> |- |೨೦೧೯ | ಹಾಯೆ ಓಯೆ | ಎಲ್ಲಿ ಅವ್ರಮ್‌ ರವರ ಜೊತೆ ನಾಯಕನಾಗಿ ಪಾತ್ರ |ಸೋನಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಇಂಡಿಯಾದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕರಣ್ ಮತ್ತು ಅಸುತೋಷ್‌ ಗಂಗೂಲಿ |<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=tFNWHLEIiJ0|title=Haaye Oye - QARAN ft. Ash King- Elli AvrRam- Shantanu Maheshwari- Vishal Handa|last=Sony Music India|date=21 March 2019|publisher=|accessdate=21 April 2019|via=YouTube}}</ref> |} ==ಫಿಲ್ಮೋಗ್ರಾಫಿ== {| class="wikitable sortable" |- style="text-align:center;" ! ವರುಷ ! ಶೀರ್ಷಿಕೆ ! ಪಾತ್ರ ! ವೇದಿಕೆ ! ಟಿಪ್ಪಣಿ |- |೨೦೧೭ |ಸಮ್ಥಿಂಗ್‌ ಲೈಕ್‌ ಲವ್ |ರಿಷಬ್ | ಯೂಟ್ಯೂಬ್ |ಕಿರುಚಿತ್ರ<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=9R013apT_Pw|title=Something Like Love, a short film starring Shantanu Maheshwari & Sheikh Nadia|last=ThoughtProcess Films|date=24 February 2017|publisher=|accessdate=24 February 2017|via=YouTube}}</ref> |- |೨೦೧೮ |XXX (ವೆಬ್‌ ಸರಣಿ) | ಬಿಟ್ಟು |ಎ.ಎಲ್.ಟಿ ಬಾಲಾಜಿ | ವೆಬ್‌ ಸರಣಿ |- |೨೦೧೯ | ಮೆಡಿಕಲೀ ಯುಅರ್ಸ್ | ಅಬೀರ್‌ ಬಸು | ಎ.ಎಲ್.ಟಿ ಬಾಲಾಜಿ |ವೆಬ್‌ ಸರಣಿ |} ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು== {| class="wikitable sortable" |- style="text-align:center;" ! ವರುಷ ! ಪ್ರಶಸ್ತಿ ! ವರ್ಗ ! ಕಾರ್ಯ ! ಫಲಿತಾಂಶ |- | ೨೦೧೪ | ಇಂಡಿಯನ್‌ ಟೆಲಿವಿಷನ್‌ ಅಕಾಡೆಮಿ ಅವಾರ್ಡ್ | GR8!ಆನ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಕಪಲ್ (ವೀವರ್ಸ್‌ ಚಾಯ್ಸ್‌ ಅವಾರ್ಡ್) <small>(ವೃಶಿಕಾ ಮೆಹ್ತಾ ರವರ ಜೊತೆ)</small> | ದಿಲ್‌ ದೋಸ್ತಿ ಡಾನ್ಸ್ | {{won}}<ref>{{cite web|url=http://www.indiantelevisionacademy.com/site/awards_hhita_details_new.php?year=2014|title=IndianTelevisionAcademy.com|accessdate=20 July 2016|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141107232303/http://www.indiantelevisionacademy.com/site/awards_hhita_details_new.php?year=2014|archivedate=7 November 2014|df=dmy-all}}</ref> |- | ೨೦೧೪ | [[:en:Indian Telly Awards|ಇಂಡಿಯನ್‌ ಟೆಲಿ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್]] | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜಕರಿಗಾಗಿ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಟೆಲಿ ಅವಾರ್ಡ್ | ದಿಲ್‌ ದೋಸ್ತಿ ಡಾನ್ಸ್ | {{Nominated}} |- | ೨೦೧೫ | [[:enːWorld of Dance|ವರ್ಲ್ಡ್ ಆಫ್‌ ಡಾನ್ಸ್]] | ವರ್ಲ್ಡ್ ಆಫ್ ಡಾನ್ಸ್ ೨೦೧೫, ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ <small>(ದೇಸಿ ಹಾಪರ್ಸ್ ಜೊತೆ)</small> | ದೇಸಿ ಹಾಪರ್ಸ್ | {{won}}<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Desi-Hoppers-win-the-WOD-championship-in-LA/articleshow/48512882.cms|title=Desi Hoppers win the WOD championship in LA – The Times of India|publisher=|accessdate=7 August 2015}}</ref> |- | ೨೦೧೬ |ಏಷ್ಯನ್‌ ವೀವರ್ಸ್‌ ಟೆಲಿವಿಷನ್‌ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ |ಮೇಲ್‌ ಆಕ್ಟರ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಇಯರ್</small> | ಗರ್ಲ್ಸ್‌ ಆನ್‌ ಟಾಪ್ | {{Nominated}} |- | ೨೦೧೭ | ಇಂಡಿಯನ್‌ ಟೆಲಿವಿಷನ್‌ ಅಕಾಡೆಮಿ ಅವಾರ್ಡ್ | ನೆಚ್ಚಿನ ಜನಪ್ರಿಯ ತಾರೆ | ಖತ್ರೋಂ ಕೆ ಖಿಲಾಡಿ | {{Nominated}} |- | ೨೦೧೮ |rowspan=2|[[:en:Zee Rishtey Awards|ಝೀ ರಿಶ್ತೆ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್]] | ನೆಚ್ಚಿನ ಆಂಕರ್ (ಜ್ಯೂರಿ) | ಇಂಡಿಯಾಸ್‌ ಬೆಸ್ಟ್‌ ಡ್ರಾಮೆಬಾಸ್ | {{Nominated}} |- | ೨೦೧೮ | ಸೋಶಿಯಲ್ ಸ್ವಾಗರ್ | ಇಂಡಿಯಾಸ್‌ ಬೆಸ್ಟ್‌ ಡ್ರಾಮೆಬಾಸ್ | {{Nominated}} |- | ೨೦೧೮ | ಇಂಡಿಯನ್‌ ಟೆಲಿವಿಷನ್‌ ಅಕಾಡೆಮಿ ಅವಾರ್ಡ್ | ಜನಪ್ರಿಯ ತಾರೆ | ಎಮ್‌ ಟಿವಿ ಲವ್‌ ಆನ್‌ ದಿ ರನ್ | {{Nominated}} |- | ೨೦೧೯ | ಲೈಕ್ ಅವರ ಡಿಜಿಟಲ್ ಇನ್ಫ್ಲುಯೆನ್ಸರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | ಯೂತ್‌ ಐಕಾನ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಇಯರ್ |ಮೆಡಿಕಲೀ ಯುಅರ್ಸ್ | {{Won}}<ref>{{cite web|url=https://www.afaqs.com/news/story/55379_First-edition-of-Likees-Digital-Influencer-Awards-concluded-industry-news|title=First edition of Likee's Digital Influencer Awards concluded - Afaqs!News Bureau|publisher=|accessdate=2 July 2019|archive-date=8 ಆಗಸ್ಟ್ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190808210748/https://www.afaqs.com/news/story/55379_First-edition-of-Likees-Digital-Influencer-Awards-concluded-industry-news|url-status=dead}}</ref> |- |} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು]] dbvdqouuz0xqhmpxj90n7g9a8hx5bfl 0 126072 1433809 1428548 2026-10-19T06:02:10Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1433809 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ಸುರ್ಬಿ ಚಂದ್ನಾ|image=|caption=|birth_date={{Birth date and age|df=yes|1989|9|11}}<ref>{{cite web|url=https://m.timesofindia.com/tv/news/hindi/happy-birthday-surbhi-chandna-from-playing-a-cameo-in-taarak-mehta-to-a-lead-in-ishqbaaz-a-look-at-lesser-known-facts-about-her/photostory/71068999.cms|title=Happy Birthday Surbhi Chandna: From playing a cameo in Taarak Mehta to a lead in Ishqbaaz; a look at lesser-known facts about her|website=The Times of India}}</ref>|birth_place=[[ದೆಹಲಿ]], [[ಭಾರತ]]|nationality=[[ಭಾರತೀಯ]]|occupation=ನಟಿ|yearsactive=೨೦೦೯-|known_for=ಇಷ್ಕ್ಬಾಜ್'<br>ಸಂಜೀವ್ನಿ}} [[ಚಿತ್ರ:Surbhi Chandna at the 25th SOL Lions Gold Awards 2018.jpg|thumb|2018ರಲ್ಲಿ]] '''ಸುರ್ಬಿ ಚಂದ್ನಾ''' (ಜನನ ೧೧ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೮೯) <ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/television/what-s-hot/story/ishqbaaz-actress-surbhi-chandna-s-beach-birthday-celebrations-will-leave-you-smiling-see-pics-1337447-2018-09-11|title=Ishqbaaz actress Surbhi Chandna's beach birthday celebrations will leave you smiling; see pics|last=|first=|date=|website=India Today|archive-url=|archive-date=|access-date=}}</ref> ಭಾರತೀಯ ಕಿರುತೆರೆ ನಟಿ, ಇವರು ಕಿರುತೆರೆಗೆ ಪರಿಚಯವಾದದ್ದು ''ಕಬೂಲ್ ಹೆ'' ಧಾರವಾಃಇಯ ಹಯಾ ಪಾತ್ರದಿಂದ. ನಂತರ ಇವರು ''ಇಷ್ಕ್ಬಾಜ್'' ನಲ್ಲಿ ನಕುಲ್ ಮೆಹ್ತಾ ರವರ ಜೊತೆ ಅನಿಕಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿ ಹಾಗೂ ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಸಂಜೀವಿನಿ ಧಾರವಾಹಿಯಲ್ಲಿ ಡಾ.ಇಶಾನಿ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿ ಕಿರುತೆರೆಗೆ ತುಂಬಾ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದ್ದಾರೆ. == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ಚಂದ್ನಾ ಇವರು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೧, ೧೯೯ ರಂದು [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]]ದ [[ಮುಂಬೈ]]ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಮುಂಬೈನ ಅಥರ್ವಾ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ನಿಂದ ಮಾಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್ ಅನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದಳು. == ವೃತ್ತಿ == ಚಂದ್ನಾ ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ಎಸ್‌ಎಬಿ ಟಿವಿಯ ''[[ತಾರಕ್ ಮೆಹ್ತಾ ಕಾ ಉಲ್ಟಾ ಚಶ್ಮಾ|ತಾರಕ್ ಮೆಹ್ತಾ ಕಾ]]'' ಓಲ್ತಾ ಚಾಶ್ಮಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕಿರುತೆರೆಗೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಸ್ವೀಟಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/surbhi-chandna-to-karan-patel-did-you-know-popular-actors-were-part-of-these-iconic-shows/photostory/69773734.cms|title=Surbhi Chandna to Karan Patel: Did you know popular actors were part of these iconic shows|website=The Times of India|language=en}}</ref> ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸ್ಟಾರ್ ಪ್ಲಸ್‌ನ ''ಏಕ್ ನನದ್ ಕಿ ಖುಷಿಯೋನ್ ಕಿ ಚಾಬಿ… ಮೇರಿ ಭಾಭಿ'' ಧಾರವಾಹಿಯಲ್ಲಿ ಸುಜಾನೆ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೧೪-೨೦೧೫ ಗೆ, ಚಂದ್ನಾ, ಜೀ ಟಿವಿಯ ''ಕಬೂಲ್ ಹೆ'' ಧಾರವಾಹಿಯಲ್ಲಿ ಹಯಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು.<ref>{{Cite news|url=http://www.tellychakkar.com/tv/tv-news/newbies-shehzad-shaikh-and-surbhi-chandna-join-qubool-hai-cast-parallel-leads-626|title=Newbies Shehzad Shaikh and Surbhi Chandna join Qubool Hai cast as parallel leads|last=Team|first=Tellychakkar|work=Tellychakkar.com|access-date=5 June 2017}}</ref> ಅವರು ''ಬಾಬಿ ಜಾಸೂಸ್'' ಅವರೊಂದಿಗೆ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಆಮ್ನಾ ಖಾನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=http://forum.punjabijunktion.co.in/f241/surbhi-chandna-nidhi-jha-sony-tv-s-aahat-565589/|title=Surbhi Chandna and Nidhi Jha in Sony TV's Aahat|website=forum.punjabijunktion.co.in|language=en|access-date=9 June 2017|archive-date=16 ಫೆಬ್ರವರಿ 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170216045813/http://forum.punjabijunktion.co.in/f241/surbhi-chandna-nidhi-jha-sony-tv-s-aahat-565589/|url-status=dead}}</ref> ೨೦೧೬-೨೦೧೮ ಗೆ, ಚಂದ್ನಾ,ಅನಿಕಾತ್ರಿವೇದಿ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಸ್ಟಾರ್ ಪ್ಲಸ್ ನ ''ಇಷ್ಕ್ಬಾಜ್'' ಧಾರವಾಹಿಯಲ್ಲಿ ನಕುಲ್ ಮೆಹ್ತಾ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web|url=https://m.timesofindia.com/tv/news/hindi/from-qubool-hai-to-ishqbaaz-surbhi-chandnas-glamorous-transformation/photostory/60461147.cms|title=From Qubool Hai to Ishqbaaz: Surbhi Chandna's glamorous transformation {{!}} The Times of India|website=m.timesofindia.com|access-date=2017-12-04}}</ref> ಅವರ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ, ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಏಷ್ಯನ್ ವೀಕ್ಷಕರ ದೂರದರ್ಶನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಚಿನ್ನದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಲಯನ್ಸ್ ಚಿನ್ನದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ.೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ''ದಿಲ್ ಬೋಲೆ ಒಬೆರಾಯ್'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಇಷ್ಕ್ಬಾಜ್ ಅವರ ಸ್ಪಿನ್-ಆಫ್ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{Cite news|url=http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/ishqbaaz-turns-one-nakuul-mehta-and-surbhi-chandna-celebrate-view-pics/|title=Ishqbaaz turns one; Nakuul Mehta and Surbhi Chandna celebrate – view pics!|last=Banerjee|first=Urmimala|access-date=27 June 2017|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20190704094000/https://www.bollywoodlife.com/news-gossip/ishqbaaz-turns-one-nakuul-mehta-and-surbhi-chandna-celebrate-view-pics/|archive-date=4 ಜುಲೈ 2019|url-status=dead}}</ref> ೨೦೧೯-೨೦೨೦ ರವರೆಗೆ ಇವರು, ಡಾ.ಇಶಾನಿ ಅರೋರಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್ ಪ್ಲಸ್‌ನ ''ಸಂಜೀವನಿ'' ಧಾರವಾಹಿಯಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/tv/surbhi-chandna-and-namit-khanna-join-mohnish-bahl-and-gurdeep-kohli-for-sanjivanis-reboot/articleshow/69780722.cms|title=Surbhi Chandna and Namit Khanna join Mohnish Bahl and Gurdeep Kohli for Sanjivani's reboot|website=Mumbai Mirror|language=en|access-date=2020-03-20|archive-date=2019-06-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20190621120559/https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/tv/surbhi-chandna-and-namit-khanna-join-mohnish-bahl-and-gurdeep-kohli-for-sanjivanis-reboot/articleshow/69780722.cms|url-status=dead}}</ref> == ಮಾಧ್ಯಮ == ''ಬಿಜ್ ಏಷ್ಯಾ'' ೨೦೧೭ ರ ಟಿವಿ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಚಂದ್ನಾ ೭ ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರು.<ref>{{Cite news|url=https://www.bizasialive.com/vivian-dsena-named-tv-personality-2017-sabras-radio-poll/|title=TV Personality 2017 List|work=BizAsia|language=en-GB}}</ref> ೨೦೧೮ರಲ್ಲಿ ಚಂದ್ನಾ {{'}} ''ಬಿಜ್ ಏಷ್ಯಾದ'' ಸೆಕ್ಸಿಯೆಸ್ಟ್ ಏಷ್ಯನ್ ಮಹಿಳೆಯರ ಪಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ೮ ನೇ ಟಿವಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ಪಟ್ಟಿ, ''ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಐ''ಯಲ್ಲಿ ೧೬ ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರು.<ref>{{Cite web|url=https://www.bizasialive.com/tv-personality-2018-live-updates/|title=TV Personality List 2018|website=Biz Asia|language=en-GB}}</ref> == ಚಿತ್ರಕಥೆ == === ಟೆಲಿವಿಷನ್ === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" ! ವರ್ಷ ! ತೋರಿಸು ! ಪಾತ್ರ ! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ೨೦೦೯ | ''[[ತಾರಕ್ ಮೆಹ್ತಾ ಕಾ ಉಲ್ಟಾ ಚಶ್ಮಾ|ತಾರಕ್ ಮೆಹ್ತಾ ಕಾ ಓಲ್ತಾ ಚಾಶ್ಮಾ]]'' | ಸ್ವೀಟಿ | <ref>{{Cite web|url=http://www.tellychakkar.com/fun-zone/did-you-know/did-you-know-about-surbhi-chandna-s-cameo-taarak-mehta-161014|title=Did you know about Surbhi Chandna’s cameo in Taarak Mehta?|last=Team|first=Tellychakkar|publisher=|access-date=4 December 2016}}</ref> |- | ೨೦೧೩ | ''ಏಕ್ ನಾನಾಡ್ ಕಿ ಖುಷಿಯೋನ್ ಕಿ ಚಾಬಿ.'' ''.'' ''.'' ''ಮೇರಿ ಭಾಭಿ'' | ಸುಜೇನ್ | |- | ೨೦೧೪-೨೦೧೫ | ''ಕುಬೂಲ್ ಹೈ'' | ಹಯಾ ಖುರೇಷಿ | <ref>{{Cite web|url=http://www.abplive.in/television/surbhi-jyotis-painting-bond-with-surbhi-chandna-413965|title=Surbhi Jyoti's painting bond with Surbhi Chandna|date=11 September 2016|publisher=|access-date=4 December 2016|archive-date=20 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220045904/http://www.abplive.in/television/surbhi-jyotis-painting-bond-with-surbhi-chandna-413965|url-status=dead}}</ref> |- |೨೦೧೫ | ''ಆಹಾತ್'' | ಸಿಯಾ | |- | ೨೦೧೬-೨೦೧೮ | ''ಇಷ್ಕ್ಬಾಜ್'' | rowspan="2" | ಅನ್ನಿಕಾ ತ್ರಿವೇದಿ | <ref>{{Cite web|url=http://www.abplive.in/television/ishqbaaz-actor-nakul-mehta-hurted-surbhi-chandna-420809|title=ISHQBAAZ actor Nakul Mehta hurted Surbhi Chandna!|date=25 September 2016|publisher=|access-date=4 December 2016|archive-date=20 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220050209/http://www.abplive.in/television/ishqbaaz-actor-nakul-mehta-hurted-surbhi-chandna-420809|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.pinkvilla.com/tv/news-gossip/376809/ishqbaazs-anika-aka-surbhi-chandna-looks-cute-after-her-new-makeover|title=Ishqbaaz's Anika aka Surbhi Chandna looks cute after her new makeover|website=www.pinkvilla.com|access-date=5 June 2017|archive-date=15 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180915220006/https://www.pinkvilla.com/tv/news-gossip/376809/ishqbaazs-anika-aka-surbhi-chandna-looks-cute-after-her-new-makeover|url-status=deviated|archivedate=15 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180915220006/https://www.pinkvilla.com/tv/news-gossip/376809/ishqbaazs-anika-aka-surbhi-chandna-looks-cute-after-her-new-makeover}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.pinkvilla.com/tv/news-gossip/exclusive-1-year-ishqbaaz-nakuul-mehta-and-surbhi-chandna-aka-shivaay-anika-get|title=EXCLUSIVE: 1 Year of Ishqbaaz: Nakuul Mehta-Surbhi Chandna aka Shivaay-Anika get into a heart-to-heart conversation like never before|website=www.pinkvilla.com|access-date=4 July 2017|archive-date=23 ಮಾರ್ಚ್ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190323230625/http://www.pinkvilla.com/tv/news-gossip/exclusive-1-year-ishqbaaz-nakuul-mehta-and-surbhi-chandna-aka-shivaay-anika-get|url-status=dead}}</ref> |- | ೨೦೧೭ | ''ದಿಲ್ ಬೋಲೆ ಒಬೆರಾಯ್'' | <ref>{{Cite web|url=https://www.republicworld.com/entertainment-news/television-news/surbhi-chandnas-television-shows-apart-from-sanjivani.html|title=Surbhi Chandna's television shows apart from 'Sanjivani' that are a must-watch|last=|first=|date=|website=Republic World|language=en|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-02-12}}</ref> |- | ೨೦೧೯-೨೦೨೦ | ''ಸಂಜೀವನಿ'' | ಡಾ. ಇಶಾನಿ ಅರೋರಾ | <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/sanjivani-2-surbhi-chandna-namit-khannas-show-to-premiere-in-august/articleshow/70383275.cms|title=Sanjivani 2: Surbhi Chandna, Namit Khanna's show to premiere in August|website=The Times of India|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/television/sanjivani-actor-surbhi-chandna-dr-ishani-5898512/|title=Sanjivani actor Surbhi Chandna: My mother is really excited to see me play a doctor|date=2019-08-12|website=The Indian Express|language=en-IN|access-date=2019-08-12}}</ref> |} === ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" ! ವರ್ಷ ! ಚಲನಚಿತ್ರ ! ಪಾತ್ರ ! ನಿರ್ದೇಶಕ ! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ೨೦೧೪ | ''ಬಾಬಿ ಜಾಸೂಸ್'' | ಆಮ್ನಾ ಖಾನ್ / ಅದಿತಿ | ಸಮರ್ ಶೇಖ್ | <ref>{{Cite web|url=http://www.mid-day.com/articles/surbhi-chandna-ditched-bollywood-for-small-screen/17410152|title=Surbhi Chandna ditched Bollywood for small screen|publisher=|access-date=4 December 2016|archive-date=20 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220050604/http://www.mid-day.com/articles/surbhi-chandna-ditched-bollywood-for-small-screen/17410152|url-status=dead}}</ref> |} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ನಟಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಕಿರುತೆರೆ ನಟನಟಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ವಿಮೆನ್ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಿಯಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] nxhdk38sx7lwa0dlayb286rf6tw90qv 15 141746 1433770 1092180 2026-10-18T15:44:46Z ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ 102396 ಶಿಕ್ಷಕ,ಲೇಖಕ, ಸಂಘಟಕ ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಸ ಲೇಖನ 1433770 wikitext text/x-wiki == ಸಹಾಯ ಕೋರಿ == ನಮಸ್ಕಾರ A826 ಅವರೇ, ನಾನು ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ.ನಾನು ಲೇಖಕ ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನ ರಚಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.ಆದರೆ "ಸ್ವಯಂ ಚಾಲಿತವಾಗಿ ಹಾನಿಕಾರಕವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಕೆಂಪು error ಬರುತ್ತಿದೆ. ನಾನು ಹೊಸ ಸದಸ್ಯ ಆದ್ದರಿಂದ  ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ಬರುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತಿದೆ. ದಯವಿಟ್ಟು ನನ್ನ ಖಾತೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ನನಗೆ ಲೇಖನ ರಚಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಈ ಮೂಲಕ ವಿನಂತಿಸುವೆ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ [[ಸದಸ್ಯ:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೧೪, ೧೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) m0j34g96h2hqwvg15ycxbqmktm0o7ll 1433772 1433770 2026-10-18T16:00:11Z A826 72368 Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ]] ([[User talk:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|talk]]) to last revision by Pavanaja(TwinkleGlobal) 1433772 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 143271 1433789 1430008 2026-10-18T22:59:49Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1433789 wikitext text/x-wiki '''ಮೀನುಗಾರಿಕೆ'''ಯು [[ಮೀನು]] ಹಿಡಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಚಟುವಟಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಮೀನುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ|ಪರಿಸರದ]] ವನ್ಯಜೀವಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೊಳಗಳು, [[ಕಾಲುವೆ|ಕಾಲುವೆಗಳು]], [[ಉದ್ಯಾನವನ|ಉದ್ಯಾನವನದ]] ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು [[ಜಲಾಶಯ|ಜಲಾಶಯಗಳಂತಹ]] ನೀರಿನ ಸಂಗ್ರಹಗಳಿಂದಲೂ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯಬಹುದು. ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯ ತಂತ್ರಗಳು ಕೈ-ಸಂಗ್ರಹ, [[ಈಟಿ]], [[ಬಲೆ]], ಗಾಳಹಾಕುವುದು, ಬಾಣ ಹೊಡೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಬಲೆಗೆ ಬೀಳಿಸುವುದು, ಹಾಗೆಯೇ ವಿದ್ಯುದ್ವಧೆ, ಸಿಡಿಮದ್ದಿನಿಂದ ಸ್ಫೋಟ ಮತ್ತು ವಿಷ ಹಾಕುವಂತಹ ಹೆಚ್ಚು ವಿನಾಶಕಾರಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. [[ಚಿತ್ರ:Fishing in India.jpg|thumb|ಮೀನುಗಾರಿಕೆ]] ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಎಂಬ ಪದವು ಮೀನುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಇತರ ಜಲಚರ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಕಠಿಣ ಚರ್ಮಿಗಳು|ಕಠಿಣಚರ್ಮಿಗಳು]] (ಸೀಗಡಿ/ನಳ್ಳಿ/[[ಏಡಿ|ಏಡಿಗಳು]]), ಸಿಂಪಿಗಳು (ಆಯಿಸ್ಟರ್ಸ್), ಮರುವಾಯಿಗಳು (ಕ್ಲ್ಯಾಮ್ಸ್), ಸಮುದ್ರನಳ್ಳಿಗಳು (ಲಾಬ್‌ಸ್ಟರ್ಸ್), ಚಿಪ್ಪುಮೀನು, ಶಿರಪಾದಿಗಳು ([[ಆಕ್ಟೊಪಸ್|ಆಕ್ಟೋಪಸ್]]/ಸ್ಕ್ವಿಡ್) ಮತ್ತು [[ಕಂಟಕ ಚರ್ಮಿಗಳು|ಕಂಟಕಚರ್ಮಿಗಳು]] ([[ನಕ್ಷತ್ರ ಮೀನು]]/ಸಮುದ್ರ ಅರ್ಚಿನ್‌ಗಳು). ನಿಯಂತ್ರಿತ ಕೃಷಿಗಳಲ್ಲಿ (ಮೀನು ಸಾಕಣೆ) ಬೆಳೆದ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಕೊಯ್ಲು ಮಾಡಲು ಈ ಪದವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜಲವಾಸಿ [[ಸಸ್ತನಿ|ಸಸ್ತನಿಗಳನ್ನು]] ಬೇಟೆಯಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ತಿಮಿಬೇಟೆ ಮತ್ತು ಸೀಲ್ ಬೇಟೆಯಂತಹ ಪದಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇತರ ಜಲಚರ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕೂಡ ಈಗ ವಾಣಿಜ್ಯದ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯ ಮುಖ್ಯ ಅಂಗವೇ ಆಗಿದ್ದು ಭಾರತವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡAತೆ ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸೀಗಡಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯಗಳಿಸುವಂಥ ಉದ್ಯಮವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯು ಬೇಟೆಗಾರ - ಸಂಗ್ರಹಕಾರರ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಮಾನವ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು [[ನವಶಿಲಾಯುಗ]] ಕ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು ಅನುಕ್ರಮ [[ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ|ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಗಳೆರಡನ್ನೂ]] ಪಾರಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ, ಪ್ರಾಗಿತಿಹಾಸದಿಂದ ಆಧುನಿಕ ಯುಗದವರೆಗೆ ಬಹುಕಾಲ ನಿಂತಿರುವ ಕೆಲವೇ ಆಹಾರ ಉತ್ಪಾದನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. [[ಆಹಾರ|ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ]] ತಿನ್ನಲು ಹಿಡಿಯುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಮೀನುಗಳನ್ನು [[ಮನರಂಜನೆ|ಮನರಂಜನಾ]] ಕಾಲಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಹಿಡಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಿಡಿದ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಥವಾ ಜೀವಂತ ಟ್ರೋಫಿಗಳಾಗಿ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೀವಸಮೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದಾಗ, ಮೀನುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಿಡಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಬಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ|ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ]] [[ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಘಟನೆ|ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಘಟನೆಯ]] ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಒಟ್ಟು ವಾಣಿಜ್ಯ [[ಮೀನುಗಾರ|ಮೀನುಗಾರರು]] ಮತ್ತು ಮೀನು [[ಕೃಷಿ|ಕೃಷಿಕರ]] ಸಂಖ್ಯೆ ೩೮ ಮಿಲಿಯನ್ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಜಲಜೀವಿ ಕೃಷಿಯು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ೫೦೦ ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರಿಗೆ ನೇರ ಮತ್ತು ಪರೋಕ್ಷ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.fao.org/fishery/docs/brochure/climate_change/policy_brief.pdf Fisheries and Aquaculture in our Changing Climate] Policy brief of the [[FAO]] for the [[UNFCCC]] [[United Nations Climate Change Conference 2009|COP-15]] in Copenhagen, December 2009.</ref> ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ, ವನ್ಯ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಂದ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾದ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ತಲಾವಾರು ಮೀನಿನ ಬಳಕೆಯು ೧೪.೪ ಕಿಲೋಗ್ರಾಂಗಳು (೩೨ ಪೌಂಡ್) ಆಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ೭.೪ ಕಿಲೋಗ್ರಾಂಗಳು (೧೬ ಪೌಂಡ್) ಮೀನು ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಂದ ಕೊಯ್ಲು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |title=Fisheries and Aquaculture |url=http://www.fao.org/fishery/ |access-date=1 July 2012 |publisher=FAO}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Tonnes of sardines at Rameswaram fishing port in India..JPG|thumb|ಮೀನು ಬಂದರು]] ==ಇತಿಹಾಸ== ಮೀನು ಹಿಡಿಯುವುದು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ [[ಬೇಟೆ|ಬೇಟೆಯ]] ಅತ್ಯಂತ ಆದಿರೂಪಗಳಲ್ಲೊಂದು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಾನವರು ಕೃಷಿಕರಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೇ ಬಹಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಬೇಟೆಗಾರರೇ ಆಗಿದ್ದರು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಮೀನು ಹಿಡಿಯುವುದು ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿ ಪುರಾತನವಾದ ಉದ್ಯಮವೆಂದೇ ಹೇಳಬಹುದು. ಹೀಗೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಸಮುದ್ರ ವ್ಯಾಪಾರದ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಪಡೆದು [[ಹಡಗು|ಹಡಗುಗಳ]] ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೂ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತ ಅಜ್ಞಾತ ದೇಶಗಳನ್ನು ಆವಿಷ್ಕರಿಸಲು ಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನೂ ಒದಗಿಸಿದೆ. ಯಾವುದಾದರೊಂದು ಪಟ್ಟಣ ಅಥವಾ ಬಂದರಿನ ನೆಲೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯ ಉದ್ಯಮದೊಂದಿಗೆ ಅದು ಪಡೆದಿರುವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸದೆ ಇರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಸುಮಾರು ೪೦,೦೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ, ನಂತರದ ಪ್ರಾಚೀನ ಶಿಲಾಯುಗ ಅವಧಿಯ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯು ಪ್ರಾಚೀನ ಅಭ್ಯಾಸವಾಗಿತ್ತು.<ref>[https://web.archive.org/web/20060117013632/http://news.nationalgeographic.com/news/2001/11/1108_bonetool_2.html African Bone Tools Dispute Key Idea About Human Evolution] National Geographic News article. (archived 17 January 2006)</ref> ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾದ ೪೦೦೦೦-ವರ್ಷ-ಹಳೆಯ ಆಧುನಿಕ ಮಾನವನಾದ ಟಿಯಾನ್‍ಯುವಾನ್ ಮಾನವನ ಅವಶೇಷಗಳ ಸಮಸ್ಥಾನೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಅವನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ [[ಸಿಹಿ ನೀರು|ಸಿಹಿನೀರಿನ]] ಮೀನುಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಿದ್ದನು ಎಂದು ತೋರಿಸಿದೆ.<ref>{{cite journal|last1=Yaowu Hu|first1=Y|last2=Hong Shang|first2=H|last3=Haowen Tong|first3=H|last4=Olaf Nehlich|first4=O|last5=Wu Liu|first5=W|last6=Zhao|first6=C|last7=Yu|first7=J|last8=Wang|first8=C|last9=Trinkaus|first9=E|last10=Richards|first10=M|year=2009|title=Stable isotope dietary analysis of the Tianyuan 1 early modern human|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|volume=106|issue=27|pages=10971–74|doi=10.1073/pnas.0904826106|pmid=19581579|pmc=2706269|bibcode=2009PNAS..10610971H|doi-access=free}}</ref><ref>[http://www.physorg.com/news166120605.html First direct evidence of substantial fish consumption by early modern humans in China] ''[[PhysOrg.com]]'', 6 July 2009.</ref> ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳಾದ ಚಿಪ್ಪಿನ ರಾಶಿಗಳು,<ref>[http://www.york.ac.uk/depts/arch/middens/index.htm Coastal Shell Middens and Agricultural Origins in Atlantic Europe].</ref> ಮೀನಿನ ಮೂಳೆಗಳು ಮತ್ತು ಗುಹಾ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು [[ಸಮುದ್ರ]] ಆಹಾರಗಳು ಉಳಿವಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದವು ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮಾನವ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮುಂಚೆಯೇ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ನಿಯಾಂಡರ್ಟಾಲ್‌ರು ಸುಮಾರು ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ ೨೦೦,೦೦೦ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |date=12 June 2017 |title=History of fishing – fishing nets, shellfish, boats |url=https://quatr.us/africa/history-fishing-fishing-nets-shellfish-boats.htm |access-date=2 May 2018 |website=quatr.us Study Guides |language=en-US |archive-date=3 ಮೇ 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180503041721/https://quatr.us/africa/history-fishing-fishing-nets-shellfish-boats.htm |url-status=dead }}</ref> ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಬಲೆಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಜನರು<ref>{{cite web |date=12 June 2017 |title=History of fishing – fishing nets, shellfish, boats |url=https://quatr.us/africa/history-fishing-fishing-nets-shellfish-boats.htm |access-date=2 May 2018 |website=quatr.us Study Guides |language=en-US |archive-date=3 ಮೇ 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180503041721/https://quatr.us/africa/history-fishing-fishing-nets-shellfish-boats.htm |url-status=dead }}</ref> ಮೀನಿನ ಬಲೆಗಳಿಗಾಗಿ ಬುಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ನೂಲುವ ಮತ್ತು ಹೆಣಿಗೆಯ ಆರಂಭಿಕ ರೂಪಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದರಿಬಹುದು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ಬೇಟೆಗಾರ - ಸಂಗ್ರಹಕಾರ ಜೀವನಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ನಿರಂತರವಾಗಿ ವಲಸೆಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದಾಗಿಯೂ, ಲೆಪೆನ್ಸ್ಕಿ ವಿರ್‌ನಲ್ಲಿರುವಂತಹ ಶಾಶ್ವತ ವಸಾಹತುಗಳ ಆರಂಭಿಕ ಉದಾಹರಣೆಗಳಿದ್ದರೆ (ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನೆಲಸಲ್ಪಟ್ಟಿರಲಿಲ್ಲವಾದರೂ), ಅವು ಯಾವಾಗಲೂ ಆಹಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲವಾಗಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ. ಮೀನು ಹಿಡಿಯುವ ವಿಧಾನಗಳ ವಿಕಾಸ ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪೌರುಸ್ತ್ಯ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪಳಗಿಸಿದ [[ನೀರುನಾಯಿ|ನೀರು ನಾಯಿ]], ರೆಮೋರ ಅಥವಾ ಹೀರುಮೀನು ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಮೊರೆಂಟ್ ಪಕ್ಷಿ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಮೀನು ಹಿಡಿಯುವ ಪದ್ಧತಿಯಿಂದ ಮೊದಲುಗೊಂಡು ಇತ್ತೀಚಿನ ಆಧುನಿಕ ರೀತಿಯ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಲಕರಣೆಗಳ ಬಳಕೆಯ ಕ್ರಮದ ತನಕ ಸಾಗಿದೆ. ಮೀನುಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿಯಬಹುದು. ಅವೆಂದರೆ ಈಟಿ, ಬೋನು, ಬಲೆ ಮತ್ತು ಗಾಳಗಳು. ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಮೀನು ಹಿಡಿಯುವ ಸಲಕರಣೆಗಳು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿಯೂ ಈಟಿ ಮತ್ತು ಬೋನುಗಳೇ ಆಗಿದ್ದುವು. ಈಗಲೂ ಇವನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದ ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದುಂಟು. ಇಂಥ ಪುರಾತನ ಬೋನುಗಳಿಂದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಹೆಚ್ಚು ಸಮರ್ಥವಾದ ಮೀನು ಅಣೆಕಟ್ಟು ಅಥವಾ ಒಡ್ಡುಗಳವರೆಗೆ ([[:en:Fishing_weir|ಫಿಶ್ ವಿಯರ್]]) ಇಂಥ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ವಿಕಸಿಸಿದೆ. ಈ ಮೀನುಅಣೆಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಅನುಸಿರಿಸುವ ಸಾಮನ್ಯ ನಿಯಮವೆಂದರೆ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಪ್ರವಾಹ ಭರತಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಉಬ್ಬರದ ನೀರಿನ ಇಳಿತದ ಮೇಲೆ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಅನಂತರ ಅವುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವುದು. ಈಗಲೂ ಈ ಪದ್ಧತಿ ಅನೇಕ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಸರಳ ಮೀನು ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳಿಂದ ಮುಂದಕ್ಕೆ ವಿಶದವಾದ ಸರಳು ಹಾಗೂ ಕೊಂಬೆಗಳಿಂದ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಹೆಣೆದು ಮಾಡಿದ ಬೇಲಿಯ ರಚನೆಯವರೆಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿತು. ಇವುಗಳಿಂದ ಕ್ರಮೇಣ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸುವ ಬಲೆಗಳು ವಿಕಾಸಗೊಂಡವು. ಬಹುಶಃ ಗಾಳಗಳು ಸಹ ಮಾನವನ ಇತಿಹಾಸದ ಆದಿಯ ಮಜಲಲ್ಲಿಯೇ ಉಪಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದುವು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ಮೀನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದನ್ನೇ ಕಾಯುತ್ತಾ ಇರುವುದಕ್ಕೆ ಬದಲು ಮೀನಿಗೇ ಬಲೆಯನ್ನು ತರುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಈ ಪ್ರಯತ್ನಗಳೇ ಪ್ರಥಮ ಎಳೆಬಲೆ ದೋಣಿಗಳು ಅಥವಾ ದೋಣಿಗಳಿಂದಾಗಲೀ ತೀರದಿಂದಾಗಲೀ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಸೀನ್ ಬಲೆಗಳ ಶೋಧನೆಗೆ ನಾಂದಿಯಾದವು. === ಎಳೆಬಲೆಯಿಂದ ಹಿಡಿಯುವುದು === ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಡಾಗರ್ ೧೭ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಬಹಳ ಮೊದಲಿನ ರೀತಿಯ ನೌಕಾಯಾನ ಎಳೆಬಲೆ ದೋಣಿ ಆಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಆಧುನಿಕ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಎಳೆಬಲೆ ದೋಣಿಯನ್ನು ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಕ್ಸ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಬಂದರಿನಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯ ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದ ವೇಳೆಗೆ, ಬ್ರಿಕ್ಸ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿನ ಮೀನುಗಾರರು ತಮ್ಮ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹಿಂದೆಂದಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು, ಏಕೆಂದರೆ ದಕ್ಷಿಣ ಡೆವೊನ್‌ನ ಅತಿಯಾದ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮೀನುಗಳ ನಿರಂತರ ಕ್ಷೀಣತೆಯಿಂದಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ವಿಕಸನಗೊಂಡ ಬ್ರಿಕ್ಸ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಎಳೆಬಲೆ ದೋಣಿಯು ನಯವಾದ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಎತ್ತರದ ಗ್ಯಾಫ್ ಸಜ್ಜುವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇದು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿನ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ದೂರದ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಮಾಡಲು ಹಡಗಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ವೇಗವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಆಳವಾದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಎಲೆಬಲೆಗಳನ್ನು ಎಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಅವುಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ದೃಢವಾಗಿದ್ದವು. ಬ್ರಿಕ್ಸ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ದೊಡ್ಡ ಎಳೆಬಲೆ ಹಡಗು ಪಡೆಯು ಆ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ''ಆಳ-ಸಮುದ್ರದ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯ ತಾಯಿ'' ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು.<ref name="kjappeal">{{cite web |date=2 March 2009 |title=History of a Brixham trawler |url=http://www.kjappeal.org/history.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101202015738/http://kjappeal.org/history.html |archive-date=2 December 2010 |access-date=13 September 2010 |publisher=JKappeal.org}}</ref> ಈ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ವಿನ್ಯಾಸವು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಎಳೆಬಲೆಯಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮೀನು ಹಿಡಿಯುವುದನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಬಂದರುಗಳಿಂದ ಸ್ಕಾರ್‌ಬರೋ, ಹಲ್, ಗ್ರಿಮ್ಸ್‌ಬಿ, ಹಾರ್ವಿಚ್ ಮತ್ತು ಯಾರ್ಮೌತ್‌ನಂತಹ ಉತ್ತರದ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ಮೀನುಗಾರರು ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವಲಸೆ ಹೋಗಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಇವು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರದಲ್ಲಿನ ದೊಡ್ಡ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶದ ಬಿಂದುಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಗ್ರಿಮ್ಸ್‌ಬಿ ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಗ್ರಾಮವು ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಬಂದರು ಆಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು.<ref>[http://travel.independent.co.uk/uk/article176414.ece Days out: "Gone fishing in Grimsby"]{{dead link|date=October 2017|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}} ''[[The Independent]]'', 8 September 2002 {{dead link|date=December 2020}}</ref> ಸಂಸತ್ತಿನ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ಮೊದಲು ೧೭೯೬ ರಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಲಾಯಿತು. ೧೮೪೬ ನಲ್ಲಿ ಆಗಷ್ಟೇ, ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಚಂಡ ವಿಸ್ತರಣೆಯೊಂದಿಗೆ, ಗ್ರಿಮ್ಸ್‌ಬಿ ಡಾಕ್ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ರಾಯಲ್ ಡಾಕ್‌ಗೆ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ೧೮೪೯ ರಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಣಿಯ ಪತಿಯಾದ ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಹಾಕಿದರು. ಡಾಕ್ ೨೫ ಎಕರೆ (೧೦ ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಅನ್ನು ಆವರಿಸಿತು ಮತ್ತು ೧೮೫೪ ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ರಾಣಿ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಮೊದಲ ಆಧುನಿಕ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಬಂದರು ಎಂದು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ತೆರೆದರು. ಸೊಗಸಾದ ಬ್ರಿಕ್ಸ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಎಳೆಬಲೆ ದೋಣಿಯು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿತು, ಮತ್ತು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಹಡಗುಪಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು.<ref>{{cite web |title=Pilgrim's restoration under full sail |url=https://www.bbc.co.uk/devon/news/112001/27/brixham_trawler.shtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20021117134149/https://www.bbc.co.uk/devon/news/112001/27/brixham_trawler.shtml |archive-date=17 November 2002 |access-date=2 March 2009 |website=BBC}}</ref> ೧೯ ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ೩,೦೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಎಳೆಬಲೆ ದೋಣಿಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರತವಾಗಿದ್ದವು, ಸುಮಾರು ೧,೦೦೦ ಗ್ರಿಮ್ಸ್‌ಬಿಯಲ್ಲಿದ್ದವು. ಈ ಎಳೆಬಲೆ ದೋಣಿಗಳನ್ನು ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಯುರೋಪ್‌ನಾದ್ಯಂತ ಮೀನುಗಾರರಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಹನ್ನೆರಡು ಎಳೆಬಲೆ ದೋಣಿಗಳು ಜರ್ಮನ್ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಹಡಗುಪಡೆಯ ಕೇಂದ್ರಭಾಗವನ್ನು ರಚಿಸಿದವು.<ref>{{Cite book|url=http://issuu.com/tobyrussell/docs/brixham_sailing_trawlers|title=Sailing trawlers|date=10 January 2014|publisher=issuu}}</ref> ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಉಗಿ-ಚಾಲಿತ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ದೋಣಿಗಳು ೧೮೭೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯ ಎಳೆಬಲೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಜೊತೆಗೆ ದೋಣಿ ಗುಂಪುಗಳು ಮತ್ತು ತೇಲುಬಲೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದವು. ಇವುಗಳು ದೊಡ್ಡ ದೋಣಿಗಳಾಗಿದ್ದವು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೮೦-೯೦ ಅಡಿ (೨೪-೨೭ ಮೀಟರ್) ಉದ್ದವಿದ್ದು ಸುಮಾರು ೨೦ ಅಡಿಯ (೬.೧ ಮೀಟರ್) ದೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವು ೪೦-೫೦ ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಭಾರವಿದ್ದವು ಮತ್ತು ೯-೧೧ ನಾಟ್ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ೧೮೭೫ ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಲೀತ್‌ನಲ್ಲಿ ಡೇವಿಡ್ ಅಲನ್ ಅವರು ಕೊಚ್ಚುಬಲೆ ದೋಣಿಯನ್ನು ಉಗಿ ಶಕ್ತಿಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಿ ಮೊದಲ ಉದ್ದೇಶ ನಿರ್ಮಿತ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ನೌಕೆಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ತಯಾರಿಸಿದರು. ೧೮೭೭ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ತಿರುಪು ಚಾಲಿತ ಆವಿ ಎಳೆಬಲೆ ದೋಣಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.<ref name="grantontrawlers">{{Cite web |title=The Steam Trawler |url=http://grantontrawlers.com/steam%20trawler.html |access-date=2023-11-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140727215048/http://grantontrawlers.com/steam%20trawler.html |archive-date=2014-07-27 |url-status=dead}}</ref> ೧೮೮೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಗ್ರಿಮ್ಸ್‌ಬಿ ಮತ್ತು ಹಲ್‍ನಲ್ಲಿ ಆವಿ ಎಳೆಬಲೆ ದೋಣಿಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ೧೮೯೦ ರಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ೨೦,೦೦೦ ಕೆಲಸಗಾರರು ಇದ್ದರು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆವಿ ಕೊಚ್ಚುಬಲೆ ದೋಣಿಯನ್ನು ೧೮೯೭ ರವರೆಗೆ ಹೆರಿಂಗ್ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಯ ನೌಕಾಯಾನ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಎಳೆಬಲೆ ದೋಣಿಯನ್ನು ೧೯೨೫ ರಲ್ಲಿ ಗ್ರಿಮ್ಸ್‌ಬಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. [[ಒಂದನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ]]ದ ವೇಳೆಗೆ ತೇಲುವ ದೋಣಿಯಿಂದ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನಿಂದ ಶಕ್ತಿಪಡೆದ ಉಗಿಗೆ ಬದಲಾದವು. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಎಳೆಬಲೆ ದೋಣಿಗಳ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ]]ದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಡೀಸೆಲ್ ಮತ್ತು ಟರ್ಬೈನ್‌ಗಳಿಗೆ ಬದಲಾದವು. ೧೯೩೧ ರಲ್ಲಿ, ಮೊದಲ ಚಾಲಿತ ಡ್ರಮ್ ಅನ್ನು ಲಾರಿ ಜರೆಲೈನೆನ್ ರಚಿಸಿದರು. ಡ್ರಮ್ ಒಂದು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಸಾಧನವಾಗಿದ್ದು ಅದನ್ನು ದೋಣಿಯ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಸಲಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಬಲೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೆ ಸೆಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ವಿಶ್ವ ಸಮರ ೨ ರಿಂದ, ರೇಡಿಯೋ ಸಂಚರಣೆ ಸಾಧನಗಳು ಮತ್ತು ಮೀನು ಶೋಧಕಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಮೊದಲ ಎಳೆಬಲೆ ದೋಣಿಗಳು ಹಿಂಗೋಟಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬದಿಯ ಮೇಲೆ ಮೀನು ಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಅಬರ್ಡೀನ್‌ನಲ್ಲಿ ೧೯೫೩ ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಫೇರಿಟ್ರಿ ಮೊದಲ ಉದ್ದೇಶ ನಿರ್ಮಿತ ಹಿಂಗೋಟು ಎಳೆಬಲೆ ದೋಣಿಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ನೌಕೆಯು ಆಗ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಇತರ ಎಳೆಬಲೆ ದೋಣಿಗಳಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು 'ಸೂಪರ್ ಟ್ರಾಲರ್' ಯುಗವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿತ್ತು. ನೌಕೆಯು ತನ್ನ ಬಲೆಗಳನ್ನು ಸ್ಟರ್ನ್‌ನ ಮೇಲೆ ಎಳೆದಂತೆ, ಅದು ೬೦ ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾರವನ್ನು ಎತ್ತಬಲ್ಲದ್ದಾಗಿತ್ತು.<ref name="hulltrawler">{{cite web |title=HISTORY |url=http://www.hulltrawler.net/Stern/additions/History.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130821172332/http://www.hulltrawler.net/Stern/additions/History.htm |archive-date=21 August 2013 |access-date=16 July 2014}}</ref> ಮುಂದಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ''ಸೂಪರ್ ಟ್ರಾಲರ್''ಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಈ ಹಡಗು ಆಧಾರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು. === ಮನರಂಜನಾ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ === ಮನರಂಜನೆಯಾಗಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯ ಆರಂಭಿಕ ವಿಕಸನವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಫ್ಲೈ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಗೆ ಉಪಾಖ್ಯಾನ ರೂಪದ ಪುರಾವೆಗಳಿವೆ. ಆದರೆ, ಫ್ಲೈ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯು ಮನರಂಜನೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬದುಕುಳಿಯುವ ಸಾಧನವಾಗಿದ್ದಿರಬಹುದು. ಮನರಂಜನಾ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯ ಕುರಿತಾದ ಆರಂಭಿಕ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ೧೪೯೬ ರಲ್ಲಿ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟೈನ್ ಸೋಪ್ವೆಲ್ ಸಂನ್ಯಾಸಿನಿಯರ ಮಠದ ಪ್ರಿಯೊರೆಸ್ ಡೇಮ್ ಜೂಲಿಯಾನಾ ಬರ್ನರ್ಸ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಈ ಪ್ರಬಂಧವು ''ಟ್ರೀಟೈಸ್ ಆಫ್ ಫೈಸ್ಶಿಂಜ್ ವೈತ್ ಆನ್ ಆಂಗಲ್'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು,<ref>Berners, Dame Juliana (1496) [http://www.luminarium.org/renascence-editions/berners/berners.html ''A treatyse of fysshynge wyth an Angle''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230629102803/https://www.luminarium.org/renascence-editions/berners/berners.html |date=2023-06-29 }} (transcription by Risa S. Bear).</ref> ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ನೀರು, ಮೀನುಗೋಲುಗಳು ಹಾಗೂ ಹಗ್ಗಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಎರೆಗಳು ಹಾಗೂ ಕೃತಕ ನೊಣಗಳ ಬಳಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರವಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref>Berners, Dame Juliana. (2008). In Encyclopædia Britannica. Retrieved 20 June 2008, from [https://web.archive.org/web/20131016013753/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/1419859/Dame-Juliana-Berners Encyclopædia Britannica Online]</ref> ಆಂಗ್ಲ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಮನರಂಜನಾ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯು ಮಹತ್ತರವಾದ ಮುನ್ನಡೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಆ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದ ಆಸಕ್ತಿಯು ಈ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಬರೆಯಲಾದ ಅನೇಕ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಗಳ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಗುರುತನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿತು. ೧೫೮೯ ರಲ್ಲಿ ಲಿಯೊನಾರ್ಡ್ ಮಸ್ಕಾಲ್ ಅವರು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಅನೇಕ ಇತರ ಗ್ರಂಥಗಳೊಂದಿಗೆ ''A booke of Fishing with Hooke and Line'' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದರು. ''ದ ಕಂಪ್ಲೀಟ್ ಆಂಗ್ಲರ್'' ಅನ್ನು ೧೬೫೩ ರಲ್ಲಿ ಇಜಾಕ್ ವಾಲ್ಟನ್ ಬರೆದರು ಮತ್ತು ಡರ್ಬಿಶೈರ್ ವೈನಲ್ಲಿನ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿತ್ತು. ಇದು ಗದ್ಯ ಮತ್ತು ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಚೈತನ್ಯದ ಆಚರಣೆಯಾಗಿತ್ತು. ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಎರಡನೇ ಭಾಗವನ್ನು ವಾಲ್ಟನ್‌ನ ಸ್ನೇಹಿತ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಕಾಟನ್ ಸೇರಿಸಿದರು.<ref name="Herdfly">{{cite web |author=Andrew N. Herd |title=Fly fishing techniques in the fifteenth century |url=https://fishingmind.com/fly-fishing-techniques-in-the-fifteenth-century/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20211022224519/https://fishingmind.com/fly-fishing-techniques-in-the-fifteenth-century/ |archive-date=22 October 2021 |access-date=22 October 2021}}</ref> ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಕಿರ್ಬಿ ೧೬೫೫ ರಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಿತ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಗಾಳದ ಕೊಕ್ಕೆಯನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು. ಅದು ಇಂದಿಗೂ ಬದಲಾಗದೆ ಉಳಿದಿದೆ. ಅವರು ಕಿರ್ಬಿ ಡೊಂಕನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು, ಇದು ಸರಿದೂಗಿಸುವ ಬಿಂದುವಿರುವ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕೊಕ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇಂದಿಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=8d6yECc8kpsC|title=The Science of Fly-fishing|author=Stan L. Ulanski|publisher=University of Virginia Press|year=2003|isbn=978-0-8139-2210-2|page=4}}</ref> ೧೮ ನೇ ಶತಮಾನವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹಿಂದಿನ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ತಂತ್ರಗಳ ಬಲವರ್ಧನೆಯ ಯುಗವಾಗಿತ್ತು. ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಕೋಲುಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಇದ್ದ ಉಂಗುರಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು, ಇದು ಎಸೆದ ಹಗ್ಗದ ಮೇಲೆ ಗಾಳಹಾಕಿ ಮೀನು ಹಿಡಿಯುವವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು. ಕೋಲುಗಳು ಸ್ವತಃ ಹೆಚ್ಚು ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಮತ್ತು ವಿಭಿನ್ನ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದುತ್ತಿದ್ದವು. ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ ಸಂಯೋಜಿತ ಕೋಲುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದವು ಮತ್ತು ಕೋಲಿನ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಭಾಗಕ್ಕೆ [[ಬಿದಿರು|ಬಿದಿರನ್ನು]] ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ನಮ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು. ಉದ್ಯಮವು ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಣಗೊಂಡಿತು - ಕೋಲುಗಳು ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಕಲ್‌ಗಳನ್ನು ಹ್ಯಾಬರ್‌ಡಾಶರ್ಸ್ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ೧೬೬೬ ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಮಹಾ ಬೆಂಕಿಯ ನಂತರ, ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ರೆಡ್ಡಿಚ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡರು, ಇದು ೧೭೩೦ ರ ದಶಕದಿಂದ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. ಒನೆಸಿಮಸ್ ಉಸ್ಟನ್ಸನ್ ೧೭೬೧ ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅಂಗಡಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಅವನ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಮುಂದಿನ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ನಾಯಕನಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು. ರಾಜ ಜಾರ್ಜ್ ೪ ರಿಂದ ಆರಂಭಗೊಂಡು ಸತತ ಮೂರು ದೊರೆಗಳಿಂದ ಅವನು ರಾಯಲ್ ವಾರಂಟ್ ಪಡೆದನು.<ref>{{cite web |date=December 2011 |title=Welcome To Great Fly Fishing Tips |url=http://www.greatflyfishingtips.com/welcome-to-great-fly-fishing-tips/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170627040414/http://www.greatflyfishingtips.com/welcome-to-great-fly-fishing-tips/ |archive-date=27 June 2017 |access-date=16 July 2014}}</ref> ಅವನು ಗುಣಿಸುವ ಕಂಡಿಕೆಯನ್ನು ಸಹ ಕಂಡುಹಿಡಿದನು. ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಮನರಂಜನಾ ಹವ್ಯಾಸವಾಗಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿತ ಆಸಕ್ತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯಮದ ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಣ ಬಂದಿತು.<ref>{{cite web |title=Fishing Tackle Chapter 3 |url=http://www.calmproductions.com/acatalog/GT_Fishing%20Tackle_Chp3.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130918103205/http://www.calmproductions.com/acatalog/GT_Fishing%20Tackle_Chp3.pdf |archive-date=18 September 2013 |access-date=16 July 2014 |website=CLAM PRODUCTIONS}}</ref> [[ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ|ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯ]] ಪ್ರಭಾವವು ಗಾಳದ ಹಗ್ಗಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಗಾಳಹಾಕಿ ಮೀನು ಹಿಡಿಯುವವರು ತಮ್ಮ ಹಗ್ಗಗಳನ್ನು ತಿರುಚುವ ಬದಲು - ಪ್ರಯಾಸಕರ ಮತ್ತು ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ - ಹೊಸ ಜವಳಿ ನೂಲುವ ಯಂತ್ರಗಳು ವಿವಿಧ ಮೊನಚಾದ ಹಗ್ಗಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಲು ಮತ್ತು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟವು. ೧೯ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಫ್ಲೈ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಫ್ಲೈ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡುವುದು ಮುಂದುವರೆಯಿತು, ಜೊತೆಗೆ ಫ್ಲೈ ಕಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಫ್ಲೈ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ತಂತ್ರಗಳ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಹಲವಾರು ಪುಸ್ತಕಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು. ೧೯ ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ ಅಂತ್ಯಭಾಗದ ವೇಳೆಗೆ, ಮಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಕೆಳವರ್ಗದವರಿಗೆ ವಿರಾಮದ ಅವಕಾಶಗಳು ವಿಸ್ತರಿಸಿದ್ದು ಫ್ಲೈ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಇದು ಸಾಮೂಹಿಕ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿನ ರೈಲ್ವೆ ಜಾಲದ ವಿಸ್ತರಣೆಯು ಕಡಿಮೆ ಶ್ರೀಮಂತರು ಮೀನುಗಾರಿಕೆಗಾಗಿ ಸಮುದ್ರತೀರ ಅಥವಾ ನದಿಗಳಿಗೆ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಪ್ರವಾಸಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಹವ್ಯಾಸಿಗಳು ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಸಾಹಸ ಮೆರೆದರು.<ref name="Herdy1800-1850">{{cite web |author=Andrew N. Herd |title=Fly Fishing in the Years 1800–1850 |url=http://www.flyfishinghistory.com/18001850.htm# |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140703003401/http://www.flyfishinghistory.com/18001850.htm |archive-date=3 July 2014 |access-date=16 July 2014}}</ref> ಸಾಲ್ಮನ್‌ಗಳ ದೊಡ್ಡ ದಾಸ್ತಾನುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದ ನಾರ್ವೆಯ ದೊಡ್ಡ ನದಿಗಳು ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಿಂದ ಮೀನುಗಾರರನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು - ೧೮೪೮ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ''Jones's guide to Norway, and salmon-fisher's pocket companion'' ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ ಟೋಲ್ಫ್ರೇ ಬರೆದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ದೇಶಕ್ಕೆ ಜನಪ್ರಿಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯಾಗಿತ್ತು. ಆಧುನಿಕ ಗಾಳದುರುಳೆ ವಿನ್ಯಾಸವು ೧೮ ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರಧಾನ ಮಾದರಿಯನ್ನು ''ನಾಟಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ರೀಲ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಗಾಳದುರುಳೆಯು ಒಂದು ವಿಶಾಲವಾದ ಡ್ರಮ್ ಆಗಿದ್ದು, ಅದು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಸುತ್ತುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಎರೆಯನ್ನು ಪ್ರವಾಹದೊಂದಿಗೆ ದೂರ ಸರಿಯಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡಲು ಸೂಕ್ತವಾಗಿತ್ತು. ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೇರುಳ್ಳ ಗುಣಿಸುವ ಗಾಳದುರುಳೆಗಳು ಎಂದಿಗೂ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅಮೇರಿಕದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಇದೇ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಕೆಂಟುಕಿಯ ಜಾರ್ಜ್ ಸ್ನೈಡರ್ ತನ್ನ ಎರೆ-ಎಸೆಯುವ ಗಾಳದುರುಳೆಗೆ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದನು, ಇದು ೧೮೧೦ ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಅಮೇರಿಕನ್ ನಿರ್ಮಿತ ವಿನ್ಯಾಸವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |author=Andrew N. Herd |title=Fly Fishing in the Eighteenth Century |url=http://www.flyfishinghistory.com/tech18th.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140719031319/http://www.flyfishinghistory.com/tech18th.htm |archive-date=19 July 2014 |access-date=16 July 2014}}</ref> ಮೀನುಗೋಲಿಗೆ ಬಳಸಲಾದ ವಸ್ತುವು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾದ ಭಾರದ ಕಟ್ಟಿಗೆಗಳಿಂದ ವಿದೇಶದಿಂದ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕ|ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕಾ]] ಮತ್ತು [[ಕೆರಿಬ್ಬಿಯನ್|ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್‌ನಿಂದ]] ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಹಗುರವಾದ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಯಿತು. ೧೯ ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ ಬಿದಿರಿನ ಕೋಲುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಶ್ವಾಸಪಡೆದ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟವು. ವಸ್ತುಗಳ ಹಲವಾರು ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಬೆತ್ತದಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಿ, ಆಕಾರವಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿ ನಂತರ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಅಂಟಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಹಗುರವಾದ, ಬಲವಾದ, ಷಡ್ಭುಜೀಯ ಕೋಲುಗಳನ್ನು ಘನ ಕೇಂದ್ರಭಾಗದೊಂದಿಗೆ ರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವು ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ಸಲಕರಣೆಗಳಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮವಾಗಿದ್ದವು. ಜಾರ್ಜ್ ಕಾಟನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಹಿಂದಿನವರು ತಮ್ಮ ಫ್ಲೈಗಳನ್ನು ಉದ್ದವಾದ ಕೋಲುಗಳು ಮತ್ತು ಹಗುರವಾದ ಹಗ್ಗಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಮೀನುಗಳಿಗೆ ನೊಣವನ್ನು ತಲುಪಿಸುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೆಲಸವನ್ನು ಗಾಳಿಗೆ ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="Brit">{{cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/208708/fishing/2330/Early-history#ref70275|title=fishing|encyclopedia=Encyclopedia Britannica|date=July 2023}}</ref> ಟ್ಯಾಕಲ್‍ನ ವಿನ್ಯಾಸವು ೧೮೮೦ ರಿಂದ ಸುಧಾರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಫ್ಲೈ ಕೋಲುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಹೊಸ ಕಟ್ಟಿಗೆಗಳ ಪರಿಚಯವು ಕುದುರೆಯ ಕೂದಲಿನ ಬದಲಾಗಿ ರೇಷ್ಮೆ ಹಗ್ಗಗಳ ಮೇಲೆ ನೊಣಗಳನ್ನು ಗಾಳಿಗೆ ಎಸೆಯುವುದನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸಿತು. ಈ ಹಗ್ಗಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ದೂರಕ್ಕೆ ಎಸೆಯಲು ಅನುಮತಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಆದಾಗ್ಗಿಯೂ, ಈ ಆರಂಭಿಕ ಫ್ಲೈ ಹಗ್ಗಗಳು ತ್ರಾಸದಾಯಕವೆಂದು ಸಾಬೀತಾಯಿತು ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ತೇಲುವಂತೆ ಮಾಡಲು ವಿವಿಧ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಲೇಪಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಗಾಳದುರುಳೆಯಿಂದ ತೆಗೆದು ಪ್ರತಿ ನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಒಣಗಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಮತ್ತೊಂದು ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮವೆಂದರೆ, ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದವಾದ ಹಗ್ಗವು ಸಿಕ್ಕಾಗಿ ಗಂಟಾಗುವುದು ಸುಲಭವಾಯಿತು. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಹಗ್ಗವನ್ನು ಸಮವಾಗಿ ಸುತ್ತಲು ಮತ್ತು ಗಂಟಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ನಿಯಂತ್ರಕದ ಆವಿಷ್ಕಾರವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿತು. ಅಮೇರಿಕದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಎಫ್. ಓರ್ವಿಸ್, ೧೮೭೪ ರಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾದ ಗಾಳದುರುಳೆ ಮತ್ತು ಫ್ಲೈ ಮಾದರಿಯನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿ ವಿತರಿಸಿದರು. ಇದನ್ನು ಗಾಳದುರುಳೆಯ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಜಿಮ್ ಬ್ರೌನ್ "ಅಮೇರಿಕನ್ ಗಾಳದುರುಳೆ ವಿನ್ಯಾಸದ ಮಾನದಂಡ" ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ಫ್ಲೈ ಗಾಳದುರುಳೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದರು.<ref name="brown_reel_treasury">Brown, Jim. ''A Treasury of Reels: The Fishing Reel Collection of The American Museum of Fly Fishing.'' Manchester, Vermont: The American Museum of Fly Fishing, 1990.</ref><ref name="schullery_orvis_story">Schullery, Paul. ''The Orvis Story: 150 Years of an American Sporting Tradition.'' Manchester, Vermont, The Orvis Company, Inc., 2006</ref> ಭಾರಿ ಜವಳಿ ಉದ್ಯಮಿಯಾಗಿದ್ದ ಇಲ್ಲಿಂಗ್‌ವರ್ತ್‌ನ ೧ನೇ ಬ್ಯಾರನ್ ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಇಲ್ಲಿಂಗ್‌ವರ್ತ್ ೧೯೦೫ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರ-ನೂಲನ್ನು ನೂಲುವ ಗಾಳದುರುಳೆಯ ಆಧುನಿಕ ರೂಪಕ್ಕೆ ಪೇಟೆಂಟ್ ಪಡೆದರು. ಇಲ್ಲಿಂಗ್‌ವರ್ತ್‌ನ ಗಾಳದುರುಳೆ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಎಸೆಯುವಾಗ, ಹಗ್ಗವನ್ನು ಉರುಳೆಯ ಮುಂಭಾಗದ ಅಂಚಿನಿಂದ ಎಳೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಆದರೆ ಹಗ್ಗ ನಿಯಂತ್ರಕದಿಂದ ಅಂಕೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟು ಪುನಃ ಸುರುಳಿ ಸುತ್ತಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಸಾಧನವು ಸ್ಥಿರ ಉರುಳೆಯ ಸುತ್ತಲೂ ಪರಿಭ್ರಮಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಹಗ್ಗವನ್ನು ತಿರುಗುವ ಉರುಳೆಯ ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಎಳೆಯಬೇಕಾಗಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಗ್ಗಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಗುರವಾದ ಎರೆಗಳನ್ನು ಎಸೆಯಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ೧೯೫೦ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅಗ್ಗದ ನಾರುಗಾಜಿನ ಕೋಲುಗಳು, ಕೃತಕ ಫ್ಲೈ ಹಗ್ಗಗಳು ಮತ್ತು ಏಕತಂತು ತುದಿಕಟ್ಟುಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಫ್ಲೈ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿತು. ==ತಂತ್ರಗಳು== ಮೀನುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಹಲವು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ತಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಉಪಾಯಗಳಿವೆ. [[ಮೃದ್ವಂಗಿಗಳು]] (ಚಿಪ್ಪುಮೀನು, ಸ್ಕ್ವಿಡ್, ಆಕ್ಟೋಪಸ್) ಮತ್ತು ಖಾದ್ಯ ಕಡಲು [[ಅಕಶೇರುಕ|ಅಕಶೇರುಕಗಳಂತಹ]] ಇತರ ಜಲಚರಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವ ವಿಧಾನಗಳಿಗೂ ಈ ಪದವನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದು. ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ತಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಯಿಂದ ಹಿಡಿಯುವುದು, ಈಟಿಯಿಂದ ಹಿಡಿಯುವುದು, ಬಲೆ ಬೀಸುವುದು, ಗಾಳ ಹಾಕುವುದು ಮತ್ತು ಬಲೆಗೆ ಬೀಳಿಸುವುದು ಸೇರಿವೆ: ಮನರಂಜನಾ, ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಶಲಕರ್ಮಿ ಮೀನುಗಾರರು ವಿಭಿನ್ನ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅದೇ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಮನರಂಜನಾ ಮೀನುಗಾರರು ಸಂತೋಷಕ್ಕಾಗಿ, ಕ್ರೀಡೆಗಾಗಿ ಅಥವಾ ತಮಗಾಗಿ ಆಹಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮೀನು ಹಿಡಿಯುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮೀನುಗಾರರು ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಮೀನು ಹಿಡಿಯುತ್ತಾರೆ. ಕುಶಲಕರ್ಮಿ ಮೀನುಗಾರರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ, ಕಡಿಮೆ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು, ತೃತೀಯ ಜಗತ್ತಿನ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿವಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಮನರಂಜನಾ ಮೀನುಗಾರರು ಗಾಳ ಹಾಕುವ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಮೀನುಗಾರರು ಬಲೆ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಡ್ರೋನ್ ಸಹಾಯದಿಂದ ಮೀನು ಹಿಡಿಯುವುದು ಆಧುನಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿದೆ.<ref>[https://www.stuff.co.nz/technology/75111335/fishing-with-a-drone Fishing with a drone] ''Stuff'', 15 December 2015.</ref> ಇತ್ತೀಚಿನ ವಾಣಿಜ್ಯದ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಧಾನ ವಿಧಾನಗಳೆಂದರೆ ಎಳೆಬಲೆಯಿಂದ ಮೀನು ಹಿಡಿಯುವುದು (ಟ್ರಾಲ್ ಬಲೆಗಳು), ಮೇಲು ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ತೇಲು ಬೆಂಡುಗಳನ್ನು ಕೆಳಂಚಿನಲ್ಲಿ ಭಾರಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದು ದಡಕ್ಕೆ ಎಳೆಯಬಹುದಾದ ಬಲೆಗಳಿಂದ ಹಿಡಿಯುವುದು (ಪರ್ಸ್ ಸೀನ್ ಬಲೆಗಳು), ಗಾಳಿಯ ಹರವಿನಲ್ಲಿ ಹೊಡೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿರುವಾಗ ಕೊಚ್ಚು ಬಲೆ ಹಾಕಿ ಮೀನುಹಿಡಿಯುವುದು (ಗಿಲ್ ನೆಟ್) ಹಾಗೂ ಗಾಳದ ಹುರಿಯಿಂದ ಮೀನು ಹಿಡಿಯುವುದು (ಲಾಂಗ್ ಲೈನ್) . ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿಧಾನ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಬಗೆಯ ಸಾಧನದ ಉಪಯೋಗದಿಂದೊಡಗೂಡಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜಾತಿಯ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಯೋಜಿತವಾಗಿದೆ. ಎಳೆಬಲೆ ದೋಣಿಗಳು, ಸೀನ್ ಬಲೆ ದೋಣಿಗಳು ಹಾಗೂ ಗಾಳದ ಹುರಿಯ ದೋಣಿಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಾಡ್, ಹ್ಯಾಡಕ್, ಹೇಕ್, ಹ್ಯಾಲಿಬಟ್, ಪ್ಲೇಸ್ ಮತ್ತು ಚಪ್ಪಟೆ ಮೀನುಗಳಂಥ ನೀರಿನ ತಳದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಉಪಯುಕ್ತವಾದರೆ ಹೆರ‍್ರಿಂಗ್, ಪಿಲ್‌ಚಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು [[ಬಂಗುಡೆ]] ಮುಂತಾದ ವಿಸ್ತಾರ ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲಿನ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಕೊಚ್ಚುಬಲೆ ದೋಣಿ ಸಹಾಯಕ. '''ಎಳೆಬಲೆ''': ಸಮತಲವಾಗಿದ್ದು ಶಂಕ್ವಾಕೃತಿಯುಳ್ಳ ಬಲೆಯೇ ಎಳೆಬಲೆ. ಇದರ ಒಂದು ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಅಗಲವಾದ ಬಾಯಿಯಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ತುದಿ ಚೂಪಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತ ಕಟ್ಟಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಚೀಲ ಅಥವಾ ಸಂದಿಯಲ್ಲಿ (ಕಾಡ್ ಎಂಡ್) ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಬಲೆಯ ಉದ್ದ ಸುಮಾರು 30 ಮೀ. ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಈ ಚೀಲ ಹಡಗಿನ ಮೇಲಿರುವ ಒಂದು ಬಲಿಷ್ಠ ಎತ್ತುಗೆ ಯಂತ್ರಕ್ಕೆ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡಿದ್ದು ಹಡಗಿನ ಹಗ್ಗಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಸಮುದ್ರ ತಳದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಎಳೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಮೀನುಗಳು ಒಂದು ಸಲ ಬಲೆಯೊಳಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ ಬಲೆಯಿಂದ ಹೊರಕ್ಕೆ ಈಜಿಕೊಂಡು ಹೋಗದಂತೆ ಕವಾಟದಂತಿರುವ ವಿಶೇಷ ಸಾಧನಗಳು ತಡೆಯುತ್ತವೆ. ಬಲೆಯ ಕೆಳಗಿನ ಅಂಚಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿರುವ ಪಾದಹಗ್ಗ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಮರಳು|ಮರಳಿನಲ್ಲಿ]] ಹುಗಿದು ನೆಲಸಿರುವ ಚಪ್ಪಟೆಮೀನುಗಳಂಥ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು 12-15 ಮೀ ಉದ್ದದ ದಪ್ಪ ಮರದ ತೊಲೆಯನ್ನು ಬಾಯಿಯ ಮೇಲಿನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿರುವ ತೊಲೆ ಎಳೆಬಲೆಯನ್ನು (ಬೀಮ್ ಟ್ರಾಲ್) ಸಂಶೋಧನೆಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದುಂಟು. ಆದರೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಬಲೆ ಎಂದರೆ ಅಟ್ಟರ್ ಎಳೆಬಲೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಬಾಯಿಯ ಸುತ್ತ ಮರದ ತೊಲೆಯ ರಚನೆಯಿಲ್ಲ. ಬಲೆಯ ಬಾಯಿ 2-8 ಮೀ ಉದ್ದದ ಹಾಗೂ 1-2 ಮೀ ಎತ್ತರದ ಭಾರವುಳ್ಳ [[ಕಬ್ಬಿಣ|ಕಬ್ಬಿಣದಿಂದ]] ಕೂಡಿದ ಮರದಿಂದ ರಚಿತವಾದ ಎರಡು ದೊಡ್ಡ ಬಾಗಿಲುಗಳು ಅಥವಾ ಅಟ್ಟರ್ ಹಲಗೆಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ. ಸಮುದ್ರತಳದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಈ ಬಲೆಯನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಎಳೆದಾಗ ನೀರಿನ ಪ್ರತಿರೋಧ ಶಕ್ತಿ ಎರಡು ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ದೂರಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಬಲೆಯ ಬಾಯಿ ಹೆಚ್ಚು ತೆರೆಯುತ್ತದೆ. '''ಸೀನ್ ಬಲೆ''': ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಸೀನ್ ಬಲೆಗಳ ಉಪಯೋಗ ಉಂಟು. ಸೀನ್ ಬಲೆ ಉದ್ದವಾಗಿದ್ದು ಇದರ ಮೇಲಿನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ತೇಲುಬೆಂಡುಗಳನ್ನು ಕೆಳಗಿನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಭಾರಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಬಲೆಯನ್ನು ಮೀನಿನ ಒಂದು ಹಿಂಡು ಕಂಡುಬಂದಾಗ ಅದನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿಯುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಬಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅನಂತರ ಸುಲಭವಾಗಿ ಹಿಡಿದು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಕ್ರಮಕ್ರಮವಾಗಿ ದೋಣಿಯ ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಬಲೆಯನ್ನು ಎಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಬಲೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ದೋಣಿಯಿಂದ ಬಿಡಲ್ಪಡುವುದು ಅಥವಾ ಮೀನುಹಿಂಡನ್ನು ಒಂದು ವೃತ್ತ ಅಥವಾ ಅರ್ಧ ವೃತ್ತದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುವರಿಯುವಂತೆ ದೋಣಿಯಿಂದ ಹಾಯಿಸಲ್ಪಡುವುದು. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಎತ್ತುಗೆ ಯಂತ್ರದ ಸಹಾಯದಿಂದ ದೋಣಿಯೊಳಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲವೆ ಹಗ್ಗದ ಸಹಾಯದಿಂದ ದಡದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. '''ಪರ್ಸ್ ಸೀನ್''': ಪರ್ಸ್ ಸೀನ್ ಎಂಬುದು ಚೀಲ ಬಲೆಗಳ ಪೈಕಿ ವಿಶೇಷ ತೆರನಾದ್ದು. ಇದರಿಂದ ಬಂಗುಡೆ, ಟ್ಯೂನ, ಹೆರ‍್ರಿಂಗ್ ಹಾಗು ಮೆನ್‌ಹ್ಯಾಡೆನ್‌ನಂಥ ಗುಂಪುಗುಂಪಾಗಿ ಈಜುವ ಮೇಲಿನ ಸ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬಲೆಯನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ದೋಣಿಗಳಿಗೆ ಪರ್ಸ್ ಸೀನ್ ದೋಣಿಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ದೋಣಿಯಿದ್ದು ಇದನ್ನು ಡಿಂಗಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮೀನಿನ ಹಿಂಡು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಅದನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದು ಬಂಧಿಸುವಂತೆ ಈ ಬಲೆಯನ್ನು ಹೂಡುತ್ತಾರೆ. ತರುವಾಯ ಬಲೆಯನ್ನು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಚೀಲ ಅಥವಾ ಕೋಶದೊಳಕ್ಕೆ ಒಟ್ಟಿಗೆ ತಳದಲ್ಲಿ ಉಂಗುರಗಳ ಮೇಲೆ ಚಲಿಸುವ ಹಗ್ಗದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಎಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಬಿರಟೆಯಿಂದ ರಚಿತವಾದ ತೇಲುವ ಚೆಂಡುಗಳಿಂದ ಬಲೆಯ ಶಿಖರ ನೆಟ್ಟಗೆ ನಿಲ್ಲುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದು. '''ಡೇನಿಷ್ ಸೀನ್''': ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಡೇನಿಷ್ ಸೀನ್ ಅಥವಾ ಸ್ನರ್‌ವಾಡ್ ಎಂಬ ಬಲೆಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬಲೆ ಅನೇಕ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಟ್ರಾಲ್ ಹಾಗೂ ಸೀನ್‌ಗಳ ಮಧ್ಯಮ ರೀತಿಯದು. 50 ಮೀಟರಿಗಿಂತಲೂ ಉದ್ದವಿರುವ ಈ ಬಲೆಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪಾರ್ಶ್ವಕ್ಕೂ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಕಿಮೀಗೂ ಮೀರಿದ ಹಡಗಿನ ಎಳೆಯುವ ಹಗ್ಗವನ್ನೂ ಕಟ್ಟಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬಲೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತೆ 15-20 ಮೀ ಉದ್ದದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಚೀಲ ಇರುತ್ತದೆ. ದಡದ ಮೇಲೆ ಎಳೆದು ತರಲಾಗದ ಈ ಬಲೆಯನ್ನು ತೀರದಾಚೆಯ ನೀರಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ದೋಣಿಯಿಂದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. '''ಕೊಚ್ಚುಬಲೆ''': ಕೊಚ್ಚುಬಲೆಗಳ (ಗಿಲ್ ನೆಟ್) ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಮೂಲತತ್ತ್ವ ಎಳೆಬಲೆ ಹಾಗೂ ಸೀನ್ ಬಲೆಗಳಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನ ರೀತಿಯದು. ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಈ ಬಲೆಯನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಬಲೆ ಮತ್ತು ಬೋನುಗಳಂತಲ್ಲದೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಹಡಗಿಗೊ ಇಲ್ಲವೆ ತೇಲುತ್ತಿರುವ ಈಜುಬುರುಡೆಗೂ ಕಟ್ಟಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಬಲೆ ಭಾರ ಹಾಗೂ ಗಾಳಿಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಹಡಗಿನ ಅಥವಾ ತೇಲುಬುರುಡೆಯ ಜೊತೆಗೇ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ಕೊಚ್ಚುಬಲೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿಯುವಂಥ ಮೀನುಗಳೆಂದರೆ ಸಮುದ್ರತಳದ ಮೇಲೆ ನೀರಿನ ಸ್ತರಗಳಲ್ಲಿ ಈಜುತ್ತ ತಮ್ಮ ಕಾಲವನ್ನು ಕಳೆಯುವ, ಆದರೆ ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಹಳ ಆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿದು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುವ ಸ್ವಭಾವದ ಮೀನುಗಳು. ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬಲೆಯೂ ಸುಮಾರು 12 ಮೀ ಆಳವುಳ್ಳ ಬಲಯುತವಾದ ಜಾಲದ ಒಂದು ಸರಳ ಹರವು. ಅದರ ಮೇಲಿನ ಅಂಚು ಬಿರಟೆಗಳಿಂದ ತೇಲುವಂತಿದ್ದರೆ ಕೆಳಗಿನ ಅಂಚು ಸೀಸದ ಗುಂಡುಗಳಿಂದ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಜಗ್ಗುವಂತಿರುತ್ತದೆ. ರಾತ್ರಿ ಸಮೀಪಿಸಿದಂತೆ ಭರತದೊಂದಿಗೆ ಈ ಬಲೆಗಳನ್ನು ಬೀಸುತ್ತಾರೆ. ಒಂದೇ ಹಡಗಿನಿಂದ ಸುಮಾರು ಎಂಬತ್ತೈದು ಬಲೆಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ನೀರಿನ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಕೆಲವು ಮೀಟರು ಆಳದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 5 ಕಿಮೀ ಉದ್ದದವರೆಗೆ ನೆಟ್ಟಗೆ ನಿಂತು ನೇತಾಡುತ್ತಿರುವ ಜಾಲದ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಿತ್ತಿಯಂತೆಯೇ ಇವು ತೋರಿ ಬರುತ್ತವೆ. ಜಾಲದ ಭಿತ್ತಿಯ ಒಂದು ಕೊನೆಯಿಂದ ಕಟ್ಟಿರುವ ಹಡಗು ಭರತದೊಂದಿಗೆ ಅನೇಕ ಗಂಟೆಗಳ ತನಕ ಚಲಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಬಲೆಯ ಜಾಲರಂಧ್ರಗಳು ಮೀನುಗಳ ತಲೆಯನ್ನು ನೂಕಲು ಮಾತ್ರ. ಆದರೆ ದೇಹವನ್ನು ಹೊರಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಷ್ಟು ಚಿಕ್ಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಜಾಲರಂಧ್ರದೊಳಗೆ ಒಂದು ಸಲ ಮೀನಿನ ಕಿವಿರು ಮುಚ್ಚಳಗಳು ಹೊಕ್ಕರೆ ಮೀನಿಗೆ ತನ್ನ ತಲೆಯನ್ನು ಅದರಿಂದ ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಕತ್ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಮೀನುಗಳು ಬಲೆಯೊಳಕ್ಕೆ ಈಜಿಕೊಂಡು ಬಂದು ಅದಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಬೆಳಗಾದಾಗ ಹಡಗಿಗೆ ಈ ಬಲೆಗಳೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಬಂದು ಬಲೆಯಿಂದ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ. '''ಗಾಳ ಹಾಕುವುದು''': [[ಕಾಡ್ ಮೀನು|ಕಾಡ್]] ಹಾಗು ಹ್ಯಾಲಿಬಟ್‌ಗಳಂಥ ನೀರಿನ ತಳವಾಸಿ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವ ಪದ್ಧತಿಯೇ ಗಾಳದ ಹುರಿಯಿಂದ ಮೀನು ಹಿಡಿಯುವ ಪದ್ಧತಿಯೆನಿಸುತ್ತದೆ (ಲಾಂಗ್ ಲೈನಿಂಗ್). ನ್ಯೂ ಫೌಂಡ್‌ಲೆಂಡ್ ತೀರಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವಿಧಾನದಿಂದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾಡ್ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿತ್ತು. ಹಳೆಯ ಕೈಗಾಳದ ಹುರಿಯ ಬಳಕೆ ಈಗ ಬಹು ವಿರಳ. ಬದಲಿಗೆ ಉದ್ದಗಾಳದ ಹುರಿಯ ಉಪಯೋಗ ರೂಢಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಇದು ಸುಮಾರು 4000 ಮೀ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದವಿದ್ದು 0.75-2 ಮೀ ಉದ್ದದ ಗಿಡ್ಡ ಕೊಕ್ಕೆ ಹುರಿಗಳಿಗೆ (ಸ್ನೂಡ್ಸ್) ನಿಯಮಿತವಾದ ಅಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿರುವ ಕೊಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಬಲೆಯಿರುವ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಪತ್ತೆಮಾಡಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಒಂದು ತೇಲು ಬುರುಡೆ ಅಥವಾ ತೇಲುಚೆಂಡನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದಾರಕ್ಕೂ ಕಟ್ಟಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಮೋಟಾರ್ ಲೈನರಿನ ಒಂದು ಏಕೈಕ ಗಾಳದ ಹುರಿಯ ಮೇಲೆ ಕೊಕ್ಕೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 1000-5000 ರಷ್ಟಿರಬಹುದು. ಈ ಕೊಕ್ಕೆಗಳಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಸುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳೆಂದರೆ ಎರೆಗಳು, ಶಂಖ ಮೀನು, ಜೋಡು ಚಿಪ್ಪಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಕಟಲ್ ಮೀನುಗಳು ಹಾಗೂ ಹೆರ‍್ರಿಂಗ್‌ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಮೀನುಗಳು. ಗಾಳದ ಹುರಿಗಳನ್ನು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಇಲ್ಲವೆ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡುತ್ತಾರೆ. ಈಚೆಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗಾಳದ ಹುರಿಯಿಂದ ಸ್ಯಾಲ್ಮನ್, ಕೆಂಪು ಸ್ನಾಪರ್, ಟ್ಯೂನ, ಹಾಲು ಹೆಂಚು, ಶಾರ್ಕ್ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವುದುಂಟು. ಮೀನು ಏಕೆ ಎರೆಯುಳ್ಳ ಕೊಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ವಸ್ತುವನ್ನು ಕಚ್ಚುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಸಂವೇದನಾ ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರ, ನಡವಳಿಕೆ, ಸೇವನೆಯ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಮೀನಿನ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಲವಾರು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಎರೆ/ಕೊಕ್ಕೆ/ಎರೆವಸ್ತುವಿನ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಸರವನ್ನು ಕೂಡ.<ref>{{Cite journal|last1=Lennox|first1=Robert J|last2=Alós|first2=Josep|last3=Arlinghaus|first3=Robert|last4=Horodysky|first4=Andrij|last5=Klefoth|first5=Thomas|last6=Monk|first6=Christopher T|last7=Cooke|first7=Steven J|title=What makes fish vulnerable to capture by hooks? A conceptual framework and a review of key determinants|journal=Fish and Fisheries|volume=18|issue=5|language=en|pages=986–1010|doi=10.1111/faf.12219|issn=1467-2979|year=2017}}</ref> ವಿವಿಧ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ತಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಮೀನುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ವಲಸೆ, ಮೇವು ಅರಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ಸೇರಿದಂತೆ ಅವುಗಳ ವರ್ತನೆಯ ನಡುವೆ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಸಂಪರ್ಕವಿದೆ. ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ತಂತ್ರಗಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಬಳಕೆಯು ಹಲವುವೇಳೆ ಈ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ.<ref>Keegan, William F (1986) [https://web.archive.org/web/20080703210618/http://www.arqueologiamendoza.com/wikisrc/images/b/b5/The_Optimal_Foraging_Analysis_of_Horticultural_Production.pdf New Series, Volume. 88, No. 1., pp. 92–107.]</ref> ಕೆಲವು ಮೀನುಗಾರರು ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಜಾನಪದ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವುಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಮೀನಿನ ಸೇವನೆಯ ಮಾದರಿಗಳು ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ==ಟ್ಯಾಕಲ್== ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಟ್ಯಾಕಲ್ ಎನ್ನುವುದು ಮೀನುಗಾರರು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮಾಡುವಾಗ ಬಳಸುವ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ. ಮೀನುಗಾರಿಕೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುವ ಯಾವುದೇ ಉಪಕರಣಗಳು ಅಥವಾ ಸಾಧನವನ್ನು ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಟ್ಯಾಕಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯಬಹುದು. ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ ಕೊಕ್ಕೆಗಳು, ಹಗ್ಗಗಳು, ಮುಳುಗು ಗುಂಡುಗಳು, ಪ್ಲಾವಕಗಳು, ಕೋಲುಗಳು, ಗಾಳದುರುಳೆಗಳು, ಎರೆಗಳು, ಎರೆವಸ್ತುಗಳು, ಈಟಿಗಳು, ಬಲೆಗಳು, ಕೊಕ್ಕೆ ಈಟಿಗಳು, ಬೋನುಗಳು, ವೇಡರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಕಲ್ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳು. ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಹಗ್ಗದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಲಾದ ಟ್ಯಾಕಲ್ ಅನ್ನು ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಟ್ಯಾಕಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಕ್ಕೆಗಳು, ಮುಳುಗು ಗುಂಡುಗಳು, ಪ್ಲಾವಕಗಳು, ತುದಿಕಟ್ಟುಗಳು, ತಿರುಗಣೆಗಳು, ವಿಭಜಿತ ಬಳೆಗಳು, ತಂತಿಗಳು, ಸ್ನ್ಯಾಪ್‌ಗಳು, ಮಣಿಗಳು, ಚಮಚಗಾಳಗಳು, ಅಲಗುಗಳು, ಸ್ಪಿನರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಎರೆವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಿನರ್ ಅಲಗುಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಲು ಬಳಸುವ ಕಪ್ಪಿಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಜನರು ಸತ್ತ ಅಥವಾ ಜೀವಂತ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯ ಎರೆಯಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಟ್ಯಾಕಲ್ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಭೌತಿಕ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ತಂತ್ರಗಳು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮಾಡುವಾಗ ಟ್ಯಾಕಲ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುವ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ==ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ನೌಕೆಗಳು== ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ನೌಕೆ ಎಂದರೆ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸರೋವರ ಅಥವಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಮೀನು ಹಿಡಿಯಲು ಬಳಸುವ ದೋಣಿ ಅಥವಾ ಹಡಗು. ವಾಣಿಜ್ಯ, ಕುಶಲಕರ್ಮಿ ಮತ್ತು ಮನರಂಜನಾ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ನೌಕೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಫ್‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ಎಓನ ಪ್ರಕಾರ, ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಮಿಲಿಯನ್ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ನೌಕೆಗಳು ಇದ್ದವು.<ref name="FAO 2007">FAO 2007</ref> ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧.೩ ಮಿಲಿಯನ್ ಆವೃತ ಪ್ರದೇಶಗಳುಳ್ಳ ಅಟ್ಟವಿರುವ ನೌಕೆಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಅಟ್ಟವುಳ್ಳ ಹಡಗುಗಳು ಯಾಂತ್ರೀಕೃತವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ೪೦,೦೦೦ ೧೦೦ ಟನ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಭಾರವಿರುವವು. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು (೧.೮ ಮಿಲಿಯನ್) ಅಟ್ಟವಿರದ ದೋಣಿಗಳು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ದೋಣಿಗಳಾಗಿದ್ದು, ಹಾಯಿ ಮತ್ತು ಹುಟ್ಟುಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ಚಾಲಿತವಾಗಿವೆ. ಈ ದೋಣಿಗಳನ್ನು ಕುಶಲಕರ್ಮಿ ಮೀನುಗಾರರು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದರೂ ಮನರಂಜನಾ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ದೋಣಿಗಳು ಎಷ್ಟು ಇವೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡುವುದು ಕಷ್ಟ. ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಮನರಂಜನಾ ದೋಣಿಗಳನ್ನು ಮೀನುಗಾರಿಕೆಗೆ ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಈ ಪದವು ಅಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ನೌಕೆಗಳಂತಿರದೆ, ಮನರಂಜನಾ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ದೋಣಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಮೀಸಲಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ತೇಲುತ್ತಿರುವ ಯಾವುದನ್ನಾದರೂ ಮನರಂಜನಾ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ದೋಣಿ ಎಂದು ಕರೆಯಬಹುದು, ಅಂದರೆ ಮೀನುಗಾರನು ನಿಯತಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಮೀನು ಹಿಡಿಯುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಏರುವ ನೌಕೆ. ಮೀನುಗಳನ್ನು ಮನರಂಜನಾ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ದೋಣಿಗಳಿಂದ ಹಿಡಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನೋಗಳು, ಪ್ಲಾವಕ ಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳು, ತೊಗಲ ದೋಣಿಗಳು, ರಾಫ್ಟ್‌ಗಳು, ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್‌ಅಪ್ ಪ್ಯಾಡಲ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ಗಳು, ಪಾಂಟೂನ್ ಬೋಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಡಿಂಗಿಗಳು, ರನ್‌ಅಬೌಟ್‌ಗಳು, ಕ್ಯಾಬಿನ್ ಕ್ರೂಸರ್‌ಗಳು, ಕ್ರೂಸಿಂಗ್ ವಿಹಾರ ನೌಕೆಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ದೊಡ್ಡ, ಹೈಟೆಕ್ ಮತ್ತು ಐಷಾರಾಮಿ ದೊಡ್ಡ ಬೇಟೆಯ ರಿಗ್‍ಗಳು ಸೇರಿವೆ.<ref>[[NOAA]]: [http://www.nmfs.noaa.gov/speciesid/fish_page/fish51a.html Sport fishing boat]</ref> ಹೆಚ್ಚು ದೊಡ್ಡ ದೋಣಿಗಳು ಮನರಂಜನಾ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಉದ್ದೇಶ-ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೊಡ್ಡದಾದ, ತೆರೆದ ಕಾಕ್‌ಪಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹಿಂಗೋಟಿನಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅನುಕೂಲಕರ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಗಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ==ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ== ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಎಂದರೆ ಕೋಲು ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಕಲ್, [[ಬಿಲ್ಲು ಮತ್ತು ಬಾಣ|ಬಾಣಗಳು]] ಮತ್ತು ಈಟಿಗಾಳಗಳು, ಎಸೆಯುವ ಬಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಎಳೆಯುವ ಬಲೆಗಳು ಮುಂತಾದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ, ವಾಣಿಜ್ಯ ಅಥವಾ ಜೀವನಾಧಾರ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು. ==ಮನರಂಜನಾ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ== ಮನರಂಜನಾ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಂತೋಷ ಅಥವಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಾಗಿ ಮಾಡುವ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ. ಮನರಂಜನಾ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು, ನಿಯಮಗಳು, ಪರವಾನಗಿಯ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಮೀನುಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಹಿಡಿಯಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಮಿತಿಗೊಳಿಸುವ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ, ಇವು ಬಲೆಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲದೇ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುತ್ತವೆ. ಮನರಂಜನಾ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ರೂಪವನ್ನು ಕೋಲು, ಗಾಳದುರುಳೆ, ಹಗ್ಗ, ಕೊಕ್ಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೃತಕ ನೊಣಗಳಂತಹ ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಯ ಎರೆಗಳು ಅಥವಾ ಎರೆವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದನ್ನು ಬಳಸಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೊಕ್ಕೆಯಿಂದ ಮೀನು ಹಿಡಿಯುವ ಅಥವಾ ಹಿಡಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗಾಳ ಹಾಕುವುದು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ತಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನೀರಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುವುದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮನರಂಜನಾ ಅಥವಾ ಕ್ರೀಡಾ ಮೀನುಗಾರರು ತಾವು ಹಿಡಿದ ಮೀನುಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಬಹುದು. ಮನರಂಜನಾ ಮೀನುಗಾರರ ಅಂದಾಜು ಜಾಗತಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ೨೨೦ ಮಿಲಿಯನ್‌ನಿಂದ ಗರಿಷ್ಠ ೭೦೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಮೀನುಗಾರರವರೆಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ,<ref>{{cite web |last1=FAO |title=The role of Recreational Fisheries in the sustainable management of marine resources {{!}} GLOBEFISH {{!}} Food and Agriculture Organization of the United Nations |url=http://www.fao.org/in-action/globefish/fishery-information/resource-detail/en/c/1013313/#:~:text=Recreational%20fishing%20(RF)%20is%20defined,a%20competitive%20sphere%20among%20commercial |access-date=2 February 2021 |website=www.fao.org |publisher=Food and Agriculture Organization of the United Nations |archive-date=24 ನವೆಂಬರ್ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201124125718/http://www.fao.org/in-action/globefish/fishery-information/resource-detail/en/c/1013313/#:~:text=Recreational%20fishing%20(RF)%20is%20defined,a%20competitive%20sphere%20among%20commercial |url-status=dead }}</ref> ಇದು ವಾಣಿಜ್ಯ ಮೀನುಗಾರರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗಿಂತ ದ್ವಿಗುಣವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೇವಲ ಅಮೇರಿಕದಲ್ಲಿ ೫೦.೧ ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಉಪ್ಪುನೀರು ಮತ್ತು [[ಸಿಹಿ ನೀರು|ಸಿಹಿನೀರು]] ಎರಡೂ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |last1=Lange |first1=David |title=Topic: Recreational Fishing in the U.S. |url=https://www.statista.com/topics/1163/recreational-fishing/ |website=Statista |language=en}}</ref> ದೊಡ್ಡ ಬೇಟೆಯ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಎಂದರೆ [[ಕತ್ತಿ ಮೀನು|ಕತ್ತಿಮೀನು]], [[ಟ್ಯೂನ ಮೀನು|ಟ್ಯೂನ]], [[ಶಾರ್ಕ್ ಮೀನು|ಶಾರ್ಕ್]] ಮತ್ತು ಮಾರ್ಲಿನ್‌ನಂತಹ ದೊಡ್ಡ, ತೆರೆದ ನೀರಿನ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ದೋಣಿಗಳಿಂದ ಹಿಡಿಯುವ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ. ಕ್ರೀಡಾ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಎಂಬುದು ಮನರಂಜನಾ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ [[ಮೀನು|ಮೀನಿನ]] ಮಾಂಸದ ಪಾಕಶಾಲಾ ಅಥವಾ ಆರ್ಥಿಕ ಮೌಲ್ಯದ ಬದಲಾಗಿ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿ ಹಿಡಿಯುವ ಸವಾಲು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಪ್ರತಿಫಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬಯಸಿದ ಮೀನುಗಳಲ್ಲಿ ಟಾರ್ಪನ್, ಹಾಯಿಮೀನು, [[ಮ್ಯಾಕರಲ್|ಮ್ಯಾಕೆರೆಲ್]] ಮತ್ತು ಇತರವು ಸೇರಿವೆ. == ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು == ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ [[ಸಮುದ್ರ|ಸಮುದ್ರದ]] ಎಲ್ಲ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮೀನುಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಉಳಿದೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ಚದುರಿ ಹೋಗುವುವಲ್ಲದೆ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಹ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಳಿರುವ ಇಂಥ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನೆಲೆಗಳನ್ನೇ ''ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ನೆಲೆಗಳೆಂದು'' (''ಫಿಶಿಂಗ್ ಗ್ರೌಂಡ್'') ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ನೆಲೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತೀರ ಪ್ರದೇಶದಿಂದಾಚೆಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದವರೆಗೆ ಸುಮಾರು 200 ಮೀಟರ್ ಆಳದವರೆಗಿನ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆ. ಭೂಖಂಡದ ಸಮತಟ್ಟಿನ (ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಶೆಲ್ಫ್) ಈ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಳು ಆಹಾರವನ್ನು ಪಡೆಯುವುವಲ್ಲದೇ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನಿಟ್ಟು ಮರಿಗಳನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇಂಥ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ಹಿಡಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೀನು ಹಿಡಿಯುವ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪೈಕಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ್ದು ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ತೀರಪ್ರದೇಶ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಪರಿಮಿತ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಿ ಕಾಡ್, ಹ್ಯಾಲಿಬಟ್, ಹೆರಿಂಗ್ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ಸಮುದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕುವ ಪ್ರಾಯಶಃ ಎಲ್ಲ ತೆರನ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ ಹಿಡಿಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಅಮೆರಿಕ, [[ಕೆನಡಾ|ಕೆನಡ]], [[ರಷ್ಯಾ|ರಷ್ಯ]], [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]], [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] ಮುಂತಾದ ದೇಶಗಳಿಂದ ಮೀನು ಹಿಡಿಯುವ ಹಡಗುಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಬರುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. [[ನಾರ್ವೇ|ನಾರ್ವೆಯ]] ತೀರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಮುಖ್ಯವಾದ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. [[ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ|ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ]] [[ಜಪಾನ್]] ವಿಪುಲವಾದ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. [[ಪೋರ್ಚುಗಲ್]] ಹಾಗೂ [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ]] ಬೂತಾಯಿ ಮೀನಿನ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಅಧಿಕವಾಗಿದೆ. [[ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕ|ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದ]] ಉತ್ತರ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ತೀರದಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾಲ್ಮನ್ ಮತ್ತು [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ|ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿ]] ಟ್ಯೂನ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದವು. ಖಾರಿ (ಆಖಾತ) ತೀರಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಸೀಗಡಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಬಹುಪಾಲು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉಷ್ಣವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಸಿಹಿ ನೀರಿನ ಮೀನುಗಳು ಆಹಾರ ಸಂಗ್ರಹದ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಮೂಲವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದರೂ ಮಾನವ ಜನಾಂಗದ ಆಹಾರದ ಮುಖ್ಯಪಾಲು ಸಮುದ್ರದ ಮೀನುಗಳು. ಪ್ರಪಂಚದ ಒಟ್ಟು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಕಡಲ ಮೀನು ಉತ್ಪಾದನೆ ಶೇಕಡ 74 ರಷ್ಟಿದೆ. 2003 ನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 132.2 ದಶ ಲಕ್ಷ ಟನ್ ಮೀನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಅದರಲ್ಲಿ 98.00 ದಶ ಲಕ್ಷ ಟನ್ ಕಡಲಿನಿಂದ ಹಾಗೂ 34.20 ಲಕ್ಷ ಟನ್ ಒಳನಾಡಿನಿಂದ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. == ಕಡಲ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ == ಹಿಡುವಳಿಯನ್ನಾಧರಿಸಿದ ಕಡಲ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಪ್ರಮುಖವಾದುದು. ಕಡಲ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಆಳ ಸಮುದ್ರದ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯೆಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದು. ಭೂಖಂಡದ ನೀರಿನೊಳಗಿನ ಮರಳು ದಂಡೆಗಳ ಹಾಗೂ ಮಹಾಸಮುದ್ರಗಳ ದಂಡೆಗಳ ಆಳ ಸಮುದ್ರದ ಮೀನುಗಾರೆಕೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಗಿ ಇನ್ನೂರು ಮಾರು ಆಳದ ಮಿತಿಯೊಳಗೇ ನೆಲಸಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಮೀನುಗಾರಿಕೆಗಳು 100 ಮಾರಿನ ಆಳಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ. ಪ್ರಪಂಚದ ಪ್ರಮುಖ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ನೆಲೆಗಳು ಉತ್ತರ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಇವೆ. ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ 40º ಯಿಂದ 70º ವರೆಗಿನ ನಡುವಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿವೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇನ್ನೂರು ಮಾರಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಆಳವಿರುವ ಅನೇಕ ವಿಸ್ತಾರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿದ್ದು ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ನೀರಿನ ತಳದ ವಾಸಿಗಳಾದ ಅಥವಾ ನೀರಿನ ಕೆಳಸ್ತರಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುವ ಮೀನುಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯವಿತ್ತಿರುವ ನೆಲೆಗಳಾಗಿವೆ. ಇಂಥ ಮೀನುಗಳನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಎಳೆಬಲೆಯಿಂದ (ಟ್ರಾಲ್) ಮೀನು ಹಿಡಿಯುವ [[ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು|ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿವೆ]]. ಉತ್ತರದ ಸಮುದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಗಳ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣ ಯಾವ ರೀತಿ ಇದೆ ಎನ್ನುವುದು ಪ್ರಪಂಚದ ಒಟ್ಟು ಉತ್ಪನ್ನದ ಶೇಕಡಾ 70 ರಷ್ಟಕ್ಕೆ ಕಡಿಮೆ ಇಲ್ಲದಷ್ಟನ್ನು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ, ಕೆನಡ, ಜಪಾನ್, [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ|ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್]], ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಸ್ಪೇನ್, ನಾರ್ವೆ, ಚೀನಾ ಹಾಗೂ ರಷ್ಯದಂಥ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವುದರಿಂದಲೇ ಅದು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಚುರುಕಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದೇ ರೀತಿ ಶ್ರೀಲಂಕಾ, [[ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್|ತೈಲಾಂಡ್]], [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ|ಇಂಡೋನೆಶಿಯಾ]], [[ಕಾಂಬೋಡಿಯ|ಕಾಂಬೋಡಿಯಾ]], [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]] ಹಾಗೂ ಮಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಒಳನಾಡಿನ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯೇ ಅತ್ಯಂತ ವಾಣಿಜ್ಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಸಮುದ್ರತೀರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಮೀನು ಹಿಡಿಯುವಿಕೆಗೆ '''ಕರಾವಳಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ''' ಎಂದು ಹೆಸರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ಪದ್ಧತಿಯೆಂದರೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಬಲೆಗಳಿಂದ ಪರಂಪರಾನುಗತವಾಗಿ ನಡೆದುಬಂದ ಮಾನವಶಕ್ತಿಯಿಂದ ನಡೆಸಲಾಗುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ. ಯಾಂತ್ರೀಕೃತ ದೋಣಿಗಳಿಂದ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಬಲೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಮೀನು ಹಿಡಿಯುವ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತೊಂದು. ಹೀಗೆ ಹಿಡಿದ ಮೀನುಗಳನ್ನು [[ರಫ್ತು|ರಫ್ತಿಗಾಗಿ]] ಸಂಸ್ಕರಣ ಮಾಡುವುದು ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯ ಮೂರನೆಯ ಹಂತ. ರಂಪಣಿ, ಕಿವಿರುಬಲೆ, ಎಸೆಬಲೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಬಲೆಗಳಿಂದ ತೀರದುದ್ದಕ್ಕೂ ಸಮುದ್ರ ಮೀನುಗಳಾದ ಬಂಗುಡೆ, ಬೂತಾಯಿ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುತ್ತಾರೆ. ಯಾಂತ್ರೀಕೃತ ದೋಣಿಗಳಿಂದ ಅಟ್ಟರ್ ಟ್ರಾಲ್ ಎಳೆಬಲೆ, ಸಂಚಿಬಲೆ (ಪರ್ಸ್ ಸೀನ್) ಇತ್ಯಾದಿ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಹೇರಳ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವುದುಂಟು. ಇದಕ್ಕೋಸ್ಕರವಾಗಿಯೇ ಸುಧಾರಿತ ಯಾಂತ್ರಿಕ ದೋಣಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದಕ್ಕೆ ದೋಣಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ. ಅಂತೆಯೇ ಮೀನುಗಾರರ ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಯೂ ಆಗಿದೆಯಲ್ಲದೆ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಬಂದರುಗಳ ಹಾಗೂ ಇಳಿದಾಣಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವೂ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. == ಒಳನಾಡು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ == ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೆರೆ, ಕೊಳ, [[ನದಿ]], [[ಸರೋವರ]] ಮುಂತಾದ ಸಿಹಿನೀರು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಳಿವೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವ ಮತ್ತು ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಪದ್ಧತಿಗೆ ಒಳನಾಡು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಸಿಹಿನೀರು ಪ್ರದೇಶಗಳು ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿರುವಂತೆಯೇ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೀನು ಹಿಡಿಯಲು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಯಥೋಚಿತ ಸಾಧನ ಸಲಕರಣೆಗಳೂ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಒಳನಾಡು ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಯುಕ್ತವೆನಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನಗಳೆಂದರೆ- ತೆಪ್ಪ, ತೋಡು ದೋಣಿ, ಮತ್ತು ಹರಿಗೋಲುಗಳು. ದೋಣಿಗಳಲ್ಲಿ  ಹಲಗೆಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ದೋಣಿಗಳು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಮೀನು ಹಿಡಿಯುವ ದೋಣಿಗಳು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಬಾಳೆಯದಿಂಡು ಮತ್ತು ಶೋಲ ಕಡ್ಡಿಗಳಿಂದ ಕಂತೆಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕಟ್ಟಿ ಅದರಮೇಲೆ ಊದಿ ಉಬ್ಬಿಸಿದ ಚರ್ಮವನ್ನು ಬಿಗಿದು ಒಂದು ಒರಟು ತೆಪ್ಪವನ್ನು ರಚಿಸಿ ತೆಪ್ಪದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಬಲೆಹಾಕಿ ಮೀನು ಹಿಡಿಯುತ್ತಾರೆ. ಮಗುಚಿ ಹಾಕಿದ ಮಡಕೆಗಳನ್ನು ಬೊಂಬುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯೊಡನೆ ಕೂಡಿಸಿ ಕಟ್ಟಿಹಾಕಿದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ರೀತಿಯ ತೆಪ್ಪವಾಗುತ್ತದೆ. [[ದನ]] ಹಾಗೂ [[ಎಮ್ಮೆ]] ಚರ್ಮವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ, [[ಬಿದಿರು|ಬಿದುರಿನಿಂದ]] ರಚಿಸಿದ ದುಂಡಗಿನ ಹರಿಗೋಲನ್ನು ರಚಿಸುವುದುಂಟು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಫೈಬರ್ ಗ್ಲಾಸ್‍ನಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಸಿಂಥಟಿಕ್ ಹರಿಗೋಲುಗಳೂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ. ತೋಡು ದೋಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು ಡೊಂಗ ಮತ್ತು ಏಕ್ಹತಾ. ಡೋಂಗ ಹಲಗೆಗಳಿಂದ ರಚಿತವಾಗಿದೆಯಾದರೆ ಏಕ್ಹತಾ [[ತಾಳೆಮರ|ತಾಳಿಯ ಮರದ]] ಕೆಳಗಿನ ತುದಿಗಳಿಂದ ರಚಿತವಾಗಿದೆ. ಡಿಂಗ್ಹಿನ್ ಮತ್ತು ಚಿಪ್ ಎಂಬವನ್ನು ಹಲಗೆಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೀನು ಹಿಡಿಯುವುದಕ್ಕೂ ಅವುಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಇವು ಉಪಯುಕ್ತ. ದೊಡ್ಡ ಮೀನು ಹಿಡಿಯುವ ದೋಣಿಗಳು ಒಳ್ಳೆಯ ಮರದಿಂದ ರಚಿತವಾಗಿದ್ದು ಗಟ್ಟಿಮುಟ್ಟಾಗಿಯೂ ಬಲಯುತವಾಗಿಯೂ ಇರುವುವು. ಇವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಗಳಿಂದಲೊ ಎಣ್ಣೆಯಂತ್ರಗಳಿಂದಲೊ ನಡೆಸಬಹುದು. ಸಿಹಿನೀರಿನ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವ ಸಲಕರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ವೈವಿಧ್ಯವಿದೆ. ಅವೆಂದರೆ ಗಾಳದ ಹುರಿ, ಕಿವಿರು ಬಲೆ, ಎಳೆಯುವ ಬಲೆ, ಸಂಚಿ ಬಲೆ, ಎಸೆಯುವ ಬಲೆ, ಬೋನು ಮುಂತಾದವು. ಗಾಳದ ಹುರಿಗಳಿಂದ ಮೀನುಹಿಡಿಯುವ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಧ: ಗಾಳದ ಕೋಲು ಮತ್ತು ಹುರಿ, ಉದ್ದವಾದ ಗಾಳದ ಹುರಿ ಮತ್ತು ಎಸೆಯುವ ಗಾಳದ ಹುರಿ. ಈ ಎಲ್ಲ ಗಾಳದ ಹುರಿಗಳಿಂದ ಹುಳುಗಳನ್ನೊ ಸೀಗಡಿಗಳನ್ನೊ, ಕಳೆಮೀನುಗಳನ್ನೊ ಎರೆಗಳಂತೆ ಉಪಯೋಗಿಸಿ [[ಮೀಸೆ ಮೀನು|ಮೀಸೆಮೀನು]], [[ಗೆಂಡೆ ಮೀನು|ಗೆಂಡೆ]], ಬಿಳಿಮೀನು (ಮಹಸೀರ್), ಹಾವುಮೀನು, [[ಕುಚ್ಚು ಮೀನು|ಕುಚ್ಚುಮೀನು]] ಮುಂತಾದವನ್ನು ಹಿಡಿಯುತ್ತಾರೆ. ಕಿವಿರು ಬಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಪಾತಾಳಗರಡಿ ಬಲೆಗಳು ಏಕಭಿತ್ತಿಯ ಬಲೆಗಳು. ಮೀನುಗಳು ಇವುಗಳ ಬಲೆಗಳ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕಿವಿರು ಮುಚ್ಚಳದ ಹಿಂದಿನ ಭಾಗದಿಂದ ಸಿಕ್ಕುತ್ತವೆ. ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಕಿವಿರು ಬಲೆಗಳಿಂದ ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಗೆಂಡೆಗಳಂಥ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವುದುಂಟು. ಕೆರೆಗಳಲ್ಲಿ, ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಳೆಯುವ ಬಲೆ ಮತ್ತು ತೀರದ ಸೀನ್‌ಬಲೆಗಳಿಂದ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಮಾಲಾಗಳು, ಗಾರ್‌ಮೀನುಗಳು, ಅರೆಕೊಕ್ಕುಗಳು. ಸಣ್ಣ ಮೀನುಗಳು, ಸೀಗಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಏಡಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಿರವಾದ ನೆಲೆಗೊಳಿಸುವ ಶಂಕ್ವಾಕಾರದ ಸಂಚಿಬಲೆ ಮತ್ತು ಬೆದರು ಗಾಳದ ಹುರಿಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಾಲಾಗಳು, ನೆಮಟೆಲೋಸ್ ನಾಸಸ್, ಕಾಣೆ, ಮಟ್ಟತಲೆಯ ಮೀನು, ಸೀಗಡಿ, ತುರಗಿಮೀನು, ಬಿಳಿಸುರಗಿಮೀನು ಹಾಗೂ ಕೋಬಿಡ್ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವುದುಂಟು. ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತ ಬೋನುಬಲೆಗಳಾದ ಸ್ಟೇಕ್‌ಬಲೆ ಮತ್ತು ಮುಳುಗು ಬಲೆಗಳಿಂದ ಸರೋವರ ಮೀನುಗಳನ್ನೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸೀಗಡಿಗಳನ್ನೂ ಹಿಡಿಯುತ್ತಾರೆ. ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಎಸೆ ಬಲೆಯಿಂದ ಅಳಿವೆ ಹಾಗೂ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಮೀನುಗಳನ್ನೂ ಸೀಗಡಿಗಳನ್ನೂ ಹಿಡಿಯುವುದುಂಟು. ಮೀನುಗಳು ಸಿಕ್ಕಿ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಲು ಮೀನು ಬೋನುಗಳೂ ಸಹಾಯಕಾರಿ. ಬೆತ್ತದಿಂದ ಹೆಣೆದು ಮಾಡಿದ ಬೋನುಗಳು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಡಮೆ, ದಂಡಿ, ಆಯಾಕಾರ, ವೃತ್ತಾಕಾರ, ಪಂಜರದ ಬೋನುಗಳೆಂದು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಮೀನು ಹಿಡಿಯುವ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ವಿಧಾನವೆಂದರೆ ಮೀನುಗಳನ್ನು ನಿಶ್ಚೇತನಗೊಳಿಸಿ ಹಿಡಿಯುವುದು. ಇದರಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಧಗಳುಂಟು: # ಯಾಂತ್ರಿಕ ಜಡಗೊಳಿಸುವಿಕೆ: [[ಡೈನಮೈಟ್|ಡೈನಾಮೈಟನ್ನು]] ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಆಸ್ಛೋಟಿಸಿ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಜಡಗೊಳಿಸಿ ಹಿಡಿಯುವುದಿದೆ. # ರಾಸಾಯನಿಕ ಜಡಗೊಳಿಸುವಿಕೆ : ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ವಿಷಗಳಿಂದ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಮಂಕುಗೊಳಿಸಿ ಹಿಡಿಯುವುದುಂಟು. # ವಿದ್ಯುತ್ತಿನಿಂದ ಜಡಗೊಳಿಸುವಿಕೆ: ವಿದ್ಯುತ್ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಮರವಡಿಸಿ ಹಿಡಿಯುವುದು. ಆದರೆ ಈ ವಿಧಾನಗಳು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾದ್ದರಿಂದ ನಿಷೇಧಕ್ಕೊಳಗಾಗಿವೆ. ==ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಉದ್ಯಮ== ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಉದ್ಯಮವು ಮೀನು ಅಥವಾ ಮೀನು ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು, ಬೆಳೆಸುವುದು, ಸಂಸ್ಕರಿಸುವುದು, ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದು, ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು, ಸಾಗಿಸುವುದು, ಮಾರಾಟಗಾರಿಕೆ ಅಥವಾ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಯಾವುದೇ ಉದ್ಯಮ ಅಥವಾ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಮನರಂಜನೆ, ಜೀವನಾಧಾರ ಹಾಗೂ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ, ಮತ್ತು ಹಿಡಿಯುವುದು, ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಹಾಗೂ ಮಾರಾಟಗಾರಿಕೆ ವಲಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಎಫ್‌‌‌‌‌‌ಎಓ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ.<ref>FAO Fisheries Section: Glossary: [http://www.fao.org/fi/glossary/default.asp ''Fishing industry.''] Retrieved 28 May 2008.</ref> ವಾಣಿಜ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯು ಮೀನು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಮುದ್ರಾಹಾರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಮಾನವ ಸೇವನೆಗಾಗಿ ಅಥವಾ ಇತರ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುವಾಗಿ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಹಂಚಿಕೆಯ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮೂರು ಪ್ರಧಾನ ಉದ್ಯಮ ವಲಯಗಳಿವೆ: *ವಾಣಿಜ್ಯ ವಲಯವು ಕಾಡು-ಹಿಡಿತ ಅಥವಾ ಜಲಜೀವಿ ಕೃಷಿ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಉದ್ಯಮಗಳು ಹಾಗೂ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಆ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ವಿವಿಧ ರೂಪಾಂತರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. *ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಲಯವು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಉದ್ಯಮಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳು ತಮ್ಮ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. *ಮನರಂಜನಾ ವಲಯವು ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಂದ ಮನರಂಜನೆ, ಕ್ರೀಡೆ ಅಥವಾ ಜೀವನಾಧಾರದ ಉದ್ದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಉದ್ಯಮಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. === ವಾಣಿಜ್ಯ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ === ವಾಣಿಜ್ಯ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಎಂದರೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವುದು. ಇದನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲದಿಂದ ದೂರ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ವಾಣಿಜ್ಯ ಮೀನುಗಾರರು ಈ ಜಾತಿಗಳಿಗೆ ವಿವಿಧ ಮೀನು ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಟ್ಯೂನ, ಕಾಡ್ ಮತ್ತು [[ಸಾಲ್ಮನ್‌|ಸಾಲ್ಮನ್‌ಗಳಿಂದ]] ಹಿಡಿದು ಸೀಗಡಿ, ಕ್ರಿಲ್, ಕಡಲನಳ್ಳಿ, ಕ್ಲಮ್‌ಗಳು, ಸ್ಕ್ವಿಡ್ ಮತ್ತು [[ಏಡಿ|ಏಡಿಗಳವರೆಗೆ]] ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲ ಜಲಚರ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುತ್ತಾರೆ. ವಾಣಿಜ್ಯ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ವಿಧಾನಗಳು ದೊಡ್ಡ ಬಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿವೆ. ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಹಸುಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಹಿಡಿದ ಜಾತಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತವೆ. ವಾಣಿಜ್ಯ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಉದ್ಯಮವು ಕೈಯಿಂದ ಎಸೆಯುವ ಬಲೆಗಳು ಅಥವಾ ಕೆಲವು ಮಡಕೆ ಬೋನುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಣ್ಣ ದೋಣಿಯುಳ್ಳ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಪ್ರತಿದಿನ ಟನ್‌ಗಟ್ಟಲೆ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸುವ ಎಳೆಬಲೆ ದೋಣಿಗಳ ದೊಡ್ಡ ಸಮೂಹದವರೆಗೆ ಬದಲಾಗಬಹುದು. ವಾಣಿಜ್ಯ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ ತೂಕದ ಕಲ್ಲುಗಳು, ಬಲೆಗಳು (ಉದಾ. ಪರ್ಸ್ ಸೇನ್ ಬಲೆ), ಸೇನ್ ಬಲೆಗಳು (ಉದಾ. ಬೀಚ್ ಸೇನ್), ಎಳೆಬಲೆಗಳು (ಉದಾ. ಕೆಳ ಎಳಬಲೆ), ಹೂಳೆತ್ತುಗಗಳು, ಕೊಕ್ಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಗ್ಗ (ಉದಾ. ಉದ್ದ ಹಗ್ಗ ಮತ್ತು ಕೈಹಗ್ಗ), ಎತ್ತುವ ಬಲೆಗಳು, ಕಿವಿರುಬಲೆಗಳು, ಸಿಕ್ಕಿಸುವ ಬಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಬೋನುಗಳು ಸೇರಿವೆ. ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ೨೦೦೦ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದ ಒಟ್ಟು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯು 86 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟಿತ್ತು (ಎಫ್ಎಓ ೨೦೦೨). ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೈನಾ (ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್ ಮತ್ತು ತೈವಾನ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ), ಪೆರು, ಜಪಾನ್, ಅಮೇರಿಕ, ಚಿಲಿ, ಇಂಡೋನೇಷಿಯಾ, ರಷ್ಯಾ, ಭಾರತ, ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್, ನಾರ್ವೆ ಮತ್ತು ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅಗ್ರ ಉತ್ಪಾದಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ದೇಶಗಳು ಪ್ರಪಂಚದ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ; ಪ್ರಪಂಚದ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಚೀನಾ ಒಂದೇ ಹೊಂದಿದೆ. ಆ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ, ೯೦% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ೧೦% ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಒಳನಾಡಿನ ಮೀನುಗಳು ಆಗಿದ್ದವು. ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜಾತಿಗಳು ಪ್ರಪಂಚದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೀನು ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಕೆಲವು ಜಾತಿಗಳೆಂದರೆ ಹೆರಿಂಗ್, ಕಾಡ್, ಆಂಚೊವಿ, ಟ್ಯೂನ, ಫ್ಲೌಂಡರ್, ಮಲೆಟ್, ಸ್ಕ್ವಿಡ್, ಸೀಗಡಿ, ಸಾಲ್ಮನ್, ಏಡಿ, ನಳ್ಳಿ, ಸಿಂಪಿ ಮತ್ತು ಸ್ಕ್ಯಾಲಪ್‍ಗಳು. ಈ ಕೊನೆಯ ನಾಲ್ಕನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲವು ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್‍ಗಳಷ್ಟು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ ಬೇಟೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದವು. ಹೆರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸಾರ್ಡೀನ್‍ಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ೨೨ ಮಿಲಿಯನ್ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್‌‌‌‍ಗಳಷ್ಟು ಬೇಟೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದವು. {| class="wikitable" |+ಪ್ರಪಂಚದ ಮೀನು ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ! !1998 !1999 !2000 !2001 !2002 !2003 |- |ಉತ್ಪಾದನೆ (ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್) | | | | | | |- |'''ಒಳನಾಡು''' | | | | | | |- |ಹಿಡುವಳಿ |8.1 |8.5 |8.7 |8.7 |8.7 |9.0 |- |ಮೀನುಕೃಷಿ |18.5 |20.2 |21.3 |22.5 |23.9 |25.2 |- |'''<small>ಒಟ್ಟು ಒಳನಾಡು</small>''' |'''26.6''' |'''28.7''' |'''30.0''' |'''31.2''' |'''32.6''' |'''34.2''' |- |'''ಕಡಲು''' | | | | | | |- |ಹಿಡುವಳಿ |79.6 |85.2 |86.8 |84.2 |84.5 |81.3 |- |ಮೀನುಕೃಷಿ |12.0 |13.3 |14.2 |15.2 |15.9 |16.7 |- |'''<small>ಒಟ್ಟು ಕಡಲು</small>''' |'''91.6''' |'''98.5''' |'''101.0''' |'''99.4''' |'''100.4''' |'''98.0''' |- |'''ಹಿಡುವಳಿಯಿಂದ ಒಟ್ಟು''' |87.7 |93.8 |95.5 |92.9 |93.2 |90.3 |- |'''ಮೀನುಕೃಷಿಯಿಂದ ಒಟ್ಟು''' |30.6 |33.4 |35.5 |37.8 |39.8 |41.9 |- |'''ಒಟ್ಟು ಉತ್ಪಾದನೆ''' |'''118.2''' |'''127.2''' |'''131.0''' |'''130.7''' |'''133.0''' |'''132.2''' |- |'''ಬಳಕೆ''' | | | | | | |- |'''ಆಹಾರದ ಬಳಕೆಗೆ''' |93.6 |95.4 |96.8 |99.5 |100.7 |103.0 |- |'''ಆಹಾರೇತರ ಬಳಕೆಗೆ''' |24.6 |31.8 |34.2 |31.1 |32.2 |29.2 |- |'''ಜನಸಂಖ್ಯೆ (100 ಕೋಟಿ)''' |5.9 |6.0 |6.1 |6.1 |6.2 |6.3 |- |ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಮೀನು ಸರಬರಾಜು (ಕೆಜಿ/ವರ್ಷಕ್ಕೆ) |15.8 |15.9 |15.9 |16.2 |16.2 |16.3 |} (ಆಧಾರ: ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವರದಿ) 2002-03 ರ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ [[ಚೀನಾ]] ಮೀನು ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮುಂದುವರೆದ ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಚೀನಾದಲ್ಲಿ 2002 ವರ್ಷವೊಂದರಲ್ಲಿ 44.3 ದಶ ಲಕ್ಷ ಟನ್‍ಗಳ ಮೀನು ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗಿದೆ. ಕಡಲ ಹಾಗೂ ಒಳನಾಡು ಒಟ್ಟು ಮೀನು ಹಿಡುವಳಿಯಲ್ಲಿ [[ಭಾರತ]] ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಏಳನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮೀನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದೆ. ಒಳನಾಡು ಮೀನು ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ದೇಶ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಭಾರತ ಎರಡನೆಯದು. ಒಳನಾಡು ಹಿಡುವಳಿಯಲ್ಲಿ ಶೇ.68 ರಷ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಆಗುತ್ತಿದೆ. ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಜೀವಾಳವಾಗಿದೆ. [[ನದೀಮುಖ|ಅಳಿವೆಗಳಲ್ಲಿ,]] ತೀರಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಆಳ ಸಮುದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡುವ ಸೀಗಡಿಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಾಂತ್ರೀಕೃತ ದೋಣಿಗಳ ಎಳೆ ಬಲೆಗಳಿಂದ ಹಿಡಿಯುತ್ತಾರೆ. ಜಪಾನ್ ಹಾಗೂ ಇತರ ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಈಚೆಗೆ ಚೌಳು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸೀಗಡಿಕೃಷಿಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿವೆ. ಸಿಂಪಿಗಳು ಹಾಗೂ ಮರುವಾಯಿಗಳು ನೀರಿನ ಅಲ್ಪ ಸೆಳೆತವಿರುವ ಆಳವಿಲ್ಲದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಇಂಥವು ಕೂಡ ನದಿ, ಸಮುದ್ರಗಳ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವೆನಿಸಿವೆ. ಈಗ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಂಪಿ ಮತ್ತು ಮರುವಾಯಿಗಳನ್ನು ಕೃಷಿಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಒಂದು ಉದ್ಯೋಗವೇ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ. ಇಂಥಲ್ಲಿ ಸಿಂಪಿಗಳು ಹಾಗೂ ಮರುವಾಯಿಗಳಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕೊಡಲು ಬೇಲಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಅವನ್ನು ನಾಟಿ ಮಾಡಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯುಕ್ತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವನ್ನು ಇತರ ಬೆಳೆಗಳಂತೆಯೇ ಸಿಂಪಿಗಳನ್ನು ಕಬ್ಬಿಣದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಉದ್ದವಾದ ಹಿಡಿಗಳುಳ್ಳ ಸಿಂಪಿ ಇಕ್ಕಳಗಳಿಂದ ಮರುವಾಯಿಗಳನ್ನು ವಿಶಿಷ್ಟ ಬಗೆಯ ಹಲುಬೆಗಳಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮುದ್ರ ನಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಏಡಿಗಳನ್ನು ಮರದ ಅಥವಾ ತಂತಿಯ ಬೋನುಗಳಿಂದ ಹಿಡಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸರ್ವೋತ್ಕೃಷ್ಟವಾದ ಸಮುದ್ರ ನಳ್ಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಮರುವಾಯಿಗಳು ಕೆನಡದಿಂದ; ಸಿಂಪಿಗಳು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ, ರೋಡ್ ದ್ವೀಪಗಳು, ಕನ್ನೆಕ್ಟಿಕಟ್, ಲಾಂಗ್ ಐಲೆಂಡ್‌ಗಳು, ಚೆಸಾಪೀಕ್ ಕೊಲ್ಲಿ, ಭಾರತ ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ದೊರಕುತ್ತವೆ. [[ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್|ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ]] ತೀರ ಇಚ್ಚಿಪ್ಪು ಮೀನುಗಾರಿಕೆಗೆ ಹೆಸರಾಂತಿದೆ. === ಮೀನು ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರಗಳು === ಮೀನು ಸಾಕಣೆಯು ಜಲಚರ ಕೃಷಿಯ ಪ್ರಧಾನ ರೂಪವಾಗಿದೆ. ಇತರ ವಿಧಾನಗಳು ಸಾಗರಜಲಕೃಷಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರಬಹುದು. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಆವರಣಗಳಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಸಾಕುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಮನರಂಜನಾ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಗಾಗಿ ಅಥವಾ ಜಾತಿಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಮರಿ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಕಾಡಿಗೆ ಬಿಡುವ ಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೀನು ಮೊಟ್ಟೆ ಕೇಂದ್ರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಲ್ಮನ್, ಕಾರ್ಪ್, ಟಿಲಾಪಿಯಾ, ಕ್ಯಾಟ್‌ಫಿಶ್ ಮತ್ತು ಟ್ರೌಟ್ ಇತ್ಯಾದಿ ಮೀನು ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಲ್ಪಡುವ ಮೀನು ಜಾತಿಗಳಾಗಿವೆ. ವಾಣಿಜ್ಯ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿದ ಬೇಡಿಕೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಮಿತಿಮೀರಿದ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಮೀನಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೇಡಿಕೆಗೆ ಮೀನು ಸಾಕಣೆಯು ಪರ್ಯಾಯ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. === ಮೀನು ಉತ್ಪನ್ನಗಳು === ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಮೀನು ಮತ್ತು ಮೀನು ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಆಹಾರವಾಗಿ ಸೇವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇತರ ಸಮುದ್ರಾಹಾರಗಳೊಂದಿಗೆ, ಇದು ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ನ ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಧಾನ ಮೂಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ: ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ೧೪-೧೬ ಪ್ರತಿಶತ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಪ್ರೋಟೀನ್‌ನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಬಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ತಮ್ಮ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮೂಲಕ್ಕಾಗಿ ಮೀನನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>Tidwell, James H. and Allan, Geoff L.</ref> ಶೇಕಡಾ 60 ರಿಂದ 82 ರವರೆಗೆ ತೇವಾಂಶ, ಶೇಕಡಾ 13ರಿಂದ 20ರ ವರೆಗೆ [[ಪ್ರೋಟೀನ್]] ಹಾಗೂ ಕೊಂಚ ಪರಿಮಾಣದಲ್ಲಿ [[ಕೊಬ್ಬು|ಕೊಬ್ಬನ್ನುಳ್ಳ]] ಮೀನಿನ [[ಮಾಂಸ]] ಒಂದು ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಆಹಾರ. ಜೊತೆಗೆ ಮೀನಿನ ಮಾಂಸದಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಪರಿಮಾಣದಲ್ಲಿ ಯಥೋಚಿತ ಮತ್ತು ಯೋಗ್ಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಆಹಾರದ ಅತ್ಯವಶ್ಯ ವಸ್ತುಗಳಾದ [[ಜೀವಸತ್ವಗಳು|ವಿಟಮಿನ್‌ಗಳು]] ಅಡಕಗೊಂಡಿವೆ. ಮೀನು ಮತ್ತು ಇತರ ಜಲಚರಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಆಹಾರೇತರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾಗಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಶಾರ್ಕ್ ಚರ್ಮದ ತೊಗಲು, ಕಟಲ್‍ಫಿಶ್‌ನ ಮಸಿಯಂಥ ಸ್ರಾವಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ವರ್ಣದ್ರವ್ಯಗಳು, ವೈನ್ ಮತ್ತು ಬಿಯರ್‌ನ ಶೋಧನೆಗಾಗಿ ಬಳಸುವ ಐಸಿಂಗ್ಲಾಸ್, ರಸಗೊಬ್ಬರವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಮೀನು ಎಮಲ್ಷನ್, ಮೀನಿನ ಅಂಟು, ಮೀನಿನ ಎಣ್ಣೆ ಮತ್ತು ಮೀನು ಹಿಂಡಿ. ಮೀನುಗಳನ್ನು ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಕ್ವೇರಿಯಂ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ ಜೀವಂತವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೀನುಗಳ ಮಾಂಸದ ಕಣಕದಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುವ ಮೀನು ಸಾಸೆಜ್, ಮೀನಿನ ದೋಸೆ ಉಂಡೆ (ರಿಸೋಲ್ಸ್). ಆ್ಯಂಚೊವಿ ಪಿಷ್ಟದ ವ್ಯಂಜನ, ಮೀನುದೋಸೆ, ಕ್ಯಾವೀಯಾರ್ ವ್ಯಂಜನ ಮುಂತಾದವು ಕೂಡ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯ ಉಪೋತ್ಪನ್ನಗಳೇ ಆಗಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇತರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾದ ಶಾರ್ಕ್ ಮಾಂಸದ ಕಣಕ, ಶಾರ್ಕ್ ಮೀನಿನ ಯಕೃತ್ತಿನ ಎಣ್ಣೆ, ಮೀನಿನ ಮರವಜ್ರ, ಮೀನಂಟುವಜ್ರ ಮುಂತಾದವು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯ ಮೀನುಗಳಿಂದ ಗೊಬ್ಬರ ಮತ್ತು ಪಶು ಆಹಾರ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಬಳಸಲಾಗುವುದು. ಸ್ತನಿಗಳಾದ [[ತಿಮಿಂಗಿಲ|ತಿಮಿಂಗಲ]], ಸೀಲ್ ಪ್ರಾಣಿ, [[ಕಡಲ ಸಿಂಹ|ಕಡಲಸಿಂಹ]], ಕಡಲಹಸು ಹಾಗೂ ಉರಗ ವರ್ಗದ [[ಆಮೆ|ಆಮೆಗಳ]] ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಸಹ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಮೀನು ಹಿಡಿದ ಮೇಲೆ ಅವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ತನಕ ಜೋಪಾನಮಾಡಿ ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಆವಶ್ಯಕ. ಮೀನು, ಸಿಗಡಿ, ಸಿಂಪಿಗಳ ಮಾಂಸ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಕೊಳೆತು ಹೋಗುವಂಥ ಸರಕು. ಮೀನು ಸತ್ತ ತತ್‌ಕ್ಷಣವೇ [[ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ|ಬ್ಯಾಕ್ಟಿರಿಯಾದಂಥ]] ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಜೀವಿಗಳ ಆಕ್ರಮಣದಿಂದಾಗಿ, ಹಾಗೂ ಅದರ ದೇಹದಲ್ಲಿರುವ ಕಿಣ್ವಗಳ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದಾಗಿ ಕೆಲವು ಅನಪೇಕ್ಷಣೀಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗುವುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಬಿಟ್ಟರೆ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅದು ಮಾನವನ ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಬಾರದಂತೆ ಅನುಪಯುಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಡಿದ ಮೀನುಗಳನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಕೆಡದಂತೆ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಆಧುನಿಕ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆಗತಾನೆ ಹಿಡಿದ ಮೀನುಗಳನ್ನು ದೂರದ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಒಯ್ಯಲು [[ಮಂಜುಗಡ್ಡೆ|ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯ]] ಬಳಕೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಬಹುಕಾಲ ಕೆಡದಂತೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಹಲವಾರು ವಿಧಾನಗಳು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಉದಾ. ಶೀತ ಘನೀಕರಣ, ಡಬ್ಬೀಕರಣ, ಒಣಗಿಸುವಿಕೆ ಇತ್ಯಾದಿ. ==== ಮೀನು ಸಂಸ್ಕರಣೆ ==== ಉಪಯೋಗದಲ್ಲಿರುವ ಮೀನು ಸಂಸ್ಕರಣದ ಮುಖ್ಯ ವಿಧಾನಗಳೆಂದರೆ: # ಉಪ್ಪು ಹಾಕುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಉಪ್ಪುನೀರಿನಲ್ಲಿ ಉನಿ ಹಾಕುವಿಕೆ: ಉಪ್ಪು ಹಾಕುವಿಕೆ ಪ್ರಪಂಚಾದ್ಯಂತ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಧಾನ. [[ಯುರೋಪ್|ಯೂರೋಪ್]] ಹಾಗೂ ಅಮೆರಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಡ್‌ಮೀನುಗಳನ್ನು ಹೀಗೆ ಉಪ್ಪು ಹಾಕಿ ಒಣಗಿಸುವುದು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯಮವಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಧಾನ ಉಳಿದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಇಡೀ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವನ್ನು ದಡದ ಮೇಲೆಯೇ ನಡೆಸಲಾಗುವುದು. ಮೀನುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದ ತತ್‌ಕ್ಷಣವೇ ಅವುಗಳ ತಲೆ ತೆಗೆದು ದೇಹವನ್ನು ಸೀಳಿ ಶುಚಿಮಾಡಿ ಉಪ್ಪುಹಾಕಿ ಉಪ್ಪಿನ ಸ್ತರಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಇರುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಮೀನುಕುಳಿಗಳಲ್ಲಿ ರಾಶಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅನಂತರ ಸಂಸ್ಕರಣ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಉಪ್ಪೂರಿಸಿದ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿಯೇ ಅವುಗಳನ್ನು ಒಣಗಿಸಿ ರಫ್ತುಮಾಡಲು ಪೀಪಾಯಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೆ ಗಂಟುಕಟ್ಟಿ ಇಡುತ್ತಾರೆ. ಅನೇಕ ಶತಮಾನಗಳ ತನಕ ಉಪ್ಪು ಹಾಕಿದ ಮೀನುಗಳು (ಕಾಡ್) ಯೂರೊಪಿನ ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ್ದವೆಂಬುದು ಉಲ್ಲೇಖಾರ್ಹ. # ಹೊಗೆ ಹಾಕುವಿಕೆ: ಮೀನಿಗೆ ಹೊಗೆ ಊಡುವುದು ಉಪ್ಪು ಹಾಕುವುದರ ಮತ್ತು ಒಣಗಿಸುವುದರ ವಿಧಾನದಂತೆಯೇ ಇದೆ. ಹೊಗೆ ಹಾಕುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆರಿಂಗ್, ವೈಟಿಂಗ್, ಕಾಡ್, ಲಿಂಗ್, ಸೈಥ್, ಹ್ಯಾಡಕ್, ಮೀಸೆಮೀನು, ಬಂಗುಡೆ ಮುಂತಾದ ಮೀನುಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಿಮಾನವ ತಾನು ಹಿಡಿದ ಮೀನನ್ನು ಶಿಬಿರದ ಹೊರಗೆ ಬೆಂಕಿಯ ಮೇಲೆ ತೂಗಾಡಿಸುತ್ತ ಹೊಗೆ ಊಡುತ್ತಿದ್ದ. ಈಗಲೂ ಅನೇಕ ಹಳೆಯ ಜನಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪದ್ಥತಿ ಉಂಟು. ಆದರೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಬೆಳೆದಂತೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ವಿಧಾನಗಳು ಅಗತ್ಯವಾದವು. ಆಧುನಿಕ ಹೊಗೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಮೀನುಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಬೆಂಕಿಮಾಡಲು ಉಪಯೋಗಿಸುವ [[ಮರ|ಮರಗಳು]] ವಿಶೇಷವಾದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಪಡೆದಿವೆ. ಗಡಸು ಮರಗಳಾದ [[ಓಕ್]], ಹಿಕರಿ, [[ಮಹಾಗನಿ]] ಮುಂತಾದ ಮರಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಮರಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಮೊತ್ತದ [[ಎಣ್ಣೆ]] ಹಾಗೂ [[ರಾಳ|ರಾಳಗಳಿರುವವಲ್ಲದೆ]] ಇವು ಮೀನಿಗೆ ಒಂದು ಬಗೆಯ ರುಚಿಯನ್ನು ಸಹ ಕೊಡಬಲ್ಲವು. ನೇರ ಮರವನ್ನೇ ಉರಿಸಿ ಹೊಗೆ ಉಂಟುಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಮರದ ಪುಡಿಯನ್ನು ಉರಿಸುತ್ತ ದಟ್ಟವಾದ ಹೊಗೆಯ ಮೋಡಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿಮಾಡಿ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಸುಡುತ್ತಾರೆ. ಹೊಗೆ ಊಡುವುದರ ಮೊದಲು ಮೀನಿನ ತಲೆ ಕತ್ತರಿಸಿ ಕೆಳಗಿನ ಭಾಗದವರೆಗೆ ಸೀಳಿ, ಒಳಗಿನ ಭಾಗಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅನಂತರ ಅದನ್ನು ತೊಳೆದು ಅಲ್ಪಕಾಲದ ತನಕ ಉಪ್ಪುನೀರಿನ ಸಾರದ್ರಾವಣದಲ್ಲಿ ಮುಳಿಗಿಸಿ ಒಣಗಿಸಿ 5 ರಿಂದ 6 ಗಂಟೆಯ ತನಕ ಹೊಗೆಗೆ ಹಿಡಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. # ಒಣಗಿಸುವಿಕೆ: ಮೀನಿನ ಸಂಸ್ಕರಣದ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಧಾನ ಒಣಗಿಸುವಿಕೆ. ಬಿಸಿಲು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವಂಥ ಉಷ್ಣವಲಯ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕ್ರಮ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಲಿತವಿದೆ. ಒಣಗಿದ ಮೀನುಗಳೇ ಪ್ರಧಾನ ಆಹಾರವಾಗಿರುವ ದೇಶಗಳಾದ [[ಆಫ್ರಿಕಾ|ಆಫ್ರಿಕ]], ಭಾರತ, ಮಲಯ, [[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್|ಫಿಲಿಪೀನ್ಸ್]], ಚೀನ ಹಾಗೂ ಜಪಾನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವಿಧಾನ ಜನಪ್ರಿಯ ಆಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿ, ಒಳಗಿನ ಭಾಗಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಒಣಗಲು ಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಒಣಗಿಸುವ ಮೊದಲು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಉಪ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಹಾಕುವುದುಂಟು. # ಶೀತ ಘನೀಕರಣ: ಶೀತ ಘನೀಕರಣ ಒಂದು ಆಧುನಿಕ ಆಹಾರ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ವಿಧಾನ. ಇದರಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಉಷ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಡದಂತೆ ರಕ್ಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ವಿದೇಶಗಳಿಗೆ ರಫ್ತು ಮಾಡಲಾಗುವ ಮೀನುಗಳು, ಸೀಗಡಿಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪೊಟ್ಟಣೀಕರಿಸಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಶೀತಘನೀಕರಣ ಯಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1 ರಿಂದ 1.50 ಗಂಟೆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ –250 ಸೆ ನಿಂದ 400 ಸೆ. ಗೆ ತರಲಾಗುತ್ತದೆ. ತದನಂತರ ಇವುಗಳನ್ನು -180 ಸೆ ಉಷ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ ಶೇಖರಿಸಿಡಲಾಗುವುದು. ಈ ವಿಧಾನದಿಂದ ಆಹಾರವನ್ನು 6 ತಿಂಗಳ ವರೆಗೆ ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಡಬಹುದು. # ಡಬ್ಬಿಜೋಪಾಸನೆ: ಮೀನು ಸಂಸ್ಕರಣದ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಧಾನವೆಂದರೆ ಡಬ್ಬಿಜೋಪಾಸನೆ. ಇದು ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಆಧುನಿಕ ವಿಧಾನವಾಗಿದ್ದು ಅನೇಕ ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಂತೂ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾದ ಉದ್ಯಮವೇ ಆಗಿಹೋಗಿದೆ. ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸ್ಯಾಲ್ಮನ್, ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಹೆರಿಂಗ್, ಸ್ಪ್ರಾಟ್, ಬೂತಾಯಿ, ಆ್ಯಂಚೊವಿ, ಬಂಗುಡೆ ಹಾಗು ಟನ್ನಿಗಳು, ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಹಾಗೂ [[ಪೋರ್ಚುಗಲ್|ಪೋರ್ಚುಗಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ]] ಬೂತಾಯಿ ಉದ್ಯಮ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವೆನಿಸಿವೆ. ಡಬ್ಬಿಜೋಪಾಸನೆ ಈ ರೀತಿ ಇದೆ: ಮೊದಲು ಮೀನಿನ ತಲೆ ಹಾಗೂ ಒಳಭಾಗಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ ದೇಹಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪವಾಗಿ ಉಪ್ಪನ್ನು ಚಿಮುಕಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅನಂತರ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲದ ತನಕ ಉಪ್ಪು ನೀರಿನೊಳಗೆ ಮುಳುಗಿಸಿ ಹೊರತೆಗೆದು ತೊಳೆದು ಒಣಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು [[ಆಲಿವ್ ಎಣ್ಣೆ|ಆಲಿವ್]] ಮುಂತಾದ ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ನಿಮಿಷಗಳ ತನಕ ಕರಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಇತರ ಸಂಬಾರ ಘಟಕಗಳಾದ ಲಿಂಬೆ ಎಣ್ಣೆ, [[ಲವಂಗ]], ಬೇ ಎಲೆಗಳ ಬಟ್ಟಿಯಿಂದ ಪಡೆದ ಸುಗಂಧದ್ರವ್ಯ, ಮಸಾಲೆ [[ಅಣಬೆ]] ಮುಂತಾದ ಪದಾರ್ಥಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಗೆ ಡಬ್ಬಿಯೊಳಗೆ ಆಲಿವ್ ಎಣ್ಣೆ ಹಾಕಿ ಮೀನನ್ನು ತುಂಬಿ ಗಾಳಿ ಸೇರದಂತೆ ಮೊಹರು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ ಸಹ ಸ್ಪ್ರಾಟ್ ([[:en:European_sprat|ಕ್ಲೂಪಿಯ ಸ್ಪ್ರಾಟಸ್]]) ಮತ್ತು ಹೆರಿಂಗ್ ಎಳೆಯ ಮೀನುಗಳನ್ನು ([[:en:Atlantic_herring|ಕ್ಲೂಪಿಯ ಹ್ಯಾರಂಗಸ್]]) ಇದೇ ರೀತಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ನಿರ್ವಹಣೆ== ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆಧುನಿಕ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಹಲವುವೇಳೆ ನಿರ್ವಹಣಾ ನಿಯಮಗಳ ಸರ್ಕಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ನಿರ್ವಹಣಾ ವಿಧಾನಗಳ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಇವುಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಕಣ್ಗಾವಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ವಿಜ್ಞಾನವು ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಿಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇದು ಬಹು ಶಿಕ್ಷಣ ವಿಭಾಗೀಯ ವಿಜ್ಞಾನವಾಗಿದ್ದು, ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯ ಸಮಗ್ರ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರಶಾಸ್ತ್ರ, ಸಮುದ್ರ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ, ಸಮುದ್ರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ, ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಚಲನಶಾಸ್ತ್ರ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಜೈವಿಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಂತಹ ಹೊಸ ವಿಭಾಗಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿವೆ. ===ಸಮರ್ಥನೀಯತೆ=== ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಸುಸ್ಥಿರತೆಯಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೆಂದರೆ ಮಿತಿಮೀರಿದ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ, ಅನುದ್ದೇಶಿತ ಬೇಟೆ, ಸಮುದ್ರ ಮಾಲಿನ್ಯ, ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯ ಪಾರಿಸರಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳು, ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಮೀನು ಸಾಕಣೆ. ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಸಮುದ್ರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಭಾಗವಾಗಿವೆ. ಇವನ್ನು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ವಿಜ್ಞಾನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ನಿಭಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಡಿಯಲು ಎಷ್ಟು ಮೀನುಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯಬೇಕೆಂಬ ಮಾನವರ ಬಯಕೆಯ ನಡುವೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಅಂತರವಿದೆ, ಪ್ರಪಂಚದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಉಲ್ಬಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇತರ ಪಾರಿಸರಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಂತೆಯೇ, ತಮ್ಮ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ಮೀನುಗಾರರು ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಮೀನಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಸಮರ್ಥನೀಯವಾಗಬೇಕಾದರೆ ಕೆಲವು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಮಿತಿಗೊಳಿಸಬೇಕು ಅಥವಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಅರಿತುಕೊಂಡಿರುವ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಘರ್ಷವೂ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ==ಪ್ರಾಣಿ ಕಲ್ಯಾಣ ಕಾಳಜಿಗಳು== ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ಮೀನುಗಳು ನೋವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬಹುದೆಂದು ಕೆಲವರು ಅನುಮಾನಿಸಿದ್ದರು. [[ಸಸ್ತನಿ|ಸಸ್ತನಿಗಳಂತೆಯೇ]] ನೋವಿನ ಪ್ರಚೋದಕಗಳಿಗೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಜೇನುನೊಣದ ವಿಷದ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು) ಮೀನುಗಳು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ತೋರಿಸಿವೆ.<ref>{{Cite journal|last=Sneddon|first=LU|title=Pain perception in fish: indicators and endpoints.|journal=ILAR Journal|volume=50|issue=4|pages=38–42|pmid=19949250|year=2009|doi=10.1093/ilar.50.4.338|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Oidtmann|first1=B|last2=Hoffman|first2=RW|title=Pain and suffering in fish|journal=Berliner und Münchener Tierärztliche Wochenschrift|volume=114|issue=7–8|pages=277–282|date=Jul–Aug 2001|pmid=11505801}}</ref> ಇದು ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾಗಿದ್ದು ಚರ್ಚಾಸ್ಪದವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal|title=Do fish feel pain? Not as humans do, study suggests|journal=ScienceDaily|date=8 August 2013|url=https://www.sciencedaily.com/releases/2013/08/130808123719.htm|access-date=2 August 2017}}</ref> ಮೀನು ಸಾಕಣೆಯ ವಿಸ್ತರಣೆ, ಜೊತೆಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿ ಕಲ್ಯಾಣ ಕಾಳಜಿಗಳು ಮೀನುಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಹೆಚ್ಚು ಮಾನವೀಯ ಮತ್ತು ವೇಗವಾದ ವಿಧಾನಗಳ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>{{Cite journal|last1=Lund|first1=V|last2=Mejdell|first2=CM|last3=Röcklinsberg|first3=H|last4=Anthony|first4=R|last5=Håstein|first5=T|title=Expanding the moral circle: farmed fish as objects of moral concern.|journal=Diseases of Aquatic Organisms|volume=75|issue=2|pages=109–118|date=4 May 2007|pmid=17578250|doi=10.3354/dao075109|doi-access=free}}</ref> ಮೀನು ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರಗಳಂತಹ ದೊಡ್ಡ-ಪ್ರಮಾಣದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ, [[ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ|ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿಯಿಂದ]] ಮೀನುಗಳನ್ನು ಜಡಗೊಳಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಅವುಗಳು ಉಸಿರಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಂತೆ [[ಸಾರಜನಕ|ಸಾರಜನಕದಿಂದ]] ಪೂರಿತ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹಾಕಿದರೆ, ಇದು ಅವುಗಳನ್ನು ನೀರಿನಿಂದ ಹೊರತೆಗೆಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವೇಗವಾಗಿ ಅವುಗಳ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರೀಡಾ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಗಾಗಿ, ಮೀನುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದ ನಂತರ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊಡೆದು ನಂತರ ರಕ್ತಸ್ರಾವವಾಗಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ಮೆದುಳಿಗೆ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ವಸ್ತುವಿನಿಂದ (ಜಪಾನೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಿಥಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಇಕೆ ಜಿಮೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಇರಿಯುವ ಮೂಲಕ<ref>{{Cite journal|last1=Davie|first1=PS|last2=Kopf|first2=RK|title=Physiology, behaviour and welfare of fish during recreational fishing and after release.|journal=New Zealand Veterinary Journal|volume=54|issue=4|pages=161–172|date=August 2006|pmid=16915337|doi=10.1080/00480169.2006.36690|s2cid=1636511}}</ref> ಕೊಲ್ಲಬೇಕೆಂದು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಮೀನುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಿದರೆ ಅದು ಕ್ರೂರವಲ್ಲ ಎಂದು ಕೆಲವರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನವು ಕೊಕ್ಕೆಯು ಮೀನು ಆಹಾರವನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ಸೇವನಾ ವಿಧಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವನ್ನು ಹಾನಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ನೋವಿನ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite news |date=9 October 2018 |title=Anglers' catch-and-release method stops fish feeding properly, study finds |language=en-GB |work=The Independent |url=https://www.independent.co.uk/environment/fishing-anglers-fish-hurt-injuries-catch-and-release-feeding-a8575816.html |access-date=10 October 2018}}</ref> ಮೀನು ಹಿಡಿಯುವಾಗ ಮೀನಿನ ಬಲೆಯಲ್ಲಿ ಇತರ ಸಮುದ್ರ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ. ಈ ಅನುದ್ದೇಶಿತ ಬೇಟೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ ೧೦೦ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿಭಿನ್ನ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ನಿಯಮಗಳಿವೆ.<ref>{{Cite web |title=Facts {{!}} Seaspiracy Website |url=https://www.seaspiracy.org/facts |access-date=2022-03-12 |website=SEASPIRACY |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20210416001614/https://www.seaspiracy.org/facts |archive-date=2021-04-16 |url-status=dead}}</ref> ==ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಮಾಲಿನ್ಯ== ತ್ಯಜಿಸಿದ, ಕಳೆದುಹೋದ ಅಥವಾ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ ಬಲೆ, ಏಕ/ಬಹುತಂತು ಹಗ್ಗಗಳು, ಕೊಕ್ಕೆಗಳು, ಹುರಿಗಳು, ಪ್ಲಾವಕಗಳು, ತೇಲುವೆಗಳು, ಮುಳುಗು ಗುಂಡುಗಳು, ಲಂಗರುಗಳು, ಲೋಹೀಯ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಂಕ್ರೀಟ್, ಲೋಹ ಹಾಗೂ ಪಾಲಿಮರ್‌ಗಳಂತಹ ಜೈವಿಕವಾಗಿ ವಿಘಟನೀಯವಲ್ಲದ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಮೀನನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವ ಸಾಧನಗಳು (ಎಫ್‌ಎಡಿ) ಸೇರಿವೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಜಾಗತಿಕ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಸಾಧನಗಳ ನಷ್ಟಗಳು ಎಲ್ಲ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಬಲೆಗಳಲ್ಲಿ ೫.೭% ರಷ್ಟು, ಎಲ್ಲ ಬಲೆಗಳಲ್ಲಿ ೮.೬% ರಷ್ಟು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಹಗ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ೨೯% ನಷ್ಟನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ತ್ಯಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಕಳೆದುಹೋದ ಅಥವಾ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿಲ್ಪಟ್ಟ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಸಾಧನಗಳು (ಎಎಲ್‌‌‌‌ಡಿಎಫ್‌‌‌‌ಜಿ) ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸೇವನೆಯ ಮೂಲಕ ಸಮುದ್ರ ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೆ ಗಂಭೀರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರಬಹುದು.<ref name=":0">{{Cite web |last=Environment |first=U. N. |date=2021-10-21 |title=Drowning in Plastics – Marine Litter and Plastic Waste Vital Graphics |url=http://www.unep.org/resources/report/drowning-plastics-marine-litter-and-plastic-waste-vital-graphics |access-date=2022-03-23 |website=UNEP - UN Environment Programme |language=en}}</ref> ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಸಾಧನಗಳು ಎಎಲ್‌‌‌‌ಡಿಎಫ್‌‌‌‌ಜಿ ಆಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯು ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಅಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ: * ಪಾರಿಸರಿಕ ಅಂಶಗಳು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಸಮುದ್ರತಳದ ಸ್ಥಳಾಕೃತಿ ಮತ್ತು ಅಡೆತಡೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಉಬ್ಬರವಿಳಿತಗಳು, ಪ್ರವಾಹಗಳು, ಅಲೆಗಳು, ಗಾಳಿಗಳು ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯು ಸಹ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. * ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ನಷ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಾಹಕ ದೋಷಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. * ಅಸಮರ್ಪಕ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಸಮರ್ಪಕ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರದ ನಿಯಮಗಳಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಎಎಲ್‌‌‌‌ಡಿಎಫ್‌‌‌‌ಜಿಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಬಹುದು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಗೆ ಕಳಪೆ ಅವಕಾಶವಿರಬಹುದು). * ಸಂಘರ್ಷಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸಾಧನಗಳ ನಷ್ಟವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ (ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅಥವಾ ಅನುದ್ದೇಶಿತವಾಗಿ) ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಂದ್ರತೆಯಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದು, ಮಲಿನಗೊಳಿಸುವುದು, ಹಾಳುಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಪಾಟ್‌ಗಳು, ಸೆಟ್ ಗಿಲ್‌ನೆಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಬಲೆಗಳಂತಹ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಉಪೇಕ್ಷಿತ ಸಾಧನಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಂಘರ್ಷದ ಹಾನಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ, ಸಂಘರ್ಷಗಳು ಕಳೆದುಹೋದ ಸಾಧನಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರಣಗಳಾಗಿವೆ. ==ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರಭಾವ== *ಸಮುದಾಯ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಹಳ್ಳಿಗಳಂತಹ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ, ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯು ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೆಲಸದ ಮೂಲವನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸಮುದಾಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತನ್ನು ಸಹ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |date=2 March 2012 |title=International Collective in Support of Fishworkers |url=http://www.icsf.net |access-date=1 July 2012 |publisher=ICSF}}</ref> *ಆರ್ಥಿಕ ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯ ತಾಣಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿ ಗಾಳಹಾಕಿ ಮೀನು ಹಿಡಿಯುವವರು ರಜೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಸಂದರ್ಶಕರಿಂದ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಣಾಮವು ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಆದಾಯದ ಗಮನಾರ್ಹ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಚಾಲಕವಾಗಿರಬಹುದು. *ಸೂಚ್ಯಾರ್ಥ ಸಂಬಂಧಿ "ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ದಂಡಯಾತ್ರೆ" ಎಂದರೆ ಸಂದರ್ಶಕರು ಅವರು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲು ಬಯಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲು ತಮ್ಮ ಗುರಿಗೆ ಮೋಸಮಾಡಲು ಅವರು ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನು ಅವರು ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆಂದು ಸೂಚಿಸುವ ಸನ್ನಿವೇಶವಾಗಿದೆ. ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಪದಗಳ ಇತರ ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ: "ಅಭಿನಂದನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ", "ಕೊಕ್ಕೆ, ಹಗ್ಗ ಮತ್ತು ಮುಳುಗು ಗುಂಡುಗಳಷ್ಟು ಮೂರ್ಖರಾಗುವುದು" (ಕೇವಲ "ಏನನ್ನಾದರೂ ಮಾಡಲು ಆಕರ್ಷಿತನಾಗುವುದನ್ನು" ಮೀರಿ ಮೂರ್ಖರಾಗುವುದು), ಮತ್ತು ಫಿಶಿಂಗ್‌ನ ಅಂತರಜಾಲ ಹಗರಣ, ಇದರಲ್ಲಿ ಬಳಕೆದಾರರು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹಾಕುವ (ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕೋಡ್‌ಗಳಂತಹ) ಜಾಲತಾಣವನ್ನು ಮೂರನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ನಕಲು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. *ಧಾರ್ಮಿಕ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯು [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ]],<ref>[http://www.bible.org/page.php?page_id=1246 A Misunderstood Analogy for Evangelism] Bible Analysis Article</ref><ref>[http://www.americanbible.org/brcpages/FishandFishing American Bible Society Article] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080905193146/http://americanbible.org/brcpages/FishandFishing|date=5 September 2008}} American Bible Society</ref> [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]], ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಹೊಸ ಯುಗದ<ref>[http://www.cafeastrology.com/zodiacpisces.html About Pisces the Fish] The Astrology Cafe Monitor</ref> ಧರ್ಮಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖ ಧರ್ಮಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ.<ref>Regensteinn J.M. and Regensteinn C.E. (2000) [https://books.google.com/books?id=OFKLk3S0fzgC&dq=%22Religious+food+laws+and+the+seafood+industry%22&pg=PR8 "Religious food laws and the seafood industry"] In: R.E. Martin, E.P. Carter, G.J. Flick Jr and L.M. Davis (Eds) (2000) ''Marine and freshwater products handbook'', CRC Press. {{ISBN|978-1-56676-889-4}}.</ref> ಜೀಸಸ್ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ವಿಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದನು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಬೈಬಲ್‌ನಲ್ಲಿ ವರದಿ ಮಾಡಲಾದ ಹಲವಾರು ಅದ್ಭುತಗಳು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ದೃಷ್ಟಾಂತಗಳು ಹಾಗೂ ಕಥೆಗಳು ಮೀನು ಅಥವಾ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರಕ ಪೀಟರ್<ref>[http://www.ucgstp.org/lit/gn/gn030/peter.html Peter: From Fisherman to Fisher of Men] Profiles of Faith {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160306222258/http://www.ucgstp.org/lit/gn/gn030/peter.html|date=6 March 2016}}</ref> ಒಬ್ಬ ಮೀನುಗಾರನಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಮೀನುಗಾರರ ಉಂಗುರವನ್ನು ಪೋಪ್‌ನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವುದನ್ನು ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}}{{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಮೀನುಗಾರಿಕೆ}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] sfc5wjfympdy3hv3sja1nwl3ic4rtrr 3 145448 1433771 1433627 2026-10-18T15:50:49Z ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ 102396 /* ಹೊಸ ಪುಟ ರಚಿಸಲು ಸಹಾಯ ಕೋರಿ */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1433771 wikitext text/x-wiki {{ಸುಸ್ವಾಗತ}}.<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೧:೦೯, ೨೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == Translate == Translate Infobox ಊರು ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ Total → ಒಟ್ಟು Population → ಜನಸಂಖ್ಯೆ Time zone → ಸಮಯ ವಲಯ Vehicle registration → ವಾಹನ ನೋಂದಣಿ ಫಲಕ Thanks [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೩೭, ೧೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)[[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೩೬, ೧೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) :ನಾನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತೇನೆ <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೬:೩೮, ೧೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) ಧನ್ಯವಾದಗಳು [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೨:೦೯, ೧೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == Template == {{Translation|" "}} 👈 {Translation|" "}👈 ಈ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ?? [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೬:೫೩, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) :Added template. