Википедия krcwiki https://krc.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%88_%D0%B1%D0%B5%D1%82 MediaWiki 1.47.0-wmf.12 first-letter Медиа Къуллукъ Сюзюу Къошулуучу Къошулуучуну сюзюу Википедия Википедия сюзюу Файл Файлны сюзюу MediaWiki MediaWiki-ни сюзюу Шаблон Шаблонну сюзюу Болушлукъ Болушлукъну сюзюу Категория Категорияны сюзюу TimedText TimedText talk Модуль Обсуждение модуля Event Event talk Къошулуучу:Metsavend 2 5753 125038 124901 2026-07-27T04:52:32Z Metsavend 594 125038 wikitext text/x-wiki {{#babel:krc-0|et|en-3|ru-3|de-3}} {| style="float: left; width: 100%; margin-bottom: 0.5em; border: #2222dd solid 1px; background-color: #c5ccf9; text-align: center;" |- | align="center" | [[Image:Flag of Russia.svg|50px|Venemaa]] | align="center" | [[Image:Flag of the Czech Republic.svg|50px|Tšehhi]] | align="center" | [[Image:Flag of Finland.svg|50px|Soome]] | align="center" | [[Image:Flag of Sweden.svg|50px|Rootsi]] | align="center" | [[Image:Flag of Denmark.svg|50px|Taani]] | align="center" | [[Image:Flag of Latvia.svg|70px|Läti]] |- | align="center" | [[Image:Flag of Lithuania.svg|50px|Leedu]] | align="center" | [[Image:Flag of Poland.svg|50px|Poola]] | align="center" | [[Image:Civil Ensign of Hungary.svg|50px|Ungari]] | align="center" | [[Image:Flag of Austria.svg|50px|Austria]] | align="center" | [[Image:Flag of Italy.svg|50px|Itaalia]] | align="center" | [[Image:Flag of Vatican.svg|40px|Vatikan]] |- | align="center" | [[Image:Flag of Germany.svg|60px|Saksamaa]] | align="center" | [[Image:Flag of Netherlands.svg|50px|Holland]] | align="center" | [[Image:Flag of France.svg|50px|Prantsusmaa]] | align="center" | [[Image:Flag of Greenland.svg|50px|Gröönimaa]] | align="center" | [[Image:Flag of Belgium (civil).svg|50px|Belgia]] | align="center" | [[Image:Flag of Spain.svg|50px|Hispaania]] |- | align="center" | [[Image:Flag of Switzerland.svg|40px|Šveits]] | align="center" | [[Image:Flag of Liechtenstein.svg|50px|Liechtenstein]] | align="center" | [[Image:Flag of Monaco.svg|50px|Monaco]] | align="center" | [[Image:Flag of Ukraine.svg|50px|Ukraina]] | align="center" | [[Image:Flag of Croatia.svg|60px|Horvaatia]] | align="center" | [[Image:Flag of Slovenia.svg|60px|Sloveenia]] |- | align="center" | [[Image:Flag of Andorra.svg|50px|Andorra]] | align="center" | [[Image:Flag of Iceland.svg|50px|Island]] | align="center" | [[Image:Flag of Malaysia.svg|60px|Malaisia]] | align="center" | [[Image:Flag of Singapore.svg|50px|Singapur]] | align="center" | [[Image:Flag of Greece.svg|50px|Kreeka]] | align="center" | [[Image:Flag of Japan.svg|50px|Jaapan]] |- | align="center" | [[Image:Flag of Slovakia.svg|50px|Slovakkia]] | align="center" | [[Image:Flag of Norway.svg|50px|Norra]] | align="center" | [[Image:Flag_of_Turkey.svg|50px|Türgi]] | align="center" | [[Image:Flag_of_Bulgaria.svg |50px|Bulgaaria]] | align="center" | [[Image:Flag of the Republic of Macedonia.svg |60px|Makedoonia]] | align="center" | [[Image:Flag of Romania.svg|50px|Rumeenia]] |- | align="center" | [[Image:Flag_of_Estonia.svg |50px|Eesti]] | align="center" | [[Image:Flag_of_Israel.svg|50px|Iisrael]] | align="center" | [[Image:Flag_of_Jordan.svg|60px|Jordaania]] | align="center" | [[Image:Flag of the United Kingdom.svg|60px|Suurbritannia]] | align="center" | [[Image:Flag_of_Belarus.svg|60px|Valgevene]] | align="center" | [[Image:Flag of Cyprus.svg|50px|Küpros]] |- | align="center" | [[Image:Flag of Portugal.svg|50px|Portugal]] | align="center" | [[Image:Flag_of_Mexico.svg|50px|Mehhiko]] | align="center" | [[Image:Flag_of_Belize.svg|60px|Belize]] | align="center" | [[Image:Flag_of_Ireland.svg|60px|Iirimaa]] | align="center" | [[Image:Flag_of_Serbia.svg|50px|Serbia]] | align="center" | [[Image:Flag_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg|60px|Bosnia ja Hertsegoviina]] |- | align="center" | [[Image:Flag_of_Armenia.svg|60px|Armeenia]] | align="center" | [[Image:Flag_of_Vanuatu.svg|60px|Vanuatu]] | align="center" | [[Image:Flag_of_Canada.svg|60px|Kanada]] | align="center" | [[Image:Flag_of_Malta.svg|60px|Malta]] | align="center" | [[Image:Flag_of_USA.svg|60px|USA]] | align="center" | [[Image:Flag_of_Albania.svg|60px|Albaania]] |- | align="center" | [[Image:Flag_of_Morocco.svg|60px|Maroko]] | align="center" | [[Image:Flag_of_Namibia.svg|50px|Namiibia]] | align="center" | [[Image:Flag_of_Bolivia.svg|50px|Boliivia]] | align="center" | [[Image:Flag_of_Peru.svg|50px|Peruu]] | align="center" | [[Image:Flag_of_Uzbekistan.svg|60px|Usbekistan]] | align="center" | [[Image:Flag_of_Tajikistan.svg|60px|Tadžikistan]] |} [[d:Q43105]] 5642</br> [[d:Q72303]] 5137</br> [[d:Q38954]] 3715</br> [[d:Q3375]] 2962</br> [[d:Q62467]] 2942</br> [[d:Q209341]] 2925</br> [[d:Q80344]] 2918</br> [[d:Q627508]] 2061 [[et:Kasutaja:Metsavend]] kdwbohjryn6bwiqessjqr3maaefbn3k Айдахо 0 6468 125008 124856 2026-07-26T20:04:52Z DarqaviPalladin 4737 /* Экономикасы */ 125008 wikitext text/x-wiki {{АБШ-ны штаты | Аты = Айдахо | Оригинал аты = State of Idaho | Официал аты = Айдахо Штат | Байракъ = Flag of Idaho.svg | Мухур = Seal of Idaho.svg | Карта = Idaho in United States.svg | Ара шахар = [[Бойсе (шахар)|Бойсе]] | Джыр = [[Here We Have Idaho]] | УллуШахар = Бойсе | УллуШахарла = [[Айдахо-Фолс]], [[Нампа]], [[Покателло (шахар)|Покателло]], [[Меридиан (Айдахо)|Меридиан]] | Халкъ = 1 841 377 | Тергеу джыл = 2020 | ХалкъОрун = 39 | Басыннганы = 8,33 | БасыннганыНомер = 44 | МайданНомер = 14 | Майдан = 216 632 | СуунуМайданы = 2 123 | СуунуПроценти = 0,98 | Девиз = «Ёмюрлеге былай болсун» | Чам ат = «Джаухар штат» | ИеликБолушАт = Айдахоны | Кенгине = 491 | Узунуна = 771 | Эм уллу мийиклик = 3861,2 | Орта мийиклик = 1520 | Эм гитче мийиклик = 217 | ШтатныДатасы = [[1890 джыл]]ны [[3 июль]] | ШтатныОруну = 43 | ШтатхаДери = [[Айдахо Территория]] | Губернатор = [[Брэд Литтл]] ([[Республикан партия (АБШ)|Р]]) | ВицеГубернатор = [[Дженис Макгичин]] ([[Республикан партия (АБШ)|Р]]) | ЗакончыгъарыучуОрган = [[Айдахоны Легислатурасы]] | ОгъарыПалата = [[Айдахоны Сенаты]] | ТёбенПалата = [[Айдахоны Келечилени Палатасы]] | Сенаторла = [[Крейпо, Майк|Майк Крейпо]] ([[Республикан партия (АБШ)|Р]])<br>[[Риш, Джим|Джим Риш]] ([[Республикан партия (АБШ)|Р]]) | СагъатБёлге = [[UTC−8]]/[[UTC−7]],<br> [[UTC−7]]/[[UTC−6]] [[Джай заман]] | КелечилениПалатасы = 1. [[Расс Фулчер]] ([[Республикан партия (АБШ)|Р]])<br>2. [[Майк Симпсон]] ([[Республикан партия (АБШ)|Р]]) | Къысхартыу = ID | Сайт = http://idaho.gov/ }} '''Айда́хо''' ({{lang-en|Idaho}}, <small>[[ХАФА]]</small>: {{IPA|[ˈaɪ̯dəɦoʊ̯]}}<ref>{{cite web|url=http://inogolo.com/query.php?desc=381&key=1|title=Pronunciation of Idaho|work=Inogolo}}</ref>, ''А́йдахоу'') — [[АБШ]]-ны шоштенгизли Шимал-Кюнбатышында орналгъан, Тау штатланы къауумуна кирген [[АБШ-ны административ бёлюнюую|штатыды]]. Къалгъан штатланы арасында Айдахо — майданы бла 14-чюдю эмда халкъыны саны бла 39-чуду. Айдахогъа штат статус [[1890 джыл]]ны 3 июлунда 43-чю болуб берилгенди. Табигъат ресурсланы кёблюгюню эсебинден Айдахону чам атына «Джаухар штат» ({{lang-en|«Gem state»}}) дейдиле. Штатны девизи: «Esto perpetuum» ([[латин тил|лат.]]: «Ёмюрлеге былай болсун»). Штатны эм уллу эмда [[Ара шахар|ара шахары]] — [[Бойсе (шахар)|Бойседи]]. == Топонимикасы == Штатны атыны чыкъгъаныны юсюнден тарихчилени бир оюмлары джокъду. Версияладан бирине кёре, [[1860 джыл]]да шахтёрладан лоббист болгъан Джордж Уиллинг ([[:en:George M. Willing|ингил.]]), Конгрессге, бусагъатда [[Колорадо]] штат болгъан джангы территориягъа «Айдахо» деб атаргъа теджегенди. Аны сёзлерине кёре, [[Шошонла|шошон]] тайпаны тилинде «Айдахо» сёз «тау джаухар» ({{lang-en|gem of the mountains}}) деген магъананы тутханды. Алай а, Конгрессде Уиллингни сылтауларына ишек этгендиле эмда джангы территориягъа «Колорадо» деб аталгъанды. Алай болса да, Колорадону шахарларыны бирине [[1859 джыл]]да<ref name="rees">{{книга |автор = John E. Rees |заглавие = Idaho - its meaning, origin and application |ссылка = http://www.archive.org/details/idahoitsmeaningo00reesrich |место = Portland |издательство = The Ivy Press |год = 1917 |allpages = 16 |isbn = 1113409312 }}</ref> огъуна Айдахо ат берилгенди ([[1866 джыл]]дан — [[Айдахо-Спрингс (Колорадо)|Айдахо-Спрингс]])<ref>{{cite web|url=http://www.historicidahosprings.com/history/facts_trivia.php|title=Fun Facts and Trivia - Historic Idaho Springs|publisher=Historical Society of Idaho Springs|language=en|accessdate=2010-10-17}}</ref>. Кечирек Уиллинг, бу сёзню кеси къурагъанын айтханды деген оюм да барды<ref>{{книга |автор = Richard W. Etulain, Bert W. Marley |часть = "Origins of the Name 'Idaho'" |заглавие = The Idaho heritage: a collection of historical essays |ссылка = http://imnh.isu.edu/digitalatlas/geog/explore/essay.pdf |издательство = Idaho State University Press |год = 1974 |allpages = 230 }}</ref><ref>{{статья |автор = Erl H. Ellis |заглавие = That Word "Idaho" |место = Denver |издательство = Western Folklore |год = 1951 |номер = 4 }}</ref>. Башха версиягъа кёре, ''«айдахо»'' сёз (алгъа {{lang-en|ee-dáh-how}}, ''«и-да́-хоу»'') шошонланы тилинден ''«Кюн чыгъады»'' деген магъанына тутханды; сёз, [[Арапахо (халкъ)|арапахо]] тайпаны тилинден чыкъгъан болургъа да боллукъду<ref name="rees" />. Ючюнчю версиягъа кёре, ''«айдахо»'' (''«ídaahę́»''), «душман» деген магъананы тутады; бу сёз бла [[Атабаски|атабаск]] тайпа [[команчи]] тайпаны белгилегенди<ref>{{cite web|url=http://www.etymonline.com/index.php?term=Idaho|title=Online Etymology Dictionary|language=en|accessdate=2010-10-17}}</ref>. [[1860 джыл]]ны 9 июнюнда [[Колумбия (суу)|Колумбия]] суу бла ''«Айдахо»'' ({{lang-en|Idaho(e)}}) деб аталгъан [[пароход]] ийилгенди<ref name="rees" /><ref>{{cite web|url=http://www.visitidaho.org/press/about/idahos_name.htm|title=Idaho's Name|publisher=Official Idaho Vacation and Travel Planning Guide|language=en|accessdate=2010-10-17}}</ref>. Пароходну аты бла [[1861 джыл]]да джангы къуралгъан [[Айдахо (округ, Айдахо)|Айдахо]] округга ат берилгенди. [[1863 джыл]]да [[Вашингтон территория|Вашингтон территориядан]] бу округну аты бла ат берилген джангы [[Айдахо территория|территория]] айырылгъанды<ref>{{cite web|url=http://www.accessidaho.org/aboutidaho/county/idaho.html|title=Idaho County|publisher=Idaho.gov|language=en|accessdate=2010-10-17}}</ref>. [[1890 джыл]]да Айдахо территориягъа штат статус берилгенди. == Географиясы == Айдахо бла къыбылада [[Юта]] эмда [[Невада]], шималда канаданы провинциясы [[Британ Колумбия]], кюнчыгъышда [[Вайоминг]] эмда Биттеррут сырты бла [[Монтана]], кюнбатышда [[Орегон]] эмда [[Вашингтон (штат)|Вашингтон]] штатла чеклешедиле. Айдахоны географиясыны энчи халы бла юч баш кесегине бёлюнеди: шимал «Айдахо чыкъгъаны», орта Къаялы таула эмда къыбыла Снейк сууну тюз джери. Айдахо [[Американ суу айырма|Американ суу айырмадан]] кюнбатышда орналады. Айдахоны территорясыны джарымы таулуду. Шималдан (Канада бла чектен) штатаны арасы округлагъа [[Къаялы таула|Къаялы тауланы]] сыртлары джайылыргъандыла. Къыбыла-кюнчыгъыш кесегинде (Вайоминг бла чекни къатында) бир талай Орта Къаялы тауланы 2 100 - 3 000 м мийиклигке джеткен сыртлары орналадыла. Айдахоны эм мийик джери Лост-Ривер сыртда орналгъан тау - [[Бора-Пик]] (3859 м). === Климаты === Айдахоны климатына [[Шош океан|Шош океандан]] мыллыны келтирген, кюнбатыш тенгизли хауа ырхыла влиять этедиле. Аны ючюн къыш заманда штатны температурасы бу кенгликте орналгъъан башха АБШ-ны штатларындан мийигиректи. Джай заманда уа штатгъа мыллыкъны [[Мексикан богъаз|Мексикан богъаздан]] эмда [[Кариб тенгиз|Кариб тенгизден]] келген хауала келтиредиле. Джылгъа джаум Айдахоны шимал кесегинде - 760 мм, къыбыла кесегинде - 330 мм. Айдахоны къыбыла-кюнчыгъышинда эм суукъ айда январда орта температурасы -8°C-дан 1°C-гъа тюрленеди, эм исси айда, июльда, — 11°C-дан 32°C-гъа. Къыбыла-кюнбатышда орналгъан Бойсе деген штатны ара шахарында явнварьда орта температурасы -4°C-дан 4°C-гъа тюрленеди, июльда уа — 17°C-дан 34°C-гъа. Штатны шимал кесегинде орналгъан Орофино шахарда къыш орта температурасы -4°C-дан 3°C-гъа тюрленеди, джайда —12°C-дан 32°C-гъа.