Википедия krcwiki https://krc.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%88_%D0%B1%D0%B5%D1%82 MediaWiki 1.47.0-wmf.2 first-letter Медиа Къуллукъ Сюзюу Къошулуучу Къошулуучуну сюзюу Википедия Википедия сюзюу Файл Файлны сюзюу MediaWiki MediaWiki-ни сюзюу Шаблон Шаблонну сюзюу Болушлукъ Болушлукъну сюзюу Категория Категорияны сюзюу TimedText TimedText talk Модуль Обсуждение модуля Event Event talk 10 895 124210 123876 2026-05-15T21:43:07Z DarqaviPalladin 4737 124210 wikitext text/x-wiki <includeonly>{| class="infobox_v2" cellspacing="7" style="float:right;width:300px;background:#fcfcfc;" |- ! colspan="2" class="entete map" style="color:black;background-color:#cadaba;font-size:150%"|'''{{#if:{{{аты|}}}|{{{аты}}}|{{PAGENAME}}}}'''{{#if:{{{ориг. аты|{{{ориг. атлары|}}}}}}|<br /><small>{{{ориг. аты|{{{ориг. атлары|}}}}}}</small>|}} |- {{#if: {{{фото|}}} | {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} [[File:{{{фото}}}|280px|{{{фотону ачыкълау|}}}]]}} {{#if:{{{фотону ачыкълау|}}}| <br /><small>{{{фотону ачыкълау}}}</small>}} |- {{#if: {{{байракъ|}}}{{{герб|}}} |{{!}} colspan="2" {{!}} {{{!}} width=100% style="background: #fff; text-align: center;" {{#if: {{{герб|}}} | {{!}} style="border:none; width:50%; vertical-align:middle;" {{!}} [[File:{{{герб}}}|90px|Герби]] <br /><br>{{#if: {{{гербини юсюнден статья|}}}|[[{{{гербини юсюнден статья}}}|Герби]]}} }} {{#if: {{{байракъ|}}} | {{!}} style="border:none; width:50%; vertical-align:middle;" {{!}} [[File:{{{байракъ}}}|border|110px|Байрагъы]]<br /><br>{{#if: {{{байрагъыны юсюнден статья|}}}|[[{{{байрагъыны юсюнден статья}}}|Байрагъы]]}} }} {{!}}} }} |- |- ! colspan="2" bgcolor=#cadaba | <div class="center">Орналгъаны</div> |- {{#if: {{{lat_deg|}}} | {{!}} [[география координатла|Координатлары]]: {{!!}} {{coord|1={{{lat_deg|0}}}|2={{{lat_min|0}}}|3={{{lat_sec|0}}}|4={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}}|5={{{lon_deg|0}}}|6={{{lon_min|0}}}|7={{{lon_sec|0}}}|8={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|E}}|9={{{CoordAddon|}}}|scale={{#if:{{{CoordScale|}}}|{{{CoordScale}}}|100000}}|format=dms|yandex=1|br=1}} }} {{#if: {{{тенгизден мийиклик|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} [[тенгизден мийиклик|Тенгизден мийиклиги]]: {{!!}} {{{тенгизден мийиклик}}} метр т. м.}}{{ #if: {{{кърал|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{#if: {{{сагъат бёлге|}}} | {{!}} [[Сагъат бёлге|Сагъат бёлгеси]]: {{!}} {{{сагъат бёлге}}} {{!}}- }} {{!}} [[Кърал|Къралы]]: {{!!}} {{Байракъландырыу|{{{кърал}}}}} }}{{#if: {{{админ.бёлюннгени|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Административ бёлюннгени: {{!}}{{!}} {{{админ.бёлюннгени}}} }} |- {{ #if: {{{баш.къошакъ.параметр|}}} | {{!}} {{{баш.къошакъ.параметр}}}: {{!!}} {{{баш.параметрни.ачыкълау}}} }}{{#if: {{{тюб.параметрни.ачыкълау|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} {{{тюб.къошакъ.параметр}}}: {{!!}} {{{тюб.параметрни.ачыкълау}}} }}{{#if: {{{параметрни.ачыкълау#3|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} {{{къошакъ.параметр#3}}}: {{!!}} {{{параметрни.ачыкълау#3}}} }}{{#if: {{{параметрни.ачыкълау#4|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} {{{къошакъ.параметр#4}}}: {{!!}} {{{параметрни.ачыкълау#4}}} }}{{#if: {{{карта|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}}{{#if: {{{x|}}}{{{y|}}}|<div style="position:relative;width:13px;height:13px;margin:-0px -0px -13px 0px;z-index:50;float:left;left:{{{x|}}}px;top:{{{y|}}}px;">[[Файл:Paris_plan_pointer_b_jms.svg]]</div>}} [[Файл:{{{карта}}}|{{{картаны ёлчеми|250}}}px|{{{аты}}} картада]] }}{{#if: {{{loc-map|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}}{{#if: {{{x|}}}{{{y|}}}|<div style="position:relative;width:13px;height:13px;margin:-0px -0px -13px 0px;z-index:50;float:left;left:{{{x|}}}px;top:{{{y|}}}px;">[[Файл:Paris_plan_pointer_b_jms.gif]]</div>}} {{{loc-map}}} }} <!-- картала --> {{#if:{{{lat_deg|}}}| <tr class="mergedrow"> <td colspan="2" align="center"><small>Картада кёрюнюмю:</small> {{#ifeq:{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|0|| {{{!}}align="center" colspan="2" style="text-align: center;background-color:inherit;width:{{#if:{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|250}}px" {{!}}{{ПозКарта |{{#ifexist:Шаблон:ПозКарта_{{#if:{{{кърал|}}}|{{{кърал}}}|ħ1Ъ}}|{{{кърал|}}}|Джер}} |border=none|label= |width={{#if:{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|250}} |lat_deg={{#if:{{{lat_deg|}}}|{{{lat_deg}}}|0}}|lat_min={{#if:{{{lat_min|}}}|{{{lat_min}}}|0}}|lat_sec={{#if:{{{lat_sec|}}}|{{{lat_sec}}}|0}}|lat_dir={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}} |lon_deg={{#if:{{{lon_deg|}}}|{{{lon_deg}}}|0}}|lon_min={{#if:{{{lon_min|}}}|{{{lon_min}}}|0}}|lon_sec={{#if:{{{lon_sec|}}}|{{{lon_sec}}}|0}}|lon_dir={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|0}} |float=center |caption= |alt = {{#if:{{{къралны картасы|}}}|{{{къралны картасы}}}}} }} {{!}}} }}}}{{#ifeq:{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|0||{{#ifexist:Шаблон:ПозКарта_{{#if:{{{кърал|}}}|{{{кърал}}}|ħ1Ъ}}_{{#if:{{{регион|}}}|{{{регион}}}|ħ1Ъ}}|{{#if:{{{lat_deg|}}}|{{#if:{{{кърал|}}}{{{регион|}}}| {{{!}}align="center" style="background-color:inherit;width:{{#if:{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|250}}px" {{!}}{{ПозКарта |{{{кърал}}}_{{{регион}}} |border=none|label= |width={{#if:{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|250}} |lat_deg={{#if:{{{lat_deg|}}}|{{{lat_deg}}}|0}}|lat_min={{#if:{{{lat_min|}}}|{{{lat_min}}}|0}}|lat_sec={{#if:{{{lat_sec|}}}|{{{lat_sec}}}|0}}|lat_dir={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}} |lon_deg={{#if:{{{lon_deg|}}}|{{{lon_deg}}}|0}}|lon_min={{#if:{{{lon_min|}}}|{{{lon_min}}}|0}}|lon_sec={{#if:{{{lon_sec|}}}|{{{lon_sec}}}|0}}|lon_dir={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|0}} |float=center |caption= |alt = {{#if:{{{регионну картасы|}}}|{{{регионну картасы}}}}} }} {{!}}} }}}}}}}}{{#ifeq:{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|0||{{#ifexist:Шаблон:ПозКарта_{{#if:{{{кърал|}}}|{{{кърал}}}|ħ1Ъ}}_{{#if:{{{регион|}}}|{{{регион}}}|ħ1Ъ}}_{{#if:{{{район|}}}|{{{район}}}|ħ1Ъ}}|{{#if:{{{lat_deg|}}}|{{#if:{{{кърал|}}}{{{регион|}}}{{{район|}}}| {{{!}}align="center" style="background-color:inherit;width:{{#if:{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|250}}px" {{!}}{{ПозКарта |{{{кърал}}}_{{{регион}}}_{{{район}}} |border=none|label= |width={{#if:{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|250}} |lat_deg={{#if:{{{lat_deg|}}}|{{{lat_deg}}}|0}}|lat_min={{#if:{{{lat_min|}}}|{{{lat_min}}}|0}}|lat_sec={{#if:{{{lat_sec|}}}|{{{lat_sec}}}|0}}|lat_dir={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}} |lon_deg={{#if:{{{lon_deg|}}}|{{{lon_deg}}}|0}}|lon_min={{#if:{{{lon_min|}}}|{{{lon_min}}}|0}}|lon_sec={{#if:{{{lon_sec|}}}|{{{lon_sec}}}|0}}|lon_dir={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|0}} |float=center |caption= |alt = {{#if:{{{районну картасы|}}}|{{{районну картасы}}}}} }} {{!}}} }}}}}} </td> </tr> }} {{#if: {{{Къуралгъанды|}}} | {{!}}- {{!}} Къуралгъанды: {{!!}} {{{Къуралгъанды}}} }} {{#if: {{{Шахар болгъанды|}}} | {{!}}- {{!}} Шахар болгъанды: {{!!}} {{{Шахар болгъанды}}} }} <!-- ХАЛКЪЫНЫ САНЫ --> |- ! colspan="2" bgcolor=#cadaba | <div class="center">Статистика билгиле</div> {{#if: {{{майдан|}}} | {{!}}- {{!}} Майданы: {{!!}} {{{майдан}}} км² }} {{#if: {{{халкъ|}}} | {{!}}- {{!}} Халкъыны саны: {{!!}} {{{халкъ}}}{{#if:{{{саналгъан джыл|}}}|<span style="font-size: smaller;"><span> </span>({{{саналгъан джыл}}})</span>}} }} {{#if: {{{басыннганы|}}} | {{!}}- {{!}} Басыннганы: {{!!}} {{{басыннганы}}} адам/км²}}{{#if: {{{агломерация|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Агломерациясы: {{!}}{{!}} {{{агломерация}}}}} {{#if: {{{миллет къурам|}}} | {{!}}- {{!}} Миллет къурамы: {{!}}{{!}} {{{миллет къурам}}}}}{{#if: {{{дин къурам|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Дин къурамы: {{!}}{{!}} {{{дин къурам}}}}} |- ! colspan="2" bgcolor=#cadaba | <div class="center">Административ билгиле</div> |- {{#if: {{{статус|}}} | {{!}}- {{!}} Статусу: {{!!}} {{{статус}}} }}{{#if: {{{башчы|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Башчысы: {{!}}{{!}} {{{башчы}}} }}{{#if: {{{web|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Официал сайты: {{!}}{{!}} [http://{{{web}}} {{{web}}}]}}{{#if: {{{телефон|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Телефон коду: {{!}}{{!}} {{{телефон}}}}}{{#if: {{{почта|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} [[Почта индекс|Почта индекси]]: {{!}}{{!}} {{{почта}}}}}{{#if: {{{автомобиль код|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Автомобиль коду: {{!!}} {{{автомобиль код}}}}}{{#if: {{{статистика.къошакъ.параметр|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} {{{статистика.къошакъ.параметр}}}: {{!!}} {{{статистика.параметр.ачыкълау}}}}} |- {{#if:{{{Commons категория|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}}style="background:#cfe3ff; text-align: center" colspan="2" {{!}} '''Викигёзенде {{Commonslink|{{{Commons категория|}}} }}'''}} {{!-}}}} |- {{infodoc|colspan=2|couleur=cadaba|lien=Джерлешим}} |}</includeonly><noinclude>{{Doc}} [[Category:Шаблонла|Дж]] [[bg:Шаблон:НМ]] [[da:Skabelon:Infoboks by]] [[ja:Template:世界の市]] [[pt:Predefinição:Info/Cidade]] [[sv:Mall:Ortsfakta Sverige]] </noinclude> 9f2xdhdrgq8b3wq82oe4xao66psuzrm 124213 124210 2026-05-15T21:45:59Z DarqaviPalladin 4737 124213 wikitext text/x-wiki <includeonly>{| class="infobox_v2" cellspacing="7" style="float:right;width:300px;background:#fcfcfc;" |- ! colspan="2" class="entete map" style="color:black;background-color:#cadaba;font-size:150%"|'''{{#if:{{{аты|}}}|{{{аты}}}|{{PAGENAME}}}}'''{{#if:{{{ориг. аты|{{{ориг. атлары|}}}}}}|<br /><small>{{{ориг. аты|{{{ориг. атлары|}}}}}}</small>|}} |- {{#if: {{{фото|}}} | {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} [[File:{{{фото}}}|280px|{{{фотону ачыкълау|}}}]]}} {{#if:{{{фотону ачыкълау|}}}| <br /><small>{{{фотону ачыкълау}}}</small>}} |- {{#if: {{{байракъ|}}}{{{герб|}}} |{{!}} colspan="2" {{!}} {{{!}} width=100% style="background: #fff; text-align: center;" {{#if: {{{герб|}}} | {{!}} style="border:none; width:50%; vertical-align:middle;" {{!}} [[File:{{{герб}}}|90px|Герби]] <br /><br>{{#if: {{{гербини юсюнден статья|}}}|[[{{{гербини юсюнден статья}}}|Герби]]}} }} {{#if: {{{байракъ|}}} | {{!}} style="border:none; width:50%; vertical-align:middle;" {{!}} [[File:{{{байракъ}}}|border|110px|Байрагъы]]<br /><br>{{#if: {{{байрагъыны юсюнден статья|}}}|[[{{{байрагъыны юсюнден статья}}}|Байрагъы]]}} }} {{!}}} }} |- |- ! colspan="2" bgcolor=#cadaba | <div class="center">Орналгъаны</div> |- {{#if: {{{lat_deg|}}} | {{!}} [[география координатла|Координатлары]]: {{!!}} {{coord|1={{{lat_deg|0}}}|2={{{lat_min|0}}}|3={{{lat_sec|0}}}|4={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}}|5={{{lon_deg|0}}}|6={{{lon_min|0}}}|7={{{lon_sec|0}}}|8={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|E}}|9={{{CoordAddon|}}}|scale={{#if:{{{CoordScale|}}}|{{{CoordScale}}}|100000}}|format=dms|yandex=1|br=1}} }} {{#if: {{{тенгизден мийиклик|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} [[тенгизден мийиклик|Тенгизден мийиклиги]]: {{!!}} {{{тенгизден мийиклик}}} метр т. м.}}{{ #if: {{{кърал|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{#if: {{{сагъат бёлге|}}} | {{!}} [[Сагъат бёлге|Сагъат бёлгеси]]: {{!}} {{{сагъат бёлге}}} {{!}}- }} {{!}} [[Кърал|Къралы]]: {{!!}} {{Байракъландырыу|{{{кърал}}}}} }}{{#if: {{{админ.бёлюннгени|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Административ бёлюннгени: {{!}}{{!}} {{{админ.бёлюннгени}}} }} |- {{ #if: {{{баш.къошакъ.параметр|}}} | {{!}} {{{баш.къошакъ.параметр}}}: {{!!}} {{{баш.параметрни.ачыкълау}}} }}{{#if: {{{тюб.параметрни.ачыкълау|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} {{{тюб.къошакъ.параметр}}}: {{!!}} {{{тюб.параметрни.ачыкълау}}} }}{{#if: {{{параметрни.ачыкълау#3|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} {{{къошакъ.параметр#3}}}: {{!!}} {{{параметрни.ачыкълау#3}}} }}{{#if: {{{параметрни.ачыкълау#4|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} {{{къошакъ.параметр#4}}}: {{!!}} {{{параметрни.ачыкълау#4}}} }}{{#if: {{{карта|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}}{{#if: {{{x|}}}{{{y|}}}|<div style="position:relative;width:13px;height:13px;margin:-0px -0px -13px 0px;z-index:50;float:left;left:{{{x|}}}px;top:{{{y|}}}px;">[[Файл:Paris_plan_pointer_b_jms.svg]]</div>}} [[Файл:{{{карта}}}|{{{картаны ёлчеми|250}}}px|{{{аты}}} картада]] }}{{#if: {{{loc-map|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}}{{#if: {{{x|}}}{{{y|}}}|<div style="position:relative;width:13px;height:13px;margin:-0px -0px -13px 0px;z-index:50;float:left;left:{{{x|}}}px;top:{{{y|}}}px;">[[Файл:Paris_plan_pointer_b_jms.gif]]</div>}} {{{loc-map}}} }} <!-- картала --> {{#if:{{{lat_deg|}}}| <tr class="mergedrow"> <td colspan="2" align="center"><small>Картада кёрюнюмю:</small> {{#ifeq:{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|0|| {{{!}}align="center" colspan="2" style="text-align: center;background-color:inherit;width:{{#if:{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|250}}px" {{!}}{{ПозКарта |{{#ifexist:Шаблон:ПозКарта_{{#if:{{{кърал|}}}|{{{кърал}}}|ħ1Ъ}}|{{{кърал|}}}|Джер}} |border=none|label= |width={{#if:{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|250}} |lat_deg={{#if:{{{lat_deg|}}}|{{{lat_deg}}}|0}}|lat_min={{#if:{{{lat_min|}}}|{{{lat_min}}}|0}}|lat_sec={{#if:{{{lat_sec|}}}|{{{lat_sec}}}|0}}|lat_dir={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}} |lon_deg={{#if:{{{lon_deg|}}}|{{{lon_deg}}}|0}}|lon_min={{#if:{{{lon_min|}}}|{{{lon_min}}}|0}}|lon_sec={{#if:{{{lon_sec|}}}|{{{lon_sec}}}|0}}|lon_dir={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|0}} |float=center |caption= |alt = {{#if:{{{къралны картасы|}}}|{{{къралны картасы}}}}} }} {{!}}} }}}}{{#ifeq:{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|0||{{#ifexist:Шаблон:ПозКарта_{{#if:{{{кърал|}}}|{{{кърал}}}|ħ1Ъ}}_{{#if:{{{регион|}}}|{{{регион}}}|ħ1Ъ}}|{{#if:{{{lat_deg|}}}|{{#if:{{{кърал|}}}{{{регион|}}}| {{{!}}align="center" style="background-color:inherit;width:{{#if:{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|250}}px" {{!}}{{ПозКарта |{{{кърал}}}_{{{регион}}} |border=none|label= |width={{#if:{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|250}} |lat_deg={{#if:{{{lat_deg|}}}|{{{lat_deg}}}|0}}|lat_min={{#if:{{{lat_min|}}}|{{{lat_min}}}|0}}|lat_sec={{#if:{{{lat_sec|}}}|{{{lat_sec}}}|0}}|lat_dir={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}} |lon_deg={{#if:{{{lon_deg|}}}|{{{lon_deg}}}|0}}|lon_min={{#if:{{{lon_min|}}}|{{{lon_min}}}|0}}|lon_sec={{#if:{{{lon_sec|}}}|{{{lon_sec}}}|0}}|lon_dir={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|0}} |float=center |caption= |alt = {{#if:{{{регионну картасы|}}}|{{{регионну картасы}}}}} }} {{!}}} }}}}}}}}{{#ifeq:{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|0||{{#ifexist:Шаблон:ПозКарта_{{#if:{{{кърал|}}}|{{{кърал}}}|ħ1Ъ}}_{{#if:{{{регион|}}}|{{{регион}}}|ħ1Ъ}}_{{#if:{{{район|}}}|{{{район}}}|ħ1Ъ}}|{{#if:{{{lat_deg|}}}|{{#if:{{{кърал|}}}{{{регион|}}}{{{район|}}}| {{{!}}align="center" style="background-color:inherit;width:{{#if:{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|250}}px" {{!}}{{ПозКарта |{{{кърал}}}_{{{регион}}}_{{{район}}} |border=none|label= |width={{#if:{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|250}} |lat_deg={{#if:{{{lat_deg|}}}|{{{lat_deg}}}|0}}|lat_min={{#if:{{{lat_min|}}}|{{{lat_min}}}|0}}|lat_sec={{#if:{{{lat_sec|}}}|{{{lat_sec}}}|0}}|lat_dir={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}} |lon_deg={{#if:{{{lon_deg|}}}|{{{lon_deg}}}|0}}|lon_min={{#if:{{{lon_min|}}}|{{{lon_min}}}|0}}|lon_sec={{#if:{{{lon_sec|}}}|{{{lon_sec}}}|0}}|lon_dir={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|0}} |float=center |caption= |alt = {{#if:{{{районну картасы|}}}|{{{районну картасы}}}}} }} {{!}}} }}}}}} </td> </tr> }} {{#if: {{{Къуралгъанды|}}} | {{!}}- {{!}} Къуралгъанды: {{!!}} {{{Къуралгъанды}}} }} {{#if: {{{Шахар болгъанды|}}} | {{!}}- {{!}} Шахар болгъанды: {{!!}} {{{Шахар болгъанды}}} }} <!-- ХАЛКЪЫНЫ САНЫ --> |- ! colspan="2" bgcolor=#cadaba | <div class="center">Статистика билгиле</div> {{#if: {{{майдан|}}} | {{!}}- {{!}} Майданы: {{!!}} {{{майдан}}} км² }} {{#if: {{{халкъ|}}} | {{!}}- {{!}} Халкъыны саны: {{!!}} {{{халкъ}}}{{#if:{{{саналгъан джыл|}}}|<span style="font-size: smaller;"><span> </span>({{{саналгъан джыл}}})</span>}} }} {{#if: {{{басыннганы|}}} | {{!}}- {{!}} Басыннганы: {{!!}} {{{басыннганы}}} адам/км²}}{{#if: {{{агломерация|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Агломерациясы: {{!}}{{!}} {{{агломерация}}}}} {{#if: {{{миллет къурам|}}} | {{!}}- {{!}} Миллет къурамы: {{!}}{{!}} {{{миллет къурам}}}}}{{#if: {{{дин къурам|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Дин къурамы: {{!}}{{!}} {{{дин къурам}}}}} |- ! colspan="2" bgcolor=#cadaba | <div class="center">Административ билгиле</div> |- {{#if: {{{статус|}}} | {{!}}- {{!}} Статусу: {{!!}} {{{статус}}} }}{{#if: {{{башчы|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Башчысы: {{!}}{{!}} {{{башчы}}} }}{{#if: {{{web|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Официал сайты: {{!}}{{!}} [http://{{{web}}} {{{web}}}]}}{{#if: {{{телефон|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Телефон коду: {{!}}{{!}} {{{телефон}}}}}{{#if: {{{почта|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} [[Почта индекс|Почта индекси]]: {{!}}{{!}} {{{почта}}}}}{{#if: {{{автомобиль код|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Автомобиль коду: {{!!}} {{{автомобиль код}}}}}{{#if: {{{статистика.къошакъ.параметр|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} {{{статистика.къошакъ.параметр}}}: {{!!}} {{{статистика.параметр.ачыкълау}}}}} |- {{#if:{{{Commons категория|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}}style="background:#cadaba; text-align: center" colspan="2" {{!}} '''Викигёзенде {{Commonslink|{{{Commons категория|}}} }}'''}} {{!-}}}} |- {{infodoc|colspan=2|couleur=cadaba|lien=Джерлешим}} |}</includeonly><noinclude>{{Doc}} [[Category:Шаблонла|Дж]] [[bg:Шаблон:НМ]] [[da:Skabelon:Infoboks by]] [[ja:Template:世界の市]] [[pt:Predefinição:Info/Cidade]] [[sv:Mall:Ortsfakta Sverige]] </noinclude> i1da7gcv99v858xszgxjfevkp5tdg0t 124218 124213 2026-05-15T22:05:06Z DarqaviPalladin 4737 124218 wikitext text/x-wiki <includeonly>{| class="infobox_v2" cellspacing="7" style="float:right;width:300px;background:#fcfcfc;" |- ! colspan="2" class="entete map" style="color:black;background-color:#cadaba;font-size:150%"|'''{{#if:{{{аты|}}}|{{{аты}}}|{{PAGENAME}}}}'''{{#if:{{{ориг. аты|{{{ориг. атлары|}}}}}}|<br /><small>{{{ориг. аты|{{{ориг. атлары|}}}}}}</small>|}} |- {{#if: {{{фото|}}} | {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} [[File:{{{фото}}}|280px|{{{фотону ачыкълау|}}}]]}} {{#if:{{{фотону ачыкълау|}}}| <br /><small>{{{фотону ачыкълау}}}</small>}} |- {{#if: {{{байракъ|}}}{{{герб|}}} |{{!}} colspan="2" {{!}} {{{!}} width=100% style="background: #fff; text-align: center;" {{#if: {{{герб|}}} | {{!}} style="border:none; width:50%; vertical-align:middle;" {{!}} [[File:{{{герб}}}|90px|Герби]] <br /><br>{{#if: {{{гербини юсюнден статья|}}}|[[{{{гербини юсюнден статья}}}|Герби]]}} }} {{#if: {{{байракъ|}}} | {{!}} style="border:none; width:50%; vertical-align:middle;" {{!}} [[File:{{{байракъ}}}|border|110px|Байрагъы]]<br /><br>{{#if: {{{байрагъыны юсюнден статья|}}}|[[{{{байрагъыны юсюнден статья}}}|Байрагъы]]}} }} {{!}}} }} |- |- ! colspan="2" bgcolor=#cadaba | <div class="center">Орналгъаны</div> |- {{#if: {{{lat_deg|}}} | {{!}} [[география координатла|Координатлары]]: {{!!}} {{coord|1={{{lat_deg|0}}}|2={{{lat_min|0}}}|3={{{lat_sec|0}}}|4={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}}|5={{{lon_deg|0}}}|6={{{lon_min|0}}}|7={{{lon_sec|0}}}|8={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|E}}|9={{{CoordAddon|}}}|scale={{#if:{{{CoordScale|}}}|{{{CoordScale}}}|100000}}|format=dms|yandex=1|br=1}} }} {{#if: {{{тенгизден мийиклик|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} [[тенгизден мийиклик|Тенгизден мийиклиги]]: {{!!