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೦೬:೫೮, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) {{Ping|~aanzx}} But ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದು ಅದು ಅಲ್ಲ This👇 template https://en.m.wikipedia.org/wiki/Template:Translation [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೩೯, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) :Added <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೦:೪೧, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) ಧನ್ಯವಾದಗಳು 🙏 [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೩೨, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == Question from [[User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] (೧೫:೨೨, ೨೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨) == Hello dear mentor! I'm testing the feature now that the new system is deployed. You can invite other trusted users to become mentors, they have to visit [[special:EnrollAsMentor]] to signup. If you have any question about the Growth features, or about how to improve newcomers' first steps, let me know. All the best, --[[ಸದಸ್ಯ:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Trizek (WMF)|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೨೨, ೨೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == Question from [[User:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] (೦೫:೪೧, ೨೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨) == ವಿಕಿಪೀಡಿಯಗಾಗಿ ʼಮೈಸೂರಿನ ವಿಶ್ವ ವಿಖ್ಯಾತ ಚರ್ಮಪ್ರಸಾಧನ (ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಡರ್ಮಿ) ಸಂಸ್ಥೆ – ವ್ಯಾನ್‌ ಇನ್ಜೇನ್‌ ಮತ್ತು ವ್ಯಾನ್‌ ಇನ್ಜೇನ್‌ʼ ಲೇಖನ ಬರೆಯುವ ಮೊದಲು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿದೆಯೇ ಎಂದು ಹುಡುಕಿದೆ. ಸಿಗಲಿಲ್ಲವಾದ ಕಾರಣ ಮುಂದುವರೆದು ಒಂದೆರೆಡು ಪ್ಯಾರಾ ಮಾಡಿ ಅಪೂರ್ಣವೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. ಇಂದು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ತರುವಾಯು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಹುಡುಕಲಾಗಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಲೇಖನ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆ ಇರುವುದು ಗೊತ್ತಾಯಿತು. ಅದು ಅತಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ. ನನ್ನದು ಬಾಲಿಷವೆನಿಸಿತು. ಹಾಗಾಗಿ ನಿನ್ನೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಿದರೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆ ಲೇಖನವನ್ನು ತರ್ಜುಮೆ ಮಾಡುವ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ನನ್ನದು. --[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೫:೪೧, ೨೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) ಅಳಿಸಲಾಗಿದೆ, ನೀವು ಈಗ ಹೊಸ ಪುಟದ ಅನುವಾದವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬಹುದು https://kn.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?title=Special:ContentTranslation&campaign=contributionsmenu&to=kn&from=en&page=Van+Ingen+%26+Van+Ingen&targettitle=Van+Ingen+%26+Van+Ingen <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೦೫:೫೩, ೨೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == Question from [[User:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] on [[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ]] (೦೯:೨೯, ೨೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨) == ನಾನು ಹೊಸದಾದ ಲೇಖನವನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಆಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಏಕೆ? --[[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Meghana Shivanand|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೨೯, ೨೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) :ನೀವು ಯಾವುದೇ ದೋಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೆ ಹೇಳಬಲ್ಲಿರಾ?, ನೀವು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 3 ರಂದು [https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%B6%E0%B3%87%E0%B2%B7:AbuseLog&wpSearchUser=Meghana+Shivanand ಜಾಗತಿಕ ದುರ್ಬಳಕೆ ಫಿಲ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ] ನಿಮ್ಮ ಪುಟ ಸಂಪಾದನೆಯನ್ನು ತಡೆ ಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ, ಆದರೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂಪಾದನೆಗಳಿಲ್ಲ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೦೯:೩೮, ೨೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == ಅನುವಾದ == ನಮಸ್ತೆ, [[ಗಂಧದಗುಡಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ ೨೦೨೨)]] ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾದ ಈ [[ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:About]] ಅನ್ನು ಅನುವಾದ ಮಾಡಿ. [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೦೯, ೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) :ನಾಳೆ ಅದನ್ನು ಅನುವಾದಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೩:೨೯, ೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) ::ಬಹು ಮಾಡ್ಯೂಲ್‌ಗಳು ಲಿಂಕ್ ಆಗಿದೆ ಅನುವಾದಿಸಲು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ನಾನು ಅದನ್ನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಭಾಷಾಂತರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೨:೨೨, ೩ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) ಧನ್ಯವಾದ [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೫೦, ೩ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == WikiConference India 2023: Program submissions and Scholarships form are now open == Dear Wikimedian, We are really glad to inform you that '''[[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]''' has been successfully funded and it will take place from 3 to 5 March 2023. The theme of the conference will be '''Strengthening the Bonds'''. We also have exciting updates about the Program and Scholarships. The applications for scholarships and program submissions are already open! You can find the form for scholarship '''[[:m:WikiConference India 2023/Scholarships|here]]''' and for program you can go '''[[:m:WikiConference India 2023/Program Submissions|here]]'''. For more information and regular updates please visit the Conference [[:m:WikiConference India 2023|Meta page]]. If you have something in mind you can write on [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. ‘‘‘Note’’’: Scholarship form and the Program submissions will be open from '''11 November 2022, 00:00 IST''' and the last date to submit is '''27 November 2022, 23:59 IST'''. Regards [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೫೫, ೧೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) (on behalf of the WCI Organizing Committee) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24082246 --> == ವರ್ಗ == [[ಅಮೋಘವರ್ಷ ಜೆಎಸ್]] ಈ ಪುಟದ ಕೆಳಗಡೆ ಇರುವ error ವರ್ಗ (Articles with invalid date parameter in template),(Articles with hCards),(CS1 ಇಂಗ್ಲಿಷ್-language sources (en),) ಇಂತಹ ವರ್ಗಗಳನ್ನು hide ಮಾಡ್ಲಿಕ್ಕೆ ಆಗುದಿಲ್ಲವೆ?? ಯಾಕೆಂದ್ರೆ ಬೇರೆ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹಿಂದಿ, ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಯೂ ಇಂತಹ error ಇದ್ರು ಸಹ ಕೆಳಗಡೆ ಅಂತಹ ವರ್ಗ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. [[ಸದಸ್ಯ:SyntaxErrors098|SyntaxErrors098]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:SyntaxErrors098|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೭:೨೧, ೧೭ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) :ಇದನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು, ಆದರೆ ಕೆಲವು ದೋಷಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ , ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Infobox person ನಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಲ್ಲದ ವರ್ಗವನ್ನು ಮರೆಮಾಡಲು ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೦೭:೩೧, ೧೭ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) == WikiConference India 2023: Open Community Call and Extension of program and scholarship submissions deadline == Dear Wikimedian, Thank you for supporting Wiki Conference India 2023. We are humbled by the number of applications we have received and hope to learn more about the work that you all have been doing to take the movement forward. In order to offer flexibility, we have recently extended our deadline for the Program and Scholarships submission- you can find all the details on our [[:m:WikiConference India 2023|Meta Page]]. COT is working hard to ensure we bring together a conference that is truly meaningful and impactful for our movement and one that brings us all together. With an intent to be inclusive and transparent in our process, we are committed to organizing community sessions at regular intervals for sharing updates and to offer an opportunity to the community for engagement and review. Following the same, we are hosting the first Open Community Call on the 3rd of December, 2022. We wish to use this space to discuss the progress and answer any questions, concerns or clarifications, about the conference and the Program/Scholarships. Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call * '''WCI 2023 Open Community Call''' * '''Date''': 3rd December 2022 * '''Time''': 1800-1900 (IST) * '''Google Link'''': https://meet.google.com/cwa-bgwi-ryx Furthermore, we are pleased to share the email id of the conference contact@wikiconferenceindia.org which is where you could share any thoughts, inputs, suggestions, or questions and someone from the COT will reach out to you. Alternatively, leave us a message on the Conference [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. Regards [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೧, ೨ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) On Behalf of, WCI 2023 Core organizing team. <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24083503 --> == Errors == [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Film date ]] ನಲ್ಲಿ Errors ಬರ್ತಾ ಇದೆ ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಆಗುತ್ತಾ ಎಂದು ನೋಡಿ. ಈ ರೀತಿ errors ಇದೆ 👇 {{Film date|2022|11|11}} [[ಸದಸ್ಯ:SyntaxErrors098|SyntaxErrors098]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:SyntaxErrors098|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೫೮, ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) :[[ಸದಸ್ಯ:SyntaxErrors098|@SyntaxErrors098]] fixed by Jon Harald Søby <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೩:೩೩, ೭ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) ಇಲ್ಲಿ ಸರಿ ಬರ್ತಾ ಇದೆ ಆದ್ರೆ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಪುಟದಲ್ಲಿ errors ಬರ್ತಾ ಇದೆ ಈ [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Film date]] [[ಸದಸ್ಯ:SyntaxErrors098|SyntaxErrors098]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:SyntaxErrors098|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೫೯, ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) == ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ == {| style="background-color: #FFFF00; border: 1px solid #fceb92;border-style:solid; border-width:6px; border-color:#bca9f5; style:{{corners}}" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:The gate to Udupi Town.jpg|The_gate_to_Udupi_Town]|225px]] |style="font-size: large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.00;" | '''ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ''' |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wikimedia logo family complete-2013.svg|130px|alt="Wikidata"]] |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಭೌತಿಕ ಸಮ್ಮಿಲನವನ್ನು '''ಜನವರಿ ೨೨,೨೦೨೩ರಂದು ಉಡುಪಿ'''ಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಸಮ್ಮಿಲನದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಯಾವುದೇ ವಿಕಿ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಎಲ್ಲ ಸಂಪಾದಕರಿಗೆ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಮುಕ್ತ ಅವಕಾಶವಿದ್ದು ಬಹಳ ಸಮಯದ ನಂತರ ಎಲ್ಲರ ಭೇಟಿಯು ಒಂದು ಉಲ್ಲಾಸದಾಯಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಮರುಚೈತನ್ಯ ತಂದುಕೊಡಬಹುದೆಂಬ ಆಶಾಭಾವನೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಹಳೆ ಹೊಸ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಸಮಾಗಮವು ಜ್ಞಾನದ ಹಂಚಿಕೆಗೆ, ಮಾಹಿತಿ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯ ವೇದಿಕೆಯಾಗುವ ವಿಶ್ವಾಸವಿದೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸಮುದಾಯದ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಪಾದಕರು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಯಶಸ್ವಿಗೊಳಿಸೋಣ. ಎಲ್ಲಾ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಯ ಸ್ವಾಗತ. '''ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ನೊಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಮ್ಮಿಲನ/ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ]] ಪುಟಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡಿ.''' |} {{clear}} ---- ಈ ಸಂದೇಶ [[ಸದಸ್ಯ:Vikashegde|ವಿಕಾಸ್ ಹೆಗಡೆ]] ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಕಳಿಸಲಾಗಿದೆ. <div style="border-bottom: 2px solid red; border-top: 2px solid yellow; border-radius: 40px 0px 40px 0px; padding: 0px 5px; font-weight:bold; letter-spacing: 1.5px; text-align: center;"> <br /> ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಶುಭಾಶಯಗಳು. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span>೧೪:೩೭, ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) <br /> </div> <!-- Message sent by User:~aanzx@knwiki using the list at https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:~aanzx/Active_user_list&oldid=1143808 --> == Request for filling up Google Form for Feminism and Folklore 2023 == [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg | logo.svg|right|frameless|300px]] Greetings Organisers, We appreciate your enthusiasm for '''Feminism and Folklore''' and your initiative in setting up the competition on your local wikipedia. We would want to learn more about the needs of your community and for that please fill out the google form ([https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScusayFXTzNWV-QgIiT3bRHQbAs_pVczvput2jehOcahnCdMg/viewform here]) as soon as possible so that we can plan and adapt the demands according to your specifications. By February 8, 2023, all entries for this form will be closed. Do share about the contest on your local Wikipedia. Ask your local administrator to add Feminism and Folklore to [[Mediawiki:Sitenotice]]. Create your own or see an example [[:m:User:Tiven2240/sn-fnf|on meta]] Also a reminder regarding the prior Google form sent for Internet and Childcare Support Financial Aid ([https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSea81OO0lVgUBd551iIiENXht7BRCISYZlKyBQlemZu_j2OHQ/viewform this]). Anyone who hasn't already filled it out has until February 5, 2023 to do so. Feel free to contact us via talkpage if you have any questions or concerns. Thanks and Regards, Feminism and Folklore 2023 International Team [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೧೧, ೩೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೩ (IST) <!-- Message sent by User:Rockpeterson@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/wlf2023&oldid=24455456 --> == ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ ಬಗ್ಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಸ್ಪರ್ದೆ ಆಹ್ವಾನ == <div style="border: solid 1px #333; border-radius: 0.2em; box-shadow: 0 4px 4px #999; margin-bottom: 1.5em; display: table; width: 100%; height: 100px; line-height: 1.2; text-align: center; cursor: pointer;"> <p style="font-size: 1.4em;">[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ೨೦೨೩|'''ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ''']] ಬಗ್ಗೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬರವಣಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಇದು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಜಾನಪದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲುವ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಕಾಮನ್ಸ್‌ನ ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ಫೋಕ್ಲೋರ್ (WLF) ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಅಭಿಯಾನದ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಪರ್ದೆ 1 ಫೆಬ್ರವರಿ 2023ರಿಂದ 31 ಮಾರ್ಚ್ 2023 ವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.</p> <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive">[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ_ಮತ್ತು_ಜಾನಪದ_೨೦೨೩|<span style="color:white">ಬಾಗವಹಿಸಲು ಈ ಪುಟಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡಿ..</span>]]</span> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;">[[ಚಿತ್ರ:Feminism_and_Folklore_banner.svg|250px|right]]</div></div> <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold; align:center;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> <!-- Message sent by User:~aanzx@knwiki using the list at https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:~aanzx/Active_user_list&oldid=1149743 --> == About wpcleaner == @[[ಸದಸ್ಯ:~aanzx|~aanzx]] It seems wpcleaner is not fully configured. At present it seems to detect wpcleaner errors (above 500) and we need to add checkwiki errors [see https://phabricator.wikimedia.org/T330269]. After configuring fully please ping me also. As a general rule [not 100% sure but reference tags come before punctuation marks on french wikipedia]. It also needs some person with thorough understanding of exceptions to general rules. Good luck. [[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|రుద్రుడు]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:రుద్రుడు|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೩೬, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) :[[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|@రుద్రుడు]] I have no idea how to use or configure wpcleaner, since any of local users are not interested or asking about it, don't feel any necessity for it , anyway will check if I can understand it and let you know, because last i checked kannada text were rendered as box in wpcleaner. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೪:೪೩, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) ::@[[ಸದಸ್ಯ:~aanzx|~aanzx]] rendered as box: its issue of non existent fonts or issue with wpcleaner. what os: windows or linux [apt install fonts-indic, if on debian]. Will you help with translation of error messages? [[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|రుద్రుడు]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:రుద్రుడు|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೨೫, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) :::[[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|@రుద్రుడు]] thank you for help, I use windows is can you suggest how to fix font <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೫:೨೭, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) ::::@[[ಸದಸ್ಯ:~aanzx|~aanzx]] search query: https://www.google.com/search?q=how+install+kannada+fonts+on+windows&btnI=I%27m+Feeling+Lucky&source=hp&ei=lhwLZKCuHKX14-EPlcqtsAI&iflsig=AK50M_UAAAAAZAsqpgdzIRClnXPKwXnUb3NuL58nIALe&ved=0ahUKEwig0dvnqNH9AhWl-jgGHRVlCyYQ19QECAk or see this https://apps.microsoft.com/store/detail/all-kannada-fonts/9N2MN54MM0L6?hl=en-us&gl=us [[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|రుద్రుడు]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:రుద్రుడు|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೭, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) :::::[[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|@రుద్రుడు]] ok can you give any links to templates other than enwiki for refference <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೭:೪೧, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) == Translation help == @[[ಸದಸ್ಯ:~aanzx|~aanzx]] Do you know other language in india. If possible go through this [[:bn:উইকিপিডিয়া:WikiProject Check Wikipedia/Translation]] page and add translations for each error on [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:WikiProject Check Wikipedia/Translation]]. Thank you. [[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|రుద్రుడు]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:రుద్రుడు|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೧೩, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) == Page == ನೀವು ಅನುವಾದಿಸಿದ page [[ಮಹಿಳಾ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)]] ಮೊದಲೇ [[ಮಹಿಳಾ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್]] ಎಂಬ ಪುಟ ಇದೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾಹಿತಿಯೊಂದಿಗೆ... [[ಸದಸ್ಯ:Goldenbluesoul|Goldenbluesoul]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Goldenbluesoul|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೪೬, ೧೯ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Goldenbluesoul|Goldenbluesoul]] , ನನಗೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಧನ್ಯವಾದಗಳು, ನಾನು ಮಾರ್ಚ್ 6 ರಂದು ಪುಟವನ್ನು ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದೆ ಆದರೆ ಉಳಿಸಲು ಮರೆತಿದ್ದೆ ನಾನು ಅದನ್ನು ಇಂದು ಉಳಿಸಿದ್ದೇನೆ ಆದ್ದರಿಂದ ಪುಟವನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ನನಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ಪುಟವನ್ನು ಈಗ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೯:೪೩, ೧೯ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) ::[[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೬೬ (ಭಾರತ)]] infobox errors please ಸರಿ ಮಾಡಿ. [[ಸದಸ್ಯ:Goldenbluesoul|Goldenbluesoul]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Goldenbluesoul|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೩೪, ೨೧ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) :::@[[ಸದಸ್ಯ:Goldenbluesoul|Goldenbluesoul]] ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಧನ್ಯವಾದಗಳು <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೯:೪೫, ೨೧ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) == Feminism and Folklore 2023 has been extended == [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg | logo.svg|right|frameless|300px]] Greetings Organizers, Greetings from Feminism and Folklore International Team, We are pleased to inform you that [[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore]] an international writing contest on your local Wikipedia has been extended till the '''15th of April 2023'''. This is the last chance of the year to write about feminism, women biographies and gender-focused topics such as folk festivals, folk dances, folk music, folk activities, folk games, folk cuisine, folk wear, fairy tales, folk plays, folk arts, folk religion, mythology, folk artists, folk dancers, folk singers, folk musicians, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales and more We would like to have your immense participation in the writing contest to document your local Folk culture on Wikipedia. You can also help with the translation of [[m:Feminism and Folklore 2023|project pages]] and share a word in your local language. Organizers have been notified some instructions on mail. Please get in touch via email if you need any assistance. Best wishes, International Team Feminism and Folklore. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೫೮, ೩೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/wlf2023&oldid=24803574 --> == Feminism and Folklore 2023 has ended, What's Next? == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">{{int:please-translate}} [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, '''[[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023]]''' writing competition has ended. We thank you for organizing it on your local Wikipedia and help in document folk cultures and women in folklore in different regions of the world on Wikipedia. What's next? # Please complete the jury on or before 15th of May 2023. # Email us on [mailto:support@wikilovesfolklore.org support@wikilovesfolklore.org] the Wiki usernames of top three users with most accepted articles in local contest. # Write the information about the winners on the projects Meta Wiki '''[[:m:Feminism and Folklore 2023/Results|Results page]]''' # You can also put the names of the winners on your local project page. # We will be contacting the winners in phased manner for distribution of prizes. Feel free to contact us via mail or [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2023|talkpage]] if you need any help, clarification or assistance. Thanks and regards, '''International Team'''<br /> '''Feminism and Folklore''' </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/wlf2023&oldid=24803574 --> == about page deleted == my page is meghana Shivanand. it was deleted, so I can't find my page in website. so i request you to please give my page back [[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Meghana Shivanand|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೦೨, ೧೯ ಮೇ ೨೦೨೩ (IST) :@@[[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] , I have undeleted page now, for future reference please contact deleting admin instead of someone else to restore deleted page. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೫:೦೮, ೧೯ ಮೇ ೨೦೨೩ (IST) ::ok thank you [[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Meghana Shivanand|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೧೬, ೧೯ ಮೇ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] (೧೬:೩೮, ೨೫ ಮೇ ೨೦೨೩) == ಆಂಗ್ಲ ವಿಕಿಪಿಡಿಯಾದ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿ ಲೇಖನವನ್ನುಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಿಸಿದೆ. ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನೂ ನಮೂದಿಸಿದೆ. ಒಮ್ಮೆ ನೋಡಿ. ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ತಪ್ಪುಗಳು ನುಸುಳದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ... ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ನೋಡಿದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು. --[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೩೮, ೨೫ ಮೇ ೨೦೨೩ (IST) == Feminism and Folklore 2023 - A Heartfelt Appreciation for Your Impactful Contribution! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|center|500px]] {{int:please-translate}} Dear Wikimedian, We extend our sincerest gratitude to you for making an extraordinary impact in the '''[[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023]]''' writing competition. Your remarkable dedication and efforts have been instrumental in bridging cultural and gender gaps on Wikipedia. We are truly grateful for the time and energy you've invested in this endeavor. As a token of our deep appreciation, we'd love to send you a special postcard. It serves as a small gesture to convey our immense thanks for your involvement in the competition. To ensure you receive this token of appreciation, kindly fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeXZaej264LOTM0WQBq9QiGGAC1SWg_pbPByD7gp3sC4j7VKQ/viewform this form] by August 15th, 2023. Looking ahead, we are thrilled to announce that we'll be hosting Feminism and Folklore in 2024. We eagerly await your presence in the upcoming year as we continue our journey to empower and foster inclusivity. Once again, thank you for being an essential part of our mission to promote feminism and preserve folklore on Wikipedia. With warm regards, '''Feminism and Folklore International Team'''. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೦:೦೭, ೨೬ ಜುಲೈ ೨೦೨೩ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2023p&oldid=25345565 --> == Question from [[User:Prabhasindhoor|Prabhasindhoor]] on [[ಈಚನೂರು ಶಾಂತಾ]] (೧೯:೩೯, ೨೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೩) == Eachanoor shantha kaadambari required --[[ಸದಸ್ಯ:Prabhasindhoor|Prabhasindhoor]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Prabhasindhoor|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೩೯, ೨೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೩ (IST) :ಕ್ಷಮಿಸಿ, ನೀವು ಈಚನೂರು ಶಾಂತಾ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಾದರೂ ಸಪ್ನಾ ಬುಕ್ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿಸಿಗಬಹುದು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಒಂದು ಮಾಹಿತಿ ವಿಶ್ವಕೋಶ, ಪುಸ್ತಕಗಳ ನೇರ ಮಾರಾಟ ಸ್ಥಳವಲ್ಲ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೯:೪೯, ೨೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:NANDIBEVOOR PALLAVI|NANDIBEVOOR PALLAVI]] on [[ಸದಸ್ಯ:NANDIBEVOOR PALLAVI/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ]] (೧೨:೫೯, ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩) == ಹೆಗೇ ಈ ಳಲೇಖಾಣಾವನ್ನಾ ಊಳಿಶೂವೂದೂ --[[ಸದಸ್ಯ:NANDIBEVOOR PALLAVI|NANDIBEVOOR PALLAVI]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:NANDIBEVOOR PALLAVI|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೫೯, ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :ದಯವಿಟ್ಟು [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಉತ್ತಮ ಲೇಖನ]] ಪ್ರಕಾರ ಲೇಖನವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ, ಮತ್ತು [[Wikipedia:Moving a page]] ಆಂಗ್ಲ ಪುಟದ ಪ್ರಕಾರ ನಿಮ್ಮ ಲೇಖನವನ್ನು ಸರಿಸ ಬಹುದು. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೩:೦೮, ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Translation of taxobox == Hi. How do you change the various names in the taxobox to Kannada? For ex: Domain: to ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ, Family: to ಕುಟುಂಬ etc. i.e. I wanted to know which template or module contains these names so that they can be changed to Kannada. Can you help me? Thanks. [[ಸದಸ್ಯ:Kartikdn|Kartikdn]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kartikdn|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೪೮, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Kartikdn|Kartikdn]] , it is in [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Anglicise_rank]] <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೮:೨೨, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::Thank you. [[ಸದಸ್ಯ:Kartikdn|Kartikdn]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kartikdn|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೭, ೧೧ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] (೨೧:೧೮, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩) == Would like to know what is the impact of article (means how many have gone through the article) - ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಅಧ್ಯಯನ --[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೧೮, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] , https://xtools.wmcloud.org/articleinfo/kn.wikipedia.org/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6%20%E0%B2%B9%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B2%BF%20%E0%B2%85%E0%B2%A7%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%AF%E0%B2%A8 <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೨೧:೨೨, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :thanks [[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೧, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] (೨೧:೩೬, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩) == Would like to know, how to know the impact of all the articles I handled. "Your Impact" provides 60 days input for few articles handled, but not all. --[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೩೬, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] , https://pageviews.wmcloud.org/?project=kn.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=all-time&pages=%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%B9%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B2%BF_%E0%B2%85%E0%B2%A7%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%AF%E0%B2%A8 . <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೨೧:೪೧, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::thanks [[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೧, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:S.M. MAHENDRA|S.M. MAHENDRA]] on [[ಹಾಲುಮತ ಕುರುಬ ಪುರಾಣ]] (೧೩:೪೦, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩) == Kuruba hithihasa --[[ಸದಸ್ಯ:S.M. MAHENDRA|S.M. MAHENDRA]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:S.M. MAHENDRA|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೪೦, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:S.M. MAHENDRA|S.M. MAHENDRA]] , ಆ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವಿಷಯವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಆ ಪುಟವನ್ನು ಅಳಿಸಲಾಗಿದೆ , ನೀವು ಬಯಸಿದರೆ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:MOS]] ಪ್ರಕಾರ ಉಲ್ಲೇಖಿತ ವಿಷಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಆ ಪುಟವನ್ನು ನೀವು ಮರುಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೩:೪೯, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == ಕರ್ನಾಟಕ == ಹೊಸ Infobox ಯಾಕೆ remove ಮಾಡಿದ್ದು? ಅದರಲ್ಲಿ ಏನು ಬದಲಾವಣೆ ಆಗಬೇಕಿತ್ತು? [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೪೪, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :ಕೆಂಪು,ಹಳದಿ ಬಣ್ಣ ಹಾಕಬಾರದಿತ್ತು. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೨೧:೪೭, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::ಯಾಕೆ? [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೪೯, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :::@[[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] , ಇತರ ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್‌ಗಳ ಹಾಗೆಯೇ ಏಕಸಾಮ್ಯತೆ ಇದ್ದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು, ಆದ್ದರಿಂದ ಬಣ್ಣ ಬದಲಾವಣೆ ಬೇಡ. ಬಣ್ಣಗಳ ಬಳಕೆ ಬಿಟ್ಟರೆ ನಿಮ್ಮ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ನಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಯಾವ ತೊಂದರೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೨೧:೫೪, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :::Infobox head, sub head ಗಳಗಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಅವಕಾಶ ಇದೆ, ಆದ್ರೆ ನೀವು ಯಾಕೆ ಬೇಡ ಅಂತ ಇದೀರಿ , :::ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಗಳ ಬಳಕೆ ಇರುವುದನ್ನು ನಾನು ನೋಡಿದ್ದೇನೆ . ಅದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ sub head ಗಳಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣ ಬಳಸಿದ್ದು . [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೫, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::::ಪುನಃ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ಎಲ್ಲ ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್ ಗಳು ಒಂದೇ ಸಮನೆ ಇರಲಿ ಎಂದು ನಿಮ್ಮ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯನ್ನೂ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ನೀವು ಬದಲಾವಣೆ ಬಯಸಿದ್ದಲ್ಲಿ [[WP:VP]] ಪುಟದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿ ಮತ್ತು ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೨೨:೦೧, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == ಸಹಾಯ == [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:switcher]] ಕನ್ನಡವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ, ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ [[en:MediaWiki:Gadget-switcher.js]] ಮತ್ತು [[en:MediaWiki:Gadgets-definition]] ಈ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಪುಟ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಎಂದನಿಸುತ್ತಿದೆ, ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಪುಟಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಗೆ ಇಂಪೋರ್ಟ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ, [[ಮೀಡಿಯವಿಕಿ:Gadget-switcher.js]] [[ಮೀಡಿಯವಿಕಿ:MediaWiki:Gadgets-definition]] , ಡಿಜಿಟಲ್ map ಮತ್ತು ಚಿತ್ರ ನಕ್ಷೆ ಎರಡನ್ನೂ Infobox ನಲ್ಲಿ ನೀಡಲು ಇದರ ಅಗತ್ಯ ಇತ್ತು, [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:switcher]] ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಂತೆ ಮಾಡಿಕೊಡಿ. [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೫೫, ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :Request on [[WP:VP]] , i will import it <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೪:೦೦, ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::👍 [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೧೪, ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == ಸುದ್ದಿ ಅಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ವಿವರಣೆ ಕಾರಣ ತಿಳಿಸಿ == ನಮಸ್ತೆ ಅನೂಪ್, ಸಂಸತ್ ಭವನದ ಭದ್ರತೆ ವೈಫಲ್ಯ ಸುದ್ದಿ... ಸುದ್ದಿ ಅಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ವಿವರಣೆ ಕಾರಣ ತಿಳಿಸಿ ಸರಿಯಾದ ಬಗೆ ಏನು ? [[ಸದಸ್ಯ:Gangaasoonu|Gangaasoonu]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gangaasoonu|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೫೯, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Gangaasoonu|Gangaasoonu]] , ಅದು tear gas bomb ಅಲ್ಲ, ಹೊಳಿ ಬಣ್ಣದ ಬಾಂಬ್. ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿ ಪುನಃ ಸೇರಿಸಿ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೦:೦೨, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::ಥ್ಯಾಂಕ್ಸ್. ::ಅಳಿಸುವಾಗ ಕಾರಣ ಹಾಕಿದರೆ ಉತ್ತಮ.. ::ಸರಿ ಮಾಡ್ತೇನೆ. ::[[ಸದಸ್ಯ:Gangaasoonu|Gangaasoonu]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gangaasoonu|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೦೩, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :::Rollback ಉಪಯೋಗಿಸುವಾಗ ಕಾರಣ ಕೊಡಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾರಣ ಕೊಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೦:೦೬, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ|ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ]] on [[ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ]] (೧೯:೪೩, ೨೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩) == ವಿಶ್ವ ಕನ್ನಡವಾಗುವುದೆ ? --[[ಸದಸ್ಯ:ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ|ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೪೩, ೨೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಶ್ನೆ ಅರ್ಥವಾಗಲಿಲ್ಲ, ದಯವಿಟ್ಟು ವಿವರಿಸಿ.<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೨೦:೩೫, ೨೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:MARUTI SALUNKE|MARUTI SALUNKE]] (೧೩:೧೬, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪) == how to my profile edit? --[[ಸದಸ್ಯ:MARUTI SALUNKE|MARUTI SALUNKE]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MARUTI SALUNKE|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೧೬, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:MARUTI SALUNKE|MARUTI SALUNKE]], https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:MARUTI_SALUNKE&action=edit&redlink=1 . <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೩:೧೭, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪ (IST) == Organising Feminism and Folklore == [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg | 350px | right]] Hello Community Organizers, Thank you for organising Feminism and Folklore writing competition on your wiki. We congratulate you in joining and celebrating our cultural heritage and promoting gender equality on Wikipedia. To encourage boost for the contributions of the participants, we're offering prizes for Feminism and Folklore local prizes. Each Wikipedia will have three local winners: *First Prize: $15 USD *Second Prize: $10 USD *Best Jury Article: $5 USD All this will be in '''gift voucher format only'''. Kindly inform your local community regarding these prizes and post them on the local project page The Best Jury Article will be chosen by the jury based on how unique the article is aligned with the theme. The jury will review all submissions and decide the winner together, making sure it's fair. These articles will also be featured on our social media handles. We're also providing internet and childcare support to the first 50 organizers and Jury members for who request for it. Remember, only 50 organizers will get this support, and it's given on a first-come, first-served basis. The registration form will close after 50 registrations, and the deadline is March 15, 2024. This support is optional and not compulsory, so if you're interested, fill out the form [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdnytyact-HR6DvsWwnrVeWuzMfuNH1dSjpF24m6od-f3LzZQ/viewform here]. Each organizer/jury who gets support will receive $30 USD in gift voucher format, even if they're involved in more than one wiki. No dual support will be provided if you have signed up in more than one language. This support is meant to appreciate your volunteer support for the contest. We also invite all organizers and jury members to join us for office hours on '''Saturday, March 2, 2024'''. This session will help you understand the jury process for both contests and give you a chance to ask questions. More details are on [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Folklore_2024_Office_Hour_2 meta page]. Let's celebrate our different cultures and work towards gender equality on Wikipedia! Best regards, Rockpeterson [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೨೬, ೨೯ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪ (IST) <!-- Message sent by User:Rockpeterson@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/fnf2024golbal&oldid=26304232 --> == Help Wanted with CampWiz == Hi, Can you please help me translate the following templates in Kannada? {{Special:PrefixIndex/User:CampWiz Bot/Templates/}}[[ಸದಸ್ಯ:Nokib Sarkar|Nokib Sarkar]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Nokib Sarkar|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೫೪, ೬ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೪ (IST) == Next Steps and Feedback Request for Feminism and Folklore Organizers == [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|centre|550px|frameless]] Dear Organizer, I hope this message finds you well. First and foremost, I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause. As the campaign draws to a close, I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2024/Project Page|sign-up page]]. Once the jury process is completed, kindly update the [[:m:Feminism and Folklore 2024/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2024'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on our Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed. Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance. Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights. Therefore, I kindly ask you to spare just 10 minutes to share your progress and achievements with us through a Google Form survey. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful. Here's the link to the survey: [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfCkFONXlPVlakMmdh-BWtZp0orYBCSVvViJPbsjf2TIXAWvw/viewform?usp=sf_link Survey Google Form Link] Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon. Warm regards, '''Feminism and Folklore International Team #WeTogether''' [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೫೬, ೭ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೪ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2024&oldid=26557949 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Reminder to vote now to select members of the first U4C</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear Wikimedian, You are receiving this message because you previously participated in the UCoC process. This is a reminder that the voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) ends on May 9, 2024. Read the information on the [[m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|voting page on Meta-wiki]] to learn more about voting and voter eligibility. The Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members were invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. On behalf of the UCoC project team,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] ೦೪:೪೧, ೩ ಮೇ ೨೦೨೪ (IST) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2024/Previous_voters_list_2&oldid=26721207 --> == Thank You for Your Contribution to Feminism and Folklore 2024! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|center|500px]] {{int:please-translate}} Dear Wikimedian, We extend our sincerest gratitude to you for making an extraordinary impact in the '''[[:m:Feminism and Folklore 2024|Feminism and Folklore 2024]]''' writing competition. Your remarkable dedication and efforts have been instrumental in bridging cultural and gender gaps on Wikipedia. We are truly grateful for the time and energy you've invested in this endeavor. As a token of our deep appreciation, we'd love to send you a special postcard. It serves as a small gesture to convey our immense thanks for your involvement in organizing the competition. To ensure you receive this token of appreciation, kindly fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeHYAhFA9Q5vUs9UA1N45TOUxUdSNO8igGTmg4oPUL_qXS1EQ/viewform?usp=sf_link this form] by August 15th, 2024. Looking ahead, we are thrilled to announce that we'll be hosting Feminism and Folklore in 2025. We eagerly await your presence in the upcoming year as we continue our journey to empower and foster inclusivity. Once again, thank you for being an essential part of our mission to promote feminism and preserve folklore on Wikipedia. With warm regards, '''Feminism and Folklore International Team'''. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೫೮, ೨೧ ಜುಲೈ ೨೦೨೪ (IST) </div>. <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2024&oldid=26557949 --> == Question from [[User:2310173 sharina|2310173 sharina]] (೦೯:೧೬, ೨೪ ಜುಲೈ ೨೦೨೪) == How to upload the writing in wikipedia. --[[ಸದಸ್ಯ:2310173 sharina|2310173 sharina]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:2310173 sharina|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೧೬, ೨೪ ಜುಲೈ ೨೦೨೪ (IST) :please refer [[ಸಹಾಯ:ಸಂಪಾದನೆ]].<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೦೯:೧೮, ೨೪ ಜುಲೈ ೨೦೨೪ (IST) == Question from [[User:Veena Sundar N.|Veena Sundar N.]] (೧೬:೪೦, ೨೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪) == Hello, how can we see the total views of our published articles. --[[ಸದಸ್ಯ:Veena Sundar N.|Veena Sundar N.]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Veena Sundar N.|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೪೦, ೨೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Veena Sundar N.|Veena Sundar N.]], see [[Special:Contributions/Veena Sundar N.]] & https://guc.toolforge.org/?by=date&user=Veena+Sundar+N._ .<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೬:೫೦, ೨೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Veena Sundar N.|Veena Sundar N.]] page views can seen at https://xtools.wmcloud.org/pages/kn.wikipedia.org/Veena%20Sundar%20N. , please add . while viewing above pagesas your username has . at the end it doesn't work while link here. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೬:೫೫, ೨೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) == Feminism and Folklores 2024 Organizers Feedback == Dear Organizer, [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg | right | frameless]] We extend our heartfelt gratitude for your invaluable contributions to [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2024 Feminism and Folklore 2024]. Your dedication to promoting feminist perspectives on Wikimedia platforms has been instrumental in the campaign's success. To better understand your initiatives and impact, we invite you to participate in a short survey (5-7 minutes). Your feedback will help us document your achievements in our report and showcase your story in our upcoming blog, highlighting the diversity of [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore Feminism and Folklore] initiatives. Click to participate in the [https://forms.gle/dSeoDP1r7S4KCrVZ6 survey]. By participating in the By participating in the survey, you help us share your efforts in reports and upcoming blogs. This will help showcase and amplify your work, inspiring others to join the movement. The survey covers: #Community engagement and participation #Challenges and successes #Partnership Thank you again for your tireless efforts in promoting [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore Feminism and Folklore]. Best regards,<br> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 14:23, 26 October 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Organising Tuluvas Aati Month == [[File:Tuluvas Aati Month banner logo.svg| 150px | right]] Hello Organizers, We want to extend our heartfelt gratitude to you for making the '''[[m:Tuluvas Aati Month|Tuluvas Aati Month]]''' event a success. Your time, dedication, and expertise brought this cultural celebration to life, creating meaningful experiences for everyone involved. To help us improve future events and celebrate the efforts of everyone. Each organizer/jury who gets support will receive in gift card format. please fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd3RWB1kvSyR77kYaZtI-S1T9da48Cd7j6giMb6naSDXcYl9Q/viewform this form]. Best regards,<br> '''Tuluvas Aati Month Team'''. [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೫೬, ೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) <!-- Message sent by User:ChiK@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tuluvas_Aati_Month/JuryList&oldid=27685549 --> == [Reminder] Apply for Cycle 3 Grants by December 1st! == Dear Feminism and Folklore Organizers, We hope this message finds you well. We are excited to inform you that the application window for Wikimedia Foundation's Cycle 3 of our grants is now open. Please ensure to submit your applications by December 1st. For a comprehensive guide on how to apply, please refer to the Wiki Loves Folklore Grant Toolkit: https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Folklore_Grant_Toolkit Additionally, you can find detailed information on the Rapid Grant timeline here: https://meta.wikimedia.org/wiki/Grants:Project/Rapid#Timeline We appreciate your continuous efforts and contributions to our campaigns. Should you have any questions or need further assistance, please do not hesitate to reach out: '''support@wikilovesfolkore.org''' Kind regards, <br> On behalf of the Wiki Loves Folklore International Team. <br> [[User:Joris Darlington Quarshie | Joris Darlington Quarshie]] ([[User talk:Joris Darlington Quarshie|talk]]) 08:39, 9 November 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == [Workshop] Identifying Win-Win Relationships with Partners for Wikimedia == Dear Recipient,<br> We are excited to invite you to the third workshop in our Advocacy series, part of the Feminism and Folklore International Campaign. This highly anticipated workshop, titled <b>"Identifying Win-Win Relationships with Partners for Wikimedia,"</b> will be led by the esteemed Alex Stinson, Lead Program Strategist at the Wikimedia Foundation. Don't miss this opportunity to gain valuable insights into forging effective partnerships. ===Workshop Objectives=== * <b>Introduction to Partnerships: </b>Understand the importance of building win-win relationships within the Wikimedia movement. * <b>Strategies for Collaboration: </b>Learn practical strategies for identifying and fostering effective partnerships. * <b>Case Studies:</b> Explore real-world examples of successful partnerships in the Wikimedia community. * <b>Interactive Discussions: </b>Engage in discussions to share experiences and insights on collaboration and advocacy. ===Workshop Details=== 📅 Date: 7th December 2024<br> ⏰ Time: 4:30 PM UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1733589000 Check your local time zone])<br> 📍 Venue: Zoom Meeting ===How to Join:=== Registration Link: https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Identifying_Win-Win_Relationships_with_Partners_for_Wikimedia <br> Meeting ID: 860 4444 3016 <br> Passcode: 834088 We welcome participants to bring their diverse perspectives and stories as we drive into the collaborative opportunities within the Wikimedia movement. Together, we’ll explore how these partnerships can enhance our advocacy and community efforts. Thank you, Wiki Loves Folklore International Team [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 07:34, 03 December 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2025 in Your Country == [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|frameless]] Dear Team, My name is Joris Darlington Quarshie (user: Joris Darlington Quarshie), and I am the Event Coordinator for the Wiki Loves Folklore 2025 (WLF) International campaign. Wiki Loves Folklore 2025 is a photographic competition aimed at highlighting folk culture worldwide. The annual international photography competition is held on Wikimedia Commons between the 1st of February and the 31st of March. This campaign invites photographers and enthusiasts of folk culture globally to showcase their local traditions, festivals, cultural practices, and other folk events by uploading photographs to Wikimedia Commons. As we celebrate the seventh anniversary of Wiki Loves Folklore, the international team is thrilled to invite Wikimedia affiliates, user groups, and organizations worldwide to host a local edition in their respective countries. This is an opportunity to bring more visibility to the folk culture of your region and contribute valuable content to the internet. * Please find the project page for this year’s edition at: https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2025 * To sign up and organize the event in your country, visit: https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2025/Organize If you wish to organize your local edition in either February or March instead of both months, feel free to let us know. In addition to the photographic competition, there will also be a Wikipedia writing competition called Feminism and Folklore, which focuses on topics related to feminism, women's issues, gender gaps, and folk culture on Wikipedia. We welcome your team to organize both the photo and writing campaigns or either one of them in your local Wiki edition. If you are unable to organize both campaigns, feel free to share this opportunity with other groups or organizations in your region that may be interested. * You can find the Feminism and Folklore project page here: https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025 * The page to sign up is: https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Project_Page For any questions or to discuss further collaboration, feel free to contact us via the Talk page or email at support@wikilovesfolklore.org. If your team wishes to connect via a meeting to discuss this further, please let us know. We look forward to your participation in Wiki Loves Folklore 2025 and to seeing the incredible folk culture of your region represented on Wikimedia Commons. Sincerely, The Wiki Loves Folklore International Team [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 08:50, 27 December 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Invitation to Organise Feminism and Folklore 2025 == == Invitation to Organise Feminism and Folklore 2025 == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center;"><em>{{int:please-translate}}</em></div> Dear {{PAGENAME}}, My name is [[User:SAgbley|Stella Agbley]], and I am the Event Coordinator for the Feminism and Folklore 2025 (FnF) International campaign. We're thrilled to announce the Feminism and Folklore 2025 writing competition, held in conjunction with Wiki Loves Folklore 2025! This initiative focuses on enriching Wikipedia with content related to feminism, women's issues, gender gaps, and folk culture. === Why Host the Competition? === * Empower voices: Provide a platform for discussions on feminism and its intersection with folk culture. * Enrich Wikipedia: Contribute valuable content to Wikipedia on underrepresented topics. * Raise awareness: Increase global understanding of these important issues. === Exciting Prizes Await! === We're delighted to acknowledge outstanding contributions with a range of prizes: **International Recognition:** * 1st Prize: $300 USD * 2nd Prize: $200 USD * 3rd Prize: $100 USD * Consolation Prizes (Top 10): $50 USD each **Local Recognition (Details Coming Soon!):** Each participating Wikipedia edition (out of 40+) will offer local prizes. Stay tuned for announcements! All prizes will be distributed in a convenient and accessible manner. Winners will receive major brand gift cards or vouchers equivalent to the prize value in their local currency. === Ready to Get Involved? === Learn more about Feminism and Folklore 2025: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025 Feminism and Folklore 2025] Sign Up to Organize a Campaign: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Project_Page Campaign Sign-Up Page] === Collaboration is Key! === Whether you choose to organize both photo and writing competitions (Wiki Loves Folklore and Feminism and Folklore) or just one, we encourage your participation. If hosting isn't feasible, please share this opportunity with interested groups in your region. === Let's Collaborate! === For questions or to discuss further collaboration, please contact us via the Talk page or email at support@wikilovesfolklore.org. We're happy to schedule a meeting to discuss details further. Together, let's celebrate women's voices and enrich Wikipedia with valuable content! Thank you, **Wiki Loves Folklore International Team** </div> </div> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|{{int:Talkpagelinktext}}]]) 23:02, 05 January 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey == Dear Community Members, I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity. We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal. This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference. Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6 We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations. Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025 Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input. Warm regards,<br> [[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]] <!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 --> == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' ೧೧:೫೪, ೨೬ ಜನವರಿ ೨೦೨೫ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 --> == ಕವಿ ಪರಿಚಯ ರಮೇಶ್ ಎಂ.ಎಸ್ ದೊಡ್ಡಿ == ರಮೇಶ್ ಎಂ.ಎಸ್ ದೊಡ್ಡಿ [[ವಿಶೇಷ:Contributions/2409:40F2:2170:7CC1:84CA:BFFF:FE4F:2F95|2409:40F2:2170:7CC1:84CA:BFFF:FE4F:2F95]] ೧೮:೩೨, ೯ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) == Feminism and Folklore 2025: Important Updates for Organizers & Jury == Hello Community Organizers and Jury, Thank you for organising Feminism and Folklore writing competition on your wiki. Feminism and Folklore is the largest Wikipedia contest organized by community members. We congratulate you in joining and celebrating our cultural heritage and promoting gender equality on Wikipedia. To encourage boost for the contributions of the participants, we're offering prizes for Feminism and Folklore local prizes. Each Wikipedia will have three local winners: # First Prize: $25 USD # Second Prize: $20 USD # Best Jury Article: $15 USD All this will be in '''gift voucher format only'''. Prizes will only be given to users who have more than 5 accepted articles. No prizes will be given for users winning below 5 accepted articles. Kindly inform your local community regarding these prizes and post them on the local project page The Best Jury Article will be chosen by the jury based on how unique the article is aligned with the theme. The jury will review all submissions and decide the winner together, making sure it's fair. These articles will also be featured on our social media handles. We're also providing internet and childcare support to the first 75 organizers and Jury members for those who request for it. Remember, only 75 organizers will get this support, and it's given on a first-come, first-served basis. The registration form will close after 75 registrations, and the deadline is <nowiki>'''</nowiki>March 5, 2025<nowiki>'''</nowiki>. This support is optional and not compulsory, so if you're interested, fill out the [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeum8md6FqHY1ISWRLW5bqOAv_lcd1tpVtMMZfWKRDU_IffLQ/viewform?usp=dialog Form] Each organizer/jury who gets support will receive $40 USD in gift voucher format, even if they're involved in more than one wiki. No dual support will be provided if you have signed up in more than one language. This support is meant to appreciate your volunteer support for the contest. We also invite all organizers and jury members to join us for Advocacy session on '''Saturday, Feb 28, 2025'''. This session will help you understand the jury process for both contests and give you a chance to ask questions. More details are on [[meta:Event:Telling untold stories: How to document gendered narratives in Folklore on Wikipedia|Event:Telling untold stories: How to document gendered narratives in Folklore on Wikipedia - Meta]] Let's celebrate our different cultures and work towards gender equality on Wikipedia! Best regards, Stella and Tiven Wiki loves folklore international team [[User:SAgbley|SAgbley]] ([[User talk:SAgbley|talk]]) 04:39, 25 February 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/Community_Prizes&oldid=28309519 --> == Question from [[User:Swarthak Gayakawad|Swarthak Gayakawad]] (೨೧:೦೪, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫) == ನಾನು ಕರ್ನಾಟಕ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆ ಸೇರಬೇಕು ನನಗೂ ಕರ್ನಾಟಕ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆ ಐಡಿ ಬೇಕು --[[ಸದಸ್ಯ:Swarthak Gayakawad|Swarthak Gayakawad]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Swarthak Gayakawad|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೦೪, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) :ಇದು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, ಕನ್ನಡ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲ. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid grey; border-radius: 5px;">[[User:~aanzx|~aanzx]] · [[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೧೫, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Swarthak Gayakawad|Swarthak Gayakawad]] (೨೧:೨೧, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫) == ನಾನು ಕರ್ನಾಟಕ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆ ಸೇರಬೇಕು --[[ಸದಸ್ಯ:Swarthak Gayakawad|Swarthak Gayakawad]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Swarthak Gayakawad|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೨೧, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) :ನಮಸ್ಕಾರ, ಇದು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ :{{quote|ಕನ್ನಡ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲ}} --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid grey; border-radius: 5px;">[[User:~aanzx|~aanzx]] · [[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೨೪, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Sharina.b2310173|Sharina.b2310173]] (೧೦:೪೫, ೬ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫) == Why is my article unable to edit --[[ಸದಸ್ಯ:Sharina.b2310173|Sharina.b2310173]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Sharina.b2310173|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೪೫, ೬ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫ (IST) :please use [[special:mypage/Sandbox]] . --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid grey; border-radius: 5px;">[[User:~aanzx|~aanzx]] · [[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</span> ೧೦:೫೬, ೬ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫ (IST) == Join Us Today: Amplify Women’s Stories on Wikipedia! == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, {{quote|Join us this International Women’s Month to uncover hidden stories and reshape cultural narratives! Dive into an interactive workshop where we’ll illuminate gaps in folklore and women’s history on Wikipedia—and take action to ensure their legacies are written into history.}} Facilitated by '''Rosie Stephenson-Goodknight''', this workshop will explore how to identify and curate missing stories about women’s contributions to culture and heritage. Let’s work together to amplify voices that have been overlooked for far too long! == Event Details == * '''📅 Date''': Today (15 March 2025) * '''⏰ Time''': 4:00 PM UTC ([https://www.timeanddate.com/worldclock/converter.html Convert to your time zone]) * '''📍 Platform''': [https://us06web.zoom.us/j/87522074523?pwd=0EEz1jfr4i9d9Nvdm3ioTaFdRGZojJ.1 Zoom Link] * '''🔗 Session''': [[meta:Event:Feminism and Folklore International Campaign: Finding and Curating the Missing Gaps on Gender Disparities|Feminism and Folklore International Campaign: Finding and Curating the Missing Gaps on Gender Disparities]] * '''🆔 Meeting ID''': 860 8747 3266 * '''🔑 Passcode''': FNF@2025 == Participation == Whether you’re a seasoned editor or new to Wikipedia, this is your chance to contribute to a more inclusive historical record. ''Bring your curiosity and passion—we’ll provide the tools and guidance!'' '''Let’s make history ''her'' story too.''' See you there! Best regards,<br> '''Joris Quarshie'''<br> [[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025 International Team]] <div style="margin-top:1em; text-align:center;"> Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]] [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div> --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|msg]]) 07:15, 24 March 2025 (UTC) </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Follow-Up: Support for Feminism and Folklore 2025 Contributions == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, I hope this message finds you well. We noticed that your community has signed up for the [[meta:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore Writing Contest]], but there have been only a few contributions submitted via the [https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/ Campwiz tool] so far. We completely understand that challenges may arise, and we’d love to support you and your participants in streamlining the submission process. To assist your community, here’s a step-by-step guide to adding articles to the campaign. Feel free to share these instructions with your participants: === How to Submit Articles via Campwiz === '''Tool link:''' https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/ # Access the Tool #* Visit Campwiz and log in with your Wikimedia account (same as your Wikipedia credentials). # Select the Campaign #* Scroll through the list of campaigns and click on your campaign. # Add Your Article #* Click on "'''+ SUBMIT NEW ARTICLE'''" button. #* Enter the exact title of your article in the “Tiltle” field. #* Click on "'''CHECK'''" button. #* If you have more articles to submit, click on the '''"SUBMIT ANOTHER"''' button. # Check your submissions. #* To check if your submissions went through please click on the '''"DETAILS"''' button #* Click on the '''SUBMISSIONS''' Button to see the list of your submissions. === Need Help? === * Technical issues? Ensure article titles are spelled correctly and meet the campaign’s theme (feminism, folklore, or gender-related topics). * Eligibility questions? New articles must follow Wikipedia’s notability guidelines. * Still stuck? Send an email to '''support@wikilovesfolklore.org'''! You can also reach out on the campaign’s Talk page. Your commitment to amplifying untold gendered narratives in folklore is invaluable, and we’re excited to see your community’s contributions come to life. Let’s work together to make this campaign a success! Looking forward to your response, Best regards,<br> Stella<br> Feminism and Folklore Organizer -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 07:29, 17 March 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&oldid=28410476 --> == ಮಾರಿಯಾ ಔರೋರಾ ಕೌಟೊ == ನಾನು ರಚಿಸಿದ ಈ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ತಪ್ಪುಗಳು ಇರಬಹುದೇ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿ, ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಪುಟವನ್ನು ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗೆ ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದ್ದೇನೆ. [[ಸದಸ್ಯ:SachinSwami|SachinSwami]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:SachinSwami|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೦೯, ೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST) :ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನೀವು ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಭೂತಕಾಲವನ್ನು ಬಳಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನೆಲೆಸಿದರು ಬದಲು ನೆಲೆಸಿದ್ದರು , ವಹಿಸಿದರು ಬದಲು ವಹಿಸಿದ್ದರು ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು, ಅದನ್ನು ವರೆತುಪಡಿಸಿದರೆ ಲೇಖನ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕೆ ನಿಮ್ಮ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ಕೊಡುಗೆಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid grey; border-radius: 5px;">[[User:~aanzx|~aanzx]] · [[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</span> ೧೭:೨೧, ೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST) == Feminism and Folklore 2025 Jury Evaluation Guidelines & Results Submission == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, Thank you once again for your commitment and dedication to the [[meta:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025]] campaign! As we near the conclusion of this year’s contest, please follow the official jury guidelines when evaluating submissions: ===Jury Guidelines:=== * Articles must be created or expanded between 1st February and 31st March 2025. * Minimum article size: 3000 bytes and at least 300 words. * No poor or machine-translated content. * Articles must align with the Feminism and Folklore themes (feminism, gender, culture, folklore). * Articles should not be orphaned – they must be linked to at least one other article. * Submissions must not violate copyright rules and should follow local notability guidelines. * All articles must include proper references according to your local Wikipedia’s citation policies. * Once your local jury process is complete, kindly submit only the top 3 winners on the official results page: ===Submission Link:=== https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results Please include the following for each winner: * Username * Link to the local user talkpage * Their ranking (1st, 2nd, or 3rd) For more information, you can also refer to the main contest page: https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025 If you need help or have any questions, feel free to reach out. Warm regards, <br> Stella Sessy Agbley<br> Coordinator, Feminism and Folklore -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 10:48, 10 April 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&oldid=28410476 --> == Invitation: Gendering the Archive - Building Inclusive Folklore Repositories (April 30th) == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, You are invited to a hands-on session focused on [[meta:Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation|Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation]]. This online workshop will guide participants on how to create, edit, and expand gender-inclusive folklore articles and multimedia archives on Wikipedia and Wikidata. The session will be led by Rebecca Jeannette Nyinawumuntu. === Objectives === * '''Design Inclusive Repositories:''' Learn best practices for structuring folklore archives that foreground gender perspectives. * '''Hands-On Editing:''' Practice creating and improving articles and items on Wikipedia and Wikidata with a gender-inclusive lens. * '''Collaborative Mapping:''' Work in small groups to plan new entries and multimedia uploads that document underrepresented voices. * '''Advocacy & Outreach:''' Discuss strategies to promote and sustain these repositories within your local and online communities. === Details === * '''Date:''' 30th April 2025 * '''Day:''' Wednesday * '''Time:''' 16:00 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746028800 Check your local time zone]) * '''Venue:''' Online (Zoom) * '''Speaker:''' Rebecca Jeannette Nyinawumuntu (Co-founder, Wikimedia Rwanda & Community Engagement Director) === How to Join === * '''Zoom Link:''' [https://us06web.zoom.us/j/89158738825?pwd=ezEgXbAqwq9KEr499DvJxSzZyXSVQX Join here] * '''Meeting ID:''' 891 5873 8825 * '''Passcode:''' FNF@2025 * '''Add to Calendar:''' [https://zoom.us/meeting/tZ0scuGvrTMiGNH4I3T7EEQmhuFJkuCHL7Ci/ics?meetingMasterEventId=Xv247OBKRMWeJJ9LSbX2hA Add to your calendar] '''' === Agenda === # Welcome & Introductions: Opening remarks and participant roll-call. # Presentation: Overview of gender-inclusive principles and examples of folklore archives. # Hands-On Workshop: Step-by-step editing on Wikipedia and Wikidata—create or expand entries. # Group Brainstorm: Plan future repository items in breakout groups. # Q&A & Discussion: Share challenges, solutions, and next steps. # Closing Remarks: Summarise key takeaways and outline follow-up actions. We look forward to seeing you there! Best regards,<br> Stella<br> Feminism and Folklore Organiser -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 10:28, 24 April 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=28399508 --> == Invitation: Gendering the Archive - Building Inclusive Folklore Repositories (April 30th) == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, You are invited to a hands-on session focused on [[meta:Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation | Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation]]. This online workshop will guide participants on how to create, edit, and expand gender-inclusive folklore articles and multimedia archives on Wikipedia and Wikidata. The session will be led by Rebecca Jeannette Nyinawumuntu. === Objectives === * '''Design Inclusive Repositories:''' Learn best practices for structuring folklore archives that foreground gender perspectives. * '''Hands-On Editing:''' Practice creating and improving articles and items on Wikipedia and Wikidata with a gender-inclusive lens. * '''Collaborative Mapping:''' Work in small groups to plan new entries and multimedia uploads that document underrepresented voices. * '''Advocacy & Outreach:''' Discuss strategies to promote and sustain these repositories within your local and online communities. === Details === * '''Date:''' 30th April 2025 * '''Day:''' Wednesday * '''Time:''' 16:00 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746028800 Check your local time zone]) * '''Venue:''' Online (Zoom) * '''Speaker:''' Rebecca Jeannette Nyinawumuntu (Co-founder, Wikimedia Rwanda & Community Engagement Director) === How to Join === * '''Zoom Link:''' [https://us06web.zoom.us/j/89158738825?pwd=ezEgXbAqwq9KEr499DvJxSzZyXSVQX Join here] * '''Meeting ID:''' 891 5873 8825 * '''Passcode:''' FNF@2025 * '''Add to Calendar:''' [https://zoom.us/meeting/tZ0scuGvrTMiGNH4I3T7EEQmhuFJkuCHL7Ci/ics?meetingMasterEventId=Xv247OBKRMWeJJ9LSbX2hA Add to your calendar] '''' === Agenda === # Welcome & Introductions: Opening remarks and participant roll-call. # Presentation: Overview of gender-inclusive principles and examples of folklore archives. # Hands-On Workshop: Step-by-step editing on Wikipedia and Wikidata—create or expand entries. # Group Brainstorm: Plan future repository items in breakout groups. # Q&A & Discussion: Share challenges, solutions, and next steps. # Closing Remarks: Summarise key takeaways and outline follow-up actions. We look forward to seeing you there! Best regards,<br> Stella<br> Feminism and Folklore Organiser -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 10:28, 24 April 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&oldid=28410476 --> == Question from [[User:Shivu26|Shivu26]] (೨೨:೪೦, ೧೦ ಮೇ ೨೦೨೫) == Hello How to publish my translated article --[[ಸದಸ್ಯ:Shivu26|Shivu26]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivu26|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೪೦, ೧೦ ಮೇ ೨೦೨೫ (IST) :once completed you can move page by using , tools > move option on top right section on the line of title --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೨:೪೫, ೧೦ ಮೇ ೨೦೨೫ (IST) == Final reminder that the deadline for submitting your Feminism and Folklore 2025 results == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> Hello {{PAGENAME}} [[File:Feminism and Folklore logo.svg | right | frameless]] I hope this message finds you well. This is a final reminder that the deadline for submitting your Feminism and Folklore 2025 results on Meta has elapsed. For participant prizes to be processed, your community must submit the necessary information as soon as possible. Please use the following link to submit your results: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results Submit your results] We have extended the {{font color||yellow|'''submission deadline to 12 June 2025'''.}} Kindly note that failure to submit by this date will result in your group’s participants not receiving any prizes from us. Thank you for your attention to this important matter and for your continued contributions to the Feminism and Folklore campaign. Warm regards,<br> Stella<br> On behalf of Feminism and Folklore Team<br> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 12:39, 08 June 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Template:FnF_2025_reminder_list&oldid=28842648 --> == You're invited: Feminism and Folklore Advocacy Session – June 20! == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> Hello {{PAGENAME}} [[File:Feminism and Folklore logo.svg | right | frameless]] We are pleased to invite you to an inspiring session in the Feminism and Folklore International Campaign Advocacy Series titled: 🎙️ Documenting Indigenous Women’s Wisdom: The Role of Grandmothers and Elders<br> 🗓 Friday, June 20, 2025<br> ⏰ 4:00 PM UTC<br> 🌍 Online – [https://us06web.zoom.us/j/86470824823?pwd=s7ruwuxrradtJNcZLVT9EyClb8g7ho.1 Zoom link]<br> 👤 Facilitator: Obiageli Ezeilo (Wiki for Senior Citizens Network)<br> Join us as we explore how the oral teachings of grandmothers and elders preserve cultural heritage and influence today’s feminist movements. Learn how to document these narratives using Wikimedia platforms! 🔗 Event Page & Details: https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Documenting_Indigenous_Women%E2%80%99s_Wisdom:_The_Role_of_Grandmothers_and_Elders This session includes:<br> ✔️ A keynote presentation<br> ✔️ Story-sharing interactive segment<br> ✔️ Q&A + tools for documenting women’s wisdom on Wikimedia<br> We hope to see you there! Warm regards,<br> Stella<br> On behalf of Feminism and Folklore Team<br> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 23:49, 17 June 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=28399508 --> == Request == Could you please create a page about the 2021 Disney animated film [[:en:Encanto|Encanto]]? I personally love this film. It's a beautiful tribute to Colombian culture. I couldn't have asked for a better film. It's the best film I've seen since [[ದಿ ಲಯನ್ ಕಿಂಗ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]]. [[ವಿಶೇಷ:Contributions/2600:1700:C910:2960:59A0:834D:35B:4254|2600:1700:C910:2960:59A0:834D:35B:4254]] ೨೩:೨೪, ೨೧ ಜುಲೈ ೨೦೨೫ (IST) == Deletion == Hi, I don't know Kannada, but [[ರ‍್ಯಾಗಿಂಗ್‌ ವಿರೋಧಿ]] looks AI generated so you might want to delete :) [[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Matrix|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೫೬, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) :Thanks for reporting it was created as part of education program [[:meta:St_Aloysius_University_-_Wikipedia_Association_2025-26#22nd_August_2025-_Activity]], I will let organiser of that program know to wikify that page. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೬:೦೩, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] , may i know how did you know that article was AI generated. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೬:೪೩, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) ::Thank you responding, the bottom of the page links [https://gemini.google.com/] which is an AI website. There are less known signs as well, namely use of emojis, no references, having a question-answer format and overusing lists (you can read [[en:Wikipedia:Signs of AI writing]] if you are unsure what I mean). [[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Matrix|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೧೧, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) :::@[[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] what I meant was, did you follow any global filters or channel on IRC or any other tools to catch this edit. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೯:೧೯, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) ::::I used [[:meta:SWViewer]], it came up there. [[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Matrix|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೨೧, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) :::::Good that SWViewer catch these edits, & Thanks for notifying about.--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೯:೨೩, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Alialkaisi|Alialkaisi]] (೨೧:೧೭, ೧೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫) == مرحبا هل الاسئلة باللغة العربية أو باللغة الإنكليزية --[[ಸದಸ್ಯ:Alialkaisi|Alialkaisi]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Alialkaisi|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೧೭, ೧೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :English, if you know Kannada Language you can ask in kannada. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೧೯, ೧೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == Citoid == Hi A826, I'm Johannes from [[:m:WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. I've noticed your project is using the [[:mw:VisualEditor/Citation tool]], but not [[:mw:Citoid]] (the tool used for automatic reference creation). Your project already fullfills all the necessary criteria in [[:mw:Citoid/Enabling Citoid on your wiki]] (enabling the VE citation tool, using templates with template data...) – you just need to create [[ಮೀಡಿಯವಿಕಿ:Citoid-template-type-map.json]] to map different types of citations to the relevant template from [[ಮೀಡಿಯವಿಕಿ:Cite-tool-definition.json]]. You can check other wiki's pages [https://global-search.toolforge.org/?namespaces=8&q=Citoid-template-type-map.json&title=Citoid-template-type-map.json] to see how they are doing the mapping. Best regards [[ಸದಸ್ಯ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Johannes Richter (WMDE)|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೫೬, ೧೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]], sure will look in to adding template, Thanks for bringing this to my attention. will contact you if further assistance needed.--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೦೯, ೧೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] {{done}} [[special:diff/1318564]] works fine now. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೨೪, ೧೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] (೧೬:೧೮, ೧೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫) == Please publish this article. My father was one of the famous and fameliar kannada leader and writer in mysore. There no faul information about him. Thats all sir. 🙏🙏🙏 --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೧೮, ೧೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :please check [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಉತ್ತಮ ಲೇಖನ]], article with verifiable source, with good wiki readable format are always welcome on wiki, please try use [[Special:Mypage/Sandbox]] before creating on main namespace. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೬:೨೩, ೧೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] (೨೩:೩೬, ೨೦ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫) == ಯಾವ ರೀತಿಯ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆಯ ಬೇಕು. --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೩:೩೬, ೨೦ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :ದಯವಿಟ್ಟು ಪುಟಗಳು ಹೇಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು 2 ಅಥವಾ 3 ( ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಕುವೆಂಪು]] ) ಪುಟಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು [[Special:Mypage/Sandbox]] ನಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ, ನಂತರ ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ನನ್ನನ್ನು ಕೇಳಿ, ಪ್ರತಿ ಪುಟವು ಕನಿಷ್ಠ 3-4 ಆನ್‌ಲೈನ್ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿ ಹೊಂದಿರಬೇಕು, ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಲೇಖನಗಳಿಗೆ ಇಂಟರ್‌ವಿಕಿ ಲಿಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೨:೧೮, ೨೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] (೧೯:೪೪, ೧೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೬) == ಸರ್ ನನಗೆ ಫೋಟೋ ಸೇರಿಸಲು ತಿಳಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ಲಿಂಕ್ ಸೇರಿಸಲು ತಿಳಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು. --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೪೪, ೧೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) :[[special:upload]] ನೀವು ಇದನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅಪ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಬಹುದು. ನಿಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಮತ್ತು ಸಾವರ್ಜನಿಕವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದಾದಂತಹ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅಪ್ಲೋಡ್ ಮಾಡಬಹುದು. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೬:೧೧, ೧೧ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) ::[[commons:Commons:Contributing_your_own_work]] ಕೂಡ ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದು --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೬:೫೨, ೧೧ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == Translation request == Hello, A826. Can you translate and upload the article about the prominent Turkish economist [[:en:Dani Rodrik]] in Kannada Wikipedia? Yours sincerely, [[ಸದಸ್ಯ:Kurcke|Kurcke]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kurcke|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೪೫, ೧೩ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) :I don't translate content i don't have knowledge of. Sorry. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೭:೪೬, ೧೩ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) ::In understand. Thank you for the reply. [[ಸದಸ್ಯ:Kurcke|Kurcke]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kurcke|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೩:೩೨, ೧೩ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wikimedian, We thank you for taking an initiative to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;Checklist for Organizers Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us in upcoming office hours We look forward to your presence in the upcoming office hours where the community and the international Team can interact with each other and know more about the contest. resister yourself for the [[:m:Event:Wiki Loves Folklore 2026 Office Hours|office hours event]]. Thank you and all the best, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೦೦, ೧೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=29948401 --> == Question from [[User:Hariprasad Shetty10|Hariprasad Shetty10]] (೧೨:೩೦, ೨೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬) == ದಯವಿಟ್ಟು ಇದನ್ನು ಅಳಿಸಿ https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%87%E0%B2%B2%E0%B2%BF%E0%B2%AF%E0%B2%BE%E0%B2%A8_%E0%B2%87%E0%B2%AF%E0%B3%8B%E0%B2%9F%E0%B3%8B%E0%B2%B5%E0%B2%BE --[[ಸದಸ್ಯ:Hariprasad Shetty10|Hariprasad Shetty10]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Hariprasad Shetty10|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೩೦, ೨೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) :{{done}} --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೯:೦೧, ೨೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == Feminism and Folklore 2026 – Community Organisers & Jury == Hello {{PAGENAME}}!, Thank you for taking the lead in organising '''Feminism and Folklore 2026''' in your community. We truly appreciate your efforts! To ensure a smooth and successful campaign, please make sure you have: * Fully completed all details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Feminism and Folklore 2026 Project Page]]: * Started promoting the campaign within your community. * Requested a local administrator to place a '''sitenotice''' about the campaign so users are notified. * Used the '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/fnf/ Article List Generator Tool]''' and shared the generated article lists with your community. === Internet & Childcare Support === Community organisers and jury members who require '''internet and childcare support''' (non-mandatory, opt-in, request-only support) should fill the support request form '''by 22 February 2026'''. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeutXEF1yTnJfExWUYPIf6SkhcnTgul07BeI-biqT4RE_vsrA/viewform Link to the form]''' Requests submitted after this date will not be entertained. === Important Participation Guidelines === * Minimum article size: '''3000 bytes and 300 words''' (final decision may be set by local organisers). * If your country is not listed on the Article list generator tool, please contact us. === Community Engagement === * Keep your community active and motivated throughout the campaign. * Share your achievements and notable articles with us so we can highlight them globally. * In the support form, please indicate if you would like a '''quick coordination call after the campaign'''. Let’s make '''Feminism and Folklore''', under the banner of '''#WeTogether''', help bridge the '''gender gap''' and '''folklore gap''' on Wikipedia worldwide. 🌍✊ Thank you for your collaboration! ''If someone from your community organisers or jury has missed this message feel free to share this message with them.'' Feminism and Folklore International Team. –[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೪೭, ೧೬ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30083330 --> == Question from [[User:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] (೧೭:೩೩, ೨೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬) == ಸರ್ ನನ್ನ ಅಕೌಂಟ್ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿ. ಆದರ ಸುಳಿವು ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ.ದಯಮಾಡಿ ಮಾಹಿತಿ ಕಳುಹಿಸಿ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು 🙏🙏🙏🙏🙏 --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೩, ೨೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST) :ಖಾತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗಾಗಿ ದಯವಿಟ್ಟು [[Special:Accountsecurity]] ಅನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಜೊತೆಗೆ ನೀವು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ದಯವಿಟ್ಟು ವಿವರಿಸಿ. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೮:೧೮, ೨೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST) == Next Steps and Feedback meeting for Feminism and Folklore Organizers == <div style="border:8px maroon ridge; padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="padding: 1em 2em;"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> Dear Organizer, I hope this message finds you well. First and foremost, on behalf of the International Team I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore 2026''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause. As the campaign has ended I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|sign-up page]]. Once the jury process is completed, kindly update only the top 3 winners details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2026'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on campaign Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed. Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance. Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights. Therefore, we kindly ask you to spare just an hour to collectively share your progress and achievements with us during our '''[[:m:Event:Feminism and Folklore 2026 Post-Campaign Office Hour|community feedback session]]'''. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful. Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon. Warm regards, [[User:Tiven2240|Tiven2240]] on behalf of Feminism and Folklore International Team <nowiki>#WeTogether</nowiki> </div></div> --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೨೭, ೧೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30391231 --> == Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner. [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026. * You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]] * '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST''' With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply. For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page. Warm regards, <br> on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team ''This message was sent with [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) on ೦೦:೦೦, ೧೨ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST)'' </div> <!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&oldid=30389801 --> == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) ೦೧:೩೬, ೨೯ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 --> == Final Reminder: Submission of Local Winners for Feminism and Folklore 2026 == Dear Feminism and Folklore organiser, This is a friendly reminder that the deadline for submitting the names and details of your local winners for '''Feminism and Folklore 2026''' is '''5 June 2026'''. Please ensure that your community's [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|winner information]] is submitted before this date. Communities that do not provide their winner data by the deadline will unfortunately not be eligible for prize distribution, and the international organizing team will not be able to accommodate late submissions received after 5 June 2026. Thank you for your prompt attention to this matter and for your participation in the campaign. Best regards, '''Feminism and Folklore International Organizing Team''' --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೭:೩೯, ೩ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30627457 --> == Thank you for organising Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, Your dedication, coordination, and hard work played a vital role in making this year's [[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign successful. We truly appreciate the time and effort you invested in engaging your community and supporting participants. As we have completed the jury phase and begin planning for next year's campaign, we would like to learn from your experiences. Please complete the organisers' feedback form and share your insights, challenges, and suggestions on how we can improve the campaign. '''This feedback form is mandatory for all organisers''', as it helps us evaluate the campaign and make meaningful improvements for future editions. '''Form link [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf6IsGAsxkTEWTwueyLg-gBjRVlY3g2kTNj3xRhDiILiQnQwQ/viewform?usp=dialog here]''' Please submit your response by '''25 June 2026'''. Thank you once again for your invaluable contributions and for helping make Feminism and Folklore a global success. We look forward to working with you again in the future! Regards, '''Feminism and Folklore Team''' --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೫, ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30704175 --> == Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, Your contributions helped make this year's [[:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign a great success, and we are truly grateful for your time, knowledge, and dedication to documenting women's stories and folklore on Wikimedia projects. As we reflect on this year's campaign and prepare for the next edition, we'd love to hear about your experience. Please take a few minutes to fill out our feedback form and share your thoughts and suggestions. As a token of our appreciation, everyone who completes the form will receive a '''special digital postcard'''! in their email. This year marks '''''25 years of Wikipedia''''', and the postcard has been created to celebrate this milestone and to recognize the incredible efforts of participants like you who continue to enrich free knowledge for the world. '''Form Link - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdqFZN9IdWbAnZ_7DyG5bIsuq7KAkdsIxweC_TdPH9In-tthQ/viewform?usp=dialog here]''' Please complete the feedback form by '''25 June 2026'''. Thank you once again for making Feminism and Folklore 2026 a success. We hope to see you again in future campaigns! Best regards, Feminism and Folklore international Team. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೦೧, ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30704478 --> == ನಿಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು == ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ, ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದೀರಿ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮೆಟಾದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಆಯೋಜಕ ಹಕ್ಕಿಗಾಗಿ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದಾಗ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಆ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ಇದಲ್ಲದೇ ಈ ಹಿಂದೆ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು, ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಗೆ ತರಲು ಕೋರಿದಾಗಲೂ ತಕ್ಷಣ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಸ್ಪಂದಿಸಿದ್ದೀರಿ. ನಿಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೪೧, ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|Gopala Krishna A]] ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಸುಧಾರಣೆಗಾಗಿ ನೀವು ಹಿಂದೆ ಮಾಡಿರುವ ಮತ್ತು ಈಗ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಕೆಲಸಗಳಿಗೂ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೪೬, ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) ::🙏🏻🙏🏻 [[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೧, ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) == ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಂ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಮಾಡ್ಯೂಲುಗಳನ್ನು ತರಲು ಕೋರಿಕೆ == ಶ್ರೀ @[[ಸದಸ್ಯ:A826|A826]] ಅವರೇ, [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ]] ಲೇಖನ ಸರಿಯಾಗಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಮಾಡ್ಯೂಲುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ತರುವಂತೆ ಕೋರಿಕೆ. ತಂದ ಮತ್ತೆ ಲೇಖನ ಸರಿಪಡಿಸುತ್ತೇನೆ. [[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೫೩, ೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|Gopala Krishna A]] {{Done|done, thanks for your request}} --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೫:೦೪, ೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) ::ಆ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಟೆಂಪ್ಲೆಟ್ ಸಮಸ್ಯೆ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಪುಟ ಅತ್ಯಧಿಕ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಕೆಲವು module ತಡವಾಗಿ/ಗೋಚರವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಅದಾಗಿಯೂ ಇತರ ಬೇಕಾದ ಟೆಂಪ್ಲೆಟ್ ಅನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಆಮದು ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ, ದಯಮಾಡಿ ಪುಟವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿ. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೫:೧೦, ೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) == Question from [[User:Kannada-Story|Kannada-Story]] (೧೯:೨೦, ೨೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬) == ನಾನು ಒಂದು ಲೇಖನವನ್ನು (Article) ರಚಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಏನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಇದೆ? --[[ಸದಸ್ಯ:Kannada-Story|Kannada-Story]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kannada-Story|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೨೦, ೨೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) ನಮಸ್ಕಾರ @[[ಸದಸ್ಯ:Kannada-Story|Kannada-Story]] ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಲೇಖನವನ್ನು ರಚಿಸಲು, ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ: :'''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಉತ್ತಮ ಲೇಖನ]]''' # '''ಸ್ಪಷ್ಟ''' — ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಕನ್ನಡ, ಸರಿಯಾದ ಕಾಗುಣಿತ ಮತ್ತು ತಾರ್ಕಿಕ ರಚನೆ # '''ಪರಿಶೀಲನಾರ್ಹತೆ''' — ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯಗಳಿಗೂ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮೂಲಗಳ ಉಲ್ಲೇಖ ಅಗತ್ಯ; ಮೂಲ ಸಂಶೋಧನೆ ನಿಷಿದ್ಧ # '''ವಿಸ್ತೃತತೆ''' — ವಿಷಯದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಒಳಗೊಳ್ಳುವುದು # '''ತಟಸ್ಥತೆ''' — ಪಕ್ಷಪಾತವಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುವುದು # '''ವಿವರಣೆ''' — ಸೂಕ್ತವಾದ ಚಿತ್ರಗಳು, ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಪರವಾನಗಿ ಮುಕ್ತ ಮಾಹಿತಿಯೊಂದಿಗೆ '''ಮೂಲಭೂತ ಹಂತಗಳು:''' * ವಿಷಯವು ಈಗಾಗಲೇ ಇದೆಯೇ ಎಂದು ಮೊದಲು ಹುಡುಕಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ * Sandbox /ಪ್ರಯೋಗಪುಟದಲ್ಲಿ (ಪ್ರತಿ ಪುಟದ ಮೇಲೆ ಬಲಗಡೆ usermenu ನಲ್ಲಿದೆ) ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ * ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಷಯದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಬರೆಯಿರಿ * <code>&lt;ref&gt;</code> ಟ್ಯಾಗ್ ಬಳಸಿ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ (<code>{{tl|cite web}}</code> ಅಥವಾ <code>{{tl|cite book}}</code>) * ಮಾಹಿತಿಪೆಟ್ಟಿಗೆ (Infobox) ಮತ್ತು ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ * ಬೇರೆ ಲೇಖನಗಳಿಗೆ ಕೊಂಡಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿ; ಅನಾಥ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿ ದಯವಿಟ್ಟು ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮೊದಲು ಮೇಲಿನ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಓದಿ. ವಿಕಿಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸ್ವರೂಪಣೆ ಅಥವಾ ವಿಷಯ ಅನುವಾದ ಸಾಧನದ ಬಗ್ಗೆ ಸಹಾಯ ಬೇಕಿದ್ದಲ್ಲಿ, ದಯವಿಟ್ಟು ಕೇಳಿ.--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೦೮:೨೦, ೨೧ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) == Let's start preparing for Feminism and Folklore 2027! == <div style="background:#f8f9fa; color:#202122; border:1px solid #a2a9b1; border-radius:4px; padding:20px; margin:10px 0;"> [[File:Feminism and Folklore logo.svg|right|150px|frameless]] Dear Feminism and Folklore organisers, We are happy to invite you to start preparing for the '''Feminism and Folklore 2027''' edition! The next Wikimedia Foundation [[:m:Grants/Rapid|Rapid Grant]] application cycle, Cycle 3, starts on '''1 November 2026'''. If you are planning to organise Feminism and Folklore in your country or region in 2027, we encourage you to start working on your project plans, Wikipedia workshops, community activities, local events, and budget ahead of the application period. In particular, organisers are encouraged to consider activities that support participants in creating and improving Wikipedia articles and other Wikimedia projects related to feminism, women, gender and local cultural heritage. You may also include expenses related to local prizes and other forms of recognition for contributors, where appropriate. Please review the [[:m:Grants/Rapid|Rapid Grant application process]] and prepare your application for the upcoming cycle. '''Once you submit your application and it appears on Meta, please share the link to your Rapid Grant application with support{{@}}wikilovesfolklore.org and copy team{{@}}wikilovesfolklore.org.''' This will allow the Feminism and Folklore team to endorse your application when the Wikimedia Foundation Grants Team reaches out to us for confirmation. If you have any questions or concerns about the Rapid Grant application process, please contact support{{@}}wikilovesfolklore.org. Thank you for your continued support and for all the work you do to document and celebrate the knowledge, stories, and contributions of women and gender-diverse communities around the world. We look forward to supporting your applications and working together towards another successful edition! '''Wiki Loves Folklore International team''' </div> --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೨೪, ೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf&oldid=31123349 --> == ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಪುಟದಿಂದ ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವ ಕುರಿತು == ನಮಸ್ಕಾರ A826 ಅವರೇ, ನಾನು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ '''“ಶ್ರೀ ಯೋಗಿ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು”''' ಎಂಬ ಲೇಖನವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಲೇಖನವು ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಳಾಸದಲ್ಲಿದೆ: '''ಸದಸ್ಯ:VILAS GOWDA KB/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ''' ನನ್ನ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ಪುಟವನ್ನು '''Move (ಸ್ಥಳಾಂತರ)''' ಮಾಡುವ ಆಯ್ಕೆ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಪ್ರಯೋಗಪುಟವನ್ನು ಅದರ ಸಂಪಾದನಾ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು: '''ಶ್ರೀ ಯೋಗಿ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು''' ಎಂಬ ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿಕೊಡಬೇಕಾಗಿ ವಿನಂತಿಸುತ್ತೇನೆ. ಲೇಖನವನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ್ದು, ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಯೋಗಪುಟದಲ್ಲಿರುವ ಅದೇ ಲೇಖನವನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನವಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವುದು ನನ್ನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು. [[ಸದಸ್ಯ:VILAS GOWDA KB|VILAS GOWDA KB]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:VILAS GOWDA KB|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೩:೫೧, ೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:VILAS GOWDA KB|VILAS GOWDA KB]] , ಲೇಖನ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ಏನಾದರೂ ಮಾಹಿತಿ ಸೇರಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಸರಿಪಡಿಸಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಗುವುದು. ಪ್ರತಿ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳಾಂತರ/move page ಆಯ್ಕೆ ಇರುತ್ತದೆ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಕೆಳಗೆ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ (ಇನ್ನಷ್ಟು) ಮೆನುವಿನಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೦೮:೪೨, ೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) == Question from [[User:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ]] on [[:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ]] (೧೫:೨೬, ೧೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬) == Page publish ಮಾಡಿ --[[ಸದಸ್ಯ:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೨೬, ೧೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) == Question from [[User:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ]] on [[:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ]] (೧೫:೨೭, ೧೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬) == ನನ್ನ ಪುಟವನ್ನು wikipedia ದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿ --[[ಸದಸ್ಯ:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೨೭, ೧೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) :ನಮಸ್ಕಾರ @[[ಸದಸ್ಯ:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ]], ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕೆ ನಿಮಗೆ ಆತ್ಮೀಯ ಸ್ವಾಗತ. ಇದು ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಕಟ್ಟುವ ಸ್ವತಂತ್ರ ವಿಶ್ವಕೋಶ. :* ನೇರವಾಗಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಿರಿ: ಕೀಲಿಮಣೆ ಐಕಾನ್ ಒತ್ತಿ ಕನ್ನಡ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿ, ಅಥವಾ '''Ctrl+M''' ಒತ್ತಿ. :* ಉತ್ತಮ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಓದಿ: [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಉತ್ತಮ ಲೇಖನ|ಉತ್ತಮ ಲೇಖನ]] ಪುಟದಲ್ಲಿ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ರಚಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ನೋಡಬಹುದು. :* ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿ: ಹೊಸ ಲೇಖನ ಬರೆಯಿರಿ, ಅಥವಾ ಇರುವ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿ. :* ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಎಲ್ಲಾ ನೀತಿ-ನಿಯಮಗಳು ಈ ಐದು ಮೂಲಭೂತ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿವೆ: :*# ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಒಂದು ವಿಶ್ವಕೋಶ: ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ವಿಶ್ವಕೋಶಗಳ ಸಂಯೋಜನೆ. ಇದು ಪ್ರಚಾರ ವೇದಿಕೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣ, ಅಥವಾ ಅಸಂಬದ್ಧ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹವಲ್ಲ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗೆ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏನಲ್ಲ|ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏನಲ್ಲ]] ನೋಡಿ. :*# [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ತಟಸ್ಥ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ|ತಟಸ್ಥ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ]]: ಲೇಖನಗಳು ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಪಕ್ಷಪಾತವಿಲ್ಲದೆ, ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಬೇಕು. ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕು. :*# ಮುಕ್ತ ವಿಷಯ: ಇದು ಯಾರಾದರೂ ಬಳಸಬಹುದಾದ, ಸಂಪಾದಿಸಬಹುದಾದ ಮತ್ತು ವಿತರಿಸಬಹುದಾದ ಉಚಿತ ವಿಷಯ. ಬೇರೆಯವರ ಬರಹಗಳನ್ನು ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಡಿ; ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ. :*# ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಸೌಜನ್ಯ: ಸಂಪಾದಕರೊಂದಿಗೆ ಗೌರವಯುತವಾಗಿ ವ್ಯವಹರಿಸಿ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ದಾಳಿ ಮಾಡಬೇಡಿ, ಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ಹುಡುಕಿ. :*# ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ನಿಯಮಗಳಿಲ್ಲ: ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಿಲ್ಲ, ಅವು ವಿಕಸನಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಸಂಪಾದಿಸಿ, ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತಿಸಬೇಡಿ, ಹಿಂದಿನ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಉಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. :*ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯುವಾಗ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸಿ: :** ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿ; ಮೂಲಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ತಕ್ಷಣ ತೆಗೆದುಹಾಕಿ. :** ಖಾಸಗಿ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ; ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿವರಗಳನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಿ. :ಸಂಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ಸಹಾಯ ಬೇಕಿದ್ದರೆ ಕೇಳಿ. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೧:೫೩, ೧೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) == Question from [[User:Piyabka|Piyabka]] on [[:ಎ.ಪಿ.ಜೆ.ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ|ಎ.ಪಿ.ಜೆ.ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ]] (೧೧:೫೫, ೧೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬) == Pdf --[[ಸದಸ್ಯ:Piyabka|Piyabka]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Piyabka|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೫೫, ೧೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) :https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=ವಿಶೇಷ:DownloadAsPdf&page=ಎ.ಪಿ.ಜೆ.ಅಬ್ದುಲ್_ಕಲಾಂ&action=show-download-screen --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೨:೧೩, ೧೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) == ಹೊಸ ಪುಟ ರಚಿಸಲು ಸಹಾಯ ಕೋರಿ == ನಮಸ್ಕಾರ A826 ಅವರೇ, ನಾನು ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ.ನಾನು ಲೇಖಕ ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನ ರಚಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.ಆದರೆ "ಸ್ವಯಂ ಚಾಲಿತವಾಗಿ ಹಾನಿಕಾರಕವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಕೆಂಪು error ಬರುತ್ತಿದೆ. ನಾನು ಹೊಸ ಸದಸ್ಯ ಆದ್ದರಿಂದ  ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ಬರುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತಿದೆ. ದಯವಿಟ್ಟು ನನ್ನ ಖಾತೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ನನಗೆ ಲೇಖನ ರಚಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಈ ಮೂಲಕ ವಿನಂತಿಸುವೆ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ [[ಸದಸ್ಯ:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೨೦, ೧೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) p6mfal1lgb26dz7e5atzmtcr9jdjhex 1433774 1433771 2026-10-18T16:08:43Z A826 72368 /* ಹೊಸ ಪುಟ ರಚಿಸಲು ಸಹಾಯ ಕೋರಿ */ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ 1433774 wikitext text/x-wiki {{ಸುಸ್ವಾಗತ}}.<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೧:೦೯, ೨೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == Translate == Translate Infobox ಊರು ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ Total → ಒಟ್ಟು Population → ಜನಸಂಖ್ಯೆ Time zone → ಸಮಯ ವಲಯ Vehicle registration → ವಾಹನ ನೋಂದಣಿ ಫಲಕ Thanks [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೩೭, ೧೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)[[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೩೬, ೧೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) :ನಾನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತೇನೆ <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೬:೩೮, ೧೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) ಧನ್ಯವಾದಗಳು [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೨:೦೯, ೧೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == Template == {{Translation|" "}} 👈 {Translation|" "}👈 ಈ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ?? [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೬:೫೩, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) :Added template. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೦೬:೫೮, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) {{Ping|~aanzx}} But ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದು ಅದು ಅಲ್ಲ This👇 template https://en.m.wikipedia.org/wiki/Template:Translation [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೩೯, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) :Added <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೦:೪೧, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) ಧನ್ಯವಾದಗಳು 🙏 [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೩೨, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == Question from [[User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] (೧೫:೨೨, ೨೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨) == Hello dear mentor! I'm testing the feature now that the new system is deployed. You can invite other trusted users to become mentors, they have to visit [[special:EnrollAsMentor]] to signup. If you have any question about the Growth features, or about how to improve newcomers' first steps, let me know. All the best, --[[ಸದಸ್ಯ:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Trizek (WMF)|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೨೨, ೨೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == Question from [[User:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] (೦೫:೪೧, ೨೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨) == ವಿಕಿಪೀಡಿಯಗಾಗಿ ʼಮೈಸೂರಿನ ವಿಶ್ವ ವಿಖ್ಯಾತ ಚರ್ಮಪ್ರಸಾಧನ (ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಡರ್ಮಿ) ಸಂಸ್ಥೆ – ವ್ಯಾನ್‌ ಇನ್ಜೇನ್‌ ಮತ್ತು ವ್ಯಾನ್‌ ಇನ್ಜೇನ್‌ʼ ಲೇಖನ ಬರೆಯುವ ಮೊದಲು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿದೆಯೇ ಎಂದು ಹುಡುಕಿದೆ. ಸಿಗಲಿಲ್ಲವಾದ ಕಾರಣ ಮುಂದುವರೆದು ಒಂದೆರೆಡು ಪ್ಯಾರಾ ಮಾಡಿ ಅಪೂರ್ಣವೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. ಇಂದು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ತರುವಾಯು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಹುಡುಕಲಾಗಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಲೇಖನ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆ ಇರುವುದು ಗೊತ್ತಾಯಿತು. ಅದು ಅತಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ. ನನ್ನದು ಬಾಲಿಷವೆನಿಸಿತು. ಹಾಗಾಗಿ ನಿನ್ನೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಿದರೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆ ಲೇಖನವನ್ನು ತರ್ಜುಮೆ ಮಾಡುವ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ನನ್ನದು. --[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೫:೪೧, ೨೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) ಅಳಿಸಲಾಗಿದೆ, ನೀವು ಈಗ ಹೊಸ ಪುಟದ ಅನುವಾದವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬಹುದು https://kn.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?title=Special:ContentTranslation&campaign=contributionsmenu&to=kn&from=en&page=Van+Ingen+%26+Van+Ingen&targettitle=Van+Ingen+%26+Van+Ingen <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೦೫:೫೩, ೨೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == Question from [[User:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] on [[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ]] (೦೯:೨೯, ೨೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨) == ನಾನು ಹೊಸದಾದ ಲೇಖನವನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಆಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಏಕೆ? --[[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Meghana Shivanand|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೨೯, ೨೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) :ನೀವು ಯಾವುದೇ ದೋಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೆ ಹೇಳಬಲ್ಲಿರಾ?, ನೀವು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 3 ರಂದು [https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%B6%E0%B3%87%E0%B2%B7:AbuseLog&wpSearchUser=Meghana+Shivanand ಜಾಗತಿಕ ದುರ್ಬಳಕೆ ಫಿಲ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ] ನಿಮ್ಮ ಪುಟ ಸಂಪಾದನೆಯನ್ನು ತಡೆ ಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ, ಆದರೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂಪಾದನೆಗಳಿಲ್ಲ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೦೯:೩೮, ೨೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == ಅನುವಾದ == ನಮಸ್ತೆ, [[ಗಂಧದಗುಡಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ ೨೦೨೨)]] ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾದ ಈ [[ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:About]] ಅನ್ನು ಅನುವಾದ ಮಾಡಿ. [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೦೯, ೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) :ನಾಳೆ ಅದನ್ನು ಅನುವಾದಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೩:೨೯, ೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) ::ಬಹು ಮಾಡ್ಯೂಲ್‌ಗಳು ಲಿಂಕ್ ಆಗಿದೆ ಅನುವಾದಿಸಲು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ನಾನು ಅದನ್ನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಭಾಷಾಂತರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೨:೨೨, ೩ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) ಧನ್ಯವಾದ [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೫೦, ೩ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == WikiConference India 2023: Program submissions and Scholarships form are now open == Dear Wikimedian, We are really glad to inform you that '''[[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]''' has been successfully funded and it will take place from 3 to 5 March 2023. The theme of the conference will be '''Strengthening the Bonds'''. We also have exciting updates about the Program and Scholarships. The applications for scholarships and program submissions are already open! You can find the form for scholarship '''[[:m:WikiConference India 2023/Scholarships|here]]''' and for program you can go '''[[:m:WikiConference India 2023/Program Submissions|here]]'''. For more information and regular updates please visit the Conference [[:m:WikiConference India 2023|Meta page]]. If you have something in mind you can write on [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. ‘‘‘Note’’’: Scholarship form and the Program submissions will be open from '''11 November 2022, 00:00 IST''' and the last date to submit is '''27 November 2022, 23:59 IST'''. Regards [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೫೫, ೧೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) (on behalf of the WCI Organizing Committee) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24082246 --> == ವರ್ಗ == [[ಅಮೋಘವರ್ಷ ಜೆಎಸ್]] ಈ ಪುಟದ ಕೆಳಗಡೆ ಇರುವ error ವರ್ಗ (Articles with invalid date parameter in template),(Articles with hCards),(CS1 ಇಂಗ್ಲಿಷ್-language sources (en),) ಇಂತಹ ವರ್ಗಗಳನ್ನು hide ಮಾಡ್ಲಿಕ್ಕೆ ಆಗುದಿಲ್ಲವೆ?? ಯಾಕೆಂದ್ರೆ ಬೇರೆ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹಿಂದಿ, ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಯೂ ಇಂತಹ error ಇದ್ರು ಸಹ ಕೆಳಗಡೆ ಅಂತಹ ವರ್ಗ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. [[ಸದಸ್ಯ:SyntaxErrors098|SyntaxErrors098]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:SyntaxErrors098|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೭:೨೧, ೧೭ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) :ಇದನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು, ಆದರೆ ಕೆಲವು ದೋಷಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ , ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Infobox person ನಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಲ್ಲದ ವರ್ಗವನ್ನು ಮರೆಮಾಡಲು ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೦೭:೩೧, ೧೭ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) == WikiConference India 2023: Open Community Call and Extension of program and scholarship submissions deadline == Dear Wikimedian, Thank you for supporting Wiki Conference India 2023. We are humbled by the number of applications we have received and hope to learn more about the work that you all have been doing to take the movement forward. In order to offer flexibility, we have recently extended our deadline for the Program and Scholarships submission- you can find all the details on our [[:m:WikiConference India 2023|Meta Page]]. COT is working hard to ensure we bring together a conference that is truly meaningful and impactful for our movement and one that brings us all together. With an intent to be inclusive and transparent in our process, we are committed to organizing community sessions at regular intervals for sharing updates and to offer an opportunity to the community for engagement and review. Following the same, we are hosting the first Open Community Call on the 3rd of December, 2022. We wish to use this space to discuss the progress and answer any questions, concerns or clarifications, about the conference and the Program/Scholarships. Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call * '''WCI 2023 Open Community Call''' * '''Date''': 3rd December 2022 * '''Time''': 1800-1900 (IST) * '''Google Link'''': https://meet.google.com/cwa-bgwi-ryx Furthermore, we are pleased to share the email id of the conference contact@wikiconferenceindia.org which is where you could share any thoughts, inputs, suggestions, or questions and someone from the COT will reach out to you. Alternatively, leave us a message on the Conference [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. Regards [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೧, ೨ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) On Behalf of, WCI 2023 Core organizing team. <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24083503 --> == Errors == [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Film date ]] ನಲ್ಲಿ Errors ಬರ್ತಾ ಇದೆ ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಆಗುತ್ತಾ ಎಂದು ನೋಡಿ. ಈ ರೀತಿ errors ಇದೆ 👇 {{Film date|2022|11|11}} [[ಸದಸ್ಯ:SyntaxErrors098|SyntaxErrors098]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:SyntaxErrors098|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೫೮, ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) :[[ಸದಸ್ಯ:SyntaxErrors098|@SyntaxErrors098]] fixed by Jon Harald Søby <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೩:೩೩, ೭ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) ಇಲ್ಲಿ ಸರಿ ಬರ್ತಾ ಇದೆ ಆದ್ರೆ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಪುಟದಲ್ಲಿ errors ಬರ್ತಾ ಇದೆ ಈ [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Film date]] [[ಸದಸ್ಯ:SyntaxErrors098|SyntaxErrors098]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:SyntaxErrors098|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೫೯, ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) == ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ == {| style="background-color: #FFFF00; border: 1px solid #fceb92;border-style:solid; border-width:6px; border-color:#bca9f5; style:{{corners}}" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:The gate to Udupi Town.jpg|The_gate_to_Udupi_Town]|225px]] |style="font-size: large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.00;" | '''ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ''' |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wikimedia logo family complete-2013.svg|130px|alt="Wikidata"]] |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಭೌತಿಕ ಸಮ್ಮಿಲನವನ್ನು '''ಜನವರಿ ೨೨,೨೦೨೩ರಂದು ಉಡುಪಿ'''ಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಸಮ್ಮಿಲನದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಯಾವುದೇ ವಿಕಿ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಎಲ್ಲ ಸಂಪಾದಕರಿಗೆ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಮುಕ್ತ ಅವಕಾಶವಿದ್ದು ಬಹಳ ಸಮಯದ ನಂತರ ಎಲ್ಲರ ಭೇಟಿಯು ಒಂದು ಉಲ್ಲಾಸದಾಯಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಮರುಚೈತನ್ಯ ತಂದುಕೊಡಬಹುದೆಂಬ ಆಶಾಭಾವನೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಹಳೆ ಹೊಸ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಸಮಾಗಮವು ಜ್ಞಾನದ ಹಂಚಿಕೆಗೆ, ಮಾಹಿತಿ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯ ವೇದಿಕೆಯಾಗುವ ವಿಶ್ವಾಸವಿದೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸಮುದಾಯದ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಪಾದಕರು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಯಶಸ್ವಿಗೊಳಿಸೋಣ. ಎಲ್ಲಾ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಯ ಸ್ವಾಗತ. '''ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ನೊಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಮ್ಮಿಲನ/ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ]] ಪುಟಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡಿ.''' |} {{clear}} ---- ಈ ಸಂದೇಶ [[ಸದಸ್ಯ:Vikashegde|ವಿಕಾಸ್ ಹೆಗಡೆ]] ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಕಳಿಸಲಾಗಿದೆ. <div style="border-bottom: 2px solid red; border-top: 2px solid yellow; border-radius: 40px 0px 40px 0px; padding: 0px 5px; font-weight:bold; letter-spacing: 1.5px; text-align: center;"> <br /> ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಶುಭಾಶಯಗಳು. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span>೧೪:೩೭, ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) <br /> </div> <!-- Message sent by User:~aanzx@knwiki using the list at https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:~aanzx/Active_user_list&oldid=1143808 --> == Request for filling up Google Form for Feminism and Folklore 2023 == [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg | logo.svg|right|frameless|300px]] Greetings Organisers, We appreciate your enthusiasm for '''Feminism and Folklore''' and your initiative in setting up the competition on your local wikipedia. We would want to learn more about the needs of your community and for that please fill out the google form ([https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScusayFXTzNWV-QgIiT3bRHQbAs_pVczvput2jehOcahnCdMg/viewform here]) as soon as possible so that we can plan and adapt the demands according to your specifications. By February 8, 2023, all entries for this form will be closed. Do share about the contest on your local Wikipedia. Ask your local administrator to add Feminism and Folklore to [[Mediawiki:Sitenotice]]. Create your own or see an example [[:m:User:Tiven2240/sn-fnf|on meta]] Also a reminder regarding the prior Google form sent for Internet and Childcare Support Financial Aid ([https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSea81OO0lVgUBd551iIiENXht7BRCISYZlKyBQlemZu_j2OHQ/viewform this]). Anyone who hasn't already filled it out has until February 5, 2023 to do so. Feel free to contact us via talkpage if you have any questions or concerns. Thanks and Regards, Feminism and Folklore 2023 International Team [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೧೧, ೩೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೩ (IST) <!-- Message sent by User:Rockpeterson@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/wlf2023&oldid=24455456 --> == ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ ಬಗ್ಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಸ್ಪರ್ದೆ ಆಹ್ವಾನ == <div style="border: solid 1px #333; border-radius: 0.2em; box-shadow: 0 4px 4px #999; margin-bottom: 1.5em; display: table; width: 100%; height: 100px; line-height: 1.2; text-align: center; cursor: pointer;"> <p style="font-size: 1.4em;">[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ೨೦೨೩|'''ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ''']] ಬಗ್ಗೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬರವಣಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಇದು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಜಾನಪದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲುವ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಕಾಮನ್ಸ್‌ನ ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ಫೋಕ್ಲೋರ್ (WLF) ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಅಭಿಯಾನದ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಪರ್ದೆ 1 ಫೆಬ್ರವರಿ 2023ರಿಂದ 31 ಮಾರ್ಚ್ 2023 ವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.