<ref name=":0">[https://prousa.info/idaho_nature Айдахоны табигъатны юсюенден.]</ref> === Суулары === Айдахоны эм баш суу — [[Снейк (суу)|Снейк]], [[Колумбия (суу)|Колумбия]] сууну уллу къошулгъан суу. Снейк суу [[Йеллоустон Миллетни парк|Йеллоустондан]], [[Вайоминг]] штатны шимал-кюнбатышиндан чыгъыб Айдахоны къыбыла кесеги бла барыб [[Льюистон]] шахарда шималгъа бурулады, штатдан кетиб [[Вашингтон (штат)|Вашингтон]] штатда [[Кенневик|Кенневики]] шахарны къатында Колумбия суугъа кошулады. Башха штатны уллу суулары — Кларк-Форк/Пенд-Орей, Спокан эмда башха Снейк сууну кошулгъан суулары: Клируотер, Салмон, Бойсе эмда Пайетт. Айдахоны шималда, Панхандл регионда орналгъан эм уллу кёллю - Лейк-Пенд-Орей.<ref name=":0" /> == Тарихи == Салмон сууда орналгъан ахырыпалеолитик тохтаучу джерде Куперс-Ферри (Cooper’s Ferry) табылгъан артефактла 15,28—16,56 минг джыл артха заманын кёргюстелле. [[1805 джыл|1805 джылда]] Айдахогъа биринчи европачыла Меривезер Льюис эмда Уильям Кларк капитанла Лемхи аууш бла тюшгендиле. [[1819 джыл|1819 джылда]] [[Испания]] бла АБШ-ны арасында Адамс-Онис келишиу бла Айдахоны 42-чи параллелде баргъан къыбыла чеки къуралгъанды. 1834 джылда Бойсе эмда Холл фортла къуралгъандыла. [[1853 джыл|1853 джылда]] Айдахоны территориясын да къошуб Вашингтон территория къуралгъанды. 1850—1860 джыллада Айдахоны территориясында бай алтын чыкъгъан джерле табылгъандыла, аны бла алтын джуугъан ишчиле Айдахогъа къуюлуб келдиле. [[1860 джыл|1860 джылда]] Адахода биринчи шахар - Франклин къуралгъанды. [[1863 джыл|1863 джылны]] 4 мартда АБШ-ны президент [[Авраам Линкольн]] Айдахо Территорияны къурау указгъа къол салды. Территорияны ара шахары Льюистон болду. 1864 джылда ара шахарны Бойсеге кёчюрдюле. Территория статусда болгъан заманда Айдахода адам саны кёб кере ёсдю - 1870 джылда Айдахода 17 804 адам джашагъанды, 1890 джылда уа 88 548 адам. Дагъыда территория заманда Айдахогъа темир джолну, телеграф эмда телефон сызланы ётдюрдюле<ref name="periods">{{cite web|url=http://www.history.idaho.gov/sites/default/files/uploads/reference-series/0460.pdf|url-status=dead|title=Idaho Political Periods|publisher=Idaho State Historical Society|lang = en|access-date=2012-05-22|archive-url=https://www.webcitation.org/68eadmaHM?url=http://www.history.idaho.gov/sites/default/files/uploads/reference-series/0460.pdf|archive-date=2012-06-24}}</ref>. [[1890 джыл|1890 джылны]] 3 июлда Айдахо АБШ-ны 43-чю штат болгъанды. [[1896 джыл|1896 джылда]] тиширыулагъа сайларгъа эркинлик берген АБШ-де Айдахо тёртюнчю штат болду<ref>{{cite web|url=http://law2.umkc.edu/faculty/projects/ftrials/conlaw/nineteenthkobach.html|title=WOMAN SUFFRAGE AND THE NINETEENTH AMENDMENT|publisher=UMKC School of Law|author=Kris Kobach.|lang=en|access-date=2012-05-24|archive-url=https://www.webcitation.org/68d4ZI2To?url=http://law2.umkc.edu/faculty/projects/ftrials/conlaw/nineteenthkobach.html|archive-date=2012-06-23}}</ref>. [[1905 джыл|1905 джылны]] 30 декабрда Айдахоны алгъыннгы 4-чю губернаторны [[Фрэнк Стюненберг|Фрэнк Стюненбергны]] кесини юйюнде бомбаны атылыуу ёлтюрдюле. [[1920 джыл|1920 джылда]] штатны адам саны 431 866 адамгъа джетди эмда штатны Капитолий мекямны ишлеу бошалды. [[1922 джыл|1922 джылда]] Бойсени орта школада Айдахоны биринчи радиостанцияны KFAU бериу башлады. [[1936 джыл|1936 джылда]] [[Union Pacific Railroad]] компания Айдахода Сан-Вэлли таулулыжалы курортну къуралгъанды. Анда дуньяда биринчи сыйлы шиндик кётюргюч ачылды. [[1953 джыл|1953 джылда]] Бойседе штатны биринчи телеканал KIDO-TV ишлеб башлады. [[1972 джыл|1972 джылны]] 2 майда Келлоггда орналгъан «Саншайн» шахтагъа от тюшгенди. Ол заманда шахтада 173 шахтер ишлегенеди, аладан 91 адам ёлдю, 80 сау къалыб чыкътыла эмда эки шахтерну бир ыйыкъдан сора джерни тюбюнден сау чыгъырдыла башина.<ref>[https://web.archive.org/web/20260214204350/https://www.msha.gov/sunshine-mine-disaster Sunshine Mine Disaster]</ref> [[1990 джыл|1990 джылда]] Айдахоны адам саны 1 006 749 адамгъа джетди. Айдахода штат статусну алггъан джюз джыл толууну байрам этдиле. Сайлангъан Адахоны баш прокурору Ларри Эхохок американ [[Индейлиле|индейлиледен]] биринчи штатны баш прокурору болгъанды. [[2020 джыл|2020 джылны]] 31 мартда – [[Стэнли (Айдахо)|Стэнли]] шахардан шимал-кюнбатышгъа 6,5 магнитудагъа джеткен джер тебрениу болгъанды. [[2024 джыл|2024 джылда]] болгъан АБШ-ны президент сайлаулада Айдахода [[Дональд Трамп]] 66,87% алыб [[Камала Харрис|Камала Харрисны]] (30,38%) озду<ref>[https://sos.idaho.gov/elections/data/results/2024/2024_general_canvass.pdf Idaho Secretary of State Canvass Report November 5, 2024 General Election]</ref>. Ючюнчю 1,4% алыб [[Роберт Френсис Кеннеди кичи|Роберт Ф. Кеннеди кичи]] болгъанды<ref>[https://www.270towin.com/2024-election-results-live/state/idaho 2024 Idaho Live Results]</ref>. == Халкъы == АБШ-де 2020 джылда болгъан санаугъа кёре Айдахода 1 839 106 адам джашагъанды<ref>[https://content.govdelivery.com/accounts/USCENSUS/bulletins/363512b#:~:text=2020%20Census%20Data%20on%20Idaho,7.8%25%20from%202010%20to%202020. State Facts About Idaho, Its 133rd Anniversary, and More]</ref>. [[АБШ-ны халкъыны тергеу бюро|АБШ-ны халкъыны тергеу бюрону]] болумну кёргюзген затлагъа кёре 2024 джылда Арканзасда 2 001 619 адам джашагъанды. Штатны адам джашагъан арасы Бойсе округда орналады, Стенли шахарны къатында. АБШ-ны Юй къурау министерствосуну Конгрессге юйюрсюзню багъа бериу бла Айдахода 2022 джылда къуру 1998 юйюрсюз джашагъанды<ref>{{Cite web |title=2007-2022 PIT Counts by State |url=https://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fwww.huduser.gov%2Fportal%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2Fxls%2F2007-2022-PIT-Counts-by-State.xlsx&wdOrigin=BROWSELINK}}</ref><ref>{{Cite web |title=The 2022 Annual Homelessness Assessment Report (AHAR) to Congress |url=https://www.huduser.gov/portal/sites/default/files/pdf/2022-AHAR-Part-1.pdf}}</ref>. Штатда джашагъанладан джарымы чакълы бир [[шахар]]лада джашайды. Миллет къурамы: немецле — 18,9%, ингилизлиле — 18,1%, ирландлыла — 10%, «американлыла» — 8,4%, норвеглиле — 3,6%, шведлиле — 3,5%<ref name="Этнический состав Айдахо">[https://web.archive.org/web/20110216115357/http://www.work-n-travel.ru/usa_idaho.html Этнический состав штата Айдахо]</ref>. 2020 джылда болгъан санаугъа кёре Айдахода халкъы къуралгъаны: {| class="wikitable sortable collapsible" ; text-align:right; font-size:80%;" |+ style="font-size:90%" | |- ! Раса эмда Халкъы<ref>{{cite web |url=https://www.census.gov/library/visualizations/interactive/race-and-ethnicity-in-the-united-state-2010-and-2020-census.html |title=Race and Ethnicity in the United States: 2010 Census and 2020 Census |author=<!--Not stated--> |date=August 12, 2021 |website=census.gov |publisher=United States Census Bureau |access-date=September 26, 2021}}</ref> ! data-sort-type="number" |Бютеулей |- | [[Испан болмагъан акъла|Акъла]] | align="right" | 69,08% |- | [[Африкан америкачыла|Къарала]] | align="right" | 0,9% |- | [[Испанлыла неда Латинле]] | align="right" | 13,02% |- | [[АБШ-ны тамырлы халкълары|Тамырлы халкъла]] | align="right" | 1,4% |- | [[Американ Азиатла]] | align="right" | 1,5% |- | [[Шош океанчыла]] эмда Гавайланы тамырлы джашагъанла | align="right" | 0,2% |- | Башхала | align="right" | 5,6% |- | Эки эмда андан артыкъ раса болгъанла | align="right" | 8,3% |} === Дин === Айдахоны халкъыны дин къурамы 2023 джылда<ref>[https://www.pewresearch.org/religious-landscape-study/state/idaho/ People in Idaho/Religious composition]</ref>: * [[Христианлыкъ]] — 62% ** Инджилик протестантла — 31% ** Башха [[протестантла]] — 7% ** [[Мормонла]] — 14% ** [[Католикле]] — 9% ** Башха христианлыла — 1% * [[Ислам|Муслиманла]] — 2% * Башха динле — 3% * Динсизле — 33% === Шахарлары === [[Файл:Boise Idaho.jpg|thumb|Бойседе Айдахо штатны капитолийини мекямы]] {| class="wikitable" |+Айдахоны эм уллу шахарларыны тизмеси (2020 джылда)<ref>{{cite web |title=Explore Census Data |url=https://data.census.gov/cedsci/ |website=United States Census Bureau |publisher=United States Census Bureau |access-date=October 15, 2021}}</ref> |- ! ! Шахар ! Адам саны ! ! Шахар ! Адам саны |- | style="text-align: center;" | 1 | [[Бойсе (шахар)|Бойсе]] | style="text-align: right;" | 235 684 | style="text-align: center;" | 11 | [[Льюистон (Айдахо)|Льюистон]] | style="text-align: right;" | 34 203 |- | style="text-align: center;" | 2 | [[Меридиан (Айдахо)|Меридиан]] | style="text-align: right;" | 117 635 | style="text-align: center;" | 12 | [[Игл (Айдахо)|Игл]] | style="text-align: right;" | 30 346 |- | style="text-align: center;" | 3 | [[Нампа]] | style="text-align: right;" | 100 200 | style="text-align: center;" | 13 | [[Москоу (Айдахо)|Москоу]] | style="text-align: right;" | 25 435 |- | style="text-align: center;" | 4 | [[Айдахо-Фолс]] | style="text-align: right;" | 64 818 | style="text-align: center;" | 14 | [[Куна (Айдахо)|Куна]] | style="text-align: right;" | 24 011 |- | style="text-align: center;" | 5 | [[Колдуэлл (Айдахо)|Колдуэлл]] | style="text-align: right;" | 59 996 | style="text-align: center;" | 15 | [[Аммон (Айдахо)|Аммон]] | style="text-align: right;" | 17 694 |- | style="text-align: center;" | 6 | [[Покателло (шахар)|Покателло]] | style="text-align: right;" | 56 320 | style="text-align: center;" | 16 | [[Маунтин-Хоум (Айдахо)|Маунтин-Хоум]] | style="text-align: right;" | 15 979 |- | style="text-align: center;" | 7 | [[Кер-д’Ален (Айдахо)|Кер-д’Ален]] | style="text-align: right;" | 54 628 | style="text-align: center;" | 17 | [[Чаббак (шахар)|Чаббак]] | style="text-align: right;" | 15 570 |- | style="text-align: center;" | 8 | [[Твин-Фолс (шахар)|Твин-Фолс]] | style="text-align: right;" | 51 807 | style="text-align: center;" | 18 | [[Хейден (Айдахо)|Хейден]] | style="text-align: right;" | 15 570 |- | style="text-align: center;" | 9 | [[Рексберг (Айдахо)|Рексберг]] | style="text-align: right;" | 39 409 | style="text-align: center;" | 19 | [[Джером (Айдахо)|Джером]] | style="text-align: right;" | 12 349 |- | style="text-align: center;" | 10 | [[Пост-Фоллс]] | style="text-align: right;" | 38 485 | style="text-align: center;" | 20 | [[Блекфут (Айдахо)|Блекфут]] | style="text-align: right;" | 12 346 |} == Экономикасы == 2024 джылда Айдахоны [[Бютеулюк ич продукт|БИП]]-и 128,1 млрд долларгъа джетгенди<ref name="GDPByState">{{cite web |title=GDP by State |url=https://www.bea.gov/data/gdp/gdp-state |access-date=May 24, 2024 |website=GDP by State &#124; U.S. Bureau of Economic Analysis (BEA) |publisher=Bureau of Economic Analysis}}</ref>. Адам башына уа БИП - 61 836 доллар болгъанды<ref name="r095">{{cite web |last=Account |first=Economic |date=March 29, 2024 |title=Personal Income by State |url=https://www.bea.gov/data/income-saving/personal-income-by-state |access-date=May 24, 2024 |website=U.S. Bureau of Economic Analysis (BEA)}}</ref>, олда штатланы ичинде 46 орундады<ref>{{Cite web |last=Rao |first=Pallavi |date=October 23, 2024 |title=Mapped: GDP per Capita, by U.S. State |url=https://www.visualcapitalist.com/mapped-u-s-states-by-gdp-per-capita/ |access-date=May 2, 2025 |website=Visual Capitalist |language=en-US}}</ref>. Штатны экономикасыны эм баш санагъатлары: [[эл мюлкю]], ашарыкъ этген, агъач хазырлау, къагъыт эткен, химия промышленность, электроника, [[машинала ишлеу]], туризм, кюмюшню эмда башха джерден чыкъгъан магъаданланы къазыу. Айдахода, Гудинг шахарада дуньяда эм уллу бёчке бышлакъ производствосу орналады. 2025 джылда бютеулей Айдахоны предприятияладан 99,2% гитче предприятияла къурагъандыла эмда ала 56,0% штатны ишчилеге иш бердиле<ref>{{Cite web |title=2025 Small Business Profile |url=https://advocacy.sba.gov/wp-content/uploads/2025/06/Idaho_2025-State-Profile.pdf |access-date=February 4, 2026 |website=U.S. Small Business Administration Office of Advocacy}}</ref>. 2025 джылны майгъа кёре штатны ишсизликни дараджасы 3,6% болду<ref>{{Cite web |last=staff |first=CNBC com |date=2025-07-10 |title=27. Idaho |url=https://www.cnbc.com/2025/07/10/idaho-top-states-for-business-ranking.html |access-date=2026-01-14 |website=CNBC |language=en}}</ref>. Айдахоны эл мюлкюню баш ёсдюрген культуралары: [[гардош]], [[бичен]] (АБШ-де органик бичен ёсдюрюу бла биринчи штат), [[сют]], тууар эт, шекер чюгюндюр (АБШ-де аны ёсдюрюу бла экинчи штат), [[будай]]<ref>Джыйгъан битимни джарымдан артыкъ джумушакъ акъ будайды.