}} {{{тенгизден мийиклик}}} метр т. м.}}{{ #if: {{{кърал|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{#if: {{{сагъат бёлге|}}} | {{!}} [[Сагъат бёлге|Сагъат бёлгеси]]: {{!}} {{{сагъат бёлге}}} {{!}}- }} {{!}} [[Кърал|Къралы]]: {{!!}} {{Байракъландырыу|{{{кърал}}}}} }}{{#if: {{{админ.бёлюннгени|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Административ бёлюннгени: {{!}}{{!}} {{{админ.бёлюннгени}}} }} |- {{ #if: {{{баш.къошакъ.параметр|}}} | {{!}} {{{баш.къошакъ.параметр}}}: {{!!}} {{{баш.параметрни.ачыкълау}}} }}{{#if: {{{тюб.параметрни.ачыкълау|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} {{{тюб.къошакъ.параметр}}}: {{!!}} {{{тюб.параметрни.ачыкълау}}} }}{{#if: {{{параметрни.ачыкълау#3|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} {{{къошакъ.параметр#3}}}: {{!!}} {{{параметрни.ачыкълау#3}}} }}{{#if: {{{параметрни.ачыкълау#4|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} {{{къошакъ.параметр#4}}}: {{!!}} {{{параметрни.ачыкълау#4}}} }}{{#if: {{{карта|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}}{{#if: {{{x|}}}{{{y|}}}|<div style="position:relative;width:13px;height:13px;margin:-0px -0px -13px 0px;z-index:50;float:left;left:{{{x|}}}px;top:{{{y|}}}px;">[[Файл:Paris_plan_pointer_b_jms.svg]]</div>}} [[Файл:{{{карта}}}|{{{картаны ёлчеми|250}}}px|{{{аты}}} картада]] }}{{#if: {{{loc-map|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}}{{#if: {{{x|}}}{{{y|}}}|<div style="position:relative;width:13px;height:13px;margin:-0px -0px -13px 0px;z-index:50;float:left;left:{{{x|}}}px;top:{{{y|}}}px;">[[Файл:Paris_plan_pointer_b_jms.gif]]</div>}} {{{loc-map}}} }} <!-- картала --> {{#if:{{{lat_deg|}}}| <tr class="mergedrow"> <td colspan="2" align="center"><small>Картада кёрюнюмю:</small> {{#ifeq:{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|0|| {{{!}}align="center" colspan="2" style="text-align: center;background-color:inherit;width:{{#if:{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|250}}px" {{!}}{{ПозКарта |{{#ifexist:Шаблон:ПозКарта_{{#if:{{{кърал|}}}|{{{кърал}}}|ħ1Ъ}}|{{{кърал|}}}|Джер}} |border=none|label= |width={{#if:{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|250}} |lat_deg={{#if:{{{lat_deg|}}}|{{{lat_deg}}}|0}}|lat_min={{#if:{{{lat_min|}}}|{{{lat_min}}}|0}}|lat_sec={{#if:{{{lat_sec|}}}|{{{lat_sec}}}|0}}|lat_dir={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}} |lon_deg={{#if:{{{lon_deg|}}}|{{{lon_deg}}}|0}}|lon_min={{#if:{{{lon_min|}}}|{{{lon_min}}}|0}}|lon_sec={{#if:{{{lon_sec|}}}|{{{lon_sec}}}|0}}|lon_dir={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|0}} |float=center |caption= |alt = {{#if:{{{къралны картасы|}}}|{{{къралны картасы}}}}} }} {{!}}} }}}}{{#ifeq:{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|0||{{#ifexist:Шаблон:ПозКарта_{{#if:{{{кърал|}}}|{{{кърал}}}|ħ1Ъ}}_{{#if:{{{регион|}}}|{{{регион}}}|ħ1Ъ}}|{{#if:{{{lat_deg|}}}|{{#if:{{{кърал|}}}{{{регион|}}}| {{{!}}align="center" style="background-color:inherit;width:{{#if:{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|250}}px" {{!}}{{ПозКарта |{{{кърал}}}_{{{регион}}} |border=none|label= |width={{#if:{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|250}} |lat_deg={{#if:{{{lat_deg|}}}|{{{lat_deg}}}|0}}|lat_min={{#if:{{{lat_min|}}}|{{{lat_min}}}|0}}|lat_sec={{#if:{{{lat_sec|}}}|{{{lat_sec}}}|0}}|lat_dir={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}} |lon_deg={{#if:{{{lon_deg|}}}|{{{lon_deg}}}|0}}|lon_min={{#if:{{{lon_min|}}}|{{{lon_min}}}|0}}|lon_sec={{#if:{{{lon_sec|}}}|{{{lon_sec}}}|0}}|lon_dir={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|0}} |float=center |caption= |alt = {{#if:{{{регионну картасы|}}}|{{{регионну картасы}}}}} }} {{!}}} }}}}}}}}{{#ifeq:{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|0||{{#ifexist:Шаблон:ПозКарта_{{#if:{{{кърал|}}}|{{{кърал}}}|ħ1Ъ}}_{{#if:{{{регион|}}}|{{{регион}}}|ħ1Ъ}}_{{#if:{{{район|}}}|{{{район}}}|ħ1Ъ}}|{{#if:{{{lat_deg|}}}|{{#if:{{{кърал|}}}{{{регион|}}}{{{район|}}}| {{{!}}align="center" style="background-color:inherit;width:{{#if:{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|250}}px" {{!}}{{ПозКарта |{{{кърал}}}_{{{регион}}}_{{{район}}} |border=none|label= |width={{#if:{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|250}} |lat_deg={{#if:{{{lat_deg|}}}|{{{lat_deg}}}|0}}|lat_min={{#if:{{{lat_min|}}}|{{{lat_min}}}|0}}|lat_sec={{#if:{{{lat_sec|}}}|{{{lat_sec}}}|0}}|lat_dir={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}} |lon_deg={{#if:{{{lon_deg|}}}|{{{lon_deg}}}|0}}|lon_min={{#if:{{{lon_min|}}}|{{{lon_min}}}|0}}|lon_sec={{#if:{{{lon_sec|}}}|{{{lon_sec}}}|0}}|lon_dir={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|0}} |float=center |caption= |alt = {{#if:{{{районну картасы|}}}|{{{районну картасы}}}}} }} {{!}}} }}}}}} </td> </tr> }} {{#if: {{{Къуралгъанды|}}} | {{!}}- {{!}} Къуралгъанды: {{!!}} {{{Къуралгъанды}}} }} {{#if: {{{Шахар болгъанды|}}} | {{!}}- {{!}} Шахар болгъанды: {{!!}} {{{Шахар болгъанды}}} }} <!-- ХАЛКЪЫНЫ САНЫ --> |- ! colspan="2" bgcolor=#cadaba | <div class="center">Статистика билгиле</div> {{#if: {{{майдан|}}} | {{!}}- {{!}} Майданы: {{!!}} {{{майдан}}} км² }} {{#if: {{{халкъ|}}} | {{!}}- {{!}} Халкъыны саны: {{!!}} {{{халкъ}}}{{#if:{{{саналгъан джыл|}}}|<span style="font-size: smaller;"><span> </span>({{{саналгъан джыл}}})</span>}} }} {{#if: {{{басыннганы|}}} | {{!}}- {{!}} Басыннганы: {{!!}} {{{басыннганы}}} адам/км²}}{{#if: {{{агломерация|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Агломерациясы: 2{{!}}{{!}} {{{агломерация}}}}} {{#if: {{{миллет къурам|}}} | {{!}}- {{!}} Миллет къурамы: {{!}}{{!}} {{{миллет къурам}}}}}{{#if: {{{дин къурам|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Дин къурамы: {{!}}{{!}} {{{дин къурам}}}}} |- ! colspan="2" bgcolor=#cadaba | <div class="center">Административ билгиле</div> |- {{#if: {{{статус|}}} | {{!}}- {{!}} Статусу: {{!!}} {{{статус}}} }}{{#if: {{{башчы|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Башчысы: {{!}}{{!}} {{{башчы}}} }}{{#if: {{{web|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Официал сайты: {{!}}{{!}} [http://{{{web}}} {{{web}}}]}}{{#if: {{{телефон|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Телефон коду: {{!}}{{!}} {{{телефон}}}}}{{#if: {{{почта|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} [[Почта индекс|Почта индекси]]: {{!}}{{!}} {{{почта}}}}}{{#if: {{{автомобиль код|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Автомобиль коду: {{!!}} {{{автомобиль код}}}}}{{#if: {{{статистика.къошакъ.параметр|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} {{{статистика.къошакъ.параметр}}}: {{!!}} {{{статистика.параметр.ачыкълау}}}}} |- {{#if:{{{Commons категория|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}}style="background:#cadaba; text-align: center" colspan="2" {{!}} '''Викигёзенде {{Commonslink|{{{Commons категория|}}} }}'''}} {{!-}}}} |- {{infodoc|colspan=2|couleur=cadaba|lien=Джерлешим}} |}</includeonly><noinclude>{{Doc}} [[Category:Шаблонла|Дж]] [[bg:Шаблон:НМ]] [[da:Skabelon:Infoboks by]] [[ja:Template:世界の市]] [[pt:Predefinição:Info/Cidade]] [[sv:Mall:Ortsfakta Sverige]] </noinclude> 439yz81rh0ep6cd6f9alrtfe3lo90iz 124219 124218 2026-05-15T22:05:58Z DarqaviPalladin 4737 124219 wikitext text/x-wiki <includeonly>{| class="infobox_v2" cellspacing="7" style="float:right;width:300px;background:#fcfcfc;" |- ! colspan="2" class="entete map" style="color:black;background-color:#cadaba;font-size:150%"|'''{{#if:{{{аты|}}}|{{{аты}}}|{{PAGENAME}}}}'''{{#if:{{{ориг. аты|{{{ориг. атлары|}}}}}}|<br /><small>{{{ориг. аты|{{{ориг. атлары|}}}}}}</small>|}} |- {{#if: {{{фото|}}} | {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} [[File:{{{фото}}}|280px|{{{фотону ачыкълау|}}}]]}} {{#if:{{{фотону ачыкълау|}}}| <br /><small>{{{фотону ачыкълау}}}</small>}} |- {{#if: {{{байракъ|}}}{{{герб|}}} |{{!}} colspan="2" {{!}} {{{!}} width=100% style="background: #fff; text-align: center;" {{#if: {{{герб|}}} | {{!}} style="border:none; width:50%; vertical-align:middle;" {{!}} [[File:{{{герб}}}|90px|Герби]] <br /><br>{{#if: {{{гербини юсюнден статья|}}}|[[{{{гербини юсюнден статья}}}|Герби]]}} }} {{#if: {{{байракъ|}}} | {{!}} style="border:none; width:50%; vertical-align:middle;" {{!}} [[File:{{{байракъ}}}|border|110px|Байрагъы]]<br /><br>{{#if: {{{байрагъыны юсюнден статья|}}}|[[{{{байрагъыны юсюнден статья}}}|Байрагъы]]}} }} {{!}}} }} |- |- ! colspan="2" bgcolor=#cadaba | <div class="center">Орналгъаны</div> |- {{#if: {{{lat_deg|}}} | {{!}} [[география координатла|Координатлары]]: {{!!}} {{coord|1={{{lat_deg|0}}}|2={{{lat_min|0}}}|3={{{lat_sec|0}}}|4={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}}|5={{{lon_deg|0}}}|6={{{lon_min|0}}}|7={{{lon_sec|0}}}|8={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|E}}|9={{{CoordAddon|}}}|scale={{#if:{{{CoordScale|}}}|{{{CoordScale}}}|100000}}|format=dms|yandex=1|br=1}} }} {{#if: {{{тенгизден мийиклик|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} [[тенгизден мийиклик|Тенгизден мийиклиги]]: {{!!}} {{{тенгизден мийиклик}}} метр т. м.}}{{ #if: {{{кърал|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{#if: {{{сагъат бёлге|}}} | {{!}} [[Сагъат бёлге|Сагъат бёлгеси]]: {{!}} {{{сагъат бёлге}}} {{!}}- }} {{!}} [[Кърал|Къралы]]: {{!!}} {{Байракъландырыу|{{{кърал}}}}} }}{{#if: {{{админ.бёлюннгени|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Административ бёлюннгени: {{!}}{{!}} {{{админ.бёлюннгени}}} }} |- {{ #if: {{{баш.къошакъ.параметр|}}} | {{!}} {{{баш.къошакъ.параметр}}}: {{!!}} {{{баш.параметрни.ачыкълау}}} }}{{#if: {{{тюб.параметрни.ачыкълау|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} {{{тюб.къошакъ.параметр}}}: {{!!}} {{{тюб.параметрни.ачыкълау}}} }}{{#if: {{{параметрни.ачыкълау#3|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} {{{къошакъ.параметр#3}}}: {{!!}} {{{параметрни.ачыкълау#3}}} }}{{#if: {{{параметрни.ачыкълау#4|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} {{{къошакъ.параметр#4}}}: {{!!}} {{{параметрни.ачыкълау#4}}} }}{{#if: {{{карта|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}}{{#if: {{{x|}}}{{{y|}}}|<div style="position:relative;width:13px;height:13px;margin:-0px -0px -13px 0px;z-index:50;float:left;left:{{{x|}}}px;top:{{{y|}}}px;">[[Файл:Paris_plan_pointer_b_jms.svg]]</div>}} [[Файл:{{{карта}}}|{{{картаны ёлчеми|250}}}px|{{{аты}}} картада]] }}{{#if: {{{loc-map|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}}{{#if: {{{x|}}}{{{y|}}}|<div style="position:relative;width:13px;height:13px;margin:-0px -0px -13px 0px;z-index:50;float:left;left:{{{x|}}}px;top:{{{y|}}}px;">[[Файл:Paris_plan_pointer_b_jms.gif]]</div>}} {{{loc-map}}} }} <!-- картала --> {{#if:{{{lat_deg|}}}| <tr class="mergedrow"> <td colspan="2" align="center"><small>Картада кёрюнюмю:</small> {{#ifeq:{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|0|| {{{!}}align="center" colspan="2" style="text-align: center;background-color:inherit;width:{{#if:{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|250}}px" {{!}}{{ПозКарта |{{#ifexist:Шаблон:ПозКарта_{{#if:{{{кърал|}}}|{{{кърал}}}|ħ1Ъ}}|{{{кърал|}}}|Джер}} |border=none|label= |width={{#if:{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|250}} |lat_deg={{#if:{{{lat_deg|}}}|{{{lat_deg}}}|0}}|lat_min={{#if:{{{lat_min|}}}|{{{lat_min}}}|0}}|lat_sec={{#if:{{{lat_sec|}}}|{{{lat_sec}}}|0}}|lat_dir={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}} |lon_deg={{#if:{{{lon_deg|}}}|{{{lon_deg}}}|0}}|lon_min={{#if:{{{lon_min|}}}|{{{lon_min}}}|0}}|lon_sec={{#if:{{{lon_sec|}}}|{{{lon_sec}}}|0}}|lon_dir={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|0}} |float=center |caption= |alt = {{#if:{{{къралны картасы|}}}|{{{къралны картасы}}}}} }} {{!}}} }}}}{{#ifeq:{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|0||{{#ifexist:Шаблон:ПозКарта_{{#if:{{{кърал|}}}|{{{кърал}}}|ħ1Ъ}}_{{#if:{{{регион|}}}|{{{регион}}}|ħ1Ъ}}|{{#if:{{{lat_deg|}}}|{{#if:{{{кърал|}}}{{{регион|}}}| {{{!}}align="center" style="background-color:inherit;width:{{#if:{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|250}}px" {{!}}{{ПозКарта |{{{кърал}}}_{{{регион}}} |border=none|label= |width={{#if:{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|250}} |lat_deg={{#if:{{{lat_deg|}}}|{{{lat_deg}}}|0}}|lat_min={{#if:{{{lat_min|}}}|{{{lat_min}}}|0}}|lat_sec={{#if:{{{lat_sec|}}}|{{{lat_sec}}}|0}}|lat_dir={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}} |lon_deg={{#if:{{{lon_deg|}}}|{{{lon_deg}}}|0}}|lon_min={{#if:{{{lon_min|}}}|{{{lon_min}}}|0}}|lon_sec={{#if:{{{lon_sec|}}}|{{{lon_sec}}}|0}}|lon_dir={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|0}} |float=center |caption= |alt = {{#if:{{{регионну картасы|}}}|{{{регионну картасы}}}}} }} {{!}}} }}}}}}}}{{#ifeq:{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|0||{{#ifexist:Шаблон:ПозКарта_{{#if:{{{кърал|}}}|{{{кърал}}}|ħ1Ъ}}_{{#if:{{{регион|}}}|{{{регион}}}|ħ1Ъ}}_{{#if:{{{район|}}}|{{{район}}}|ħ1Ъ}}|{{#if:{{{lat_deg|}}}|{{#if:{{{кърал|}}}{{{регион|}}}{{{район|}}}| {{{!}}align="center" style="background-color:inherit;width:{{#if:{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|250}}px" {{!}}{{ПозКарта |{{{кърал}}}_{{{регион}}}_{{{район}}} |border=none|label= |width={{#if:{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|250}} |lat_deg={{#if:{{{lat_deg|}}}|{{{lat_deg}}}|0}}|lat_min={{#if:{{{lat_min|}}}|{{{lat_min}}}|0}}|lat_sec={{#if:{{{lat_sec|}}}|{{{lat_sec}}}|0}}|lat_dir={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}} |lon_deg={{#if:{{{lon_deg|}}}|{{{lon_deg}}}|0}}|lon_min={{#if:{{{lon_min|}}}|{{{lon_min}}}|0}}|lon_sec={{#if:{{{lon_sec|}}}|{{{lon_sec}}}|0}}|lon_dir={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|0}} |float=center |caption= |alt = {{#if:{{{районну картасы|}}}|{{{районну картасы}}}}} }} {{!}}} }}}}}} </td> </tr> }} {{#if: {{{Къуралгъанды|}}} | {{!}}- {{!}} Къуралгъанды: {{!!}} {{{Къуралгъанды}}} }} {{#if: {{{Шахар болгъанды|}}} | {{!}}- {{!}} Шахар болгъанды: {{!!}} {{{Шахар болгъанды}}} }} <!-- ХАЛКЪЫНЫ САНЫ --> |- ! colspan="2" bgcolor=#cadaba | <div class="center">Статистика билгиле</div> {{#if: {{{майдан|}}} | {{!}}- {{!}} Майданы: {{!!}} {{{майдан}}} км² }} {{#if: {{{халкъ|}}} | {{!}}- {{!}} Халкъыны саны: {{!!}} {{{халкъ}}}{{#if:{{{саналгъан джыл|}}}|<span style="font-size: smaller;"><span> </span>({{{саналгъан джыл}}})</span>}} }} {{#if: {{{басыннганы|}}} | {{!}}- {{!}} Басыннганы: {{!!}} {{{басыннганы}}} адам/км²}}{{#if: {{{агломерация|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} 2Агломерациясы: {{!}}{{!}} {{{агломерация}}}}} {{#if: {{{миллет къурам|}}} | {{!}}- {{!}} Миллет къурамы: {{!}}{{!}} {{{миллет къурам}}}}}{{#if: {{{дин къурам|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Дин къурамы: {{!}}{{!}} {{{дин къурам}}}}} |- ! colspan="2" bgcolor=#cadaba | <div class="center">Административ билгиле</div> |- {{#if: {{{статус|}}} | {{!}}- {{!}} Статусу: {{!!}} {{{статус}}} }}{{#if: {{{башчы|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Башчысы: {{!}}{{!}} {{{башчы}}} }}{{#if: {{{web|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Официал сайты: {{!}}{{!}} [http://{{{web}}} {{{web}}}]}}{{#if: {{{телефон|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Телефон коду: {{!}}{{!}} {{{телефон}}}}}{{#if: {{{почта|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} [[Почта индекс|Почта индекси]]: {{!}}{{!}} {{{почта}}}}}{{#if: {{{автомобиль код|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Автомобиль коду: {{!!}} {{{автомобиль код}}}}}{{#if: {{{статистика.къошакъ.параметр|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} {{{статистика.къошакъ.параметр}}}: {{!!}} {{{статистика.параметр.ачыкълау}}}}} |- {{#if:{{{Commons категория|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}}style="background:#cadaba; text-align: center" colspan="2" {{!}} '''Викигёзенде {{Commonslink|{{{Commons категория|}}} }}'''}} {{!-}}}} |- {{infodoc|colspan=2|couleur=cadaba|lien=Джерлешим}} |}</includeonly><noinclude>{{Doc}} [[Category:Шаблонла|Дж]] [[bg:Шаблон:НМ]] [[da:Skabelon:Infoboks by]] [[ja:Template:世界の市]] [[pt:Predefinição:Info/Cidade]] [[sv:Mall:Ortsfakta Sverige]] </noinclude> k70ivrt29wxvus8moztict4ahf82lti 124220 124219 2026-05-15T22:08:28Z DarqaviPalladin 4737 124220 wikitext text/x-wiki <includeonly>{| class="infobox_v2" cellspacing="7" style="float:right;width:300px;background:#fcfcfc;" |- ! colspan="2" class="entete map" style="color:black;background-color:#cadaba;font-size:150%"|'''{{#if:{{{аты|}}}|{{{аты}}}|{{PAGENAME}}}}'''{{#if:{{{ориг. аты|{{{ориг. атлары|}}}}}}|<br /><small>{{{ориг. аты|{{{ориг. атлары|}}}}}}</small>|}} |- {{#if: {{{фото|}}} | {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} [[File:{{{фото}}}|280px|{{{фотону ачыкълау|}}}]]}} {{#if:{{{фотону ачыкълау|}}}| <br /><small>{{{фотону ачыкълау}}}</small>}} |- {{#if: {{{байракъ|}}}{{{герб|}}} |{{!}} colspan="2" {{!}} {{{!}} width=100% style="background: #fff; text-align: center;" {{#if: {{{герб|}}} | {{!}} style="border:none; width:50%; vertical-align:middle;" {{!}} [[File:{{{герб}}}|90px|Герби]] <br /><br>{{#if: {{{гербини юсюнден статья|}}}|[[{{{гербини юсюнден статья}}}|Герби]]}} }} {{#if: {{{байракъ|}}} | {{!}} style="border:none; width:50%; vertical-align:middle;" {{!}} [[File:{{{байракъ}}}|border|110px|Байрагъы]]<br /><br>{{#if: {{{байрагъыны юсюнден статья|}}}|[[{{{байрагъыны юсюнден статья}}}|Байрагъы]]}} }} {{!}}} }} |- |- ! colspan="2" bgcolor=#cadaba | <div class="center">Орналгъаны</div> |- {{#if: {{{lat_deg|}}} | {{!}} [[география координатла|Координатлары]]: {{!!}} {{coord|1={{{lat_deg|0}}}|2={{{lat_min|0}}}|3={{{lat_sec|0}}}|4={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}}|5={{{lon_deg|0}}}|6={{{lon_min|0}}}|7={{{lon_sec|0}}}|8={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|E}}|9={{{CoordAddon|}}}|scale={{#if:{{{CoordScale|}}}|{{{CoordScale}}}|100000}}|format=dms|yandex=1|br=1}} }} {{#if: {{{тенгизден мийиклик|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} [[тенгизден мийиклик|Тенгизден мийиклиги]]: {{!!}} {{{тенгизден мийиклик}}} метр т. м.}}{{ #if: {{{кърал|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{#if: {{{сагъат бёлге|}}} | {{!}} [[Сагъат бёлге|Сагъат бёлгеси]]: {{!}} {{{сагъат бёлге}}} {{!}}- }} {{!}} [[Кърал|Къралы]]: {{!!}} {{Байракъландырыу|{{{кърал}}}}} }}{{#if: {{{админ.бёлюннгени|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Административ бёлюннгени: {{!}}{{!}} {{{админ.бёлюннгени}}} }} |- {{ #if: {{{баш.къошакъ.параметр|}}} | {{!}} {{{баш.къошакъ.параметр}}}: {{!!}} {{{баш.параметрни.ачыкълау}}} }}{{#if: {{{тюб.параметрни.ачыкълау|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} {{{тюб.къошакъ.параметр}}}: {{!!}} {{{тюб.параметрни.ачыкълау}}} }}{{#if: {{{параметрни.ачыкълау#3|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} {{{къошакъ.параметр#3}}}: {{!!}} {{{параметрни.ачыкълау#3}}} }}{{#if: {{{параметрни.ачыкълау#4|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} {{{къошакъ.параметр#4}}}: {{!!}} {{{параметрни.ачыкълау#4}}} }}{{#if: {{{карта|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}}{{#if: {{{x|}}}{{{y|}}}|<div style="position:relative;width:13px;height:13px;margin:-0px -0px -13px 0px;z-index:50;float:left;left:{{{x|}}}px;top:{{{y|}}}px;">[[Файл:Paris_plan_pointer_b_jms.svg]]</div>}} [[Файл:{{{карта}}}|{{{картаны ёлчеми|250}}}px|{{{аты}}} картада]] }}{{#if: {{{loc-map|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}}{{#if: {{{x|}}}{{{y|}}}|<div style="position:relative;width:13px;height:13px;margin:-0px -0px -13px 0px;z-index:50;float:left;left:{{{x|}}}px;top:{{{y|}}}px;">[[Файл:Paris_plan_pointer_b_jms.gif]]</div>}} {{{loc-map}}} }} <!-- картала --> {{#if:{{{lat_deg|}}}| <tr class="mergedrow"> <td colspan="2" align="center"><small>Картада кёрюнюмю:</small> {{#ifeq:{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|0|| {{{!}}align="center" colspan="2" style="text-align: center;background-color:inherit;width:{{#if:{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|250}}px" {{!