</p> <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive">[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ_ಮತ್ತು_ಜಾನಪದ_೨೦೨೩|<span style="color:white">ಬಾಗವಹಿಸಲು ಈ ಪುಟಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡಿ..</span>]]</span> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;">[[ಚಿತ್ರ:Feminism_and_Folklore_banner.svg|250px|right]]</div></div> <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold; align:center;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> <!-- Message sent by User:~aanzx@knwiki using the list at https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:~aanzx/Active_user_list&oldid=1149743 --> == About wpcleaner == @[[ಸದಸ್ಯ:~aanzx|~aanzx]] It seems wpcleaner is not fully configured. At present it seems to detect wpcleaner errors (above 500) and we need to add checkwiki errors [see https://phabricator.wikimedia.org/T330269]. After configuring fully please ping me also. As a general rule [not 100% sure but reference tags come before punctuation marks on french wikipedia]. It also needs some person with thorough understanding of exceptions to general rules. Good luck. [[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|రుద్రుడు]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:రుద్రుడు|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೩೬, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) :[[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|@రుద్రుడు]] I have no idea how to use or configure wpcleaner, since any of local users are not interested or asking about it, don't feel any necessity for it , anyway will check if I can understand it and let you know, because last i checked kannada text were rendered as box in wpcleaner. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೪:೪೩, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) ::@[[ಸದಸ್ಯ:~aanzx|~aanzx]] rendered as box: its issue of non existent fonts or issue with wpcleaner. what os: windows or linux [apt install fonts-indic, if on debian]. Will you help with translation of error messages? [[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|రుద్రుడు]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:రుద్రుడు|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೨೫, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) :::[[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|@రుద్రుడు]] thank you for help, I use windows is can you suggest how to fix font <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೫:೨೭, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) ::::@[[ಸದಸ್ಯ:~aanzx|~aanzx]] search query: https://www.google.com/search?q=how+install+kannada+fonts+on+windows&btnI=I%27m+Feeling+Lucky&source=hp&ei=lhwLZKCuHKX14-EPlcqtsAI&iflsig=AK50M_UAAAAAZAsqpgdzIRClnXPKwXnUb3NuL58nIALe&ved=0ahUKEwig0dvnqNH9AhWl-jgGHRVlCyYQ19QECAk or see this https://apps.microsoft.com/store/detail/all-kannada-fonts/9N2MN54MM0L6?hl=en-us&gl=us [[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|రుద్రుడు]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:రుద్రుడు|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೭, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) :::::[[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|@రుద్రుడు]] ok can you give any links to templates other than enwiki for refference <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೭:೪೧, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) == Translation help == @[[ಸದಸ್ಯ:~aanzx|~aanzx]] Do you know other language in india. If possible go through this [[:bn:উইকিপিডিয়া:WikiProject Check Wikipedia/Translation]] page and add translations for each error on [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:WikiProject Check Wikipedia/Translation]]. Thank you. [[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|రుద్రుడు]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:రుద్రుడు|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೧೩, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) == Page == ನೀವು ಅನುವಾದಿಸಿದ page [[ಮಹಿಳಾ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)]] ಮೊದಲೇ [[ಮಹಿಳಾ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್]] ಎಂಬ ಪುಟ ಇದೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾಹಿತಿಯೊಂದಿಗೆ... [[ಸದಸ್ಯ:Goldenbluesoul|Goldenbluesoul]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Goldenbluesoul|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೪೬, ೧೯ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Goldenbluesoul|Goldenbluesoul]] , ನನಗೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಧನ್ಯವಾದಗಳು, ನಾನು ಮಾರ್ಚ್ 6 ರಂದು ಪುಟವನ್ನು ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದೆ ಆದರೆ ಉಳಿಸಲು ಮರೆತಿದ್ದೆ ನಾನು ಅದನ್ನು ಇಂದು ಉಳಿಸಿದ್ದೇನೆ ಆದ್ದರಿಂದ ಪುಟವನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ನನಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ಪುಟವನ್ನು ಈಗ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೯:೪೩, ೧೯ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) ::[[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೬೬ (ಭಾರತ)]] infobox errors please ಸರಿ ಮಾಡಿ. [[ಸದಸ್ಯ:Goldenbluesoul|Goldenbluesoul]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Goldenbluesoul|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೩೪, ೨೧ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) :::@[[ಸದಸ್ಯ:Goldenbluesoul|Goldenbluesoul]] ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಧನ್ಯವಾದಗಳು <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೯:೪೫, ೨೧ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) == Feminism and Folklore 2023 has been extended == [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg | logo.svg|right|frameless|300px]] Greetings Organizers, Greetings from Feminism and Folklore International Team, We are pleased to inform you that [[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore]] an international writing contest on your local Wikipedia has been extended till the '''15th of April 2023'''. This is the last chance of the year to write about feminism, women biographies and gender-focused topics such as folk festivals, folk dances, folk music, folk activities, folk games, folk cuisine, folk wear, fairy tales, folk plays, folk arts, folk religion, mythology, folk artists, folk dancers, folk singers, folk musicians, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales and more We would like to have your immense participation in the writing contest to document your local Folk culture on Wikipedia. You can also help with the translation of [[m:Feminism and Folklore 2023|project pages]] and share a word in your local language. Organizers have been notified some instructions on mail. Please get in touch via email if you need any assistance. Best wishes, International Team Feminism and Folklore. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೫೮, ೩೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/wlf2023&oldid=24803574 --> == Feminism and Folklore 2023 has ended, What's Next? == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">{{int:please-translate}} [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, '''[[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023]]''' writing competition has ended. We thank you for organizing it on your local Wikipedia and help in document folk cultures and women in folklore in different regions of the world on Wikipedia. What's next? # Please complete the jury on or before 15th of May 2023. # Email us on [mailto:support@wikilovesfolklore.org support@wikilovesfolklore.org] the Wiki usernames of top three users with most accepted articles in local contest. # Write the information about the winners on the projects Meta Wiki '''[[:m:Feminism and Folklore 2023/Results|Results page]]''' # You can also put the names of the winners on your local project page. # We will be contacting the winners in phased manner for distribution of prizes. Feel free to contact us via mail or [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2023|talkpage]] if you need any help, clarification or assistance. Thanks and regards, '''International Team'''<br /> '''Feminism and Folklore''' </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/wlf2023&oldid=24803574 --> == about page deleted == my page is meghana Shivanand. it was deleted, so I can't find my page in website. so i request you to please give my page back [[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Meghana Shivanand|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೦೨, ೧೯ ಮೇ ೨೦೨೩ (IST) :@@[[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] , I have undeleted page now, for future reference please contact deleting admin instead of someone else to restore deleted page. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೫:೦೮, ೧೯ ಮೇ ೨೦೨೩ (IST) ::ok thank you [[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Meghana Shivanand|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೧೬, ೧೯ ಮೇ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] (೧೬:೩೮, ೨೫ ಮೇ ೨೦೨೩) == ಆಂಗ್ಲ ವಿಕಿಪಿಡಿಯಾದ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿ ಲೇಖನವನ್ನುಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಿಸಿದೆ. ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನೂ ನಮೂದಿಸಿದೆ. ಒಮ್ಮೆ ನೋಡಿ. ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ತಪ್ಪುಗಳು ನುಸುಳದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ... ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ನೋಡಿದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು. --[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೩೮, ೨೫ ಮೇ ೨೦೨೩ (IST) == Feminism and Folklore 2023 - A Heartfelt Appreciation for Your Impactful Contribution! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|center|500px]] {{int:please-translate}} Dear Wikimedian, We extend our sincerest gratitude to you for making an extraordinary impact in the '''[[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023]]''' writing competition. Your remarkable dedication and efforts have been instrumental in bridging cultural and gender gaps on Wikipedia. We are truly grateful for the time and energy you've invested in this endeavor. As a token of our deep appreciation, we'd love to send you a special postcard. It serves as a small gesture to convey our immense thanks for your involvement in the competition. To ensure you receive this token of appreciation, kindly fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeXZaej264LOTM0WQBq9QiGGAC1SWg_pbPByD7gp3sC4j7VKQ/viewform this form] by August 15th, 2023. Looking ahead, we are thrilled to announce that we'll be hosting Feminism and Folklore in 2024. We eagerly await your presence in the upcoming year as we continue our journey to empower and foster inclusivity. Once again, thank you for being an essential part of our mission to promote feminism and preserve folklore on Wikipedia. With warm regards, '''Feminism and Folklore International Team'''. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೦:೦೭, ೨೬ ಜುಲೈ ೨೦೨೩ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2023p&oldid=25345565 --> == Question from [[User:Prabhasindhoor|Prabhasindhoor]] on [[ಈಚನೂರು ಶಾಂತಾ]] (೧೯:೩೯, ೨೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೩) == Eachanoor shantha kaadambari required --[[ಸದಸ್ಯ:Prabhasindhoor|Prabhasindhoor]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Prabhasindhoor|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೩೯, ೨೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೩ (IST) :ಕ್ಷಮಿಸಿ, ನೀವು ಈಚನೂರು ಶಾಂತಾ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಾದರೂ ಸಪ್ನಾ ಬುಕ್ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿಸಿಗಬಹುದು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಒಂದು ಮಾಹಿತಿ ವಿಶ್ವಕೋಶ, ಪುಸ್ತಕಗಳ ನೇರ ಮಾರಾಟ ಸ್ಥಳವಲ್ಲ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೯:೪೯, ೨೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:NANDIBEVOOR PALLAVI|NANDIBEVOOR PALLAVI]] on [[ಸದಸ್ಯ:NANDIBEVOOR PALLAVI/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ]] (೧೨:೫೯, ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩) == ಹೆಗೇ ಈ ಳಲೇಖಾಣಾವನ್ನಾ ಊಳಿಶೂವೂದೂ --[[ಸದಸ್ಯ:NANDIBEVOOR PALLAVI|NANDIBEVOOR PALLAVI]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:NANDIBEVOOR PALLAVI|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೫೯, ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :ದಯವಿಟ್ಟು [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಉತ್ತಮ ಲೇಖನ]] ಪ್ರಕಾರ ಲೇಖನವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ, ಮತ್ತು [[Wikipedia:Moving a page]] ಆಂಗ್ಲ ಪುಟದ ಪ್ರಕಾರ ನಿಮ್ಮ ಲೇಖನವನ್ನು ಸರಿಸ ಬಹುದು. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೩:೦೮, ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Translation of taxobox == Hi. How do you change the various names in the taxobox to Kannada? For ex: Domain: to ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ, Family: to ಕುಟುಂಬ etc. i.e. I wanted to know which template or module contains these names so that they can be changed to Kannada. Can you help me? Thanks. [[ಸದಸ್ಯ:Kartikdn|Kartikdn]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kartikdn|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೪೮, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Kartikdn|Kartikdn]] , it is in [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Anglicise_rank]] <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೮:೨೨, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::Thank you. [[ಸದಸ್ಯ:Kartikdn|Kartikdn]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kartikdn|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೭, ೧೧ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] (೨೧:೧೮, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩) == Would like to know what is the impact of article (means how many have gone through the article) - ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಅಧ್ಯಯನ --[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೧೮, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] , https://xtools.wmcloud.org/articleinfo/kn.wikipedia.org/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6%20%E0%B2%B9%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B2%BF%20%E0%B2%85%E0%B2%A7%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%AF%E0%B2%A8 <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೨೧:೨೨, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :thanks [[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೧, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] (೨೧:೩೬, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩) == Would like to know, how to know the impact of all the articles I handled. "Your Impact" provides 60 days input for few articles handled, but not all. --[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೩೬, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] , https://pageviews.wmcloud.org/?project=kn.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=all-time&pages=%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%B9%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B2%BF_%E0%B2%85%E0%B2%A7%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%AF%E0%B2%A8 . <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೨೧:೪೧, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::thanks [[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೧, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:S.M. MAHENDRA|S.M. MAHENDRA]] on [[ಹಾಲುಮತ ಕುರುಬ ಪುರಾಣ]] (೧೩:೪೦, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩) == Kuruba hithihasa --[[ಸದಸ್ಯ:S.M. MAHENDRA|S.M. MAHENDRA]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:S.M. MAHENDRA|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೪೦, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:S.M. MAHENDRA|S.M. MAHENDRA]] , ಆ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವಿಷಯವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಆ ಪುಟವನ್ನು ಅಳಿಸಲಾಗಿದೆ , ನೀವು ಬಯಸಿದರೆ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:MOS]] ಪ್ರಕಾರ ಉಲ್ಲೇಖಿತ ವಿಷಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಆ ಪುಟವನ್ನು ನೀವು ಮರುಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೩:೪೯, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == ಕರ್ನಾಟಕ == ಹೊಸ Infobox ಯಾಕೆ remove ಮಾಡಿದ್ದು? ಅದರಲ್ಲಿ ಏನು ಬದಲಾವಣೆ ಆಗಬೇಕಿತ್ತು? [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೪೪, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :ಕೆಂಪು,ಹಳದಿ ಬಣ್ಣ ಹಾಕಬಾರದಿತ್ತು. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೨೧:೪೭, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::ಯಾಕೆ? [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೪೯, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :::@[[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] , ಇತರ ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್‌ಗಳ ಹಾಗೆಯೇ ಏಕಸಾಮ್ಯತೆ ಇದ್ದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು, ಆದ್ದರಿಂದ ಬಣ್ಣ ಬದಲಾವಣೆ ಬೇಡ. ಬಣ್ಣಗಳ ಬಳಕೆ ಬಿಟ್ಟರೆ ನಿಮ್ಮ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ನಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಯಾವ ತೊಂದರೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೨೧:೫೪, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :::Infobox head, sub head ಗಳಗಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಅವಕಾಶ ಇದೆ, ಆದ್ರೆ ನೀವು ಯಾಕೆ ಬೇಡ ಅಂತ ಇದೀರಿ , :::ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಗಳ ಬಳಕೆ ಇರುವುದನ್ನು ನಾನು ನೋಡಿದ್ದೇನೆ . ಅದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ sub head ಗಳಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣ ಬಳಸಿದ್ದು . [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೫, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::::ಪುನಃ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ಎಲ್ಲ ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್ ಗಳು ಒಂದೇ ಸಮನೆ ಇರಲಿ ಎಂದು ನಿಮ್ಮ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯನ್ನೂ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ನೀವು ಬದಲಾವಣೆ ಬಯಸಿದ್ದಲ್ಲಿ [[WP:VP]] ಪುಟದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿ ಮತ್ತು ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೨೨:೦೧, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == ಸಹಾಯ == [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:switcher]] ಕನ್ನಡವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ, ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ [[en:MediaWiki:Gadget-switcher.js]] ಮತ್ತು [[en:MediaWiki:Gadgets-definition]] ಈ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಪುಟ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಎಂದನಿಸುತ್ತಿದೆ, ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಪುಟಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಗೆ ಇಂಪೋರ್ಟ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ, [[ಮೀಡಿಯವಿಕಿ:Gadget-switcher.js]] [[ಮೀಡಿಯವಿಕಿ:MediaWiki:Gadgets-definition]] , ಡಿಜಿಟಲ್ map ಮತ್ತು ಚಿತ್ರ ನಕ್ಷೆ ಎರಡನ್ನೂ Infobox ನಲ್ಲಿ ನೀಡಲು ಇದರ ಅಗತ್ಯ ಇತ್ತು, [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:switcher]] ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಂತೆ ಮಾಡಿಕೊಡಿ. [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೫೫, ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :Request on [[WP:VP]] , i will import it <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೪:೦೦, ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::👍 [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೧೪, ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == ಸುದ್ದಿ ಅಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ವಿವರಣೆ ಕಾರಣ ತಿಳಿಸಿ == ನಮಸ್ತೆ ಅನೂಪ್, ಸಂಸತ್ ಭವನದ ಭದ್ರತೆ ವೈಫಲ್ಯ ಸುದ್ದಿ... ಸುದ್ದಿ ಅಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ವಿವರಣೆ ಕಾರಣ ತಿಳಿಸಿ ಸರಿಯಾದ ಬಗೆ ಏನು ? [[ಸದಸ್ಯ:Gangaasoonu|Gangaasoonu]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gangaasoonu|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೫೯, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Gangaasoonu|Gangaasoonu]] , ಅದು tear gas bomb ಅಲ್ಲ, ಹೊಳಿ ಬಣ್ಣದ ಬಾಂಬ್. ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿ ಪುನಃ ಸೇರಿಸಿ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೦:೦೨, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::ಥ್ಯಾಂಕ್ಸ್. ::ಅಳಿಸುವಾಗ ಕಾರಣ ಹಾಕಿದರೆ ಉತ್ತಮ.. ::ಸರಿ ಮಾಡ್ತೇನೆ. ::[[ಸದಸ್ಯ:Gangaasoonu|Gangaasoonu]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gangaasoonu|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೦೩, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :::Rollback ಉಪಯೋಗಿಸುವಾಗ ಕಾರಣ ಕೊಡಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾರಣ ಕೊಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೦:೦೬, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ|ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ]] on [[ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ]] (೧೯:೪೩, ೨೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩) == ವಿಶ್ವ ಕನ್ನಡವಾಗುವುದೆ ? --[[ಸದಸ್ಯ:ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ|ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೪೩, ೨೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಶ್ನೆ ಅರ್ಥವಾಗಲಿಲ್ಲ, ದಯವಿಟ್ಟು ವಿವರಿಸಿ.<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೨೦:೩೫, ೨೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:MARUTI SALUNKE|MARUTI SALUNKE]] (೧೩:೧೬, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪) == how to my profile edit? --[[ಸದಸ್ಯ:MARUTI SALUNKE|MARUTI SALUNKE]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MARUTI SALUNKE|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೧೬, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:MARUTI SALUNKE|MARUTI SALUNKE]], https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:MARUTI_SALUNKE&action=edit&redlink=1 . <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೩:೧೭, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪ (IST) == Organising Feminism and Folklore == [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg | 350px | right]] Hello Community Organizers, Thank you for organising Feminism and Folklore writing competition on your wiki. We congratulate you in joining and celebrating our cultural heritage and promoting gender equality on Wikipedia. To encourage boost for the contributions of the participants, we're offering prizes for Feminism and Folklore local prizes. Each Wikipedia will have three local winners: *First Prize: $15 USD *Second Prize: $10 USD *Best Jury Article: $5 USD All this will be in '''gift voucher format only'''. Kindly inform your local community regarding these prizes and post them on the local project page The Best Jury Article will be chosen by the jury based on how unique the article is aligned with the theme. The jury will review all submissions and decide the winner together, making sure it's fair. These articles will also be featured on our social media handles. We're also providing internet and childcare support to the first 50 organizers and Jury members for who request for it. Remember, only 50 organizers will get this support, and it's given on a first-come, first-served basis. The registration form will close after 50 registrations, and the deadline is March 15, 2024. This support is optional and not compulsory, so if you're interested, fill out the form [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdnytyact-HR6DvsWwnrVeWuzMfuNH1dSjpF24m6od-f3LzZQ/viewform here]. Each organizer/jury who gets support will receive $30 USD in gift voucher format, even if they're involved in more than one wiki. No dual support will be provided if you have signed up in more than one language. This support is meant to appreciate your volunteer support for the contest. We also invite all organizers and jury members to join us for office hours on '''Saturday, March 2, 2024'''. This session will help you understand the jury process for both contests and give you a chance to ask questions. More details are on [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Folklore_2024_Office_Hour_2 meta page]. Let's celebrate our different cultures and work towards gender equality on Wikipedia! Best regards, Rockpeterson [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೨೬, ೨೯ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪ (IST) <!-- Message sent by User:Rockpeterson@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/fnf2024golbal&oldid=26304232 --> == Help Wanted with CampWiz == Hi, Can you please help me translate the following templates in Kannada? {{Special:PrefixIndex/User:CampWiz Bot/Templates/}}[[ಸದಸ್ಯ:Nokib Sarkar|Nokib Sarkar]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Nokib Sarkar|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೫೪, ೬ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೪ (IST) == Next Steps and Feedback Request for Feminism and Folklore Organizers == [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|centre|550px|frameless]] Dear Organizer, I hope this message finds you well. First and foremost, I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause. As the campaign draws to a close, I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2024/Project Page|sign-up page]]. Once the jury process is completed, kindly update the [[:m:Feminism and Folklore 2024/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2024'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on our Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed. Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance. Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights. Therefore, I kindly ask you to spare just 10 minutes to share your progress and achievements with us through a Google Form survey. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful. Here's the link to the survey: [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfCkFONXlPVlakMmdh-BWtZp0orYBCSVvViJPbsjf2TIXAWvw/viewform?usp=sf_link Survey Google Form Link] Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon. Warm regards, '''Feminism and Folklore International Team #WeTogether''' [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೫೬, ೭ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೪ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2024&oldid=26557949 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Reminder to vote now to select members of the first U4C</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear Wikimedian, You are receiving this message because you previously participated in the UCoC process. This is a reminder that the voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) ends on May 9, 2024. Read the information on the [[m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|voting page on Meta-wiki]] to learn more about voting and voter eligibility. The Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members were invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. On behalf of the UCoC project team,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] ೦೪:೪೧, ೩ ಮೇ ೨೦೨೪ (IST) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2024/Previous_voters_list_2&oldid=26721207 --> == Thank You for Your Contribution to Feminism and Folklore 2024! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|center|500px]] {{int:please-translate}} Dear Wikimedian, We extend our sincerest gratitude to you for making an extraordinary impact in the '''[[:m:Feminism and Folklore 2024|Feminism and Folklore 2024]]''' writing competition. Your remarkable dedication and efforts have been instrumental in bridging cultural and gender gaps on Wikipedia. We are truly grateful for the time and energy you've invested in this endeavor. As a token of our deep appreciation, we'd love to send you a special postcard. It serves as a small gesture to convey our immense thanks for your involvement in organizing the competition. To ensure you receive this token of appreciation, kindly fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeHYAhFA9Q5vUs9UA1N45TOUxUdSNO8igGTmg4oPUL_qXS1EQ/viewform?usp=sf_link this form] by August 15th, 2024. Looking ahead, we are thrilled to announce that we'll be hosting Feminism and Folklore in 2025. We eagerly await your presence in the upcoming year as we continue our journey to empower and foster inclusivity. Once again, thank you for being an essential part of our mission to promote feminism and preserve folklore on Wikipedia. With warm regards, '''Feminism and Folklore International Team'''. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೫೮, ೨೧ ಜುಲೈ ೨೦೨೪ (IST) </div>. <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2024&oldid=26557949 --> == Question from [[User:2310173 sharina|2310173 sharina]] (೦೯:೧೬, ೨೪ ಜುಲೈ ೨೦೨೪) == How to upload the writing in wikipedia. --[[ಸದಸ್ಯ:2310173 sharina|2310173 sharina]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:2310173 sharina|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೧೬, ೨೪ ಜುಲೈ ೨೦೨೪ (IST) :please refer [[ಸಹಾಯ:ಸಂಪಾದನೆ]].<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೦೯:೧೮, ೨೪ ಜುಲೈ ೨೦೨೪ (IST) == Question from [[User:Veena Sundar N.|Veena Sundar N.]] (೧೬:೪೦, ೨೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪) == Hello, how can we see the total views of our published articles. --[[ಸದಸ್ಯ:Veena Sundar N.|Veena Sundar N.]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Veena Sundar N.|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೪೦, ೨೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Veena Sundar N.|Veena Sundar N.]], see [[Special:Contributions/Veena Sundar N.]] & https://guc.toolforge.org/?by=date&user=Veena+Sundar+N._ .<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೬:೫೦, ೨೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Veena Sundar N.|Veena Sundar N.]] page views can seen at https://xtools.wmcloud.org/pages/kn.wikipedia.org/Veena%20Sundar%20N. , please add . while viewing above pagesas your username has . at the end it doesn't work while link here. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೬:೫೫, ೨೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) == Feminism and Folklores 2024 Organizers Feedback == Dear Organizer, [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg | right | frameless]] We extend our heartfelt gratitude for your invaluable contributions to [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2024 Feminism and Folklore 2024]. Your dedication to promoting feminist perspectives on Wikimedia platforms has been instrumental in the campaign's success. To better understand your initiatives and impact, we invite you to participate in a short survey (5-7 minutes). Your feedback will help us document your achievements in our report and showcase your story in our upcoming blog, highlighting the diversity of [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore Feminism and Folklore] initiatives. Click to participate in the [https://forms.gle/dSeoDP1r7S4KCrVZ6 survey]. By participating in the By participating in the survey, you help us share your efforts in reports and upcoming blogs. This will help showcase and amplify your work, inspiring others to join the movement. The survey covers: #Community engagement and participation #Challenges and successes #Partnership Thank you again for your tireless efforts in promoting [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore Feminism and Folklore]. Best regards,<br> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 14:23, 26 October 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Organising Tuluvas Aati Month == [[File:Tuluvas Aati Month banner logo.svg| 150px | right]] Hello Organizers, We want to extend our heartfelt gratitude to you for making the '''[[m:Tuluvas Aati Month|Tuluvas Aati Month]]''' event a success. Your time, dedication, and expertise brought this cultural celebration to life, creating meaningful experiences for everyone involved. To help us improve future events and celebrate the efforts of everyone. Each organizer/jury who gets support will receive in gift card format. please fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd3RWB1kvSyR77kYaZtI-S1T9da48Cd7j6giMb6naSDXcYl9Q/viewform this form]. Best regards,<br> '''Tuluvas Aati Month Team'''. [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೫೬, ೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) <!-- Message sent by User:ChiK@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tuluvas_Aati_Month/JuryList&oldid=27685549 --> == [Reminder] Apply for Cycle 3 Grants by December 1st! == Dear Feminism and Folklore Organizers, We hope this message finds you well. We are excited to inform you that the application window for Wikimedia Foundation's Cycle 3 of our grants is now open. Please ensure to submit your applications by December 1st. For a comprehensive guide on how to apply, please refer to the Wiki Loves Folklore Grant Toolkit: https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Folklore_Grant_Toolkit Additionally, you can find detailed information on the Rapid Grant timeline here: https://meta.wikimedia.org/wiki/Grants:Project/Rapid#Timeline We appreciate your continuous efforts and contributions to our campaigns. Should you have any questions or need further assistance, please do not hesitate to reach out: '''support@wikilovesfolkore.org''' Kind regards, <br> On behalf of the Wiki Loves Folklore International Team. <br> [[User:Joris Darlington Quarshie | Joris Darlington Quarshie]] ([[User talk:Joris Darlington Quarshie|talk]]) 08:39, 9 November 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == [Workshop] Identifying Win-Win Relationships with Partners for Wikimedia == Dear Recipient,<br> We are excited to invite you to the third workshop in our Advocacy series, part of the Feminism and Folklore International Campaign. This highly anticipated workshop, titled <b>"Identifying Win-Win Relationships with Partners for Wikimedia,"</b> will be led by the esteemed Alex Stinson, Lead Program Strategist at the Wikimedia Foundation. Don't miss this opportunity to gain valuable insights into forging effective partnerships. ===Workshop Objectives=== * <b>Introduction to Partnerships: </b>Understand the importance of building win-win relationships within the Wikimedia movement. * <b>Strategies for Collaboration: </b>Learn practical strategies for identifying and fostering effective partnerships. * <b>Case Studies:</b> Explore real-world examples of successful partnerships in the Wikimedia community. * <b>Interactive Discussions: </b>Engage in discussions to share experiences and insights on collaboration and advocacy. ===Workshop Details=== 📅 Date: 7th December 2024<br> ⏰ Time: 4:30 PM UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1733589000 Check your local time zone])<br> 📍 Venue: Zoom Meeting ===How to Join:=== Registration Link: https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Identifying_Win-Win_Relationships_with_Partners_for_Wikimedia <br> Meeting ID: 860 4444 3016 <br> Passcode: 834088 We welcome participants to bring their diverse perspectives and stories as we drive into the collaborative opportunities within the Wikimedia movement. Together, we’ll explore how these partnerships can enhance our advocacy and community efforts. Thank you, Wiki Loves Folklore International Team [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 07:34, 03 December 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2025 in Your Country == [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|frameless]] Dear Team, My name is Joris Darlington Quarshie (user: Joris Darlington Quarshie), and I am the Event Coordinator for the Wiki Loves Folklore 2025 (WLF) International campaign. Wiki Loves Folklore 2025 is a photographic competition aimed at highlighting folk culture worldwide. The annual international photography competition is held on Wikimedia Commons between the 1st of February and the 31st of March. This campaign invites photographers and enthusiasts of folk culture globally to showcase their local traditions, festivals, cultural practices, and other folk events by uploading photographs to Wikimedia Commons. As we celebrate the seventh anniversary of Wiki Loves Folklore, the international team is thrilled to invite Wikimedia affiliates, user groups, and organizations worldwide to host a local edition in their respective countries. This is an opportunity to bring more visibility to the folk culture of your region and contribute valuable content to the internet. * Please find the project page for this year’s edition at: https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2025 * To sign up and organize the event in your country, visit: https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2025/Organize If you wish to organize your local edition in either February or March instead of both months, feel free to let us know. In addition to the photographic competition, there will also be a Wikipedia writing competition called Feminism and Folklore, which focuses on topics related to feminism, women's issues, gender gaps, and folk culture on Wikipedia. We welcome your team to organize both the photo and writing campaigns or either one of them in your local Wiki edition. If you are unable to organize both campaigns, feel free to share this opportunity with other groups or organizations in your region that may be interested. * You can find the Feminism and Folklore project page here: https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025 * The page to sign up is: https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Project_Page For any questions or to discuss further collaboration, feel free to contact us via the Talk page or email at support@wikilovesfolklore.org. If your team wishes to connect via a meeting to discuss this further, please let us know. We look forward to your participation in Wiki Loves Folklore 2025 and to seeing the incredible folk culture of your region represented on Wikimedia Commons. Sincerely, The Wiki Loves Folklore International Team [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 08:50, 27 December 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Invitation to Organise Feminism and Folklore 2025 == == Invitation to Organise Feminism and Folklore 2025 == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center;"><em>{{int:please-translate}}</em></div> Dear {{PAGENAME}}, My name is [[User:SAgbley|Stella Agbley]], and I am the Event Coordinator for the Feminism and Folklore 2025 (FnF) International campaign. We're thrilled to announce the Feminism and Folklore 2025 writing competition, held in conjunction with Wiki Loves Folklore 2025! This initiative focuses on enriching Wikipedia with content related to feminism, women's issues, gender gaps, and folk culture. === Why Host the Competition? === * Empower voices: Provide a platform for discussions on feminism and its intersection with folk culture. * Enrich Wikipedia: Contribute valuable content to Wikipedia on underrepresented topics. * Raise awareness: Increase global understanding of these important issues. === Exciting Prizes Await! === We're delighted to acknowledge outstanding contributions with a range of prizes: **International Recognition:** * 1st Prize: $300 USD * 2nd Prize: $200 USD * 3rd Prize: $100 USD * Consolation Prizes (Top 10): $50 USD each **Local Recognition (Details Coming Soon!):** Each participating Wikipedia edition (out of 40+) will offer local prizes. Stay tuned for announcements! All prizes will be distributed in a convenient and accessible manner. Winners will receive major brand gift cards or vouchers equivalent to the prize value in their local currency. === Ready to Get Involved? === Learn more about Feminism and Folklore 2025: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025 Feminism and Folklore 2025] Sign Up to Organize a Campaign: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Project_Page Campaign Sign-Up Page] === Collaboration is Key! === Whether you choose to organize both photo and writing competitions (Wiki Loves Folklore and Feminism and Folklore) or just one, we encourage your participation. If hosting isn't feasible, please share this opportunity with interested groups in your region. === Let's Collaborate! === For questions or to discuss further collaboration, please contact us via the Talk page or email at support@wikilovesfolklore.org. We're happy to schedule a meeting to discuss details further. Together, let's celebrate women's voices and enrich Wikipedia with valuable content! Thank you, **Wiki Loves Folklore International Team** </div> </div> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|{{int:Talkpagelinktext}}]]) 23:02, 05 January 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey == Dear Community Members, I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity. We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal. This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference. Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6 We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations. Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025 Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input. Warm regards,<br> [[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]] <!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 --> == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' ೧೧:೫೪, ೨೬ ಜನವರಿ ೨೦೨೫ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 --> == ಕವಿ ಪರಿಚಯ ರಮೇಶ್ ಎಂ.ಎಸ್ ದೊಡ್ಡಿ == ರಮೇಶ್ ಎಂ.ಎಸ್ ದೊಡ್ಡಿ [[ವಿಶೇಷ:Contributions/2409:40F2:2170:7CC1:84CA:BFFF:FE4F:2F95|2409:40F2:2170:7CC1:84CA:BFFF:FE4F:2F95]] ೧೮:೩೨, ೯ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) == Feminism and Folklore 2025: Important Updates for Organizers & Jury == Hello Community Organizers and Jury, Thank you for organising Feminism and Folklore writing competition on your wiki. Feminism and Folklore is the largest Wikipedia contest organized by community members. We congratulate you in joining and celebrating our cultural heritage and promoting gender equality on Wikipedia. To encourage boost for the contributions of the participants, we're offering prizes for Feminism and Folklore local prizes. Each Wikipedia will have three local winners: # First Prize: $25 USD # Second Prize: $20 USD # Best Jury Article: $15 USD All this will be in '''gift voucher format only'''. Prizes will only be given to users who have more than 5 accepted articles. No prizes will be given for users winning below 5 accepted articles. Kindly inform your local community regarding these prizes and post them on the local project page The Best Jury Article will be chosen by the jury based on how unique the article is aligned with the theme. The jury will review all submissions and decide the winner together, making sure it's fair. These articles will also be featured on our social media handles. We're also providing internet and childcare support to the first 75 organizers and Jury members for those who request for it. Remember, only 75 organizers will get this support, and it's given on a first-come, first-served basis. The registration form will close after 75 registrations, and the deadline is <nowiki>'''</nowiki>March 5, 2025<nowiki>'''</nowiki>. This support is optional and not compulsory, so if you're interested, fill out the [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeum8md6FqHY1ISWRLW5bqOAv_lcd1tpVtMMZfWKRDU_IffLQ/viewform?usp=dialog Form] Each organizer/jury who gets support will receive $40 USD in gift voucher format, even if they're involved in more than one wiki. No dual support will be provided if you have signed up in more than one language. This support is meant to appreciate your volunteer support for the contest. We also invite all organizers and jury members to join us for Advocacy session on '''Saturday, Feb 28, 2025'''. This session will help you understand the jury process for both contests and give you a chance to ask questions. More details are on [[meta:Event:Telling untold stories: How to document gendered narratives in Folklore on Wikipedia|Event:Telling untold stories: How to document gendered narratives in Folklore on Wikipedia - Meta]] Let's celebrate our different cultures and work towards gender equality on Wikipedia! Best regards, Stella and Tiven Wiki loves folklore international team [[User:SAgbley|SAgbley]] ([[User talk:SAgbley|talk]]) 04:39, 25 February 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/Community_Prizes&oldid=28309519 --> == Question from [[User:Swarthak Gayakawad|Swarthak Gayakawad]] (೨೧:೦೪, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫) == ನಾನು ಕರ್ನಾಟಕ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆ ಸೇರಬೇಕು ನನಗೂ ಕರ್ನಾಟಕ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆ ಐಡಿ ಬೇಕು --[[ಸದಸ್ಯ:Swarthak Gayakawad|Swarthak Gayakawad]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Swarthak Gayakawad|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೦೪, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) :ಇದು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, ಕನ್ನಡ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲ. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid grey; border-radius: 5px;">[[User:~aanzx|~aanzx]] · [[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೧೫, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Swarthak Gayakawad|Swarthak Gayakawad]] (೨೧:೨೧, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫) == ನಾನು ಕರ್ನಾಟಕ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆ ಸೇರಬೇಕು --[[ಸದಸ್ಯ:Swarthak Gayakawad|Swarthak Gayakawad]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Swarthak Gayakawad|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೨೧, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) :ನಮಸ್ಕಾರ, ಇದು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ :{{quote|ಕನ್ನಡ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲ}} --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid grey; border-radius: 5px;">[[User:~aanzx|~aanzx]] · [[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೨೪, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Sharina.b2310173|Sharina.b2310173]] (೧೦:೪೫, ೬ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫) == Why is my article unable to edit --[[ಸದಸ್ಯ:Sharina.b2310173|Sharina.b2310173]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Sharina.b2310173|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೪೫, ೬ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫ (IST) :please use [[special:mypage/Sandbox]] . --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid grey; border-radius: 5px;">[[User:~aanzx|~aanzx]] · [[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</span> ೧೦:೫೬, ೬ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫ (IST) == Join Us Today: Amplify Women’s Stories on Wikipedia! == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, {{quote|Join us this International Women’s Month to uncover hidden stories and reshape cultural narratives! Dive into an interactive workshop where we’ll illuminate gaps in folklore and women’s history on Wikipedia—and take action to ensure their legacies are written into history.}} Facilitated by '''Rosie Stephenson-Goodknight''', this workshop will explore how to identify and curate missing stories about women’s contributions to culture and heritage. Let’s work together to amplify voices that have been overlooked for far too long! == Event Details == * '''📅 Date''': Today (15 March 2025) * '''⏰ Time''': 4:00 PM UTC ([https://www.timeanddate.com/worldclock/converter.html Convert to your time zone]) * '''📍 Platform''': [https://us06web.zoom.us/j/87522074523?pwd=0EEz1jfr4i9d9Nvdm3ioTaFdRGZojJ.1 Zoom Link] * '''🔗 Session''': [[meta:Event:Feminism and Folklore International Campaign: Finding and Curating the Missing Gaps on Gender Disparities|Feminism and Folklore International Campaign: Finding and Curating the Missing Gaps on Gender Disparities]] * '''🆔 Meeting ID''': 860 8747 3266 * '''🔑 Passcode''': FNF@2025 == Participation == Whether you’re a seasoned editor or new to Wikipedia, this is your chance to contribute to a more inclusive historical record. ''Bring your curiosity and passion—we’ll provide the tools and guidance!'' '''Let’s make history ''her'' story too.''' See you there! Best regards,<br> '''Joris Quarshie'''<br> [[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025 International Team]] <div style="margin-top:1em; text-align:center;"> Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]] [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div> --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|msg]]) 07:15, 24 March 2025 (UTC) </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Follow-Up: Support for Feminism and Folklore 2025 Contributions == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, I hope this message finds you well. We noticed that your community has signed up for the [[meta:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore Writing Contest]], but there have been only a few contributions submitted via the [https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/ Campwiz tool] so far. We completely understand that challenges may arise, and we’d love to support you and your participants in streamlining the submission process. To assist your community, here’s a step-by-step guide to adding articles to the campaign. Feel free to share these instructions with your participants: === How to Submit Articles via Campwiz === '''Tool link:''' https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/ # Access the Tool #* Visit Campwiz and log in with your Wikimedia account (same as your Wikipedia credentials). # Select the Campaign #* Scroll through the list of campaigns and click on your campaign. # Add Your Article #* Click on "'''+ SUBMIT NEW ARTICLE'''" button. #* Enter the exact title of your article in the “Tiltle” field. #* Click on "'''CHECK'''" button. #* If you have more articles to submit, click on the '''"SUBMIT ANOTHER"''' button. # Check your submissions. #* To check if your submissions went through please click on the '''"DETAILS"''' button #* Click on the '''SUBMISSIONS''' Button to see the list of your submissions. === Need Help? === * Technical issues? Ensure article titles are spelled correctly and meet the campaign’s theme (feminism, folklore, or gender-related topics). * Eligibility questions? New articles must follow Wikipedia’s notability guidelines. * Still stuck? Send an email to '''support@wikilovesfolklore.org'''! You can also reach out on the campaign’s Talk page. Your commitment to amplifying untold gendered narratives in folklore is invaluable, and we’re excited to see your community’s contributions come to life. Let’s work together to make this campaign a success! Looking forward to your response, Best regards,<br> Stella<br> Feminism and Folklore Organizer -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 07:29, 17 March 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&oldid=28410476 --> == ಮಾರಿಯಾ ಔರೋರಾ ಕೌಟೊ == ನಾನು ರಚಿಸಿದ ಈ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ತಪ್ಪುಗಳು ಇರಬಹುದೇ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿ, ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಪುಟವನ್ನು ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗೆ ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದ್ದೇನೆ. [[ಸದಸ್ಯ:SachinSwami|SachinSwami]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:SachinSwami|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೦೯, ೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST) :ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನೀವು ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಭೂತಕಾಲವನ್ನು ಬಳಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನೆಲೆಸಿದರು ಬದಲು ನೆಲೆಸಿದ್ದರು , ವಹಿಸಿದರು ಬದಲು ವಹಿಸಿದ್ದರು ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು, ಅದನ್ನು ವರೆತುಪಡಿಸಿದರೆ ಲೇಖನ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕೆ ನಿಮ್ಮ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ಕೊಡುಗೆಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid grey; border-radius: 5px;">[[User:~aanzx|~aanzx]] · [[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</span> ೧೭:೨೧, ೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST) == Feminism and Folklore 2025 Jury Evaluation Guidelines & Results Submission == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, Thank you once again for your commitment and dedication to the [[meta:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025]] campaign! As we near the conclusion of this year’s contest, please follow the official jury guidelines when evaluating submissions: ===Jury Guidelines:=== * Articles must be created or expanded between 1st February and 31st March 2025. * Minimum article size: 3000 bytes and at least 300 words. * No poor or machine-translated content. * Articles must align with the Feminism and Folklore themes (feminism, gender, culture, folklore). * Articles should not be orphaned – they must be linked to at least one other article. * Submissions must not violate copyright rules and should follow local notability guidelines. * All articles must include proper references according to your local Wikipedia’s citation policies. * Once your local jury process is complete, kindly submit only the top 3 winners on the official results page: ===Submission Link:=== https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results Please include the following for each winner: * Username * Link to the local user talkpage * Their ranking (1st, 2nd, or 3rd) For more information, you can also refer to the main contest page: https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025 If you need help or have any questions, feel free to reach out. Warm regards, <br> Stella Sessy Agbley<br> Coordinator, Feminism and Folklore -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 10:48, 10 April 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&oldid=28410476 --> == Invitation: Gendering the Archive - Building Inclusive Folklore Repositories (April 30th) == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, You are invited to a hands-on session focused on [[meta:Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation|Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation]]. This online workshop will guide participants on how to create, edit, and expand gender-inclusive folklore articles and multimedia archives on Wikipedia and Wikidata. The session will be led by Rebecca Jeannette Nyinawumuntu. === Objectives === * '''Design Inclusive Repositories:''' Learn best practices for structuring folklore archives that foreground gender perspectives. * '''Hands-On Editing:''' Practice creating and improving articles and items on Wikipedia and Wikidata with a gender-inclusive lens. * '''Collaborative Mapping:''' Work in small groups to plan new entries and multimedia uploads that document underrepresented voices. * '''Advocacy & Outreach:''' Discuss strategies to promote and sustain these repositories within your local and online communities. === Details === * '''Date:''' 30th April 2025 * '''Day:''' Wednesday * '''Time:''' 16:00 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746028800 Check your local time zone]) * '''Venue:''' Online (Zoom) * '''Speaker:''' Rebecca Jeannette Nyinawumuntu (Co-founder, Wikimedia Rwanda & Community Engagement Director) === How to Join === * '''Zoom Link:''' [https://us06web.zoom.us/j/89158738825?pwd=ezEgXbAqwq9KEr499DvJxSzZyXSVQX Join here] * '''Meeting ID:''' 891 5873 8825 * '''Passcode:''' FNF@2025 * '''Add to Calendar:''' [https://zoom.us/meeting/tZ0scuGvrTMiGNH4I3T7EEQmhuFJkuCHL7Ci/ics?meetingMasterEventId=Xv247OBKRMWeJJ9LSbX2hA Add to your calendar] '''' === Agenda === # Welcome & Introductions: Opening remarks and participant roll-call. # Presentation: Overview of gender-inclusive principles and examples of folklore archives. # Hands-On Workshop: Step-by-step editing on Wikipedia and Wikidata—create or expand entries. # Group Brainstorm: Plan future repository items in breakout groups. # Q&A & Discussion: Share challenges, solutions, and next steps. # Closing Remarks: Summarise key takeaways and outline follow-up actions. We look forward to seeing you there! Best regards,<br> Stella<br> Feminism and Folklore Organiser -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 10:28, 24 April 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=28399508 --> == Invitation: Gendering the Archive - Building Inclusive Folklore Repositories (April 30th) == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, You are invited to a hands-on session focused on [[meta:Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation | Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation]]. This online workshop will guide participants on how to create, edit, and expand gender-inclusive folklore articles and multimedia archives on Wikipedia and Wikidata. The session will be led by Rebecca Jeannette Nyinawumuntu. === Objectives === * '''Design Inclusive Repositories:''' Learn best practices for structuring folklore archives that foreground gender perspectives. * '''Hands-On Editing:''' Practice creating and improving articles and items on Wikipedia and Wikidata with a gender-inclusive lens. * '''Collaborative Mapping:''' Work in small groups to plan new entries and multimedia uploads that document underrepresented voices. * '''Advocacy & Outreach:''' Discuss strategies to promote and sustain these repositories within your local and online communities. === Details === * '''Date:''' 30th April 2025 * '''Day:''' Wednesday * '''Time:''' 16:00 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746028800 Check your local time zone]) * '''Venue:''' Online (Zoom) * '''Speaker:''' Rebecca Jeannette Nyinawumuntu (Co-founder, Wikimedia Rwanda & Community Engagement Director) === How to Join === * '''Zoom Link:''' [https://us06web.zoom.us/j/89158738825?pwd=ezEgXbAqwq9KEr499DvJxSzZyXSVQX Join here] * '''Meeting ID:''' 891 5873 8825 * '''Passcode:''' FNF@2025 * '''Add to Calendar:''' [https://zoom.us/meeting/tZ0scuGvrTMiGNH4I3T7EEQmhuFJkuCHL7Ci/ics?meetingMasterEventId=Xv247OBKRMWeJJ9LSbX2hA Add to your calendar] '''' === Agenda === # Welcome & Introductions: Opening remarks and participant roll-call. # Presentation: Overview of gender-inclusive principles and examples of folklore archives. # Hands-On Workshop: Step-by-step editing on Wikipedia and Wikidata—create or expand entries. # Group Brainstorm: Plan future repository items in breakout groups. # Q&A & Discussion: Share challenges, solutions, and next steps. # Closing Remarks: Summarise key takeaways and outline follow-up actions. We look forward to seeing you there! Best regards,<br> Stella<br> Feminism and Folklore Organiser -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 10:28, 24 April 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&oldid=28410476 --> == Question from [[User:Shivu26|Shivu26]] (೨೨:೪೦, ೧೦ ಮೇ ೨೦೨೫) == Hello How to publish my translated article --[[ಸದಸ್ಯ:Shivu26|Shivu26]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivu26|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೪೦, ೧೦ ಮೇ ೨೦೨೫ (IST) :once completed you can move page by using , tools > move option on top right section on the line of title --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೨:೪೫, ೧೦ ಮೇ ೨೦೨೫ (IST) == Final reminder that the deadline for submitting your Feminism and Folklore 2025 results == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> Hello {{PAGENAME}} [[File:Feminism and Folklore logo.svg | right | frameless]] I hope this message finds you well. This is a final reminder that the deadline for submitting your Feminism and Folklore 2025 results on Meta has elapsed. For participant prizes to be processed, your community must submit the necessary information as soon as possible. Please use the following link to submit your results: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results Submit your results] We have extended the {{font color||yellow|'''submission deadline to 12 June 2025'''.}} Kindly note that failure to submit by this date will result in your group’s participants not receiving any prizes from us. Thank you for your attention to this important matter and for your continued contributions to the Feminism and Folklore campaign. Warm regards,<br> Stella<br> On behalf of Feminism and Folklore Team<br> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 12:39, 08 June 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Template:FnF_2025_reminder_list&oldid=28842648 --> == You're invited: Feminism and Folklore Advocacy Session – June 20! == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> Hello {{PAGENAME}} [[File:Feminism and Folklore logo.svg | right | frameless]] We are pleased to invite you to an inspiring session in the Feminism and Folklore International Campaign Advocacy Series titled: 🎙️ Documenting Indigenous Women’s Wisdom: The Role of Grandmothers and Elders<br> 🗓 Friday, June 20, 2025<br> ⏰ 4:00 PM UTC<br> 🌍 Online – [https://us06web.zoom.us/j/86470824823?pwd=s7ruwuxrradtJNcZLVT9EyClb8g7ho.1 Zoom link]<br> 👤 Facilitator: Obiageli Ezeilo (Wiki for Senior Citizens Network)<br> Join us as we explore how the oral teachings of grandmothers and elders preserve cultural heritage and influence today’s feminist movements. Learn how to document these narratives using Wikimedia platforms! 🔗 Event Page & Details: https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Documenting_Indigenous_Women%E2%80%99s_Wisdom:_The_Role_of_Grandmothers_and_Elders This session includes:<br> ✔️ A keynote presentation<br> ✔️ Story-sharing interactive segment<br> ✔️ Q&A + tools for documenting women’s wisdom on Wikimedia<br> We hope to see you there! Warm regards,<br> Stella<br> On behalf of Feminism and Folklore Team<br> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 23:49, 17 June 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=28399508 --> == Request == Could you please create a page about the 2021 Disney animated film [[:en:Encanto|Encanto]]? I personally love this film. It's a beautiful tribute to Colombian culture. I couldn't have asked for a better film. It's the best film I've seen since [[ದಿ ಲಯನ್ ಕಿಂಗ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]]. [[ವಿಶೇಷ:Contributions/2600:1700:C910:2960:59A0:834D:35B:4254|2600:1700:C910:2960:59A0:834D:35B:4254]] ೨೩:೨೪, ೨೧ ಜುಲೈ ೨೦೨೫ (IST) == Deletion == Hi, I don't know Kannada, but [[ರ‍್ಯಾಗಿಂಗ್‌ ವಿರೋಧಿ]] looks AI generated so you might want to delete :) [[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Matrix|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೫೬, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) :Thanks for reporting it was created as part of education program [[:meta:St_Aloysius_University_-_Wikipedia_Association_2025-26#22nd_August_2025-_Activity]], I will let organiser of that program know to wikify that page. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೬:೦೩, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] , may i know how did you know that article was AI generated. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೬:೪೩, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) ::Thank you responding, the bottom of the page links [https://gemini.google.com/] which is an AI website. There are less known signs as well, namely use of emojis, no references, having a question-answer format and overusing lists (you can read [[en:Wikipedia:Signs of AI writing]] if you are unsure what I mean). [[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Matrix|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೧೧, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) :::@[[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] what I meant was, did you follow any global filters or channel on IRC or any other tools to catch this edit. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೯:೧೯, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) ::::I used [[:meta:SWViewer]], it came up there. [[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Matrix|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೨೧, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) :::::Good that SWViewer catch these edits, & Thanks for notifying about.--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೯:೨೩, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Alialkaisi|Alialkaisi]] (೨೧:೧೭, ೧೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫) == مرحبا هل الاسئلة باللغة العربية أو باللغة الإنكليزية --[[ಸದಸ್ಯ:Alialkaisi|Alialkaisi]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Alialkaisi|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೧೭, ೧೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :English, if you know Kannada Language you can ask in kannada. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೧೯, ೧೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == Citoid == Hi A826, I'm Johannes from [[:m:WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. I've noticed your project is using the [[:mw:VisualEditor/Citation tool]], but not [[:mw:Citoid]] (the tool used for automatic reference creation). Your project already fullfills all the necessary criteria in [[:mw:Citoid/Enabling Citoid on your wiki]] (enabling the VE citation tool, using templates with template data...) – you just need to create [[ಮೀಡಿಯವಿಕಿ:Citoid-template-type-map.json]] to map different types of citations to the relevant template from [[ಮೀಡಿಯವಿಕಿ:Cite-tool-definition.json]]. You can check other wiki's pages [https://global-search.toolforge.org/?namespaces=8&q=Citoid-template-type-map.json&title=Citoid-template-type-map.json] to see how they are doing the mapping. Best regards [[ಸದಸ್ಯ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Johannes Richter (WMDE)|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೫೬, ೧೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]], sure will look in to adding template, Thanks for bringing this to my attention. will contact you if further assistance needed.--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೦೯, ೧೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] {{done}} [[special:diff/1318564]] works fine now. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೨೪, ೧೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] (೧೬:೧೮, ೧೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫) == Please publish this article. My father was one of the famous and fameliar kannada leader and writer in mysore. There no faul information about him. Thats all sir. 🙏🙏🙏 --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೧೮, ೧೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :please check [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಉತ್ತಮ ಲೇಖನ]], article with verifiable source, with good wiki readable format are always welcome on wiki, please try use [[Special:Mypage/Sandbox]] before creating on main namespace. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೬:೨೩, ೧೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] (೨೩:೩೬, ೨೦ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫) == ಯಾವ ರೀತಿಯ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆಯ ಬೇಕು. --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೩:೩೬, ೨೦ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :ದಯವಿಟ್ಟು ಪುಟಗಳು ಹೇಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು 2 ಅಥವಾ 3 ( ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಕುವೆಂಪು]] ) ಪುಟಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು [[Special:Mypage/Sandbox]] ನಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ, ನಂತರ ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ನನ್ನನ್ನು ಕೇಳಿ, ಪ್ರತಿ ಪುಟವು ಕನಿಷ್ಠ 3-4 ಆನ್‌ಲೈನ್ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿ ಹೊಂದಿರಬೇಕು, ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಲೇಖನಗಳಿಗೆ ಇಂಟರ್‌ವಿಕಿ ಲಿಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೨:೧೮, ೨೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] (೧೯:೪೪, ೧೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೬) == ಸರ್ ನನಗೆ ಫೋಟೋ ಸೇರಿಸಲು ತಿಳಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ಲಿಂಕ್ ಸೇರಿಸಲು ತಿಳಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು. --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೪೪, ೧೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) :[[special:upload]] ನೀವು ಇದನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅಪ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಬಹುದು. ನಿಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಮತ್ತು ಸಾವರ್ಜನಿಕವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದಾದಂತಹ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅಪ್ಲೋಡ್ ಮಾಡಬಹುದು. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೬:೧೧, ೧೧ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) ::[[commons:Commons:Contributing_your_own_work]] ಕೂಡ ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದು --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೬:೫೨, ೧೧ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == Translation request == Hello, A826. Can you translate and upload the article about the prominent Turkish economist [[:en:Dani Rodrik]] in Kannada Wikipedia? Yours sincerely, [[ಸದಸ್ಯ:Kurcke|Kurcke]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kurcke|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೪೫, ೧೩ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) :I don't translate content i don't have knowledge of. Sorry. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೭:೪೬, ೧೩ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) ::In understand. Thank you for the reply. [[ಸದಸ್ಯ:Kurcke|Kurcke]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kurcke|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೩:೩೨, ೧೩ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wikimedian, We thank you for taking an initiative to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;Checklist for Organizers Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us in upcoming office hours We look forward to your presence in the upcoming office hours where the community and the international Team can interact with each other and know more about the contest. resister yourself for the [[:m:Event:Wiki Loves Folklore 2026 Office Hours|office hours event]]. Thank you and all the best, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೦೦, ೧೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=29948401 --> == Question from [[User:Hariprasad Shetty10|Hariprasad Shetty10]] (೧೨:೩೦, ೨೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬) == ದಯವಿಟ್ಟು ಇದನ್ನು ಅಳಿಸಿ https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%87%E0%B2%B2%E0%B2%BF%E0%B2%AF%E0%B2%BE%E0%B2%A8_%E0%B2%87%E0%B2%AF%E0%B3%8B%E0%B2%9F%E0%B3%8B%E0%B2%B5%E0%B2%BE --[[ಸದಸ್ಯ:Hariprasad Shetty10|Hariprasad Shetty10]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Hariprasad Shetty10|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೩೦, ೨೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) :{{done}} --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೯:೦೧, ೨೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == Feminism and Folklore 2026 – Community Organisers & Jury == Hello {{PAGENAME}}!, Thank you for taking the lead in organising '''Feminism and Folklore 2026''' in your community. We truly appreciate your efforts! To ensure a smooth and successful campaign, please make sure you have: * Fully completed all details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Feminism and Folklore 2026 Project Page]]: * Started promoting the campaign within your community. * Requested a local administrator to place a '''sitenotice''' about the campaign so users are notified. * Used the '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/fnf/ Article List Generator Tool]''' and shared the generated article lists with your community. === Internet & Childcare Support === Community organisers and jury members who require '''internet and childcare support''' (non-mandatory, opt-in, request-only support) should fill the support request form '''by 22 February 2026'''. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeutXEF1yTnJfExWUYPIf6SkhcnTgul07BeI-biqT4RE_vsrA/viewform Link to the form]''' Requests submitted after this date will not be entertained. === Important Participation Guidelines === * Minimum article size: '''3000 bytes and 300 words''' (final decision may be set by local organisers). * If your country is not listed on the Article list generator tool, please contact us. === Community Engagement === * Keep your community active and motivated throughout the campaign. * Share your achievements and notable articles with us so we can highlight them globally. * In the support form, please indicate if you would like a '''quick coordination call after the campaign'''. Let’s make '''Feminism and Folklore''', under the banner of '''#WeTogether''', help bridge the '''gender gap''' and '''folklore gap''' on Wikipedia worldwide. 🌍✊ Thank you for your collaboration! ''If someone from your community organisers or jury has missed this message feel free to share this message with them.'' Feminism and Folklore International Team. –[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೪೭, ೧೬ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30083330 --> == Question from [[User:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] (೧೭:೩೩, ೨೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬) == ಸರ್ ನನ್ನ ಅಕೌಂಟ್ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿ. ಆದರ ಸುಳಿವು ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ.ದಯಮಾಡಿ ಮಾಹಿತಿ ಕಳುಹಿಸಿ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು 🙏🙏🙏🙏🙏 --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೩, ೨೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST) :ಖಾತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗಾಗಿ ದಯವಿಟ್ಟು [[Special:Accountsecurity]] ಅನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಜೊತೆಗೆ ನೀವು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ದಯವಿಟ್ಟು ವಿವರಿಸಿ. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೮:೧೮, ೨೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST) == Next Steps and Feedback meeting for Feminism and Folklore Organizers == <div style="border:8px maroon ridge; padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="padding: 1em 2em;"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> Dear Organizer, I hope this message finds you well. First and foremost, on behalf of the International Team I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore 2026''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause. As the campaign has ended I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|sign-up page]]. Once the jury process is completed, kindly update only the top 3 winners details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2026'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on campaign Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed. Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance. Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights. Therefore, we kindly ask you to spare just an hour to collectively share your progress and achievements with us during our '''[[:m:Event:Feminism and Folklore 2026 Post-Campaign Office Hour|community feedback session]]'''. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful. Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon. Warm regards, [[User:Tiven2240|Tiven2240]] on behalf of Feminism and Folklore International Team <nowiki>#WeTogether</nowiki> </div></div> --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೨೭, ೧೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30391231 --> == Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner. [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026. * You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]] * '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST''' With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply. For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page. Warm regards, <br> on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team ''This message was sent with [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) on ೦೦:೦೦, ೧೨ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST)'' </div> <!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&oldid=30389801 --> == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) ೦೧:೩೬, ೨೯ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 --> == Final Reminder: Submission of Local Winners for Feminism and Folklore 2026 == Dear Feminism and Folklore organiser, This is a friendly reminder that the deadline for submitting the names and details of your local winners for '''Feminism and Folklore 2026''' is '''5 June 2026'''. Please ensure that your community's [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|winner information]] is submitted before this date. Communities that do not provide their winner data by the deadline will unfortunately not be eligible for prize distribution, and the international organizing team will not be able to accommodate late submissions received after 5 June 2026. Thank you for your prompt attention to this matter and for your participation in the campaign. Best regards, '''Feminism and Folklore International Organizing Team''' --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೭:೩೯, ೩ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30627457 --> == Thank you for organising Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, Your dedication, coordination, and hard work played a vital role in making this year's [[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign successful. We truly appreciate the time and effort you invested in engaging your community and supporting participants. As we have completed the jury phase and begin planning for next year's campaign, we would like to learn from your experiences. Please complete the organisers' feedback form and share your insights, challenges, and suggestions on how we can improve the campaign. '''This feedback form is mandatory for all organisers''', as it helps us evaluate the campaign and make meaningful improvements for future editions. '''Form link [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf6IsGAsxkTEWTwueyLg-gBjRVlY3g2kTNj3xRhDiILiQnQwQ/viewform?usp=dialog here]''' Please submit your response by '''25 June 2026'''. Thank you once again for your invaluable contributions and for helping make Feminism and Folklore a global success. We look forward to working with you again in the future! Regards, '''Feminism and Folklore Team''' --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೫, ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30704175 --> == Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, Your contributions helped make this year's [[:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign a great success, and we are truly grateful for your time, knowledge, and dedication to documenting women's stories and folklore on Wikimedia projects. As we reflect on this year's campaign and prepare for the next edition, we'd love to hear about your experience. Please take a few minutes to fill out our feedback form and share your thoughts and suggestions. As a token of our appreciation, everyone who completes the form will receive a '''special digital postcard'''! in their email. This year marks '''''25 years of Wikipedia''''', and the postcard has been created to celebrate this milestone and to recognize the incredible efforts of participants like you who continue to enrich free knowledge for the world. '''Form Link - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdqFZN9IdWbAnZ_7DyG5bIsuq7KAkdsIxweC_TdPH9In-tthQ/viewform?usp=dialog here]''' Please complete the feedback form by '''25 June 2026'''. Thank you once again for making Feminism and Folklore 2026 a success. We hope to see you again in future campaigns! Best regards, Feminism and Folklore international Team. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೦೧, ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30704478 --> == ನಿಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು == ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ, ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದೀರಿ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮೆಟಾದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಆಯೋಜಕ ಹಕ್ಕಿಗಾಗಿ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದಾಗ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಆ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ಇದಲ್ಲದೇ ಈ ಹಿಂದೆ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು, ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಗೆ ತರಲು ಕೋರಿದಾಗಲೂ ತಕ್ಷಣ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಸ್ಪಂದಿಸಿದ್ದೀರಿ. ನಿಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೪೧, ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|Gopala Krishna A]] ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಸುಧಾರಣೆಗಾಗಿ ನೀವು ಹಿಂದೆ ಮಾಡಿರುವ ಮತ್ತು ಈಗ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಕೆಲಸಗಳಿಗೂ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೪೬, ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) ::🙏🏻🙏🏻 [[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೧, ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) == ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಂ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಮಾಡ್ಯೂಲುಗಳನ್ನು ತರಲು ಕೋರಿಕೆ == ಶ್ರೀ @[[ಸದಸ್ಯ:A826|A826]] ಅವರೇ, [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ]] ಲೇಖನ ಸರಿಯಾಗಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಮಾಡ್ಯೂಲುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ತರುವಂತೆ ಕೋರಿಕೆ. ತಂದ ಮತ್ತೆ ಲೇಖನ ಸರಿಪಡಿಸುತ್ತೇನೆ. [[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೫೩, ೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|Gopala Krishna A]] {{Done|done, thanks for your request}} --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೫:೦೪, ೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) ::ಆ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಟೆಂಪ್ಲೆಟ್ ಸಮಸ್ಯೆ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಪುಟ ಅತ್ಯಧಿಕ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಕೆಲವು module ತಡವಾಗಿ/ಗೋಚರವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಅದಾಗಿಯೂ ಇತರ ಬೇಕಾದ ಟೆಂಪ್ಲೆಟ್ ಅನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಆಮದು ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ, ದಯಮಾಡಿ ಪುಟವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿ. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೫:೧೦, ೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) == Question from [[User:Kannada-Story|Kannada-Story]] (೧೯:೨೦, ೨೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬) == ನಾನು ಒಂದು ಲೇಖನವನ್ನು (Article) ರಚಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಏನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಇದೆ? --[[ಸದಸ್ಯ:Kannada-Story|Kannada-Story]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kannada-Story|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೨೦, ೨೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) ನಮಸ್ಕಾರ @[[ಸದಸ್ಯ:Kannada-Story|Kannada-Story]] ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಲೇಖನವನ್ನು ರಚಿಸಲು, ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ: :'''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಉತ್ತಮ ಲೇಖನ]]''' # '''ಸ್ಪಷ್ಟ''' — ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಕನ್ನಡ, ಸರಿಯಾದ ಕಾಗುಣಿತ ಮತ್ತು ತಾರ್ಕಿಕ ರಚನೆ # '''ಪರಿಶೀಲನಾರ್ಹತೆ''' — ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯಗಳಿಗೂ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮೂಲಗಳ ಉಲ್ಲೇಖ ಅಗತ್ಯ; ಮೂಲ ಸಂಶೋಧನೆ ನಿಷಿದ್ಧ # '''ವಿಸ್ತೃತತೆ''' — ವಿಷಯದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಒಳಗೊಳ್ಳುವುದು # '''ತಟಸ್ಥತೆ''' — ಪಕ್ಷಪಾತವಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುವುದು # '''ವಿವರಣೆ''' — ಸೂಕ್ತವಾದ ಚಿತ್ರಗಳು, ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಪರವಾನಗಿ ಮುಕ್ತ ಮಾಹಿತಿಯೊಂದಿಗೆ '''ಮೂಲಭೂತ ಹಂತಗಳು:''' * ವಿಷಯವು ಈಗಾಗಲೇ ಇದೆಯೇ ಎಂದು ಮೊದಲು ಹುಡುಕಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ * Sandbox /ಪ್ರಯೋಗಪುಟದಲ್ಲಿ (ಪ್ರತಿ ಪುಟದ ಮೇಲೆ ಬಲಗಡೆ usermenu ನಲ್ಲಿದೆ) ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ * ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಷಯದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಬರೆಯಿರಿ * <code>&lt;ref&gt;</code> ಟ್ಯಾಗ್ ಬಳಸಿ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ (<code>{{tl|cite web}}</code> ಅಥವಾ <code>{{tl|cite book}}</code>) * ಮಾಹಿತಿಪೆಟ್ಟಿಗೆ (Infobox) ಮತ್ತು ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ * ಬೇರೆ ಲೇಖನಗಳಿಗೆ ಕೊಂಡಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿ; ಅನಾಥ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿ ದಯವಿಟ್ಟು ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮೊದಲು ಮೇಲಿನ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಓದಿ. ವಿಕಿಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸ್ವರೂಪಣೆ ಅಥವಾ ವಿಷಯ ಅನುವಾದ ಸಾಧನದ ಬಗ್ಗೆ ಸಹಾಯ ಬೇಕಿದ್ದಲ್ಲಿ, ದಯವಿಟ್ಟು ಕೇಳಿ.--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೦೮:೨೦, ೨೧ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) == Let's start preparing for Feminism and Folklore 2027! == <div style="background:#f8f9fa; color:#202122; border:1px solid #a2a9b1; border-radius:4px; padding:20px; margin:10px 0;"> [[File:Feminism and Folklore logo.svg|right|150px|frameless]] Dear Feminism and Folklore organisers, We are happy to invite you to start preparing for the '''Feminism and Folklore 2027''' edition! The next Wikimedia Foundation [[:m:Grants/Rapid|Rapid Grant]] application cycle, Cycle 3, starts on '''1 November 2026'''. If you are planning to organise Feminism and Folklore in your country or region in 2027, we encourage you to start working on your project plans, Wikipedia workshops, community activities, local events, and budget ahead of the application period. In particular, organisers are encouraged to consider activities that support participants in creating and improving Wikipedia articles and other Wikimedia projects related to feminism, women, gender and local cultural heritage. You may also include expenses related to local prizes and other forms of recognition for contributors, where appropriate. Please review the [[:m:Grants/Rapid|Rapid Grant application process]] and prepare your application for the upcoming cycle. '''Once you submit your application and it appears on Meta, please share the link to your Rapid Grant application with support{{@}}wikilovesfolklore.org and copy team{{@}}wikilovesfolklore.org.''' This will allow the Feminism and Folklore team to endorse your application when the Wikimedia Foundation Grants Team reaches out to us for confirmation. If you have any questions or concerns about the Rapid Grant application process, please contact support{{@}}wikilovesfolklore.org. Thank you for your continued support and for all the work you do to document and celebrate the knowledge, stories, and contributions of women and gender-diverse communities around the world. We look forward to supporting your applications and working together towards another successful edition! '''Wiki Loves Folklore International team''' </div> --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೨೪, ೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf&oldid=31123349 --> == ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಪುಟದಿಂದ ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವ ಕುರಿತು == ನಮಸ್ಕಾರ A826 ಅವರೇ, ನಾನು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ '''“ಶ್ರೀ ಯೋಗಿ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು”''' ಎಂಬ ಲೇಖನವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಲೇಖನವು ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಳಾಸದಲ್ಲಿದೆ: '''ಸದಸ್ಯ:VILAS GOWDA KB/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ''' ನನ್ನ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ಪುಟವನ್ನು '''Move (ಸ್ಥಳಾಂತರ)''' ಮಾಡುವ ಆಯ್ಕೆ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಪ್ರಯೋಗಪುಟವನ್ನು ಅದರ ಸಂಪಾದನಾ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು: '''ಶ್ರೀ ಯೋಗಿ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು''' ಎಂಬ ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿಕೊಡಬೇಕಾಗಿ ವಿನಂತಿಸುತ್ತೇನೆ. ಲೇಖನವನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ್ದು, ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಯೋಗಪುಟದಲ್ಲಿರುವ ಅದೇ ಲೇಖನವನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನವಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವುದು ನನ್ನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು. [[ಸದಸ್ಯ:VILAS GOWDA KB|VILAS GOWDA KB]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:VILAS GOWDA KB|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೩:೫೧, ೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:VILAS GOWDA KB|VILAS GOWDA KB]] , ಲೇಖನ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ಏನಾದರೂ ಮಾಹಿತಿ ಸೇರಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಸರಿಪಡಿಸಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಗುವುದು. ಪ್ರತಿ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳಾಂತರ/move page ಆಯ್ಕೆ ಇರುತ್ತದೆ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಕೆಳಗೆ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ (ಇನ್ನಷ್ಟು) ಮೆನುವಿನಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೦೮:೪೨, ೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) == Question from [[User:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ]] on [[:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ]] (೧೫:೨೬, ೧೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬) == Page publish ಮಾಡಿ --[[ಸದಸ್ಯ:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೨೬, ೧೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) == Question from [[User:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ]] on [[:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ]] (೧೫:೨೭, ೧೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬) == ನನ್ನ ಪುಟವನ್ನು wikipedia ದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿ --[[ಸದಸ್ಯ:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೨೭, ೧೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) :ನಮಸ್ಕಾರ @[[ಸದಸ್ಯ:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ]], ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕೆ ನಿಮಗೆ ಆತ್ಮೀಯ ಸ್ವಾಗತ. ಇದು ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಕಟ್ಟುವ ಸ್ವತಂತ್ರ ವಿಶ್ವಕೋಶ. :* ನೇರವಾಗಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಿರಿ: ಕೀಲಿಮಣೆ ಐಕಾನ್ ಒತ್ತಿ ಕನ್ನಡ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿ, ಅಥವಾ '''Ctrl+M''' ಒತ್ತಿ. :* ಉತ್ತಮ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಓದಿ: [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಉತ್ತಮ ಲೇಖನ|ಉತ್ತಮ ಲೇಖನ]] ಪುಟದಲ್ಲಿ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ರಚಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ನೋಡಬಹುದು. :* ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿ: ಹೊಸ ಲೇಖನ ಬರೆಯಿರಿ, ಅಥವಾ ಇರುವ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿ. :* ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಎಲ್ಲಾ ನೀತಿ-ನಿಯಮಗಳು ಈ ಐದು ಮೂಲಭೂತ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿವೆ: :*# ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಒಂದು ವಿಶ್ವಕೋಶ: ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ವಿಶ್ವಕೋಶಗಳ ಸಂಯೋಜನೆ. ಇದು ಪ್ರಚಾರ ವೇದಿಕೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣ, ಅಥವಾ ಅಸಂಬದ್ಧ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹವಲ್ಲ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗೆ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏನಲ್ಲ|ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏನಲ್ಲ]] ನೋಡಿ. :*# [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ತಟಸ್ಥ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ|ತಟಸ್ಥ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ]]: ಲೇಖನಗಳು ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಪಕ್ಷಪಾತವಿಲ್ಲದೆ, ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಬೇಕು. ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕು. :*# ಮುಕ್ತ ವಿಷಯ: ಇದು ಯಾರಾದರೂ ಬಳಸಬಹುದಾದ, ಸಂಪಾದಿಸಬಹುದಾದ ಮತ್ತು ವಿತರಿಸಬಹುದಾದ ಉಚಿತ ವಿಷಯ. ಬೇರೆಯವರ ಬರಹಗಳನ್ನು ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಡಿ; ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ. :*# ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಸೌಜನ್ಯ: ಸಂಪಾದಕರೊಂದಿಗೆ ಗೌರವಯುತವಾಗಿ ವ್ಯವಹರಿಸಿ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ದಾಳಿ ಮಾಡಬೇಡಿ, ಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ಹುಡುಕಿ. :*# ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ನಿಯಮಗಳಿಲ್ಲ: ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಿಲ್ಲ, ಅವು ವಿಕಸನಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಸಂಪಾದಿಸಿ, ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತಿಸಬೇಡಿ, ಹಿಂದಿನ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಉಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. :*ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯುವಾಗ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸಿ: :** ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿ; ಮೂಲಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ತಕ್ಷಣ ತೆಗೆದುಹಾಕಿ. :** ಖಾಸಗಿ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ; ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿವರಗಳನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಿ. :ಸಂಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ಸಹಾಯ ಬೇಕಿದ್ದರೆ ಕೇಳಿ. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೧:೫೩, ೧೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) == Question from [[User:Piyabka|Piyabka]] on [[:ಎ.ಪಿ.ಜೆ.ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ|ಎ.ಪಿ.ಜೆ.ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ]] (೧೧:೫೫, ೧೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬) == Pdf --[[ಸದಸ್ಯ:Piyabka|Piyabka]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Piyabka|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೫೫, ೧೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) :https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=ವಿಶೇಷ:DownloadAsPdf&page=ಎ.ಪಿ.ಜೆ.ಅಬ್ದುಲ್_ಕಲಾಂ&action=show-download-screen --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೨:೧೩, ೧೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) == ಹೊಸ ಪುಟ ರಚಿಸಲು ಸಹಾಯ ಕೋರಿ == ನಮಸ್ಕಾರ A826 ಅವರೇ, ನಾನು ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ.ನಾನು ಲೇಖಕ ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನ ರಚಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.ಆದರೆ "ಸ್ವಯಂ ಚಾಲಿತವಾಗಿ ಹಾನಿಕಾರಕವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಕೆಂಪು error ಬರುತ್ತಿದೆ. ನಾನು ಹೊಸ ಸದಸ್ಯ ಆದ್ದರಿಂದ  ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ಬರುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತಿದೆ. ದಯವಿಟ್ಟು ನನ್ನ ಖಾತೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ನನಗೆ ಲೇಖನ ರಚಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಈ ಮೂಲಕ ವಿನಂತಿಸುವೆ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ [[ಸದಸ್ಯ:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೨೦, ೧೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) :ನಮಸ್ಕಾರ, ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರು/ಸದಸ್ಯರು ಪುಟ ರಚಿಸಲು ಕನಿಷ್ಠ ಖಾತೆ ರಚಿಸಿದ ನಂತರ 5 ದಿನಗಳು ಕಾಯಬೇಕು. [[User:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ/ಪ್ರಯೋಗಪುಟ]] ದಲ್ಲಿ ನೀವು ಪುಟವನ್ನು ರಚಿಸಬಹುದು. ಪುಟ ರಚಿಸಲು ಉದಾಹರಣೆಗೆ [https://kn.wikipedia.org/wiki/ಎಂ._ಕೆ._ಇಂದಿರ?action=raw ಎಂ. ಕೆ. ಇಂದಿರ] ವನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. <span style="border-bottom: 2px solid cyan; border-top: 2px solid cyan; border-radius: 40px 0px 40px 0px; padding: 0px 5px; font-weight:bold;">- [[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|💬]] · [[Special:Contributions/A826|✍️]]</span> ೨೧:೩೮, ೧೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) ks9adky5vwkbrszumweahftpk7unqpo 1433775 1433774 2026-10-18T16:17:10Z ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ 102396 /* ಮುಖ್ಯ ಪುಟ ಸೇರಿಸಲು ಕೋರಿ */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1433775 wikitext text/x-wiki {{ಸುಸ್ವಾಗತ}}.<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೧:೦೯, ೨೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == Translate == Translate Infobox ಊರು ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ Total → ಒಟ್ಟು Population → ಜನಸಂಖ್ಯೆ Time zone → ಸಮಯ ವಲಯ Vehicle registration → ವಾಹನ ನೋಂದಣಿ ಫಲಕ Thanks [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೩೭, ೧೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)[[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೩೬, ೧೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) :ನಾನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತೇನೆ <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೬:೩೮, ೧೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) ಧನ್ಯವಾದಗಳು [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೨:೦೯, ೧೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == Template == {{Translation|" "}} 👈 {Translation|" "}👈 ಈ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ?? [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೬:೫೩, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) :Added template. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೦೬:೫೮, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) {{Ping|~aanzx}} But ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದು ಅದು ಅಲ್ಲ This👇 template https://en.m.wikipedia.org/wiki/Template:Translation [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೩೯, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) :Added <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೦:೪೧, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) ಧನ್ಯವಾದಗಳು 🙏 [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೩೨, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == Question from [[User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] (೧೫:೨೨, ೨೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨) == Hello dear mentor! I'm testing the feature now that the new system is deployed. You can invite other trusted users to become mentors, they have to visit [[special:EnrollAsMentor]] to signup. If you have any question about the Growth features, or about how to improve newcomers' first steps, let me know. All the best, --[[ಸದಸ್ಯ:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Trizek (WMF)|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೨೨, ೨೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == Question from [[User:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] (೦೫:೪೧, ೨೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨) == ವಿಕಿಪೀಡಿಯಗಾಗಿ ʼಮೈಸೂರಿನ ವಿಶ್ವ ವಿಖ್ಯಾತ ಚರ್ಮಪ್ರಸಾಧನ (ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಡರ್ಮಿ) ಸಂಸ್ಥೆ – ವ್ಯಾನ್‌ ಇನ್ಜೇನ್‌ ಮತ್ತು ವ್ಯಾನ್‌ ಇನ್ಜೇನ್‌ʼ ಲೇಖನ ಬರೆಯುವ ಮೊದಲು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿದೆಯೇ ಎಂದು ಹುಡುಕಿದೆ. ಸಿಗಲಿಲ್ಲವಾದ ಕಾರಣ ಮುಂದುವರೆದು ಒಂದೆರೆಡು ಪ್ಯಾರಾ ಮಾಡಿ ಅಪೂರ್ಣವೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. ಇಂದು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ತರುವಾಯು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಹುಡುಕಲಾಗಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಲೇಖನ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆ ಇರುವುದು ಗೊತ್ತಾಯಿತು. ಅದು ಅತಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ. ನನ್ನದು ಬಾಲಿಷವೆನಿಸಿತು. ಹಾಗಾಗಿ ನಿನ್ನೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಿದರೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆ ಲೇಖನವನ್ನು ತರ್ಜುಮೆ ಮಾಡುವ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ನನ್ನದು. --[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೫:೪೧, ೨೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) ಅಳಿಸಲಾಗಿದೆ, ನೀವು ಈಗ ಹೊಸ ಪುಟದ ಅನುವಾದವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬಹುದು https://kn.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?title=Special:ContentTranslation&campaign=contributionsmenu&to=kn&from=en&page=Van+Ingen+%26+Van+Ingen&targettitle=Van+Ingen+%26+Van+Ingen <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೦೫:೫೩, ೨೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == Question from [[User:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] on [[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ]] (೦೯:೨೯, ೨೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨) == ನಾನು ಹೊಸದಾದ ಲೇಖನವನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಆಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಏಕೆ? --[[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Meghana Shivanand|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೨೯, ೨೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) :ನೀವು ಯಾವುದೇ ದೋಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೆ ಹೇಳಬಲ್ಲಿರಾ?, ನೀವು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 3 ರಂದು [https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%B6%E0%B3%87%E0%B2%B7:AbuseLog&wpSearchUser=Meghana+Shivanand ಜಾಗತಿಕ ದುರ್ಬಳಕೆ ಫಿಲ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ] ನಿಮ್ಮ ಪುಟ ಸಂಪಾದನೆಯನ್ನು ತಡೆ ಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ, ಆದರೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂಪಾದನೆಗಳಿಲ್ಲ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೦೯:೩೮, ೨೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == ಅನುವಾದ == ನಮಸ್ತೆ, [[ಗಂಧದಗುಡಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ ೨೦೨೨)]] ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾದ ಈ [[ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:About]] ಅನ್ನು ಅನುವಾದ ಮಾಡಿ. [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೦೯, ೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) :ನಾಳೆ ಅದನ್ನು ಅನುವಾದಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೩:೨೯, ೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) ::ಬಹು ಮಾಡ್ಯೂಲ್‌ಗಳು ಲಿಂಕ್ ಆಗಿದೆ ಅನುವಾದಿಸಲು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ನಾನು ಅದನ್ನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಭಾಷಾಂತರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೨:೨೨, ೩ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) ಧನ್ಯವಾದ [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೫೦, ೩ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == WikiConference India 2023: Program submissions and Scholarships form are now open == Dear Wikimedian, We are really glad to inform you that '''[[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]''' has been successfully funded and it will take place from 3 to 5 March 2023. The theme of the conference will be '''Strengthening the Bonds'''. We also have exciting updates about the Program and Scholarships. The applications for scholarships and program submissions are already open! You can find the form for scholarship '''[[:m:WikiConference India 2023/Scholarships|here]]''' and for program you can go '''[[:m:WikiConference India 2023/Program Submissions|here]]'''. For more information and regular updates please visit the Conference [[:m:WikiConference India 2023|Meta page]]. If you have something in mind you can write on [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. ‘‘‘Note’’’: Scholarship form and the Program submissions will be open from '''11 November 2022, 00:00 IST''' and the last date to submit is '''27 November 2022, 23:59 IST'''. Regards [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೫೫, ೧೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) (on behalf of the WCI Organizing Committee) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24082246 --> == ವರ್ಗ == [[ಅಮೋಘವರ್ಷ ಜೆಎಸ್]] ಈ ಪುಟದ ಕೆಳಗಡೆ ಇರುವ error ವರ್ಗ (Articles with invalid date parameter in template),(Articles with hCards),(CS1 ಇಂಗ್ಲಿಷ್-language sources (en),) ಇಂತಹ ವರ್ಗಗಳನ್ನು hide ಮಾಡ್ಲಿಕ್ಕೆ ಆಗುದಿಲ್ಲವೆ?? ಯಾಕೆಂದ್ರೆ ಬೇರೆ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹಿಂದಿ, ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಯೂ ಇಂತಹ error ಇದ್ರು ಸಹ ಕೆಳಗಡೆ ಅಂತಹ ವರ್ಗ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. [[ಸದಸ್ಯ:SyntaxErrors098|SyntaxErrors098]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:SyntaxErrors098|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೭:೨೧, ೧೭ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) :ಇದನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು, ಆದರೆ ಕೆಲವು ದೋಷಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ , ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Infobox person ನಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಲ್ಲದ ವರ್ಗವನ್ನು ಮರೆಮಾಡಲು ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೦೭:೩೧, ೧೭ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) == WikiConference India 2023: Open Community Call and Extension of program and scholarship submissions deadline == Dear Wikimedian, Thank you for supporting Wiki Conference India 2023. We are humbled by the number of applications we have received and hope to learn more about the work that you all have been doing to take the movement forward. In order to offer flexibility, we have recently extended our deadline for the Program and Scholarships submission- you can find all the details on our [[:m:WikiConference India 2023|Meta Page]]. COT is working hard to ensure we bring together a conference that is truly meaningful and impactful for our movement and one that brings us all together. With an intent to be inclusive and transparent in our process, we are committed to organizing community sessions at regular intervals for sharing updates and to offer an opportunity to the community for engagement and review. Following the same, we are hosting the first Open Community Call on the 3rd of December, 2022. We wish to use this space to discuss the progress and answer any questions, concerns or clarifications, about the conference and the Program/Scholarships. Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call * '''WCI 2023 Open Community Call''' * '''Date''': 3rd December 2022 * '''Time''': 1800-1900 (IST) * '''Google Link'''': https://meet.google.com/cwa-bgwi-ryx Furthermore, we are pleased to share the email id of the conference contact@wikiconferenceindia.org which is where you could share any thoughts, inputs, suggestions, or questions and someone from the COT will reach out to you. Alternatively, leave us a message on the Conference [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. Regards [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೧, ೨ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) On Behalf of, WCI 2023 Core organizing team. <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24083503 --> == Errors == [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Film date ]] ನಲ್ಲಿ Errors ಬರ್ತಾ ಇದೆ ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಆಗುತ್ತಾ ಎಂದು ನೋಡಿ. ಈ ರೀತಿ errors ಇದೆ 👇 {{Film date|2022|11|11}} [[ಸದಸ್ಯ:SyntaxErrors098|SyntaxErrors098]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:SyntaxErrors098|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೫೮, ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) :[[ಸದಸ್ಯ:SyntaxErrors098|@SyntaxErrors098]] fixed by Jon Harald Søby <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೩:೩೩, ೭ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) ಇಲ್ಲಿ ಸರಿ ಬರ್ತಾ ಇದೆ ಆದ್ರೆ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಪುಟದಲ್ಲಿ errors ಬರ್ತಾ ಇದೆ ಈ [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Film date]] [[ಸದಸ್ಯ:SyntaxErrors098|SyntaxErrors098]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:SyntaxErrors098|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೫೯, ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) == ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ == {| style="background-color: #FFFF00; border: 1px solid #fceb92;border-style:solid; border-width:6px; border-color:#bca9f5; style:{{corners}}" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:The gate to Udupi Town.jpg|The_gate_to_Udupi_Town]|225px]] |style="font-size: large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.00;" | '''ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ''' |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wikimedia logo family complete-2013.svg|130px|alt="Wikidata"]] |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಭೌತಿಕ ಸಮ್ಮಿಲನವನ್ನು '''ಜನವರಿ ೨೨,೨೦೨೩ರಂದು ಉಡುಪಿ'''ಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಸಮ್ಮಿಲನದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಯಾವುದೇ ವಿಕಿ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಎಲ್ಲ ಸಂಪಾದಕರಿಗೆ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಮುಕ್ತ ಅವಕಾಶವಿದ್ದು ಬಹಳ ಸಮಯದ ನಂತರ ಎಲ್ಲರ ಭೇಟಿಯು ಒಂದು ಉಲ್ಲಾಸದಾಯಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಮರುಚೈತನ್ಯ ತಂದುಕೊಡಬಹುದೆಂಬ ಆಶಾಭಾವನೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಹಳೆ ಹೊಸ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಸಮಾಗಮವು ಜ್ಞಾನದ ಹಂಚಿಕೆಗೆ, ಮಾಹಿತಿ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯ ವೇದಿಕೆಯಾಗುವ ವಿಶ್ವಾಸವಿದೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸಮುದಾಯದ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಪಾದಕರು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಯಶಸ್ವಿಗೊಳಿಸೋಣ. ಎಲ್ಲಾ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಯ ಸ್ವಾಗತ. '''ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ನೊಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಮ್ಮಿಲನ/ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ]] ಪುಟಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡಿ.''' |} {{clear}} ---- ಈ ಸಂದೇಶ [[ಸದಸ್ಯ:Vikashegde|ವಿಕಾಸ್ ಹೆಗಡೆ]] ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಕಳಿಸಲಾಗಿದೆ. <div style="border-bottom: 2px solid red; border-top: 2px solid yellow; border-radius: 40px 0px 40px 0px; padding: 0px 5px; font-weight:bold; letter-spacing: 1.5px; text-align: center;"> <br /> ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಶುಭಾಶಯಗಳು. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span>೧೪:೩೭, ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) <br /> </div> <!-- Message sent by User:~aanzx@knwiki using the list at https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:~aanzx/Active_user_list&oldid=1143808 --> == Request for filling up Google Form for Feminism and Folklore 2023 == [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg | logo.svg|right|frameless|300px]] Greetings Organisers, We appreciate your enthusiasm for '''Feminism and Folklore''' and your initiative in setting up the competition on your local wikipedia. We would want to learn more about the needs of your community and for that please fill out the google form ([https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScusayFXTzNWV-QgIiT3bRHQbAs_pVczvput2jehOcahnCdMg/viewform here]) as soon as possible so that we can plan and adapt the demands according to your specifications. By February 8, 2023, all entries for this form will be closed. Do share about the contest on your local Wikipedia. Ask your local administrator to add Feminism and Folklore to [[Mediawiki:Sitenotice]]. Create your own or see an example [[:m:User:Tiven2240/sn-fnf|on meta]] Also a reminder regarding the prior Google form sent for Internet and Childcare Support Financial Aid ([https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSea81OO0lVgUBd551iIiENXht7BRCISYZlKyBQlemZu_j2OHQ/viewform this]). Anyone who hasn't already filled it out has until February 5, 2023 to do so. Feel free to contact us via talkpage if you have any questions or concerns. Thanks and Regards, Feminism and Folklore 2023 International Team [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೧೧, ೩೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೩ (IST) <!-- Message sent by User:Rockpeterson@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/wlf2023&oldid=24455456 --> == ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ ಬಗ್ಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಸ್ಪರ್ದೆ ಆಹ್ವಾನ == <div style="border: solid 1px #333; border-radius: 0.2em; box-shadow: 0 4px 4px #999; margin-bottom: 1.5em; display: table; width: 100%; height: 100px; line-height: 1.2; text-align: center; cursor: pointer;"> <p style="font-size: 1.4em;">[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ೨೦೨೩|'''ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ''']] ಬಗ್ಗೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬರವಣಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಇದು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಜಾನಪದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲುವ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಕಾಮನ್ಸ್‌ನ ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ಫೋಕ್ಲೋರ್ (WLF) ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಅಭಿಯಾನದ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಪರ್ದೆ 1 ಫೆಬ್ರವರಿ 2023ರಿಂದ 31 ಮಾರ್ಚ್ 2023 ವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.</p> <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive">[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ_ಮತ್ತು_ಜಾನಪದ_೨೦೨೩|<span style="color:white">ಬಾಗವಹಿಸಲು ಈ ಪುಟಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡಿ..</span>]]</span> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;">[[ಚಿತ್ರ:Feminism_and_Folklore_banner.svg|250px|right]]</div></div> <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold; align:center;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> <!-- Message sent by User:~aanzx@knwiki using the list at https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:~aanzx/Active_user_list&oldid=1149743 --> == About wpcleaner == @[[ಸದಸ್ಯ:~aanzx|~aanzx]] It seems wpcleaner is not fully configured. At present it seems to detect wpcleaner errors (above 500) and we need to add checkwiki errors [see https://phabricator.wikimedia.org/T330269]. After configuring fully please ping me also. As a general rule [not 100% sure but reference tags come before punctuation marks on french wikipedia]. It also needs some person with thorough understanding of exceptions to general rules. Good luck. [[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|రుద్రుడు]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:రుద్రుడు|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೩೬, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) :[[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|@రుద్రుడు]] I have no idea how to use or configure wpcleaner, since any of local users are not interested or asking about it, don't feel any necessity for it , anyway will check if I can understand it and let you know, because last i checked kannada text were rendered as box in wpcleaner. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೪:೪೩, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) ::@[[ಸದಸ್ಯ:~aanzx|~aanzx]] rendered as box: its issue of non existent fonts or issue with wpcleaner. what os: windows or linux [apt install fonts-indic, if on debian]. Will you help with translation of error messages? [[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|రుద్రుడు]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:రుద్రుడు|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೨೫, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) :::[[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|@రుద్రుడు]] thank you for help, I use windows is can you suggest how to fix font <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೫:೨೭, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) ::::@[[ಸದಸ್ಯ:~aanzx|~aanzx]] search query: https://www.google.com/search?q=how+install+kannada+fonts+on+windows&btnI=I%27m+Feeling+Lucky&source=hp&ei=lhwLZKCuHKX14-EPlcqtsAI&iflsig=AK50M_UAAAAAZAsqpgdzIRClnXPKwXnUb3NuL58nIALe&ved=0ahUKEwig0dvnqNH9AhWl-jgGHRVlCyYQ19QECAk or see this https://apps.microsoft.com/store/detail/all-kannada-fonts/9N2MN54MM0L6?hl=en-us&gl=us [[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|రుద్రుడు]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:రుద్రుడు|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೭, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) :::::[[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|@రుద్రుడు]] ok can you give any links to templates other than enwiki for refference <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೭:೪೧, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) == Translation help == @[[ಸದಸ್ಯ:~aanzx|~aanzx]] Do you know other language in india. If possible go through this [[:bn:উইকিপিডিয়া:WikiProject Check Wikipedia/Translation]] page and add translations for each error on [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:WikiProject Check Wikipedia/Translation]]. Thank you. [[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|రుద్రుడు]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:రుద్రుడు|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೧೩, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) == Page == ನೀವು ಅನುವಾದಿಸಿದ page [[ಮಹಿಳಾ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)]] ಮೊದಲೇ [[ಮಹಿಳಾ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್]] ಎಂಬ ಪುಟ ಇದೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾಹಿತಿಯೊಂದಿಗೆ... [[ಸದಸ್ಯ:Goldenbluesoul|Goldenbluesoul]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Goldenbluesoul|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೪೬, ೧೯ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Goldenbluesoul|Goldenbluesoul]] , ನನಗೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಧನ್ಯವಾದಗಳು, ನಾನು ಮಾರ್ಚ್ 6 ರಂದು ಪುಟವನ್ನು ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದೆ ಆದರೆ ಉಳಿಸಲು ಮರೆತಿದ್ದೆ ನಾನು ಅದನ್ನು ಇಂದು ಉಳಿಸಿದ್ದೇನೆ ಆದ್ದರಿಂದ ಪುಟವನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ನನಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ಪುಟವನ್ನು ಈಗ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೯:೪೩, ೧೯ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) ::[[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೬೬ (ಭಾರತ)]] infobox errors please ಸರಿ ಮಾಡಿ. [[ಸದಸ್ಯ:Goldenbluesoul|Goldenbluesoul]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Goldenbluesoul|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೩೪, ೨೧ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) :::@[[ಸದಸ್ಯ:Goldenbluesoul|Goldenbluesoul]] ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಧನ್ಯವಾದಗಳು <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೯:೪೫, ೨೧ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) == Feminism and Folklore 2023 has been extended == [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg | logo.svg|right|frameless|300px]] Greetings Organizers, Greetings from Feminism and Folklore International Team, We are pleased to inform you that [[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore]] an international writing contest on your local Wikipedia has been extended till the '''15th of April 2023'''. This is the last chance of the year to write about feminism, women biographies and gender-focused topics such as folk festivals, folk dances, folk music, folk activities, folk games, folk cuisine, folk wear, fairy tales, folk plays, folk arts, folk religion, mythology, folk artists, folk dancers, folk singers, folk musicians, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales and more We would like to have your immense participation in the writing contest to document your local Folk culture on Wikipedia. You can also help with the translation of [[m:Feminism and Folklore 2023|project pages]] and share a word in your local language. Organizers have been notified some instructions on mail. Please get in touch via email if you need any assistance. Best wishes, International Team Feminism and Folklore. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೫೮, ೩೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/wlf2023&oldid=24803574 --> == Feminism and Folklore 2023 has ended, What's Next? == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">{{int:please-translate}} [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, '''[[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023]]''' writing competition has ended. We thank you for organizing it on your local Wikipedia and help in document folk cultures and women in folklore in different regions of the world on Wikipedia. What's next? # Please complete the jury on or before 15th of May 2023. # Email us on [mailto:support@wikilovesfolklore.org support@wikilovesfolklore.org] the Wiki usernames of top three users with most accepted articles in local contest. # Write the information about the winners on the projects Meta Wiki '''[[:m:Feminism and Folklore 2023/Results|Results page]]''' # You can also put the names of the winners on your local project page. # We will be contacting the winners in phased manner for distribution of prizes. Feel free to contact us via mail or [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2023|talkpage]] if you need any help, clarification or assistance. Thanks and regards, '''International Team'''<br /> '''Feminism and Folklore''' </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/wlf2023&oldid=24803574 --> == about page deleted == my page is meghana Shivanand. it was deleted, so I can't find my page in website. so i request you to please give my page back [[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Meghana Shivanand|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೦೨, ೧೯ ಮೇ ೨೦೨೩ (IST) :@@[[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] , I have undeleted page now, for future reference please contact deleting admin instead of someone else to restore deleted page. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೫:೦೮, ೧೯ ಮೇ ೨೦೨೩ (IST) ::ok thank you [[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Meghana Shivanand|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೧೬, ೧೯ ಮೇ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] (೧೬:೩೮, ೨೫ ಮೇ ೨೦೨೩) == ಆಂಗ್ಲ ವಿಕಿಪಿಡಿಯಾದ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿ ಲೇಖನವನ್ನುಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಿಸಿದೆ. ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನೂ ನಮೂದಿಸಿದೆ. ಒಮ್ಮೆ ನೋಡಿ. ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ತಪ್ಪುಗಳು ನುಸುಳದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ... ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ನೋಡಿದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು. --[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೩೮, ೨೫ ಮೇ ೨೦೨೩ (IST) == Feminism and Folklore 2023 - A Heartfelt Appreciation for Your Impactful Contribution! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|center|500px]] {{int:please-translate}} Dear Wikimedian, We extend our sincerest gratitude to you for making an extraordinary impact in the '''[[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023]]''' writing competition. Your remarkable dedication and efforts have been instrumental in bridging cultural and gender gaps on Wikipedia. We are truly grateful for the time and energy you've invested in this endeavor. As a token of our deep appreciation, we'd love to send you a special postcard. It serves as a small gesture to convey our immense thanks for your involvement in the competition. To ensure you receive this token of appreciation, kindly fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeXZaej264LOTM0WQBq9QiGGAC1SWg_pbPByD7gp3sC4j7VKQ/viewform this form] by August 15th, 2023. Looking ahead, we are thrilled to announce that we'll be hosting Feminism and Folklore in 2024. We eagerly await your presence in the upcoming year as we continue our journey to empower and foster inclusivity. Once again, thank you for being an essential part of our mission to promote feminism and preserve folklore on Wikipedia. With warm regards, '''Feminism and Folklore International Team'''. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೦:೦೭, ೨೬ ಜುಲೈ ೨೦೨೩ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2023p&oldid=25345565 --> == Question from [[User:Prabhasindhoor|Prabhasindhoor]] on [[ಈಚನೂರು ಶಾಂತಾ]] (೧೯:೩೯, ೨೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೩) == Eachanoor shantha kaadambari required --[[ಸದಸ್ಯ:Prabhasindhoor|Prabhasindhoor]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Prabhasindhoor|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೩೯, ೨೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೩ (IST) :ಕ್ಷಮಿಸಿ, ನೀವು ಈಚನೂರು ಶಾಂತಾ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಾದರೂ ಸಪ್ನಾ ಬುಕ್ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿಸಿಗಬಹುದು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಒಂದು ಮಾಹಿತಿ ವಿಶ್ವಕೋಶ, ಪುಸ್ತಕಗಳ ನೇರ ಮಾರಾಟ ಸ್ಥಳವಲ್ಲ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೯:೪೯, ೨೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:NANDIBEVOOR PALLAVI|NANDIBEVOOR PALLAVI]] on [[ಸದಸ್ಯ:NANDIBEVOOR PALLAVI/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ]] (೧೨:೫೯, ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩) == ಹೆಗೇ ಈ ಳಲೇಖಾಣಾವನ್ನಾ ಊಳಿಶೂವೂದೂ --[[ಸದಸ್ಯ:NANDIBEVOOR PALLAVI|NANDIBEVOOR PALLAVI]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:NANDIBEVOOR PALLAVI|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೫೯, ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :ದಯವಿಟ್ಟು [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಉತ್ತಮ ಲೇಖನ]] ಪ್ರಕಾರ ಲೇಖನವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ, ಮತ್ತು [[Wikipedia:Moving a page]] ಆಂಗ್ಲ ಪುಟದ ಪ್ರಕಾರ ನಿಮ್ಮ ಲೇಖನವನ್ನು ಸರಿಸ ಬಹುದು. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೩:೦೮, ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Translation of taxobox == Hi. How do you change the various names in the taxobox to Kannada? For ex: Domain: to ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ, Family: to ಕುಟುಂಬ etc. i.e. I wanted to know which template or module contains these names so that they can be changed to Kannada. Can you help me? Thanks. [[ಸದಸ್ಯ:Kartikdn|Kartikdn]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kartikdn|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೪೮, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Kartikdn|Kartikdn]] , it is in [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Anglicise_rank]] <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೮:೨೨, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::Thank you. [[ಸದಸ್ಯ:Kartikdn|Kartikdn]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kartikdn|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೭, ೧೧ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] (೨೧:೧೮, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩) == Would like to know what is the impact of article (means how many have gone through the article) - ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಅಧ್ಯಯನ --[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೧೮, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] , https://xtools.wmcloud.org/articleinfo/kn.wikipedia.org/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6%20%E0%B2%B9%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B2%BF%20%E0%B2%85%E0%B2%A7%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%AF%E0%B2%A8 <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೨೧:೨೨, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :thanks [[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೧, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] (೨೧:೩೬, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩) == Would like to know, how to know the impact of all the articles I handled. "Your Impact" provides 60 days input for few articles handled, but not all. --[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೩೬, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] , https://pageviews.wmcloud.org/?project=kn.