</ref> (АБШ-де аны ёсдюрюу бла 7-чи штат), [[арпа]], [[сохан]], хумеллек, дугъума, [[Къудор|къудору]], чечевица эмда кёк къудору. Айдахоны эл мюлкюнюде 24 500 тюрлю фермер мюлк кюрешеди<ref>[https://www.americasheartland.org/state/idaho/#:~:text=The%20major%20products%20are%20potatoes,known%20as%20Idaho's%20Banana%20Belt. IDAHO/Americas heartland]</ref><ref>[https://www.idahofarmbureauinsurance.com/protecting-your-world/top-five-idaho-crops-and-their-impact-on-the-economy/ Top five Idaho crops and their impact on the economy.]</ref>. Айдахо — гардошну ёсдюрюу бла АБШ-де эм алдагъы штатды. Къралда джыйгъан гардошну ючден бириси Айдаходы къыбыла кесегинде, Снейк сууну ёзенинде джыйалла<ref>{{Cite web |date=November 23, 2022 |title=Idaho's Potato Belt |url=https://earthobservatory.nasa.gov/images/150646/idahos-potato-belt |access-date=January 29, 2025 |website=earthobservatory.nasa.gov |language=en}}</ref>. == Политикасы == Айдахоны закончыгъарыучу джыйылыуу — эки палаталадан къуралгъан Айдахоны Легислатурасы ([[Ингилиз тил|ингил]]. ''Idaho Legislature''). Огъары палатасы - 35 членден къуралгъан Сенатды, тёбен палатасы - 35 членден къуралгъан Келечелени палатасыды. Сенатда эмда Келечелени палатасында олтургъан закончыгъарыучула эки джылгъа сайланадыла. === '''Штатны толтуруучу власты''' === Айдахода толтуруучу власты губернатордан, вице-губернатордан, штатны секретарындан, Айдахо штатны контроллёрдан, баш прокурордан, хазначындан эмда кърал илмуну суперинтендантындан къуралады. Айдахода толтуруучу властха башчылыкъ тёрт джылгъа сайланнган губеранатор этеди. Айдахоны вице-губернатору штатны конституциясы бла Сенатны председателиды. [[2019 джыл|2019 джылны]] 7 январдан сора Айдахоны 33-чю губернатору - [[Брэд Литтл]] ([[Республикан партия (АБШ)|Республикан партия]])<ref>[https://westgov.org/about/our-governors-bio/brad-little Brad Little. Idaho/Western Governors Association]</ref>. === '''Сюдлюк система''' === Айдахоны сюдлюк системасы Айдахоны Баш сюдю, Айдахоны Апелляция сюдю эмда округ сюдле къураладыла. Айдахоны баш сюд органы - алты джылгъа сайланнган беш сюдю бла къуралгъан [[Айдахоны Баш сюдю]] ([[Ингилиз тил|ингил]]. ''Idaho Supreme Court''). Айдахоны Баш сюдню башчисы тёрт джылгъа сайланнган этеди. Штатда джети сюд округ барды. Айдахоны Апелляция сюдю тёрт сюдю бла къуралады. == Административ бёлюннгени == {{main|Айдахоны округларыны тизмеси}} Айдахо 44 округга (''county'') бёлюнеди. Айдахода майданы бла эм уллу округ — [[Айдахо (округ)|Айдахо]] (21 980 км²) эм гитче — [[Пайетт (округ)|Пайетт]] округ (1 060 км²), адам саны бла эм уллу — [[Эйда (Айдахо, округу)|Эйда]] (535 799 адам), эм азсанлы — [[Кларк (Айдахо, округу)|Кларк]] (794 адам). == Спорту == Айдахода баш лигалада ойнагъан усталыкъ командала джокъту. Аллай а штатда кичи лигалада ойнагъан усталыкъ спорт командала орналадыла. '''Айдахону усталыкъ спорт командала''' {| class="wikitable" "text-align:center;" |- ! Клуб ! Спорт ! Лига |- | [[Бойсе хокс]] | align=center|[[Бейсбол]] | align=center|[[Пионер лига (бейсбол)|Пионер лига]] |- | [[Бойсе Стейт Бронкос]] | align=center|[[Студент спортну миллет ассоциациясы|NCAA]] | align=center|[[Американ футболну боулну биринчи дивизиону|Div I FBS]], [[Таулу кюнбатыш Конференция|MWC]] |- |[[Айдахо Вандалз]] | align=center|[[Студент спортну миллет ассоциациясы|NCAA]] | align=center|[[Американ футболну чемпионатны биринчи дивизиону|Div I FCS]], [[Биг Скай Конференция|Биг Скай]] |- |[[Айдахо Стейт Бенгалз]] |align=center|[[Студент спортну миллет ассоциациясы|NCAA]] |align=center|[[Американ футболну чемпионатны биринчи дивизиону|Div I FCS]], [[Биг Скай Конференция|Биг Скай]] |- |[[Айдахо Фалз Чукарз]] |align=center|[[Бейсбол]] |align=center|[[Пионер лига (бейсбол)|Пионер лига]] |- |[[Айдахо Стилхедс]] |align=center|[[Хоккей]] |align=center|[[Кюнчыгъыш джагъасыны хоккей лигасы|ECHL]] |- |[[Айдахо Хорсмен]] |align=center|[[Мекям футбол]] |align=center|[[Миллет Арена Лига]] |- |АЙдахо Фалз Спуд Кингз |align=center|[[Хоккей]] |align=center|[[АБШ-ны баш хоккей лигасы|USPHL]] |- | [[Бойсе ФК]] | align=center|[[Футбол]] | align=center|[[Лига бир ЮСЛ]] |} == Сурат галерея == <gallery widths="200" heights="160"> File:Idaho Capitol Building.JPG|[[Айдахоны Капитолии]] File:Shoshone Falls near Twin Falls, Idaho.jpg|Шошон суу секиртме. File:Bear Lake.jpg|Беар кёл. File:Boise Skyline, JUMP.jpg|Бойсени панорамасы. File:Sawtooth Valley ID1.jpg|Сотут ёзен. File:Edna Lake.JPG|Эдна кёл. File:Mystery Mountain (Idaho).jpg|Мистери тау. File:U.S. 95 Between Jordan Valley, Oregon and Marsing, Idaho.jpg| Айдахоны кюнбатыш чеки бла баргъан US 95 уллу джолдан кёрюне. File:Golden Hour Bruneau Sand Dunes.jpg|Бруно Дюнкс штатны паркы. </gallery> == Джибериуле == * http://idaho.gov/<nowiki/> - Айдахоны официал сайты. * https://visitidaho.org/<nowiki/> - Айдахоны официал туристлик сайты. == Белгиле == {{белгиле}} {{Айдахо}} {{АБШ-ны административ биримлери}} [[Категория:АБШ]] [[Категория:Айдахо]] 671ke9l05dz7fa20li6084m38kiijod Алан 0 10979 124997 115518 2026-07-26T17:35:28Z ~2026-41671-04 12143 124997 wikitext text/x-wiki {{Редирект|Алания}} {{Тарих кърал |аты = Алан |кеси аты = |статусу = [[Феодализм|Башланнгыч феодал кърал]] |гимн = |байракъ = |байракъны юсюнден = |герб = |гербни юсюнден = |карта = Caucasus 1060n map de.png |ачыкълау = Алан XI ёмюрню ортасында |p1 = Хазар къагъанлыкъ |flag_p1 = Davestar.jpg |p2 = |flag_p2 = |p3 = |flag_p3 = |p4 = |flag_p4 = |къуралгъанды = VIII-IX ёмюр |къурутулуннганды = 1239 дж. |s1 = Монгол империя |flag_s1 = |s2 = |flag_s2 = |s3 = |flag_s3 = |s4 = |flag_s4 = |девиз = |ара шахар = [[Магас (Аланны ара шахары)|Магас]] |шахарла = |тил = |валюта = |къошакъ параметр = |параметрни ачыкълау = |джер ёлчем = |халкъ = |кърал оноу форма = [[Монархия]] |династия = |башчыланы чынлары1 = |башчы1 = |башчылыкъ этген джыллары1 = |башчыланы чынлары2 = |башчы2 = |башчылыкъ этген джыллары2 = |башчыланы чынлары3 = |башчы3 = |башчылыкъ этген джыллары3 = |башчыланы чынлары4 = |башчы4 = |башчылыкъ этген джыллары4 = |башчыланы чынлары5 = |башчы5 = |башчылыкъ этген джыллары5 = |башчыланы чынлары6 = |башчы6 = |башчылыкъ этген джыллары6 = |дин = [[меджисуулукъ]], [[христианлыкъ]] |къошакъ_параметр1 =Тарих эрасы |параметрни ачыкълау1 =Орта ёмюрле |Этап1 =Къуралгъаны |Дата1 = |Джыл1 =VIII-IX ёмюр |Этап2 =Монголла кючлеу |Дата2 = |Джыл2 =1238-1239 |Этап3 = |Дата3 = |Джыл3 = |Этап4 = |Дата4 = |Джыл4 = |Этап5 = |Дата5 = |Джыл5 = |Этап6 = |Дата6 = |Джыл6 = |къошакъ_параметр2 = |параметрни ачыкълау2 = |дери = |д1 = |д2 = |д3 = |д4 = |д5 = |д6 = |д7 = |сора = |п1 = |п2 = |п3 = |п4 = |п5 = |п6 = |п7 = |белги = }} '''Алан''' (''Алания'') — орта ёмюрледе, [[Шимал Кавказ]]ны тау этеклеринде [[аланла]] деген [[Тюркле|тюрк]] миллет къурагъан башланнгыч феодал кърал болгъанды. Аланны бойсунмагъан кърал болгъаны [[1238]]—[[1239]] джыллада, монголланы басыб кириулеринден сора, бошалгъанды. Ахыр алан патчах Багатар [[1306 джыл]]да ёлгенди. Аланны ара шахары [[Магас (Аланны ара шахары)|Магас (Ма'ас, Маас)]] болгъанды, бу шахарны къалайда орналгъаны бусагъатха дери да толу белгили тюлдю. Бир-бир алимлени оюмларына кёре (аланы ичинде В.А. Кузнецов да), Магас — бусагъатдагъы [[Къарачай-Черкес]]де [[Тёбен Архыз буруннгу шахар орун|Тёбен Архыз деген буруннгу шахар орунну]] территориясында (бусагъатда — [[Тёбен Архыз посёлок]]) орналгъанды. [[Орта ёмюрле]]де джашагъан белгили араб тарихчи эм географ [[Аль-Масуди]] ([[896]]—[[956]]) джазгъанына кёре: {{цитата|Алан патчахлыкъны (mamlakat al-Lan) дагъыстан аварлыла ([[Сарир|al-Sarir]]) бла чеги барды. Аны патчахыны (malikha) K.rk.ndag деген титулу барды, ара шахары уа Маас (Ма’ас) деген атны джюрютеди, магъанасы да — «намыслылыкъ».}} == Тарихи == === Аланланы тукъумлары бла , Аланланы бусагъатха дери тургъан эллери === '''Учкулан'''- алимлени айтханларыбла 1395-1396 джыллада къуралгъанды '''[[Хурзук]]''' - историкле бусагъатха дери даулашадыла Хурзук элни къуралгъан заманына.Алай а бир айтханларыбла ,Хурзук 6-8 ёмюрледе сармат эмда аланлабла къуралгъанды.Бир тюрлю айтханларыбла [[Хурзук]] эл 12-13 ёмюрледе Аланлабла къуралгъанды. '''Къарт-джурт''' - тюз джылы билинмейди.Алай а Тамерлан кетгенден сора ,Кърым да къалгъан аланла бирге джыйылыб Къарт-джуртну къурагъандыла ,башларында уа Къарча деб сыйлы алан юйдегиден деб батыр,аны да нёгерлери : '''Будиан,Науруз,Адурхай'''.Алай а '''Къарчаны''' бир джашы бар эди,алай а ауушгъан эди(аны юсюнден кёбрек окъуругъуз келе эсе ,энишгерекде Къарчаны бла къалгъан аланланы тарихи барды),аны ючюн Къарча туудукъсуз къалгъан эди. Къарчаны нёгерлери '''Будиан,Науруз,Адурхай,'''тукъумланы тебрегендиле.'''Алай а къуру ала тюл, кърымнан келген къалгъан аланлада алай,бир башха тукъумла къурагъан эдиле'''.'''Алай а бу тёртюсюнден кетген тукъумланы Къауумла деб атагъандыла.'''[[Файл:In Dargavs North Ossetia.jpg|thumb|250px|[[Даргавс]] элни къатынд алан кешенеле, [[Шимал Тегей]]]] [[Файл:Храм Архыз 2.jpg|thumb|250px|Шимал Архыз клиса (Х ёмюр) — Алан епархияны эм уллу клисасы, [[Къарачай-Черкес]]]] === Ал тарихи === Аланланы юсюнден эм биринчи сагъынылгъанла бизни эраны [[I ёмюр]]юндендиле. Алгъы бурун аланла, [[сарматла|сармат]] кёчгюнчю халкъны ичинде {{ангылатыу|тайпа бирлик|орусча: племенной союз}} болгъандыла. [[II ёмюр]]де, алан бирлик къуралгъанлай, бирикген кеч-сармат (неда алан) археология культура да чыгъады. Бу археология культура бютеу джайылгъан джерлеринде да ([[Кавказ]]да, [[Украина]]да, [[Итил бойну]]нда) бирчалыгъы бла белгилиди. II ёмюрден башлаб, буруннгу авторланы чыгъармаларында джуртну орта аты чыгъады — Алан (''Алания''). [[III ёмюр]]ню ортасына аланла, башха кюнчыгъыш сармат тайпаланы ичинде башчы орунну аладыла, аланлагъа дери да аллай уллу роль ойнагъан [[аорсла]], тарих сахнадан кетедиле. [[372 джыл]] [[Итил]] сууну ётюб [[гуннла]], [[Дон]]дагъы, [[Къара тенгиз]] тийресиндеги эм [[Шимал Кавказ]]дагъы аланланы хорлайдыла. [[Халкъланы уллу кёчюулери]] деген тарих процессни эсебинде аланланы уллу кесеги Кюнбатыш Европагъа кетеди, кёчгюнчю тайпаланы къазауатлары эм чабыууллары аланланы Кюнчыгъыш Европада территориал бирликлерин бузадыла. Алан къауумла кёб санда [[Кърым]]да, тёбен [[Днепр]]де, Донну бассейнинде джашагъандыла. Башланнгыч орта ёмюрлени авторлары, европалы аланланы Кавказдан чыкъгъанларын чертгендиле. [[VI ёмюр]]ден сора шимал алан тюзле [[Тюрк кагъанлыкъ|Тюрк]], ызындан [[Хазар кагъанлыкъ|Хазар]] къагъанлыкъланы контролларына тюшгенден сора да [[Кавказ]] — аланланы метрополиялары болгъанлай тургъанды. Белгиленнген кёзюуде, Кавказда эм Кавказ аллы тюзледе джашагъан бирикмеген алан тайпаланы ичинде бир къолгъа джыйылыу эм кърал къуралыу процесс башланнганды. === Башланнгыч орта ёмюрледе === Тохтаусуз къазауатла бардыргъаны себебли [[IX ёмюр]]де [[Хазар къагъанлыкъ]] къарыусуз болгъанды, [[Византия]] эсе аланлагъа эткисин кючлю этер ючюн Хазария бла кюрешни бардыргъанды. Алан, [[916 джыл]]да Византиядан [[христианлыкъ]] динни алады. [[X ёмюр]]де Хазар къагъанлыкъны оюлуууну эсеби бла алан патчахла джерлерин шималда [[Гум суу]]гъа дери, кюнчыгъышда [[Сарир]] патчахлыкъгъа ([[Дагъыстан]]нга) дери, кюнбатышда черкеслилени джуртларына ([[Зихия]]гъа) дери кенгертедиле. Аланны шимал чеклеринде кёчгюнчю халкъла джашагъадыла: болгарла бла хазарланы орнуна X ёмюрде [[печенегле]] эм [[гузла]] келгендиле, аланы орнун а уа [[XI ёмюр]]де къыпчакъла алгъандыла. Шимал-Кюнчыгъыш Кавказны тауларында аланланы хоншулары [[вайнахла]] болгъанлай тургъандыла. [[XII ёмюр]]ню ортасында Аланны патчахы ''Худдан'', кесини къызы ''Бурдухан''ны Гюрджюню патчахы [[III Георгий]]ге эрге бергенди. Бу юйдегиде Гюрджюню айтхылыкъ патчах тиширыуу [[Тамара]] туугъанды, 1189 джылдан аны эри эмда биргесине патчахлыкъ этген алан патчах улу Давид Сослан болгъанды. === Монгол-татарланы уруб кириулери === [[1222 джыл]]да монгол империяны башчысы