}}{{ПозКарта |{{#ifexist:Шаблон:ПозКарта_{{#if:{{{кърал|}}}|{{{кърал}}}|ħ1Ъ}}|{{{кърал|}}}|Джер}} |border=none|label= |width={{#if:{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|250}} |lat_deg={{#if:{{{lat_deg|}}}|{{{lat_deg}}}|0}}|lat_min={{#if:{{{lat_min|}}}|{{{lat_min}}}|0}}|lat_sec={{#if:{{{lat_sec|}}}|{{{lat_sec}}}|0}}|lat_dir={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}} |lon_deg={{#if:{{{lon_deg|}}}|{{{lon_deg}}}|0}}|lon_min={{#if:{{{lon_min|}}}|{{{lon_min}}}|0}}|lon_sec={{#if:{{{lon_sec|}}}|{{{lon_sec}}}|0}}|lon_dir={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|0}} |float=center |caption= |alt = {{#if:{{{къралны картасы|}}}|{{{къралны картасы}}}}} }} {{!}}} }}}}{{#ifeq:{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|0||{{#ifexist:Шаблон:ПозКарта_{{#if:{{{кърал|}}}|{{{кърал}}}|ħ1Ъ}}_{{#if:{{{регион|}}}|{{{регион}}}|ħ1Ъ}}|{{#if:{{{lat_deg|}}}|{{#if:{{{кърал|}}}{{{регион|}}}| {{{!}}align="center" style="background-color:inherit;width:{{#if:{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|250}}px" {{!}}{{ПозКарта |{{{кърал}}}_{{{регион}}} |border=none|label= |width={{#if:{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|250}} |lat_deg={{#if:{{{lat_deg|}}}|{{{lat_deg}}}|0}}|lat_min={{#if:{{{lat_min|}}}|{{{lat_min}}}|0}}|lat_sec={{#if:{{{lat_sec|}}}|{{{lat_sec}}}|0}}|lat_dir={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}} |lon_deg={{#if:{{{lon_deg|}}}|{{{lon_deg}}}|0}}|lon_min={{#if:{{{lon_min|}}}|{{{lon_min}}}|0}}|lon_sec={{#if:{{{lon_sec|}}}|{{{lon_sec}}}|0}}|lon_dir={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|0}} |float=center |caption= |alt = {{#if:{{{регионну картасы|}}}|{{{регионну картасы}}}}} }} {{!}}} }}}}}}}}{{#ifeq:{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|0||{{#ifexist:Шаблон:ПозКарта_{{#if:{{{кърал|}}}|{{{кърал}}}|ħ1Ъ}}_{{#if:{{{регион|}}}|{{{регион}}}|ħ1Ъ}}_{{#if:{{{район|}}}|{{{район}}}|ħ1Ъ}}|{{#if:{{{lat_deg|}}}|{{#if:{{{кърал|}}}{{{регион|}}}{{{район|}}}| {{{!}}align="center" style="background-color:inherit;width:{{#if:{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|250}}px" {{!}}{{ПозКарта |{{{кърал}}}_{{{регион}}}_{{{район}}} |border=none|label= |width={{#if:{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|250}} |lat_deg={{#if:{{{lat_deg|}}}|{{{lat_deg}}}|0}}|lat_min={{#if:{{{lat_min|}}}|{{{lat_min}}}|0}}|lat_sec={{#if:{{{lat_sec|}}}|{{{lat_sec}}}|0}}|lat_dir={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}} |lon_deg={{#if:{{{lon_deg|}}}|{{{lon_deg}}}|0}}|lon_min={{#if:{{{lon_min|}}}|{{{lon_min}}}|0}}|lon_sec={{#if:{{{lon_sec|}}}|{{{lon_sec}}}|0}}|lon_dir={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|0}} |float=center |caption= |alt = {{#if:{{{районну картасы|}}}|{{{районну картасы}}}}} }} {{!}}} }}}}}} </td> </tr> }} {{#if: {{{Къуралгъанды|}}} | {{!}}- {{!}} Къуралгъанды: {{!!}} {{{Къуралгъанды}}} }} {{#if: {{{Шахар болгъанды|}}} | {{!}}- {{!}} Шахар болгъанды: {{!!}} {{{Шахар болгъанды}}} }} <!-- ХАЛКЪЫНЫ САНЫ --> |- ! colspan="2" bgcolor=#cadaba | <div class="center">Статистика билгиле</div> {{#if: {{{майдан|}}} | {{!}}- {{!}} Майданы: {{!!}} {{{майдан}}} км² }} {{#if: {{{халкъ|}}} | {{!}}- {{!}} Халкъыны саны: {{!!}} {{{халкъ}}}{{#if:{{{саналгъан джыл|}}}|<span style="font-size: smaller;"><span> </span>({{{саналгъан джыл}}})</span>}} }} {{#if: {{{басыннганы|}}} | {{!}}- {{!}} Басыннганы: {{!!}} {{{басыннганы}}} адам/км²}}{{#if: {{{агломерация|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Агломерациясы: {{!}}{{!}} {{{агломерация}}}}} {{#if: {{{миллет къурам|}}} | {{!}}- {{!}} Миллет къурамы: {{!}}{{!}} {{{миллет къурам}}}}}{{#if: {{{дин къурам|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Дин къурамы: {{!}}{{!}} {{{дин къурам}}}}} |- ! colspan="2" bgcolor=#cadaba | <div class="center">Административ билгиле</div> |- {{#if: {{{статус|}}} | {{!}}- {{!}} Статусу: {{!!}} {{{статус}}} }}{{#if: {{{башчы|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Башчысы: {{!}}{{!}} {{{башчы}}} }}{{#if: {{{web|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Официал сайты: {{!}}{{!}} [http://{{{web}}} {{{web}}}]}}{{#if: {{{телефон|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Телефон коду: {{!}}{{!}} {{{телефон}}}}}{{#if: {{{почта|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} [[Почта индекс|Почта индекси]]: {{!}}{{!}} {{{почта}}}}}{{#if: {{{автомобиль код|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Автомобиль коду: {{!!}} {{{автомобиль код}}}}}{{#if: {{{статистика.къошакъ.параметр|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} {{{статистика.къошакъ.параметр}}}: {{!!}} {{{статистика.параметр.ачыкълау}}}}} |- {{#if:{{{Commons категория|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}}style="background:#cadaba; text-align: center" colspan="2" {{!}} '''Викигёзенде {{Commonslink|{{{Commons категория|}}} }}'''}} {{!-}}}} |- {{infodoc|colspan=2|couleur=cadaba|lien=Джерлешим}} |}</includeonly><noinclude>{{Doc}} [[Category:Шаблонла|Дж]] [[bg:Шаблон:НМ]] [[da:Skabelon:Infoboks by]] [[ja:Template:世界の市]] [[pt:Predefinição:Info/Cidade]] [[sv:Mall:Ortsfakta Sverige]] </noinclude> i1da7gcv99v858xszgxjfevkp5tdg0t 124221 124220 2026-05-15T22:10:44Z DarqaviPalladin 4737 124221 wikitext text/x-wiki <includeonly>{| class="infobox_v2" cellspacing="7" style="float:right;width:300px;background:#fcfcfc;" |- ! colspan="2" class="entete map" style="color:black;background-color:#cadaba;font-size:150%"|'''{{#if:{{{аты|}}}|{{{аты}}}|{{PAGENAME}}}}'''{{#if:{{{ориг. аты|{{{ориг. атлары|}}}}}}|<br /><small>{{{ориг. аты|{{{ориг. атлары|}}}}}}</small>|}} |- {{#if: {{{фото|}}} | {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} [[File:{{{фото}}}|280px|{{{фотону ачыкълау|}}}]]}} {{#if:{{{фотону ачыкълау|}}}| <br /><small>{{{фотону ачыкълау}}}</small>}} |- {{#if: {{{байракъ|}}}{{{герб|}}} |{{!}} colspan="2" {{!}} {{{!}} width=100% style="background: #fff; text-align: center;" {{#if: {{{герб|}}} | {{!}} style="border:none; width:50%; vertical-align:middle;" {{!}} [[File:{{{герб}}}|90px|Герби]] <br /><br>{{#if: {{{гербини юсюнден статья|}}}|[[{{{гербини юсюнден статья}}}|Герби]]}} }} {{#if: {{{байракъ|}}} | {{!}} style="border:none; width:50%; vertical-align:middle;" {{!}} [[File:{{{байракъ}}}|border|110px|Байрагъы]]<br /><br>{{#if: {{{байрагъыны юсюнден статья|}}}|[[{{{байрагъыны юсюнден статья}}}|Байрагъы]]}} }} {{!}}} }} |- |- ! colspan="2" bgcolor=#cadaba | <div class="center">Орналгъаны</div> |- {{#if: {{{lat_deg|}}} | {{!}} [[география координатла|Координатлары]]: {{!!}} {{coord|1={{{lat_deg|0}}}|2={{{lat_min|0}}}|3={{{lat_sec|0}}}|4={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}}|5={{{lon_deg|0}}}|6={{{lon_min|0}}}|7={{{lon_sec|0}}}|8={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|E}}|9={{{CoordAddon|}}}|scale={{#if:{{{CoordScale|}}}|{{{CoordScale}}}|100000}}|format=dms|yandex=1|br=1}} }} {{#if: {{{тенгизден мийиклик|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} [[тенгизден мийиклик|Тенгизден мийиклиги]]: {{!!}} {{{тенгизден мийиклик}}} метр т. м.}}{{ #if: {{{кърал|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{#if: {{{сагъат бёлге|}}} | {{!}} [[Сагъат бёлге|Сагъат бёлгеси]]: {{!}} {{{сагъат бёлге}}} {{!}}- }} {{!}} [[Кърал|Къралы]]: {{!!}} {{Байракъландырыу|{{{кърал}}}}} }}{{#if: {{{админ.бёлюннгени|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Административ бёлюннгени: {{!}}{{!}} {{{админ.бёлюннгени}}} }} |- {{ #if: {{{баш.къошакъ.параметр|}}} | {{!}} {{{баш.къошакъ.параметр}}}: {{!!}} {{{баш.параметрни.ачыкълау}}} }}{{#if: {{{тюб.параметрни.ачыкълау|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} {{{тюб.къошакъ.параметр}}}: {{!!}} {{{тюб.параметрни.ачыкълау}}} }}{{#if: {{{параметрни.ачыкълау#3|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} {{{къошакъ.параметр#3}}}: {{!!}} {{{параметрни.ачыкълау#3}}} }}{{#if: {{{параметрни.ачыкълау#4|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} {{{къошакъ.параметр#4}}}: {{!!}} {{{параметрни.ачыкълау#4}}} }}{{#if: {{{карта|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}}{{#if: {{{x|}}}{{{y|}}}|<div style="position:relative;width:13px;height:13px;margin:-0px -0px -13px 0px;z-index:50;float:left;left:{{{x|}}}px;top:{{{y|}}}px;">[[Файл:Paris_plan_pointer_b_jms.svg]]</div>}} [[Файл:{{{карта}}}|{{{картаны ёлчеми|250}}}px|{{{аты}}} картада]] }}{{#if: {{{loc-map|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}}{{#if: {{{x|}}}{{{y|}}}|<div style="position:relative;width:13px;height:13px;margin:-0px -0px -13px 0px;z-index:50;float:left;left:{{{x|}}}px;top:{{{y|}}}px;">[[Файл:Paris_plan_pointer_b_jms.gif]]</div>}} {{{loc-map}}} }} <!-- картала --> {{#if:{{{lat_deg|}}}| <tr class="mergedrow"> <td colspan="2" align="center"><small>Картада кёрюнюмю:</small> {{#ifeq:{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|0|| {{{!}}align="center" colspan="2" style="text-align: center;background-color:inherit;width:{{#if:{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|250}}px" {{!}}{{ПозКарта |{{#ifexist:Шаблон:ПозКарта_{{#if:{{{кърал|}}}|{{{кърал}}}|ħ1Ъ}}|{{{кърал|}}}|Джер}} |border=none|label= |width={{#if:{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|{{{къралны картасыны ёлчеми|}}}|250}} |lat_deg={{#if:{{{lat_deg|}}}|{{{lat_deg}}}|0}}|lat_min={{#if:{{{lat_min|}}}|{{{lat_min}}}|0}}|lat_sec={{#if:{{{lat_sec|}}}|{{{lat_sec}}}|0}}|lat_dir={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}} |lon_deg={{#if:{{{lon_deg|}}}|{{{lon_deg}}}|0}}|lon_min={{#if:{{{lon_min|}}}|{{{lon_min}}}|0}}|lon_sec={{#if:{{{lon_sec|}}}|{{{lon_sec}}}|0}}|lon_dir={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|0}} |float=center |caption= |alt = {{#if:{{{къралны картасы|}}}|{{{къралны картасы}}}}} }} {{!}}} }}}}{{#ifeq:{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|0||{{#ifexist:Шаблон:ПозКарта_{{#if:{{{кърал|}}}|{{{кърал}}}|ħ1Ъ}}_{{#if:{{{регион|}}}|{{{регион}}}|ħ1Ъ}}|{{#if:{{{lat_deg|}}}|{{#if:{{{кърал|}}}{{{регион|}}}| {{{!}}align="center" style="background-color:inherit;width:{{#if:{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|250}}px" {{!}}{{ПозКарта |{{{кърал}}}_{{{регион}}} |border=none|label= |width={{#if:{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|{{{регионну картасыны ёлчеми|}}}|250}} |lat_deg={{#if:{{{lat_deg|}}}|{{{lat_deg}}}|0}}|lat_min={{#if:{{{lat_min|}}}|{{{lat_min}}}|0}}|lat_sec={{#if:{{{lat_sec|}}}|{{{lat_sec}}}|0}}|lat_dir={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}} |lon_deg={{#if:{{{lon_deg|}}}|{{{lon_deg}}}|0}}|lon_min={{#if:{{{lon_min|}}}|{{{lon_min}}}|0}}|lon_sec={{#if:{{{lon_sec|}}}|{{{lon_sec}}}|0}}|lon_dir={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|0}} |float=center |caption= |alt = {{#if:{{{регионну картасы|}}}|{{{регионну картасы}}}}} }} {{!}}} }}}}}}}}{{#ifeq:{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|0||{{#ifexist:Шаблон:ПозКарта_{{#if:{{{кърал|}}}|{{{кърал}}}|ħ1Ъ}}_{{#if:{{{регион|}}}|{{{регион}}}|ħ1Ъ}}_{{#if:{{{район|}}}|{{{район}}}|ħ1Ъ}}|{{#if:{{{lat_deg|}}}|{{#if:{{{кърал|}}}{{{регион|}}}{{{район|}}}| {{{!}}align="center" style="background-color:inherit;width:{{#if:{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|250}}px" {{!}}{{ПозКарта |{{{кърал}}}_{{{регион}}}_{{{район}}} |border=none|label= |width={{#if:{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|{{{районну картасыны ёлчеми|}}}|250}} |lat_deg={{#if:{{{lat_deg|}}}|{{{lat_deg}}}|0}}|lat_min={{#if:{{{lat_min|}}}|{{{lat_min}}}|0}}|lat_sec={{#if:{{{lat_sec|}}}|{{{lat_sec}}}|0}}|lat_dir={{#if:{{{lat_dir|}}}|{{{lat_dir}}}|N}} |lon_deg={{#if:{{{lon_deg|}}}|{{{lon_deg}}}|0}}|lon_min={{#if:{{{lon_min|}}}|{{{lon_min}}}|0}}|lon_sec={{#if:{{{lon_sec|}}}|{{{lon_sec}}}|0}}|lon_dir={{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|0}} |float=center |caption= |alt = {{#if:{{{районну картасы|}}}|{{{районну картасы}}}}} }} {{!}}} }}}}}} </td> </tr> }} {{#if: {{{Къуралгъанды|}}} | {{!}}- {{!}} Къуралгъанды: {{!!}} {{{Къуралгъанды}}} }} {{#if: {{{Шахар болгъанды|}}} | {{!}}- {{!}} Шахар болгъанды: {{!!}} {{{Шахар болгъанды}}} }} <!-- ХАЛКЪЫНЫ САНЫ --> |- ! colspan="2" bgcolor=#cadaba | <div class="center">Статистика билгиле</div> {{#if: {{{майдан|}}} | {{!}}- {{!}} Майданы: {{!!}} {{{майдан}}} км² }} {{#if: {{{халкъ|}}} | {{!}}- {{!}} Халкъыны саны: {{!!}} {{{халкъ}}}{{#if:{{{саналгъан джыл|}}}|<span style="font-size: smaller;"><span> </span>({{{саналгъан джыл}}})</span>}} }} {{#if: {{{басыннганы|}}} | {{!}}- {{!}} Басыннганы: {{!!}} {{{басыннганы}}} адам/км²}}{{#if: {{{агломерация|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Агломерациясы: {{!}}{{!}} {{{агломерация}}}}} {{#if: {{{миллет къурам|}}} | {{!}}- {{!}} Миллет къурамы: {{!}}{{!}} {{{миллет къурам}}}}}{{#if: {{{дин къурам|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Дин къурамы: {{!}}{{!}} {{{дин къурам}}}}} <!-- SPRÁVA MĚSTA --> |- ! colspan="2" bgcolor=#cadaba | <div class="center">Административ билгиле</div> |- {{#if: {{{статус|}}} | {{!}}- {{!}} Статусу: {{!!}} {{{статус}}} }}{{#if: {{{башчы|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Башчысы: {{!}}{{!}} {{{башчы}}} }}{{#if: {{{web|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Официал сайты: {{!}}{{!}} [http://{{{web}}} {{{web}}}]}}{{#if: {{{телефон|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Телефон коду: {{!}}{{!}} {{{телефон}}}}}{{#if: {{{почта|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} [[Почта индекс|Почта индекси]]: {{!}}{{!}} {{{почта}}}}}{{#if: {{{автомобиль код|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} Автомобиль коду: {{!!}} {{{автомобиль код}}}}}{{#if: {{{статистика.къошакъ.параметр|}}} | {{!CRLF}} {{!}}- {{!}} {{{статистика.къошакъ.параметр}}}: {{!!}} {{{статистика.параметр.ачыкълау}}}}} |- {{#if:{{{Commons категория|<noinclude>-</noinclude>}}}| {{!}}style="background:#cadaba; text-align: center" colspan="2" {{!}} '''Викигёзенде {{Commonslink|{{{Commons категория|}}} }}'''}} {{!-}}}} |- {{infodoc|colspan=2|couleur=cadaba|lien=Джерлешим}} |}</includeonly><noinclude>{{Doc}} [[Category:Шаблонла|Дж]] [[bg:Шаблон:НМ]] [[da:Skabelon:Infoboks by]] [[ja:Template:世界の市]] [[pt:Predefinição:Info/Cidade]] [[sv:Mall:Ortsfakta Sverige]] </noinclude> 7qxw9s61vk0143ezj4s2r3na077xwzf 10 4195 124211 123875 2026-05-15T21:44:06Z DarqaviPalladin 4737 124211 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Docpage}}</noinclude> == Параметрлери == <pre> {{Джерлешим |аты = |ориг. аты = |фото = |фотону ачыкълау = |байракъ = |герб = |гербини юсюнден статья = |байрагъыны юсюнден статья = |координатла = |тенгизден мийиклик = |кърал = |регион = |район = |сагъат бёлге = |баш.къошакъ.параметр = |баш.параметрни.ачыкълау = |тюб.къошакъ.параметр = |тюб.параметрни.ачыкълау = |къошакъ.параметр#3 = |параметрни.ачыкълау#3 = |къошакъ.параметр#4 = |параметрни.ачыкълау#4 = |админ.бёлюннгени = |карта = |картаны ёлчеми = |loc-map = |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |майдан = |халкъ = |агломерация = |саналгъан джыл = |басыннганы = |миллет къурам = |дин къурам = |статус = |башчы = |web = |телефон = |почта = |автомобиль код = |статистика.къошакъ.параметр = |статистика.параметр.ачыкълау = |Commons категория = |Commons = |Commons-text: = }} </pre> f8holtsspegm07l1debu8xn7z9xh188 0 6111 124205 92679 2026-05-15T20:13:39Z DarqaviPalladin 4737 124205 wikitext text/x-wiki '''Вашингтон''' — [[ингилиз тил]]ли инсан атды: тукъум ат неда (азыракъ) адам ат, топоним да болады. ;Тукъум ат * '''[[Вашингтон, Адольфо]]''' — американ профессионал боксёр. * '''[[Вашингтон, Букер Талиафер]]''' — американ негрлени джарыкълау ючюн кюрешчи, оратор, политик, джазыучу. * '''[[Вашингтон, Гровер]]''' — американ трубач эмда саксофонист. * '''[[Вашингтон, Дензел]]''' — белгили американ актёр. * '''[[Вашингтон, Джордж]]''' — [[АБШ]]-ны 1-чи [[президент]]и. * '''[[Вашингтон, Керри]]''' — американ актриса. * '''[[Вашингтон, Марта]]''' — Джордж Вашингтонну юй бийчеси, [[АБШ]]-ны тарихинде биринчи «биринчи леди». ;География объектле * '''[[Вашингтон (округ)]]''' — АБШ-да талай округ * '''[[Вашингтон (штат)|Вашингтон]]''' — АБШ-ны шимал-кюнбатышында штат, штатны ара шахары — Олимпия, эм уллу шахары — [[Сиэтл]]. * '''[[Вашингтон (айрымкан)|Вашингтон]]''' — [[Мичиган (кёл)|Мичиган]] кёлде айрымкан. * '''[[Вашингтон (тау)]]''' — АБШ-ны тюрлю-тюрлю штатларында талай тауну аты. * '''[[Вашингтон (Колумбия округ)|Вашингтон]]''' — шахар, АБШ-ны ара шахары (Колумбия федерал округда орналыбды). * '''[[Вашингтон (Пенсильвания)|Вашингтон]]''' — [[Пенсильвания]] штатда шахар. * '''[[Вашингтон (Северная Каролина)|Вашингтон]]''' — [[Шимал Каролина]] штатда шахар. == Дагъыда къарагъыз == * '''Вашингтон Навел''' — апельсин сорт. {{кёб магъаналы}} dgt6gcowxuc1gft3i5ik97oh505apc4 0 6304 124231 123459 2026-05-15T23:37:58Z InternetArchiveBot 8825 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 124231 wikitext text/x-wiki {{магъанала}} [[Файл:Red Apple.jpg|thumb|Къызыл алма]] [[Файл:Fuji apple.jpg|thumb|Фуджи сортдан алмала]] '''Алма''' — [[Алма терек|алма терекни]] джангы джыртылгъанлай ашалгъан [[Алма (кёгет)|кёгетиди]], кулинарияда эмда ичкиле этиуде хайырландырылады. Алманы джуртуна Орта Азия саналады. Эм кёб джайылгъан юй алма терекди. Бюгюнлюкде, алма терекни бу тюрлюсюню кёб сорту барды. == Алма [[кулинария|кулинарияда]] == === Аш этиуню амалы === [[Файл:Apple pie.jpg|thumb|Алма бёрек]] [[File:Joseph_Kleitsch_Madonna_of_the_apples_1927.jpg|thumb]] * Джангы джыртылгъанла — кеслери неда салатда (сёз ючюн, «Таш макъа» салатда). * Къатханла — духовкада неда кюнде кебдириу бла этилген къатхан кёгетле. * Джибитилгенле — юч тюрлю джибитиу болады: тюз, ачы эмда шекерли. * Ачыгъанла. Тузланнган затлада тузну концентрациясы 6-8 %-ден аз тюл, джибитилген затлада — 1,5-2 %.<ref>[https://web.archive.org/web/20090307233446/http://www.syrnikov.ru/Mycookery/mochenya.html Мочения, соления и квашения — три источника, три составных части русской закуски]{{ref-ru}}</ref> * Консерва этилгенле. * Биширилгенле — татлыла ([[бал]] бла, [[къоз]]ла бла, [[заба бюртюк]] бла д.а.к.) эмда этге гарнир халда. * Алмала [[варенье]], [[джем]]ле, [[мусс]]ла этерге сырьё халда хайырландырылыргъа боллукъдула. Кёгетлери гитче болгъан сортла вареньеге саулай салыныргъа боллукъдула<ref>[https://web.archive.org/web/20090826202357/http://www.eda-server.ru/static/eda1/00013476.htm Варенье из райских яблок]</ref>. * Алманы къурамына кирген [[пектин]], [[мармелад]] бла [[пастила|пастиланы]] этген сагъатда желе этиучю вещество халда хайырландырылыргъа боллукъду. === Алмаладан ичкиле === * Алма [[кёгет суу]]. * Джангы джыртылгъан эмда къатхан алмала [[компот]]ла бла [[кисель|киселле]] этиуде хайырландырыладыла. * Алма [[кёгет суу]]дан [[шампанизация|шампанизацияны]] юсю бла [[сидр]] этедиле. * [[Алма уксус]]. * Алма [[квас]]. == Чыгъарыу эмда сатыу == [[Файл:Appleoutput.png|thumb|400px|right|Дунияда алма чыгъарыу. Хар гектардан орта тирлик]] [[2005 джыл]] бютеу дунияда 55 млн.тонна алма чыгъарылгъанды, багъасы: 10 млрд.