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=all-time&pages=%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%B9%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B2%BF_%E0%B2%85%E0%B2%A7%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%AF%E0%B2%A8 . <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೨೧:೪೧, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::thanks [[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೧, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:S.M. MAHENDRA|S.M. MAHENDRA]] on [[ಹಾಲುಮತ ಕುರುಬ ಪುರಾಣ]] (೧೩:೪೦, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩) == Kuruba hithihasa --[[ಸದಸ್ಯ:S.M. MAHENDRA|S.M. MAHENDRA]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:S.M. MAHENDRA|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೪೦, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:S.M. MAHENDRA|S.M. MAHENDRA]] , ಆ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವಿಷಯವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಆ ಪುಟವನ್ನು ಅಳಿಸಲಾಗಿದೆ , ನೀವು ಬಯಸಿದರೆ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:MOS]] ಪ್ರಕಾರ ಉಲ್ಲೇಖಿತ ವಿಷಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಆ ಪುಟವನ್ನು ನೀವು ಮರುಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೩:೪೯, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == ಕರ್ನಾಟಕ == ಹೊಸ Infobox ಯಾಕೆ remove ಮಾಡಿದ್ದು? ಅದರಲ್ಲಿ ಏನು ಬದಲಾವಣೆ ಆಗಬೇಕಿತ್ತು? [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೪೪, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :ಕೆಂಪು,ಹಳದಿ ಬಣ್ಣ ಹಾಕಬಾರದಿತ್ತು. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೨೧:೪೭, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::ಯಾಕೆ? [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೪೯, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :::@[[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] , ಇತರ ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್‌ಗಳ ಹಾಗೆಯೇ ಏಕಸಾಮ್ಯತೆ ಇದ್ದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು, ಆದ್ದರಿಂದ ಬಣ್ಣ ಬದಲಾವಣೆ ಬೇಡ. ಬಣ್ಣಗಳ ಬಳಕೆ ಬಿಟ್ಟರೆ ನಿಮ್ಮ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ನಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಯಾವ ತೊಂದರೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೨೧:೫೪, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :::Infobox head, sub head ಗಳಗಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಅವಕಾಶ ಇದೆ, ಆದ್ರೆ ನೀವು ಯಾಕೆ ಬೇಡ ಅಂತ ಇದೀರಿ , :::ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಗಳ ಬಳಕೆ ಇರುವುದನ್ನು ನಾನು ನೋಡಿದ್ದೇನೆ . ಅದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ sub head ಗಳಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣ ಬಳಸಿದ್ದು . [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೫, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::::ಪುನಃ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ಎಲ್ಲ ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್ ಗಳು ಒಂದೇ ಸಮನೆ ಇರಲಿ ಎಂದು ನಿಮ್ಮ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯನ್ನೂ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ನೀವು ಬದಲಾವಣೆ ಬಯಸಿದ್ದಲ್ಲಿ [[WP:VP]] ಪುಟದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿ ಮತ್ತು ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೨೨:೦೧, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == ಸಹಾಯ == [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:switcher]] ಕನ್ನಡವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ, ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ [[en:MediaWiki:Gadget-switcher.js]] ಮತ್ತು [[en:MediaWiki:Gadgets-definition]] ಈ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಪುಟ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಎಂದನಿಸುತ್ತಿದೆ, ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಪುಟಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಗೆ ಇಂಪೋರ್ಟ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ, [[ಮೀಡಿಯವಿಕಿ:Gadget-switcher.js]] [[ಮೀಡಿಯವಿಕಿ:MediaWiki:Gadgets-definition]] , ಡಿಜಿಟಲ್ map ಮತ್ತು ಚಿತ್ರ ನಕ್ಷೆ ಎರಡನ್ನೂ Infobox ನಲ್ಲಿ ನೀಡಲು ಇದರ ಅಗತ್ಯ ಇತ್ತು, [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:switcher]] ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಂತೆ ಮಾಡಿಕೊಡಿ. [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೫೫, ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :Request on [[WP:VP]] , i will import it <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೪:೦೦, ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::👍 [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೧೪, ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == ಸುದ್ದಿ ಅಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ವಿವರಣೆ ಕಾರಣ ತಿಳಿಸಿ == ನಮಸ್ತೆ ಅನೂಪ್, ಸಂಸತ್ ಭವನದ ಭದ್ರತೆ ವೈಫಲ್ಯ ಸುದ್ದಿ... ಸುದ್ದಿ ಅಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ವಿವರಣೆ ಕಾರಣ ತಿಳಿಸಿ ಸರಿಯಾದ ಬಗೆ ಏನು ? [[ಸದಸ್ಯ:Gangaasoonu|Gangaasoonu]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gangaasoonu|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೫೯, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Gangaasoonu|Gangaasoonu]] , ಅದು tear gas bomb ಅಲ್ಲ, ಹೊಳಿ ಬಣ್ಣದ ಬಾಂಬ್. ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿ ಪುನಃ ಸೇರಿಸಿ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೦:೦೨, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::ಥ್ಯಾಂಕ್ಸ್. ::ಅಳಿಸುವಾಗ ಕಾರಣ ಹಾಕಿದರೆ ಉತ್ತಮ.. ::ಸರಿ ಮಾಡ್ತೇನೆ. ::[[ಸದಸ್ಯ:Gangaasoonu|Gangaasoonu]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gangaasoonu|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೦೩, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :::Rollback ಉಪಯೋಗಿಸುವಾಗ ಕಾರಣ ಕೊಡಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾರಣ ಕೊಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೦:೦೬, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ|ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ]] on [[ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ]] (೧೯:೪೩, ೨೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩) == ವಿಶ್ವ ಕನ್ನಡವಾಗುವುದೆ ? --[[ಸದಸ್ಯ:ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ|ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೪೩, ೨೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಶ್ನೆ ಅರ್ಥವಾಗಲಿಲ್ಲ, ದಯವಿಟ್ಟು ವಿವರಿಸಿ.<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೨೦:೩೫, ೨೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:MARUTI SALUNKE|MARUTI SALUNKE]] (೧೩:೧೬, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪) == how to my profile edit? --[[ಸದಸ್ಯ:MARUTI SALUNKE|MARUTI SALUNKE]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MARUTI SALUNKE|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೧೬, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:MARUTI SALUNKE|MARUTI SALUNKE]], https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:MARUTI_SALUNKE&action=edit&redlink=1 . <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೩:೧೭, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪ (IST) == Organising Feminism and Folklore == [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg | 350px | right]] Hello Community Organizers, Thank you for organising Feminism and Folklore writing competition on your wiki. We congratulate you in joining and celebrating our cultural heritage and promoting gender equality on Wikipedia. To encourage boost for the contributions of the participants, we're offering prizes for Feminism and Folklore local prizes. Each Wikipedia will have three local winners: *First Prize: $15 USD *Second Prize: $10 USD *Best Jury Article: $5 USD All this will be in '''gift voucher format only'''. Kindly inform your local community regarding these prizes and post them on the local project page The Best Jury Article will be chosen by the jury based on how unique the article is aligned with the theme. The jury will review all submissions and decide the winner together, making sure it's fair. These articles will also be featured on our social media handles. We're also providing internet and childcare support to the first 50 organizers and Jury members for who request for it. Remember, only 50 organizers will get this support, and it's given on a first-come, first-served basis. The registration form will close after 50 registrations, and the deadline is March 15, 2024. This support is optional and not compulsory, so if you're interested, fill out the form [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdnytyact-HR6DvsWwnrVeWuzMfuNH1dSjpF24m6od-f3LzZQ/viewform here]. Each organizer/jury who gets support will receive $30 USD in gift voucher format, even if they're involved in more than one wiki. No dual support will be provided if you have signed up in more than one language. This support is meant to appreciate your volunteer support for the contest. We also invite all organizers and jury members to join us for office hours on '''Saturday, March 2, 2024'''. This session will help you understand the jury process for both contests and give you a chance to ask questions. More details are on [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Folklore_2024_Office_Hour_2 meta page]. Let's celebrate our different cultures and work towards gender equality on Wikipedia! Best regards, Rockpeterson [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೨೬, ೨೯ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪ (IST) <!-- Message sent by User:Rockpeterson@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/fnf2024golbal&oldid=26304232 --> == Help Wanted with CampWiz == Hi, Can you please help me translate the following templates in Kannada? {{Special:PrefixIndex/User:CampWiz Bot/Templates/}}[[ಸದಸ್ಯ:Nokib Sarkar|Nokib Sarkar]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Nokib Sarkar|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೫೪, ೬ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೪ (IST) == Next Steps and Feedback Request for Feminism and Folklore Organizers == [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|centre|550px|frameless]] Dear Organizer, I hope this message finds you well. First and foremost, I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause. As the campaign draws to a close, I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2024/Project Page|sign-up page]]. Once the jury process is completed, kindly update the [[:m:Feminism and Folklore 2024/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2024'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on our Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed. Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance. Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights. Therefore, I kindly ask you to spare just 10 minutes to share your progress and achievements with us through a Google Form survey. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful. Here's the link to the survey: [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfCkFONXlPVlakMmdh-BWtZp0orYBCSVvViJPbsjf2TIXAWvw/viewform?usp=sf_link Survey Google Form Link] Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon. Warm regards, '''Feminism and Folklore International Team #WeTogether''' [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೫೬, ೭ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೪ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2024&oldid=26557949 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Reminder to vote now to select members of the first U4C</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear Wikimedian, You are receiving this message because you previously participated in the UCoC process. This is a reminder that the voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) ends on May 9, 2024. Read the information on the [[m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|voting page on Meta-wiki]] to learn more about voting and voter eligibility. The Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members were invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. On behalf of the UCoC project team,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] ೦೪:೪೧, ೩ ಮೇ ೨೦೨೪ (IST) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2024/Previous_voters_list_2&oldid=26721207 --> == Thank You for Your Contribution to Feminism and Folklore 2024! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|center|500px]] {{int:please-translate}} Dear Wikimedian, We extend our sincerest gratitude to you for making an extraordinary impact in the '''[[:m:Feminism and Folklore 2024|Feminism and Folklore 2024]]''' writing competition. Your remarkable dedication and efforts have been instrumental in bridging cultural and gender gaps on Wikipedia. We are truly grateful for the time and energy you've invested in this endeavor. As a token of our deep appreciation, we'd love to send you a special postcard. It serves as a small gesture to convey our immense thanks for your involvement in organizing the competition. To ensure you receive this token of appreciation, kindly fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeHYAhFA9Q5vUs9UA1N45TOUxUdSNO8igGTmg4oPUL_qXS1EQ/viewform?usp=sf_link this form] by August 15th, 2024. Looking ahead, we are thrilled to announce that we'll be hosting Feminism and Folklore in 2025. We eagerly await your presence in the upcoming year as we continue our journey to empower and foster inclusivity. Once again, thank you for being an essential part of our mission to promote feminism and preserve folklore on Wikipedia. With warm regards, '''Feminism and Folklore International Team'''. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೫೮, ೨೧ ಜುಲೈ ೨೦೨೪ (IST) </div>. <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2024&oldid=26557949 --> == Question from [[User:2310173 sharina|2310173 sharina]] (೦೯:೧೬, ೨೪ ಜುಲೈ ೨೦೨೪) == How to upload the writing in wikipedia. --[[ಸದಸ್ಯ:2310173 sharina|2310173 sharina]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:2310173 sharina|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೧೬, ೨೪ ಜುಲೈ ೨೦೨೪ (IST) :please refer [[ಸಹಾಯ:ಸಂಪಾದನೆ]].<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೦೯:೧೮, ೨೪ ಜುಲೈ ೨೦೨೪ (IST) == Question from [[User:Veena Sundar N.|Veena Sundar N.]] (೧೬:೪೦, ೨೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪) == Hello, how can we see the total views of our published articles. --[[ಸದಸ್ಯ:Veena Sundar N.|Veena Sundar N.]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Veena Sundar N.|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೪೦, ೨೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Veena Sundar N.|Veena Sundar N.]], see [[Special:Contributions/Veena Sundar N.]] & https://guc.toolforge.org/?by=date&user=Veena+Sundar+N._ .<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೬:೫೦, ೨೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Veena Sundar N.|Veena Sundar N.]] page views can seen at https://xtools.wmcloud.org/pages/kn.wikipedia.org/Veena%20Sundar%20N. , please add . while viewing above pagesas your username has . at the end it doesn't work while link here. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೬:೫೫, ೨೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) == Feminism and Folklores 2024 Organizers Feedback == Dear Organizer, [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg | right | frameless]] We extend our heartfelt gratitude for your invaluable contributions to [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2024 Feminism and Folklore 2024]. Your dedication to promoting feminist perspectives on Wikimedia platforms has been instrumental in the campaign's success. To better understand your initiatives and impact, we invite you to participate in a short survey (5-7 minutes). Your feedback will help us document your achievements in our report and showcase your story in our upcoming blog, highlighting the diversity of [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore Feminism and Folklore] initiatives. Click to participate in the [https://forms.gle/dSeoDP1r7S4KCrVZ6 survey]. By participating in the By participating in the survey, you help us share your efforts in reports and upcoming blogs. This will help showcase and amplify your work, inspiring others to join the movement. The survey covers: #Community engagement and participation #Challenges and successes #Partnership Thank you again for your tireless efforts in promoting [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore Feminism and Folklore]. Best regards,<br> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 14:23, 26 October 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Organising Tuluvas Aati Month == [[File:Tuluvas Aati Month banner logo.svg| 150px | right]] Hello Organizers, We want to extend our heartfelt gratitude to you for making the '''[[m:Tuluvas Aati Month|Tuluvas Aati Month]]''' event a success. Your time, dedication, and expertise brought this cultural celebration to life, creating meaningful experiences for everyone involved. To help us improve future events and celebrate the efforts of everyone. Each organizer/jury who gets support will receive in gift card format. please fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd3RWB1kvSyR77kYaZtI-S1T9da48Cd7j6giMb6naSDXcYl9Q/viewform this form]. Best regards,<br> '''Tuluvas Aati Month Team'''. [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೫೬, ೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) <!-- Message sent by User:ChiK@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tuluvas_Aati_Month/JuryList&oldid=27685549 --> == [Reminder] Apply for Cycle 3 Grants by December 1st! == Dear Feminism and Folklore Organizers, We hope this message finds you well. We are excited to inform you that the application window for Wikimedia Foundation's Cycle 3 of our grants is now open. Please ensure to submit your applications by December 1st. For a comprehensive guide on how to apply, please refer to the Wiki Loves Folklore Grant Toolkit: https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Folklore_Grant_Toolkit Additionally, you can find detailed information on the Rapid Grant timeline here: https://meta.wikimedia.org/wiki/Grants:Project/Rapid#Timeline We appreciate your continuous efforts and contributions to our campaigns. Should you have any questions or need further assistance, please do not hesitate to reach out: '''support@wikilovesfolkore.org''' Kind regards, <br> On behalf of the Wiki Loves Folklore International Team. <br> [[User:Joris Darlington Quarshie | Joris Darlington Quarshie]] ([[User talk:Joris Darlington Quarshie|talk]]) 08:39, 9 November 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == [Workshop] Identifying Win-Win Relationships with Partners for Wikimedia == Dear Recipient,<br> We are excited to invite you to the third workshop in our Advocacy series, part of the Feminism and Folklore International Campaign. This highly anticipated workshop, titled <b>"Identifying Win-Win Relationships with Partners for Wikimedia,"</b> will be led by the esteemed Alex Stinson, Lead Program Strategist at the Wikimedia Foundation. Don't miss this opportunity to gain valuable insights into forging effective partnerships. ===Workshop Objectives=== * <b>Introduction to Partnerships: </b>Understand the importance of building win-win relationships within the Wikimedia movement. * <b>Strategies for Collaboration: </b>Learn practical strategies for identifying and fostering effective partnerships. * <b>Case Studies:</b> Explore real-world examples of successful partnerships in the Wikimedia community. * <b>Interactive Discussions: </b>Engage in discussions to share experiences and insights on collaboration and advocacy. ===Workshop Details=== 📅 Date: 7th December 2024<br> ⏰ Time: 4:30 PM UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1733589000 Check your local time zone])<br> 📍 Venue: Zoom Meeting ===How to Join:=== Registration Link: https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Identifying_Win-Win_Relationships_with_Partners_for_Wikimedia <br> Meeting ID: 860 4444 3016 <br> Passcode: 834088 We welcome participants to bring their diverse perspectives and stories as we drive into the collaborative opportunities within the Wikimedia movement. Together, we’ll explore how these partnerships can enhance our advocacy and community efforts. Thank you, Wiki Loves Folklore International Team [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 07:34, 03 December 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2025 in Your Country == [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|frameless]] Dear Team, My name is Joris Darlington Quarshie (user: Joris Darlington Quarshie), and I am the Event Coordinator for the Wiki Loves Folklore 2025 (WLF) International campaign. Wiki Loves Folklore 2025 is a photographic competition aimed at highlighting folk culture worldwide. The annual international photography competition is held on Wikimedia Commons between the 1st of February and the 31st of March. This campaign invites photographers and enthusiasts of folk culture globally to showcase their local traditions, festivals, cultural practices, and other folk events by uploading photographs to Wikimedia Commons. As we celebrate the seventh anniversary of Wiki Loves Folklore, the international team is thrilled to invite Wikimedia affiliates, user groups, and organizations worldwide to host a local edition in their respective countries. This is an opportunity to bring more visibility to the folk culture of your region and contribute valuable content to the internet. * Please find the project page for this year’s edition at: https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2025 * To sign up and organize the event in your country, visit: https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2025/Organize If you wish to organize your local edition in either February or March instead of both months, feel free to let us know. In addition to the photographic competition, there will also be a Wikipedia writing competition called Feminism and Folklore, which focuses on topics related to feminism, women's issues, gender gaps, and folk culture on Wikipedia. We welcome your team to organize both the photo and writing campaigns or either one of them in your local Wiki edition. If you are unable to organize both campaigns, feel free to share this opportunity with other groups or organizations in your region that may be interested. * You can find the Feminism and Folklore project page here: https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025 * The page to sign up is: https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Project_Page For any questions or to discuss further collaboration, feel free to contact us via the Talk page or email at support@wikilovesfolklore.org. If your team wishes to connect via a meeting to discuss this further, please let us know. We look forward to your participation in Wiki Loves Folklore 2025 and to seeing the incredible folk culture of your region represented on Wikimedia Commons. Sincerely, The Wiki Loves Folklore International Team [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 08:50, 27 December 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Invitation to Organise Feminism and Folklore 2025 == == Invitation to Organise Feminism and Folklore 2025 == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center;"><em>{{int:please-translate}}</em></div> Dear {{PAGENAME}}, My name is [[User:SAgbley|Stella Agbley]], and I am the Event Coordinator for the Feminism and Folklore 2025 (FnF) International campaign. We're thrilled to announce the Feminism and Folklore 2025 writing competition, held in conjunction with Wiki Loves Folklore 2025! This initiative focuses on enriching Wikipedia with content related to feminism, women's issues, gender gaps, and folk culture. === Why Host the Competition? === * Empower voices: Provide a platform for discussions on feminism and its intersection with folk culture. * Enrich Wikipedia: Contribute valuable content to Wikipedia on underrepresented topics. * Raise awareness: Increase global understanding of these important issues. === Exciting Prizes Await! === We're delighted to acknowledge outstanding contributions with a range of prizes: **International Recognition:** * 1st Prize: $300 USD * 2nd Prize: $200 USD * 3rd Prize: $100 USD * Consolation Prizes (Top 10): $50 USD each **Local Recognition (Details Coming Soon!):** Each participating Wikipedia edition (out of 40+) will offer local prizes. Stay tuned for announcements! All prizes will be distributed in a convenient and accessible manner. Winners will receive major brand gift cards or vouchers equivalent to the prize value in their local currency. === Ready to Get Involved? === Learn more about Feminism and Folklore 2025: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025 Feminism and Folklore 2025] Sign Up to Organize a Campaign: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Project_Page Campaign Sign-Up Page] === Collaboration is Key! === Whether you choose to organize both photo and writing competitions (Wiki Loves Folklore and Feminism and Folklore) or just one, we encourage your participation. If hosting isn't feasible, please share this opportunity with interested groups in your region. === Let's Collaborate! === For questions or to discuss further collaboration, please contact us via the Talk page or email at support@wikilovesfolklore.org. We're happy to schedule a meeting to discuss details further. Together, let's celebrate women's voices and enrich Wikipedia with valuable content! Thank you, **Wiki Loves Folklore International Team** </div> </div> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|{{int:Talkpagelinktext}}]]) 23:02, 05 January 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey == Dear Community Members, I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity. We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal. This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference. Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6 We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations. Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025 Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input. Warm regards,<br> [[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]] <!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 --> == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' ೧೧:೫೪, ೨೬ ಜನವರಿ ೨೦೨೫ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 --> == ಕವಿ ಪರಿಚಯ ರಮೇಶ್ ಎಂ.ಎಸ್ ದೊಡ್ಡಿ == ರಮೇಶ್ ಎಂ.ಎಸ್ ದೊಡ್ಡಿ [[ವಿಶೇಷ:Contributions/2409:40F2:2170:7CC1:84CA:BFFF:FE4F:2F95|2409:40F2:2170:7CC1:84CA:BFFF:FE4F:2F95]] ೧೮:೩೨, ೯ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) == Feminism and Folklore 2025: Important Updates for Organizers & Jury == Hello Community Organizers and Jury, Thank you for organising Feminism and Folklore writing competition on your wiki. Feminism and Folklore is the largest Wikipedia contest organized by community members. We congratulate you in joining and celebrating our cultural heritage and promoting gender equality on Wikipedia. To encourage boost for the contributions of the participants, we're offering prizes for Feminism and Folklore local prizes. Each Wikipedia will have three local winners: # First Prize: $25 USD # Second Prize: $20 USD # Best Jury Article: $15 USD All this will be in '''gift voucher format only'''. Prizes will only be given to users who have more than 5 accepted articles. No prizes will be given for users winning below 5 accepted articles. Kindly inform your local community regarding these prizes and post them on the local project page The Best Jury Article will be chosen by the jury based on how unique the article is aligned with the theme. The jury will review all submissions and decide the winner together, making sure it's fair. These articles will also be featured on our social media handles. We're also providing internet and childcare support to the first 75 organizers and Jury members for those who request for it. Remember, only 75 organizers will get this support, and it's given on a first-come, first-served basis. The registration form will close after 75 registrations, and the deadline is <nowiki>'''</nowiki>March 5, 2025<nowiki>'''</nowiki>. This support is optional and not compulsory, so if you're interested, fill out the [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeum8md6FqHY1ISWRLW5bqOAv_lcd1tpVtMMZfWKRDU_IffLQ/viewform?usp=dialog Form] Each organizer/jury who gets support will receive $40 USD in gift voucher format, even if they're involved in more than one wiki. No dual support will be provided if you have signed up in more than one language. This support is meant to appreciate your volunteer support for the contest. We also invite all organizers and jury members to join us for Advocacy session on '''Saturday, Feb 28, 2025'''. This session will help you understand the jury process for both contests and give you a chance to ask questions. More details are on [[meta:Event:Telling untold stories: How to document gendered narratives in Folklore on Wikipedia|Event:Telling untold stories: How to document gendered narratives in Folklore on Wikipedia - Meta]] Let's celebrate our different cultures and work towards gender equality on Wikipedia! Best regards, Stella and Tiven Wiki loves folklore international team [[User:SAgbley|SAgbley]] ([[User talk:SAgbley|talk]]) 04:39, 25 February 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/Community_Prizes&oldid=28309519 --> == Question from [[User:Swarthak Gayakawad|Swarthak Gayakawad]] (೨೧:೦೪, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫) == ನಾನು ಕರ್ನಾಟಕ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆ ಸೇರಬೇಕು ನನಗೂ ಕರ್ನಾಟಕ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆ ಐಡಿ ಬೇಕು --[[ಸದಸ್ಯ:Swarthak Gayakawad|Swarthak Gayakawad]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Swarthak Gayakawad|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೦೪, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) :ಇದು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, ಕನ್ನಡ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲ. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid grey; border-radius: 5px;">[[User:~aanzx|~aanzx]] · [[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೧೫, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Swarthak Gayakawad|Swarthak Gayakawad]] (೨೧:೨೧, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫) == ನಾನು ಕರ್ನಾಟಕ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆ ಸೇರಬೇಕು --[[ಸದಸ್ಯ:Swarthak Gayakawad|Swarthak Gayakawad]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Swarthak Gayakawad|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೨೧, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) :ನಮಸ್ಕಾರ, ಇದು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ :{{quote|ಕನ್ನಡ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲ}} --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid grey; border-radius: 5px;">[[User:~aanzx|~aanzx]] · [[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೨೪, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Sharina.b2310173|Sharina.b2310173]] (೧೦:೪೫, ೬ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫) == Why is my article unable to edit --[[ಸದಸ್ಯ:Sharina.b2310173|Sharina.b2310173]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Sharina.b2310173|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೪೫, ೬ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫ (IST) :please use [[special:mypage/Sandbox]] . --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid grey; border-radius: 5px;">[[User:~aanzx|~aanzx]] · [[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</span> ೧೦:೫೬, ೬ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫ (IST) == Join Us Today: Amplify Women’s Stories on Wikipedia! == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, {{quote|Join us this International Women’s Month to uncover hidden stories and reshape cultural narratives! Dive into an interactive workshop where we’ll illuminate gaps in folklore and women’s history on Wikipedia—and take action to ensure their legacies are written into history.}} Facilitated by '''Rosie Stephenson-Goodknight''', this workshop will explore how to identify and curate missing stories about women’s contributions to culture and heritage. Let’s work together to amplify voices that have been overlooked for far too long! == Event Details == * '''📅 Date''': Today (15 March 2025) * '''⏰ Time''': 4:00 PM UTC ([https://www.timeanddate.com/worldclock/converter.html Convert to your time zone]) * '''📍 Platform''': [https://us06web.zoom.us/j/87522074523?pwd=0EEz1jfr4i9d9Nvdm3ioTaFdRGZojJ.1 Zoom Link] * '''🔗 Session''': [[meta:Event:Feminism and Folklore International Campaign: Finding and Curating the Missing Gaps on Gender Disparities|Feminism and Folklore International Campaign: Finding and Curating the Missing Gaps on Gender Disparities]] * '''🆔 Meeting ID''': 860 8747 3266 * '''🔑 Passcode''': FNF@2025 == Participation == Whether you’re a seasoned editor or new to Wikipedia, this is your chance to contribute to a more inclusive historical record. ''Bring your curiosity and passion—we’ll provide the tools and guidance!'' '''Let’s make history ''her'' story too.''' See you there! Best regards,<br> '''Joris Quarshie'''<br> [[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025 International Team]] <div style="margin-top:1em; text-align:center;"> Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]] [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div> --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|msg]]) 07:15, 24 March 2025 (UTC) </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Follow-Up: Support for Feminism and Folklore 2025 Contributions == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, I hope this message finds you well. We noticed that your community has signed up for the [[meta:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore Writing Contest]], but there have been only a few contributions submitted via the [https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/ Campwiz tool] so far. We completely understand that challenges may arise, and we’d love to support you and your participants in streamlining the submission process. To assist your community, here’s a step-by-step guide to adding articles to the campaign. Feel free to share these instructions with your participants: === How to Submit Articles via Campwiz === '''Tool link:''' https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/ # Access the Tool #* Visit Campwiz and log in with your Wikimedia account (same as your Wikipedia credentials). # Select the Campaign #* Scroll through the list of campaigns and click on your campaign. # Add Your Article #* Click on "'''+ SUBMIT NEW ARTICLE'''" button. #* Enter the exact title of your article in the “Tiltle” field. #* Click on "'''CHECK'''" button. #* If you have more articles to submit, click on the '''"SUBMIT ANOTHER"''' button. # Check your submissions. #* To check if your submissions went through please click on the '''"DETAILS"''' button #* Click on the '''SUBMISSIONS''' Button to see the list of your submissions. === Need Help? === * Technical issues? Ensure article titles are spelled correctly and meet the campaign’s theme (feminism, folklore, or gender-related topics). * Eligibility questions? New articles must follow Wikipedia’s notability guidelines. * Still stuck? Send an email to '''support@wikilovesfolklore.org'''! You can also reach out on the campaign’s Talk page. Your commitment to amplifying untold gendered narratives in folklore is invaluable, and we’re excited to see your community’s contributions come to life. Let’s work together to make this campaign a success! Looking forward to your response, Best regards,<br> Stella<br> Feminism and Folklore Organizer -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 07:29, 17 March 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&oldid=28410476 --> == ಮಾರಿಯಾ ಔರೋರಾ ಕೌಟೊ == ನಾನು ರಚಿಸಿದ ಈ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ತಪ್ಪುಗಳು ಇರಬಹುದೇ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿ, ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಪುಟವನ್ನು ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗೆ ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದ್ದೇನೆ. [[ಸದಸ್ಯ:SachinSwami|SachinSwami]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:SachinSwami|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೦೯, ೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST) :ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನೀವು ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಭೂತಕಾಲವನ್ನು ಬಳಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನೆಲೆಸಿದರು ಬದಲು ನೆಲೆಸಿದ್ದರು , ವಹಿಸಿದರು ಬದಲು ವಹಿಸಿದ್ದರು ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು, ಅದನ್ನು ವರೆತುಪಡಿಸಿದರೆ ಲೇಖನ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕೆ ನಿಮ್ಮ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ಕೊಡುಗೆಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid grey; border-radius: 5px;">[[User:~aanzx|~aanzx]] · [[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</span> ೧೭:೨೧, ೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST) == Feminism and Folklore 2025 Jury Evaluation Guidelines & Results Submission == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, Thank you once again for your commitment and dedication to the [[meta:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025]] campaign! As we near the conclusion of this year’s contest, please follow the official jury guidelines when evaluating submissions: ===Jury Guidelines:=== * Articles must be created or expanded between 1st February and 31st March 2025. * Minimum article size: 3000 bytes and at least 300 words. * No poor or machine-translated content. * Articles must align with the Feminism and Folklore themes (feminism, gender, culture, folklore). * Articles should not be orphaned – they must be linked to at least one other article. * Submissions must not violate copyright rules and should follow local notability guidelines. * All articles must include proper references according to your local Wikipedia’s citation policies. * Once your local jury process is complete, kindly submit only the top 3 winners on the official results page: ===Submission Link:=== https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results Please include the following for each winner: * Username * Link to the local user talkpage * Their ranking (1st, 2nd, or 3rd) For more information, you can also refer to the main contest page: https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025 If you need help or have any questions, feel free to reach out. Warm regards, <br> Stella Sessy Agbley<br> Coordinator, Feminism and Folklore -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 10:48, 10 April 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&oldid=28410476 --> == Invitation: Gendering the Archive - Building Inclusive Folklore Repositories (April 30th) == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, You are invited to a hands-on session focused on [[meta:Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation|Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation]]. This online workshop will guide participants on how to create, edit, and expand gender-inclusive folklore articles and multimedia archives on Wikipedia and Wikidata. The session will be led by Rebecca Jeannette Nyinawumuntu. === Objectives === * '''Design Inclusive Repositories:''' Learn best practices for structuring folklore archives that foreground gender perspectives. * '''Hands-On Editing:''' Practice creating and improving articles and items on Wikipedia and Wikidata with a gender-inclusive lens. * '''Collaborative Mapping:''' Work in small groups to plan new entries and multimedia uploads that document underrepresented voices. * '''Advocacy & Outreach:''' Discuss strategies to promote and sustain these repositories within your local and online communities. === Details === * '''Date:''' 30th April 2025 * '''Day:''' Wednesday * '''Time:''' 16:00 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746028800 Check your local time zone]) * '''Venue:''' Online (Zoom) * '''Speaker:''' Rebecca Jeannette Nyinawumuntu (Co-founder, Wikimedia Rwanda & Community Engagement Director) === How to Join === * '''Zoom Link:''' [https://us06web.zoom.us/j/89158738825?pwd=ezEgXbAqwq9KEr499DvJxSzZyXSVQX Join here] * '''Meeting ID:''' 891 5873 8825 * '''Passcode:''' FNF@2025 * '''Add to Calendar:''' [https://zoom.us/meeting/tZ0scuGvrTMiGNH4I3T7EEQmhuFJkuCHL7Ci/ics?meetingMasterEventId=Xv247OBKRMWeJJ9LSbX2hA Add to your calendar] '''' === Agenda === # Welcome & Introductions: Opening remarks and participant roll-call. # Presentation: Overview of gender-inclusive principles and examples of folklore archives. # Hands-On Workshop: Step-by-step editing on Wikipedia and Wikidata—create or expand entries. # Group Brainstorm: Plan future repository items in breakout groups. # Q&A & Discussion: Share challenges, solutions, and next steps. # Closing Remarks: Summarise key takeaways and outline follow-up actions. We look forward to seeing you there! Best regards,<br> Stella<br> Feminism and Folklore Organiser -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 10:28, 24 April 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=28399508 --> == Invitation: Gendering the Archive - Building Inclusive Folklore Repositories (April 30th) == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, You are invited to a hands-on session focused on [[meta:Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation | Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation]]. This online workshop will guide participants on how to create, edit, and expand gender-inclusive folklore articles and multimedia archives on Wikipedia and Wikidata. The session will be led by Rebecca Jeannette Nyinawumuntu. === Objectives === * '''Design Inclusive Repositories:''' Learn best practices for structuring folklore archives that foreground gender perspectives. * '''Hands-On Editing:''' Practice creating and improving articles and items on Wikipedia and Wikidata with a gender-inclusive lens. * '''Collaborative Mapping:''' Work in small groups to plan new entries and multimedia uploads that document underrepresented voices. * '''Advocacy & Outreach:''' Discuss strategies to promote and sustain these repositories within your local and online communities. === Details === * '''Date:''' 30th April 2025 * '''Day:''' Wednesday * '''Time:''' 16:00 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746028800 Check your local time zone]) * '''Venue:''' Online (Zoom) * '''Speaker:''' Rebecca Jeannette Nyinawumuntu (Co-founder, Wikimedia Rwanda & Community Engagement Director) === How to Join === * '''Zoom Link:''' [https://us06web.zoom.us/j/89158738825?pwd=ezEgXbAqwq9KEr499DvJxSzZyXSVQX Join here] * '''Meeting ID:''' 891 5873 8825 * '''Passcode:''' FNF@2025 * '''Add to Calendar:''' [https://zoom.us/meeting/tZ0scuGvrTMiGNH4I3T7EEQmhuFJkuCHL7Ci/ics?meetingMasterEventId=Xv247OBKRMWeJJ9LSbX2hA Add to your calendar] '''' === Agenda === # Welcome & Introductions: Opening remarks and participant roll-call. # Presentation: Overview of gender-inclusive principles and examples of folklore archives. # Hands-On Workshop: Step-by-step editing on Wikipedia and Wikidata—create or expand entries. # Group Brainstorm: Plan future repository items in breakout groups. # Q&A & Discussion: Share challenges, solutions, and next steps. # Closing Remarks: Summarise key takeaways and outline follow-up actions. We look forward to seeing you there! Best regards,<br> Stella<br> Feminism and Folklore Organiser -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 10:28, 24 April 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&oldid=28410476 --> == Question from [[User:Shivu26|Shivu26]] (೨೨:೪೦, ೧೦ ಮೇ ೨೦೨೫) == Hello How to publish my translated article --[[ಸದಸ್ಯ:Shivu26|Shivu26]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivu26|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೪೦, ೧೦ ಮೇ ೨೦೨೫ (IST) :once completed you can move page by using , tools > move option on top right section on the line of title --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೨:೪೫, ೧೦ ಮೇ ೨೦೨೫ (IST) == Final reminder that the deadline for submitting your Feminism and Folklore 2025 results == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> Hello {{PAGENAME}} [[File:Feminism and Folklore logo.svg | right | frameless]] I hope this message finds you well. This is a final reminder that the deadline for submitting your Feminism and Folklore 2025 results on Meta has elapsed. For participant prizes to be processed, your community must submit the necessary information as soon as possible. Please use the following link to submit your results: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results Submit your results] We have extended the {{font color||yellow|'''submission deadline to 12 June 2025'''.}} Kindly note that failure to submit by this date will result in your group’s participants not receiving any prizes from us. Thank you for your attention to this important matter and for your continued contributions to the Feminism and Folklore campaign. Warm regards,<br> Stella<br> On behalf of Feminism and Folklore Team<br> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 12:39, 08 June 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Template:FnF_2025_reminder_list&oldid=28842648 --> == You're invited: Feminism and Folklore Advocacy Session – June 20! == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> Hello {{PAGENAME}} [[File:Feminism and Folklore logo.svg | right | frameless]] We are pleased to invite you to an inspiring session in the Feminism and Folklore International Campaign Advocacy Series titled: 🎙️ Documenting Indigenous Women’s Wisdom: The Role of Grandmothers and Elders<br> 🗓 Friday, June 20, 2025<br> ⏰ 4:00 PM UTC<br> 🌍 Online – [https://us06web.zoom.us/j/86470824823?pwd=s7ruwuxrradtJNcZLVT9EyClb8g7ho.1 Zoom link]<br> 👤 Facilitator: Obiageli Ezeilo (Wiki for Senior Citizens Network)<br> Join us as we explore how the oral teachings of grandmothers and elders preserve cultural heritage and influence today’s feminist movements. Learn how to document these narratives using Wikimedia platforms! 🔗 Event Page & Details: https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Documenting_Indigenous_Women%E2%80%99s_Wisdom:_The_Role_of_Grandmothers_and_Elders This session includes:<br> ✔️ A keynote presentation<br> ✔️ Story-sharing interactive segment<br> ✔️ Q&A + tools for documenting women’s wisdom on Wikimedia<br> We hope to see you there! Warm regards,<br> Stella<br> On behalf of Feminism and Folklore Team<br> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 23:49, 17 June 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=28399508 --> == Request == Could you please create a page about the 2021 Disney animated film [[:en:Encanto|Encanto]]? I personally love this film. It's a beautiful tribute to Colombian culture. I couldn't have asked for a better film. It's the best film I've seen since [[ದಿ ಲಯನ್ ಕಿಂಗ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]]. [[ವಿಶೇಷ:Contributions/2600:1700:C910:2960:59A0:834D:35B:4254|2600:1700:C910:2960:59A0:834D:35B:4254]] ೨೩:೨೪, ೨೧ ಜುಲೈ ೨೦೨೫ (IST) == Deletion == Hi, I don't know Kannada, but [[ರ‍್ಯಾಗಿಂಗ್‌ ವಿರೋಧಿ]] looks AI generated so you might want to delete :) [[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Matrix|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೫೬, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) :Thanks for reporting it was created as part of education program [[:meta:St_Aloysius_University_-_Wikipedia_Association_2025-26#22nd_August_2025-_Activity]], I will let organiser of that program know to wikify that page. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೬:೦೩, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] , may i know how did you know that article was AI generated. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೬:೪೩, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) ::Thank you responding, the bottom of the page links [https://gemini.google.com/] which is an AI website. There are less known signs as well, namely use of emojis, no references, having a question-answer format and overusing lists (you can read [[en:Wikipedia:Signs of AI writing]] if you are unsure what I mean). [[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Matrix|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೧೧, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) :::@[[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] what I meant was, did you follow any global filters or channel on IRC or any other tools to catch this edit. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೯:೧೯, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) ::::I used [[:meta:SWViewer]], it came up there. [[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Matrix|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೨೧, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) :::::Good that SWViewer catch these edits, & Thanks for notifying about.--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೯:೨೩, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Alialkaisi|Alialkaisi]] (೨೧:೧೭, ೧೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫) == مرحبا هل الاسئلة باللغة العربية أو باللغة الإنكليزية --[[ಸದಸ್ಯ:Alialkaisi|Alialkaisi]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Alialkaisi|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೧೭, ೧೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :English, if you know Kannada Language you can ask in kannada. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೧೯, ೧೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == Citoid == Hi A826, I'm Johannes from [[:m:WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. I've noticed your project is using the [[:mw:VisualEditor/Citation tool]], but not [[:mw:Citoid]] (the tool used for automatic reference creation). Your project already fullfills all the necessary criteria in [[:mw:Citoid/Enabling Citoid on your wiki]] (enabling the VE citation tool, using templates with template data...) – you just need to create [[ಮೀಡಿಯವಿಕಿ:Citoid-template-type-map.json]] to map different types of citations to the relevant template from [[ಮೀಡಿಯವಿಕಿ:Cite-tool-definition.json]]. You can check other wiki's pages [https://global-search.toolforge.org/?namespaces=8&q=Citoid-template-type-map.json&title=Citoid-template-type-map.json] to see how they are doing the mapping. Best regards [[ಸದಸ್ಯ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Johannes Richter (WMDE)|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೫೬, ೧೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]], sure will look in to adding template, Thanks for bringing this to my attention. will contact you if further assistance needed.--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೦೯, ೧೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] {{done}} [[special:diff/1318564]] works fine now. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೨೪, ೧೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] (೧೬:೧೮, ೧೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫) == Please publish this article. My father was one of the famous and fameliar kannada leader and writer in mysore. There no faul information about him. Thats all sir. 🙏🙏🙏 --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೧೮, ೧೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :please check [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಉತ್ತಮ ಲೇಖನ]], article with verifiable source, with good wiki readable format are always welcome on wiki, please try use [[Special:Mypage/Sandbox]] before creating on main namespace. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೬:೨೩, ೧೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] (೨೩:೩೬, ೨೦ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫) == ಯಾವ ರೀತಿಯ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆಯ ಬೇಕು. --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೩:೩೬, ೨೦ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :ದಯವಿಟ್ಟು ಪುಟಗಳು ಹೇಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು 2 ಅಥವಾ 3 ( ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಕುವೆಂಪು]] ) ಪುಟಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು [[Special:Mypage/Sandbox]] ನಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ, ನಂತರ ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ನನ್ನನ್ನು ಕೇಳಿ, ಪ್ರತಿ ಪುಟವು ಕನಿಷ್ಠ 3-4 ಆನ್‌ಲೈನ್ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿ ಹೊಂದಿರಬೇಕು, ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಲೇಖನಗಳಿಗೆ ಇಂಟರ್‌ವಿಕಿ ಲಿಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೨:೧೮, ೨೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] (೧೯:೪೪, ೧೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೬) == ಸರ್ ನನಗೆ ಫೋಟೋ ಸೇರಿಸಲು ತಿಳಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ಲಿಂಕ್ ಸೇರಿಸಲು ತಿಳಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು. --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೪೪, ೧೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) :[[special:upload]] ನೀವು ಇದನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅಪ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಬಹುದು. ನಿಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಮತ್ತು ಸಾವರ್ಜನಿಕವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದಾದಂತಹ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅಪ್ಲೋಡ್ ಮಾಡಬಹುದು. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೬:೧೧, ೧೧ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) ::[[commons:Commons:Contributing_your_own_work]] ಕೂಡ ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದು --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೬:೫೨, ೧೧ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == Translation request == Hello, A826. Can you translate and upload the article about the prominent Turkish economist [[:en:Dani Rodrik]] in Kannada Wikipedia? Yours sincerely, [[ಸದಸ್ಯ:Kurcke|Kurcke]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kurcke|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೪೫, ೧೩ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) :I don't translate content i don't have knowledge of. Sorry. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೭:೪೬, ೧೩ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) ::In understand. Thank you for the reply. [[ಸದಸ್ಯ:Kurcke|Kurcke]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kurcke|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೩:೩೨, ೧೩ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wikimedian, We thank you for taking an initiative to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;Checklist for Organizers Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us in upcoming office hours We look forward to your presence in the upcoming office hours where the community and the international Team can interact with each other and know more about the contest. resister yourself for the [[:m:Event:Wiki Loves Folklore 2026 Office Hours|office hours event]]. Thank you and all the best, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೦೦, ೧೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=29948401 --> == Question from [[User:Hariprasad Shetty10|Hariprasad Shetty10]] (೧೨:೩೦, ೨೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬) == ದಯವಿಟ್ಟು ಇದನ್ನು ಅಳಿಸಿ https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%87%E0%B2%B2%E0%B2%BF%E0%B2%AF%E0%B2%BE%E0%B2%A8_%E0%B2%87%E0%B2%AF%E0%B3%8B%E0%B2%9F%E0%B3%8B%E0%B2%B5%E0%B2%BE --[[ಸದಸ್ಯ:Hariprasad Shetty10|Hariprasad Shetty10]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Hariprasad Shetty10|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೩೦, ೨೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) :{{done}} --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೯:೦೧, ೨೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == Feminism and Folklore 2026 – Community Organisers & Jury == Hello {{PAGENAME}}!, Thank you for taking the lead in organising '''Feminism and Folklore 2026''' in your community. We truly appreciate your efforts! To ensure a smooth and successful campaign, please make sure you have: * Fully completed all details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Feminism and Folklore 2026 Project Page]]: * Started promoting the campaign within your community. * Requested a local administrator to place a '''sitenotice''' about the campaign so users are notified. * Used the '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/fnf/ Article List Generator Tool]''' and shared the generated article lists with your community. === Internet & Childcare Support === Community organisers and jury members who require '''internet and childcare support''' (non-mandatory, opt-in, request-only support) should fill the support request form '''by 22 February 2026'''. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeutXEF1yTnJfExWUYPIf6SkhcnTgul07BeI-biqT4RE_vsrA/viewform Link to the form]''' Requests submitted after this date will not be entertained. === Important Participation Guidelines === * Minimum article size: '''3000 bytes and 300 words''' (final decision may be set by local organisers). * If your country is not listed on the Article list generator tool, please contact us. === Community Engagement === * Keep your community active and motivated throughout the campaign. * Share your achievements and notable articles with us so we can highlight them globally. * In the support form, please indicate if you would like a '''quick coordination call after the campaign'''. Let’s make '''Feminism and Folklore''', under the banner of '''#WeTogether''', help bridge the '''gender gap''' and '''folklore gap''' on Wikipedia worldwide. 🌍✊ Thank you for your collaboration! ''If someone from your community organisers or jury has missed this message feel free to share this message with them.'' Feminism and Folklore International Team. –[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೪೭, ೧೬ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30083330 --> == Question from [[User:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] (೧೭:೩೩, ೨೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬) == ಸರ್ ನನ್ನ ಅಕೌಂಟ್ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿ. ಆದರ ಸುಳಿವು ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ.ದಯಮಾಡಿ ಮಾಹಿತಿ ಕಳುಹಿಸಿ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು 🙏🙏🙏🙏🙏 --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೩, ೨೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST) :ಖಾತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗಾಗಿ ದಯವಿಟ್ಟು [[Special:Accountsecurity]] ಅನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಜೊತೆಗೆ ನೀವು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ದಯವಿಟ್ಟು ವಿವರಿಸಿ. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೮:೧೮, ೨೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST) == Next Steps and Feedback meeting for Feminism and Folklore Organizers == <div style="border:8px maroon ridge; padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="padding: 1em 2em;"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> Dear Organizer, I hope this message finds you well. First and foremost, on behalf of the International Team I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore 2026''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause. As the campaign has ended I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|sign-up page]]. Once the jury process is completed, kindly update only the top 3 winners details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2026'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on campaign Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed. Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance. Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights. Therefore, we kindly ask you to spare just an hour to collectively share your progress and achievements with us during our '''[[:m:Event:Feminism and Folklore 2026 Post-Campaign Office Hour|community feedback session]]'''. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful. Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon. Warm regards, [[User:Tiven2240|Tiven2240]] on behalf of Feminism and Folklore International Team <nowiki>#WeTogether</nowiki> </div></div> --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೨೭, ೧೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30391231 --> == Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner. [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026. * You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]] * '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST''' With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply. For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page. Warm regards, <br> on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team ''This message was sent with [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) on ೦೦:೦೦, ೧೨ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST)'' </div> <!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&oldid=30389801 --> == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) ೦೧:೩೬, ೨೯ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 --> == Final Reminder: Submission of Local Winners for Feminism and Folklore 2026 == Dear Feminism and Folklore organiser, This is a friendly reminder that the deadline for submitting the names and details of your local winners for '''Feminism and Folklore 2026''' is '''5 June 2026'''. Please ensure that your community's [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|winner information]] is submitted before this date. Communities that do not provide their winner data by the deadline will unfortunately not be eligible for prize distribution, and the international organizing team will not be able to accommodate late submissions received after 5 June 2026. Thank you for your prompt attention to this matter and for your participation in the campaign. Best regards, '''Feminism and Folklore International Organizing Team''' --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೭:೩೯, ೩ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30627457 --> == Thank you for organising Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, Your dedication, coordination, and hard work played a vital role in making this year's [[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign successful. We truly appreciate the time and effort you invested in engaging your community and supporting participants. As we have completed the jury phase and begin planning for next year's campaign, we would like to learn from your experiences. Please complete the organisers' feedback form and share your insights, challenges, and suggestions on how we can improve the campaign. '''This feedback form is mandatory for all organisers''', as it helps us evaluate the campaign and make meaningful improvements for future editions. '''Form link [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf6IsGAsxkTEWTwueyLg-gBjRVlY3g2kTNj3xRhDiILiQnQwQ/viewform?usp=dialog here]''' Please submit your response by '''25 June 2026'''. Thank you once again for your invaluable contributions and for helping make Feminism and Folklore a global success. We look forward to working with you again in the future! Regards, '''Feminism and Folklore Team''' --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೫, ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30704175 --> == Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, Your contributions helped make this year's [[:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign a great success, and we are truly grateful for your time, knowledge, and dedication to documenting women's stories and folklore on Wikimedia projects. As we reflect on this year's campaign and prepare for the next edition, we'd love to hear about your experience. Please take a few minutes to fill out our feedback form and share your thoughts and suggestions. As a token of our appreciation, everyone who completes the form will receive a '''special digital postcard'''! in their email. This year marks '''''25 years of Wikipedia''''', and the postcard has been created to celebrate this milestone and to recognize the incredible efforts of participants like you who continue to enrich free knowledge for the world. '''Form Link - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdqFZN9IdWbAnZ_7DyG5bIsuq7KAkdsIxweC_TdPH9In-tthQ/viewform?usp=dialog here]''' Please complete the feedback form by '''25 June 2026'''. Thank you once again for making Feminism and Folklore 2026 a success. We hope to see you again in future campaigns! Best regards, Feminism and Folklore international Team. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೦೧, ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30704478 --> == ನಿಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು == ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ, ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದೀರಿ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮೆಟಾದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಆಯೋಜಕ ಹಕ್ಕಿಗಾಗಿ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದಾಗ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಆ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ಇದಲ್ಲದೇ ಈ ಹಿಂದೆ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು, ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಗೆ ತರಲು ಕೋರಿದಾಗಲೂ ತಕ್ಷಣ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಸ್ಪಂದಿಸಿದ್ದೀರಿ. ನಿಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೪೧, ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|Gopala Krishna A]] ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಸುಧಾರಣೆಗಾಗಿ ನೀವು ಹಿಂದೆ ಮಾಡಿರುವ ಮತ್ತು ಈಗ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಕೆಲಸಗಳಿಗೂ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೪೬, ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) ::🙏🏻🙏🏻 [[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೧, ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) == ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಂ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಮಾಡ್ಯೂಲುಗಳನ್ನು ತರಲು ಕೋರಿಕೆ == ಶ್ರೀ @[[ಸದಸ್ಯ:A826|A826]] ಅವರೇ, [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ]] ಲೇಖನ ಸರಿಯಾಗಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಮಾಡ್ಯೂಲುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ತರುವಂತೆ ಕೋರಿಕೆ. ತಂದ ಮತ್ತೆ ಲೇಖನ ಸರಿಪಡಿಸುತ್ತೇನೆ. [[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೫೩, ೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|Gopala Krishna A]] {{Done|done, thanks for your request}} --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೫:೦೪, ೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) ::ಆ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಟೆಂಪ್ಲೆಟ್ ಸಮಸ್ಯೆ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಪುಟ ಅತ್ಯಧಿಕ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಕೆಲವು module ತಡವಾಗಿ/ಗೋಚರವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಅದಾಗಿಯೂ ಇತರ ಬೇಕಾದ ಟೆಂಪ್ಲೆಟ್ ಅನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಆಮದು ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ, ದಯಮಾಡಿ ಪುಟವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿ. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೫:೧೦, ೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) == Question from [[User:Kannada-Story|Kannada-Story]] (೧೯:೨೦, ೨೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬) == ನಾನು ಒಂದು ಲೇಖನವನ್ನು (Article) ರಚಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಏನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಇದೆ? --[[ಸದಸ್ಯ:Kannada-Story|Kannada-Story]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kannada-Story|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೨೦, ೨೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) ನಮಸ್ಕಾರ @[[ಸದಸ್ಯ:Kannada-Story|Kannada-Story]] ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಲೇಖನವನ್ನು ರಚಿಸಲು, ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ: :'''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಉತ್ತಮ ಲೇಖನ]]''' # '''ಸ್ಪಷ್ಟ''' — ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಕನ್ನಡ, ಸರಿಯಾದ ಕಾಗುಣಿತ ಮತ್ತು ತಾರ್ಕಿಕ ರಚನೆ # '''ಪರಿಶೀಲನಾರ್ಹತೆ''' — ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯಗಳಿಗೂ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮೂಲಗಳ ಉಲ್ಲೇಖ ಅಗತ್ಯ; ಮೂಲ ಸಂಶೋಧನೆ ನಿಷಿದ್ಧ # '''ವಿಸ್ತೃತತೆ''' — ವಿಷಯದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಒಳಗೊಳ್ಳುವುದು # '''ತಟಸ್ಥತೆ''' — ಪಕ್ಷಪಾತವಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುವುದು # '''ವಿವರಣೆ''' — ಸೂಕ್ತವಾದ ಚಿತ್ರಗಳು, ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಪರವಾನಗಿ ಮುಕ್ತ ಮಾಹಿತಿಯೊಂದಿಗೆ '''ಮೂಲಭೂತ ಹಂತಗಳು:''' * ವಿಷಯವು ಈಗಾಗಲೇ ಇದೆಯೇ ಎಂದು ಮೊದಲು ಹುಡುಕಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ * Sandbox /ಪ್ರಯೋಗಪುಟದಲ್ಲಿ (ಪ್ರತಿ ಪುಟದ ಮೇಲೆ ಬಲಗಡೆ usermenu ನಲ್ಲಿದೆ) ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ * ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಷಯದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಬರೆಯಿರಿ * <code>&lt;ref&gt;</code> ಟ್ಯಾಗ್ ಬಳಸಿ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ (<code>{{tl|cite web}}</code> ಅಥವಾ <code>{{tl|cite book}}</code>) * ಮಾಹಿತಿಪೆಟ್ಟಿಗೆ (Infobox) ಮತ್ತು ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ * ಬೇರೆ ಲೇಖನಗಳಿಗೆ ಕೊಂಡಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿ; ಅನಾಥ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿ ದಯವಿಟ್ಟು ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮೊದಲು ಮೇಲಿನ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಓದಿ. ವಿಕಿಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸ್ವರೂಪಣೆ ಅಥವಾ ವಿಷಯ ಅನುವಾದ ಸಾಧನದ ಬಗ್ಗೆ ಸಹಾಯ ಬೇಕಿದ್ದಲ್ಲಿ, ದಯವಿಟ್ಟು ಕೇಳಿ.--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೦೮:೨೦, ೨೧ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) == Let's start preparing for Feminism and Folklore 2027! == <div style="background:#f8f9fa; color:#202122; border:1px solid #a2a9b1; border-radius:4px; padding:20px; margin:10px 0;"> [[File:Feminism and Folklore logo.svg|right|150px|frameless]] Dear Feminism and Folklore organisers, We are happy to invite you to start preparing for the '''Feminism and Folklore 2027''' edition! The next Wikimedia Foundation [[:m:Grants/Rapid|Rapid Grant]] application cycle, Cycle 3, starts on '''1 November 2026'''. If you are planning to organise Feminism and Folklore in your country or region in 2027, we encourage you to start working on your project plans, Wikipedia workshops, community activities, local events, and budget ahead of the application period. In particular, organisers are encouraged to consider activities that support participants in creating and improving Wikipedia articles and other Wikimedia projects related to feminism, women, gender and local cultural heritage. You may also include expenses related to local prizes and other forms of recognition for contributors, where appropriate. Please review the [[:m:Grants/Rapid|Rapid Grant application process]] and prepare your application for the upcoming cycle. '''Once you submit your application and it appears on Meta, please share the link to your Rapid Grant application with support{{@}}wikilovesfolklore.org and copy team{{@}}wikilovesfolklore.org.''' This will allow the Feminism and Folklore team to endorse your application when the Wikimedia Foundation Grants Team reaches out to us for confirmation. If you have any questions or concerns about the Rapid Grant application process, please contact support{{@}}wikilovesfolklore.org. Thank you for your continued support and for all the work you do to document and celebrate the knowledge, stories, and contributions of women and gender-diverse communities around the world. We look forward to supporting your applications and working together towards another successful edition! '''Wiki Loves Folklore International team''' </div> --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೨೪, ೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf&oldid=31123349 --> == ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಪುಟದಿಂದ ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವ ಕುರಿತು == ನಮಸ್ಕಾರ A826 ಅವರೇ, ನಾನು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ '''“ಶ್ರೀ ಯೋಗಿ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು”''' ಎಂಬ ಲೇಖನವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಲೇಖನವು ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಳಾಸದಲ್ಲಿದೆ: '''ಸದಸ್ಯ:VILAS GOWDA KB/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ''' ನನ್ನ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ಪುಟವನ್ನು '''Move (ಸ್ಥಳಾಂತರ)''' ಮಾಡುವ ಆಯ್ಕೆ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಪ್ರಯೋಗಪುಟವನ್ನು ಅದರ ಸಂಪಾದನಾ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು: '''ಶ್ರೀ ಯೋಗಿ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು''' ಎಂಬ ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿಕೊಡಬೇಕಾಗಿ ವಿನಂತಿಸುತ್ತೇನೆ. ಲೇಖನವನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ್ದು, ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಯೋಗಪುಟದಲ್ಲಿರುವ ಅದೇ ಲೇಖನವನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನವಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವುದು ನನ್ನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು. [[ಸದಸ್ಯ:VILAS GOWDA KB|VILAS GOWDA KB]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:VILAS GOWDA KB|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೩:೫೧, ೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:VILAS GOWDA KB|VILAS GOWDA KB]] , ಲೇಖನ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ಏನಾದರೂ ಮಾಹಿತಿ ಸೇರಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಸರಿಪಡಿಸಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಗುವುದು. ಪ್ರತಿ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳಾಂತರ/move page ಆಯ್ಕೆ ಇರುತ್ತದೆ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಕೆಳಗೆ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ (ಇನ್ನಷ್ಟು) ಮೆನುವಿನಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೦೮:೪೨, ೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) == Question from [[User:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ]] on [[:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ]] (೧೫:೨೬, ೧೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬) == Page publish ಮಾಡಿ --[[ಸದಸ್ಯ:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೨೬, ೧೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) == Question from [[User:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ]] on [[:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ]] (೧೫:೨೭, ೧೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬) == ನನ್ನ ಪುಟವನ್ನು wikipedia ದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿ --[[ಸದಸ್ಯ:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೨೭, ೧೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) :ನಮಸ್ಕಾರ @[[ಸದಸ್ಯ:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ]], ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕೆ ನಿಮಗೆ ಆತ್ಮೀಯ ಸ್ವಾಗತ. ಇದು ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಕಟ್ಟುವ ಸ್ವತಂತ್ರ ವಿಶ್ವಕೋಶ. :* ನೇರವಾಗಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಿರಿ: ಕೀಲಿಮಣೆ ಐಕಾನ್ ಒತ್ತಿ ಕನ್ನಡ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿ, ಅಥವಾ '''Ctrl+M''' ಒತ್ತಿ. :* ಉತ್ತಮ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಓದಿ: [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಉತ್ತಮ ಲೇಖನ|ಉತ್ತಮ ಲೇಖನ]] ಪುಟದಲ್ಲಿ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ರಚಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ನೋಡಬಹುದು. :* ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿ: ಹೊಸ ಲೇಖನ ಬರೆಯಿರಿ, ಅಥವಾ ಇರುವ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿ. :* ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಎಲ್ಲಾ ನೀತಿ-ನಿಯಮಗಳು ಈ ಐದು ಮೂಲಭೂತ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿವೆ: :*# ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಒಂದು ವಿಶ್ವಕೋಶ: ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ವಿಶ್ವಕೋಶಗಳ ಸಂಯೋಜನೆ. ಇದು ಪ್ರಚಾರ ವೇದಿಕೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣ, ಅಥವಾ ಅಸಂಬದ್ಧ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹವಲ್ಲ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗೆ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏನಲ್ಲ|ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏನಲ್ಲ]] ನೋಡಿ. :*# [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ತಟಸ್ಥ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ|ತಟಸ್ಥ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ]]: ಲೇಖನಗಳು ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಪಕ್ಷಪಾತವಿಲ್ಲದೆ, ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಬೇಕು. ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕು. :*# ಮುಕ್ತ ವಿಷಯ: ಇದು ಯಾರಾದರೂ ಬಳಸಬಹುದಾದ, ಸಂಪಾದಿಸಬಹುದಾದ ಮತ್ತು ವಿತರಿಸಬಹುದಾದ ಉಚಿತ ವಿಷಯ. ಬೇರೆಯವರ ಬರಹಗಳನ್ನು ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಡಿ; ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ. :*# ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಸೌಜನ್ಯ: ಸಂಪಾದಕರೊಂದಿಗೆ ಗೌರವಯುತವಾಗಿ ವ್ಯವಹರಿಸಿ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ದಾಳಿ ಮಾಡಬೇಡಿ, ಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ಹುಡುಕಿ. :*# ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ನಿಯಮಗಳಿಲ್ಲ: ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಿಲ್ಲ, ಅವು ವಿಕಸನಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಸಂಪಾದಿಸಿ, ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತಿಸಬೇಡಿ, ಹಿಂದಿನ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಉಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. :*ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯುವಾಗ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸಿ: :** ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿ; ಮೂಲಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ತಕ್ಷಣ ತೆಗೆದುಹಾಕಿ. :** ಖಾಸಗಿ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ; ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿವರಗಳನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಿ. :ಸಂಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ಸಹಾಯ ಬೇಕಿದ್ದರೆ ಕೇಳಿ. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೧:೫೩, ೧೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) == Question from [[User:Piyabka|Piyabka]] on [[:ಎ.ಪಿ.ಜೆ.ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ|ಎ.ಪಿ.ಜೆ.ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ]] (೧೧:೫೫, ೧೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬) == Pdf --[[ಸದಸ್ಯ:Piyabka|Piyabka]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Piyabka|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೫೫, ೧೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) :https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=ವಿಶೇಷ:DownloadAsPdf&page=ಎ.ಪಿ.ಜೆ.ಅಬ್ದುಲ್_ಕಲಾಂ&action=show-download-screen --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೨:೧೩, ೧೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) == ಹೊಸ ಪುಟ ರಚಿಸಲು ಸಹಾಯ ಕೋರಿ == ನಮಸ್ಕಾರ A826 ಅವರೇ, ನಾನು ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ.ನಾನು ಲೇಖಕ ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನ ರಚಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.ಆದರೆ "ಸ್ವಯಂ ಚಾಲಿತವಾಗಿ ಹಾನಿಕಾರಕವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಕೆಂಪು error ಬರುತ್ತಿದೆ. ನಾನು ಹೊಸ ಸದಸ್ಯ ಆದ್ದರಿಂದ  ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ಬರುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತಿದೆ. ದಯವಿಟ್ಟು ನನ್ನ ಖಾತೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ನನಗೆ ಲೇಖನ ರಚಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಈ ಮೂಲಕ ವಿನಂತಿಸುವೆ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ [[ಸದಸ್ಯ:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೨೦, ೧೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) :ನಮಸ್ಕಾರ, ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರು/ಸದಸ್ಯರು ಪುಟ ರಚಿಸಲು ಕನಿಷ್ಠ ಖಾತೆ ರಚಿಸಿದ ನಂತರ 5 ದಿನಗಳು ಕಾಯಬೇಕು. [[User:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ/ಪ್ರಯೋಗಪುಟ]] ದಲ್ಲಿ ನೀವು ಪುಟವನ್ನು ರಚಿಸಬಹುದು. ಪುಟ ರಚಿಸಲು ಉದಾಹರಣೆಗೆ [https://kn.wikipedia.org/wiki/ಎಂ._ಕೆ._ಇಂದಿರ?action=raw ಎಂ. ಕೆ. ಇಂದಿರ] ವನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. <span style="border-bottom: 2px solid cyan; border-top: 2px solid cyan; border-radius: 40px 0px 40px 0px; padding: 0px 5px; font-weight:bold;">- [[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|💬]] · [[Special:Contributions/A826|✍️]]</span> ೨೧:೩೮, ೧೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) == ಮುಖ್ಯ ಪುಟ ಸೇರಿಸಲು ಕೋರಿ == ನಮಸ್ಕಾರ A826 ಅವರೇ, ನಾನು ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಲೇಖನ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ್ದೇನೆ. ದಯವಿಟ್ಟು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಇದು ನನ್ನ ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನವಾಗಲು ಅರ್ಹವಾಗಿದ್ದರೆ "ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ" ಎಂಬ ಹೆಸರಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲು ವಿನಂತಿ. ಸದಸ್ಯ: ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗ ಪುಟ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ. [[ಸದಸ್ಯ:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೪೭, ೧೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) bvkcfhnqv42liuqabryuhgf9p2mfdi8 2 148365 1433808 1148401 2026-10-19T06:00:58Z ~2026-56062-53 102497 /* */ funny name added 1433808 wikitext text/x-wiki '''ಕರ್ನಾಟಕರಾಜ್ಯ ಮಡಿವಾಳರ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ ಬೆಂಗಳೂರು ಪರವಾಗಿ ವಂದನೆಗಳು''' '''kateel sanjeeva madivala bolimaga''' r4c2x986n0cr6g3f8apt46wvqna84jf 0 148572 1433801 1428771 2026-10-19T04:34:19Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1433801 wikitext text/x-wiki {{Chembox|Verifiedfields=changed|Watchedfields=changed|verifiedrevid=477003658|ImageFileL1=Sulfuric-acid-Givan-et-al-1999-3D-vdW.png|ImageCaptionL1=Space-filling model|ImageFileR1=Sulfuric-acid-Givan-et-al-1999-3D-balls.png|ImageCaptionR1=Ball-and-stick model length = 142.2 pm,<br />S-O bond length = 157.4 pm,<br />O-H bond length = 97 pm|ImageSize2=150|ImageFile3=Sulphuric acid 96 percent extra pure.jpg|ImageSize3=140px|IUPACName=Sulfuric acid|OtherNames=Oil of vitriol<br /> Hydrogen sulfate|Section1={{Chembox Identifiers |ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} |ChemSpiderID = 1086 |UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} |UNII = O40UQP6WCF |KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} |KEGG = D05963 |InChI = 1/H2O4S/c1-5(2,3)4/h(H2,1,2,3,4) |InChIKey = QAOWNCQODCNURD-UHFFFAOYAC |ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} |ChEBI = 26836 |SMILES = OS(=O)(=O)O |ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} |ChEMBL = 572964 |StdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} |StdInChI = 1S/H2O4S/c1-5(2,3)4/h(H2,1,2,3,4) |StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} |StdInChIKey = QAOWNCQODCNURD-UHFFFAOYSA-N |CASNo = 7664-93-9 |CASNo_Ref = {{cascite|correct|CAS}} |RTECS = WS5600000 |EINECS = 231-639-5 |UNNumber = 1830 |Gmelin = 2122 |PubChem = 1118 }}|Section2={{Chembox Properties |Formula = {{chem2|H2SO4}} |MolarMass = 98.079 g/mol |Appearance = Colorless viscous liquid |Odor = Odorless |Density = 1.8302 g/cm³, liquid<ref name="CRCHCP" /> |Solubility = miscible, exothermic |MeltingPtC = 10.31<ref name="CRCHCP">{{cite book |last1=Haynes |first1=William M. |title=CRC Handbook of Chemistry and Physics |date=2014 |publisher=CRC Press |isbn=9781482208689 |pages=4–92 |edition=95 |url=https://books.google.com/books?id=bNDMBQAAQBAJ |access-date=18 November 2018 |language=en}}</ref> |BoilingPtC = 337<ref name="CRCHCP" /> |BoilingPt_notes = When sulfuric acid is above 300 °C (572 °F; 573 K), it gradually decomposes to {{chem2|SO3 + H2O}} |Viscosity = 26.7 [[poise (unit)|cP]] (20&nbsp;°C) |pKa = p''K''_a1 = −2.8<br>p''K''_a2 = 1.99 |ConjugateBase = [[Bisulfate]] |VaporPressure = 0.001 mmHg (20&nbsp;°C)<ref name=PGCH/> }}|Section3={{Chembox Structure |Structure_ref =<ref name="kemnitz">{{cite journal |last1=Kemnitz |first1=E. |last2=Werner |first2=C. |last3=Trojanov |first3=S. |title=Reinvestigation of Crystalline Sulfuric Acid and Oxonium Hydrogensulfate |journal=Acta Crystallographica Section C Crystal Structure Communications |date=15 November 1996 |volume=52 |issue=11 |pages=2665–2668 |doi=10.1107/S0108270196006749 }}</ref> |CrystalStruct = monoclinic |SpaceGroup = C2/c |LattConst_a = 818.1(2)&nbsp;pm |LattConst_b = 469.60(10)&nbsp;pm |LattConst_c = 856.3(2)&nbsp;pm |LattConst_beta = 111.39(3)&nbsp;pm |UnitCellFormulas = 4 }}|Section4={{Chembox Thermochemistry |DeltaHf = −814&nbsp;kJ/mol<ref name=b1>{{cite book |author= Zumdahl, Steven S. |title= Chemical Principles 6th Ed. |url= https://archive.org/details/chemicalprincipl0000zumd_u9g0 |publisher= Houghton Mifflin Company |year= 2009 |isbn= 978-0-618-94690-7|page=A23}}</ref> |Entropy = 157&nbsp;J/(mol·K)<ref name=b1/> }}|Section5={{Chembox Hazards |ExternalSDS = [https://web.archive.org/web/20181106185657/http://www.sciencelab.com/msds.php?msdsId=9925146 External MSDS] |FlashPt = Non-flammable |NFPA-H = 3 |NFPA-F = 0 |NFPA-R = 2 |NFPA-S = W+OX |GHSPictograms = {{GHS corrosion}} {{GHS skull and crossbones}} |GHSSignalWord = '''Danger''' |HPhrases = {{H-phrases|314}} |PPhrases = {{P-phrases|260|264|280|301+330+331|303+361+353|363|304+340|305+351+338|310|321|405|501}} |TLV-TWA = 1 mg/m³ |TLV-STEL = 2 mg/m³ |TLV = 15 mg/m³ (IDLH) |PEL = TWA 1 mg/m³<ref name=PGCH>{{PGCH|0577}}</ref> |IDLH = 15 mg/m³<ref name=PGCH/> |REL = TWA 1 mg/m³<ref name=PGCH/> |LD50 = 2140 mg/kg (rat, oral)<ref name=IDLH>{{IDLH|7664939|Sulfuric acid}}</ref> |LC50 = {{ubl|50 mg/m³ (guinea pig, 8 hr)|510 mg/m³ (rat, 2 hr)|320 mg/m³ (mouse, 2 hr)|18 mg/m³ (guinea pig)}}<ref name=IDLH/> | LCLo = 87 mg/m³ (guinea pig, 2.75 hr)<ref name=IDLH/> }}|Section6={{Chembox Related |OtherFunction_label = [[strong acid]]s |OtherFunction = {{ubl|[[Selenic acid]]|[[Hydrochloric acid]]|[[Nitric acid]]|[[Chromic acid]]}} |OtherCompounds = {{ubl|[[Sulfurous acid]]|[[Peroxymonosulfuric acid]]|[[Sulfur trioxide]]|[[Oleum]]}} }}}} '''ಸಲ್ಫ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲ''' ಒಂದು ಖನಿಜಾಮ್ಲ. ಇದು ಗಂಧಕ, ಜಲಜನಕ ಮತ್ತು ಆಮ್ಲಜನಕ [[ಮೂಲಧಾತು]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರ ರಚನಾಸೂತ್ರ H₂SO₄. == ದೊರಕುವಿಕೆ == ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಲ್ಫರ್ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು ಇರಲಿಲ್ಲ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಸಲ್ಫರನ್ನು ಅಮೆರಿಕ, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಕೆನಡ, ಮೆಕ್ಸಿಕೊ, ರಷ್ಯ ಮುಂತಾದ ದೇಶಗಳಿಂದ ಅಗಾಧ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಸಲ್ಫ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಸ್ವಾವಲಂಬಿಯಲ್ಲ. ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಕಮ್ಮಂಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೊತ್ತಗುಂಡಂನಲ್ಲಿ ಗಂಧಕವನ್ನು ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಬಿಹಾರ್‌ನ ಶಹಬಾದ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಮಜ್ಹೋರ್, ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಉತ್ತರ ಆರ್ಕಾಟ್, ಮೈಸೂರಿನ ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಂಗಳ ಹಾಳ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಲ್ಫೈಡ್ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳಿರುವುದು ತಿಳಿದಿದೆ. ಅಮಜ್ಹೋರ್‌ನ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳ ಉಪಯೋಗ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ. ದುರ್ಗಾಪುರ ಮತ್ತು ಸಿಂಧ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಲ್ಫೈಡ್ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳಾಧಾರಿತ ಸಲ್ಫ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲತಯಾರಿಕೆಯ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಕಾರ್ಯಗತವಾಗಲಿವೆ. ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಎಣ್ಣೆ ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳು ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆಲ್ಲ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದೊರೆಯಲಾರಂಭಿಸಿರುವ ಸಲ್ಫರ್ ಆಂಶವಿರುವ ಅನಿಲಗಳನ್ನವಲಂಬಿಸಿಯೂ ಆಮ್ಲತಯಾರಿಕೆ ಸಾಧ್ಯ. ಪಂಜಾಬ್, ರಾಜಾಸ್ತಾನ್, ತಮಿಳುನಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ದೊರಕುವ ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಸಲ್ಫೇಟ್ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನೂ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಗಂಧಕಾಂಶವನ್ನೂ ಅವಲಂಬಿಸಿದಂತೆ ಕೈಗಾರಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಬೇಕಾದುದು ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯ. == ತಯಾರಿಕೆ == [[ಗಂಧಕ]]ವನ್ನು (S) ಗಾಳಿ ಅಥವಾ [[ಆಮ್ಲಜನಕ|ಆಕ್ಸಿಜನ್ನಿನಲ್ಲಿ]] (O) ಉರಿಸಿದಾಗ ಸಲ್ಫರ್ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. S + O₂ → SO₂. ಇದನ್ನು ವೇಗವರ್ಧಕಗಳ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಉತ್ಕರ್ಷಣೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಸಲ್ಫರ್ ಟ್ರೈ ಆಕ್ಸೈಡ್ (SO₃) ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. 2SO₂ + O2 → 2SO₃ ಸಲ್ಫರ್ ಟ್ರೈ ಆಕ್ಸೈಡ್ [[ನೀರು|ನೀರಿನಲ್ಲಿ]] ಲೀನವಾದಾಗ ಸಲ್ಫ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಲಭಿಸುವುದು. SO₃ + H₂O → H₂SO₄. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಆಮ್ಲದ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಮುಖ್ಯ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳು ಸಲ್ಫರ್ (ಗಂಧಕ), ಗಾಳಿ (ಆಕ್ಸಿಜನ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ) ಮತ್ತು ನೀರು. ಸಲ್ಫರ್ ಡೈ ಆಕ್ಸೈಡ್‌ನ್ನು ಸಲ್ಫ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಿಧಾನಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. (i) '''ಸೀಸಕೋಷ್ಠಿವಿಧಾನ''' (ಲೆಡ್ ಚೇಂಬರ್ ಪ್ರೋಸೆಸ್): ಸಲ್ಫರ್ ಡೈ ಆಕ್ಸೈಡ್, ನೀರಿನ [[ಆವಿ|ಹಬೆ]], [[ಅಮೊನಿಯ|ಅಮೋನಿಯ]] ಇವುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಉತ್ಕರ್ಷಣದಿಂದ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನೈಟ್ರೊಜನ್ ಆಕ್ಸೈಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಯಥೇಚ್ಛವಾದ ಗಾಳಿ ಇವುಗಳ ಮಿಶ್ರಣವೊಂದು ಮೊದಲು ಆಮ್ಲಸಹಿಷ್ಣು ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಎತ್ತರದ ಗ್ಲೋವರನ ಗೋಪುರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ [[ಸೀಸ]] (ಲೆಡ್) ಲೋಹದಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ವಿಶಾಲವಾಗಿರುವ ಕ್ರಿಯಾಗಾರದೊಳಕೆ (ಲೆಡ್‌ಚೇಂಬರ್ ಅಥವಾ ಸೀಸಕೋಷ್ಠಿ) ಪ್ರವಹಿಸುವುದು. ನೈಟ್ರೊಜನ್ ಆಕ್ಸೈಡ್‌ಗಳ ಪಾತ್ರವೆಂದರೆ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿನ ಆಕ್ಸಿಜನ್ನನ್ನು ಸಲ್ಫರಿನ ಡೈ ಆಕ್ಸೈಡ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿ ಉತ್ಕರ್ಷಣೆಯಿಂದ ಸಲ್ಫರಿನ ಟ್ರೈ ಆಕ್ಸೈಡ್‌ನ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ವರ್ಧನೆ. ನೈಟ್ರೊಜನ್ನಿನ ಆಕ್ಸೈಡ್‌ಗಳು ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವೇಗವರ್ಧಕಗಳಾಗಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸುವವು. ಉತ್ಕರ್ಷಣ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನವಾದ ಸಲ್ಫರ್ ಟ್ರೈ ಆಕ್ಸೈಡ್ ನೀರಿನೊಳಗೆ ಲೀನವಾಗಿ ಸಲ್ಫ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲ ದ್ರಾವಣ ಹನಿಹನಿಯಾಗಿ ಸೀಸಕೋಷ್ಠಿ ತಳದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮೇಣ ಶೇಖರವಾಗುತ್ತದೆ. H₂O + SO₂  +   ½O₂ → H₂SO₄ ಆಮ್ಲ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಉಷ್ಣವನ್ನು ಸುತ್ತ ಆವರಿಸಿರುವ ನೀರಿನ ಕೊಳಾಯಿಗಳ ಮೂಲಕ ಹೀರಲಾಗುವುದು. ಅಪರಿವರ್ತಿತ ಅನಿಲಗಳು ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಗೇಲ್ಯುಸಾಕ್‌ನ ಗೋಪುರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವುವು. ನೈಟ್ರೋಜನ್ ಆಕ್ಸೈಡ್‌ಗಳನ್ನು ತಣ್ಣನೆಯ [[ಆಮ್ಲ]]ದಲ್ಲಿ ಹೀರಿ, ಪುನಃ ಗ್ಲೋವರನ ಗೋಪುರಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಗುವುದು. ಶೇಖರಿತ ಆಮ್ಲವನ್ನು ವಿಶೇಷ ತುಕ್ಕು ನಿರೋಧಕ ಲೋಹಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಯಂತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಹೊರಕ್ಕೆಳೆದು ಸೂಕ್ತ ಜೇಡಿಮಣ್ಣಿನ, ಗಾಜಿನ, [[ಸಿಲಿಕಾನ್]] ಅಂಶ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವ ಬೀಡು ಕಬ್ಬಿಣದ ಆಥವಾ ವಿಶೇಷ ಉಕ್ಕಿನ ಆಶಯಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬುವರು. ಈ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಲ ಕಾರ್ಯಾರಂಭವಾದ ಮೇಲೆ ಕ್ರಿಯೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಡೆಯುವುದು. ಆದರೆ ಉತ್ಪಾದಿತ ಆಮ್ಲದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಅಂಶ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು ದುರ್ಬಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ದ್ರಾವಣದ ಪ್ರಬಲತೆ ಮತ್ತು ಸಾಂದ್ರತೆಗಳನ್ನು ಅಳೆದು ತಿಳಿಯಬಹುದು. ಆಮ್ಲಾಂಶ ೯೩.೧೯% ಮಟ್ಟ ಮೀರಿದಾಗ ಆಮ್ಲದ ಪ್ರಬಲತೆಯನ್ನು ಅದರ ವಿದ್ಯುದ್ವಾಹಕ ಶಕ್ತಿ ಪ್ರಮಾಣ ಮಾಪನೆಯಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಬಹುದು. ಸೀಸಕೋಷ್ಠಿ ವಿಧಾನ ಇಂದು ಅಷ್ಟಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲ. [[ಚಿತ್ರ:Doppelkontaktverfahren.svg|thumb|400x400px|ಸಂಪರ್ಕ ವಿಧಾನ]] (ii) '''ಸಂಪರ್ಕವಿಧಾನ''' (ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಪ್ರೋಸೆಸ್): ಆಧುನಿಕ ಸಂಪರ್ಕ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಾ ವಸ್ತುಗಳಾದ ಸಲ್ಫರ್ ಡೈ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿನ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಘನ ವೇಗವರ್ಧಕ ಇರುತ್ತದೆ. ಉತ್ಕರ್ಷಣ ಕ್ರಿಯಾ ಪ್ರೇರಣೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ಉಷ್ಣತೆಯ ಮಟ್ಟ ೪೫೦^೦ ಸೆ. ಉತ್ಕರ್ಷಣ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದಾಗಿ ಸಲ್ಫರ್ ಟ್ರೈಆಕ್ಸೈಡ್ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ನೀರಿನೊಳಕ್ಕೆ ನುಗ್ಗಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಇಂಥ ಕ್ರಿಯೆ ಉಷ್ಣೋತ್ಪತ್ತಿಯಿಂದ ಆಸ್ಫೋಟನಾ ಪ್ರೇರಕವಾಗಿದೆ. ಉತ್ಪಾದಿತ ಸಲ್ಫರ್ ಟ್ರೈಆಕ್ಸೈಡನ್ನು ಹೀರಲು ನೀರಿನ ಬದಲು ಸೀಸಕೋಷ್ಠಿ ವಿಧಾನದಿಂದ ಆಥವಾ ಇನ್ನಾವುದೇ ಮೂಲದಿಂದ ದೊರೆಯುವ ದುರ್ಬಲ ಸಲ್ಫ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ದ್ರಾವಣವನ್ನೇ ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು. ವೇಗವರ್ಧಕವಾಗಿ [[ಪ್ಲಾಟಿನಮ್|ಪ್ಲಾಟಿನಂ]], ಕಬ್ಬಿಣದ ಆಕ್ಸೈಡ್, [[ಕ್ರೋಮಿಯಮ್|ಕ್ರೋಮಿಯಂ]], [[ಯುರೇನಿಯಮ್|ಯುರೇನಿಯಂ]] ಮತ್ತಿತರ ಲೋಹಗಳ ಆಕ್ಸೈಡ್‌ಗಳು, ವೆನೇಡಿಯಂ ಪೆಂಟಾಕ್ಸೈಡ್ ಈ ಎಲ್ಲವೂ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಬರುವಂಥವು. ಮೊದಮೊದಲು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣದ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಅನಂತರ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಟ್ಟದ ಶುದ್ಧತೆಯಲ್ಲಿರಬೇಕು; ಕಲ್ಮಷಗಳಿದ್ದಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಟಿನಂ ಲೋಹ ಬಹುಬೇಗ ತನ್ನ ವೇಗವರ್ಧಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದೆಂದು ತಿಳಿಯಿತು. ಪುನಃ ಪುನಃ ಪ್ಲಾಟಿನಂ ಲೋಹವನ್ನು ಬಳಸುವುದು ದುಬಾರಿಯಾದಾಗ ಅದರ ಬದಲು ಅಗ್ಗದ ಬೆಲೆಯ ವೆನೇಡಿಯಂ ಪೆಂಟಾಕ್ಸೈಡ್ ಸಂಯುಕ್ತವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸತೊಡಗಿದರು. ಈ ಸಂಯುಕ್ತವನ್ನು [[ಕಲ್ನಾರು]] ಅಥವಾ ಶುದ್ಧ ಮರಳಿನ ಹರಳುಗಳ ಮೇಲೆ ಉರಿಸಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವರು. ಇದು ಪ್ಲಾಟಿನಂನಷ್ಟು ಸುಲಭವಾಗಿ ತನ್ನ ವೇಗವರ್ಧಕತೆಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಳೆದು ಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ; ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ (ಸರಾಸರಿ ೨ ೧/೨) ಸತತವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಉತ್ಕರ್ಷಣಕ್ರಿಯೆ ಜರುಗುವ ಸಂಪರ್ಕಾಲಯದಲ್ಲಿ ವೇಗವರ್ಧಕಗಳ ಅನೇಕ ಪದರಗಳನ್ನು ಒಂದರಮೇಲೊಂದರಂತೆ ಕ್ರಮೇಣ ದಪ್ಪಹೆಚ್ಚುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಬಿಸಿಯಾದ ಸಲ್ಫರ್ ಡೈ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಮತ್ತು ಯಥೇಚ್ಛ ಪ್ರಮಾಣದ ಗಾಳಿಯ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿತ ಉಷ್ಣತೆಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ (೪೦೦^೦  ಮೇಲೆ ೫೯೫^೦ ಸೆ. ಒಳಗೆ) ಸಂಪರ್ಕಾಲಯದೊಳಕ್ಕೆ ಬಿಡುವರು. ಉಷ್ಣತೆಯ ಮಟ್ಟ ೪೦೦^೦  ಸೆ. ಗೆ ಕಡಿಮೆಯಾದರೆ ರಾಸಾಯನಿಕ ಉತ್ಕರ್ಷಣ ಕ್ರಿಯೆಯ ವೇಗ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದು. ೫೯೫^೦ ಸೆ. ಹೆಚ್ಚಾದರೆ ಉತ್ಪಾದಿತ ಸಲ್ಫರ್ ಟ್ರೈ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಪುನಃ ಉಷ್ಣ ವಿಭಜನೆಹೊಂದಿ ಸಲ್ಫರ್ ಡೈ ಆಕ್ಸೈಡ್, ಆಮ್ಲಜನಕಗಳು ಉಂಟಾಗುವುವು. <chem>2 SO3 ->[\overset{}\ce{595^0C}] 2SO2 {+} O2</chem> ವೇಗವರ್ಧಕದ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಉತ್ಕರ್ಷಣದಿಂದಾಗಿ ಸಲ್ಫರ್ ಟ್ರೈ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿ ಹೊರಬೀಳುವುದು. ಇದನ್ನು ದುರ್ಬಲ ಸಲ್ಫ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲದೊಳಗೆ ಸತತವಾಗಿ ಹೀರುವಂತೆ ಏರ್ಪಾಡು ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು ಪ್ರಬಲ ಸಲ್ಫ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಸಂಪರ್ಕ ವಿಧಾನದ ಮೂಲತತ್ತ್ವಗಳು ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ೧೮೩೧ರಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಆದರೂ ಅನೇಕ ತಾಂತ್ರಿಕ ತೊಂದರೆಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ೧೮೯೮ರವರೆಗೂ ಯಶಸ್ವೀ ಕೈಗಾರಿಕೋತ್ಪನ್ನ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಸಂಪರ್ಕ ವಿಧಾನ ಇಂದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಮೂಲವಸ್ತು ಸ್ವರೂಪದ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳಿಂದ ಪಡೆಯುವ ಪ್ರಕೃತಿ ಮೂಲ ಸಲ್ಫರಿನ ಶುದ್ಧತೆಯ ಮಟ್ಟ ಹೆಚ್ಚು; ಭಾರ ಕಡಿಮೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಸುಲಭ ಖರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಸಾಗಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯ. ಉಳಿದ ಕಚ್ಚಾವಸ್ತುಗಳು ಗಾಳಿ, ನೀರು ಆದುದರಿಂದ ಸಲ್ಫ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಿ ಬೇಕಾದರೂ ಅಂದರೆ, ಆಮ್ಲದ ಪೂರೈಕೆಯ ಅವಲಂಬಿತ ಇತರ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಎಲ್ಲಿವೆಯೋ ಅಲ್ಲಿಯೇ ನಿರ್ಮಿಸಬಹುದು. ಪ್ರಬಲ ಸಲ್ಫ್ಯೂರಿಕ್ ಅಮ್ಲ ಮತ್ತಷ್ಟು ಸಲ್ಫರ್ ಟ್ರೈ ಆಕ್ಸೈಡನ್ನು ಹೀರಿ ತನ್ನಲ್ಲಿ ಲೀನಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಲಕ್ಷಣ ಹೊಂದಿದೆ. ಹೀಗೆ ದೊರೆಯುವ ಆಮ್ಲದ ಉಗ್ರತೆ ಬಹು ತೀಕ್ಷ್ಣ. ಅದು ಅತಿ ಅಪಾಯಕಾರಿಯೂ ಹೌದು. ಇದರ ಹೆಸರು ಓಲಿಯಂ. ಇದಕ್ಕೂ ಅನೇಕ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉಪಯೋಗಗಳಿವೆ. == ಆಮ್ಲದ ಶುದ್ಧತೆ == ಸಲ್ಫ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ದರ್ಜೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದು; ವಾಣಿಜ್ಯ ದರ್ಜೆಯದು, ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶದರ್ಜೆಯದು, ರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿ ಶುದ್ಧವಾದುದು ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಶುದ್ಧವಾದುದು. ನಿಯೋಜಿತ ಉದ್ದೇಶ ಉಪಯೋಗಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬೇಕಾದುದನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಬಹು ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರ ಮತ್ತಿತರ ಆಮ್ಲಗಳ ತಯಾರಿಕೆ) ಅಷ್ಟೇನೂ ಶುದ್ಧವಾದುದು ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ; ವಾಣಿಜ್ಯ ದರ್ಜೆಯ ಆಮ್ಲವೇ ಸಾಕು. ಅದೇ ಔಷಧಿ ಅಥವಾ ಆಹಾರ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಶುದ್ಧ ಅಂದರೆ ಸೀಸ ಮತ್ತು ಆರ್ಸೆನಿಕ್ ರಹಿತವಾದ ಆಮ್ಲದ ಪೂರೈಕೆಯಾಗಬೇಕು. == ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು == ಸಲ್ಫ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಮಂದವಾದ ಎಣ್ಣೆಯಂತೆ ಕಾಣುವ ವರ್ಣರಹಿತ ದ್ರಾವಣ.<ref name="ds">{{cite web|url=http://www.arkema-inc.com/msds/01641.pdf|title=Sulfuric acid safety data sheet|work=arkema-inc.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20120617181442/http://www.arkema-inc.com/msds/01641.pdf|archive-date=17 June 2012|quote=Clear to turbid oily odorless liquid, colorless to slightly yellow.|url-status=dead}}</ref> ಅದಕ್ಕೆ ನೀರು ಅಥವಾ ತೇವವನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹೀರುವ ಗುಣವಿದೆ. ನೀರಿನೊಡನೆ ಬೆರೆತಾಗ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಉಷ್ಣ ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದು. ಬಹುತೇಕ ಲೋಹಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ತಿಂದು ಹಾಕುವುದು. ಪ್ರಬಲ ಆಮ್ಲ ಸೀಸವನ್ನು ಸಹ ಕ್ರಮೇಣ ಜೀರ್ಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲುದು. ಚರ್ಮಕ್ಕೆ ಸೋಂಕಿದರೆ ತೀವ್ರ ಸುಟ್ಟಗಾಯಗಳಾಗುವುವು.<ref name="OA">{{cite web|url=http://www.dynamicscience.com.au/tester/solutions/chemistry/sulfuricacid1.html|title=Sulfuric acid – uses|work=dynamicscience.com.au|archive-url=https://web.archive.org/web/20130509024826/http://www.dynamicscience.com.au/tester/solutions/chemistry/sulfuricacid1.html|archive-date=9 May 2013|url-status=dead}}</ref><ref name="TB">{{cite web|url=https://collaboration.basf.com/portal/load/fid1032678/E015%20Sulfuric%20acid%20C.pdf|title=BASF Chemical Emergency Medical Guidelines – Sulfuric acid (H2SO4)|date=2012|publisher=BASF Chemical Company|archive-url=https://web.archive.org/web/20190614101454/https://collaboration.basf.com/portal/load/fid1032678/E015%20Sulfuric%20acid%20C.pdf|archive-date=2019-06-14|access-date=18 December 2014|url-status=dead}}</ref> ಮರಮುಟ್ಟುಗಳೂ ಸುಟ್ಟು ಕಪ್ಪಾಗುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಈ ಆಮ್ಲದ ಶೇಖರಣೆ ಮತ್ತು ಸಾಗಾಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಹುವಾಗಿ ಸುಟ್ಟ ಜೇಡಿಮಣ್ಣಿನ ಜಾಡಿಗಳು, ಗಾಜಿನ ದೊಡ್ಡ ಸೀಸೆ ಅಥವಾ ಹಂಡೆಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದು ವಾಡಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅಗಾಧ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆಮ್ಲ ಸರಬರಾಜಿನ ಆವಶ್ಯಕತೆಯುಂಟಾದಂತೆ, ಲಾರಿ ಹಡಗುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಗಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಿತು. ಈ ಕಾರಣ ದೈತ್ಯಾಕಾರದ ಉಕ್ಕಿನ ಆಶಯಗಳಿಗೆ [[ಗಾಜು]], ಸೀಸ, [[ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್|ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌]]ಗಳ ಬಿಳಿ ಮೈ ಪದರವನ್ನು ಹೊದಿಸಿ ಪಿಂಗಾಣಿ ತೂಬುಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿ, ಟೆಪ್ಲಾನ್ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಕೊಳವೆಗಳ ಮೂಲಕ (ಪೆಟ್ರೋಲ್, ಸೀಮೆಎಣ್ಣೆಯ ಸರಬರಾಜಿನಂತೆ) ಸುಲಭವಾಗಿ ಆಮ್ಲವನ್ನು ಪೂರೈಕೆಮಾಡುವ ವಿಧಾನ ಆಚರಣೆಗೆ ಬಂದಿದೆ. == ಉಪಯೋಗಗಳು == ಸಲ್ಫ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲಕ್ಕಿರುವ ಉಪಯೋಗಗಳು ಅಸಂಖ್ಯಾತ. ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಕಾಲಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಕ್ಷೇಮಕ್ಕೆ ಈ ಆಮ್ಲ ಅತ್ಯಾವಶ್ಯಕ. ಸಲ್ಫ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ವಿವಿಧ ಉಪಯೋಗಗಳ ಯಾದಿ: ಕೃತಕ ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರಗಳು<ref>{{cite web|url=http://essentialchemicalindustry.org/chemicals/sulfuric-acid.html|title=Sulfuric acid|access-date=2023-02-04|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204125251/https://essentialchemicalindustry.org/chemicals/sulfuric-acid.html|url-status=dead}}</ref> ([[ಸಾರಜನಕ|ನೈಟ್ರೊಜನ್]] ಮೂಲ ಅಮೋನಿಯಂ ಸಲ್ಫೇಟ್ ಮತ್ತು [[ರಂಜಕ]]ಮೂಲ ಸೂಪರ್ ಫಾಸ್ಫೇಟ್) ಇತರ ಆಮ್ಲಗಳು (ಹೈಡ್ರೊಕ್ಲೋರಿಕ್, ನೈಟ್ರಿಕ್, ಫಾಸ್‌ಫಾರಿಕ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಮಿಕ್), ರೇಯಾನ್ ಕೃತಕನೂಲು ಬಣ್ಣಗಳು, ಔಷಧಿಗಳು, ಆಹಾರ, ಯುರೇನಿಯಂ, ನಿಕ್ಕಲ್, ಕೋಬಾಲ್ಟ್ ಲೋಹಗಳ ತಯಾರಿಕೆ, ಲೋಹಗಳ ಶುದ್ಧೀಕರಣ, ಲೊಹಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಉಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛ ಮಾಡುವುದು, ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಶುದ್ಧಿಕರಣ, ಕಾರು ಬಸ್ಸು ಲಾರಿ ಭಾರಿ ಟ್ರಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶಗಳು, ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು, ಸಾವಯವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು, ಮಾರ್ಜಕಗಳು, ಸ್ಫೋಟಕಗಳು, ನೀರಿನ ಶುದ್ಧೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಸಲ್ಫೇಟ್ ಮತ್ತು ಪಟಿಕಗಳ ತಯಾರಿಕೆ ಇತ್ಯಾದಿ.<ref>{{Greenwood&Earnshaw2nd|page=653}}</ref> ಅಮೋನಿಯಂ ಸಲ್ಫೇಟ್, ಹೈಟ್ರೊಕ್ಲೋರಿಕ್ ಆಮ್ಲ, ನೈಟ್ರಿಕ್ ಅಮ್ಲಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ವಿಧಾನಗಳ ಅನುಸರಣೆಯಿಂದ ಸಲ್ಫ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಬಳಕೆ ಕುಗ್ಗುತ್ತಲಿದೆ. ಆದರೆ ಇತರ ಅನೇಕ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ ಹೊಸ ಹೊಸ ಉಪಯೋಗಗಳು (ಕೃತಕ ಸಾಬೂನಿನ ತಯಾರಿಕೆ) ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವಿಕೆಯಿಂದಲೂ ಸಲ್ಫ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಲೇ ಇದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸಲ್ಫ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲ ತಯಾರಿಕಾ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಒಂದು ಮೂಲಭೂತ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕೈಗಾರಿಕೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{ICSC|0362|03}} * [http://www.periodicvideos.com/videos/mv_sulfuric_acid.htm Sulfuric acid] at ''[[The Periodic Table of Videos]]'' (University of Nottingham) * [https://www.cdc.gov/niosh/npg/npgd0577.html NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards] * [https://www.cdc.gov/niosh/topics/sulfuric-acid/ CDC – Sulfuric Acid – NIOSH Workplace Safety and Health Topic] * [http://ptcl.chem.ox.ac.uk/MSDS/SU/sulfuric_acid_concentrated.html External Material Safety Data Sheet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071011184722/http://ptcl.chem.ox.ac.uk/MSDS/SU/sulfuric_acid_concentrated.html|date=11 October 2007}} * Calculators: [http://www.aim.env.uea.ac.uk/aim/surftens/surftens.php surface tensions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200222134012/http://www.aim.env.uea.ac.uk/aim/surftens/surftens.php |date=2020-02-22 }}, and [http://www.aim.env.uea.ac.uk/aim/density/density_electrolyte.php densities, molarities and molalities] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200222134007/http://www.aim.env.uea.ac.uk/aim/density/density_electrolyte.php |date=2020-02-22 }} of aqueous sulfuric acid * [https://web.archive.org/web/20190126143238/http://www2.iq.usp.br/docente/gutz/Curtipot_.html Sulfuric acid analysis – titration freeware] * Process flowsheet of sulfuric acid manufacturing by [http://www.inclusive-science-engineering.com/manufacture-of-h2so4-by-chamber-process/manufacture-of-h2so4-by-chamber-process-2/ lead chamber process] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಆಮ್ಲಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] nhk2j76x20b0e8aby8h3y5jtbpg61ya 0 148741 1433790 1363819 2026-10-19T01:25:29Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1433790 wikitext text/x-wiki '''ವಿಭಾ ಸರಾಫ್''' ಭಾರತೀಯ ಗಾಯಕಿ-ಗೀತರಚನೆಗಾರ್ತಿ ಮತ್ತು [[ಬಾಲಿವುಡ್]] ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ. ಅವರು ಜಾನಪದ ಹಾಡುಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿರುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ, ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ [[ಕಾಶ್ಮೀರದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಕಾಶ್ಮೀರಿ]] ಜಾನಪದ-ಪ್ರೇರಿತ ಹಾಡುಗಳು. 64 ನೇ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಗೆದ್ದ ''[[ರಾಜ಼ಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ರಾಝಿ]]'' ಮತ್ತು 2019 ರ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆಯ ಬಾಲಿವುಡ್ ಚಲನಚಿತ್ರವಾದ ''[[ಗಲಿ ಬಾಯ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಗಲ್ಲಿ ಬಾಯ್]]'' ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಧ್ವನಿಪಥಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಕೆಲಸವನ್ನು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. 2019 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಹರ್ಷದೀಪ್ ಕೌರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ 65 ನೇ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ ಮತ್ತು 2018 ರ ಡ್ರಾಮಾ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ [[ರಾಜ಼ಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ರಾಝಿ]] ಯಿಂದ ದಿಲ್ಬರೋ ಹಾಡಿಗಾಗಿ 20 ನೇ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿಯಾಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡರು.<ref name="FilmFare2019">{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards-2019/nominations/best-playback-singer-female/name-dilbaro-raazi|title=Harshdeep Kaur, Vibha Saraf- Best Playback Singer Female 2018 Nominee {{!}} Filmfare Awards|website=filmfare.com|access-date=28 August 2019}}</ref><ref name="2019IIFANoms">{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/iifa-2019-nominations-list-out-andhadhun-bags-13-noms-raazi-and-padmaavat-get-10-noms-each/story-yC2gwp5oaIGxEHwVdS7GhN.html|title=IIFA 2019 nominations list out: Andhadhun bags 13 noms, Raazi and Padmaavat get 10 noms each|date=28 August 2019|website=Hindustan Times|access-date=28 August 2019}}</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ == ವಿಭಾ ಸರಾಫ್ ಭಾರತದ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ [[ಶ್ರೀನಗರ|ಶ್ರೀನಗರದ]] ಫತೇಹ್ ಕಡಲ್ ನೆರೆಹೊರೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಈ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ [[ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಪಂಡಿತರು|ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಪಂಡಿತರ]] ನಿರ್ಗಮನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸರಾಫ್ ಮೂರು ವರ್ಷದವನಿದ್ದಾಗ ಆಕೆಯ ಕುಟುಂಬವು ಭಾರತದ ನವದೆಹಲಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು.<ref name="Akundi">{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/kashmiri-music-has-subconsciously-always-been-in-me-says-gully-boy-singer-vibha-saraf/article26362941.ece|title=Kashmiri music has subconsciously always been in me, says 'Gully Boy' singer Vibha Saraf|last=Akundi|first=Sweta|date=25 February 2019|website=The Hindu|access-date=28 August 2019}}</ref><ref name="Chakraborty">{{Cite web|url=https://rollingstoneindia.com/watch-mumbai-singer-vibha-sarafs-captivating-tribute-to-kashmir-harmokh-bartal/|title=Watch: Mumbai Singer Vibha Saraf's Captivating Tribute to Kashmir, 'Harmokh Bartal' –|last=Chakraborty|first=Riddhi|date=16 March 2016|website=My Site|access-date=28 August 2019}}</ref> ಅವರು ಶ್ರೀರಾಮ್ ಭಾರತೀಯ ಕಲಾ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪಾಪ್ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ [[ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ|ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತವನ್ನು]] ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ಸಂಗೀತವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಬಿಡುವ ಮೊದಲು ಸರಾಫ್ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.<ref name="Saksena">{{Cite web|url=https://www.dailypioneer.com/2019/sunday-edition/---want-to-carry-forward-traditions---.html|title=Want to carry forward traditions|last=Saksena|first=Shalini|website=The Pioneer|access-date=28 August 2019}}</ref> == ವೃತ್ತಿ == 2013 ರಲ್ಲಿ, ಸರಾಫ್ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು [[ಮುಂಬಯಿ.|ಮುಂಬೈಗೆ]] ತೆರಳಿದರು.<ref name="Chakraborty"/> ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಸೌಂಡ್‌ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಹಾಡನ್ನು ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದರು, [[ಅರಿಜೀತ್ ಸಿಂಗ್|ಅರಿಜಿತ್ ಸಿಂಗ್]] ಅವರೊಂದಿಗೆ "ಓ ಸೋನಿಯೆ" ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಯುಗಳ ಗೀತೆ ''ಟಿಟೂ MBA'' ಗಾಗಿ. ನ೦ತರದ ವರ್ಷ, 2015 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಅದ್ವೈತ್ ನೆಮ್ಲೇಕರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ''ಗುಜ್ಜುಭಾಯ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್'' ಧ್ವನಿಪಥಕ್ಕಾಗಿ "ಫೀಲಿಂಗ್ ಅವ್ನವಿ" ಹಾಡಿದರು.{{Fact|date=June 2022}} ಅವರು 2016 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಚೊಚ್ಚಲ ಸಿಂಗಲ್ "ಹರ್ಮೋಖ್ ಬರ್ತಾಲ್" ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. ಕಾಶ್ಮೀರದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಸರಾಫ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ಕಾಶ್ಮೀರದ [[ಭಜನೆ|ಭಜನ್]], ಸರಾಫ್ ಹಾಡನ್ನು ಮರುವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದರು, ತಪಸ್ ರೆಲಿಯಾ ಅದನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಶ್ವಿನ್ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್ ಕೊಳಲು ಮತ್ತು ಅಂಕುರ್ ಮುಖರ್ಜಿ, ಗಿಟಾರ್ ನುಡಿಸಿದರು.<ref name="Chakraborty"/><ref name="Saksena"/> 2018 ರಲ್ಲಿ, ಸರಾಫ್ ''[[ರಾಜ಼ಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ರಾಝಿ]]'' ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ "ದಿಲ್ಬರೋ" ಅನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ಈ ಹಾಡನ್ನು [[ಶಂಕರ್-ಎಹಸಾನ್-ಲಾಯ್|ಶಂಕರ್-ಎಹ್ಸಾನ್-ಲಾಯ್]] ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಜಾನಪದ ಮದುವೆಯ ಹಾಡು "ಖಾನ್ಮೋಜ್ ಕೂರ್" ನಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದಿದೆ.<ref name="Akundi"/> 2019 ರಲ್ಲಿನ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡರು <ref name="2019IIFANoms"/> ಫೆಬ್ರವರಿ 2019 ರಲ್ಲಿ, [[ರಣ್ವೀರ್ ಸಿಂಗ್|ರಣವೀರ್ ಸಿಂಗ್]] ಜೊತೆಗಿನ ಯುಗಳ ಗೀತೆ "ಕಬ್ ಸೆ ಕಬ್ ತಕ್" ಅನ್ನು ಸರಾಫ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು.<ref name="Akundi"/> 2019 ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ''[[ಮಿಷನ್ ಮಂಗಲ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮಿಷನ್ ಮಂಗಲ್]]'' ಸೌಂಡ್‌ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ಗಾಗಿ ಬೆನ್ನಿ ದಯಾಲ್ ಜೊತೆಗೆ "ದಿಲ್ ಮೇ ಮಾರ್ಸ್ ಹೈ" ಹಾಡನ್ನು ಸರಾಫ್ ಸಹ-ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ <ref name="ANI">{{Cite web|url=https://www.bignewsnetwork.com/news/261850945/inspirational-track-dil-mei-mars-hai-from-mission-mangal-is-out|title=Inspirational track 'Dil Mei Mars Hai' from 'Mission Mangal' is out!|website=Big News Network|access-date=28 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20250425050707/https://www.bignewsnetwork.com/news/261850945/inspirational-track-dil-mei-mars-hai-from-mission-mangal-is-out|archive-date=25 ಏಪ್ರಿಲ್ 2025|url-status=dead}}</ref> ಅದೇ ವರ್ಷ, ರಣವೀರ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ "ಕಬ್ ಸೆ ಕಬ್ ತಕ್" ಯುಗಳ ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ''[[ಗಲಿ ಬಾಯ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಗಲ್ಲಿ ಬಾಯ್]]'' ಸೌಂಡ್‌ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಸರಾಫ್ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು.<ref name="Chauhan">{{Cite web|url=https://www.timesnownews.com/entertainment/reviews/music/article/gully-boy-music-review-a-one-of-its-kind-blend-of-melodious-songs-and-powerful-raps/354693|title=Gully Boy Music Review: A one of its kind blend of melodious songs and powerful raps|last=Chauhan|first=Guarang|website=Times Now|access-date=28 August 2019}}</ref> ಸರಾಫ್ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಾಗೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ, ಅವರು ಪ್ರದರ್ಶನದ ನಂತರ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಭೇಟಿಯಾದರು.{{Fact|date=June 2022}} ಇಬ್ಬರೂ [[ವಾಟ್ಸ್ ಆಪ್ ಮೆಸ್ಸೆಂಜರ್|WhatsApp]] ಮೂಲಕ ಸಂಗೀತವನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಸರಾಫ್ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಬರೆದರು. ಅವಳು ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಕ್ಕಾಗಿ ಎರಡು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಬರೆದಳು ಮತ್ತು ಒಂದರಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದಳು, ಎರಡನೆಯದು ''ಹೈ ಜಾಕ್'' ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ "ಬೆಹ್ಕಾ".<ref name="Saksena"/> == ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆ == ವಿಭಾ ಸರಾಫ್ ಅವರ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ವೀಡಿಯೊಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು 'ಮುಮಲ್' ಹಾಡಿನ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ವೀಡಿಯೊದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ರಾಜಸ್ಥಾನಿ ಜಾನಪದ ಗಾಯಕ ದಾಪು ಖಾನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಹ-ಗಾಯಕಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Mumal">{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=Ah1gS3ZtNrg|title=Mumal Dapu Khan Vibha Saraf Santosh J Mukta Bhatt|website=Times Now|access-date=6 June 2020}}</ref> ಅಬ್ಸರ್ ಜಹೂರ್ ಜೊತೆಗೆ ವಿಭಾ ತನ್ನದೇ ಆದ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ವಿಡಿಯೋ 'ಜಲ್ವೆ' ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ.<ref name="Jalwe">{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=aBUanAHLgr4|title=Jalwe Official Music Video Vibha Saraf Absar Zahoor|website=Youtube|access-date=6 June 2020}}</ref> ಅವರು ಬಾಲಿವುಡ್ ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರಿ, ತೆಲುಗು, ಬೆಂಗಾಲಿ ಮತ್ತು ತಮಿಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರೇತರ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಗೀತ ಎರಡಕ್ಕೂ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತಾರೆ.{{Fact|date=June 2022}} === ಗಾಯಕಿ === '''ಬಾಲಿವುಡ್ ಹಾಡುಗಳು''' {| class="wikitable sortable" !ವರ್ಷ ! ಹಾಡಿನ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ! ಚಲನಚಿತ್ರ ! ಸಹ-ಗಾಯಕ(ರು) ! ಸಂಯೋಜಕ(ರು) ! ಸಾಹಿತಿ(ಗಳು) |- | 2017 | ''ಜಿಯಾ ಓ ಜಿಯಾ'' | ''ಜಿಯಾ ಓ ಜಿಯಾ'' | | ಸಚಿನ್ ಗುಪ್ತಾ | ಹಸರತ್ ಜೈಪುರಿ |- | rowspan="2" | 2018 | ''ಬೆಹ್ಕಾ'' | ''ಹೈ ಜ್ಯಾಕ್'' | | ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್ | ವಿಭಾ ಸರಾಫ್ |- | ''ದಿಲ್ಬರೋ'' | ''[[ರಾಜ಼ಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ರಾಝಿ]]'' | ಹರ್ಷದೀಪ್ ಕೌರ್ | [[ಶಂಕರ್-ಎಹಸಾನ್-ಲಾಯ್|ಶಂಕರ್-ಎಹ್ಸಾನ್-ಲಾಯ್]] | [[ಗುಲ್ಜಾರ್]] |- | 2019 | ''ಕಬ್ ಸೆ ಕಬ್ ತಕ್'' | ''[[ಗಲಿ ಬಾಯ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಗಲ್ಲಿ ಹುಡುಗ]]'' | [[ರಣ್ವೀರ್ ಸಿಂಗ್|ರಣವೀರ್ ಸಿಂಗ್]] | ಕರ್ಷ್ ಕಾಳೆ | |- | 2020 | ''ಓ ಸೋನಿಯೇ'' | | [[ಅರಿಜೀತ್ ಸಿಂಗ್|ಅರಿಜಿತ್ ಸಿಂಗ್]] | ಅರ್ಜುನ ಹರ್ಜೈ | |- | 2021 | ''ಗುಸ್ತಾಕ್ ಮೌಸಮ್'' | ''ಉಗುರು ಬಣ್ಣ'' | ರೋನಿತ್ ಚಟರ್ಜಿ | ಸಂಜಯ್ ವಾಂಡರ್ಕರ್ | |- |} === ಹಾಡುಗಳು === ಅವರ ಚಲನಚಿತ್ರವಲ್ಲದ ಹಾಡುಗಳು ವಿಭಾ ಅವರು ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. {| class="wikitable sortable" !ವರ್ಷ ! ಹಾಡಿನ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ! ಕಲಾವಿದ(ರು) ! ಟಿಪ್ಪಣಿ(ಗಳು) |- | 2017 | ''ಧೂಪ್'' | ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯ ಅಡಿ ವಿಭಾ ಸರಾಫ್ | ಏಕ |- | 2019 | ''ಲೋರಿ'' | ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯ ಅಡಿ ವಿಭಾ ಸರಾಫ್ | ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯ ಅವರ EP ''ತೋಟ ಮೈನಾದಿಂದ'' |- | 2020 | ''ಚಾಂದಿನಿ'' | ರಾಜೀವ್ ಭಲ್ಲಾ ಅಡಿ ವಿಭಾ ಸರಾಫ್ | ಏಕ |} === ಗೀತರಚನೆಗಾರ್ತಿ === {| class="wikitable sortable" !ವರ್ಷ ! ಹಾಡಿನ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ! ಚಲನಚಿತ್ರ ! ಸಹ-ಗಾಯಕ(ರು) ! ಸಂಯೋಜಕ(ರು) ! ಟಿಪ್ಪಣಿ(ಗಳು) |- | 2018 | ''24 ಕಿಸಸ್'' ಥೀಮ್ ಸಾಂಗ್ | rowspan="2" | ''24 ಕಿಸಸ್'' | | rowspan="2" | ಜೋಯಿ ಬರುವಾ | |- | 2018 | ಅಕ್ಷರಳು ಲೆನೆ ಲೇನಿ ಹೆಣ್ಣು | | ತೆಲುಗು ಭಾಷೆ |- | 2019 | ''ಬುಮ್ರೊ'' | <nowiki><i id="mw7Q">ನೋಟ್ಬುಕ್</i></nowiki> | ಕಮಾಲ್ ಖಾನ್ | ವಿಶಾಲ್ ಮಿಶ್ರಾ | ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಭಾಷೆ |- | 2020 | ''ರಬ್ಬಾ ಮೈನೆ ಚಂದ್ ವೆಖ್ಯಾ'' | ''ಧೀತ್ ಪತಂಗೆ'' | ಜುಬಿನ್ ನೌಟಿಯಲ್ | ವಾಯು | ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಭಾಷೆ |} === ಇತರ ಭಾಷೆಯ ಹಾಡುಗಳು === ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಜೊತೆಗೆ, ಅವರು ಬಾಂಗ್ಲಾ, ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ತಮಿಳು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ.{{Fact|date=June 2022}} == ಸಂಗೀತ ಪ್ರಭಾವ == ಸರಾಫ್ ಅವರ ಸಂಗೀತವು ಕಾಶ್ಮೀರ, ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಲಡಾಖ್‌ನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿದೆ. ಸರಾಫ್ ಅವರು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ ಕೇಳಿದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಉದಾಹರಿಸಿದರು, ಅವಳ ಅಜ್ಜಿ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಹಾಡಿರುವಂತೆ, ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಅವಳಲ್ಲಿ "ಉಪಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿ" ಮಾಡಿದೆ.<ref name="Akundi"/> ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿನ [[ಸೂಫಿಪಂಥ|ಸೂಫಿಸಂ ಅನ್ನು]] ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಅವಳು ಬಯಸುತ್ತಾಳೆ.<ref name="Saksena"/> ಹಬ್ಬಾ ಖಾತೂನ್ ಮತ್ತು ಲಲ್ಲೇಶ್ವರಿಯವರ ಕವನ ಸೇರಿದಂತೆ ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref name="Akundi" /> 2019 ರಲ್ಲಿ ''ದಿ ಹಿಂದೂಗೆ'' ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಸರಾಫ್ ಕಾಶ್ಮೀರ-ಪ್ರೇರಿತ ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ವಿಶಾಲ ಶ್ರೋತೃಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ತನ್ನ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು "ನಮ್ಮ ಪೀಳಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವ" ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದರು. ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಪಂಜಾಬಿ ಸಂಗೀತದ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯತೆಗೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="Akundi"/> == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು == ಭಾರತದ [[ಮುಂಬಯಿ.|ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ]] 18 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2019 ರಂದು ನಡೆದ 20 ನೇ IIFA ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ದಿಲ್ಬರೋ, [[ರಾಜ಼ಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ರಾಝಿ]] ಹಾಡಿಗೆ ವಿಭಾ ಸರಾಫ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ <ref>{{Cite news|url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/iifa-2019-full-winners-list-alia-bhatt-s-raazi-wins-big-1600669-2019-09-19|title=IIFA 2019 full winners list: Alia Bhatt's Raazi wins big|work=India Today|access-date=16 October 2019|agency=Ist}}</ref> ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ.{{Fact|date=June 2022}} ಸರಾಫ್ ಮತ್ತು ಹರ್ಷದೀಪ್ ಕೌರ್ ಅವರು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ದಿಲ್ಬರೋ, ರಾಝಿ ಗಾಗಿ REEL ಮೂವೀ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ 2019 ರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ <ref>{{Cite web|url=https://www.news18.com/news/movies/reel-movie-awards-2019-harshdeep-kaur-and-vibha-saraf-win-best-playback-singer-female-for-dilbaro-from-raazi-2078713.html|title=REEL Movie Awards 2019: Harshdeep Kaur and Vibha Saraf win Best Playback Singer Female for Dilbaro from Raazi|website=News18|access-date=16 October 2019}}</ref> ಅನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ, ಜೊತೆಗೆ ಅದೇ ಹಾಡಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ - ಸ್ತ್ರೀ <ref>{{Cite news|url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/zee-cine-awards-full-winners-list-ranbir-kapoor-and-deepika-padukone-win-big-1482407-2019-03-20|title=Zee Cine Awards full winners list: Ranbir Kapoor and Deepika Padukone win big|work=India Today|access-date=16 October 2019|agency=Ist}}</ref> ಗಾಗಿ ಜೀ ಸಿನಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ೨೦೨೩ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಲೇಖನ]] ot1eo4wro1ull8y93zlwi7urvbqoh64 0 149880 1433792 1364840 2026-10-19T02:25:56Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1433792 wikitext text/x-wiki ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ [[ನೃತ್ಯ]]ವು ಅಥವಾ ಹಿಂದೂ ರಂಗಭೂಮಿ ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿರುವ ವಿವಿಧ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಗಳಿಗೆ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಠ್ಯವಾದ ನಾಟ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಟಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ನೃತ್ಯ ವಿಧಗಳಿವೆ. ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿಯು [[ಭರತನಾಟ್ಯ]], [[ಕಥಕ್]], [[ಕೂಚಿಪೂಡಿ]], [[ಒಡಿಸ್ಸಿ]], [[ಕಥಕ್ಕಳಿ]], [[ಸತ್ರಿಯಾ]], [[ಮಣಿಪುರಿ]] ಮತ್ತು [[ಮೋಹಿನಿಯಾಟ್ಟಂ]] ಅನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಡ್ರಿಡ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್‌ನಂತಹ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಛೌ, ಯಕ್ಷಗಾನ ಮತ್ತು ಭಾಗವತ ಮೇಳವನ್ನು ಈ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಚಿವಾಲಯವು ತನ್ನ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಛೌ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ನೃತ್ಯಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕವಾಗಿವೆ. ಅವು [[ಹಿಂದಿ]], [[ಮಲಯಾಳಂ]], ಮೈತೆ ( [[ಮಣಿಪುರಿ]] ), [[ಸಂಸ್ಕೃತ]], [[ತಮಿಳು]], [[ಒಡಿಯಾ]], [[ತೆಲುಗು]], ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಇತರ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಶೈಲಿಗಳು, ವೇಷಭೂಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ವಿಚಾರಗಳ ಏಕತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೯ ಅಧಿಕೃತ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯಗಳಿವೆ. <ref>https://www.holidify.com/pages/dances-of-india-272.html </ref> ==ಸಾರಾಂಶ== ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೨೦೦ ಬಿಸಿಇ ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಎಲ್ಲಾ ನೃತ್ಯದ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿಯೂ ದೇವರೊಂದಿಗೆ ಕಲಾವಿದರು ನೃತ್ಯದ ಮೂಲಕ ಸಂವಹನ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉತ್ಸವಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಕಲಾವಿದರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ವೃತ್ತಿಪರ ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರ|ವೃತ್ತಿಪರ]] ನೃತ್ಯಗಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಪರ ನೃತ್ಯಗಾರರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನುಡಿಸುವ [[ಹಾಡು]] ಅಥವಾ ಧ್ವನಿಯ ಬೀಟ್‌ಗೆ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ದೇಹವನ್ನು ಸಂಗೀತದ ಲಯಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಚಲನೆ ಮತ್ತು ಸಮನ್ವಯವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವರು ಕೇಳುತ್ತಿರುವ ಯಾವುದೇ [[ಧ್ವನಿ]] ಅಥವಾ ಹಾಡಿನೊಂದಿಗೆ ಜೋಡನೆ ಆಗುತ್ತದೆ. ನರ್ತಕಿ ಅವರು ಹಾಡು ಅಥವಾ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಳುವ ಪಾತ್ರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. [[ಕಥೆ]] ಮತ್ತು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರೊಂದಿಗೆ ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ. ನರ್ತಕರು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಭಾರತೀಯ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದಾಗ ಅವರು ಸೀರೆಗಳು, ಲೆಹಂಗಾಗಳು ಮತ್ತು ಕುರ್ತಾಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಜನರು. ವೇಷಭೂಷಣವು ಉದ್ದವಾದ ವರ್ಣರಂಜಿತ ವಸ್ತುವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಅದರ ಮೇಲೆ ಸುಂದರವಾದ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅವರ ದೇಹಕ್ಕೆ ಸುತ್ತಿ, ಅವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸರಗಳು, ಕೈ ಬಳೆ ಮತ್ತು ಕಾಲಿನ ಗೆಜ್ಜೆಗಳಂತಹ ಬಹಳಷ್ಟು ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೆಣ್ಣು ಕೂಡ ತಲೆಗೆ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಹೂವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ರೋಮಾಂಚಕರಾಗಿ ಕಾಣುವಂತೆ ಮತ್ತು ಜನಸಮೂಹವನ್ನು ಗಮನ ಸೆಳೆಯಲು ಮೇಕ್ಅಪ್ ಅನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಜ್ಜು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೈಯಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ವೇಷಭೂಷಣವು ಅದರ ಮೇಲೆ ವಿಶೇಷ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಅದು ಅನೇಕ ಮಣಿಗಳು ಮತ್ತು ವೇಷಭೂಷಣಕ್ಕೆ ಲಗತ್ತಿಸಲಾದ ಇತರ ಅದ್ಭುತ ವಿನ್ಯಾಸದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ==ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯಗಳ ವಿಧಗಳು== ನಾಟ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರವು ಭಾರತದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯಗಳಿಗೆ ಆಧಾರ ಗ್ರಂಥವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಈ ಪಠ್ಯವು ಪ್ರಾಚೀನ ವಿದ್ವಾಂಸ [[ಭರತ]] ಮುನಿಯಿಂದ ರಚಿತವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಮೊದಲ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಂಕಲನವು ೨೦೦ ರ ನಡುವೆ ದಿನಾಂಕವಾಗಿದೆ ಬಿಸಿಇ ಮತ್ತು ೨೦೦ ಸಿಇ, ಆದರೆ ಅಂದಾಜುಗಳು ೫೦೦ ರ ನಡುವೆ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ಬಿಸಿಇ ಮತ್ತು ೫೦೦ ಸಿಇ ನಾಟ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಪಠ್ಯದ ಹೆಚ್ಚು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ ಆವೃತ್ತಿಯು ಸುಮಾರು ೬೦೦೦ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ೩೬ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಾಗಿ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪಠ್ಯವು ನಟಾಲಿಯಾ ಲಿಡೋವಾ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ತಾಂಡವ ನೃತ್ಯದ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ ([[ಶಿವ]]), ರಸದ ಸಿದ್ಧಾಂತ, ಭಾವ, ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ, ಸನ್ನೆಗಳು, ನಟನಾ ತಂತ್ರಗಳು, ಮೂಲಭೂತ ಹೆಜ್ಜೆಗಳು, ನಿಂತಿರುವ ಭಂಗಿಗಳು - ಇವೆಲ್ಲವೂ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯಗಳು. ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಗಳು, ಈ ಪ್ರಾಚೀನ ಪಠ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವಿಚಾರಗಳು, ಸದ್ಗುಣಗಳು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳ ಸಾರವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಒಂದು ರೂಪವಾಗಿದೆ. <ref>https://cafedissensusblog.com/2017/09/24/role-of-indian-classical-dance-in-education/ </ref> ನಾಟ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರವು ಹಿಂದೂ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಪೂಜ್ಯ ಪುರಾತನ ಗ್ರಂಥವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅಭಿನಯ ದರ್ಪಣ, ಅಭಿನವ ಭಾರತಿ, ನಾಟ್ಯ ಮುಂತಾದ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಗಳ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಚರ್ಚಿಸುವ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಹಲವಾರು ಪ್ರಾಚೀನ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಸಂಸ್ಕೃತ ನೃತ್ಯ-ನಾಟಕ ಸಂಬಂಧಿತ ಪಠ್ಯಗಳಿವೆ. [[ದರ್ಪಣ]], ಭಾವ ಪ್ರಕಾಶ ಮತ್ತು ಅನೇಕರು. ("[[ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ|ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ]]" ([[ಸಂಸ್ಕೃತ]] : "ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ") ಪದವು ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರ-ಆಧಾರಿತ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ನಾಟ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರವು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಗಿ ಅಥವಾ ಆತ್ಮವನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವ "ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮಾರ್ಗ" ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಜಾನಪದ ಮನರಂಜನೆಯನ್ನು ದೇಸಿ ಅಥವಾ "ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಜನಪ್ರಿಯ ಅಭ್ಯಾಸ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಶೀಲ ನಾಟಕ-ನೃತ್ಯ ರೂಪವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ವೈಷ್ಣವ ಪಂಥ|ವೈಷ್ಣವ]], [[ಶೈವ ಪಂಥ|ಶೈವ]], [[ಶಕ್ತಿ]], ಪ್ಯಾನ್-ಹಿಂದೂ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವೈದಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಕೃತದಿಂದ ಕಥೆ ಹೇಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಜಾನಪದ ಮನರಂಜನೆ ಅಥವಾ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆಯ ನಾಟಕಗಳು. ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಲೆಯಾಗಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯದ ಗರ್ಭಗುಡಿಯೊಳಗೆ ಅಥವಾ ಅದರ ಬಳಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜನಪದ ಮನರಂಜನೆಯನ್ನು ದೇವಾಲಯದ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಜಾತ್ರೆಯ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬಹುದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಲಾವಿದರ ಪ್ರವಾಸಿ ತಂಡಗಳಿಂದ ಗ್ರಾಮೀಣ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, ಉತ್ಸವಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾಜಮನೆತನದ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚೌಕಗಳ ಸಭಾಂಗಣಗಳ ಒಳಗೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, [[ಕಥಕ್]], ಮಣಿಪುರಿ ಮತ್ತು ಛೌ ತನ್ನದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಇದು ನಿಜವಲ್ಲ. ಕಥಕ್ ಅನ್ನು ಮಸೀದಿಗಳ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಮಣಿಪುರಿಯು ಯುದ್ಧದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಹುಯೆನ್ ಲ್ಯಾಂಗ್ಲಾನ್ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಮಣಿಪುರಿಯಂತೆ ಛೌ ಕೂಡ ಯುದ್ಧದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. <ref>https://currentaffairs.adda247.com/indian-classical-dance-form/ </ref> ==ನೃತ್ಯ ರೂಪಗಳು== ನಾಟ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರವು ನಾಲ್ಕು ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು (ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು, ಪ್ರಕಾರಗಳು) ರಚಿಸಿದಾಗ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರಾಚೀನ ನೃತ್ಯ-ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ - ಅವಂತಿ ([[ಉಜ್ಜಯಿನಿ]], ಮಧ್ಯ), ದಕ್ಷಿಣಾತ್ಯ ([[ದಕ್ಷಿಣ]]), [[ಪಾಂಚಾಲ|ಪಾಂಚಾಲಿ]] ([[ಉತ್ತರ]], [[ಪಶ್ಚಿಮ]]) ಮತ್ತು ಓದ್ರಾ-ಮಾಗಧಿ ([[ಪೂರ್ವ]]). ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮೂಲಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಎನ್ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ ಆರು ನೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಎಂಟು ಭಾರತೀಯ ನೃತ್ಯಗಳಿಗೆ ಮನ್ನಣೆ ನೀಡಿದೆ. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಚಿವಾಲಯವು ಒಂಬತ್ತು ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಡ್ರಿಡ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿದ್ವಾಂಸರು [[ಯಕ್ಷಗಾನ]] ಮತ್ತು [[ಭಾಗವತ ಮೇಳ|ಭಾಗವತ]] ಮೇಳವನ್ನು ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಒಂಬತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಭಾರತೀಯ ನೃತ್ಯಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web |url=https://www.prathaculturalschool.com/post/a-brief-overview-of-the-8-classical-dance-forms-in-india |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2023-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230413075724/https://www.prathaculturalschool.com/post/a-brief-overview-of-the-8-classical-dance-forms-in-india |archive-date=2023-04-13 |url-status=dead}}</ref> ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಚಿವಾಲಯದಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳು: # [[ಭರತನಾಟ್ಯ]], ತಮಿಳುನಾಡಿನಿಂದ # [[ಕಥಕ್]], ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ # [[ಕಥಕ್ಕಳಿ]], ಕೇರಳದಿಂದ # [[ಕೂಚಿಪೂಡಿ|ಕೂಚಿಪುಡಿ]], ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದಿಂದ # [[ಮಣಿಪುರಿ]], ಮಣಿಪುರದಿಂದ # [[ಮೋಹಿನಿಯಾಟ್ಟಂ]], ಕೇರಳದಿಂದ # [[ಒಡಿಸ್ಸಿ]], ಒಡಿಶಾದಿಂದ # [[ಸತ್ರಿಯಾ]], ಅಸ್ಸಾಂನಿಂದ ==ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಚಿವಾಲಯದಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇತರ ನೃತ್ಯಗಳು== ಛೌ, ಪೂರ್ವ ಭಾರತದಿಂದ ( [[ಒಡಿಶಾ]], [[ಜಾರ್ಖಂಡ್]], ಮತ್ತು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]] ) ==ಛಾಯಾಂಕಣ== <gallery> File:Bharata Natyam Performance DS.jpg|{{center|[[ಭರತನಾಟ್ಯ]]}} File:Kathak dance India November 2011.jpg|{{center|[[ಕಥಕ್]]}} File:Kathakali BNC.jpg|{{center|[[ಕಥಕ್ಕಳಿ]]}} File:Kuchipudi Performer DS.jpg|{{center|[[ಕೂಚಿಪುಡಿ]]}} File:Rasa Lila in Manipuri dance style.jpg|{{center|[[ಮಣಿಪುರಿ]]}} File:Mohiniyattom performance.jpg|{{center|[[ಮೋಹಿನಿಯಾಟ್ಟಂ]]}} File:Odissi Performance DS.jpg|{{center|[[ಒಡಿಸ್ಸಿ]]}} File:Krishnakahi Kashyap performing Sattriya Dance.jpg|{{center|[[ಸತ್ರಿಯಾ]]}} </gallery> ==ಕೆಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯಗಾರರು:== * [[ಭರತನಾಟ್ಯ]] - [[ರುಕ್ಮಿಣಿದೇವಿ ಅರುಂಡೇಲ್|ರುಕ್ಮಿಣಿ ದೇವಿ]], [[ಪದ್ಮಾ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ]], [[ವೈಜಯಂತಿಮಾಲಾ]], [[ಶೀಮಾ ಕೆರ್ಮಾನಿ]], [[ಪದ್ಮಿನಿ]], ಇತ್ಯಾದಿ. * [[ಕಥಕ್]] - [[ಬಿರ್ಜೂ ಮಹಾರಾಜ್‌|ಬಿರ್ಜು ಮಹಾರಾಜ್]], ನಹಿದ್ ಸಿದ್ದಿಕಿ, [[ಲಚ್ಚು ಮಹಾರಾಜ್]], [[ಗೋಪಿಕೃಷ್ಣ|ಗೋಪಿ ಕೃಷ್ಣ]], ಶಾಶ್ವತಿ ಸೇನ್, ಮಂಜರಿ ಚತುರ್ವೇದಿ ಇತ್ಯಾದಿ. * [[ಕಥಕ್ಕಳಿ]] - ಕಲಾಮಂಡಲಂ ಕೃಷ್ಣನ್ ನಾಯರ್, ಇತ್ಯಾದಿ. * [[ಕೂಚಿಪೂಡಿ]] - [[ಮಲ್ಲಿಕಾ ಸಾರಾಭಾಯ್|ಮಲ್ಲಿಕಾ ಸಾರಾಭಾಯಿ]], ವಿ. ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ಶರ್ಮಾ, [[ದೀಪಾ ಶಶೀಂದ್ರನ್]], ಇತ್ಯಾದಿ. * [[ಮಣಿಪುರಿ ನೃತ್ಯ|ಮಣಿಪುರಿ]] - ಗುರು ಬಿಪಿನ್ ಸಿಂಗ್, ದರ್ಶನ ಝವೇರಿ, ಝವೇರಿ ಸಿಸ್ಟರ್ಸ್, ದೇವಜಾನಿ ಚಾಲಿಹಾ, ಅಮಲಾ ಶಂಕರ್. * [[ಮೋಹಿನಿಯಾಟ್ಟಂ]] - ಕಲಾಮಂಡಲಂ ಕಲ್ಯಾಣಿಕುಟ್ಟಿ ಅಮ್ಮ, [[ಶೋಭನಾ]], ಸುನಂದಾ ನಾಯರ್, ಕಲಾಮಂಡಲಂ ರಾಧಿಕಾ, ತಂಕಮಣಿ, ಕಲಾಮಂಡಲಂ ಹೈಮಾವತಿ * [[ಒಡಿಸ್ಸಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯ|ಒಡಿಸ್ಸಿ]] - ಸುಜಾತಾ ಮಹಾಪಾತ್ರ, [[ಮಾಧವಿ ಮುದ್ಗಲ್]], ಕೇಲುಚರಣ್ ಮಹಾಪಾತ್ರ, ಸುರೇಂದ್ರ ನಾಥ್ ಜೆನಾ, ಶೋಬನಾ ಸಹಜನನನ್, ಮಿನಾತಿ ಮಿಶ್ರಾ. ==ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಅಂಶಗಳು== ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಭಾರತೀಯ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳು ರೆಪರ್ಟರಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ನಾಟ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳು, ಅವುಗಳೆಂದರೆ: ನೃತ್ತ, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ನಾಟ್ಯ: ನೃತ್ತ ಪ್ರದರ್ಶನವು ನೃತ್ಯದ ಅಮೂರ್ತ, ವೇಗದ ಮತ್ತು ಲಯಬದ್ಧ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ವೀಕ್ಷಕನಿಗೆ ಶುದ್ಧ ಚಲನೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಚಲನೆ, ರೂಪ, ವೇಗ, ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿನ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಗ್ರಹದ ಈ ಭಾಗವು ಯಾವುದೇ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಾತ್ಮಕ ಅಂಶವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು (ಪ್ರಕೃತಿ) ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. <ref>https://www.clearias.com/classical-dances-india/ </ref> * ನೃತ್ತವು ನೃತ್ಯದ ನಿಧಾನ ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಶೀಲ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಸಂವಹನ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹಿಂದೂ ನೃತ್ಯ ಸಂಪ್ರವುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವಿಷಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಥಾಹಂದರ. * ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ, ನೃತ್ಯ-ನಟನೆಯು ಸನ್ನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಪದಗಳ ಮೌನ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತದ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಲಾದ ದೇಹದ ಚಲನೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ನಟನು [[ದಂತಕಥೆ]] ಅಥವಾ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಂದೇಶವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸಂಗ್ರಹದ ಈ ಭಾಗವು ಸಂವೇದನಾ ಆನಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ವೀಕ್ಷಕರ ಭಾವನೆಗಳು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * ನಾಟ್ಯಂ ಒಂದು ನಾಟಕವಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಂಡದ ಪ್ರದರ್ಶನ, ಆದರೆ ಒಬ್ಬ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕಾರರಿಂದ ನಟಿಸಬಹುದು. ಅಲ್ಲಿ ನರ್ತಕಿಯು ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಕೆಲವು ಪ್ರಮಾಣಿತ ದೇಹದ ಚಲನೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ನತ್ಯವು ನೃತ್ಯದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಎಲ್ಲಾ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯಗಳು ಅಭಿನಯದಲ್ಲಿ (ನಟನೆ) ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಸಂಕೇತ ಮತ್ತು ಸನ್ನೆಗಳ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದವು. ಅಭಿನಯದ ಬೇರುಗಳು ನಾಟ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇದು ನಾಟಕವನ್ನು ೬.೧೦ ನೇ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಲಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ನಟನ ಸಂವಹನ ಕಲೆಯ ಮಾಧ್ಯಮದ ಮೂಲಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಒಂದು ಇಂದ್ರಿಯ ಆಂತರಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಾಗಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆ, ನಾಟ್ಯಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಅಭಿನಯದ ಮೂಲಕ ಕಲಾವಿದರು ಮತ್ತು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ (ಅಕ್ಷರಶಃ "ವೀಕ್ಷಕರಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವುದು"). ಅದು ದೇಹ-ಮಾತು-ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ನಟರು ಹಾಡಿನ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತದ ಮೂಲಕ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಸಂವಹನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿನ ನಾಟಕ. ಇದು ಜೀವನದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಂಶವನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ವೈಭವೀಕರಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಂತೋಷದಾಯಕ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ನೀಡುವ ಕಲೆಯಾಗಿದೆ. ಸಂಕೇತಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂವಹನವು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಶೀಲ ಸನ್ನೆಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ (ಮುದ್ರೆಗಳು ಅಥವಾ ಹಸ್ತಗಳು) ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಂಟೊಮೈಮ್ ಅನ್ನು ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸನ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ಮುಖಭಾವಗಳು ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ಕಥೆಯ ರಾಸ್ (ಭಾವನೆ, ಭಾವನಾತ್ಮಕ ರುಚಿ) ಮತ್ತು ಭಾವ (ಮನಸ್ಥಿತಿ) ಅನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ. ಹಿಂದೂ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಕಲಾವಿದರು ಪ್ರದರ್ಶನದ ನಾಲ್ಕು ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಗಮನ ಕೊಡುವ ಮೂಲಕ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ: # ಆಂಗಿಕ (ಸನ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ದೇಹ ಭಾಷೆ), # ವಾಚಿಕ ([[ಹಾಡು]], ವಾಚನ, [[ಸಂಗೀತ]] ಮತ್ತು ಲಯ), # ಆಹಾರ್ಯ (ವೇದಿಕೆ, ವೇಷಭೂಷಣ, ಮೇಕಪ್, [[ಆಭರಣಗಳು|ಆಭರಣ]]), # [[ಸಾತ್ವಿಕ]] (ಕಥೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರೊಂದಿಗೆ ಕಲಾವಿದನ ಮಾನಸಿಕ ಸ್ವಭಾವ ಮತ್ತು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸಂಪರ್ಕ, ಇದರಲ್ಲಿ ಕಲಾವಿದನ ಒಳ ಮತ್ತು ಹೊರ ರಾಜ್ಯಗಳು ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತದೆ). ಅಭಿನಯವು ಭಾವವನ್ನು (ಚಿತ್ತ, ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗಳು) ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ==ಸಹ ನೋಡಿ== * ಭಾರತದ [[ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] * ಹಿಂದೂ ಗ್ರಂಥಗಳು * ಭಾರತದ ಭಾಷೆಗಳು * [[ಪುರಾಣಗಳು]] * [[ವೇದಗಳು]] * [[ಯಜ್ಞ]] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] https://htoindia.com/blog/indian-classical-dance/ nsh2o39heolz4mxe9jftnvqqaa2yg3v 0 155075 1433760 1340665 2026-10-18T13:56:50Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 7 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1433760 wikitext text/x-wiki {{Infobox ಭಾಷೆ|name=ಕನಿಕ್ಕರನ್|nativename=கணிக்காரன்/കണ്ണിക്കാരൻ|states=[[ಭಾರತ]]|region=[[ತಮಿಳುನಾಡು]], [[ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆ|ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ]]|speakers=19,000|date=2007|familycolor=ದ್ರಾವಿಡ|fam2=[[ದಕ್ಷಿಣ ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳು|ದಕ್ಷಿಣ]]|fam3=[[ತಮಿಳು-ಕನ್ನಡ]]|fam4=ತಮಿಳು-ಕೊಡಗು|fam5=ತಮಿಳು-ಮಲಯಾಳಂ|fam6=[[ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಗಳು]]|script=[[ತಮಿಳು ಲಿಪಿ]], [[ಮಲಯಾಳಂ ಲಿಪಿ]]|iso3=kev}} '''ಕಾಣಿ''' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ '''ಕನಿಕ್ಕರನ್''' ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 19,000 ಕನಿಕ್ಕರ್ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರು ಮಾತನಾಡುವ ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಅವರು [[ಕೇರಳ|ಕೇರಳದ]] [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ತಿರುವನಂತಪುರಂ]] ಮತ್ತು [[ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಕೊಲ್ಲಂ]] ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು [[ತಮಿಳುನಾಡು|ತಮಿಳುನಾಡಿನ]] ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ ಮತ್ತು [[ತಿರುನೆಲ್ವೆಲಿ|ತಿರುನಲ್ವೇಲಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ''ಮಲಂಭಾಷಾ'' ಅಥವಾ "ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಭಾಷೆ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite journal|last=Shyam|first=S.K.|date=12 December 2017|title=Aspects of Life and Language of Kanikkar Tribal Community of Kerala –A Study|url=http://www.languageinindia.com/dec2017/syamlanguagekanikar1.html|journal=Language in India|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203013426/http://www.languageinindia.com/dec2017/syamlanguagekanikar1.html|archivedate=3 ಫೆಬ್ರವರಿ 2021|access-date=8 ಫೆಬ್ರವರಿ 2024|url-status=dead}}</ref> == ಧ್ವನಿಶಾಸ್ತ್ರ == === ಸ್ವರಗಳು === ಕನಿಕ್ಕರನ್ 5 ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, /a, e, i, o, u/. <ref>{{Cite journal|last=Shyam|first=S.K.|date=12 December 2017|title=Aspects of Life and Language of Kanikkar Tribal Community of Kerala –A Study|url=http://www.languageinindia.com/dec2017/syamlanguagekanikar1.html|journal=Language in India|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203013426/http://www.languageinindia.com/dec2017/syamlanguagekanikar1.html|archivedate=3 ಫೆಬ್ರವರಿ 2021|access-date=8 ಫೆಬ್ರವರಿ 2024|url-status=dead}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFShyam2017">Shyam, S.K. (12 December 2017). [http://www.languageinindia.com/dec2017/syamlanguagekanikar1.html "Aspects of Life and Language of Kanikkar Tribal Community of Kerala –A Study"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210203013426/http://www.languageinindia.com/dec2017/syamlanguagekanikar1.html |date=2021-02-03 }}. ''Language in India''.</cite></ref> === ವ್ಯಂಜನಗಳು === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="2" | ! ಓಷ್ಠ್ಯ ! ದಂತ್ಯ ! ದಂತ ತಾಲು ! ಮೂರ್ಧನ್ಯ ! ತಾಲವ್ಯ ! ಕಂಠ್ಯ |- ! colspan="2" | ಅನುನಾಸಿಕ | m | n̪ | n | ɳ | ɲ | ŋ |- ! rowspan="2" | ನಿಲ್ಲಿಸು ! <small>ಅಘೋಷ</small> | p | t̪ | | ʈ | c | k |- ! ಘೋಷ | b | d̪ | | | | |- ! colspan="2" | ಅಂದಾಜು | ʋ | | l | ɭ | j | |- ! colspan="2" | ಕಂಪಿತ | | | r | | | |- ! colspan="2" | ಘರ್ಷ | | | ɾ | | | |} ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ /l̩/ ಧ್ವನಿಮಾವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಕನಿಕ್ಕರನ್ ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ /a/ ನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಪದಗಳನ್ನು /e/ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ''añcu'' (5) ''eñcu'' ಆಗುತ್ತದೆ, ''ari'' (ಅಕ್ಕಿ) ''ei'' ಆಗುತ್ತದೆ, ''arivāḷu'' (sickle) ''erivāḷu'', ''Aluku'' (ಒಡೆದ ಜೊಂಡು) ''elakku'' ಆಗುತ್ತದೆ. ಇದು ದ್ವಿತೀಯ ವಿಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ''-n'' ನೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ನಾಮಪದಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಎಲ್ಲಾ ನಾಮಪದಗಳ ನಂತರ ''-in'' ಅಥವಾ ''-n'' ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಕೂಡ ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite journal|last=Shyam|first=S.K.|date=12 December 2017|title=Aspects of Life and Language of Kanikkar Tribal Community of Kerala –A Study|url=http://www.languageinindia.com/dec2017/syamlanguagekanikar1.html|journal=Language in India|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203013426/http://www.languageinindia.com/dec2017/syamlanguagekanikar1.html|archivedate=3 ಫೆಬ್ರವರಿ 2021|access-date=8 ಫೆಬ್ರವರಿ 2024|url-status=dead}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFShyam2017">Shyam, S.K. (12 December 2017). [http://www.languageinindia.com/dec2017/syamlanguagekanikar1.html "Aspects of Life and Language of Kanikkar Tribal Community of Kerala –A Study"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210203013426/http://www.languageinindia.com/dec2017/syamlanguagekanikar1.html |date=2021-02-03 }}. ''Language in India''.</cite></ref> == ವ್ಯಾಕರಣ == {| class="wikitable" ! ! ಏಕವಚನ ! ಬಹುವಚನ |- ! 1 ನೇ | ನಾನ್ | ñāṇkaḷu |- ! 2 ನೇ | ಇಲ್ | nīṇkaḷu |- ! 3 ನೇ | ಅವನು/avaḷu | ಅವರು |} ಪ್ರಾಚೀನ ಮಲಯಾಳಂನಂತೆಯೇ ಭಾಷೆಯು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮುಕ್ತಾಯಗಳನ್ನು ಬಳಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆ: ''pōvā'' (ಹೋಗಿ ಅಥವಾ ಹೋಗೋಣ ಅಥವಾ ಹೋಗೋಣ) ಮತ್ತು ''vārā'' (ಬರುತ್ತೇನೆ, ಅಥವಾ "ನಿಮ್ಮನ್ನು ನೋಡುತ್ತೇನೆ"). <ref>{{Cite journal|last=Shyam|first=S.K.|date=12 December 2017|title=Aspects of Life and Language of Kanikkar Tribal Community of Kerala –A Study|url=http://www.languageinindia.com/dec2017/syamlanguagekanikar1.html|journal=Language in India|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203013426/http://www.languageinindia.com/dec2017/syamlanguagekanikar1.html|archivedate=3 ಫೆಬ್ರವರಿ 2021|access-date=8 ಫೆಬ್ರವರಿ 2024|url-status=dead}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFShyam2017">Shyam, S.K. (12 December 2017). [http://www.languageinindia.com/dec2017/syamlanguagekanikar1.html "Aspects of Life and Language of Kanikkar Tribal Community of Kerala –A Study"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210203013426/http://www.languageinindia.com/dec2017/syamlanguagekanikar1.html |date=2021-02-03 }}. ''Language in India''.</cite></ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations]] [[ವರ್ಗ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್]] 97ldm0vi8os114g1kr53zp8yf73ykzc 0 155120 1433786 1352847 2026-10-18T19:48:37Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1433786 wikitext text/x-wiki {{Infobox ಭಾಷೆ|name=ಪನಿಯಾ|nativename=പണിയ|states=[[ಭಾರತ]]|region=[[ಕೇರಳ]] ರಾಜ್ಯ|speakers={{sigfig|22,808|2}}|date=2011 census|familycolor=ದ್ರಾವಿಡ|fam2=ದಕ್ಷಿಣ|fam3=[[ತಮಿಳು-ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗಳು|ತಮಿಳು-ಕನ್ನಡ]]|fam4=ತಮಿಳು-ಕೊಡಗು|fam5=ತಮಿಳು-ಮಲಯಾಳಂ|fam6=[[ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಗಳು]]|fam7=ರವುಲಿಕ್|iso3=pcg}} [[ಭಾರತ|ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] ಮಾತನಾಡುವ ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ '''ಪನಿಯಾ''' ಕೂಡ ಒಂದು. [[ಕೇರಳ]] ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಭಾಷಿಕರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಪಾನಿಯಾ ಜನರು ಇದನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಭಾಷೆಯನ್ನು ''ಪನಿಯಾ'', ''ಪನಿಯನ್'' ಮತ್ತು ''ಪನ್ಯಾಹ್'' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ. ೧೯೮೧ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ೫೬,೮೫೨, [[ತಮಿಳುನಾಡು|ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ]] ೬,೩೯೩, [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ]] ೪೮೨ ಸೇರಿದಂತೆ ೬೩,೮೨೭ ಜನರು ಪನಿಯಾವನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. <ref>{{Cite web |date=1988 |title=A Hand Book of Population Statistics - Census 1981 |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/28122 |publisher=Registrar General & Census Commissioner, India}}</ref> ಇದನ್ನು ಮಾತನಾಡುವವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಕೇರಳದ [[ವಯನಾಡು ಜಿಲ್ಲೆ|ವಯನಾಡ್]], [[ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ|ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್]], [[ಕಣ್ಣಾನೂರು|ಕಣ್ಣೂರು]] ಮತ್ತು ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡಿನ [[ನೀಲಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳು|ನೀಲಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ]] ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಾರೆ. == ಸಹ ನೋಡಿ == * [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_languages_by_number_of_native_speakers_in_India/ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾತನಾಡುವವರ ಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references /> == ಇತರ ಬಾಹ್ಯ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು == * https://web.archive.org/web/20250222060627/http://www.languageinindia.com/may2001/paniya2.html * https://web.archive.org/web/20110526072200/http://apha.confex.com/apha/135am/techprogram/paper_163341.htm {{ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳು}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:All articles with unsourced statements]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಭಾಷೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾಷೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್]] 6n1uw0nqma6bc01m7f6my61asv5wt72 0 156283 1433814 1368062 2026-10-19T06:33:14Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1433814 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Sophia_Dunkley_and_Tara_Norris_(cropped_Dunkley).jpg|thumb]] '''ಸೋಫಿಯಾ ಐವಿ ರೋಸ್ ಡಂಕ್ಲೆ''' (ಜನನ 16 ಜುಲೈ 1998) ಇಂಗ್ಲಿಷ್ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್]] ಆಟಗಾರ್ತಿ. ಅವರು ಸರ್ರೆ, ಸೌತ್ ಈಸ್ಟ್ ಸ್ಟಾರ್ಸ್, ವೆಲ್ಷ್ ಫೈರ್, ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್ ಸ್ಟಾರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಪರ ಆಡುತ್ತಾರೆ. ಬಲಗೈ ಬ್ಯಾಟರ್ ಮತ್ತು ಬಲಗೈ ಲೆಗ್ ಬ್ರೇಕ್ ಬೌಲರ್ ಆಗಿರುವ ಅವರು 2012 ರಲ್ಲಿ ಮಿಡ್ಲ್ಸೆಕ್ಸ್ ಪರ ಕೌಂಟಿಗೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಮತ್ತು 2018 ರಲ್ಲಿ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ವಿರುದ್ಧ 2018 ರ ಐಸಿಸಿ ಮಹಿಳಾ ವಿಶ್ವ ಟ್ವೆಂಟಿ-20 ಯಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಗೆ ಪಾದಾರ್ಪನೆ ಮಾಡಿದರು.<ref name="T20">{{Cite web |title=Sophia Dunkley List of T20 Matches |url=https://cricketarchive.com/Archive/Players/986/986800/Womens_Twenty20_Matches.html |access-date=31 January 2021 |website=CricketArchive}}</ref> 2020ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸರ್ರೆಗೆ ಸೇರಲು ಮಿಡ್ಲ್ಸೆಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ತೊರೆದರು. ಜೂನ್ 2021ರಲ್ಲಿ, ಡಂಕ್ಲೆಗೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮಹಿಳಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಕೇಂದ್ರ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |title=Sophia Dunkley replaces Kirstie Gordon in England Women's central contracts list |url=https://www.espncricinfo.com/story/sophia-dunkley-replaces-kirstie-gordon-in-england-women-s-central-contracts-list-1265520 |access-date=8 June 2021 |website=ESPNcricinfo}}</ref> ಅದೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, ಅವರು ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಗೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಪರ ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಡಿದ ಮೊದಲ ಕಪ್ಪು ಮಹಿಳೆ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು.<ref>{{Cite web |last=Sportstar |first=Team |date=16 June 2021 |title=Sophia Dunkley first black woman to play Test cricket for England |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/sophia-dunkley-england-women-squad-news-first-black-woman-india-women/article34829110.ece |access-date=16 June 2021 |website=Sportstar}}</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ == ಡಂಕ್ಲೆ ಅವರು ಜುಲೈ 16,1998 ರಂದು ಗ್ರೇಟರ್ ಲಂಡನ್ ಲ್ಯಾಂಬೆತ್ ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಆಕೆ ಉತ್ತರ ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಆಕೆ 2018ರಲ್ಲಿ ''[[ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್]]'' ವಿವರಿಸಿದಂತೆ, ಆಕೆಗೆ ನೆರೆಹೊರೆಯವರಿಂದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪರಿಚಯವಾಯಿತುಃ [2] ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಫಿಂಚ್ಲೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ಲಬ್ ನಲ್ಲಿ ಆಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಯುವಕರ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಮಿಡ್ಲ್ಸೆಕ್ಸ್ ಗೆ ಸೇರಿದರು. ಅವರು ಮಿಲ್ ಹಿಲ್ ಶಾಲೆ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿದರು, ಅದು ಅವರಿಗೆ ಕ್ರೀಡಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಮಿಲ್ ಹಿಲ್ನಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮೊದಲ XI ತಂಡದಲ್ಲಿ ಹುಡುಗರೊಂದಿಗೆ ಆಡಿದರು, ಮತ್ತು ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಹುಡುಗಿಯಾಗಿದ್ದರು.[1]<ref name="mhs 2014-07-01">{{Cite web |last=Staff writer |date=1 July 2014 |title=Cricketing History Made at Mill Hill |url=https://www.millhill.org.uk/2014/07/cricketing-history-made-at-mill-hill/ |access-date=11 June 2021 |website=Mill Hill School |archive-url=https://web.archive.org/web/20210611085733/https://www.millhill.org.uk/2014/07/cricketing-history-made-at-mill-hill/ |archive-date=11 ಜೂನ್ 2021 |url-status=dead}}</ref> ಶಾಲೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದ ನಂತರ, ಅವರು ಲೌಬರೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು.[1]<ref>{{Cite web |title=Students and alumnae named in Women's World Twenty20 squad |url=https://www.lboro.ac.uk/sport/news/2018/october/students-and-alumnae-named-in-women%E2%80%99s-world-twenty/ |access-date=31 January 2021 |website=Loughborough University |archive-date=8 ಮೇ 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210508023122/https://www.lboro.ac.uk/sport/news/2018/october/students-and-alumnae-named-in-women%E2%80%99s-world-twenty/ |url-status=dead }}</ref> == ದೇಶೀಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನ == ಡಂಕಲೆ 2012 ರಲ್ಲಿ ಮಿಡ್ಲ್ಸೆಕ್ಸ್ ಪರ ಸಸೆಕ್ಸ್ ವಿರುದ್ಧದ ಟ್ವೆಂಟಿ-20 ಕಪ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ರನ್ ಗಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ವಿಕೆಟ್ ಇಲ್ಲದೆ ಎರಡು ಓವರ್ ಗಳನ್ನು ಬೌಲ್ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{Cite web |title=Middlesex Women v Sussex Women, 30 July 2012 |url=https://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/448/448023.html |access-date=31 January 2021 |website=CricketArchive}}</ref> ಅವರು ಮುಂದಿನ ಋತುಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಮಿಡ್ಲ್ಸೆಕ್ಸ್ ಪರ ಆಡಿದರು. ಜೊತೆಗೆ ವಿವಿಧ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು.<ref name="CABio">{{Cite web |title=Sophia Dunkley Profile |url=https://cricketarchive.com/Archive/Players/986/986800/986800.html |access-date=31 January 2021 |website=CricketArchive}}</ref> ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ, ಡಂಕ್ಲೆ ಮಿಡ್ಲ್ಸೆಕ್ಸ್ ನ ಪ್ರಬಲ ಪ್ರದರ್ಶಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದರು. 2017 ಮತ್ತು 2019 ರಲ್ಲಿ ಕ್ಲಬ್ ನ ವರ್ಷದ ಆಟಗಾರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ಅವರು 2019 ರ ಮಹಿಳಾ ಕೌಂಟಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಶತಕಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದರು ಮತ್ತು 451 ರನ್ ಗಳೊಂದಿಗೆ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಪ್ರಮುಖ ರನ್-ಸ್ಕೋರರ್ ಆಗಿ ಋತುವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |title=Batting and Fielding in Royal London Women's One-Day Cup 2019 (Ordered by Runs) |url=https://cricketarchive.com/Archive/Events/32/Royal_London_Womens_One-Day_Cup_2019/Batting_by_Runs.html |access-date=31 January 2021 |publisher=CricketArchive}}</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ 2020ರಲ್ಲಿ, ಆಕೆ ಸರ್ರೆ ಸೇರಲು ಮಿಡ್ಲ್ಸೆಕ್ಸ್ನಿಂದ ಹೊರಟಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.[3] ಡಂಕ್ಲಿಯು ಮಹಿಳಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್‌ನ ಪ್ರತಿ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ 2016 ರಿಂದ 2018 ರವರೆಗೆ ಸರ್ರೆ ಸ್ಟಾರ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ಮತ್ತು 2019 ರಲ್ಲಿ ಲಂಕಾಶೈರ್ ಥಂಡರ್‌ಗಾಗಿ ಆಡಿದರು. 2018 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ಡಂಕ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಬಂದರು. ಅವರು 24.00 ರ ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ 6 ವಿಕೆಟ್ಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. ಮತ್ತು ಸದರ್ನ್ ವೈಪರ್ಸ್ ವಿರುದ್ಧ 66 ರನ್ ಸೇರಿದಂತೆ 98 ರನ್ ಗಳಿಸಿದರು. ಲೌಬರೋ ಲೈಟ್ನಿಂಗ್ ವಿರುದ್ಧದ ಟೂರ್ನಮೆಂಟ್ ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಂಕ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಕೆಟ್ ಪಡೆದರು, ಸರ್ರೆ ಸ್ಟಾರ್ಸ್ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ಡಂಕ್ಲಿ 2019 ರ ಋತುವಿಗಾಗಿ ಲಂಕಾಶೈರ್ ಥಂಡರ್‌ಗೆ ಸೇರಿದರು, ಆದರೆ ಅಂಕಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಳಭಾಗವನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. 2020 ರಲ್ಲಿ, ಡಂಕ್ಲಿ ರಾಚೆಲ್ ಹೇಹೋ ಫ್ಲಿಂಟ್ ಟ್ರೋಫಿಯಲ್ಲಿ ಸೌತ್ ಈಸ್ಟ್ ಸ್ಟಾರ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ಎರಡು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಆಡಿದರು. ಮತ್ತು ಸನ್‌ರೈಸರ್ಸ್ ವಿರುದ್ಧದ ತನ್ನ ಎರಡನೇ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ "ಹಾರ್ಡ್-ಹಿಟ್ಟಿಂಗ್" 97 ರನ್ ಗಳಿಸಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ತನ್ನ ತಂಡದ ಮೊದಲ ವಿಜಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು 2021ರಲ್ಲಿ, ದಿ ಹಂಡ್ರೆಡ್ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸೀಸನ್ ಗಾಗಿ ಸದರ್ನ್ ಬ್ರೇವ್ನಿಂದ ಕಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಳು.<ref>{{Cite news |title=The Hundred 2021 - full squad lists |language=en-GB |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/54646061 |access-date=2022-03-09}}</ref> ಏಪ್ರಿಲ್ 2022ರಲ್ಲಿ, ದಿ ಹಂಡ್ರೆಡ್ನ 2022ರ ಸೀಸನ್ ಗಾಗಿ ಸದರ್ನ್ ಬ್ರೇವ್ ಆಕೆಯನ್ನು ಖರೀದಿಸಿತು.<ref>{{Cite news |title=The Hundred 2022: latest squads as Draft picks revealed |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/60477088 |access-date=5 April 2022}}</ref> == ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನ == ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2018 ರಲ್ಲಿ, ಡಂಕ್ಲಿಯನ್ನು ಅವರ ಮುಂಬರುವ 2018 ಐಸಿಸಿ ಮಹಿಳಾ ವಿಶ್ವ ಟ್ವೆಂಟಿ-20 ಅಭಿಯಾನಕ್ಕಾಗಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನ ಎರಡನೇ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ವಿರುದ್ಧ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚೊಚ್ಚಲ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಮಾಡಿದರು, ಆದರೆ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಬೌಲಿಂಗ್ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಡಂಕಲೆ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನ ಉಳಿದ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಆಡಿದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಸೋಲುವ ಮೊದಲು ಫೈನಲ್ ಗೆ ಮುನ್ನಡೆದರು.<ref name="T20I">{{Cite web |title=Sophia Dunkley List of T20I Matches |url=https://cricketarchive.com/Archive/Players/986/986800/Womens_International_Twenty20_Matches.html |access-date=1 February 2021 |website=CricketArchive}}</ref> ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ವಿರುದ್ಧದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಸೋಲನುಭವಿಸಿದಾಗ ಆಕೆ 35 ರನ್ ಗಳಿಸಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಬ್ಯಾಟ್ ಅಥವಾ ಚೆಂಡಿನ ಮೂಲಕ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಲು ಅವರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite web |title=19th Match, Group A (D/N), ICC Women's World T20 at Gros Islet, Nov 18 2018 |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-t20-2018-19-1150525/west-indies-women-vs-england-women-19th-match-group-a-1150551/full-scorecard |access-date=1 February 2021 |website=ESPNcricinfo}}</ref><ref name="T20I" /> ಫೆಬ್ರವರಿ 2019 ರಲ್ಲಿ, ಡಂಕ್ಲಿಯನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗೆ ತಂಡದ ಭಾಗವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ಶ್ರೀಲಂಕಾ ವಿರುದ್ಧದ 2ನೇ ಟ್ವೆಂಟಿ20ಯಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಕೆಟ್ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಐದು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಆಡಿದರು. 2019 ರ ಉಳಿದ ಅವಧಿಗೆ ಮತ್ತು 2020 ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ತಂಡದಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದ ನಂತರ, 18 ಜೂನ್ 2020 ರಂದು 24 ಆಟಗಾರರ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಡಂಕ್ಲಿಯನ್ನು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. COVID-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗದ ನಂತರ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಿಳಾ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ತರುವಾಯ ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ವಿರುದ್ಧ ಎರಡು T20Iಗಳನ್ನು ಆಡಿದರು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ T20 ನಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ 5-0 ಗೆಲುವನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 2021ರಲ್ಲಿ, ಮಹಿಳೆಯರ ಆಶಸ್ ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಪ್ರವಾಸ ಡಂಕ್ಲಿಯನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |title=Heather Knight vows to 'fight fire with fire' during Women's Ashes |url=https://www.espncricinfo.com/story/heather-knight-vows-to-fight-fire-with-fire-during-womens-ashes-1293638 |access-date=17 December 2021 |website=ESPNcricinfo}}</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ 2022 ರಲ್ಲಿ, ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ 2022 ರ ಮಹಿಳಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಗಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |title=Charlie Dean, Emma Lamb in England's ODI World Cup squad |url=https://www.espncricinfo.com/story/womens-odi-world-cup-2022-charlie-dean-emma-lamb-in-englands-odi-world-cup-squad-1300522 |access-date=10 February 2022 |website=ESPNcricinfo}}</ref> ಜುಲೈ 2022ರಲ್ಲಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ವಿರುದ್ಧ ಎರಡನೇ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಡಂಕ್ಲೆ ಮಹಿಳಾ ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ 107 ರನ್ ಗಳಿಸಿ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಶತಕವನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.<ref>{{Cite news |title=England v South Africa: Sophia Dunkley ton leads hosts to convincing win in second ODI |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/62185338 |access-date=15 July 2022}}</ref> ಅದೇ ತಿಂಗಳ ನಂತರ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನ [[ಬರ್ಮಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್]] ನಡೆದ 2022ರ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ ಯಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |title=Alice Capsey named in England's Commonwealth Games squad, Tammy Beaumont omitted |url=https://www.espncricinfo.com/story/alice-capsey-named-in-england-s-commonwealth-games-squad-tammy-beaumont-omitted-1324921 |access-date=15 July 2022 |website=ESPNcricinfo}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮಹಿಳಾ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ_ಮತ್ತು_ಜಾನಪದ_೨೦೨೪_ಸ್ಪರ್ಧೆಯ_ಲೇಖನ]] lnafsx5sfeu7bk40g9qlq66utkb6caq 0 174370 1433785 1428387 2026-10-18T19:16:59Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1433785 wikitext text/x-wiki <!-- "none" is preferred when the title is sufficiently descriptive; see [[WP:SDNONE]] --> {{Politics of Norway}} "ನಾರ್ವೆಯ ವಿದೇಶಿ ಸಂಬಂಧಗಳು" (NATO) ಇದರಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ (UN) ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿವೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್ (EU) ನ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಯುರೋಪಿಯನ್ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಮೂಲಕ ನಾರ್ವೆ EU ನ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಏಕೀಕರಣ ದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತದೆ. [[ನಾರ್ವೆ]] ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವಾಲಯವು ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವರು ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವಾಲಯ/ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯವನ್ನು ನಾರ್ವೆ 1905 ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೆ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಡನ್ ನಡುವಿನ ಒಕ್ಕೂಟದ ವಿಸರ್ಜನೆ/ಸ್ವೀಡನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಒಕ್ಕೂಟದ ವಿಸರ್ಜನೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದ ಅದೇ ದಿನ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು: ಜೂನ್ 7, 1905. ಸ್ವೀಡಿಷ್ ರಾಜನು ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಿಂಹಾಸನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸುವವರೆಗೆ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕರು ವಿದೇಶಿ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ರುಜುವಾತುಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೂ, ನವೆಂಬರ್ 6, 1905 ರಂದು ಮೊದಲ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ರಾಯಭಾರಿ ಹ್ಜಾಲ್ಮರ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಹೌಜ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸೆಕ್ರೆಟರಿ ಆಫ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಎಲಿಹು ರೂಟ್ ಅವರಿಂದ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆಯುವವರೆಗೆ ಹಲವಾರು ಅನಧಿಕೃತ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸರ್ಕಾರದ ಪರವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಹೊಸದಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವಾಲಯದ ಆರಂಭಿಕ ಉದ್ದೇಶಗಳು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ನಾರ್ವೆಯ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವುದು ಮತ್ತು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಾಗಣೆ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಕಾನ್ಸುಲರ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು. 1906 ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಟೋರ್ಟಿಂಗ್ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಆರು ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿವೆ: ಒಂದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಒಂದು [[ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ]]ದಲ್ಲಿ. 20 ಕಾನ್ಸುಲರ್ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಸಹ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಮೊದಲ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವಾಲಯವು ನಾರ್ವೆಯ ತಟಸ್ಥತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅದರ ವ್ಯಾಪಾರಿ ನೌಕಾಪಡೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ. 1922 ರಲ್ಲಿ, ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಕಾನ್ಸುಲರ್ ಶಾಖೆಗಳ ನಡುವೆ ಪೂರ್ಣ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಚಿವಾಲಯವನ್ನು ಕ್ರೋಢೀಕರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮರುಸಂಘಟಿಸಲಾಯಿತು. ಮರುಸಂಘಟನೆಯು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕರಿಗೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರದಿಂದ ವೃತ್ತಿಪರ ಅನುಭವವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿದ ವೃತ್ತಿ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ರಚಿಸುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಆ ಕಾಲದ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟವು ಮುಂದಿನ ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸಚಿವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕಠಿಣ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿತು. 1940 ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೆ ಆಪರೇಷನ್ ವೆಸೆರುಬಂಗ್/ನಾಜಿ ಜರ್ಮನಿಯಿಂದ ಆಕ್ರಮಣ ಆದಾಗ, ಗಡೀಪಾರುಗೊಂಡ ಸರ್ಕಾರ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ಗೆ ಓಡಿಹೋಯಿತು ಮತ್ತು ಲಂಡನ್‌ನ ಹೊರಗೆ ಬ್ರಾಕ್‌ನೆಲ್ ನಲ್ಲಿ ದೇಶಭ್ರಷ್ಟವಾಗಿ ಪುನರ್ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕಿಂಗ್‌ಸ್ಟನ್ ಹೌಸ್ ಎಸ್ಟೇಟ್, ಲಂಡನ್ ಅನ್ನು ನಂತರ ಬಳಸಲಾಯಿತು. 1945 ರಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿಯ ನಂತರ ಸರ್ಕಾರ ನಾರ್ವೆಗೆ ಮರಳಿತು. [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ]] ಮುಗಿದ ನಂತರ, ನಾರ್ವೆ ಉತ್ತರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಒಪ್ಪಂದ ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿತ್ತು, ಎರಡನೆಯದು ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಟ್ರೈಗ್ವೆ ಲೈ ಅವರನ್ನು ಉದ್ಘಾಟನಾ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ/ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಆಗಿ ಹೊಂದಿತ್ತು. ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಗೆ ಶಾಶ್ವತವಲ್ಲದ ಸದಸ್ಯರ ಮೊದಲ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೆ ಕೂಡ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Citation|last=Hanhimäki|first=Jussi M.|title=1. The best hope of mankind? A brief history of the UN|date=2015-06-11|url=http://www.veryshortintroductions.com/view/10.1093/actrade/9780190222703.001.0001/actrade-9780190222703-chapter-2|work=The United Nations: A Very Short Introduction|pages=8–25|publisher=Oxford University Press|language=en|doi=10.1093/actrade/9780190222703.003.0002|isbn=978-0-19-022270-3|access-date=2022-01-29}}</ref> ==ನೀತಿಯ ಅಂಶಗಳು== ಶೀತಲ ಸಮರದ ಅಂತ್ಯದ ನಂತರ, ನಾರ್ವೆ "ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಮಾದರಿ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ, ಇದರ ಗುರಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರೇತರ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಘಟಿತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರತೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವುದು; ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಘರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ದಲ್ಲಾಳಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದು; ಪಕ್ಷಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಹೊಂದಿರುವ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಜಾಲ; ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಇಚ್ಛೆ. ನಾರ್ವೆಯ ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಆಯಾಮಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಬಹುದು: ===ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಮೈತ್ರಿಗಳು=== ಉತ್ತರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ನಡೆಸಲು ನಾರ್ವೆಯ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯು [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ]] ವಿಫಲ ತಟಸ್ಥ ನೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಯಿತು. ತನ್ನ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಲುವಾಗಿ ನಾರ್ವೆ ಸ್ಥಾಪಕ NATO ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು/NATO ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಆಯಿತು. ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ಸಹಕಾರದ ಮೂಲಕ, ನಾರ್ವೆ NATO ರಚನೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಗೋಚರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದೆ. ಇದು ಸೀಮಿತ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮಿಲಿಟರಿ ನೆಲೆಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಯಾಮಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು, ಇದು NATO [[ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟ]] ದೊಂದಿಗೆ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ತಯಾರಿಯಾಗಿ [[ಉತ್ತರ ನಾರ್ವೆ]] ನಲ್ಲಿ [[ಫಾರ್ವರ್ಡ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಬೇಸ್|ಫಾರ್ವರ್ಡ್ ಬೇಸ್]] ಅನ್ನು ಇರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದಾಗ ಕೆಲವು ವಿವಾದಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.{{ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ|ದಿನಾಂಕ=ಮಾರ್ಚ್ 2023}} ===ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಕಾರ=== [[ನಾರ್ವೆ]] ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ವಿವಾದಗಳ ಶಾಂತಿಯುತ ಇತ್ಯರ್ಥವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ, ಸಾಮೂಹಿಕ ಭದ್ರತೆ ಮೂಲಕ ಬಲವಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತೆಯೇ, ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ನೀತಿಯ ಮೂಲಾಧಾರಗಳು [[ನ್ಯಾಟೋ]] ನಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಅದರ ವಿಶೇಷ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ. ನಾರ್ಡಿಕ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮೂಲಕ ನಾರ್ಡಿಕ್ ದೇಶಗಳಾದ [[ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್]], [[ಸ್ವೀಡನ್]], [[ಫಿನ್ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ಐಸ್ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಗಳೊಂದಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಹಕಾರದ ನೀತಿಯನ್ನು ನಾರ್ವೆ ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. [[ಐಸ್ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಜೊತೆಗಿನ ಅದರ ಸಂಬಂಧಗಳು ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬಂಧದಿಂದಾಗಿ ಬಹಳ ನಿಕಟವಾಗಿವೆ. ಜನವರಿ 2003 ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೆ ಯುಎನ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನಲ್ಲಿ 2 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಇರಾಕ್ ನಿರ್ಬಂಧಗಳ ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿತು. ಐಸ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಫಾರೋ ದ್ವೀಪಗಳು ಜೊತೆಗೆ [[ನಾರ್ವೆ]], [ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲ<ref>{{Cite book|last=Bergmann|first=Eirikur|title=Iceland and the International Financial Crisis|publisher=Palgrave Macmillan|year=2014|location=London}}</ref> ನಾರ್ವೆಯೊಳಗೆ EU ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು 1972 ಮತ್ತು 1994 ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಕುರಿತು ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಳು ನಡೆದವು.<ref>{{cite web |title=Historical overview - Norway and the EU |date=July 12, 2022 |url=https://www.norway.no/en/missions/eu/areas-of-cooperation/historical-overview/ |access-date=31 March 2023}}</ref> ಜನಪ್ರಿಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ''[[ನಾರ್ವೆ]] ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟ ನೋಡಿ.'' ಪ್ರಸ್ತುತ ಸರ್ಕಾರವು ಭವಿಷ್ಯದ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಯೋಜಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ವೈಕಿಂಗ್ ಯುಗ/ವೈಕಿಂಗ್ ಕಾಲದಿಂದ ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯಿಂದಾಗಿ ನಾರ್ವೆ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್]] ಜೊತೆ ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವೈಕಿಂಗ್ಸ್ ಹಲವಾರು ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಹೆಬ್ರೈಡ್ಸ್, ಆರ್ಕ್ನಿ ಮತ್ತು ಶೆಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ನಾರ್ವೆ ಶೆಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಉತ್ತರದ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ದ್ವೀಪವಾದ ಅನ್‌ಸ್ಟ್ ನಿಂದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಕೇವಲ 300 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (159 ನಾಟಿಕಲ್ ಮೈಲುಗಳು) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ನಾರ್ವೆಯ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿ, [[ಲಂಡನ್]]/ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ಗೆ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ನಾರ್ವೆ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್ ನಲ್ಲಿ ಕಾನ್ಸುಲೇಟ್ ಜನರಲ್ ಅನ್ನು ಸಹ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಪಿಸಿಯಾ ಅಬೀಸ್/ನಾರ್ವೆ ಸ್ಪ್ರೂಸ್ ಅನ್ನು ಓಸ್ಲೋ ನಗರವು ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಟ್ರಾಫಲ್ಗರ್ ಚೌಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ಮರವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ]]ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯುಕೆ ನೀಡಿದ ಬೆಂಬಲಕ್ಕೆ ಕೃತಜ್ಞತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಾರ್ವೆಯ ರಾಜ ಹಾಕಾನ್ VII, ಅವನ ಮಗ ನಾರ್ವೆಯ ಒಲಾವ್ V/ಕ್ರೌನ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಒಲಾವ್ ಮತ್ತು ದೇಶದ ನೈಗಾರ್ಡ್ಸ್‌ವಾಲ್ಡ್‌ನ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್/ಸರ್ಕಾರ ಯುದ್ಧದುದ್ದಕ್ಕೂ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ದೇಶಭ್ರಷ್ಟರಾಗಿದ್ದರು. ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಭಾಗವಾಗಿ, ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್‌ನ ಲಾರ್ಡ್ ಮೇಯರ್ ಶರತ್ಕಾಲದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮರವನ್ನು ಕಡಿಯುವಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಓಸ್ಲೋಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಓಸ್ಲೋ ಮೇಯರ್ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಮರವನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಲು ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ವ್ಯಾಪಾರ, [[ಹೂಡಿಕೆ]] ಮತ್ತು ಕಡಲ ವಲಯದ ಸಹಕಾರದ ಮೂಲಕ ಆರ್ಥಿಕ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವರು ತಮ್ಮ ಎರಡು ದಿನಗಳ ಪ್ರವಾಸದ ಭಾಗವಾಗಿ ಏಪ್ರಿಲ್ 25, 2022 ರಂದು [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]]ಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು.<ref>{{cite web |last=Report |first=Star Digital |date=2022-04-25 |title=Norway seeks to expand cooperation in offshore renewable energy, investment in Bangladesh |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/diplomacy/news/norway-seeks-expand-cooperation-offshore-renewable-energy-investment-bangladesh-3011986 |access-date=2022-04-25 |website=The Daily Star |language=en}}</ref> ===ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ=== ಹಲವಾರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಘರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೆ ಮೂರನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಯಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ದಿವಂಗತ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ ಜೋಹಾನ್ ಜೋರ್ಗೆನ್ ಹೋಲ್ಸ್ಟ್ [[ಇಸ್ರೇಲ್]] ಮತ್ತು PLO ನಡುವೆ ಓಸ್ಲೋ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಥಾರ್ವಾಲ್ಡ್ ಸ್ಟೋಲ್ಟೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಬೋಸ್ನಿಯಾ ಮತ್ತು ಹರ್ಜೆಗೋವಿನಾದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲು ವಿಫಲವಾದ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ತಂಡದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರು. [[ಗ್ವಾಟೆಮಾಲಾ]]ದಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ಎರಡನ್ನೂ ನೀಡಿದೆ. 2005 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕರು ಸೂಡಾನ್, ಬೋಸ್ನಿಯಾ ಮತ್ತು ಹರ್ಜೆಗೋವಿನಾ, [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] ಮತ್ತು [[ಕೊಲಂಬಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ನಾರ್ವೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾವಾದಿ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸುತ್ತದೆ. [[ಇಸ್ರೇಲ್]] ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳ ಕಟು ಟೀಕೆಗಳಿಂದ ಕಹಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವ ಕ್ರಿಸ್ಟಿನ್ ಹಾಲ್ವರ್ಸನ್ [[ಇಸ್ರೇಲ್]] ಬಹಿಷ್ಕಾರ/ಇಸ್ರೇಲಿ ಸರಕುಗಳ ಬಹಿಷ್ಕಾರವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದಾಗ ಜಗಳ ಉತ್ತುಂಗಕ್ಕೇರಿತು.<ref>{{cite web |url= http://www.aftenposten.no/english/local/article1196096.ece |title= USA threats after boycott support |work= Aftenposten |date= December 12, 2006 |access-date= 2008-01-14 |url-status= dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20080103202837/http://www.aftenposten.no/english/local/article1196096.ece |archive-date= January 3, 2008 |df= mdy-all }}</ref> 2006 ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ. ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯದ ವಕ್ತಾರ ರುನಾರ್ ಮಾಲ್ಕೆನೆಸ್, ಬಿಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್ ಗೆ "ಸರ್ಕಾರಿ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇಸ್ರೇಲಿ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಕ್ರಮಗಳಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite news |url= http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/4584738.stm |work= BBC News |title= Norway split over Israel boycott |date= January 5, 2006 |access-date= 2008-01-14}}</ref> [[ಇಥಿಯೋಪಿಯಾ]]ದಿಂದ ವಿಮೋಚನೆಗೊಂಡಾಗ [[ಎರಿಟ್ರಿಯಾ]] ಅನ್ನು [[ನಾರ್ವೆ]] ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web |url= http://www.norway.gov.er/Development/Development.htm |title= Norwegian Assistance to Eritrea |work= Norway – the official site in Eritrea |date= January 28, 2005 |access-date= 2008-01-14 |url-status= dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20080316211833/http://www.norway.gov.er/Development/Development.htm |archive-date= March 16, 2008 |df= mdy-all }}</ref> ಇತ್ತೀಚಿನವರೆಗೂ, 'ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಗುಂಪು ಮತ್ತು ಎರಿಟ್ರಿಯಾ'ಗೆ ನಾರ್ವೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಆರೋಪದ ಮೇಲೆ ಇಥಿಯೋಪಿಯಾ ಆರು ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕರನ್ನು ಹೊರಹಾಕಿತು.<ref>{{cite web |url= http://www.aftenposten.no/english/local/article1990861.ece |title= Ethiopia: Norway supports 'terrorists' in Africa |work= Aftenposten |date= September 12, 2007 |access-date= 2008-01-14 |url-status= dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20080112151631/http://www.aftenposten.no/english/local/article1990861.ece |archive-date= January 12, 2008 |df= mdy-all }}</ref> [[ಇಥಿಯೋಪಿಯಾ]] ಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಸಹಾಯವನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ನಾರ್ವೆ ಪ್ರತೀಕಾರ ತೀರಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11, 2001 ರಂದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮೇಲೆ ಅಲ್-ಖೈದಾ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11 ದಾಳಿಯ ನಂತರ, NATO ಅಲ್-ಖೈದಾ ಮತ್ತು ಅದರ [[ತಾಲಿಬಾನ್]] ಪ್ರಾಯೋಜಕರನ್ನು ಉರುಳಿಸಲು ಮಿಲಿಟರಿ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಯುದ್ಧದಿಂದ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ದೇಶವನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲು ನೆರವು ಮತ್ತು ಸಹಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ 51 ದಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೆಯೂ ಒಂದು. ನಾರ್ವೆ ಫರಿಯಾಬ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿತ್ತು. ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ನೇತೃತ್ವದ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ತಂಡವು 2005–2012ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಭದ್ರತೆ, ಉತ್ತಮ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಧ್ಯೇಯವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಆದರೆ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಸಂಶಯಾಸ್ಪದವಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಯುಎಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಎಲ್ಲಾ ದೇಶಗಳು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 2021 ರ ವೇಳೆಗೆ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸುವವರೆಗೂ ಹತಾಶೆ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. <ref>Mats Berdal, and Astri Suhrke, "A Good Ally: Norway and International Statebuilding in Afghanistan, 2001-2014." ''Journal of Strategic Studies'' 41.1-2 (2018): 61-88. [https://kclpure.kcl.ac.uk/portal/files/79854586/_A_Good_Ally_Norway_BERDAL_Accepted6October2017_GREEN_AAM.pdf online]</ref> ===ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿವಾದಗಳು=== ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾ (ಕ್ವೀನ್ ಮೌಡ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಪೀಟರ್ I ದ್ವೀಪ) ದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]], [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]], [[ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್]] ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಮಾತ್ರ ಗುರುತಿಸುತ್ತವೆ. === ಸ್ಥಾನಮಾನ-ಅಪೇಕ್ಷೆ === ನಾರ್ವೆ ತನ್ನ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಾನಮಾನ-ಅಪೇಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಹಲವಾರು ವಿದ್ವಾಂಸರು ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.routledge.com/Small-State-Status-Seeking-Norways-Quest-for-International-Standing/de-Carvalho-Neumann/p/book/9781315758817|title=Small State Status Seeking: Norway's Quest for International Standing (e-Book) - Routledge|website=Routledge.com|language=en|access-date=2018-02-17}}</ref><ref name=":1">{{Cite journal|last1=Wohlforth|first1=William C.|last2=Carvalho|first2=Benjamin de|last3=Leira|first3=Halvard|last4=Neumann|first4=Iver B.|date=2017|title=Moral authority and status in International Relations: Good states and the social dimension of status seeking|journal=Review of International Studies|language=en|volume=44|issue=3|pages=526–546|doi=10.1017/S0260210517000560|issn=0260-2105|doi-access=free|hdl=11250/2477311|hdl-access=free}}</ref> ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯ ಮೂಲಕ, [[ನಾರ್ವೆ]] ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಣ್ಣ ಶಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಶಕ್ತಿಗಳ ನಡುವೆ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಮಹಾನ್ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಮನ್ನಣೆ ಗಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದೆ.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> == ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು == [[ನಾರ್ವೆ]] ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ: {| class="wikitable sortable" ! colspan="3" |[[File:Diplomatic relations of Norway.svg|frameless|425x425px]] |- !# !ದೇಶ !ತಾರೀಕು<ref>{{cite web|author=Government.no|date=27 April 1999 |title=Norges opprettelse af diplomatiske forbindelser med fremmede stater |url=https://www.regjeringen.no/globalassets/departementene/ud/vedlegg/protokoll/diplomatiske_forbindelser.pdf |access-date=14 December 2024|website=[[Government.no|regjeringen.no]] |language=no|archive-url=https://web.archive.org/web/20241207025525/https://www.regjeringen.no/globalassets/departementene/ud/vedlegg/protokoll/diplomatiske_forbindelser.pdf|archive-date=7 December 2024|url-status=live}}</ref> |- |1 |{{Flag|United States}} |{{Dts|30 October 1905}} |- |2 |{{Flag|Russia}} |{{Dts|31 October 1905}} |- |3 |{{Flag|France}} |{{Dts|5 November 1905}} |- |4 |{{Flag|United Kingdom}} |{{Dts|6 November 1905}} |- |5 |{{Flag|Denmark}} |{{Dts|7 November 1905}} |- |6 |{{Flag|Japan}} |{{Dts|7 November 1905}} |- |7 |{{Flag|Belgium}} |{{Dts|14 November 1905}} |- |8 |{{Flag|Sweden}} |{{Dts|18 November 1905}} |- |9 |{{Flag|Spain}} |{{Dts|26 November 1905}} |- |10 |{{Flag|Thailand}} |{{Dts|30 November 1905}} |- |11 |{{Flag|Netherlands}} |{{Dts|4 December 1905}} |- |12 |{{Flag|Switzerland}} |{{Dts|22 January 1906}} |- |13 |{{Flag|Portugal}} |{{Dts|17 March 1906}} |- |14 |{{Flag|Italy}} |{{Dts|22 March 1906}} |- |15 |{{Flag|Argentina}} |{{Dts|28 March 1906}} |- |16 |{{Flag|Paraguay}} |{{Dts|2 April 1906}} |- |17 |{{Flag|Uruguay}} |{{Dts|3 April 1906}} |- |18 |{{Flag|Mexico}} |{{Dts|9 April 1906}} |- |19 |{{Flag|Cuba}} |{{Dts|20 June 1906}} |- |20 |{{Flag|Bulgaria}} |{{Dts|20 August 1906}} |- |21 |{{Flag|Brazil}} |{{Dts|11 May 1908}} |- |22 |{{Flag|Iran}} |{{Dts|14 October 1908}} |- |23 |{{Flag|Serbia}} |{{Dts|9 March 1917}} |- |24 |{{Flag|Romania}} |{{Dts|14 May 1917}} |- |25 |{{Flag|Finland}} |{{Dts|2 March 1918}} |- |26 |{{Flag|Greece}} |{{Dts|25 May 1918}} |- |27 |{{Flag|Chile}} |{{Dts|9 June 1919}} |- |28 |{{Flag|Poland}} |{{Dts|4 July 1919}} |- |29 |{{Flag|Hungary}} |{{Dts|12 February 1920}} |- |30 |{{Flag|Austria}} |{{dts|8 October 1920}}<ref>{{Cite web |title=Oversikt over norske ambassader, konsulater, interessekontorer mm i årene 1906- 2001 |url=https://www.regjeringen.no/globalassets/departementene/ud/vedlegg/utestasjoner/stasjoner_wxyz.pdf |access-date=9 January 2025 |language=no}}</ref> |- |31 |{{Flag|Czech Republic}} |{{dts|12 January 1921}} |- |32 |{{Flag|Peru}} |{{Dts|3 August 1923}} |- |33 |{{Flag|Venezuela}} |{{Dts|4 October 1929}} |- |34 |{{Flag|Turkey}} |{{dts|8 October 1930}}<ref name=":17">{{Cite book |url=https://diad.mfa.gov.tr/diad/yillik/yillik-1959.pdf |title=Hariciye Vekâleti Yıllığı 1959 |publisher=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Türkiye |page=188 |language=tr }}{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |35 |{{Flag|Luxembourg}} |{{Dts|15 April 1931}} |- |36 |{{Flag|Colombia}} |{{Dts|6 September 1935}} |- |37 |{{Flag|Egypt}} |{{Dts|25 April 1936}} |- |38 |{{Flag|Ecuador}} |{{Dts|22 October 1936}} |- |39 |{{Flag|Bolivia}} |{{Dts|25 February 1937}} |- |40 |{{Flag|El Salvador}} |{{Dts|27 April 1939}} |- |41 |{{Flag|Guatemala}} |{{Dts|28 April 1939}} |- |42 |{{Flag|Costa Rica}} |{{Dts|2 May 1939}} |- |43 |{{Flag|Iceland}} |{{Dts|29 August 1940}} |- |44 |{{Flag|Canada}} |{{Dts|24 January 1942}} |- |45 |{{Flag|Dominican Republic}} |{{Dts|16 October 1943}} |- |46 |{{Flag|Haiti}} |{{Dts|28 October 1943}} |- |47 |{{Flag|Ethiopia}} |{{Dts|28 April 1945}} |- |48 |{{Flag|South Africa}} |{{Dts|16 June 1946}} |- |49 |{{Flag|Iraq}} |{{Dts|28 September 1946}} |- |50 |{{Flag|Australia}} |{{Dts|23 June 1947}} |- |51 |{{Flag|Honduras}} |{{Dts|3 July 1947}} |- |52 |{{Flag|Nicaragua}} |{{Dts|5 July 1947}} |- |53 |{{Flag|India}} |{{Dts|15 August 1947}} |- |54 |{{Flag|Philippines}} |{{Dts|2 March 1948}} |- |55 |{{Flag|Panama}} |{{Dts|21 July 1948}} |- |56 |{{Flag|Lebanon}} |{{Dts|10 August 1948}} |- |57 |{{Flag|Syria}} |{{Dts|11 August 1948}} |- |58 |{{Flag|Pakistan}} |{{Dts|18 December 1948}} |- |59 |{{Flag|Indonesia}} |{{Dts|25 January 1950}} |- |60 |{{Flag|Ireland}} |{{Dts|17 February 1950}} |- |61 |{{Flag|Israel}} |{{Dts|19 July 1950}} |- |62 |{{Flag|Sri Lanka}} |{{Dts|13 October 1950}} |- |63 |{{Flag|Germany}} |{{dts|10 May 1951}}<ref>{{Cite web |title=Länder |url=https://www.auswaertiges-amt.de/de/service/laender |access-date=23 July 2023 |language=de}}</ref> |- |64 |{{Flag|China}} |{{dts|5 October 1954}}<ref name="norway2">{{cite web |date=30 October 2009 |title=Norway – China 55-year friendship |url=http://www.norway.cn/Embassy/Norway-and-China/Anniversaries/Norway---China-55-year-friendship/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111002183953/http://www.norway.cn/Embassy/Norway-and-China/Anniversaries/Norway---China-55-year-friendship/ |archive-date=2 October 2011 |access-date=29 September 2011 |publisher=Norway.cn}}</ref> |- |65 |{{Flag|Myanmar}} |{{Dts|18 May 1956}} |- |66 |{{Flag|Sudan}} |{{Dts|31 May 1956}} |- |67 |{{Flag|Tunisia}} |{{Dts|29 August 1958}} |- |68 |{{Flag|Morocco}} |{{Dts|30 August 1958}} |- |69 |{{Flag|South Korea}} |{{Dts|22 March 1959}} |- |70 |{{Flag|Nigeria}} |{{Dts|1 October 1960}} |- |71 |{{Flag|Madagascar}} |{{Dts|27 October 1960}} |- |72 |{{Flag|Senegal}} |{{Dts|2 December 1960}} |- |73 |{{Flag|Yemen}} |{{Dts|23 March 1961}} |- |74 |{{Flag|Saudi Arabia}} |{{Dts|8 May 1961}} |- |75 |{{Flag|Guinea}} |{{Dts|21 July 1961}} |- |76 |{{Flag|Ivory Coast}} |{{Dts|27 September 1962}} |- |77 |{{Flag|Algeria}} |{{Dts|27 October 1962}} |- |78 |{{Flag|Cyprus}} |{{Dts|22 March 1963}} |- |79 |{{flag|Afghanistan|2013}} |{{Dts|3 January 1964}} |- |80 |{{Flag|Niger}} |{{Dts|24 January 1964}} |- |81 |{{Flag|Kenya}} |{{Dts|22 February 1964}} |- |82 |{{Flag|Uganda}} |{{Dts|21 July 1964}} |- |83 |{{Flag|Benin}} |{{Dts|25 September 1964}} |- |84 |{{Flag|Tanzania}} |{{Dts|28 September 1964}} |- |85 |{{Flag|Zambia}} |{{Dts|2 February 1965}} |- |86 |{{Flag|Liberia}} |{{Dts|17 February 1965}} |- |87 |{{Flag|Malawi}} |{{Dts|9 March 1965}} |- |88 |{{Flag|Ghana}} |{{Dts|19 May 1965}} |- |89 |{{Flag|Cameroon}} |{{Dts|15 June 1965}} |- |90 |{{Flag|Gabon}} |{{Dts|28 September 1965}} |- |91 |{{Flag|Kuwait}} |{{Dts|30 June 1965}} |- |92 |{{Flag|Libya}} |{{Dts|20 July 1966}} |- |93 |{{Flag|Burundi}} |{{Dts|1966}} |- |94 |{{Flag|Republic of the Congo}} |{{Dts|23 May 1967}} |- |95 |{{Flag|Botswana}} |{{Dts|30 November 1967}} |- |96 |{{Flag|Malaysia}} |{{Dts|8 March 1968}} |- |97 |{{Flag|Mongolia}} |{{Dts|11 May 1968}} |- |98 |{{Flag|Jordan}} |{{Dts|7 January 1969}} |- |99 |{{Flag|Malta}} |{{Dts|11 February 1969}} |- |100 |{{Flag|Singapore}} |{{Dts|7 March 1969}} |- |101 |{{Flag|Democratic Republic of the Congo}} |{{Dts|27 September 1969}} |- |102 |{{Flag|New Zealand}} |{{Dts|10 October 1969}} |- |103 |{{Flag|Central African Republic}} |{{Dts|16 May 1970}} |- |104 |{{Flag|Sierra Leone}} |{{Dts|20 July 1970}} |- |105 |{{Flag|Rwanda}} |{{Dts|30 January 1971}} |- |106 |{{Flag|Somalia}} |{{Dts|30 March 1971}} |- |107 |{{Flag|Albania}} |{{Dts|29 May 1971}} |- |108 |{{Flag|Trinidad and Tobago}} |{{Dts|19 November 1971}} |- |109 |{{Flag|Vietnam}} |{{Dts|25 November 1971}} |- |110 |{{Flag|Togo}} |{{Dts|10 January 1972}} |- |111 |{{Flag|Bangladesh}} |{{Dts|14 April 1972}} |- |112 |{{Flag|Nepal}} |{{Dts|26 January 1973}} |- |113 |{{Flag|Mauritius}} |{{Dts|30 January 1973}} |- |114 |{{Flag|Qatar}} |{{Dts|9 June 1973}} |- |115 |{{Flag|North Korea}} |{{Dts|22 June 1973}} |- |116 |{{Flag|United Arab Emirates}} |{{Dts|4 July 1973}} |- |117 |{{Flag|Bahrain}} |{{Dts|15 July 1973}} |- |118 |{{Flag|Barbados}} |{{Dts|24 January 1975}} |- |119 |{{Flag|Guinea-Bissau}} |{{Dts|7 April 1975}} |- |120 |{{Flag|Mozambique}} |{{Dts|25 June 1975}} |- |121 |{{Flag|Lesotho}} |{{Dts|8 May 1976}} |- |122 |{{Flag|Papua New Guinea}} |{{Dts|19 August 1976}} |- |123 |{{Flag|Cambodia}} |{{Dts|18 November 1976}} |- |124 |{{Flag|Fiji}} |{{Dts|18 January 1977}}<ref>{{cite web|title=Formal diplomatic relations list|url=http://www.foreignaffairs.gov.fj/images/FDR_LIST_version_of_6_June_2016.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20190827171052/http://www.foreignaffairs.gov.fj/images/FDR_LIST_version_of_6_June_2016.pdf|archive-date=27 August 2019|access-date=31 March 2018}}</ref> |- |125 |{{Flag|Suriname}} |{{Dts|8 February 1977}} |- |126 |{{Flag|Cape Verde}} |{{Dts|9 May 1977}} |- |127 |{{Flag|Mali}} |{{Dts|17 June 1977}} |- |128 |{{Flag|Jamaica}} |{{Dts|7 October 1977}} |- |129 |{{Flag|Angola}} |{{Dts|31 October 1977}} |- |130 |{{Flag|Guyana}} |{{Dts|2 August 1979}} |- |131 |{{Flag|Burkina Faso}} |{{Dts|21 September 1979}} |- |132 |{{Flag|Oman}} |{{Dts|15 April 1980}} |- |133 |{{Flag|Zimbabwe}} |{{Dts|18 April 1980}} |- |134 |{{Flag|Solomon Islands}} |{{Dts|18 September 1980}} |- |— |{{Flag|Holy See}} |{{Dts|2 August 1982}} |- |135 |{{Flag|Gambia}} |{{Dts|8 February 1983}} |- |136 |{{Flag|Mauritania}} |{{Dts|6 December 1983}} |- |137 |{{Flag|Maldives}} |{{Dts|26 March 1984}} |- |138 |{{Flag|Belize}} |{{Dts|12 July 1984}}<ref>{{cite web|title=Diplomatic relations - Belize|url=http://www.mfa.gov.bz/images/documents/DIPLOMATIC%20RELATIONS.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20171230194831/http://www.mfa.gov.bz/images/documents/DIPLOMATIC%20RELATIONS.pdf|archive-date=30 December 2017|access-date=30 December 2016}}</ref> |- |139 |{{Flag|Brunei}} |{{Dts|12 October 1984}} |- |140 |{{Flag|Eswatini}} |{{Dts|11 December 1984}} |- |141 |{{Flag|Seychelles}} |{{Dts|1 February 1985}}<ref>{{Cite news |date=11 October 2022 |title=New Norwegian Ambassador to Seychelles accredited |url=https://www.statehouse.gov.sc/news/5690/new-norwegian-ambassador-to-seychelles-accredited |access-date=22 July 2023}}</ref> |- |142 |{{Flag|Antigua and Barbuda}} |{{Dts|14 October 1985}}<ref>{{cite web|author=Government of Antigua and Barbuda|title=Chronology of Antigua and Barbudas Bilateral relations|url=http://www.un.int/antigua/bilachro.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120117180614/http://www.un.int/antigua/bilachro.htm|archive-date=17 January 2012|access-date=24 February 2011}}</ref> |- |143 |{{Flag|Bhutan}} |{{Dts|5 November 1985}}<ref name="list">{{cite web|title=Bilateral relations|url=https://www.mfa.gov.bt/?page_id=8824|access-date=4 May 2021|website=Ministry of Foreign Affairs of Bhutan}}</ref> |- |144 |{{Flag|Tonga}} |{{Dts|30 August 1988}} |- |145 |{{Flag|Saint Lucia}} |{{Dts|1990}}<ref>{{cite web|title=List of countries with which Saint Lucia has established Diplomatic Relations|url=http://saintluciamissionun.org/wp-content/uploads/2018/09/Bi-Lateral-Engagements.pdf|access-date=18 October 2021|archive-date=November 1, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181101021009/http://saintluciamissionun.org/wp-content/uploads/2018/09/Bi-Lateral-Engagements.pdf|url-status=dead}}</ref> |- |146 |{{Flag|Namibia}} |{{Dts|21 March 1990}} |- |— |{{Flag|Cook Islands}} |{{Dts|18 July 1991}} |- |147 |{{Flag|Estonia}} |{{Dts|27 August 1991}} |- |148 |{{Flag|Latvia}} |{{Dts|27 August 1991}} |- |149 |{{Flag|Lithuania}} |{{Dts|27 August 1991}} |- |150 |{{Flag|Bahamas}} |{{Dts|11 November 1991}} |- |151 |{{Flag|Laos}} |{{Dts|12 November 1991}} |- |152 |{{Flag|Liechtenstein}} |{{dts|9 January 1992}}<ref>{{Cite news |date=10 January 1992 |title=Akkreditierung von Botschaftern |url=https://www.eliechtensteinensia.li/viewer/!image/000476564_1992/74/-/ |access-date=10 December 2024 |work=[[Liechtensteiner Volksblatt]] |language=de}}</ref> |- |153 |{{Flag|Belarus}} |{{Dts|4 February 1992}} |- |154 |{{Flag|Ukraine}} |{{Dts|5 February 1992}} |- |155 |{{Flag|Slovenia}} |{{Dts|18 February 1992}} |- |156 |{{Flag|Croatia}} |{{Dts|20 February 1992}} |- |157 |{{Flag|Moldova}} |{{Dts|3 June 1992}} |- |158 |{{Flag|Armenia}} |{{Dts|5 June 1992}} |- |159 |{{Flag|Azerbaijan}} |{{Dts|5 June 1992}} |- |160 |{{Flag|Georgia}} |{{Dts|5 June 1992}} |- |161 |{{Flag|Kazakhstan}} |{{Dts|5 June 1992}} |- |162 |{{Flag|Turkmenistan}} |{{Dts|8 June 1992}} |- |163 |{{Flag|Tajikistan}} |{{Dts|10 June 1992}} |- |164 |{{Flag|Uzbekistan}} |{{Dts|10 June 1992}} |- |165 |{{Flag|Kyrgyzstan}} |{{Dts|26 June 1992}} |- |166 |{{Flag|Saint Kitts and Nevis}} |{{Dts|15 October 1992}} |- |167 |{{Flag|Marshall Islands}} |{{Dts|16 October 1992}}<ref name=":02">{{cite web|title=Diplomatic relations between Norway and ...|url=https://digitallibrary.un.org/search?ln=en&as=1&m1=p&p1=Diplomatic+relations+between+Norway+and+...&f1=series&op1=a&m2=a&p2=&f2=&op2=a&m3=a&p3=&f3=&dt=&d1d=&d1m=&d1y=&d2d=&d2m=&d2y=&rm=&ln=en&action_search=Search&sf=title&so=a&rg=50&c=United+Nations+Digital+Library+System&of=hb&fti=0&fti=0|access-date=18 October 2021|website=United Nations Digital Library}}</ref> |- |168 |{{Flag|Slovakia}} |{{Dts|1 January 1993}} |- |169 |{{Flag|Saint Vincent and the Grenadines}} |{{Dts|19 February 1993}}<ref>{{cite web |date=2014 |title=Diplomatic Relations Register (3) |url=http://www.foreign.gov.vc/foreign/index.php?option=com_content&view=category&id=33&Itemid=441&limitstart=18 |access-date=18 October 2021 |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230914170634/https://foreign.gov.vc/foreign/index.php?option=com_content&view=category&id=33&Itemid=441&limitstart=18 |url-status=dead }}</ref> |- |170 |{{Flag|Bosnia and Herzegovina}} |{{Dts|12 December 1993}}<ref>{{cite web|date=2010|title=Dates of Recognition and Establishment of Diplomatic Relations|url=http://mvp.gov.ba/vanjska_politika_bih/bilateralni_odnosi/datumi_priznanja_i_uspostave_diplomatskih_odnosa/?id=6|access-date=18 October 2021|archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 30, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250430141339/https://www.mvp.gov.ba/vanjska_politika_bih/bilateralni_odnosi/datumi_priznanja_i_uspostave_diplomatskih_odnosa/?id=6|url-status=dead}}</ref> |- |171 |ಉತ್ತರ ಮ್ಯಾಸಿಡೋನಿಯಾ |{{Dts|20 December 1993}} |- |172 |{{Flag|Eritrea}} |{{Dts|14 March 1994}}<ref>{{Cite news|date=9 July 2013|title=Norway Embassy in Eritrea Closed|work=Tesfa News|url=https://www.tesfanews.net/norway-embassy-in-eritrea-closed/|access-date=19 October 2021|archive-date=ಜೂನ್ 27, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230627085921/https://tesfanews.net/norway-embassy-in-eritrea-closed/|url-status=dead}}</ref> |- |173 |{{Flag|Djibouti}} |{{dts|20 January 1995}}<ref>{{Cite web |title=Oversikt over norske ambassader, konsulater, interessekontorer mm i årene 1906- 2001 |url=https://www.regjeringen.no/globalassets/departementene/ud/vedlegg/utestasjoner/stasjoner_d.pdf |access-date=9 January 2025 |page=37 |language=no}}</ref> |- |174 |{{Flag|Chad}} |{{Dts|13 November 1995}} |- |175 |{{Flag|Andorra}} |{{Dts|15 November 1995}}<ref>{{cite web|title=Diplomatic relations|url=https://www.exteriors.ad/en/101-continguts-angles/diplomatic-representations/diplomatic-relations|access-date=3 July 2021|publisher=Ministry of Foreign Affairs of Andorra}}</ref> |- |176 |{{Flag|San Marino}} |{{Dts|11 December 1996}}<ref>{{cite web |title=Rapporti bilaterali della Repubblica di San Marino |url=https://www.esteri.sm/pub2/EsteriSM/Relazioni-Internazionali/Rapporti-Bilaterali.html |access-date=15 December 2021 |language=it}}</ref> |- |177 |{{Flag|Samoa}} |{{Dts|1999}}<ref>{{cite web |title=Countries with Established Diplomatic Relations with Samoa |url=http://www.mfat.gov.ws/embassies/countries-with-established-diplomatic-relations-with-samoa/ |access-date=19 August 2018 |website=Ministry of Foreign Affairs and Trade – Samoa}}</ref> |- |178 |{{Flag|Grenada}} |{{Dts|26 April 2000}}<ref name=":02" /> |- |179 |{{Flag|Nauru}} |{{Dts|9 August 2000}}<ref>{{Cite news |date=19 May 2023 |title=President Kun receives Ambassador Riise of Norway |url=https://www.nauru.gov.nr/media/193264/media_release_credentials_norway_amb_anne_grete_riise_19may2023.pdf |access-date=29 March 2025}}</ref> |- |180 |{{Flag|Dominica}} |{{Dts|26 March 2001}}<ref>{{Cite news |title=Dominica Welcomes New Ambassador From Kingdom of Norway |url=http://news.gov.dm/news/1077-dominica-welcomes-new-ambassador-from-kingdom-of-norway |access-date=20 August 2021 |archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 20, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820221917/http://news.gov.dm/news/1077-dominica-welcomes-new-ambassador-from-kingdom-of-norway |url-status=dead }}</ref> |- |181 |{{Flag|Timor-Leste}} |{{Dts|20 May 2002}}<ref>{{cite web |date=22 May 2017 |title=Minister of Foreign Affairs paid an official visit to Timor-Leste |url=https://www.mfa.go.th/en/content/5d5bd0c415e39c3060021290?cate=5d5bcb4e15e39c306000683c |access-date=19 October 2021}}</ref> |- |182 |{{Flag|São Tomé and Príncipe}} |{{dts|6 August 2004}}<ref>{{Cite web |title=Embetsutnemningar m.m. 1. juli 2004 – 30. juni 2005 |url=https://www.regjeringen.no/contentassets/b98f84cc56f845b596c32bc7f2487eef/nn-no/pdfs/stm200520060005000dddpdfs.pdf |access-date=19 January 2025 |website=regjeringen.no |page=55 |language=no}}</ref> |- |183 |{{Flag|Montenegro}} |{{Dts|21 June 2006}}<ref name="mfa">{{cite web |title=Tabela priznanja i uspostavljanja diplomatskih odnosa |url=https://mvp.gov.me/rubrike/bilateralni-odnosi/Tabela-priznanja-i-uspostavljanja-diplomatskih-odn |access-date=16 April 2021 |publisher=Montenegro Ministry of Foreign Affairs and European Integration |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 13, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200213235103/https://mvp.gov.me/rubrike/bilateralni-odnosi/Tabela-priznanja-i-uspostavljanja-diplomatskih-odn |url-status=dead }}</ref> |- |184 |{{Flag|Equatorial Guinea}} |{{Dts|30 March 2007}}<ref>{{Cite web |date=30 March 2007 |title=Offisielt frå statsrådet 30. mars 2007 |url=https://www.regjeringen.no/no/aktuelt/offisielt-fra-statsradet-30-mars-2007/id461890/ |access-date=25 July 2022 |language=no}}</ref> |- |— |{{Flag|Kosovo}} |{{Dts|25 October 2008}}<ref name="Visoka">{{cite book |author1=Gëzim Visoka |title=Acting Like a State: Kosovo and the Everyday Making of Statehood |date=2018 |publisher=Routledge |isbn=9781138285330 |location=Abingdon |pages=219–221}}</ref> |- |185 |{{Flag|Tuvalu}} |{{Dts|8 May 2010}}<ref>{{Cite news |date=6 May 2010 |title=Norway and Tuvalu establish diplomatic relations |url=https://www.norwegianamerican.com/norway-and-tuvalu-establish-diplomatic-relations/ |access-date=19 October 2021 |archive-date=ಜೂನ್ 24, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240624061736/https://www.norwegianamerican.com/norway-and-tuvalu-establish-diplomatic-relations/ |url-status=dead }}</ref> |- |186 |{{Flag|Monaco}} |{{Dts|16 November 2010}}<ref>{{cite news |date=8 February 2011 |title=Remise des lettres de créance de S.E. M. Tarald O. Brautaset |language=fr |url=https://www.palais.mc/en/news/h-s-h-prince-albert-ii/meeting/2011/february/remise-des-lettres-de-creance-de-s-e-m-tarald-o-brautaset-1957.html |access-date=13 October 2020}}</ref> |- |187 |ದಕ್ಷಿಣ ಸುಡಾನ್ |{{Dts|9 July 2011}}<ref>{{cite web |title=Embassy of the Republic of South Sudan in Norway |url=http://www.embrss-norway.org/embassy/ |access-date=18 October 2021}}</ref> |- |188 |{{Flag|Palau}} | <ref>{{Cite web |title=Statsnavn og hovedsteder - P |date=April 28, 2023 |url=https://www.regjeringen.no/no/dokument/dep/ud/veiledninger/2001/statsnavn_hovedsteder_p/id87854/#plw |access-date=24 May 2023 |language=no}}</ref> |- |189 |{{Flag|Federated States of Micronesia}} |{{Dts|12 April 2018}}<ref>{{cite web |title=Countries With Which the Federated States of Micronesia Has Established Diplomatic Relations |url=https://www.fsmgov.org/diprel.html}}</ref> |- |190 |{{Flag|Vanuatu}} |{{Dts|28 May 2018}}<ref>{{cite web |date=2 June 2018 |title=Diplomatic relations between Vanuatu and Norway |url=https://www.dailypost.vu/news/diplomatic-relations-between-vanuatu-and-norway/article_27aa4b96-5241-5fdd-a859-5eff3774ba97.html |access-date=21 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220321121512/https://www.dailypost.vu/news/diplomatic-relations-between-vanuatu-and-norway/article_27aa4b96-5241-5fdd-a859-5eff3774ba97.html |archive-date=21 ಮಾರ್ಚ್ 2022 |url-status=dead}}</ref> |- |191 |{{Flag|Comoros}} |{{Dts|28 June 2019}}<ref>{{Cite web |date=29 June 2019 |title=Son Excellence Madame Elisabeth JACOBSEN, nouvelle Ambassadrice du Royaume de Norvège en Union des Comores |website=[[Facebook]] |url=https://www.facebook.com/beitsalam/posts/son-excellence-madame-elisabeth-jacobsen-nouvelle-ambassadrice-du-royaume-de-nor/2333885646886612/ |access-date=29 January 2024 |language=fr}}</ref> |- |192 |{{Flag|Kiribati}} |{{Dts|17 August 2019}}<ref>{{cite web |date=20 August 2019 |title=KIRIBATI ESTABLISHES DIPLOMATIC RELATIONS WITH THE KINGDOM OF NORWAY |url=https://www.mfa.gov.ki/2019/08/20/kiribati-establishes-diplomatic-relations-with-the-kingdom-of-norway/ |access-date=9 January 2022}}</ref> |- |— |{{Flag|State of Palestine}} |{{dts|24 April 2025}}<ref>{{Cite web |date=25 April 2025 |title=Norway formally opens diplomatic ties with the State of Palestine |url=https://trt.global/world/article/4c46bad56df9 |access-date=26 April 2025 |website=TRT Global}}</ref> |} ==ಬಹುಪಕ್ಷೀಯ== {| class="wikitable sortable" border="1" style="width:100%; margin:auto;" !width="15%"| ಸಂಸ್ಥೆ !width="12%"| ಔಪಚಾರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು !ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |--valign="top" |{{Flag|European Union}}||<!--Start date--> |ನಾರ್ವೆ–ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ನೋಡಿ |--valign="top" |NATO||<!--Start date--> |ನಾರ್ವೆ-ನ್ಯಾಟೋ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ನೋಡಿ |} ==ಆಫ್ರೀಕಾ== {| class="wikitable sortable" style="width:100%; margin:auto;" |- ! style="width:15%;"| ದೇಶ ! style="width:12%;"| ಔಪಚಾರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು !ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- valign="top" |{{flag|Kenya}}||<!--Date started-->||See ಕೀನ್ಯಾ-ನಾರ್ವೆ ಸಂಬಂಧಗಳು * ನಾರ್ವೆಯ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿ ನೈರೋಬಿಯಲ್ಲಿದೆ. * ಕೀನ್ಯಾದ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿ ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿದೆ. |- valign="top" |{{flag|Sudan}}||<!--Date started-->||ನಾರ್ವೆ-ಸುಡಾನ್ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ನೋಡಿ * ಖಾರ್ಟೌಮ್‌ನಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೆಯ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿ ಇದೆ. * ಸುಡಾನ್ ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿ ಇದೆ. |} ==ಅಮೆರಿಕಾ== {| class="wikitable sortable" style="width:100%; margin:auto;" |- ! style="width:15%;"| ದೇಶ ! style="width:12%;"| ಔಪಚಾರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು !Notes |- valign="top" |{{flag|Belize}}||<!--Date started-->|| 2011 ರಿಂದ, ಬೆಲೀಜ್ ಮತ್ತು ನಾರ್ವೆ 2010 ರಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ ತೆರಿಗೆ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಯ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.regjeringen.no/en/topics/the-economy/taxes-and-duties/skatteavtaler/agreement-norway---belize/id632266/|title=Agreement Norway - Belize|date=February 2011}}</ref> |- valign="top" |{{flag|Brazil}}||<!--Date started-->||ಬ್ರೆಜಿಲ್-ನಾರ್ವೆ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ನೋಡಿ * ನಾರ್ವೆಯು [[ಬ್ರೆಸಿಲಿಯಾ]] ನಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು [[ರಿಯೊ ಡಿ ಜನೈರೊ]] ನಲ್ಲಿ ಕಾನ್ಸುಲೇಟ್-ಜನರಲ್ ಹೊಂದಿದೆ. * ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. |- valign="top" |{{flag|Canada}}||<!--Date started-->||[[ಕೆನಡಾ]]-[[ನಾರ್ವೆ]] ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ * ನಾರ್ವೆಯು ಒಟ್ಟಾವಾದಲ್ಲಿ ರಾಯಲ್ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಮತ್ತು [[ಕ್ಯಾಲ್ಗರಿ]], ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್, ಟೊರೊಂಟೊ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಂಕೋವರ್ ನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕಾನ್ಸುಲೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.emb-norway.ca/|title=Norway – the official site in Canada|access-date=February 20, 2015}}</ref> [[ಕೆನಡಾ]]ದ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿ ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿದೆ. ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.canadainternational.gc.ca/norway-norvege/index.aspx?lang=eng|title=Embassy of Canada to Norway|date=September 9, 2013|access-date=February 20, 2015}}</ref> * ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್]], ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರ ಸಂಸ್ಥೆ, [[ನ್ಯಾಟೋ]] ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. * [https://web.archive.org/web/20090125192048/http://geo.international.gc.ca/cip-pic/geo/norway-en.aspx Canadian Ministry of Foreign Affairs and International Trade about relations with Norway] *''ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ'': ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಕೆನಡಿಯನ್ನರು |- valign="top" |{{flag|Chile}}||<!--Date started-->||[[ಚಿಲಿ]]-[[ನಾರ್ವೆ]] ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ * ನಾರ್ವೆ [[ಸ್ಯಾಂಟಿಯಾಗೊ]]ದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * ಚಿಲಿಯು ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. |- valign="top" |{{flag|Mexico}}||<!--Date started-->1906||[[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]]-[[ನಾರ್ವೆ]] ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ * [[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]] ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * ನಾರ್ವೆ [[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]] ನಗರದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. |- valign="top" |{{flag|United States}}||<!--Date started-->1905||[[ನಾರ್ವೆ]]-ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ * ನಾರ್ವೆಯು [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿ.ಸಿ.]] ನಲ್ಲಿ ರಾಯಲ್ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಮತ್ತು [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿ.ಸಿ.]] ನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕಾನ್ಸುಲೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ]], [[ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾ]] ಮತ್ತು ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ ಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕಾನ್ಸುಲೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.norway.org/|title=Norway – the official site in the United States|access-date=February 20, 2015}}</ref> * ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://norway.usembassy.gov/|title=Home – Embassy of the United States Oslo, Norway|access-date=February 20, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150216150649/http://norway.usembassy.gov/|archive-date=February 16, 2015|url-status=dead}}</ref> *''See also'': [[Norwegian Americans]] |} ==ಏಷ್ಯಾ== {| class="wikitable sortable" style="width:100%; margin:auto;" |- ! style="width:15%;"| ದೇಶ ! style="width:12%;"| ಔಪಚಾರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು !ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- valign="top" |{{flag|Afghanistan}}||<!--Date started-->||[[ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ]]-[[ನಾರ್ವೆ]] ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ |- valign="top" |{{flag|Armenia}}||<!--Date started-->|| * ಸ್ವೀಡನ್‌ನ ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯಿಂದ ಅರ್ಮೇನಿಯಾ ನಾರ್ವೆಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದೆ. * ಜಾರ್ಜಿಯಾದ ಟಿಬಿಲಿಸಿಯಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯಿಂದ ನಾರ್ವೆ ಅರ್ಮೇನಿಯಾಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದೆ ಮತ್ತು ಯೆರೆವಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೌರವ ದೂತಾವಾಸವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. * ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು [[ಯುರೋಪ್]] ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನ ಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. |- valign="top" |{{flag|China}}||<!--Date started-->October 5, 1954||[[ಚೀನಾ]]-[[ನಾರ್ವೆ]] ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ * ನಾರ್ವೆಯು [[ಬೀಜಿಂಗ್]] ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಗುವಾಂಗ್‌ಝೌ, [[ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್]] ಮತ್ತು [[ಶಾಂಘೈ]] ನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಕಾನ್ಸುಲೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.norway.cn/|title=Norway – the official site in China|access-date=February 20, 2015|archive-date=February 27, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170227155942/http://www.norway.cn/|url-status=dead}}</ref> * ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.chinese-embassy.no/eng/|title=Embassy of the People's Republic of China in the Kingdom of Norway|access-date=February 20, 2015}}</ref> |- valign="top" |{{flag|Georgia}}||<!--Date started-->|| * ಜಾರ್ಜಿಯಾ ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * ನಾರ್ವೆ [[ಟಿಬಿಲಿಸಿ]]ಯಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಯುರೋಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನ ಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. |- valign="top" |{{flag|India}}||<!--Date started-->1947||[[ಭಾರತ]]-ನಾರ್ವೆ ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ * ನಾರ್ವೆ ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.norwayemb.org.in/Embassy/ |title=Embassy of Norway in India |access-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 30, 2025 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 21, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250221104126/http://www.norwayemb.org.in/Embassy/ |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ಮುಂಬೈ, [[ಚೆನ್ನೈ]] ಮತ್ತು [[ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ]] ಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಕಾನ್ಸುಲೇಟ್ ಜನರಲ್‌ಗಳು.<ref>{{Cite web |url=http://www.norwayemb.org.in/Embassy/Contact-information/consul/#.VVQ-j_C4LUc |title=Consulate Generals of Norway in India |access-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 30, 2025 |archive-date=ಜನವರಿ 2, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120102021411/http://www.norwayemb.org.in/Embassy/Contact-information/consul/#.VVQ-j_C4LUc |url-status=dead }}</ref> * ಭಾರತವು ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.indemb.no/ |title=Indian Embassy in Oslo |access-date=May 14, 2015 |archive-date=December 27, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081227105430/http://www.indemb.no/ |url-status=dead }}</ref> |- valign="top" |{{flag|Indonesia}}||<!--Date started-->||[[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]]-[[ನಾರ್ವೆ]] ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ * ನಾರ್ವೆ [[ಜಕಾರ್ತಾ]]ದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. |- valign="top" |{{flag|Iran}}||<!--Date started-->|| * ಇರಾನ್ ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * ನಾರ್ವೆ [[ಟೆಹ್ರಾನ್]] ನಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. |- valign="top" |{{flag|Israel}}||<!--Date started-->||[[ಇಸ್ರೇಲ್]]-[[ನಾರ್ವೆ]] ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ ಫೆಬ್ರವರಿ 4, 1949 ರಂದು ಇಸ್ರೇಲ್ ಅನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ ಮೊದಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೆ ಕೂಡ ಒಂದು. ಆ ವರ್ಷದ ನಂತರ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವು. * ನಾರ್ವೆ ಟೆಲ್ ಅವಿವ್ ನಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.norway.org.il/|title=Norway – the official site in Israel|access-date=February 20, 2015}}</ref> * ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ಇಸ್ರೇಲ್ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://embassies.gov.il/oslo/Pages/default.aspx|title=Israels ambassade i Norge|access-date=February 20, 2015|archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 14, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230214163830/https://embassies.gov.il/oslo/Pages/default.aspx|url-status=dead}}</ref> *''ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ'': ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿನ ಯಹೂದಿಗಳ ಇತಿಹಾಸ |- valign="top" |{{flag|Malaysia}}||<!--Date started-->1957||[[ಮಲೇಷ್ಯಾ]]-[[ನಾರ್ವೆ]] ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ * ನಾರ್ವೆ [[ಕೌಲಾಲಂಪುರ್]] ನಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * ಮಲೇಷ್ಯಾ ಸ್ಟಾಕ್ಹೋಮ್ ನಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದರ ಕಾನ್ಸುಲರ್ ಪ್ರದೇಶವು ನಾರ್ವೆಯನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. |- valign="top" |{{flag|Mongolia}}||<!--Date started-->ಜನವರಿ 11, 1968||ನೋಡಿ [[ಮಂಗೋಲಿಯಾ]]-[[ನಾರ್ವೆ]] ಸಂಬಂಧಗಳು * ಮಂಗೋಲಿಯಾ ಸ್ವೀಡನ್‌ನ ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯಿಂದ ನಾರ್ವೆಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದೆ. * ನಾರ್ವೆ ಚೀನಾದ ಬೀಜಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯಿಂದ ಮಂಗೋಲಿಯಾಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದೆ. |- valign="top" |{{flag|Nepal}}||<!--Date started-->January 26, 1973||[[ನೇಪಾಳ]]-[[ನಾರ್ವೆ]] ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಜನವರಿ 26, 1973 ರಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ನಾರ್ವೆ 2000 ರಲ್ಲಿ ಕಠ್ಮಂಡುವಿನಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.<ref>{{cite web | url=http://www.norway.org.np/Devcoop/In+Nepal/DevCoop.htm | title=The Norway Portal - Norwegian Ministry of Foreign Affairs | access-date=July 17, 2009 | archive-date=September 6, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090906090055/http://www.norway.org.np/Devcoop/In+Nepal/DevCoop.htm | url-status=dead }}</ref> 2008 ರಲ್ಲಿ, ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಪ್ರಧಾನಿ ಜೆನ್ಸ್ ಸ್ಟೋಲ್ಟೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವ ಎರಿಕ್ ಸೋಲ್ಹೀಮ್ ನೇಪಾಳಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು.<ref>[http://www.norwaypost.no/content/view/21837/26/ Nepal’s Prime Minister visits Norway] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090905054216/http://www.norwaypost.no/content/view/21837/26/ |date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 5, 2009 }} April 10, 2009</ref> 2009 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಧಾನಿ ಪ್ರಚಂಡ ನಾರ್ವೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://news.xinhuanet.com/english/2009-03/28/content_11088688.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20090406061856/http://news.xinhuanet.com/english/2009-03/28/content_11088688.htm|url-status=dead|archive-date=April 6, 2009|title=Nepali PM to leave for Europe _English_Xinhua|access-date=February 20, 2015}}</ref> ಮೇ 2008 ರಲ್ಲಿ, ಕಠ್ಮಂಡುವಿನಲ್ಲಿರುವ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯ ಹೊರಗೆ ಸಣ್ಣ ಬಾಂಬ್ ಸ್ಫೋಟಗೊಂಡಿತು. ಯಾರಿಗೂ ಗಾಯಗಳಾಗಿಲ್ಲ.<ref>{{cite news| url=http://economictimes.indiatimes.com/PoliticsNation/No-one_hurt_as_bomb_rocks_Norway_embassy_in_Nepal/articleshow/3047726.cms | work=The Times of India | title=Politics/Nation | date=May 17, 2008}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.fco.gov.uk/content/en/travel-advice/asia-oceana/nepal/fco_trv_ca_nepal?ta=safetySecurity&pg=2 |title=Nepal travel advice |access-date=2009-07-04 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090904212749/http://www.fco.gov.uk/content/en/travel-advice/asia-oceana/nepal/fco_trv_ca_nepal?ta=safetySecurity&pg=2 |archive-date=September 4, 2009 |df=mdy-all }}</ref> * ನಾರ್ವೆ [[ಕಠ್ಮಂಡು]]ವಿನಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * ನೇಪಾಳವು ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. |- valign="top" |{{flag|Pakistan}}||<!--Date started-->1947||See [[ನಾರ್ವೆ]]-[[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]] ಸಂಬಂಧಗಳು |- valign="top" |{{flag|Palestine}}||<!--Date started-->|| ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೀನಿಯನ್ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವು "ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯೋಗ"ದ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೀನಿಯನ್ ಪ್ರಧಾನಿ ಸಲಾಮ್ ಫಯಾದ್ ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೇರಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಇದು 2011 ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬರಲಿದೆ. ರಾಯಭಾರಿ ಹುದ್ದೆಯೊಂದಿಗೆ ಅದರ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು "ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೀನಿಯನ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ" ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಸ್ಪೇನ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ನಂತರ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ನಾಲ್ಕನೇ ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರ ನಾರ್ವೆಯಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ನವೀಕರಣವು ನಾರ್ವೆಯಿಂದ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೀನಿಯನ್ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite news |author= Medzini, Ronen |title= Norway upgrades Palestinian mission |url= http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4000445,00.html |work= [[Ynetnews]] |agency= [[Associated Press|AP]] |date= December 17, 2010 |access-date= December 17, 2010}}</ref> |- valign="top" |{{flag|Philippines}}||<!--Date started-->March 2, 1948||ನಾರ್ವೆ-ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್ ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್ ಮತ್ತು ನಾರ್ವೆ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮಾರ್ಚ್ 2, 1948 ರಂದು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದವು, ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್ ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ನಾರ್ವೆ ಮನಿಲಾದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮೊರೊ ಸಂಘರ್ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಸಶಸ್ತ್ರ ಸಂಘರ್ಷಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೆ ಕೂಡ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು GPH-MILF ಶಾಂತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದೆ. GPH-CPP–NPA–NDF ಶಾಂತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ನಾರ್ವೆ ಮೂರನೇ ದೇಶ ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ. ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್ ಮತ್ತು ನಾರ್ವೆ ನಡುವಿನ ವ್ಯಾಪಾರವು $73 ಮಿಲಿಯನ್ ವರೆಗೆ ಇತ್ತು.<ref>{{cite web |url=http://www.sunstar.com.ph/breaking-news/2012/11/06/norway-pledges-continued-support-peace-process-251900 |title=Breaking News &#124; Sun.Star |website=[[SunStar]] |access-date=October 27, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924121413/http://www.sunstar.com.ph/breaking-news/2012/11/06/norway-pledges-continued-support-peace-process-251900 |archive-date=September 24, 2015 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.norway.ph/news/Bilateral-relations/#.VJ64FsCD4|title=Norway.ph}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://oslope.dfa.gov.ph/index.php/diplomatic-relations/philippines-norway-relations |title=Philippines - Norway Relations |access-date=October 27, 2015 |archive-date=December 29, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141229061946/http://oslope.dfa.gov.ph/index.php/diplomatic-relations/philippines-norway-relations |url-status=dead }}</ref> * ನಾರ್ವೆ [[ಮನಿಲಾ]] ನಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್ ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. |- valign="top" |{{flag|Saudi Arabia}}||<!--Date started-->||[[ನಾರ್ವೆ]]-[[ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ]] ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ * ನಾರ್ವೆ [[ರಿಯಾದ್]] ನಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಮತ್ತು [[ಜೆಡ್ಡಾ]] ನಲ್ಲಿ ಕಾನ್ಸುಲೇಟ್ ಜನರಲ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. |- valign="top" |{{flag|South Korea}}||<!--Date started--> March 2, 1959<ref name="mofa.go.kr">{{cite web |url=http://www.mofa.go.kr/ENG/countries/europe/countries/20070824/1_24598.jsp?menu=m_30_40 |title=Ministry of Foreign Affairs, Republic of Korea |access-date=July 7, 2015 |archive-date=December 24, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131224080419/http://www.mofa.go.kr/ENG/countries/europe/countries/20070824/1_24598.jsp?menu=m_30_40 |url-status=dead }}</ref>||ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ [http://www.mofa.go.kr/eng/nation/m_4902/view.do?seq=112 Norway-South Korea relations] ಕೊಂಗೇರಿಕೆಟ್ ನೊರೆಗ್ ಮತ್ತು ಕೊರಿಯಾ ಗಣರಾಜ್ಯದ ನಡುವಿನ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಯು ಮಾರ್ಚ್ 2, 1959 ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. *1959 ರಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಹಕಾರದಲ್ಲೂ ಸಂಬಂಧಗಳು ಉತ್ತಮಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದು ತುಂಬಾ ಒಳ್ಳೆಯದು. **[[ಸಿಯೋಲ್]] ನಲ್ಲಿರುವ ರಾಯಲ್ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿ.<ref>{{cite web | url=https://www.norway.no/en/south-korea | title=South Korea}}</ref> ಮತ್ತು ಬುಸಾನ್ ನಲ್ಲಿ ಗೌರವ ದೂತಾವಾಸ ಇದೆ.<ref>{{cite web | url=https://www.norway.no/en/south-korea/norway-south-korea/honorary-consulate-in-busan2/ |title = Honorary Consulate in Busan}}</ref> **ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿರುವ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿ.<ref>{{cite web | url=http://nor.mofa.go.kr/worldlanguage/europe/nor/main/index.jsp | title=주 노르웨이 대한민국 대사관 | access-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 30, 2025 | archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 19, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140319032959/http://nor.mofa.go.kr/worldlanguage/europe/nor/main/index.jsp | url-status=dead }}</ref> *[https://www.norway.no/en/south-korea/norway-south-korea/bilateral-relations/ Norwegian Ministry of Foreign Affairs about bilateral relations with South Korea] *[http://overseas.mofa.go.kr/no-ko/brd/m_7112/list.do South Korean Ministry of Foreign Affairs about bilateral relations with the Kingdom of Norway (in Korean)] |- valign="top" |{{flag|Syria}}||<!--Date started-->||[[ನಾರ್ವೆ]]-[[ಸಿರಿಯಾ]] ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ ಮಾರ್ಚ್ 2012 ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವಾಲಯವು [[ಡಮಾಸ್ಕಸ್]] ನಲ್ಲಿರುವ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹದಗೆಡುತ್ತಿರುವ ಭದ್ರತಾ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿಂದಾಗಿ, ಆದಾಗ್ಯೂ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ ಜೋನಾಸ್ ಗಹರ್ ಸ್ಟೋರೆ ಸಹ ಮುಚ್ಚುವಿಕೆಯು ರಾಜಕೀಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದರು. ಡ್ಯಾನಿಶ್ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಉಳಿಯುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite news |author= Zondag, Martin Herman Wiedswang |title= – Indirekte er ambassadestenging et politisk signal |trans-title= – In an indirect manner, closing embassy is a political signal |url= http://www.nrk.no/nyheter/norge/1.8051130 |publisher= [[Norwegian Broadcasting Corporation|NRK]] |language= no |date= March 26, 2012 |access-date= March 27, 2012}}</ref> |- valign="top" |{{flag|Turkey}}||<!--Date started-->|||[[ನಾರ್ವೆ]]-[[ಟರ್ಕಿ]] ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ * ನಾರ್ವೆ [[ಅಂಕಾರಾ]]ದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಇಸ್ತಾನ್‌ಬುಲ್ ನಲ್ಲಿ ಕಾನ್ಸುಲೇಟ್ ಜನರಲ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * ಟರ್ಕಿ ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಯುರೋಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮತ್ತು [[ನ್ಯಾಟೋ]]ದ ಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. |} ==ಯುರೋಪ್== {| class="wikitable sortable" style="width:100%; margin:auto;" |- ! style="width:15%;"| ದೇಶ ! style="width:12%;"| ಔಪಚಾರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು !ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- valign="top" |{{flag|Austria}}||<!--Date started-->|| * ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾವು ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * ನಾರ್ವೆಯು [[ವಿಯೆನ್ನಾ]]ದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಯುರೋಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನ ಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. |- valign="top" |{{flag|Croatia}}||<!--Date started-->1992||ಕ್ರೊಯೇಷಿಯಾ-ನಾರ್ವೆ ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ * ಕ್ರೊಯೇಷಿಯಾ ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * ನಾರ್ವೆ ಜಾಗ್ರೆಬ್ ನಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಯುರೋಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮತ್ತು [[ನ್ಯಾಟೋ]] ನ ಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. |- valign="top" |{{flag|Cyprus}}||<!--Date started-->||[[ಸೈಪ್ರಸ್]]-ನಾರ್ವೆ ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ ಮಾರ್ಚ್ 22, 1963 ರಂದು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.mfa.gov.cy/mfa/mfa2006.nsf/All/4FC761EE2A113ECBC22571E1002F4D22/$file/Norway.pdf?OpenElement |title=Kingdom of Norway |access-date=2010-05-15 |publisher=[[Cyprus]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716054632/http://www.mfa.gov.cy/mfa/mfa2006.nsf/All/4FC761EE2A113ECBC22571E1002F4D22/$file/Norway.pdf?OpenElement |archive-date=July 16, 2011 |url-status=dead }}</ref> ಸೈಪ್ರಸ್ ಸರ್ಕಾರವು "ಸೈಪ್ರಸ್ ಮತ್ತು ನಾರ್ವೆ ನಡುವಿನ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿವೆ" ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ..<ref name="Cyprus Embassy"/> ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ನಿವಾಸಿ ರಾಯಭಾರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಸೈಪ್ರಸ್ ಅನ್ನು ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್, ಸ್ವೀಡನ್ ನಲ್ಲಿರುವ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿ ಮತ್ತು 2 ಗೌರವ ದೂತಾವಾಸಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಒಂದು ಓಸ್ಲೋ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯದು ಕ್ರಿಸ್ಟಿಯನ್‌ಸಂಡ್ ನಲ್ಲಿ. ಅಥೆನ್ಸ್, ಗ್ರೀಸ್ ನಲ್ಲಿರುವ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿ ಮತ್ತು ನಿಕೋಸಿಯಾ ದಲ್ಲಿರುವ ಗೌರವ ದೂತಾವಾಸದ ಮೂಲಕ ನಾರ್ವೆಯನ್ನು ಸೈಪ್ರಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.norway.gr/Embassy/Consulates/ |title=Consulates in Greece and Cyprus |access-date=2010-05-15 |quote=There are several Norwegian Honorary Consulates in Greece, and one in Nicosia, Cyprus. |publisher=[[Norway]] |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20100301201453/http://www.norway.gr/Embassy/Consulates/ |archive-date=March 1, 2010 }}</ref> ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಯುರೋಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನ ಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Cyprus Embassy">{{cite web |url=http://www.cyprusemb.se/dbase/cypemb/3_political_section_norway.asp |title=Cyprus – Norway Bilateral Relations |publisher=[[Cyprus|Embassy of Cyprus in Sweden]] |access-date=May 3, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080508012526/http://www.cyprusemb.se/dbase/cypemb/3_political_section_norway.asp |archive-date=May 8, 2008 |url-status=dead }}</ref> ಆಗಸ್ಟ್ 21, 1951 ರಂದು, ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಕಾನ್ಸುಲರ್ ಸಮಾವೇಶ ಮತ್ತು ಪತ್ರಗಳ ವಿನಿಮಯ ನಡೆಯಿತು. ಮೇ 2, 1951 ರಂದು, ಆದಾಯದ ಮೇಲಿನ ತೆರಿಗೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ದ್ವಿ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವ ಸಮಾವೇಶ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನ ವಂಚನೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಸಮಾವೇಶ ನಡೆಯಿತು. ಮೇ 17, 1962 ರಂದು, ನಿಕೋಸಿಯಾ ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಸೈಪ್ರಿಯೋಟ್ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ವೀಸಾ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳು/ವೀಸಾ ಅವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಪತ್ರಗಳ ವಿನಿಮಯ ನಡೆಯಿತು. ಮಾರ್ಚ್ 5, 1963 ರಂದು, ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ನಿಗದಿತ ವಾಯು ಸಾರಿಗೆಯ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.mfa.gov.cy/mfa/mfa2006.nsf/All/4FC761EE2A113ECBC22571E1002F4D22/$file/Norway.pdf%3FOpenElement |title=Kingdom of Norway |access-date=2010-05-21 |publisher=[[Cyprus]] |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716054632/http://www.mfa.gov.cy/mfa/mfa2006.nsf/All/4FC761EE2A113ECBC22571E1002F4D22/$file/Norway.pdf?OpenElement |archive-date=July 16, 2011 }}</ref> ನಾರ್ವೆ ಸೈಪ್ರಿಯೋಟ್ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ಎನ್‌ಜಿಒಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಇಇಎ ಮತ್ತು ನಾರ್ವೆ ಅನುದಾನಗಳು ಮೂಲಕ ನೇರ ಹಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ..<ref>{{cite news|title=Norwegian partners get valuable insight in Cyprus |url=http://www.norway.gr/News_and_events/business_and_eea/eea/Norwegian-partners-get-valuable-insight-in-Cyprus/ |archive-url=https://archive.today/20110721083254/http://www.norway.gr/News_and_events/business_and_eea/eea/Norwegian-partners-get-valuable-insight-in-Cyprus/ |url-status=dead |archive-date=2011-07-21 |work=[[Norway|Royal Norwegian Embassy in Athens]] |year=2008 |access-date=2010-05-15 }}</ref> ಸೈಪ್ರಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ NGO ನಿಧಿಗೆ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರದೇಶ (EEA) ಹಣಕಾಸು ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ ಮತ್ತು ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಹಣಕಾಸು ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವು ಸಹ-ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು 2004 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref name=ngo/> ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ, ನಾರ್ವೆ ಒಟ್ಟು ೪.೬೬ ಮಿಲಿಯನ್ [[ಯೂರೋ]] ಗಳ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು.<ref name=ngo>{{cite web |url = http://www.eeangofund.org.cy/page_1229620162754.html |title = NGO Fund Launch Event |work = The Fund for Non Governmental Organisations in Cyprus |access-date = May 1, 2009 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20110718163558/http://www.eeangofund.org.cy/page_1229620162754.html |archive-date = July 18, 2011 |df = mdy-all }}</ref> 2007 ರಲ್ಲಿ EEA ಮತ್ತು ನಾರ್ವೆ ಅನುದಾನಗಳ ನಿಯೋಗವೊಂದು ಸೈಪ್ರಸ್‌ಗೆ "ಯುರೋಪಿಯನ್ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗವಾಗಿ ಸೈಪ್ರಸ್‌ಗೆ ನೀಡಲಾದ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ನಿಧಿಗಳ ಖರ್ಚನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲು" ಹೋಗಿತ್ತು."<ref>{{cite news |title=Norway allocates 4.7&nbsp;million euro to Cyprus |url=http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=NewsLibrary&p_multi=BBAB&d_place=BBAB&p_theme=newslibrary2&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=11CEB9D290E2C8D0&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM |quote=ಯುರೋಪಿಯನ್ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರದೇಶ ಒಪ್ಪಂದದ ಭಾಗವಾಗಿ ಸೈಪ್ರಸ್‌ಗೆ ನೀಡಲಾದ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ನಿಧಿಗಳ ಖರ್ಚನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲು ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ EEA ಹಣಕಾಸು ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ನಿಯೋಗವು ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ನಿಯೋಗ ಮತ್ತು ಸೈಪ್ರಿಯೋಟ್ ನಡುವೆ ಯೋಜನಾ ಬ್ಯೂರೋದಲ್ಲಿ ಸಭೆ ನಡೆಯಿತು.... |work=[[Cyprus News Agency]] |date= November 13, 2007 |access-date=2010-05-16 }}</ref>2008 ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ ಜೋನಾಸ್ ಗಹರ್ ಸ್ಟೋರೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡೆಮೆಟ್ರಿಸ್ ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫಿಯಾಸ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಸೈಪ್ರಸ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಪಾಫೋಸ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಸಲಾಮಿಯೊ ಎಂಬ ಸೈಪ್ರಿಯೋಟ್ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ನಾರ್ವೆಯ ಸಹಾಯದ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸಲು ಅವರು ಭೇಟಿಯಾದರು. ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ನರು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನಂತರ ಇದು €735,000 ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಲಿದೆ.<ref>{{cite news |title=Norway's FM visits to inaugurate environmental project |url=http://www.cyprus-mail.com/cyprus/norway-s-fm-visits-inaugurate-environmental-project |work=[[Cyprus Mail]] |date=June 29, 2008 |access-date=2010-05-21 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101105210452/http://www.cyprus-mail.com/cyprus/norway-s-fm-visits-inaugurate-environmental-project |archive-date=November 5, 2010 |df=mdy-all }}</ref> ಸೈಪ್ರಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತೆರಿಗೆ ಮಟ್ಟಗಳು ನಾರ್ವೆಗಿಂತ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸೈಪ್ರಸ್ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ನರನ್ನು ಸೈಪ್ರಸ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.dagsavisen.no/innenriks/article266870.ece |title=Kypros jakter på rike nordmenn |date=May 11, 2006 |quote=ನಾರ್ವೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದ ಹಡಗು ಮಾಲೀಕ ಜಾನ್ ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ಸೆನ್ ತಮ್ಮ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಅನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಸೈಪ್ರಿಯೋಟ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಿನ್ನೆ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಹೀಗೆ ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ಸನ್ ಸೈಪ್ರಿಯೋಟ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಮುಂದಿದ್ದರು. |language=no |work=[[Dagsavisen]] |access-date=2009-05-06 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110921224308/http://www.dagsavisen.no/innenriks/article266870.ece |archive-date=September 21, 2011 |df=mdy }}</ref> ಸೈಪ್ರಸ್‌ಗೆ ತೆರಳಿದ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ನರಲ್ಲಿ ಹಡಗು ಬಿಲಿಯನೇರ್ ಜಾನ್ ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ಸೆನ್ ಕೂಡ ಇದ್ದಾರೆ, ಅವರು ನಾರ್ವೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite news|title=Norway's richest man no longer |url=http://www.aftenposten.no/english/business/article1314163.ece |work=[[Aftenposten]] |date=May 11, 2006 |access-date=2010-05-15 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070808041748/http://www.aftenposten.no/english/business/article1314163.ece |archive-date=August 8, 2007 |df=mdy }}</ref><ref>{{cite news|title=Skatteflyktet til Kypros |url=http://www.ukeavisenledelse.no/arkiv/skatteflyktet_til_kypros?utskrift=1 |quote=ಕನಿಷ್ಠ 33 ಬಿಲಿಯನ್ ಕ್ರೋನರ್ ಮೌಲ್ಯದ, ನಾರ್ವೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿ ಜಾನ್ ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ಸೆನ್ (61), ತಮ್ಮ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಈಗಾಗಲೇ ತೆರಿಗೆ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಸೈಪ್ರಿಯೋಟ್ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.|work=Ukeavisenledelse |language=no |date=August 23, 2006 |access-date=2010-05-15 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724190140/http://www.ukeavisenledelse.no/arkiv/skatteflyktet_til_kypros?utskrift=1 |archive-date=July 24, 2011 |df=mdy }}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.aftenposten.no/nyheter/iriks/article1311458.ece |title=Fredriksen blir kypriot |language=no |date=May 10, 2006 |work=[[Aftenposten]] |access-date=2009-05-06 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100828215509/http://www.aftenposten.no/nyheter/iriks/article1311458.ece |archive-date=August 28, 2010 |df=mdy }}</ref> 1996 ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ ತೆರಿಗೆ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಹಡಗು ಕಂಪನಿಗಳು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಧ್ವಜದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. 2008 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಟನ್ನೇಜ್ ತೆರಿಗೆ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ [[ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟ]] ದೊಂದಿಗೆ ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸಲು ಕೆಲವು ಕಂಪನಿಗಳು ಸೈಪ್ರಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |title=Norway's Whilhelmsen moving shipping unit to Malta |url=http://uk.reuters.com/article/idUKL1860840120080618 |archive-url=https://archive.today/20120723211655/http://uk.reuters.com/article/idUKL1860840120080618 |url-status=dead |archive-date=July 23, 2012 |quote=ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಶಿಪ್ಪಿಂಗ್ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು, ಆದರೆ ಈ ಕ್ರಮವು ಬರ್ಮುಡಾ ಅಥವಾ ಸೈಪ್ರಸ್‌ನಂತಹ ತೆರಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲು ಕೆಲವರನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಗುಂಪುಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ. |work=[[Reuters]] |date=June 18, 2008 |access-date=2010-05-15 }}</ref> ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸರ್ವಿಸ್ ರಿಗ್ ಕಂಪನಿ ಪ್ರೊಸೇಫ್ ತಮ್ಮ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಸೈಪ್ರಸ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿತು.<ref>{{cite news|language=no|url=http://e24.no/boers-og-finans/article1635271.ece|title=Rømmer norsk utbytteskatt|date=February 9, 2007|work=[[E24 Næringsliv]]|access-date=2009-05-06}}</ref> ಹಲವಾರು ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ನಿವೃತ್ತರು ಸಹ ಸೈಪ್ರಸ್‌ಗೆ ತೆರಳಿದರು; ಇದು ಕೂಡ ಸೈಪ್ರಸ್‌ನ ಕಡಿಮೆ ತೆರಿಗೆ ದರ ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಠ ಅಪರಾಧದಿಂದ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref name=colony/> ಸೈಪ್ರಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ವಸಾಹತು [[ಪ್ಯಾಫೋಸ್]] ನಲ್ಲಿದೆ..<ref name=colony>{{cite news |url=http://www.vg.no/dinepenger/artikkel.php?artid=544780 |quote=ಕಡಿಮೆ ತೆರಿಗೆ, ಕಡಿಮೆ ಜೀವನ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಬೇಸಿಗೆಯ ಚಳಿಗಾಲದ ಉಷ್ಣತೆಯು ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ನರು ನೆಲೆಸುವುದನ್ನು ಮಿತಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಈಗ ನಾವು ಸ್ಪೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವಂತೆ ಸೈಪ್ರಸ್‌ನ ಪಾಫೋಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ "ವಸಾಹತು"ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದೇವೆ. |title=Norske pensjonister: Flytter til 8% skatt på Kypros |date=December 4, 2008 |work=[[Verdens Gang|VG Nett]] |access-date=2009-05-06 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091217083716/http://www.vg.no/dinepenger/artikkel.php?artid=544780 |archive-date=December 17, 2009 |df=mdy }}</ref> * [https://web.archive.org/web/20110716054632/http://www.mfa.gov.cy/mfa/mfa2006.nsf/All/4FC761EE2A113ECBC22571E1002F4D22/$file/Norway.pdf?OpenElement Cyprus Ministry of Foreign Affairs: list of bilateral treaties with Norway] * ಸೈಪ್ರಸ್ ಸ್ವೀಡನ್‌ನ ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್ ನಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯಿಂದ ನಾರ್ವೆಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.cyprusemb.se/dbase/cypemb/default.asp |title=Embassy of Cyprus in Stockholm |access-date=May 31, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090708035356/http://www.cyprusemb.se/dbase/cypemb/default.asp |archive-date=July 8, 2009 |url-status=dead }}</ref> * ಗ್ರೀಸ್‌ನ [[ಅಥೆನ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯಿಂದ ನಾರ್ವೆ ಸೈಪ್ರಸ್‌ಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದೆ.<ref name="norway.gr">{{cite web|url=http://www.norway.gr/|title=Norway – the official site in Greece|access-date=February 20, 2015|archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 8, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100408094131/http://www.norway.gr/|url-status=dead}}</ref> |- valign="top" |{{flag|Denmark}}||<!--Date started-->||[[ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್]]-[[ನಾರ್ವೆ]] ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬಹಳ ದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು 1397 ಮತ್ತು 1523 ರ ನಡುವೆ ಕಲ್ಮಾರ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು. 1537 ಮತ್ತು 1814 ರ ನಡುವೆ ನಾರ್ವೆ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್-ನಾರ್ವೆ/ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಜೊತೆಗಿನ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿತ್ತು.1905 ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೆ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಡನ್ ನಡುವಿನ ಒಕ್ಕೂಟದ ವಿಸರ್ಜನೆ/ನಾರ್ವೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನಂತರ, 1905 ರಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವು. ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಬಾಲ್ಟಿಕ್ ಸಮುದ್ರ ರಾಜ್ಯಗಳ ಮಂಡಳಿ, [[ನ್ಯಾಟೋ]] ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನ ಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 15,000 [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ನರು|ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಜನರು]] ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 20,000 ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಜನರು ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.ssb.no/emner/02/01/10/utlstat/index.html|title=Utenlandske statsborgere – SSB|access-date=February 20, 2015}}</ref> * ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://norge.um.dk/|title=Danmark i Norge|access-date=February 20, 2015}}</ref> * ನಾರ್ವೆಯು ಕೋಪನ್ಹೇಗನ್ ನಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.norsk.dk/|title=Norge – det offisielle norske nettsted i Danmark|access-date=February 20, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20111005234844/http://www.norsk.dk/|archive-date=October 5, 2011|url-status=dead}}</ref> * ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಯುರೋಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮತ್ತು [[ನ್ಯಾಟೋ]]ದ ಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. |- valign="top" |{{flag|Estonia}}||<!--Date started-->|| * ಎಸ್ಟೋನಿಯಾ ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.estemb.no/|title=Estemb in Oslo|access-date=February 20, 2015}}</ref> * ನಾರ್ವೆಯು ಟ್ಯಾಲಿನ್ ನಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.norra.ee/|title=Norra – ametlik kodulehekülg Eestis|access-date=February 20, 2015}}</ref> * ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು [[ನ್ಯಾಟೋ]] ಮತ್ತು ಯೂರೋಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನ ಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. |- valign="top" |{{flag|European Union}}||<!--Date started-->||[[ನಾರ್ವೆ]]–ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್ ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ ನಾರ್ವೆ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಷೆಂಗೆನ್ ಪ್ರದೇಶ ಮೂಲಕ EU ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. |- valign="top" |{{flag|Finland}}||<!--Date started-->||[[ಫಿನ್ಲ್ಯಾಂಡ್]]-[[ನಾರ್ವೆ]] ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ * ನಾರ್ವೆ [[ಹೆಲ್ಸಿಂಕಿ]]ಯಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.norja.fi/|title=Norja – virallinen sivusto Suomessa|access-date=February 20, 2015|archive-date=September 27, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130927185221/http://www.norja.fi/|url-status=dead}}</ref> * ಫಿನ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.finland.no/Public/Default.aspx|title=Suomen suurlähetystö, Oslo|access-date=February 20, 2015}}</ref> * ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಯುರೋಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮತ್ತು [[ನ್ಯಾಟೋ]]ದ ಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. |- valign="top" |{{flag|France}}||<!--Date started-->1905||[[ಫ್ರಾನ್ಸ್]]-[[ನಾರ್ವೆ]] ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ * [[ನಾರ್ವೆ]] [[ಪ್ಯಾರಿಸ್]] ನಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಯುರೋಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮತ್ತು [[ನ್ಯಾಟೋ]] ನ ಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. |- valign="top" |{{flag|Germany}}||<!--Date started-->||[[ಜರ್ಮನಿ]]-[[ನಾರ್ವೆ]] ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ * ಜರ್ಮನಿಯು ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * ನಾರ್ವೆಯು [[ಬರ್ಲಿನ್]] ನಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು, [[ಹ್ಯಾಂಬರ್ಗ್]] ನಲ್ಲಿ ಕಾನ್ಸುಲೇಟ್ ಜನರಲ್ ಅನ್ನು ಮತ್ತು ಡಸೆಲ್ಡಾರ್ಫ್ ನಲ್ಲಿ ದೂತಾವಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಯುರೋಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮತ್ತು [[ನ್ಯಾಟೋ]] ನ ಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. |- valign="top" |{{flag|Greece}}||<!--Date started-->||[[ಗ್ರೀಸ್]]-[[ನಾರ್ವೆ]] ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ * ಗ್ರೀಸ್ ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.mfa.gr/missionsabroad/en/norway-en|title=Greece in Norway – Hellenic Republic – Greece in the World|access-date=February 20, 2015}}</ref> * ನಾರ್ವೆಯು [[ಅಥೆನ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="norway.gr"/> * ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಯುರೋಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮತ್ತು [[ನ್ಯಾಟೋ]]ದ ಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. |- valign="top" |{{flag|Hungary}}||<!--Date started-->1920|| * [[ಹಂಗೇರಿ]]ಯು ಓಸ್ಲೋ ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಸ್ಟಾವಂಜರ್ ಮತ್ತು ಸಾರ್ಪ್ಸ್‌ಬೋರ್ಗ್ ನಲ್ಲಿ 2 ಗೌರವ ದೂತಾವಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.mfa.gov.hu/kulkepviselet/NO/en/mainpage.htm|title=Hungarian embassy in Oslo|website=Mfa.gov.hu|access-date=8 October 2017|archive-date=May 18, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160518035448/http://www.mfa.gov.hu/kulkepviselet/NO/en/mainpage.htm|url-status=dead}}</ref> * ನಾರ್ವೆಯು [[ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್]] ನಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.norvegia.hu/|title=Norvégia – hivatalos honlapja Magyarországon|website=Norvegia.hu|access-date=20 February 2015|archive-date=March 6, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150306214857/http://www.norvegia.hu/|url-status=dead}}</ref> * ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಯುರೋಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮತ್ತು [[ನ್ಯಾಟೋ]]ದ ಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. |- valign="top" |{{flag|Iceland}}||<!--Date started-->||[[ಐಸ್ಲ್ಯಾಂಡ್]]-[[ನಾರ್ವೆ]] ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ 2007 ರಲ್ಲಿ, ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಐಸ್ಲ್ಯಾಂಡಿಕ್ ವಾಯುಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯದ ಕಣ್ಗಾವಲು ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ರಕ್ಷಣಾ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದವು. ಇದರರ್ಥ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಜೆಟ್ ಫೈಟರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕಣ್ಗಾವಲು ವಿಮಾನಗಳು ಐಸ್ಲ್ಯಾಂಡಿಕ್ ವಾಯುಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಗಸ್ತು ತಿರುಗುತ್ತವೆ. ನಾರ್ವೆಯೊಂದಿಗಿನ ಒಪ್ಪಂದವು ಶಾಂತಿಕಾಲವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ಒತ್ತಿಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಮಿಲಿಟರಿ ಸಂಘರ್ಷದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಐಸ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ರಕ್ಷಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಇನ್ನೂ [[ನ್ಯಾಟೋ]] ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸರ್ಕಾರ ಹೊತ್ತಿರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite news|title=Norway, Iceland to sign defense agreement|url=http://english.people.com.cn/200704/25/eng20070425_369466.html|agency=[[Xinhua]]|work=People's Daily Online|date=April 25, 2007|access-date=June 15, 2009}}</ref> ಕೆಫ್ಲಾವಿಕ್ ನೌಕಾ ವಾಯುನೆಲೆಯಿಂದ ಯುಎಸ್ ಮಿಲಿಟರಿಯನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ನಿರ್ಧಾರದ ನಂತರ ಈ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news|title=Norway, Iceland to boost defence cooperation|url=http://bdnews24.com/details.php?id=68515&cid=2|quote=Norway and Iceland will sign an agreement on Thursday to step up defence cooperation to improve the Atlantic island nation's security following the U.S. withdrawal from the Keflavik naval air base, officials said on Tuesday.|agency=[[Reuters]]|date=April 24, 2007|access-date=June 15, 2009|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110722134201/http://bdnews24.com/details.php?id=68515&cid=2|archive-date=July 22, 2011|df=mdy-all}}</ref> * ರೇಕ್ಜಾವಿಕ್ ನಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೆಯ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿ ಇದೆ..<ref>{{cite web|url=http://www.noregur.is|title=Norge – det offisielle nettstedet på Island|access-date=February 20, 2015}}</ref> * ಐಸ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.iceland.is/iceland-abroad/no/|title=Norway > The Icelandic Foreign Services|access-date=February 20, 2015|archive-date=February 8, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150208092746/http://www.iceland.is/iceland-abroad/no/|url-status=dead}}</ref> * ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಯುರೋಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮತ್ತು [[ನ್ಯಾಟೋ]]ದ ಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. |- valign="top" |{{flag|Ireland}}||<!--Date started-->|| *ನಾರ್ವೆಯು ಡಬ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಯಲ್ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.norway.ie/|title=Norway – the official site in Ireland|access-date=February 20, 2015}}</ref> * ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://web.dfa.ie/home/index.aspx?id=35320|title=Department of Foreign Affairs|access-date=February 20, 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141219220744/http://web.dfa.ie/home/index.aspx?id=35320|archive-date=December 19, 2014|df=mdy-all}}</ref> * ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಯುರೋಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನ ಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. |- valign="top" |{{flag|Italy}}||<!--Date started-->|| * ಇಟಲಿಯು ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * ನಾರ್ವೆಯು [[ರೋಮ್]] ನಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಯುರೋಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮತ್ತು [[ನ್ಯಾಟೋ]] ದ ಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. |- valign="top" |{{flag|Kosovo}}||<!--Date started-->||[[ಕೊಸೊವೊ]]-[[ನಾರ್ವೆ]] ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ ನಾರ್ವೆ 2008 ರ ಕೊಸೊವೊ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಘೋಷಣೆಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.regjeringen.no/en/dep/ud/press/News/2008/norway_kosovo.html?id=505130|title=Norway recognises Kosovo as an independent state|date=March 28, 2008|access-date=2008-03-28}}</ref> ನಾರ್ವೆಯು ಪ್ರಿಸ್ಟಿನಾದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಆದರೆ ಕೊಸೊವೊ ಎರಡನೇ ಹಂತದ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿ ತೆರೆಯುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದಾಗಿ ಸುಳಿವು ನೀಡಿದೆ. |- |{{flag|Monaco}} | | *ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯಿಂದ ನಾರ್ವೆ ಮೊನಾಕೊಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದೆ ಮತ್ತು ಮೊನಾಕೊದಲ್ಲಿ ಗೌರವ ದೂತಾವಾಸವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|last=Utenriksdepartementet|date=2020-02-14|title=Utestasjoner med sideakkreditering|url=https://www.regjeringen.no/no/dokumenter/sideakkreditering/id515245/|access-date=2020-08-11|website=Regjeringen.no|language=no}}</ref><ref>{{cite web|title=Ambassaden og konsulatene|url=https://www.norway.no/no/france/for-nordmenn/om-ambassaden/|access-date=2020-08-11|website=Norgesportalen|language=no}}</ref> *ಮೊನಾಕೊ ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ಗೌರವ ದೂತಾವಾಸವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|title=Norvège / Tous les Pays / Relations bilatérales / La Diplomatie et la Présence Internationale / Monaco à l'International / Action Gouvernementale / Portail du Gouvernement - Monaco|url=https://www.gouv.mc/Action-Gouvernementale/Monaco-a-l-International/La-Diplomatie-et-la-Presence-Internationale/Relations-bilaterales/Tous-les-Pays/Norvege|access-date=2020-08-11|website=www.gouv.mc}}</ref> |- valign="top" |{{flag|Netherlands}}||<!--Date started-->|| * ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * ನಾರ್ವೆ ಹೇಗ್ ನಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು [[ನ್ಯಾಟೋ]] ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನ ಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. |- valign="top" |{{flag|Poland}}||<!--Date started-->||[[ನಾರ್ವೆ]]-[[ಪೋಲೆಂಡ್]] ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ * ನಾರ್ವೆ [[ವಾರ್ಸಾ]] ನಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * ಪೋಲೆಂಡ್ ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು [[ನ್ಯಾಟೋ]] ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನ ಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. |- valign="top" |{{flag|Romania}}||<!--Date started-->April 3, 1917||[[ನಾರ್ವೆ]]-[[ರೊಮೇನಿಯಾ]] ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ * ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಏಪ್ರಿಲ್ 3, 1917 ರಂದು ಔಪಚಾರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವು. * ನಾರ್ವೆ ಬುಚಾರೆಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>[http://www.norvegia.ro/ Embassy of Norway in Bucharest (in English and Norwegian)]</ref> * ರೊಮೇನಿಯಾ ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://oslo.mae.ro/index.php?lang=en|title=AMBASADA ROMÂNIEI în Regatul Norvegiei|access-date=February 20, 2015}}</ref> * ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು [[ನ್ಯಾಟೋ]] ಮತ್ತು ಯೂರೋಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನ ಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. |- valign="top" |{{flag|Russia}}||<!--Date started-->October 30, 1905||[[ನಾರ್ವೆ]]-[[ರಷ್ಯಾ]] ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ * ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 30, 1905 ರಂದು ಔಪಚಾರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವು.<ref>{{Cite web |url=http://www.norvegia.ru/norsk/russland/fakta/bilaterale.htm |title=Norwegian embassy in Moscow |access-date=September 13, 2009 |archive-date=May 5, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090505132429/http://www.norvegia.ru/norsk/russland/fakta/bilaterale.htm |url-status=dead }}</ref> * ನಾರ್ವೆಯು [[ಮಾಸ್ಕೋ]]ದಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೆಯ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿ, [[ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್]] ನಲ್ಲಿ ಕಾನ್ಸುಲೇಟ್-ಜನರಲ್ ಮತ್ತು ಮುರ್ಮನ್ಸ್ಕ್ ನಲ್ಲಿ ಕಾನ್ಸುಲೇಟ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.norvegia.ru/|title=Norway – the official site in Russia|access-date=February 20, 2015|archive-date=February 2, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170202044949/http://www.norvegia.ru/|url-status=dead}}</ref> * ರಷ್ಯಾವು ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ಒಂದು ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾರೆಂಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮತ್ತು ಕಿರ್ಕೆನೆಸ್ ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕಾನ್ಸುಲೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>[http://www.norway.mid.ru/en/ Embassy of Russia in Oslo (in English, Norwegian and Russian)] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110611022740/http://www.norway.mid.ru/en/ |date=June 11, 2011 }}</ref> *''ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ'': ಕೋಲಾ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ನರು |- valign="top" |{{flag|Serbia}}||<!--Date started-->||[[ನಾರ್ವೆ]]-[[ಸೆರ್ಬಿಯಾ]] ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ * ನಾರ್ವೆ ಬೆಲ್‌ಗ್ರೇಡ್ ನಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ..<ref>{{cite web|url=http://www.norveska.org.rs/|title=Norway – the official site in Serbia|access-date=February 20, 2015}}</ref> * ಸೆರ್ಬಿಯಾ ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.oslo.mfa.gov.rs/|title=Embassy of the Republic of Serbia in the Kingdom of Norway|access-date=February 20, 2015}}</ref> * ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಯುರೋಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರ ಸಂಸ್ಥೆ/ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರ ಸಂಸ್ಥೆ (OSCE) ಯ ಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. * ನಾರ್ವೆ 1999 ರ NATO ಸಂಯುಕ್ತ ಗಣರಾಜ್ಯ ಯುಗೊಸ್ಲಾವಿಯದ ಮೇಲೆ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿ ಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಕೊಸೊವೊ ಪಡೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿತು. |- valign="top" |{{flag|Spain}}||<!