Чингисхан ийген отузминглик аскер, къыпчыкъла бла бирге чыкъгъан (''эмда къыпчакъланы джанындан сатлыкъ ишни сынагъан'') алан аскерни къаушатханды. [[1239 джыл]]да монголла [[Магас]]ны алгъандыла. [[1278 джыл]]да монголла орус бёлекле бла бирге, орус летописле айтханнга кёре, «махтаулу алан шахар Дедяковну» ({{lang-ru|«славный город ясьскый Дедяков»}}) алгъандыла (''Дедяков'', умут этилгеннге кёре, Огъары Джулат — Татартюб шахар бла бирди). === Андан ары баргъан тарихи === [[1292 джыл]]да патчах улу [[Багатар]] башчылыкъ этген аланла (гюрджю [[къайнакъ]]лагъа кёре — «овси») [[Гюрджю]]де [[Гори]] деген шахарны эмда къатындагъы джерлени, керменлени, эллени алгъандыла. [[1306 джыл]]да Багатар ёлгенди. Гюрджю патчах ''Сейирлик V Георгий'', вассалларын бирикдириб, аланла бла кюрешни башлагъанды. [[1326 джыл]]да юч джыл баргъан къуршалаудан сора Горини ызына алгъанды. Аланланы ызындан къууа V Георгий таулагъа да джортууулла этгенди, [[Дарьял]]гъа, [[Арагви]] бла [[Ксани]] ёзенлеге дери да джетгенди. [[Тохтамыш]]ны хорлагъанындан сора [[1395 джыл]]да [[Темирлан]]ны аскери шималдан алан ёзенлеге киргенди. Джау аскер, чегетлени кесиб, джолла салыб мийик тау районлагъа дери чабыуулла этгенди. Аланны [[Минги тау]] бла [[Казбек тау]]ну арасындагъы тау бёлгелери аяусуз тоналгъандыла, оюлгъандыла. Темирланны тарихчилери, аланланы зорчуладан джакълаб кюрешген бийлерини атларын сагъыннгандыла — Бурикан, Буриберди, Кулу, Таус, Пулад. Кёб адам ёлтюрюлгенди, тонаб джыйылгъан мюлк Темирланны Бештау тийресинде орналгъан стауатына келтирилгенди. Къалала бла элле чачылгъандыла, кёб джерле адамсыз къалгъандыла. Аланнга ахыр чабыуулун Темирлан [[1400 джыл]]да этгенди. === Аланла Къарачайгъа къайтханны тарихи === Болгъан эди эмда болмагъан эди,Алай а айтадыла: Къарча деб джигит джашны атасын джесирге алгъан эди Тамерлан.Джесирчи джашына осият этген эди - Ата Джуртубузну табаргъа.Бир заманда Къарча бла тенглерине Кавказгъа барыргъа мадар болгъан эди.Атасыны къамасыны сабында, Къарча къолубла тутуб тура эди хансны сабакъын , эсине келтире-"Таууда ёсген,хансны ийисибла сен билликсе бизни Аталарыбызны Ата Джуртун табханынг".Ата Джуртну излеулери созулгъан эдиле.Артда Кавказда,Тамерлан хорлагъан Аланланы бирге джыйыб биягъыллай Аланла бирге болурча,Къарча эл къурагъан эди аты да Эль-Джурт(узакъ болмай бусагъатдагъы Тырнауздан).Алай а Къарча андан ары баргъанды Ата Джуртун излей.Билмегенлей табхан эдиле ёзенни.Анга уу́лауну заманында билмегенлей чыкъхан эдиле Къарчаны джашы - Джангутан бла ,аны да нёгери Боташ.Керти киши да билмегенлей джукълагъан джеринде Джантуганны джылан къабхан эди.Боташ эрлей болушургъа излеб ,бир Хансны джыртыб,ол хансбла бокълауучланы юсюне салгъан эди,эрлей Джантуганны джуукъларына элтгенди. Боташ Къарчагъа кёргюзген эди къайда ёсгенин ол ханс.Джантуганны бастыргъандан сора , Къарчаны халкъы дагъыда джолгъа чыкъхан эдиле .Айтадыла Эль-Джуртда къалгъан адамланы [[Малкъарлыла]] деб атагъан эдиле,а Къарча бла ахырына дери Ата Джуртну излерге баргъан Аланланы - [[Къарачайлыла]] деб атагъан эдиле.Кёб турмай Аланла джетген эдиле Ата Джуртларына,алайда биринчи юй салгъандыла ,[[Къарачай]] аулну Къарт-Джурт. == Аланланы джангы заманны тарихи == === Хасаука уруш === Хасаука уруш - [[Кавказ къазауат|Кавказ къазаутны]] заманында уруш орус императорны аскерибла къарачайны къуралгъан аскерибла арасында 20 октябрь эмда 1828дж Къарт-Джурт элни къатында. === Хапарны алында === Мийик таулу Къарачайны географический тургъан джери ,къарачайлылагъа кёзюуден-кёзюге Кавказ Къазауатха къошулургъа къоя эди.1826дж ,[[Къарачай]] бла царский администрация бла арасында келишиу джетген этен эди Кавказ Къазауатха [[Къарачай|Къарачайны]] къошулмай турлугъун.Алай а орус администрацияны ол баджармагъанды,себебли орус империя Къарачайны джерлерин кесине къошаргъа излей эди.[[Осман патчахлыкъ|Тюрклебла]] къарачайлыла къошулургъа боллукъларын биле эдиле да орус администрация,анга сакълана эди [[Орус империя|Россия империя]] ,Къарачайлыла да тюркле да мусульманла болгъаны себебли (андан ары да къарнаш миллетле ,тиллери да ошаш бири бирине),аны ючюн Россия администрация Къарачайны кесине къошаргъа умут этгенди. [[Орус империя|Россия империя]] Кабарданы бойсундургъандан сора ,[[Малкъарлыла|Малкъарны]] къошгъандан сора [[Къарачай|Къарачайда]] да [[Малкъарлыла|Малкъарда]] да кёблюк тау ёзенле къабартылагъада ,къарачайлагъада,малкъарлагъада,бир бир [[Адыгея|адыглеге]] да бугъунуучу джер болгъанды. 1826 джылда Къарачайдан Магомет Дудланы къачханды,ол сатхан(предатель) адам болгъанды,андан себебли Эммануэль аскери бла Къарачайны джанына баргъанны алы бла [[Налчыкъ|Нальчикде]] тохтагъан эди .Келишмеген ючюн Къарачайны патчахы бла - Кърымшамхалланы Ислам бла, Дудланы Магомет оруслула бла ишлеб тебрегенди,багъалы хапарланы оруслулагъа билдиргенди,къалайтын аскери бла Къарачайгъа барыргъа да айтханды,'''Ата-Джуртун сатханды...''' 23 январда 1827дж малкъар депутация [[Ставрополь край|Ставрополь]] шахаргъа келгендиле,ант этгенди [[Орус империя|Россия империягъа]] ишлерге. Андан сора [[Орус империя|Россия империягъа]] эм бег къоркъуу [[Кавказ|Кавказда]] орус джерлеге [[Къарачай]] джетдире эди,кеслерини къадама тау ёзенлеринде эмда къалалада. === Джанланы кючю === ==== [[Орус империя|Империяны]] аскери: ==== Полковник Луковкинде:250 казак Хоперский полкну,120 дон казак,433 джаяу аскер,эки тюрлю артиллерия (бирге 4шт),2 биринден 2 олбиринден. Генерал-майор Турчаниновда:550 джаяу аскер,300 казак тюрлю полкла,4 орудие энтда 2 мортир. Майор Ромашев да: 100 казак Хоперский полкну,2 рота джаяу аскерни,2 орудия. Генерал-майор Андропов да:2 рота егерьле,250 казак,3 орудия. Бютеу барыныда кючю :бир 3000 тёгерекде аскерчи,13 орудия,2 мортир. ==== Къарачайны аскери: ==== Биринчи 500 аскерчи,урушну ахырына энтда 200 аскерчи къошулгъан эди. === Ахырында === 23 октябрда къарачай депутация башлыгъында да Кърымшамхалланы Исламы бла къол салгъанды , Къарт-Джуртха джуукъ келген генерал Эммануэльни аскери бла Россиягъа къошулгъан документни. Генерал Эммануэль [[Санкт-Петербург|Питербургха]] джазады: <<<[[Шимал Кавказ|Шимал Кавказны]] фермопиллери алыннгандыла бизни аскерчилерибиз бла ,Къарачайны багъанасы,[[Минги тау|Минги Тауну]] тюбюнде ,богъан тау миллетлеге,джаулукъ этген Россиягъа,мени башлыгъым бла,аскерлени джигитликлери бла ,оюлгъанды...>>> Генерал Эммануэль == Дагъыда къарагъыз == * [[Аланла]] * [[Зеленчук джазыу]] * [[Архыз клисала]] * [[Сынты клиса]] * [[Чууана клиса]] == Джибериуле == * [https://web.archive.org/web/20130516160028/http://www.alanica.ru/chronology Аланланы тарихи. Хронология таблица]{{ref-ru}} * [http://www.youtube.com/watch?v=dMXHSeO6kEI «Сарматланы хазнасы» илму-популяр фильм]{{ref-ru}} {{Commonscat|Alania|Алания}} [[Категория:Аланла]] [[Категория:Тегейни тарихи]] [[Категория:Къарачай-Черкесияны тарихи]] [[Категория:Къабарты-Малкъарны тарихи]] [[Категория:Россияны тарихинде къралла]] [[Категория:Европаны тарих къраллары]] harvjz6z144lu9e7sqg8ji98ebm78ir Колорадо 0 16944 124995 121412 2026-07-26T15:51:32Z DarqaviPalladin 4737 /* Административ бёлюннгени */ 124995 wikitext text/x-wiki {{АБШ-ны штаты | Аты = Колорадо | Оригинал аты = State of Colorado | Официал аты = Колорадо Штат | Байракъ = Flag of Colorado.svg | ИеликБолушАт = Колорадону | Мухур = Seal of Colorado.svg | Карта = Colorado in United States.svg | Чам ат = «Джюз джылны штаты» | Ара шахар = [[Денвер]] | УллуШахар = [[Денвер]] | УллуШахарла = [[Колорадо-Спрингс]], [[Форт-Коллинс]], [[Арвада (Колорадо)|Арвада]], [[Пуэбло (шахар)|Пуэбло]], [[Уэстминстер (Колорадо)|Уэстминстер]], [[Боулдер (Колорадо)|Боулдер]] | Халкъ = 5 782 171 | Тергеу джыл = 2020 | ХалкъОрун = 21 | Басыннганы = 21,40 | БасыннганыНомер = 39 | МайданНомер = 8 | Майдан = 269 837 | СуунуПроценти = 0,36 | СуунуМайданы = 962 | Кенглик1 = 37°0' | Кенглик2 = 41°0' | Кенгине = 612 | Узунуна = 451 | Эм уллу мийиклик = 4401 | Орта мийиклик = 2073 | Эм гитче мийиклик = 1011 | ШтатныДатасы = [[1876]] [[1 август]] | ШтатныОруну = 38 | ШтатхаДери = [[Колорадо Территория]] | Губернатор = [[Джаред Полис]] | ВицеГубернатор = [[Дайенн Примавера]] | ЗакончыгъарыучуОрган = Баш Ассамблея | ОгъарыПалата = [[Сенат]] | ТёбенПалата = [[Келечилени Палатасы]] | Сенаторла = [[Майкл Беннет]],<br>[[Джон Хикенлупер]] | КелечилениПалатасы = Диана ДеГетт, Джо Негус, Джефф Хёрд, Лорен Боберт, Джефф Крэнк, Бриттани Петтерсен, Гейб Эванс | СагъатБёлге = Таулу заман: [[UTC−07:00|-7]]/[[UTC−06:00|-6]] | Къысхартыу = CO, Colo | Сайт = [http://www.colorado.gov/ www.colorado.gov] | Commons категория = Colorado }} '''Колорадо'''<ref>{{Атлас мира|2010|168—169|Соединенные Штаты Америки}}</ref><ref>{{Книга:СГНЗС|169|Колора́до}}</ref> ([[Ингилиз тил|ингил]]. ''Colorado'', американ айтыу: [ˌkɑləˈrædoʊ] дагъыда [ˌkɑləˈrɑːdoʊ]) — тау штатла къауумгъа кирген, [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-ны орта кесегини кюнбатыш джанында орналгъан штат. [[Вайоминг]] бла шималда, [[Небраска]] бла шимал-кюнчыгъышда, [[Канзас]] бла кюнчыгъышда, [[Оклахома]] бла къыбыла-кюнчыгышда, [[Нью-Мексико]] бла къыбылада, [[Аризона]] бла къыбыла-кюнбатышда, [[Юта]] бла кюнбатышда чеклешеди. Майданы бла АБШ-де Колорадо 8-чи штатды, аны майданы 269 837 км². Официал чам аты — «''Джюз джылны штаты''» ([[Ингилиз тил|ингил]]. ''Centennial State''). [[Ара шахар|Ара шахары]] эмда штатны эм уллу шахары — [[Денвер]]. == Географиясы == [[1861 джыл|1861 джылда]] [[АБШ-ны Конгрессы]] Колорадо Территорияны чеклени къуру тюз баргъан меридиан эмда параллель болгъан сызла бла салгъанды. Колораданы территориасы — 269 837 км². Аладан 37% национал паркла аладыла. Колорадо тюрлю-тюрлю рельефи бла белгилиди. Штатны джарым чакълы территориясы тюз джерледен къуралады. [[Къаялы таула|Къаялы тауладан]] кюнчыгъышгъа [[Уллу тюз джерле|Уллу тюз джерлени]] кесеги болуб [[Колорадоны кюнчыгъыш тюз джерлери]] джайыладыла. Колорадону тюз джерлери кёбюсю прерияладыла аны бла бирге чегетле, дуппурла эмда тар ёзенле да бардыла. Колорадону 70% халкъы Къаялы тауланы кюнчыгъыш къабыргъасыны узунуна созулгъан Фронт-Рейндж шахар коридорда джашайды. [[Шош океан|Шош океандан]] келген штормладан Колорадоны ортасында орналгъан уллу Къаялы таула бла бу регион сакълагъанды. Къаялы тауланы айтылгъан таулары: Лонгс, Блю-Скай, Пайкс эмда Спэниш ([[Уолсенбург (Колорадо)|Уолсенбург]] шахарны къатында). Бу таулу джер штатны кюнчыгъышгъа эм къыбыла-кюнчыгъышгъа барады. Колорадону эмда [[Шимал Америка|Шимал Америкада]] тургъан Къаялы тауланы эм уллу тау - Лейк округта орналгъан [[Элберт (тау)|Элберт]] тау (4 400,58 м). Колорадо — АБШ-ны штатланы ичинде джангыз толу тенгиз дараджадан 1000 метрден ёрге тургъан штат. Арикэри суу Юма округтан чыгъыб Шайенн округга тюшкен джер штатны эм тюб джери (1 011 м) болады. [[Американ суу айырма]] Къаялы тауланы тизгини бла барады. Колорадоны Американ суу айырымдан кюнбатышгъа джайылгъан кесеги Кюнбатыш къабыргъа аты бла айтылады. Колорадону къыбыла-орта кесегинде, Сангре-де-Кристо эмда Сан-Хуан тауланы арасында, уллу Сан-Луис ёзен орналады. Былайда [[Рио-Гранде]] сууну чыкъгъан джериди. Колорадону Кюнбатыш къабыргъа регионну Къаялы тауладан штатны кюнбатыш чекине джайылады. Бу регионда тюрлю-тюрлю рельеф эмда климаты барды - мийик тауладан къургъакъ къум тюзлеге. Кюнбатыш къабыргъада кёб таулыжа курортла эмда кёб миллет паркла орналадыла. === Климаты === Колорадода тюрлю-тюрлю климат тюбейди. Штатны къыбыла кесеги шимал кесегинден джылыды дерча тюлдю. [[Къаялы таула]]<nowiki/>ны климатха уллу эткиси барды. Климат болуму бла Колорадо эки кесекге бёлюнеди. [[Колорадоны кюнчыгъыш тюз джерлери|Кюнчыгъыш тюз джерлерини]] аз мылы эм джылгъа орта джауум (200 - 400 миллиметр) джарым къургъакъ климаты барды ([[Кёппенни климат классификациясы]] бла: ''BSk''). Былайда джайны орта температурасы 35 °C дери кёлтюрюледи, къышда орта температура − 2 °C дери тюшеди. Колорадону кюнбатыш тау этек кесегинде кёб тюрлю климат тюбейди. Ёзенлени кёбюсюнде джарым къургъакъ климат барды, мийик таулада альпий климатха ётеди. Эм исси ай — июль (21 °C). Джай орта температурасы - 13 °C, къышны орта температурасы - 8 °C. Джылгъа джауум - 500 мм. == Тарихи == Бюгюннгю Колорадо орналгъан регион 13 500 джыл [[Индейлиле|тамырлы индейлиле]] бла джерлешдиргенди<ref name=Footprints>{{cite web|url=https://www.nps.gov/whsa/learn/nature/fossilized-footprints.htm|title=Fossilized Footprints|publisher=[[United States]] [[National Park Service]]|access-date=August 6, 2022}}</ref>. XVI ёмюрню аллында регионнга испанлыла биринчи келедиле. [[1706 джыл|1706 джылдан]] сора Колорадону территориясы [[Испания|Испанияны]] колониясы болады. Джангы джер кесини атын Колорадо суудан алгъанды. Испанлыладан сора территория Франциягъа кёчёди. АБШ 1803 джылда [[Луизиананы сатыб алыу]] бла Колорадону кюнчыгъыш кесегин алады. [[Мексика]] бла къзауатдан сора, Колорадону орта кесеги АБШ-гъа 1845 джылда, кюнбатыш кесеги уа 1848 джылда къошулады. [[1858 джыл|1858 джылда]] регионда алтынны чыкъгъан джерле табылгъандыла. Бир джылгъа регионнга 50 минг адам кёчгенди. [[1861 джыл|1861 джылда]] АБШ, Колорадо Территорияны къурагъанды. АБШ-да граждан къазауатда (1861-1865) Колорадода джашагъанла кёбюсю Бирликни (Шимал) джаныдна болгъандыла. 