долл. [[Къытай]], бу объёмдан беш этиб экисин чыгъаргъанды. [[АБШ]], экинчи эм уллу алма чыгъарыучу къралы, бютеу дуния чыгъарыудан — 7,5 %. АБШ-да ёсдюрюлген алмаладан 60 %-и [[Вашингтон штат|Вашингтон штатда]] ёсдюрюлгенди<ref>{{cite book | last = Desmond | first = Andrew | title = The World Apple Market | publisher = Haworth Press | pages = 144–149 | isbn =1560220414 | year = 1994 | oclc = 243470452}}</ref>. [[Джангы Зеландия]] бла башха сабыр климатлы къралладан алма импорт американ импорт бла конкуренция этеди эмда джылдан джылгъа ёсюб барады<ref name=china>{{cite web |url= http://www.fruitgrowersnews.com/pages/2004/issue04_10/04_10_ChinaJuice.html |title= Chinese apple-juice concentrate exports to United States continue to rise |accessdate= 22 January 2008 |author= Kristin Churchill |publisher=Great American Publishing }}</ref>. Эм уллу алма экспортёрла (2006 джыл билгилеге кёре): [[Къытай]], [[Чили]], [[Италия]], [[Франция]] эмда [[АБШ]]; эм уллу импортёрла: [[Россия]], [[Германия]], [[Уллу Британия]], [[Нидерландла]]<ref>[https://web.archive.org/web/20070714143437/http://faostat.fao.org/site/535/DesktopDefault.aspx?PageID=535#ancor FAO]</ref>. {| class="wikitable" ! colspan=5|Алма чыгъаргъан эм уллу къралла (11 июнь 2008) |- ! bgcolor="#DDDDFF" | Кърал ! bgcolor="#DDDDFF" | Чыгъаргъаны ([[тонна|тоннала]]) ! bgcolor="#DDDDFF" | Белгиле |- | {{PRC}} || align=right |27 507 000 || align=right | F |- | {{USA}} || align=right |4 237 730 || align=right | |- | {{IRI}} || align=right |2 660 000 || align=right | F |- | {{TUR}} || align=right |2 266 437 || align=right | |- | {{RUS}} || align=right |2 211 000 || align=right | F |- | {{ITA}} || align=right |2 072 500 || align=right | |- | {{IND}} || align=right |2 001 400 || align=right | |- | {{FRA}} || align=right |1 800 000 || align=right | F |- | {{CHI}} || align=right |1 390 000 || align=right | F |- | {{ARG}} || align=right |1 300 000 || align=right | F |- | bgcolor=#cccccc| '''Дунияда бютеулей ''' | bgcolor=#cccccc align=right | '''64 255 520''' | bgcolor=#cccccc align=right | '''A''' |- |colspan=5 style="font-size:.7em"|Белгисиз = официал билгиледиле, F = БМО-ну бичиую;<br /> Къайнакъ: [https://web.archive.org/web/20120619130038/http://faostat.fao.org/site/567/DesktopDefault.aspx?PageID=567#ancor FAO] |} === Алма фольклорда эмда литературада === Алма ёмюрлюк джашлыкъны символу болуб кёб таурухда тюбейди<ref>{{cite web | author = Виталий Скуратовский | authorlink = | datepublished = 2001-09-01 | url = http://www.chayka.org/oarticle.php?id=244 | title = Эх, яблочко | format = | work = | publisher = | accessdate = | lang = | description =}}</ref><ref>{{cite web |author=В.В.Усачева |datepublished= |url=http://www.pagan.ru/slowar/ya/yabloko8.php |title=Славянская мифология-2 |publisher= |accessdate=2009-07-03}}</ref>: * «Патчахны ёлген къызы бла джети тулпарны юсюнден таурух» — [[А. С. Пушкин]]ни тауруху. * «[[Вильгельм Телль|Вильгельм Теллни]] юсюнден легенда». * «Алма» — [[Уэллс, Герберт Джордж|Герберт Уэллсни]] хапары. * «[[Мистер Пибодини алмалары]]» — [[Мадонна (джырчы)|Мадонна]] джырчы къызны сабий хапары. === Алма [[геральдика|геральдикада]] === Геральдикада алма [[мамырлыкъ]]ны символуду<ref name="яблоко">[https://web.archive.org/web/20190507080928/http://sigils.ru/symbols/yabloko.html Яблоко в энциклопедии знаков и символов]</ref>. Алма талай [[герб]]де тюбейди. <gallery caption="Алма геральдикада" widths="200px"> Файл:Coat of Arms of Zyablikovo (municipality in Moscow).png|Зябликово (Москваны району) Файл:Coat_of_Arms_of_Rossosh_(Voronezh_oblast).png|Россошь (Воронеж область) Файл:COA Verkhnosadove, Sevastopol, Ukraine.svg|Верхнесадовое, [[Украина]] Файл:Wappen Aseleben.png| [[Германия|Германияда]] [[Азелебен]] коммунаны [[герб]]и </gallery> == Алма илмуда == Белгили легендагъа кёре [[Ньютон, Исаак|Ньютон]], [[бютеудуния ауурлукъну закону]]н терек бахчада алмаланы тюшюулерине къараб ачханды. [[Алхимия|Алхимиячыла]], эки джарты кесилген алманы ёзеги бешмюйюш джулдузгъа ушагъанын эслеб, алманы билимни символу кибик хайырландыргъандыла<ref name="Энциклопедия символов">[https://web.archive.org/web/20120120222402/http://simbols.ru/articles/yablonya-yabloko.html Энциклопедия символов]</ref>. [[1785 джыл]]да [[Карл Вильгельм Шееле]], бишмеген аламаладан джангы [[Карбон кислотала|органика кислотаны]] чыгъаргъанды эмда «[[алма кислота]]» атагъанды. [[Богъурдакъ]]ны бир тюрлю аты «Адамны алмасыды». == Башха затла == * [[Apple]] — персонал компьютерле бла программала чыгъаргъан корпорация. * «[[Уллу алма]]» ({{lang-en|The Big Apple}}) — [[Нью-Йорк]] шахарны эм белгили чам аты. * «[[Яблоко (партия)|Яблоко]]» россиялы бирлешген демократ партия — [[Россия]]да политика партия. * [[Алманы кюню (Уллу Британия)|Алманы кюню]] — [[Уллу Британия]] бла [[Алманы кюню (АБШ)|АБШ-да]] байрам ([[21 октябрь]] эмда [[20 февраль]]). == Дагъыда къарагъыз == * [[Алманы кюню]] * [[Кальвадос (ичги)|Кальвадос]] * [[Сидр]] * [[Штрудель]] == Джибериуле == * [http://www.babushkinysovety.ru/yabloni.html Анняны юретиулери. Алма сортла]{{ref-ru}} {{refs}} {{викигёзен|Apple}} {{commonscat|Apples in heraldry|Алма геральдикада}} {{stub|ботаника}} [[Категория:Кёгетле]] [[Категория:Алма]] 1pdpu33xeb4nftb0httmsbv26qrz70k 0 6650 124233 121388 2026-05-15T23:57:06Z InternetArchiveBot 8825 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 124233 wikitext text/x-wiki {{Тарих кърал |аты =Мексиканская империя |кеси аты ={{lang-es|Imperio Mexicano}} |статус =Империя |гимн =Libertad, unión y religión<br />(«Эркинлик, бирлик эм дин») |байракъ =Flag of Mexico (1821-1823).svg |байракъны юсюнден = |герб =Coat of arms of Mexico (1821-1823).svg |гербни юсюнден = |карта =First Mexican Empire (orthographic projection).svg |ачыкълау = |p1 = Джангы Испания |flag_p1 = Flag_of_New_Spain.svg |p2 = Испания |flag_p2 = Flag of Spain (1785-1873 and 1875-1931).svg |p3 = |flag_p3 = |p4 = |flag_p4 = |къуралгъанды =1822 джыл 21 июль |къурутулуннганды =1823 джыл 19 март |s1 = Мексика |flag_s1 = Flag of Mexico (1823-1864, 1867-1893).svg |s2 = Ара Американы Бирлешген Провинцилары |flag_s2 = Flag of the United Provinces of Central_America.svg |s3 = |flag_s3 = |s4 = |flag_s4 = |девиз = |ара шахар =[[Мехико]] |шахарла = |тил = [[испан тил]] |валюта = мексикан реал |къошакъ параметр = |параметрни ачыкълау = |джер ёлчем =4 925 283 |халкъ = |кърал оноу форма = [[конституциялы монархия]] |династия = |башчыланы чынлары1 = Мексиканы императору |башчы1 =[[Агустин Итурбиде|I Агустин]] |башчылыкъ этген джыллары1 = 1822 — 1823 |дин =[[католиклик]] }} '''Биринчи Мексикан империя''' ({{lang-es|Imperio Mexicano}}) — [[Мексика]]ны [[1822 джыл]]ны [[21 июля|21 июлюндан]] [[1823 джыл]]ны [[19 март]]ына дери кёзюуде официал аты болгъанды. Алгъыннгы [[Джангы Испания]]ны эмда [[Гватемала]] генерал-капитанствону [[территория]]сын алгъанды. Кечирек (1864–1867 джыллада) [[Экинчи Мексикан империя]] да болгъанды. <gallery perrow=2 widths="250px"> Файл:Emperor Agustin I of Mexico.jpg|Император I Агустин Файл:Political divisions of Mexico 1821 (location map scheme).svg|Мексикан империяны 24 провинциясы </gallery> == Джибериуле == * [https://web.archive.org/web/20050305022633/http://www.casaimperial.org/ Imperial House of Mexico] * [https://web.archive.org/web/20070207143906/http://www.allempires.com/article/index.php?q=Mexican_empire_i Mexican Empire] [[Категория:Тарих къралла]] [[Категория:Мексика]] [[pt:Império Mexicano#Primeiro Império Mexicano]] sbgog5om98533cvc8b4a7tnxoamj3dw 0 9929 124232 107500 2026-05-15T23:46:53Z InternetArchiveBot 8825 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 124232 wikitext text/x-wiki [[Файл:Архызский заповедник - обзорный вид.jpg|300px|right|thumb|Архыз заповедникни кёрюнюмю]] '''Архыз клисала''' ({{lang-ru|Зеленчукские храмы, Нижне-Архызские храмы}}) — [[X ёмюр]]де ишленнген юч [[христианлыкъ|христиан]] клисады. [[Уллу Инджик]] сууну ёзенинде, буруннгу Алан къралны ара шахарына саналгъан [[Тёбен Архыз буруннгу шахар орун]]ну территориясында (бусагъатда — [[Тёбен Архыз]] посёлок) орналадыла. == Шимал клиса == Шимал Архыз клиса, X—XIII ёмюрледе [[Алан епархия]]ны кафедрал клисалсы болгъанды. Къум ташдан къаланнганды. Планда къач шекеллиди. Клисаны притворун санамай узунлугъу — 21 метрди эмда мийиклиги бла тенгди, кенглиги — эки къатха азды. Фрескаларыны биразын XIX ёмюрню аягъында Д.М. Струков суратха салгъанды (ариу тюл). Суратла, ''Материал культураны тарихини институту''ну архивинде турадыла. Фрескала бизни заманнга дери сакъланмагъандыла, алай а алтарь терезелени тиклеринде оюула сакъланнгандыла. Клисаны хар къабыргъасында да буруннгу сюртюлгенини бояусуз къалгъанлары реставрацияны заманында сакъланнгандыла. Барабанда да сурат салыннганладан къалгъанла болургъа боллукъдула, алай а, аланы туз басыб, тюбюнден кёрюнмезге боллукъдула. В.А. Кузнецовну версиясына кёре бу клиса 914—916 джыллада биринчи болуб къурулгъанды эмда Сыйлы Николайгъа (''Никкол''гъа) аталгъанды. Башха версиягъа кёре Сыйлы Георгийге (''Гюрге''ге) аталгъанды. Клисада болгъандыла: Шимал Кавказда джангыз болгъан буруннгу ''диннге буруу тегене'', алтарь эм къыбыла къабыргъасыны къатында юч къабыр. {|class="graytable" |+ '''Шимал Архыз клиса''' (Х ёмюр). Къарачай-Черкес тарих-культура эм табийгъат музей-заповедник. | align="center" | [[Файл:Храм Архыз 1.jpg|center|250px]] | width="2%"| | align="center" | [[Файл:Храм Архыз 2.jpg|center|250px]] | width="2%"| | align="center" | [[Файл:Hram4.jpg|center|250px]] |- | align="center" | Уллу эшигини джанындан этилген карт | | align="center" | Онг джанындан этилген карт | | align="center" | Онг джанындан этилген карт | |} == Орта клиса == [[Файл:Hram2.jpg|200px|right|thumb|Орта Архыз клиса. Арт джанындан этилген карт]] Клиса, тытыр тылдан бла къум таш плиталадан къаланнганды. Мийиклиги бла узунлугъу тенгди, барабаныны терезелерини мийиклиги куполну радиусу бла тенгди. [[XIX ёмюр]]ню экинчи джарымында Тёбен Архызда Александр Невачы атына эркиши православ монастырь къуралгъанды. [[1897 джыл]]да монахла Орта клисаны орнуна салгъандыла эмда анда намаз этиуле бардыргъандыла. А.А. Демаков бла И.Л. Чумак айтханнга кёре, [[X ёмюр]]ню ал сюреминде Къутхарыучу Христосха аталыб къурулгъанды. == Къыбыла клиса == [[Файл:Hram1.jpg|200px|right|thumb|Къыбыла Архыз клиса]] Ёлчеми уллу болмагъан (6,16 м × 7,7 м) клисады. IX—X ёмюрледе ишлиннген (кечирек, орус стилге келиширча тюрлендирилгенди) Къыбыла клиса Россияда бусагъатха дери хайырланнган эм эски христиан клисады. [[1991 джыл]]да клиса Сыйлы файгъамбар Илиягъа (''Элия''гъа) аталгъанды эмда бусагъат заманда ишлеген православ клисады. == Дагъыда къарагъыз == * [[Архыз]] * [[Зеленчук джазыу]] * [[Сынты клиса]] * [[Чууана клиса]] == Белгиле == {{белгиле}} == Джибериуле == * [https://web.archive.org/web/20120614193112/http://www.dombayinfo.ru/arkhiz/info_arkhiz1 Нижне-Архызское городище: Зеленчукские храмы]{{ref-ru}} * [http://heritage.sai.msu.ru/history/hramy/sred/index.html Средний Зеленчукский храм]{{ref-ru}} * [https://web.archive.org/web/20070928042144/http://www.alanica.ru/hram/index.htm Средневековые христианские храмы Алании]{{ref-ru}} * [https://web.archive.org/web/20070313144935/http://osradio.ru/2006/02/04/xristianstvo_na_severnom_kavkaze_do_ego_prisoedinenija_k_rossii/ митрополит Гедеон Докукин «Древнехристианские археологические памятники Северного Кавказа»]{{ref-ru}} * [https://web.archive.org/web/20070930184928/http://www.rusarchives.ru/muslib/muslib_rf/kchr2.shtml Карачаево-Черкесский историко-культурный и природный музей-заповедник], [http://www.museum.ru/M1231]{{ref-ru}} * [http://kavkaz.memo.ru/digesttext/digest/id/602229.html Интервью Умара Эльканова в газета «Экспресс-почта» от 16 октября 2003 года про городище]{{ref-ru}} * [https://web.archive.org/web/20061014121720/http://real-alania.narod.ru/alanialand/page0.htm Фотографии и брошюры «Аланский мир 1 и 2» Карачаево-Черкесского историко-культурного и природного музея заповедника]{{ref-ru}} * [https://web.archive.org/web/20070927200322/http://osradio.ru/2007/07/24/viktorija_pischulina_issledovala_alanskoe_xramovoe_zodchestvo_perioda_srednevekovja/ Статья Мадины Тезиевой от 24.07 2007 «Виктория Пищулина исследовала аланское храмовое зодчество периода средневековья»]{{ref-ru}} * [https://web.archive.org/web/20080915041623/http://www.risk.ru/users/vik-33/4506/ Христианские храмы Архыза, фотоальбом]{{ref-ru}} {{commons|Category:Arkhyz}} [[Категория:Къарачай-Черкесияны тарихи]] q0732aljjeq8vaz66bgld4rty60ctia 0 11651 124230 115394 2026-05-15T23:28:43Z InternetArchiveBot 8825 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 124230 wikitext text/x-wiki '''McDonald’s Corporation''' ([[Россия]]да [[орус тил|орусча]] «'''Макдо́нальдс'''» сатыу-алыу марка хайырландырылады) — [[АБШ|американ]] корпорацияды, 2010 джылны эсеблерине кёре бютеу дунияда [[Subway (ресторанланы сети)|Subway]] ресторанладан сора экинчи эм уллу [[дженгил ашатыу|дженгил ашатыуну ресторан]] сеть болгъанды<ref name="sd.net.ua">[http://sd.net.ua/2011/03/08/subway-svergla-mcdonalds-s-trona-krupnejshej.html Subway свергла McDonald’s с трона крупнейшей ресторанной сети планеты]</ref>. 2011 джылны [[Fortune Global 500]] тизимине киреди (403-чю орун)<ref>[https://web.archive.org/web/20120305103042/http://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2011/full_list/401_500.html Fortune Global 500] // money.cnn.com {{проверено|16|5|2012}}</ref>. Компанияны аралыгъы [[Чикаго]]ну къатындагъы [[Оук-Брук]]дады, [[АБШ]]. == Тарихи == Компанияны [[1940 джыл]]да эки къарнаш Дик эмда Мак Макдоналдла къурагъадыла (биринчи ресторан [[Сан-Бернардино (АБШ)|Сан-Бернардинода]] ачылгъады, [[Калифорния]]), [[1948 джыл]]да «[[фастфуд|дженгил ашатыуну]]» концепциясы биринчи кере къуралгъанды. [[1954 джыл]]да [[Рей Крок]] Макдоналд къарнашладан [[франчайзинг]]ден энчи агент болургъа хакъланы сатыб алады. [[1955 джыл]]да ол кесини биринчи McDonald’s ресторанын [[Иллинойс]] штатдагъы [[Дез-Пленз]] шахарчыкъда ачады (бусагъатда корпорацияны музейиди). 1955 джылда Корок McDonald’s System, Inc компанияны регистрация этеди ([[1960 джыл]]да McDonald’s Corporation ат алады). [[1961 джыл]]да компаниягъа бютеу хакъланы Крок сатыб алады. == Иелери бла башчылыгъы == Компанияны акцияларыны 100 % чакълы бири эркин джюрюудеди. 2009 джылны июнуну арасына капитализация — $64,2 млрд болгъанды. Директорларыны кенгешини председатели эмда баш оноучусу — Джеймс Скиннерди (''James A. Skinner''), президенти — Дон Томпсон. == Ишлеую == McDonald’s марка бла 2009 джылны июнуну арасына дунияны 118 къралында 32 060 ресторан ишлегенди (аланы 14 минги АБШ-дадыла). Аланы аслам кесеги (25 578) [[коммерциялыкъ концессия|франчайзингни]] тамалында ишлегендиле, ол себебден ресторанланы ассортименти, порцияланы ёлчеми эмда къурамы къралгъа кёре тюрленирге болады<ref name="ved_06_09">''Жанет Эдами''. «Я люблю поесть, люблю еду», — Ральф Альварес, президент McDonald’s // Ведомости, 22.06.2009, № 112 (2382). [https://web.archive.org/web/20130730095742/http://news.mail.ru/society/2679419/ Копия текста]</ref>. 2010 джылны эсеблерине кёре McDonald’s марка бла дунияда 32 737 ресторан ишлегенди (алай бла, McDonald’s алчылыкъны [[Subway (ресторанланы сети)|Subway]] сетге бергенди)<ref name="sd.net.ua"/>. Команияны арт заманда терк айныгъан проектлерини бири кофеханаланы сети «McCafé» болгъанды. [[Файл:McDonaldsWorldLocations.svg|thumb|350px|right|«Макдоналдс» ресторанланы дунияда джайылыуу]] Ресторанланы ассортименти [[гамбургер]]леден (аланы ичинде «[[Биг Мак]]»), [[сэндвич]]леден, [[фри гардош]]дан, [[десерт]]леден, суусун ичиуледен э. а. к. къуралады. Дунияны къралларыны асламысында [[сыра]] да сатылады, алай а Россияда «Макдоналдс» ресторанла тамамы бла да алкоголь ичкисиздиле. Компанияны персоналыны 2008 джылгъа саны 400 адам болгъанды<ref>[http://www.hoovers.com/mcdonald%27s/--ID__10974--/free-co-factsheet.xhtml McDonald’s — Company Overview — Hoover’s] // hoovers.com {{проверено|22|6|2009}}</ref>. 2008 джылдан хайыры $23,5 млрд болгъанды ([[2007 джыл]]да — $22,8 млрд), операцион хайыры — $4,3 млрд ($2,4 млрд), таза хайыры — $2,6 млрд ($2,3 млрд)<ref>[http://www.hoovers.com/mcdonald%27s/--ID__10974,ticker__MCD--/free-co-fin-factsheet.xhtml McDonald’s — Financial Statements — Hoover’s] // hoovers.com {{проверено|22|6|2009}}</ref>. 2010 джылда хайыры рекорд дараджагъа чыгъады — $24,07 млрд. Таза хайыры уа- $4,94 млрд. == Хыртха уруу == [[Экили порция (фильм)|«Экили порция»]] ({{lang-en|Super Size Me}}) атлы документли фильмде, баш джигит 30 кюнню къуру [[фастфуд]] ашаб тургъанды, аны ичинде экспериментни шартлары бла кюнде эм азы бла бир кере ол McDonald’s-да ашаргъа керек болгъады. Бу эксперимент бошалгъандында, бойсунмагъан медицина къуралышда экспериментчини саулугъуна заран джетгенин белгилегендиле: аурлугъу 12 килограммгъа ёсюу, семириу, къанында шекерни дараджасы ёсюу, къарнында ауруула, халыны тюрлениулери д. а. к. Бериуни авторларыны сёзлерине кёре бу берилген заранны тюзетир ючюн джыл джарымлыкъ интенсив багъыу курс ючюн $50000 керек боллукъду. Алай а Макдоналдсда ашау кеси быллай эсеблеге келтирмейди. 90 кюн баргъан башха быллай экспериментде баш джигит 17 килограммгъа азгъанды, эмда саулугъуна багъыу керек заран алмагъанды<ref>{{cite web |url=http://www.kp.ru|title= Мужчина похудел после трех месяцев еды в Макдональдсе|publisher=Новости KP.RU |accessdate=2014-01-13 |lang=ru}}</ref>. McDonald’s-ны хантларыны хазырлауда кёб тюрлю<ref>https://web.archive.org/web/20101209191218/http://nutrition.mcdonalds.com/nutritionexchange/ingredientslist.pdf</ref> химиялыкъ азыкъ къошакъла хайырландырыладыла ([[ароматизатор]]ла, стабилизаторла, консервантла, боятыучула.). [[Файл:DowneyMcdonalds.jpg|thumb|220px|Дунияда ишлеген «Макдоналдс» ресторанладан эм эскиси ([[Дауни (Калифорния)|Дауни]], [[Калифорния]] штат, [[АБШ]])]] «Макдоналдс» глобализацияны негатив юлгюсю кибик кёргюзюледи. Бу ресторанлагъа [[Антиглобализм|антиглобалистле]] чабаргъа ёчдюле. == Менюсу == «McDonald’s» — франчайзинг компания болгъаны себебли тюрлю-тюрлю къраллада меню башха болургъа болады. Сёз ючюн, [[Израиль|Израилде]] «McDonald’s» [[Пита|лафеде]] [[фалафель]] бла [[кебаб]]ланы сатады («МакКебаб»). Тюбюнде берилген меню толу тюлдю, ортакъ хантладан къуралгъанды. [[Файл:Big Mac hamburger - Japan (4).jpg|thumb|200px|Биг Мак — «Макдоналдсны» эм белгили бургери]] [[Файл:Big N Tasty burger.jpg|thumb|200px|Биг Н’Тейсти]] === Тууар этден сандвичле === * [[Биг Мак]] ({{lang-en|Big Mac}}) * Биф аля рус * [[Гамбургер]] ({{lang-en|Hamburger}}) * [[Чизбургер]] экили чизбургер ({{lang-en|Cheeseburger}|Double Cheeseburger}}) * Биг Тейсти ({{lang-en|Big N' Tasty}}) * Роял Чизбургер [[Файл:Chicken McNuggets.jpg|thumb|200px|Чикен МакНаггетс]] === Тауукъ эмда чабакъ === * МакЧикен ({{lang-en|McChicken}}) * Чикен МакНаггетс ({{lang-en|Chicken McNuggets}}) * Филе-О-Фиш ({{lang-en|Filet-O-Fish}}) * Чикенбургер === Башха === * Хэппи Мил ({{lang-en|Happy Meal}}) === Эртден азыкълары === * МакМаффинле ({{lang-en|McMuffins}}) * Гаккылы эмда тонгуз котлетли МакМаффин, гаккылы эмда котлетли экили макМаффин с яйцом и котлетой * Фреш МакМаффин бла экили фреш МакМаффин * Гаккылы эмда бышлакълы МакМаффин * Гаккылы эмда беконлу МакМаффин * Тонгуз котлетли МакМаффин * Чикен фреш МакМаффин * Блинле * Омлет * Уллу эртден азыкъ * Хашбраун === Ичиуле === * МакКофе ({{lang-en|McCafe}}) === Десертле === * МакФлурри ({{lang-en|McFlurry}}) * Сандэй ({{lang-en|Sanday}}) * Милкшейк тюрлю-тюрлю къошакълары бла * МакСанди тюрлю-тюрлю къошакълары бла * МакПирог тюрлю-тюрлю къошакълары бла == Фотогалерея == <center> <gallery perrow="5"> Image:Kobe Sannomiya04s3000.jpg| '''«Макдоналдс»''' ресторан [[Кобе]]де, [[Япония]] Image:McDonald's in Exeter 2007.jpg| '''«Макдоналдс»''' ресторан [[Эксетер]]де, [[Девоншир]] графлыкъ ([[Уллу Британия]]) Image:Kosher McDonald's restaurant in Ramat-Gan.jpg|[[Рамат-Ган]]да [[кашрут|кошер]] '''«Макдоналдс»''' ресторанны джазыуу, Израиль File:McDonalds in Dubai 3.JPG|«Макдоналдс» [[Дубай (шахар)|Дубайда]], [[Бирлешген Араб Эмиратла|БАЭ]] File:МакДоналдс в Порту (Португалия).jpg|«Макдоналдс» [[Порту]]да, [[Португалия]] </gallery> </center> == Джибериуле == * [http://www.mcdonalds.com Компанияны официал халкъла арасы сайты] {{ref-en}} * [https://web.archive.org/web/20140208014459/http://mcdonalds.ru/ Компанияны Россияда официал сайты] {{ref-ru}} == Белгиле == {{белгиле}} {{Commons|McDonald's}} [[Категория:McDonald’s| ]] [[Категория:Дженгил ашатыу]] [[Категория:Ресторанла]] 7nh2ohq2vlsgzfv8otjg4lddpaghwe0 0 12551 124208 114577 2026-05-15T21:34:26Z DarqaviPalladin 4737 124208 wikitext text/x-wiki {{Магъанала}} {{Джерлешим |аты =Чикаго |ориг. аты =Chicago<br />[[file:Chicago montage.jpg|300px]] |фото = |байракъ = Flag of Chicago, Illinois.svg |герб =Seal of Chicago, Illinois.svg |тенгизден мийиклик = 179 |кърал =АБШ |сагъат бёлге =[[UTF-6]], <br> [[UTF-5]] Джай заман |баш.къошакъ.параметр =[[АБШ-ны административ бёлюнюую|Штаты]] |баш.параметрни.ачыкълау ={{Байракъландырыу|Иллинойс}} |тюб.къошакъ.параметр =[[Округ (АБШ)|Округу]] |тюб.параметрни.ачыкълау =[[Ду-Пейдж (округ)|Ду-Пейдж округ]], [[Кук (Иллинойс, округу)|Кук округ]] |къошакъ.параметр#3 = |параметрни.ачыкълау#3 = |къошакъ.параметр#4 = |параметрни.ачыкълау#4 = |админ.бёлюннгени = |карта = |картаны ёлчеми = |loc-map = |lat_dir = N|lat_deg = 41|lat_min = 54|lat_sec = |lon_dir = W|lon_deg = 87|lon_min = 39|lon_sec = |CoordAddon = type:city(2862244)_region:US |къралны картасыны ёлчеми =300 |майдан =606,1 |халкъ =2 714 856 |саналгъан джыл =2012 |басыннганы =4480 |агломерация =9 522 434 |миллет къурам = |дин къурам = |статус = |башчы =[[Брэндон Джонсон]] |web =http://cityofchicago.org/ |телефон =312, 773, 872 |почта = |автомобиль код = |статистика.