--Date started-->||[[ನಾರ್ವೆ]]-[[ಸ್ಪೇನ್]] ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ * ನಾರ್ವೆ [[ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್]] ನಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿ, [[ಬಾರ್ಸಿಲೋನಾ]] ನಲ್ಲಿ ಕಾನ್ಸುಲೇಟ್ ಜನರಲ್ ಮತ್ತು ಅಲಿಕಾಂಟೆನಲ್ಲಿ ದೂತಾವಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * ಸ್ಪೇನ್ ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಯುರೋಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮತ್ತು [[ನ್ಯಾಟೋ]] ನ ಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. |- valign="top" |{{flag|Sweden}}||<!--Date started-->1905||[[ನಾರ್ವೆ]]-[[ಸ್ವೀಡನ್]] ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ 1905 ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೆ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಡನ್ ನಡುವಿನ ಒಕ್ಕೂಟದ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ನಂತರ, 1905 ರಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವು. * ನಾರ್ವೆ ಸ್ಟಾಕ್ಹೋಮ್ ನಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.norge.se/|title=Norge – det offisielle nettstedet i Sverige|access-date=February 20, 2015|archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 29, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081229040221/http://www.norge.se/|url-status=dead}}</ref> * ಸ್ವೀಡನ್ ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.swedenabroad.com/en-GB/Embassies/Oslo/|title=Oslo – SwedenAbroad|access-date=February 20, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150309100830/http://www.swedenabroad.com/en-GB/Embassies/Oslo/|archive-date=March 9, 2015|url-status=dead}}</ref> *ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಯುರೋಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮತ್ತು [[ನ್ಯಾಟೋ]]ದ ಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. |- valign="top" |{{flag|Switzerland}}||<!--Date started-->||[[ನಾರ್ವೆ]]-ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್ ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ * ನಾರ್ವೆ ಬರ್ನ್ ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಮತ್ತು [[ಜಿನೀವಾ]] ಮತ್ತು ಜ್ಯೂರಿಚ್ ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕಾನ್ಸುಲೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್ ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ಒಂದು ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. |- valign="top" |{{flag|Ukraine}}||<!--Date started-->1992||[[ನಾರ್ವೆ]]-[[ಉಕ್ರೇನ್]] ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ * ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು 1992 ರಲ್ಲಿ ಔಪಚಾರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವು * ನಾರ್ವೆ 1991 ರಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು * [[ನಾರ್ವೆ]]ಯ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿ, ಕೈವ್/ನಾರ್ವೆ ಕೈವ್ ನಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.norway.com.ua/|title=Norway – the official site in Ukraine|access-date=February 20, 2015}}</ref> *ಉಕ್ರೇನ್ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿ, ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ಇದೆ.<ref>{{cite web|url=http://norway.mfa.gov.ua/en|title=Embassy of Ukraine to the Kingdom of Norway|access-date=February 20, 2015}}</ref> * ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಯುರೋಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನ ಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. |- valign="top" |{{flag|United Kingdom}}||1905||[[ನಾರ್ವೆ]]–ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ ನಾರ್ವೆ 1905 ರ ನವೆಂಬರ್ 6 ರಂದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನೊಂದಿಗೆ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. *ನಾರ್ವೆ [[ಲಂಡನ್]] ನಲ್ಲಿ [[ನಾರ್ವೆ]]ಯ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿ, ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್ ನಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಕಾನ್ಸುಲೇಟ್ ಜನರಲ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.norway.no/en/uk/services-info/norway-uk/|title=Norway in the United Kingdom|website=[[Embassy of the United Kingdom, Oslo|Norway in the United Kingdom]]|access-date=14 December 2024|archive-date=10 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240910014334/https://www.norway.no/en/uk/services-info/norway-uk/|url-status=live}}</ref> * Tಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿರುವ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿ, ಓಸ್ಲೋ ಮೂಲಕ ನಾರ್ವೆಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.gov.uk/world/organisations/british-embassy-oslo|title=British Embassy Oslo|website=[[gov.uk|GOV.UK]]|access-date=22 February 2024|archive-date=10 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230310004205/https://www.gov.uk/world/organisations/british-embassy-oslo|url-status=live}}</ref> ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಹಕಾರ ಒಪ್ಪಂದದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.,<ref>{{cite news|last=Politi|first=James|date=19 September 2023|title=US unveils Atlantic co-operation pact|location=[[Washington, D.C.]]|website=[[Financial Times]]|url=https://www.ft.com/content/56706df4-f39b-4ab5-8acf-b252176d172d|access-date=19 January 2024|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240119085952/https://www.ft.com/content/56706df4-f39b-4ab5-8acf-b252176d172d|archive-date=19 January 2024|url-status=live}}</ref> ಯುರೋಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಕೋರ್ಟ್, ಜಂಟಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯ ಪಡೆ, [[ನ್ಯಾಟೋ]], ಒಇಸಿಡಿ, ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರ ಸಂಸ್ಥೆ/ಒಎಸ್‌ಸಿಇ, ಮತ್ತು [[ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆ]]. ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯವಾಗಿ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದಗಳು/ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದ,<ref>{{cite web|last=Jayawardena|first=Ranil|date=8 July 2021|title=United Kingdom signs free trade deal with Norway, Iceland and Liechtenstein|url=https://www.gov.uk/government/news/united-kingdom-signs-free-trade-deal-with-norway-iceland-and-liechtenstein|website=GOV.UK|access-date=22 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20210708140450/https://www.gov.uk/government/news/united-kingdom-signs-free-trade-deal-with-norway-iceland-and-liechtenstein|archive-date=8 July 2021|url-status=live}}</ref> ಹಸಿರು ಪಾಲುದಾರಿಕೆ,<ref>{{Cite web|author=Norway in the United Kingdom|url=https://www.norway.no/en/uk/news-events/green-partnership/|date=20 October 2023|title=Norway enters into green partnership with the UK|website=Norway in the United Kingdom|access-date=14 December 2024|archive-date=1 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240901174047/https://www.norway.no/en/uk/news-events/green-partnership/|url-status=live}}</ref> ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ.<ref>{{Cite web |last=Starmer|first=Keir|date=16 December 2024|title=PM meeting with Prime Minister Støre  of Norway: 16 December 2024|url=https://www.gov.uk/government/news/pm-meeting-with-prime-minister-store-of-norway-16-december-2024|access-date=16 December 2024|website=GOV.UK|language=en-GB|archive-url=https://web.archive.org/web/20241216151024/https://www.gov.uk/government/news/pm-meeting-with-prime-minister-store-of-norway-16-december-2024|archive-date=16 December 2024|url-status=live}}</ref> |} ==Oceania== {| class="wikitable sortable" style="width:100%; margin:auto;" |- ! style="width:15%;"| ದೇಶ ! style="width:12%;"| ಔಪಚಾರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು !ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- valign="top" |{{flag|Australia}}||<!--Date started-->1905||[[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]]-ನಾರ್ವೆ ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ 1814 ರಿಂದ ನಾರ್ವೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆದ ನಂತರ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನಾರ್ವೆ ನಡುವಿನ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ದೇಶಗಳು 1905 ರಲ್ಲಿ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವು. * ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾವು ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ದೂತಾವಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು [[ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್]] ನ ಕೋಪನ್ಹೇಗನ್ ನಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯ ಮೂಲಕ ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. * ನಾರ್ವೆಯು ಕ್ಯಾನ್ಬೆರಾದಲ್ಲಿ ರಾಯಲ್ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿ/ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿ ಹೊಂದಿದೆ. * ''ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ'': ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ನರು |- valign="top" |{{flag|New Zealand}}||<!--Date started-->1905||[[ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್]]-ನಾರ್ವೆ ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ 1905 ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೆ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಡನ್ ನಡುವಿನ ಒಕ್ಕೂಟದ ವಿಸರ್ಜನೆ/ನಾರ್ವೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನಂತರ, 1905 ರಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವು. ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1,400 [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ನರು]] ಮತ್ತು ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ 409 ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನವರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.ssb.no/innvbef_en/tab-2009-04-30-05-en.html|title=Table 5 Persons with immigrant background by immigration category, country background and sex. 1 January 2009|access-date=February 20, 2015}}</ref> ಪಿ&ಒ ಮ್ಯಾರಿಟೈಮ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಆಕ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಗೌರವ ಕಾನ್ಸುಲ್ ಆಗಿರುವ ರೀಡರ್ ಸ್ವೀಯಾಸ್ 2000 ರಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವದ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ತೈಲ ಉತ್ಪಾದಕ ರಾಷ್ಟ್ರವಾದ ನಾರ್ವೆಯೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡಲು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅವಕಾಶಗಳಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref name="NZ_Herald_137767">{{cite web |url=http://www.nzherald.co.nz/workplace/news/article.cfm?c_id=74&objectid=137767 |title=Building a bridge to Norway |date=May 22, 2000 |work=[[The New Zealand Herald]] |access-date=September 30, 2011}}</ref> 2006 ರಲ್ಲಿ, ನಾರ್ವೆ ತನ್ನ ತಿಮಿಂಗಿಲ ಬೇಟೆ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಯೋಜನೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿರುವ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವಾಲಯಕ್ಕೆ ಔಪಚಾರಿಕ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ 11 ಇತರ ದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web|url=http://news.xinhuanet.com/english/2006-04/21/content_4457938.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20070825153312/http://news.xinhuanet.com/english/2006-04/21/content_4457938.htm|url-status=dead|archive-date=August 25, 2007|title=Xinhua – English|access-date=February 20, 2015}}</ref> 2004 ರಲ್ಲಿ, [[ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್]] ಪ್ರಧಾನಿ ಹೆಲೆನ್ ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ನಾರ್ವೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನಿಯಾದರು. [[ತಿಮಿಂಗಿಲ]]ಗಳ]] ವಾಣಿಜ್ಯಿಕ ಕೊಯ್ಲು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.highbeam.com/doc/1P1-95313103.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20121102155540/http://www.highbeam.com/doc/1P1-95313103.html|url-status=dead|archive-date=November 2, 2012|title=Whaling issue splits Norway and New Zealand in official visit|access-date=February 20, 2015}}</ref> * [[ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್]] ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನ ದಿ ಹೇಗ್ ನಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯಿಂದ ನಾರ್ವೆಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.nzembassy.com/netherlands/about-the-embassy/what-the-embassy-does|title=What the Embassy does - About the Embassy - Netherlands - NZEmbassy.com|access-date=February 20, 2015}}{{Dead link|date=ಜೂನ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ '''ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ದ'''ಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯಿಂದ ನಾರ್ವೆಯು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದೆ..<ref>{{cite web|url=http://www.norway.org.au/|title=Norway – the official site in Australia|access-date=February 20, 2015|archive-date=ಜೂನ್ 6, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140606040643/http://www.norway.org.au/|url-status=dead}}</ref> *''ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ'': ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನವರು |} == ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ == *ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿನ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ *ನಾರ್ವೆಯ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ *ನಾರ್ವೆಗೆ ರಾಯಭಾರಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ *ನಾರ್ವೆ ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟ *ನಾರ್ವೆಯ ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ *ನಾರ್ವೆಯ ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ನೀತಿ ==References== {{reflist}} ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ== {{Further|History of Norway#Bibliography}} * Berg, Roald. "Norway’s Foreign Politics during the Union with Sweden, 1814-1905: A Reconsideration." ''Diplomacy & Statecraft'' 31.1 (2020): 1-21. [https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/09592296.2020.1721051 online] Argues Norwegians did have a voice in foreign affairs. * Danielsen, Helge. "Military Assistance, Foreign Policy, and National Security: The Objectives of US Military Assistance to Norway, 1950–1965." ''Scandinavian Journal of History'' 45.1 (2020): 71–94. * Frankel, Joseph. "Comparing Foreign Policies: The Case of Norway." ''International Affairs'' 44.3 (1968): 482–493. * German, Robert K. "Norway and the bear: Soviet coercive diplomacy and Norwegian security policy." ''International Security'' 7.2 (1982): 55-82 [http://www.jstor.org/stable/2538433 online]. * Holst, Johan Jørgen, ed. ''Norwegian Foreign Policy in the 1980s'' (Oxford UP, 1985). * Lucas, Colin. "Great Britain and the Union of Norway and Sweden." ''Scandinavian Journal of History'' 15.3-4 (1990): 269–278. * Lundestad, Geir. "The United States and Norway, 1905–2006 Allies of a kind: so similar, so different." ''Journal of Transatlantic Studies'' 4.2 (2006): 187–209. * Lundestad, Geir. "The evolution of Norwegian security policy: Alliance with the West and reassurance in the East." ''Scandinavian Journal of History'' 17.2-3 (1992): 227–256. * Lundestad, Geir. ''America, Scandinavia and the Cold War, 1945-1949'' (1980), * Padelford, Norman J. "Regional cooperation in Scandinavia." ''International Organization'' 11.4 (1957): 597–614; relations with Denmark, Sweden, Finland, and Iceland, 1920–1955. [http://www.jstor.org/stable/2704366 online] * Pisarska, Katarzyna. "Peace Diplomacy and the Domestic Dimension of Norwegian Foreign Policy: The Insider's Accounts." ''Scandinavian Political Studies'' 38.2 (2015): 198–215. * Riste, Olav. "The historical determinants of Norwegian foreign policy." in J. J. Holst, ed. ''Norwegian Foreign Policy in the 1980s'' (1985): 12–26. * Salmon, Patrick. ''Scandinavia and the Great Powers 1890-1940'' (2002) [https://www.amazon.com/Scandinavia-Powers-1890-1940-Patrick-Salmon/dp/0521891027/ excerpt] * Salmon, Patrick. "How to write international history: Reflections on Norsk utenrikspolitikks historie." ''Diplomacy and Statecraft'' 9.1 (1998): 208–223. ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== * [http://www.regjeringen.no/en/dep/ud.html?id=833 Norwegian Ministry of Foreign Affairs website] * [http://www.regjeringen.no/nb/dep/ud/dep/org/historikk.html?id=861 History of the Norwegian Ministry of Foreign Affairs (Norwegian)] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ನಾರ್ವೆ]] plu53bmxi6x5nd670ycrnq238oma6ku 0 178797 1433761 1370702 2026-10-18T14:03:07Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1433761 wikitext text/x-wiki {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] {{Infobox person | name = ಕಮಲ ದಾಸ್ ಗುಪ್ತ | native_name = {{lang|bn|কমলা দাশগুপ্ত}} | image = Sri Kamala Dasgupta.jpg | image_size = | caption = | birth_date = {{Birth date|1907|3|11|df=yes}} | birth_place = [[ಪಾಟಿಯಾ]], [[ಬಿಕ್ರಮ್‌ಪುರ]], [[ಡಕ್ಕಾ]], [[ಬಂಗಾಳ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ]], {{nowrap|[[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ]] (ಈಗ [[ಮುನ್ಷಿಗಂಜ್]], [[ಢಾಕಾ ವಿಭಾಗ]], ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ)}} | death_date = {{Death date and age|2000|7|19|1907|3|11|df=yes}} | death_place = ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ, ಭಾರತ | death_cause = | father = | mother = | relatives = | known_for = [[ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿ]] | alma_mater = [[ಬೆಥೂನ್ ಕಾಲೇಜು]], [[ಕಲ್ಕತ್ತಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] | other_names = | occupation = ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ }} '''ಕಮಲಾ ದಾಸ್ ಗುಪ್ತಾ''' (11 ಮಾರ್ಚ್ 1907 - 19 ಜುಲೈ 2000) ಬಂಗಾಳದ ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ್ತಿ. == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ದಾಸ್ ಗುಪ್ತಾ 1907 ರಲ್ಲಿ ಗ್ರೇಟರ್ ಢಾಕಾದ ಬಿಕ್ರಮ್‌ಪುರದ ಬಂಗಾಳಿ ಬೈದ್ಯ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು, ಈಗ ಅವರು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ; ನಂತರ ಕುಟುಂಬವು ಕಲ್ಕತ್ತಾಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಲ್ಕತ್ತಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಬೆಥೂನ್ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. == ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು == ಕಲ್ಕತ್ತಾದ ಯುವಕರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ವಿಚಾರಗಳು ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಬಲವಾದ ಬಯಕೆಯಿಂದ ಅವನು ತುಂಬಿದ್ದನು. ಅವನು ತನ್ನ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ [[ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ|ಮೋಹನದಾಸ ಕರಮಚಂದ ಗಾಂಧಿಯವರ]] ಸಬರಮತಿ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದನು, ಆದರೆ ಅವನ ಹೆತ್ತವರು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ. ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವಳು ಉಗ್ರಗಾಮಿ ಜುಗಂತರ್ ಪಕ್ಷದ ಹಲವಾರು ಸದಸ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಸ್ನೇಹ ಬೆಳೆಸಿದಳು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಗಾಂಧಿವಾದದಿಂದ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪ್ರತಿರೋಧದ ಆರಾಧನೆಗೆ ಬೇಗನೆ ಮತಾಂತರಗೊಂಡಳು. <ref>{{Cite web |title=Dasgupta, Kamala |url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Dasgupta,_Kamala |access-date=8 November 2017 |website=Banglapedia |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171108151740/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Dasgupta,_Kamala |archive-date=8 ನವೆಂಬರ್ 2017 |url-status=dead}}</ref> ೧೯೩೦ಡ್, ಆರ್ ಇಲ್ಲ್ ಬುಡ್ದು ಬಡ ಪೊಣ್ಣುಲೆನ ಹಾಸ್ಟೆಲ್ ಡ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಆದ್ ಬೇಲೆ ದೆತೊನುವೆರ್. ಅಲ್ಪ ಆರ್ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಲೆಗ್ ಬಾಂಬ್ ಬೊಕ್ಕ ಬಾಂಬ್ ಮಲ್ಪುನ ಸಾಮಗ್ರಿಲೆನ್ ಸಂಗ್ರಹ ಮಲ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಕೊರಿಯರ್ ಮಲ್ತೆರ್. <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Morgan |first=Robin |url=https://books.google.com/books?id=mVHA9YVC6GQC&pg=PA303 |title=Sisterhood is Global: The International Women's Movement Anthology |publisher=Feminist Press at CUNY |year=1996 |isbn=978-1-55861-160-3 |page=303}}</ref> ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿದ ಸಂಬಂಧೊಡು ಅಲೆನ್ ಕೆಲವು ಸರ್ತಿ ಬಂಧಿಸಯೆರ್ ಆಂಡ ಸಾಕ್ಷ್ಯೊಲೆನ ಕೊರತೆಡ್ ಪ್ರತಿ ಸರ್ತಿಲಾ ಬುಡುಗಡೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೨೨ಡ್ ಗವರ್ನರ್ ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಲಿ ಜಾಕ್ಸನ್ ನ್ ಗುಂಡು ಮಲ್ಪೆರೆ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಲ್ತಿನ ರಿವಾಲ್ವರ್ ನ್ ಬೀನಾ ದಾಸ್ ಗ್ ಸಪ್ಲೈ ಮಲ್ತೆರ್, <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Kumar |first=Radha |url=https://books.google.com/books?id=68xTBT1-H4IC&pg=PA87 |title=The History of Doing: An Illustrated Account of Movements for Women's Rights and Feminism in India 1800-1990 |publisher=Zubaan |year=1997 |isbn=978-81-85107-76-9 |page=87}}</ref> ಬೊಕ್ಕ ಆ ಸಂದರ್ಭೊಡುಲಾ ಅರೆನ್ ಬಂಧಿಸಯೆರ್, ಆಂಡ ಬುಡುಗಡೆ ಮಲ್ತೆರ್. ೧೯೩೩ಡ್ ಬ್ರಿಟಿಷೆರ್ ಅಲೆನ್ ಜೈಲ್ ಗ್ ಪಾಡೆರೆ ಯಶಸ್ವಿ ಆಯೆರ್. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2022)">citation needed</span>]]'' &#x5D;</sup> ೧೯೩೬ಡ್ ಅರೆನ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಲ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಗೃಹ ಬಂಧನೊಡು ದೀಯೆರ್. ೧೯೩೮ಡ್ ಜುಗಂತಾರ್ ಪಕ್ಷ [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] ನೊಟ್ಟುಗು ಒಟ್ಟು ಸೇರ್ಂಡ್, ಬೊಕ್ಕ ಕಮಲಾ ತನ್ನ ನಿಷ್ಠೆನ್ ಮಲ್ಲ ಪಕ್ಷೊಗು ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಆರ್ ಪರಿಹಾರ ಕೆಲಸೊಡು ತೊಡಗಿನೆರ್, ವಿಶೇಷವಾದ್ ೧೯೪೨ ಬೊಕ್ಕ ೧೯೪೩ಡ್ ಬರ್ಮಾದ ನಿರಾಶ್ರಿತೆರೆನೊಟ್ಟುಗು ಬೊಕ್ಕ ೧೯೪೬-೧೯೪೭ಡ್ ಕೋಮು ಗಲಭೆಗ್ ಬಲಿಯಾಯಿನಕುಲೆನೊಟ್ಟುಗು. ಗಾಂಧಿ 1946ಡ್ ಭೇಟಿ ಕೊರ್ನ ನೋಖಾಲಿಡ್ ಪರಿಹಾರ ಶಿಬಿರೊದ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಆರ್ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಅವರು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ''ಮಹಿಳಾ ಶಿಲ್ಪ ಕೇಂದ್ರ'' ಮತ್ತು ''ದಕ್ಷಿಣೇಶ್ವರ ನಾರಿ ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ಸದನ್‌ನಲ್ಲಿ'' ಮಹಿಳಾ ವೃತ್ತಿಪರ ತರಬೇತಿಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮಹಿಳಾ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ ''ಮಂದಿರವನ್ನು'' ಸಂಪಾದಿಸಿದರು. ಅವರು ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ, ''ರಕ್ತಾರ್ ಅಕ್ಷರ'' (ಇನ್ ಲೆಟರ್ಸ್ ಆಫ್ ಬ್ಲಡ್, 1954) ಮತ್ತು ''ಸ್ವಾಧಿನತಾ ಸಂಗ್ರಾಮೆ ನಾರಿ'' (ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು, 1963). <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2022)">ಉಲ್ಲೇಖದ</span>]]'' &#x5D; ]</sup> == ಸಾವು == ಅವರು ಜುಲೈ ೧೯, ೨೦೦೦ ರಂದು ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2022)">ಉಲ್ಲೇಖದ</span>]]'' &#x5D;</sup> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ == * ಡಿಸೆಂಬರ್ 16, 1946 ರಂದು ''[https://books.google.com/books?id=iImGAAAAIAAJ&q=%22Kamala+Das+Gupta%22 ಮೌನ ದಿನದಂದು ಕಮಲಾ ದಾಸ್‌ಗುಪ್ತರಿಗೆ ಟಿಪ್ಪಣಿ.]'' ''[[ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ|ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ]] ಸಂಗ್ರಹಿತ ಕೃತಿಗಳು'' . ಪ್ರಕಟಣಾ ವಿಭಾಗ, ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರ ಸಚಿವಾಲಯ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ, 1994. ಪುಟ 231. {{DEFAULTSORT:Das Gupta, Kamala}} otchm75nvwbghuumzj00tbkro9bgy5z 0 178825 1433793 1372270 2026-10-19T02:33:04Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1433793 wikitext text/x-wiki [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] == ಜೀವನ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ == ಶಿಯೋಂಗ್ ಲಿಯನ್ (熊璉) 1758ರಲ್ಲಿ ಜಿಯಾಂಗ್ಸು ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ರೂಗಾವೋದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಕಿಂಗ್ ವಂಶದ ಮಹಿಳಾ ಕವಯಿತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದರು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Xiong_Lian#cite_ref-1</ref> ಅವರ ಸೌಜನ್ಯ ಹೆಸರು (字) ಶಾಂಗ್‌ಝೆನ್ (商珍) ಮತ್ತು ಅವರ ಹಾವ್ (號) ಡಾನ್‌ಷಿಯನ್ (澹僊) ಆಗಿತ್ತು. ಅವರು ರುಷ್ಯೆ ಶಾನ್‌ರೆನ್ (茹雪山人) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೂ ಪರಿಚಿತಳಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಬಹುಮುಖವಾಗಿದ್ದು, ತಮ್ಮ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಕವಯಿತ್ರಿಯಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |url=https://mhdb.mh.sinica.edu.tw/mingqing/mqww/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-03-25 |archive-date=2026-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260305163256/https://mhdb.mh.sinica.edu.tw/mingqing/mqww/ |url-status=dead }}</ref> == ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಾಧನೆ ಮತ್ತು ಕೊಡುಗೆಗಳು == ಶಿಯೋಂಗ್ ಲಿಯನ್ Mingyuan shihua ಎಂಬ ಕೃತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಕವಯಿತ್ರಿಯರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref>https://open.lib.umn.edu/redchamber/chapter/xiong-lian-poem-as-endorsement-to-painting-twelve-beauties/?utm_source=chatgpt.com</ref>ಈ ಕೃತಿ ನಂತರ ಶೆನ್ ಶಾನ್‌ಬಾವೋ ಅವರ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಕೃತಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಯಿತು. ಅವರು ci (ಹಾಡಿನ ಸಾಹಿತ್ಯ) ರಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವರ ಉಳಿದಿರುವ ಕೃತಿಗಳು ವೈವಿಧ್ಯತೆಯಿಂದ ಗಮನಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾವನಾತ್ಮಕತೆ, ಸಂವೇದನೆ ಮತ್ತು ಕಲಾತ್ಮಕ ಶೈಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ.<ref>https://chinesepoetrytranslation.org/chinesepoetry/sources/show_bibs_from_source/10/705/15/Dynasty.name,Poet.name/?utm_source=chatgpt.com {{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸಂಕಷ್ಟಗಳು == ಅವರ ಪತಿ ಅಂಗವೈಕಲ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆಂದು ತಿಳಿದಾಗ, ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದರೂ, ಶಿಯೋಂಗ್ ಲಿಯನ್ ಅದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು.<ref>https://mhdb.mh.sinica.edu.tw/mingqing/mqww/search/details-poet.php?poetID=213&utm_source=chatgpt.com{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಈ ನಿರ್ಧಾರದಿಂದ ಅವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಗಳಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಈ ಖ್ಯಾತಿಯ ನಡುವೆಯೂ ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಬಹುಭಾಗವನ್ನು ದಾರಿದ್ರ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಳೆದರು. ಅವರ ಪತಿಯ ಕುಟುಂಬದ ಬಡತನದ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಮನೆಯವರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸಲು ಹಿಂದಿರುಗಬೇಕಾಯಿತು. ಕುಟುಂಬದ ಬೆಂಬಲದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತರಾಗಿ, ಇತರ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಬೋಧನೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಜೀವನ ನಡೆಸಿದರು. ಅವರ ಕೆಲವು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ವೈಯೀ ಲಿ, ಎಲೆನ್ ವಿಡ್ಮರ್ ಮತ್ತು ವೇಯ್ಜಿಂಗ್ ಲು ಮೊದಲಾದವರು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಗೆ ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>https://inf.news/en/culture/88dfd4f27d602df05ffa7fc4066d88c3.html?utm_source=chatgpt.com{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಚೀನೀ ಮಹಿಳಾ ಕವಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಚೀನಾ]] awvv46dm04qzjeiaj05p73gsultnp4i 0 180367 1433812 1431200 2026-10-19T06:16:07Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1433812 wikitext text/x-wiki   '''ಫೋರ್ಟ್ ಥಾಮಸ್''' ಅಥವಾ '''ಸೇಂಟ್ ಥಾಮಸ್ ಕೋಟೆ''' ಅಥವಾ '''ಫೋರ್ಟಲೆಜಾ ಡಿ ಸಾವೊ ಟೋಮ್''', ಇದನ್ನು '''ತಂಗಸ್ಸೇರಿ ಕೋಟೆ''' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಭಾರತದ [[ಕೇರಳಂ|ಕೇರಳದ]] [[ಕೊಲ್ಲಂ]] ನಗರದ [[ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ|ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ]] ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ತಂಗಸ್ಸೇರಿಯ ಕಡಲತೀರ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪಾಳುಬಿದ್ದ [[ಕೋಟೆ|ಕೋಟೆಯಾಗಿದೆ]] . <ref>{{Cite web |title=Thangassery Fort - Ruins of a Legacy {{!}} Forts of Kerala {{!}} Kollam {{!}} Heritage Tourism |url=https://www.keralatourism.org/kerala-article/2020/thangassery-fort-ruins-legacy/1026 |access-date=2026-08-04 |website=Kerala Tourism |language=en}}</ref>[[ಕೊಲ್ಲಂ]] ನಗರ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಇದು ಸುಮಾರು 5 ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. <ref>{{Cite web |last=QResorts Admin |date=2021-02-03 |title=St. Thomas Fort Tangasseri, Kollam |url=https://qresorts.in/blog/tourist-attractions-kollam/st-thomas-fort-tangasseri/190/ |access-date=2026-08-04 |website=Quilon Beach Hotel |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20260805211747/https://qresorts.in/blog/tourist-attractions-kollam/st-thomas-fort-tangasseri/190/ |archive-date=2026-08-05 |url-status=dead}}</ref> ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ [[ತಿರುವನಂತಪುರಮ್|ತಿರುವನಂತಪುರಂ]] ನಿಂದ ೭೧ ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. <ref>{{Cite web |date=1 February 2007 |title=Kollam Mayor inspects Tangasseri Fort |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/kollam-mayor-inspects-tangasseri-fort/article1790645.ece |access-date=23 November 2016 |website=The Hindu |archive-url=https://web.archive.org/web/20211121233620/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/Kollam-Mayor-inspects-Tangasseri-Fort/article14714132.ece |archive-date=21 ನವೆಂಬರ್ 2021 |url-status=dead}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:Quilon_1505_verbessert.jpg|left|thumb|200x200px| ೧೫೦೫ ರ ತಂಗಶೇರಿಯ ರೇಖಾಚಿತ್ರ. ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ತೀರಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.]] ಮೊದಲ ಸಹಸ್ರಮಾನದಿಂದಲೂ ತಂಗಸ್ಸೇರಿ ಚೀನೀ ವ್ಯಾಪಾರದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿತ್ತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು, ಡಚ್ಚರು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷರಿಂದ ವಸಾಹತುಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು "ಚಿನ್ನದ ಗ್ರಾಮ"ವಾಯಿತು. ಇತಿಹಾಸಕಾರರ ಪ್ರಕಾರ, ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ರೊಡ್ರಿಗಸ್ ಕ್ವಿಲನ್‌ಗೆ ಬಂದರು ಮತ್ತು ರಾಣಿಯ ಅನುಮತಿಯೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರದ ನಾಯಕನಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು. ಸಂತ ಥೋಮಸ್ ಫೋರ್ಟ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು [[ಆಫೊನ್ಸೊ ಡಿ ಆಲ್ಬುಕರ್ಕ್|ಅಫೊನ್ಸೊ ಡಿ ಅಲ್ಬುಕರ್ಕ್]] ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ವ್ಯಾಪಾರದ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ೧೫೦೫ ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಾರ ಬಂದರನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ೧೫೧೮ ರಲ್ಲಿ ಸೇಂಟ್ ಥಾಮಸ್ ಕೋಟೆಯ ನಿರ್ಮಾಣದ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ನಂತರ 1661 ರಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಣ ಮತ್ತು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಡಚ್ಚರಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು, ಅವರು ಅದನ್ನು ಡಚ್ ಮಲಬಾರ್‌ನ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದರು. ಡಚ್ಚರು ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡರು. ೧೭೯೫ ರಲ್ಲಿ, [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯ ಕಂಪನಿ|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ]] ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ೧೮೨೩ ರಲ್ಲಿ ಫೋರ್ಟ್ ಸೇಂಟ್ ಥಾಮಸ್ ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ [[ತಿರುವಾಂಕೂರು|ಟ್ರಾವಂಕೂರ್‌ನಿಂದ]] ಗುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿತು. <ref name="Diocese of Quilon">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |title=Parishes – Roman Catholic Diocese of Quilon |url=http://quilondiocese.com/quilon.php?ytopt=parish_details&listId=6 |access-date=2 December 2014 |location=Kollam, India |quote=Parishes of the Roman Catholic Diocese of Quilon |archive-date=14 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141214153913/http://quilondiocese.com/quilon.php?ytopt=parish_details&listId=6 |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |title=St Thomas Fort in Tangasseri – Kollam |url=http://www.colonialvoyage.com/st-thomas-fort-tangasseri-or-thangassery-kerala-india/ |access-date=23 November 2016 |publisher=Colonial Voyage |archive-date=2 ನವೆಂಬರ್ 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161102100903/http://www.colonialvoyage.com/st-thomas-fort-tangasseri-or-thangassery-kerala-india/ |url-status=dead }}</ref> ಸೇಂಟ್ ಥಾಮಸ್ ಕೋಟೆ ಮೂಲತಃ ಸುಮಾರು ೨೦ ಫೀಟ್ ಎತ್ತರ. ಇಂದು, "ತಂಗಸ್ಸೇರಿ ಕೋಟೆ" ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕೋಟೆಯ ಸಣ್ಣ ಅವಶೇಷಗಳು ಕಡಲತೀರದತ್ತ ಮುಖ ಮಾಡಿ ಉಳಿದಿವೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಕೋಟೆಯನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸಮೀಕ್ಷೆ (ASI) ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web |date=30 January 2007 |title=Mining rampant at Tangasseri Fort |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/mining-rampant-at-tangasseri-fort/article1789624.ece |access-date=23 November 2016 |website=The Hindu |archive-url=https://web.archive.org/web/20161123133709/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/mining-rampant-at-tangasseri-fort/article1789624.ece |archive-date=23 ನವೆಂಬರ್ 2016 |url-status=dead}}</ref> == ಗ್ಯಾಲರಿ == <gallery class="center" mode="packed-overlay"> ಚಿತ್ರ:Thangassery_Fort_Right_view.jpeg|alt=Old – St.Thomas Fort – Right-view| ಹಳೆಯದು – ಸೇಂಟ್ ಥಾಮಸ್ ಕೋಟೆ – ಬಲ ನೋಟ ಚಿತ್ರ:Thangassery_Fort_Kollam2.jpg|alt=Right View| ಬಲ ನೋಟ ಚಿತ್ರ:Thangassery_Fort_Kollam1.jpg|alt=Renovated St.Thomas Fort – Front-view| ನವೀಕರಿಸಿದ ಸೇಂಟ್ ಥಾಮಸ್ ಕೋಟೆ - ಮುಂಭಾಗದ ನೋಟ ಚಿತ್ರ:Thangassery_Fort_Kollam_-_DSC03142.jpg|alt=Back Side Entrance| ಹಿಂಭಾಗದ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರ ಚಿತ್ರ:Thangassery_Fort_Kollam_-_DSC03149.jpg|alt=Inside View| ಒಳ ನೋಟ ಚಿತ್ರ:Thangassery_Fort_Kollam_-_DSC03144.jpg|alt=Main Wall| ಮುಖ್ಯ ಗೋಡೆ ಚಿತ್ರ:Thangassery_Fort_Kollam_-_DSC03145.jpg|alt=The Windows| ಕಿಟಕಿಗಳು </gallery> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == <templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Sister project/styles.css"></templatestyles> * [https://web.archive.org/web/20131123175425/http://www.hindu.com/2007/01/30/stories/2007013006640300.htm "ತಂಗಸ್ಸೇರಿ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಅವ್ಯಾಹತವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ"] * [https://web.archive.org/web/20131122170529/http://rotarytangasseri.org/history.html "ತಂಗಸೇರಿಯ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಇತಿಹಾಸ"] {{Forts and fortresses of the Portuguese empire|state=collapsed}}{{Forts in India|state=expanded}}{{ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ}} 9y653j7d7ety7tdugbzmbkzz7eay8ot 0 187708 1433776 1432174 2026-10-18T16:42:46Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1433776 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious text | image = Sri Guru Granth Sahib Nishan.jpg | caption = Illuminated Guru Granth Sahib folio with ''[[Nishan (Sikhism)|nisan]]'' ([[Mul Mantar]]) in the penmanship of [[Guru Gobind Singh]] | religion = [[Sikhism]] |language =[[Sant Bhasha]]<br />([[Punjabi language|Punjabi]] and [[Punjabi dialects and languages|its dialects]], [[Lahnda]], regional [[Prakrit]]s, [[Apabhramsa]], [[Sanskrit]], [[Hindi languages|Hindustani languages]] ([[Brajbhasha]], [[Haryanvi language|Bangru]], [[Awadhi language|Awadhi]], [[Old Hindi]], [[Deccani language|Deccani]]), [[Bhojpuri language|Bhojpuri]], [[Sindhi language|Sindhi]], [[Marathi language|Marathi]], [[Marwari language|Marwari]], [[Bengali language|Bengali]], [[Persian language|Persian]] and [[Arabic]])<ref>Songs of the Saints from the Adi Granth By Nirmal Dass. Published by SUNY Press, 2000. {{ISBN|978-0-7914-4683-6}}. p. 13. "Any attempt at translating songs from the Adi Granth certainly involves working not with one language, but several, along with dialectical differences. The languages used by the saints range from Sanskrit; regional Prakrits; western, eastern and southern Apabhramsa; and Sahaskrit. More particularly, we find sant bhasha, Marathi, Old Hindi, central and [[Lehndi Panjabi]], Sindhi and Persian. There are also many dialects deployed, such as Purbi Marwari, Bangru, Dakhni, Malwai, and Awadhi."</ref><ref>[http://www.sikhwomen.com/sikhism/scriptures/ggs/index.htm Sikhism. The Guru Granth Sahib (GGS)] By Harjinder Singh. "The Guru Granth Sahib also contains hymns which are written in a language known as Sahiskriti as well as Sant Bhasha, it also contains many Persian and Sanskrit words throughout."</ref> |Predecessor =[[Guru Gobind Singh]] |name=Guru Granth Sahib<br />{{nobold|ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ}} }} '''ಗ್ರಂಥ್ ಸಾಹೇಬ್''' - ಸಿಕ್ಖರ ಪೂಜ್ಯ ಮತ ಗ್ರಂಥ : ಗ್ರಂಥರಾಜ ಎಂದು ಇದರ ಅರ್ಥ. [[ಸಿಖ್ ಧರ್ಮ|ಸಿಖ್ ಮತ]] ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಕ [[ಗುರುನಾನಕ್|ಗುರು ನಾನಕ್]] ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಮತ್ತು ರಚಿಸಿದ ಭಕ್ತಿಗೀತಗಳನ್ನೂ ಅವನ ಅನಂತರ ಬಂದ ಅಂಗದ ದೇವ, ಅಮರದಾಸ ರಾಮದಾಸ, ಅರ್ಜನ, ತೇಗಬಹದ್ದೂರ್ ಗುರುಗಳು ರಚಿಸಿದ ಗೀತಗಳು ಮತ್ತು ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ಹತ್ತನೆಯ ಗುರುವಾದ [[ಗುರು ಗೋವಿಂದ ಸಿಂಗ್|ಗುರು ಗೋಬಿಂದಸಿಂಹ]] ರಚಿಸಿದ ಒಂದು ದ್ವಿಪದಿಯನ್ನೂ ಗುರುಗಳ ಶುಶ್ರೂಷೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದು ಅವರನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿ ಶಿಷ್ಯರು ಬರೆದ ಸ್ತೋತ್ರಗಳನ್ನೂ ಈ ಗ್ರಂಥ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.ಇದನ್ನು ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ೧ನೆಯ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೬೦೪ರಲ್ಲಿ [[ಅಮೃತಸರ]]ದ [[ಸ್ವರ್ಣಮಂದಿರ|ಸ್ವರ್ಣ ಮಂದಿರ]]ದಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite book |last=Jhutti-Johal |first=Jagbir |url=https://books.google.com/books?id=TJb_i97CG70C&q=Guru+Granth+Sahib+september+1604&pg=PT17 |title=Sikhism Today. |date=2011 |publisher=A&C Black |isbn=978-1-4411-7001-9 |page=17}}</ref> ==ರಚನಾ ಕ್ರಮ== [[File:Folio from the Jalandhar recension of the Goindwal Pothi.jpg|thumb|Folio from the Jalandhar recension of the Goindwal Pothi, dated to the late 16th century]] ಗುರುಗಳ ಗೀತಗಳನ್ನು ಅವರವರ ಹೆಸರಿನ ಕೆಳಗೆ ಒಂದು ಕಡೆ ಸೇರಿಸಿಲ್ಲ. ಗೀತಗಳು ಮೂವತ್ತೊಂದು ರಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಇವೆ ; ಅವನ್ನು ರಾಗಗಳ ಪ್ರಕಾರ ವಿಭಾಗ ಮಾಡಿದೆ. ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ನಾನಕ್ ಗುರುವಿನವು 974, ಅಂಗದದೇವನವು 62, ಅಮರದಾಸನವು 907, ರಾಮದಾಸನವು 679, ಅರ್ಜನದೇವನವು 2218, ಗುರು ತೇಗಬಹದ್ದೂರನವು 115 ಗೀತಗಳಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಪೂರ್ವದ ಭಕ್ತರಲ್ಲಿ [[ಕಬೀರ್|ಕಬೀರ]]ನ ಹಾಡು 541, ಷೇಕ್ ಫರೀದ್ ಎಂಬ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಂತನವು 138, ಭಕ್ತ ರವಿದಾಸನವು 41, ರಾಮಾನಂದನದು 1, ಪರಮಾನಂದನದು 1, ಸಾಧನ, ಪೀಪ, ಸೇನ, ಭಿಕನ, ಜಯದೇವ, ಬೇಲಿ - ಇವರವು ಒಂದೆರಡು, ಧನ್ನ, ತ್ರಿಲೋಚನ ಇವರವು ನಾಲ್ಕು ನಾಲ್ಕು [[ನಾಮದೇವ]]ನವು ಕೆಲವು ಸೇರಿವೆ. ಮತ್ತು ನಾನಕ್ ಗುರುವಿಗೆ ಭಜನೆಯಲ್ಲಿ ಕಿನ್ನರಿ ಬಾರಿಸಿದ ಮರ್ದನ ರಚಿಸಿದವು 3, ಗುರು ಅಂಗದದೇವ ಕೀರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಪಟ್ಟ, ಬಲವಂದ ಗಾಯಕ ವೃತ್ತಿಯ ಜೊತೆಗಾರರವು 8, ಗುರು ಅಮರದಾಸನ ಮರಿಮಗ ಸುಂದರನದು 1, [[ಸೂರದಾಸ್|ಸೂರದಾಸ]]ನ ಮರಿಮಗ ಪುರಂದರನದು 1, ಸೂರದಾಸನವು 2, ವರದಿ ಕಲಷಾ ಮತ್ತು ಅವನ ಜೊತೆಯ ಇನ್ನು ಹತ್ತುಮಂದಿ ಗಾಯಕರ 122, ಜಲಾಪ್ ಭಿಕ್ಕ, ಪಾಲ್ಹ, ಭಾಲ, ನಲ್ಹ, ಜ್ಞಾನಿ, ಬಲ, ಮಧುರ ಕಿರಾತ, ಹರವಂಶ ಎಂಬವರವು ಕೆಲವು ಇವೆ<ref name=shapiro924>{{cite journal | last1=Shapiro | first1=Michael C. | last2=Dass | first2=Nirmal | title=Songs of the Saints, from the Adi Granth | journal=Journal of the American Oriental Society | volume=122 | issue=4 | year=2002 | doi=10.2307/3217680 | pages=924–929| jstor=3217680}}</ref><ref name="parrinderp256">{{cite book|last=Parrinder|first=Geoffrey|author-link=Geoffrey Parrinder|year=1971|title=World Religions: From Ancient History to the Present|publisher=Hamlyn |location=United States|isbn = 978-0-87196-129-7|page=256}}</ref> ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ೧೪೩೦ ಅಂಗ(ಪುಟ)ಗಳು ಇದ್ದು ೫೮೯೪ ಶಬ್ದ(ಸಾಲು)ಗಳು ಇದ್ದು ಇದನ್ನು ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ ಪದ್ಧತಿಯ ರಾಗಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name=king359>Anna S. King and JL Brockington (2005), ''The Intimate Other: Love Divine in Indic Religions'', Orient Blackswan, {{ISBN|978-8125028017}}, pp. 359–361</ref> {{Pie chart | caption = ಗ್ರಂಥ್ ಸಾಹೇಬ್‍ನಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಗುರುಗಳಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಗೀತಗಳು<ref name="ShackleMandair2013xvii">{{cite book|author1=Christopher Shackle|author2=Arvind Mandair|title=Teachings of the Sikh Gurus: Selections from the Sikh Scriptures |url=https://books.google.com/books?id=ftdcvmviy_8C |year=2013|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-45108-9|pages=xvii–xix}}</ref> | other = yes | label1 = [[ಗುರುನಾನಕ್|ಗುರು ನಾನಕ್]] | value1 = 16.53 | color1 = #808000 | label2 = ಗುರು ಅಂಗದ್ | value2 = 1.10 | color2 = #00FF00 | label3 = ಗುರು ಅಮರ ದಾಸ್ | value3 = 15.38 | color3 = #DAFF00 | label4 = ಗುರು ರಾಮದಾಸ್ | value4 = 11.52 | color4 = #000080 | label5 =ಗುರು ಅರ್ಜುನ | value5 = 32.63 | color5 = #00DAFF | label6 = | value6 = | color6 = | label7 = | value7 = | value8 = 5.92 | label8 = ಗುರು ತೇಜ್ ಬಹದೂರ್ | color7 = | color8 = #F4C430|value9 }} [[File:Map birth place of Writers of Guru Granth Sahib.jpg|thumbnail|right|ಗ್ರಂಥ್ ಸಾಹೇಬ್‍ನ್ನು ರಚಿಸಿದ ಗುರುಗಳ ಜನ್ಮಸ್ಥಳಗಳ ನಕ್ಷೆ]] ==ರಾಗಗಳು== ಗೀತಗಳನ್ನು ಪೇರಿಸಿರುವ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ರಾಗಗಳು ಇವು ; ಶ್ರೀರಾಗ, ಮಜ್ಝ್ ಗೌರೀ, ಅಸಾ, ಗೂಜರಿ, [[ದೇವಗಂಧಾರಿ|ದೇವಗಾಂಧಾರಿ]], ಬಿಹಾಗರ, ವಂಧಸ್, ಸೋರತ್, ಧನಸರಿ, ಜಯತ್‍ಸರಿ, [[ತೋಡಿ]], ಬೈರಾಗಿ, [[ತಿಲಂಗ್|ತಿಲಾಂಗ್]], ಸೂಹಿ, ಬಿಲಾವರ್, ಗೌಂಡ್, ರಾಮಕಲಿ, ನಟ್, ಮಾಳಿಗೌರ, ಮರು, ತುಖಾರಿ, ಕೇದಾರ, ಭೈರೋ, ಬಸಂತ್, ಸಾರಂಗ್, ಮಲಾರ್, ಕಾನ್ರ, [[ಕಲ್ಯಾಣ್]], ಪ್ರಭಾತಿ, [[ಜೈಜೈವಂತಿ|ಜೈಜಾವಂತಿ]]. ==ಭಾಷೆ== [[File:Kartarpur Bir (manuscript or codex) of the Guru Granth Sahib.jpg|thumb|Photograph of the ''Kartarpur Bir'' kept at [[Kartarpur, India|Kartarpur]]. This is the manuscript that was said to have been completed by [[Guru Arjan]] and his scribe, [[Bhai Gurdas]], in 1604 and installed in the [[Golden Temple]]]][[File:19th century manuscript copy, 1704 CE Guru Granth Sahib, Schoyen Collection Norway.jpg|thumb|upright=1.4|A folio from an early 19th-century manuscript copy of the Guru Granth Sahib (Schoyen Collection Norway)]] ಮೊದಲಲ್ಲಿ ಗುರುಗಳ ಗೀತಗಳು ಆಮೇಲೆ ಭಕ್ತರ ಗೀತಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. ಈ ಗೀತಗಳ ಭಾಷೆ ಪ್ರಾಚೀನ[[ಪಂಜಾಬಿ ಭಾಷೆ|ಪಂಜಾಬೀ]]ೀ. ಇವುಗಳ ಪದಗಳು, ಪದಪ್ರಯೋಗ, ಅವುಗಳ ರಚನೆಯ ದೇಶಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದವು. ಇವುಗಳ ವ್ಯಾಕರಣ ಬಳಕೆಯ ಭಾಷೆಯದು, ಗ್ರಂಥಸ್ಥ ಭಾಷೆಯದಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಮಾತುಗಳ ಅರ್ಥ ಏನು ಎಂದು ತಿಳಿಯಲು ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಸಹಾಯ ತೀರ ಅವಶ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಅರ್ಥ ಇದು ಎಂದು ಹೇಳುವ ಜನರನ್ನು ಸಿಕ್ಖ್ ಸಮಾಜ ಜ್ಞಾನಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಸಿಕ್ಖ್ ಮತದಲ್ಲಿ ಗುರು ನಾನಕ್ ಮೊದಲಾಗಿ ಗುರುಗೋಬಿಂದಸಿಂಹ ವರೆಗಿನ ಹತ್ತು ಜನ ಗುರುಗಳು ಒಂದೇ ಗುರುವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಇದೆ. ಆದಿ ಗುರುವಿನ ತೇಜಸ್ಸು ಅವನಿಂದ ಎರಡನೆಯ ಗುರುವಿಗೆ, ಆತನಿಂದ ಮೂರನೆಯವನಿಗೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಒಂಭತ್ತನೆಯ ಗುರುವಿನಿಂದ ಹತ್ತನೆಯವನಿಗೆ ಬಂದಿತೆನ್ನುವುದು ಇವರ ನಂಬಿಕೆ. ಹತ್ತನೆಯ ಗುರುಗೋಬಿಂದಸಿಂಹ ತನ್ನ ಅನಂತರ ಗುರುಗಳಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಗ್ರಂಥ್ ಸಾಹೇಬ್ ಗುರು ಎಂದು ನಿಯಮಿಸಿ. ಹೀಗೆ ಈ ಗ್ರಂಥ ಸಿಕ್ಖ್ ಜನರಿಗೆ ಗುರುಪರಂಪರೆಯ ಮೂರ್ತಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ. ಇದನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ರೇಷ್ಮೆಯ ಕವಚದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ ; ಒಂದು ಸ್ಥಳದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಒಯ್ಯಬೇಕಾದರೆ ಒಂದು ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಏರಿಸಿ ಶುಚಿಯಾದ ಜನ ಎತ್ತಿ ತರುತ್ತಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಗೀತಗಳು ಹಲವು ಸಲ ಬರುವುದುಂಟು. ರಾತ್ರಿ ಮಗ ಹುಟ್ಟಿದನೆಂದು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟ ವ್ಯಾಪಾರಿಯೊಬ್ಬ ಬೆಳಗಾಗ ಆ ಮಗು ಸತ್ತಿತು ಎಂದು ಅಳುತ್ತಿದ್ದ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಲೋಕದ ಸುಖವನ್ನು ನೆಚ್ಚಬೇಡ ಎಂದು ಎಚ್ಚರ ನುಡಿಯುವ ಗೀತ - ಸುಮಸುಮಾರು ಅದೇ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಸಲ ಬಂದಿದೆ. ಈ ನಾಲ್ಕು ಪಾಠಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ನಾನಕ್ ಗುರುವಿನವು. ಒಂದು ರಾಮದಾಸ ಗುರುವಿನದು, ಒಂದು ಗುರು ಅರ್ಜನದೇವನದು. ಗ್ರಂಥ್ ಸಾಹೆಬ್ ಸಿಕ್ಖ್ ಜನರ ಪೂಜೆಯ ವಸ್ತುವಾಗಿದೆ. ಅದರ ಪ್ರತಿಯನ್ನಿರಿಸಿ ದೇವರ ಪೂಜೆ ನಡೆಸಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ತಂಗಲು ಸ್ಥಳ ಒದಗಿಸಿ, ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಧರ್ಮಭೋಧೆ ಮಾಡುವ ಮಂದಿರಗಳು ಉಂಟು. ಇವನ್ನು ಈ ಮತದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಶಾಲೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಗುರು ಅಂಗದದೇವನಿಗೆ ಮೊದಲಲ್ಲಿ ಗ್ರಂಥ ನಾಗರೀಲಿಪಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ನಾನಕ್ ಗುರುವಿನ ನುಡಿ ಅದಕ್ಕೇ ಮಿಸಲಾದ ಒಂದು ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿರುವುದು ಯೋಗ್ಯ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಅಂಗದದೇವ ಅದನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿ ಪಂಜಾಬೀ ವರ್ಣಮಾಲೆಯೊಂದನ್ನು ಮಾಡಿದ. ಗುರುಮುಖದಿಂದ ಬಂದ ಮಾತನ್ನು ಬರೆಯುವ ಲಿಪಿ ಎಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ ಅದನ್ನು [[ಗುರಮುಖಿ ಲಿಪಿ|ಗುರುಮುಖಿ]] ಎಂದು ಕರೆದ. ಈ ವರ್ಣಮಾಲೆಯಲ್ಲಿ 35 ಅಕ್ಷರ ಇವೆ. ಕೆಲವು ಅಕ್ಷರ [[ನಾಗರಿ ಲಿಪಿ|ನಾಗರಿ]] ಅಕ್ಷರದಂತೆಯೇ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಅವುಗಳ ಉಚ್ಚಾರ ಬೇರೆ. ಗುರುಮುಖಿಯ ಸ, ಮ, ವ, ಧ, ನಾಗರಿಯ ಮ, ಭ, ದ, ಪ. ಗ್ರಂಥ್ ಸಾಹೆಬ್ ಕೃತಿ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಈಗಿನ ರೂಪಕ್ಕೆ ತಂದವ ಗುರು ಅರ್ಜನದೇವ. ಗುರುದಾಸ್ ಎಂಬ ಶಿಷ್ಯನನ್ನು ಕರೆದು ಗೀತೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಹೇಳಿ ಅವನ್ನು ಅವನ ಕೈಯಿಂದ ಬರೆಯಿಸಿದ. ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದ ಭಕ್ತರ ಗೀತಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಹೇಳಲು ಗುರು ಅರ್ಜನ್ ಹಿಂದೂ ಮುಸ್ಲಿಂ ಭಕ್ತಗಾಯಕರನ್ನು ಬರಮಾಡಿಕೊಂಡು ಗ್ರಂಥ್ ಸಾಹೆಬ್ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಸೇರಬಹುದಾದ ಗೀತಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಸಲಹೆ ಪಡೆದ. ಗ್ರಂಥ್ ಸಾಹೆಬ್‍ದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವಂತೆ ಭಕ್ತರ ಈ ಗೀತಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೆಡೆ ಕೆಲವು ಪದಗಳು ಆಯಾ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ ವಾಡಿಕೆಯಾಗಿರುವ ಪದಗಳಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಿವೆ. ಈ ಭೇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಆಗಿನ ದಿನದಲ್ಲಿ ಅವನ್ನು ಹಾಡಿದ ಆ ಭಕ್ತರು ಕೊಟ್ಟ ಪಾಠ ಹಾಗೆ ಇತ್ತು ಎನ್ನುವುದು. ಗುರು ಅರ್ಜನ್ ಮಾಡಿದ ಈ ಸಂಗ್ರಹ ಗ್ರಂಥ್ ಸಾಹೆಬ್ ಸಂಗ್ರಹದ ಮೊದಲ ರೂಪ. ಇದು 1604ರಲ್ಲಿ ಆಯಿತು. ಇದರ ಪರಿಷ್ಕøತ ಅಂತಿಮ ರೂಪ 1705ರಲ್ಲಿ ಗುರು ಗೋಬಿಂದ ಸಿಂಹನಿಂದ ಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. ಗ್ರಂಥ್ ಸಾಹೆಬ್ ಇಂಥ ನಿಷ್ಕೃಷ್ಟ ಗ್ರಂಥ. ಅದರ ಒಂದು ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಬೇರೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಯಾರಿಗೂ ಅಧಿಕಾರ ಇಲ್ಲ. [[ಜಹಾಂಗೀರ್]] ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಗುರು ಅರ್ಜನದೇವನನ್ನು ಕರೆದು, ತನಗೆ ರುಚಿಸದ ಕೆಲವು ಮಾತನ್ನು ಅದರಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕು ಎಂದು ಅವನಿಗೆ ಆಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದ. ಅದರ ಒಂದು ಅಕ್ಷರವನ್ನೂ ಬೇರೆ ಮಾಡಲು ತಾನು ಒಪ್ಪುವವನಲ್ಲ ಎಂದು ಗುರು ತಿಳಿಸಿ ತನ್ನ ನಿಷ್ಠೆಗಾಗಿ ಪ್ರಾಣವನ್ನೇ ಬಲಿಕೊಟ್ಟ. ಹರರಾಯ್ ಗುರುವಿನ ಹಿರಿಯಮಗ ರಾಮರಾಯ್ ತಂದೆಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ [[ಔರಂಗಜೇಬ್|ಔರಂಜೇಬ್]] ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋದಾಗ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಮುಸ್ಲಿಮರನ್ನು ಹಳಿಯುವ ಅರ್ಥದ ಒಂದು ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಗ್ರಂಥ್ ಸಾಹೆಬ್‍ದಿಂದ ಎತ್ತಿ ಅದರ ಅರ್ಥ ಏನು ಎಂದು ಕೇಳಿದನಂತೆ. ಶ್ಲೋಕ ಮುಸ್ಲಿಮರನ್ನು ಹಳಿಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದೆ ರಾಮರಾಯ್, ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪದ ತಪ್ಪಿ ಬಿದ್ದಿದೆ, ಅದರ ಅರ್ಥ ಬೇರೆ ಎಂದನಂತೆ. ಈ ಮಾತು ಗುರು ಹರರಾಯ್ ಕಿವಿಗೆ ಮುಟ್ಟಿದಾಗ ಗುರು, `ನಾನಿನ್ನು ಈ ಮಗನ ಮುಖವನ್ನು ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ. ಗ್ರಂಥ್ ಸಾಹೆಬ್ ವಿರೋಧ ಯಾವ ಆಕ್ಷೇಪಕ್ಕೂ ಸಮ್ಮತಿಸಬೇಡ ಎಂದು ಇವನಿಗೆ ಎಚ್ಚರ ಹೇಳಿದ್ದೆ. ಇವನು ನನ್ನ ಮಾತನ್ನೂ ಮೀರಿದ್ದಾನೆ - ಎಂದನಂತೆ. ಗುರು ಒಮ್ಮೆ ಹಾಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ್ದ ವೇಳೆ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಕೆಲವು ಸಿಕ್ಖರು ಗ್ರಂಥದ ಗೀತಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತ ಬಂದರು. ದೇಹಸ್ಥಿತಿ ಸರಿಯಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಗುರು ಹಾಸಿಗೆಯಿಂದ ಎದ್ದನಂತೆ. ಏಕೆ ಈ ತೊಂದರೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರಿ - ಎಂದು ಕೇಳಲು ಗುರುವಿನ ಮೂರ್ತಿ, ನಾನು ಅದಕ್ಕೆ ಮರ್ಯಾದೆ ತೋರದಿದ್ದರೆ ನನ್ನ ಶಿಷ್ಯರು ತೋರದೆ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದನಂತೆ. ==ಸ್ವರೂಪ== [[File:Large-sized Guru Granth Sahib manuscript that was handwritten by Pratap Singh Giani and completed in 1908 C.E. 03.jpg|thumb|The end part of the handwritten Adi Granth by [[Pratap Singh Giani]] on the first floor of the [[Golden Temple]]|right]] ಗ್ರಂಥ್ ಸಾಹೆಬ್ ಜಪಜೀ ಎಂಬ ಧ್ಯಾನಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಕ್, ಓಂಕಾರ್, ಸತ್‍ನಾಂ, ಕರ್ತಾ, ಪುರುಖ್ - ಇವು ಮೊದಲ ಪದಗಳು. ಧ್ಯಾನಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ಈ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ವಾಕ್ಯಗಳ ಅರ್ಥ ಹೀಗಿದೆ : ದೇವರು ಇರುವುದು ಒಬ್ಬ. ನಿತ್ಯ ಸತ್ಯ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಅವನು ಎಲ್ಲ ವಸ್ತುಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ. ಅವನು ನಿರ್ಭೀತ, ನಿದ್ರ್ವೇಷಿ. ಅವನ ಮೂರ್ತಿ ಕಲಾತೀತ. ಅವನು ಅಜ. ತನ್ನ ಆತ್ಮದ ಆತ್ಮ ಅವನೇ ; ಗುರುವಿನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಮನುಜರಿಗೆ ಜ್ಞೇಯನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಇದಾದ ಮೇಲೆ ಈ ಧ್ಯಾನದ ವಾಕ್ಯಗಳು ಬರುತ್ತವೆ; ಅವನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸತ್ಯ ಸ್ವರೂಪ; ಹೀಗೆ ಇದ್ದು ಮನ್ವಂತರ ಹರಿದಂತೆ ಹಾಗೆಯೇ ಸತ್ಯಸ್ವರೂಪನಾಗಿ ಇದ್ದಿದ್ದಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಈಗಲೂ ಅವನು ಅಂತರ್ಯಾಮಿ ಸತ್ಯವಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಹಾಗೆ ಅನಂತ ಕಲ್ಪಾಂತರಕ್ಕೂ ಶಾಶ್ವತ ಸತ್ಯ ಆಗಿ ಇರುತ್ತಾನೆ. ಗ್ರಂಥ್ ಸಾಹೆಬ್ ಮಹಾಗ್ರಂಥದ ಸ್ವರೂಪ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ತಿಳಿಯುವಂತೆ ಕೆಲವು ವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಬಹುದು ; ದೇವರನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದಲ್ಲೆ ಯೋಚನೆ ಒಂದು ದಾರಿಯಲ್ಲ. ಹಾಗಾದರೆ ಅವನನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದು ಹೇಗೆ ? ಅವನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ನಡೆ. ನಿನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ನಿನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಬರೆದಿರುವ ಅವನ ಇಚ್ಛೆಯಾಗಿ ಮಾಡು. ಅವನ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಅವನು ಎಲ್ಲ ವಸ್ತುಗಳ ರೂಪವನ್ನೂ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಎಲ್ಲ ಜೀವನ ಆ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ರೂಪು ತಳೆದಿದೆ. ಅವನ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಹೊರತು ವಸ್ತುಲೇಶ ಇಲ್ಲ. ಓ ನಾನಕ್ ! ಪರಮಪುರುಷನ ಸಂಕಲ್ಪ ಇರುವುದನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದವನು ಎಂದಾಗಲಿ ಅಹಂ ಭಾವದಿಂದ ನಾನು ಎಂಬ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಮಾತನ್ನು ಉಸುರನು. ಓ ನಾನಕ್ ! ನಾವು ಇಷ್ಟನ್ನು ತಿಳಿದರೆ ಸಾಕು : ಸತ್ಯಸ್ವರೂಪನಾದ ದೈವ ಎಲ್ಲರ ಪಾಲಿನ ಏಕೈಕ ಜ್ಯೋತಿ. ಅವನನ್ನು ಒಂದು ವಿಗ್ರಹವಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಮಾಡುವುದು ಸಾಧ್ಯವಲ್ಲ. ಅಷ್ಟೇ ದಿಟ, ಮಾನವ ಅವನ ಆಕಾರವನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾರ. ಆತನ ನಾಮವನ್ನಾಲಿಸಿದರೆ ಪಾಪ, ದುಃಖ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಸರನ್ನು ದೃಢವಾಗಿ ನಂಬಿದವರ ದಾರಿಯನ್ನು ತಡೆಯಬಲ್ಲದು ಇಲ್ಲ, ಕೆಡಿಸಬಲ್ಲದು ಇಲ್ಲ. ಆತನ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಆತನ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸಲು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ ? `ನಿನ್ನ ಔದಾರ್ಯವನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಶಕ್ತಿ ಯಾರಿಗುಂಟು ಓ ಪ್ರಭೂ ! ನನ್ನಂಥ ಒಂದು ಅಲ್ಪ ಜಂತು ನಿನ್ನ ಸೃಷ್ಟಿಯ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನೂ ಆಶ್ಚರ್ಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಣ್ಣಿಸÀಬಹುದು ? ನಿನ್ನ ನಾಮಗಳು ಅಸಂಖ್ಯ. ನಿನ್ನ ನಿವಾಸಗಳು ಅಸಂಖ್ಯ. ಅನಂತ ಕೋಟಿ ಲೆಕ್ಕದ ನಿನ್ನ ಪ್ರಪಂಚಗಳು ಊಹೆ ಮುಟ್ಟಬಲ್ಲ ಮೇರೆಯನ್ನು ಮೀರಿವೆ; ಅವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಅನಂತಕೋಟಿಯೆಂದು ಎಣಿಕೆಗೆ ಗುರಿಮಾಡುವುದು ತಪ್ಪು. ಕ್ಷೇತ್ರ ಯಾತ್ರೆ, ತಪಸ್ಸು, ದಯೆ, ದಾನ ಮೊದಲಾದವು ಸ್ವಲ್ಪ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ತರುತ್ತವೆ, ಸಾಸಿವೆ ಕಾಳಿನ ಗಾತ್ರದಷ್ಟು. ಆದರೆ ನಾಮವನ್ನು ಕೇಳಿ ನಂಬಿ ಭಜಿಸುವ ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಕ್ಷೇತ್ರದ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಯಾವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ, ತಿಂಗಳ ಅಥವಾ ವಾರದ ಯಾವ ದಿವಸ, ಯಾವ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಯಾವ ಮಾಸದಲ್ಲಿ, ನೀನು ಯಾವಾಗ ಲೋಕವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ ? ಲೋಕವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ದೇವರೊಬ್ಬ ಬಲ್ಲ, ತಾನು ಅದನ್ನು ಎಂದು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು. ನಿನ್ನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದವರು ನೀನು ಎಷ್ಟು ಹಿರಿಯ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಕಾಣದೇ ಇದ್ದಾರೆ. ನದೀನದಗಳು ಇಳಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತವೆಯಾದರೂ ಅದರ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ಕಾಣವು. ಇರುವುದಕ್ಕಾಗಲಿ ಸಾಯುವುದಕ್ಕಾಗಲಿ ನಿನಗೆ ಶಕ್ತಿಯಿಲ್ಲ. ಧನವನ್ನು ಪದವಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿ ಹೆಮ್ಮೆ ಪಡಲು ನಿನ್ನ ಅಳವಲ್ಲ. ಮನಸ್ಸನ್ನು ಯೋಚಿಸುವಂತೆ ವಿಚಾರಿಸುವಂತೆ ಬಲಾತ್ಕರಿಸಲು ನಿನಗೆ ಶಕ್ತಿಯಿಲ್ಲ. ಯಾರಿಗೆ ಶಕ್ತಿಯಿದೆ ಅವನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ನಾನಕ್ ! ಕರುಣಾಳು ನಮ್ಮ ಪ್ರಭು ಒಂದು ನೋಟದಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು ಸುಖಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ನೀರು ನಮ್ಮ ತಂದೆ, ನೆಲ ನಮ್ಮ ತಾಯಿ, ಹಗಲು ಇರುಳು ನಮ್ಮನ್ನು ಸಾಕುವ ದಾದಿಯರು. ನಿನ್ನನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲು ಯತ್ನ ಮಾಡುವರು ನಿನ್ನ ಆಳದಲ್ಲಿ ದಾರಿಗೆಡುತ್ತಾರೆ. ಓ ನನ್ನ ಜೀವವೇ ! ನೀನೇಕೆ ಹೀಗೆ ಒದ್ದಾಡಿ ಕಳವಳಪಡುತ್ತೀಯೇ ? ದೇವರು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ನೀ ಕಾಣೆಯಾ ? ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಬಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಜೀವ ಜಂತುಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅವುಗಳೆದುರಿಗೆ ಅವುಗಳ ಆಹಾರವನ್ನು ಇಡುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಭೂ ! ಓ ಸ್ರಷ್ಟಾರ ! ಓ ಸತ್ಯ! ನಿನ್ನ ಮನ ಎಂತು, ಅಂತು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ನೀನು ನೀಡಿದ್ದನ್ನು ನಾನು ಪಡೆಯುತ್ತೇನೆ. ಇರುವುದು ಏನೋ ಅದೆಲ್ಲ ನಿನ್ನದು. ಜೀವರಾಶಿ ಎಲ್ಲಾ ನೀನು ಆಡುತ್ತಿರುವ ಆಟ. ನೀನು ಬೇರೆಯಾಗಿ ನಿಂತೆ. ಒಬ್ಬ ತಾನೂ ಬೇರೆಯಾದ. ನೀನು ಸೇರಿ ಬಂದೆ, ಒಬ್ಬ ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಬೆರೆತ. ಗಗನ ನಿನ್ನ ತಾಂಬಾಳ ; ಸೂರ್ಯ ಚಂದ್ರ ನಿನ್ನ ಹಣತೆಗಳು. ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಮಹಾಮಾಲೆ ಚೆಲ್ಲಿದ ಮುತ್ತಿನಂತಿದೆ ; ಚಂದ್ರನ ವನಗಳು ನಿನಗೆ ಧೂಪ ; ಮಾರುತಗಳು ನಿನ್ನ ರಾಜವೀಜನವನ್ನು ಬೀಸುತ್ತಿವೆ ; ಕಾನನಗಳ ಪುಷ್ಪರಾಜಿ ನಿನ್ನ ಪದದೆಡೆ ಅರ್ಪಿತವಾಗಿ ಬಿದ್ದಿದೆ ; ಓ ಭಯನಾಶಕ ! ಇದು ಎಂಥ ಅದ್ಭುತ ದೀಪೋತ್ಸವ ; ಪ್ರಭು ಬಳಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ ಪ್ರಭು ದೂರವಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಇದರ ಅದರ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾನೆ ಪ್ರಭು. ಕೇಳು ನನ್ನ ಹೃದಯವೇ ; ನೀನು ನೀರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವಂತೆ ನೀನು ದೇವರನ್ನು ನಿರಂತರ ಪ್ರೀತಿಸು. ನಾನಕ್, ದೇವರು ಏಕೈಕ ಮಾರ್ಗ ; ದೇವರು ಏಕೈಕ ಲಕ್ಷ್ಯ. ಅವನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಶರಣಿಲ್ಲ. ಉತ್ತಮ ಜನ್ಮ, ಪ್ರಚಂಡ ಕೀರ್ತಿ, ಮಣ್ಣು ಹುಡಿಯಂತೆ ತೀರ ವ್ಯರ್ಥ. ದೇವರು ಯಾರನ್ನು ಉದ್ಧಾರ ಮಾಡುತ್ತಾನೋ ; ಅವನೀಗ ಉದ್ಧಾರವಾದ. ಒಳ್ಳೆಯ ಊಟ ಚೆನ್ನಾದ ಬಟ್ಟೆ ಇಷ್ಟರಿಂದ ಬಂದ ಫಲವೇನು, ನಮ್ಮ ಒಳಗೆ ಸತ್ಯ ಇಲ್ಲವಾದರೆ ? ಮಾನವನ ದೇವನ ಮಧ್ಯೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಎಂದರೆ ದೇವರನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುವುದು. ಲೋಕದ ಅತಿಶ್ರೇಷ್ಠ ಚೇತನರು ಕಂಡು ಮರೆಯುವ ಕ್ಷಣ ಮಾತ್ರದ ಜೀವಗಳು. ನೀನೊಬ್ಬ ಇದೀಯೆ, ನೀನೊಬ್ಬ ಇದೀಯೆ. ಬಹು ಪಾಲು ಜನ ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ಕೊಂಚ ಕೊಂಚವಾಗಿ ವ್ಯರ್ಥ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಬಾ ಎಂದು ಕರೆಯದೆ ಬರುತ್ತದೆಂದು ನೆನೆಯದೆ, ಸಾವು ಬಂದಾಗ, ನಾನಕ್, ಈ ಹಾಳು ಕಳವಿನ ತಪ್ಪಿಗೆ ಯಾರು ಹೊಣೆ ? ಜೀವದ ಮೂಗುದಾರ ನಮ್ಮ ಒಡೆಯನ ಕೈಯಲ್ಲಿದೆ, ಮೆಯ್ಗಳ ಕೂಟ ಎಷ್ಟೇ ನಿಕಟವಾಗಲಿ ಕೂಟವಲ್ಲ. ಚೇತನ ಚೇತನ ಯಾವಾಗ ಕೂಡುತ್ತವೆ ಆಗ ನಾವು ದಿಟವಾದ ಕೂಟದ ಮಾತಾಡಬಹುದು. ನಿಸರ್ಗ ಹೊರಗಿನ ದೃಷ್ಟಿ ಇಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡಿದವರನ್ನು ಕುರುಡು ಎಂದು ಕರೆಯಲೇಕೆ ? ದೇವರ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಅರಿಯದವನು ಯಾರು, ಅವನೀಗ, ನಾನಕ್ ದಿಟವಾಗಿ ಕುರುಡ. ದಿಟವಾಗಿ ಗುರು ಆದವನು ತನ್ನ ಶಿಷ್ಯರನ್ನು ನೋಡಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ನಾನು ಯಾರ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವನು ? ಇಹದಲ್ಲಿ ಪರದಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ದೇವರ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ. ಪ್ರಭು! ನೀನೆ ಗುರು. ನೀನು ಅವನ ಶಿಷ್ಯ. ಗುರುವನ್ನು ಆರಾಧಿಸುವಂದು ನಾನು ದಿಟವಾಗಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತೇನೆ. ಪ್ರಭು ! ನಿನ್ನ ಸೇವಕ ನಾನಕನಿಗೆ ಈ ಒಂದು ಹಂಬಲ ! ನೀನು ಸಲ್ಲಿಸು ; ನನಗೆ ನಿನ್ನ ದರ್ಶನ ನೀಡು. ಈ ಒಡಲಿಗೆ, ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸು. ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಕøಷ್ಟ ಧರ್ಮ ಇದು. ಭಗವನ್ನಾಮವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಉಚ್ಛರಿಸುವುದು ; ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನು ಮಡುವುದನ್ನು ಮಂದಿರಗಳೆಲ್ಲ ಉತ್ಕøಷ್ಟ ಮಂದಿರ, ನಾನಕ್, ದೇವರು ಆವಾಸಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಮಾನವ ಹೃದಯ. ದೇವನನ್ನು ಬಲ್ಲವನನ್ನು ದೇವರನ್ನು ಹೊರತು ಬೇರೆ ಒಂದನ್ನು ನೆನೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ನೀನು ನನ್ನ ತಂದೆ, ನೀನು ನನ್ನ ತಾಯಿ, ನೀನು ನನ್ನ ಒಡಹುಟ್ಟು, ನೀನು ನನ್ನ ನಂಟು. ಎಲ್ಲ ಎಡೆಯಲ್ಲಿಯೂ ನೀನು ರಕ್ಷಕ. ನಾನು ಅಂಜಲಿಏಕೆ ? ಚಿಂತಿಸಲಿ ಏಕೆ. ನನ್ನ ಆಸೆಗಳು ಪೂರ್ಣವಾದವು. ನನ್ನ ಶಾಂತಿ ಹಿಡಿದಿದೆ. ಪ್ರಿಯನ ಕಥೆ ಇನಿದಾಗಿದೆ. ಕಳೆದು ಹೋಗಿದೆ, ನನ್ನ ರತ್ನ, ಅವನನ್ನು ನಾನು ಮರಳಿ ಪಡೆದೆ. ಮನುಷ್ಯ ದೇವರನ್ನು ತನ್ನ ಕೋಟೆಯಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಿ ಆಮೇಲೆ ಅವನ ಕರ್ಮ ಸತ್ಕರ್ಮ ಆಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲು ಸಾಯಲು ಒಪ್ಪು. ಬದುಕುವ ಆಸೆಯನ್ನು ತೊರೆ. ಎಲ್ಲರ ಅಡಿಯ ಧೂಳಾಗು. ಆಮೇಲೆ ನನ್ನತ್ತ ಬಾ ! ದುಃಖದಿಂದ ಭೂಗತನಾಗದೆ ಸುಖದಲ್ಲಿ ಪ್ರಹೃಷ್ಟನಾಗದೆ ಅಹಂಕಾರ, ಲೋಭ, ಪ್ರಕಾಮಗಳ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ದೂರ ಇರುವಂಥ ಮನುಷ್ಯ ದೇವರ ಪ್ರತೀಕ ಎಂದು ನಾನಕ್ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ದೈವ ಪ್ರೇಮದ ಒಂದಾದರೂ ಕಿಡಿ ಎಂದೂ ಹೊತ್ತದ ಹೃದಯದ ಮನುಷ್ಯ ದೇಹ ಒಂದು ಹಂದಿಯ, ಒಂದು ನಾಯಿ, ದೇಹಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದಲ್ಲ. ಚೈತ್ರಾನಿಲ ಭಯದಲ್ಲಿ ಸುಳಿದಾಡುತ್ತದೆ. ನೂರು ಸಾವಿರ ನದಿಗಳು ಭಯದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ಸೂರ್ಯ ಭಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಚಂದ್ರ ಭಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ದೇವರು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಭಯವನ್ನು ವಿಧಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಭಯ ಇಲ್ಲದೆ ಇರುವುದು, ನಾನಕ್ ನೀರಾಕಾರನಾದ ಸತ್ಯ ಸ್ವರೂಪ ಅವನೊಬ್ಬನಿಗೆ. ನನಗೆ ಈ ನೋವನ್ನು ಕೊಟ್ಟ ನನ್ನ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಇದರ ನಿವಾರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ದೇವರ ಹೆಸರು ಹೇಳಿದೆ, ನಾನು ಬಾಳಿದೆ. ನಾನು ಅದನ್ನು ಮರೆತೆ ಸತ್ತೆ. ನಿನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ದೇವರ ಭಯಕ್ಕೆ ಎಡೆ ಕೊಡು. ಸಾವಿನ ಭಯ ಆಗ ಭಯಪಟ್ಟು ಅಲ್ಲಿಂದ ತೊಲಗುತ್ತದೆ. ಗ್ರಂಥ್ ಸಾಹೆಬ್ ಲೋಕದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಉನ್ನತ ಕೃತಿ. ದೈವಭಕ್ತಿಯ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಯನ್ನು ಸಹಜ ಸುಂದರ ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ ಇದರ ಗೀತಗಳು ಎಷ್ಟು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೃತಿಗಳೋ ಅಷ್ಟೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳೂ ಹೌದು. ಇದರ ಕೆಲವು ಮಾತು [[ವೇದ]] [[ಉಪನಿಷತ್|ಉಪನಿಷತ್ತು]]ಗಳ ಛಾಯೆ ಆಗಿವೆ ; ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಸುಂದರ ಸರಳ ಚೇತನಗಳ ಸರಳ ಸುಂದರ ಪ್ರಕಾಶನ ಆಗಿವೆ. ಸರಳ ಸುಂದರ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಕಾವ್ಯದ ರಸ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ನಿದರ್ಶನವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಈ ಗೀತವನ್ನು ಕೊಡಬಹುದು : <poem> ಅಶ್ರುತಗಾನ ನಿನ್ನ ಮಂದಿರದ ದುಂದುಭಿ ಧ್ವಾನ. ನಿನ್ನ ಕಣ್ಣು ಸಾವಿರ ; ಎಂದೂ ನಿನಗೆ ಕಣ್ಣಿಲ್ಲ. ನಿನ್ನ ಆಕಾರ ಸಾವಿರ ; ಎಂದೂ ನಿನಗೆ ಆಕಾರ ಇಲ್ಲ. ನಿನ್ನ ಪಾವನಾಂಘ್ರಿ ಸಾವಿರ ಇದ್ದೂ ನಿನಗೆ ಒಂದಾದರೂ ಪಾದ ಇಲ್ಲ. ನಿನ್ನ ಘ್ರಾಣ ಸಾವಿರ ; ಹೀಗಿದ್ದೂ ನಿನಗೆ ಘ್ರಾಣ ಇಲ್ಲ. ಇದೆಲ್ಲ ನಿನ್ನ ಲೀಲೆ ; ಇದರಿಂದ ನಾನು ಮರುಳಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಒಂದೊಂದಿ ಹೃದಯದಲ್ಲೂ ಜ್ಯೋತಿ ಇದೆ ; ಆ ಜ್ಯೋತಿ ನೀನು. ದೇವರಿಂದಲೆ ಬಂದ ಆ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಒಂದೊಂದು ಹೃದಯವೂ ಬೆಳಗುತ್ತಿದೆ. ಇದ್ದೂ ಈ ದಿವ್ಯಜ್ಯೋತಿ ಗುರುವಿನ ಉಪದೇಶ ದೊರೆತ ಮೇಲೆಯೆ ಆವಿಷ್ಕತವಾಗುತ್ತದೆ. ಓ ಪ್ರಭು ; ದುಂಬಿ ಹೂವಿನ ರಸಕ್ಕೆ ಹಂಬಲಿಸುವಂತೆ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ನಿನ್ನ ಪದಕಮಲಗಳನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಿದೆ. ಹಗಲೇನು ಇರುಳೇನು ನನಗೆ ನಿನ್ನನ್ನು ಬಯಸಿ ಆಸರು. ನಾನಕನಿಗೆ ನಿನ್ನ ಕರುಣೆಯ ಜಲವನ್ನು ನೀಡು. ಅವನು ಸಾರಂಗದಂತೆ, ಮೇಘದಂತೆ ಬೀಳುತ್ತಿರುವ ಹನಿಯನ್ನು ಕುಡಿಯುವ ಚಾತಕದಂತೆ, ಆಗಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ಸದಾ ನಿನ್ನ ಹೆಸರ ಶಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲಸುವಂತೆ ಮಾಡು.</poem> ==ಛಾಯಾಂಕಣ== <gallery widths="200px" heights="200px"> File:Title-page of 'The Ādi Granth - Or, the Holy Scriptures of the Sikhs' by Ernest Trumpp, 1877.jpg|Title-page of ''The Ādi Granth: Or, the Holy Scriptures of the Sikhs'' by Ernest Trumpp, 1877 File:English translation of the opening lines of Guru Nanak's Japji Sahib composition by Max Arthur MacAuliffe, published in 'The Sikh Religion - Its Gurus, Sacred Writings and Authors' (volume 1), 1909.jpg|English translation of the opening lines of Guru Nanak's Japji Sahib composition by Max Arthur MacAuliffe, published in ''The Sikh Religion - Its Gurus, Sacred Writings and Authors'' (volume 1), 1909 </gallery> ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [https://web.archive.org/web/20201109042728/https://www.panjabdigilib.org/ Panjab Digital Library] * [http://www.srigranth.org/ Sri Granth] * [https://www.khojgurbani.org/ Khoj Gurbani, several translations] * [https://www.deutsches-informationszentrum-sikhreligion.de/SiriGuruGranthSahib_de.php/ DISR – German Informationcenter for Sikh Religion] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ಸಿಖ್ ಧರ್ಮ]] [[ವರ್ಗ:ಧರ್ಮ]] cplmi3naqo8e5dh9jx6w5pwhr5o3eo7 0 187712 1433782 1432205 2026-10-18T17:07:00Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1433782 wikitext text/x-wiki {{infobox person | name = ಚಿರ್ರವೂರಿ ಯಜ್ಞೇಶ್ವರ ಚಿಂತಾಮಣಿ | image = C. Y. Chintamani 1911 (page 277 crop).jpg | caption = Portrait of Chinthamani in 1911 | birth_date = 10 April 1880 | death_date = {{Death date and age|df=yes|1941|7|1|1880|4|10}} | occupation = journalist, politician }} '''ಚಿರ್ರವೂರಿ ಯಜ್ಞೇಶ್ವರ ಚಿಂತಾಮಣಿ '''1880-1941 ಪ್ರತಿಭಾವಂತ [[ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ|ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿ]], [[ರಾಜಕಾರಣಿ]], [[ಲೇಖಕ]]. ==ಬಾಲ್ಯ== [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]]ದ ವಿಜಯನಗರಂನಲ್ಲಿ ಜನನ, ಅಲ್ಲೇ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ. ==ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ== ಕೇವಲ 18ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ''ವೈಜಾಗ್ ಸ್ಪೆಕ್ಟೇಟರ್ ''ಎಂಬ [[ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿ,<ref>{{Cite web|title=A Colossus Among Journalists by Rama Rao Vadapalli V.B.|url=https://www.boloji.com/articles/50313/a-colossus-among-journalists|access-date=2020-07-06|website=www.boloji.com}}</ref> [[ಅಲಹಾಬಾದ್|ಅಲಹಾಬಾದಿ]]ಗೆ ಬಂದು ಅಲ್ಲಿಯ ''ಇಂಡಿಯನ್ ಪೀಪಲ್'' ಎಂಬ ಪತ್ರಿಕೆ ಸೇರಿದರು. ಅಲ್ಲೇ 1909ರಲ್ಲಿ ಲಿಬರಲ್ ಪಕ್ಷದ ಅಂಗವಾಗಿ ''ಲೀಡರ್'' ಎಂಬ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದಾಗ ಅದನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡು. 1910ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಮುಖ್ಯ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ನೇಮಕವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಭೆಯಿಂದ ಆ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ಕಾರಣರಾದರು. ಅಂದಿನಿಂದ ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ, ಮಧ್ಯೆ ಅವರು ಮಂತ್ರಿಗಳಾಗಿದ್ದ ಎರಡು ವರ್ಷ ಬಿಟ್ಟು, ಆ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿಯೇ ಇದ್ದರು. ಕಾನೂನುಬದ್ಧ, ರಾಜಕೀಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ವಿಶ್ವಾಸವಿಟ್ಟಿದ್ದ ಅವರು [[ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ|ಗಾಂಧೀಜಿ]]ಯವರ [[ಅಸಹಕಾರ ಚಳುವಳಿ|ಅಸಹಕಾರ ಚಳವಳಿ]]ಯನ್ನು ಕಟುವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು; ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯನ್ನೂ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾಗಿ ಟೀಕಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಎಂಥ ಕಠಿಣ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೂ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಂಪಾದಕೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಎತ್ತಿಹಿಡಿದರು. ಪತ್ರಿಕಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದ [[ಮದನ ಮೋಹನ ಮಾಳವೀಯ|ಮದನ ಮೋಹನ ಮಾಲವೀಯ]] ಹಾಗೂ [[ಮೋತಿಲಾಲ್ ನೆಹರು|ಮೋತಿಲಾಲ್ ನೆಹ್ರು]] ಅವರು ಪತ್ರಿಕೆಯ ಧೋರಣೆಯನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್|ಕಾಂಗ್ರೆಸಿ]]ನ ಕಡೆಗೆ ವಾಲಿಸಬೇಕೆಂದು ಪ್ರಯತ್ನ ಪಟ್ಟಾಗ ಅವರೊಂದಿಗೂ ಸೆಣಸಿ, ತಮ್ಮ ಸಂಪಾದಕೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನುಳಿಸಿಕೊಂಡು ಪತ್ರಿಕೆಯ ಲಿಬರಲ್ ಪಕ್ಷದ ಧೋರಣೆಯನ್ನೇ ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದರು. ಒಮ್ಮೆ ಅವರು [[ನ್ಯಾಯಾಲಯ]] ನಿಂದನೆಯ ಆಪಾದನೆಗೆ ಗುರಿಯಾದಾಗ, ವಿಧಿಸಲಾದ ಜುಲ್ಮಾನೆಯನ್ನು ತೆತ್ತರೇ ವಿನಾ ಕ್ಷಮಾಪಣೆ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ==ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನ== ಲಿಬರಲ್ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರಲ್ಲೊಬ್ಬರಾಗಿ ಚಿಂತಾಮಣಿಯವರು ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲೂ ಖ್ಯಾತನಾಮರಾದರು. 1916-1923ರಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು 1927-36ರಲ್ಲಿ, ಸಂಯುಕ್ತ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ(ಈಗಿನ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ) ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು<ref name=ch>{{cite news|url=https://www.tribuneindia.com/2000/20000507/spectrum/main2.htm#3|title=C. Y. Chintamani (April 10, 1880 — July 1, 1941)|date=7 May 2000|work=The Tribune}}</ref> . 1921-1923ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ [[ಶಿಕ್ಷಣ]] ಹಾಗೂ [[ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು|ಕೈಗಾರಿಕೆ]] ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು<ref>{{Cite book|last=Vidya|first=Bhagwan Vishnoo& Bhushan|url=https://books.google.com/books?id=Je6hDwAAQBAJ&q=C+Y+chintamani+education+minister&pg=PA397|title=Indian Administration|date=2011|publisher=S. Chand Publishing|isbn=978-81-219-0402-5|language=en}}</ref>. 1918-1920ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲಿಬರಲ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳಾಗಿದ್ದರಲ್ಲದೆ 1920ರಲ್ಲೂ 1931ರಲ್ಲೂ ಅದರ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಚುನಾಯಿತರಾಗಿದ್ದರು. 1930-31ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದ ದುಂಡು ಮೇಜಿನ ಪರಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಚಿಂತಾಮಣಿಯವರು ಭಾರತದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಲ್ಲೊಬ್ಬರಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web|title=Round Table Conferences, 1930-1932 {{!}} Making Britain|url=http://www.open.ac.uk/researchprojects/makingbritain/content/round-table-conferences-1930-1932|access-date=2020-07-06|website=www.open.ac.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20160611123513/http://www.open.ac.uk/researchprojects/makingbritain/content/round-table-conferences-1930-1932|archive-date=2016-06-11|url-status=dead}}</ref> ==ಪರಂಪರೆ== ಅಸಾಧಾರಣ ಜ್ಞಾಪಕಶಕ್ತಿ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯ ಮೇಲೆ ಅಕುಂಠಿತ ಪ್ರಭುತ್ವ, ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿ ಅಚಲ ವಿಶ್ವಾಸ, ತಾವು ನಂಬಿದ ತತ್ತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಅತೀವ ನಿಷ್ಠೆ, ಯಾವ ಪ್ರಲೋಭನಕ್ಕೂ ಒಲಿಯದ, ಯಾವ ಸೆಳೆತಕ್ಕೂ ಮಣಿಯದ ಕೆಚ್ಚೆದೆ, ಇವುಗಳಿಂದ ಚಿಂತಾಮಣಿಯವರು ಸಮಕಾಲೀನ ರಾಜಕೀಯ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದ್ದರು. 1939ರಲ್ಲಿ ಚಿಂತಾಮಣಿಯವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಿಂದ ನೈಟ್ ಪದವಿ ಪಡೆದಿದ್ದರು.<ref>[https://www.thegazette.co.uk/London/issue/34633/supplement/3853 London Gazette, 6 June 1939]</ref><ref>[https://www.thegazette.co.uk/London/issue/34694/page/6501 London Gazette, 26 September 1939]</ref> ==ಬರವಣಿಗೆಗಳು== ಚಿಂತಾಮಣಿಯವರು ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ ಉಜ್ವಲ ಭಾಷಣಕಾರರೂ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತ ಲೇಖಕರೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು ಇವು: ''ಇಂಡಿಯನ್ ಸೋಷಿಯಲ್ ರಿಫಾರ್ಮ್'' (1901), ''ಇಂಡಿಯನ್ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಸಿನ್ಸ್ ದಿ ಮ್ಯೂಟಿನಿ ''(1937). ಫಿರೋಜ್ ಷಾ ಮೆಹ್ತಾರವರ ಭಾಷಣ ಲೇಖನಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನೂ ಅವರು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ (1905). ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚಿಂತಾಮಣಿ, ಚಿರ್ರವೂರಿ ಯಜ್ಞೇಶ್ವರ}} [[ವರ್ಗ:ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಲೇಖಕರು]] [[ವರ್ಗ:ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ]] m17bpxhwlgzukzfi0wxw36mluw52sqd 0 187783 1433759 2026-10-18T12:43:15Z Reema Jalihal 87461 ಹೊಸ ಪುಟ: {| class="infobox" style="float:right; clear:right; width:22em; margin:0 0 1em 1em; border:1px solid #a2a9b1; background-color:#f8f9fa; font-size:90%; border-collapse:collapse;" |+ style="font-weight:bold; font-size:110%; padding:0.4em;" | ಹುಬೇಯಿ ಷೆನ್ನೊಂಗ್ಜಿಯಾ<br /><small>(湖北神农架)</small> |- | colspan="2" style="text-align:center; padding:0.4em;" | [[File:Shennongjia virgin forest.jpg|250px]]<br /><small>ಷೆನ್ನೊ... 1433759 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="float:right; clear:right; width:22em; margin:0 0 1em 1em; border:1px solid #a2a9b1; background-color:#f8f9fa; font-size:90%; border-collapse:collapse;" |+ style="font-weight:bold; font-size:110%; padding:0.4em;" | ಹುಬೇಯಿ ಷೆನ್ನೊಂಗ್ಜಿಯಾ<br /><small>(湖北神农架)</small> |- | colspan="2" style="text-align:center; padding:0.4em;" | [[File:Shennongjia virgin forest.jpg|250px]]<br /><small>ಷೆನ್ನೊಂಗ್ಜಿಯಾದ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಡು</small> |- ! scope="row" style="text-align:left; vertical-align:top; padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;" | ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರು | style="padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;" | Hubei Shennongjia |- ! scope="row" style="text-align:left; vertical-align:top; padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;" | ಸ್ಥಳ | style="padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;" | ಹುಬೇಯಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯ, ಚೀನಾ |- ! scope="row" style="text-align:left; vertical-align:top; padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;" | ಮಾನದಂಡ | style="padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;" | ನೈಸರ್ಗಿಕ: (ix), (x) |- ! scope="row" style="text-align:left; vertical-align:top; padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;" | ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಪಟ್ಟಿ ಸೇರ್ಪಡೆ | style="padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;" | ೨೦೧೬ |- ! scope="row" style="text-align:left; vertical-align:top; padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;" | ವಿಸ್ತೀರ್ಣ | style="padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;" | ೭೩,೩೧೮ ಹೆಕ್ಟೇರ್ (ಬಫರ್ ವಲಯ ೪೧,೫೩೬ ಹೆಕ್ಟೇರ್) |- ! scope="row" style="text-align:left; vertical-align:top; padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;" | ಎತ್ತರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ | style="padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;" | ೪೨೦ರಿಂದ ೩,೧೦೬ ಮೀಟರ್ |- ! scope="row" style="text-align:left; vertical-align:top; padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;" | ದೇಶ | style="padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;" | ಚೀನಾ |} '''ಹುಬೇಯಿ ಷೆನ್ನೊಂಗ್ಜಿಯಾ''' ಮಧ್ಯ-ಪೂರ್ವ ಚೀನಾದ ಹುಬೇಯಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಷೆನ್ನೊಂಗ್ಜಿಯಾ ಅರಣ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಬಾಡೊಂಗ್ ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ. ಪೂರ್ವ ಚೀನಾದ ಬಯಲು ಮತ್ತು ತಪ್ಪಲು ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಮಧ್ಯ ಚೀನಾದ ಪರ್ವತಗಳಿಗೆ ಸಾಗುವ ಪರಿವರ್ತನಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಇದೆ.<ref name="unesco">{{cite web |title=Hubei Shennongjia |url=https://whc.unesco.org/en/list/1509/ |website=UNESCO World Heritage Centre |access-date=2026-10-17}}</ref> ೨೦೧೬ರಲ್ಲಿ [[ಯುನೆಸ್ಕೋ]] ಇದನ್ನು ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಿತು; ೨೦೨೧ರಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಗಡಿ ಮಾರ್ಪಾಡನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="unesco"/> == ಭೂಗೋಳ == ತಾಣ ಎರಡು ಘಟಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ಪಶ್ಚಿಮದ ಷೆನ್ನೊಂಗ್ಡಿಂಗ್/ಬಾಡೊಂಗ್ (೬೨,೮೫೧ ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದ ಲಾವೋಜುನ್ಶಾನ್ (೧೦,೪೬೭ ಹೆಕ್ಟೇರ್).<ref name="unesco"/> ಎತ್ತರ ೪೨೦ ಮೀಟರ್‌ನಿಂದ ೩,೧೦೬ ಮೀಟರ್‌ವರೆಗೆ ಏರುತ್ತದೆ.<ref name="nwhs">{{cite web |title=Hubei Shennongjia |url=https://www.naturalworldheritagesites.org/sites/hubei-shennongjia |website=Natural World Heritage Sites |access-date=2026-10-17}}</ref> ಇದು ದಾಬಾ ಪರ್ವತಗಳ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಕಾಡುಗಳ ಪರಿಸರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದು, ಉಪೋಷ್ಣವಲಯದಿಂದ ಉಷ್ಣ-ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ವಲಯಕ್ಕೆ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾಗುವ ಪರಿವರ್ತನಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ.<ref name="c2c">{{cite web |title=Hubei Shennongjia |url=https://c2c.wii.gov.in/hubei-shennongjia |website=Cultural to Natural (Wildlife Institute of India) |access-date=2026-10-17}}</ref> ಯುನೆಸ್ಕೋ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣಕ್ಕೆ ೭೯,೬೨೪ ಮತ್ತು ೭೩,೩೧೮ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಎಂಬ ಎರಡು ಅಂಕಿಗಳಿವೆ; ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಘಟಕಗಳ ಮೊತ್ತವಾದ ೭೩,೩೧೮ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="unesco"/> [[File:Shennongjia, Hubei, China - panoramio (19).jpg|thumb|ಷೆನ್ನೊಂಗ್ಜಿಯಾದ ದೃಶ್ಯ]] == ಕಾಡು ಮತ್ತು ಸಸ್ಯವರ್ಗ == ಇದು ಮಧ್ಯ ಚೀನಾದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಾಡುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ; ಇಲ್ಲಿನ ಅರಣ್ಯ ಹೊದಿಕೆ ಶೇಕಡಾ ೯೧.೧೨.<ref name="iucn"/> ಆರು ಎತ್ತರ ಪಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ೧೧ ಬಗೆಯ ಸಸ್ಯವರ್ಗವಿದ್ದು, ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಮತ್ತು ಪರ್ಣಪಾತಿ ವಿಶಾಲ ಎಲೆಯ ಕಾಡಿನಿಂದ ಕೋನಿಫರ್, ಪೊದೆ ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲಿನವರೆಗೆ ಹರಡಿದೆ; ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪೂರ್ಣ ಎತ್ತರ-ಪಟ್ಟಿ ಸಸ್ಯವರ್ಗ ಇದೇ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.<ref name="unesco"/> ಇಲ್ಲಿ ೩,೭೬೭ ನಾಳೀಯ ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ; ೨೦೫ ಪ್ರಭೇದ ಮತ್ತು ೨ ಜಾತಿಗಳು ತಾಣಕ್ಕೇ ಸ್ಥಾನಿಕ, ೧,೭೯೩ ಪ್ರಭೇದ ಚೀನಾಕ್ಕೆ ಸ್ಥಾನಿಕ. ಚೀನಾದ ನಾಳೀಯ ಸಸ್ಯಗಳ ಶೇಕಡಾ ೧೨.೯ರಷ್ಟು ಇಲ್ಲಿ ಇವೆ. ೮೭೪ ಪರ್ಣಪಾತಿ ಮರ-ಪೊದೆ ಪ್ರಭೇದಗಳು ೨೬೦ ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಹೋಗಿವೆ.<ref name="unesco"/> ೧೮೮೪ರಿಂದ ೧೮೮೯ರ ನಡುವೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಸ್ಯ ಸಂಗ್ರಹ ಪ್ರವಾಸಗಳಲ್ಲಿ ೫೦೦ ಹೊಸ ಪ್ರಭೇದಗಳು ದಾಖಲಾದವು.<ref name="c2c"/> == ವನ್ಯಜೀವಿ == ೬೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಶೇರುಕ ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ: ೯೨ ಸಸ್ತನಿ, ೩೯೯ ಪಕ್ಷಿ, ೫೫ ಮೀನು, ೫೩ ಸರೀಸೃಪ ಮತ್ತು ೩೭ ಉಭಯಚರ; ಜೊತೆಗೆ ೪,೩೬೫ ಕೀಟ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.<ref name="unesco"/> ಮೋಡ ಚಿರತೆ, ಕಾಡು ನಾಯಿ (ಧೋಲ್), ಕಪ್ಪು ಕರಡಿ, ಕಸ್ತೂರಿ ಮೃಗ, ಗೋರಲ್, ಸೆರೋ ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉಭಯಚರವಾದ ಚೀನಿ ದೈತ್ಯ ಸಲಮಾಂಡರ್ ಇಲ್ಲಿವೆ.<ref name="nwhs"/> [[File:Golden Snub-nosed Monkeys.jpg|thumb|left|ಚಿನ್ನದ ಮೂಗುಮುರುಕ ಮಂಗಗಳು]] ಚಿನ್ನದ ಮೂಗುಮುರುಕ ಮಂಗ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಾಣಿ; ನಾಮನಿರ್ದೇಶನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧,೫೫೦ ಇದ್ದವು. ಇದು ಚೀನಾದ ಮೂರು ಉಪಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯದಂಚಿನಲ್ಲಿರುವುದಾಗಿದ್ದು, ಈ ತಾಣದೊಳಗೆ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="unesco"/> ೨೦೨೪ರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ೧,೬೧೮ ದಾಖಲಾಗಿ, ಐದು ವರ್ಷ ಹಿಂದಿನ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಿಂತ ೧೪೭ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದವು.<ref name="iucn">{{cite web |title=Hubei Shennongjia |url=https://worldheritageoutlook.iucn.org/explore-sites/hubei-shennongjia |website=IUCN World Heritage Outlook |access-date=2026-10-17}}</ref> ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಶೇಕಡಾ ೨೦ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಏರಿದೆ ಎಂದು ಯುಎನ್‌ಇಪಿ ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದು, ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಅವು ದೊಡ್ಡ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತವೆ.<ref name="unep"/> [[File:Face of a golden snub-nosed monkey.jpg|thumb|ಚಿನ್ನದ ಮೂಗುಮುರುಕ ಮಂಗದ ಮುಖ]] == ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ == ಈ ಪ್ರದೇಶ ಹಿಂದೆ ಎಂಟು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕವಿಲ್ಲದ ಪ್ರಕೃತಿ ಮೀಸಲುಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿತವಾಗಿತ್ತು; ಈಗ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಏಕೀಕೃತವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ನೇರ ಹಣ ಪಾವತಿ, ಅರೆಕಾಲಿಕ ರೇಂಜರ್ ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ಉರುವಲು ಉಳಿಸುವ ಒಲೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="unep">{{cite web |title=In China, iconic national park is redefining conservation |url=https://www.unep.org/news-and-stories/story/china-iconic-national-park-redefining-conservation |website=UN Environment Programme |access-date=2026-10-17}}</ref> ಇಲ್ಲಿ ಯಾನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಷೆನ್ನೊಂಗ್‌ನ ಬಲಿಪೀಠವೂ ಇದೆ.<ref name="nwhs"/> ಈ ಪ್ರದೇಶ ಡಾನ್ಜಿಯಾಂಗ್ಕೌ ಜಲಾಶಯ ಮತ್ತು ತ್ರೀ ಗಾರ್ಜಸ್ ಅಣೆಕಟ್ಟೆಗೆ ನೀರು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ನದಿ ಜಲಾನಯನ.<ref name="unep"/> [[File:2011 Rhinopithecus roxellana.JPG|thumb|left|ಚಿನ್ನದ ಮೂಗುಮುರುಕ ಮಂಗ]] == ಬೆದರಿಕೆಗಳು == ತಾಣವನ್ನು ಇಬ್ಭಾಗ ಮಾಡುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೨೦೯ ಪ್ರಮುಖ ಬೆದರಿಕೆ. ಅದರ ೧೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ತಡೆಬೇಲಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು ಸುಮಾರು ೨೫ ವನ್ಯಜೀವಿ ಕಾರಿಡಾರ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ೨೦೧೪ರಲ್ಲಿ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ತೆರೆದ ಬಳಿಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಬೆಳೆದಿದೆ; ಬಫರ್ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಚಹಾ ಕೃಷಿಯ ಒತ್ತಡವೂ ಇದೆ.<ref name="iucn"/><ref name="unesco"/> ೨೦೧೭ರಿಂದ ೩೨ ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಮರಳು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಘಟಕಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಆದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ; ಭೂಕುಸಿತದಿಂದ ಹಾನಿಗೊಂಡ ೭೬ ತಾಣಗಳನ್ನು (೨೧೦ ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ; ೩೯ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಕಾಡ್ಗಿಚ್ಚು ದಾಖಲಾಗಿಲ್ಲ.<ref name="iucn"/> ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇನ್ನಷ್ಟು ಬೆಳೆದರೆ ಗರಿಷ್ಠ ಋತುವಿನ ಜನಸಂದಣಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಬಹುದು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಸವೆತ ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಐಯುಸಿಎನ್ ಎಚ್ಚರಿಸಿದೆ.<ref name="iucn"/> ೨೦೨೫ರ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು "ಕೆಲವು ಕಳವಳಗಳೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತಮ" ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದೆ.<ref name="iucn"/> == ಯುನೆಸ್ಕೋ ಪಾರಂಪರಿಕ ಮಹತ್ವ == ಈ ತಾಣ ಮಾನದಂಡ (ix) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪರ್ಣಪಾತಿ ವಿಶಾಲ ಎಲೆಯ ಕಾಡಿನ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಮತ್ತು ಚೀನಾದ ಮೂರು ಸ್ಥಾನಿಕ ಸಸ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ, ಮಾನದಂಡ (x) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಸಸ್ಯ ಜಾತಿಗಳ ಶೇಕಡಾ ೬೩ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹೊಂದಿರುವ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ತಾಣವಾಗಿ ಪಟ್ಟಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="unesco"/> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references /> hgkiodh307xruysgf60wwpcsmlqzcew 3 187784 1433766 2026-10-18T15:17:47Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1433766 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=ಪಂಕಜ್}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೪೭, ೧೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) sbwjnpyq2h0c114altma1a6obbsl2uh 3 187785 1433767 2026-10-18T15:23:58Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1433767 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=SidduSk17}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೫೩, ೧೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) 302k9a528boluic0n0kkr5futyzg4hg 1433777 1433767 2026-10-18T16:43:25Z ~2026-55797-66 102492 /* ಬಿ.ಗಣೇಕಲ್ ಗ್ರಾಮದ ಇತಿಹಾಸ */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1433777 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=SidduSk17}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೫೩, ೧೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) == ಬಿ.ಗಣೇಕಲ್ ಗ್ರಾಮದ ಇತಿಹಾಸ == ಬಿ. ಗಣೇಕಲ್ (B. Ganekal) ಗ್ರಾಮವು ರಾಯಚೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ದೇವದುರ್ಗ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯುಳ್ಳ ಹಳ್ಳಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಗ್ರಾಮದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಇತಿಹಾಸದ ದಾಖಲೆಗಳು ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದರೂ, ಇದು ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ರಾಯಚೂರು ದೋಆಬ್ (ಕೃಷ್ಣಾ ಮತ್ತು ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಗಳ ನಡುಗಡ್ಡೆ ಪ್ರದೇಶ) ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಚೀನ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. '''<u>ಪ್ರಾಚೀನ ಹಾಗೂ ಇತಿಹಾಸಪೂರ್ವ ಕಾಲ</u>''' <nowiki>*</nowiki> ನೂತನ ಶಿಲಾಯುಗದ ಕುರುಹುಗಳು: ರಾಯಚೂರು ಹಾಗೂ ದೇವದುರ್ಗ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ನೂತನ ಶಿಲಾಯುಗ (Neolithic) ಮತ್ತು ಬೃಹತ್ ಶಿಲಾಯುಗದ ನೆಲೆಯ ಕುರುಹುಗಳು, ಪ್ರಾಚೀನ ಕಲ್ಲಿನ ಮನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಶಿಲಾಯುಗದ ಚಿತ್ರಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. '''<u>ಗ್ರಾಮದ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ</u>''' <nowiki>*</nowiki> ಹೆಸರಿನ ಹಿನ್ನೆಲೆ: ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ "ಕಲ್ಲು" ಅಥವಾ "ಕಲ್" ಎಂಬ ಪದವು ಬಂಡೆ ಅಥವಾ ಕಲ್ಲಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಬಯಲು ಸೀಮೆಯ ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟ-ಬಂಡೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ 'ಗಣೇಕಲ್' ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಒಂದೇ ಹೆಸರಿನ ಹತ್ತಿರದ ಇತರ ಗ್ರಾಮಗಳಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಥವಾ ನಿಜಾಮರ ಆಡಳಿತದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ 'ಬಿ' (B) ಎಂಬ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಹಾಗೆಯೇ ಬಿ ಎಂದರೆ ಈ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡದವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಬೇಡರ ಗಣೇಕಲ್ ಎಂದು ಸಹ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. '''<u>ಸ್ಥಳೀಯ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು</u>''' ಶ್ರೀ ಮಾರುತೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಶ್ರೀ ದ್ಯಾವಮ್ಮ ದೇವಿ, ಮಸೀದಿ ಹಾಗೂ ದರ್ಗಾ ಈ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪ್ರಮುಖ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು. ಶ್ರೀ ಮಾರುತೇಶ್ವರ ಜಾತ್ರಾ ಮಹೋತ್ಸವ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಎಳ್ಳು ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ಪ್ರಯುಕ್ತ ಸುಮಾರು 5 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಯೊಂದಿಗೆ ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ ರಥೋತ್ಸವ ಹಾಗೂ ಹಾಲುಗಂಬ ಸ್ಪರ್ಧೆ ನಡೆಯುತ್ತ '''<u>ಪ್ರಸ್ತುತ ಜೀವನಶೈಲಿ</u>''' ಪ್ರಧಾನ ಕಸುಬು ಕೃಷಿ: ಗ್ರಾಮದ ಬಹುಪಾಲು ಜನರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ಯೋಗ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಕೂಲಿ. ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿ ಪಾತ್ರದ ಒಣ ಹಾಗೂ ಅರೆ ನೀರಾವರಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿನ ರೈತರು ಬೇಸಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹತ್ತಿ, ತೊಗರಿ, ಜೋಳ, ಸಜ್ಜೆ, ಶೇಂಗಾ (ಕಡಲೆಕಾಯಿ) ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ ಇಲ್ಲಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆಗಳಾಗಿವೆ.ಆಧುನಿಕತೆಯ ಪ್ರಭಾವ ಕ್ರಮೇಣ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಇಂದಿಗೂ ಇಲ್ಲಿನ ಬಹುತೇಕ ಜನರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಾಗೂ ಸರಳ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಹಳ್ಳಿಯ ಮುಂಜಾನೆ ದನಕರುಗಳ ಸದ್ದು, ರೈತರು ಹಗಲಿರುಳು ಗದ್ದೆ-ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ಕಷ್ಟದ ಕೆಲಸಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ನಿತ್ಯ ದೃಶ್ಯ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯ, ಪರಸ್ಪರ ನಂಬಿಕೆ, ಅನ್ಯೂನ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ಸಾಮೂಹಿಕ ಜೀವನದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ. ಯಾವುದೇ ಹಬ್ಬ-ಹರಿದಿನಗಳು ಅಥವಾ ಕಷ್ಟ-ಸುಖ ಬಂದಾಗ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರೆಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ಸಾಮೂಹಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿದೆ. '''<u>ಭಾಷೆ</u>''' ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಕನ್ನಡ ಶೈಲಿ: ಬಿ. ಗಣೇಕಲ್‌ ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಹಾಗೂ ಆಡಳಿತ ಭಾಷೆ ಕನ್ನಡ. ಇಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲ್ಪಡುವ ಕನ್ನಡವು ಹೈದರಾ ಕರ್ನಾಟಕ ಅಥವಾ ರಾಯಚೂರು ಭಾಗದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಉಪಭಾಷಾ ಶೈಲಿಗೆ ಸೇರಿದೆ. ಈ ಭಾಷೆಯು ತನ್ನದೇ ಆದ ಸೊಗಡು, ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವ ಶಬ್ದಗಳು ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಿಗರ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾಗಿ ಬರುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪದಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. '''<u>ಜನಸಂಖ್ಯೆ</u>''' ಬಿ.ಗಣೇಕಲ್ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 5000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರಿದ್ದು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಪಂಚಾಯಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಾರ್ಡ್ಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಊರಿನ ಸುತ್ತಲಿನ ಗ್ರಾಮಗಳು ಈ ಪಂಚಾಯಿತಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ. [[ವಿಶೇಷ:Contributions/~2026-55797-66|~2026-55797-66]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:~2026-55797-66|talk]]) ೨೨:೧೩, ೧೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) q1bgngrti3qkopda7e4b37ee68i5znf 1433778 1433777 2026-10-18T16:48:34Z ~2026-55797-66 102492 /* ಬಿ.ಗಣೇಕಲ್ ಗ್ರಾಮದ ಇತಿಹಾಸ */ 1433778 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=SidduSk17}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೫೩, ೧೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) == ಬಿ.ಗಣೇಕಲ್ ಗ್ರಾಮದ ಇತಿಹಾಸ == ಬಿ. ಗಣೇಕಲ್ (B. Ganekal) ಗ್ರಾಮವು ರಾಯಚೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ದೇವದುರ್ಗ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯುಳ್ಳ ಹಳ್ಳಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಗ್ರಾಮದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಇತಿಹಾಸದ ದಾಖಲೆಗಳು ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದರೂ, ಇದು ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ರಾಯಚೂರು ದೋಆಬ್ (ಕೃಷ್ಣಾ ಮತ್ತು ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಗಳ ನಡುಗಡ್ಡೆ ಪ್ರದೇಶ) ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಚೀನ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. '''<u>ಪ್ರಾಚೀನ ಹಾಗೂ ಇತಿಹಾಸಪೂರ್ವ ಕಾಲ</u>''' <nowiki>*</nowiki> ನೂತನ ಶಿಲಾಯುಗದ ಕುರುಹುಗಳು: ರಾಯಚೂರು ಹಾಗೂ ದೇವದುರ್ಗ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ನೂತನ ಶಿಲಾಯುಗ (Neolithic) ಮತ್ತು ಬೃಹತ್ ಶಿಲಾಯುಗದ ನೆಲೆಯ ಕುರುಹುಗಳು, ಪ್ರಾಚೀನ ಕಲ್ಲಿನ ಮನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಶಿಲಾಯುಗದ ಚಿತ್ರಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. '''<u>ಗ್ರಾಮದ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ</u>''' <nowiki>*</nowiki> ಹೆಸರಿನ ಹಿನ್ನೆಲೆ: ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ "ಕಲ್ಲು" ಅಥವಾ "ಕಲ್" ಎಂಬ ಪದವು ಬಂಡೆ ಅಥವಾ ಕಲ್ಲಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಬಯಲು ಸೀಮೆಯ ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟ-ಬಂಡೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ 'ಗಣೇಕಲ್' ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಒಂದೇ ಹೆಸರಿನ ಹತ್ತಿರದ ಇತರ ಗ್ರಾಮಗಳಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಥವಾ ನಿಜಾಮರ ಆಡಳಿತದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ 'ಬಿ' (B) ಎಂಬ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಹಾಗೆಯೇ ಬಿ ಎಂದರೆ ಈ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡದವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಬೇಡರ ಗಣೇಕಲ್ ಎಂದು ಸಹ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. '''<u>ಸ್ಥಳೀಯ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು</u>''' ಶ್ರೀ ಮಾರುತೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಶ್ರೀ ದ್ಯಾವಮ್ಮ ದೇವಿ, ಮಸೀದಿ ಹಾಗೂ ದರ್ಗಾ ಈ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪ್ರಮುಖ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು. ಶ್ರೀ ಮಾರುತೇಶ್ವರ ಜಾತ್ರಾ ಮಹೋತ್ಸವ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಎಳ್ಳು ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ಪ್ರಯುಕ್ತ ಸುಮಾರು 5 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಯೊಂದಿಗೆ ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ ರಥೋತ್ಸವ ಹಾಗೂ ಹಾಲುಗಂಬ ಸ್ಪರ್ಧೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. '''<u>ಪ್ರಸ್ತುತ ಜೀವನಶೈಲಿ</u>''' ಪ್ರಧಾನ ಕಸುಬು ಕೃಷಿ: ಗ್ರಾಮದ ಬಹುಪಾಲು ಜನರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ಯೋಗ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಕೂಲಿ. ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿ ಪಾತ್ರದ ಒಣ ಹಾಗೂ ಅರೆ ನೀರಾವರಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿನ ರೈತರು ಬೇಸಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹತ್ತಿ, ತೊಗರಿ, ಜೋಳ, ಸಜ್ಜೆ, ಶೇಂಗಾ (ಕಡಲೆಕಾಯಿ) ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ ಇಲ್ಲಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆಗಳಾಗಿವೆ.ಆಧುನಿಕತೆಯ ಪ್ರಭಾವ ಕ್ರಮೇಣ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಇಂದಿಗೂ ಇಲ್ಲಿನ ಬಹುತೇಕ ಜನರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಾಗೂ ಸರಳ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಹಳ್ಳಿಯ ಮುಂಜಾನೆ ದನಕರುಗಳ ಸದ್ದು, ರೈತರು ಹಗಲಿರುಳು ಗದ್ದೆ-ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ಕಷ್ಟದ ಕೆಲಸಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ನಿತ್ಯ ದೃಶ್ಯ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯ, ಪರಸ್ಪರ ನಂಬಿಕೆ, ಅನ್ಯೂನ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ಸಾಮೂಹಿಕ ಜೀವನದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ. ಯಾವುದೇ ಹಬ್ಬ-ಹರಿದಿನಗಳು ಅಥವಾ ಕಷ್ಟ-ಸುಖ ಬಂದಾಗ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರೆಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ಸಾಮೂಹಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿದೆ. '''<u>ಭಾಷೆ</u>''' ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಕನ್ನಡ ಶೈಲಿ: ಬಿ. ಗಣೇಕಲ್‌ ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಹಾಗೂ ಆಡಳಿತ ಭಾಷೆ ಕನ್ನಡ. ಇಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲ್ಪಡುವ ಕನ್ನಡವು ಹೈದರಾ ಕರ್ನಾಟಕ ಅಥವಾ ರಾಯಚೂರು ಭಾಗದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಉಪಭಾಷಾ ಶೈಲಿಗೆ ಸೇರಿದೆ. ಈ ಭಾಷೆಯು ತನ್ನದೇ ಆದ ಸೊಗಡು, ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವ ಶಬ್ದಗಳು ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಿಗರ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾಗಿ ಬರುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪದಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. '''<u>ಜನಸಂಖ್ಯೆ</u>''' ಬಿ.ಗಣೇಕಲ್ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 5000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರಿದ್ದು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಪಂಚಾಯಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಾರ್ಡ್ಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಊರಿನ ಸುತ್ತಲಿನ ಗ್ರಾಮಗಳು ಈ ಪಂಚಾಯಿತಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ. [[ವಿಶೇಷ:Contributions/~2026-55797-66|~2026-55797-66]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:~2026-55797-66|talk]]) ೨೨:೧೩, ೧೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) ixu95dq36t5so37wdsu4pcfssx9u8oe 3 187786 1433769 2026-10-18T15:37:54Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1433769 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Jaganatharao}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೦೭, ೧೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) fpk7ix752zqndoxfi2dplcq8u6uflsn 2 187787 1433773 2026-10-18T16:03:59Z ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ 102396 ಶಿಕ್ಷಕ,ಯುವ ಲೇಖಕ ಮತ್ತು ಸಂಘಟಕ ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ ಕುರಿತು ಹೊಸ ಲೇಖನ ರಚನೆ. 1433773 wikitext text/x-wiki 1. ಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು: ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ 2. ಹುಟ್ಟಿದ ಊರು: ದೂಪದಹಳ್ಳಿ ತಾಂಡ. ಕೊಟ್ಟೂರು ತಾಲ್ಲೂಕು. ಜಿಲ್ಲೆ: ವಿಜಯನಗರ. 3. ಹುಟ್ಟಿದ ವರ್ಷ: 08/07/1984. 4. ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ: ಬಿಎ ಡಿ ಎಡ್. 5. ವೃತ್ತಿ: ಶಿಕ್ಷಕರು. 6. ಬರೆದಿರುವ ಇತರೆ ಕೃತಿಗಳು: ಬೆಳಕ ಹನಿ (ಹನಿಗವನ ಸಂಕಲನ). ದಲೆರೋ ಝುಮ್ಕೋ (ಬಂಜಾರ ಕವನ ಸಂಕಲನ). ಮೂಕ ಮನದ ಬಿತ್ತನೆ (ನ್ಯಾನೋ ಕಥಾ ಸಂಕಲನ ಸಂಪಾದನೆ). ಮೈಲುಗಲ್ಲು (ಕವನ ಸಂಕಲನ ಸಂಪಾದಕ ಮಂಡಳಿ ಸದಸ್ಯರು). ಅದ್ವಿಜೋ (ಕವನ ಸಂಕಲನ ಸಂಪಾದಕ ಮಂಡಳಿ ಸದಸ್ಯರು) ಪ್ರಕಟಣೆ ಹಂತದಲ್ಲಿರುವ ಇತರೆ ಕೃತಿಗಳು: ಸೇವಾಲಾಲ್ ಜಗದಂಬಾ ಲೀಲಾಮೃತಾ( ಭಕ್ತಿ ಪ್ರಧಾನ ನಾಟಕ ಕೃತಿ). ಹಾಯ್ಕು, ರುಬಾಯಿ, ಗಜಲ್, ಟಂಕಾ, ಬಂಜಾರ-ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ತ್ರಿಭಾಷಾ ವಚನ ಸಂಕಲನ, ಇತರೆ ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾರದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. 7. ಸಹಾಯಧನ: ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ 2020ರಲ್ಲಿ ಬೆಳಕ ಹನಿ ಹನಿಗವನ ಸಂಕಲನ ಸಹಾಯ ಧನದಿಂದ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿದೆ. ಇದೆ ಕೃತಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದೆ. 8. ಪ್ರಶಸ್ತಿ: ಉತ್ತಮ ಬರಹಗಾರ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಶಿಕ್ಷಣ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಸೃಜನಶೀಲ ಬರಹಗಾರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಕಲಾನಿಕೇತನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಇವರ ಮುಡಿಗೇರಿವೆ. 9. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ: ಇವರು ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ದೆಹಲಿ, ಹಿಮಾಚಲಪ್ರದೇಶದ ಶಿಮ್ಲಾ, ಬಿಹಾರದ ಪಾಟ್ನಾ ಮುಂತಾದ ಕಡೆ ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. 9. ಜೀವನ: ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ ಅವರು ವಿಜಯನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೊಟ್ಟೂರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ದೂಪದಹಳ್ಳಿ ತಾಂಡದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರು ಯಾದಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ 2008ರಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕ ವೃತ್ತಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ನಂದಿಹಳ್ಳಿ ಜೆ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕುರಿಹಾಳ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ತಮ್ಮ ಮೂಲ ಜಿಲ್ಲೆಯಾದ ವಿಜಯನಗರದ ಕೂಡ್ಲಿಗಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಸಂಕಲಾಪುರ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಕರ್ತವ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. t1lhp9a595fv860lxonxdjcsda2wqz4 1433779 1433773 2026-10-18T17:00:48Z ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ 102396 ಶಿಕ್ಷಕ,ಯುವ ಲೇಖಕ ಮತ್ತು ಸಂಘಟಕ ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ ಕುರಿತು ಹೊಸ ಲೇಖನ ರಚನೆ 1433779 wikitext text/x-wiki '''ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ''' * ಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು: ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ * ಹುಟ್ಟಿದ ಊರು: ದೂಪದಹಳ್ಳಿ ತಾಂಡ. ಕೊಟ್ಟೂರು ತಾಲ್ಲೂಕು. ಜಿಲ್ಲೆ: ವಿಜಯನಗರ. * ಹುಟ್ಟಿದ ವರ್ಷ: ೦೮/೦೭/೧೯೮೪ * ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ: ಬಿಎ ಡಿ ಎಡ್. * ವೃತ್ತಿ: ಶಿಕ್ಷಕರು. * ಬರೆದಿರುವ ಇತರೆ ಕೃತಿಗಳು: ಬೆಳಕ ಹನಿ (ಹನಿಗವನ ಸಂಕಲನ). ದಲೆರೋ ಝುಮ್ಕೋ (ಬಂಜಾರ ಕವನ ಸಂಕಲನ). ಮೂಕ ಮನದ ಬಿತ್ತನೆ (ನ್ಯಾನೋ ಕಥಾ ಸಂಕಲನ ಸಂಪಾದನೆ). ಮೈಲುಗಲ್ಲು (ಕವನ ಸಂಕಲನ ಸಂಪಾದಕ ಮಂಡಳಿ ಸದಸ್ಯರು). ಅದ್ವಿಜೋ (ಕವನ ಸಂಕಲನ ಸಂಪಾದಕ ಮಂಡಳಿ ಸದಸ್ಯರು) ಪ್ರಕಟಣೆ ಹಂತದಲ್ಲಿರುವ ಇತರೆ ಕೃತಿಗಳು: ಸೇವಾಲಾಲ್ ಜಗದಂಬಾ ಲೀಲಾಮೃತಾ( ಭಕ್ತಿ ಪ್ರಧಾನ ನಾಟಕ ಕೃತಿ). ಹಾಯ್ಕು, ರುಬಾಯಿ, ಗಜಲ್, ಟಂಕಾ, ಬಂಜಾರ-ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ತ್ರಿಭಾಷಾ ವಚನ ಸಂಕಲನ, ಇತರೆ ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾರದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. * ಸಹಾಯಧನ: ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ೨೦೨೦ರಲ್ಲಿ ಬೆಳಕ ಹನಿ ಹನಿಗವನ ಸಂಕಲನ ಸಹಾಯ ಧನದಿಂದ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿದೆ. ಇದೆ ಕೃತಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದೆ. * ಪ್ರಶಸ್ತಿ: ಉತ್ತಮ ಬರಹಗಾರ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಶಿಕ್ಷಣ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಸೃಜನಶೀಲ ಬರಹಗಾರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಕಲಾನಿಕೇತನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಇವರ ಮುಡಿಗೇರಿವೆ. * ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ: ಇವರು ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ದೆಹಲಿ, ಹಿಮಾಚಲಪ್ರದೇಶದ ಶಿಮ್ಲಾ, ಬಿಹಾರದ ಪಾಟ್ನಾ ಮುಂತಾದ ಕಡೆ ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. * ಜೀವನ: ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ ಅವರು ವಿಜಯನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೊಟ್ಟೂರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ದೂಪದಹಳ್ಳಿ ತಾಂಡದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರು ಯಾದಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕ ವೃತ್ತಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ನಂದಿಹಳ್ಳಿ ಜೆ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕುರಿಹಾಳ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ತಮ್ಮ ಮೂಲ ಜಿಲ್ಲೆಯಾದ ವಿಜಯನಗರದ ಕೂಡ್ಲಿಗಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಸಂಕಲಾಪುರ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಕರ್ತವ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. fga87jj817m69aezdccwuniz5ot64bw 1433781 1433779 2026-10-18T17:03:01Z ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ 102396 ಶಿಕ್ಷಕ,ಯುವ ಲೇಖಕ ಮತ್ತು ಸಂಘಟಕ ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ ಕುರಿತು ಹೊಸ ಲೇಖನ ರಚನೆ 1433781 wikitext text/x-wiki '''ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ''' * ಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು: ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ * ಹುಟ್ಟಿದ ಊರು: ದೂಪದಹಳ್ಳಿ ತಾಂಡ. ಕೊಟ್ಟೂರು ತಾಲ್ಲೂಕು. ಜಿಲ್ಲೆ: ವಿಜಯನಗರ.೫೮೩೧೩೪. * ಹುಟ್ಟಿದ ವರ್ಷ: ೦೮/೦೭/೧೯೮೪ * ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ: ಬಿಎ ಡಿ ಎಡ್. * ವೃತ್ತಿ: ಶಿಕ್ಷಕರು. * ಬರೆದಿರುವ ಇತರೆ ಕೃತಿಗಳು: ಬೆಳಕ ಹನಿ (ಹನಿಗವನ ಸಂಕಲನ). ದಲೆರೋ ಝುಮ್ಕೋ (ಬಂಜಾರ ಕವನ ಸಂಕಲನ). ಮೂಕ ಮನದ ಬಿತ್ತನೆ (ನ್ಯಾನೋ ಕಥಾ ಸಂಕಲನ ಸಂಪಾದನೆ). ಮೈಲುಗಲ್ಲು (ಕವನ ಸಂಕಲನ ಸಂಪಾದಕ ಮಂಡಳಿ ಸದಸ್ಯರು). ಅದ್ವಿಜೋ (ಕವನ ಸಂಕಲನ ಸಂಪಾದಕ ಮಂಡಳಿ ಸದಸ್ಯರು) ಪ್ರಕಟಣೆ ಹಂತದಲ್ಲಿರುವ ಇತರೆ ಕೃತಿಗಳು: ಸೇವಾಲಾಲ್ ಜಗದಂಬಾ ಲೀಲಾಮೃತಾ( ಭಕ್ತಿ ಪ್ರಧಾನ ನಾಟಕ ಕೃತಿ). ಹಾಯ್ಕು, ರುಬಾಯಿ, ಗಜಲ್, ಟಂಕಾ, ಬಂಜಾರ-ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ತ್ರಿಭಾಷಾ ವಚನ ಸಂಕಲನ, ಇತರೆ ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾರದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. * ಸಹಾಯಧನ: ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ೨೦೨೦ರಲ್ಲಿ ಬೆಳಕ ಹನಿ ಹನಿಗವನ ಸಂಕಲನ ಸಹಾಯ ಧನದಿಂದ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿದೆ. ಇದೆ ಕೃತಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದೆ. * ಪ್ರಶಸ್ತಿ: ಉತ್ತಮ ಬರಹಗಾರ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಶಿಕ್ಷಣ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಸೃಜನಶೀಲ ಬರಹಗಾರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಕಲಾನಿಕೇತನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಇವರ ಮುಡಿಗೇರಿವೆ. * ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ: ಇವರು ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ದೆಹಲಿ, ಹಿಮಾಚಲಪ್ರದೇಶದ ಶಿಮ್ಲಾ, ಬಿಹಾರದ ಪಾಟ್ನಾ ಮುಂತಾದ ಕಡೆ ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. * ಜೀವನ: ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ ಅವರು ವಿಜಯನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೊಟ್ಟೂರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ದೂಪದಹಳ್ಳಿ ತಾಂಡದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರು ಯಾದಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕ ವೃತ್ತಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ನಂದಿಹಳ್ಳಿ ಜೆ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕುರಿಹಾಳ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ತಮ್ಮ ಮೂಲ ಜಿಲ್ಲೆಯಾದ ವಿಜಯನಗರದ ಕೂಡ್ಲಿಗಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಸಂಕಲಾಪುರ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಕರ್ತವ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. as0mbstxv72ou9ff26sh4drxvpg476z 3 187788 1433794 2026-10-19T03:27:55Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1433794 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Manoj ambhavati. wheels model}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೮:೫೭, ೧೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) 818q1xi6hte9b6jr22yeydi3igukpqk 0 187789 1433796 2026-10-19T03:50:47Z VASANTH S.N. 728 ಹೊಸ ಲೇಖನ 1433796 wikitext text/x-wiki '''ಚಿತ್''' - ತಾನೂ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ ಇತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವಂಥ ತೇಜೋಧಾತು ಎನ್ನುವ ಮುಖ್ಯ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ ಶಬ್ದವನ್ನು [[ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]]ದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಅರ್ಥವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಡಿಲಿಸಿಕೊಂಡೇ ಚಿತ್ ಎಂದರೆ [[ಮನಸ್ಸು]], [[ಬುದ್ಧಿ|ಬುದ್ದಿ]], [[ಪ್ರಾಣ]], [[ವಿವೇಕ]] ಎಂಬ ಅರ್ಥಗಳಲ್ಲೂ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಅರ್ಥವನ್ನು ಬಿಡದೆ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದಾದರೆ ಇದು [[ಆತ್ಮ]] ಅಥವಾ [[ಬ್ರಹ್ಮತತ್ತ್ವ]] ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಮೂಲವೆಂಬಂತೆ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಹಾಗೆ ತಾನೇ ಚಿದ್ವಸ್ತು ಎಂದೂ ಸೂಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿಯೇ [[ಉಪನಿಷತ್|ಉಪನಿಷತ್ತು]]ಗಳು [[ಬ್ರಹ್ಮ]] ಅಥವಾ ಆತ್ಮತತ್ತ್ವವನ್ನು ಸತ್ ಚಿತ್ ಆನಂದವೆಂತಲೂ ಸತ್ಯಂ ಜ್ಞಾನಂ ಅನಂತಂ ಎಂತಲೂ ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತವೆ. ==ಅರ್ಥವ್ಯಾಖ್ಯೆ== [[ಪರಮಾರ್ಥ]] ತತ್ತ್ವವಾದ ಬ್ರಹ್ಮತತ್ತ್ವ ಎಲ್ಲದರ ಇರುವಿಕೆಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿದ್ದು ಎಲ್ಲದರ ಇರುವನ್ನೂ ಆಗಗೊಳಿಸುವುದರಿಂದ ಸತ್‍ತತ್ತ್ವ ಎಂದು ಕರೆಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಹಜ. ಇದು ನಿತ್ಯ, ನಿರಂತರ, ಅಕ್ಷರ ಆಗಿರುವಂಥ ಬ್ರಹ್ಮದ ಲಕ್ಷಣ. ಇಂಥ ಸದ್ವಸ್ತು ಏಕೆ ಜಡಾತ್ಮಕ ಅಥವಾ ಅಚೇತನಾತ್ಮಕವಾಗಿರಬಾರದು-ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅದು ಚಿದ್ವಸ್ತು ಅಥವಾ ಚೇತನಾತ್ಮಕವಾದದ್ದು ಎಂದು ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು ಸಾರುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ಬ್ರಹ್ಮತತ್ತ್ವವನ್ನು ಸ್ವಯಂಜ್ಯೋತಿ ಸ್ವಪ್ರಕಾಶ ಎಂದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿವೆ. ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಜಡ ಅಥವಾ ಅಚೇತನ ವಸ್ತುವಿನ ಲಕ್ಷಣ ಪರಪ್ರಕಾಶ್ಯವಾದದ್ದು, ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ವಿಷಯವಾದದ್ದು. ಆದರೆ ಸ್ವಯಂಪ್ರಕಾಶವಾದ, ಸ್ವಯಂಜ್ಯೋತಿಯಾದ ಚಿದ್ವಸ್ತು ಜ್ಞಾತೃ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇರುವಂಥದು ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಇದನ್ನು ಆತ್ಮ ಎನ್ನುವುದು. ಅದು ಬೆಳಕಿನ [[ಬೆಳಕು]]. ಎಲ್ಲ ಹೊರಗಿನ ಬೆಳಕುಗಳೂ ನಂದಿಹೋದಾಗ ನಮ್ಮನ್ನು ನಡೆಸುವುದು ಈ ಅಂತರಂಗದ ಬೆಳಕು ಎಂದು [[ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯ]] ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಆ ಬೆಳಕಿನಿಂದಲೇ ಬಾಹ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಬೆಳಕನ್ನೂ ನೀಡುವ ವಸ್ತುಗಳೂ ತಮ್ಮ ಬೆಳಕನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ ಎಂದು [[ಮುಂಡಕೋಪನಿಷತ್|ಮುಂಡಕ ಉಪನಿಷತ್ತು]] ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಮೂಲಭೂತವಾದ ಪ್ರಜ್ಞಾನತತ್ತ್ವ. ಬ್ರಹ್ಮಕ್ಕೆ ಹೇಳಿರುವ ಈ ವಿವರಣೆ ಆತ್ಮತತ್ತ್ವಕ್ಕೂ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ. ==ದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ== ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ಬಂದ ತತ್ತ್ವಭೂಮಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಎಂದರೆ ವೈದಿಕ ಮತ್ತು ಅವೈದಿಕ ದರ್ಶನಗಳು ಹುಟ್ಟಿದಾಗ, ಆತ್ಮ ಬ್ರಹ್ಮಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಚಿತ್ ವಿಷಯಕವಾದ ಜಿಜ್ಞಾಸೆ ಎರಡು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಮೊದಲನೆಯದು ಬ್ರಹ್ಮ (ಅಥವಾ ಆತ್ಮ) ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೇ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಎರಡನೆಯದು ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಅರಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ. ಚಿತ್ ಮತ್ತು [[ಜ್ಞಾನ]] ಎಂಬುವನ್ನು ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಇವು ಆತ್ಮತತ್ತ್ವದ ಮೂಲಭೂತ, ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ದ್ರವ್ಯರೂಪವೇ ಅಥವಾ ಆತ್ಮದ ವಿಶೇಷಣ ರೂಪವೆನ್ನಬಹುದಾದ ಗುಣವೆ ಅಥವಾ ಆತ್ಮದ ಕ್ರಿಯಾ ವ್ಯಾಪಾರವೆಂಬಂತೆ ಆಗಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ಆಕಸ್ಮಿಕ ಅಥವಾ ಆಗಂತುಕ ಅಂಶವೇ ಅಥವಾ ನಿತ್ಯತತ್ತ್ವವಾದ ಆತ್ಮತತ್ತ್ವದಂತೆಯೇ ಇದೂ ನಿತ್ಯ ವಿಶೇಷವೇ ಅಥವಾ ಬಂದು ಹೋಗುವ ಅನಿತ್ಯ ಅಂಶವೇ ಆತ್ಮವನ್ನು ಅರಿಯುವ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾತೃಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಜ್ಞೇಯವಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದಾದರೂ ಹೇಗೆ-ಹೀಗೆ ನಾನಾ ಮುಖವಾಗಿ ಜಿಜ್ಞಾಸೆ ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ. [[ಚಾರ್ವಾಕ|ಚಾರ್ವಾಕರ]] ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನವೆಂಬುದು ಭೌತಿಕ ದೇಹದಿಂದ ಉದ್ಭವವಾಗುವ ಒಂದು ಅಂಶ-ತಾಂಬೂಲಚರ್ವಣದಿಂದ ಕೆಂಪು ಹುಟ್ಟುವಂತೆ, [[ಕಬ್ಬು|ಕಬ್ಬಿ]]ನಲ್ಲಿ ಸಿಹಿ ಹುಟ್ಟುವಂತೆ. ದೇಹದ ಅಂತ್ಯವಾದರೆ ಅದೂ ಅಂತ್ಯವಾದಂತೆಯೇ. ==ಬೌದ್ದ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ== ಬೌದ್ಧರ [[ಅನಾತ್ಮವಾದ]]ದ ಪ್ರಕಾರ ಚಿತ್ ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನವೆನ್ನುವುದು ಕ್ಷಣ ಕ್ಷಣಕ್ಕೂ ಬದಲಾಗುವ ಒಂದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಪಂಚಸ್ಕಂಧಗಳ ಸಂಘಾತದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಒಂದು ವಿಜ್ಞಾನ ವೃತ್ತಿ. ಪರಮಾರ್ಥವಾಗಿ ಅದೂ ಇಲ್ಲವಾಗುತ್ತದೆ.ನೈಯ್ಯಾಯಿಕರು ಹೇಳುವಂತೆ ಜ್ಞಾನವೆಂಬುದು ಆಗಂತುಕವಾಗಿ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಒಂದು ಬೋಧ. ಆತ್ಮ, ಮನಸ್ಸು, ಇಂದ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಾರ್ಥ ಇವುಗಳ ಸನ್ನಿಕರ್ಷದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವಂಥದು. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಜ್ಞಾನವೆಂಬುದು ಆತ್ಮನ ಸ್ವಭಾವಲಕ್ಷಣವಲ್ಲ, ಅಲ್ಲದೆ ನಿತ್ಯವಾದುದೂ ಅಲ್ಲ. ಆತ್ಮನ ಇರವಿಗೂ ಅರಿವಿಗೂ ಅಗತ್ಯ ಸಂಬಂಧವೇನಿಲ್ಲ. [[ಮೀಮಾಂಸ ದರ್ಶನ|ಮೀಮಾಂಸಕ]]ರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, [[ನ್ಯಾಯ ದರ್ಶನ|ನ್ಯಾಯ]]ದಲ್ಲಿದ್ದಂತೆಯೇ ಆತ್ಮ ಪ್ರಥಮತಃ ಜಡನ್ಯಾಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಆತ್ಮ ಅರಿಯತ್ತಾನೆ ಎನ್ನುವುದು ಅನುವ್ಯವಸಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಮೀಮಾಂಸಕರಲ್ಲಿ ಅಂಥ ಎರಡನೆಯ ಅರಿವಿನ ಅಗತ್ಯಬೇಕಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಜ್ಞಾನ ಸ್ವಭಾವತಃ ಆತ್ಮನ ಗುಣವಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಜ್ಞಾನಕ್ರಿಯೆ ನಡೆದಾಗ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅದೇ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ವಸ್ತುವನ್ನು ಅರಿಯುವಂತೆ ಆತ್ಮ ತನ್ನನ್ನೂ ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅರಿಯುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನ ಆತ್ಮನ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಲ್ಲ. ಪೂರ್ಣ [[ನಿದ್ರೆ|ನಿದ್ದೆ]]ಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ [[ಅರಿವು]] ಇಲ್ಲದಿರುವ ಕಾರಣ ಆತ್ಮ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ [[ಜಡತ್ವ|ಜಡ]] ಎಂದು ಮೀಮಾಂಸಕರ ವಾದ. ಹಾಗಾದರೆ ಆತ್ಮಕ್ಕೂ [[ಜ್ಞಾನ]]ಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧ ಹೇಗೆ ಎಂದರೆ, ಅದೊಂದು ಆತ್ಮನಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಕ್ರಿಯೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಜ್ಞಾನಕರ್ಮ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಉಂಟಾದಾಗ ಆತ್ಮನನ್ನು ಜ್ಞಾತೃವೆಂದೂ ಅರಿತ ವಸ್ತುವನ್ನು ಜ್ಞೇಯವೆಂದೂ ತಿಳಿಯತಕ್ಕದ್ದು. ಆತ್ಮ ಕೂಡ ಜ್ಞೇಯವಸ್ತುವಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದು ಮೀಮಾಂಸಕರ ನಿಲವು. ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುವುದು ಎನ್ನುವ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಈ ಸತ್ಯ ಹೊರಬೀಳುತ್ತದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಮೀಮಾಂಸಕರು. ==ದರ್ಶನಕಾರರು== ಭಾರತೀಯ ದರ್ಶನಕಾರರಲ್ಲಿ ಆತ್ಮತತ್ತ್ವ ಚಿತ್ ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನತತ್ತ್ವವೇ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಲ್ಲ ಎಂದು ಗಣಿಸಿದವರಲ್ಲಿ [[ಸಾಂಖ್ಯ]]ರು ಮೊದಲಿಗರು. ಇವರ ಪ್ರಕಾರ ಆತ್ಮ ಅಥವಾ [[ಪುರುಷ]] ಚಿದ್ವಸ್ತು ; [[ಪ್ರಕೃತಿ]] ಜಡಾತ್ಮಕ. ಪ್ರಕೃತಿಯ 'ವಿಕಾರ ವಾದ 'ಬುದ್ಧಿ ಎನ್ನುವುದು ಚಿತ್ಪುರುಷನನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಕರಣ ಮಾತ್ರ. ಪುರುಷನ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಹೊಳೆಯುವ ಬುದ್ಧಿ, [[ಅಹಂಕಾರ]], ಮನಸ್ಸುಗಳು (ಅಂತಃಕರಣಗಳು) ಪ್ರಾಕೃತಿಕವೇ ಹೊರತು ಸ್ವತಃ ಪ್ರಕಾಶವನ್ನು ನೀಡುವಂತ ಚಿದ್ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಸಾಂಖ್ಯರು. ಚಿತ್ ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನ ಲಕ್ಷಣನಾದ ಪುರುಷ ನಿತ್ಯ, ಅನೇಕ. ಆದ್ದರಿಂದ ಚಿತ್ತತ್ತ್ವ ಕೂಡ ನಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಅನೇಕ. [[ವೇದಾಂತ]] ದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ತಿಗೂ ಆತ್ಮತತ್ತ್ವಕ್ಕೂ ಇರುವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ: [[ದ್ವೈತ]] ದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮನಿಗೆ ಚಿತ್ತೆನ್ನುವುದು ಅಗತ್ಯವಾದ ಒಂದು ಗುಣ ; ಅಹಂಕಾರದೊಡನೆ ಸದಾ ಇರುವಂಥದು. ಆದರೆ [[ನ್ಯಾಯ ದರ್ಶನ|ನ್ಯಾಯದರ್ಶನ]]ದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವಂತೆ ಆಗಂತುಕವಾಗಿ ಆತ್ಮನೊಡನೆ ಸೇರುವ ಗುಣವಲ್ಲ. ಅದು ಗುಣವಾದರೂ ಆತ್ಮನಂತೆಯೇ ನಿತ್ಯವಾದುದು. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನವಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಚಿದ್ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನೂ ದ್ವೈತ ಒಪ್ಪುತ್ತದೆ. ಸಾಂಖ್ಯ ಮತ್ತು [[ಅದ್ವೈತ|ಅದ್ವೈತಗಳು]] ಹೇಳುವಂತೆಯೇ ವೃತ್ತಿಜ್ಞಾನವೆನ್ನುವುದೂ ಇದೆ. ಇದು ಬಾಹ್ಯವಸ್ತು ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷಿಗಳ ನಡುವೆ ಉಂಟಾಗುವ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ಉದ್ಭವವಾದದ್ದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಅನಿತ್ಯ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಆತ್ಮತತ್ತ್ವಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದದ್ದೇನಲ್ಲ. ಈ ವೃತ್ತಿಜ್ಞಾನ ಮಾನವನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಾದರೆ [[ಈಶ್ವರ]]ನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಜ್ಞಾನ ಬೇರೊಂದಿದೆ. ಅದು ಈಶ್ವರನಿಗೆ, ದೇಹದಂತೆ ಎಡ ಬಿಡದೆ, ಇರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಸಂಬಂಧವಾಗಿ ಈಶ್ವರನಿಗೆ ಸದಾಕಾಲದಲ್ಲೂ ಸರ್ವ ವಿಷಯಗಳೂ ಜ್ಞೇಯ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿ ಇರುತ್ತವೆ. ಈ ಜ್ಞಾನತತ್ತ್ವದ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಈಶ್ವರನೂ ತನಗೆ ತಾನೇ ಜ್ಞಾತೃವಾಗಿರುವಂತೆ ಜ್ಞೇಯನೂ ಆಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯ. [[ವಿಶಿಷ್ಟಾದ್ವೈತ]] ದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನವೆನ್ನುವುದು ಆತ್ಮನ ವಿಶೇಷಣ; ಆತ್ಮನಂತೆಯೇ ನಿತ್ಯ. ನಿತ್ಯ-ವಿಶೇಷ ಸಂಬಂಧದಿಂದಲೇ ಆತ್ಮನನ್ನು ಚಿದ್ರೂಪ ಅಥವಾ ಚೈತನ್ಯಗುಣಕ ಎಂದು ಕರೆದಿರುವುದು. ಆತ್ಮ ಕೇವಲ ಜ್ಞಾನವೊಂದೇ ಅಲ್ಲ, ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾಗುವ ಜ್ಞೇಯಕೂಡ. [[ಭೂಮಿ]]ಗೂ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಹೊರಡುವ ಗಂಧಕ್ಕೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿರುವಂತೆ ಆತ್ಮಕ್ಕೂ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೂ ಭಿನ್ನತೆ ಇದೆ. ಆದರೆ ಜ್ಞಾನ ವಿಶೇಷಣವಾದ್ದರಿಂದ ವಿಶೇಷ್ಯವಾದ ಆತ್ಮನನ್ನು ಆಧರಿಸಿಕೊಂಡೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ದರ್ಶನದ ಪ್ರಕಾರ ಕೇವಲವಾದ ಜ್ಞಾನವೆನ್ನುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ಸದಾ ಅರ್ಥವಿಷಯಕ; ಜ್ಞಾತೃ-ಜ್ಞೇಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸದಾಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆತ್ಮನೊಡನೆ ನಿತ್ಯ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜ್ಞಾನ ಇರುವುದರಿಂದ ಆತ್ಮನನ್ನು ಜಡವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗದು ಎಂದು ವಿಶಿಷ್ಟಾದ್ವೈತರ ನಿಲವು. ಅದ್ವೈತದಲ್ಲಿಯಾದರೋ ಬ್ರಹ್ಮ ಅಥವಾ ಆತ್ಮ (ಈ ದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಇವೆರಡೂ ಪರ್ಯಾಯ ತತ್ತ್ವಗಳು) ಚಿತ್ತಲ್ಲದೆ ಬೇರೆಯಲ್ಲ. ಚಿತ್ ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನ ಆತ್ಮದ ಸ್ವರೂಪ. ಅದು ನಿತ್ಯ, ಏಕ, ಅಖಂಡ, ನಿರ್ವಿಶೇಷ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಿಷಯಕ. ಚಿತ್ ಸ್ವರೂಪವಾದ ಆತ್ಮ ಸ್ವಯಂಜ್ಯೋತಿ ಮತ್ತು ಸ್ವಪ್ರಕಾಶ. ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು ಹೇಳುವಂತೆ ಇದು ಮೂಲಭೂತವಾದ ಸತ್ಯ, ಜ್ಞಾನ, ಜ್ಞಾತೃಜ್ಞೇಯಗಳೆಂಬ ತ್ರಿಪುಟೀ ಸಂಬಂಧ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕವಾದದ್ದು ; ಜೀವಾತ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗವಾಗುವಂಥದು. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಜ್ಞಾನ ಸ್ವರೂಪ ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲ. ಅದು ಅಂತಃಕರಣವೃತ್ತಿ ಅಥವಾ ಬುದ್ಧಿವೃತ್ತಿ. ಪಾರಮಾರ್ಥಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸ್ವರೂಪಸಿದ್ಧವಾದದ್ದು. ಆತ್ಮನಿಗೆ ಅಪರೋಕ್ಷವಾದದ್ದು ಮತ್ತು ನಿರಪೇಕ್ಷವಾದದ್ದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಆತ್ಮ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಜ್ಞೇಯ ವಸ್ತುವಾಗುವ ಆವಶ್ಯಕತೆ ಇಲ್ಲ. ಸತ್ ಒಂದೇ ಆದ್ದರಿಂದ ಸದ್ವಸ್ತುವಾದ ಆತ್ಮ ಅಖಂಡವಾದದ್ದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಒಂದು ಇನ್ನೊಂದನ್ನು ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಎರಡನೆಯದೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ==ಸ್ವರೂಪ== ಚಿತ್ತಿನ ವಿಚಾರವಾಗಿ ನಡೆದಿರುವ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಯನ್ನು ಸಮಗ್ರ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಹೀಗಿರುತ್ತದೆ: ಜ್ಞಾನದ ಪರಿಮಿತಿಗೆ ಜ್ಞೇಯವಸ್ತು ಸಿಗುವ ಹಾಗೆ, ಅದೇ ಜ್ಞಾನವೂ ಸಿಗುತ್ತದೆಯೇ? ಎಂದರೆ ಜ್ಞಾನ ಜ್ಞೇಯವಾಗಬಲ್ಲುದೇ ? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಮೂರು ತೆರನಾದ ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳಬಹುದು; ಹೇಳಿರುವುದು ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. # ಒಂದು ವಸ್ತುವನ್ನು ನಾವು ಅರಿತೆವೆಂದಾಗ, ಈ ಅರಿವಿನ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ನಮಗೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. # ಈ ಅರಿವಿನ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತೊಂದು ಜ್ಞಾನದಿಂದ ನಮಗೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ. # ಈ ಅರಿವಿನ ಜ್ಞಾನ ತತ್ ಕ್ಷಣ, ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಯಾವ ಮಾಧ್ಯಮದ ಉಪಯೋಗವೂ ಇಲ್ಲದೆ ಆಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಉತ್ತರ ಸರಿಯಾದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಅಸಂಗತ ಅಥವಾ ಆಯುಕ್ತವಾದ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ನಾವು ಸಿಲುಕಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇನೆಂದರೆ ನಮ್ಮ ಅರಿವಿಗೆ ಸಿಗದ ಜ್ಞಾನ, ಎಲ್ಲ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ, ಅರಿಯುತ್ತದೆ ಎಂದ ಹಾಗಾಯಿತು. ಎರಡನೆಯದು ನಿಜವಾದಲ್ಲಿ, ಎರಡನೆಯ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅರಿಯಲು ಮತ್ತೊಂದು ಜ್ಞಾನ, ಅದನ್ನು ಅರಿಯಲು ಮಗದೊಂದು ಜ್ಞಾನ ಹೀಗೆ ಅನವಸ್ಥಾದೋಷಕ್ಕೆ ಸಿಗುತ್ತೇವೆ. ಈ ಎರಡು ದೋಷಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಬೇಕಾದರೆ ಮೂರನೆಯ ನಿಲುವು ಅಗತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ವಸ್ತುವನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸುವಂಥ ಜ್ಞಾನ, ತನ್ನ ಪ್ರಕಟಣೆಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕಾಯಬೇಕು ಎನ್ನುವಂತಾದರೆ ಅದು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಜಡವೇ ಆಗಿರಬೇಕು. ಅಂದರೆ ಅದು ಪರಪ್ರಕಾಶ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಸ್ವಪ್ರಕಾಶವಲ್ಲ. ಇದು ಸತ್ಯವಾದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮತತ್ತ್ವವನ್ನು ಕತ್ತಲಿನ ಮೂಟೆ ಎಂದ ಹಾಗಾಯಿತು. ಈ ನಿಲುವಿನಿಂದ ಆತ್ಮತತ್ತ್ವದ ಪಾರಮ್ಯವನ್ನೇ ನಿರಾಕರಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಆತ್ಮವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಬೆಳಕಿಗಾಗಿ ಆತ್ಮದ ಎಲ್ಲೆಯಿಂದ ಆಚೆಯೇ ಹುಡುಕುವಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹುಡುಕುವಿಕೆಗೆ ಅಂತ್ಯವೇ ಇಲ್ಲವೆಂದಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಸಂದಿಗ್ಧ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ : ತನ್ನನ್ನು ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಸಮರ್ಥವಾದ ಆತ್ಮ ಜಗತ್ತನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಾದರೂ ಹೇಗೆ? ಎಂದರೆ ಅದು ಜಡವೇ ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ. ಆತ್ಮ ಜಡವಾದಲ್ಲಿ ಬೇರೆಯದನ್ನು ಅರಿಯುವುದಂತಿರಲಿ, ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನೇ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾರದಾಗುತ್ತದೆ. ಎಂದರೆ ತನ್ನ ಇರವನ್ನೇ ಅರಿಯದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಒಂದು ದೀಪ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ತೋರಿಸಿಕೊಂಡು ಇತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬೆಳಗುವಂತೆ - ಯಾವ ಮಾಧಮ್ಯವನ್ನೂ ಅಪೇಕ್ಷಿಸದೆ-ಸ್ವಭಾವಸಿದ್ಧವಾಗಿ, ಸ್ವಪ್ರಕಾಶವಾಗಿ ಅಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಆತ್ಮ ಅಸ್ತಿ ಭಾತಿ ಎನ್ನುವ ಎರಡು ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನೂ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು ಬಾಹ್ಯ ಮತ್ತು ಜಡ ವಸ್ತುವಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ವಿಷಯವಾಗುವ ಅಂಶವೂ ಅಲ್ಲ. ಮತ್ತೊಂದು ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ವಿಷಯವಾಗುವುದೂ ಅಲ್ಲ. ಅದು ಸ್ವವೇದ್ಯ. ಸ್ವಪ್ರಕಾಶ, ನಿರಂತರ, ನಿತ್ಯಸಿದ್ಧ, ಮತ್ತು ಅಖಂಡ. ಈ ಉತ್ತರ ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆತ್ಮದ ಪರಮಾರ್ಥ ಸ್ವರೂಪವಾದ ಚಿತ್ತಿನ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [http://www.sacred-texts.com/tantra/sas/sas14.htm Arthur Avalon, ''Shakti and Shâkta. Chapter 14: Cit-Shakti (The Consciousness Aspect of the Universe)''] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚಿತ್}} 9tdfbtq4aun65gi0217ls8pvf3sys9r 1433797 1433796 2026-10-19T03:51:18Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ವೇದಾಂತ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1433797 wikitext text/x-wiki '''ಚಿತ್''' - ತಾನೂ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ ಇತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವಂಥ ತೇಜೋಧಾತು ಎನ್ನುವ ಮುಖ್ಯ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ ಶಬ್ದವನ್ನು [[ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]]ದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಅರ್ಥವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಡಿಲಿಸಿಕೊಂಡೇ ಚಿತ್ ಎಂದರೆ [[ಮನಸ್ಸು]], [[ಬುದ್ಧಿ|ಬುದ್ದಿ]], [[ಪ್ರಾಣ]], [[ವಿವೇಕ]] ಎಂಬ ಅರ್ಥಗಳಲ್ಲೂ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಅರ್ಥವನ್ನು ಬಿಡದೆ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದಾದರೆ ಇದು [[ಆತ್ಮ]] ಅಥವಾ [[ಬ್ರಹ್ಮತತ್ತ್ವ]] ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಮೂಲವೆಂಬಂತೆ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಹಾಗೆ ತಾನೇ ಚಿದ್ವಸ್ತು ಎಂದೂ ಸೂಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿಯೇ [[ಉಪನಿಷತ್|ಉಪನಿಷತ್ತು]]ಗಳು [[ಬ್ರಹ್ಮ]] ಅಥವಾ ಆತ್ಮತತ್ತ್ವವನ್ನು ಸತ್ ಚಿತ್ ಆನಂದವೆಂತಲೂ ಸತ್ಯಂ ಜ್ಞಾನಂ ಅನಂತಂ ಎಂತಲೂ ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತವೆ. ==ಅರ್ಥವ್ಯಾಖ್ಯೆ== [[ಪರಮಾರ್ಥ]] ತತ್ತ್ವವಾದ ಬ್ರಹ್ಮತತ್ತ್ವ ಎಲ್ಲದರ ಇರುವಿಕೆಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿದ್ದು ಎಲ್ಲದರ ಇರುವನ್ನೂ ಆಗಗೊಳಿಸುವುದರಿಂದ ಸತ್‍ತತ್ತ್ವ ಎಂದು ಕರೆಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಹಜ. ಇದು ನಿತ್ಯ, ನಿರಂತರ, ಅಕ್ಷರ ಆಗಿರುವಂಥ ಬ್ರಹ್ಮದ ಲಕ್ಷಣ. ಇಂಥ ಸದ್ವಸ್ತು ಏಕೆ ಜಡಾತ್ಮಕ ಅಥವಾ ಅಚೇತನಾತ್ಮಕವಾಗಿರಬಾರದು-ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅದು ಚಿದ್ವಸ್ತು ಅಥವಾ ಚೇತನಾತ್ಮಕವಾದದ್ದು ಎಂದು ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು ಸಾರುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ಬ್ರಹ್ಮತತ್ತ್ವವನ್ನು ಸ್ವಯಂಜ್ಯೋತಿ ಸ್ವಪ್ರಕಾಶ ಎಂದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿವೆ. ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಜಡ ಅಥವಾ ಅಚೇತನ ವಸ್ತುವಿನ ಲಕ್ಷಣ ಪರಪ್ರಕಾಶ್ಯವಾದದ್ದು, ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ವಿಷಯವಾದದ್ದು. ಆದರೆ ಸ್ವಯಂಪ್ರಕಾಶವಾದ, ಸ್ವಯಂಜ್ಯೋತಿಯಾದ ಚಿದ್ವಸ್ತು ಜ್ಞಾತೃ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇರುವಂಥದು ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಇದನ್ನು ಆತ್ಮ ಎನ್ನುವುದು. ಅದು ಬೆಳಕಿನ [[ಬೆಳಕು]]. ಎಲ್ಲ ಹೊರಗಿನ ಬೆಳಕುಗಳೂ ನಂದಿಹೋದಾಗ ನಮ್ಮನ್ನು ನಡೆಸುವುದು ಈ ಅಂತರಂಗದ ಬೆಳಕು ಎಂದು [[ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯ]] ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಆ ಬೆಳಕಿನಿಂದಲೇ ಬಾಹ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಬೆಳಕನ್ನೂ ನೀಡುವ ವಸ್ತುಗಳೂ ತಮ್ಮ ಬೆಳಕನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ ಎಂದು [[ಮುಂಡಕೋಪನಿಷತ್|ಮುಂಡಕ ಉಪನಿಷತ್ತು]] ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಮೂಲಭೂತವಾದ ಪ್ರಜ್ಞಾನತತ್ತ್ವ. ಬ್ರಹ್ಮಕ್ಕೆ ಹೇಳಿರುವ ಈ ವಿವರಣೆ ಆತ್ಮತತ್ತ್ವಕ್ಕೂ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ. ==ದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ== ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ಬಂದ ತತ್ತ್ವಭೂಮಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಎಂದರೆ ವೈದಿಕ ಮತ್ತು ಅವೈದಿಕ ದರ್ಶನಗಳು ಹುಟ್ಟಿದಾಗ, ಆತ್ಮ ಬ್ರಹ್ಮಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಚಿತ್ ವಿಷಯಕವಾದ ಜಿಜ್ಞಾಸೆ ಎರಡು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಮೊದಲನೆಯದು ಬ್ರಹ್ಮ (ಅಥವಾ ಆತ್ಮ) ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೇ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಎರಡನೆಯದು ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಅರಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ. ಚಿತ್ ಮತ್ತು [[ಜ್ಞಾನ]] ಎಂಬುವನ್ನು ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಇವು ಆತ್ಮತತ್ತ್ವದ ಮೂಲಭೂತ, ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ದ್ರವ್ಯರೂಪವೇ ಅಥವಾ ಆತ್ಮದ ವಿಶೇಷಣ ರೂಪವೆನ್ನಬಹುದಾದ ಗುಣವೆ ಅಥವಾ ಆತ್ಮದ ಕ್ರಿಯಾ ವ್ಯಾಪಾರವೆಂಬಂತೆ ಆಗಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ಆಕಸ್ಮಿಕ ಅಥವಾ ಆಗಂತುಕ ಅಂಶವೇ ಅಥವಾ ನಿತ್ಯತತ್ತ್ವವಾದ ಆತ್ಮತತ್ತ್ವದಂತೆಯೇ ಇದೂ ನಿತ್ಯ ವಿಶೇಷವೇ ಅಥವಾ ಬಂದು ಹೋಗುವ ಅನಿತ್ಯ ಅಂಶವೇ ಆತ್ಮವನ್ನು ಅರಿಯುವ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾತೃಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಜ್ಞೇಯವಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದಾದರೂ ಹೇಗೆ-ಹೀಗೆ ನಾನಾ ಮುಖವಾಗಿ ಜಿಜ್ಞಾಸೆ ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ. [[ಚಾರ್ವಾಕ|ಚಾರ್ವಾಕರ]] ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನವೆಂಬುದು ಭೌತಿಕ ದೇಹದಿಂದ ಉದ್ಭವವಾಗುವ ಒಂದು ಅಂಶ-ತಾಂಬೂಲಚರ್ವಣದಿಂದ ಕೆಂಪು ಹುಟ್ಟುವಂತೆ, [[ಕಬ್ಬು|ಕಬ್ಬಿ]]ನಲ್ಲಿ ಸಿಹಿ ಹುಟ್ಟುವಂತೆ. ದೇಹದ ಅಂತ್ಯವಾದರೆ ಅದೂ ಅಂತ್ಯವಾದಂತೆಯೇ. ==ಬೌದ್ದ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ== ಬೌದ್ಧರ [[ಅನಾತ್ಮವಾದ]]ದ ಪ್ರಕಾರ ಚಿತ್ ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನವೆನ್ನುವುದು ಕ್ಷಣ ಕ್ಷಣಕ್ಕೂ ಬದಲಾಗುವ ಒಂದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಪಂಚಸ್ಕಂಧಗಳ ಸಂಘಾತದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಒಂದು ವಿಜ್ಞಾನ ವೃತ್ತಿ. ಪರಮಾರ್ಥವಾಗಿ ಅದೂ ಇಲ್ಲವಾಗುತ್ತದೆ.ನೈಯ್ಯಾಯಿಕರು ಹೇಳುವಂತೆ ಜ್ಞಾನವೆಂಬುದು ಆಗಂತುಕವಾಗಿ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಒಂದು ಬೋಧ. ಆತ್ಮ, ಮನಸ್ಸು, ಇಂದ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಾರ್ಥ ಇವುಗಳ ಸನ್ನಿಕರ್ಷದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವಂಥದು. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಜ್ಞಾನವೆಂಬುದು ಆತ್ಮನ ಸ್ವಭಾವಲಕ್ಷಣವಲ್ಲ, ಅಲ್ಲದೆ ನಿತ್ಯವಾದುದೂ ಅಲ್ಲ. ಆತ್ಮನ ಇರವಿಗೂ ಅರಿವಿಗೂ ಅಗತ್ಯ ಸಂಬಂಧವೇನಿಲ್ಲ. [[ಮೀಮಾಂಸ ದರ್ಶನ|ಮೀಮಾಂಸಕ]]ರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, [[ನ್ಯಾಯ ದರ್ಶನ|ನ್ಯಾಯ]]ದಲ್ಲಿದ್ದಂತೆಯೇ ಆತ್ಮ ಪ್ರಥಮತಃ ಜಡನ್ಯಾಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಆತ್ಮ ಅರಿಯತ್ತಾನೆ ಎನ್ನುವುದು ಅನುವ್ಯವಸಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಮೀಮಾಂಸಕರಲ್ಲಿ ಅಂಥ ಎರಡನೆಯ ಅರಿವಿನ ಅಗತ್ಯಬೇಕಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಜ್ಞಾನ ಸ್ವಭಾವತಃ ಆತ್ಮನ ಗುಣವಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಜ್ಞಾನಕ್ರಿಯೆ ನಡೆದಾಗ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅದೇ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ವಸ್ತುವನ್ನು ಅರಿಯುವಂತೆ ಆತ್ಮ ತನ್ನನ್ನೂ ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅರಿಯುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನ ಆತ್ಮನ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಲ್ಲ. ಪೂರ್ಣ [[ನಿದ್ರೆ|ನಿದ್ದೆ]]ಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ [[ಅರಿವು]] ಇಲ್ಲದಿರುವ ಕಾರಣ ಆತ್ಮ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ [[ಜಡತ್ವ|ಜಡ]] ಎಂದು ಮೀಮಾಂಸಕರ ವಾದ. ಹಾಗಾದರೆ ಆತ್ಮಕ್ಕೂ [[ಜ್ಞಾನ]]ಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧ ಹೇಗೆ ಎಂದರೆ, ಅದೊಂದು ಆತ್ಮನಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಕ್ರಿಯೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಜ್ಞಾನಕರ್ಮ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಉಂಟಾದಾಗ ಆತ್ಮನನ್ನು ಜ್ಞಾತೃವೆಂದೂ ಅರಿತ ವಸ್ತುವನ್ನು ಜ್ಞೇಯವೆಂದೂ ತಿಳಿಯತಕ್ಕದ್ದು. ಆತ್ಮ ಕೂಡ ಜ್ಞೇಯವಸ್ತುವಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದು ಮೀಮಾಂಸಕರ ನಿಲವು. ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುವುದು ಎನ್ನುವ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಈ ಸತ್ಯ ಹೊರಬೀಳುತ್ತದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಮೀಮಾಂಸಕರು. ==ದರ್ಶನಕಾರರು== ಭಾರತೀಯ ದರ್ಶನಕಾರರಲ್ಲಿ ಆತ್ಮತತ್ತ್ವ ಚಿತ್ ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನತತ್ತ್ವವೇ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಲ್ಲ ಎಂದು ಗಣಿಸಿದವರಲ್ಲಿ [[ಸಾಂಖ್ಯ]]ರು ಮೊದಲಿಗರು. ಇವರ ಪ್ರಕಾರ ಆತ್ಮ ಅಥವಾ [[ಪುರುಷ]] ಚಿದ್ವಸ್ತು ; [[ಪ್ರಕೃತಿ]] ಜಡಾತ್ಮಕ. ಪ್ರಕೃತಿಯ 'ವಿಕಾರ ವಾದ 'ಬುದ್ಧಿ ಎನ್ನುವುದು ಚಿತ್ಪುರುಷನನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಕರಣ ಮಾತ್ರ. ಪುರುಷನ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಹೊಳೆಯುವ ಬುದ್ಧಿ, [[ಅಹಂಕಾರ]], ಮನಸ್ಸುಗಳು (ಅಂತಃಕರಣಗಳು) ಪ್ರಾಕೃತಿಕವೇ ಹೊರತು ಸ್ವತಃ ಪ್ರಕಾಶವನ್ನು ನೀಡುವಂತ ಚಿದ್ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಸಾಂಖ್ಯರು. ಚಿತ್ ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನ ಲಕ್ಷಣನಾದ ಪುರುಷ ನಿತ್ಯ, ಅನೇಕ. ಆದ್ದರಿಂದ ಚಿತ್ತತ್ತ್ವ ಕೂಡ ನಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಅನೇಕ. [[ವೇದಾಂತ]] ದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ತಿಗೂ ಆತ್ಮತತ್ತ್ವಕ್ಕೂ ಇರುವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ: [[ದ್ವೈತ]] ದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮನಿಗೆ ಚಿತ್ತೆನ್ನುವುದು ಅಗತ್ಯವಾದ ಒಂದು ಗುಣ ; ಅಹಂಕಾರದೊಡನೆ ಸದಾ ಇರುವಂಥದು. ಆದರೆ [[ನ್ಯಾಯ ದರ್ಶನ|ನ್ಯಾಯದರ್ಶನ]]ದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವಂತೆ ಆಗಂತುಕವಾಗಿ ಆತ್ಮನೊಡನೆ ಸೇರುವ ಗುಣವಲ್ಲ. ಅದು ಗುಣವಾದರೂ ಆತ್ಮನಂತೆಯೇ ನಿತ್ಯವಾದುದು. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನವಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಚಿದ್ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನೂ ದ್ವೈತ ಒಪ್ಪುತ್ತದೆ. ಸಾಂಖ್ಯ ಮತ್ತು [[ಅದ್ವೈತ|ಅದ್ವೈತಗಳು]] ಹೇಳುವಂತೆಯೇ ವೃತ್ತಿಜ್ಞಾನವೆನ್ನುವುದೂ ಇದೆ. ಇದು ಬಾಹ್ಯವಸ್ತು ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷಿಗಳ ನಡುವೆ ಉಂಟಾಗುವ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ಉದ್ಭವವಾದದ್ದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಅನಿತ್ಯ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಆತ್ಮತತ್ತ್ವಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದದ್ದೇನಲ್ಲ. ಈ ವೃತ್ತಿಜ್ಞಾನ ಮಾನವನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಾದರೆ [[ಈಶ್ವರ]]ನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಜ್ಞಾನ ಬೇರೊಂದಿದೆ. ಅದು ಈಶ್ವರನಿಗೆ, ದೇಹದಂತೆ ಎಡ ಬಿಡದೆ, ಇರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಸಂಬಂಧವಾಗಿ ಈಶ್ವರನಿಗೆ ಸದಾಕಾಲದಲ್ಲೂ ಸರ್ವ ವಿಷಯಗಳೂ ಜ್ಞೇಯ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿ ಇರುತ್ತವೆ. ಈ ಜ್ಞಾನತತ್ತ್ವದ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಈಶ್ವರನೂ ತನಗೆ ತಾನೇ ಜ್ಞಾತೃವಾಗಿರುವಂತೆ ಜ್ಞೇಯನೂ ಆಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯ. [[ವಿಶಿಷ್ಟಾದ್ವೈತ]] ದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನವೆನ್ನುವುದು ಆತ್ಮನ ವಿಶೇಷಣ; ಆತ್ಮನಂತೆಯೇ ನಿತ್ಯ. ನಿತ್ಯ-ವಿಶೇಷ ಸಂಬಂಧದಿಂದಲೇ ಆತ್ಮನನ್ನು ಚಿದ್ರೂಪ ಅಥವಾ ಚೈತನ್ಯಗುಣಕ ಎಂದು ಕರೆದಿರುವುದು. ಆತ್ಮ ಕೇವಲ ಜ್ಞಾನವೊಂದೇ ಅಲ್ಲ, ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾಗುವ ಜ್ಞೇಯಕೂಡ. [[ಭೂಮಿ]]ಗೂ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಹೊರಡುವ ಗಂಧಕ್ಕೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿರುವಂತೆ ಆತ್ಮಕ್ಕೂ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೂ ಭಿನ್ನತೆ ಇದೆ. ಆದರೆ ಜ್ಞಾನ ವಿಶೇಷಣವಾದ್ದರಿಂದ ವಿಶೇಷ್ಯವಾದ ಆತ್ಮನನ್ನು ಆಧರಿಸಿಕೊಂಡೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ದರ್ಶನದ ಪ್ರಕಾರ ಕೇವಲವಾದ ಜ್ಞಾನವೆನ್ನುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ಸದಾ ಅರ್ಥವಿಷಯಕ; ಜ್ಞಾತೃ-ಜ್ಞೇಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸದಾಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆತ್ಮನೊಡನೆ ನಿತ್ಯ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜ್ಞಾನ ಇರುವುದರಿಂದ ಆತ್ಮನನ್ನು ಜಡವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗದು ಎಂದು ವಿಶಿಷ್ಟಾದ್ವೈತರ ನಿಲವು. ಅದ್ವೈತದಲ್ಲಿಯಾದರೋ ಬ್ರಹ್ಮ ಅಥವಾ ಆತ್ಮ (ಈ ದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಇವೆರಡೂ ಪರ್ಯಾಯ ತತ್ತ್ವಗಳು) ಚಿತ್ತಲ್ಲದೆ ಬೇರೆಯಲ್ಲ. ಚಿತ್ ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನ ಆತ್ಮದ ಸ್ವರೂಪ. ಅದು ನಿತ್ಯ, ಏಕ, ಅಖಂಡ, ನಿರ್ವಿಶೇಷ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಿಷಯಕ. ಚಿತ್ ಸ್ವರೂಪವಾದ ಆತ್ಮ ಸ್ವಯಂಜ್ಯೋತಿ ಮತ್ತು ಸ್ವಪ್ರಕಾಶ. ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು ಹೇಳುವಂತೆ ಇದು ಮೂಲಭೂತವಾದ ಸತ್ಯ, ಜ್ಞಾನ, ಜ್ಞಾತೃಜ್ಞೇಯಗಳೆಂಬ ತ್ರಿಪುಟೀ ಸಂಬಂಧ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕವಾದದ್ದು ; ಜೀವಾತ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗವಾಗುವಂಥದು. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಜ್ಞಾನ ಸ್ವರೂಪ ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲ. ಅದು ಅಂತಃಕರಣವೃತ್ತಿ ಅಥವಾ ಬುದ್ಧಿವೃತ್ತಿ. ಪಾರಮಾರ್ಥಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸ್ವರೂಪಸಿದ್ಧವಾದದ್ದು. ಆತ್ಮನಿಗೆ ಅಪರೋಕ್ಷವಾದದ್ದು ಮತ್ತು ನಿರಪೇಕ್ಷವಾದದ್ದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಆತ್ಮ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಜ್ಞೇಯ ವಸ್ತುವಾಗುವ ಆವಶ್ಯಕತೆ ಇಲ್ಲ. ಸತ್ ಒಂದೇ ಆದ್ದರಿಂದ ಸದ್ವಸ್ತುವಾದ ಆತ್ಮ ಅಖಂಡವಾದದ್ದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಒಂದು ಇನ್ನೊಂದನ್ನು ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಎರಡನೆಯದೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ==ಸ್ವರೂಪ== ಚಿತ್ತಿನ ವಿಚಾರವಾಗಿ ನಡೆದಿರುವ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಯನ್ನು ಸಮಗ್ರ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಹೀಗಿರುತ್ತದೆ: ಜ್ಞಾನದ ಪರಿಮಿತಿಗೆ ಜ್ಞೇಯವಸ್ತು ಸಿಗುವ ಹಾಗೆ, ಅದೇ ಜ್ಞಾನವೂ ಸಿಗುತ್ತದೆಯೇ? ಎಂದರೆ ಜ್ಞಾನ ಜ್ಞೇಯವಾಗಬಲ್ಲುದೇ ? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಮೂರು ತೆರನಾದ ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳಬಹುದು; ಹೇಳಿರುವುದು ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. # ಒಂದು ವಸ್ತುವನ್ನು ನಾವು ಅರಿತೆವೆಂದಾಗ, ಈ ಅರಿವಿನ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ನಮಗೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. # ಈ ಅರಿವಿನ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತೊಂದು ಜ್ಞಾನದಿಂದ ನಮಗೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ. # ಈ ಅರಿವಿನ ಜ್ಞಾನ ತತ್ ಕ್ಷಣ, ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಯಾವ ಮಾಧ್ಯಮದ ಉಪಯೋಗವೂ ಇಲ್ಲದೆ ಆಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಉತ್ತರ ಸರಿಯಾದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಅಸಂಗತ ಅಥವಾ ಆಯುಕ್ತವಾದ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ನಾವು ಸಿಲುಕಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇನೆಂದರೆ ನಮ್ಮ ಅರಿವಿಗೆ ಸಿಗದ ಜ್ಞಾನ, ಎಲ್ಲ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ, ಅರಿಯುತ್ತದೆ ಎಂದ ಹಾಗಾಯಿತು. ಎರಡನೆಯದು ನಿಜವಾದಲ್ಲಿ, ಎರಡನೆಯ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅರಿಯಲು ಮತ್ತೊಂದು ಜ್ಞಾನ, ಅದನ್ನು ಅರಿಯಲು ಮಗದೊಂದು ಜ್ಞಾನ ಹೀಗೆ ಅನವಸ್ಥಾದೋಷಕ್ಕೆ ಸಿಗುತ್ತೇವೆ. ಈ ಎರಡು ದೋಷಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಬೇಕಾದರೆ ಮೂರನೆಯ ನಿಲುವು ಅಗತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ವಸ್ತುವನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸುವಂಥ ಜ್ಞಾನ, ತನ್ನ ಪ್ರಕಟಣೆಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕಾಯಬೇಕು ಎನ್ನುವಂತಾದರೆ ಅದು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಜಡವೇ ಆಗಿರಬೇಕು. ಅಂದರೆ ಅದು ಪರಪ್ರಕಾಶ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಸ್ವಪ್ರಕಾಶವಲ್ಲ. ಇದು ಸತ್ಯವಾದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮತತ್ತ್ವವನ್ನು ಕತ್ತಲಿನ ಮೂಟೆ ಎಂದ ಹಾಗಾಯಿತು. ಈ ನಿಲುವಿನಿಂದ ಆತ್ಮತತ್ತ್ವದ ಪಾರಮ್ಯವನ್ನೇ ನಿರಾಕರಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಆತ್ಮವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಬೆಳಕಿಗಾಗಿ ಆತ್ಮದ ಎಲ್ಲೆಯಿಂದ ಆಚೆಯೇ ಹುಡುಕುವಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹುಡುಕುವಿಕೆಗೆ ಅಂತ್ಯವೇ ಇಲ್ಲವೆಂದಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಸಂದಿಗ್ಧ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ : ತನ್ನನ್ನು ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಸಮರ್ಥವಾದ ಆತ್ಮ ಜಗತ್ತನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಾದರೂ ಹೇಗೆ? ಎಂದರೆ ಅದು ಜಡವೇ ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ. ಆತ್ಮ ಜಡವಾದಲ್ಲಿ ಬೇರೆಯದನ್ನು ಅರಿಯುವುದಂತಿರಲಿ, ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನೇ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾರದಾಗುತ್ತದೆ. ಎಂದರೆ ತನ್ನ ಇರವನ್ನೇ ಅರಿಯದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಒಂದು ದೀಪ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ತೋರಿಸಿಕೊಂಡು ಇತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬೆಳಗುವಂತೆ - ಯಾವ ಮಾಧಮ್ಯವನ್ನೂ ಅಪೇಕ್ಷಿಸದೆ-ಸ್ವಭಾವಸಿದ್ಧವಾಗಿ, ಸ್ವಪ್ರಕಾಶವಾಗಿ ಅಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಆತ್ಮ ಅಸ್ತಿ ಭಾತಿ ಎನ್ನುವ ಎರಡು ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನೂ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು ಬಾಹ್ಯ ಮತ್ತು ಜಡ ವಸ್ತುವಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ವಿಷಯವಾಗುವ ಅಂಶವೂ ಅಲ್ಲ. ಮತ್ತೊಂದು ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ವಿಷಯವಾಗುವುದೂ ಅಲ್ಲ. ಅದು ಸ್ವವೇದ್ಯ. ಸ್ವಪ್ರಕಾಶ, ನಿರಂತರ, ನಿತ್ಯಸಿದ್ಧ, ಮತ್ತು ಅಖಂಡ. ಈ ಉತ್ತರ ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆತ್ಮದ ಪರಮಾರ್ಥ ಸ್ವರೂಪವಾದ ಚಿತ್ತಿನ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [http://www.sacred-texts.com/tantra/sas/sas14.htm Arthur Avalon, ''Shakti and Shâkta. Chapter 14: Cit-Shakti (The Consciousness Aspect of the Universe)''] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚಿತ್}} [[ವರ್ಗ:ವೇದಾಂತ]] qa84u7vbplku8xz7922ktjshwvk3xpo 1433798 1433797 2026-10-19T03:51:39Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1433798 wikitext text/x-wiki '''ಚಿತ್''' - ತಾನೂ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ ಇತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವಂಥ ತೇಜೋಧಾತು ಎನ್ನುವ ಮುಖ್ಯ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ ಶಬ್ದವನ್ನು [[ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]]ದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಅರ್ಥವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಡಿಲಿಸಿಕೊಂಡೇ ಚಿತ್ ಎಂದರೆ [[ಮನಸ್ಸು]], [[ಬುದ್ಧಿ|ಬುದ್ದಿ]], [[ಪ್ರಾಣ]], [[ವಿವೇಕ]] ಎಂಬ ಅರ್ಥಗಳಲ್ಲೂ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಅರ್ಥವನ್ನು ಬಿಡದೆ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದಾದರೆ ಇದು [[ಆತ್ಮ]] ಅಥವಾ [[ಬ್ರಹ್ಮತತ್ತ್ವ]] ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಮೂಲವೆಂಬಂತೆ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಹಾಗೆ ತಾನೇ ಚಿದ್ವಸ್ತು ಎಂದೂ ಸೂಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿಯೇ [[ಉಪನಿಷತ್|ಉಪನಿಷತ್ತು]]ಗಳು [[ಬ್ರಹ್ಮ]] ಅಥವಾ ಆತ್ಮತತ್ತ್ವವನ್ನು ಸತ್ ಚಿತ್ ಆನಂದವೆಂತಲೂ ಸತ್ಯಂ ಜ್ಞಾನಂ ಅನಂತಂ ಎಂತಲೂ ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತವೆ. ==ಅರ್ಥವ್ಯಾಖ್ಯೆ== [[ಪರಮಾರ್ಥ]] ತತ್ತ್ವವಾದ ಬ್ರಹ್ಮತತ್ತ್ವ ಎಲ್ಲದರ ಇರುವಿಕೆಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿದ್ದು ಎಲ್ಲದರ ಇರುವನ್ನೂ ಆಗಗೊಳಿಸುವುದರಿಂದ ಸತ್‍ತತ್ತ್ವ ಎಂದು ಕರೆಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಹಜ. ಇದು ನಿತ್ಯ, ನಿರಂತರ, ಅಕ್ಷರ ಆಗಿರುವಂಥ ಬ್ರಹ್ಮದ ಲಕ್ಷಣ. ಇಂಥ ಸದ್ವಸ್ತು ಏಕೆ ಜಡಾತ್ಮಕ ಅಥವಾ ಅಚೇತನಾತ್ಮಕವಾಗಿರಬಾರದು-ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅದು ಚಿದ್ವಸ್ತು ಅಥವಾ ಚೇತನಾತ್ಮಕವಾದದ್ದು ಎಂದು ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು ಸಾರುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ಬ್ರಹ್ಮತತ್ತ್ವವನ್ನು ಸ್ವಯಂಜ್ಯೋತಿ ಸ್ವಪ್ರಕಾಶ ಎಂದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿವೆ. ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಜಡ ಅಥವಾ ಅಚೇತನ ವಸ್ತುವಿನ ಲಕ್ಷಣ ಪರಪ್ರಕಾಶ್ಯವಾದದ್ದು, ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ವಿಷಯವಾದದ್ದು. ಆದರೆ ಸ್ವಯಂಪ್ರಕಾಶವಾದ, ಸ್ವಯಂಜ್ಯೋತಿಯಾದ ಚಿದ್ವಸ್ತು ಜ್ಞಾತೃ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇರುವಂಥದು ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಇದನ್ನು ಆತ್ಮ ಎನ್ನುವುದು. ಅದು ಬೆಳಕಿನ [[ಬೆಳಕು]]. ಎಲ್ಲ ಹೊರಗಿನ ಬೆಳಕುಗಳೂ ನಂದಿಹೋದಾಗ ನಮ್ಮನ್ನು ನಡೆಸುವುದು ಈ ಅಂತರಂಗದ ಬೆಳಕು ಎಂದು [[ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯ]] ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಆ ಬೆಳಕಿನಿಂದಲೇ ಬಾಹ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಬೆಳಕನ್ನೂ ನೀಡುವ ವಸ್ತುಗಳೂ ತಮ್ಮ ಬೆಳಕನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ ಎಂದು [[ಮುಂಡಕೋಪನಿಷತ್|ಮುಂಡಕ ಉಪನಿಷತ್ತು]] ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಮೂಲಭೂತವಾದ ಪ್ರಜ್ಞಾನತತ್ತ್ವ. ಬ್ರಹ್ಮಕ್ಕೆ ಹೇಳಿರುವ ಈ ವಿವರಣೆ ಆತ್ಮತತ್ತ್ವಕ್ಕೂ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ. ==ದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ== ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ಬಂದ ತತ್ತ್ವಭೂಮಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಎಂದರೆ ವೈದಿಕ ಮತ್ತು ಅವೈದಿಕ ದರ್ಶನಗಳು ಹುಟ್ಟಿದಾಗ, ಆತ್ಮ ಬ್ರಹ್ಮಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಚಿತ್ ವಿಷಯಕವಾದ ಜಿಜ್ಞಾಸೆ ಎರಡು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಮೊದಲನೆಯದು ಬ್ರಹ್ಮ (ಅಥವಾ ಆತ್ಮ) ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೇ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಎರಡನೆಯದು ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಅರಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ. ಚಿತ್ ಮತ್ತು [[ಜ್ಞಾನ]] ಎಂಬುವನ್ನು ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಇವು ಆತ್ಮತತ್ತ್ವದ ಮೂಲಭೂತ, ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ದ್ರವ್ಯರೂಪವೇ ಅಥವಾ ಆತ್ಮದ ವಿಶೇಷಣ ರೂಪವೆನ್ನಬಹುದಾದ ಗುಣವೆ ಅಥವಾ ಆತ್ಮದ ಕ್ರಿಯಾ ವ್ಯಾಪಾರವೆಂಬಂತೆ ಆಗಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ಆಕಸ್ಮಿಕ ಅಥವಾ ಆಗಂತುಕ ಅಂಶವೇ ಅಥವಾ ನಿತ್ಯತತ್ತ್ವವಾದ ಆತ್ಮತತ್ತ್ವದಂತೆಯೇ ಇದೂ ನಿತ್ಯ ವಿಶೇಷವೇ ಅಥವಾ ಬಂದು ಹೋಗುವ ಅನಿತ್ಯ ಅಂಶವೇ ಆತ್ಮವನ್ನು ಅರಿಯುವ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾತೃಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಜ್ಞೇಯವಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದಾದರೂ ಹೇಗೆ-ಹೀಗೆ ನಾನಾ ಮುಖವಾಗಿ ಜಿಜ್ಞಾಸೆ ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ. [[ಚಾರ್ವಾಕ|ಚಾರ್ವಾಕರ]] ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನವೆಂಬುದು ಭೌತಿಕ ದೇಹದಿಂದ ಉದ್ಭವವಾಗುವ ಒಂದು ಅಂಶ-ತಾಂಬೂಲಚರ್ವಣದಿಂದ ಕೆಂಪು ಹುಟ್ಟುವಂತೆ, [[ಕಬ್ಬು|ಕಬ್ಬಿ]]ನಲ್ಲಿ ಸಿಹಿ ಹುಟ್ಟುವಂತೆ. ದೇಹದ ಅಂತ್ಯವಾದರೆ ಅದೂ ಅಂತ್ಯವಾದಂತೆಯೇ. ==ಬೌದ್ದ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ== ಬೌದ್ಧರ [[ಅನಾತ್ಮವಾದ]]ದ ಪ್ರಕಾರ ಚಿತ್ ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನವೆನ್ನುವುದು ಕ್ಷಣ ಕ್ಷಣಕ್ಕೂ ಬದಲಾಗುವ ಒಂದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಪಂಚಸ್ಕಂಧಗಳ ಸಂಘಾತದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಒಂದು ವಿಜ್ಞಾನ ವೃತ್ತಿ. ಪರಮಾರ್ಥವಾಗಿ ಅದೂ ಇಲ್ಲವಾಗುತ್ತದೆ.ನೈಯ್ಯಾಯಿಕರು ಹೇಳುವಂತೆ ಜ್ಞಾನವೆಂಬುದು ಆಗಂತುಕವಾಗಿ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಒಂದು ಬೋಧ. ಆತ್ಮ, ಮನಸ್ಸು, ಇಂದ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಾರ್ಥ ಇವುಗಳ ಸನ್ನಿಕರ್ಷದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವಂಥದು. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಜ್ಞಾನವೆಂಬುದು ಆತ್ಮನ ಸ್ವಭಾವಲಕ್ಷಣವಲ್ಲ, ಅಲ್ಲದೆ ನಿತ್ಯವಾದುದೂ ಅಲ್ಲ. ಆತ್ಮನ ಇರವಿಗೂ ಅರಿವಿಗೂ ಅಗತ್ಯ ಸಂಬಂಧವೇನಿಲ್ಲ. [[ಮೀಮಾಂಸ ದರ್ಶನ|ಮೀಮಾಂಸಕ]]ರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, [[ನ್ಯಾಯ ದರ್ಶನ|ನ್ಯಾಯ]]ದಲ್ಲಿದ್ದಂತೆಯೇ ಆತ್ಮ ಪ್ರಥಮತಃ ಜಡನ್ಯಾಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಆತ್ಮ ಅರಿಯತ್ತಾನೆ ಎನ್ನುವುದು ಅನುವ್ಯವಸಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಮೀಮಾಂಸಕರಲ್ಲಿ ಅಂಥ ಎರಡನೆಯ ಅರಿವಿನ ಅಗತ್ಯಬೇಕಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಜ್ಞಾನ ಸ್ವಭಾವತಃ ಆತ್ಮನ ಗುಣವಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಜ್ಞಾನಕ್ರಿಯೆ ನಡೆದಾಗ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅದೇ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ವಸ್ತುವನ್ನು ಅರಿಯುವಂತೆ ಆತ್ಮ ತನ್ನನ್ನೂ ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅರಿಯುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನ ಆತ್ಮನ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಲ್ಲ. ಪೂರ್ಣ [[ನಿದ್ರೆ|ನಿದ್ದೆ]]ಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ [[ಅರಿವು]] ಇಲ್ಲದಿರುವ ಕಾರಣ ಆತ್ಮ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ [[ಜಡತ್ವ|ಜಡ]] ಎಂದು ಮೀಮಾಂಸಕರ ವಾದ. ಹಾಗಾದರೆ ಆತ್ಮಕ್ಕೂ [[ಜ್ಞಾನ]]ಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧ ಹೇಗೆ ಎಂದರೆ, ಅದೊಂದು ಆತ್ಮನಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಕ್ರಿಯೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಜ್ಞಾನಕರ್ಮ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಉಂಟಾದಾಗ ಆತ್ಮನನ್ನು ಜ್ಞಾತೃವೆಂದೂ ಅರಿತ ವಸ್ತುವನ್ನು ಜ್ಞೇಯವೆಂದೂ ತಿಳಿಯತಕ್ಕದ್ದು. ಆತ್ಮ ಕೂಡ ಜ್ಞೇಯವಸ್ತುವಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದು ಮೀಮಾಂಸಕರ ನಿಲವು. ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುವುದು ಎನ್ನುವ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಈ ಸತ್ಯ ಹೊರಬೀಳುತ್ತದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಮೀಮಾಂಸಕರು. ==ದರ್ಶನಕಾರರು== ಭಾರತೀಯ ದರ್ಶನಕಾರರಲ್ಲಿ ಆತ್ಮತತ್ತ್ವ ಚಿತ್ ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನತತ್ತ್ವವೇ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಲ್ಲ ಎಂದು ಗಣಿಸಿದವರಲ್ಲಿ [[ಸಾಂಖ್ಯ]]ರು ಮೊದಲಿಗರು. ಇವರ ಪ್ರಕಾರ ಆತ್ಮ ಅಥವಾ [[ಪುರುಷ]] ಚಿದ್ವಸ್ತು ; [[ಪ್ರಕೃತಿ]] ಜಡಾತ್ಮಕ. ಪ್ರಕೃತಿಯ 'ವಿಕಾರ ವಾದ 'ಬುದ್ಧಿ ಎನ್ನುವುದು ಚಿತ್ಪುರುಷನನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಕರಣ ಮಾತ್ರ. ಪುರುಷನ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಹೊಳೆಯುವ ಬುದ್ಧಿ, [[ಅಹಂಕಾರ]], ಮನಸ್ಸುಗಳು (ಅಂತಃಕರಣಗಳು) ಪ್ರಾಕೃತಿಕವೇ ಹೊರತು ಸ್ವತಃ ಪ್ರಕಾಶವನ್ನು ನೀಡುವಂತ ಚಿದ್ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಸಾಂಖ್ಯರು. ಚಿತ್ ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನ ಲಕ್ಷಣನಾದ ಪುರುಷ ನಿತ್ಯ, ಅನೇಕ. ಆದ್ದರಿಂದ ಚಿತ್ತತ್ತ್ವ ಕೂಡ ನಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಅನೇಕ. [[ವೇದಾಂತ]] ದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ತಿಗೂ ಆತ್ಮತತ್ತ್ವಕ್ಕೂ ಇರುವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ: [[ದ್ವೈತ]] ದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮನಿಗೆ ಚಿತ್ತೆನ್ನುವುದು ಅಗತ್ಯವಾದ ಒಂದು ಗುಣ ; ಅಹಂಕಾರದೊಡನೆ ಸದಾ ಇರುವಂಥದು. ಆದರೆ [[ನ್ಯಾಯ ದರ್ಶನ|ನ್ಯಾಯದರ್ಶನ]]ದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವಂತೆ ಆಗಂತುಕವಾಗಿ ಆತ್ಮನೊಡನೆ ಸೇರುವ ಗುಣವಲ್ಲ. ಅದು ಗುಣವಾದರೂ ಆತ್ಮನಂತೆಯೇ ನಿತ್ಯವಾದುದು. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನವಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಚಿದ್ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನೂ ದ್ವೈತ ಒಪ್ಪುತ್ತದೆ. ಸಾಂಖ್ಯ ಮತ್ತು [[ಅದ್ವೈತ|ಅದ್ವೈತಗಳು]] ಹೇಳುವಂತೆಯೇ ವೃತ್ತಿಜ್ಞಾನವೆನ್ನುವುದೂ ಇದೆ. ಇದು ಬಾಹ್ಯವಸ್ತು ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷಿಗಳ ನಡುವೆ ಉಂಟಾಗುವ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ಉದ್ಭವವಾದದ್ದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಅನಿತ್ಯ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಆತ್ಮತತ್ತ್ವಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದದ್ದೇನಲ್ಲ. ಈ ವೃತ್ತಿಜ್ಞಾನ ಮಾನವನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಾದರೆ [[ಈಶ್ವರ]]ನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಜ್ಞಾನ ಬೇರೊಂದಿದೆ. ಅದು ಈಶ್ವರನಿಗೆ, ದೇಹದಂತೆ ಎಡ ಬಿಡದೆ, ಇರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಸಂಬಂಧವಾಗಿ ಈಶ್ವರನಿಗೆ ಸದಾಕಾಲದಲ್ಲೂ ಸರ್ವ ವಿಷಯಗಳೂ ಜ್ಞೇಯ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿ ಇರುತ್ತವೆ. ಈ ಜ್ಞಾನತತ್ತ್ವದ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಈಶ್ವರನೂ ತನಗೆ ತಾನೇ ಜ್ಞಾತೃವಾಗಿರುವಂತೆ ಜ್ಞೇಯನೂ ಆಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯ. [[ವಿಶಿಷ್ಟಾದ್ವೈತ]] ದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನವೆನ್ನುವುದು ಆತ್ಮನ ವಿಶೇಷಣ; ಆತ್ಮನಂತೆಯೇ ನಿತ್ಯ. ನಿತ್ಯ-ವಿಶೇಷ ಸಂಬಂಧದಿಂದಲೇ ಆತ್ಮನನ್ನು ಚಿದ್ರೂಪ ಅಥವಾ ಚೈತನ್ಯಗುಣಕ ಎಂದು ಕರೆದಿರುವುದು. ಆತ್ಮ ಕೇವಲ ಜ್ಞಾನವೊಂದೇ ಅಲ್ಲ, ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾಗುವ ಜ್ಞೇಯಕೂಡ. [[ಭೂಮಿ]]ಗೂ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಹೊರಡುವ ಗಂಧಕ್ಕೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿರುವಂತೆ ಆತ್ಮಕ್ಕೂ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೂ ಭಿನ್ನತೆ ಇದೆ. ಆದರೆ ಜ್ಞಾನ ವಿಶೇಷಣವಾದ್ದರಿಂದ ವಿಶೇಷ್ಯವಾದ ಆತ್ಮನನ್ನು ಆಧರಿಸಿಕೊಂಡೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ದರ್ಶನದ ಪ್ರಕಾರ ಕೇವಲವಾದ ಜ್ಞಾನವೆನ್ನುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ಸದಾ ಅರ್ಥವಿಷಯಕ; ಜ್ಞಾತೃ-ಜ್ಞೇಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸದಾಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆತ್ಮನೊಡನೆ ನಿತ್ಯ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜ್ಞಾನ ಇರುವುದರಿಂದ ಆತ್ಮನನ್ನು ಜಡವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗದು ಎಂದು ವಿಶಿಷ್ಟಾದ್ವೈತರ ನಿಲವು. ಅದ್ವೈತದಲ್ಲಿಯಾದರೋ ಬ್ರಹ್ಮ ಅಥವಾ ಆತ್ಮ (ಈ ದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಇವೆರಡೂ ಪರ್ಯಾಯ ತತ್ತ್ವಗಳು) ಚಿತ್ತಲ್ಲದೆ ಬೇರೆಯಲ್ಲ. ಚಿತ್ ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನ ಆತ್ಮದ ಸ್ವರೂಪ. ಅದು ನಿತ್ಯ, ಏಕ, ಅಖಂಡ, ನಿರ್ವಿಶೇಷ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಿಷಯಕ. ಚಿತ್ ಸ್ವರೂಪವಾದ ಆತ್ಮ ಸ್ವಯಂಜ್ಯೋತಿ ಮತ್ತು ಸ್ವಪ್ರಕಾಶ. ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು ಹೇಳುವಂತೆ ಇದು ಮೂಲಭೂತವಾದ ಸತ್ಯ, ಜ್ಞಾನ, ಜ್ಞಾತೃಜ್ಞೇಯಗಳೆಂಬ ತ್ರಿಪುಟೀ ಸಂಬಂಧ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕವಾದದ್ದು ; ಜೀವಾತ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗವಾಗುವಂಥದು. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಜ್ಞಾನ ಸ್ವರೂಪ ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲ. ಅದು ಅಂತಃಕರಣವೃತ್ತಿ ಅಥವಾ ಬುದ್ಧಿವೃತ್ತಿ. ಪಾರಮಾರ್ಥಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸ್ವರೂಪಸಿದ್ಧವಾದದ್ದು. ಆತ್ಮನಿಗೆ ಅಪರೋಕ್ಷವಾದದ್ದು ಮತ್ತು ನಿರಪೇಕ್ಷವಾದದ್ದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಆತ್ಮ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಜ್ಞೇಯ ವಸ್ತುವಾಗುವ ಆವಶ್ಯಕತೆ ಇಲ್ಲ. ಸತ್ ಒಂದೇ ಆದ್ದರಿಂದ ಸದ್ವಸ್ತುವಾದ ಆತ್ಮ ಅಖಂಡವಾದದ್ದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಒಂದು ಇನ್ನೊಂದನ್ನು ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಎರಡನೆಯದೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ==ಸ್ವರೂಪ== ಚಿತ್ತಿನ ವಿಚಾರವಾಗಿ ನಡೆದಿರುವ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಯನ್ನು ಸಮಗ್ರ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಹೀಗಿರುತ್ತದೆ: ಜ್ಞಾನದ ಪರಿಮಿತಿಗೆ ಜ್ಞೇಯವಸ್ತು ಸಿಗುವ ಹಾಗೆ, ಅದೇ ಜ್ಞಾನವೂ ಸಿಗುತ್ತದೆಯೇ? ಎಂದರೆ ಜ್ಞಾನ ಜ್ಞೇಯವಾಗಬಲ್ಲುದೇ ? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಮೂರು ತೆರನಾದ ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳಬಹುದು; ಹೇಳಿರುವುದು ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. # ಒಂದು ವಸ್ತುವನ್ನು ನಾವು ಅರಿತೆವೆಂದಾಗ, ಈ ಅರಿವಿನ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ನಮಗೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. # ಈ ಅರಿವಿನ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತೊಂದು ಜ್ಞಾನದಿಂದ ನಮಗೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ. # ಈ ಅರಿವಿನ ಜ್ಞಾನ ತತ್ ಕ್ಷಣ, ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಯಾವ ಮಾಧ್ಯಮದ ಉಪಯೋಗವೂ ಇಲ್ಲದೆ ಆಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಉತ್ತರ ಸರಿಯಾದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಅಸಂಗತ ಅಥವಾ ಆಯುಕ್ತವಾದ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ನಾವು ಸಿಲುಕಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇನೆಂದರೆ ನಮ್ಮ ಅರಿವಿಗೆ ಸಿಗದ ಜ್ಞಾನ, ಎಲ್ಲ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ, ಅರಿಯುತ್ತದೆ ಎಂದ ಹಾಗಾಯಿತು. ಎರಡನೆಯದು ನಿಜವಾದಲ್ಲಿ, ಎರಡನೆಯ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅರಿಯಲು ಮತ್ತೊಂದು ಜ್ಞಾನ, ಅದನ್ನು ಅರಿಯಲು ಮಗದೊಂದು ಜ್ಞಾನ ಹೀಗೆ ಅನವಸ್ಥಾದೋಷಕ್ಕೆ ಸಿಗುತ್ತೇವೆ. ಈ ಎರಡು ದೋಷಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಬೇಕಾದರೆ ಮೂರನೆಯ ನಿಲುವು ಅಗತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ವಸ್ತುವನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸುವಂಥ ಜ್ಞಾನ, ತನ್ನ ಪ್ರಕಟಣೆಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕಾಯಬೇಕು ಎನ್ನುವಂತಾದರೆ ಅದು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಜಡವೇ ಆಗಿರಬೇಕು. ಅಂದರೆ ಅದು ಪರಪ್ರಕಾಶ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಸ್ವಪ್ರಕಾಶವಲ್ಲ. ಇದು ಸತ್ಯವಾದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮತತ್ತ್ವವನ್ನು ಕತ್ತಲಿನ ಮೂಟೆ ಎಂದ ಹಾಗಾಯಿತು. ಈ ನಿಲುವಿನಿಂದ ಆತ್ಮತತ್ತ್ವದ ಪಾರಮ್ಯವನ್ನೇ ನಿರಾಕರಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಆತ್ಮವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಬೆಳಕಿಗಾಗಿ ಆತ್ಮದ ಎಲ್ಲೆಯಿಂದ ಆಚೆಯೇ ಹುಡುಕುವಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹುಡುಕುವಿಕೆಗೆ ಅಂತ್ಯವೇ ಇಲ್ಲವೆಂದಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಸಂದಿಗ್ಧ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ : ತನ್ನನ್ನು ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಸಮರ್ಥವಾದ ಆತ್ಮ ಜಗತ್ತನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಾದರೂ ಹೇಗೆ? ಎಂದರೆ ಅದು ಜಡವೇ ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ. ಆತ್ಮ ಜಡವಾದಲ್ಲಿ ಬೇರೆಯದನ್ನು ಅರಿಯುವುದಂತಿರಲಿ, ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನೇ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾರದಾಗುತ್ತದೆ. ಎಂದರೆ ತನ್ನ ಇರವನ್ನೇ ಅರಿಯದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಒಂದು ದೀಪ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ತೋರಿಸಿಕೊಂಡು ಇತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬೆಳಗುವಂತೆ - ಯಾವ ಮಾಧಮ್ಯವನ್ನೂ ಅಪೇಕ್ಷಿಸದೆ-ಸ್ವಭಾವಸಿದ್ಧವಾಗಿ, ಸ್ವಪ್ರಕಾಶವಾಗಿ ಅಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಆತ್ಮ ಅಸ್ತಿ ಭಾತಿ ಎನ್ನುವ ಎರಡು ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನೂ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು ಬಾಹ್ಯ ಮತ್ತು ಜಡ ವಸ್ತುವಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ವಿಷಯವಾಗುವ ಅಂಶವೂ ಅಲ್ಲ. ಮತ್ತೊಂದು ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ವಿಷಯವಾಗುವುದೂ ಅಲ್ಲ. ಅದು ಸ್ವವೇದ್ಯ. ಸ್ವಪ್ರಕಾಶ, ನಿರಂತರ, ನಿತ್ಯಸಿದ್ಧ, ಮತ್ತು ಅಖಂಡ. ಈ ಉತ್ತರ ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆತ್ಮದ ಪರಮಾರ್ಥ ಸ್ವರೂಪವಾದ ಚಿತ್ತಿನ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [http://www.sacred-texts.com/tantra/sas/sas14.htm Arthur Avalon, ''Shakti and Shâkta. Chapter 14: Cit-Shakti (The Consciousness Aspect of the Universe)''] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚಿತ್}} [[ವರ್ಗ:ವೇದಾಂತ]] [[ವರ್ಗ:ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]] 7klc9hebo1sedo126jap9k52l8qxaq5 1433799 1433798 2026-10-19T03:52:02Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1433799 wikitext text/x-wiki '''ಚಿತ್''' - ತಾನೂ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ ಇತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವಂಥ ತೇಜೋಧಾತು ಎನ್ನುವ ಮುಖ್ಯ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ ಶಬ್ದವನ್ನು [[ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]]ದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಅರ್ಥವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಡಿಲಿಸಿಕೊಂಡೇ ಚಿತ್ ಎಂದರೆ [[ಮನಸ್ಸು]], [[ಬುದ್ಧಿ|ಬುದ್ದಿ]], [[ಪ್ರಾಣ]], [[ವಿವೇಕ]] ಎಂಬ ಅರ್ಥಗಳಲ್ಲೂ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಅರ್ಥವನ್ನು ಬಿಡದೆ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದಾದರೆ ಇದು [[ಆತ್ಮ]] ಅಥವಾ [[ಬ್ರಹ್ಮತತ್ತ್ವ]] ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಮೂಲವೆಂಬಂತೆ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಹಾಗೆ ತಾನೇ ಚಿದ್ವಸ್ತು ಎಂದೂ ಸೂಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿಯೇ [[ಉಪನಿಷತ್|ಉಪನಿಷತ್ತು]]ಗಳು [[ಬ್ರಹ್ಮ]] ಅಥವಾ ಆತ್ಮತತ್ತ್ವವನ್ನು ಸತ್ ಚಿತ್ ಆನಂದವೆಂತಲೂ ಸತ್ಯಂ ಜ್ಞಾನಂ ಅನಂತಂ ಎಂತಲೂ ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತವೆ. ==ಅರ್ಥವ್ಯಾಖ್ಯೆ== [[ಪರಮಾರ್ಥ]] ತತ್ತ್ವವಾದ ಬ್ರಹ್ಮತತ್ತ್ವ ಎಲ್ಲದರ ಇರುವಿಕೆಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿದ್ದು ಎಲ್ಲದರ ಇರುವನ್ನೂ ಆಗಗೊಳಿಸುವುದರಿಂದ ಸತ್‍ತತ್ತ್ವ ಎಂದು ಕರೆಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಹಜ. ಇದು ನಿತ್ಯ, ನಿರಂತರ, ಅಕ್ಷರ ಆಗಿರುವಂಥ ಬ್ರಹ್ಮದ ಲಕ್ಷಣ. ಇಂಥ ಸದ್ವಸ್ತು ಏಕೆ ಜಡಾತ್ಮಕ ಅಥವಾ ಅಚೇತನಾತ್ಮಕವಾಗಿರಬಾರದು-ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅದು ಚಿದ್ವಸ್ತು ಅಥವಾ ಚೇತನಾತ್ಮಕವಾದದ್ದು ಎಂದು ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು ಸಾರುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ಬ್ರಹ್ಮತತ್ತ್ವವನ್ನು ಸ್ವಯಂಜ್ಯೋತಿ ಸ್ವಪ್ರಕಾಶ ಎಂದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿವೆ. ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಜಡ ಅಥವಾ ಅಚೇತನ ವಸ್ತುವಿನ ಲಕ್ಷಣ ಪರಪ್ರಕಾಶ್ಯವಾದದ್ದು, ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ವಿಷಯವಾದದ್ದು. ಆದರೆ ಸ್ವಯಂಪ್ರಕಾಶವಾದ, ಸ್ವಯಂಜ್ಯೋತಿಯಾದ ಚಿದ್ವಸ್ತು ಜ್ಞಾತೃ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇರುವಂಥದು ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಇದನ್ನು ಆತ್ಮ ಎನ್ನುವುದು. ಅದು ಬೆಳಕಿನ [[ಬೆಳಕು]]. ಎಲ್ಲ ಹೊರಗಿನ ಬೆಳಕುಗಳೂ ನಂದಿಹೋದಾಗ ನಮ್ಮನ್ನು ನಡೆಸುವುದು ಈ ಅಂತರಂಗದ ಬೆಳಕು ಎಂದು [[ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯ]] ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಆ ಬೆಳಕಿನಿಂದಲೇ ಬಾಹ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಬೆಳಕನ್ನೂ ನೀಡುವ ವಸ್ತುಗಳೂ ತಮ್ಮ ಬೆಳಕನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ ಎಂದು [[ಮುಂಡಕೋಪನಿಷತ್|ಮುಂಡಕ ಉಪನಿಷತ್ತು]] ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಮೂಲಭೂತವಾದ ಪ್ರಜ್ಞಾನತತ್ತ್ವ. ಬ್ರಹ್ಮಕ್ಕೆ ಹೇಳಿರುವ ಈ ವಿವರಣೆ ಆತ್ಮತತ್ತ್ವಕ್ಕೂ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ. ==ದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ== ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ಬಂದ ತತ್ತ್ವಭೂಮಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಎಂದರೆ ವೈದಿಕ ಮತ್ತು ಅವೈದಿಕ ದರ್ಶನಗಳು ಹುಟ್ಟಿದಾಗ, ಆತ್ಮ ಬ್ರಹ್ಮಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಚಿತ್ ವಿಷಯಕವಾದ ಜಿಜ್ಞಾಸೆ ಎರಡು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಮೊದಲನೆಯದು ಬ್ರಹ್ಮ (ಅಥವಾ ಆತ್ಮ) ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೇ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಎರಡನೆಯದು ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಅರಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ. ಚಿತ್ ಮತ್ತು [[ಜ್ಞಾನ]] ಎಂಬುವನ್ನು ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಇವು ಆತ್ಮತತ್ತ್ವದ ಮೂಲಭೂತ, ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ದ್ರವ್ಯರೂಪವೇ ಅಥವಾ ಆತ್ಮದ ವಿಶೇಷಣ ರೂಪವೆನ್ನಬಹುದಾದ ಗುಣವೆ ಅಥವಾ ಆತ್ಮದ ಕ್ರಿಯಾ ವ್ಯಾಪಾರವೆಂಬಂತೆ ಆಗಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ಆಕಸ್ಮಿಕ ಅಥವಾ ಆಗಂತುಕ ಅಂಶವೇ ಅಥವಾ ನಿತ್ಯತತ್ತ್ವವಾದ ಆತ್ಮತತ್ತ್ವದಂತೆಯೇ ಇದೂ ನಿತ್ಯ ವಿಶೇಷವೇ ಅಥವಾ ಬಂದು ಹೋಗುವ ಅನಿತ್ಯ ಅಂಶವೇ ಆತ್ಮವನ್ನು ಅರಿಯುವ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾತೃಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಜ್ಞೇಯವಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದಾದರೂ ಹೇಗೆ-ಹೀಗೆ ನಾನಾ ಮುಖವಾಗಿ ಜಿಜ್ಞಾಸೆ ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ. [[ಚಾರ್ವಾಕ|ಚಾರ್ವಾಕರ]] ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನವೆಂಬುದು ಭೌತಿಕ ದೇಹದಿಂದ ಉದ್ಭವವಾಗುವ ಒಂದು ಅಂಶ-ತಾಂಬೂಲಚರ್ವಣದಿಂದ ಕೆಂಪು ಹುಟ್ಟುವಂತೆ, [[ಕಬ್ಬು|ಕಬ್ಬಿ]]ನಲ್ಲಿ ಸಿಹಿ ಹುಟ್ಟುವಂತೆ. ದೇಹದ ಅಂತ್ಯವಾದರೆ ಅದೂ ಅಂತ್ಯವಾದಂತೆಯೇ. ==ಬೌದ್ದ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ== ಬೌದ್ಧರ [[ಅನಾತ್ಮವಾದ]]ದ ಪ್ರಕಾರ ಚಿತ್ ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನವೆನ್ನುವುದು ಕ್ಷಣ ಕ್ಷಣಕ್ಕೂ ಬದಲಾಗುವ ಒಂದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಪಂಚಸ್ಕಂಧಗಳ ಸಂಘಾತದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಒಂದು ವಿಜ್ಞಾನ ವೃತ್ತಿ. ಪರಮಾರ್ಥವಾಗಿ ಅದೂ ಇಲ್ಲವಾಗುತ್ತದೆ.ನೈಯ್ಯಾಯಿಕರು ಹೇಳುವಂತೆ ಜ್ಞಾನವೆಂಬುದು ಆಗಂತುಕವಾಗಿ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಒಂದು ಬೋಧ. ಆತ್ಮ, ಮನಸ್ಸು, ಇಂದ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಾರ್ಥ ಇವುಗಳ ಸನ್ನಿಕರ್ಷದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವಂಥದು. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಜ್ಞಾನವೆಂಬುದು ಆತ್ಮನ ಸ್ವಭಾವಲಕ್ಷಣವಲ್ಲ, ಅಲ್ಲದೆ ನಿತ್ಯವಾದುದೂ ಅಲ್ಲ. ಆತ್ಮನ ಇರವಿಗೂ ಅರಿವಿಗೂ ಅಗತ್ಯ ಸಂಬಂಧವೇನಿಲ್ಲ. [[ಮೀಮಾಂಸ ದರ್ಶನ|ಮೀಮಾಂಸಕ]]ರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, [[ನ್ಯಾಯ ದರ್ಶನ|ನ್ಯಾಯ]]ದಲ್ಲಿದ್ದಂತೆಯೇ ಆತ್ಮ ಪ್ರಥಮತಃ ಜಡನ್ಯಾಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಆತ್ಮ ಅರಿಯತ್ತಾನೆ ಎನ್ನುವುದು ಅನುವ್ಯವಸಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಮೀಮಾಂಸಕರಲ್ಲಿ ಅಂಥ ಎರಡನೆಯ ಅರಿವಿನ ಅಗತ್ಯಬೇಕಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಜ್ಞಾನ ಸ್ವಭಾವತಃ ಆತ್ಮನ ಗುಣವಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಜ್ಞಾನಕ್ರಿಯೆ ನಡೆದಾಗ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅದೇ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ವಸ್ತುವನ್ನು ಅರಿಯುವಂತೆ ಆತ್ಮ ತನ್ನನ್ನೂ ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅರಿಯುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನ ಆತ್ಮನ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಲ್ಲ. ಪೂರ್ಣ [[ನಿದ್ರೆ|ನಿದ್ದೆ]]ಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ [[ಅರಿವು]] ಇಲ್ಲದಿರುವ ಕಾರಣ ಆತ್ಮ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ [[ಜಡತ್ವ|ಜಡ]] ಎಂದು ಮೀಮಾಂಸಕರ ವಾದ. ಹಾಗಾದರೆ ಆತ್ಮಕ್ಕೂ [[ಜ್ಞಾನ]]ಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧ ಹೇಗೆ ಎಂದರೆ, ಅದೊಂದು ಆತ್ಮನಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಕ್ರಿಯೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಜ್ಞಾನಕರ್ಮ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಉಂಟಾದಾಗ ಆತ್ಮನನ್ನು ಜ್ಞಾತೃವೆಂದೂ ಅರಿತ ವಸ್ತುವನ್ನು ಜ್ಞೇಯವೆಂದೂ ತಿಳಿಯತಕ್ಕದ್ದು. ಆತ್ಮ ಕೂಡ ಜ್ಞೇಯವಸ್ತುವಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದು ಮೀಮಾಂಸಕರ ನಿಲವು. ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುವುದು ಎನ್ನುವ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಈ ಸತ್ಯ ಹೊರಬೀಳುತ್ತದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಮೀಮಾಂಸಕರು. ==ದರ್ಶನಕಾರರು== ಭಾರತೀಯ ದರ್ಶನಕಾರರಲ್ಲಿ ಆತ್ಮತತ್ತ್ವ ಚಿತ್ ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನತತ್ತ್ವವೇ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಲ್ಲ ಎಂದು ಗಣಿಸಿದವರಲ್ಲಿ [[ಸಾಂಖ್ಯ]]ರು ಮೊದಲಿಗರು. ಇವರ ಪ್ರಕಾರ ಆತ್ಮ ಅಥವಾ [[ಪುರುಷ]] ಚಿದ್ವಸ್ತು ; [[ಪ್ರಕೃತಿ]] ಜಡಾತ್ಮಕ. ಪ್ರಕೃತಿಯ 'ವಿಕಾರ ವಾದ 'ಬುದ್ಧಿ ಎನ್ನುವುದು ಚಿತ್ಪುರುಷನನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಕರಣ ಮಾತ್ರ. ಪುರುಷನ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಹೊಳೆಯುವ ಬುದ್ಧಿ, [[ಅಹಂಕಾರ]], ಮನಸ್ಸುಗಳು (ಅಂತಃಕರಣಗಳು) ಪ್ರಾಕೃತಿಕವೇ ಹೊರತು ಸ್ವತಃ ಪ್ರಕಾಶವನ್ನು ನೀಡುವಂತ ಚಿದ್ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಸಾಂಖ್ಯರು. ಚಿತ್ ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನ ಲಕ್ಷಣನಾದ ಪುರುಷ ನಿತ್ಯ, ಅನೇಕ. ಆದ್ದರಿಂದ ಚಿತ್ತತ್ತ್ವ ಕೂಡ ನಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಅನೇಕ. [[ವೇದಾಂತ]] ದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ತಿಗೂ ಆತ್ಮತತ್ತ್ವಕ್ಕೂ ಇರುವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ: [[ದ್ವೈತ]] ದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮನಿಗೆ ಚಿತ್ತೆನ್ನುವುದು ಅಗತ್ಯವಾದ ಒಂದು ಗುಣ ; ಅಹಂಕಾರದೊಡನೆ ಸದಾ ಇರುವಂಥದು. ಆದರೆ [[ನ್ಯಾಯ ದರ್ಶನ|ನ್ಯಾಯದರ್ಶನ]]ದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವಂತೆ ಆಗಂತುಕವಾಗಿ ಆತ್ಮನೊಡನೆ ಸೇರುವ ಗುಣವಲ್ಲ. ಅದು ಗುಣವಾದರೂ ಆತ್ಮನಂತೆಯೇ ನಿತ್ಯವಾದುದು. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನವಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಚಿದ್ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನೂ ದ್ವೈತ ಒಪ್ಪುತ್ತದೆ. ಸಾಂಖ್ಯ ಮತ್ತು [[ಅದ್ವೈತ|ಅದ್ವೈತಗಳು]] ಹೇಳುವಂತೆಯೇ ವೃತ್ತಿಜ್ಞಾನವೆನ್ನುವುದೂ ಇದೆ. ಇದು ಬಾಹ್ಯವಸ್ತು ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷಿಗಳ ನಡುವೆ ಉಂಟಾಗುವ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ಉದ್ಭವವಾದದ್ದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಅನಿತ್ಯ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಆತ್ಮತತ್ತ್ವಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದದ್ದೇನಲ್ಲ. ಈ ವೃತ್ತಿಜ್ಞಾನ ಮಾನವನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಾದರೆ [[ಈಶ್ವರ]]ನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಜ್ಞಾನ ಬೇರೊಂದಿದೆ. ಅದು ಈಶ್ವರನಿಗೆ, ದೇಹದಂತೆ ಎಡ ಬಿಡದೆ, ಇರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಸಂಬಂಧವಾಗಿ ಈಶ್ವರನಿಗೆ ಸದಾಕಾಲದಲ್ಲೂ ಸರ್ವ ವಿಷಯಗಳೂ ಜ್ಞೇಯ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿ ಇರುತ್ತವೆ. ಈ ಜ್ಞಾನತತ್ತ್ವದ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಈಶ್ವರನೂ ತನಗೆ ತಾನೇ ಜ್ಞಾತೃವಾಗಿರುವಂತೆ ಜ್ಞೇಯನೂ ಆಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯ. [[ವಿಶಿಷ್ಟಾದ್ವೈತ]] ದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನವೆನ್ನುವುದು ಆತ್ಮನ ವಿಶೇಷಣ; ಆತ್ಮನಂತೆಯೇ ನಿತ್ಯ. ನಿತ್ಯ-ವಿಶೇಷ ಸಂಬಂಧದಿಂದಲೇ ಆತ್ಮನನ್ನು ಚಿದ್ರೂಪ ಅಥವಾ ಚೈತನ್ಯಗುಣಕ ಎಂದು ಕರೆದಿರುವುದು. ಆತ್ಮ ಕೇವಲ ಜ್ಞಾನವೊಂದೇ ಅಲ್ಲ, ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾಗುವ ಜ್ಞೇಯಕೂಡ. [[ಭೂಮಿ]]ಗೂ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಹೊರಡುವ ಗಂಧಕ್ಕೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿರುವಂತೆ ಆತ್ಮಕ್ಕೂ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೂ ಭಿನ್ನತೆ ಇದೆ. ಆದರೆ ಜ್ಞಾನ ವಿಶೇಷಣವಾದ್ದರಿಂದ ವಿಶೇಷ್ಯವಾದ ಆತ್ಮನನ್ನು ಆಧರಿಸಿಕೊಂಡೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ದರ್ಶನದ ಪ್ರಕಾರ ಕೇವಲವಾದ ಜ್ಞಾನವೆನ್ನುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ಸದಾ ಅರ್ಥವಿಷಯಕ; ಜ್ಞಾತೃ-ಜ್ಞೇಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸದಾಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆತ್ಮನೊಡನೆ ನಿತ್ಯ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜ್ಞಾನ ಇರುವುದರಿಂದ ಆತ್ಮನನ್ನು ಜಡವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗದು ಎಂದು ವಿಶಿಷ್ಟಾದ್ವೈತರ ನಿಲವು. ಅದ್ವೈತದಲ್ಲಿಯಾದರೋ ಬ್ರಹ್ಮ ಅಥವಾ ಆತ್ಮ (ಈ ದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಇವೆರಡೂ ಪರ್ಯಾಯ ತತ್ತ್ವಗಳು) ಚಿತ್ತಲ್ಲದೆ ಬೇರೆಯಲ್ಲ. ಚಿತ್ ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನ ಆತ್ಮದ ಸ್ವರೂಪ. ಅದು ನಿತ್ಯ, ಏಕ, ಅಖಂಡ, ನಿರ್ವಿಶೇಷ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಿಷಯಕ. ಚಿತ್ ಸ್ವರೂಪವಾದ ಆತ್ಮ ಸ್ವಯಂಜ್ಯೋತಿ ಮತ್ತು ಸ್ವಪ್ರಕಾಶ. ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು ಹೇಳುವಂತೆ ಇದು ಮೂಲಭೂತವಾದ ಸತ್ಯ, ಜ್ಞಾನ, ಜ್ಞಾತೃಜ್ಞೇಯಗಳೆಂಬ ತ್ರಿಪುಟೀ ಸಂಬಂಧ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕವಾದದ್ದು ; ಜೀವಾತ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗವಾಗುವಂಥದು. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಜ್ಞಾನ ಸ್ವರೂಪ ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲ. ಅದು ಅಂತಃಕರಣವೃತ್ತಿ ಅಥವಾ ಬುದ್ಧಿವೃತ್ತಿ. ಪಾರಮಾರ್ಥಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸ್ವರೂಪಸಿದ್ಧವಾದದ್ದು. ಆತ್ಮನಿಗೆ ಅಪರೋಕ್ಷವಾದದ್ದು ಮತ್ತು ನಿರಪೇಕ್ಷವಾದದ್ದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಆತ್ಮ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಜ್ಞೇಯ ವಸ್ತುವಾಗುವ ಆವಶ್ಯಕತೆ ಇಲ್ಲ. ಸತ್ ಒಂದೇ ಆದ್ದರಿಂದ ಸದ್ವಸ್ತುವಾದ ಆತ್ಮ ಅಖಂಡವಾದದ್ದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಒಂದು ಇನ್ನೊಂದನ್ನು ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಎರಡನೆಯದೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ==ಸ್ವರೂಪ== ಚಿತ್ತಿನ ವಿಚಾರವಾಗಿ ನಡೆದಿರುವ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಯನ್ನು ಸಮಗ್ರ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಹೀಗಿರುತ್ತದೆ: ಜ್ಞಾನದ ಪರಿಮಿತಿಗೆ ಜ್ಞೇಯವಸ್ತು ಸಿಗುವ ಹಾಗೆ, ಅದೇ ಜ್ಞಾನವೂ ಸಿಗುತ್ತದೆಯೇ? ಎಂದರೆ ಜ್ಞಾನ ಜ್ಞೇಯವಾಗಬಲ್ಲುದೇ ? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಮೂರು ತೆರನಾದ ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳಬಹುದು; ಹೇಳಿರುವುದು ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. # ಒಂದು ವಸ್ತುವನ್ನು ನಾವು ಅರಿತೆವೆಂದಾಗ, ಈ ಅರಿವಿನ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ನಮಗೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. # ಈ ಅರಿವಿನ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತೊಂದು ಜ್ಞಾನದಿಂದ ನಮಗೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ. # ಈ ಅರಿವಿನ ಜ್ಞಾನ ತತ್ ಕ್ಷಣ, ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಯಾವ ಮಾಧ್ಯಮದ ಉಪಯೋಗವೂ ಇಲ್ಲದೆ ಆಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಉತ್ತರ ಸರಿಯಾದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಅಸಂಗತ ಅಥವಾ ಆಯುಕ್ತವಾದ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ನಾವು ಸಿಲುಕಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇನೆಂದರೆ ನಮ್ಮ ಅರಿವಿಗೆ ಸಿಗದ ಜ್ಞಾನ, ಎಲ್ಲ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ, ಅರಿಯುತ್ತದೆ ಎಂದ ಹಾಗಾಯಿತು. ಎರಡನೆಯದು ನಿಜವಾದಲ್ಲಿ, ಎರಡನೆಯ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅರಿಯಲು ಮತ್ತೊಂದು ಜ್ಞಾನ, ಅದನ್ನು ಅರಿಯಲು ಮಗದೊಂದು ಜ್ಞಾನ ಹೀಗೆ ಅನವಸ್ಥಾದೋಷಕ್ಕೆ ಸಿಗುತ್ತೇವೆ. ಈ ಎರಡು ದೋಷಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಬೇಕಾದರೆ ಮೂರನೆಯ ನಿಲುವು ಅಗತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ವಸ್ತುವನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸುವಂಥ ಜ್ಞಾನ, ತನ್ನ ಪ್ರಕಟಣೆಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕಾಯಬೇಕು ಎನ್ನುವಂತಾದರೆ ಅದು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಜಡವೇ ಆಗಿರಬೇಕು. ಅಂದರೆ ಅದು ಪರಪ್ರಕಾಶ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಸ್ವಪ್ರಕಾಶವಲ್ಲ. ಇದು ಸತ್ಯವಾದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮತತ್ತ್ವವನ್ನು ಕತ್ತಲಿನ ಮೂಟೆ ಎಂದ ಹಾಗಾಯಿತು. ಈ ನಿಲುವಿನಿಂದ ಆತ್ಮತತ್ತ್ವದ ಪಾರಮ್ಯವನ್ನೇ ನಿರಾಕರಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಆತ್ಮವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಬೆಳಕಿಗಾಗಿ ಆತ್ಮದ ಎಲ್ಲೆಯಿಂದ ಆಚೆಯೇ ಹುಡುಕುವಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹುಡುಕುವಿಕೆಗೆ ಅಂತ್ಯವೇ ಇಲ್ಲವೆಂದಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಸಂದಿಗ್ಧ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ : ತನ್ನನ್ನು ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಸಮರ್ಥವಾದ ಆತ್ಮ ಜಗತ್ತನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಾದರೂ ಹೇಗೆ? ಎಂದರೆ ಅದು ಜಡವೇ ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ. ಆತ್ಮ ಜಡವಾದಲ್ಲಿ ಬೇರೆಯದನ್ನು ಅರಿಯುವುದಂತಿರಲಿ, ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನೇ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾರದಾಗುತ್ತದೆ. ಎಂದರೆ ತನ್ನ ಇರವನ್ನೇ ಅರಿಯದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಒಂದು ದೀಪ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ತೋರಿಸಿಕೊಂಡು ಇತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬೆಳಗುವಂತೆ - ಯಾವ ಮಾಧಮ್ಯವನ್ನೂ ಅಪೇಕ್ಷಿಸದೆ-ಸ್ವಭಾವಸಿದ್ಧವಾಗಿ, ಸ್ವಪ್ರಕಾಶವಾಗಿ ಅಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಆತ್ಮ ಅಸ್ತಿ ಭಾತಿ ಎನ್ನುವ ಎರಡು ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನೂ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು ಬಾಹ್ಯ ಮತ್ತು ಜಡ ವಸ್ತುವಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ವಿಷಯವಾಗುವ ಅಂಶವೂ ಅಲ್ಲ. ಮತ್ತೊಂದು ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ವಿಷಯವಾಗುವುದೂ ಅಲ್ಲ. ಅದು ಸ್ವವೇದ್ಯ. ಸ್ವಪ್ರಕಾಶ, ನಿರಂತರ, ನಿತ್ಯಸಿದ್ಧ, ಮತ್ತು ಅಖಂಡ. ಈ ಉತ್ತರ ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆತ್ಮದ ಪರಮಾರ್ಥ ಸ್ವರೂಪವಾದ ಚಿತ್ತಿನ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [http://www.sacred-texts.com/tantra/sas/sas14.htm Arthur Avalon, ''Shakti and Shâkta. Chapter 14: Cit-Shakti (The Consciousness Aspect of the Universe)''] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚಿತ್}} [[ವರ್ಗ:ವೇದಾಂತ]] [[ವರ್ಗ:ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು]] gkurbvh74l0dlhcbey1d66z96spf24e 1433800 1433799 2026-10-19T03:54:22Z VASANTH S.N. 728 1433800 wikitext text/x-wiki {{ಹಿಂದೂ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ}} '''ಚಿತ್''' - ತಾನೂ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ ಇತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವಂಥ ತೇಜೋಧಾತು ಎನ್ನುವ ಮುಖ್ಯ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ ಶಬ್ದವನ್ನು [[ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]]ದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಅರ್ಥವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಡಿಲಿಸಿಕೊಂಡೇ ಚಿತ್ ಎಂದರೆ [[ಮನಸ್ಸು]], [[ಬುದ್ಧಿ|ಬುದ್ದಿ]], [[ಪ್ರಾಣ]], [[ವಿವೇಕ]] ಎಂಬ ಅರ್ಥಗಳಲ್ಲೂ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಅರ್ಥವನ್ನು ಬಿಡದೆ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದಾದರೆ ಇದು [[ಆತ್ಮ]] ಅಥವಾ [[ಬ್ರಹ್ಮತತ್ತ್ವ]] ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಮೂಲವೆಂಬಂತೆ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಹಾಗೆ ತಾನೇ ಚಿದ್ವಸ್ತು ಎಂದೂ ಸೂಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿಯೇ [[ಉಪನಿಷತ್|ಉಪನಿಷತ್ತು]]ಗಳು [[ಬ್ರಹ್ಮ]] ಅಥವಾ ಆತ್ಮತತ್ತ್ವವನ್ನು ಸತ್ ಚಿತ್ ಆನಂದವೆಂತಲೂ ಸತ್ಯಂ ಜ್ಞಾನಂ ಅನಂತಂ ಎಂತಲೂ ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತವೆ. ==ಅರ್ಥವ್ಯಾಖ್ಯೆ== [[ಪರಮಾರ್ಥ]] ತತ್ತ್ವವಾದ ಬ್ರಹ್ಮತತ್ತ್ವ ಎಲ್ಲದರ ಇರುವಿಕೆಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿದ್ದು ಎಲ್ಲದರ ಇರುವನ್ನೂ ಆಗಗೊಳಿಸುವುದರಿಂದ ಸತ್‍ತತ್ತ್ವ ಎಂದು ಕರೆಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಹಜ. ಇದು ನಿತ್ಯ, ನಿರಂತರ, ಅಕ್ಷರ ಆಗಿರುವಂಥ ಬ್ರಹ್ಮದ ಲಕ್ಷಣ. ಇಂಥ ಸದ್ವಸ್ತು ಏಕೆ ಜಡಾತ್ಮಕ ಅಥವಾ ಅಚೇತನಾತ್ಮಕವಾಗಿರಬಾರದು-ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅದು ಚಿದ್ವಸ್ತು ಅಥವಾ ಚೇತನಾತ್ಮಕವಾದದ್ದು ಎಂದು ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು ಸಾರುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ಬ್ರಹ್ಮತತ್ತ್ವವನ್ನು ಸ್ವಯಂಜ್ಯೋತಿ ಸ್ವಪ್ರಕಾಶ ಎಂದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿವೆ. ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಜಡ ಅಥವಾ ಅಚೇತನ ವಸ್ತುವಿನ ಲಕ್ಷಣ ಪರಪ್ರಕಾಶ್ಯವಾದದ್ದು, ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ವಿಷಯವಾದದ್ದು. ಆದರೆ ಸ್ವಯಂಪ್ರಕಾಶವಾದ, ಸ್ವಯಂಜ್ಯೋತಿಯಾದ ಚಿದ್ವಸ್ತು ಜ್ಞಾತೃ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇರುವಂಥದು ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಇದನ್ನು ಆತ್ಮ ಎನ್ನುವುದು. ಅದು ಬೆಳಕಿನ [[ಬೆಳಕು]]. ಎಲ್ಲ ಹೊರಗಿನ ಬೆಳಕುಗಳೂ ನಂದಿಹೋದಾಗ ನಮ್ಮನ್ನು ನಡೆಸುವುದು ಈ ಅಂತರಂಗದ ಬೆಳಕು ಎಂದು [[ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯ]] ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಆ ಬೆಳಕಿನಿಂದಲೇ ಬಾಹ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಬೆಳಕನ್ನೂ ನೀಡುವ ವಸ್ತುಗಳೂ ತಮ್ಮ ಬೆಳಕನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ ಎಂದು [[ಮುಂಡಕೋಪನಿಷತ್|ಮುಂಡಕ ಉಪನಿಷತ್ತು]] ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಮೂಲಭೂತವಾದ ಪ್ರಜ್ಞಾನತತ್ತ್ವ. ಬ್ರಹ್ಮಕ್ಕೆ ಹೇಳಿರುವ ಈ ವಿವರಣೆ ಆತ್ಮತತ್ತ್ವಕ್ಕೂ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ. ==ದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ== ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ಬಂದ ತತ್ತ್ವಭೂಮಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಎಂದರೆ ವೈದಿಕ ಮತ್ತು ಅವೈದಿಕ ದರ್ಶನಗಳು ಹುಟ್ಟಿದಾಗ, ಆತ್ಮ ಬ್ರಹ್ಮಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಚಿತ್ ವಿಷಯಕವಾದ ಜಿಜ್ಞಾಸೆ ಎರಡು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಮೊದಲನೆಯದು ಬ್ರಹ್ಮ (ಅಥವಾ ಆತ್ಮ) ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೇ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಎರಡನೆಯದು ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಅರಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ. ಚಿತ್ ಮತ್ತು [[ಜ್ಞಾನ]] ಎಂಬುವನ್ನು ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಇವು ಆತ್ಮತತ್ತ್ವದ ಮೂಲಭೂತ, ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ದ್ರವ್ಯರೂಪವೇ ಅಥವಾ ಆತ್ಮದ ವಿಶೇಷಣ ರೂಪವೆನ್ನಬಹುದಾದ ಗುಣವೆ ಅಥವಾ ಆತ್ಮದ ಕ್ರಿಯಾ ವ್ಯಾಪಾರವೆಂಬಂತೆ ಆಗಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ಆಕಸ್ಮಿಕ ಅಥವಾ ಆಗಂತುಕ ಅಂಶವೇ ಅಥವಾ ನಿತ್ಯತತ್ತ್ವವಾದ ಆತ್ಮತತ್ತ್ವದಂತೆಯೇ ಇದೂ ನಿತ್ಯ ವಿಶೇಷವೇ ಅಥವಾ ಬಂದು ಹೋಗುವ ಅನಿತ್ಯ ಅಂಶವೇ ಆತ್ಮವನ್ನು ಅರಿಯುವ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾತೃಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಜ್ಞೇಯವಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದಾದರೂ ಹೇಗೆ-ಹೀಗೆ ನಾನಾ ಮುಖವಾಗಿ ಜಿಜ್ಞಾಸೆ ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ. [[ಚಾರ್ವಾಕ|ಚಾರ್ವಾಕರ]] ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನವೆಂಬುದು ಭೌತಿಕ ದೇಹದಿಂದ ಉದ್ಭವವಾಗುವ ಒಂದು ಅಂಶ-ತಾಂಬೂಲಚರ್ವಣದಿಂದ ಕೆಂಪು ಹುಟ್ಟುವಂತೆ, [[ಕಬ್ಬು|ಕಬ್ಬಿ]]ನಲ್ಲಿ ಸಿಹಿ ಹುಟ್ಟುವಂತೆ. ದೇಹದ ಅಂತ್ಯವಾದರೆ ಅದೂ ಅಂತ್ಯವಾದಂತೆಯೇ. ==ಬೌದ್ದ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ== ಬೌದ್ಧರ [[ಅನಾತ್ಮವಾದ]]ದ ಪ್ರಕಾರ ಚಿತ್ ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನವೆನ್ನುವುದು ಕ್ಷಣ ಕ್ಷಣಕ್ಕೂ ಬದಲಾಗುವ ಒಂದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಪಂಚಸ್ಕಂಧಗಳ ಸಂಘಾತದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಒಂದು ವಿಜ್ಞಾನ ವೃತ್ತಿ. ಪರಮಾರ್ಥವಾಗಿ ಅದೂ ಇಲ್ಲವಾಗುತ್ತದೆ.ನೈಯ್ಯಾಯಿಕರು ಹೇಳುವಂತೆ ಜ್ಞಾನವೆಂಬುದು ಆಗಂತುಕವಾಗಿ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಒಂದು ಬೋಧ. ಆತ್ಮ, ಮನಸ್ಸು, ಇಂದ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಾರ್ಥ ಇವುಗಳ ಸನ್ನಿಕರ್ಷದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವಂಥದು. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಜ್ಞಾನವೆಂಬುದು ಆತ್ಮನ ಸ್ವಭಾವಲಕ್ಷಣವಲ್ಲ, ಅಲ್ಲದೆ ನಿತ್ಯವಾದುದೂ ಅಲ್ಲ. ಆತ್ಮನ ಇರವಿಗೂ ಅರಿವಿಗೂ ಅಗತ್ಯ ಸಂಬಂಧವೇನಿಲ್ಲ. [[ಮೀಮಾಂಸ ದರ್ಶನ|ಮೀಮಾಂಸಕ]]ರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, [[ನ್ಯಾಯ ದರ್ಶನ|ನ್ಯಾಯ]]ದಲ್ಲಿದ್ದಂತೆಯೇ ಆತ್ಮ ಪ್ರಥಮತಃ ಜಡನ್ಯಾಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಆತ್ಮ ಅರಿಯತ್ತಾನೆ ಎನ್ನುವುದು ಅನುವ್ಯವಸಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಮೀಮಾಂಸಕರಲ್ಲಿ ಅಂಥ ಎರಡನೆಯ ಅರಿವಿನ ಅಗತ್ಯಬೇಕಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಜ್ಞಾನ ಸ್ವಭಾವತಃ ಆತ್ಮನ ಗುಣವಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಜ್ಞಾನಕ್ರಿಯೆ ನಡೆದಾಗ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅದೇ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ವಸ್ತುವನ್ನು ಅರಿಯುವಂತೆ ಆತ್ಮ ತನ್ನನ್ನೂ ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅರಿಯುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನ ಆತ್ಮನ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಲ್ಲ. ಪೂರ್ಣ [[ನಿದ್ರೆ|ನಿದ್ದೆ]]ಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ [[ಅರಿವು]] ಇಲ್ಲದಿರುವ ಕಾರಣ ಆತ್ಮ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ [[ಜಡತ್ವ|ಜಡ]] ಎಂದು ಮೀಮಾಂಸಕರ ವಾದ. ಹಾಗಾದರೆ ಆತ್ಮಕ್ಕೂ [[ಜ್ಞಾನ]]ಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧ ಹೇಗೆ ಎಂದರೆ, ಅದೊಂದು ಆತ್ಮನಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಕ್ರಿಯೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಜ್ಞಾನಕರ್ಮ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಉಂಟಾದಾಗ ಆತ್ಮನನ್ನು ಜ್ಞಾತೃವೆಂದೂ ಅರಿತ ವಸ್ತುವನ್ನು ಜ್ಞೇಯವೆಂದೂ ತಿಳಿಯತಕ್ಕದ್ದು. ಆತ್ಮ ಕೂಡ ಜ್ಞೇಯವಸ್ತುವಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದು ಮೀಮಾಂಸಕರ ನಿಲವು. ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುವುದು ಎನ್ನುವ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಈ ಸತ್ಯ ಹೊರಬೀಳುತ್ತದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಮೀಮಾಂಸಕರು. ==ದರ್ಶನಕಾರರು== ಭಾರತೀಯ ದರ್ಶನಕಾರರಲ್ಲಿ ಆತ್ಮತತ್ತ್ವ ಚಿತ್ ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನತತ್ತ್ವವೇ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಲ್ಲ ಎಂದು ಗಣಿಸಿದವರಲ್ಲಿ [[ಸಾಂಖ್ಯ]]ರು ಮೊದಲಿಗರು. ಇವರ ಪ್ರಕಾರ ಆತ್ಮ ಅಥವಾ [[ಪುರುಷ]] ಚಿದ್ವಸ್ತು ; [[ಪ್ರಕೃತಿ]] ಜಡಾತ್ಮಕ. ಪ್ರಕೃತಿಯ 'ವಿಕಾರ ವಾದ 'ಬುದ್ಧಿ ಎನ್ನುವುದು ಚಿತ್ಪುರುಷನನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಕರಣ ಮಾತ್ರ. ಪುರುಷನ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಹೊಳೆಯುವ ಬುದ್ಧಿ, [[ಅಹಂಕಾರ]], ಮನಸ್ಸುಗಳು (ಅಂತಃಕರಣಗಳು) ಪ್ರಾಕೃತಿಕವೇ ಹೊರತು ಸ್ವತಃ ಪ್ರಕಾಶವನ್ನು ನೀಡುವಂತ ಚಿದ್ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಸಾಂಖ್ಯರು. ಚಿತ್ ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನ ಲಕ್ಷಣನಾದ ಪುರುಷ ನಿತ್ಯ, ಅನೇಕ. ಆದ್ದರಿಂದ ಚಿತ್ತತ್ತ್ವ ಕೂಡ ನಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಅನೇಕ. [[ವೇದಾಂತ]] ದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ತಿಗೂ ಆತ್ಮತತ್ತ್ವಕ್ಕೂ ಇರುವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ: [[ದ್ವೈತ]] ದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮನಿಗೆ ಚಿತ್ತೆನ್ನುವುದು ಅಗತ್ಯವಾದ ಒಂದು ಗುಣ ; ಅಹಂಕಾರದೊಡನೆ ಸದಾ ಇರುವಂಥದು. ಆದರೆ [[ನ್ಯಾಯ ದರ್ಶನ|ನ್ಯಾಯದರ್ಶನ]]ದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವಂತೆ ಆಗಂತುಕವಾಗಿ ಆತ್ಮನೊಡನೆ ಸೇರುವ ಗುಣವಲ್ಲ. ಅದು ಗುಣವಾದರೂ ಆತ್ಮನಂತೆಯೇ ನಿತ್ಯವಾದುದು. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನವಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಚಿದ್ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನೂ ದ್ವೈತ ಒಪ್ಪುತ್ತದೆ. ಸಾಂಖ್ಯ ಮತ್ತು [[ಅದ್ವೈತ|ಅದ್ವೈತಗಳು]] ಹೇಳುವಂತೆಯೇ ವೃತ್ತಿಜ್ಞಾನವೆನ್ನುವುದೂ ಇದೆ. ಇದು ಬಾಹ್ಯವಸ್ತು ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷಿಗಳ ನಡುವೆ ಉಂಟಾಗುವ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ಉದ್ಭವವಾದದ್ದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಅನಿತ್ಯ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಆತ್ಮತತ್ತ್ವಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದದ್ದೇನಲ್ಲ. ಈ ವೃತ್ತಿಜ್ಞಾನ ಮಾನವನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಾದರೆ [[ಈಶ್ವರ]]ನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಜ್ಞಾನ ಬೇರೊಂದಿದೆ. ಅದು ಈಶ್ವರನಿಗೆ, ದೇಹದಂತೆ ಎಡ ಬಿಡದೆ, ಇರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಸಂಬಂಧವಾಗಿ ಈಶ್ವರನಿಗೆ ಸದಾಕಾಲದಲ್ಲೂ ಸರ್ವ ವಿಷಯಗಳೂ ಜ್ಞೇಯ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿ ಇರುತ್ತವೆ. ಈ ಜ್ಞಾನತತ್ತ್ವದ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಈಶ್ವರನೂ ತನಗೆ ತಾನೇ ಜ್ಞಾತೃವಾಗಿರುವಂತೆ ಜ್ಞೇಯನೂ ಆಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯ. [[ವಿಶಿಷ್ಟಾದ್ವೈತ]] ದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನವೆನ್ನುವುದು ಆತ್ಮನ ವಿಶೇಷಣ; ಆತ್ಮನಂತೆಯೇ ನಿತ್ಯ. ನಿತ್ಯ-ವಿಶೇಷ ಸಂಬಂಧದಿಂದಲೇ ಆತ್ಮನನ್ನು ಚಿದ್ರೂಪ ಅಥವಾ ಚೈತನ್ಯಗುಣಕ ಎಂದು ಕರೆದಿರುವುದು. ಆತ್ಮ ಕೇವಲ ಜ್ಞಾನವೊಂದೇ ಅಲ್ಲ, ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾಗುವ ಜ್ಞೇಯಕೂಡ. [[ಭೂಮಿ]]ಗೂ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಹೊರಡುವ ಗಂಧಕ್ಕೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿರುವಂತೆ ಆತ್ಮಕ್ಕೂ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೂ ಭಿನ್ನತೆ ಇದೆ. ಆದರೆ ಜ್ಞಾನ ವಿಶೇಷಣವಾದ್ದರಿಂದ ವಿಶೇಷ್ಯವಾದ ಆತ್ಮನನ್ನು ಆಧರಿಸಿಕೊಂಡೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ದರ್ಶನದ ಪ್ರಕಾರ ಕೇವಲವಾದ ಜ್ಞಾನವೆನ್ನುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ಸದಾ ಅರ್ಥವಿಷಯಕ; ಜ್ಞಾತೃ-ಜ್ಞೇಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸದಾಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆತ್ಮನೊಡನೆ ನಿತ್ಯ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜ್ಞಾನ ಇರುವುದರಿಂದ ಆತ್ಮನನ್ನು ಜಡವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗದು ಎಂದು ವಿಶಿಷ್ಟಾದ್ವೈತರ ನಿಲವು. ಅದ್ವೈತದಲ್ಲಿಯಾದರೋ ಬ್ರಹ್ಮ ಅಥವಾ ಆತ್ಮ (ಈ ದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಇವೆರಡೂ ಪರ್ಯಾಯ ತತ್ತ್ವಗಳು) ಚಿತ್ತಲ್ಲದೆ ಬೇರೆಯಲ್ಲ. ಚಿತ್ ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನ ಆತ್ಮದ ಸ್ವರೂಪ. ಅದು ನಿತ್ಯ, ಏಕ, ಅಖಂಡ, ನಿರ್ವಿಶೇಷ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಿಷಯಕ. ಚಿತ್ ಸ್ವರೂಪವಾದ ಆತ್ಮ ಸ್ವಯಂಜ್ಯೋತಿ ಮತ್ತು ಸ್ವಪ್ರಕಾಶ. ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು ಹೇಳುವಂತೆ ಇದು ಮೂಲಭೂತವಾದ ಸತ್ಯ, ಜ್ಞಾನ, ಜ್ಞಾತೃಜ್ಞೇಯಗಳೆಂಬ ತ್ರಿಪುಟೀ ಸಂಬಂಧ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕವಾದದ್ದು ; ಜೀವಾತ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗವಾಗುವಂಥದು. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಜ್ಞಾನ ಸ್ವರೂಪ ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲ. ಅದು ಅಂತಃಕರಣವೃತ್ತಿ ಅಥವಾ ಬುದ್ಧಿವೃತ್ತಿ. ಪಾರಮಾರ್ಥಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸ್ವರೂಪಸಿದ್ಧವಾದದ್ದು. ಆತ್ಮನಿಗೆ ಅಪರೋಕ್ಷವಾದದ್ದು ಮತ್ತು ನಿರಪೇಕ್ಷವಾದದ್ದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಆತ್ಮ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಜ್ಞೇಯ ವಸ್ತುವಾಗುವ ಆವಶ್ಯಕತೆ ಇಲ್ಲ. ಸತ್ ಒಂದೇ ಆದ್ದರಿಂದ ಸದ್ವಸ್ತುವಾದ ಆತ್ಮ ಅಖಂಡವಾದದ್ದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಒಂದು ಇನ್ನೊಂದನ್ನು ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಎರಡನೆಯದೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ==ಸ್ವರೂಪ== ಚಿತ್ತಿನ ವಿಚಾರವಾಗಿ ನಡೆದಿರುವ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಯನ್ನು ಸಮಗ್ರ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಹೀಗಿರುತ್ತದೆ: ಜ್ಞಾನದ ಪರಿಮಿತಿಗೆ ಜ್ಞೇಯವಸ್ತು ಸಿಗುವ ಹಾಗೆ, ಅದೇ ಜ್ಞಾನವೂ ಸಿಗುತ್ತದೆಯೇ? ಎಂದರೆ ಜ್ಞಾನ ಜ್ಞೇಯವಾಗಬಲ್ಲುದೇ ? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಮೂರು ತೆರನಾದ ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳಬಹುದು; ಹೇಳಿರುವುದು ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. # ಒಂದು ವಸ್ತುವನ್ನು ನಾವು ಅರಿತೆವೆಂದಾಗ, ಈ ಅರಿವಿನ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ನಮಗೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. # ಈ ಅರಿವಿನ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತೊಂದು ಜ್ಞಾನದಿಂದ ನಮಗೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ. # ಈ ಅರಿವಿನ ಜ್ಞಾನ ತತ್ ಕ್ಷಣ, ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಯಾವ ಮಾಧ್ಯಮದ ಉಪಯೋಗವೂ ಇಲ್ಲದೆ ಆಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಉತ್ತರ ಸರಿಯಾದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಅಸಂಗತ ಅಥವಾ ಆಯುಕ್ತವಾದ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ನಾವು ಸಿಲುಕಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇನೆಂದರೆ ನಮ್ಮ ಅರಿವಿಗೆ ಸಿಗದ ಜ್ಞಾನ, ಎಲ್ಲ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ, ಅರಿಯುತ್ತದೆ ಎಂದ ಹಾಗಾಯಿತು. ಎರಡನೆಯದು ನಿಜವಾದಲ್ಲಿ, ಎರಡನೆಯ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅರಿಯಲು ಮತ್ತೊಂದು ಜ್ಞಾನ, ಅದನ್ನು ಅರಿಯಲು ಮಗದೊಂದು ಜ್ಞಾನ ಹೀಗೆ ಅನವಸ್ಥಾದೋಷಕ್ಕೆ ಸಿಗುತ್ತೇವೆ. ಈ ಎರಡು ದೋಷಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಬೇಕಾದರೆ ಮೂರನೆಯ ನಿಲುವು ಅಗತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ವಸ್ತುವನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸುವಂಥ ಜ್ಞಾನ, ತನ್ನ ಪ್ರಕಟಣೆಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕಾಯಬೇಕು ಎನ್ನುವಂತಾದರೆ ಅದು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಜಡವೇ ಆಗಿರಬೇಕು. ಅಂದರೆ ಅದು ಪರಪ್ರಕಾಶ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಸ್ವಪ್ರಕಾಶವಲ್ಲ. ಇದು ಸತ್ಯವಾದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮತತ್ತ್ವವನ್ನು ಕತ್ತಲಿನ ಮೂಟೆ ಎಂದ ಹಾಗಾಯಿತು. ಈ ನಿಲುವಿನಿಂದ ಆತ್ಮತತ್ತ್ವದ ಪಾರಮ್ಯವನ್ನೇ ನಿರಾಕರಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಆತ್ಮವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಬೆಳಕಿಗಾಗಿ ಆತ್ಮದ ಎಲ್ಲೆಯಿಂದ ಆಚೆಯೇ ಹುಡುಕುವಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹುಡುಕುವಿಕೆಗೆ ಅಂತ್ಯವೇ ಇಲ್ಲವೆಂದಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಸಂದಿಗ್ಧ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ : ತನ್ನನ್ನು ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಸಮರ್ಥವಾದ ಆತ್ಮ ಜಗತ್ತನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಾದರೂ ಹೇಗೆ? ಎಂದರೆ ಅದು ಜಡವೇ ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ. ಆತ್ಮ ಜಡವಾದಲ್ಲಿ ಬೇರೆಯದನ್ನು ಅರಿಯುವುದಂತಿರಲಿ, ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನೇ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾರದಾಗುತ್ತದೆ. ಎಂದರೆ ತನ್ನ ಇರವನ್ನೇ ಅರಿಯದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಒಂದು ದೀಪ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ತೋರಿಸಿಕೊಂಡು ಇತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬೆಳಗುವಂತೆ - ಯಾವ ಮಾಧಮ್ಯವನ್ನೂ ಅಪೇಕ್ಷಿಸದೆ-ಸ್ವಭಾವಸಿದ್ಧವಾಗಿ, ಸ್ವಪ್ರಕಾಶವಾಗಿ ಅಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಆತ್ಮ ಅಸ್ತಿ ಭಾತಿ ಎನ್ನುವ ಎರಡು ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನೂ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು ಬಾಹ್ಯ ಮತ್ತು ಜಡ ವಸ್ತುವಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ವಿಷಯವಾಗುವ ಅಂಶವೂ ಅಲ್ಲ. ಮತ್ತೊಂದು ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ವಿಷಯವಾಗುವುದೂ ಅಲ್ಲ. ಅದು ಸ್ವವೇದ್ಯ. ಸ್ವಪ್ರಕಾಶ, ನಿರಂತರ, ನಿತ್ಯಸಿದ್ಧ, ಮತ್ತು ಅಖಂಡ. ಈ ಉತ್ತರ ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆತ್ಮದ ಪರಮಾರ್ಥ ಸ್ವರೂಪವಾದ ಚಿತ್ತಿನ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [http://www.sacred-texts.com/tantra/sas/sas14.htm Arthur Avalon, ''Shakti and Shâkta. Chapter 14: Cit-Shakti (The Consciousness Aspect of the Universe)''] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚಿತ್}} [[ವರ್ಗ:ವೇದಾಂತ]] [[ವರ್ಗ:ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು]] d7a6k3qr5sbf2vaw9urq6e9c133li8t 3 187790 1433807 2026-10-19T05:50:02Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1433807 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=SpoorthiRanganath}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೨೦, ೧೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) em50pitflhjft8zavjjwl4uqo60p8j7 3 187791 1433813 2026-10-19T06:20:20Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1433813 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Spoorthi Radha}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೫೦, ೧೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) 4uqfb04al2rg3ftfku62442ppje9u26 3 187792 1433819 2026-10-19T07:17:06Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1433819 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Channu073}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೪೭, ೧೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) by37nqv5d5ot5r4iecsuvwekdvbqhu9 3 187793 1433820 2026-10-19T07:21:44Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1433820 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Channu 220}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೫೧, ೧೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) 4wcpkxuvt94ravvjhjf34w59jvrs2wq 3 187794 1433826 2026-10-19T08:32:39Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1433826 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Tuppa roti}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೦೨, ೧೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) o2oafeyncrlztbruh8jpb701dksc6ox 0 187795 1433827 2026-10-19T09:13:59Z VASANTH S.N. 728 ಹೊಸ ಲೇಖನ 1433827 wikitext text/x-wiki '''ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ''' ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ [[ಸಂವೇಗಶೀಲತೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಈ ಪದವನ್ನು ಬಹಳ ಪ್ರಾಚೀನಕಾಲದಿಂದಲೂ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಸಂವೇಗಶೀಲತೆಯ ವೈಲಕ್ಷಣ್ಯವೇ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ (ಟೆಂಪರಮೆಂಟ್). ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ [[ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ|ಮನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ]] ಜಿ.ಡಬ್ಲ್ಯು. ಆಲ್ಬೋರ್ಟ್ ಎಂಬುವನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಹೀಗಿದೆ : ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಂವೇಗಾತ್ಮಕ ಸ್ವಭಾವದ ವಿಲಕ್ಷಣ ಘಟನೆಯೇ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ. ಅಂದರೆ, ಒಂದು ಸಂವೇಗಾತ್ಮಕ ಪ್ರಚೋದನೆಗೆ ವ್ಯಕ್ತಿ ಒಳಗಾಗುವ ಪ್ರವಣತೆ (ಸಸೆಪ್ಟಿಬಿಲಿಟಿ), ಆತ ತೋರಿಸುವ ಅನುಕ್ರಿಯೆಯ ಬಲ ಮತ್ತು ವೇಗಗಳ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕತೆ; ಅವನಲ್ಲಿರುವ ಚಿತ್ತ ವೃತ್ತಿಯ (ಮೂಡ್) ಗುಣ ಮತ್ತು ತೀವ್ರತೆಗಳ ಚಾಂಚಲ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ವೈಲಕ್ಷಣ್ಯಗಳು-ಇವುಗಳೆಲ್ಲ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಾವೇಶವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಆಲ್ಬೋರ್ಟನ ಈ ವ್ಯಾಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ಜನ್ಮಜಾತ ಸ್ವರೂಪಾತ್ಮಕ ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆನಿಸುವುದಾದರೂ ಹುಟ್ಟಿದಂದಿನಿಂದ ಸಾಯುವವರೆಗೂ ಬದಲಾಗದ ಗುಣವಾಗಲಾರದು. ದೇಹಸ್ವರೂಪ (ಮೈಕಟ್ಟು) ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿಗಳಂತೆಯೇ ಇದೂ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಹೊಂದುವುದು ನಿಜ. [[ವೈದ್ಯಕೀಯ]], [[ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ|ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾತ್ಮ]]ಕ ಮತ್ತು [[ಪೋಷಕಾಂಶ]]ಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ವಿಕಾಸವಾದಂತೆಲ್ಲ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ಬದಲಾಗುತ್ತ ಹೋಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಅಂಥ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಒಂದು ಪರಿಮಿತಿಯುಂಟು. ==ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿ == ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಭಾವನಾಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಉಂಟಾಗುವ ಚಾಂಚಲ್ಯಗಳೇ ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿಗಳೆನಿಸುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆನಂದಭರಿತನಾಗಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತೊಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಷಣ್ಣನಾಗಿ ಕುಳಿತಿರಬಹುದು. ಹೀಗೆ [[ಭಾವನೆ|ಭಾವನಾ]]ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಚಾಂಚಲ್ಯಗಳು ದಿನವೂ ತೋರಬಹುದು. ಇಲ್ಲವೆ ಆಗಾಗ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇಂಥ ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಶಾಶ್ವತವೆನಿಸುವ ವಿನ್ಯಾಸಗಳೂ ಕಂಡುಬಂದಾಗ ಅವು ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳೆನಿಸುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ತನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಆಗುಹೋಗುಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಸಂತೋಷ-ಸಂತಾಪಭಾವಗಳನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಅಂಥ ಭಾವಗಳು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅವು ಕೇವಲ ಅಲ್ಪಕಾಲಿಕವಾಗಿದ್ದು ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿಗಳೆನಿಸಿದರೆ, ಅವುಗಳೇ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆನಿಂತು ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಶಾಶ್ವತವೆನಿಸಿದಾಗ ಮತ್ತು ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಪಡೆದಾಗ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳೆನಿಸುತ್ತವೆ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ [[ಉಲ್ಲಾಸ|ಉಲ್ಲಾಸಶೀಲತೆ]] ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದಾಗ, ಅಂಥ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಲ್ಲಾಸಶೀಲ ಅಥವಾ ಉಲ್ಲಾಸಶೀಲ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಷಣ್ಣ ಶೀಲತೆಯನ್ನೇ ಸಾಮಾನ್ಯಲಕ್ಷಣವಾಗಿ ಪಡೆದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಒಂದೊಂದು ಸಲ ಉಲ್ಲಾಸಭಾವವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಬಹುದು. ಆಗ ಅಂಥ ಭಾವಪ್ರಕಟಣೆಗೆ ಉಲ್ಲಾಸ ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿ ಎನ್ನುತ್ತೇವೆಯೇ ಹೊರತು ಉಲ್ಲಾಸಶೀಲತೆ ಆಥವಾ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾದ ಸಂವೇಗಾನುಭವವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರಿಸುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸಂತೋಷದಿಂದಿದ್ದಾಗ, ಅಲ್ಪಪ್ರಮಾಣದ ಅಪಜಯಗಳನ್ನು ವಿನೋದಪ್ರದ ಸವಾಲುಗಳು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಅವುಗಳಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಅದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ, ಅವನಲ್ಲಿ ಗೊಂದಲ ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿಯಿದ್ದರೆ, ಅಂಥ ಅಪಜಯಗಳಿಂದ ಆತನಲ್ಲಿ ಕೋಪೋದ್ರೇಕ ಮತ್ತು ಹತಾಸೆಗಳು ಮೂಡಬಹುದು. ==ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯ ದೈಹಿಕ ನೆಲೆಗಳು== ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಒಂದು ಪ್ರಧಾನ ಅಂಗಾಂಶವೆಂದು ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ ಅದರ ನೆಲೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ವಿವರಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ [[ಅನುವಂಶಿಕತೆ|ಅನುವಂಶೀಯ]] ಹಾಗೂ ಪ್ರತ್ಯಾವರಣಾತ್ಮಕ ಕಾರಣಾಂಶಗಳ ನಿರಂತರ ಸಾಹಚರ್ಯದ ಪ್ರತೀಕವೆಂದು ಹೇಳುವುದುಂಟು. ಆದರೆ ಈ ಕಾರಕಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಎಷ್ಟು ಪ್ರಧಾನವೆಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎದ್ದಾಗ, ಇತ್ತೀಚಿನ [[ಸಂಶೋಧನೆ|ಸಂಶೋಧನೆಗಳ]] ಆಧಾರದಿಂದ, ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಾವರಣದ ಪ್ರಭಾವ ಹೆಚ್ಚಿನದು ಎಂಬುದು ತಿಳಿದು ಬಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯ ಅರ್ಥನಿರೂಪಣೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಹಿಂದೆಯೇ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದಂತೆ, ಇದು ಮೂಲತಃ ಅನುವಂಶೀಯ ಹಾಗೂ ದೇಹಸ್ವರೂಪಾತ್ಮಕ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಬಹಳ ಪ್ರಾಚೀನಕಾಲದಿಂದಲೂ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಚರ್ಚೆ ನಡೆದಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಆಧುನಿಕ [[ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರ|ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ]]ದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆಗಳೂ ನಡೆದಿವೆ. ==ಶರೀರಧಾತುಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ== ಶರೀರದಲ್ಲಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾದ ನಾಲ್ಕು ರೀತಿಯ ಧಾತುಗಳು, ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬವಾದ ಬಹಳ ಪ್ರಾಚೀನವಾದುದು. ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯರೂ ಗ್ರೀಕರೂ ಈ ವಾದವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟವರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗರು. [[ರಕ್ತ]], ವಾತ, [[ಪಿತ್ತಕೋಶ|ಪಿತ್ತ]] ಮತ್ತು [[ಶ್ಲೇಷ್ಮ|ಕಫ]]ಗಳೆಂಬ ಧಾತುಗಳ ಸಾಪೇಕ್ಷ ಪ್ರಾಬಲ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ರೀತಿಯ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಈ ವಾದದ ಸಾರ. ಅಲ್ಲದೆ ಭಾರತೀಯ ವಿಚಾರಧಾರೆಯಲ್ಲಿಯೂ ವಿವಿಧ ಆಹಾರಾಂಶಗಳು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳಿಂದ ಸಿದ್ಧವಾದ ಶರೀರ ಧಾತುಗಳು ಇರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದೂ ಶರೀರ ಧಾತು ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಪುಷ್ಟಿಯನ್ನು ಕೊಡಬಲ್ಲದು. ಶರೀರ ಧಾತುಸಿದ್ಧಾಂತ ಕ್ರಿ. ಪೂ. 5ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಗ್ರೀಕ್ ವಿಚಾರವಂತನಾದ ಎಂಪೆಡೋಕ್ಲೀಸನ ವಿಚಾರಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಪ್ರಕೃತಿ ಆತನ ಪ್ರಕಾರ [[ವಾಯು]], [[ಭೂಮಿ]],ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು [[ನೀರು|ಜಲ]]ಗಳೆಂದು ನಾಲ್ಕು ಮೂಲಾಂಶಗಳಿಂದ ರೂಪಗೊಂಡಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ವಿಚಾರಧಾರೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪಂಚಭೂತ ಸಂಕಲ್ಪನೆಗೂ ಇದಕ್ಕೂ ನಿಕಟಸಾಮ್ಯವಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಅಂಶ. ಬೃಹತ್ ಪ್ರಕೃತಿ ಮೇಲೆ ಹೇಳಲಾದ ಮೂಲಾಂಶಗಳಿಂದ ರೂಪಗೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಅದರ [[ಅಣು|ಅಣುವೆನಿಸಿದ]] [[ಮಾನವ]]ನಲ್ಲಿಯೂ ಆ ಮೂಲಾಂಶಗಳು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿರಬೇಕಾದುದು ತರ್ಕಬದ್ಧವಾದ ಸಂಗತಿ. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತರ್ಕಿಸಿದವೆನೆಂದರೆ, [[ವೈದ್ಯವಿಜ್ಞಾನ]]ದ ಪಿತೃವೆನಿಸಿದ [[ಹಿಪಾಕ್ರಟೀಸ್]]. ಆಶ್ಚರ್ಯವೆಂದರೆ, ಅಂತಃಸ್ರಾವ ವಿಜ್ಞಾನದ ಅಂಕುರವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಮೇಲೆ ಹೇಳಲಾದ ಮೂಲಾಂಶಗಳು ಮನುಷ್ಯನ ಶರೀರದಲ್ಲಿ, ಧಾತುರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಫಲಿಸಿವೆ ಎಂಬ ಸತ್ತ್ವಪೂರ್ಣ ಪ್ರಾಕ್ಕಲ್ಪನೆಯ ಉದಯವಾಗಿತ್ತು. ಹಿಪಾಕ್ರಟೀಸ್ ಹೇಳಿದ ಧಾತುಗಳೆಂದರೆ-ರಕ್ತ, ವಾತ, ಪಿತ್ತ ಮತ್ತು ಕಫ (ಶ್ಲೇಷ್ಮ). ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಧಾತು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿದ್ದರೆ, ಅದಕ್ಕನುಗುಣವಾದ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದು ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಆತನ ಊಹೆಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ಊಹೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ರೂಪವನ್ನು ಕೊಟ್ಟವನೆಂದರೆ ಕ್ರಿ.ಶ.2ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ರೋಮಿನ ವೈದ್ಯ [[ಗೇಲೆನ್|ಗೇಲನ್]]. ಆತನ ಪ್ರಕಾರ, ಹಿಪಾಕ್ರಟೀಸ್ ಹೇಳಿದ [[ಧಾತು]]ಗಳು ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ರೋಗಿಗಳಿಗೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಪಿತ್ತಕೋಶ|ಪಿತ್ತರಸ]] ಅಧಿಕವಾದಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿ [[ಜ್ವರ]]ದಿಂದ ನರಳಿದರೆ, ವಾತ ಹೆಚ್ಚಿದಾಗ ಉಷ್ಣತೆ ಮತ್ತು [[ಕ್ಷಯ]]ಗಳಿಂದ ನರಳುತ್ತಾನೆ. ವಿಶ್ವ ಮೂಲಾಂಶಗಳು, ಶರೀರ ಧಾತುಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳ ನಡುವಣ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ===ವಿಶ್ವಮೂಲಾಂಶಗಳು=== {| class="wikitable" !ಅವುಗಳ ಗುಣಗಳು !ಅನುಗುಣವಾದ ಶರೀರ ಧಾತುಗಳು !ಅನುಗುಣವಾದ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳು |- |ಗಾಳಿ (ವಾಯು) | ಶಾಖ ಮತ್ತು ಶೈತ್ಯ | ರಕ್ತ ಉಲ್ಲಾಸ |- |ಮಣ್ಣು (ಭೂಮಿ) |ತಂಪು ಮತ್ತು ಶುಷ್ಕ |ವಾತ ವಿಷಣ್ಣತೆ |- |ಬೆಂಕಿ (ಅಗ್ನಿ) |ಶಾಖ ಮತ್ತು ಶುಷ್ಕ |ಪಿತ್ತ ಸಿಡುಕುತನ |- |ನೀರು (ಜಲ) ತಂಪು |ತಂಪು ಮತ್ತು ಶೈತ್ಯ |ಕಫ(ಶ್ಲೇಷ್ಮ) ಅಲಸತೆ(ಜಡತೆ) |} ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಕೊಡಲಾಗಿರುವ ನಾಲ್ಕು ರೀತಿಯ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳುಳ್ಳವರಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲಾಸಿಗಳು-ಆಶಾವಾದ, ಪುನರ್ವರ್ತನಶೀಲತೆ, ಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿರಾಳ ಭಾವನೆಗಳಿಂದಲೂ ವಿಷಣ್ಣರು-ಮಂಕು, ಚಿಂತೆ, ರೋಗಭಯ, ಶಂಕೆ ಮತ್ತು [[ಖಿನ್ನತೆ]]ಗಳಿಂದಲೂ ಸಿಡುಕರು-ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಭಾವೋದ್ರೇಕಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗುವರೂ ಆಲಸಿಗಳು-ಜಡತೆ, ಶೀತಲಭಾವ ಮತ್ತು ಸೋಮಾರಿತನಗಳಿಂದಲೂ ಕೂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಶರೀರ ಧಾತುಗಳು ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಅಂತಃಸ್ರಾವಗಳು ಹಲವು-ಎಂಬುದನ್ನು ಆಧುನಿಕ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಬೆಳಕಿಗೆ ತಂದಿದ್ದರೂ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಸಂವೇಗಾತ್ಮಕ ತಳಹದಿ ಎನಿಸಿರುವ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ದೇಹದ ರಾಸಾಯನಿಕ ವ್ಯಾಪಾರದಿಂದ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಊಹೆ ಮಹತ್ತ್ವ ಪೂರ್ಣವಾದುವಲ್ಲದೆ, ಪುರಾತನರು ವಿವರಿಸಿರುವ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರರೂಪಗಳು ಹೆಚ್ಚು ನವ್ಯರೀತಿಯವಾಗಿದ್ದು, ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುವಂಥ ಯಾವುದೇ ಆಧುನಿಕ ಆಯಾಮಕ್ಕಾದರೂ ಸರಿಹೊಂದುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಅಲ್ಬೋರ್ಟನ ಅಭಿಮತ. ಅಲ್ಲದೆ ಈ ನಾಲ್ಕು ಗುಣಗಳನ್ನೂ ಚಿತ್ತಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಆಯಾಮಗಳಲ್ಲಿ ತಾರ್ಕಿಕ ಹಾಗೂ ಪಾರಿಮಾಣಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಿಂದಲೂ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಹಿಪಾಕ್ರಟೀಸನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಶರೀರಧಾತುಸಿದ್ಧಾಂತ ಮೊದಲಿಗೆ ಗೇಲನ್ನನಿಂದ ಸುಧಾರಿತವಾಯಿತು. ಮುಂದೆ ರೋಷ್ಕನ್, ಎಫ್.ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಬೆನಕೆ, ಹೇಮನ್ ಮತ್ತು ವೆಯ್ಸ್ ಮನ್, ವ್ಯಾಪಕ ಅಧ್ಯಯನದ ಆಧಾರದಮೇಲೆ ಎಂಟು ವಿಧವಾದ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳನ್ನೂ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಅವು: ಅಪರಿಪಕ್ವತೆ, ಜಡತೆ, ದುರ್ಬಲತೆ, ಭಾವಾತಿರೇಕ, ಉಲ್ಲಾಸ, ಉದಾಸೀನತೆ, ಸಿಡುಕು ಮುಂತಾದ ಅತಿರಾಗಭಾವಗಳು. ಹಿಪಾಕ್ರಟೀಸ್ ಮತ್ತು ಗೇಲನ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ನಾಲ್ಕು ರೀತಿಯ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳೂ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾವೇಶವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ರೋಸನಫನ ಪ್ರಕಾರ ನಾಲ್ಕು ರೀತಿಯ ಮನೋರೋಗಲಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳಿವೆ : ಸಮಾಜಬಾಹಿರತನ, ಚಕ್ರವಿಕ್ಷಿಪ್ತಾತ್ಮಕತೆ (ಸೈಕ್ಲೊತೈಮಿಯ), ಸ್ವಲೀನತನ ಮತ್ತು ಅಪಸ್ಮಾರತನ. ಐದನೆಯ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ಸಾಮಾನ್ಯರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ವಿಶ್ರಾಂತಭಾವ. ==ಕ್ರೆಷ್ಮರ್ ಮತ್ತು ಅಂಗರಚನಾತ್ಮಕ ಪ್ರರೂಪಗಳು== [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮನೋವೈದ್ಯನೆನಿಸಿದ್ದ ಕ್ರೆಷ್ಮರ್ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳಿಗೂ ದೇಹರಚನೆಗೂ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧವಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ. ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಮುಖಲಕ್ಷಣಗಳ ಹಿನ್ನಲೆಯಲ್ಲಿ, ಒಂದೇರೀತಿಯ, ಸ್ವರೂಪಲಕ್ಷಣಗಳು ಇರುತ್ತವೆಯಲ್ಲದೆ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಬಾಹ್ಯಲಕ್ಷಣಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅದೇ ರೀತಿಯ ಮಾನಸಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿರುತ್ತವೆ-ಎಂಬುದು ಕ್ರೆಷ್ಮರನ ಅಭಿಮತ. ತನ್ನ ಪ್ರಾಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಆತನ ಅನೇಕ ಮಂದಿ ರೋಗಿಗಳ ದೇಹರಚನೆಗಳನ್ನೂ ಮಾನಸಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನೂ ಅವಲೋಕಿಸಿ ಅವುಗಳ ಆಧಾರದಮೇಲೆ ತನ್ನ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಕ್ರೆಷ್ಮರನದು ನೈದಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನ. ಪ್ರಧಾನ ದೈಹಿಕ ಹಾಗೂ ಮಾನಸಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಸಹಸಂಬಂಧವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಎರಡು ಪ್ರರೂಪಗಳನ್ನು ಆತ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅವು ಚಕ್ರವಿಕ್ಷಿಪ್ತಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಮನೋವಿದಳನ ಶೀಲತೆ (ಸ್ಕಿಜೊತೈಮಿಯ) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗುಂಡುಕಾಯದ (ಪಿಕ್‍ನಿಕ್) ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಚಕ್ರವಿಕ್ಷಿಪ್ತಶೀಲ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರೆ ನೀಳಕಾಯದ (ಆಸ್ತೆನಿಕ್) ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮನೋವಿದಳನ ಶೀಲಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಕ್ರೆಷ್ಮರ್ ತನ್ನ ರೊಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗುಂಡುಕಾಯಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವರೂ ಮನೋವಿದಳಿತ ರೋಗಿಗಳು ನೀಳದೇಹಧಾರಿಗಳೂ ಆಗಿರುವುದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ. ಹೀಗೆ ತನ್ನ ನೈದಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನದ ಕಾರ್ಯಪ್ರರೂಪಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳ ನಡುವಣ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಅಂಥ ಸಂಬಂಧಗಳು ಕೇವಲ ನೈದಾನಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರದೆ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ. ಆತನ ಪ್ರಕಾರ ಮನೋವಿದಳನಶೀಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪ್ರಮುಖ ಮಾನಸಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ ರೂಪಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆ (ಫಾರಮ್ ರಿಯ್ಯಾಕ್ಟಿವಿಟಿ), ಅಮೂರ್ತತೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು. ಅಲ್ಲದೆ ಅಂಥ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಶೀಘ್ರತರದ ವೈಯಕ್ತಿಕಗತಿ ಮತ್ತು ಆಂತರಿತ ಕಾರ್ಯಾಲಯ ಬದ್ಧತೆ (ವರ್ಕ ರಿದಮ್) ಗಳಿಂದಲೂ ಕೂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಉತ್ಕøಷ್ಟ ರೀತಿಯ ಸ್ನಾಯುಸಂಘಟನೆ ಇದ್ದರೂ ಅಧಿಕಮಟ್ಟದ ಸ್ನಾಯು ಆಕರ್ಷಣೆಯೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಅವರು ಅತಿಕ್ರಮಬದ್ದರೂ ಸತತ ಪ್ರಯತ್ನಶೀಲರೂ ಆಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಅತಿಯಾದ ರಾಗಭಾವಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಈ ಜನರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಯತ್ತತಂತು ಕ್ರಿಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಚಕ್ರ ವಿಕ್ಷಿಪ್ತಶೀಲರು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ವರ್ಣಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾಶೀಲರೂ (ಕಲರ್ ರಿಆ್ಯಕ್ಟಿವಿಟಿ) ಸಮಗ್ರ ದೃಷ್ಟಿಯವರೂ ಸಂಶ್ಲೇಷಣ ವೃತ್ತಿಯವರೂ ಆಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಅವರದು ನಿಧಾನ ಸ್ವಭಾವ, ಲಯಬದ್ಧ ರೀತಿನೀತಿ. ಇಂಥ ಜನ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಂಗಶೀಲರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಕ್ರೆಷ್ಮರನ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಹಲವು ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ನಡೆದದ್ದುಂಟು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ, ನೈದಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಂದ ದೊರೆತ ತಥ್ಯಾಂಶಗಳು ಅವನ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಪುಷ್ಟಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದರೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನತೆಯಮೇಲೆ ನಡೆಸಲಾದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಅಷ್ಟಾಗಿ ಆಶಾದಾಯಕವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಒಂದು ನೈದಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, ವೆಸ್ಟ್ ಫಲ್ ಎಂಬಾಂತ 8,000 ಮನೋರೋಗಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗುಂಡುಕಾಯದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಉನ್ಮಾದ ವಿಷಣ್ಣತಾ (ಮೇನಿಕ್ ಡಿಪ್ರೆಸಿವ್) ಮನೋವಿಕ್ಷಿಪ್ತಿಯಿಂದಲೂ ನೀಳದೇಹಧಾರಿರೋಗಿಗಳು ಮನೋವಿದಳನ ರೋಗದಿಂದಲೂ ಆಯತದೇಹ ಧಾರಿಗಳಾದ (ಅತ್ಲೆಟಿಕ್) ರೋಗಿಗಳೂ ಅಪಸ್ಮಾರ ರೋಗದಿಂದಲೂ ನರಳುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆಂಬುದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ. ಮುಂದೆ ವಿವಿಧ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ನಡೆಯಲು, ಕ್ರೆಷ್ಮರನ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಪ್ರೇರಕಶಕ್ತಿಯಾದುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ==ಷೆಲ್‍ಡನ್ನನ ಕಾಯಪ್ರರೂಪ ಸಿದ್ದಾಂತ== ಸುಧಾರಿತ ಕ್ರೆಷ್ಮರನ ಸಿದ್ಧಾಂತವೆಂದು ಹೇಳಬಹುದಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಾಯಪ್ರರೂಪಗಳ (ಫಿಸಿಕಲ್ ಟೈಪ್ಸ್) ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಷೆಲ್‍ಡನ್ 1943ರಲ್ಲಿ ಮುಂದಿಟ್ಟು ಇದನ್ನು ಕಾಯಪ್ರರೂಪದ ಮುಮ್ಮುಖ ಸಿದ್ಧಾಂತವೆಂದೂ (ಟ್ರೆಪಾರ್ಟೈಟ್) ಹೇಳುವುದುಂಟು. ಷೆಲ್‍ಡನ್ನನ ಪ್ರಕಾರ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಅಂಗರಚನೆಗೂ ಆತನ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗೂ ಸಂಬಂಧವುಂಟು. ಈ ವಿಚಾರಧೋರಣೆಯ ತಾರ್ಕಿಕ ಹಿನ್ನಲೆಯನ್ನು ಕೆಳಗಿನ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. [[File:Bodytypes.jpg|thumb|Comparison of Sheldon's body types]] ಚಿತ್ತ ಪ್ರಕೃತಿಗಳಿಗೂ ಅಂಗರಚನೆಗಳಿಗೂ ಇರುವ ಸಂಬಂಧದ ಹಿನ್ನಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸರಳ ತರ್ಕವನ್ನು ಮೇಲಿನ ಚಿತ್ರ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಗ್ರಂಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಜೀವರಸಾಯನಿಕ ನಿಯೋಗಿಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯನ್ನು ನಿಯಮಬದ್ಧಗೊಳಿಸುವುದಾದರೆ, ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ವಾತಾವರಣಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ (ಇಂಟರ್ನಲ್ ಕ್ಲೈಮೆಟ್), ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ ಹಾಗೂ ಸಂಕೇತಾತ್ಮಕ ಮಟ್ಟಗಳು ನಿರ್ಧಾರವಾಗುವುದಾದರೆ, ಕಾಯಪ್ರರೂಪದಿಂದ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಕಾಯರೂಪವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ತರ್ಕಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ, ಮೂರು ರೀತಿಯ ಕಾಯಪ್ರರೂಪಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಮೂರು ರೀತಿಯ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳಿರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಷೆಲ್‍ಡನ್ನನ ಅಭಿಮತ. ಆತ ಹೇಳುವ ಮೂರು ಕಾಯಪ್ರರೂಪಗಳೆಂದರೆ ಗುಂಡಾಕಾರ (ಎಂಡೊಮಾರ್ಫಿಕ್) ಕಾಯ. ಆಯತಾಕಾರ (ಮೀಸೋಮಾರ್ಫಿಕ್) ಕಾಯ ಮತ್ತು ನೀಳಾಕಾರ (ಎಕ್ಟೊಮಾರ್ಫಿಕ್) ಕಾಯ. ಇವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅಂತರವಯವ ಪ್ರಧಾನತೆ (ವಿಸರಟೋನೀಯ) ಕಾಯಪ್ರಧಾನತೆ (ಸೆರೆಬ್ರೊಟೋನೀಯ) ಮತ್ತು ಪ್ರಮಸ್ತಿಷ್ಕ ಪ್ರಧಾನತೆ (ಸೆರೆಬ್ರೊಟೋನೀಯ) ಎಂಬ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಗುಂಡಾಕಾರದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ಥೂಲದೇಹಧಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಅವನಲ್ಲಿ ಕರುಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಅಂತರವಯವಗಳು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅವನಲ್ಲಿರುವ [[ಬೊಜ್ಜು]] ಅಂತರವಯವಗಳ ಪ್ರಧಾನತೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಅಧಿಕ [[ಕೊಬ್ಬು]] ಇರುವುದನ್ನೂ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆಯತಾಕಾರಿಯಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ [[ಮಾನವ ಶರೀರ|ದೇಹ]] [[ಮೂಳೆ]] ಮತ್ತು [[ಮಾಂಸಖಂಡ]]ಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆ [[ಕ್ರೀಡಾಪಟು]]. ಅಂಥವ ವಿಶಾಲವಾದ ಎದೆ ಮತ್ತು ಬಾಹುಗಳೂ, ಸಣ್ಣಪ್ರಮಾಣದ [[ಕಟಿ]] ಮತ್ತು ತರಂಗಿತ [[ಸ್ನಾಯು]]ಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತಾನೆ. ನೀಳಕಾಯದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೃದವಾದ ಧರ್ಮ, ಉತ್ತಮತರ ಕೂದಲು ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮವೇದಿ ತಂತು ಮಂಡಲಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಆತ ಎತ್ತರವಾಗಿಯೂ ತೆಳುವಾಗಿಯೂ ಇರುವನಲ್ಲದೆ ಇಳಿಬಿದ್ದಿರುವ ಭುಜಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತಾನೆ. ಅಂಥವನನ್ನು ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಇನ್ನಿಬ್ಬರೊಡನೆ ತಪ್ಪಾಗಿ ತಿಳಿಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆ. ಷೆಲ್‍ಡನ್ ಮೂರು ಸ್ಪಷ್ಟ ದೇಹಪ್ರರೂಪವನ್ನು ಹೇಳಿದರೂ ಶುದ್ಧಪ್ರರೂಪಗಳು ಅಪರೂಪವೆಂಬುದನ್ನು ಮನಗಂಡಿದ್ದ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಜನರಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಮೂರೂ ಅಂಗಾಂಶಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮರೆಯಲಾಗದು. ಹೀಗಿರುವುದರಿಂದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕಾಯಪ್ರರೂಪವೇನೆಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕಾದರೆ, ಈ ಮೂರೂ ಅಂಗಾಂಶಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಷೆಲ್‍ಡನ್ ನಿರೂಪಿಸಿದ ಕಾಯಪ್ರರೂಪಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ಪ್ರರೂಪಗಳ ನಡುವಣ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಷೆಲ್‍ಡನ್ನನ ಕಾಯಪ್ರರೂಪಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳು {| class="wikitable" !ಕಾಯಪ್ರರೂಪಗಳು !ದೈಹಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು !ಮಾನಸಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು !ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- |'''ಎಕ್ಟೋಮಾರ್ಫಿಕ್'''ಅಥವಾ ಗುಂಡಾಕಾರ(ದುಂಡಗೆ ಮೃದುವಾಗಿರುವ) |ತೆಳ್ಳಗೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎತ್ತರವಾಗಿ, ಕಡಿಮೆ ಟೆಸ್ಟೋಸ್ಟೆರಾನ್ ಮಟ್ಟಗಳೊಂದಿಗೆ, ಮತ್ತು ತೂಕ ಮತ್ತು ಸ್ನಾಯುವಿನ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಕಷ್ಟಪಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿ. |ಬುದ್ಧಿವಂತ, ಸೌಮ್ಯ ಮತ್ತು ಶಾಂತ, ಆದರೆ ಸ್ವಪ್ರಜ್ಞೆಯುಳ್ಳ, ಅಂತರ್ಮುಖಿ ಮತ್ತು ಆತಂಕಗೊಂಡ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. |{{nowrap|<ref name="Roeckelein1998"/><ref name=":0"/><ref name="Kamlesh2011"/><ref> {{cite web |title=What is your body type? |date=2014-04-24 |language=en |url=https://www.bodybuilding.com/fun/becker3-results.html |access-date=2018-12-31 }} </ref>}} |- |'''ಮೆಸೊಮಾರ್ಫಿಕ್'''ಅಥವಾ ಆಯತಾಕಾರ (ಸ್ನಾಯು ಮತ್ತು ಮೂಳೆಗಳ ಪ್ರಾಧಾನತೆ) |ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಕಠಿಣ ಮತ್ತು ಬಲಿಷ್ಠ, ಸಮ ತೂಕ ವಿತರಣೆ, ಸ್ನಾಯು, ದಪ್ಪ ಚರ್ಮ ಮತ್ತು ಕಿರಿದಾದ ಸೊಂಟದೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಭಂಗಿ ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿ. |ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ, ಬಹಿರ್ಮುಖಿ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ |{{nowrap|<ref name="Roeckelein1998"/><ref name=":0"/><ref name="Kamlesh2011"/>}} |- |'''ಎಂಡೋಮಾರ್ಫಿಕ್'''ಅಥವಾ ಲಂಬಾಕಾರ (ದೇಹ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ದುರ್ಬಲತೆ) |ದಪ್ಪ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಿಕ್ಕ ಮತ್ತು ತೂಕ ಇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಷ್ಟಪಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿ. |ಹೊರಹೋಗುವ, ಸ್ನೇಹಪರ, ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ನಿರಾಳ ಸ್ವಭಾವದ, ಆದರೆ ಸೋಮಾರಿ ಮತ್ತು ಸ್ವಾರ್ಥಿ . |{{nowrap|<ref name="Roeckelein1998"/><ref name=":0"/><ref name="Kamlesh2011"/>}} |} ಕಾಯಪ್ರರೂಪ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ಎದ್ದುಕಾಣುವ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಗುಂಡಾಕಾರ(ದುಂಡಗೆ ಮೃದುವಾಗಿರುವ) ಅಂತರವಯವ ಪ್ರಧಾನತೆ ಆಹಾರಪ್ರಿಯತೆ, ಅತಿಯಾಗಿ ತಿನ್ನುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ, ಶಂಕಾಭಾವ, ಅರಕ್ಷಿತಭಾವ, ಸೌಜನ್ಯಶೀಲತೆ, ಸುಖನಿದ್ರೆ , ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆ. ಆಯತಾಕಾರ (ಸ್ನಾಯು ಮತ್ತು ಮೂಳೆಗಳ ಪ್ರಾಧಾನತೆ) ಕಾಯ ಪ್ರಧಾನತೆ ಸಾಹಸಪ್ರಿಯತೆ, ಆಯಾಸಕರ ವ್ಯಾಯಾಮ ಮತ್ತು ತಣ್ಣೀರಿನ ತುಂತುರುಸ್ನಾನದಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟ, ಉಡುಪಿ ನತ್ತಅಷ್ಟಾಗಿ ಗಮನವಿಲ್ಲದಿರುವುದು, ಇಷ್ಟಪಟ್ಟು ನೋವನ್ನು ಸಹಿಸುವುದು. ಲಂಬಾಕಾರ (ದೇಹ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ದುರ್ಬಲತೆ) ಮತ್ತು ದಂಡಾಕಾರ ಪ್ರಮಸ್ತಿಷ್ಕ ಪ್ರಧಾನತೆ ಅಸಂಗಶೀಲತೆ, ಅಸೌಜನ್ಯ ಶೀಲತೆ, ವ್ಯಾಯಾಮದ ಬಗ್ಗೆ ಅನಾಸಕ್ತಿ, ಸಾಹಸ ಪ್ರಿಯತೆಯ ಲೋಪ, ಸುಲಭವಾಗಿ ನೋವನ್ನು ಸಹಿಸಲಾಗದಿರುವುದು. ಷೆಲ್‍ಡನ್ನನ ಕಾಯಪ್ರರೂಪಗಳು, ಕ್ರೆಷ್ಮರ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ಪ್ರರೂಪಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನಮ್ಯವೆನಿಸುವುದಾದರೂ ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ [[ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ|ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿಗ]]ಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಷೆಲ್‍ಡನ್ನನ ಅಧ್ಯಯನ ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕವೂ ಪಾರಿಮಾಣಿಕವೂ ಆಗಿದ್ದರೂ ಆತ ನಡೆಸಿದ ಅಂಕಿಅಂಶಾತ್ಮಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕರೀತಿಯ ದೋಷಗಳಿದ್ದುದು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಆ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲೆಂದು ನಡೆಸಲಾದ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಂದ ದೊರೆತ ತಥ್ಯಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಳವಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಗ್ಲುಯೆಕ್ ಮತ್ತು ಗ್ಲುಯೆಗ್‍ವಿಲೋಪಿಗಳ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ವಾಕರ್ ಮಕ್ಕಳ ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಂದ ಮೇಲಿನ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಪರಿಪೋಷಕವಾದ ಪುರಾವೆಗಳು ದೊರೆತರೂ ಮೂಲ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಸಹಸಂಬಂಧ ಗುಣಾಂಕಗಳ ಮಟ್ಟದ ಗುಣಾಂಕಗಳು ಒದಗಲಿಲ್ಲ. ಕಾಲೇಜಿನ ಹೊಸಬರ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಲಾದ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರಲ್ಲಿ, ದೇಹಪ್ರರೂಪಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳ ನಡುವಣ ಸಹಸಂಬಂಧ ಬಹಳ ಅತ್ಯಲ್ಪವಿದ್ದುದು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂತು. ಆದರೂ ದೈಹಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ [[ಅನುವಂಶಿಕತೆ|ಅನುವಂಶೀಯತೆ]]ಗೆ ವಿಪುಲ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ, ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ದೇಹಪ್ರರೂಪಗಳು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದನ್ನು ಅಲ್ಲಗೆಳೆಯಲು ಬಹುಶಃ ಯಾರಿಗೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗದು. ==ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳ ಅನುಭವಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳು== ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರವಾಗಿ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಲೆಂದು ನಡೆಸಿರುವ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವೆಂದರೆ ಯೋಗ್, ಗಿಲ್‍ಪೋರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಐಸೆಂಕರ ಅಧ್ಯಯನಗಳು. ಚಿತ್ತಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಪ್ರರೂಪಗಳ ನಿರೂಪಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಸೆಳೆದ ಸಿದ್ಧಾಂತವೆಂದರೆ ಕಾರ್ಲ್ ಜಿ. ಯೂಂಗನ ಅಂತರ್ಮುಖತೆ-ಬಹಿರ್ಮುಖತೆ ಸಿದ್ಧಾಂತ. ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ ಅಂತರ್ಮುಖಿಗಳು, ಆತ್ಮನಿಷ್ಠರೂ ಮೃದುಸ್ವಭಾವದರೂ ಆದರ್ಶವಾದಿಗಳೂ ಆಗಿರುತ್ತಾರೆ. ವಿಚಾರಗಳು, ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತರಂಗ ಜೀವನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಆಸಕ್ತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯವನ್ನು ಏಕಾಕಿಗಳಾಗಿಯೂ ಓದುವುದರಲ್ಲಿಯೂ ಚದುರಂಗದಂಥ ಆಟಗಳನ್ನು ಆಡುವುದರಲ್ಲಿಯೂ ಕಳೆಯಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಾರೆ. ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಬಹಿರ್ಮುಖಿಗಳು ಹೊರಗಿನ ಆಗುಹೋಗುಗಳತ್ತ ತಮ್ಮ ಗಮನಹರಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಮೂಲತಃ ಅವರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಹೆಚ್ಚು ವಾಸ್ತವವಾದಿಗಳಾಗಿರುತ್ತಾರೆಯಲ್ಲದೆ ಏಕಾಂಗಿಗಳಾಗಿರಲು ಇಚ್ಛಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂತಮುರ್ಖತೆ ಮತ್ತು ಬಹಿರ್ಮುಖತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೊಡಲಾದ ಮೇಲಿನ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ವಿವರಣೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಇರುವುದಾದರೂ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಅಪ್ಪಟ ಅಂತರ್ಮುಖಿ ಹಾಗೂ ಬಹಿರ್ಮುಖಿ ಜನ ಯಾವುದೇ ಜನತೆಯಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪವೆಂಬುದನ್ನು ಮನಗಾಣಬೇಕು. ಉಭಯಮುಖತೆ (ಆಂಬಿವರ್ಷನ್) ಎಂಬ ಒಂದು ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯೇ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಹುಜನರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದನ್ನು ಯೂಂಗ್ ಕಡೆಗಣಿಸಿಲ್ಲ. ಅಂತಮುರ್ಖತೆ ಮತ್ತು ಬಹಿರ್ಮುಖತೆ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳೂ ಎರಡು ಆಯಾಮಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಐಸೆಂಕನ ಅಭಿಮತ. ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಅಂತಃಸ್ರಾವೀ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ, ಮಾನಸಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲೇ ಇದ್ದುಕೊಂಡು, ಐಸೆಂಕ್ ಒಂದು ರೇಖಾಮಾದರಿಯ ಮೂಲಕ, ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳು ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ವಿಶೇಷಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳೊಂದಿಗೆ (ಟ್ರೇಟ್ ತಿಯೊರೀಸ್) ತನ್ನ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕಿರುವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಆತ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿರುವ ಎರಡು ಆಯಾಮಗಳೆಂದರೆ ಅಂತರ್ಮುಖತೆ-ಬಹಿರ್ಮುಖತೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರತೆ-ಅಸ್ಥಿರತೆ ಆಯಾಮಗಳು. ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಐಸೆಂಕನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಅಂಶಮಾಲೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಅಂಶಮಾಲೆಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಗಿಲ್‍ಪೋರ್ಡ್-ಜಿಮ್ಮರ್‍ಮನ್ ಚಿತ್ತಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಸಮೀಕ್ಷಣೆ, ಕೃಷ್ಣನ್ ಚಕ್ರವಿಕ್ಷಿಪ್ತತೆ-ಮನೊವಿದಳನಶೀಲತೆ ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿ-ಇವು ಚಿತ್ತ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮಾಪನಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಮೀಸಲಾಗಿದ್ದರೆ, ಎಂ.ಎಂ.ಪಿ.ಐ (ಮಿನೆಸೋಟ ಮಲ್ಟಿಫೇಸಿಕ್ ಪರ್ಸನ್ಯಾಲಿಟಿ ಇನ್ವೆಂಟರಿ), ಎಂ.ಪಿ.ಐ.(ಮೈಸೂರ್ ಪರ್ಸನ್ಯಾಲಿಟಿ ಇನ್ವೆಂಟರಿ) ಮುಂತಾದ ಬಹು ಆಯಾಮೀ ಅಂಶಮಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ತಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಆಯಾಮವನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಅವಕಾಶವಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಕೃಷ್ಣನ್ ಚಕ್ರವಿಕ್ಷಿಪ್ತತೆ-ಮನೋವಿದಳನಶೀಲತೆ ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು, ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ದೃಢತೆ, ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಮನೋದೌರ್ಬಲ್ಯಶೀಲತೆ, ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ರೋಷಾಕ್ ಅನುಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮುಂತಾದ ನಾನಾವಿಧವಾದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲದೆ ಗಿಲ್‍ಪೋರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಜಿóಮ್ಮರ್‍ಮನ್ ಚಿತ್ತಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಜಯಸ್ವಾಲ್ ಮತ್ತು ಖಾನ್ ಅನೇಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಗೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಎಂ.ಎಂ.ಪಿ.ಐ ಅಂಶಮಾಲೆಯನ್ನೂ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಹಲವರು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಇತರ ಅಂಗಾಂಶಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನೂ ಅಳತೆ ಮಾಡಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ==ಇಂದಿನ ದೃಷ್ಟಿ== ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಸ್ವಭಾವದ ಬಗ್ಗೆ ಇಂದು ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ದೃಷ್ಟಿಯೆಂದರೆ, ಅದು ಮನಸ್ಸಿನ ಒಂದು ಸ್ವರೂಪ ಅಥವಾ ಪರಿಪಾಟಿ ಎಂಬುದು. ಅದು ಮೂಲತಃ ದೇಹಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದರೂ ಇಲ್ಲವೆ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದರೂ ಪ್ರತ್ಯಾವರಣದ ಪ್ರಭಾವಗಳೂ ಸಾಕಷ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ನಡೆದಿರುವ ಮತ್ತು ನಡೆಯುವ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ ಶಾಖೆಯೇ ಆಗಿ ದೇಹಪ್ರಕೃತಿ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ (ಕಾನ್‍ಸ್ಟಿ ಟ್ಯೂಷನಲ್ ಸೈಕಾಲಜಿ) ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ತಾಳಿದೆ. ಆಲ್ಬೋರ್ಟ್ ಹೇಳುವಂತೆ, ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ದೇಹ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿಗಳಂತೆಯೇ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯೂ ಒಂದು ಮೂಲವಸ್ತುವೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು ಮೂಲತಃ ದೇಹದ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಾತಾವರಣ ಇಲ್ಲವೆ ಆಂತರಿಕ ವಾಯುವಿನ್ಯಾಸವೆನಿಸುತ್ತದೆ. ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ವಿಕಾಸ, ವಿನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮೂಲಾಂಶದ ಪಾತ್ರವೂ ಅನುಪಮವಾದುದು. ದೇಹದ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಾತಾವರಣ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಅಂತಃಸ್ರಾವ ವ್ಯಾಪಾರಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಆಧುನಿಕ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಂತಃಸ್ರಾವಗಳೇ ಚಿತ್ತ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿರುವ ದೈಹಿಕನೆಲೆಗಳು. ಅಂತಃಸ್ರಾವಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆಯಲ್ಲದೆ, ಅವನ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಇಲ್ಲವೆ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತವೆ. ತೈಮಸ್ ಗ್ರಂಥಿಯ ವ್ಯಾಪಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟಜ್ಞಾನ ದೊರೆಯದಿದ್ದರೂ ತೈಮಿಕ್ ಕೊರತೆಯುಂಟಾದಾಗ ಸ್ನಾಯು ದೌರ್ಬಲ್ಯ, [[ಮೂಳೆ|ಅಸ್ಥಿ]]ಗಳು ಗಡುಸಾಗುವುದರಲ್ಲಿನ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತತೆ-ಇವು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಇದರಂತೆಯೇ [[ಪೀನಿಯಲ್ ಗ್ರಂಥಿ]]ಯ ಬಗೆಗಿನ ಜ್ಞಾನವೂ ಅಲ್ಪವೆನಿಸಿದರೂ ಅವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವುದರಿಂದ [[ಲೈಂಗಿಕ]] ಬೆಳವಣಿಗೆ ವಿಪರೀತ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಆಗುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಅಂತಃಸ್ರಾವೀ ಗ್ರಂಥಿಗಳ 'ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಎನಿಸಿರುವ [[ಪಿಟ್ಯುಟರಿ ಗ್ರಂಥಿ|ಪಿಟ್ಯೂಇಟರಿ ಗ್ರಂಥಿ]] ಹಲವು ಅಂತಃಸ್ರಾವಗಳ ಜನಕನೆನಿಸಿದ್ದು, ಇತರ ಗ್ರಂಥಿಗಳ ಮತ್ತು ದೇಹದ ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಾಪಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮುಂಬದಿಯ ಪಿಟ್ಯೂಟರಿಗ್ರಂಥಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅತ್ಯವಶ್ಯವಾಗಿ ಬೇಕಾಗಿರುವ ಗ್ರಂಥಿ ಭಾಗವೆನಿಸಿದೆ. ಇದರ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಕೊರತೆಯುಂಟಾದಾಗ ಶೈಶವದ ಲಕ್ಷಣಗಳು ತೋರಿದರೆ, ಇದರ ಕ್ರಿಯೆ ಅತಿಯಾದಾಗ ಎಲುಬುಗಳ ಹಾಗೂ ಲೈಂಗಿಕ ಅಂಗಗಳ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗಳು ತ್ವರಿತಗತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತವೆ. [[ತೈರಾಯಿಡ್ ಗ್ರಂಥಿ]] ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜೀವಿತಾದ್ಯಂತ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆಯಲ್ಲದೆ, ಅದರ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಕೊರತೆಯುಂಟಾದಾಗ ಜಡಕುಬ್ಜತೆ (ಕ್ರೀಟನಿಸಮ್) ಮತ್ತು ಮಿಕ್ಸಿಡೀಮ ಎಂಬ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ಯಾರತೈರಾಯಿಡ್ ಗ್ರಂಥಿ [[ಕರುಳು|ಕರುಳಿ]]ನ ಜೀವಾಣು ವಿಷಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ಸುಣ್ಣ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿಯೂ ತನ್ನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. [[ಅಡ್ರಿನಲ್ ಗ್ರಂಥಿಗಳು|ಮೂತ್ರಪಿಂಡಸ್ಥ ಗ್ರಂಥಿ]]ಗಳು (ಅಡ್ರಿನಲ್ ಗ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್) ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ ಅಂತಃಸ್ರಾವಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆನಿಸಿದ ಅಡ್ರಿನಲಿನ್ ಸಂವೇಗಾನುಭವದಲ್ಲಿ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆಯಲ್ಲದೆ, ತಂತುಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿ, ಶಕ್ತಿನೀಡಿ ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಗ್ರಂಥಿಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಬೆಳೆಯದಿದ್ದರೆ, ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ದುರ್ಬಲತೆ, ಶರಣಾಗತಿಶೀಲತೆ ಚಂಚಲ ವೃತ್ತಿಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಲಿಂಗಗ್ರಂಥಿಗಳ ಪ್ರಭಾವವೂ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನೆನಪಿನಲ್ಲಿಡಬೇಕು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಬಹಳ ಚಿಕ್ಕಂದಿನಲ್ಲಿಯೇ ವಿರ್ಯಾಶಯಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದರೆ ಜನನೇಂದ್ರಿಯಗಳು ಬೆಳೆಯುವುದಿಲ್ಲವಲ್ಲದೆ ಆನುಷಂಗಿಕ ಲಿಂಗಲಕ್ಷಣಗಳೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಇಷ್ಟಲ್ಲದೆ ಅಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಲೈಂಗಿಕ ಪರಿಪಕ್ವತೆ ಉಂಟಾದರೆ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ಬಹಳ ಪ್ರಭಾವ ಬೀಳುವುದು ಸತ್ಯದ ಸಂಗತಿ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಚಿತ್ತ ಪ್ರಕೃತಿಗೂ ಅಂತಃಸ್ರಾವಕಗಳ ವ್ಯಾಪಾರಗಳಿಗೂ ನೇರ ಸಂಬಂಧವಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಮುಂದಿನ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಕೊಡಲಾಗಿರುವ ಕೆಲವು ಅಂತಃಸ್ರಾವಕ ವ್ಯಾಪಾರಗಳನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಪಾತ್ರವೇನೆಂಬುದನ್ನು ಸೂಚ್ಯವಾಗಿಯಾದರೂ ತಿಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಗತ್ಯ ಅರಿವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ನಾವು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಮಾನವ ಪ್ರಜನನ ವಿಜ್ಞಾನ, [[ಜೀವರಾಸಾಯನಿಕ ಶಾಸ್ತ್ರ]], ತಂತುಮಂಡಲ ವಿಜ್ಞಾನ, ಅಂತಃಸ್ರಾವೀಗ್ರಂಥಿವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಭೌತಿಕ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. [[ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ]]ದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯ ಪ್ರಭಾವ ಬಹಳ ಮಹತ್ತ್ವಪೂರ್ಣವೆನಿಸಿದ್ದರೂ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯ ನೆಲೆ ಏನೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆಯೇ ನಮ್ಮ ತಿಳಿವು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ನಿಷ್ಕøಷ್ಟವಾಗುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಈ ದಿಸೆಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ನೆರವು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳ ಪ್ರಧಾನ ರೂಪಗಳನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ನೆರವಾಗಬಲ್ಲವು. ಚೋದನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸತ್ತ್ವ-ಇವುಗಳೂ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯ ನೆಲೆಗಳಾಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇಲ್ಲದಿಲ್ಲ. ಅಡಕಾಕ್ ಹೇಳುವಂತೆ ಇವನ್ನು ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪಡೆದಿರುವ ದೇಹಪ್ರಕೃತಿಗಳು ಅಧಿಕಮಟ್ಟದ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಬಲ ತೈರಾಯಿಡ್ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನೂ ಹೊಂದಿರಬಹುದು. ಅಂತಃಸ್ರಾವೀ ಗ್ರಂಥಿಗಳ ಕೆಲವು ವಿಶಿಷ್ಟ ರೀತಿಯ ವ್ಯಾಪಾರಗಳು ಗ್ರಂಥಿ ನಿಯಮಬದ್ಧಗೊಳಿಸುವ ಕಾರ್ಯಗಳು '''ಪಿಟ್ಯುಇಟರಿ ಗ್ರಂಥಿ''': ಮುಂಬದಿ- ಹಿಂಬದಿ- ವೃದ್ಧಿ (ಕುಬ್ಜತೆ, ರಾಕ್ಷಸಾಕಾರ) ಪ್ರಭು ಗ್ರಂಥಿಯೆನಿಸಿ, ತೈರಾಯಿಡ್, ಮೇದೋಜೀರಕ, ಮೂತ್ರ ಪಿಂಡಸ್ಥ ಮತ್ತು ಜನನಗ್ರಂಥಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ.ಜಲ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತದೆ. '''ತೈರಾಯಿಡ್ ಗ್ರಂಥಿ''' ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯ ವೇಗವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ದಣಿವಿನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆಯಲ್ಲದೆ ದೇಹದ ಭಾಗವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. '''ಪ್ಯಾರ ತೈರಾಯಿಡ್ ಗ್ರಂಥಿ ತೈಮಸ್ ಗ್ರಂಥಿ''':ಸುಣ್ಣ ಚಯಾಪಚಯ ಮತ್ತು ತಂತುಮಂಡಲದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಉತ್ತೇಜಕತೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಲಿಂಫಾಯಿಡ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದರಲ್ಲಿಯೂ ದೇಹದ ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಮುಖವಾದುದು. '''ಮೂತ್ರಪಿಂಡಸ್ಥ (ಅಡ್ರಿನಲ್) ಗ್ರಂಥಿ''': ವಲ್ಕುಟ (ಕಾರ್ಟಿಕ್ಸ್) ಜೀವನಿರ್ವಹಣೆಯ ನಿಯಂತ್ರಕಗಳನ್ನು ಸ್ರವಿಸುತ್ತದೆ. ಮನೋರೋಗದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿರಬಹುದಲ್ಲದೆ, ಸಂವೇಗ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಮೆಡ್ಯುಲ ಎಪಿನೆಫ್ರೈನ್ ಮತ್ತು ನಾರೆಎಪಿನೆಫ್ರೈನ್‍ಗಳ ಪ್ರಭಾವಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂವೇಗದಲ್ಲಿ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದಿರುತ್ತದೆ. '''ಜನನ ಗ್ರಂಥಿಗಳು''' :ಶಾರೀರಿಕ ಪರಿಪಕ್ವತೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗಂಡುಹೆಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತೋರಿಸುವಂಥ ಅನುಷಂಗಿಕ ಲಿಂಗ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಜನನೇಂದ್ರಿಯಗಳ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡುಬರುವುದು ಇತ್ಯಾದಿ ಕಾರ್ಯಗಳು. ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಮಗೆ ಇಂದಿನ ವರೆಗೆ ದೊರೆತಿರುವ ಜ್ಞಾನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಅವುಗಳಿಗೆ ದೈಹಿಕ ನೆಲೆಗಳಿರುವುದು ನಿರ್ವಿವಾದ ವಿಚಾರ. ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಅಂತಃಸ್ರಾವ ವ್ಯಾಪಾರಗಳೂ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಊಹೆಗಳು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಆಧುನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಂದ ದೊರೆತ ತಥ್ಯಾಂಶಗಳೂ ನಿದರ್ಶನಗಳಾಗಿವೆ. ಆದರೂ ಪ್ರತ್ಯಾವರಣದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳು ಮುಕ್ತವಾಗಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಸೀಮಿತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಾವರಣದ ಕಾರಕಗಳು ಅವುಗಳ ಸ್ವಭಾವ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಲ್ಲವು. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * Hans Eysenck: {{YouTube|K-HSiZUxTIk|Hour-long lecture on the "Biological Basis of Personality"}} (St Göran lecture, 1980). * {{IMDb name|nm2695139}} * [http://plosjournal.deepdyve.com/lp/psycbooks-reg/sheldon-s-constitutional-psychology-HcNKckPwbC Gardner, ''Theories of personality'' (John Wiley & Sons Inc, 1959), pp. 336–377 (Sheldon's constitutional psychology.)] – includes biography of Sheldon * [http://www.cbmh.ca/index.php/cbmh/article/view/928/923 Physique as Destiny: William H. Sheldon, Barbara Honeyman Heath and the Struggle for Hegemony in the Science of Somatotyping] * "The varieties of Temperament", Harper & Brothers Publishers, 1942. downloadable versions: <nowiki>[https://archive.org/details/TheVarietiesOfTemperamentAPsychologyOfConstitutionalDifferences]</nowiki> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== bw0zh4xkea9i45wqgflw4ptpyfd6k5b 1433828 1433827 2026-10-19T09:25:28Z VASANTH S.N. 728 /* ಷೆಲ್‍ಡನ್ನನ ಕಾಯಪ್ರರೂಪ ಸಿದ್ದಾಂತ */ 1433828 wikitext text/x-wiki '''ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ''' ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ [[ಸಂವೇಗಶೀಲತೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಈ ಪದವನ್ನು ಬಹಳ ಪ್ರಾಚೀನಕಾಲದಿಂದಲೂ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಸಂವೇಗಶೀಲತೆಯ ವೈಲಕ್ಷಣ್ಯವೇ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ (ಟೆಂಪರಮೆಂಟ್). ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ [[ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ|ಮನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ]] ಜಿ.ಡಬ್ಲ್ಯು. ಆಲ್ಬೋರ್ಟ್ ಎಂಬುವನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಹೀಗಿದೆ : ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಂವೇಗಾತ್ಮಕ ಸ್ವಭಾವದ ವಿಲಕ್ಷಣ ಘಟನೆಯೇ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ. ಅಂದರೆ, ಒಂದು ಸಂವೇಗಾತ್ಮಕ ಪ್ರಚೋದನೆಗೆ ವ್ಯಕ್ತಿ ಒಳಗಾಗುವ ಪ್ರವಣತೆ (ಸಸೆಪ್ಟಿಬಿಲಿಟಿ), ಆತ ತೋರಿಸುವ ಅನುಕ್ರಿಯೆಯ ಬಲ ಮತ್ತು ವೇಗಗಳ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕತೆ; ಅವನಲ್ಲಿರುವ ಚಿತ್ತ ವೃತ್ತಿಯ (ಮೂಡ್) ಗುಣ ಮತ್ತು ತೀವ್ರತೆಗಳ ಚಾಂಚಲ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ವೈಲಕ್ಷಣ್ಯಗಳು-ಇವುಗಳೆಲ್ಲ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಾವೇಶವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಆಲ್ಬೋರ್ಟನ ಈ ವ್ಯಾಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ಜನ್ಮಜಾತ ಸ್ವರೂಪಾತ್ಮಕ ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆನಿಸುವುದಾದರೂ ಹುಟ್ಟಿದಂದಿನಿಂದ ಸಾಯುವವರೆಗೂ ಬದಲಾಗದ ಗುಣವಾಗಲಾರದು. ದೇಹಸ್ವರೂಪ (ಮೈಕಟ್ಟು) ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿಗಳಂತೆಯೇ ಇದೂ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಹೊಂದುವುದು ನಿಜ. [[ವೈದ್ಯಕೀಯ]], [[ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ|ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾತ್ಮ]]ಕ ಮತ್ತು [[ಪೋಷಕಾಂಶ]]ಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ವಿಕಾಸವಾದಂತೆಲ್ಲ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ಬದಲಾಗುತ್ತ ಹೋಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಅಂಥ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಒಂದು ಪರಿಮಿತಿಯುಂಟು. ==ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿ == ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಭಾವನಾಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಉಂಟಾಗುವ ಚಾಂಚಲ್ಯಗಳೇ ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿಗಳೆನಿಸುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆನಂದಭರಿತನಾಗಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತೊಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಷಣ್ಣನಾಗಿ ಕುಳಿತಿರಬಹುದು. ಹೀಗೆ [[ಭಾವನೆ|ಭಾವನಾ]]ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಚಾಂಚಲ್ಯಗಳು ದಿನವೂ ತೋರಬಹುದು. ಇಲ್ಲವೆ ಆಗಾಗ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇಂಥ ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಶಾಶ್ವತವೆನಿಸುವ ವಿನ್ಯಾಸಗಳೂ ಕಂಡುಬಂದಾಗ ಅವು ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳೆನಿಸುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ತನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಆಗುಹೋಗುಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಸಂತೋಷ-ಸಂತಾಪಭಾವಗಳನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಅಂಥ ಭಾವಗಳು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅವು ಕೇವಲ ಅಲ್ಪಕಾಲಿಕವಾಗಿದ್ದು ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿಗಳೆನಿಸಿದರೆ, ಅವುಗಳೇ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆನಿಂತು ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಶಾಶ್ವತವೆನಿಸಿದಾಗ ಮತ್ತು ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಪಡೆದಾಗ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳೆನಿಸುತ್ತವೆ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ [[ಉಲ್ಲಾಸ|ಉಲ್ಲಾಸಶೀಲತೆ]] ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದಾಗ, ಅಂಥ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಲ್ಲಾಸಶೀಲ ಅಥವಾ ಉಲ್ಲಾಸಶೀಲ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಷಣ್ಣ ಶೀಲತೆಯನ್ನೇ ಸಾಮಾನ್ಯಲಕ್ಷಣವಾಗಿ ಪಡೆದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಒಂದೊಂದು ಸಲ ಉಲ್ಲಾಸಭಾವವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಬಹುದು. ಆಗ ಅಂಥ ಭಾವಪ್ರಕಟಣೆಗೆ ಉಲ್ಲಾಸ ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿ ಎನ್ನುತ್ತೇವೆಯೇ ಹೊರತು ಉಲ್ಲಾಸಶೀಲತೆ ಆಥವಾ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾದ ಸಂವೇಗಾನುಭವವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರಿಸುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸಂತೋಷದಿಂದಿದ್ದಾಗ, ಅಲ್ಪಪ್ರಮಾಣದ ಅಪಜಯಗಳನ್ನು ವಿನೋದಪ್ರದ ಸವಾಲುಗಳು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಅವುಗಳಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಅದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ, ಅವನಲ್ಲಿ ಗೊಂದಲ ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿಯಿದ್ದರೆ, ಅಂಥ ಅಪಜಯಗಳಿಂದ ಆತನಲ್ಲಿ ಕೋಪೋದ್ರೇಕ ಮತ್ತು ಹತಾಸೆಗಳು ಮೂಡಬಹುದು. ==ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯ ದೈಹಿಕ ನೆಲೆಗಳು== ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಒಂದು ಪ್ರಧಾನ ಅಂಗಾಂಶವೆಂದು ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ ಅದರ ನೆಲೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ವಿವರಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ [[ಅನುವಂಶಿಕತೆ|ಅನುವಂಶೀಯ]] ಹಾಗೂ ಪ್ರತ್ಯಾವರಣಾತ್ಮಕ ಕಾರಣಾಂಶಗಳ ನಿರಂತರ ಸಾಹಚರ್ಯದ ಪ್ರತೀಕವೆಂದು ಹೇಳುವುದುಂಟು. ಆದರೆ ಈ ಕಾರಕಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಎಷ್ಟು ಪ್ರಧಾನವೆಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎದ್ದಾಗ, ಇತ್ತೀಚಿನ [[ಸಂಶೋಧನೆ|ಸಂಶೋಧನೆಗಳ]] ಆಧಾರದಿಂದ, ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಾವರಣದ ಪ್ರಭಾವ ಹೆಚ್ಚಿನದು ಎಂಬುದು ತಿಳಿದು ಬಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯ ಅರ್ಥನಿರೂಪಣೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಹಿಂದೆಯೇ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದಂತೆ, ಇದು ಮೂಲತಃ ಅನುವಂಶೀಯ ಹಾಗೂ ದೇಹಸ್ವರೂಪಾತ್ಮಕ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಬಹಳ ಪ್ರಾಚೀನಕಾಲದಿಂದಲೂ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಚರ್ಚೆ ನಡೆದಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಆಧುನಿಕ [[ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರ|ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ]]ದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆಗಳೂ ನಡೆದಿವೆ. ==ಶರೀರಧಾತುಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ== ಶರೀರದಲ್ಲಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾದ ನಾಲ್ಕು ರೀತಿಯ ಧಾತುಗಳು, ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬವಾದ ಬಹಳ ಪ್ರಾಚೀನವಾದುದು. ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯರೂ ಗ್ರೀಕರೂ ಈ ವಾದವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟವರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗರು. [[ರಕ್ತ]], ವಾತ, [[ಪಿತ್ತಕೋಶ|ಪಿತ್ತ]] ಮತ್ತು [[ಶ್ಲೇಷ್ಮ|ಕಫ]]ಗಳೆಂಬ ಧಾತುಗಳ ಸಾಪೇಕ್ಷ ಪ್ರಾಬಲ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ರೀತಿಯ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಈ ವಾದದ ಸಾರ. ಅಲ್ಲದೆ ಭಾರತೀಯ ವಿಚಾರಧಾರೆಯಲ್ಲಿಯೂ ವಿವಿಧ ಆಹಾರಾಂಶಗಳು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳಿಂದ ಸಿದ್ಧವಾದ ಶರೀರ ಧಾತುಗಳು ಇರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದೂ ಶರೀರ ಧಾತು ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಪುಷ್ಟಿಯನ್ನು ಕೊಡಬಲ್ಲದು. ಶರೀರ ಧಾತುಸಿದ್ಧಾಂತ ಕ್ರಿ. ಪೂ. 5ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಗ್ರೀಕ್ ವಿಚಾರವಂತನಾದ ಎಂಪೆಡೋಕ್ಲೀಸನ ವಿಚಾರಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಪ್ರಕೃತಿ ಆತನ ಪ್ರಕಾರ [[ವಾಯು]], [[ಭೂಮಿ]],ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು [[ನೀರು|ಜಲ]]ಗಳೆಂದು ನಾಲ್ಕು ಮೂಲಾಂಶಗಳಿಂದ ರೂಪಗೊಂಡಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ವಿಚಾರಧಾರೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪಂಚಭೂತ ಸಂಕಲ್ಪನೆಗೂ ಇದಕ್ಕೂ ನಿಕಟಸಾಮ್ಯವಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಅಂಶ. ಬೃಹತ್ ಪ್ರಕೃತಿ ಮೇಲೆ ಹೇಳಲಾದ ಮೂಲಾಂಶಗಳಿಂದ ರೂಪಗೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಅದರ [[ಅಣು|ಅಣುವೆನಿಸಿದ]] [[ಮಾನವ]]ನಲ್ಲಿಯೂ ಆ ಮೂಲಾಂಶಗಳು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿರಬೇಕಾದುದು ತರ್ಕಬದ್ಧವಾದ ಸಂಗತಿ. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತರ್ಕಿಸಿದವೆನೆಂದರೆ, [[ವೈದ್ಯವಿಜ್ಞಾನ]]ದ ಪಿತೃವೆನಿಸಿದ [[ಹಿಪಾಕ್ರಟೀಸ್]]. ಆಶ್ಚರ್ಯವೆಂದರೆ, ಅಂತಃಸ್ರಾವ ವಿಜ್ಞಾನದ ಅಂಕುರವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಮೇಲೆ ಹೇಳಲಾದ ಮೂಲಾಂಶಗಳು ಮನುಷ್ಯನ ಶರೀರದಲ್ಲಿ, ಧಾತುರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಫಲಿಸಿವೆ ಎಂಬ ಸತ್ತ್ವಪೂರ್ಣ ಪ್ರಾಕ್ಕಲ್ಪನೆಯ ಉದಯವಾಗಿತ್ತು. ಹಿಪಾಕ್ರಟೀಸ್ ಹೇಳಿದ ಧಾತುಗಳೆಂದರೆ-ರಕ್ತ, ವಾತ, ಪಿತ್ತ ಮತ್ತು ಕಫ (ಶ್ಲೇಷ್ಮ). ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಧಾತು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿದ್ದರೆ, ಅದಕ್ಕನುಗುಣವಾದ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದು ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಆತನ ಊಹೆಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ಊಹೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ರೂಪವನ್ನು ಕೊಟ್ಟವನೆಂದರೆ ಕ್ರಿ.ಶ.2ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ರೋಮಿನ ವೈದ್ಯ [[ಗೇಲೆನ್|ಗೇಲನ್]]. ಆತನ ಪ್ರಕಾರ, ಹಿಪಾಕ್ರಟೀಸ್ ಹೇಳಿದ [[ಧಾತು]]ಗಳು ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ರೋಗಿಗಳಿಗೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಪಿತ್ತಕೋಶ|ಪಿತ್ತರಸ]] ಅಧಿಕವಾದಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿ [[ಜ್ವರ]]ದಿಂದ ನರಳಿದರೆ, ವಾತ ಹೆಚ್ಚಿದಾಗ ಉಷ್ಣತೆ ಮತ್ತು [[ಕ್ಷಯ]]ಗಳಿಂದ ನರಳುತ್ತಾನೆ. ವಿಶ್ವ ಮೂಲಾಂಶಗಳು, ಶರೀರ ಧಾತುಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳ ನಡುವಣ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ===ವಿಶ್ವಮೂಲಾಂಶಗಳು=== {| class="wikitable" !ಅವುಗಳ ಗುಣಗಳು !ಅನುಗುಣವಾದ ಶರೀರ ಧಾತುಗಳು !ಅನುಗುಣವಾದ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳು |- |ಗಾಳಿ (ವಾಯು) | ಶಾಖ ಮತ್ತು ಶೈತ್ಯ | ರಕ್ತ ಉಲ್ಲಾಸ |- |ಮಣ್ಣು (ಭೂಮಿ) |ತಂಪು ಮತ್ತು ಶುಷ್ಕ |ವಾತ ವಿಷಣ್ಣತೆ |- |ಬೆಂಕಿ (ಅಗ್ನಿ) |ಶಾಖ ಮತ್ತು ಶುಷ್ಕ |ಪಿತ್ತ ಸಿಡುಕುತನ |- |ನೀರು (ಜಲ) ತಂಪು |ತಂಪು ಮತ್ತು ಶೈತ್ಯ |ಕಫ(ಶ್ಲೇಷ್ಮ) ಅಲಸತೆ(ಜಡತೆ) |} ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಕೊಡಲಾಗಿರುವ ನಾಲ್ಕು ರೀತಿಯ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳುಳ್ಳವರಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲಾಸಿಗಳು-ಆಶಾವಾದ, ಪುನರ್ವರ್ತನಶೀಲತೆ, ಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿರಾಳ ಭಾವನೆಗಳಿಂದಲೂ ವಿಷಣ್ಣರು-ಮಂಕು, ಚಿಂತೆ, ರೋಗಭಯ, ಶಂಕೆ ಮತ್ತು [[ಖಿನ್ನತೆ]]ಗಳಿಂದಲೂ ಸಿಡುಕರು-ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಭಾವೋದ್ರೇಕಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗುವರೂ ಆಲಸಿಗಳು-ಜಡತೆ, ಶೀತಲಭಾವ ಮತ್ತು ಸೋಮಾರಿತನಗಳಿಂದಲೂ ಕೂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಶರೀರ ಧಾತುಗಳು ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಅಂತಃಸ್ರಾವಗಳು ಹಲವು-ಎಂಬುದನ್ನು ಆಧುನಿಕ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಬೆಳಕಿಗೆ ತಂದಿದ್ದರೂ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಸಂವೇಗಾತ್ಮಕ ತಳಹದಿ ಎನಿಸಿರುವ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ದೇಹದ ರಾಸಾಯನಿಕ ವ್ಯಾಪಾರದಿಂದ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಊಹೆ ಮಹತ್ತ್ವ ಪೂರ್ಣವಾದುವಲ್ಲದೆ, ಪುರಾತನರು ವಿವರಿಸಿರುವ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರರೂಪಗಳು ಹೆಚ್ಚು ನವ್ಯರೀತಿಯವಾಗಿದ್ದು, ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುವಂಥ ಯಾವುದೇ ಆಧುನಿಕ ಆಯಾಮಕ್ಕಾದರೂ ಸರಿಹೊಂದುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಅಲ್ಬೋರ್ಟನ ಅಭಿಮತ. ಅಲ್ಲದೆ ಈ ನಾಲ್ಕು ಗುಣಗಳನ್ನೂ ಚಿತ್ತಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಆಯಾಮಗಳಲ್ಲಿ ತಾರ್ಕಿಕ ಹಾಗೂ ಪಾರಿಮಾಣಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಿಂದಲೂ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಹಿಪಾಕ್ರಟೀಸನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಶರೀರಧಾತುಸಿದ್ಧಾಂತ ಮೊದಲಿಗೆ ಗೇಲನ್ನನಿಂದ ಸುಧಾರಿತವಾಯಿತು. ಮುಂದೆ ರೋಷ್ಕನ್, ಎಫ್.ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಬೆನಕೆ, ಹೇಮನ್ ಮತ್ತು ವೆಯ್ಸ್ ಮನ್, ವ್ಯಾಪಕ ಅಧ್ಯಯನದ ಆಧಾರದಮೇಲೆ ಎಂಟು ವಿಧವಾದ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳನ್ನೂ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಅವು: ಅಪರಿಪಕ್ವತೆ, ಜಡತೆ, ದುರ್ಬಲತೆ, ಭಾವಾತಿರೇಕ, ಉಲ್ಲಾಸ, ಉದಾಸೀನತೆ, ಸಿಡುಕು ಮುಂತಾದ ಅತಿರಾಗಭಾವಗಳು. ಹಿಪಾಕ್ರಟೀಸ್ ಮತ್ತು ಗೇಲನ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ನಾಲ್ಕು ರೀತಿಯ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳೂ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾವೇಶವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ರೋಸನಫನ ಪ್ರಕಾರ ನಾಲ್ಕು ರೀತಿಯ ಮನೋರೋಗಲಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳಿವೆ : ಸಮಾಜಬಾಹಿರತನ, ಚಕ್ರವಿಕ್ಷಿಪ್ತಾತ್ಮಕತೆ (ಸೈಕ್ಲೊತೈಮಿಯ), ಸ್ವಲೀನತನ ಮತ್ತು ಅಪಸ್ಮಾರತನ. ಐದನೆಯ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ಸಾಮಾನ್ಯರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ವಿಶ್ರಾಂತಭಾವ. ==ಕ್ರೆಷ್ಮರ್ ಮತ್ತು ಅಂಗರಚನಾತ್ಮಕ ಪ್ರರೂಪಗಳು== [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮನೋವೈದ್ಯನೆನಿಸಿದ್ದ ಕ್ರೆಷ್ಮರ್ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳಿಗೂ ದೇಹರಚನೆಗೂ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧವಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ. ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಮುಖಲಕ್ಷಣಗಳ ಹಿನ್ನಲೆಯಲ್ಲಿ, ಒಂದೇರೀತಿಯ, ಸ್ವರೂಪಲಕ್ಷಣಗಳು ಇರುತ್ತವೆಯಲ್ಲದೆ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಬಾಹ್ಯಲಕ್ಷಣಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅದೇ ರೀತಿಯ ಮಾನಸಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿರುತ್ತವೆ-ಎಂಬುದು ಕ್ರೆಷ್ಮರನ ಅಭಿಮತ. ತನ್ನ ಪ್ರಾಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಆತನ ಅನೇಕ ಮಂದಿ ರೋಗಿಗಳ ದೇಹರಚನೆಗಳನ್ನೂ ಮಾನಸಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನೂ ಅವಲೋಕಿಸಿ ಅವುಗಳ ಆಧಾರದಮೇಲೆ ತನ್ನ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಕ್ರೆಷ್ಮರನದು ನೈದಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನ. ಪ್ರಧಾನ ದೈಹಿಕ ಹಾಗೂ ಮಾನಸಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಸಹಸಂಬಂಧವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಎರಡು ಪ್ರರೂಪಗಳನ್ನು ಆತ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅವು ಚಕ್ರವಿಕ್ಷಿಪ್ತಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಮನೋವಿದಳನ ಶೀಲತೆ (ಸ್ಕಿಜೊತೈಮಿಯ) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗುಂಡುಕಾಯದ (ಪಿಕ್‍ನಿಕ್) ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಚಕ್ರವಿಕ್ಷಿಪ್ತಶೀಲ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರೆ ನೀಳಕಾಯದ (ಆಸ್ತೆನಿಕ್) ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮನೋವಿದಳನ ಶೀಲಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಕ್ರೆಷ್ಮರ್ ತನ್ನ ರೊಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗುಂಡುಕಾಯಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವರೂ ಮನೋವಿದಳಿತ ರೋಗಿಗಳು ನೀಳದೇಹಧಾರಿಗಳೂ ಆಗಿರುವುದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ. ಹೀಗೆ ತನ್ನ ನೈದಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನದ ಕಾರ್ಯಪ್ರರೂಪಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳ ನಡುವಣ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಅಂಥ ಸಂಬಂಧಗಳು ಕೇವಲ ನೈದಾನಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರದೆ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ. ಆತನ ಪ್ರಕಾರ ಮನೋವಿದಳನಶೀಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪ್ರಮುಖ ಮಾನಸಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ ರೂಪಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆ (ಫಾರಮ್ ರಿಯ್ಯಾಕ್ಟಿವಿಟಿ), ಅಮೂರ್ತತೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು. ಅಲ್ಲದೆ ಅಂಥ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಶೀಘ್ರತರದ ವೈಯಕ್ತಿಕಗತಿ ಮತ್ತು ಆಂತರಿತ ಕಾರ್ಯಾಲಯ ಬದ್ಧತೆ (ವರ್ಕ ರಿದಮ್) ಗಳಿಂದಲೂ ಕೂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಉತ್ಕøಷ್ಟ ರೀತಿಯ ಸ್ನಾಯುಸಂಘಟನೆ ಇದ್ದರೂ ಅಧಿಕಮಟ್ಟದ ಸ್ನಾಯು ಆಕರ್ಷಣೆಯೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಅವರು ಅತಿಕ್ರಮಬದ್ದರೂ ಸತತ ಪ್ರಯತ್ನಶೀಲರೂ ಆಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಅತಿಯಾದ ರಾಗಭಾವಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಈ ಜನರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಯತ್ತತಂತು ಕ್ರಿಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಚಕ್ರ ವಿಕ್ಷಿಪ್ತಶೀಲರು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ವರ್ಣಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾಶೀಲರೂ (ಕಲರ್ ರಿಆ್ಯಕ್ಟಿವಿಟಿ) ಸಮಗ್ರ ದೃಷ್ಟಿಯವರೂ ಸಂಶ್ಲೇಷಣ ವೃತ್ತಿಯವರೂ ಆಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಅವರದು ನಿಧಾನ ಸ್ವಭಾವ, ಲಯಬದ್ಧ ರೀತಿನೀತಿ. ಇಂಥ ಜನ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಂಗಶೀಲರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಕ್ರೆಷ್ಮರನ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಹಲವು ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ನಡೆದದ್ದುಂಟು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ, ನೈದಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಂದ ದೊರೆತ ತಥ್ಯಾಂಶಗಳು ಅವನ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಪುಷ್ಟಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದರೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನತೆಯಮೇಲೆ ನಡೆಸಲಾದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಅಷ್ಟಾಗಿ ಆಶಾದಾಯಕವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಒಂದು ನೈದಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, ವೆಸ್ಟ್ ಫಲ್ ಎಂಬಾಂತ 8,000 ಮನೋರೋಗಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗುಂಡುಕಾಯದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಉನ್ಮಾದ ವಿಷಣ್ಣತಾ (ಮೇನಿಕ್ ಡಿಪ್ರೆಸಿವ್) ಮನೋವಿಕ್ಷಿಪ್ತಿಯಿಂದಲೂ ನೀಳದೇಹಧಾರಿರೋಗಿಗಳು ಮನೋವಿದಳನ ರೋಗದಿಂದಲೂ ಆಯತದೇಹ ಧಾರಿಗಳಾದ (ಅತ್ಲೆಟಿಕ್) ರೋಗಿಗಳೂ ಅಪಸ್ಮಾರ ರೋಗದಿಂದಲೂ ನರಳುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆಂಬುದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ. ಮುಂದೆ ವಿವಿಧ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ನಡೆಯಲು, ಕ್ರೆಷ್ಮರನ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಪ್ರೇರಕಶಕ್ತಿಯಾದುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ==ಷೆಲ್‍ಡನ್ನನ ಕಾಯಪ್ರರೂಪ ಸಿದ್ದಾಂತ== ಸುಧಾರಿತ ಕ್ರೆಷ್ಮರನ ಸಿದ್ಧಾಂತವೆಂದು ಹೇಳಬಹುದಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಾಯಪ್ರರೂಪಗಳ (ಫಿಸಿಕಲ್ ಟೈಪ್ಸ್) ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಷೆಲ್‍ಡನ್ 1943ರಲ್ಲಿ ಮುಂದಿಟ್ಟು ಇದನ್ನು ಕಾಯಪ್ರರೂಪದ ಮುಮ್ಮುಖ ಸಿದ್ಧಾಂತವೆಂದೂ (ಟ್ರೆಪಾರ್ಟೈಟ್) ಹೇಳುವುದುಂಟು. ಷೆಲ್‍ಡನ್ನನ ಪ್ರಕಾರ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಅಂಗರಚನೆಗೂ ಆತನ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗೂ ಸಂಬಂಧವುಂಟು. ಈ ವಿಚಾರಧೋರಣೆಯ ತಾರ್ಕಿಕ ಹಿನ್ನಲೆಯನ್ನು ಕೆಳಗಿನ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. [[File:Bodytypes.jpg|thumb|Comparison of Sheldon's body types]] ಚಿತ್ತ ಪ್ರಕೃತಿಗಳಿಗೂ ಅಂಗರಚನೆಗಳಿಗೂ ಇರುವ ಸಂಬಂಧದ ಹಿನ್ನಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸರಳ ತರ್ಕವನ್ನು ಮೇಲಿನ ಚಿತ್ರ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಗ್ರಂಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಜೀವರಸಾಯನಿಕ ನಿಯೋಗಿಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯನ್ನು ನಿಯಮಬದ್ಧಗೊಳಿಸುವುದಾದರೆ, ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ವಾತಾವರಣಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ (ಇಂಟರ್ನಲ್ ಕ್ಲೈಮೆಟ್), ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ ಹಾಗೂ ಸಂಕೇತಾತ್ಮಕ ಮಟ್ಟಗಳು ನಿರ್ಧಾರವಾಗುವುದಾದರೆ, ಕಾಯಪ್ರರೂಪದಿಂದ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಕಾಯರೂಪವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ತರ್ಕಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ, ಮೂರು ರೀತಿಯ ಕಾಯಪ್ರರೂಪಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಮೂರು ರೀತಿಯ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳಿರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಷೆಲ್‍ಡನ್ನನ ಅಭಿಮತ. ಆತ ಹೇಳುವ ಮೂರು ಕಾಯಪ್ರರೂಪಗಳೆಂದರೆ ಗುಂಡಾಕಾರ (ಎಂಡೊಮಾರ್ಫಿಕ್) ಕಾಯ. ಆಯತಾಕಾರ (ಮೀಸೋಮಾರ್ಫಿಕ್) ಕಾಯ ಮತ್ತು ನೀಳಾಕಾರ (ಎಕ್ಟೊಮಾರ್ಫಿಕ್) ಕಾಯ. ಇವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅಂತರವಯವ ಪ್ರಧಾನತೆ (ವಿಸರಟೋನೀಯ) ಕಾಯಪ್ರಧಾನತೆ (ಸೆರೆಬ್ರೊಟೋನೀಯ) ಮತ್ತು ಪ್ರಮಸ್ತಿಷ್ಕ ಪ್ರಧಾನತೆ (ಸೆರೆಬ್ರೊಟೋನೀಯ) ಎಂಬ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಗುಂಡಾಕಾರದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ಥೂಲದೇಹಧಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಅವನಲ್ಲಿ ಕರುಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಅಂತರವಯವಗಳು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅವನಲ್ಲಿರುವ [[ಬೊಜ್ಜು]] ಅಂತರವಯವಗಳ ಪ್ರಧಾನತೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಅಧಿಕ [[ಕೊಬ್ಬು]] ಇರುವುದನ್ನೂ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆಯತಾಕಾರಿಯಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ [[ಮಾನವ ಶರೀರ|ದೇಹ]] [[ಮೂಳೆ]] ಮತ್ತು [[ಮಾಂಸಖಂಡ]]ಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆ [[ಕ್ರೀಡಾಪಟು]]. ಅಂಥವ ವಿಶಾಲವಾದ ಎದೆ ಮತ್ತು ಬಾಹುಗಳೂ, ಸಣ್ಣಪ್ರಮಾಣದ [[ಕಟಿ]] ಮತ್ತು ತರಂಗಿತ [[ಸ್ನಾಯು]]ಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತಾನೆ. ನೀಳಕಾಯದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೃದವಾದ ಧರ್ಮ, ಉತ್ತಮತರ ಕೂದಲು ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮವೇದಿ ತಂತು ಮಂಡಲಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಆತ ಎತ್ತರವಾಗಿಯೂ ತೆಳುವಾಗಿಯೂ ಇರುವನಲ್ಲದೆ ಇಳಿಬಿದ್ದಿರುವ ಭುಜಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತಾನೆ. ಅಂಥವನನ್ನು ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಇನ್ನಿಬ್ಬರೊಡನೆ ತಪ್ಪಾಗಿ ತಿಳಿಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆ. ಷೆಲ್‍ಡನ್ ಮೂರು ಸ್ಪಷ್ಟ ದೇಹಪ್ರರೂಪವನ್ನು ಹೇಳಿದರೂ ಶುದ್ಧಪ್ರರೂಪಗಳು ಅಪರೂಪವೆಂಬುದನ್ನು ಮನಗಂಡಿದ್ದ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಜನರಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಮೂರೂ ಅಂಗಾಂಶಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮರೆಯಲಾಗದು. ಹೀಗಿರುವುದರಿಂದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕಾಯಪ್ರರೂಪವೇನೆಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕಾದರೆ, ಈ ಮೂರೂ ಅಂಗಾಂಶಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಷೆಲ್‍ಡನ್ ನಿರೂಪಿಸಿದ ಕಾಯಪ್ರರೂಪಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ಪ್ರರೂಪಗಳ ನಡುವಣ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಷೆಲ್‍ಡನ್ನನ ಕಾಯಪ್ರರೂಪಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳು {| class="wikitable" !ಕಾಯಪ್ರರೂಪಗಳು !ದೈಹಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು !ಮಾನಸಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು !ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- |'''ಎಕ್ಟೋಮಾರ್ಫಿಕ್'''ಅಥವಾ ಗುಂಡಾಕಾರ(ದುಂಡಗೆ ಮೃದುವಾಗಿರುವ) |ತೆಳ್ಳಗೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎತ್ತರವಾಗಿ, ಕಡಿಮೆ ಟೆಸ್ಟೋಸ್ಟೆರಾನ್ ಮಟ್ಟಗಳೊಂದಿಗೆ, ಮತ್ತು ತೂಕ ಮತ್ತು ಸ್ನಾಯುವಿನ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಕಷ್ಟಪಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿ. |ಬುದ್ಧಿವಂತ, ಸೌಮ್ಯ ಮತ್ತು ಶಾಂತ, ಆದರೆ ಸ್ವಪ್ರಜ್ಞೆಯುಳ್ಳ, ಅಂತರ್ಮುಖಿ ಮತ್ತು ಆತಂಕಗೊಂಡ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. |{{nowrap|<ref name="Roeckelein1998">{{cite book |last=Roeckelein |first=Jon E. |year=1998 |chapter=Sheldon's type theory |title=Dictionary of Theories, Laws, and Concepts in Psychology |pages=427–428 |publisher=[[Greenwood Publishing Group|Greenwood]] |isbn=9780313304606 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=6mu3DLkyGfUC&pg=PA427}}</ref><ref name="Kamlesh2011"/><ref>{{cite journal |last1=Timmermans |first1=Floyd |last2=Jansen |first2=Britt |last3=Mokken |first3=Sterre |last4=Heer |first4=Merel |last5=Veen |first5=Kevin |last6=Bouman |first6=Mark-Bram |last7=Mullender |first7=Margriet |last8=Grift |first8=Tim |date=2021-02-17 |title=The ideal location of the male nipple-areolar complex: A pinpointing algorithm |url=https://www.researchgate.net/publication/349394524|journal=International Journal of Transgender Health |volume=22 |issue=4 |pages=403–411 |doi=10.1080/26895269.2021.1884926 |pmid=37818394 |s2cid=233928744|doi-access=free |pmc=10561627 |hdl=1765/135046 |hdl-access=free }}</ref> <ref name="Roeckelein1998"/><ref name=":0"/><ref name="Kamlesh2011"/><ref> {{cite web |title=What is your body type? |date=2014-04-24 |language=en |url=https://www.bodybuilding.com/fun/becker3-results.html |access-date=2018-12-31 }} </ref>}} |- |'''ಮೆಸೊಮಾರ್ಫಿಕ್'''ಅಥವಾ ಆಯತಾಕಾರ (ಸ್ನಾಯು ಮತ್ತು ಮೂಳೆಗಳ ಪ್ರಾಧಾನತೆ) |ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಕಠಿಣ ಮತ್ತು ಬಲಿಷ್ಠ, ಸಮ ತೂಕ ವಿತರಣೆ, ಸ್ನಾಯು, ದಪ್ಪ ಚರ್ಮ ಮತ್ತು ಕಿರಿದಾದ ಸೊಂಟದೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಭಂಗಿ ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿ. |ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ, ಬಹಿರ್ಮುಖಿ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ |{{nowrap|<ref name="Roeckelein1998"/><ref name=":0"/><ref name="Kamlesh2011"/><ref>{{cite journal |last1=Timmermans |first1=Floyd |last2=Jansen |first2=Britt |last3=Mokken |first3=Sterre |last4=Heer |first4=Merel |last5=Veen |first5=Kevin |last6=Bouman |first6=Mark-Bram |last7=Mullender |first7=Margriet |last8=Grift |first8=Tim |date=2021-02-17 |title=The ideal location of the male nipple-areolar complex: A pinpointing algorithm |url=https://www.researchgate.net/publication/349394524|journal=International Journal of Transgender Health |volume=22 |issue=4 |pages=403–411 |doi=10.1080/26895269.2021.1884926 |pmid=37818394 |s2cid=233928744|doi-access=free |pmc=10561627 |hdl=1765/135046 |hdl-access=free }}</ref> |- |'''ಎಂಡೋಮಾರ್ಫಿಕ್'''ಅಥವಾ ಲಂಬಾಕಾರ (ದೇಹ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ದುರ್ಬಲತೆ) |ದಪ್ಪ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಿಕ್ಕ ಮತ್ತು ತೂಕ ಇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಷ್ಟಪಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿ. |ಹೊರಹೋಗುವ, ಸ್ನೇಹಪರ, ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ನಿರಾಳ ಸ್ವಭಾವದ, ಆದರೆ ಸೋಮಾರಿ ಮತ್ತು ಸ್ವಾರ್ಥಿ . |{{nowrap|<ref name=":0">{{cite magazine |last=Mull |first=Amanda |date=2018-11-06 |title=Americans can't escape long-disproven body stereotypes |magazine=[[The Atlantic (magazine)|The Atlantic]] |lang=en-US |url=https://www.theatlantic.com/health/archive/2018/11/body-stereotypes-personality-debunked-eugenics/575041/ |access-date=2018-12-31}}</ref><ref name="Sheldon1954">{{cite book |last= Sheldon |first= W.H. |author-link= William Herbert Sheldon |year= 1954 |title= Atlas of Men: A guide for somatotyping the adult male at all ages |location=New York |publisher= [[Harper (publisher)|Harper]]}}</ref><ref name="Kamlesh2011">{{cite book |last= Kamlesh |first= M.L. |year= 2011 |title= Psychology in the Physical Education and Sport |chapter-url= https://books.google.com/books?id=up-Bc_E_w9UC&pg=PT508 |publisher= Pinnacle Technology |isbn= 9781618202482 |chapter= Ch.&nbsp;15: Personality and sport § Sheldon's constitutional typology }}{{Dead link|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಕಾಯಪ್ರರೂಪ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ಎದ್ದುಕಾಣುವ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಗುಂಡಾಕಾರ(ದುಂಡಗೆ ಮೃದುವಾಗಿರುವ) ಅಂತರವಯವ ಪ್ರಧಾನತೆ ಆಹಾರಪ್ರಿಯತೆ, ಅತಿಯಾಗಿ ತಿನ್ನುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ, ಶಂಕಾಭಾವ, ಅರಕ್ಷಿತಭಾವ, ಸೌಜನ್ಯಶೀಲತೆ, ಸುಖನಿದ್ರೆ , ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆ. ಆಯತಾಕಾರ (ಸ್ನಾಯು ಮತ್ತು ಮೂಳೆಗಳ ಪ್ರಾಧಾನತೆ) ಕಾಯ ಪ್ರಧಾನತೆ ಸಾಹಸಪ್ರಿಯತೆ, ಆಯಾಸಕರ ವ್ಯಾಯಾಮ ಮತ್ತು ತಣ್ಣೀರಿನ ತುಂತುರುಸ್ನಾನದಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟ, ಉಡುಪಿ ನತ್ತಅಷ್ಟಾಗಿ ಗಮನವಿಲ್ಲದಿರುವುದು, ಇಷ್ಟಪಟ್ಟು ನೋವನ್ನು ಸಹಿಸುವುದು. ಲಂಬಾಕಾರ (ದೇಹ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ದುರ್ಬಲತೆ) ಮತ್ತು ದಂಡಾಕಾರ ಪ್ರಮಸ್ತಿಷ್ಕ ಪ್ರಧಾನತೆ ಅಸಂಗಶೀಲತೆ, ಅಸೌಜನ್ಯ ಶೀಲತೆ, ವ್ಯಾಯಾಮದ ಬಗ್ಗೆ ಅನಾಸಕ್ತಿ, ಸಾಹಸ ಪ್ರಿಯತೆಯ ಲೋಪ, ಸುಲಭವಾಗಿ ನೋವನ್ನು ಸಹಿಸಲಾಗದಿರುವುದು. ಷೆಲ್‍ಡನ್ನನ ಕಾಯಪ್ರರೂಪಗಳು, ಕ್ರೆಷ್ಮರ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ಪ್ರರೂಪಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನಮ್ಯವೆನಿಸುವುದಾದರೂ ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ [[ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ|ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿಗ]]ಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಷೆಲ್‍ಡನ್ನನ ಅಧ್ಯಯನ ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕವೂ ಪಾರಿಮಾಣಿಕವೂ ಆಗಿದ್ದರೂ ಆತ ನಡೆಸಿದ ಅಂಕಿಅಂಶಾತ್ಮಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕರೀತಿಯ ದೋಷಗಳಿದ್ದುದು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಆ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲೆಂದು ನಡೆಸಲಾದ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಂದ ದೊರೆತ ತಥ್ಯಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಳವಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಗ್ಲುಯೆಕ್ ಮತ್ತು ಗ್ಲುಯೆಗ್‍ವಿಲೋಪಿಗಳ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ವಾಕರ್ ಮಕ್ಕಳ ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಂದ ಮೇಲಿನ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಪರಿಪೋಷಕವಾದ ಪುರಾವೆಗಳು ದೊರೆತರೂ ಮೂಲ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಸಹಸಂಬಂಧ ಗುಣಾಂಕಗಳ ಮಟ್ಟದ ಗುಣಾಂಕಗಳು ಒದಗಲಿಲ್ಲ. ಕಾಲೇಜಿನ ಹೊಸಬರ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಲಾದ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರಲ್ಲಿ, ದೇಹಪ್ರರೂಪಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳ ನಡುವಣ ಸಹಸಂಬಂಧ ಬಹಳ ಅತ್ಯಲ್ಪವಿದ್ದುದು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂತು. ಆದರೂ ದೈಹಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ [[ಅನುವಂಶಿಕತೆ|ಅನುವಂಶೀಯತೆ]]ಗೆ ವಿಪುಲ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ, ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ದೇಹಪ್ರರೂಪಗಳು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದನ್ನು ಅಲ್ಲಗೆಳೆಯಲು ಬಹುಶಃ ಯಾರಿಗೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗದು. ==ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳ ಅನುಭವಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳು== ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರವಾಗಿ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಲೆಂದು ನಡೆಸಿರುವ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವೆಂದರೆ ಯೋಗ್, ಗಿಲ್‍ಪೋರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಐಸೆಂಕರ ಅಧ್ಯಯನಗಳು. ಚಿತ್ತಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಪ್ರರೂಪಗಳ ನಿರೂಪಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಸೆಳೆದ ಸಿದ್ಧಾಂತವೆಂದರೆ ಕಾರ್ಲ್ ಜಿ. ಯೂಂಗನ ಅಂತರ್ಮುಖತೆ-ಬಹಿರ್ಮುಖತೆ ಸಿದ್ಧಾಂತ. ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ ಅಂತರ್ಮುಖಿಗಳು, ಆತ್ಮನಿಷ್ಠರೂ ಮೃದುಸ್ವಭಾವದರೂ ಆದರ್ಶವಾದಿಗಳೂ ಆಗಿರುತ್ತಾರೆ. ವಿಚಾರಗಳು, ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತರಂಗ ಜೀವನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಆಸಕ್ತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯವನ್ನು ಏಕಾಕಿಗಳಾಗಿಯೂ ಓದುವುದರಲ್ಲಿಯೂ ಚದುರಂಗದಂಥ ಆಟಗಳನ್ನು ಆಡುವುದರಲ್ಲಿಯೂ ಕಳೆಯಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಾರೆ. ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಬಹಿರ್ಮುಖಿಗಳು ಹೊರಗಿನ ಆಗುಹೋಗುಗಳತ್ತ ತಮ್ಮ ಗಮನಹರಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಮೂಲತಃ ಅವರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಹೆಚ್ಚು ವಾಸ್ತವವಾದಿಗಳಾಗಿರುತ್ತಾರೆಯಲ್ಲದೆ ಏಕಾಂಗಿಗಳಾಗಿರಲು ಇಚ್ಛಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂತಮುರ್ಖತೆ ಮತ್ತು ಬಹಿರ್ಮುಖತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೊಡಲಾದ ಮೇಲಿನ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ವಿವರಣೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಇರುವುದಾದರೂ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಅಪ್ಪಟ ಅಂತರ್ಮುಖಿ ಹಾಗೂ ಬಹಿರ್ಮುಖಿ ಜನ ಯಾವುದೇ ಜನತೆಯಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪವೆಂಬುದನ್ನು ಮನಗಾಣಬೇಕು. ಉಭಯಮುಖತೆ (ಆಂಬಿವರ್ಷನ್) ಎಂಬ ಒಂದು ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯೇ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಹುಜನರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದನ್ನು ಯೂಂಗ್ ಕಡೆಗಣಿಸಿಲ್ಲ. ಅಂತಮುರ್ಖತೆ ಮತ್ತು ಬಹಿರ್ಮುಖತೆ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳೂ ಎರಡು ಆಯಾಮಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಐಸೆಂಕನ ಅಭಿಮತ. ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಅಂತಃಸ್ರಾವೀ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ, ಮಾನಸಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲೇ ಇದ್ದುಕೊಂಡು, ಐಸೆಂಕ್ ಒಂದು ರೇಖಾಮಾದರಿಯ ಮೂಲಕ, ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳು ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ವಿಶೇಷಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳೊಂದಿಗೆ (ಟ್ರೇಟ್ ತಿಯೊರೀಸ್) ತನ್ನ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕಿರುವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಆತ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿರುವ ಎರಡು ಆಯಾಮಗಳೆಂದರೆ ಅಂತರ್ಮುಖತೆ-ಬಹಿರ್ಮುಖತೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರತೆ-ಅಸ್ಥಿರತೆ ಆಯಾಮಗಳು. ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಐಸೆಂಕನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಅಂಶಮಾಲೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಅಂಶಮಾಲೆಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಗಿಲ್‍ಪೋರ್ಡ್-ಜಿಮ್ಮರ್‍ಮನ್ ಚಿತ್ತಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಸಮೀಕ್ಷಣೆ, ಕೃಷ್ಣನ್ ಚಕ್ರವಿಕ್ಷಿಪ್ತತೆ-ಮನೊವಿದಳನಶೀಲತೆ ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿ-ಇವು ಚಿತ್ತ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮಾಪನಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಮೀಸಲಾಗಿದ್ದರೆ, ಎಂ.ಎಂ.ಪಿ.ಐ (ಮಿನೆಸೋಟ ಮಲ್ಟಿಫೇಸಿಕ್ ಪರ್ಸನ್ಯಾಲಿಟಿ ಇನ್ವೆಂಟರಿ), ಎಂ.ಪಿ.ಐ.(ಮೈಸೂರ್ ಪರ್ಸನ್ಯಾಲಿಟಿ ಇನ್ವೆಂಟರಿ) ಮುಂತಾದ ಬಹು ಆಯಾಮೀ ಅಂಶಮಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ತಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಆಯಾಮವನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಅವಕಾಶವಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಕೃಷ್ಣನ್ ಚಕ್ರವಿಕ್ಷಿಪ್ತತೆ-ಮನೋವಿದಳನಶೀಲತೆ ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು, ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ದೃಢತೆ, ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಮನೋದೌರ್ಬಲ್ಯಶೀಲತೆ, ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ರೋಷಾಕ್ ಅನುಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮುಂತಾದ ನಾನಾವಿಧವಾದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲದೆ ಗಿಲ್‍ಪೋರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಜಿóಮ್ಮರ್‍ಮನ್ ಚಿತ್ತಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಜಯಸ್ವಾಲ್ ಮತ್ತು ಖಾನ್ ಅನೇಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಗೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಎಂ.ಎಂ.ಪಿ.ಐ ಅಂಶಮಾಲೆಯನ್ನೂ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಹಲವರು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಇತರ ಅಂಗಾಂಶಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನೂ ಅಳತೆ ಮಾಡಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ==ಇಂದಿನ ದೃಷ್ಟಿ== ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಸ್ವಭಾವದ ಬಗ್ಗೆ ಇಂದು ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ದೃಷ್ಟಿಯೆಂದರೆ, ಅದು ಮನಸ್ಸಿನ ಒಂದು ಸ್ವರೂಪ ಅಥವಾ ಪರಿಪಾಟಿ ಎಂಬುದು. ಅದು ಮೂಲತಃ ದೇಹಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದರೂ ಇಲ್ಲವೆ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದರೂ ಪ್ರತ್ಯಾವರಣದ ಪ್ರಭಾವಗಳೂ ಸಾಕಷ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ನಡೆದಿರುವ ಮತ್ತು ನಡೆಯುವ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ ಶಾಖೆಯೇ ಆಗಿ ದೇಹಪ್ರಕೃತಿ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ (ಕಾನ್‍ಸ್ಟಿ ಟ್ಯೂಷನಲ್ ಸೈಕಾಲಜಿ) ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ತಾಳಿದೆ. ಆಲ್ಬೋರ್ಟ್ ಹೇಳುವಂತೆ, ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ದೇಹ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿಗಳಂತೆಯೇ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯೂ ಒಂದು ಮೂಲವಸ್ತುವೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು ಮೂಲತಃ ದೇಹದ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಾತಾವರಣ ಇಲ್ಲವೆ ಆಂತರಿಕ ವಾಯುವಿನ್ಯಾಸವೆನಿಸುತ್ತದೆ. ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ವಿಕಾಸ, ವಿನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮೂಲಾಂಶದ ಪಾತ್ರವೂ ಅನುಪಮವಾದುದು. ದೇಹದ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಾತಾವರಣ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಅಂತಃಸ್ರಾವ ವ್ಯಾಪಾರಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಆಧುನಿಕ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಂತಃಸ್ರಾವಗಳೇ ಚಿತ್ತ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿರುವ ದೈಹಿಕನೆಲೆಗಳು. ಅಂತಃಸ್ರಾವಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆಯಲ್ಲದೆ, ಅವನ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಇಲ್ಲವೆ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತವೆ. ತೈಮಸ್ ಗ್ರಂಥಿಯ ವ್ಯಾಪಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟಜ್ಞಾನ ದೊರೆಯದಿದ್ದರೂ ತೈಮಿಕ್ ಕೊರತೆಯುಂಟಾದಾಗ ಸ್ನಾಯು ದೌರ್ಬಲ್ಯ, [[ಮೂಳೆ|ಅಸ್ಥಿ]]ಗಳು ಗಡುಸಾಗುವುದರಲ್ಲಿನ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತತೆ-ಇವು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಇದರಂತೆಯೇ [[ಪೀನಿಯಲ್ ಗ್ರಂಥಿ]]ಯ ಬಗೆಗಿನ ಜ್ಞಾನವೂ ಅಲ್ಪವೆನಿಸಿದರೂ ಅವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವುದರಿಂದ [[ಲೈಂಗಿಕ]] ಬೆಳವಣಿಗೆ ವಿಪರೀತ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಆಗುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಅಂತಃಸ್ರಾವೀ ಗ್ರಂಥಿಗಳ 'ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಎನಿಸಿರುವ [[ಪಿಟ್ಯುಟರಿ ಗ್ರಂಥಿ|ಪಿಟ್ಯೂಇಟರಿ ಗ್ರಂಥಿ]] ಹಲವು ಅಂತಃಸ್ರಾವಗಳ ಜನಕನೆನಿಸಿದ್ದು, ಇತರ ಗ್ರಂಥಿಗಳ ಮತ್ತು ದೇಹದ ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಾಪಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮುಂಬದಿಯ ಪಿಟ್ಯೂಟರಿಗ್ರಂಥಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅತ್ಯವಶ್ಯವಾಗಿ ಬೇಕಾಗಿರುವ ಗ್ರಂಥಿ ಭಾಗವೆನಿಸಿದೆ. ಇದರ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಕೊರತೆಯುಂಟಾದಾಗ ಶೈಶವದ ಲಕ್ಷಣಗಳು ತೋರಿದರೆ, ಇದರ ಕ್ರಿಯೆ ಅತಿಯಾದಾಗ ಎಲುಬುಗಳ ಹಾಗೂ ಲೈಂಗಿಕ ಅಂಗಗಳ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗಳು ತ್ವರಿತಗತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತವೆ. [[ತೈರಾಯಿಡ್ ಗ್ರಂಥಿ]] ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜೀವಿತಾದ್ಯಂತ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆಯಲ್ಲದೆ, ಅದರ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಕೊರತೆಯುಂಟಾದಾಗ ಜಡಕುಬ್ಜತೆ (ಕ್ರೀಟನಿಸಮ್) ಮತ್ತು ಮಿಕ್ಸಿಡೀಮ ಎಂಬ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ಯಾರತೈರಾಯಿಡ್ ಗ್ರಂಥಿ [[ಕರುಳು|ಕರುಳಿ]]ನ ಜೀವಾಣು ವಿಷಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ಸುಣ್ಣ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿಯೂ ತನ್ನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. [[ಅಡ್ರಿನಲ್ ಗ್ರಂಥಿಗಳು|ಮೂತ್ರಪಿಂಡಸ್ಥ ಗ್ರಂಥಿ]]ಗಳು (ಅಡ್ರಿನಲ್ ಗ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್) ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ ಅಂತಃಸ್ರಾವಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆನಿಸಿದ ಅಡ್ರಿನಲಿನ್ ಸಂವೇಗಾನುಭವದಲ್ಲಿ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆಯಲ್ಲದೆ, ತಂತುಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿ, ಶಕ್ತಿನೀಡಿ ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಗ್ರಂಥಿಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಬೆಳೆಯದಿದ್ದರೆ, ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ದುರ್ಬಲತೆ, ಶರಣಾಗತಿಶೀಲತೆ ಚಂಚಲ ವೃತ್ತಿಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಲಿಂಗಗ್ರಂಥಿಗಳ ಪ್ರಭಾವವೂ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನೆನಪಿನಲ್ಲಿಡಬೇಕು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಬಹಳ ಚಿಕ್ಕಂದಿನಲ್ಲಿಯೇ ವಿರ್ಯಾಶಯಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದರೆ ಜನನೇಂದ್ರಿಯಗಳು ಬೆಳೆಯುವುದಿಲ್ಲವಲ್ಲದೆ ಆನುಷಂಗಿಕ ಲಿಂಗಲಕ್ಷಣಗಳೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಇಷ್ಟಲ್ಲದೆ ಅಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಲೈಂಗಿಕ ಪರಿಪಕ್ವತೆ ಉಂಟಾದರೆ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ಬಹಳ ಪ್ರಭಾವ ಬೀಳುವುದು ಸತ್ಯದ ಸಂಗತಿ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಚಿತ್ತ ಪ್ರಕೃತಿಗೂ ಅಂತಃಸ್ರಾವಕಗಳ ವ್ಯಾಪಾರಗಳಿಗೂ ನೇರ ಸಂಬಂಧವಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಮುಂದಿನ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಕೊಡಲಾಗಿರುವ ಕೆಲವು ಅಂತಃಸ್ರಾವಕ ವ್ಯಾಪಾರಗಳನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಪಾತ್ರವೇನೆಂಬುದನ್ನು ಸೂಚ್ಯವಾಗಿಯಾದರೂ ತಿಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಗತ್ಯ ಅರಿವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ನಾವು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಮಾನವ ಪ್ರಜನನ ವಿಜ್ಞಾನ, [[ಜೀವರಾಸಾಯನಿಕ ಶಾಸ್ತ್ರ]], ತಂತುಮಂಡಲ ವಿಜ್ಞಾನ, ಅಂತಃಸ್ರಾವೀಗ್ರಂಥಿವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಭೌತಿಕ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. [[ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ]]ದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯ ಪ್ರಭಾವ ಬಹಳ ಮಹತ್ತ್ವಪೂರ್ಣವೆನಿಸಿದ್ದರೂ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯ ನೆಲೆ ಏನೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆಯೇ ನಮ್ಮ ತಿಳಿವು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ನಿಷ್ಕøಷ್ಟವಾಗುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಈ ದಿಸೆಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ನೆರವು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳ ಪ್ರಧಾನ ರೂಪಗಳನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ನೆರವಾಗಬಲ್ಲವು. ಚೋದನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸತ್ತ್ವ-ಇವುಗಳೂ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯ ನೆಲೆಗಳಾಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇಲ್ಲದಿಲ್ಲ. ಅಡಕಾಕ್ ಹೇಳುವಂತೆ ಇವನ್ನು ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪಡೆದಿರುವ ದೇಹಪ್ರಕೃತಿಗಳು ಅಧಿಕಮಟ್ಟದ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಬಲ ತೈರಾಯಿಡ್ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನೂ ಹೊಂದಿರಬಹುದು. ಅಂತಃಸ್ರಾವೀ ಗ್ರಂಥಿಗಳ ಕೆಲವು ವಿಶಿಷ್ಟ ರೀತಿಯ ವ್ಯಾಪಾರಗಳು ಗ್ರಂಥಿ ನಿಯಮಬದ್ಧಗೊಳಿಸುವ ಕಾರ್ಯಗಳು '''ಪಿಟ್ಯುಇಟರಿ ಗ್ರಂಥಿ''': ಮುಂಬದಿ- ಹಿಂಬದಿ- ವೃದ್ಧಿ (ಕುಬ್ಜತೆ, ರಾಕ್ಷಸಾಕಾರ) ಪ್ರಭು ಗ್ರಂಥಿಯೆನಿಸಿ, ತೈರಾಯಿಡ್, ಮೇದೋಜೀರಕ, ಮೂತ್ರ ಪಿಂಡಸ್ಥ ಮತ್ತು ಜನನಗ್ರಂಥಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ.ಜಲ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತದೆ. '''ತೈರಾಯಿಡ್ ಗ್ರಂಥಿ''' ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯ ವೇಗವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ದಣಿವಿನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆಯಲ್ಲದೆ ದೇಹದ ಭಾಗವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. '''ಪ್ಯಾರ ತೈರಾಯಿಡ್ ಗ್ರಂಥಿ ತೈಮಸ್ ಗ್ರಂಥಿ''':ಸುಣ್ಣ ಚಯಾಪಚಯ ಮತ್ತು ತಂತುಮಂಡಲದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಉತ್ತೇಜಕತೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಲಿಂಫಾಯಿಡ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದರಲ್ಲಿಯೂ ದೇಹದ ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಮುಖವಾದುದು. '''ಮೂತ್ರಪಿಂಡಸ್ಥ (ಅಡ್ರಿನಲ್) ಗ್ರಂಥಿ''': ವಲ್ಕುಟ (ಕಾರ್ಟಿಕ್ಸ್) ಜೀವನಿರ್ವಹಣೆಯ ನಿಯಂತ್ರಕಗಳನ್ನು ಸ್ರವಿಸುತ್ತದೆ. ಮನೋರೋಗದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿರಬಹುದಲ್ಲದೆ, ಸಂವೇಗ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಮೆಡ್ಯುಲ ಎಪಿನೆಫ್ರೈನ್ ಮತ್ತು ನಾರೆಎಪಿನೆಫ್ರೈನ್‍ಗಳ ಪ್ರಭಾವಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂವೇಗದಲ್ಲಿ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದಿರುತ್ತದೆ. '''ಜನನ ಗ್ರಂಥಿಗಳು''' :ಶಾರೀರಿಕ ಪರಿಪಕ್ವತೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗಂಡುಹೆಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತೋರಿಸುವಂಥ ಅನುಷಂಗಿಕ ಲಿಂಗ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಜನನೇಂದ್ರಿಯಗಳ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡುಬರುವುದು ಇತ್ಯಾದಿ ಕಾರ್ಯಗಳು. ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಮಗೆ ಇಂದಿನ ವರೆಗೆ ದೊರೆತಿರುವ ಜ್ಞಾನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಅವುಗಳಿಗೆ ದೈಹಿಕ ನೆಲೆಗಳಿರುವುದು ನಿರ್ವಿವಾದ ವಿಚಾರ. ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಅಂತಃಸ್ರಾವ ವ್ಯಾಪಾರಗಳೂ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಊಹೆಗಳು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಆಧುನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಂದ ದೊರೆತ ತಥ್ಯಾಂಶಗಳೂ ನಿದರ್ಶನಗಳಾಗಿವೆ. ಆದರೂ ಪ್ರತ್ಯಾವರಣದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳು ಮುಕ್ತವಾಗಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಸೀಮಿತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಾವರಣದ ಕಾರಕಗಳು ಅವುಗಳ ಸ್ವಭಾವ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಲ್ಲವು. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * Hans Eysenck: {{YouTube|K-HSiZUxTIk|Hour-long lecture on the "Biological Basis of Personality"}} (St Göran lecture, 1980). * {{IMDb name|nm2695139}} * [http://plosjournal.deepdyve.com/lp/psycbooks-reg/sheldon-s-constitutional-psychology-HcNKckPwbC Gardner, ''Theories of personality'' (John Wiley & Sons Inc, 1959), pp. 336–377 (Sheldon's constitutional psychology.)] – includes biography of Sheldon * [http://www.cbmh.ca/index.php/cbmh/article/view/928/923 Physique as Destiny: William H. Sheldon, Barbara Honeyman Heath and the Struggle for Hegemony in the Science of Somatotyping] * "The varieties of Temperament", Harper & Brothers Publishers, 1942. downloadable versions: <nowiki>[https://archive.org/details/TheVarietiesOfTemperamentAPsychologyOfConstitutionalDifferences]</nowiki> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== 113ppe4g0zq329g3iuj8gbk49bqedt3 1433829 1433828 2026-10-19T09:27:06Z VASANTH S.N. 728 /* ಷೆಲ್‍ಡನ್ನನ ಕಾಯಪ್ರರೂಪ ಸಿದ್ದಾಂತ */ 1433829 wikitext text/x-wiki '''ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ''' ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ [[ಸಂವೇಗಶೀಲತೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಈ ಪದವನ್ನು ಬಹಳ ಪ್ರಾಚೀನಕಾಲದಿಂದಲೂ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಸಂವೇಗಶೀಲತೆಯ ವೈಲಕ್ಷಣ್ಯವೇ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ (ಟೆಂಪರಮೆಂಟ್). ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ [[ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ|ಮನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ]] ಜಿ.ಡಬ್ಲ್ಯು. ಆಲ್ಬೋರ್ಟ್ ಎಂಬುವನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಹೀಗಿದೆ : ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಂವೇಗಾತ್ಮಕ ಸ್ವಭಾವದ ವಿಲಕ್ಷಣ ಘಟನೆಯೇ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ. ಅಂದರೆ, ಒಂದು ಸಂವೇಗಾತ್ಮಕ ಪ್ರಚೋದನೆಗೆ ವ್ಯಕ್ತಿ ಒಳಗಾಗುವ ಪ್ರವಣತೆ (ಸಸೆಪ್ಟಿಬಿಲಿಟಿ), ಆತ ತೋರಿಸುವ ಅನುಕ್ರಿಯೆಯ ಬಲ ಮತ್ತು ವೇಗಗಳ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕತೆ; ಅವನಲ್ಲಿರುವ ಚಿತ್ತ ವೃತ್ತಿಯ (ಮೂಡ್) ಗುಣ ಮತ್ತು ತೀವ್ರತೆಗಳ ಚಾಂಚಲ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ವೈಲಕ್ಷಣ್ಯಗಳು-ಇವುಗಳೆಲ್ಲ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಾವೇಶವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಆಲ್ಬೋರ್ಟನ ಈ ವ್ಯಾಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ಜನ್ಮಜಾತ ಸ್ವರೂಪಾತ್ಮಕ ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆನಿಸುವುದಾದರೂ ಹುಟ್ಟಿದಂದಿನಿಂದ ಸಾಯುವವರೆಗೂ ಬದಲಾಗದ ಗುಣವಾಗಲಾರದು. ದೇಹಸ್ವರೂಪ (ಮೈಕಟ್ಟು) ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿಗಳಂತೆಯೇ ಇದೂ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಹೊಂದುವುದು ನಿಜ. [[ವೈದ್ಯಕೀಯ]], [[ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ|ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾತ್ಮ]]ಕ ಮತ್ತು [[ಪೋಷಕಾಂಶ]]ಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ವಿಕಾಸವಾದಂತೆಲ್ಲ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ಬದಲಾಗುತ್ತ ಹೋಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಅಂಥ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಒಂದು ಪರಿಮಿತಿಯುಂಟು. ==ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿ == ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಭಾವನಾಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಉಂಟಾಗುವ ಚಾಂಚಲ್ಯಗಳೇ ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿಗಳೆನಿಸುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆನಂದಭರಿತನಾಗಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತೊಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಷಣ್ಣನಾಗಿ ಕುಳಿತಿರಬಹುದು. ಹೀಗೆ [[ಭಾವನೆ|ಭಾವನಾ]]ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಚಾಂಚಲ್ಯಗಳು ದಿನವೂ ತೋರಬಹುದು. ಇಲ್ಲವೆ ಆಗಾಗ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇಂಥ ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಶಾಶ್ವತವೆನಿಸುವ ವಿನ್ಯಾಸಗಳೂ ಕಂಡುಬಂದಾಗ ಅವು ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳೆನಿಸುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ತನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಆಗುಹೋಗುಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಸಂತೋಷ-ಸಂತಾಪಭಾವಗಳನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಅಂಥ ಭಾವಗಳು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅವು ಕೇವಲ ಅಲ್ಪಕಾಲಿಕವಾಗಿದ್ದು ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿಗಳೆನಿಸಿದರೆ, ಅವುಗಳೇ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆನಿಂತು ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಶಾಶ್ವತವೆನಿಸಿದಾಗ ಮತ್ತು ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಪಡೆದಾಗ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳೆನಿಸುತ್ತವೆ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ [[ಉಲ್ಲಾಸ|ಉಲ್ಲಾಸಶೀಲತೆ]] ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದಾಗ, ಅಂಥ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಲ್ಲಾಸಶೀಲ ಅಥವಾ ಉಲ್ಲಾಸಶೀಲ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಷಣ್ಣ ಶೀಲತೆಯನ್ನೇ ಸಾಮಾನ್ಯಲಕ್ಷಣವಾಗಿ ಪಡೆದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಒಂದೊಂದು ಸಲ ಉಲ್ಲಾಸಭಾವವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಬಹುದು. ಆಗ ಅಂಥ ಭಾವಪ್ರಕಟಣೆಗೆ ಉಲ್ಲಾಸ ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿ ಎನ್ನುತ್ತೇವೆಯೇ ಹೊರತು ಉಲ್ಲಾಸಶೀಲತೆ ಆಥವಾ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾದ ಸಂವೇಗಾನುಭವವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರಿಸುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸಂತೋಷದಿಂದಿದ್ದಾಗ, ಅಲ್ಪಪ್ರಮಾಣದ ಅಪಜಯಗಳನ್ನು ವಿನೋದಪ್ರದ ಸವಾಲುಗಳು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಅವುಗಳಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಅದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ, ಅವನಲ್ಲಿ ಗೊಂದಲ ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿಯಿದ್ದರೆ, ಅಂಥ ಅಪಜಯಗಳಿಂದ ಆತನಲ್ಲಿ ಕೋಪೋದ್ರೇಕ ಮತ್ತು ಹತಾಸೆಗಳು ಮೂಡಬಹುದು. ==ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯ ದೈಹಿಕ ನೆಲೆಗಳು== ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಒಂದು ಪ್ರಧಾನ ಅಂಗಾಂಶವೆಂದು ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ ಅದರ ನೆಲೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ವಿವರಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ [[ಅನುವಂಶಿಕತೆ|ಅನುವಂಶೀಯ]] ಹಾಗೂ ಪ್ರತ್ಯಾವರಣಾತ್ಮಕ ಕಾರಣಾಂಶಗಳ ನಿರಂತರ ಸಾಹಚರ್ಯದ ಪ್ರತೀಕವೆಂದು ಹೇಳುವುದುಂಟು. ಆದರೆ ಈ ಕಾರಕಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಎಷ್ಟು ಪ್ರಧಾನವೆಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎದ್ದಾಗ, ಇತ್ತೀಚಿನ [[ಸಂಶೋಧನೆ|ಸಂಶೋಧನೆಗಳ]] ಆಧಾರದಿಂದ, ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಾವರಣದ ಪ್ರಭಾವ ಹೆಚ್ಚಿನದು ಎಂಬುದು ತಿಳಿದು ಬಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯ ಅರ್ಥನಿರೂಪಣೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಹಿಂದೆಯೇ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದಂತೆ, ಇದು ಮೂಲತಃ ಅನುವಂಶೀಯ ಹಾಗೂ ದೇಹಸ್ವರೂಪಾತ್ಮಕ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಬಹಳ ಪ್ರಾಚೀನಕಾಲದಿಂದಲೂ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಚರ್ಚೆ ನಡೆದಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಆಧುನಿಕ [[ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರ|ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ]]ದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆಗಳೂ ನಡೆದಿವೆ. ==ಶರೀರಧಾತುಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ== ಶರೀರದಲ್ಲಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾದ ನಾಲ್ಕು ರೀತಿಯ ಧಾತುಗಳು, ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬವಾದ ಬಹಳ ಪ್ರಾಚೀನವಾದುದು. ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯರೂ ಗ್ರೀಕರೂ ಈ ವಾದವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟವರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗರು. [[ರಕ್ತ]], ವಾತ, [[ಪಿತ್ತಕೋಶ|ಪಿತ್ತ]] ಮತ್ತು [[ಶ್ಲೇಷ್ಮ|ಕಫ]]ಗಳೆಂಬ ಧಾತುಗಳ ಸಾಪೇಕ್ಷ ಪ್ರಾಬಲ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ರೀತಿಯ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಈ ವಾದದ ಸಾರ. ಅಲ್ಲದೆ ಭಾರತೀಯ ವಿಚಾರಧಾರೆಯಲ್ಲಿಯೂ ವಿವಿಧ ಆಹಾರಾಂಶಗಳು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳಿಂದ ಸಿದ್ಧವಾದ ಶರೀರ ಧಾತುಗಳು ಇರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದೂ ಶರೀರ ಧಾತು ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಪುಷ್ಟಿಯನ್ನು ಕೊಡಬಲ್ಲದು. ಶರೀರ ಧಾತುಸಿದ್ಧಾಂತ ಕ್ರಿ. ಪೂ. 5ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಗ್ರೀಕ್ ವಿಚಾರವಂತನಾದ ಎಂಪೆಡೋಕ್ಲೀಸನ ವಿಚಾರಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಪ್ರಕೃತಿ ಆತನ ಪ್ರಕಾರ [[ವಾಯು]], [[ಭೂಮಿ]],ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು [[ನೀರು|ಜಲ]]ಗಳೆಂದು ನಾಲ್ಕು ಮೂಲಾಂಶಗಳಿಂದ ರೂಪಗೊಂಡಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ವಿಚಾರಧಾರೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪಂಚಭೂತ ಸಂಕಲ್ಪನೆಗೂ ಇದಕ್ಕೂ ನಿಕಟಸಾಮ್ಯವಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಅಂಶ. ಬೃಹತ್ ಪ್ರಕೃತಿ ಮೇಲೆ ಹೇಳಲಾದ ಮೂಲಾಂಶಗಳಿಂದ ರೂಪಗೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಅದರ [[ಅಣು|ಅಣುವೆನಿಸಿದ]] [[ಮಾನವ]]ನಲ್ಲಿಯೂ ಆ ಮೂಲಾಂಶಗಳು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿರಬೇಕಾದುದು ತರ್ಕಬದ್ಧವಾದ ಸಂಗತಿ. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತರ್ಕಿಸಿದವೆನೆಂದರೆ, [[ವೈದ್ಯವಿಜ್ಞಾನ]]ದ ಪಿತೃವೆನಿಸಿದ [[ಹಿಪಾಕ್ರಟೀಸ್]]. ಆಶ್ಚರ್ಯವೆಂದರೆ, ಅಂತಃಸ್ರಾವ ವಿಜ್ಞಾನದ ಅಂಕುರವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಮೇಲೆ ಹೇಳಲಾದ ಮೂಲಾಂಶಗಳು ಮನುಷ್ಯನ ಶರೀರದಲ್ಲಿ, ಧಾತುರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಫಲಿಸಿವೆ ಎಂಬ ಸತ್ತ್ವಪೂರ್ಣ ಪ್ರಾಕ್ಕಲ್ಪನೆಯ ಉದಯವಾಗಿತ್ತು. ಹಿಪಾಕ್ರಟೀಸ್ ಹೇಳಿದ ಧಾತುಗಳೆಂದರೆ-ರಕ್ತ, ವಾತ, ಪಿತ್ತ ಮತ್ತು ಕಫ (ಶ್ಲೇಷ್ಮ). ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಧಾತು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿದ್ದರೆ, ಅದಕ್ಕನುಗುಣವಾದ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದು ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಆತನ ಊಹೆಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ಊಹೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ರೂಪವನ್ನು ಕೊಟ್ಟವನೆಂದರೆ ಕ್ರಿ.ಶ.2ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ರೋಮಿನ ವೈದ್ಯ [[ಗೇಲೆನ್|ಗೇಲನ್]]. ಆತನ ಪ್ರಕಾರ, ಹಿಪಾಕ್ರಟೀಸ್ ಹೇಳಿದ [[ಧಾತು]]ಗಳು ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ರೋಗಿಗಳಿಗೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಪಿತ್ತಕೋಶ|ಪಿತ್ತರಸ]] ಅಧಿಕವಾದಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿ [[ಜ್ವರ]]ದಿಂದ ನರಳಿದರೆ, ವಾತ ಹೆಚ್ಚಿದಾಗ ಉಷ್ಣತೆ ಮತ್ತು [[ಕ್ಷಯ]]ಗಳಿಂದ ನರಳುತ್ತಾನೆ. ವಿಶ್ವ ಮೂಲಾಂಶಗಳು, ಶರೀರ ಧಾತುಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳ ನಡುವಣ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ===ವಿಶ್ವಮೂಲಾಂಶಗಳು=== {| class="wikitable" !ಅವುಗಳ ಗುಣಗಳು !ಅನುಗುಣವಾದ ಶರೀರ ಧಾತುಗಳು !ಅನುಗುಣವಾದ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳು |- |ಗಾಳಿ (ವಾಯು) | ಶಾಖ ಮತ್ತು ಶೈತ್ಯ | ರಕ್ತ ಉಲ್ಲಾಸ |- |ಮಣ್ಣು (ಭೂಮಿ) |ತಂಪು ಮತ್ತು ಶುಷ್ಕ |ವಾತ ವಿಷಣ್ಣತೆ |- |ಬೆಂಕಿ (ಅಗ್ನಿ) |ಶಾಖ ಮತ್ತು ಶುಷ್ಕ |ಪಿತ್ತ ಸಿಡುಕುತನ |- |ನೀರು (ಜಲ) ತಂಪು |ತಂಪು ಮತ್ತು ಶೈತ್ಯ |ಕಫ(ಶ್ಲೇಷ್ಮ) ಅಲಸತೆ(ಜಡತೆ) |} ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಕೊಡಲಾಗಿರುವ ನಾಲ್ಕು ರೀತಿಯ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳುಳ್ಳವರಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲಾಸಿಗಳು-ಆಶಾವಾದ, ಪುನರ್ವರ್ತನಶೀಲತೆ, ಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿರಾಳ ಭಾವನೆಗಳಿಂದಲೂ ವಿಷಣ್ಣರು-ಮಂಕು, ಚಿಂತೆ, ರೋಗಭಯ, ಶಂಕೆ ಮತ್ತು [[ಖಿನ್ನತೆ]]ಗಳಿಂದಲೂ ಸಿಡುಕರು-ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಭಾವೋದ್ರೇಕಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗುವರೂ ಆಲಸಿಗಳು-ಜಡತೆ, ಶೀತಲಭಾವ ಮತ್ತು ಸೋಮಾರಿತನಗಳಿಂದಲೂ ಕೂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಶರೀರ ಧಾತುಗಳು ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಅಂತಃಸ್ರಾವಗಳು ಹಲವು-ಎಂಬುದನ್ನು ಆಧುನಿಕ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಬೆಳಕಿಗೆ ತಂದಿದ್ದರೂ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಸಂವೇಗಾತ್ಮಕ ತಳಹದಿ ಎನಿಸಿರುವ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ದೇಹದ ರಾಸಾಯನಿಕ ವ್ಯಾಪಾರದಿಂದ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಊಹೆ ಮಹತ್ತ್ವ ಪೂರ್ಣವಾದುವಲ್ಲದೆ, ಪುರಾತನರು ವಿವರಿಸಿರುವ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರರೂಪಗಳು ಹೆಚ್ಚು ನವ್ಯರೀತಿಯವಾಗಿದ್ದು, ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುವಂಥ ಯಾವುದೇ ಆಧುನಿಕ ಆಯಾಮಕ್ಕಾದರೂ ಸರಿಹೊಂದುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಅಲ್ಬೋರ್ಟನ ಅಭಿಮತ. ಅಲ್ಲದೆ ಈ ನಾಲ್ಕು ಗುಣಗಳನ್ನೂ ಚಿತ್ತಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಆಯಾಮಗಳಲ್ಲಿ ತಾರ್ಕಿಕ ಹಾಗೂ ಪಾರಿಮಾಣಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಿಂದಲೂ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಹಿಪಾಕ್ರಟೀಸನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಶರೀರಧಾತುಸಿದ್ಧಾಂತ ಮೊದಲಿಗೆ ಗೇಲನ್ನನಿಂದ ಸುಧಾರಿತವಾಯಿತು. ಮುಂದೆ ರೋಷ್ಕನ್, ಎಫ್.ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಬೆನಕೆ, ಹೇಮನ್ ಮತ್ತು ವೆಯ್ಸ್ ಮನ್, ವ್ಯಾಪಕ ಅಧ್ಯಯನದ ಆಧಾರದಮೇಲೆ ಎಂಟು ವಿಧವಾದ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳನ್ನೂ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಅವು: ಅಪರಿಪಕ್ವತೆ, ಜಡತೆ, ದುರ್ಬಲತೆ, ಭಾವಾತಿರೇಕ, ಉಲ್ಲಾಸ, ಉದಾಸೀನತೆ, ಸಿಡುಕು ಮುಂತಾದ ಅತಿರಾಗಭಾವಗಳು. ಹಿಪಾಕ್ರಟೀಸ್ ಮತ್ತು ಗೇಲನ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ನಾಲ್ಕು ರೀತಿಯ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳೂ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾವೇಶವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ರೋಸನಫನ ಪ್ರಕಾರ ನಾಲ್ಕು ರೀತಿಯ ಮನೋರೋಗಲಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳಿವೆ : ಸಮಾಜಬಾಹಿರತನ, ಚಕ್ರವಿಕ್ಷಿಪ್ತಾತ್ಮಕತೆ (ಸೈಕ್ಲೊತೈಮಿಯ), ಸ್ವಲೀನತನ ಮತ್ತು ಅಪಸ್ಮಾರತನ. ಐದನೆಯ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ಸಾಮಾನ್ಯರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ವಿಶ್ರಾಂತಭಾವ. ==ಕ್ರೆಷ್ಮರ್ ಮತ್ತು ಅಂಗರಚನಾತ್ಮಕ ಪ್ರರೂಪಗಳು== [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮನೋವೈದ್ಯನೆನಿಸಿದ್ದ ಕ್ರೆಷ್ಮರ್ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳಿಗೂ ದೇಹರಚನೆಗೂ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧವಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ. ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಮುಖಲಕ್ಷಣಗಳ ಹಿನ್ನಲೆಯಲ್ಲಿ, ಒಂದೇರೀತಿಯ, ಸ್ವರೂಪಲಕ್ಷಣಗಳು ಇರುತ್ತವೆಯಲ್ಲದೆ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಬಾಹ್ಯಲಕ್ಷಣಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅದೇ ರೀತಿಯ ಮಾನಸಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿರುತ್ತವೆ-ಎಂಬುದು ಕ್ರೆಷ್ಮರನ ಅಭಿಮತ. ತನ್ನ ಪ್ರಾಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಆತನ ಅನೇಕ ಮಂದಿ ರೋಗಿಗಳ ದೇಹರಚನೆಗಳನ್ನೂ ಮಾನಸಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನೂ ಅವಲೋಕಿಸಿ ಅವುಗಳ ಆಧಾರದಮೇಲೆ ತನ್ನ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಕ್ರೆಷ್ಮರನದು ನೈದಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನ. ಪ್ರಧಾನ ದೈಹಿಕ ಹಾಗೂ ಮಾನಸಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಸಹಸಂಬಂಧವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಎರಡು ಪ್ರರೂಪಗಳನ್ನು ಆತ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅವು ಚಕ್ರವಿಕ್ಷಿಪ್ತಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಮನೋವಿದಳನ ಶೀಲತೆ (ಸ್ಕಿಜೊತೈಮಿಯ) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗುಂಡುಕಾಯದ (ಪಿಕ್‍ನಿಕ್) ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಚಕ್ರವಿಕ್ಷಿಪ್ತಶೀಲ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರೆ ನೀಳಕಾಯದ (ಆಸ್ತೆನಿಕ್) ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮನೋವಿದಳನ ಶೀಲಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಕ್ರೆಷ್ಮರ್ ತನ್ನ ರೊಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗುಂಡುಕಾಯಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವರೂ ಮನೋವಿದಳಿತ ರೋಗಿಗಳು ನೀಳದೇಹಧಾರಿಗಳೂ ಆಗಿರುವುದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ. ಹೀಗೆ ತನ್ನ ನೈದಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನದ ಕಾರ್ಯಪ್ರರೂಪಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳ ನಡುವಣ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಅಂಥ ಸಂಬಂಧಗಳು ಕೇವಲ ನೈದಾನಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರದೆ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ. ಆತನ ಪ್ರಕಾರ ಮನೋವಿದಳನಶೀಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪ್ರಮುಖ ಮಾನಸಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ ರೂಪಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆ (ಫಾರಮ್ ರಿಯ್ಯಾಕ್ಟಿವಿಟಿ), ಅಮೂರ್ತತೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು. ಅಲ್ಲದೆ ಅಂಥ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಶೀಘ್ರತರದ ವೈಯಕ್ತಿಕಗತಿ ಮತ್ತು ಆಂತರಿತ ಕಾರ್ಯಾಲಯ ಬದ್ಧತೆ (ವರ್ಕ ರಿದಮ್) ಗಳಿಂದಲೂ ಕೂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಉತ್ಕøಷ್ಟ ರೀತಿಯ ಸ್ನಾಯುಸಂಘಟನೆ ಇದ್ದರೂ ಅಧಿಕಮಟ್ಟದ ಸ್ನಾಯು ಆಕರ್ಷಣೆಯೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಅವರು ಅತಿಕ್ರಮಬದ್ದರೂ ಸತತ ಪ್ರಯತ್ನಶೀಲರೂ ಆಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಅತಿಯಾದ ರಾಗಭಾವಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಈ ಜನರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಯತ್ತತಂತು ಕ್ರಿಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಚಕ್ರ ವಿಕ್ಷಿಪ್ತಶೀಲರು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ವರ್ಣಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾಶೀಲರೂ (ಕಲರ್ ರಿಆ್ಯಕ್ಟಿವಿಟಿ) ಸಮಗ್ರ ದೃಷ್ಟಿಯವರೂ ಸಂಶ್ಲೇಷಣ ವೃತ್ತಿಯವರೂ ಆಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಅವರದು ನಿಧಾನ ಸ್ವಭಾವ, ಲಯಬದ್ಧ ರೀತಿನೀತಿ. ಇಂಥ ಜನ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಂಗಶೀಲರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಕ್ರೆಷ್ಮರನ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಹಲವು ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ನಡೆದದ್ದುಂಟು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ, ನೈದಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಂದ ದೊರೆತ ತಥ್ಯಾಂಶಗಳು ಅವನ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಪುಷ್ಟಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದರೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನತೆಯಮೇಲೆ ನಡೆಸಲಾದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಅಷ್ಟಾಗಿ ಆಶಾದಾಯಕವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಒಂದು ನೈದಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, ವೆಸ್ಟ್ ಫಲ್ ಎಂಬಾಂತ 8,000 ಮನೋರೋಗಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗುಂಡುಕಾಯದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಉನ್ಮಾದ ವಿಷಣ್ಣತಾ (ಮೇನಿಕ್ ಡಿಪ್ರೆಸಿವ್) ಮನೋವಿಕ್ಷಿಪ್ತಿಯಿಂದಲೂ ನೀಳದೇಹಧಾರಿರೋಗಿಗಳು ಮನೋವಿದಳನ ರೋಗದಿಂದಲೂ ಆಯತದೇಹ ಧಾರಿಗಳಾದ (ಅತ್ಲೆಟಿಕ್) ರೋಗಿಗಳೂ ಅಪಸ್ಮಾರ ರೋಗದಿಂದಲೂ ನರಳುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆಂಬುದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ. ಮುಂದೆ ವಿವಿಧ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ನಡೆಯಲು, ಕ್ರೆಷ್ಮರನ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಪ್ರೇರಕಶಕ್ತಿಯಾದುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ==ಷೆಲ್‍ಡನ್ನನ ಕಾಯಪ್ರರೂಪ ಸಿದ್ದಾಂತ== ಸುಧಾರಿತ ಕ್ರೆಷ್ಮರನ ಸಿದ್ಧಾಂತವೆಂದು ಹೇಳಬಹುದಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಾಯಪ್ರರೂಪಗಳ (ಫಿಸಿಕಲ್ ಟೈಪ್ಸ್) ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಷೆಲ್‍ಡನ್ 1943ರಲ್ಲಿ ಮುಂದಿಟ್ಟು ಇದನ್ನು ಕಾಯಪ್ರರೂಪದ ಮುಮ್ಮುಖ ಸಿದ್ಧಾಂತವೆಂದೂ (ಟ್ರೆಪಾರ್ಟೈಟ್) ಹೇಳುವುದುಂಟು. ಷೆಲ್‍ಡನ್ನನ ಪ್ರಕಾರ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಅಂಗರಚನೆಗೂ ಆತನ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗೂ ಸಂಬಂಧವುಂಟು. ಈ ವಿಚಾರಧೋರಣೆಯ ತಾರ್ಕಿಕ ಹಿನ್ನಲೆಯನ್ನು ಕೆಳಗಿನ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. [[File:Bodytypes.jpg|thumb|Comparison of Sheldon's body types]] ಚಿತ್ತ ಪ್ರಕೃತಿಗಳಿಗೂ ಅಂಗರಚನೆಗಳಿಗೂ ಇರುವ ಸಂಬಂಧದ ಹಿನ್ನಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸರಳ ತರ್ಕವನ್ನು ಮೇಲಿನ ಚಿತ್ರ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಗ್ರಂಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಜೀವರಸಾಯನಿಕ ನಿಯೋಗಿಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯನ್ನು ನಿಯಮಬದ್ಧಗೊಳಿಸುವುದಾದರೆ, ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ವಾತಾವರಣಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ (ಇಂಟರ್ನಲ್ ಕ್ಲೈಮೆಟ್), ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ ಹಾಗೂ ಸಂಕೇತಾತ್ಮಕ ಮಟ್ಟಗಳು ನಿರ್ಧಾರವಾಗುವುದಾದರೆ, ಕಾಯಪ್ರರೂಪದಿಂದ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಕಾಯರೂಪವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ತರ್ಕಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ, ಮೂರು ರೀತಿಯ ಕಾಯಪ್ರರೂಪಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಮೂರು ರೀತಿಯ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳಿರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಷೆಲ್‍ಡನ್ನನ ಅಭಿಮತ. ಆತ ಹೇಳುವ ಮೂರು ಕಾಯಪ್ರರೂಪಗಳೆಂದರೆ ಗುಂಡಾಕಾರ (ಎಂಡೊಮಾರ್ಫಿಕ್) ಕಾಯ. ಆಯತಾಕಾರ (ಮೀಸೋಮಾರ್ಫಿಕ್) ಕಾಯ ಮತ್ತು ನೀಳಾಕಾರ (ಎಕ್ಟೊಮಾರ್ಫಿಕ್) ಕಾಯ. ಇವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅಂತರವಯವ ಪ್ರಧಾನತೆ (ವಿಸರಟೋನೀಯ) ಕಾಯಪ್ರಧಾನತೆ (ಸೆರೆಬ್ರೊಟೋನೀಯ) ಮತ್ತು ಪ್ರಮಸ್ತಿಷ್ಕ ಪ್ರಧಾನತೆ (ಸೆರೆಬ್ರೊಟೋನೀಯ) ಎಂಬ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಗುಂಡಾಕಾರದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ಥೂಲದೇಹಧಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಅವನಲ್ಲಿ ಕರುಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಅಂತರವಯವಗಳು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅವನಲ್ಲಿರುವ [[ಬೊಜ್ಜು]] ಅಂತರವಯವಗಳ ಪ್ರಧಾನತೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಅಧಿಕ [[ಕೊಬ್ಬು]] ಇರುವುದನ್ನೂ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆಯತಾಕಾರಿಯಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ [[ಮಾನವ ಶರೀರ|ದೇಹ]] [[ಮೂಳೆ]] ಮತ್ತು [[ಮಾಂಸಖಂಡ]]ಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆ [[ಕ್ರೀಡಾಪಟು]]. ಅಂಥವ ವಿಶಾಲವಾದ ಎದೆ ಮತ್ತು ಬಾಹುಗಳೂ, ಸಣ್ಣಪ್ರಮಾಣದ [[ಕಟಿ]] ಮತ್ತು ತರಂಗಿತ [[ಸ್ನಾಯು]]ಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತಾನೆ. ನೀಳಕಾಯದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೃದವಾದ ಧರ್ಮ, ಉತ್ತಮತರ ಕೂದಲು ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮವೇದಿ ತಂತು ಮಂಡಲಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಆತ ಎತ್ತರವಾಗಿಯೂ ತೆಳುವಾಗಿಯೂ ಇರುವನಲ್ಲದೆ ಇಳಿಬಿದ್ದಿರುವ ಭುಜಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತಾನೆ. ಅಂಥವನನ್ನು ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಇನ್ನಿಬ್ಬರೊಡನೆ ತಪ್ಪಾಗಿ ತಿಳಿಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆ. ಷೆಲ್‍ಡನ್ ಮೂರು ಸ್ಪಷ್ಟ ದೇಹಪ್ರರೂಪವನ್ನು ಹೇಳಿದರೂ ಶುದ್ಧಪ್ರರೂಪಗಳು ಅಪರೂಪವೆಂಬುದನ್ನು ಮನಗಂಡಿದ್ದ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಜನರಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಮೂರೂ ಅಂಗಾಂಶಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮರೆಯಲಾಗದು. ಹೀಗಿರುವುದರಿಂದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕಾಯಪ್ರರೂಪವೇನೆಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕಾದರೆ, ಈ ಮೂರೂ ಅಂಗಾಂಶಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಷೆಲ್‍ಡನ್ ನಿರೂಪಿಸಿದ ಕಾಯಪ್ರರೂಪಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ಪ್ರರೂಪಗಳ ನಡುವಣ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಷೆಲ್‍ಡನ್ನನ ಕಾಯಪ್ರರೂಪಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳು {| class="wikitable" !ಕಾಯಪ್ರರೂಪಗಳು !ದೈಹಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು !ಮಾನಸಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು !ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- |'''ಎಕ್ಟೋಮಾರ್ಫಿಕ್'''ಅಥವಾ ಗುಂಡಾಕಾರ(ದುಂಡಗೆ ಮೃದುವಾಗಿರುವ) |ತೆಳ್ಳಗೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎತ್ತರವಾಗಿ, ಕಡಿಮೆ ಟೆಸ್ಟೋಸ್ಟೆರಾನ್ ಮಟ್ಟಗಳೊಂದಿಗೆ, ಮತ್ತು ತೂಕ ಮತ್ತು ಸ್ನಾಯುವಿನ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಕಷ್ಟಪಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿ. |ಬುದ್ಧಿವಂತ, ಸೌಮ್ಯ ಮತ್ತು ಶಾಂತ, ಆದರೆ ಸ್ವಪ್ರಜ್ಞೆಯುಳ್ಳ, ಅಂತರ್ಮುಖಿ ಮತ್ತು ಆತಂಕಗೊಂಡ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. |{{nowrap|<ref name="Roeckelein1998">{{cite book |last=Roeckelein |first=Jon E. |year=1998 |chapter=Sheldon's type theory |title=Dictionary of Theories, Laws, and Concepts in Psychology |pages=427–428 |publisher=[[Greenwood Publishing Group|Greenwood]] |isbn=9780313304606 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=6mu3DLkyGfUC&pg=PA427}}</ref><ref name="Kamlesh2011"/><ref>{{cite journal |last1=Timmermans |first1=Floyd |last2=Jansen |first2=Britt |last3=Mokken |first3=Sterre |last4=Heer |first4=Merel |last5=Veen |first5=Kevin |last6=Bouman |first6=Mark-Bram |last7=Mullender |first7=Margriet |last8=Grift |first8=Tim |date=2021-02-17 |title=The ideal location of the male nipple-areolar complex: A pinpointing algorithm |url=https://www.researchgate.net/publication/349394524|journal=International Journal of Transgender Health |volume=22 |issue=4 |pages=403–411 |doi=10.1080/26895269.2021.1884926 |pmid=37818394 |s2cid=233928744|doi-access=free |pmc=10561627 |hdl=1765/135046 |hdl-access=free }}</ref> <ref name="Roeckelein1998"/><ref name=":0"/><ref name="Kamlesh2011"/><ref> {{cite web |title=What is your body type? |date=2014-04-24 |language=en |url=https://www.bodybuilding.com/fun/becker3-results.html |access-date=2018-12-31 }} </ref>}} |- |'''ಮೆಸೊಮಾರ್ಫಿಕ್'''ಅಥವಾ ಆಯತಾಕಾರ (ಸ್ನಾಯು ಮತ್ತು ಮೂಳೆಗಳ ಪ್ರಾಧಾನತೆ) |ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಕಠಿಣ ಮತ್ತು ಬಲಿಷ್ಠ, ಸಮ ತೂಕ ವಿತರಣೆ, ಸ್ನಾಯು, ದಪ್ಪ ಚರ್ಮ ಮತ್ತು ಕಿರಿದಾದ ಸೊಂಟದೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಭಂಗಿ ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿ. |ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ, ಬಹಿರ್ಮುಖಿ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ |{{nowrap|<ref name="Roeckelein1998"/><ref name=":0"/><ref name="Kamlesh2011"/><ref>{{cite journal |last1=Timmermans |first1=Floyd |last2=Jansen |first2=Britt |last3=Mokken |first3=Sterre |last4=Heer |first4=Merel |last5=Veen |first5=Kevin |last6=Bouman |first6=Mark-Bram |last7=Mullender |first7=Margriet |last8=Grift |first8=Tim |date=2021-02-17 |title=The ideal location of the male nipple-areolar complex: A pinpointing algorithm |url=https://www.researchgate.net/publication/349394524|journal=International Journal of Transgender Health |volume=22 |issue=4 |pages=403–411 |doi=10.1080/26895269.2021.1884926 |pmid=37818394 |s2cid=233928744|doi-access=free |pmc=10561627 |hdl=1765/135046 |hdl-access=free }}</ref> |- |'''ಎಂಡೋಮಾರ್ಫಿಕ್'''ಅಥವಾ ಲಂಬಾಕಾರ (ದೇಹ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ದುರ್ಬಲತೆ) |ದಪ್ಪ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಿಕ್ಕ ಮತ್ತು ತೂಕ ಇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಷ್ಟಪಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿ. |ಹೊರಹೋಗುವ, ಸ್ನೇಹಪರ, ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ನಿರಾಳ ಸ್ವಭಾವದ, ಆದರೆ ಸೋಮಾರಿ ಮತ್ತು ಸ್ವಾರ್ಥಿ . |{{nowrap|<ref name=":0">{{cite magazine |last=Mull |first=Amanda |date=2018-11-06 |title=Americans can't escape long-disproven body stereotypes |magazine=[[The Atlantic (magazine)|The Atlantic]] |lang=en-US |url=https://www.theatlantic.com/health/archive/2018/11/body-stereotypes-personality-debunked-eugenics/575041/ |access-date=2018-12-31}}</ref><ref name="Sheldon1954">{{cite book |last= Sheldon |first= W.H. |author-link= William Herbert Sheldon |year= 1954 |title= Atlas of Men: A guide for somatotyping the adult male at all ages |location=New York |publisher= [[Harper (publisher)|Harper]]}}</ref><ref name="Kamlesh2011">{{cite book |last= Kamlesh |first= M.L. |year= 2011 |title= Psychology in the Physical Education and Sport |chapter-url= https://books.google.com/books?id=up-Bc_E_w9UC&pg=PT508 |publisher= Pinnacle Technology |isbn= 9781618202482 |chapter= Ch.&nbsp;15: Personality and sport § Sheldon's constitutional typology }}{{Dead link|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |} ಕಾಯಪ್ರರೂಪ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ಎದ್ದುಕಾಣುವ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಗುಂಡಾಕಾರ(ದುಂಡಗೆ ಮೃದುವಾಗಿರುವ) ಅಂತರವಯವ ಪ್ರಧಾನತೆ ಆಹಾರಪ್ರಿಯತೆ, ಅತಿಯಾಗಿ ತಿನ್ನುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ, ಶಂಕಾಭಾವ, ಅರಕ್ಷಿತಭಾವ, ಸೌಜನ್ಯಶೀಲತೆ, ಸುಖನಿದ್ರೆ , ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆ. ಆಯತಾಕಾರ (ಸ್ನಾಯು ಮತ್ತು ಮೂಳೆಗಳ ಪ್ರಾಧಾನತೆ) ಕಾಯ ಪ್ರಧಾನತೆ ಸಾಹಸಪ್ರಿಯತೆ, ಆಯಾಸಕರ ವ್ಯಾಯಾಮ ಮತ್ತು ತಣ್ಣೀರಿನ ತುಂತುರುಸ್ನಾನದಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟ, ಉಡುಪಿ ನತ್ತಅಷ್ಟಾಗಿ ಗಮನವಿಲ್ಲದಿರುವುದು, ಇಷ್ಟಪಟ್ಟು ನೋವನ್ನು ಸಹಿಸುವುದು. ಲಂಬಾಕಾರ (ದೇಹ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ದುರ್ಬಲತೆ) ಮತ್ತು ದಂಡಾಕಾರ ಪ್ರಮಸ್ತಿಷ್ಕ ಪ್ರಧಾನತೆ ಅಸಂಗಶೀಲತೆ, ಅಸೌಜನ್ಯ ಶೀಲತೆ, ವ್ಯಾಯಾಮದ ಬಗ್ಗೆ ಅನಾಸಕ್ತಿ, ಸಾಹಸ ಪ್ರಿಯತೆಯ ಲೋಪ, ಸುಲಭವಾಗಿ ನೋವನ್ನು ಸಹಿಸಲಾಗದಿರುವುದು. ಷೆಲ್‍ಡನ್ನನ ಕಾಯಪ್ರರೂಪಗಳು, ಕ್ರೆಷ್ಮರ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ಪ್ರರೂಪಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನಮ್ಯವೆನಿಸುವುದಾದರೂ ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ [[ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ|ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿಗ]]ಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಷೆಲ್‍ಡನ್ನನ ಅಧ್ಯಯನ ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕವೂ ಪಾರಿಮಾಣಿಕವೂ ಆಗಿದ್ದರೂ ಆತ ನಡೆಸಿದ ಅಂಕಿಅಂಶಾತ್ಮಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕರೀತಿಯ ದೋಷಗಳಿದ್ದುದು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಆ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲೆಂದು ನಡೆಸಲಾದ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಂದ ದೊರೆತ ತಥ್ಯಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಳವಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಗ್ಲುಯೆಕ್ ಮತ್ತು ಗ್ಲುಯೆಗ್‍ವಿಲೋಪಿಗಳ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ವಾಕರ್ ಮಕ್ಕಳ ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಂದ ಮೇಲಿನ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಪರಿಪೋಷಕವಾದ ಪುರಾವೆಗಳು ದೊರೆತರೂ ಮೂಲ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಸಹಸಂಬಂಧ ಗುಣಾಂಕಗಳ ಮಟ್ಟದ ಗುಣಾಂಕಗಳು ಒದಗಲಿಲ್ಲ. ಕಾಲೇಜಿನ ಹೊಸಬರ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಲಾದ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರಲ್ಲಿ, ದೇಹಪ್ರರೂಪಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳ ನಡುವಣ ಸಹಸಂಬಂಧ ಬಹಳ ಅತ್ಯಲ್ಪವಿದ್ದುದು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂತು. ಆದರೂ ದೈಹಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ [[ಅನುವಂಶಿಕತೆ|ಅನುವಂಶೀಯತೆ]]ಗೆ ವಿಪುಲ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ, ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ದೇಹಪ್ರರೂಪಗಳು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದನ್ನು ಅಲ್ಲಗೆಳೆಯಲು ಬಹುಶಃ ಯಾರಿಗೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗದು. ==ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳ ಅನುಭವಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳು== ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರವಾಗಿ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಲೆಂದು ನಡೆಸಿರುವ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವೆಂದರೆ ಯೋಗ್, ಗಿಲ್‍ಪೋರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಐಸೆಂಕರ ಅಧ್ಯಯನಗಳು. ಚಿತ್ತಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಪ್ರರೂಪಗಳ ನಿರೂಪಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಸೆಳೆದ ಸಿದ್ಧಾಂತವೆಂದರೆ ಕಾರ್ಲ್ ಜಿ. ಯೂಂಗನ ಅಂತರ್ಮುಖತೆ-ಬಹಿರ್ಮುಖತೆ ಸಿದ್ಧಾಂತ. ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ ಅಂತರ್ಮುಖಿಗಳು, ಆತ್ಮನಿಷ್ಠರೂ ಮೃದುಸ್ವಭಾವದರೂ ಆದರ್ಶವಾದಿಗಳೂ ಆಗಿರುತ್ತಾರೆ. ವಿಚಾರಗಳು, ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತರಂಗ ಜೀವನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಆಸಕ್ತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯವನ್ನು ಏಕಾಕಿಗಳಾಗಿಯೂ ಓದುವುದರಲ್ಲಿಯೂ ಚದುರಂಗದಂಥ ಆಟಗಳನ್ನು ಆಡುವುದರಲ್ಲಿಯೂ ಕಳೆಯಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಾರೆ. ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಬಹಿರ್ಮುಖಿಗಳು ಹೊರಗಿನ ಆಗುಹೋಗುಗಳತ್ತ ತಮ್ಮ ಗಮನಹರಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಮೂಲತಃ ಅವರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಹೆಚ್ಚು ವಾಸ್ತವವಾದಿಗಳಾಗಿರುತ್ತಾರೆಯಲ್ಲದೆ ಏಕಾಂಗಿಗಳಾಗಿರಲು ಇಚ್ಛಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂತಮುರ್ಖತೆ ಮತ್ತು ಬಹಿರ್ಮುಖತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೊಡಲಾದ ಮೇಲಿನ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ವಿವರಣೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಇರುವುದಾದರೂ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಅಪ್ಪಟ ಅಂತರ್ಮುಖಿ ಹಾಗೂ ಬಹಿರ್ಮುಖಿ ಜನ ಯಾವುದೇ ಜನತೆಯಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪವೆಂಬುದನ್ನು ಮನಗಾಣಬೇಕು. ಉಭಯಮುಖತೆ (ಆಂಬಿವರ್ಷನ್) ಎಂಬ ಒಂದು ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯೇ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಹುಜನರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದನ್ನು ಯೂಂಗ್ ಕಡೆಗಣಿಸಿಲ್ಲ. ಅಂತಮುರ್ಖತೆ ಮತ್ತು ಬಹಿರ್ಮುಖತೆ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳೂ ಎರಡು ಆಯಾಮಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಐಸೆಂಕನ ಅಭಿಮತ. ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಅಂತಃಸ್ರಾವೀ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ, ಮಾನಸಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲೇ ಇದ್ದುಕೊಂಡು, ಐಸೆಂಕ್ ಒಂದು ರೇಖಾಮಾದರಿಯ ಮೂಲಕ, ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳು ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ವಿಶೇಷಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳೊಂದಿಗೆ (ಟ್ರೇಟ್ ತಿಯೊರೀಸ್) ತನ್ನ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕಿರುವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಆತ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿರುವ ಎರಡು ಆಯಾಮಗಳೆಂದರೆ ಅಂತರ್ಮುಖತೆ-ಬಹಿರ್ಮುಖತೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರತೆ-ಅಸ್ಥಿರತೆ ಆಯಾಮಗಳು. ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಐಸೆಂಕನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಅಂಶಮಾಲೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಅಂಶಮಾಲೆಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಗಿಲ್‍ಪೋರ್ಡ್-ಜಿಮ್ಮರ್‍ಮನ್ ಚಿತ್ತಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಸಮೀಕ್ಷಣೆ, ಕೃಷ್ಣನ್ ಚಕ್ರವಿಕ್ಷಿಪ್ತತೆ-ಮನೊವಿದಳನಶೀಲತೆ ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿ-ಇವು ಚಿತ್ತ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮಾಪನಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಮೀಸಲಾಗಿದ್ದರೆ, ಎಂ.ಎಂ.ಪಿ.ಐ (ಮಿನೆಸೋಟ ಮಲ್ಟಿಫೇಸಿಕ್ ಪರ್ಸನ್ಯಾಲಿಟಿ ಇನ್ವೆಂಟರಿ), ಎಂ.ಪಿ.ಐ.(ಮೈಸೂರ್ ಪರ್ಸನ್ಯಾಲಿಟಿ ಇನ್ವೆಂಟರಿ) ಮುಂತಾದ ಬಹು ಆಯಾಮೀ ಅಂಶಮಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ತಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಆಯಾಮವನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಅವಕಾಶವಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಕೃಷ್ಣನ್ ಚಕ್ರವಿಕ್ಷಿಪ್ತತೆ-ಮನೋವಿದಳನಶೀಲತೆ ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು, ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ದೃಢತೆ, ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಮನೋದೌರ್ಬಲ್ಯಶೀಲತೆ, ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ರೋಷಾಕ್ ಅನುಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮುಂತಾದ ನಾನಾವಿಧವಾದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲದೆ ಗಿಲ್‍ಪೋರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಜಿóಮ್ಮರ್‍ಮನ್ ಚಿತ್ತಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಜಯಸ್ವಾಲ್ ಮತ್ತು ಖಾನ್ ಅನೇಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಗೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಎಂ.ಎಂ.ಪಿ.ಐ ಅಂಶಮಾಲೆಯನ್ನೂ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಹಲವರು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಇತರ ಅಂಗಾಂಶಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನೂ ಅಳತೆ ಮಾಡಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ==ಇಂದಿನ ದೃಷ್ಟಿ== ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಸ್ವಭಾವದ ಬಗ್ಗೆ ಇಂದು ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ದೃಷ್ಟಿಯೆಂದರೆ, ಅದು ಮನಸ್ಸಿನ ಒಂದು ಸ್ವರೂಪ ಅಥವಾ ಪರಿಪಾಟಿ ಎಂಬುದು. ಅದು ಮೂಲತಃ ದೇಹಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದರೂ ಇಲ್ಲವೆ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದರೂ ಪ್ರತ್ಯಾವರಣದ ಪ್ರಭಾವಗಳೂ ಸಾಕಷ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ನಡೆದಿರುವ ಮತ್ತು ನಡೆಯುವ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ ಶಾಖೆಯೇ ಆಗಿ ದೇಹಪ್ರಕೃತಿ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ (ಕಾನ್‍ಸ್ಟಿ ಟ್ಯೂಷನಲ್ ಸೈಕಾಲಜಿ) ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ತಾಳಿದೆ. ಆಲ್ಬೋರ್ಟ್ ಹೇಳುವಂತೆ, ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ದೇಹ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿಗಳಂತೆಯೇ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯೂ ಒಂದು ಮೂಲವಸ್ತುವೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು ಮೂಲತಃ ದೇಹದ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಾತಾವರಣ ಇಲ್ಲವೆ ಆಂತರಿಕ ವಾಯುವಿನ್ಯಾಸವೆನಿಸುತ್ತದೆ. ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ವಿಕಾಸ, ವಿನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮೂಲಾಂಶದ ಪಾತ್ರವೂ ಅನುಪಮವಾದುದು. ದೇಹದ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಾತಾವರಣ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಅಂತಃಸ್ರಾವ ವ್ಯಾಪಾರಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಆಧುನಿಕ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಂತಃಸ್ರಾವಗಳೇ ಚಿತ್ತ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿರುವ ದೈಹಿಕನೆಲೆಗಳು. ಅಂತಃಸ್ರಾವಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆಯಲ್ಲದೆ, ಅವನ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಇಲ್ಲವೆ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತವೆ. ತೈಮಸ್ ಗ್ರಂಥಿಯ ವ್ಯಾಪಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟಜ್ಞಾನ ದೊರೆಯದಿದ್ದರೂ ತೈಮಿಕ್ ಕೊರತೆಯುಂಟಾದಾಗ ಸ್ನಾಯು ದೌರ್ಬಲ್ಯ, [[ಮೂಳೆ|ಅಸ್ಥಿ]]ಗಳು ಗಡುಸಾಗುವುದರಲ್ಲಿನ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತತೆ-ಇವು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಇದರಂತೆಯೇ [[ಪೀನಿಯಲ್ ಗ್ರಂಥಿ]]ಯ ಬಗೆಗಿನ ಜ್ಞಾನವೂ ಅಲ್ಪವೆನಿಸಿದರೂ ಅವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವುದರಿಂದ [[ಲೈಂಗಿಕ]] ಬೆಳವಣಿಗೆ ವಿಪರೀತ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಆಗುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಅಂತಃಸ್ರಾವೀ ಗ್ರಂಥಿಗಳ 'ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಎನಿಸಿರುವ [[ಪಿಟ್ಯುಟರಿ ಗ್ರಂಥಿ|ಪಿಟ್ಯೂಇಟರಿ ಗ್ರಂಥಿ]] ಹಲವು ಅಂತಃಸ್ರಾವಗಳ ಜನಕನೆನಿಸಿದ್ದು, ಇತರ ಗ್ರಂಥಿಗಳ ಮತ್ತು ದೇಹದ ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಾಪಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮುಂಬದಿಯ ಪಿಟ್ಯೂಟರಿಗ್ರಂಥಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅತ್ಯವಶ್ಯವಾಗಿ ಬೇಕಾಗಿರುವ ಗ್ರಂಥಿ ಭಾಗವೆನಿಸಿದೆ. ಇದರ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಕೊರತೆಯುಂಟಾದಾಗ ಶೈಶವದ ಲಕ್ಷಣಗಳು ತೋರಿದರೆ, ಇದರ ಕ್ರಿಯೆ ಅತಿಯಾದಾಗ ಎಲುಬುಗಳ ಹಾಗೂ ಲೈಂಗಿಕ ಅಂಗಗಳ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗಳು ತ್ವರಿತಗತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತವೆ. [[ತೈರಾಯಿಡ್ ಗ್ರಂಥಿ]] ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜೀವಿತಾದ್ಯಂತ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆಯಲ್ಲದೆ, ಅದರ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಕೊರತೆಯುಂಟಾದಾಗ ಜಡಕುಬ್ಜತೆ (ಕ್ರೀಟನಿಸಮ್) ಮತ್ತು ಮಿಕ್ಸಿಡೀಮ ಎಂಬ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ಯಾರತೈರಾಯಿಡ್ ಗ್ರಂಥಿ [[ಕರುಳು|ಕರುಳಿ]]ನ ಜೀವಾಣು ವಿಷಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ಸುಣ್ಣ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿಯೂ ತನ್ನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. [[ಅಡ್ರಿನಲ್ ಗ್ರಂಥಿಗಳು|ಮೂತ್ರಪಿಂಡಸ್ಥ ಗ್ರಂಥಿ]]ಗಳು (ಅಡ್ರಿನಲ್ ಗ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್) ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ ಅಂತಃಸ್ರಾವಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆನಿಸಿದ ಅಡ್ರಿನಲಿನ್ ಸಂವೇಗಾನುಭವದಲ್ಲಿ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆಯಲ್ಲದೆ, ತಂತುಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿ, ಶಕ್ತಿನೀಡಿ ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಗ್ರಂಥಿಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಬೆಳೆಯದಿದ್ದರೆ, ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ದುರ್ಬಲತೆ, ಶರಣಾಗತಿಶೀಲತೆ ಚಂಚಲ ವೃತ್ತಿಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಲಿಂಗಗ್ರಂಥಿಗಳ ಪ್ರಭಾವವೂ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನೆನಪಿನಲ್ಲಿಡಬೇಕು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಬಹಳ ಚಿಕ್ಕಂದಿನಲ್ಲಿಯೇ ವಿರ್ಯಾಶಯಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದರೆ ಜನನೇಂದ್ರಿಯಗಳು ಬೆಳೆಯುವುದಿಲ್ಲವಲ್ಲದೆ ಆನುಷಂಗಿಕ ಲಿಂಗಲಕ್ಷಣಗಳೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಇಷ್ಟಲ್ಲದೆ ಅಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಲೈಂಗಿಕ ಪರಿಪಕ್ವತೆ ಉಂಟಾದರೆ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ಬಹಳ ಪ್ರಭಾವ ಬೀಳುವುದು ಸತ್ಯದ ಸಂಗತಿ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಚಿತ್ತ ಪ್ರಕೃತಿಗೂ ಅಂತಃಸ್ರಾವಕಗಳ ವ್ಯಾಪಾರಗಳಿಗೂ ನೇರ ಸಂಬಂಧವಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಮುಂದಿನ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಕೊಡಲಾಗಿರುವ ಕೆಲವು ಅಂತಃಸ್ರಾವಕ ವ್ಯಾಪಾರಗಳನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಪಾತ್ರವೇನೆಂಬುದನ್ನು ಸೂಚ್ಯವಾಗಿಯಾದರೂ ತಿಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಗತ್ಯ ಅರಿವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ನಾವು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಮಾನವ ಪ್ರಜನನ ವಿಜ್ಞಾನ, [[ಜೀವರಾಸಾಯನಿಕ ಶಾಸ್ತ್ರ]], ತಂತುಮಂಡಲ ವಿಜ್ಞಾನ, ಅಂತಃಸ್ರಾವೀಗ್ರಂಥಿವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಭೌತಿಕ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. [[ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ]]ದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯ ಪ್ರಭಾವ ಬಹಳ ಮಹತ್ತ್ವಪೂರ್ಣವೆನಿಸಿದ್ದರೂ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯ ನೆಲೆ ಏನೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆಯೇ ನಮ್ಮ ತಿಳಿವು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ನಿಷ್ಕøಷ್ಟವಾಗುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಈ ದಿಸೆಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ನೆರವು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳ ಪ್ರಧಾನ ರೂಪಗಳನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ನೆರವಾಗಬಲ್ಲವು. ಚೋದನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸತ್ತ್ವ-ಇವುಗಳೂ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯ ನೆಲೆಗಳಾಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇಲ್ಲದಿಲ್ಲ. ಅಡಕಾಕ್ ಹೇಳುವಂತೆ ಇವನ್ನು ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪಡೆದಿರುವ ದೇಹಪ್ರಕೃತಿಗಳು ಅಧಿಕಮಟ್ಟದ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಬಲ ತೈರಾಯಿಡ್ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನೂ ಹೊಂದಿರಬಹುದು. ಅಂತಃಸ್ರಾವೀ ಗ್ರಂಥಿಗಳ ಕೆಲವು ವಿಶಿಷ್ಟ ರೀತಿಯ ವ್ಯಾಪಾರಗಳು ಗ್ರಂಥಿ ನಿಯಮಬದ್ಧಗೊಳಿಸುವ ಕಾರ್ಯಗಳು '''ಪಿಟ್ಯುಇಟರಿ ಗ್ರಂಥಿ''': ಮುಂಬದಿ- ಹಿಂಬದಿ- ವೃದ್ಧಿ (ಕುಬ್ಜತೆ, ರಾಕ್ಷಸಾಕಾರ) ಪ್ರಭು ಗ್ರಂಥಿಯೆನಿಸಿ, ತೈರಾಯಿಡ್, ಮೇದೋಜೀರಕ, ಮೂತ್ರ ಪಿಂಡಸ್ಥ ಮತ್ತು ಜನನಗ್ರಂಥಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ.ಜಲ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತದೆ. '''ತೈರಾಯಿಡ್ ಗ್ರಂಥಿ''' ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯ ವೇಗವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ದಣಿವಿನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆಯಲ್ಲದೆ ದೇಹದ ಭಾಗವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. '''ಪ್ಯಾರ ತೈರಾಯಿಡ್ ಗ್ರಂಥಿ ತೈಮಸ್ ಗ್ರಂಥಿ''':ಸುಣ್ಣ ಚಯಾಪಚಯ ಮತ್ತು ತಂತುಮಂಡಲದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಉತ್ತೇಜಕತೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಲಿಂಫಾಯಿಡ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದರಲ್ಲಿಯೂ ದೇಹದ ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಮುಖವಾದುದು. '''ಮೂತ್ರಪಿಂಡಸ್ಥ (ಅಡ್ರಿನಲ್) ಗ್ರಂಥಿ''': ವಲ್ಕುಟ (ಕಾರ್ಟಿಕ್ಸ್) ಜೀವನಿರ್ವಹಣೆಯ ನಿಯಂತ್ರಕಗಳನ್ನು ಸ್ರವಿಸುತ್ತದೆ. ಮನೋರೋಗದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿರಬಹುದಲ್ಲದೆ, ಸಂವೇಗ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಮೆಡ್ಯುಲ ಎಪಿನೆಫ್ರೈನ್ ಮತ್ತು ನಾರೆಎಪಿನೆಫ್ರೈನ್‍ಗಳ ಪ್ರಭಾವಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂವೇಗದಲ್ಲಿ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದಿರುತ್ತದೆ. '''ಜನನ ಗ್ರಂಥಿಗಳು''' :ಶಾರೀರಿಕ ಪರಿಪಕ್ವತೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗಂಡುಹೆಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತೋರಿಸುವಂಥ ಅನುಷಂಗಿಕ ಲಿಂಗ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಜನನೇಂದ್ರಿಯಗಳ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡುಬರುವುದು ಇತ್ಯಾದಿ ಕಾರ್ಯಗಳು. ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಮಗೆ ಇಂದಿನ ವರೆಗೆ ದೊರೆತಿರುವ ಜ್ಞಾನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಅವುಗಳಿಗೆ ದೈಹಿಕ ನೆಲೆಗಳಿರುವುದು ನಿರ್ವಿವಾದ ವಿಚಾರ. ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಅಂತಃಸ್ರಾವ ವ್ಯಾಪಾರಗಳೂ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಊಹೆಗಳು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಆಧುನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಂದ ದೊರೆತ ತಥ್ಯಾಂಶಗಳೂ ನಿದರ್ಶನಗಳಾಗಿವೆ. ಆದರೂ ಪ್ರತ್ಯಾವರಣದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳು ಮುಕ್ತವಾಗಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಸೀಮಿತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಾವರಣದ ಕಾರಕಗಳು ಅವುಗಳ ಸ್ವಭಾವ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಲ್ಲವು. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * Hans Eysenck: {{YouTube|K-HSiZUxTIk|Hour-long lecture on the "Biological Basis of Personality"}} (St Göran lecture, 1980). * {{IMDb name|nm2695139}} * [http://plosjournal.deepdyve.com/lp/psycbooks-reg/sheldon-s-constitutional-psychology-HcNKckPwbC Gardner, ''Theories of personality'' (John Wiley & Sons Inc, 1959), pp. 336–377 (Sheldon's constitutional psychology.)] – includes biography of Sheldon * [http://www.cbmh.ca/index.php/cbmh/article/view/928/923 Physique as Destiny: William H. Sheldon, Barbara Honeyman Heath and the Struggle for Hegemony in the Science of Somatotyping] * "The varieties of Temperament", Harper & Brothers Publishers, 1942. downloadable versions: <nowiki>[https://archive.org/details/TheVarietiesOfTemperamentAPsychologyOfConstitutionalDifferences]</nowiki> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== 0k5pjs2okxvzhfh8r146fyqm2fnq7et 1433830 1433829 2026-10-19T09:27:31Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1433830 wikitext text/x-wiki '''ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ''' ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ [[ಸಂವೇಗಶೀಲತೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಈ ಪದವನ್ನು ಬಹಳ ಪ್ರಾಚೀನಕಾಲದಿಂದಲೂ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಸಂವೇಗಶೀಲತೆಯ ವೈಲಕ್ಷಣ್ಯವೇ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ (ಟೆಂಪರಮೆಂಟ್). ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ [[ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ|ಮನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ]] ಜಿ.ಡಬ್ಲ್ಯು. ಆಲ್ಬೋರ್ಟ್ ಎಂಬುವನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಹೀಗಿದೆ : ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಂವೇಗಾತ್ಮಕ ಸ್ವಭಾವದ ವಿಲಕ್ಷಣ ಘಟನೆಯೇ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ. ಅಂದರೆ, ಒಂದು ಸಂವೇಗಾತ್ಮಕ ಪ್ರಚೋದನೆಗೆ ವ್ಯಕ್ತಿ ಒಳಗಾಗುವ ಪ್ರವಣತೆ (ಸಸೆಪ್ಟಿಬಿಲಿಟಿ), ಆತ ತೋರಿಸುವ ಅನುಕ್ರಿಯೆಯ ಬಲ ಮತ್ತು ವೇಗಗಳ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕತೆ; ಅವನಲ್ಲಿರುವ ಚಿತ್ತ ವೃತ್ತಿಯ (ಮೂಡ್) ಗುಣ ಮತ್ತು ತೀವ್ರತೆಗಳ ಚಾಂಚಲ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ವೈಲಕ್ಷಣ್ಯಗಳು-ಇವುಗಳೆಲ್ಲ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಾವೇಶವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಆಲ್ಬೋರ್ಟನ ಈ ವ್ಯಾಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ಜನ್ಮಜಾತ ಸ್ವರೂಪಾತ್ಮಕ ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆನಿಸುವುದಾದರೂ ಹುಟ್ಟಿದಂದಿನಿಂದ ಸಾಯುವವರೆಗೂ ಬದಲಾಗದ ಗುಣವಾಗಲಾರದು. ದೇಹಸ್ವರೂಪ (ಮೈಕಟ್ಟು) ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿಗಳಂತೆಯೇ ಇದೂ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಹೊಂದುವುದು ನಿಜ. [[ವೈದ್ಯಕೀಯ]], [[ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ|ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾತ್ಮ]]ಕ ಮತ್ತು [[ಪೋಷಕಾಂಶ]]ಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ವಿಕಾಸವಾದಂತೆಲ್ಲ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ಬದಲಾಗುತ್ತ ಹೋಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಅಂಥ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಒಂದು ಪರಿಮಿತಿಯುಂಟು. ==ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿ == ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಭಾವನಾಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಉಂಟಾಗುವ ಚಾಂಚಲ್ಯಗಳೇ ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿಗಳೆನಿಸುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆನಂದಭರಿತನಾಗಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತೊಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಷಣ್ಣನಾಗಿ ಕುಳಿತಿರಬಹುದು. ಹೀಗೆ [[ಭಾವನೆ|ಭಾವನಾ]]ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಚಾಂಚಲ್ಯಗಳು ದಿನವೂ ತೋರಬಹುದು. ಇಲ್ಲವೆ ಆಗಾಗ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇಂಥ ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಶಾಶ್ವತವೆನಿಸುವ ವಿನ್ಯಾಸಗಳೂ ಕಂಡುಬಂದಾಗ ಅವು ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳೆನಿಸುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ತನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಆಗುಹೋಗುಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಸಂತೋಷ-ಸಂತಾಪಭಾವಗಳನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಅಂಥ ಭಾವಗಳು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅವು ಕೇವಲ ಅಲ್ಪಕಾಲಿಕವಾಗಿದ್ದು ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿಗಳೆನಿಸಿದರೆ, ಅವುಗಳೇ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆನಿಂತು ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಶಾಶ್ವತವೆನಿಸಿದಾಗ ಮತ್ತು ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಪಡೆದಾಗ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳೆನಿಸುತ್ತವೆ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ [[ಉಲ್ಲಾಸ|ಉಲ್ಲಾಸಶೀಲತೆ]] ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದಾಗ, ಅಂಥ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಲ್ಲಾಸಶೀಲ ಅಥವಾ ಉಲ್ಲಾಸಶೀಲ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಷಣ್ಣ ಶೀಲತೆಯನ್ನೇ ಸಾಮಾನ್ಯಲಕ್ಷಣವಾಗಿ ಪಡೆದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಒಂದೊಂದು ಸಲ ಉಲ್ಲಾಸಭಾವವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಬಹುದು. ಆಗ ಅಂಥ ಭಾವಪ್ರಕಟಣೆಗೆ ಉಲ್ಲಾಸ ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿ ಎನ್ನುತ್ತೇವೆಯೇ ಹೊರತು ಉಲ್ಲಾಸಶೀಲತೆ ಆಥವಾ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾದ ಸಂವೇಗಾನುಭವವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರಿಸುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸಂತೋಷದಿಂದಿದ್ದಾಗ, ಅಲ್ಪಪ್ರಮಾಣದ ಅಪಜಯಗಳನ್ನು ವಿನೋದಪ್ರದ ಸವಾಲುಗಳು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಅವುಗಳಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಅದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ, ಅವನಲ್ಲಿ ಗೊಂದಲ ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿಯಿದ್ದರೆ, ಅಂಥ ಅಪಜಯಗಳಿಂದ ಆತನಲ್ಲಿ ಕೋಪೋದ್ರೇಕ ಮತ್ತು ಹತಾಸೆಗಳು ಮೂಡಬಹುದು. ==ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯ ದೈಹಿಕ ನೆಲೆಗಳು== ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಒಂದು ಪ್ರಧಾನ ಅಂಗಾಂಶವೆಂದು ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ ಅದರ ನೆಲೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ವಿವರಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ [[ಅನುವಂಶಿಕತೆ|ಅನುವಂಶೀಯ]] ಹಾಗೂ ಪ್ರತ್ಯಾವರಣಾತ್ಮಕ ಕಾರಣಾಂಶಗಳ ನಿರಂತರ ಸಾಹಚರ್ಯದ ಪ್ರತೀಕವೆಂದು ಹೇಳುವುದುಂಟು. ಆದರೆ ಈ ಕಾರಕಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಎಷ್ಟು ಪ್ರಧಾನವೆಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎದ್ದಾಗ, ಇತ್ತೀಚಿನ [[ಸಂಶೋಧನೆ|ಸಂಶೋಧನೆಗಳ]] ಆಧಾರದಿಂದ, ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಾವರಣದ ಪ್ರಭಾವ ಹೆಚ್ಚಿನದು ಎಂಬುದು ತಿಳಿದು ಬಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯ ಅರ್ಥನಿರೂಪಣೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಹಿಂದೆಯೇ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದಂತೆ, ಇದು ಮೂಲತಃ ಅನುವಂಶೀಯ ಹಾಗೂ ದೇಹಸ್ವರೂಪಾತ್ಮಕ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಬಹಳ ಪ್ರಾಚೀನಕಾಲದಿಂದಲೂ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಚರ್ಚೆ ನಡೆದಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಆಧುನಿಕ [[ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರ|ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ]]ದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆಗಳೂ ನಡೆದಿವೆ. ==ಶರೀರಧಾತುಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ== ಶರೀರದಲ್ಲಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾದ ನಾಲ್ಕು ರೀತಿಯ ಧಾತುಗಳು, ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬವಾದ ಬಹಳ ಪ್ರಾಚೀನವಾದುದು. ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯರೂ ಗ್ರೀಕರೂ ಈ ವಾದವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟವರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗರು. [[ರಕ್ತ]], ವಾತ, [[ಪಿತ್ತಕೋಶ|ಪಿತ್ತ]] ಮತ್ತು [[ಶ್ಲೇಷ್ಮ|ಕಫ]]ಗಳೆಂಬ ಧಾತುಗಳ ಸಾಪೇಕ್ಷ ಪ್ರಾಬಲ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ರೀತಿಯ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಈ ವಾದದ ಸಾರ. ಅಲ್ಲದೆ ಭಾರತೀಯ ವಿಚಾರಧಾರೆಯಲ್ಲಿಯೂ ವಿವಿಧ ಆಹಾರಾಂಶಗಳು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳಿಂದ ಸಿದ್ಧವಾದ ಶರೀರ ಧಾತುಗಳು ಇರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದೂ ಶರೀರ ಧಾತು ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಪುಷ್ಟಿಯನ್ನು ಕೊಡಬಲ್ಲದು. ಶರೀರ ಧಾತುಸಿದ್ಧಾಂತ ಕ್ರಿ. ಪೂ. 5ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಗ್ರೀಕ್ ವಿಚಾರವಂತನಾದ ಎಂಪೆಡೋಕ್ಲೀಸನ ವಿಚಾರಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಪ್ರಕೃತಿ ಆತನ ಪ್ರಕಾರ [[ವಾಯು]], [[ಭೂಮಿ]],ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು [[ನೀರು|ಜಲ]]ಗಳೆಂದು ನಾಲ್ಕು ಮೂಲಾಂಶಗಳಿಂದ ರೂಪಗೊಂಡಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ವಿಚಾರಧಾರೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪಂಚಭೂತ ಸಂಕಲ್ಪನೆಗೂ ಇದಕ್ಕೂ ನಿಕಟಸಾಮ್ಯವಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಅಂಶ. ಬೃಹತ್ ಪ್ರಕೃತಿ ಮೇಲೆ ಹೇಳಲಾದ ಮೂಲಾಂಶಗಳಿಂದ ರೂಪಗೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಅದರ [[ಅಣು|ಅಣುವೆನಿಸಿದ]] [[ಮಾನವ]]ನಲ್ಲಿಯೂ ಆ ಮೂಲಾಂಶಗಳು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿರಬೇಕಾದುದು ತರ್ಕಬದ್ಧವಾದ ಸಂಗತಿ. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತರ್ಕಿಸಿದವೆನೆಂದರೆ, [[ವೈದ್ಯವಿಜ್ಞಾನ]]ದ ಪಿತೃವೆನಿಸಿದ [[ಹಿಪಾಕ್ರಟೀಸ್]]. ಆಶ್ಚರ್ಯವೆಂದರೆ, ಅಂತಃಸ್ರಾವ ವಿಜ್ಞಾನದ ಅಂಕುರವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಮೇಲೆ ಹೇಳಲಾದ ಮೂಲಾಂಶಗಳು ಮನುಷ್ಯನ ಶರೀರದಲ್ಲಿ, ಧಾತುರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಫಲಿಸಿವೆ ಎಂಬ ಸತ್ತ್ವಪೂರ್ಣ ಪ್ರಾಕ್ಕಲ್ಪನೆಯ ಉದಯವಾಗಿತ್ತು. ಹಿಪಾಕ್ರಟೀಸ್ ಹೇಳಿದ ಧಾತುಗಳೆಂದರೆ-ರಕ್ತ, ವಾತ, ಪಿತ್ತ ಮತ್ತು ಕಫ (ಶ್ಲೇಷ್ಮ). ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಧಾತು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿದ್ದರೆ, ಅದಕ್ಕನುಗುಣವಾದ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದು ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಆತನ ಊಹೆಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ಊಹೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ರೂಪವನ್ನು ಕೊಟ್ಟವನೆಂದರೆ ಕ್ರಿ.ಶ.2ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ರೋಮಿನ ವೈದ್ಯ [[ಗೇಲೆನ್|ಗೇಲನ್]]. ಆತನ ಪ್ರಕಾರ, ಹಿಪಾಕ್ರಟೀಸ್ ಹೇಳಿದ [[ಧಾತು]]ಗಳು ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ರೋಗಿಗಳಿಗೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಪಿತ್ತಕೋಶ|ಪಿತ್ತರಸ]] ಅಧಿಕವಾದಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿ [[ಜ್ವರ]]ದಿಂದ ನರಳಿದರೆ, ವಾತ ಹೆಚ್ಚಿದಾಗ ಉಷ್ಣತೆ ಮತ್ತು [[ಕ್ಷಯ]]ಗಳಿಂದ ನರಳುತ್ತಾನೆ. ವಿಶ್ವ ಮೂಲಾಂಶಗಳು, ಶರೀರ ಧಾತುಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳ ನಡುವಣ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ===ವಿಶ್ವಮೂಲಾಂಶಗಳು=== {| class="wikitable" !ಅವುಗಳ ಗುಣಗಳು !ಅನುಗುಣವಾದ ಶರೀರ ಧಾತುಗಳು !ಅನುಗುಣವಾದ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳು |- |ಗಾಳಿ (ವಾಯು) | ಶಾಖ ಮತ್ತು ಶೈತ್ಯ | ರಕ್ತ ಉಲ್ಲಾಸ |- |ಮಣ್ಣು (ಭೂಮಿ) |ತಂಪು ಮತ್ತು ಶುಷ್ಕ |ವಾತ ವಿಷಣ್ಣತೆ |- |ಬೆಂಕಿ (ಅಗ್ನಿ) |ಶಾಖ ಮತ್ತು ಶುಷ್ಕ |ಪಿತ್ತ ಸಿಡುಕುತನ |- |ನೀರು (ಜಲ) ತಂಪು |ತಂಪು ಮತ್ತು ಶೈತ್ಯ |ಕಫ(ಶ್ಲೇಷ್ಮ) ಅಲಸತೆ(ಜಡತೆ) |} ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಕೊಡಲಾಗಿರುವ ನಾಲ್ಕು ರೀತಿಯ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳುಳ್ಳವರಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲಾಸಿಗಳು-ಆಶಾವಾದ, ಪುನರ್ವರ್ತನಶೀಲತೆ, ಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿರಾಳ ಭಾವನೆಗಳಿಂದಲೂ ವಿಷಣ್ಣರು-ಮಂಕು, ಚಿಂತೆ, ರೋಗಭಯ, ಶಂಕೆ ಮತ್ತು [[ಖಿನ್ನತೆ]]ಗಳಿಂದಲೂ ಸಿಡುಕರು-ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಭಾವೋದ್ರೇಕಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗುವರೂ ಆಲಸಿಗಳು-ಜಡತೆ, ಶೀತಲಭಾವ ಮತ್ತು ಸೋಮಾರಿತನಗಳಿಂದಲೂ ಕೂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಶರೀರ ಧಾತುಗಳು ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಅಂತಃಸ್ರಾವಗಳು ಹಲವು-ಎಂಬುದನ್ನು ಆಧುನಿಕ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಬೆಳಕಿಗೆ ತಂದಿದ್ದರೂ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಸಂವೇಗಾತ್ಮಕ ತಳಹದಿ ಎನಿಸಿರುವ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ದೇಹದ ರಾಸಾಯನಿಕ ವ್ಯಾಪಾರದಿಂದ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಊಹೆ ಮಹತ್ತ್ವ ಪೂರ್ಣವಾದುವಲ್ಲದೆ, ಪುರಾತನರು ವಿವರಿಸಿರುವ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರರೂಪಗಳು ಹೆಚ್ಚು ನವ್ಯರೀತಿಯವಾಗಿದ್ದು, ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುವಂಥ ಯಾವುದೇ ಆಧುನಿಕ ಆಯಾಮಕ್ಕಾದರೂ ಸರಿಹೊಂದುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಅಲ್ಬೋರ್ಟನ ಅಭಿಮತ. ಅಲ್ಲದೆ ಈ ನಾಲ್ಕು ಗುಣಗಳನ್ನೂ ಚಿತ್ತಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಆಯಾಮಗಳಲ್ಲಿ ತಾರ್ಕಿಕ ಹಾಗೂ ಪಾರಿಮಾಣಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಿಂದಲೂ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಹಿಪಾಕ್ರಟೀಸನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಶರೀರಧಾತುಸಿದ್ಧಾಂತ ಮೊದಲಿಗೆ ಗೇಲನ್ನನಿಂದ ಸುಧಾರಿತವಾಯಿತು. ಮುಂದೆ ರೋಷ್ಕನ್, ಎಫ್.ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಬೆನಕೆ, ಹೇಮನ್ ಮತ್ತು ವೆಯ್ಸ್ ಮನ್, ವ್ಯಾಪಕ ಅಧ್ಯಯನದ ಆಧಾರದಮೇಲೆ ಎಂಟು ವಿಧವಾದ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳನ್ನೂ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಅವು: ಅಪರಿಪಕ್ವತೆ, ಜಡತೆ, ದುರ್ಬಲತೆ, ಭಾವಾತಿರೇಕ, ಉಲ್ಲಾಸ, ಉದಾಸೀನತೆ, ಸಿಡುಕು ಮುಂತಾದ ಅತಿರಾಗಭಾವಗಳು. ಹಿಪಾಕ್ರಟೀಸ್ ಮತ್ತು ಗೇಲನ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ನಾಲ್ಕು ರೀತಿಯ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳೂ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾವೇಶವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ರೋಸನಫನ ಪ್ರಕಾರ ನಾಲ್ಕು ರೀತಿಯ ಮನೋರೋಗಲಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳಿವೆ : ಸಮಾಜಬಾಹಿರತನ, ಚಕ್ರವಿಕ್ಷಿಪ್ತಾತ್ಮಕತೆ (ಸೈಕ್ಲೊತೈಮಿಯ), ಸ್ವಲೀನತನ ಮತ್ತು ಅಪಸ್ಮಾರತನ. ಐದನೆಯ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ಸಾಮಾನ್ಯರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ವಿಶ್ರಾಂತಭಾವ. ==ಕ್ರೆಷ್ಮರ್ ಮತ್ತು ಅಂಗರಚನಾತ್ಮಕ ಪ್ರರೂಪಗಳು== [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮನೋವೈದ್ಯನೆನಿಸಿದ್ದ ಕ್ರೆಷ್ಮರ್ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳಿಗೂ ದೇಹರಚನೆಗೂ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧವಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ. ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಮುಖಲಕ್ಷಣಗಳ ಹಿನ್ನಲೆಯಲ್ಲಿ, ಒಂದೇರೀತಿಯ, ಸ್ವರೂಪಲಕ್ಷಣಗಳು ಇರುತ್ತವೆಯಲ್ಲದೆ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಬಾಹ್ಯಲಕ್ಷಣಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅದೇ ರೀತಿಯ ಮಾನಸಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿರುತ್ತವೆ-ಎಂಬುದು ಕ್ರೆಷ್ಮರನ ಅಭಿಮತ. ತನ್ನ ಪ್ರಾಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಆತನ ಅನೇಕ ಮಂದಿ ರೋಗಿಗಳ ದೇಹರಚನೆಗಳನ್ನೂ ಮಾನಸಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನೂ ಅವಲೋಕಿಸಿ ಅವುಗಳ ಆಧಾರದಮೇಲೆ ತನ್ನ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಕ್ರೆಷ್ಮರನದು ನೈದಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನ. ಪ್ರಧಾನ ದೈಹಿಕ ಹಾಗೂ ಮಾನಸಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಸಹಸಂಬಂಧವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಎರಡು ಪ್ರರೂಪಗಳನ್ನು ಆತ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅವು ಚಕ್ರವಿಕ್ಷಿಪ್ತಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಮನೋವಿದಳನ ಶೀಲತೆ (ಸ್ಕಿಜೊತೈಮಿಯ) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗುಂಡುಕಾಯದ (ಪಿಕ್‍ನಿಕ್) ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಚಕ್ರವಿಕ್ಷಿಪ್ತಶೀಲ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರೆ ನೀಳಕಾಯದ (ಆಸ್ತೆನಿಕ್) ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮನೋವಿದಳನ ಶೀಲಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಕ್ರೆಷ್ಮರ್ ತನ್ನ ರೊಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗುಂಡುಕಾಯಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವರೂ ಮನೋವಿದಳಿತ ರೋಗಿಗಳು ನೀಳದೇಹಧಾರಿಗಳೂ ಆಗಿರುವುದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ. ಹೀಗೆ ತನ್ನ ನೈದಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನದ ಕಾರ್ಯಪ್ರರೂಪಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳ ನಡುವಣ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಅಂಥ ಸಂಬಂಧಗಳು ಕೇವಲ ನೈದಾನಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರದೆ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ. ಆತನ ಪ್ರಕಾರ ಮನೋವಿದಳನಶೀಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪ್ರಮುಖ ಮಾನಸಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ ರೂಪಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆ (ಫಾರಮ್ ರಿಯ್ಯಾಕ್ಟಿವಿಟಿ), ಅಮೂರ್ತತೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು. ಅಲ್ಲದೆ ಅಂಥ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಶೀಘ್ರತರದ ವೈಯಕ್ತಿಕಗತಿ ಮತ್ತು ಆಂತರಿತ ಕಾರ್ಯಾಲಯ ಬದ್ಧತೆ (ವರ್ಕ ರಿದಮ್) ಗಳಿಂದಲೂ ಕೂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಉತ್ಕøಷ್ಟ ರೀತಿಯ ಸ್ನಾಯುಸಂಘಟನೆ ಇದ್ದರೂ ಅಧಿಕಮಟ್ಟದ ಸ್ನಾಯು ಆಕರ್ಷಣೆಯೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಅವರು ಅತಿಕ್ರಮಬದ್ದರೂ ಸತತ ಪ್ರಯತ್ನಶೀಲರೂ ಆಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಅತಿಯಾದ ರಾಗಭಾವಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಈ ಜನರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಯತ್ತತಂತು ಕ್ರಿಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಚಕ್ರ ವಿಕ್ಷಿಪ್ತಶೀಲರು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ವರ್ಣಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾಶೀಲರೂ (ಕಲರ್ ರಿಆ್ಯಕ್ಟಿವಿಟಿ) ಸಮಗ್ರ ದೃಷ್ಟಿಯವರೂ ಸಂಶ್ಲೇಷಣ ವೃತ್ತಿಯವರೂ ಆಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಅವರದು ನಿಧಾನ ಸ್ವಭಾವ, ಲಯಬದ್ಧ ರೀತಿನೀತಿ. ಇಂಥ ಜನ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಂಗಶೀಲರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಕ್ರೆಷ್ಮರನ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಹಲವು ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ನಡೆದದ್ದುಂಟು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ, ನೈದಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಂದ ದೊರೆತ ತಥ್ಯಾಂಶಗಳು ಅವನ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಪುಷ್ಟಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದರೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನತೆಯಮೇಲೆ ನಡೆಸಲಾದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಅಷ್ಟಾಗಿ ಆಶಾದಾಯಕವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಒಂದು ನೈದಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, ವೆಸ್ಟ್ ಫಲ್ ಎಂಬಾಂತ 8,000 ಮನೋರೋಗಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗುಂಡುಕಾಯದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಉನ್ಮಾದ ವಿಷಣ್ಣತಾ (ಮೇನಿಕ್ ಡಿಪ್ರೆಸಿವ್) ಮನೋವಿಕ್ಷಿಪ್ತಿಯಿಂದಲೂ ನೀಳದೇಹಧಾರಿರೋಗಿಗಳು ಮನೋವಿದಳನ ರೋಗದಿಂದಲೂ ಆಯತದೇಹ ಧಾರಿಗಳಾದ (ಅತ್ಲೆಟಿಕ್) ರೋಗಿಗಳೂ ಅಪಸ್ಮಾರ ರೋಗದಿಂದಲೂ ನರಳುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆಂಬುದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ. ಮುಂದೆ ವಿವಿಧ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ನಡೆಯಲು, ಕ್ರೆಷ್ಮರನ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಪ್ರೇರಕಶಕ್ತಿಯಾದುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ==ಷೆಲ್‍ಡನ್ನನ ಕಾಯಪ್ರರೂಪ ಸಿದ್ದಾಂತ== ಸುಧಾರಿತ ಕ್ರೆಷ್ಮರನ ಸಿದ್ಧಾಂತವೆಂದು ಹೇಳಬಹುದಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಾಯಪ್ರರೂಪಗಳ (ಫಿಸಿಕಲ್ ಟೈಪ್ಸ್) ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಷೆಲ್‍ಡನ್ 1943ರಲ್ಲಿ ಮುಂದಿಟ್ಟು ಇದನ್ನು ಕಾಯಪ್ರರೂಪದ ಮುಮ್ಮುಖ ಸಿದ್ಧಾಂತವೆಂದೂ (ಟ್ರೆಪಾರ್ಟೈಟ್) ಹೇಳುವುದುಂಟು. ಷೆಲ್‍ಡನ್ನನ ಪ್ರಕಾರ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಅಂಗರಚನೆಗೂ ಆತನ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗೂ ಸಂಬಂಧವುಂಟು. ಈ ವಿಚಾರಧೋರಣೆಯ ತಾರ್ಕಿಕ ಹಿನ್ನಲೆಯನ್ನು ಕೆಳಗಿನ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. [[File:Bodytypes.jpg|thumb|Comparison of Sheldon's body types]] ಚಿತ್ತ ಪ್ರಕೃತಿಗಳಿಗೂ ಅಂಗರಚನೆಗಳಿಗೂ ಇರುವ ಸಂಬಂಧದ ಹಿನ್ನಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸರಳ ತರ್ಕವನ್ನು ಮೇಲಿನ ಚಿತ್ರ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಗ್ರಂಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಜೀವರಸಾಯನಿಕ ನಿಯೋಗಿಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯನ್ನು ನಿಯಮಬದ್ಧಗೊಳಿಸುವುದಾದರೆ, ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ವಾತಾವರಣಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ (ಇಂಟರ್ನಲ್ ಕ್ಲೈಮೆಟ್), ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ ಹಾಗೂ ಸಂಕೇತಾತ್ಮಕ ಮಟ್ಟಗಳು ನಿರ್ಧಾರವಾಗುವುದಾದರೆ, ಕಾಯಪ್ರರೂಪದಿಂದ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಕಾಯರೂಪವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ತರ್ಕಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ, ಮೂರು ರೀತಿಯ ಕಾಯಪ್ರರೂಪಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಮೂರು ರೀತಿಯ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳಿರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಷೆಲ್‍ಡನ್ನನ ಅಭಿಮತ. ಆತ ಹೇಳುವ ಮೂರು ಕಾಯಪ್ರರೂಪಗಳೆಂದರೆ ಗುಂಡಾಕಾರ (ಎಂಡೊಮಾರ್ಫಿಕ್) ಕಾಯ. ಆಯತಾಕಾರ (ಮೀಸೋಮಾರ್ಫಿಕ್) ಕಾಯ ಮತ್ತು ನೀಳಾಕಾರ (ಎಕ್ಟೊಮಾರ್ಫಿಕ್) ಕಾಯ. ಇವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅಂತರವಯವ ಪ್ರಧಾನತೆ (ವಿಸರಟೋನೀಯ) ಕಾಯಪ್ರಧಾನತೆ (ಸೆರೆಬ್ರೊಟೋನೀಯ) ಮತ್ತು ಪ್ರಮಸ್ತಿಷ್ಕ ಪ್ರಧಾನತೆ (ಸೆರೆಬ್ರೊಟೋನೀಯ) ಎಂಬ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಗುಂಡಾಕಾರದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ಥೂಲದೇಹಧಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಅವನಲ್ಲಿ ಕರುಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಅಂತರವಯವಗಳು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅವನಲ್ಲಿರುವ [[ಬೊಜ್ಜು]] ಅಂತರವಯವಗಳ ಪ್ರಧಾನತೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಅಧಿಕ [[ಕೊಬ್ಬು]] ಇರುವುದನ್ನೂ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆಯತಾಕಾರಿಯಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ [[ಮಾನವ ಶರೀರ|ದೇಹ]] [[ಮೂಳೆ]] ಮತ್ತು [[ಮಾಂಸಖಂಡ]]ಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆ [[ಕ್ರೀಡಾಪಟು]]. ಅಂಥವ ವಿಶಾಲವಾದ ಎದೆ ಮತ್ತು ಬಾಹುಗಳೂ, ಸಣ್ಣಪ್ರಮಾಣದ [[ಕಟಿ]] ಮತ್ತು ತರಂಗಿತ [[ಸ್ನಾಯು]]ಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತಾನೆ. ನೀಳಕಾಯದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೃದವಾದ ಧರ್ಮ, ಉತ್ತಮತರ ಕೂದಲು ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮವೇದಿ ತಂತು ಮಂಡಲಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಆತ ಎತ್ತರವಾಗಿಯೂ ತೆಳುವಾಗಿಯೂ ಇರುವನಲ್ಲದೆ ಇಳಿಬಿದ್ದಿರುವ ಭುಜಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತಾನೆ. ಅಂಥವನನ್ನು ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಇನ್ನಿಬ್ಬರೊಡನೆ ತಪ್ಪಾಗಿ ತಿಳಿಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆ. ಷೆಲ್‍ಡನ್ ಮೂರು ಸ್ಪಷ್ಟ ದೇಹಪ್ರರೂಪವನ್ನು ಹೇಳಿದರೂ ಶುದ್ಧಪ್ರರೂಪಗಳು ಅಪರೂಪವೆಂಬುದನ್ನು ಮನಗಂಡಿದ್ದ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಜನರಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಮೂರೂ ಅಂಗಾಂಶಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮರೆಯಲಾಗದು. ಹೀಗಿರುವುದರಿಂದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕಾಯಪ್ರರೂಪವೇನೆಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕಾದರೆ, ಈ ಮೂರೂ ಅಂಗಾಂಶಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಷೆಲ್‍ಡನ್ ನಿರೂಪಿಸಿದ ಕಾಯಪ್ರರೂಪಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ಪ್ರರೂಪಗಳ ನಡುವಣ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಷೆಲ್‍ಡನ್ನನ ಕಾಯಪ್ರರೂಪಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳು {| class="wikitable" !ಕಾಯಪ್ರರೂಪಗಳು !ದೈಹಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು !ಮಾನಸಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು !ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- |'''ಎಕ್ಟೋಮಾರ್ಫಿಕ್'''ಅಥವಾ ಗುಂಡಾಕಾರ(ದುಂಡಗೆ ಮೃದುವಾಗಿರುವ) |ತೆಳ್ಳಗೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎತ್ತರವಾಗಿ, ಕಡಿಮೆ ಟೆಸ್ಟೋಸ್ಟೆರಾನ್ ಮಟ್ಟಗಳೊಂದಿಗೆ, ಮತ್ತು ತೂಕ ಮತ್ತು ಸ್ನಾಯುವಿನ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಕಷ್ಟಪಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿ. |ಬುದ್ಧಿವಂತ, ಸೌಮ್ಯ ಮತ್ತು ಶಾಂತ, ಆದರೆ ಸ್ವಪ್ರಜ್ಞೆಯುಳ್ಳ, ಅಂತರ್ಮುಖಿ ಮತ್ತು ಆತಂಕಗೊಂಡ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. |{{nowrap|<ref name="Roeckelein1998">{{cite book |last=Roeckelein |first=Jon E. |year=1998 |chapter=Sheldon's type theory |title=Dictionary of Theories, Laws, and Concepts in Psychology |pages=427–428 |publisher=[[Greenwood Publishing Group|Greenwood]] |isbn=9780313304606 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=6mu3DLkyGfUC&pg=PA427}}</ref><ref name="Kamlesh2011"/><ref>{{cite journal |last1=Timmermans |first1=Floyd |last2=Jansen |first2=Britt |last3=Mokken |first3=Sterre |last4=Heer |first4=Merel |last5=Veen |first5=Kevin |last6=Bouman |first6=Mark-Bram |last7=Mullender |first7=Margriet |last8=Grift |first8=Tim |date=2021-02-17 |title=The ideal location of the male nipple-areolar complex: A pinpointing algorithm |url=https://www.researchgate.net/publication/349394524|journal=International Journal of Transgender Health |volume=22 |issue=4 |pages=403–411 |doi=10.1080/26895269.2021.1884926 |pmid=37818394 |s2cid=233928744|doi-access=free |pmc=10561627 |hdl=1765/135046 |hdl-access=free }}</ref> <ref name="Roeckelein1998"/><ref name=":0"/><ref name="Kamlesh2011"/><ref> {{cite web |title=What is your body type? |date=2014-04-24 |language=en |url=https://www.bodybuilding.com/fun/becker3-results.html |access-date=2018-12-31 }} </ref>}} |- |'''ಮೆಸೊಮಾರ್ಫಿಕ್'''ಅಥವಾ ಆಯತಾಕಾರ (ಸ್ನಾಯು ಮತ್ತು ಮೂಳೆಗಳ ಪ್ರಾಧಾನತೆ) |ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಕಠಿಣ ಮತ್ತು ಬಲಿಷ್ಠ, ಸಮ ತೂಕ ವಿತರಣೆ, ಸ್ನಾಯು, ದಪ್ಪ ಚರ್ಮ ಮತ್ತು ಕಿರಿದಾದ ಸೊಂಟದೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಭಂಗಿ ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿ. |ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ, ಬಹಿರ್ಮುಖಿ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ |{{nowrap|<ref name="Roeckelein1998"/><ref name=":0"/><ref name="Kamlesh2011"/><ref>{{cite journal |last1=Timmermans |first1=Floyd |last2=Jansen |first2=Britt |last3=Mokken |first3=Sterre |last4=Heer |first4=Merel |last5=Veen |first5=Kevin |last6=Bouman |first6=Mark-Bram |last7=Mullender |first7=Margriet |last8=Grift |first8=Tim |date=2021-02-17 |title=The ideal location of the male nipple-areolar complex: A pinpointing algorithm |url=https://www.researchgate.net/publication/349394524|journal=International Journal of Transgender Health |volume=22 |issue=4 |pages=403–411 |doi=10.1080/26895269.2021.1884926 |pmid=37818394 |s2cid=233928744|doi-access=free |pmc=10561627 |hdl=1765/135046 |hdl-access=free }}</ref> |- |'''ಎಂಡೋಮಾರ್ಫಿಕ್'''ಅಥವಾ ಲಂಬಾಕಾರ (ದೇಹ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ದುರ್ಬಲತೆ) |ದಪ್ಪ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಿಕ್ಕ ಮತ್ತು ತೂಕ ಇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಷ್ಟಪಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿ. |ಹೊರಹೋಗುವ, ಸ್ನೇಹಪರ, ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ನಿರಾಳ ಸ್ವಭಾವದ, ಆದರೆ ಸೋಮಾರಿ ಮತ್ತು ಸ್ವಾರ್ಥಿ . |{{nowrap|<ref name=":0">{{cite magazine |last=Mull |first=Amanda |date=2018-11-06 |title=Americans can't escape long-disproven body stereotypes |magazine=[[The Atlantic (magazine)|The Atlantic]] |lang=en-US |url=https://www.theatlantic.com/health/archive/2018/11/body-stereotypes-personality-debunked-eugenics/575041/ |access-date=2018-12-31}}</ref><ref name="Sheldon1954">{{cite book |last= Sheldon |first= W.H. |author-link= William Herbert Sheldon |year= 1954 |title= Atlas of Men: A guide for somatotyping the adult male at all ages |location=New York |publisher= [[Harper (publisher)|Harper]]}}</ref><ref name="Kamlesh2011">{{cite book |last= Kamlesh |first= M.L. |year= 2011 |title= Psychology in the Physical Education and Sport |chapter-url= https://books.google.com/books?id=up-Bc_E_w9UC&pg=PT508 |publisher= Pinnacle Technology |isbn= 9781618202482 |chapter= Ch.&nbsp;15: Personality and sport § Sheldon's constitutional typology }}{{Dead link|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |} ಕಾಯಪ್ರರೂಪ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ಎದ್ದುಕಾಣುವ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಗುಂಡಾಕಾರ(ದುಂಡಗೆ ಮೃದುವಾಗಿರುವ) ಅಂತರವಯವ ಪ್ರಧಾನತೆ ಆಹಾರಪ್ರಿಯತೆ, ಅತಿಯಾಗಿ ತಿನ್ನುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ, ಶಂಕಾಭಾವ, ಅರಕ್ಷಿತಭಾವ, ಸೌಜನ್ಯಶೀಲತೆ, ಸುಖನಿದ್ರೆ , ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆ. ಆಯತಾಕಾರ (ಸ್ನಾಯು ಮತ್ತು ಮೂಳೆಗಳ ಪ್ರಾಧಾನತೆ) ಕಾಯ ಪ್ರಧಾನತೆ ಸಾಹಸಪ್ರಿಯತೆ, ಆಯಾಸಕರ ವ್ಯಾಯಾಮ ಮತ್ತು ತಣ್ಣೀರಿನ ತುಂತುರುಸ್ನಾನದಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟ, ಉಡುಪಿ ನತ್ತಅಷ್ಟಾಗಿ ಗಮನವಿಲ್ಲದಿರುವುದು, ಇಷ್ಟಪಟ್ಟು ನೋವನ್ನು ಸಹಿಸುವುದು. ಲಂಬಾಕಾರ (ದೇಹ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ದುರ್ಬಲತೆ) ಮತ್ತು ದಂಡಾಕಾರ ಪ್ರಮಸ್ತಿಷ್ಕ ಪ್ರಧಾನತೆ ಅಸಂಗಶೀಲತೆ, ಅಸೌಜನ್ಯ ಶೀಲತೆ, ವ್ಯಾಯಾಮದ ಬಗ್ಗೆ ಅನಾಸಕ್ತಿ, ಸಾಹಸ ಪ್ರಿಯತೆಯ ಲೋಪ, ಸುಲಭವಾಗಿ ನೋವನ್ನು ಸಹಿಸಲಾಗದಿರುವುದು. ಷೆಲ್‍ಡನ್ನನ ಕಾಯಪ್ರರೂಪಗಳು, ಕ್ರೆಷ್ಮರ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ಪ್ರರೂಪಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನಮ್ಯವೆನಿಸುವುದಾದರೂ ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ [[ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ|ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿಗ]]ಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಷೆಲ್‍ಡನ್ನನ ಅಧ್ಯಯನ ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕವೂ ಪಾರಿಮಾಣಿಕವೂ ಆಗಿದ್ದರೂ ಆತ ನಡೆಸಿದ ಅಂಕಿಅಂಶಾತ್ಮಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕರೀತಿಯ ದೋಷಗಳಿದ್ದುದು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಆ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲೆಂದು ನಡೆಸಲಾದ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಂದ ದೊರೆತ ತಥ್ಯಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಳವಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಗ್ಲುಯೆಕ್ ಮತ್ತು ಗ್ಲುಯೆಗ್‍ವಿಲೋಪಿಗಳ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ವಾಕರ್ ಮಕ್ಕಳ ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಂದ ಮೇಲಿನ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಪರಿಪೋಷಕವಾದ ಪುರಾವೆಗಳು ದೊರೆತರೂ ಮೂಲ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಸಹಸಂಬಂಧ ಗುಣಾಂಕಗಳ ಮಟ್ಟದ ಗುಣಾಂಕಗಳು ಒದಗಲಿಲ್ಲ. ಕಾಲೇಜಿನ ಹೊಸಬರ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಲಾದ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರಲ್ಲಿ, ದೇಹಪ್ರರೂಪಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳ ನಡುವಣ ಸಹಸಂಬಂಧ ಬಹಳ ಅತ್ಯಲ್ಪವಿದ್ದುದು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂತು. ಆದರೂ ದೈಹಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ [[ಅನುವಂಶಿಕತೆ|ಅನುವಂಶೀಯತೆ]]ಗೆ ವಿಪುಲ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ, ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ದೇಹಪ್ರರೂಪಗಳು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದನ್ನು ಅಲ್ಲಗೆಳೆಯಲು ಬಹುಶಃ ಯಾರಿಗೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗದು. ==ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳ ಅನುಭವಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳು== ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರವಾಗಿ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಲೆಂದು ನಡೆಸಿರುವ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವೆಂದರೆ ಯೋಗ್, ಗಿಲ್‍ಪೋರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಐಸೆಂಕರ ಅಧ್ಯಯನಗಳು. ಚಿತ್ತಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಪ್ರರೂಪಗಳ ನಿರೂಪಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಸೆಳೆದ ಸಿದ್ಧಾಂತವೆಂದರೆ ಕಾರ್ಲ್ ಜಿ. ಯೂಂಗನ ಅಂತರ್ಮುಖತೆ-ಬಹಿರ್ಮುಖತೆ ಸಿದ್ಧಾಂತ. ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ ಅಂತರ್ಮುಖಿಗಳು, ಆತ್ಮನಿಷ್ಠರೂ ಮೃದುಸ್ವಭಾವದರೂ ಆದರ್ಶವಾದಿಗಳೂ ಆಗಿರುತ್ತಾರೆ. ವಿಚಾರಗಳು, ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತರಂಗ ಜೀವನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಆಸಕ್ತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯವನ್ನು ಏಕಾಕಿಗಳಾಗಿಯೂ ಓದುವುದರಲ್ಲಿಯೂ ಚದುರಂಗದಂಥ ಆಟಗಳನ್ನು ಆಡುವುದರಲ್ಲಿಯೂ ಕಳೆಯಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಾರೆ. ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಬಹಿರ್ಮುಖಿಗಳು ಹೊರಗಿನ ಆಗುಹೋಗುಗಳತ್ತ ತಮ್ಮ ಗಮನಹರಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಮೂಲತಃ ಅವರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಹೆಚ್ಚು ವಾಸ್ತವವಾದಿಗಳಾಗಿರುತ್ತಾರೆಯಲ್ಲದೆ ಏಕಾಂಗಿಗಳಾಗಿರಲು ಇಚ್ಛಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂತಮುರ್ಖತೆ ಮತ್ತು ಬಹಿರ್ಮುಖತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೊಡಲಾದ ಮೇಲಿನ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ವಿವರಣೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಇರುವುದಾದರೂ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಅಪ್ಪಟ ಅಂತರ್ಮುಖಿ ಹಾಗೂ ಬಹಿರ್ಮುಖಿ ಜನ ಯಾವುದೇ ಜನತೆಯಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪವೆಂಬುದನ್ನು ಮನಗಾಣಬೇಕು. ಉಭಯಮುಖತೆ (ಆಂಬಿವರ್ಷನ್) ಎಂಬ ಒಂದು ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯೇ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಹುಜನರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದನ್ನು ಯೂಂಗ್ ಕಡೆಗಣಿಸಿಲ್ಲ. ಅಂತಮುರ್ಖತೆ ಮತ್ತು ಬಹಿರ್ಮುಖತೆ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳೂ ಎರಡು ಆಯಾಮಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಐಸೆಂಕನ ಅಭಿಮತ. ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಅಂತಃಸ್ರಾವೀ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ, ಮಾನಸಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲೇ ಇದ್ದುಕೊಂಡು, ಐಸೆಂಕ್ ಒಂದು ರೇಖಾಮಾದರಿಯ ಮೂಲಕ, ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳು ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ವಿಶೇಷಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳೊಂದಿಗೆ (ಟ್ರೇಟ್ ತಿಯೊರೀಸ್) ತನ್ನ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕಿರುವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಆತ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿರುವ ಎರಡು ಆಯಾಮಗಳೆಂದರೆ ಅಂತರ್ಮುಖತೆ-ಬಹಿರ್ಮುಖತೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರತೆ-ಅಸ್ಥಿರತೆ ಆಯಾಮಗಳು. ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಐಸೆಂಕನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಅಂಶಮಾಲೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಅಂಶಮಾಲೆಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಗಿಲ್‍ಪೋರ್ಡ್-ಜಿಮ್ಮರ್‍ಮನ್ ಚಿತ್ತಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಸಮೀಕ್ಷಣೆ, ಕೃಷ್ಣನ್ ಚಕ್ರವಿಕ್ಷಿಪ್ತತೆ-ಮನೊವಿದಳನಶೀಲತೆ ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿ-ಇವು ಚಿತ್ತ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮಾಪನಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಮೀಸಲಾಗಿದ್ದರೆ, ಎಂ.ಎಂ.ಪಿ.ಐ (ಮಿನೆಸೋಟ ಮಲ್ಟಿಫೇಸಿಕ್ ಪರ್ಸನ್ಯಾಲಿಟಿ ಇನ್ವೆಂಟರಿ), ಎಂ.ಪಿ.ಐ.(ಮೈಸೂರ್ ಪರ್ಸನ್ಯಾಲಿಟಿ ಇನ್ವೆಂಟರಿ) ಮುಂತಾದ ಬಹು ಆಯಾಮೀ ಅಂಶಮಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ತಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಆಯಾಮವನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಅವಕಾಶವಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಕೃಷ್ಣನ್ ಚಕ್ರವಿಕ್ಷಿಪ್ತತೆ-ಮನೋವಿದಳನಶೀಲತೆ ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು, ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ದೃಢತೆ, ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಮನೋದೌರ್ಬಲ್ಯಶೀಲತೆ, ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ರೋಷಾಕ್ ಅನುಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮುಂತಾದ ನಾನಾವಿಧವಾದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲದೆ ಗಿಲ್‍ಪೋರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಜಿóಮ್ಮರ್‍ಮನ್ ಚಿತ್ತಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಜಯಸ್ವಾಲ್ ಮತ್ತು ಖಾನ್ ಅನೇಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಗೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಎಂ.ಎಂ.ಪಿ.ಐ ಅಂಶಮಾಲೆಯನ್ನೂ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಹಲವರು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಇತರ ಅಂಗಾಂಶಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನೂ ಅಳತೆ ಮಾಡಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ==ಇಂದಿನ ದೃಷ್ಟಿ== ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಸ್ವಭಾವದ ಬಗ್ಗೆ ಇಂದು ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ದೃಷ್ಟಿಯೆಂದರೆ, ಅದು ಮನಸ್ಸಿನ ಒಂದು ಸ್ವರೂಪ ಅಥವಾ ಪರಿಪಾಟಿ ಎಂಬುದು. ಅದು ಮೂಲತಃ ದೇಹಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದರೂ ಇಲ್ಲವೆ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದರೂ ಪ್ರತ್ಯಾವರಣದ ಪ್ರಭಾವಗಳೂ ಸಾಕಷ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ನಡೆದಿರುವ ಮತ್ತು ನಡೆಯುವ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ ಶಾಖೆಯೇ ಆಗಿ ದೇಹಪ್ರಕೃತಿ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ (ಕಾನ್‍ಸ್ಟಿ ಟ್ಯೂಷನಲ್ ಸೈಕಾಲಜಿ) ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ತಾಳಿದೆ. ಆಲ್ಬೋರ್ಟ್ ಹೇಳುವಂತೆ, ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ದೇಹ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿಗಳಂತೆಯೇ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯೂ ಒಂದು ಮೂಲವಸ್ತುವೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು ಮೂಲತಃ ದೇಹದ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಾತಾವರಣ ಇಲ್ಲವೆ ಆಂತರಿಕ ವಾಯುವಿನ್ಯಾಸವೆನಿಸುತ್ತದೆ. ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ವಿಕಾಸ, ವಿನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮೂಲಾಂಶದ ಪಾತ್ರವೂ ಅನುಪಮವಾದುದು. ದೇಹದ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಾತಾವರಣ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಅಂತಃಸ್ರಾವ ವ್ಯಾಪಾರಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಆಧುನಿಕ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಂತಃಸ್ರಾವಗಳೇ ಚಿತ್ತ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿರುವ ದೈಹಿಕನೆಲೆಗಳು. ಅಂತಃಸ್ರಾವಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆಯಲ್ಲದೆ, ಅವನ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಇಲ್ಲವೆ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತವೆ. ತೈಮಸ್ ಗ್ರಂಥಿಯ ವ್ಯಾಪಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟಜ್ಞಾನ ದೊರೆಯದಿದ್ದರೂ ತೈಮಿಕ್ ಕೊರತೆಯುಂಟಾದಾಗ ಸ್ನಾಯು ದೌರ್ಬಲ್ಯ, [[ಮೂಳೆ|ಅಸ್ಥಿ]]ಗಳು ಗಡುಸಾಗುವುದರಲ್ಲಿನ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತತೆ-ಇವು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಇದರಂತೆಯೇ [[ಪೀನಿಯಲ್ ಗ್ರಂಥಿ]]ಯ ಬಗೆಗಿನ ಜ್ಞಾನವೂ ಅಲ್ಪವೆನಿಸಿದರೂ ಅವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವುದರಿಂದ [[ಲೈಂಗಿಕ]] ಬೆಳವಣಿಗೆ ವಿಪರೀತ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಆಗುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಅಂತಃಸ್ರಾವೀ ಗ್ರಂಥಿಗಳ 'ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಎನಿಸಿರುವ [[ಪಿಟ್ಯುಟರಿ ಗ್ರಂಥಿ|ಪಿಟ್ಯೂಇಟರಿ ಗ್ರಂಥಿ]] ಹಲವು ಅಂತಃಸ್ರಾವಗಳ ಜನಕನೆನಿಸಿದ್ದು, ಇತರ ಗ್ರಂಥಿಗಳ ಮತ್ತು ದೇಹದ ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಾಪಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮುಂಬದಿಯ ಪಿಟ್ಯೂಟರಿಗ್ರಂಥಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅತ್ಯವಶ್ಯವಾಗಿ ಬೇಕಾಗಿರುವ ಗ್ರಂಥಿ ಭಾಗವೆನಿಸಿದೆ. ಇದರ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಕೊರತೆಯುಂಟಾದಾಗ ಶೈಶವದ ಲಕ್ಷಣಗಳು ತೋರಿದರೆ, ಇದರ ಕ್ರಿಯೆ ಅತಿಯಾದಾಗ ಎಲುಬುಗಳ ಹಾಗೂ ಲೈಂಗಿಕ ಅಂಗಗಳ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗಳು ತ್ವರಿತಗತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತವೆ. [[ತೈರಾಯಿಡ್ ಗ್ರಂಥಿ]] ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜೀವಿತಾದ್ಯಂತ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆಯಲ್ಲದೆ, ಅದರ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಕೊರತೆಯುಂಟಾದಾಗ ಜಡಕುಬ್ಜತೆ (ಕ್ರೀಟನಿಸಮ್) ಮತ್ತು ಮಿಕ್ಸಿಡೀಮ ಎಂಬ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ಯಾರತೈರಾಯಿಡ್ ಗ್ರಂಥಿ [[ಕರುಳು|ಕರುಳಿ]]ನ ಜೀವಾಣು ವಿಷಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ಸುಣ್ಣ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿಯೂ ತನ್ನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. [[ಅಡ್ರಿನಲ್ ಗ್ರಂಥಿಗಳು|ಮೂತ್ರಪಿಂಡಸ್ಥ ಗ್ರಂಥಿ]]ಗಳು (ಅಡ್ರಿನಲ್ ಗ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್) ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ ಅಂತಃಸ್ರಾವಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆನಿಸಿದ ಅಡ್ರಿನಲಿನ್ ಸಂವೇಗಾನುಭವದಲ್ಲಿ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆಯಲ್ಲದೆ, ತಂತುಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿ, ಶಕ್ತಿನೀಡಿ ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಗ್ರಂಥಿಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಬೆಳೆಯದಿದ್ದರೆ, ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ದುರ್ಬಲತೆ, ಶರಣಾಗತಿಶೀಲತೆ ಚಂಚಲ ವೃತ್ತಿಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಲಿಂಗಗ್ರಂಥಿಗಳ ಪ್ರಭಾವವೂ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನೆನಪಿನಲ್ಲಿಡಬೇಕು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಬಹಳ ಚಿಕ್ಕಂದಿನಲ್ಲಿಯೇ ವಿರ್ಯಾಶಯಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದರೆ ಜನನೇಂದ್ರಿಯಗಳು ಬೆಳೆಯುವುದಿಲ್ಲವಲ್ಲದೆ ಆನುಷಂಗಿಕ ಲಿಂಗಲಕ್ಷಣಗಳೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಇಷ್ಟಲ್ಲದೆ ಅಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಲೈಂಗಿಕ ಪರಿಪಕ್ವತೆ ಉಂಟಾದರೆ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ಬಹಳ ಪ್ರಭಾವ ಬೀಳುವುದು ಸತ್ಯದ ಸಂಗತಿ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಚಿತ್ತ ಪ್ರಕೃತಿಗೂ ಅಂತಃಸ್ರಾವಕಗಳ ವ್ಯಾಪಾರಗಳಿಗೂ ನೇರ ಸಂಬಂಧವಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಮುಂದಿನ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಕೊಡಲಾಗಿರುವ ಕೆಲವು ಅಂತಃಸ್ರಾವಕ ವ್ಯಾಪಾರಗಳನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಪಾತ್ರವೇನೆಂಬುದನ್ನು ಸೂಚ್ಯವಾಗಿಯಾದರೂ ತಿಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಗತ್ಯ ಅರಿವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ನಾವು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಮಾನವ ಪ್ರಜನನ ವಿಜ್ಞಾನ, [[ಜೀವರಾಸಾಯನಿಕ ಶಾಸ್ತ್ರ]], ತಂತುಮಂಡಲ ವಿಜ್ಞಾನ, ಅಂತಃಸ್ರಾವೀಗ್ರಂಥಿವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಭೌತಿಕ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. [[ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ]]ದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯ ಪ್ರಭಾವ ಬಹಳ ಮಹತ್ತ್ವಪೂರ್ಣವೆನಿಸಿದ್ದರೂ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯ ನೆಲೆ ಏನೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆಯೇ ನಮ್ಮ ತಿಳಿವು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ನಿಷ್ಕøಷ್ಟವಾಗುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಈ ದಿಸೆಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ನೆರವು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳ ಪ್ರಧಾನ ರೂಪಗಳನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ನೆರವಾಗಬಲ್ಲವು. ಚೋದನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸತ್ತ್ವ-ಇವುಗಳೂ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯ ನೆಲೆಗಳಾಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇಲ್ಲದಿಲ್ಲ. ಅಡಕಾಕ್ ಹೇಳುವಂತೆ ಇವನ್ನು ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪಡೆದಿರುವ ದೇಹಪ್ರಕೃತಿಗಳು ಅಧಿಕಮಟ್ಟದ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಬಲ ತೈರಾಯಿಡ್ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನೂ ಹೊಂದಿರಬಹುದು. ಅಂತಃಸ್ರಾವೀ ಗ್ರಂಥಿಗಳ ಕೆಲವು ವಿಶಿಷ್ಟ ರೀತಿಯ ವ್ಯಾಪಾರಗಳು ಗ್ರಂಥಿ ನಿಯಮಬದ್ಧಗೊಳಿಸುವ ಕಾರ್ಯಗಳು '''ಪಿಟ್ಯುಇಟರಿ ಗ್ರಂಥಿ''': ಮುಂಬದಿ- ಹಿಂಬದಿ- ವೃದ್ಧಿ (ಕುಬ್ಜತೆ, ರಾಕ್ಷಸಾಕಾರ) ಪ್ರಭು ಗ್ರಂಥಿಯೆನಿಸಿ, ತೈರಾಯಿಡ್, ಮೇದೋಜೀರಕ, ಮೂತ್ರ ಪಿಂಡಸ್ಥ ಮತ್ತು ಜನನಗ್ರಂಥಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ.ಜಲ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತದೆ. '''ತೈರಾಯಿಡ್ ಗ್ರಂಥಿ''' ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯ ವೇಗವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ದಣಿವಿನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆಯಲ್ಲದೆ ದೇಹದ ಭಾಗವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. '''ಪ್ಯಾರ ತೈರಾಯಿಡ್ ಗ್ರಂಥಿ ತೈಮಸ್ ಗ್ರಂಥಿ''':ಸುಣ್ಣ ಚಯಾಪಚಯ ಮತ್ತು ತಂತುಮಂಡಲದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಉತ್ತೇಜಕತೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಲಿಂಫಾಯಿಡ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದರಲ್ಲಿಯೂ ದೇಹದ ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಮುಖವಾದುದು. '''ಮೂತ್ರಪಿಂಡಸ್ಥ (ಅಡ್ರಿನಲ್) ಗ್ರಂಥಿ''': ವಲ್ಕುಟ (ಕಾರ್ಟಿಕ್ಸ್) ಜೀವನಿರ್ವಹಣೆಯ ನಿಯಂತ್ರಕಗಳನ್ನು ಸ್ರವಿಸುತ್ತದೆ. ಮನೋರೋಗದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿರಬಹುದಲ್ಲದೆ, ಸಂವೇಗ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಮೆಡ್ಯುಲ ಎಪಿನೆಫ್ರೈನ್ ಮತ್ತು ನಾರೆಎಪಿನೆಫ್ರೈನ್‍ಗಳ ಪ್ರಭಾವಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂವೇಗದಲ್ಲಿ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದಿರುತ್ತದೆ. '''ಜನನ ಗ್ರಂಥಿಗಳು''' :ಶಾರೀರಿಕ ಪರಿಪಕ್ವತೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗಂಡುಹೆಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತೋರಿಸುವಂಥ ಅನುಷಂಗಿಕ ಲಿಂಗ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಜನನೇಂದ್ರಿಯಗಳ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡುಬರುವುದು ಇತ್ಯಾದಿ ಕಾರ್ಯಗಳು. ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಮಗೆ ಇಂದಿನ ವರೆಗೆ ದೊರೆತಿರುವ ಜ್ಞಾನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಅವುಗಳಿಗೆ ದೈಹಿಕ ನೆಲೆಗಳಿರುವುದು ನಿರ್ವಿವಾದ ವಿಚಾರ. ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಅಂತಃಸ್ರಾವ ವ್ಯಾಪಾರಗಳೂ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಊಹೆಗಳು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಆಧುನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಂದ ದೊರೆತ ತಥ್ಯಾಂಶಗಳೂ ನಿದರ್ಶನಗಳಾಗಿವೆ. ಆದರೂ ಪ್ರತ್ಯಾವರಣದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳು ಮುಕ್ತವಾಗಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಸೀಮಿತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಾವರಣದ ಕಾರಕಗಳು ಅವುಗಳ ಸ್ವಭಾವ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಲ್ಲವು. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * Hans Eysenck: {{YouTube|K-HSiZUxTIk|Hour-long lecture on the "Biological Basis of Personality"}} (St Göran lecture, 1980). * {{IMDb name|nm2695139}} * [http://plosjournal.deepdyve.com/lp/psycbooks-reg/sheldon-s-constitutional-psychology-HcNKckPwbC Gardner, ''Theories of personality'' (John Wiley & Sons Inc, 1959), pp. 336–377 (Sheldon's constitutional psychology.)] – includes biography of Sheldon * [http://www.cbmh.ca/index.php/cbmh/article/view/928/923 Physique as Destiny: William H. Sheldon, Barbara Honeyman Heath and the Struggle for Hegemony in the Science of Somatotyping] * "The varieties of Temperament", Harper & Brothers Publishers, 1942. downloadable versions: <nowiki>[https://archive.org/details/TheVarietiesOfTemperamentAPsychologyOfConstitutionalDifferences]</nowiki> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ]] 0qu2uv2r17fdrhj5qn569ceb1y8r6l8 1433831 1433830 2026-10-19T09:28:00Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1433831 wikitext text/x-wiki '''ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ''' ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ [[ಸಂವೇಗಶೀಲತೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಈ ಪದವನ್ನು ಬಹಳ ಪ್ರಾಚೀನಕಾಲದಿಂದಲೂ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಸಂವೇಗಶೀಲತೆಯ ವೈಲಕ್ಷಣ್ಯವೇ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ (ಟೆಂಪರಮೆಂಟ್). ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ [[ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ|ಮನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ]] ಜಿ.ಡಬ್ಲ್ಯು. ಆಲ್ಬೋರ್ಟ್ ಎಂಬುವನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಹೀಗಿದೆ : ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಂವೇಗಾತ್ಮಕ ಸ್ವಭಾವದ ವಿಲಕ್ಷಣ ಘಟನೆಯೇ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ. ಅಂದರೆ, ಒಂದು ಸಂವೇಗಾತ್ಮಕ ಪ್ರಚೋದನೆಗೆ ವ್ಯಕ್ತಿ ಒಳಗಾಗುವ ಪ್ರವಣತೆ (ಸಸೆಪ್ಟಿಬಿಲಿಟಿ), ಆತ ತೋರಿಸುವ ಅನುಕ್ರಿಯೆಯ ಬಲ ಮತ್ತು ವೇಗಗಳ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕತೆ; ಅವನಲ್ಲಿರುವ ಚಿತ್ತ ವೃತ್ತಿಯ (ಮೂಡ್) ಗುಣ ಮತ್ತು ತೀವ್ರತೆಗಳ ಚಾಂಚಲ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ವೈಲಕ್ಷಣ್ಯಗಳು-ಇವುಗಳೆಲ್ಲ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಾವೇಶವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಆಲ್ಬೋರ್ಟನ ಈ ವ್ಯಾಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ಜನ್ಮಜಾತ ಸ್ವರೂಪಾತ್ಮಕ ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆನಿಸುವುದಾದರೂ ಹುಟ್ಟಿದಂದಿನಿಂದ ಸಾಯುವವರೆಗೂ ಬದಲಾಗದ ಗುಣವಾಗಲಾರದು. ದೇಹಸ್ವರೂಪ (ಮೈಕಟ್ಟು) ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿಗಳಂತೆಯೇ ಇದೂ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಹೊಂದುವುದು ನಿಜ. [[ವೈದ್ಯಕೀಯ]], [[ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ|ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾತ್ಮ]]ಕ ಮತ್ತು [[ಪೋಷಕಾಂಶ]]ಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ವಿಕಾಸವಾದಂತೆಲ್ಲ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ಬದಲಾಗುತ್ತ ಹೋಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಅಂಥ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಒಂದು ಪರಿಮಿತಿಯುಂಟು. ==ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿ == ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಭಾವನಾಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಉಂಟಾಗುವ ಚಾಂಚಲ್ಯಗಳೇ ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿಗಳೆನಿಸುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆನಂದಭರಿತನಾಗಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತೊಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಷಣ್ಣನಾಗಿ ಕುಳಿತಿರಬಹುದು. ಹೀಗೆ [[ಭಾವನೆ|ಭಾವನಾ]]ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಚಾಂಚಲ್ಯಗಳು ದಿನವೂ ತೋರಬಹುದು. ಇಲ್ಲವೆ ಆಗಾಗ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇಂಥ ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಶಾಶ್ವತವೆನಿಸುವ ವಿನ್ಯಾಸಗಳೂ ಕಂಡುಬಂದಾಗ ಅವು ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳೆನಿಸುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ತನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಆಗುಹೋಗುಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಸಂತೋಷ-ಸಂತಾಪಭಾವಗಳನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಅಂಥ ಭಾವಗಳು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅವು ಕೇವಲ ಅಲ್ಪಕಾಲಿಕವಾಗಿದ್ದು ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿಗಳೆನಿಸಿದರೆ, ಅವುಗಳೇ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆನಿಂತು ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಶಾಶ್ವತವೆನಿಸಿದಾಗ ಮತ್ತು ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಪಡೆದಾಗ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳೆನಿಸುತ್ತವೆ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ [[ಉಲ್ಲಾಸ|ಉಲ್ಲಾಸಶೀಲತೆ]] ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದಾಗ, ಅಂಥ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಲ್ಲಾಸಶೀಲ ಅಥವಾ ಉಲ್ಲಾಸಶೀಲ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಷಣ್ಣ ಶೀಲತೆಯನ್ನೇ ಸಾಮಾನ್ಯಲಕ್ಷಣವಾಗಿ ಪಡೆದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಒಂದೊಂದು ಸಲ ಉಲ್ಲಾಸಭಾವವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಬಹುದು. ಆಗ ಅಂಥ ಭಾವಪ್ರಕಟಣೆಗೆ ಉಲ್ಲಾಸ ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿ ಎನ್ನುತ್ತೇವೆಯೇ ಹೊರತು ಉಲ್ಲಾಸಶೀಲತೆ ಆಥವಾ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾದ ಸಂವೇಗಾನುಭವವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರಿಸುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸಂತೋಷದಿಂದಿದ್ದಾಗ, ಅಲ್ಪಪ್ರಮಾಣದ ಅಪಜಯಗಳನ್ನು ವಿನೋದಪ್ರದ ಸವಾಲುಗಳು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಅವುಗಳಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಅದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ, ಅವನಲ್ಲಿ ಗೊಂದಲ ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿಯಿದ್ದರೆ, ಅಂಥ ಅಪಜಯಗಳಿಂದ ಆತನಲ್ಲಿ ಕೋಪೋದ್ರೇಕ ಮತ್ತು ಹತಾಸೆಗಳು ಮೂಡಬಹುದು. ==ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯ ದೈಹಿಕ ನೆಲೆಗಳು== ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಒಂದು ಪ್ರಧಾನ ಅಂಗಾಂಶವೆಂದು ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ ಅದರ ನೆಲೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ವಿವರಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ [[ಅನುವಂಶಿಕತೆ|ಅನುವಂಶೀಯ]] ಹಾಗೂ ಪ್ರತ್ಯಾವರಣಾತ್ಮಕ ಕಾರಣಾಂಶಗಳ ನಿರಂತರ ಸಾಹಚರ್ಯದ ಪ್ರತೀಕವೆಂದು ಹೇಳುವುದುಂಟು. ಆದರೆ ಈ ಕಾರಕಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಎಷ್ಟು ಪ್ರಧಾನವೆಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎದ್ದಾಗ, ಇತ್ತೀಚಿನ [[ಸಂಶೋಧನೆ|ಸಂಶೋಧನೆಗಳ]] ಆಧಾರದಿಂದ, ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಾವರಣದ ಪ್ರಭಾವ ಹೆಚ್ಚಿನದು ಎಂಬುದು ತಿಳಿದು ಬಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯ ಅರ್ಥನಿರೂಪಣೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಹಿಂದೆಯೇ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದಂತೆ, ಇದು ಮೂಲತಃ ಅನುವಂಶೀಯ ಹಾಗೂ ದೇಹಸ್ವರೂಪಾತ್ಮಕ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಬಹಳ ಪ್ರಾಚೀನಕಾಲದಿಂದಲೂ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಚರ್ಚೆ ನಡೆದಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಆಧುನಿಕ [[ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರ|ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ]]ದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆಗಳೂ ನಡೆದಿವೆ. ==ಶರೀರಧಾತುಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ== ಶರೀರದಲ್ಲಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾದ ನಾಲ್ಕು ರೀತಿಯ ಧಾತುಗಳು, ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬವಾದ ಬಹಳ ಪ್ರಾಚೀನವಾದುದು. ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯರೂ ಗ್ರೀಕರೂ ಈ ವಾದವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟವರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗರು. [[ರಕ್ತ]], ವಾತ, [[ಪಿತ್ತಕೋಶ|ಪಿತ್ತ]] ಮತ್ತು [[ಶ್ಲೇಷ್ಮ|ಕಫ]]ಗಳೆಂಬ ಧಾತುಗಳ ಸಾಪೇಕ್ಷ ಪ್ರಾಬಲ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ರೀತಿಯ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಈ ವಾದದ ಸಾರ. ಅಲ್ಲದೆ ಭಾರತೀಯ ವಿಚಾರಧಾರೆಯಲ್ಲಿಯೂ ವಿವಿಧ ಆಹಾರಾಂಶಗಳು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳಿಂದ ಸಿದ್ಧವಾದ ಶರೀರ ಧಾತುಗಳು ಇರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದೂ ಶರೀರ ಧಾತು ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಪುಷ್ಟಿಯನ್ನು ಕೊಡಬಲ್ಲದು. ಶರೀರ ಧಾತುಸಿದ್ಧಾಂತ ಕ್ರಿ. ಪೂ. 5ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಗ್ರೀಕ್ ವಿಚಾರವಂತನಾದ ಎಂಪೆಡೋಕ್ಲೀಸನ ವಿಚಾರಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಪ್ರಕೃತಿ ಆತನ ಪ್ರಕಾರ [[ವಾಯು]], [[ಭೂಮಿ]],ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು [[ನೀರು|ಜಲ]]ಗಳೆಂದು ನಾಲ್ಕು ಮೂಲಾಂಶಗಳಿಂದ ರೂಪಗೊಂಡಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ವಿಚಾರಧಾರೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪಂಚಭೂತ ಸಂಕಲ್ಪನೆಗೂ ಇದಕ್ಕೂ ನಿಕಟಸಾಮ್ಯವಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಅಂಶ. ಬೃಹತ್ ಪ್ರಕೃತಿ ಮೇಲೆ ಹೇಳಲಾದ ಮೂಲಾಂಶಗಳಿಂದ ರೂಪಗೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಅದರ [[ಅಣು|ಅಣುವೆನಿಸಿದ]] [[ಮಾನವ]]ನಲ್ಲಿಯೂ ಆ ಮೂಲಾಂಶಗಳು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿರಬೇಕಾದುದು ತರ್ಕಬದ್ಧವಾದ ಸಂಗತಿ. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತರ್ಕಿಸಿದವೆನೆಂದರೆ, [[ವೈದ್ಯವಿಜ್ಞಾನ]]ದ ಪಿತೃವೆನಿಸಿದ [[ಹಿಪಾಕ್ರಟೀಸ್]]. ಆಶ್ಚರ್ಯವೆಂದರೆ, ಅಂತಃಸ್ರಾವ ವಿಜ್ಞಾನದ ಅಂಕುರವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಮೇಲೆ ಹೇಳಲಾದ ಮೂಲಾಂಶಗಳು ಮನುಷ್ಯನ ಶರೀರದಲ್ಲಿ, ಧಾತುರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಫಲಿಸಿವೆ ಎಂಬ ಸತ್ತ್ವಪೂರ್ಣ ಪ್ರಾಕ್ಕಲ್ಪನೆಯ ಉದಯವಾಗಿತ್ತು. ಹಿಪಾಕ್ರಟೀಸ್ ಹೇಳಿದ ಧಾತುಗಳೆಂದರೆ-ರಕ್ತ, ವಾತ, ಪಿತ್ತ ಮತ್ತು ಕಫ (ಶ್ಲೇಷ್ಮ). ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಧಾತು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿದ್ದರೆ, ಅದಕ್ಕನುಗುಣವಾದ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದು ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಆತನ ಊಹೆಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ಊಹೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ರೂಪವನ್ನು ಕೊಟ್ಟವನೆಂದರೆ ಕ್ರಿ.ಶ.2ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ರೋಮಿನ ವೈದ್ಯ [[ಗೇಲೆನ್|ಗೇಲನ್]]. ಆತನ ಪ್ರಕಾರ, ಹಿಪಾಕ್ರಟೀಸ್ ಹೇಳಿದ [[ಧಾತು]]ಗಳು ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ರೋಗಿಗಳಿಗೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಪಿತ್ತಕೋಶ|ಪಿತ್ತರಸ]] ಅಧಿಕವಾದಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿ [[ಜ್ವರ]]ದಿಂದ ನರಳಿದರೆ, ವಾತ ಹೆಚ್ಚಿದಾಗ ಉಷ್ಣತೆ ಮತ್ತು [[ಕ್ಷಯ]]ಗಳಿಂದ ನರಳುತ್ತಾನೆ. ವಿಶ್ವ ಮೂಲಾಂಶಗಳು, ಶರೀರ ಧಾತುಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳ ನಡುವಣ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ===ವಿಶ್ವಮೂಲಾಂಶಗಳು=== {| class="wikitable" !ಅವುಗಳ ಗುಣಗಳು !ಅನುಗುಣವಾದ ಶರೀರ ಧಾತುಗಳು !ಅನುಗುಣವಾದ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳು |- |ಗಾಳಿ (ವಾಯು) | ಶಾಖ ಮತ್ತು ಶೈತ್ಯ | ರಕ್ತ ಉಲ್ಲಾಸ |- |ಮಣ್ಣು (ಭೂಮಿ) |ತಂಪು ಮತ್ತು ಶುಷ್ಕ |ವಾತ ವಿಷಣ್ಣತೆ |- |ಬೆಂಕಿ (ಅಗ್ನಿ) |ಶಾಖ ಮತ್ತು ಶುಷ್ಕ |ಪಿತ್ತ ಸಿಡುಕುತನ |- |ನೀರು (ಜಲ) ತಂಪು |ತಂಪು ಮತ್ತು ಶೈತ್ಯ |ಕಫ(ಶ್ಲೇಷ್ಮ) ಅಲಸತೆ(ಜಡತೆ) |} ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಕೊಡಲಾಗಿರುವ ನಾಲ್ಕು ರೀತಿಯ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳುಳ್ಳವರಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲಾಸಿಗಳು-ಆಶಾವಾದ, ಪುನರ್ವರ್ತನಶೀಲತೆ, ಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿರಾಳ ಭಾವನೆಗಳಿಂದಲೂ ವಿಷಣ್ಣರು-ಮಂಕು, ಚಿಂತೆ, ರೋಗಭಯ, ಶಂಕೆ ಮತ್ತು [[ಖಿನ್ನತೆ]]ಗಳಿಂದಲೂ ಸಿಡುಕರು-ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಭಾವೋದ್ರೇಕಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗುವರೂ ಆಲಸಿಗಳು-ಜಡತೆ, ಶೀತಲಭಾವ ಮತ್ತು ಸೋಮಾರಿತನಗಳಿಂದಲೂ ಕೂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಶರೀರ ಧಾತುಗಳು ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಅಂತಃಸ್ರಾವಗಳು ಹಲವು-ಎಂಬುದನ್ನು ಆಧುನಿಕ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಬೆಳಕಿಗೆ ತಂದಿದ್ದರೂ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಸಂವೇಗಾತ್ಮಕ ತಳಹದಿ ಎನಿಸಿರುವ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ದೇಹದ ರಾಸಾಯನಿಕ ವ್ಯಾಪಾರದಿಂದ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಊಹೆ ಮಹತ್ತ್ವ ಪೂರ್ಣವಾದುವಲ್ಲದೆ, ಪುರಾತನರು ವಿವರಿಸಿರುವ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರರೂಪಗಳು ಹೆಚ್ಚು ನವ್ಯರೀತಿಯವಾಗಿದ್ದು, ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುವಂಥ ಯಾವುದೇ ಆಧುನಿಕ ಆಯಾಮಕ್ಕಾದರೂ ಸರಿಹೊಂದುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಅಲ್ಬೋರ್ಟನ ಅಭಿಮತ. ಅಲ್ಲದೆ ಈ ನಾಲ್ಕು ಗುಣಗಳನ್ನೂ ಚಿತ್ತಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಆಯಾಮಗಳಲ್ಲಿ ತಾರ್ಕಿಕ ಹಾಗೂ ಪಾರಿಮಾಣಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಿಂದಲೂ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಹಿಪಾಕ್ರಟೀಸನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಶರೀರಧಾತುಸಿದ್ಧಾಂತ ಮೊದಲಿಗೆ ಗೇಲನ್ನನಿಂದ ಸುಧಾರಿತವಾಯಿತು. ಮುಂದೆ ರೋಷ್ಕನ್, ಎಫ್.ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಬೆನಕೆ, ಹೇಮನ್ ಮತ್ತು ವೆಯ್ಸ್ ಮನ್, ವ್ಯಾಪಕ ಅಧ್ಯಯನದ ಆಧಾರದಮೇಲೆ ಎಂಟು ವಿಧವಾದ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳನ್ನೂ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಅವು: ಅಪರಿಪಕ್ವತೆ, ಜಡತೆ, ದುರ್ಬಲತೆ, ಭಾವಾತಿರೇಕ, ಉಲ್ಲಾಸ, ಉದಾಸೀನತೆ, ಸಿಡುಕು ಮುಂತಾದ ಅತಿರಾಗಭಾವಗಳು. ಹಿಪಾಕ್ರಟೀಸ್ ಮತ್ತು ಗೇಲನ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ನಾಲ್ಕು ರೀತಿಯ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳೂ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾವೇಶವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ರೋಸನಫನ ಪ್ರಕಾರ ನಾಲ್ಕು ರೀತಿಯ ಮನೋರೋಗಲಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳಿವೆ : ಸಮಾಜಬಾಹಿರತನ, ಚಕ್ರವಿಕ್ಷಿಪ್ತಾತ್ಮಕತೆ (ಸೈಕ್ಲೊತೈಮಿಯ), ಸ್ವಲೀನತನ ಮತ್ತು ಅಪಸ್ಮಾರತನ. ಐದನೆಯ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ಸಾಮಾನ್ಯರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ವಿಶ್ರಾಂತಭಾವ. ==ಕ್ರೆಷ್ಮರ್ ಮತ್ತು ಅಂಗರಚನಾತ್ಮಕ ಪ್ರರೂಪಗಳು== [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮನೋವೈದ್ಯನೆನಿಸಿದ್ದ ಕ್ರೆಷ್ಮರ್ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳಿಗೂ ದೇಹರಚನೆಗೂ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧವಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ. ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಮುಖಲಕ್ಷಣಗಳ ಹಿನ್ನಲೆಯಲ್ಲಿ, ಒಂದೇರೀತಿಯ, ಸ್ವರೂಪಲಕ್ಷಣಗಳು ಇರುತ್ತವೆಯಲ್ಲದೆ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಬಾಹ್ಯಲಕ್ಷಣಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅದೇ ರೀತಿಯ ಮಾನಸಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿರುತ್ತವೆ-ಎಂಬುದು ಕ್ರೆಷ್ಮರನ ಅಭಿಮತ. ತನ್ನ ಪ್ರಾಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಆತನ ಅನೇಕ ಮಂದಿ ರೋಗಿಗಳ ದೇಹರಚನೆಗಳನ್ನೂ ಮಾನಸಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನೂ ಅವಲೋಕಿಸಿ ಅವುಗಳ ಆಧಾರದಮೇಲೆ ತನ್ನ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಕ್ರೆಷ್ಮರನದು ನೈದಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನ. ಪ್ರಧಾನ ದೈಹಿಕ ಹಾಗೂ ಮಾನಸಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಸಹಸಂಬಂಧವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಎರಡು ಪ್ರರೂಪಗಳನ್ನು ಆತ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅವು ಚಕ್ರವಿಕ್ಷಿಪ್ತಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಮನೋವಿದಳನ ಶೀಲತೆ (ಸ್ಕಿಜೊತೈಮಿಯ) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗುಂಡುಕಾಯದ (ಪಿಕ್‍ನಿಕ್) ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಚಕ್ರವಿಕ್ಷಿಪ್ತಶೀಲ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರೆ ನೀಳಕಾಯದ (ಆಸ್ತೆನಿಕ್) ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮನೋವಿದಳನ ಶೀಲಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಕ್ರೆಷ್ಮರ್ ತನ್ನ ರೊಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗುಂಡುಕಾಯಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವರೂ ಮನೋವಿದಳಿತ ರೋಗಿಗಳು ನೀಳದೇಹಧಾರಿಗಳೂ ಆಗಿರುವುದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ. ಹೀಗೆ ತನ್ನ ನೈದಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನದ ಕಾರ್ಯಪ್ರರೂಪಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳ ನಡುವಣ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಅಂಥ ಸಂಬಂಧಗಳು ಕೇವಲ ನೈದಾನಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರದೆ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ. ಆತನ ಪ್ರಕಾರ ಮನೋವಿದಳನಶೀಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪ್ರಮುಖ ಮಾನಸಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ ರೂಪಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆ (ಫಾರಮ್ ರಿಯ್ಯಾಕ್ಟಿವಿಟಿ), ಅಮೂರ್ತತೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು. ಅಲ್ಲದೆ ಅಂಥ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಶೀಘ್ರತರದ ವೈಯಕ್ತಿಕಗತಿ ಮತ್ತು ಆಂತರಿತ ಕಾರ್ಯಾಲಯ ಬದ್ಧತೆ (ವರ್ಕ ರಿದಮ್) ಗಳಿಂದಲೂ ಕೂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಉತ್ಕøಷ್ಟ ರೀತಿಯ ಸ್ನಾಯುಸಂಘಟನೆ ಇದ್ದರೂ ಅಧಿಕಮಟ್ಟದ ಸ್ನಾಯು ಆಕರ್ಷಣೆಯೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಅವರು ಅತಿಕ್ರಮಬದ್ದರೂ ಸತತ ಪ್ರಯತ್ನಶೀಲರೂ ಆಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಅತಿಯಾದ ರಾಗಭಾವಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಈ ಜನರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಯತ್ತತಂತು ಕ್ರಿಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಚಕ್ರ ವಿಕ್ಷಿಪ್ತಶೀಲರು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ವರ್ಣಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾಶೀಲರೂ (ಕಲರ್ ರಿಆ್ಯಕ್ಟಿವಿಟಿ) ಸಮಗ್ರ ದೃಷ್ಟಿಯವರೂ ಸಂಶ್ಲೇಷಣ ವೃತ್ತಿಯವರೂ ಆಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಅವರದು ನಿಧಾನ ಸ್ವಭಾವ, ಲಯಬದ್ಧ ರೀತಿನೀತಿ. ಇಂಥ ಜನ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಂಗಶೀಲರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಕ್ರೆಷ್ಮರನ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಹಲವು ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ನಡೆದದ್ದುಂಟು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ, ನೈದಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಂದ ದೊರೆತ ತಥ್ಯಾಂಶಗಳು ಅವನ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಪುಷ್ಟಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದರೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನತೆಯಮೇಲೆ ನಡೆಸಲಾದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಅಷ್ಟಾಗಿ ಆಶಾದಾಯಕವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಒಂದು ನೈದಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, ವೆಸ್ಟ್ ಫಲ್ ಎಂಬಾಂತ 8,000 ಮನೋರೋಗಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗುಂಡುಕಾಯದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಉನ್ಮಾದ ವಿಷಣ್ಣತಾ (ಮೇನಿಕ್ ಡಿಪ್ರೆಸಿವ್) ಮನೋವಿಕ್ಷಿಪ್ತಿಯಿಂದಲೂ ನೀಳದೇಹಧಾರಿರೋಗಿಗಳು ಮನೋವಿದಳನ ರೋಗದಿಂದಲೂ ಆಯತದೇಹ ಧಾರಿಗಳಾದ (ಅತ್ಲೆಟಿಕ್) ರೋಗಿಗಳೂ ಅಪಸ್ಮಾರ ರೋಗದಿಂದಲೂ ನರಳುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆಂಬುದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ. ಮುಂದೆ ವಿವಿಧ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ನಡೆಯಲು, ಕ್ರೆಷ್ಮರನ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಪ್ರೇರಕಶಕ್ತಿಯಾದುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ==ಷೆಲ್‍ಡನ್ನನ ಕಾಯಪ್ರರೂಪ ಸಿದ್ದಾಂತ== ಸುಧಾರಿತ ಕ್ರೆಷ್ಮರನ ಸಿದ್ಧಾಂತವೆಂದು ಹೇಳಬಹುದಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಾಯಪ್ರರೂಪಗಳ (ಫಿಸಿಕಲ್ ಟೈಪ್ಸ್) ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಷೆಲ್‍ಡನ್ 1943ರಲ್ಲಿ ಮುಂದಿಟ್ಟು ಇದನ್ನು ಕಾಯಪ್ರರೂಪದ ಮುಮ್ಮುಖ ಸಿದ್ಧಾಂತವೆಂದೂ (ಟ್ರೆಪಾರ್ಟೈಟ್) ಹೇಳುವುದುಂಟು. ಷೆಲ್‍ಡನ್ನನ ಪ್ರಕಾರ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಅಂಗರಚನೆಗೂ ಆತನ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗೂ ಸಂಬಂಧವುಂಟು. ಈ ವಿಚಾರಧೋರಣೆಯ ತಾರ್ಕಿಕ ಹಿನ್ನಲೆಯನ್ನು ಕೆಳಗಿನ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. [[File:Bodytypes.jpg|thumb|Comparison of Sheldon's body types]] ಚಿತ್ತ ಪ್ರಕೃತಿಗಳಿಗೂ ಅಂಗರಚನೆಗಳಿಗೂ ಇರುವ ಸಂಬಂಧದ ಹಿನ್ನಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸರಳ ತರ್ಕವನ್ನು ಮೇಲಿನ ಚಿತ್ರ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಗ್ರಂಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಜೀವರಸಾಯನಿಕ ನಿಯೋಗಿಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯನ್ನು ನಿಯಮಬದ್ಧಗೊಳಿಸುವುದಾದರೆ, ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ವಾತಾವರಣಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ (ಇಂಟರ್ನಲ್ ಕ್ಲೈಮೆಟ್), ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ ಹಾಗೂ ಸಂಕೇತಾತ್ಮಕ ಮಟ್ಟಗಳು ನಿರ್ಧಾರವಾಗುವುದಾದರೆ, ಕಾಯಪ್ರರೂಪದಿಂದ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಕಾಯರೂಪವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ತರ್ಕಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ, ಮೂರು ರೀತಿಯ ಕಾಯಪ್ರರೂಪಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಮೂರು ರೀತಿಯ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳಿರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಷೆಲ್‍ಡನ್ನನ ಅಭಿಮತ. ಆತ ಹೇಳುವ ಮೂರು ಕಾಯಪ್ರರೂಪಗಳೆಂದರೆ ಗುಂಡಾಕಾರ (ಎಂಡೊಮಾರ್ಫಿಕ್) ಕಾಯ. ಆಯತಾಕಾರ (ಮೀಸೋಮಾರ್ಫಿಕ್) ಕಾಯ ಮತ್ತು ನೀಳಾಕಾರ (ಎಕ್ಟೊಮಾರ್ಫಿಕ್) ಕಾಯ. ಇವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅಂತರವಯವ ಪ್ರಧಾನತೆ (ವಿಸರಟೋನೀಯ) ಕಾಯಪ್ರಧಾನತೆ (ಸೆರೆಬ್ರೊಟೋನೀಯ) ಮತ್ತು ಪ್ರಮಸ್ತಿಷ್ಕ ಪ್ರಧಾನತೆ (ಸೆರೆಬ್ರೊಟೋನೀಯ) ಎಂಬ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಗುಂಡಾಕಾರದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ಥೂಲದೇಹಧಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಅವನಲ್ಲಿ ಕರುಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಅಂತರವಯವಗಳು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅವನಲ್ಲಿರುವ [[ಬೊಜ್ಜು]] ಅಂತರವಯವಗಳ ಪ್ರಧಾನತೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಅಧಿಕ [[ಕೊಬ್ಬು]] ಇರುವುದನ್ನೂ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆಯತಾಕಾರಿಯಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ [[ಮಾನವ ಶರೀರ|ದೇಹ]] [[ಮೂಳೆ]] ಮತ್ತು [[ಮಾಂಸಖಂಡ]]ಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆ [[ಕ್ರೀಡಾಪಟು]]. ಅಂಥವ ವಿಶಾಲವಾದ ಎದೆ ಮತ್ತು ಬಾಹುಗಳೂ, ಸಣ್ಣಪ್ರಮಾಣದ [[ಕಟಿ]] ಮತ್ತು ತರಂಗಿತ [[ಸ್ನಾಯು]]ಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತಾನೆ. ನೀಳಕಾಯದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೃದವಾದ ಧರ್ಮ, ಉತ್ತಮತರ ಕೂದಲು ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮವೇದಿ ತಂತು ಮಂಡಲಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಆತ ಎತ್ತರವಾಗಿಯೂ ತೆಳುವಾಗಿಯೂ ಇರುವನಲ್ಲದೆ ಇಳಿಬಿದ್ದಿರುವ ಭುಜಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತಾನೆ. ಅಂಥವನನ್ನು ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಇನ್ನಿಬ್ಬರೊಡನೆ ತಪ್ಪಾಗಿ ತಿಳಿಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆ. ಷೆಲ್‍ಡನ್ ಮೂರು ಸ್ಪಷ್ಟ ದೇಹಪ್ರರೂಪವನ್ನು ಹೇಳಿದರೂ ಶುದ್ಧಪ್ರರೂಪಗಳು ಅಪರೂಪವೆಂಬುದನ್ನು ಮನಗಂಡಿದ್ದ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಜನರಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಮೂರೂ ಅಂಗಾಂಶಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮರೆಯಲಾಗದು. ಹೀಗಿರುವುದರಿಂದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕಾಯಪ್ರರೂಪವೇನೆಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕಾದರೆ, ಈ ಮೂರೂ ಅಂಗಾಂಶಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಷೆಲ್‍ಡನ್ ನಿರೂಪಿಸಿದ ಕಾಯಪ್ರರೂಪಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ಪ್ರರೂಪಗಳ ನಡುವಣ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಷೆಲ್‍ಡನ್ನನ ಕಾಯಪ್ರರೂಪಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳು {| class="wikitable" !ಕಾಯಪ್ರರೂಪಗಳು !ದೈಹಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು !ಮಾನಸಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು !ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- |'''ಎಕ್ಟೋಮಾರ್ಫಿಕ್'''ಅಥವಾ ಗುಂಡಾಕಾರ(ದುಂಡಗೆ ಮೃದುವಾಗಿರುವ) |ತೆಳ್ಳಗೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎತ್ತರವಾಗಿ, ಕಡಿಮೆ ಟೆಸ್ಟೋಸ್ಟೆರಾನ್ ಮಟ್ಟಗಳೊಂದಿಗೆ, ಮತ್ತು ತೂಕ ಮತ್ತು ಸ್ನಾಯುವಿನ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಕಷ್ಟಪಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿ. |ಬುದ್ಧಿವಂತ, ಸೌಮ್ಯ ಮತ್ತು ಶಾಂತ, ಆದರೆ ಸ್ವಪ್ರಜ್ಞೆಯುಳ್ಳ, ಅಂತರ್ಮುಖಿ ಮತ್ತು ಆತಂಕಗೊಂಡ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. |{{nowrap|<ref name="Roeckelein1998">{{cite book |last=Roeckelein |first=Jon E. |year=1998 |chapter=Sheldon's type theory |title=Dictionary of Theories, Laws, and Concepts in Psychology |pages=427–428 |publisher=[[Greenwood Publishing Group|Greenwood]] |isbn=9780313304606 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=6mu3DLkyGfUC&pg=PA427}}</ref><ref name="Kamlesh2011"/><ref>{{cite journal |last1=Timmermans |first1=Floyd |last2=Jansen |first2=Britt |last3=Mokken |first3=Sterre |last4=Heer |first4=Merel |last5=Veen |first5=Kevin |last6=Bouman |first6=Mark-Bram |last7=Mullender |first7=Margriet |last8=Grift |first8=Tim |date=2021-02-17 |title=The ideal location of the male nipple-areolar complex: A pinpointing algorithm |url=https://www.researchgate.net/publication/349394524|journal=International Journal of Transgender Health |volume=22 |issue=4 |pages=403–411 |doi=10.1080/26895269.2021.1884926 |pmid=37818394 |s2cid=233928744|doi-access=free |pmc=10561627 |hdl=1765/135046 |hdl-access=free }}</ref> <ref name="Roeckelein1998"/><ref name=":0"/><ref name="Kamlesh2011"/><ref> {{cite web |title=What is your body type? |date=2014-04-24 |language=en |url=https://www.bodybuilding.com/fun/becker3-results.html |access-date=2018-12-31 }} </ref>}} |- |'''ಮೆಸೊಮಾರ್ಫಿಕ್'''ಅಥವಾ ಆಯತಾಕಾರ (ಸ್ನಾಯು ಮತ್ತು ಮೂಳೆಗಳ ಪ್ರಾಧಾನತೆ) |ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಕಠಿಣ ಮತ್ತು ಬಲಿಷ್ಠ, ಸಮ ತೂಕ ವಿತರಣೆ, ಸ್ನಾಯು, ದಪ್ಪ ಚರ್ಮ ಮತ್ತು ಕಿರಿದಾದ ಸೊಂಟದೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಭಂಗಿ ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿ. |ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ, ಬಹಿರ್ಮುಖಿ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ |{{nowrap|<ref name="Roeckelein1998"/><ref name=":0"/><ref name="Kamlesh2011"/><ref>{{cite journal |last1=Timmermans |first1=Floyd |last2=Jansen |first2=Britt |last3=Mokken |first3=Sterre |last4=Heer |first4=Merel |last5=Veen |first5=Kevin |last6=Bouman |first6=Mark-Bram |last7=Mullender |first7=Margriet |last8=Grift |first8=Tim |date=2021-02-17 |title=The ideal location of the male nipple-areolar complex: A pinpointing algorithm |url=https://www.researchgate.net/publication/349394524|journal=International Journal of Transgender Health |volume=22 |issue=4 |pages=403–411 |doi=10.1080/26895269.2021.1884926 |pmid=37818394 |s2cid=233928744|doi-access=free |pmc=10561627 |hdl=1765/135046 |hdl-access=free }}</ref> |- |'''ಎಂಡೋಮಾರ್ಫಿಕ್'''ಅಥವಾ ಲಂಬಾಕಾರ (ದೇಹ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ದುರ್ಬಲತೆ) |ದಪ್ಪ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಿಕ್ಕ ಮತ್ತು ತೂಕ ಇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಷ್ಟಪಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿ. |ಹೊರಹೋಗುವ, ಸ್ನೇಹಪರ, ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ನಿರಾಳ ಸ್ವಭಾವದ, ಆದರೆ ಸೋಮಾರಿ ಮತ್ತು ಸ್ವಾರ್ಥಿ . |{{nowrap|<ref name=":0">{{cite magazine |last=Mull |first=Amanda |date=2018-11-06 |title=Americans can't escape long-disproven body stereotypes |magazine=[[The Atlantic (magazine)|The Atlantic]] |lang=en-US |url=https://www.theatlantic.com/health/archive/2018/11/body-stereotypes-personality-debunked-eugenics/575041/ |access-date=2018-12-31}}</ref><ref name="Sheldon1954">{{cite book |last= Sheldon |first= W.H. |author-link= William Herbert Sheldon |year= 1954 |title= Atlas of Men: A guide for somatotyping the adult male at all ages |location=New York |publisher= [[Harper (publisher)|Harper]]}}</ref><ref name="Kamlesh2011">{{cite book |last= Kamlesh |first= M.L. |year= 2011 |title= Psychology in the Physical Education and Sport |chapter-url= https://books.google.com/books?id=up-Bc_E_w9UC&pg=PT508 |publisher= Pinnacle Technology |isbn= 9781618202482 |chapter= Ch.&nbsp;15: Personality and sport § Sheldon's constitutional typology }}{{Dead link|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |} ಕಾಯಪ್ರರೂಪ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ಎದ್ದುಕಾಣುವ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಗುಂಡಾಕಾರ(ದುಂಡಗೆ ಮೃದುವಾಗಿರುವ) ಅಂತರವಯವ ಪ್ರಧಾನತೆ ಆಹಾರಪ್ರಿಯತೆ, ಅತಿಯಾಗಿ ತಿನ್ನುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ, ಶಂಕಾಭಾವ, ಅರಕ್ಷಿತಭಾವ, ಸೌಜನ್ಯಶೀಲತೆ, ಸುಖನಿದ್ರೆ , ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆ. ಆಯತಾಕಾರ (ಸ್ನಾಯು ಮತ್ತು ಮೂಳೆಗಳ ಪ್ರಾಧಾನತೆ) ಕಾಯ ಪ್ರಧಾನತೆ ಸಾಹಸಪ್ರಿಯತೆ, ಆಯಾಸಕರ ವ್ಯಾಯಾಮ ಮತ್ತು ತಣ್ಣೀರಿನ ತುಂತುರುಸ್ನಾನದಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟ, ಉಡುಪಿ ನತ್ತಅಷ್ಟಾಗಿ ಗಮನವಿಲ್ಲದಿರುವುದು, ಇಷ್ಟಪಟ್ಟು ನೋವನ್ನು ಸಹಿಸುವುದು. ಲಂಬಾಕಾರ (ದೇಹ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ದುರ್ಬಲತೆ) ಮತ್ತು ದಂಡಾಕಾರ ಪ್ರಮಸ್ತಿಷ್ಕ ಪ್ರಧಾನತೆ ಅಸಂಗಶೀಲತೆ, ಅಸೌಜನ್ಯ ಶೀಲತೆ, ವ್ಯಾಯಾಮದ ಬಗ್ಗೆ ಅನಾಸಕ್ತಿ, ಸಾಹಸ ಪ್ರಿಯತೆಯ ಲೋಪ, ಸುಲಭವಾಗಿ ನೋವನ್ನು ಸಹಿಸಲಾಗದಿರುವುದು. ಷೆಲ್‍ಡನ್ನನ ಕಾಯಪ್ರರೂಪಗಳು, ಕ್ರೆಷ್ಮರ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ಪ್ರರೂಪಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನಮ್ಯವೆನಿಸುವುದಾದರೂ ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ [[ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ|ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿಗ]]ಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಷೆಲ್‍ಡನ್ನನ ಅಧ್ಯಯನ ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕವೂ ಪಾರಿಮಾಣಿಕವೂ ಆಗಿದ್ದರೂ ಆತ ನಡೆಸಿದ ಅಂಕಿಅಂಶಾತ್ಮಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕರೀತಿಯ ದೋಷಗಳಿದ್ದುದು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಆ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲೆಂದು ನಡೆಸಲಾದ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಂದ ದೊರೆತ ತಥ್ಯಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಳವಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಗ್ಲುಯೆಕ್ ಮತ್ತು ಗ್ಲುಯೆಗ್‍ವಿಲೋಪಿಗಳ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ವಾಕರ್ ಮಕ್ಕಳ ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಂದ ಮೇಲಿನ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಪರಿಪೋಷಕವಾದ ಪುರಾವೆಗಳು ದೊರೆತರೂ ಮೂಲ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಸಹಸಂಬಂಧ ಗುಣಾಂಕಗಳ ಮಟ್ಟದ ಗುಣಾಂಕಗಳು ಒದಗಲಿಲ್ಲ. ಕಾಲೇಜಿನ ಹೊಸಬರ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಲಾದ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರಲ್ಲಿ, ದೇಹಪ್ರರೂಪಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳ ನಡುವಣ ಸಹಸಂಬಂಧ ಬಹಳ ಅತ್ಯಲ್ಪವಿದ್ದುದು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂತು. ಆದರೂ ದೈಹಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ [[ಅನುವಂಶಿಕತೆ|ಅನುವಂಶೀಯತೆ]]ಗೆ ವಿಪುಲ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ, ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ದೇಹಪ್ರರೂಪಗಳು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದನ್ನು ಅಲ್ಲಗೆಳೆಯಲು ಬಹುಶಃ ಯಾರಿಗೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗದು. ==ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳ ಅನುಭವಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳು== ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರವಾಗಿ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಲೆಂದು ನಡೆಸಿರುವ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವೆಂದರೆ ಯೋಗ್, ಗಿಲ್‍ಪೋರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಐಸೆಂಕರ ಅಧ್ಯಯನಗಳು. ಚಿತ್ತಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಪ್ರರೂಪಗಳ ನಿರೂಪಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಸೆಳೆದ ಸಿದ್ಧಾಂತವೆಂದರೆ ಕಾರ್ಲ್ ಜಿ. ಯೂಂಗನ ಅಂತರ್ಮುಖತೆ-ಬಹಿರ್ಮುಖತೆ ಸಿದ್ಧಾಂತ. ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ ಅಂತರ್ಮುಖಿಗಳು, ಆತ್ಮನಿಷ್ಠರೂ ಮೃದುಸ್ವಭಾವದರೂ ಆದರ್ಶವಾದಿಗಳೂ ಆಗಿರುತ್ತಾರೆ. ವಿಚಾರಗಳು, ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತರಂಗ ಜೀವನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಆಸಕ್ತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯವನ್ನು ಏಕಾಕಿಗಳಾಗಿಯೂ ಓದುವುದರಲ್ಲಿಯೂ ಚದುರಂಗದಂಥ ಆಟಗಳನ್ನು ಆಡುವುದರಲ್ಲಿಯೂ ಕಳೆಯಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಾರೆ. ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಬಹಿರ್ಮುಖಿಗಳು ಹೊರಗಿನ ಆಗುಹೋಗುಗಳತ್ತ ತಮ್ಮ ಗಮನಹರಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಮೂಲತಃ ಅವರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಹೆಚ್ಚು ವಾಸ್ತವವಾದಿಗಳಾಗಿರುತ್ತಾರೆಯಲ್ಲದೆ ಏಕಾಂಗಿಗಳಾಗಿರಲು ಇಚ್ಛಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂತಮುರ್ಖತೆ ಮತ್ತು ಬಹಿರ್ಮುಖತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೊಡಲಾದ ಮೇಲಿನ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ವಿವರಣೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಇರುವುದಾದರೂ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಅಪ್ಪಟ ಅಂತರ್ಮುಖಿ ಹಾಗೂ ಬಹಿರ್ಮುಖಿ ಜನ ಯಾವುದೇ ಜನತೆಯಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪವೆಂಬುದನ್ನು ಮನಗಾಣಬೇಕು. ಉಭಯಮುಖತೆ (ಆಂಬಿವರ್ಷನ್) ಎಂಬ ಒಂದು ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯೇ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಹುಜನರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದನ್ನು ಯೂಂಗ್ ಕಡೆಗಣಿಸಿಲ್ಲ. ಅಂತಮುರ್ಖತೆ ಮತ್ತು ಬಹಿರ್ಮುಖತೆ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳೂ ಎರಡು ಆಯಾಮಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಐಸೆಂಕನ ಅಭಿಮತ. ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಅಂತಃಸ್ರಾವೀ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ, ಮಾನಸಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲೇ ಇದ್ದುಕೊಂಡು, ಐಸೆಂಕ್ ಒಂದು ರೇಖಾಮಾದರಿಯ ಮೂಲಕ, ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳು ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ವಿಶೇಷಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳೊಂದಿಗೆ (ಟ್ರೇಟ್ ತಿಯೊರೀಸ್) ತನ್ನ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕಿರುವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಆತ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿರುವ ಎರಡು ಆಯಾಮಗಳೆಂದರೆ ಅಂತರ್ಮುಖತೆ-ಬಹಿರ್ಮುಖತೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರತೆ-ಅಸ್ಥಿರತೆ ಆಯಾಮಗಳು. ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಐಸೆಂಕನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಅಂಶಮಾಲೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಅಂಶಮಾಲೆಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಗಿಲ್‍ಪೋರ್ಡ್-ಜಿಮ್ಮರ್‍ಮನ್ ಚಿತ್ತಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಸಮೀಕ್ಷಣೆ, ಕೃಷ್ಣನ್ ಚಕ್ರವಿಕ್ಷಿಪ್ತತೆ-ಮನೊವಿದಳನಶೀಲತೆ ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿ-ಇವು ಚಿತ್ತ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮಾಪನಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಮೀಸಲಾಗಿದ್ದರೆ, ಎಂ.ಎಂ.ಪಿ.ಐ (ಮಿನೆಸೋಟ ಮಲ್ಟಿಫೇಸಿಕ್ ಪರ್ಸನ್ಯಾಲಿಟಿ ಇನ್ವೆಂಟರಿ), ಎಂ.ಪಿ.ಐ.(ಮೈಸೂರ್ ಪರ್ಸನ್ಯಾಲಿಟಿ ಇನ್ವೆಂಟರಿ) ಮುಂತಾದ ಬಹು ಆಯಾಮೀ ಅಂಶಮಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ತಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಆಯಾಮವನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಅವಕಾಶವಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಕೃಷ್ಣನ್ ಚಕ್ರವಿಕ್ಷಿಪ್ತತೆ-ಮನೋವಿದಳನಶೀಲತೆ ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು, ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ದೃಢತೆ, ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಮನೋದೌರ್ಬಲ್ಯಶೀಲತೆ, ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ರೋಷಾಕ್ ಅನುಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮುಂತಾದ ನಾನಾವಿಧವಾದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲದೆ ಗಿಲ್‍ಪೋರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಜಿóಮ್ಮರ್‍ಮನ್ ಚಿತ್ತಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಜಯಸ್ವಾಲ್ ಮತ್ತು ಖಾನ್ ಅನೇಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಗೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಎಂ.ಎಂ.ಪಿ.ಐ ಅಂಶಮಾಲೆಯನ್ನೂ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಹಲವರು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಇತರ ಅಂಗಾಂಶಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನೂ ಅಳತೆ ಮಾಡಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ==ಇಂದಿನ ದೃಷ್ಟಿ== ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಸ್ವಭಾವದ ಬಗ್ಗೆ ಇಂದು ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ದೃಷ್ಟಿಯೆಂದರೆ, ಅದು ಮನಸ್ಸಿನ ಒಂದು ಸ್ವರೂಪ ಅಥವಾ ಪರಿಪಾಟಿ ಎಂಬುದು. ಅದು ಮೂಲತಃ ದೇಹಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದರೂ ಇಲ್ಲವೆ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದರೂ ಪ್ರತ್ಯಾವರಣದ ಪ್ರಭಾವಗಳೂ ಸಾಕಷ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ನಡೆದಿರುವ ಮತ್ತು ನಡೆಯುವ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ ಶಾಖೆಯೇ ಆಗಿ ದೇಹಪ್ರಕೃತಿ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ (ಕಾನ್‍ಸ್ಟಿ ಟ್ಯೂಷನಲ್ ಸೈಕಾಲಜಿ) ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ತಾಳಿದೆ. ಆಲ್ಬೋರ್ಟ್ ಹೇಳುವಂತೆ, ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ದೇಹ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿಗಳಂತೆಯೇ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯೂ ಒಂದು ಮೂಲವಸ್ತುವೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು ಮೂಲತಃ ದೇಹದ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಾತಾವರಣ ಇಲ್ಲವೆ ಆಂತರಿಕ ವಾಯುವಿನ್ಯಾಸವೆನಿಸುತ್ತದೆ. ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ವಿಕಾಸ, ವಿನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮೂಲಾಂಶದ ಪಾತ್ರವೂ ಅನುಪಮವಾದುದು. ದೇಹದ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಾತಾವರಣ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಅಂತಃಸ್ರಾವ ವ್ಯಾಪಾರಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಆಧುನಿಕ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಂತಃಸ್ರಾವಗಳೇ ಚಿತ್ತ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿರುವ ದೈಹಿಕನೆಲೆಗಳು. ಅಂತಃಸ್ರಾವಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆಯಲ್ಲದೆ, ಅವನ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಇಲ್ಲವೆ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತವೆ. ತೈಮಸ್ ಗ್ರಂಥಿಯ ವ್ಯಾಪಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟಜ್ಞಾನ ದೊರೆಯದಿದ್ದರೂ ತೈಮಿಕ್ ಕೊರತೆಯುಂಟಾದಾಗ ಸ್ನಾಯು ದೌರ್ಬಲ್ಯ, [[ಮೂಳೆ|ಅಸ್ಥಿ]]ಗಳು ಗಡುಸಾಗುವುದರಲ್ಲಿನ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತತೆ-ಇವು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಇದರಂತೆಯೇ [[ಪೀನಿಯಲ್ ಗ್ರಂಥಿ]]ಯ ಬಗೆಗಿನ ಜ್ಞಾನವೂ ಅಲ್ಪವೆನಿಸಿದರೂ ಅವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವುದರಿಂದ [[ಲೈಂಗಿಕ]] ಬೆಳವಣಿಗೆ ವಿಪರೀತ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಆಗುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಅಂತಃಸ್ರಾವೀ ಗ್ರಂಥಿಗಳ 'ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಎನಿಸಿರುವ [[ಪಿಟ್ಯುಟರಿ ಗ್ರಂಥಿ|ಪಿಟ್ಯೂಇಟರಿ ಗ್ರಂಥಿ]] ಹಲವು ಅಂತಃಸ್ರಾವಗಳ ಜನಕನೆನಿಸಿದ್ದು, ಇತರ ಗ್ರಂಥಿಗಳ ಮತ್ತು ದೇಹದ ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಾಪಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮುಂಬದಿಯ ಪಿಟ್ಯೂಟರಿಗ್ರಂಥಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅತ್ಯವಶ್ಯವಾಗಿ ಬೇಕಾಗಿರುವ ಗ್ರಂಥಿ ಭಾಗವೆನಿಸಿದೆ. ಇದರ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಕೊರತೆಯುಂಟಾದಾಗ ಶೈಶವದ ಲಕ್ಷಣಗಳು ತೋರಿದರೆ, ಇದರ ಕ್ರಿಯೆ ಅತಿಯಾದಾಗ ಎಲುಬುಗಳ ಹಾಗೂ ಲೈಂಗಿಕ ಅಂಗಗಳ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗಳು ತ್ವರಿತಗತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತವೆ. [[ತೈರಾಯಿಡ್ ಗ್ರಂಥಿ]] ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜೀವಿತಾದ್ಯಂತ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆಯಲ್ಲದೆ, ಅದರ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಕೊರತೆಯುಂಟಾದಾಗ ಜಡಕುಬ್ಜತೆ (ಕ್ರೀಟನಿಸಮ್) ಮತ್ತು ಮಿಕ್ಸಿಡೀಮ ಎಂಬ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ಯಾರತೈರಾಯಿಡ್ ಗ್ರಂಥಿ [[ಕರುಳು|ಕರುಳಿ]]ನ ಜೀವಾಣು ವಿಷಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ಸುಣ್ಣ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿಯೂ ತನ್ನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. [[ಅಡ್ರಿನಲ್ ಗ್ರಂಥಿಗಳು|ಮೂತ್ರಪಿಂಡಸ್ಥ ಗ್ರಂಥಿ]]ಗಳು (ಅಡ್ರಿನಲ್ ಗ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್) ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ ಅಂತಃಸ್ರಾವಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆನಿಸಿದ ಅಡ್ರಿನಲಿನ್ ಸಂವೇಗಾನುಭವದಲ್ಲಿ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆಯಲ್ಲದೆ, ತಂತುಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿ, ಶಕ್ತಿನೀಡಿ ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಗ್ರಂಥಿಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಬೆಳೆಯದಿದ್ದರೆ, ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ದುರ್ಬಲತೆ, ಶರಣಾಗತಿಶೀಲತೆ ಚಂಚಲ ವೃತ್ತಿಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಲಿಂಗಗ್ರಂಥಿಗಳ ಪ್ರಭಾವವೂ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನೆನಪಿನಲ್ಲಿಡಬೇಕು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಬಹಳ ಚಿಕ್ಕಂದಿನಲ್ಲಿಯೇ ವಿರ್ಯಾಶಯಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದರೆ ಜನನೇಂದ್ರಿಯಗಳು ಬೆಳೆಯುವುದಿಲ್ಲವಲ್ಲದೆ ಆನುಷಂಗಿಕ ಲಿಂಗಲಕ್ಷಣಗಳೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಇಷ್ಟಲ್ಲದೆ ಅಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಲೈಂಗಿಕ ಪರಿಪಕ್ವತೆ ಉಂಟಾದರೆ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ಬಹಳ ಪ್ರಭಾವ ಬೀಳುವುದು ಸತ್ಯದ ಸಂಗತಿ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಚಿತ್ತ ಪ್ರಕೃತಿಗೂ ಅಂತಃಸ್ರಾವಕಗಳ ವ್ಯಾಪಾರಗಳಿಗೂ ನೇರ ಸಂಬಂಧವಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಮುಂದಿನ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಕೊಡಲಾಗಿರುವ ಕೆಲವು ಅಂತಃಸ್ರಾವಕ ವ್ಯಾಪಾರಗಳನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಪಾತ್ರವೇನೆಂಬುದನ್ನು ಸೂಚ್ಯವಾಗಿಯಾದರೂ ತಿಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಗತ್ಯ ಅರಿವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ನಾವು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಮಾನವ ಪ್ರಜನನ ವಿಜ್ಞಾನ, [[ಜೀವರಾಸಾಯನಿಕ ಶಾಸ್ತ್ರ]], ತಂತುಮಂಡಲ ವಿಜ್ಞಾನ, ಅಂತಃಸ್ರಾವೀಗ್ರಂಥಿವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಭೌತಿಕ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. [[ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ]]ದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯ ಪ್ರಭಾವ ಬಹಳ ಮಹತ್ತ್ವಪೂರ್ಣವೆನಿಸಿದ್ದರೂ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯ ನೆಲೆ ಏನೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆಯೇ ನಮ್ಮ ತಿಳಿವು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ನಿಷ್ಕøಷ್ಟವಾಗುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಈ ದಿಸೆಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ನೆರವು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳ ಪ್ರಧಾನ ರೂಪಗಳನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ನೆರವಾಗಬಲ್ಲವು. ಚೋದನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸತ್ತ್ವ-ಇವುಗಳೂ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಯ ನೆಲೆಗಳಾಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇಲ್ಲದಿಲ್ಲ. ಅಡಕಾಕ್ ಹೇಳುವಂತೆ ಇವನ್ನು ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪಡೆದಿರುವ ದೇಹಪ್ರಕೃತಿಗಳು ಅಧಿಕಮಟ್ಟದ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಬಲ ತೈರಾಯಿಡ್ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನೂ ಹೊಂದಿರಬಹುದು. ಅಂತಃಸ್ರಾವೀ ಗ್ರಂಥಿಗಳ ಕೆಲವು ವಿಶಿಷ್ಟ ರೀತಿಯ ವ್ಯಾಪಾರಗಳು ಗ್ರಂಥಿ ನಿಯಮಬದ್ಧಗೊಳಿಸುವ ಕಾರ್ಯಗಳು '''ಪಿಟ್ಯುಇಟರಿ ಗ್ರಂಥಿ''': ಮುಂಬದಿ- ಹಿಂಬದಿ- ವೃದ್ಧಿ (ಕುಬ್ಜತೆ, ರಾಕ್ಷಸಾಕಾರ) ಪ್ರಭು ಗ್ರಂಥಿಯೆನಿಸಿ, ತೈರಾಯಿಡ್, ಮೇದೋಜೀರಕ, ಮೂತ್ರ ಪಿಂಡಸ್ಥ ಮತ್ತು ಜನನಗ್ರಂಥಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ.ಜಲ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತದೆ. '''ತೈರಾಯಿಡ್ ಗ್ರಂಥಿ''' ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯ ವೇಗವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ದಣಿವಿನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆಯಲ್ಲದೆ ದೇಹದ ಭಾಗವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. '''ಪ್ಯಾರ ತೈರಾಯಿಡ್ ಗ್ರಂಥಿ ತೈಮಸ್ ಗ್ರಂಥಿ''':ಸುಣ್ಣ ಚಯಾಪಚಯ ಮತ್ತು ತಂತುಮಂಡಲದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಉತ್ತೇಜಕತೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಲಿಂಫಾಯಿಡ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದರಲ್ಲಿಯೂ ದೇಹದ ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಮುಖವಾದುದು. '''ಮೂತ್ರಪಿಂಡಸ್ಥ (ಅಡ್ರಿನಲ್) ಗ್ರಂಥಿ''': ವಲ್ಕುಟ (ಕಾರ್ಟಿಕ್ಸ್) ಜೀವನಿರ್ವಹಣೆಯ ನಿಯಂತ್ರಕಗಳನ್ನು ಸ್ರವಿಸುತ್ತದೆ. ಮನೋರೋಗದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿರಬಹುದಲ್ಲದೆ, ಸಂವೇಗ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಮೆಡ್ಯುಲ ಎಪಿನೆಫ್ರೈನ್ ಮತ್ತು ನಾರೆಎಪಿನೆಫ್ರೈನ್‍ಗಳ ಪ್ರಭಾವಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂವೇಗದಲ್ಲಿ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದಿರುತ್ತದೆ. '''ಜನನ ಗ್ರಂಥಿಗಳು''' :ಶಾರೀರಿಕ ಪರಿಪಕ್ವತೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗಂಡುಹೆಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತೋರಿಸುವಂಥ ಅನುಷಂಗಿಕ ಲಿಂಗ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಜನನೇಂದ್ರಿಯಗಳ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡುಬರುವುದು ಇತ್ಯಾದಿ ಕಾರ್ಯಗಳು. ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಮಗೆ ಇಂದಿನ ವರೆಗೆ ದೊರೆತಿರುವ ಜ್ಞಾನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಅವುಗಳಿಗೆ ದೈಹಿಕ ನೆಲೆಗಳಿರುವುದು ನಿರ್ವಿವಾದ ವಿಚಾರ. ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಅಂತಃಸ್ರಾವ ವ್ಯಾಪಾರಗಳೂ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಊಹೆಗಳು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಆಧುನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಂದ ದೊರೆತ ತಥ್ಯಾಂಶಗಳೂ ನಿದರ್ಶನಗಳಾಗಿವೆ. ಆದರೂ ಪ್ರತ್ಯಾವರಣದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಚಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಗಳು ಮುಕ್ತವಾಗಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಸೀಮಿತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಾವರಣದ ಕಾರಕಗಳು ಅವುಗಳ ಸ್ವಭಾವ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಲ್ಲವು. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * Hans Eysenck: {{YouTube|K-HSiZUxTIk|Hour-long lecture on the "Biological Basis of Personality"}} (St Göran lecture, 1980). * {{IMDb name|nm2695139}} * [http://plosjournal.deepdyve.com/lp/psycbooks-reg/sheldon-s-constitutional-psychology-HcNKckPwbC Gardner, ''Theories of personality'' (John Wiley & Sons Inc, 1959), pp. 336–377 (Sheldon's constitutional psychology.)] – includes biography of Sheldon * [http://www.cbmh.ca/index.php/cbmh/article/view/928/923 Physique as Destiny: William H. Sheldon, Barbara Honeyman Heath and the Struggle for Hegemony in the Science of Somatotyping] * "The varieties of Temperament", Harper & Brothers Publishers, 1942. downloadable versions: <nowiki>[https://archive.org/details/TheVarietiesOfTemperamentAPsychologyOfConstitutionalDifferences]</nowiki> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ]] [[ವರ್ಗ:ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]] 106geryaqb0nqxrnmr5tdys34clxyze