1863 - 1865 джыллада Колорадону территориясында акъ американла бла [[Индейлиле|индейли]] халкъла (арапахо, шайен, сиу, кайо эмда команчла) къаршчы боладыла. Къаршчыланыуну ахырына къалгъан индейлилени [[Оклахома|Окламхомада]] орналгъан резервациягъа кёчюрюргендиле. [[1870 джыл|1870 джылда]] Колорадону башха штатла бла байлагъан биринчи темир джол ачылады. 1876 джылны 1 августда Колорадо АБШ-ны 38-чи штат болгъанды. Колорадогъа, АБШ-ны къуралгъанындан джюз джылдан сора штат болгъаны ючюн «Джюз джылны штаты» чам аты бергендиле. [[Лидвилл|Лидвиллны]] къатында [[1878 джыл|1878 джылда]] уллу кюмюш чыкъгъан джер ачылгъанды. [[1893 джыл|1893 джылны]] 7 ноябрында Колорадону тиширыула сайларгъа эркинлик аладыла.Аны бла Колорадо АБШ-ны штатланы ичинде экинчи болгъанды. [[1930 джыл|1930 джылда]] халкъны санау бла Колорадода адам саны 1 мл адамдан атлагъанды. [[1957 джыл|1957 джылны]] 11 сентябрында плутоний бла ишлеген Роки-Флэтс заводгха от тюшгенди, аны ючюн къатында орналгъан джерлешимле плутоний бла кирленнгендиле. [[1999 джыл|1999 джылда]] Колумбайн шахарны школда кёбчюлюк мурдарлыкъ болгъанды. 15 адам ёлтюрюлгенди, 23 адам джаралы болгъанды. [[2024 джыл|2024 джылда]] болгъан президент сайлаулада Колорадода [[Камала Харрис]] 54.13% алыб [[Дональд Трамп|Дональд Трампны]] (43,14%) озгъанды. == Халкъы == АБШ-де 2020 джылда болгъан санаугъа кёре Колорадода 5 782 171 адам джашагъанды. Штатны эм адам къалын тюшген шахары эмда аны ара шахары - Денвер. Аны агломерациясында Денвер-Орора-Боулдерде 3 652 385 адам джашайды, ол Колорадону адам саныдан ючден экиси болады. {| class="wikitable sortable collapsible"; text-align:right; font-size:80%;" |+ style="font-size:90%" |Халкъы къуралгъаны ([[АБШ-де 2020 джылда болгъан санау|2020 джылда]]) |- ! Раса эмда Халкъы<ref>{{cite web |url=https://www.census.gov/library/visualizations/interactive/race-and-ethnicity-in-the-united-state-2010-and-2020-census.html |title=Race and Ethnicity in the United States: 2010 Census and 2020 Census |author=<!--Not stated--> |date=August 12, 2021 |website=census.gov |publisher=United States Census Bureau |access-date=2021-09-26}}</ref> ! data-sort-type=number |Испан тилли болмагъанладан ! data-sort-type=number |Бютеулей |- | [[Испан болмагъан акъла|Акъла]] |align=right| 65.1% |align=right| 69.4% |- | [[Испанлыла неда Латинле]] |align=right| - |align=right| 21.9% |- | [[Африкан америкачыла|Къарала]] |align=right| 3.8% |align=right| 4.9% |- | [[Американ Азиатла]] |align=right| 3.4% |align=right| 4.7% |- | [[АБШ-ны тамырлы халкълары|Тамырлы халкълары]] |align=right| 0.6% |align=right| 2.1% |- | [[Шош океанчыла]] |align=right| 0.2% |align=right| 0.4% |- | Башхала |align=right| 0.5% |align=right| 1.5% |} === Дин === Колорадону халкъыны дин къуралгъаны: * [[Христианлыкъ]] — 61% ** [[Протестантла]] — 38,2% ** [[Католикле]] — 18,6% ** [[Мормонла]] — 1,96% ** [[Православла]] — 0,98% * [[Ислам|Муслиманла]] — 1% * Иудейле — 0,98% * Индуистле — 0,98% * Башха динле — 3% * [[Атеистле]] — 33% == Экономикасы == 2019 джылда бютеулей ишлегенлени саны 2 473 192 адам болгъанды. Иш бериучю предприятияланы саны — 174 258. 2024 джылда Колорадону БИП 553 323 000 000 долларгъа джетгенди. 2016 джылда джыл орта юй мюлклени хайыры 70 666 доллар болду (АБШ-ны ичинде 8-чи). 2020 джылда Колорадону адам башина БИП 69 465 долларгъа джетди (штатланы ичинде 11-чи). Колорадода азыкъ эмда химия промышленность, [[машинала ишлеу]] эм металлургия ёседиле. Штатда [[Кёмюр|кёмюрню]], [[Нефть|нефти]], табигъат газны, ванадийни, [[Уран|уранны]], [[Цинк|цинкни]], [[Алтын|алтынны]], [[Кюмюш|кюмюшню]] эмда молибденни къазыу барады. Штатны тюрлю-тюрлю географиясы эмда ариу таула хар джыл сайин кёб туристлени Колорадогъа тартады. 2023 джылда Колорадогъа 93,3 млн турист келгенди, ала да штатха 28,3 млд доллар хайыр келтиргендиле. Колорадону эл мюлкюнюде 36 000 тюрлю фермер мюлк кюрешеди, алада да 195 000 адам ишлейди. Колорадону эл мюлкюню баш ёсдюрген культуралары: [[шекер чюгюндюр]], [[гардош]], мал хансла, эмда кёгетле, чёртлеуюкле, Palisade сортдан [[Шаптал|шапталла]], Rocky Ford сортдан [[Хауун|хауунла]] эмда Olathe сортдан татлы [[Нартюх|нартюхле]]. == Политикасы == Колорадону закончыгъарыучу джыйылыуу — эки палаталадан къуралгъан Баш Ассамблеяды ([[Ингилиз тил|ингил]]. ''General Assembly''). Огъары палатасы - 35 членден къуралгъан Сенатды, тёбен палатасы - 65 членден къуралгъан Келечилени палатасыды. Сенат бла Келечелени палатасына эки джылгъа сайланадыла. Колорадону толтуруучу властха башчылыкъ юч джылгъа сайланнган губеранатор этеди. Бу сагъатда болгъан Колорадону 43-чю губернатору — Джаред Полис ([[Демократ партия (АБШ)|Демократ партиядан]]). Вице-губернатор губернатор бла бирге бир тизмеде болуб сайланады. === '''Сюдлюк система''' === Джети сюдюден къуралгъан Колорадону Баш сюдю, штатны баш сюд органы болады. 22 сюдюден къуралгъан Колорадону Апелляция сюдю энчи бёлюмледе олтурады. Хар бёлюмде юч сюдю олтурады. Штат 23 сюд округга бёлюнеди. Хар округда округ сюд эмда мардаланнган округ сюд олтурады. Колорадода джети энчи бёлюмледе олтургъан суу сюдле бардыла. == Административ бёлюннгени == {{main|Колорадону округларыны тизмеси}} Колорадо штат 64 округга бёлюнеди. Аладан эки округну - [[Брумфилд (Колорадо)|Брумфилд]] округ эм шахар, Денвер округ эм шахар, бирлешген округну эмда шахарны власть органлары барды. Колорадону эм къалын халкъ округгу — Колорадо-Спрингс шахар орналгъан Эль-Пасо округ. Майданы бла эм уллу округ — [[Лас-Анимас (округ)|Лас-Анимас]] (12 368 км²) эм гитче — [[Брумфилд (Колорадо)|Брумфилд]] округ (70 км²). == Маданияты == Колорадода талай бир айтылгъан вестерн кино алгъандыла: ''Керти кишилик'' (1969), ''Излеучюле'' (1956), ''Шахарны омакълары'' (1991), ''Бутч Кэссиди эмда Санденс Кид'' (1969), ''Уолтер джашла бла мени джашауум'' (2023). Колорадо штатны кино эмда телевидение управлениясыны айтыуу бла Колорадода атлаб 400 фильм алгъындыла. Штатда талай бир телесериаллада алгъандыла: "Нёгерлик" (Community), "Къыбыла Парк" (South Park), "Хейвен" (Haven), "Династия" (Dynasty), "[[Ахыр керти эркиши]]" ("Last Man Standing"). Колорадода быллай айтылгъан кинофестивалла бардыла: Aspen Filmfest эм Aspen Shortsfest, Boulder International Film Festival, Castle Rock Film Festival, Denver Film Festival, Festivus Film Festival, Mile High Horror Film Festival, Moondance International Film Festival, Mountainfilm in Telluride, Rocky Mountain Women's Film Festival эм Telluride Film Festival. Кёб айтылгъан джазыучула Колорадода джашагъанла неда кёб турдулла: Хантер С. Томпсон, Аллен Гинзберг, Стивен Уайт, Кент Харуф эмда башхала. Битник джазыучула [[Джек Керуак]] эмда [[Нил Кэссиди]] Денверде талай джыл джашагъандыла. == Спорту == Колорадода беш баш усталыкъ спор лига барды, барыда Денвер шахарны районда орналадыла. '''Колорадону усталыкъ спорт командала''' {|class="wikitable sortable" |- !Команда !Орналгъан !Биринчи ойюн !Спорту !Лигасы |- |[[Колорадо Эвеланш]] |[[Денвер]] |align=right|1995, 6 октябрь |[[Хоккей]] |[[National Hockey League]] |- |[[Колорадо Иглз]] |[[Ловленд (Колорадо)|Ловленд]] |align=right|2003, 17 октябрь |Хоккей |[[American Hockey League]] |- |[[Колорадону Мамонту]] |[[Денвер]] |align=right|2003, 3 январь |[[Лакросс]] |[[National Lacrosse League]] |- |[[Колорадо Рэпидз]] |[[Коммерс-Сити (Колорадо)|Коммерс-Сити]] |align=right| 1996, 13 апрель |[[Футбол]] |[[Major League Soccer]] |- |[[Колорадо Рэпидз 2]] |[[Денвер]] |align=right|2022, 27 март |Футбол |[[MLS Next Pro]] |- |[[Колорадо Рокиз]] |[[Денвер]] |align=right|1993, 5 апрель |[[Бейсбол]] |[[Major League Baseball]] |- |[[Колорадо-Спригс Свичбекс]] |[[Колорадо-Спрингс]] |align=right|2015, 28 март |Футбол |[[USL Championship]] |- |[[Денвер Барбарианз]] |[[Денвер]] |align=right|1967, май |[[Регби|Регби-юнион]] |[[Rugby union in the United States#Regional Premierships (2013–2016)|Pacific Rugby Premiership]] |- |[[Денвер Бронкос]] |[[Денвер]] |align=right|1960, 9 сентябрь |[[Американ футбол]] |[[Миллет Футболну Лигасы]] |- |[[Денвер Наггетс]] |[[Денвер]] |align=right|1967, 27 |[[Баскетбол]] |[[National Basketball Association]] |- |[[Глендейл Рапторз]] |[[Глендейл (Колорадо)|Глендейл]] |align=right|2006, август |Регби-юнион |[[Major League Rugby]] |- |[[Гранд-Джанкшен Джекалопс]] |[[Гранд-Джанкшен (Колорадо)|Гранд-Джанкшен]] |align=right|2012, 18 июнь |Бейсбол |[[Pioneer League (baseball)|Pioneer League]] |- |[[Шимал Колорадо Хайлсторм]] |[[Виндзор (Колорадо)|Виндзор]] |align=right| 2022, 6 апрель |Футбол |[[USL League One]] |- |[[Шимал Колорадо Овлз]] |[[Виндзор (Колорадо)|Виндзор]] |align=right|2022, 25 май |Бейсбол |[[Pioneer League (baseball)|Pioneer League]] |- |[[Роки Маунтинз Вайб]] |[[Колорадо-Спрингс]] |align=right|2019, июнь |Бейсбол |[[Pioneer League (baseball)|Pioneer League]] |} == Сурат галерея == <gallery widths="200" heights="160"> File:Colo state capitol.jpg|[[Колорадону Капитолий]] File:Denver Art Museum Denver Colorado 2024.jpg|Денверни сурат галереясы File:Downtown Denver from the North (4931088091).jpg|Денвер шахарны арасы File:U.S. Olympic & Paralympic Museum.jpg|АБШ-ны Олимпий эм Параолимпий музеи File:Mt. Elbert.jpg|Колорадода эм мийик Элберт тау File:View of Mount Craig in southwest Rocky Mountain National Park, Colorado.jpg|Роки-Маунтин миллет паркда File:Black canyon gunnison Colorado.jpg|Ганнисонну къара ёзени File:Red Rock Amphitheatre Seatings.jpg|Ред-Рок амфитеатору File:Pawnee Grassland Sunrise.jpg|Миллет Пауни джайлыкъ </gallery> == Джибериуле == * http://colorado.gov/<nowiki/> - Колорадону официал сайты. * https://www.colorado.com/ - Колорадону туристлеге хайырлы сайты. == Белгиле == [[Категория:Колорадо]] [[Категория:АБШ]] <references />{{Колорадо штат}}{{АБШ-ны административ биримлери}} htw08jqcatgzx0rt5hliox6nwolgs1n Джорджия 0 17004 124984 122485 2026-07-26T15:11:02Z DarqaviPalladin 4737 /* Географиясы */ 124984 wikitext text/x-wiki {{АБШ-ны штаты | Аты = Джорджия | Оригинал аты = State of Georgia | Официал аты = Джорджия Штат | ИеликБолушАт = Джорджияны | Байракъ = Flag of Georgia (U.S. state).svg | Мухур = Seal_of_Georgia.svg | Карта = Georgia in United States.svg | Чам ат = «Шапталлы штат»,<br> «Къыбыланы империячы штаты» | Ара шахар = [[Атланта]] | УллуШахар = Атланта | УллуШахарла = [[Огаста (Джорджия)|Огаста]], [[Колумбус (Джорджия)|Колумбус]], [[Мейкон]],[[Саванна (Джорджия)|Саванна]], [[Атенс (Джорджия)|Атенс]] | Халкъ = 10 725 274 | Тергеу джыл = 2020 | ХалкъОрун = 8 | Басыннганы = 71,5 | БасыннганыНомер = 18 | МайданНомер = 24 | Майдан = 153 911 | СуунуМайданы = 4983 | СуунуПроценти = 3,24 | Кенглик1 = 30°31' | Кенглик2 = 35°0' | Кенгине = 370 | Узунуна = 480 | Эм уллу мийиклик = 1458 | Орта мийиклик = 180 | Эм гитче мийиклик = 0 | ШтатныДатасы = [[1788 джыл]]ны [[2 январь]] | ШтатныОруну = 4 | ШтатхаДери = [[Джорджия (провинция)|Джорджия Провинция]] | Губернатор = [[Брайан Кемп]] ([[Республикан партия (АБШ)|Р]]) | ВицеГубернатор = [[Джеффри Дункан]] ([[Республикан партия (АБШ)|Р]]) | ЗакончыгъарыучуОрган = [[Джорджияны Баш