къошакъ.параметр =Чам аты |статистика.параметр.ачыкълау =Джеллени шахары |Къуралгъанды=[[1795 джыл]]да|Шахар болгъанды=[[1837 джыл]]да|гербини юсюнден статья=Чикагону мухуру|байрагъыны юсюнден статья=Чикагону байрагъы}} Чикаго ({{lang-en|Chicago}}, <small>МФА:</small> {{IPA|[ʃɪˈkɑːgoʊ]}} <small>неда</small> {{IPA|[ʃɪˈkɔːgoʊ]}}) - [[АБШ]] адам саны бла ючюнчю орунда тургъан шахарыды. Бек уллу темир джол эм мешна тюйюмчек. [[Нью-Йорк|Нью-Йоркдан]] сора экинчи уллу финанс аралыкъды. [[Иллинойс]] штатда [[Мичиган (кёл)|Мичиган кёлню]] джагъасында орналыпды. Чикагону адам саны (2012 джылны санаууна кере) 2 695 000 чакълыды ([[Акъ американлыла|акъ американлыланы]] саны 45%). Чикагогъа дагъыда "Экинчи шахар" неда "Джеллени шахары" дейдиле. == Тарихи == === XVII—XIX емюрле === [[File:Chicago-fire1.jpg|thumb|left|Чикагода уллу ёртенни [[Чикагода уллу ёртен|сураты]]]] [[File:En-Chicago-CiteSourceWindyCityHistory01.gif|thumb|left|Бу къагъытда Чикагогъа биринчи кере «Джеллени шахары» дегендиле]] Картагъа Чикаго биринчи кере 1833 джыл 350 адамы болгъан элчикча тюшгенди {{-1|<ref>{{cite web | author= | title= Timeline: Early Chicago History| url= http://www.pbs.org/wgbh/amex/chicago/timeline/index.html| archiveurl= http://www.webcitation.org/5h38n983V| work= Chicago: City of the Century | publisher= WGBH Educational Foundation And Window to the World Communications, Inc.| archivedate= 2009-05-26| date= 2003| accessdate= 2009-05-26}}</ref>}}. Чикаго деген ат былайда алгъын джашагъан халкъны тилинден алыннганды, ол ''shikaakwa'' деб окъулады, агъач сохан, сарсмакъ деб кёчюрюледи.{{-1|<ref>"Origin of the word Chicago"// ''History of Chicago,'' A.&nbsp;T.&nbsp;Andreas, Chicago (1884) pp 37–38.</ref><ref name="Swenson, John F. 235–248">{{Cite journal| author=Swenson, John F. | title = Chicagoua/Chicago: The origin, meaning, and etymology of a place name | journal=Illinois Historical Journal | volume = 84 | issue = 4 | date = Winter 1991 | pages = 235–248 | issn = 0748-8149 | oclc = 25174749 }}</ref><ref name="mcc">{{cite web|url= http://linguistlist.org/issues/12/12-3157.html|title= "Chicago" Etymology|author=McCafferty, Michael|date=December 21, 2001|publisher=The LINGUIST List |accessdate=2009-10-22}}</ref><ref>{{Cite journal|last=McCafferty|first=Michael|date=Summer 2003|title=A Fresh Look at the Place Name Chicago|journal=Journal of the Illinois State Historical Society|volume=96|issue=2|publisher=Illinois State Historical Society|issn=1522-1067|url= http://findarticles.com/p/articles/mi_qa3945/is_200307/ai_n9266765/?tag=content;col1|accessdate=2009-10-22}}{{dead link|date=February 2012}}</ref>}} 1837 джыл Чикаго 'шахар' деген атны алгъанды, юч джылдан адам саны 4 мингнге джетеди. 1856 джылда шахарны башчылыгъы [[АБШ]]-да биринчи ара багуш быргъы система ишлерге оноу этеди <ref>{{cite web|url=http://www.jonathanriley.net/chicsrc_stuff_that_never_made_it.html#february_14th_1856|title=Chicago Daily Tribune, Thursday Morning, February 14|publisher=Jonathanriley.net|date=|accessdate=2009-05-04|deadlink=404|archiveurl=http://web.archive.org/20130731132811/www.jonathanriley.net/chicsrc_stuff_that_never_made_it.html#february_14th_1856|archivedate=2013-07-31}}</ref>. Ишни къурамына кёре кирле [[Мичиган (кел)|Мичиганнга]] тегюлюрге керек эдиле. 1871 джыл шахарны иги кесеги уллу отда кюйгенди. Ол шахарны джангыдан ишлерге онг бергенди. Аны бла уа [[АБШ]]-да биринчи эм мийик юйлени ишлеую башланнганды <ref>Bruegmann, Robert (2004—2005). [http://www.encyclopedia.chicagohistory.org/pages/181.html Built Environment of the Chicago Region]. ''Encyclopedia of Chicago (online version)''</ref>. <div class="tright" style="clear:none"></div> <div class="tright" style="clear:none"></div> == Белгиле == [[Категория:АБШ-ны шахарлары]] [[Категория:Иллинойсны шахарлары]] [[Категория:Чикаго]] 6xj3s06slh3owpp5yq8cc8pjxt3opav 124215 124208 2026-05-15T21:50:11Z DarqaviPalladin 4737 124215 wikitext text/x-wiki {{Магъанала}} {{Джерлешим |аты =Чикаго |ориг. аты =Chicago<br />[[file:Chicago montage.jpg|300px]] |фото = |байракъ = Flag of Chicago, Illinois.svg |герб =Seal of Chicago, Illinois.svg |тенгизден мийиклик = 179 |кърал =АБШ |сагъат бёлге =[[UTF-6]], <br> [[UTF-5]] Джай заман |баш.къошакъ.параметр =[[АБШ-ны административ бёлюнюую|Штаты]] |баш.параметрни.ачыкълау ={{Байракъландырыу|Иллинойс}} |тюб.къошакъ.параметр =[[Округ (АБШ)|Округу]] |тюб.параметрни.ачыкълау =[[Ду-Пейдж (округ)|Ду-Пейдж округ]], [[Кук (Иллинойс, округу)|Кук округ]] |къошакъ.параметр#3 = |параметрни.ачыкълау#3 = |къошакъ.параметр#4 = |админ.бёлюннгени = |карта = |картаны ёлчеми = |loc-map = |lat_dir = N|lat_deg = 41|lat_min = 54|lat_sec = |lon_dir = W|lon_deg = 87|lon_min = 39|lon_sec = |CoordAddon = type:city(2862244)_region:US |къралны картасыны ёлчеми =300 |майдан =606,1 |халкъ =2 714 856 |саналгъан джыл =2012 |басыннганы =4480 |агломерация =9 522 434 |миллет къурам = |дин къурам = |статус = |башчы =[[Брэндон Джонсон]] |web =http://cityofchicago.org/ |телефон =312, 773, 872 |почта = |автомобиль код = |статистика.къошакъ.параметр =Чам аты |статистика.параметр.ачыкълау =Джеллени шахары |Къуралгъанды=[[1795 джыл]]да|Шахар болгъанды=[[1837 джыл]]да|гербини юсюнден статья=Чикагону мухуру|байрагъыны юсюнден статья=Чикагону байрагъы|Commons категория=Chicago}} Чикаго ({{lang-en|Chicago}}, <small>МФА:</small> {{IPA|[ʃɪˈkɑːgoʊ]}} <small>неда</small> {{IPA|[ʃɪˈkɔːgoʊ]}}) - [[АБШ]] адам саны бла ючюнчю орунда тургъан шахарыды. Бек уллу темир джол эм мешна тюйюмчек. [[Нью-Йорк|Нью-Йоркдан]] сора экинчи уллу финанс аралыкъды. [[Иллинойс]] штатда [[Мичиган (кёл)|Мичиган кёлню]] джагъасында орналыпды. Чикагону адам саны (2012 джылны санаууна кере) 2 695 000 чакълыды ([[Акъ американлыла|акъ американлыланы]] саны 45%). Чикагогъа дагъыда "Экинчи шахар" неда "Джеллени шахары" дейдиле. == Тарихи == === XVII—XIX емюрле === [[File:Chicago-fire1.jpg|thumb|left|Чикагода уллу ёртенни [[Чикагода уллу ёртен|сураты]]]] [[File:En-Chicago-CiteSourceWindyCityHistory01.gif|thumb|left|Бу къагъытда Чикагогъа биринчи кере «Джеллени шахары» дегендиле]] Картагъа Чикаго биринчи кере 1833 джыл 350 адамы болгъан элчикча тюшгенди {{-1|<ref>{{cite web | author= | title= Timeline: Early Chicago History| url= http://www.pbs.org/wgbh/amex/chicago/timeline/index.html| archiveurl= http://www.webcitation.org/5h38n983V| work= Chicago: City of the Century | publisher= WGBH Educational Foundation And Window to the World Communications, Inc.| archivedate= 2009-05-26| date= 2003| accessdate= 2009-05-26}}</ref>}}. Чикаго деген ат былайда алгъын джашагъан халкъны тилинден алыннганды, ол ''shikaakwa'' деб окъулады, агъач сохан, сарсмакъ деб кёчюрюледи.{{-1|<ref>"Origin of the word Chicago"// ''History of Chicago,'' A.&nbsp;T.&nbsp;Andreas, Chicago (1884) pp 37–38.</ref><ref name="Swenson, John F. 235–248">{{Cite journal| author=Swenson, John F. | title = Chicagoua/Chicago: The origin, meaning, and etymology of a place name | journal=Illinois Historical Journal | volume = 84 | issue = 4 | date = Winter 1991 | pages = 235–248 | issn = 0748-8149 | oclc = 25174749 }}</ref><ref name="mcc">{{cite web|url= http://linguistlist.org/issues/12/12-3157.html|title= "Chicago" Etymology|author=McCafferty, Michael|date=December 21, 2001|publisher=The LINGUIST List |accessdate=2009-10-22}}</ref><ref>{{Cite journal|last=McCafferty|first=Michael|date=Summer 2003|title=A Fresh Look at the Place Name Chicago|journal=Journal of the Illinois State Historical Society|volume=96|issue=2|publisher=Illinois State Historical Society|issn=1522-1067|url= http://findarticles.com/p/articles/mi_qa3945/is_200307/ai_n9266765/?tag=content;col1|accessdate=2009-10-22}}{{dead link|date=February 2012}}</ref>}} 1837 джыл Чикаго 'шахар' деген атны алгъанды, юч джылдан адам саны 4 мингнге джетеди. 1856 джылда шахарны башчылыгъы [[АБШ]]-да биринчи ара багуш быргъы система ишлерге оноу этеди <ref>{{cite web|url=http://www.jonathanriley.net/chicsrc_stuff_that_never_made_it.html#february_14th_1856|title=Chicago Daily Tribune, Thursday Morning, February 14|publisher=Jonathanriley.net|date=|accessdate=2009-05-04|deadlink=404|archiveurl=http://web.archive.org/20130731132811/www.jonathanriley.net/chicsrc_stuff_that_never_made_it.html#february_14th_1856|archivedate=2013-07-31}}</ref>. Ишни къурамына кёре кирле [[Мичиган (кел)|Мичиганнга]] тегюлюрге керек эдиле. 1871 джыл шахарны иги кесеги уллу отда кюйгенди. Ол шахарны джангыдан ишлерге онг бергенди. Аны бла уа [[АБШ]]-да биринчи эм мийик юйлени ишлеую башланнганды <ref>Bruegmann, Robert (2004—2005). [http://www.encyclopedia.chicagohistory.org/pages/181.html Built Environment of the Chicago Region]. ''Encyclopedia of Chicago (online version)''</ref>. <div class="tright" style="clear:none"></div> <div class="tright" style="clear:none"></div> == Белгиле == [[Категория:АБШ-ны шахарлары]] [[Категория:Иллинойсны шахарлары]] [[Категория:Чикаго]] 57v5z07l9bxfpr3mk8uwc21nc067fo8 0 16245 124234 119523 2026-05-16T01:01:23Z InternetArchiveBot 8825 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 124234 wikitext text/x-wiki {{Кесамат|аты=Мюнхен келишиу<br> {{lang-cs|Mnichovská dohoda}}<br> {{lang-sk|Mníchovská dohoda}}<br>{{lang-en|Munich Agreement}}<br> {{lang-de|Münchner Abkommen}}<br> {{lang-fr|Accords de Munich}}<br> {{lang-it|Accordi di Monaco}}|толу аты=|сураты=Bundesarchiv Bild 183-R69173, Münchener Abkommen, Staatschefs.jpg|кенглиги=350px|башлыгъы=Мюнхен келишиуге къол салыннган заманда. Солдан онгнга: [[Чемберлен, Невилл|Чемберлен]], [[Даладье, Эдуар|Даладье]], [[Гитлер, Адольф|Гитлер]], [[Муссолини, Бенито|Муссолини]] эмда [[Чиано, Галеаццо|Чиано]]|типи=Халкъла арасы келишиу|хазырланыу_датасы=29 сентябрь 1938 джыл|къол_салыу_датасы=30 сентябрь 1938 джыл|къол_салыннган_джери={{байракъ|Нацист Германия}} [[Фюрербау]], [[Мюнхен]], [[Нацист Германия|Германия]]|кючге_киргени=1938 джыл|шартлары=[[Судетлени аннексиясы|Чехословакия Германиягъа Судет бёлгени береди]]|джанла={{байракъландырыу|Нацист Германия}}<br>{{байракъландырыу|Уллу Британия}}<br>{{Байракъландырыу|Франция}}<br>{{байракъландырыу|Италия|ВМС-1861-1946}}}} '''Мюнхен келишиу''' ('''Мюнхен тиллешиу''' да дейдиле) — [[Нацист Германия|Германия]] бла [[Уллу Британия]], [[Ючюнчю Француз республика|Франция]] эмда [[Италия короллукъ (1861—1946)|Италия короллукъну]] арасында [[Мюнхен]]де 1938-чи джылны 29-чу сентябрында хазырланнган, эмда ол джылны 29-чу сентябрыны кечесинден 30-чу сентябрны тангына дери къол салыннган келишиудю. Аннга къол салгъанла: Германияны рейхскомиссары [[Гитлер, Адольф|Адольф Гитлер]], Уллу Британияны премьер-министри [[Чемберлен, Невилл|Невилл Чемберлен]], Францияны премьер-министри [[Даладье, Эдуар|Эдуар Даладье]] эмда Италияны премьер-министри [[Муссолини, Бенито|Бенито Муссолини]]. Келишиуге кёре [[Биринчи Чехословак республика|Чехословакия]] 10 кюнню ичинде Судет бёлгесин бош этиб, Германиягъа берирге керек болгъанды. [[Польша Республика (1918—1939)|Польша Республика]] бла [[Маджар короллукъ (1920—1946)|Маджар короллукъну]] басмыларындан сора, Мюнхен келишиуге Чехословакиядан ол къралла бла территориялыкъ дауларын да тюзетирин даулагъан салыу къошулгъанды. Чехословак делегацияны келечилери [[Масаржик, Губерт|Губерт Масаржик]] бла [[Мастны, Войтех|Войтех Мастны]] анда болгъандыла, алай а келишиуню шартлары сюзюлген заманда къошулмагъандыла, аланы къуру хазыр документге къол салыргъа чакъыргъандыла. 30-чу сентябрны эртденбласында Чехословакияны президенти [[Бенеш, Эдвард|Эдвард Бенеш]] бу келишиуню шартларын Миллет джыйылыудан разылыкъ алмагъанлай къабыл этгенди. 1-чи октябрда герман аскерле Чехословакияны чеклерин ётгендиле, эмда 10-чу октябргъа [[Судетлени аннексиясы|Судетлени бютеу территориясын]] алгъандыла<ref>LAKOSIL, Jan; SVOBODA, Tomáš. Sudety 1938. Praha: Mladá fronta, 2014</ref>. Ол кюн огъунакъ Чехословакия Польшаны [[Тешин дау|аннга Тешин бёлгени бериу]] ультиматумун къабыл этгенди, 2-чи октябрда бу бёлгени поляк аскерле кючлегендиле. Мюнхен келишиуге къол салыннгандан кёб турмай, 1938-чи джылны 2-чи октябрында [[Биринчи Вена арбитраж]] джыйылгъанды, анда Чехословакиядан Маджаргъа Словакияны къыбыла районларын эмда Карпат Украинаны (Карпат Русь), Польшагъа да шималда энтда талай районну берирге оноу бегитгенди. 1939-чу джылны мартында Биринчи Словак Республика баямланады, ол къуралгъандан кёбтурмай [[Богемия эм Моравияны протектораты]] къуралыб, Германия къалгъан чех джерлени да толусу бла кючлейди. Мюнхен келишиу британ-француз [[джарашыулукъ политика]]ларыны кульминациясына саналады. Европада Гитлер къабындырыргъа излеген къазуат талай заманнга артха къоюлгъанды. Уллу Британия бла Франция, Чехословакия Германияны дауларын толтурургъа разы болмасала аладан болушлукъ болмазлыгъын ангылатхандыла. Къазуатдан къачар ючюн Чехословакия келишиуню шартларына разы болургъа зорланнганды. == Ал тарих == === Чехословакия 1920—1938 джыллада === [[Австрия-Маджар]]ны кесегинден Чехословак кърал, [[Версаль кесамат|1919-чу джылдагъы Версаль кесаматны]] тамалында къуралгъанды. Аны тамалын салгъанла [[Масарик, Томаш Гарриг|Масарик]] бла [[Бенеш, Эдвард|Бенеш]] болгъандыла, аланы кючлери бла джангы кърал иги танг территориягъа ие болгъанды. Ол себебден къралда [[чехлиле]] адам санындан 46 %, [[словаклыла]] — 13 %, [[немецле]] 28 %, [[маджарлыла]] 8 %, къалгъан 5 % асламысы [[украинлиле]], [[полякла]] эмда [[чууутлула]] болгъандыла<ref>{{Книга|автор=[[Усовский, Александр Валерьевич|Усовский А. В.]]|заглавие=Военные преступники Черчилль и Рузвельт|ответственный=|издание=|место=М.|издательство=[[Яуза-Пресс]]|год=2012|страницы=228|страниц=288|isbn=978-5-9955-0474-0|isbn2=}}</ref>. Австриядан айрылыуу бла Чехословакия асламысы Германия бла Австриягъа тёлетилген репарацияланы тёлеуден къутулгъандыла ([[Версаль кесамат]]). Бу чехословакланы индустрия айныуда Германияны озаргъа амал бергенди, [[Глинка, Андрей|словак сепаратизм]] миллетчиликге да къарамай республикада система бегигенлей тургъанды. Алай а 1929—1933 джыллан экономикалыкъ кризиси кёб адамны орамлагъа атханды, 1933-чу джылладан башлаб немецлеге хоншу Германиядан нацист пропаганда да уллу басым этгенлей тургъанды. Экспорт чыгъарыуда кёб къатышгъан судет немецлеге кризис чехлиле бла словаклыладан эсе ачы ургъанды, 1936-чы джылгъа Чехословакияда ишсизлени 60% немецле болгъандыла. Чехословакия аскер ангыламда да кючлю кърал болгъанды. Бу Германияны рахатсыз этгенлей тургъанды. Къазауат башланнганы болса, Чехословакия Германияны къыбыла бёлгелерин бомбаларгъа плацдарм болургъа болгъандыла. Аны тышында да Германия Чехословакияны аскер промышленностуна кёз атханды. Алай бла Судет бёлгеде джашагъан немецлеге болушлукъ, Чехословакияны ич ишлерине къатышыргъа формал чурум кибик саналыргъа боллукъду<ref>{{Книга|автор=[[Исаев, Алексей Валерьевич|Исаев А.]], [[Драбкин, Артём Владимирович|Драбкин А.]]|заглавие=История Великой Отечественной войны 1941—1945 гг. в одном томе|год=2018|место=М.|издательство=[[Яуза (издательство)|Яуза]]; Якорь|страницы=22—23|isbn=978-5-04-093289-4}}</ref>. [[Файл:Sudetendeutsche.png|мини|слева|1934-чю джылда Чехияда немецле джашагъан бёлгеле, 20% неда аслам (къызгъылдым), 50% неда аслам (къызыл), 80% неда аслам (къараууз-къызыл)]] [[Файл:Konrad Henlein (1898-1945).jpg|мини|Судет немецлени партиясыны башчысы Конрад Хенляйн]] === 1938-чи джылгъа Ара Европада болум === 1938-чи джылда [[Чехословакия]]да 14 миллион адам джашагъанды, аладан 3,5 млн [[судет немецле|Судет бёлгеде джашагъан немецле]] (2,8 млн), эмда Словакия Карпат Украинада ([[карпат немецле]], 700 минг). Чехословакияны индустриясы эм айныгъанланы ичинде болгъанды, аланы ичинде аскер индустрия да. «[[Шкода Холдинг|Шкода]]» холдингни заводлары Германияны оккупациясындан башлаб [[Польша|Польша]] бла къазауатны башланыууна дери бютеу британ аскер промышленность чыгъаргъан чакълы бир аскер керек чыгъаргъанды<ref name="mgimo">[[Павлов, Николай Валентинович|Павлов Н. В.]] [https://mgimo.ru/files/210929/III_reich.pdf Внешняя политика третьего рейха (1933—1945)] {{Wayback|url=https://mgimo.ru/files/210929/III_reich.pdf |date=20201027092311 }} // MGIMO.ru. — 2012. — Январь.</ref>. Чехословакия дунияны эм алчы сауут экспортерларыны бири болгъанды, аскеринде да эм модерн сауут болгъанды, Судет бёлгедеги деменгили бетджанла да къралны къазауат боллукъ болса кесин къоруулаялырына умут бергендиле. [[Судет немцле]], орта ёмюрледеги Кюнчыгъыш колонизацияны туудукълары болгъандыла<ref name="NE">[[Нольте, Эрнст|Nolte E.]] Die faschistischen Bewegungen. München, 1966. S. 246.</ref>, ала регионну халкъыны 90 % болгъандыла. Чехословакия суверенитетин баямлагъанындан сора, немецле Австрия империяны чеклеринде болгъан онглу болумларын тас этгендиле, ол себебден аланы ичинде Чехословакияны словян халкъындан зулум чегебиз деген оюм джюрюгенди. Ала Германиягъа къошулургъа излегендиле. Бу муратланы келечилерини бири да миллет-сепаратист [[Судет-немец партия]]ны башчысы [[Генлейн, Конрад|К. Генлейн]] болгъанды. Правительство судет немецлени Миллет джыйылыуда, джерли кеси оноуда келечиликлерин аслам этгенди, ана тиллеринде окъуу алыуну гарантия этгенди, алай а тикликни джумушаталмагъанды. Бу хал бла хайырланыб, [[Гитлер]] 1938-чи джылны февралында [[Рейхстаг (Веймар республика)|рейхстагга]] «Чехословакиядагъы немец къарнашларыбызны къыйын шартларына эс бёлюрге» демагогиялыкъ чакъырыу этгенди. === Биринчи Судет кризис === Австрияны [[аншлюс]]ундан сора, 1938-чи джылны мартында Генлейн Берлиннге келеди, анда андан ары не этерине инструкцияла алады. Апрелде паритясы {{iw|Карлсбад программа|Карлсбад программаны|cs|Karlovarský program}} алады, анда автономия дауланады. Майда генлейнчиле Германия джанлы пропаганданы кючлендиредиле, Судет джерлени Германиягъа къошулургъа референдум даулайдыла, 22-чи майгъа, муницпал сайлаулагъа путч хазырлайдыла — ала бу сайлауланы плебисцитге бурургъа излейдиле. Аны бла бирге [[Вермахт|вермахтны]] бёлеклери чехословак чекге джюрюйдюле. Бу биринчи Судет кризисге чурум болады. Чехословакияда кесекли мобилизация бардырылады, аскерле Судетледе чек бетджанланы кючлендиредиле. Ол заманда огъунакъ Чехословакия джанлы болгъанын [[СССР]] бла [[Франция]] баямлайдыла (1935-чи джылны 2-чи майындан совет-француз кесаматха эмда 1935-чи джылны 16-чы майындан совет-чехословак кесаматха кёре). Кризисни кюч бла оноуун этиуге Германияны джандашы Италия огъунакъ протест этеди. Судетлени немецлени сепаратист къозгъалыуларына таяныб сыйыру план бу джол толмайды.<ref name="mgimo" /> Гитлер кёрюшюулени башлайды. Кёрюшюуле Генлейн бла чехословак правительствону арасында баргъанды, алагъа арачылыкъ этген Уллу Британияны энчи келечиси [[Ренсимен, Уолтер, 1-чи виконт Ренсимен Доксфордчу|лорд Ренсимен]] болгъанды (къара: [[Ренсименни миссиясы]]). 21-чи майда Парижде польшачы келечи Юлиуш Лукасевич АБШ-ны Франциядагъы посолу [[Буллит, Уильям|Буллитге]], СССР Польшаны территориясы бла Чехословакиягъа болушлукъгъа аскер ётдюрюрге кюрешсе къазауат баямларыгъын билдиргенди. Румыния, кеси территориясы бла совет аскерлени иймезлигин тыш ишлени министри [[Тэтэреску, Георге|Татареску]] мартны биринчи джарымында да айтхан эди.<ref>Волков В. К. Мюнхенский сговор и балканские страны. М.: Наука, 1978.- с. 18</ref> Бу барысы да Совет Союзну да хоншу къралланы кючлеу политикасындан къоркъуу бла болгъанды. 27-чи майда Польшаны посолу бла ушакъда Францияны тыш ишлерини министри [[Бонне, Жорж|Жорж Бонне]] «[[Геринг, Герман Вильгельм|Герингни]] Чехословакияны Герминия бла Маджарны арасында юлешиу эмда Тешин Силезияны Польшагъа бериуню юснден планы кишиге сыр болмагъанын» билдиргенди.<ref>[https://web.archive.org/web/20120505082142/http://www.istorya.ru/book/ww2/48.php Чехословацкий кризис] {{Wayback|url=http://www.istorya.ru/book/ww2/48.php |date=20120505082142 }} // История второй мировой войны 1939—1945 гг. Т. 2. Накануне войны — М.: [[Воениздат]], 1973. — 474 c.</ref> === Экинчи Судет кризис === 1938-чи джылны 7-чи сентябрында судет немецле бла полиция эмда аскерле арасында сауутлу къаугъала чыкъгъадыла, Генлейн джангыдан чехословак правительство бла кёрюшюулерин тохтатханды. Францияда резервчилени чакъырыу башланнганды. 