Ассамблеясы]] | ОгъарыПалата = [[Джорджияны Сенаты]] | ТёбенПалата = [[Джорджияны Келечилени Палатасы]] | Сенаторла = [[Рафаэль Уорнок]] ([[Демократ партия (АБШ)|Д]])<br>[[Джон Оссофф]] ([[Демократ партия (АБШ)|Д]]) | СагъатБёлге = [[UTC−5]]/−4 | Къысхартыу = GA | Сайт = [http://georgia.gov/ www.georgia.gov] | Девиз = «Акъыллылыкъ, Тюзлюк эмда Оздурмагъанлыкъ» | Джыр = [[Georgia on My Mind]] | Commons категория = Georgia (U.S. state) }} '''Джо́рджия'''<ref>{{Книга:СГНЗС|111|Джо́рджия}}</ref> ([[Ингилиз тил|ингил]]. ''Georgia'', американ айтыу: [[Ингилиз тилге ХФА|[ˈdʒɔːrdʒə]]]) — [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-ны къыбыла-кюнчыгышында орналгъан, ючюнчю болуб, [[1788 джыл|1788 джылда]] АБШ-ны Конституциясына къол салгъан штат. Бютеулей Джорджияны территориясы - 149,976 км², суу джагъасы - 160 км, адам саны (2020 джылда) - 10 725 27 адам (8-чи АБШ-ны штатланы ичинде). Официал чам аты — «Шапталлы штат», «Къыбыланы империячы штаты» [[Ара шахар|Ара шахары]] эмда эм уллу шахары — [[Атланта]]. == Географиясы == Джорджия шималда [[Теннесси]] эмда [[Шимал Каролина]], шимал-кюнчыгъышда [[Къыбыла Каролина]], къыбылада [[Флорида]], кюнбатышда [[Алабама]] штатла бла чеклешеди. Кюнчыгъышда [[Атлантика океан]] бла джууулады. Кыбыла Каролина бла Джорджияны чеги Атлантика океандан башлаб, [[Саванна (суу)|Саванна]] суу бла барады башына, аны чыкъгъан джерине дери - Тугалу бла Сенека сууланы бир бирине къошулгъан джерге дери. Андан сора Тугалу суу бла барады Чаттуга суу кошулгъан джерге дери, артда Рабун округда арасы бла бурулуб Шимал Каролинаны чекине чыгъады. Джорджияны кюнбатыш чеги тюз сыз бла барады [[Чаттануга (Теннесси)|Чаттануга]] (Теннесси) шахардан къыбыла, къыбыла-кюнчыгъышха Вест-Пойнт шахарны къатында Чаттахучи суугъа тюшюб аны бла Флинт суугъа кошулгъан джерге джетеди. Андан сора штатны къыбыла чеги тюз сыз бла кюнчыгъышха барыб Сент-Мэри суугъа джетеди. Артда аны бла бирге Атлантика океаннгатюшеди. Джорджия беш баш физик-география регионладан къуралады: Камберленд джалпакъ, [[Аппалачи таула]] бла ёзенле, Кёк сырт, Пьемонт эмда Атлантиканы джагаъасыны тюз джери. [[Брасстаун Бальд]] (1458 м) - Кёк сыртда, Таунс бла [[Юнион (Джорджия, округу)|Юнион]] округланы чекинде орналгъан Джоджияны эм мийик тауу. === Климаты === Джорджияны кёб юсю территориясында мылы субтропик климаты (исси, мыллы джай бла) барды ([[Кёппен климатланы классификациясы|Кёппен климатланы классификациясында]] - Cfa). Джылгъа джаум тюрленеди 1143 мм в орта районлада — 1 905 мм штатны шимал-кюнчыгъыш кесекледе. Джылгъа орта температурасы - 17,6 °С. Июлну орта температурасы - 27,2°С, январны - 7,1°С. Джорджияда кёб F1 категориягъа джетген торнадо болады. === Суулары === Джорджия бла талай уллу суу барады: Флинт, Товалига, Окмулги, Этова, Альтамаха, [[Саванна (суу)|Саванна]] эмда Суванни суу. Джорджияны эм уллу суу - [[Чаттахучи]] суу (702 км), Кёк сыртда чыгъыб Джорджияны къыбыла-кюнбатыш кесегинде орналгъан Семинол кёлге тюшеди. 150 км² майданы бла Джорджияны эм уллу кёлю - Ланье кёл. == Тарихи == Джорджияда, испанлыла келгинчи, былайда [[Индейлиле|индейлилени]] маданияты болгъанды. Ол да 1560 джылгъа дери къуругъанды. Биринчи европачи болуб, Джорджияны джагъасына тюшген 1513 джылда испанлы конкистадор - [[Хуан Понсе де Леон]] ([[Испан тил|исп]]. ''Juan Ponce de León)'' болдгъанды. XVII ёмюрню ахырында ингилизлиле бла испанлыла Джорджияны территориясы ючюн къаршчы болдула. [[1724 джыл|1724 джылда]] ингилизлиле [[Уллу Британия|Уллу Британияны]] королу [[II Джордж]] атын атаб, Джорджия колонияны къурадыла. [[1751 джыл|1751 джылда]] Джорджия колониядан [[Джорджия (провинция)|провинция]] болады. [[1754 джыл|1754 джылда]] провинциягъа биринчи губернатор Джон Рейнольдс келеди. [[1769 джыл|1769 джылда]] Джорджия американ колонияланы Уллу Британияны сатлыкъ затланы бойкотуна къошулады. [[Биринчи Континент конгресс|Биринчи Континент конгрессге]] Джорджия кошулмагъанды, алай а [[Экинчи Континент конгресс|Экинчи Континент конгрессге]] юч депутатны ашыргъанды. [[1776 джыл|1776 джылда]] Джорджияны Конституциясыны къурар эмда правительство салыр мурат бла конституциялы конвент джыйылады. [[1777 джыл|1777 джылны]] 5 февралында Джорджияны конституциясыны аладыла. Джангы конституция бла Джорджияны биринчи губернатору [[Арчибальд Буллок]] болады. [[АБШ-да граждан къазауат]] заманында Джоджия конфедератланы баш аралыгъы болгъанды. Джорджиячи Хоуэлл Кобб Американы Конфедератив Штатларыны къуралгъан конвентни председатели болгъанды, аны къарнашы уа [[Томас Кобб]] Конфедерацияны конституциясыны джазгъанды, [[Александр Стивенс]] АКШ-ны вице-президенти болгъанды. Граждан къазауатдан сора Джорджия АБШ-ны Конституциясыны 13-чю тюзетиу алады. [[1868 джыл|1868 джылны]] 21 июлунда Джорджияда негрланы граждан хакъларына ышандырыу берген 14-чю тюзетиу алынады. [[Къыбыланы Реконструкциясы|Къыбыланы Реконструкция]] бошалгъандан сора Джорджияны экономикасы уллу кёлтюрюлюуню кёргюзгенди. 1870 джылдан 1910 джылгъа дери мамукъну джыл чыгъарыуу 0,5 млн тобладан 1,992 млн тоблагъа тюрленди, промышленностну товарлары кёблюгю уа 31 млн доллардан 202 млн долларгъа кёлтюрюлгенди. [[1922 джыл|1922 джылда]] Джорджияны губернатору [[Клиффорд Уокер]] сенатха [[Ребекка Фелтон|Ребекка Фелтонну]], АБШ-ны тарихинде биринчи тиширыу-сенаторну салады. [[1956 джыл|1956 джылда]] АКШ байракъны кошуб Джорджияда джангы байракъны бегитиледи. [[1970 джыл|1970 джылда]] (1977—1981 джыллада АБШ-ны 39-чу президенти) джорджиячи [[Джимми Картер]] (ингил. ''Jimmy Carter'') Джорджияны 76-чи губернатору болгъанды. [[1980 джыл|1980 джылны]] 1 июнунда джорджиячы саудюгерчи Тед Тёрнер дунияда биринчи кече-кюн да ишлеген ''Cable News Network'' (CNN) аты бла айтылгъан джангылыкъ тв канал ачады. 1990-чы джыллада Джорджиягъа Коннектикутдан американы айтылгъан почта компаниясы [[United Parcel Service]] (UPS''')''' штаб-фатарны кёчюргенди. [[1998 джыл|1998 джылда]] сайланнган [[Демократ партия (АБШ)|демократ партиячы]] губернатор [[Рой Барнс]] Джорджияны байрагъын 2001 джылда аушдургъанды. Халкъ ол затны джаратмай [[2002 джыл|2002 джылда]] биринчи Реконструкция замандан [[Республикан партия (АБШ)|республикан партиядан]] болгъан губеранторну [[Сонни Пердью]] сайлайды. Джангы губернатор халкъгъа соруу ётдюрюб штатха джангы бу сагъатда болгъан байракъны бегитеди. Джорджияда 2016 джылда болгъан АБШ-ны президент сайлаулада [[Дональд Трамп]] 2 089 104 чёб алыб [[Хилари Клинтон|Хилари Клинтонны]] озуб ётгенди. 2020 джылда уа 49,47% алыб [[Джо Байден]] Трампны хорлайды. [[2024 джыл|2024 джылда]] болгъан президент сайлаулада Джорджияда Дональд Трамп 50,7% алыб [[Камала Харрис|Камала Харрисны]] (48,5%) озду. == Халкъы == АБШ-де 2020 джылда болгъан санаугъа кёре Джорджияда 10 725 274 адам джашагъанды. Аладан акъ американлыла — 51,9%, афроамериканлыла — 31%, азиадан чыкъгъанла — 4,5%, Американы тамырлы халкъларындан — 0,5%. Тарихи бла Джорджияда кёб афроамериканлыла джайшайдыла. Афроамериканлыланы адам саныда проценти бла штатланы ичинде (Миссисипи эмда Луизианадан сора) Джорджия ючюнчюдю. Джорджияда джашагъанданладан, юйлеринде 85.62% ингилиз тилде, 7,82% [[испан тил]]<nowiki/>де, 0,57% [[вьетнам тил]]<nowiki/>де сёлешедиле. '''Дин къаумла (2022 джылда)'''<ref>[https://ava.prri.org/#religious/2022/States/religion/m/US-GA PRRI – American Values ​​Atlas]</ref>: * Протестантла (60%) * Динсизле (23%) * Католикле (8%) * Иегованы шагъатлары (2%) * Мормонла (1%) * Мусулманла (1%) * Иудейле (1%) * Буддистле (1%) * Башхала (3%) === Индейли халкъла === Джорджияны территориясында тарихли джашагъан индейли халкъла: мускоги (хитчити тюбкъауум бла ), [[чероки]], окони, гуале, ямаси эмда [[апалачи]]. Бютеулей Джорджияда кесини индейлилеге къошулгъан 2020 джылда 50 618 адам джашагъанды, аладан эм уллу халкъ чероки (21 525 адам).<ref>[https://www.native-languages.org/georgia.htm Джоржияны тамырлы американ халкълары]</ref> == Экономикасы == 2024 джылда Джорджияны БИП-и 877,7 млрд долларгъа джетгенди (8-чи АБШ-ны штатланы ичинде), адам башына уа 78 754 доллар болгъанды (42-чи АБШ-ны штатланы ичинде). Бютеулей Джорджияны 2021 джылда иш берген предприятиелерини саны - 253 729. Улоу эмда электротехника машинала ишлеу, химия, тигиу, къумач сокъгъан, ашарыкъ этген эмда тютюн этген санагъатла Джорджияны промышленостуну тамалын саладыла. Штатны эл мюлкюню чыгъаргъан баш продукциясы: тауукъ бла гаккы, [[пекан]], [[арахис]], [[Шаптал|шапталла]], [[къара будай]], тууар мал, тонгуз эт, тахта кёгетле эмда [[тютюн]], [[мамукъ]]. Дунияда Джорджия эм уллу [[пекан]] къозны ёсдюрюрген регионду. Джорджия [[Къара шкилди|къара шкилдини]] чыгъаргъаны бла 5-ди АБШ-ны штатланы ичиндеди. Fortune 500 тизмеге кирген 16 компания эмда Fortune 1000 кирген 26 компания Джорджияда кеслерини штаб-фатарларын джерлешдиргендиле. Аладан да айтылгъан: [[Home Depot]], UPS, [[Coca-Cola]], TSYS, [[Delta Air Lines]], [[Aflac]], [[AT&T Mobility]], [[Southern Company]] эмда Elevance Health. Джорджияда эки атом электростанция ишлейди. == Улоу == Джорджияны улоу Департаменти штатны улоуна башчылыкъ этеди. Джорджия бла 2002 км штат арасы баш авто джол барады, аладан башлы шосселе: I-95, I-75, I-16, I-85, I-20. Атлантаны аэропорту — [[Халкъла ара­сы аэропорт Хартсфилд-Джексон Атланта|Хартсфилд-Джексон Атланта]] (ATL), дунияда эм джюкленген аэропортду (1998–2019, 2021– бу заманга дери). Атлантаны аэропортунда 63 000 адам ишлейди, аны бла ол Джорджияда эм уллу иш бериучюдю.<ref>[https://www.atl.com/about-atl/ Хартсфилд-Джексон Атланта аэропортну юсюнден]</ref> Штатны джюкленгени бла экинчи аэропорту — Халкъла ара­сы аэропорт Саванна/Хилтон-Хед. Штатны башха аэропортлары - Огаста, Колумбус, Олбани, Мейкон, Брансвик, Валдост эм Атенс шахарлада орналадыла. Джорджияда Саваннада эмда Брансвикде эки сууну терениндеги тенгиз порту барды, аладан Саваннаны порту АБШ-ны Атлантика океанны джагъасында эм уллу портуду. == Политикасы == Джорджияны закончыгъарыучу джыйылыуу — эки палаталадан къуралгъан Баш Ассамблея ([[Ингилиз тил|ингил]]. ''General Assembly''). Огъары палатасы - 56 членден къуралгъан Сенатды, тёбен палатасы - 180 членден къуралгъан Келечелени палатасыды. Закончыгъарыучула Сенат бла Келечелени палатасына эки джылгъа сайланадыла. Сенатны председатели вице-губернатор болады, Келечелени палатасы уа башчысын кесин сайланады. Штатны Баш Ассамблея алгъан законланы Джорджияны Официал кодекине джыядыла. === Штатны толтуруучу власты === Джорджияда толтуруучу властха башчылыкъ юч джылгъа сайланнган губеранатор этеди. 