11-чи сентябрда Ингилиз бла Франция къазауат башланса Чехословакияны джанында боллукъларын баямлагъандыла, алай а Германия ишни къазауатха джетдирмесе, излегенин алаллыгъын да билдиргендиле. Экинчи кюнда Нюрнбергде партиясыны съездинде Гитлер, Ингилиз, Франция эмда Польша бла мамырлыкъда джашаргъа излегенин, алай а судет немецлеге этилген "зулумла" тохтатылмаса алагъа болушлукъ берирге керек боллугъун айтханды. 13-чю сентябрда Судетледе немец аякъланыу башланады, Чехословакияны правительствосу судет немецле джерлешген джерлеге аскерлени киргизиб, анда аскер болумну баямлайдыла. Генлейн, Судетледе аскер болумну къоратыуун, чехословак аскерлени чыгъарылыуун, мизамны сакълауну да джерли органлагъа берилирин даулайды. Лондонда, Германиядагъы ингилиз посолдан телеграмма аладыла, анда чехословак правительство Генлейни ультиматумуна разы болмаса, къазауат башланыргъа боллугъун билдирилгенди. 14-чи сентябрда [[Чемберлен, Невилл|Чемберлен]] телеграмма бла Гитлерге аны бла «мамырлыкъны къутхарыр ючюн» Германиягъа келиб тюбеширге разы болгъанын билдиргенди. 15-чи сентябрда Чемберлен Гитлер бла [[Бавар Альпла]]дагъы [[Берхтесгаден]] шахарны къатында тюбешгенди. Бу тюбешиуде [[фюрер]] мамрлыкъ излегенин, алай а чехословак проблема бир джанына бомласа, къазауатха да хазыр болгъанын билдиргенди. Великобритания, къазауатдан джанларгъа излей эсе, Судет бёлгени Германиягъа [[миллетлени кеслерини белгилеу хакълары]]ны тамалында берирге разы болургъа кереклиси айтылгъанды. Чемберлен, мыннга разы болгъанды. Чехословак аскерле путчну басдыргъандыла, Генлейн эсе уа Германиягъа къачханды. 16-чы сентябрда, чехословак правительство судет немецлени алчысы Гелейнни Германиягъа къачханындан сора, аны тутаргъа ордер чагъаргъанды, Чехослоакияда болум анданда тик болгъанды. Францияны премьер-министри Эдуар Даладье британ къуллукъчула бла тюбешир ючюн Лондоннга учханды. Францияны теджеулери Германиягъа къаршчы къазауат ачыудан башлаб, Германиягъа Судетлени бериб рахатлатайыкъ дегеннге дери айры оюмладан болгъанды. 17-чи сентябрда, Гитлер судет немецледен сауутлу къуралыш къураргъа буйрукъ береди. Къуралыш немец властла бла сауутландырылгъанды эмда юретилгенди. Ол Чехословакияда террор актла этгенди. Артда, агрессияны белгилеген конвенцияны тамалында, чехословак президент Эдвард Бенеш бла сюргюнде правительство 1938-чи джылны 17-чи сентябрын баямламагъан герман-чехословак къазауат кибик белгилегендиле<ref>President Beneš' declaration made on 16 December 1941.</ref>. Ол талай кюнню ичинде чехословак кчюле сермешиуледе 100 адамлан аслам къурман бергендиле, 2000 чакълы бир адам къачырылыб, Германиягъа ётдюрюлгендиле. 18-чи сентябрда бу тиклини джумушатыр умут бла президент Бенеш Германиягъа Чехословакиядан бир къауум джерлени берирге таша теджегенди<ref>''Douglas R. M.'' Orderly and Humane. — [[Нью-Хейвен (Коннектикут)|New Haven]]: [[Издательство Йельского университета|Yale University Press]], 2012. — p. 18. — ISBN 978-0300166606{{ref-en}}</ref> эмда Парижге саулукъ сакълау министр {{iw|Нечас, Яромир|Яромир Нечасны|cs|Jaromír Nečas}} джашыртын джумуш бла джибергенди. Нечас, Бенеш кеси къолу бла мычымай, кёрюшюуле этмей берирге разы болгъан джерлени белгилегенди, баш шарты уа «судет инцидентни» тамамы бла битиую болгъанды. Аны ызындан Нечас карта бла Бенешни таша мектубун Лонданнга элтгенди<ref>{{Cite web |author=Евгений Крутиков |url=https://vz.ru/society/2020/4/10/1032748.html |title=Как Запад сдал Чехословакию Гитлеру |publisher=// [[Взгляд (интернет-газета)|Взгляд]], 10 апреля 2020 |access-date=2020-06-12 |archive-date=2020-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200612185450/https://vz.ru/society/2020/4/10/1032748.html |deadlink=no }}</ref>. [[Лондон]] ингилиз-француз консультацияла баргъандыла. Анда 50% асламы немец болгъан джерлешим джерлени Германиягъа берирге оноу алыннганды, Уллу Британия бла Франция уа Чехословакияны джангы чеклерин гарантлары болургъа борчланнгандыла. 19-чу сентябрда [[Бенеш, Эдвард|Бенеш]] Прагадагъы совет келечини юсю бла СССР-ни правительствосундан сауутлу къаугъа чыкъса, позициясын сордургъанды. Совет правительство Прага кесаматда алгъан борчларын толтурургъа хазыр болгъанын билдиргенди. Москва, пактха кёре Франция Чехословакияны джакъламаса да ала аскер болушлукъ берирге хазыр болгъанларын билдиргендиле. Польшаны позициясы, Германия бла Чехословакия арасында уруш болса къатышмау болгъанды, алай а совет аскерле аланы территориялары бла ётерге излеселе, Совет Союз алагъа къазауат ачханнга санарыкъдыла. Совет самолётла Польшаны башы бла Чехословакиягъа учаргъа излеселе уа ала мычымай польшачы авиация бла уруллукъдула. Франция бла Чехослоакия арасында аскер кёрюшюуле да бардырылмагъандыла, Ингилиз бла Франция да [[Миллетлени Лигасы]]нда Чехословакияны джакълауну проблемасын сюзюуюн да блок этгендиле<ref>''[[Мельтюхов, Михаил Иванович|Мельтюхов М. И.]]'' [https://web.archive.org/web/20221026215403/https://readli.net/sovetsko-polskie-voynyi-voenno-politicheskoe-protivostoyanie-1918-1939-gg/ Советско-польские войны. Военно-политическое противостояние 1918—1939 гг.] {{Wayback|url=https://readli.net/sovetsko-polskie-voynyi-voenno-politicheskoe-protivostoyanie-1918-1939-gg/|date=20221026215403}}. — {{М.}}: [[Вече (издательство)|Вече]], 2001. — 464 c. — (Военные тайны XX века). — 7000 экз. — ISBN 5-7838-0951-9</ref>. Союзники Чехословакии по [[Малая Антанта|Малой Антанте]] — Румыния и Югославия — заняли выжидательную позицию<ref>''[[Волков, Владимир Константинович|Волков В. К.]]'' [https://inslav.ru/publication/volkov-v-k-myunhenskiy-sgovor-i-balkanskie-strany-m-1978 Мюнхенский сговор и балканские страны.] {{Wayback|url=https://inslav.ru/publication/volkov-v-k-myunhenskiy-sgovor-i-balkanskie-strany-m-1978 |date=20231204132925 }} — М.: [[Наука (издательство)|Наука]], 1978. — С. 29.</ref>. [[Файл:Bundesarchiv Bild 183-H12751, Godesberg, Vorbereitung Münchener Abkommen.jpg|thumb|left|270px|alt=Chamberlain and Hitler leave the Bad Godesberg meeting, 1938|[[Чемберлен, Невилл|Чемберлен]] (солда) эмда Гитлер Бадгодесбергде тюбешиуде, 23 сентябрь 1938 джыл. Араларында — баш тылмач доктор [[Шмидт, Пауль-Отто|Пауль Шмидт]]]] 20-21-чи сентябрда Чехословакиядагъы ингилиз эмда француз келечиле чехословак правительствогъа ингилиз-француз теджеулеге разы болмасала Чехословакия бла «кесаматны» толтурмазлыкъларын билдиргендиле. Аны тышында: «Чехлиле оруслула бла бирлешселе, къазауат большевиклеге къаршчы къачлы къазауатха кёчерге боллугъун. Эмда Ингилиз бла Франция бу болумгъа джетсе бир джанында къалалмазлыкъларын» айтхандыла. Э. Бенеш, келечилени излемлерин джазыб берирлерин излегенди. Кюндюз Милан Годжини башлыгъында правительство капитуляция этерге оноу алгъанды<ref>''[[Потёмкин, Владимир Петрович|Потёмкин В. П.]]'' [http://fb2.booksgid.com/content/65/vladimir-potemkin-diplomatiya-v-noveyshee-vremya-1919-1939-gg/148.html Дипломатия в новейшее время (1919—1939 гг.)] {{Wayback|url=http://fb2.booksgid.com/content/65/vladimir-potemkin-diplomatiya-v-noveyshee-vremya-1919-1939-gg/148.html |date=20140903113117 }}. — М.: [[ОГИЗ]], 1945.</ref>. Ол кюн огъунакъ, 21-чи сентябрда, совет келечи [[Миллетлени Лигасы]]ны пленумунда, Франция кесаматха кёре кесини борчун тындырмаса, Чехословакияны джакълауда мычымай мадарла излерге керек болгъанын билдиргенди. Аны тышында Миллетлени лигасында герман агрессияны юсюнден сорууну да салгъанды. 22-чи сентябрда Чемберлен [[Годесберг]]га Гитлер бла тюбешиуге келеди, эмда гражданлыкъны сайлау эмда тас этген иеликни компенсация этиу шарт бла Судетлени теджейди. Гитлер бу территорияланы Германиягъа 28-чи сентябргъа дери берилирин даулайды, аны бла къалмай Польша бла Маджарны дауларын да толтуруллугъун излейди. Польша Чехословакиягъа ультиматум салады эмда бютеу чеклерини узунлугъу бла аскерлерин хазыр халгъа келтиреди. [[Файл:Bundesarchiv Bild 183-H13007, Münchener Abkommen, Abreise von Daladier.jpg|thumb|right|250px|[[Эдуар Даладье]] (арада) [[Риббентроп, Иоахим фон|Иоахим фон Риббентроп]] бла Мюнхенде тюбешиуде, 1938 джыл]] 21-22-чи сентябрда Чехословакияда бютеу кърал забастовка болады, ол [[Годжа, Милан|Милан Годжаны]] правительствосуну тюшюуюне эмда генерал [[Сыровый, Ян|Ян Сыровый]] башчылыгъында болджаллы правительство къуралыууна чурум болады. 23-чю сентябрда чехословак правительство бютеулюк мобилизацияны баямлайды. Совет правительство эсе Польшагъа, Чехословакияны территориясын оккупация этерге кюрешсе, бир-бирине чабмауну совет-поляк кесаматы бузуллугъун билдиреди. 27-чи сентябрда Гитлер Уллу Британия бла Францияны келечилерине позициясын тюрленмегенин эмда герман "акцияны" тамбла башланныгъын билдиргенди, аны бла бирге Судет сорууну юсюнден келишиуню кескин сорууларына къараргъа чакъыргъанды. Ол кюн огъунакъ Чемберлен сёлешгенди, ол былай дегенди: «''Къайда эсе да, биз хапарлы болмагъан бир узакъ къралда къаугъа ючюн, биз мында окопалагъа къазаргъа эмда противогазла киерге керек болгъаныбыз къалай къоркъуулуду, фантастикалыды, ийнанылмазчады''»<ref>{{Cite web |author=Ярослав Шимов |url=https://ruski.radio.cz/o-nas-bez-nas-myunhenskoe-soglashenie-i-konec-pervoy-respubliki-8560589 |title=«О нас без нас»: Мюнхенское соглашение и конец Первой республики |publisher=// Русская служба [[Радио Прага]], 10.09.2011 |access-date=2022-02-22 |archive-date=2022-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220222115806/https://ruski.radio.cz/o-nas-bez-nas-myunhenskoe-soglashenie-i-konec-pervoy-respubliki-8560589 |deadlink=no }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.historyguide.org/europe/munich.html |title=Neville Chamberlain on Appeasement (1939) |publisher=// The History Guide|access-date=2017-05-08 |archive-date=2017-05-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170503140637/http://www.historyguide.org/europe/munich.html |deadlink=no }}</ref>. 28-чи сентябрда Чемберлен Гитлерге, излегенин «къазауатсыз эмда мычымай» бериллигине сёз бергенди<ref>''[[Черчилль, Уинстон|Черчилль У.]]'' [[Вторая мировая война (серия книг)|Вторая мировая война]]. Т. 1. Гл. 17. Мюнхенская трагедия. / Предисл. [[Волкогонов, Дмитрий Антонович|Д. А. Волкогонова]]; Под ред. [[Орлов, Александр Сергеевич (историк)|А. С. Орлова]]. — М.: [[Воениздат]], 1991. — ISBN 5-203-00705-5</ref>. 29-чу сентябрда [[Мюнхен]]де Гитлерни инициативасы бла Уллу Британияны, Францияны эмда Италияны правительстволарыны башчылары бла тюбешиу баргъанды. Ары Чемберленни сёз бергенине да къаралмай, чехословак келечиле чакъырылмагъандыла. СССР-ни къошулууу да уналмагъанды. Совет аскерле чеклени туурасында 25-чи октябргъа дери хазырлыкъ халда туруб, артдан дайым дислокация бёлгелерине къайтарылгъандыла. == Мюнхен келишиу == [[Файл:Czechoslovakia 1939.SVG|мини|450px|'''Чехословакияны юлешинию'''.<br> 1.Нацист Германия джанындан [[Судетлени аннексиясы]] (1-10 октябрь 1938 дж.).<br> 2. [[Заользье]] бла [[Чески-Тешин]]ни [[Тешин къаугъа#1938—1945|Польша оккупация этеди]] (1-2 октябрь 1938 г.).<br> 3. [[Словакиячы маджарлыла|Маджар кёбчюлюк бёлгеле]] [[Маджар короллукъ (1920—1946)|Маджаргъа]] [[Биринчи Вена арбитраж]] бегимине кёре берилгендиле (2 ноябрь 1938 дж.).<br> 4. [[Словак республика (1939—1945)|Словакия кесини бойсунмаулугъун баямлайды]] (14 март 1939 дж.)<br> 5. Экинчи кюн, Чехияны къалгъанын (ол заманнга немецлени оккупациясында болгъан) [[Гитлер, Адольф|Гитлер]] [[Богемия эм Моравияны протектораты]] этиб баямлайды (15 март 1939 дж.).<br> 6. [[Карпат Украина]]ны Маджар оккупация этеди (16-23 март 1939 дж.).]] 29—30-чу сентябрда Мюнхендеги [[Фюрербау]]да оноу чыгъаргъан тюбешиу болады. Келишиуню тамалына Италияны теджеулери салынады, ала алгъаракъ Гитлер даулагъанладан уллу башхалыкълары болмагъанды. Чемберлен бла Даладье бу теджеулени къабыл этедиле. Польша бла Маджарны басымы бла мюнхен келишиуге, чехословак правительстводан юч айлыкъ болджалда эки джанлы кёрюшюуледе Польша эмда Маджар бла асламысы полякла эмда маджарлыладан болгъан территорияланы оноуун этерге даулагъан къошакъ къошулады, алай болмаса бу сорууну оноуун Мюнхен келишиуге къол салгъан къралла этерге керек болгъандыла (Германия, Италия, Уллу Британия эмда Франция). 1938-чи джылны 30-чу сентябрыны кече 1 сагъатдаЧемберлен, Даладье, Муссолини эмда Гитлер Мюнхен келишиуге къол салгъандыла. Андан сора келишиуге къол салыннган залгъа чехословак делегация ийилгенди. Келишиуню баш пунтклары бла танашхан чехословак келечиле Войтех Мастны бла Хуберт Масарик протест этгендиле. Алай а ахырында, Уллу Британия бла Францияны башчыларыны басымына бойсунуб, Чехсловакияны Судет бёлгесин Германиягъа берген кесаматха къол салгъандылла. Эртденбла Бенеш Миллет джыйылыуну унуауун алмай, бу келишиуню тындырыугъа киргизгенди. 30-чу сентябрда Уллу Британия бла Германияны арасында [[Ингилиз-герман декларация 1938|бир-бирине чабмауну декларациясына]] къол салыннганды; аннга ушаш декларациягъа Германии бла Франции арасында да [[Француз-герман декларация 1938|кечирек къол салынады]]. Мюнхендеги къол салыннган келишиу нацист Германиягъа ингилиз «[[джарашыулукъ политика]]сыны» эм кульминациясы болгъанды. Бусагъатдагъы тарихчилени бир къаууму бу политиканы халкъла арасы илешкилени [[Версаль система]]сыны кризисисинден дипломат амалла бла чыгъаргъа кюрешиудю, тёрт деу къралланы арасында келишиуле бла эмда «гитче» къралланы къурман этерге артха турмау бла. Чемберлен Мюнхенден Лондоннга къайтханында, самолётну трапында белгили сёзлерин айтханды: «[[Бизни тёлюбюзге мамырлыкъ|Мен бизни тёлюбюзге мамырлыкъ келтирдим]]». Тарихчилени башха къаууму, быллай политиканы бардырыууну чуруму уллу европачы къралланы нацист Германиядан эсе Совет Союзну къоркъуулу кёргенлери эмда андан къутулур мураты болгъанды. Сёз ючюн, Уллу Британияны тыш ишлерини министрини орунбасары [[Кадоган, Александр|Кадоган]] кюнлюгюнде былай джазгъанды: «Премьер-министр (''Чемберлен'') Советле бла бирликге къол салгъандан эсе къуллугъумдан отставка этерикме дегенди». Ол замандагъы консерваторланы лозунглары былай болгъанды: «Британия джашар ючюн большевизм ёлюрге керекди»<ref>''[[Сиполс, Вилнис Янович|Сиполс В. Я.]]'' «Дипломатическая борьба накануне второй мировой войны»</ref>. <ref>{{книга |автор = Paul Vyšný |часть = 13. The collapse of mediation |заглавие = The Runciman mission to Czechoslovakia, 1938: prelude to Munich |ссылка = http://books.google.de/books?id=SnlqMQzal3kC&pg=PA296 |издание = |место = |издательство = [[Palgrave Macmillan]] |год = 2003 |pages = 295 |allpages = 376 |isbn = 0333731360 }}</ref>. Кёб тарихчини оюмларына кёре, Мюнхен келишиуге къол салыуну эсебинде Гитлерге Чехословакияны аскер эмда экономика потенциялы саугъагъа берилгенди, ол аннга европачы политикачыла джукъ эталмазлыкъларына ийнандыргъанды, андан ары экспансия этерге да къошакъ амалла ачылгъандыла<ref>{{Книга|автор=Исаев А., Драбкин А.|заглавие=История Великой Отечественной войны 1941-1945 гг. в одном томе.|год=2018|место=Москва|издательство=Яуза|страницы=26}}</ref>. Башхы джанындан, 1938-чи джылны 4-чю октябрында, Москвадагъы француз посол Робер Кулондр мюнхен келишиу «артыкъсыз да Совет Союзгъа къоркъуулуду деген оюмню чертгенди. Чехословакияны джокъ этиуюнден сора, Германиягъа къыбыла-кюнчыгъышха джол ачылгъанды». Аны юсюнден АБШ-ны, Францияны, Германияны, Италияны, Польшаны эмда башха къралланы дипломатлыкъ документлеринде да белгиленнгенди<ref>[[Сиполс, Вилнис Янович|Сиполс В. Я.]] Дипломатическая борьба накануне второй мировой войны. — М.: [[Международные отношения (издательство)|Международные отношения]], 1979. — 320 с. Тираж 27 000 экз.</ref>. [[Файл:Bundesarchiv Bild 183-H13158, Anschluss sudetendeutscher Gebiete.jpg|thumb|right|250px|3 октябрь 1938 джыл. <br> «Халкъ байрам»]] == Цитатала == {{начало цитаты|источник=Н. Чемберлен, 27 сентябрь 1938 джыл<ref>[http://www.historyguide.org/europe/munich.html Neville Chamberlain on Appeasement (1939)]{{ref-en}}. {{Wayback|url=http://www.historyguide.org/europe/munich.html |date=20170503140637 }}. (Neville Chamberlain, In Search of Peace (1939), p. 393; and Parliamentary Debates, House of Commons (London: HMSO, 1938) vol. 339, 12th vol. of session 1937—1938, p. 361—369, 373.)</ref>}} Къайда эсе да, биз хапарлы болмагъан бир узакъ къралда къаугъа ючюн, биз мында окопалагъа къазаргъа эмда противогазла киерге керек болгъаныбыз къалай къоркъуулуду, фантастикалыды, ийнанылмазчады. Андан да бек болалмазлыкъ зат - тамамы бла джарашдырылгъан дау къазауатны чуруму боллугъуду. {{oq|en|How horrible, fantastic, incredible it is that we should be digging trenches and trying on gas-masks here because of a quarrel in a far away country between people of whom we know nothing. It seems still more impossible that a quarrel which has already been settled in principle should be the subject of war.}} {{конец цитаты}} {{начало цитаты|источник=У. Черчилль, 5 октябрь 1938 джыл<ref>{{Cite web |url=https://winstonchurchill.org/resources/speeches/1930-1938-the-wilderness/the-munich-agreement/ |title=The Munich Agreement |lang=en |publisher=International Churchill Society |access-date=2021-07-26 |archive-date=2021-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210726211520/https://winstonchurchill.org/resources/speeches/1930-1938-the-wilderness/the-munich-agreement/ |deadlink=no }}</ref>}} Биз къазауатны башламагъанлай хорландыкъ, энди бу хорланыуну эсеблери кеслерини юсюнден кёбню билдириб турлукъдула, тарихни къадар белгилеген чегинден ётдюк, аны ызындан Европадагъы кючлени бир-бирлерин аудурмай туруулары тюзелмезден бузулгъанды, кюнбатыш демократияланы адресине уа ауур сёзле айтылды: «Базманда чегилдинг эмда ауурлугъунг джокъгъа саналдынг». {{oq|en|…we have sustained a defeat without a war, the consequences of which will travel far with us along our road; they should know that we have passed an awful milestone in our history, when the whole equilibrium of Europe has been deranged, and that the terrible words have for the time being been pronounced against the Western democracies: “Thou art weighed in the balance and found wanting.“}} {{конец цитаты}} {{начало цитаты|источник= Э. Бенеш (Чехословакияны президенти)<ref>{{Cite web |url=https://www.tyden.cz/rubriky/zahranici/evropa/vyroci-traumatu-pred-75-lety-podepsaly-mocnosti-mnichov_283865.html?showTab=nejctenejsi-3 |title=Výročí traumatu. Před 75 lety podepsaly mocnosti "Mnichov" |website=Týden.cz |lang=cs |access-date=2021-07-26 |archive-date=2021-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210726211621/https://www.tyden.cz/rubriky/zahranici/evropa/vyroci-traumatu-pred-75-lety-podepsaly-mocnosti-mnichov_283865.html?showTab=nejctenejsi-3 |deadlink=no }}</ref>}} Бу бизге тыйыншлы болмагъан палахды. Биз бойсунабыз эмда миллетибизни мамырлыкъ джашауун баджарыргъа кюрешебиз. Билмейме, къралларыгъыз (Уллу Британия эмда Франция) бу, Мюнхенде алыннган оноудан хайыр кёрлюкмюдюле. Амма, бизден сора да башхалагъа аны эсеби тиеригинден ишексизме. {{oq|cs|Je to pro nás katastrofa, kterou jsme si nezasloužili. Podrobujeme se a budeme se snažit zajistit svému národu klidný život. Nevím, zda budou mít vaše země (Velká Británie a Francie) prospěch z rozhodnutí učiněného v Mnichově. Určitě však nejsme poslední, po nás to postihne i jiné.}} {{конец цитаты}} == Судет кризисни эсеблери == Судет бёлгени айырыу, Чехословакияны юлешиуню башланыуу болгъады. Германияны Судет кризисни джарашдырыуундан сора этерик атламлары Мюнхенде сюзюлмегенди. Къайсы джаны да Словакияны кеси джазыуун кеси оноу этер хакъына къаршчы болмагъандыла, Чехословакияны къалгъан кесеги - Чехияны юсюнден а уа Мюнхен келишиуледе гарантия болмагъанды<ref name="WDFB">Weltgeschichte-Daten Fakten Bilder- Georg Westermann Verlag; Braunschweig 1987- ISBN 3-07-509036-0</ref>. 1939-чу джылда Чехословакияны аншлюсу «джарашыулукъ» политиканы джараусуз болгъанын кёргюзгенди — Гитлерни экспансиячы планлары ачыкъ болгъандыла эмда европачы политикачыла къазауатдан къачалалмазларын ангылагъандыла<ref>{{Книга|автор=под ред. О.И.Рещикова и М.С.Слонской|заглавие=Вторая мировая война в зарубежных учебниках истории: хрестоматия|год=2017|место=Москва|издательство=МГИМО МИД РФ|страницы=92}}</ref>. Мюнхен келишиу, [[Экинчи дуния къазауат]]дан сора Европада бегиген Версаль системаны оюлууу ангыламгъа келгенди. «Мюнхен-38» Европадагъы коллектив къоркъуусузлукъ политиканы джетишимсизлиги болгъанды эмда эсеблери къуру Чехословакиягъа урмагъандыла. Нацист Германияны Кюнчыгъыш Европаны къралларында басым кючюн ёсдюргенди, миллет азлыкъланы джакъланыу хакъларын сыйырыууна, андан да озуб аланы бар болууларын къоркъуугъа салгъанды<ref>{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://www.dw.com/ru/%D0%BE-%D1%87%D0%B5%D0%BC-%D0%B4%D0%BE%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BB%D1%81%D1%8F-%D0%B3%D0%B8%D1%82%D0%BB%D0%B5%D1%80-%D1%81-%D0%B1%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B0%D0%BC%D0%B8-%D0%B8-%D1%84%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D1%83%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B8-%D0%B2-1938-%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D1%83/a-45687911|title=О чем договорился Гитлер с британцами и французами в 1938 году? {{!}} DW {{!}} 30.09.2018|author=Deutsche Welle (www.dw.com)|website=DW.COM|access-date=2021-07-26|archive-date=2021-07-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20210726211259/https://www.dw.com/ru/%D0%BE-%D1%87%D0%B5%D0%BC-%D0%B4%D0%BE%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BB%D1%81%D1%8F-%D0%B3%D0%B8%D1%82%D0%BB%D0%B5%D1%80-%D1%81-%D0%B1%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B0%D0%BC%D0%B8-%D0%B8-%D1%84%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D1%83%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B8-%D0%B2-1938-%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D1%83/a-45687911|deadlink=no}}</ref>. === Польша эмда Чехословакияны юлешиниую === {{main|Тешин къаугъа}} [[Файл:Bundesarchiv Bild 146-2005-0177, Anschluss sudetendeutscher Gebiete.jpg|thumb|right|250px|Германия бла Чехияны чеклери, салам берген плакат, 7 октябрь 1938 джыл: «Биз Бачамабыздан разыбыз!»]] [[Файл:Polish Army capturing Zaolzie in 1938.PNG|left|мини|Поляк аскерле аннексия этилген [[Чески-Тешин]]нге киредиле, октябрь 1938 джыл]] Ингилиз бла аннга къошулгъан Францияны политикалары, Гитлерни кесин Европаны иесине санатдыргъанды эмда кесини экспанция муратларын бардырыуда джол ачханды. Ол кёзюуде аны бла Польша да хайырланнганды, аннга да Чехословакиядан юлюш тюшгенди: 1938-чи джылны 21-чи сентябрында полякла чехлилеге ультиматум саладыла, «кеслериники» санагъан, 80 минг поляк бла 120 минг чехли джашагъан [[Тешин область|Тешин областны]] даулайдыла. 27-чи сентябрда Польша ультиматумун къайтарады. Польшада чехлеге къаршчы истерия удурулады. "Силез къозгъалгъанланы бирлигини" аты бла ачыкъдан Тешин зытчыу корпусха адам алады. Бу аскер бёлекле чехословак чекде диверсияла эмда сауутлу провокацияла этгенлей турадыла<ref>''Морозов С. В.'' [https://cyberleninka.ru/article/n/kogda-polsha-napadet-na-chehoslovakiyu «Когда Польша нападёт на Чехословакию». Деятельность польских диверсионных отрядов во время Чехословацкого кризиса в сентябре 1938 года] {{Wayback|url=https://cyberleninka.ru/article/n/kogda-polsha-napadet-na-chehoslovakiyu |date=20210815054648 }} // [[Военно-исторический журнал]]. — 2006. — № 2. — С. 16-19.</ref>. Польшачы самолётла хар кюн сайын Чехословакияны чеклерин бузадыла. Лондондагъы эмда Париждеги поляк дипломатла судет эмда тешин проблемагъа бирча къараллыгъын даулайдыла, немец эмда поляк аскерчиле уа Чехословакиягъа кириу болса къалай демаркация этиллигин сюзюуюн бардыргъадыла. 30-чу сентябрда, сагъат 23:45 болуб, мюнхен келишиуге къол салыннган кюн, Польша Прагагъа ультиматумун къайтарыб джибереди<ref>{{Cite web |url=https://www.prlib.ru/item/1295326 |title=Нота правительства Польской Республики правительству Чехословацкой Республики о немедленном проведении референдума в областях Чехословакии, населенных этническими поляками, и передаче этих территорий под юрисдикцию Польши со всеми военными и хозяйственными сооружениями |access-date=2024-02-21 |archive-date=2024-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240221145730/https://www.prlib.ru/item/1295326 |url-status=live }}</ref> аны бла бирге немец аскерле бла тенг кесини аскерин [[Тешин область|Тешин областха]] киргизеди. Халкъла арасы изоляцияда болгъан чехословак правительство поляк ультиматумгъа разы болуб, аскерлерин ыхтырыргъа керек болады. 1-чи октябрда Тешинни джерлерин полякла оккупация, аны ызындан аннексия этедиле<ref>[[Служба внешней разведки Российской Федерации|СВР РФ]]: [http://svr.gov.ru/smi/2009/delvt20090915.htm «Польский след в трагедии XX века». Архивные материалы, относящиеся к внешнеполитическим манёврам Варшавы в период 1935—1945 годов] {{Wayback|url=http://svr.gov.ru/smi/2009/delvt20090915.htm |date=20181011073217 }}, 15 сентября 2009</ref>. 2-чи октябрда Чехословакия маджар нотаны къабыл этеди, аннга кёре территорияланы юсюнден соруулагъа къарагъан кёрюшюуле башланныкъ боладыла.<ref>Волков В. К. Мюнхенский сговор и балканские страны. М.: Наука, 1978.- с. 44</ref> Берлинден дауланыб, 5-чи октябрда президент Бенеш къуллугъундан айрылады. Аны орнуна болджаллы генерал Сыровый келеди. === Чехияны аншлюсу === Ол заманнга Чехословакияны кесинде словак миллетчиле бла прагачы правительствону арасында къаугъа джаратыла башлайды. Бу къаугъа бла хайырланыб, Гитлер «Чехияны къалгъанын» да алады ({{lang-de|Rest-Tschechei}})<ref name="GB">Gerhart Binder. Epoche der Entscheidungen/ Eine Geschichte des 20. Jahrhunderts. Sechste Auflage. Stuttgart-Degerloch: Seewald Verlag. 1960.</ref>. 7-чи октябрда Германияны басымы бла чехословак правительство [[Словакия]]гъа, 8-чи октябрда — [[Карпат Русь|Карпат Русха]] автономия береди. 1938-чи джылны 9-чу октябрында [[Комарно]]да чехословак-маджар кёрюшюуле башланадыла. Чехословак джаны Маджаргъа [[Словенске Нове Место (Требишов район)|Словенске Нове Место]] джерлешимни (1918-чи джылгъа дери — маджар шахар [[Шаторальяуйхей]]ны шахар къаты) [[Шаги]] шахарны берирге разы боладыла. 12-чи октябрда бу эки джерлешим пункт Маджаргъа бериледиле. 1938-чи джылны 21-чи октябрында Гитлер джашыртын буйрукъ береди, анда джууукъ заманны ичинде «Чехияны къалгъаныны» оноуун джуукъ заманда этиллигин билдиреди. 1938-чи джылны 2-чи ноябрында Маджар [[Вена арбитраж]]ны бегими бла Словакия бла Карпат Украинаны къыбыла (тюз) районларын алгъанды, аланы ичинде [[Ужгород]], [[Мукачево]] эмда [[Берегово]] шахарла. 1939-чу джылны башында Прагагъа джиберилген [[Гейдрих, Рейнхард|Гейдрих]] агентлерини юсю бла халкъны Германиягъа къаршчы къозгъалыугъа удуруб башлагъанды. Чехословакияны правительствосу къоркъууну толуангылаб, орамла бла "сёлешиучю" автомилле бла халкъны рахатлыкъгъа чакъыргъанды.<ref name="GB"/> 1939-чу джылны 14-чю мартында Словакия автономияны парламенти, Словакияны Чехословакияны къурамындан чыгъыб [[Биринчи Словак республика|Словак республиканы]] къуралыуун баямлагъанды. Джангы къралны премьер-министри болуб [[Йозеф Тисо]] сайланнганды. Берлиннге чакъырылгъан чехословак президент [[Гаха, Эмиль|Гаха]] 14-ден 15-ге кечесинде Риббентропну аллындан хазырлагъан кесаматы бла таныш этдирилгенди, анда былай джазылгъанды: <blockquote> Бюгюн Берлинде Германияны фюрери эмда рейхсканцлери, тыш ишлени министри Риббентропну барлыгъында Чехословакияны президенти доктор Гаха бла тыш ишлерини министри Хвалковскийни аланы тилеклери бла тюбешиуге алгъанды. Арт ыйыкълада алгъыннгы Чехословакияны территориясында болгъан къыйын болумну сюзюлгенди. Эки джаны да Ара Европаны бу регионунда тынчлыкъны, мизамны эмда мамырлыкъны сакълауда бютеу кючлерин салыргъа керек болгъанына таукелликлерин билдиргендиле. Чехословакиянцы президенти бу джол, бу нюзюрге джетер ючюн эмда тамамы бла келишиуге барыр ючюн, чех халкъны келлигин толу таукеллик бла Германияны фюрерини къолуна бергенин чертгенди. Бу тилекни фюрер алгъанды, ол чех халкъны Герман Рейхни къоруулаууна алыргъа эмда автономияны чеклеринде тыйыншлы джашау бериуню баджарыргъа унагъанды Германского Рейха и со своей стороны обеспечить ему подобающее существование в рамках автономии<ref name="GB"/>. {{oq|de|Der Führer und Reichskanzler hat heute in Gegenwart des Reichsministers des Auswärtigen von Ribbentrop den tschechoslowakischen Staatspräsidenten Dr. Hacha und den tschechoslowakischen Außenminister Dr. Chvalkovsky auf deren Wunsch in Berlin empfangen. Bei der Zusammenkunft ist die durch die Vorgänge der letzten Wochen auf dem bisherigen tschechoslowakischen Staatsgebiet entstandene ernste Lage in voller Offenheit einer Prüfung unterzogen worden. Auf beiden Seiten ist übereinstimmend zum Ausdruck gebracht worden, daß das Ziel aller Bemühungen die Sicherung von Ruhe, Ordnung und Frieden in diesem Teile Mitteleuropas sein müsse. Der tschechoslowakische Staatspräsident hat erklärt, daß er, um diesem Ziele zu dienen und um eine endgültige Befriedung zu erreichen, das Schicksal des tschechischen Volkes und Landes vertrauensvoll in die Hände des Führers des Deutschen Reiches legt. Der Führer hat diese Erklärung angenommen und seinem Entschluß Ausdruck gegeben, daß er das tschechische Volk unter den Schutz des Deutschen Reiches nehmen und ihm eine seiner Eigenart gemäße autonome Entwicklung seines Lebens gewährleisten wird.}} </blockquote> Тангны сагъат тёртю бола, Герингни Праганы бомбалау бла къоркъутулгъан Гаханы джюреги тутхандан сора, Прага бла байламгъа киргенди, андан сора немец шартланы къабыл этгенди, къралны бойсунмаулугъун джокъ этерге эмда оккупациясына разылыгъын билдиргенди. [[Файл:Bundesarchiv Bild 183-2004-1202-505, Prag, Burg, Besuch Adolf Hitler.jpg|thumb|Адольф Гитлер [[Прага къала]]да, 15 март 1939 джыл]] Ол кюн огъунакъ, Гитлер [[Прага къала]]да айтханды: «Мен махтанмайма, алай а мен буну керти таб этгенме дерге керекди». Ингилиз бла Франция болгъаннга рахат тюбегендиле, аланы баш нюзюрлери къазауатны не къадар узун заманнга болмазча этерге болгъанды. Гитлер а уа джангы джандаш къралны (Словакияны) табханды эмда индустрия потенциал иги кючлендиргенди<ref name="GS">Gerhard Schreiber Kurze Geschichte des Zweiten Weltkrieges. Verlag C. H. Beck oHG, München 2005 ISBN 3 406 52953 4.</ref>. 15-чи мартда Германияны Чехияны къалгъанына аскерлерин киргизгенди, анда протекторат баямлагъанды ([[Богемия эм Моравияны протектораты]]). Чех аскер къаршчыланыу кёргюзмегенди, джангыз капитан Павликни ротасы 14-чю мартда [[Фридек-Мистек|Мистек]] шахарда 40 минутлукъ сермешиу этгенди. Германияны къолуна алгъыннгы чехословак аскерни саууту тюшгенди, ала бла 9 джаяу аскер дивизияны джерлерге болгъанды, аны тышында кючлю чех аскер заводла да немецлеге къалгъандыла. СССР-ге чабыуну аллы бла Вермахтны 21 танка дивизиясындан 5-си чехословак танкала бла сауутланнгандыла<ref name="mgimo" />. Ол кюн огъунакъ бойсунмаулугъун Карпат Украина баямлагъанды. Алай бла Чехословакия Чехиягъа, Словакиягъа эмда Карпат Украинагъа бёлюннгенди (Карпат Украина бла [[Словак-маджар къазауат|Словакияны кесегин]] Маджар оккупация этгенди).<ref name="mgimo" /> Карпат Украинаны Маджар оккупация этген процессни заманында джерли сауутлу къуралышла бла талай къанлы сермешиу болгъанды («[[Карпат Сечь]]»). Нюрнберг процессде Кейтелге соруу берилгенди<ref>Факты против мифов: подлинная и мнимая история второй мировой войны / ''Орлов А., Новоселов Б.'' — {{М.}}: Молодая гвардия, 1986. — С. 38.</ref><ref>''Reynaud Paul.'' La France a sauve l’Europe. Vol 1. P. 561.</ref>: «Кюнбатышны къраллары 1938-чи джылда Прага джанлы болсала Германия Чехословакиягъа чабарыкъмы эди?» Аны джууабы: «Игитда, огъай. Аскер джаны бла биз джетерча кючлю тюл эдик. Мюнхенни нюзюрю Россияны Европадан тайдырыб, заман къабыб, Германияны сауутландырыуун тамамландырыу эди».<ref>'' Яковлев Н.'' США и Англия во Второй Мировой войне. Гос. учебно-педагог. изд-во, 1961, с. 38.</ref><ref>''Svjatoslav J. Rybas.'' Mnichov — Benešovo proroctví, Praha, 2018.</ref> == Дагъыда къара == * [[Чехословакия Экинчи дуния къазауатда]] * [[Чабмауну юсюнден пакт]] * [[Судет немецлени аякъланыуу]] == Белгиле == {{белгиле}} == Литература == * [[Богатуров, Алексей Демосфенович|Богатуров А. Д.]] [http://www.obraforum.ru/lib/book1/chapter10_14.htm Глава 10. Кризис Версальского порядка (1933—1937)] // Системная история международных отношений. В 4 т. Том I. События 1918—1945 / Под ред. [[Богатуров, Алексей Демосфенович|А. Д. Богатурова]]. — М: [[Московский рабочий (издательство)|Московский рабочий]], 2000. ISBN 5-89554-138-0 * ''[[Кретинин, Сергей Владимирович|Кретинин С. В.]]'' Судетские немцы в 1918—1945 гг.: Народ без родины. — Воронеж: [[Воронежский государственный университет]], 2000. — 320 с. ISBN 5-7455-1135-4 * {{БРЭ |статья= Мюнхенское соглашение 1938|автор=[[Магадеев, Искандэр Эдуардович|Магадеев И. Э.]]|том=21|страницы= 609—610|год=2012|ref=Магадеев|ссылка=https://old.bigenc.ru/world_history/text/2242280|архив=https://web.archive.org/web/20230221172235/https://old.bigenc.ru/world_history/text/2242280|архив дата=2023-02-21}} * [[Малая советская энциклопедия]]. Т. 8 — М.: 1939. — С. 449. * ''[[Мельтюхов, Михаил Иванович|Мельтюхов М. И.]]'' Советско-польские войны. Военно-политическое противостояние 1918—1939 гг. — {{М.}}: Вече, 2001. — 464 c. — (Военные тайны XX века). — 7000 экз. — ISBN 5-7838-0951-9. * Мюнхен-1938: падение в бездну Второй мировой [сборник статей / ответственный редактор: Олег Назаров]. — М.: Кучково поле, 2018. — 268 с. — (Реальная политика). * ''Пеганов А. О.'' [https://www.academia.edu/2286134/Чехословацкий_кризис_в_1938-1939_гг._взаимосвязь_неблагоприятной_внешнеполитической_конъюнктуры_и_проблемы_национальных_меньшинств Чехословацкий кризис в 1938—1939 гг.: взаимосвязь неблагоприятной внешнеполитической конъюнктуры и проблемы национальных меньшинств.] // Международные отношения: История и современные аспекты. Теории и исследовательские практики. Вып. II. — Москва-Ставрополь, 2011. — С. 91—109. — 353 с. * [[Ротштейн, Эндрю|Ротштейн Э.]]. Мюнхенский сговор. / Пер. с англ. С. И. Аллилуевой, В. В. Исакович и Г. И. Герасимова; вступ. ст. Н. Н. Яковлева; ред. Н. Ю. Хомутов. — М.: [[Издательство иностранной литературы]], 1959. — 428 с. * [https://web.archive.org/web/20220126082854/http://vid-1.rian.ru/ig/poland-2009.pdf Секреты польской политики. Сборник документов (1935—1945)]. / Сост. [[Соцков, Лев Филиппович|Л. Ф. Соцков]]. — М.: [[Архив Службы внешней разведки Российской федерации]], 2009. — 383 с. * {{нп3|Симоненко, Рэм Георгиевич|Симоненко Р. Г.|uk|Симоненко Рем Георгійович}} [https://archive.today/20130419025516/http://2000.net.ua/authors/4817-rem-simonenko/ Мюнхен (документальный очерк)] * ''Степанов А. С.'' Перед Мюнхеном (Вооружённые силы Германии и Чехословакии и планы сторон осенью 1938 г.) // [[Военно-исторический журнал]]. — 1992. — № 4-5. — С.4-9. * ''[[Ширер, Уильям|Ширер У.]]'' [http://libhistory.ru/book.php?book=248972&page=109 Взлёт и падение третьего рейха.]В двух томах. Т. 1. — М.: [[Воениздат]], 1991 ISBN 5-203-00475-7 * ''[[Черчилль, Уинстон|Уинстон Черчилль]]'' Никогда не сдаваться! Лучшие речи Черчилля; Альпина Паблишер, 2014. — с. 255—256 — ISBN 978-5-9614-3355-5. * ''[[Крейчи, Оскар|Krejčí, Oskar]]''. [https://web.archive.org/web/20060816024204/http://book.publica.cz/ «Geopolitics of the Central European Region. The view from Prague and Bratislava»] Bratislava: Veda, 2005. 494 p. (Free download) [[Категория:Германияны тарихи]] [[Категория:Экинчи дуния къазауат]] [[Категория:Чехословакия]] [[Категория:Халкъла арасы кесаматла]] [[Категория:Чехияны тарихи]] [[Категория:Словакияны тарихи]] [[Категория:Маджарны тарихи]] [[Категория:Польшаны тарихи]] [[Категория:Украинаны тарихи]] cagc01css2yqirxatqd7pfegj2rou06 0 17970 124229 119190 2026-05-15T22:44:24Z GrandEscogriffe 12033 cross-wiki replacement of an incorrect, low-quality map by a correct, higher-resolution one 124229 wikitext text/x-wiki {{Тенгиз|Аты=Бали тенгиз|Сурат=Bali Sea location.svg|Майданы=40 000|Эм терени=1590|Орта теренлиги=411|Суратны кенглиги=280|Викигёзенде категория=Bali Sea|Къалынлыгъы=49 000|Узунлугъу=145|Кенглиги=80}} '''Бали тенгиз''' ({{lang-id|Laut Bali}}, {{Lang-ban|Segara Bali}}) — [[Индонезия|Индонезияда]], [[Ява (айрымкан)|Ява]] айрымканны кюнчыгъыш къыйыры бла [[Бали (айрымкан)|Бали]], Ломбок, Сумбава, [[Сулавеси]] эмда Мадура айрымканланы арысында орналгъан, [[Шош океан|Шош океанны]] айрымкан арасы тенгизи. Бютеулей Бали тенгизни майданы — 40 минг км², орта терени — 411 м, эм терени — 1590 м (Бали чунгур). Тенгизни суу юсю температурасы: 27—28 °C. Тузлугъу 33,0—34,0 ‰. Тенгизни тюбю кёб вулкан туфу болгъан чёкгени бла тёшергенди. Баш порт — [[Сурабая]] (Ява айрымкан). == Белигле == [[Категория:Бали тенгиз]] fa60vjf1pwwuz48w3m7qpy58ln4z65o 0 19103 124200 124199 2026-05-15T19:54:15Z DarqaviPalladin 4737 124200 wikitext text/x-wiki [[Файл:John F. Kennedy, White House color photo portrait.jpg|мини]] '''Джон Фицджералд Ке́ннеди''' ({{lang-en|John Fitzgerald Kennedy}}, эмда '''JFK-ча''' ('''''Джей-Эф-Кей-ча''''') белгили; туугъаны [[1917 джыл|1917]] джылны 29 майда, Бруклайн, [[Массачусетс]] штат, [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]<ref>[https://history.ru/read/articles/khoroshii-parien-chut-nie-vzorvavshii-mir-k-100-lietiiu-dzhona-kienniedi Хороший парень, чуть не взорвавший мир. Ко дню рождения Джона Кеннеди]</ref> — ёлгени [[1963 джыл|1963]] джылны 22 ноябрда, [[Даллас]], [[Техас]] штат, [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]<ref>[https://www.kommersant.ru/doc/8121279 Переданные Россией США документы об убийстве Кеннеди будут изданы]</ref>) — американ кърал эмда политика къуллукъчу, [[Демократ партия (АБШ)|Демократ партиядан]] АБШ-ны 35-чи президенти (1961—1963), Массачусетс штатдан [[АБШ-ны Келечилени палатасы|АБШ-ны Келечилени палатасында]] олтургъан (1947—1953) эмда 1953—1960 джыллада Массачусетсден сенатор болуб ишлеген. Аны президентлиги [[Сууукъ къазауат|Суукъ къазауатны]] къызыу замангъа тюшкенеди. Джон Кеннеди эм джаш сайлангъан АБШ-ны президенти болгъанды эмда биринчи католикледен. == Белгиле == {{АБШ-ны президентлери}} [[Категория:АБШ-ны президентлери]] [[Категория:Джон Фицджералд Кеннеди]] [[Категория:Демократ партияны членлери]] 04stutmywz1fios5kxhl9bndi6isgat 124201 124200 2026-05-15T19:54:29Z DarqaviPalladin 4737 124201 wikitext text/x-wiki [[Файл:John F. Kennedy, White House color photo portrait.jpg|мини]] '''Джон Фицджералд Ке́ннеди''' ({{lang-en|John Fitzgerald Kennedy}}, эмда '''JFK-ча''' ('''''Джей-Эф-Кей-ча''''') белгили; туугъаны [[1917 джыл|1917]] джылны 29 майда, Бруклайн, [[Массачусетс]] штат, [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]<ref>[https://history.ru/read/articles/khoroshii-parien-chut-nie-vzorvavshii-mir-k-100-lietiiu-dzhona-kienniedi Хороший парень, чуть не взорвавший мир. Ко дню рождения Джона Кеннеди]</ref> — ёлгени [[1963 джыл|1963]] джылны 22 ноябрда, [[Даллас]], [[Техас]] штат, [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]<ref>[https://www.kommersant.ru/doc/8121279 Переданные Россией США документы об убийстве Кеннеди будут изданы]</ref>) — американ кърал эмда политика къуллукъчу, [[Демократ партия (АБШ)|Демократ партиядан]] АБШ-ны 35-чи президенти (1961—1963), Массачусетс штатдан [[АБШ-ны Келечилени палатасы|АБШ-ны Келечилени палатасында]] олтургъан (1947—1953) эмда 1953—1960 джыллада Массачусетсден сенатор болуб ишлеген. Аны президентлиги [[Сууукъ къазауат|Суукъ къазауатны]] къызыу замангъа тюшкенеди. Джон Кеннеди эм джаш сайлангъан АБШ-ны президенти болгъанды эмда биринчи католикледен. == Белгиле == [[Категория:АБШ-ны президентлери]] [[Категория:Джон Фицджералд Кеннеди]] [[Категория:Демократ партияны членлери]] <references /> {{АБШ-ны президентлери}} gq3kmw9yxtqatipo00w2rt3pplh49m0 124202 124201 2026-05-15T19:58:30Z DarqaviPalladin 4737 124202 wikitext text/x-wiki [[Файл:John F. Kennedy, White House color photo portrait.jpg|мини]] '''Джон Фицджералд Ке́ннеди''' ({{lang-en|John Fitzgerald Kennedy}}, эмда '''JFK-ча''' ('''''Джей-Эф-Кей-ча''''') белгили; туугъаны [[1917 джыл|1917]] джылны 29 майда, Бруклайн, [[Массачусетс]] штат, [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]<ref>[https://history.ru/read/articles/khoroshii-parien-chut-nie-vzorvavshii-mir-k-100-lietiiu-dzhona-kienniedi Хороший парень, чуть не взорвавший мир. Ко дню рождения Джона Кеннеди]</ref> — ёлгени [[1963 джыл|1963]] джылны 22 ноябрда, [[Даллас]], [[Техас]] штат, [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]<ref>[https://www.kommersant.ru/doc/8121279 