2023 джылдан сора Джорджияны 83-чю губерантору - [[Брайан Кемп]] ([[Республикан партия (АБШ)|Республикан партия]]). Джорджияда вице-губернаторну губернатордан энчи тизме бла сайланадыла, 2023 джылдан сора штатны вице-губернатору - [[Берт Джонс]] (Республикан партия). === Сюдлюк система === Джорджияны баш сюд органы - 7 сюдю бла къуралгъан Джорджияны Баш сюдю (''Supreme Court of Georgia'') эмда Апелляция сюд (''Court of Appeals''). Хар сюдюню алты джылгъа халкъ сайланнган этеди, алада Баш сюдню башчисын сайлайла. == Административ бёлюннгени == Джорджия 159 округга (county) бёлюнеди. Хар округну кесини джер-джер­деги сайланнган закончыгъарыучу эмда толтуруучу власть барды - Эркинлиги болгъанланы совети ([[Ингилиз тил|ингил]]. ''Board of Commissioners''). == Окъуу == Штатны округ эмда шахар, кърал школ системаларына джер-джер­деги сайланнган школ советле башчылыкъ этедиле. Штатны болумда Джорджияны окъуу департамент оноу этеди штатны кърал окъууна. Департаментны башчисы - сайланнган кърал школ суперинтендант. Джорджия окъуу дараджа бла Education Week Quality Counts 2018 джылны отчетунда штатланы ичинде 30-дю. Джорджияда 62 кърал эмда 45 энчи университет бла колледж барды. Аладан эм айталгъан, башлы, АБШ-да эм эски, [[1785 джыл|1785 джылда]] къуралгъан кърал университеты - [[Джорджияны университеты]] ([[Ингилиз тил|ингил]]. University of Georgia). Башха айтылгъан уллу билим учережденияла: Джоржияны Технология институту, Джоржияны кърал университеты, Кеннеско кърал университеты, эмда Эмори университеты. == Маданияты == === '''Суратлаучу искусство''' '''эмда музыкасы''' === Джорджияны эм уллу суратлаучу искусствону музейлери: Хай искусствону музейи, Майкл К. Карлосну музейи, экиси да Атлантада орналгъандыла; Джорджияны университетини кампусунда орналгъан Джорджияны искусствосуну музейи (Атенс шахар); Саваннада орналгъан Тэлфер искусствону музейи, Саваннаны Суратлаучу эмда дизайнны колледжини искусствону музейи; эмда Моррисни искусство музейи ([[Огаста (Джорджия)|Огаста]] шахарда). Джорджияны кърал театры - Колумбусда орналгъан Спрингернй опера театры. АБШ-ны къыбыла-кюнчыгъыш кесегини эм уллу, айтылгъан искусство организациясы - [[Атлантаны симфониялыкъ оркестри]] (1945 джылда къуралгъанды)<ref>[https://www.aso.org/aso-historical-timeline Атлантаны симфониялыкъ оркестырыны тарихи]</ref>. Кёб айтылгъан джырлаучула Джорджияда туугъанла, аладан бири [[Рэй Чарльз]] ( аны "Georgia on My Mind " джыры штатны официал джыр болду) эмда [[Глэдис Найт]] (Джорджияны юсюнден "Midnight Train to Georgia" джыр бла айтылгъанды). Джорджиядан рок-къауумла: Atlanta Rhythm Section, The Black Crowes эмда The Allman Brothers. Джорджияны 1990-джылладан айтылгъан хип-хоп эмда RNB къауумлары: [[Outkast]], [[Ашер]], Ludacris, TLC, BoB эмда Ciara. === Литературасы эмда фильмле === Джорджияны тарихин юсюнден айтылгъан китабла: [[Маргарет Митчелл|Маргарет Митчеллны]] «''[[Джел бла кетгенле]]''», Олив Энн Бернсны «''Суукъ таукел терек''» эмда Элис Уокерны «''Пурпур бояу''». Джорджияда туугъан айтылгъан джазыучула: Джеймс Дики, Фланнери О'Коннор, Сидни Ланье, Фрэнк Йерби эм Льюис Гриззард. Атлантада киногъа алгъан эки фильм "Оскарны" эм иги фильм номинациясын алгъандыла: ''«[[Джел бла кетгенле (фильм)|Джел бла кетгенле]]»'' (1939) эмда ''«Мисс Дэйзини шофёру»'' (1989). == Спорту == Штатда кёб юсю болгъан спортланы усталыкъ командалары барды. Джорджияда къралны хар юч баш усталыкъ лигаларында ойнагъан командала барды: «Atlanta Braves» Бейсболну баш лигасында, «Atlanta Falcons» [[Миллет футболну лигасы|Миллет футбол лигада]], «Atlanta Hawks» Миллет баскетбол ассоцияцияда эмда «Atlanta United FC» Футболну Баш лигасында. [[1996 джыл|1996 джылда]] Атлантада [[Джай Олимпий оюнла]] бардырыргъандылла. FIFA Дуния футбол чемпионаты 2026 джылда Атланта шахарда боллукъду. == Сурат галерея == <gallery widths="200" heights="160"> File:Georgia State Capitol, Atlanta, West view 20160716 1.jpg|[[Джорджияны Капитолии]] File:Hiawassee, Georgia in Towns County – aerial photo 11.jpg|[[Хайавасси]], Таунс округну арасы File:World of Coca-Cola exterior, 2019.jpg|[[World of Coca-Cola]] музей File:Sawnee Mountain view.JPG|[[Сауни тау]]дан къарау File:Georgia Aquarium Jan 2006.jpg|[[Джорджияны аквариуму]] File:South Georgia Cotton Field - panoramio (2).jpg|[[Мамукъ]] сабан Джорджияда File:Cool Springs Overlook, Fort Mountain, Georgia April 2016.jpg|Форт тау апрельде File:Avenue of Oaks, St. Simons Island, Georgia, USA.JPG|Эмен аллея, Сент-Саймонс айрымкан File:Savannah Cotton Exchange building. Savannah, GA, US.jpg|Мамукъ биржа, Саванна шахар </gallery> == Джибериуле == * https://web.archive.org/web/20120630233817/http://georgia.gov/<nowiki/>- Джорджияны официал сайты. * https://www.georgiaencyclopedia.org/ - Джорджияны юсюнден джангы энциклопедия == Белгиле == [[Категория:Джорджия]] [[Категория:АБШ]] <references /> {{Джорджия}} {{АБШ-ны административ биримлери}} {{Иги статьяла/География}} {{Иги статья}} {{Сайланнган статьяла/География}} {{Сайланнган статья}} lvtpel6ejqrxwa606kbxlfnm54sx0e4 Боулдер (округ) 0 17602 124989 121432 2026-07-26T15:43:00Z DarqaviPalladin 4737 124989 wikitext text/x-wiki {{АБШ-ны округу | Аты = Болудер округ | Оригинал аты = Boulder County | Фото = Boulder County Courthouse (31861249120).jpg | Карта = Map of Colorado highlighting Boulder County.svg | Киреди = {{Байракъландырыу|Колорадо}} | Адм. арасы = [[Боулдер]] | УллуШахар = Боулдер | Халкъ = 330 758 | Тергеу джыл = 2020 | Басыннганы = 176 | МайданНомер = 54 | Майдан = 1917 | Тенгиз дараджагъа кёре орта мийиклик = 2228 | Округну Датасы = 1861 джылны 1 ноябиринде | СагъатБёлге = [[UTC-07:00]],<br> [[UTC-06:00]] Джай заманда | Сайт = [http://www.bouldercounty.org/ www.bouldercounty.org] | Commons категория = Boulder County, Colorado }} '''Боулдер''' ([[Ингилиз тил|ингил]]. ''Boulder County'') — [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-ны [[Колорадо]] штатда орналгъан округ. Округну адам саны 2020 джылда - 330 758 адам. 1961 джылны июньда округну къыбыла-кюнчыгъыш кесеги айырылыб [[Брумфилд (Колорадо)|Брумфилд]] шахар болду. Округну административ арасы эмда эм уллу шахары — [[Боулдер (Колорадо)|Боулдер]]. == Белгиле == {{Колорадо штат}} [[Категория:Колорадоны округлары]] [[Категория:Боулдер (округ)| ]] 3k5e25qfbi8egbkv2965f6mkglj5wpq 124990 124989 2026-07-26T15:43:09Z DarqaviPalladin 4737 124990 wikitext text/x-wiki {{АБШ-ны округу | Аты = Болудер округ | Оригинал аты = Boulder County | Фото = Boulder County Courthouse (31861249120).jpg | Карта = Map of Colorado highlighting Boulder County.svg | Киреди = {{Байракъландырыу|Колорадо}} | Адм. арасы = [[Боулдер]] | УллуШахар = Боулдер | Халкъ = 330 758 | Тергеу джыл = 2020 | Басыннганы = 176 | МайданНомер = 54 | Майдан = 1917 | Тенгиз дараджагъа кёре орта мийиклик = 2228 | Округну Датасы = 1861 джылны 1 ноябиринде | СагъатБёлге = [[UTC-07:00]],<br> [[UTC-06:00]] Джай заманда | Сайт = [http://www.bouldercounty.org/ www.bouldercounty.org] | Commons категория = Boulder County, Colorado }} '''Боулдер'''<ref>{{Книга:АТД США|30|Боулдер}}</ref> ([[Ингилиз тил|ингил]]. ''Boulder County'') — [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-ны [[Колорадо]] штатда орналгъан округ. Округну адам саны 2020 джылда - 330 758 адам. 1961 джылны июньда округну къыбыла-кюнчыгъыш кесеги айырылыб [[Брумфилд (Колорадо)|Брумфилд]] шахар болду. Округну административ арасы эмда эм уллу шахары — [[Боулдер (Колорадо)|Боулдер]]. == Белгиле == {{Колорадо штат}} [[Категория:Колорадоны округлары]] [[Категория:Боулдер (округ)| ]] tva3adoo23y73wfyspge2aln9w9wyky 124991 124990 2026-07-26T15:43:23Z DarqaviPalladin 4737 124991 wikitext text/x-wiki {{АБШ-ны округу | Аты = Болудер округ | Оригинал аты = Boulder County | Фото = Boulder County Courthouse (31861249120).jpg | Карта = Map of Colorado highlighting Boulder County.svg | Киреди = {{Байракъландырыу|Колорадо}} | Адм. арасы = [[Боулдер]] | УллуШахар = Боулдер | Халкъ = 330 758 | Тергеу джыл = 2020 | Басыннганы = 176 | МайданНомер = 54 | Майдан = 1917 | Тенгиз дараджагъа кёре орта мийиклик = 2228 | Округну Датасы = 1861 джылны 1 ноябиринде | СагъатБёлге = [[UTC-07:00]],<br> [[UTC-06:00]] Джай заманда | Сайт = [http://www.bouldercounty.org/ www.bouldercounty.org] | Commons категория = Boulder County, Colorado }} '''Боулдер'''<ref>{{Книга:АТД США|30|Боулдер}}</ref> ([[Ингилиз тил|ингил]]. ''Boulder County'') — [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-ны [[Колорадо]] штатда орналгъан округ. Округну адам саны 2020 джылда - 330 758 адам. 1961 джылны июньда округну къыбыла-кюнчыгъыш кесеги айырылыб [[Брумфилд (Колорадо)|Брумфилд]] шахар болду. Округну административ арасы эмда эм уллу шахары — [[Боулдер (Колорадо)|Боулдер]]. == Белгиле == [[Категория:Колорадоны округлары]] [[Категория:Боулдер (округ)| ]] <references />{{Колорадо штат}} khq5xqoeihn9xdxt6673959yrdl3k8w Юнион (Джорджия, округу) 0 19245 124985 124966 2026-07-26T15:11:20Z DarqaviPalladin 4737 /* Географиясы */ 124985 wikitext text/x-wiki {{АБШ-ны округу | Аты = Юнион округу | Оригинал аты = Union County | Фото = The Old Union County Courthouse in Blairsville, Georgia 01.jpg | Карта = Map of Georgia highlighting Union County.svg | Киреди = {{Байракъландырыу|Джорджия}} | Халкъ = 24 632 | Тергеу джыл = 2020 | ХалкъОрун = 72 | Басыннганы = 29,5 | МайданНомер = 122 | Майдан = 836,6 | СуунуМайданы = 18 | СуунуПроценти = 2,2 | Тенгиз дараджагъа кёре орта мийиклик = 838 | Округну Датасы = 1832 джылны 3 декабрда | СагъатБёлге = UTC-5,<br> UTC-4 Джай заманда | Сайт = https://www.unioncountyga.gov/ | Commons категория = Union County, Georgia }} '''Юнион''' ({{lang-en|Union County}})<ref>{{Книга:АТД США|38|Юнион}}</ref> — [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-де, [[Джорджия]] штатны шимал чекинде орналгъан округ. АБШ-де 2020 джылда болгъан санаугъа кёре Юнион округда 24 632 адам джашагъанды. Юнион адам саны бла штатда 72-чи округду. Округну майданы - 836,6 км², аны бла Джорджияда 122-чи округду. Округну административ арасы эмда эм уллу шахары — [[Блэрсвилл (Джорджия)|Блэрсвилл]]. == Географиясы == Юнион округну ара эмда шимал кесеги Хивасси сууну тюббассейинде, къыбыла-кюнбатыш кесеги Окоэ сууну тюббассейинде орналады. Округну къбыла-кюнчыгъыш мюйюшню гитче кесеги Огъары Чаттахучи сууну тюббассейинде орналады. Блайда да [[Чаттахучи (суу)|Чаттахучи]] сууну чыкъгъан джери орналады. Аппалачи джаяу джол округну къыбыла кесеги бла барады. Джорджияны эм мийик джери — [[Брасстаун Балд]] тау (1458 м) Юнион округ бла [[Таунс (округ)|Таунс округну]] (Towns County) чекинде орналады. == Белгиле == [[Категория:Джорджияны округлары]] [[Категория:Юнион (Джорджия, округу)]] kc0qq7q9j5ycluagmds5dwhzg52123w 125001 124985 2026-07-26T19:50:25Z DarqaviPalladin 4737 125001 wikitext text/x-wiki {{АБШ-ны округу | Аты = Юнион округу | Оригинал аты = Union County | Фото = The Old Union County Courthouse in Blairsville, Georgia 01.jpg | Карта = Map of Georgia highlighting Union County.svg | Киреди = {{Байракъландырыу|Джорджия}} | Адм. арасы = [[Блэрсвилл (Джорджия)|Блэрсвилл]] | Халкъ = 24 632 | Тергеу джыл = 2020 | ХалкъОрун = 72 | Басыннганы = 29,5 | МайданНомер = 122 | Майдан = 836,6 | СуунуМайданы = 18 | СуунуПроценти = 2,2 | Тенгиз дараджагъа кёре орта мийиклик = 838 | Округну Датасы = 1832 джылны 3 декабрда | СагъатБёлге = UTC-5,<br> UTC-4 Джай заманда | Сайт = https://www.unioncountyga.gov/ | Commons категория = Union County, Georgia }} '''Юнион''' ({{lang-en|Union County}})<ref>{{Книга:АТД США|38|Юнион}}</ref> — [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-де, [[Джорджия]] штатны шимал чекинде орналгъан округ. АБШ-де 2020 джылда болгъан санаугъа кёре Юнион округда 24 632 адам джашагъанды. Юнион адам саны бла штатда 72-чи округду. Округну майданы - 836,6 км², аны бла Джорджияда 122-чи округду. Округну административ арасы эмда эм уллу шахары — [[Блэрсвилл (Джорджия)|Блэрсвилл]]. == Географиясы == Юнион округну ара эмда шимал кесеги Хивасси сууну тюббассейинде, къыбыла-кюнбатыш кесеги Окоэ сууну тюббассейинде орналады. Округну къбыла-кюнчыгъыш мюйюшню гитче кесеги Огъары Чаттахучи сууну тюббассейинде орналады. Блайда да [[Чаттахучи (суу)|Чаттахучи]] сууну чыкъгъан джери орналады. Аппалачи джаяу джол округну къыбыла кесеги бла барады. Джорджияны эм мийик джери — [[Брасстаун Балд]] тау (1458 м) Юнион округ бла [[Таунс (округ)|Таунс округну]] (Towns County) чекинде орналады. == Белгиле == [[Категория:Джорджияны округлары]] [[Категория:Юнион (Джорджия, округу)]] fmmniz2tavoilsz4e8vids5sy7h6860 Лас-Анимас (округ) 0 19247 124986 2026-07-26T15:28:13Z DarqaviPalladin 4737 Бет къуралды: ''''Округ Лас-А́нимас''' ({{lang-en|Las Animas County}}''Las Animas County'') — [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-де, [[Колорадо]] штатны къыбыла чекинде орналгъан округ. АБШ-де 2020 джылда болгъан санаугъа кёре Лас-Анимас округда 14 555 адам джашагъанды. Лас-Анимас адам саны бла штатда 3...' 