Переданные Россией США документы об убийстве Кеннеди будут изданы]</ref>) — американ кърал эмда политика къуллукъчу, [[Демократ партия (АБШ)|Демократ партиядан]] АБШ-ны 35-чи президенти (1961—1963), Массачусетс штатдан [[АБШ-ны Келечилени палатасы|АБШ-ны Келечилени палатасында]] олтургъан (1947—1953) эмда 1953—1960 джыллада Массачусетсден сенатор болуб ишлеген. Аны президентлиги [[Сууукъ къазауат|Суукъ къазауатны]] къызыу замангъа тюшкенеди. Джон Кеннеди эм джаш сайлангъан АБШ-ны президенти болгъанды эмда биринчи католикледен. == Джибериуле == * https://www.jfklibrary.org/<nowiki/> - Джон Кеннедини президент библиотеканы эм музейни официал сайты. == Белгиле == [[Категория:АБШ-ны президентлери]] [[Категория:Джон Фицджералд Кеннеди]] [[Категория:Демократ партияны членлери]] <references /> {{АБШ-ны президентлери}} 2qyzj9o89mb40ofnxog8b97yhhb1fyf 0 19105 124203 2026-05-15T20:01:04Z DarqaviPalladin 4737 Бет къуралды: 'Сиэтл' 124203 wikitext text/x-wiki Сиэтл 44xazeqlr5gk82kiwja8500r5hpgb58 124204 124203 2026-05-15T20:07:48Z DarqaviPalladin 4737 124204 wikitext text/x-wiki '''Сиэтл''' ({{lang-en|Seattle}}''Seattle'' {{Audio-IPA|GT_Seattle_AE.ogg|[siˈætəl]}}) — АБШ-ны шимал-кюнбатыш кесегинде, Вашнгтон штатны Шош океанны джагъасында, Пьюджет-Саунд богъаз эм Вашингтон кёл бла арасында орналгъан, Кинг округну административ арасы болгъан шахар. С населением в 737 015 человек по данным 2020 года<ref name="QuickFacts" />, Сиэтл является самым крупным городом как в штате Вашингтон, так и на северо-западе США. Население агломерации Сиэтла составляет 4,02 миллиона человек, что делает его 15-м по величине городом США. == Белгиле == is1bul305he7b9nihijwu2mexm6g06w 124206 124204 2026-05-15T20:32:02Z DarqaviPalladin 4737 124206 wikitext text/x-wiki {{Джерлешим|аты=Сиэтл|фото=Seattle Downtown Aerial, July 2025 (zoomed and perspective corrected).jpg|фотону ачыкълау=Сиэтлны арасы|байракъ=Flag of Seattle.svg|герб=Seal of Seattle, Washington.png|гербини юсюнден статья=Сиэтлны мухуру|байрагъыны юсюнден статья=Сиэтлны байрагъы|тенгизден мийиклик=0–158|кърал=АБШ|телефон=1 206|Къуралгъанды=1851 джылны 13 ноябрда|майдан=367|сагъат бёлге=UTC−8 <br> UTC−7 Джай заман}} '''Сиэтл''' ({{lang-en|Seattle}} {{Audio-IPA|GT_Seattle_AE.ogg|[siˈætəl]}}) — [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-ны шимал-кюнбатыш кесегинде, [[Вашингтон (штат)|Вашнгтон]] штатны [[Шош океан|Шош океанны]] джагъасында, Пьюджет-Саунд богъаз эм [[Вашингтон (кёл)|Вашингтон]] кёл бла арасында орналгъан, Кинг округну административ арасы болгъан шахар. [[2020 джыл|2020]] джылда шахарны адам саны 737 015 адам болгъанды (АБШ-де 18-чи шахар), Сиэтлны агломерациясы уа - 4,02 млн джеткенди (АБШ-де 15-чи). Адам саны бла Сиэтл Вашингтон штатны эмда АБШ-ны шимал-кюнбатыш кесегинде эм уллу шахарды. == Белгиле == 3cyzuwampvsjkltl1bd8idh3fhet1d7 124207 124206 2026-05-15T20:35:32Z DarqaviPalladin 4737 124207 wikitext text/x-wiki {{Джерлешим|аты=Сиэтл|фото=Seattle Downtown Aerial, July 2025 (zoomed and perspective corrected).jpg|фотону ачыкълау=Сиэтлны арасы|байракъ=Flag of Seattle.svg|герб=Seal of Seattle, Washington.png|гербини юсюнден статья=Сиэтлны мухуру|байрагъыны юсюнден статья=Сиэтлны байрагъы|тенгизден мийиклик=0–158|кърал=АБШ|телефон=1 206|Къуралгъанды=1851 джылны 13 ноябрда|майдан=367|сагъат бёлге=UTC−8 <br> UTC−7 Джай заман|ориг. аты={{lang-en|Seattle}}|web=https://seattle.gov/}} '''Сиэтл''' ({{lang-en|Seattle}} {{Audio-IPA|GT_Seattle_AE.ogg|[siˈætəl]}}) — [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-ны шимал-кюнбатыш кесегинде, [[Вашингтон (штат)|Вашнгтон]] штатны [[Шош океан|Шош океанны]] джагъасында, Пьюджет-Саунд богъаз эм [[Вашингтон (кёл)|Вашингтон]] кёл бла арасында орналгъан, Кинг округну административ арасы болгъан шахар. [[2020 джыл|2020]] джылда шахарны адам саны 737 015 адам болгъанды (АБШ-де 18-чи шахар), Сиэтлны агломерациясы уа - 4,02 млн джеткенди (АБШ-де 15-чи). Адам саны бла Сиэтл Вашингтон штатны эмда АБШ-ны шимал-кюнбатыш кесегинде эм уллу шахарды. == Белгиле == cha26d010qofyrfi8lmz6qcd4nq7x25 124209 124207 2026-05-15T21:38:11Z DarqaviPalladin 4737 124209 wikitext text/x-wiki {{Джерлешим|аты=Сиэтл|фото=Seattle Downtown Aerial, July 2025 (zoomed and perspective corrected).jpg|фотону ачыкълау=Сиэтлны арасы|байракъ=|герб=Seal of Seattle, Washington.png|гербини юсюнден статья=Сиэтлны мухуру|байрагъыны юсюнден статья=|тенгизден мийиклик=0–158|кърал=АБШ|телефон=+1 206|Къуралгъанды=1851 джылны 13 ноябрда|майдан=367|сагъат бёлге=UTC−8 <br> UTC−7 Джай заман|ориг. аты={{lang-en|Seattle}}|web=https://seattle.gov/|башчы=Кэти Уилсон|статус=Округну административ арасы|халкъ=737 015|саналгъан джыл=2020|басыннганы=3 591,59|агломерация=4 018 762|баш.къошакъ.параметр=[[АБШ-ны административ бёлюнюую|Штаты]]|баш.параметрни.ачыкълау={{Байракъландырыу|Вашингтон (штат)}}|тюб.параметрни.ачыкълау=[[Кинг (Вашингтон, округу)|Кинг округ]]|тюб.къошакъ.параметр=[[Округ (АБШ)|Округу]]|почта=98101, 98102, 98103, 98104, 98105, 98106, 98107, 98108, 98109, 98111, 98112, 98113, 98114, 98115, 98116, 98117, 98118, 98119, 98121, 98122, 98124, 98125, 98126, 98127, 98129, 98131, 98133, 98134, 98136, 98138, 98139, 98141, 98144, 98145, 98146, 98148, 98154, 98155, 98158, 98160, 98161, 98164, 98165, 98166, 98168, 98170, 98174, 98175, 98177, 98178, 98181, 98185, 98188, 98190, 98191, 98194, 98195, 98198 и 98199}} '''Сиэтл''' ({{lang-en|Seattle}} {{Audio-IPA|GT_Seattle_AE.ogg|[siˈætəl]}}) — [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-ны шимал-кюнбатыш кесегинде, [[Вашингтон (штат)|Вашнгтон]] штатны [[Шош океан|Шош океанны]] джагъасында, Пьюджет-Саунд богъаз эм [[Вашингтон (кёл)|Вашингтон]] кёл бла арасында орналгъан, Кинг округну административ арасы болгъан шахар. [[2020 джыл|2020]] джылда шахарны адам саны 737 015 адам болгъанды (АБШ-де 18-чи шахар), Сиэтлны агломерациясы уа - 4,02 млн джеткенди (АБШ-де 15-чи). Адам саны бла Сиэтл Вашингтон штатны эмда АБШ-ны шимал-кюнбатыш кесегинде эм уллу шахарды. == Белгиле == jrqpblcfc9yu2iqs5brvzhc3oo9u60a 124212 124209 2026-05-15T21:45:17Z DarqaviPalladin 4737 124212 wikitext text/x-wiki {{Джерлешим|аты=Сиэтл|фото=Seattle Downtown Aerial, July 2025 (zoomed and perspective corrected).jpg|фотону ачыкълау=Сиэтлны арасы|байракъ=|герб=Seal of Seattle, Washington.png|гербини юсюнден статья=Сиэтлны мухуру|байрагъыны юсюнден статья=|тенгизден мийиклик=0–158|кърал=АБШ|телефон=+1 206|Къуралгъанды=1851 джылны 13 ноябрда|майдан=367|сагъат бёлге=UTC−8 <br> UTC−7 Джай заман|ориг. аты={{lang-en|Seattle}}|web=https://seattle.gov/|башчы=Кэти Уилсон|статус=Округну административ арасы|халкъ=737 015|саналгъан джыл=2020|басыннганы=3 591,59|агломерация=4 018 762|баш.къошакъ.параметр=[[АБШ-ны административ бёлюнюую|Штаты]]|баш.параметрни.ачыкълау={{Байракъландырыу|Вашингтон (штат)}}|тюб.параметрни.ачыкълау=[[Кинг (Вашингтон, округу)|Кинг округ]]|тюб.къошакъ.параметр=[[Округ (АБШ)|Округу]]|почта=98101, 98102, 98103, 98104, 98105, 98106, 98107, 98108, 98109, 98111, 98112, 98113, 98114, 98115, 98116, 98117, 98118, 98119, 98121, 98122, 98124, 98125, 98126, 98127, 98129, 98131, 98133, 98134, 98136, 98138, 98139, 98141, 98144, 98145, 98146, 98148, 98154, 98155, 98158, 98160, 98161, 98164, 98165, 98166, 98168, 98170, 98174, 98175, 98177, 98178, 98181, 98185, 98188, 98190, 98191, 98194, 98195, 98198 и 98199|Commons категория=Seattle}} '''Сиэтл''' ({{lang-en|Seattle}} {{Audio-IPA|GT_Seattle_AE.ogg|[siˈætəl]}}) — [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-ны шимал-кюнбатыш кесегинде, [[Вашингтон (штат)|Вашнгтон]] штатны [[Шош океан|Шош океанны]] джагъасында, Пьюджет-Саунд богъаз эм [[Вашингтон (кёл)|Вашингтон]] кёл бла арасында орналгъан, Кинг округну административ арасы болгъан шахар. [[2020 джыл|2020]] джылда шахарны адам саны 737 015 адам болгъанды (АБШ-де 18-чи шахар), Сиэтлны агломерациясы уа - 4,02 млн джеткенди (АБШ-де 15-чи). Адам саны бла Сиэтл Вашингтон штатны эмда АБШ-ны шимал-кюнбатыш кесегинде эм уллу шахарды. == Белгиле == dwterzrhdieyr735mqqws6ewzz788kj 124214 124212 2026-05-15T21:48:11Z DarqaviPalladin 4737 124214 wikitext text/x-wiki {{Джерлешим|аты=Сиэтл|фото=Seattle Downtown Aerial, July 2025 (zoomed and perspective corrected).jpg|фотону ачыкълау=Сиэтлны арасы|байракъ=|герб=Seal of Seattle, Washington.png|гербини юсюнден статья=Сиэтлны мухуру|байрагъыны юсюнден статья=|тенгизден мийиклик=0–158|кърал=АБШ|телефон=+1 206|Къуралгъанды=1851 джылны 13 ноябрда|майдан=367|сагъат бёлге=[[UTC−08:00]]<br> [[UTC−07:00]] Джай заман|ориг. аты={{lang-en|Seattle}}|web=https://seattle.gov/|башчы=Кэти Уилсон|статус=Округну административ арасы|халкъ=737 015|саналгъан джыл=2020|басыннганы=3 591,59|агломерация=4 018 762|баш.къошакъ.параметр=[[АБШ-ны административ бёлюнюую|Штаты]]|баш.параметрни.ачыкълау={{Байракъландырыу|Вашингтон (штат)}}|тюб.параметрни.ачыкълау=[[Кинг (Вашингтон, округу)|Кинг округ]]|тюб.къошакъ.параметр=[[Округ (АБШ)|Округу]]|почта=98101, 98102, 98103, 98104, 98105, 98106, 98107, 98108, 98109, 98111, 98112, 98113, 98114, 98115, 98116, 98117, 98118, 98119, 98121, 98122, 98124, 98125, 98126, 98127, 98129, 98131, 98133, 98134, 98136, 98138, 98139, 98141, 98144, 98145, 98146, 98148, 98154, 98155, 98158, 98160, 98161, 98164, 98165, 98166, 98168, 98170, 98174, 98175, 98177, 98178, 98181, 98185, 98188, 98190, 98191, 98194, 98195, 98198 и 98199|Commons категория=Seattle}} '''Сиэтл''' ({{lang-en|Seattle}} {{Audio-IPA|GT_Seattle_AE.ogg|[siˈætəl]}}) — [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-ны шимал-кюнбатыш кесегинде, [[Вашингтон (штат)|Вашнгтон]] штатны [[Шош океан|Шош океанны]] джагъасында, Пьюджет-Саунд богъаз эм [[Вашингтон (кёл)|Вашингтон]] кёл бла арасында орналгъан, Кинг округну административ арасы болгъан шахар. [[2020 джыл|2020]] джылда шахарны адам саны 737 015 адам болгъанды (АБШ-де 18-чи шахар), Сиэтлны агломерациясы уа - 4,02 млн джеткенди (АБШ-де 15-чи). Адам саны бла Сиэтл Вашингтон штатны эмда АБШ-ны шимал-кюнбатыш кесегинде эм уллу шахарды. == Белгиле == qzwvaeejqzebcmp4vpa1k0qk4javwl4 124216 124214 2026-05-15T21:52:06Z DarqaviPalladin 4737 124216 wikitext text/x-wiki {{Джерлешим|аты=Сиэтл|фото=Seattle Downtown Aerial, July 2025 (zoomed and perspective corrected).jpg|фотону ачыкълау=Сиэтлны арасы|байракъ=|герб=Seal of Seattle, Washington.png|гербини юсюнден статья=Сиэтлны мухуру|байрагъыны юсюнден статья=|тенгизден мийиклик=0–158|кърал=АБШ|телефон=+1 206|Къуралгъанды=1851 джылны 13 ноябрда|майдан=367|сагъат бёлге=[[UTC−08:00]]<br> [[UTC−07:00]] Джай заман|ориг. аты={{lang-en|Seattle}}|web=https://seattle.gov/|башчы=Кэти Уилсон|статус=Округну административ арасы|халкъ=737 015|саналгъан джыл=2020|басыннганы=3 591,59|агломерация=4 018 762|баш.къошакъ.параметр=[[АБШ-ны административ бёлюнюую|Штаты]]|баш.параметрни.ачыкълау={{Байракъландырыу|Вашингтон (штат)}}|тюб.параметрни.ачыкълау=[[Кинг (Вашингтон, округу)|Кинг округ]]|тюб.къошакъ.параметр=[[Округ (АБШ)|Округу]]|почта=98101, 98102, 98103, 98104, 98105, 98106, 98107, 98108, 98109, 98111, 98112, 98113, 98114, 98115, 98116, 98117, 98118, 98119, 98121, 98122, 98124, 98125, 98126, 98127, 98129, 98131, 98133, 98134, 98136, 98138, 98139, 98141, 98144, 98145, 98146, 98148, 98154, 98155, 98158, 98160, 98161, 98164, 98165, 98166, 98168, 98170, 98174, 98175, 98177, 98178, 98181, 98185, 98188, 98190, 98191, 98194, 98195, 98198 и 98199|Commons категория=Seattle|lat_deg=47|lat_min=36|lat_sec=18|lon_deg=122|lon_min=19|lon_sec=48}} '''Сиэтл''' ({{lang-en|Seattle}} {{Audio-IPA|GT_Seattle_AE.ogg|[siˈætəl]}}) — [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-ны шимал-кюнбатыш кесегинде, [[Вашингтон (штат)|Вашнгтон]] штатны [[Шош океан|Шош океанны]] джагъасында, Пьюджет-Саунд богъаз эм [[Вашингтон (кёл)|Вашингтон]] кёл бла арасында орналгъан, Кинг округну административ арасы болгъан шахар. [[2020 джыл|2020]] джылда шахарны адам саны 737 015 адам болгъанды (АБШ-де 18-чи шахар), Сиэтлны агломерациясы уа - 4,02 млн джеткенди (АБШ-де 15-чи). Адам саны бла Сиэтл Вашингтон штатны эмда АБШ-ны шимал-кюнбатыш кесегинде эм уллу шахарды. == Белгиле == mff8vk52a1ymrwylkhfvgv8xrx9chov 124217 124216 2026-05-15T22:02:07Z DarqaviPalladin 4737 124217 wikitext text/x-wiki {{Джерлешим|аты=Сиэтл|фото=Seattle Downtown Aerial, July 2025 (zoomed and perspective corrected).jpg|фотону ачыкълау=Сиэтлны арасы|байракъ=|герб=Seal of Seattle, Washington.png|гербини юсюнден статья=Сиэтлны мухуру|байрагъыны юсюнден статья=|тенгизден мийиклик=0–158|кърал=АБШ|телефон=+1 206|Къуралгъанды=1851 джылны 13 ноябрда|майдан=367|сагъат бёлге=[[UTC−08:00]]<br> [[UTC−07:00]] Джай заман|ориг. аты={{lang-en|Seattle}}|web=https://seattle.gov/|башчы=Кэти Уилсон|статус=Округну административ арасы|халкъ=737 015|саналгъан джыл=2020|басыннганы=3 591,59|агломерация=4 018 762|баш.къошакъ.параметр=[[АБШ-ны административ бёлюнюую|Штаты]]|баш.параметрни.ачыкълау={{Байракъландырыу|Вашингтон (штат)}}|тюб.параметрни.ачыкълау=[[Кинг (Вашингтон, округу)|Кинг округ]]|тюб.къошакъ.параметр=[[Округ (АБШ)|Округу]]|почта=98101, 98102, 98103, 98104, 98105, 98106, 98107, 98108, 98109, 98111, 98112, 98113, 98114, 98115, 98116, 98117, 98118, 98119, 98121, 98122, 98124, 98125, 98126, 98127, 98129, 98131, 98133, 98134, 98136, 98138, 98139, 98141, 98144, 98145, 98146, 98148, 98154, 98155, 98158, 98160, 98161, 98164, 98165, 98166, 98168, 98170, 98174, 98175, 98177, 98178, 98181, 98185, 98188, 98190, 98191, 98194, 98195, 98198 и 98199|Commons категория=Seattle|lat_deg=47|lat_min=36|lat_sec=18|lon_deg=122|lon_min=19|lon_sec=48|lat_dir=N|lon_dir=W|CoordAddon=type:city(737015)_region:US}} '''Сиэтл''' ({{lang-en|Seattle}} {{Audio-IPA|GT_Seattle_AE.ogg|[siˈætəl]}}) — [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-ны шимал-кюнбатыш кесегинде, [[Вашингтон (штат)|Вашнгтон]] штатны [[Шош океан|Шош океанны]] джагъасында, Пьюджет-Саунд богъаз эм [[Вашингтон (кёл)|Вашингтон]] кёл бла арасында орналгъан, Кинг округну административ арасы болгъан шахар. [[2020 джыл|2020]] джылда шахарны адам саны 737 015 адам болгъанды (АБШ-де 18-чи шахар), Сиэтлны агломерациясы уа - 4,02 млн джеткенди (АБШ-де 15-чи). Адам саны бла Сиэтл Вашингтон штатны эмда АБШ-ны шимал-кюнбатыш кесегинде эм уллу шахарды. == Белгиле == 7eo2w03ilrt334hyyitpszq1xq3csej 124222 124217 2026-05-15T22:12:35Z DarqaviPalladin 4737 /* Белгиле */ 124222 wikitext text/x-wiki {{Джерлешим|аты=Сиэтл|фото=Seattle Downtown Aerial, July 2025 (zoomed and perspective corrected).jpg|фотону ачыкълау=Сиэтлны арасы|байракъ=|герб=Seal of Seattle, Washington.png|гербини юсюнден статья=Сиэтлны мухуру|байрагъыны юсюнден статья=|тенгизден мийиклик=0–158|кърал=АБШ|телефон=+1 206|Къуралгъанды=1851 джылны 13 ноябрда|майдан=367|сагъат бёлге=[[UTC−08:00]]<br> [[UTC−07:00]] Джай заман|ориг. аты={{lang-en|Seattle}}|web=https://seattle.gov/|башчы=Кэти Уилсон|статус=Округну административ арасы|халкъ=737 015|саналгъан джыл=2020|басыннганы=3 591,59|агломерация=4 018 762|баш.къошакъ.параметр=[[АБШ-ны административ бёлюнюую|Штаты]]|баш.параметрни.ачыкълау={{Байракъландырыу|Вашингтон (штат)}}|тюб.параметрни.ачыкълау=[[Кинг (Вашингтон, округу)|Кинг округ]]|тюб.къошакъ.параметр=[[Округ (АБШ)|Округу]]|почта=98101, 98102, 98103, 98104, 98105, 98106, 98107, 98108, 98109, 98111, 98112, 98113, 98114, 98115, 98116, 98117, 98118, 98119, 98121, 98122, 98124, 98125, 98126, 98127, 98129, 98131, 98133, 98134, 98136, 98138, 98139, 98141, 98144, 98145, 98146, 98148, 98154, 98155, 98158, 98160, 98161, 98164, 98165, 98166, 98168, 98170, 98174, 98175, 98177, 98178, 98181, 98185, 98188, 98190, 98191, 98194, 98195, 98198 и 98199|Commons категория=Seattle|lat_deg=47|lat_min=36|lat_sec=18|lon_deg=122|lon_min=19|lon_sec=48|lat_dir=N|lon_dir=W|CoordAddon=type:city(737015)_region:US}} '''Сиэтл''' ({{lang-en|Seattle}} {{Audio-IPA|GT_Seattle_AE.ogg|[siˈætəl]}}) — [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-ны шимал-кюнбатыш кесегинде, [[Вашингтон (штат)|Вашнгтон]] штатны [[Шош океан|Шош океанны]] джагъасында, Пьюджет-Саунд богъаз эм [[Вашингтон (кёл)|Вашингтон]] кёл бла арасында орналгъан, Кинг округну административ арасы болгъан шахар. [[2020 джыл|2020]] джылда шахарны адам саны 737 015 адам болгъанды (АБШ-де 18-чи шахар), Сиэтлны агломерациясы уа - 4,02 млн джеткенди (АБШ-де 15-чи). Адам саны бла Сиэтл Вашингтон штатны эмда АБШ-ны шимал-кюнбатыш кесегинде эм уллу шахарды. == Белгиле == [[Категория:АБШ-ны шахарлары]] [[Категория:Вашингтонны шахарлары]] [[Категория:Сиэтл]] j1vhu7i3a8ylh80vloogq6gxap0raqm 124223 124222 2026-05-15T22:13:37Z DarqaviPalladin 4737 /* Белгиле */ 124223 wikitext text/x-wiki {{Джерлешим|аты=Сиэтл|фото=Seattle Downtown Aerial, July 2025 (zoomed and perspective corrected).jpg|фотону ачыкълау=Сиэтлны арасы|байракъ=|герб=Seal of Seattle, Washington.png|гербини юсюнден статья=Сиэтлны мухуру|байрагъыны юсюнден статья=|тенгизден мийиклик=0–158|кърал=АБШ|телефон=+1 206|Къуралгъанды=1851 джылны 13 ноябрда|майдан=367|сагъат бёлге=[[UTC−08:00]]<br> [[UTC−07:00]] Джай заман|ориг. аты={{lang-en|Seattle}}|web=https://seattle.gov/|башчы=Кэти Уилсон|статус=Округну административ арасы|халкъ=737 015|саналгъан джыл=2020|басыннганы=3 591,59|агломерация=4 018 762|баш.къошакъ.параметр=[[АБШ-ны административ бёлюнюую|Штаты]]|баш.параметрни.ачыкълау={{Байракъландырыу|Вашингтон (штат)}}|тюб.параметрни.ачыкълау=[[Кинг (Вашингтон, округу)|Кинг округ]]|тюб.къошакъ.параметр=[[Округ (АБШ)|Округу]]|почта=98101, 98102, 98103, 98104, 98105, 98106, 98107, 98108, 98109, 98111, 98112, 98113, 98114, 98115, 98116, 98117, 98118, 98119, 98121, 98122, 98124, 98125, 98126, 98127, 98129, 98131, 98133, 98134, 98136, 98138, 98139, 98141, 98144, 98145, 98146, 98148, 98154, 98155, 98158, 98160, 98161, 98164, 98165, 98166, 98168, 98170, 98174, 98175, 98177, 98178, 98181, 98185, 98188, 98190, 98191, 98194, 98195, 98198 и 98199|Commons категория=Seattle|lat_deg=47|lat_min=36|lat_sec=18|lon_deg=122|lon_min=19|lon_sec=48|lat_dir=N|lon_dir=W|CoordAddon=type:city(737015)_region:US}} '''Сиэтл''' ({{lang-en|Seattle}} {{Audio-IPA|GT_Seattle_AE.ogg|[siˈætəl]}}) — [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-ны шимал-кюнбатыш кесегинде, [[Вашингтон (штат)|Вашнгтон]] штатны [[Шош океан|Шош океанны]] джагъасында, Пьюджет-Саунд богъаз эм [[Вашингтон (кёл)|Вашингтон]] кёл бла арасында орналгъан, Кинг округну административ арасы болгъан шахар. [[2020 джыл|2020]] джылда шахарны адам саны 737 015 адам болгъанды (АБШ-де 18-чи шахар), Сиэтлны агломерациясы уа - 4,02 млн джеткенди (АБШ-де 15-чи). Адам саны бла Сиэтл Вашингтон штатны эмда АБШ-ны шимал-кюнбатыш кесегинде эм уллу шахарды. == Белгиле == [[Категория:АБШ-ны шахарлары]] [[Категория:Вашингтон штатны шахарлары]] [[Категория:Сиэтл]] hu82r18rucjoyrsgfjktqnv0f0tdibt 14 19106 124224 2026-05-15T22:14:21Z DarqaviPalladin 4737 Бет къуралды: '{{catmain|Сиэтл}} [[Категория:Вашингтон штатны шахарларыны категориялары]]' 124224 wikitext text/x-wiki {{catmain|Сиэтл}} [[Категория:Вашингтон штатны шахарларыны категориялары]] 6r82nz6qr99ihxi7btcggiqk1b3a3if 14 19107 124225 2026-05-15T22:15:27Z DarqaviPalladin 4737 Бет къуралды: '[[Категория:Вашингтон штатны шахарлары]]' 124225 wikitext text/x-wiki [[Категория:Вашингтон штатны шахарлары]] 06mt42cojwtryou45qpusstwcczcrdv 14 19108 124226 2026-05-15T22:16:45Z DarqaviPalladin 4737 Бет къуралды: '{{catmain}} {{Commonscat|Cities in Washington State}} [[Категория:АБШ-ны шахарлары|Вашингтон]] [[Категория:Вашингтон штатны географиясы]]' 124226 wikitext text/x-wiki {{catmain}} {{Commonscat|Cities in Washington State}} [[Категория:АБШ-ны шахарлары|Вашингтон]] [[Категория:Вашингтон штатны географиясы]] kle7w5hobq5oc4fo737i2f2po8i9jq1 14 19109 124227 2026-05-15T22:17:33Z DarqaviPalladin 4737 Бет къуралды: '{{catmain}} [[Категория:АБШ-ны штатларына кёре география|Вашингтон (штат)]] [[Категория:Вашингтон (штат)]]' 124227 wikitext text/x-wiki {{catmain}} [[Категория:АБШ-ны штатларына кёре география|Вашингтон (штат)]] [[Категория:Вашингтон (штат)]] iz5qo7xhg2wwcc5mjel0bux2sbbz24d 14 19110 124228 2026-05-15T22:20:45Z DarqaviPalladin 4737 Бет къуралды: '[[Категория:Индиана]] [[Категория:АБШ-ны штатларына кёре география]]' 124228 wikitext text/x-wiki [[Категория:Индиана]] [[Категория:АБШ-ны штатларына кёре география]] 70go5a1xzzttn5ssprhoofgfqq2fnbu