124986 wikitext text/x-wiki '''Округ Лас-А́нимас''' ({{lang-en|Las Animas County}}''Las Animas County'') — [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-де, [[Колорадо]] штатны къыбыла чекинде орналгъан округ. АБШ-де 2020 джылда болгъан санаугъа кёре Лас-Анимас округда 14 555 адам джашагъанды. Лас-Анимас адам саны бла штатда 33-чю округду. Округну майданы - 12 368 км², аны бла Колорадода эм уллу округду. Округну административ арасы эмда эм уллу шахары — [[Тринидад (Колорадо)|Тринидад]]. == Белгиле == 4z7ykulncexefzvfdmbhl4ej72knjfc 124987 124986 2026-07-26T15:30:38Z DarqaviPalladin 4737 124987 wikitext text/x-wiki {{АБШ-ны округу | Аты = Лас-Анимас округу | Оригинал аты = Las Animas County | Фото = Las Animas County Court House.JPG | Карта = Map of Colorado highlighting Las Animas County.svg | Киреди = Колорадо }} '''Округ Лас-А́нимас''' ({{lang-en|Las Animas County}}) — [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-де, [[Колорадо]] штатны къыбыла чекинде орналгъан округ. АБШ-де 2020 джылда болгъан санаугъа кёре Лас-Анимас округда 14 555 адам джашагъанды. Лас-Анимас адам саны бла штатда 33-чю округду. Округну майданы - 12 368 км², аны бла Колорадода эм уллу округду. Округну административ арасы эмда эм уллу шахары — [[Тринидад (Колорадо)|Тринидад]]. == Белгиле == o3sz73dxgyji2t3fpuxuict01kyptgo 124988 124987 2026-07-26T15:34:40Z DarqaviPalladin 4737 124988 wikitext text/x-wiki {{АБШ-ны округу | Аты = Лас-Анимас округу | Оригинал аты = Las Animas County | Фото = Las Animas County Court House.JPG | Карта = Map of Colorado highlighting Las Animas County.svg | Киреди = {{Байракъландырыу|Колорадо}} | Адм. арасы = [[Тринидад (Колорадо)|Тринидад]] | УллуШахар = Тринидад | Халкъ = 14 555 | Тергеу джыл = 2020 | ХалкъОрун = 33 | Басыннганы = 1.177 | МайданНомер = 1 | Майдан = 12 368 | СуунуМайданы = 7.0 | СуунуПроценти = 0.06 | Тенгиз дараджагъа кёре орта мийиклик = 1590 | Округну Датасы = 1866 джылны 9 февралда | Сайт = https://lasanimascounty.colorado.gov/ }} '''Округ Лас-А́нимас''' ({{lang-en|Las Animas County}}) — [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-де, [[Колорадо]] штатны къыбыла чекинде орналгъан округ. АБШ-де 2020 джылда болгъан санаугъа кёре Лас-Анимас округда 14 555 адам джашагъанды. Лас-Анимас адам саны бла штатда 33-чю округду. Округну майданы - 12 368 км², аны бла Колорадода эм уллу округду. Округну административ арасы эмда эм уллу шахары — [[Тринидад (Колорадо)|Тринидад]]. == Белгиле == lwg00tm3wq3fwsfu888n4hyyrvgbzzw 124992 124988 2026-07-26T15:45:59Z DarqaviPalladin 4737 124992 wikitext text/x-wiki {{АБШ-ны округу | Аты = Лас-Анимас округу | Оригинал аты = Las Animas County | Фото = Las Animas County Court House.JPG | Карта = Map of Colorado highlighting Las Animas County.svg | Киреди = {{Байракъландырыу|Колорадо}} | Адм. арасы = [[Тринидад (Колорадо)|Тринидад]] | УллуШахар = Тринидад | Халкъ = 14 555 | Тергеу джыл = 2020 | ХалкъОрун = 33 | Басыннганы = 1.177 | МайданНомер = 1 | Майдан = 12 368 | СуунуМайданы = 7.0 | СуунуПроценти = 0.06 | Тенгиз дараджагъа кёре орта мийиклик = 1590 | Округну Датасы = 1866 джылны 9 февралда | СагъатБёлге = [[UTC-07:00]],<br> [[UTC-06:00]] Джай заманда | Сайт = https://lasanimascounty.colorado.gov/ | Commons категория = Las Animas County, Colorado }} '''Округ Лас-А́нимас''' ({{lang-en|Las Animas County}}) — [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-де, [[Колорадо]] штатны къыбыла чекинде орналгъан округ. АБШ-де 2020 джылда болгъан санаугъа кёре Лас-Анимас округда 14 555 адам джашагъанды. Лас-Анимас адам саны бла штатда 33-чю округду. Округну майданы - 12 368 км², аны бла Колорадода эм уллу округду. Округну административ арасы эмда эм уллу шахары — [[Тринидад (Колорадо)|Тринидад]]. == Белгиле == foqngk7en45ycbay8x4vljapuxr1c29 124993 124992 2026-07-26T15:46:21Z DarqaviPalladin 4737 /* Белгиле */ 124993 wikitext text/x-wiki {{АБШ-ны округу | Аты = Лас-Анимас округу | Оригинал аты = Las Animas County | Фото = Las Animas County Court House.JPG | Карта = Map of Colorado highlighting Las Animas County.svg | Киреди = {{Байракъландырыу|Колорадо}} | Адм. арасы = [[Тринидад (Колорадо)|Тринидад]] | УллуШахар = Тринидад | Халкъ = 14 555 | Тергеу джыл = 2020 | ХалкъОрун = 33 | Басыннганы = 1.177 | МайданНомер = 1 | Майдан = 12 368 | СуунуМайданы = 7.0 | СуунуПроценти = 0.06 | Тенгиз дараджагъа кёре орта мийиклик = 1590 | Округну Датасы = 1866 джылны 9 февралда | СагъатБёлге = [[UTC-07:00]],<br> [[UTC-06:00]] Джай заманда | Сайт = https://lasanimascounty.colorado.gov/ | Commons категория = Las Animas County, Colorado }} '''Округ Лас-А́нимас''' ({{lang-en|Las Animas County}}) — [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-де, [[Колорадо]] штатны къыбыла чекинде орналгъан округ. АБШ-де 2020 джылда болгъан санаугъа кёре Лас-Анимас округда 14 555 адам джашагъанды. Лас-Анимас адам саны бла штатда 33-чю округду. Округну майданы - 12 368 км², аны бла Колорадода эм уллу округду. Округну административ арасы эмда эм уллу шахары — [[Тринидад (Колорадо)|Тринидад]]. == Белгиле == [[Категория:Колорадоны округлары]] [[Категория:Лас-Анимас (округ)]] rgphybc6yjagu16jo1eu3upz4wz5az8 124996 124993 2026-07-26T15:52:31Z DarqaviPalladin 4737 124996 wikitext text/x-wiki {{АБШ-ны округу | Аты = Лас-Анимас округу | Оригинал аты = Las Animas County | Фото = Las Animas County Court House.JPG | Карта = Map of Colorado highlighting Las Animas County.svg | Киреди = {{Байракъландырыу|Колорадо}} | Адм. арасы = [[Тринидад (Колорадо)|Тринидад]] | УллуШахар = Тринидад | Халкъ = 14 555 | Тергеу джыл = 2020 | ХалкъОрун = 33 | Басыннганы = 1.177 | МайданНомер = 1 | Майдан = 12 368 | СуунуМайданы = 7.0 | СуунуПроценти = 0.06 | Тенгиз дараджагъа кёре орта мийиклик = 1590 | Округну Датасы = 1866 джылны 9 февралда | СагъатБёлге = [[UTC-07:00]],<br> [[UTC-06:00]] Джай заманда | Сайт = https://lasanimascounty.colorado.gov/ | Commons категория = Las Animas County, Colorado }} '''Округ Лас-А́нимас'''<ref>{{Книга:АТД США|31|Лас-Анимас}}</ref> ({{lang-en|Las Animas County}}) — [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-де, [[Колорадо]] штатны къыбыла чекинде орналгъан округ. АБШ-де 2020 джылда болгъан санаугъа кёре Лас-Анимас округда 14 555 адам джашагъанды. Лас-Анимас адам саны бла штатда 33-чю округду. Округну майданы - 12 368 км², аны бла Колорадода эм уллу округду. Округну административ арасы эмда эм уллу шахары — [[Тринидад (Колорадо)|Тринидад]]. == Белгиле == [[Категория:Колорадоны округлары]] [[Категория:Лас-Анимас (округ)]] ocgu2onvojgwch525b7b3xyvklv043y Категория:Лас-Анимас (округ) 14 19248 124994 2026-07-26T15:46:43Z DarqaviPalladin 4737 Бет къуралды: '{{catmain}} [[Категория:Колорадо округланы категориялы]]' 124994 wikitext text/x-wiki {{catmain}} [[Категория:Колорадо округланы категориялы]] k9nhbvznqcm1pxpfb8xvll75ht8522v Сан-Бернардино (округ) 0 19249 124998 2026-07-26T19:36:28Z DarqaviPalladin 4737 Бет къуралды: 'Сан-Бернардино (округ)' 124998 wikitext text/x-wiki Сан-Бернардино (округ) rz5hsc4ueiblkmepn45p78nyx1mewmv 124999 124998 2026-07-26T19:43:18Z DarqaviPalladin 4737 124999 wikitext text/x-wiki {{АБШ-ны округу | Аты = Сан-Бернардино округу | Оригинал аты = San Bernardino County | Фото = Downtown San Bernardino.jpg | Карта = Map of California highlighting San Bernardino County.svg }} '''Сан-Бернарди́но''' ({{lang-en|San Bernardino County}}''San Bernardino County'') — [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-де, [[Калифорния]] штатны къыбыла-кюнчыгъыш кесегинде орналгъан округ. АБШ-де 2020 джылда болгъан санаугъа кёре Сан-Бернардино округда 2 181 654 адам джашагъанды. Сан-Бернардино адам саны бла штатда 72-чи округду. Округну майданы - 52 200 км², аны бла Калифорнияда эмда АБШ-ны континент штатланы ичинде эм уллу округду. Округну административ арасы эмда эм уллу шахары — [[Сан-Бернардино (Калифорния)|Сан-Бернардино]]. == Белгиле == jzkkii1frwzgcp4n6wsmrzt2cicxmqn 125000 124999 2026-07-26T19:46:37Z DarqaviPalladin 4737 125000 wikitext text/x-wiki {{АБШ-ны округу | Аты = Сан-Бернардино округу | Оригинал аты = San Bernardino County | Фото = Downtown San Bernardino.jpg | Карта = Map of California highlighting San Bernardino County.svg | Киреди = {{Байракъландырыу|Калифорния}} | Адм. арасы = [[Сан-Бернардино (Калифорния)|Сан-Бернардино]] | Халкъ = 2 181 654 | Тергеу джыл = 2020 | ХалкъОрун = 5 }} '''Сан-Бернарди́но''' ({{lang-en|San Bernardino County}}''San Bernardino County'') — [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-де, [[Калифорния]] штатны къыбыла-кюнчыгъыш кесегинде орналгъан округ. АБШ-де 2020 джылда болгъан санаугъа кёре Сан-Бернардино округда 2 181 654 адам джашагъанды. Сан-Бернардино адам саны бла штатда 5-чи округду. Округну майданы - 52 200 км², аны бла Калифорнияда эмда АБШ-ны континент штатланы ичинде эм уллу округду. Округну административ арасы эмда эм уллу шахары — [[Сан-Бернардино (Калифорния)|Сан-Бернардино]]. == Белгиле == 8wykl81cfg9w9elyvrgenj4mot04nqr 125002 125000 2026-07-26T19:55:09Z DarqaviPalladin 4737 125002 wikitext text/x-wiki {{АБШ-ны округу | Аты = Сан-Бернардино округу | Оригинал аты = San Bernardino County | Фото = Downtown San Bernardino.jpg | Карта = Map of California highlighting San Bernardino County.svg | Киреди = {{Байракъландырыу|Калифорния}} | Адм. арасы = [[Сан-Бернардино (Калифорния)|Сан-Бернардино]] | УллуШахар = Сан-Бернардино | Халкъ = 2 181 654 | Тергеу джыл = 2020 | ХалкъОрун = 5 | Басыннганы = 41.983 | МайданНомер = 1 | Майдан = 52 200 | СуунуМайданы = 250 | Тенгиз дараджагъа кёре орта мийиклик = 763 | Округну Датасы = 1853 джылны 26 апрелде | СагъатБёлге = UTC-8,<br> UTC-7 Джай заманда | Сайт = http://sbcounty.gov/ | Commons категория = San Bernardino County, California }} '''Сан-Бернарди́но''' ({{lang-en|San Bernardino County}}) — [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-де, [[Калифорния]] штатны къыбыла-кюнчыгъыш кесегинде орналгъан округ. АБШ-де 2020 джылда болгъан санаугъа кёре Сан-Бернардино округда 2 181 654 адам джашагъанды. Сан-Бернардино адам саны бла штатда 5-чи округду. Округну майданы - 52 200 км², аны бла Калифорнияда эмда АБШ-ны континент штатланы ичинде эм уллу округду. Округну административ арасы эмда эм уллу шахары — [[Сан-Бернардино (Калифорния)|Сан-Бернардино]]. == Белгиле == lk2uvfhp5c43gyvtvsdmqg4vj0em5zp 125003 125002 2026-07-26T19:55:39Z DarqaviPalladin 4737 125003 wikitext text/x-wiki {{АБШ-ны округу | Аты = Сан-Бернардино округу | Оригинал аты = San Bernardino County | Фото = Downtown San Bernardino.jpg | Карта = Map of California highlighting San Bernardino County.svg | Киреди = {{Байракъландырыу|Калифорния}} | Адм. арасы = [[Сан-Бернардино (Калифорния)|Сан-Бернардино]] | УллуШахар = Сан-Бернардино | Халкъ = 2 181 654 | Тергеу джыл = 2020 | ХалкъОрун = 5 | Басыннганы = 41.983 | МайданНомер = 1 | Майдан = 52 200 | СуунуМайданы = 250 | Тенгиз дараджагъа кёре орта мийиклик = 763 | Округну Датасы = 1853 джылны 26 апрелде | СагъатБёлге = UTC-8,<br> UTC-7 Джай заманда | Сайт = http://sbcounty.gov/ | Commons категория = San Bernardino County, California }} '''Сан-Бернарди́но'''<ref>{{Книга:АТД США|30|Сан-Бернардино}}</ref> ({{lang-en|San Bernardino County}}) — [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-де, [[Калифорния]] штатны къыбыла-кюнчыгъыш кесегинде орналгъан округ. АБШ-де 2020 джылда болгъан санаугъа кёре Сан-Бернардино округда 2 181 654 адам джашагъанды. Сан-Бернардино адам саны бла штатда 5-чи округду. Округну майданы - 52 200 км², аны бла Калифорнияда эмда АБШ-ны континент штатланы ичинде эм уллу округду. Округну административ арасы эмда эм уллу шахары — [[Сан-Бернардино (Калифорния)|Сан-Бернардино]]. == Белгиле == fg39csgvcnctrbapz3i1j41il6akitw 125004 125003 2026-07-26T19:56:34Z DarqaviPalladin 4737 /* Белгиле */ 125004 wikitext text/x-wiki {{АБШ-ны округу | Аты = Сан-Бернардино округу | Оригинал аты = San Bernardino County | Фото = Downtown San Bernardino.jpg | Карта = Map of California highlighting San Bernardino County.svg | Киреди = {{Байракъландырыу|Калифорния}} | Адм. арасы = [[Сан-Бернардино (Калифорния)|Сан-Бернардино]] | УллуШахар = Сан-Бернардино | Халкъ = 2 181 654 | Тергеу джыл = 2020 | ХалкъОрун = 5 | Басыннганы = 41.983 | МайданНомер = 1 | Майдан = 52 200 | СуунуМайданы = 250 | Тенгиз дараджагъа кёре орта мийиклик = 763 | Округну Датасы = 1853 джылны 26 апрелде | СагъатБёлге = UTC-8,<br> UTC-7 Джай заманда | Сайт = http://sbcounty.gov/ | Commons категория = San Bernardino County, California }} '''Сан-Бернарди́но'''<ref>{{Книга:АТД США|30|Сан-Бернардино}}</ref> ({{lang-en|San Bernardino County}}) — [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-де, [[Калифорния]] штатны къыбыла-кюнчыгъыш кесегинде орналгъан округ. АБШ-де 2020 джылда болгъан санаугъа кёре Сан-Бернардино округда 2 181 654 адам джашагъанды. Сан-Бернардино адам саны бла штатда 5-чи округду. Округну майданы - 52 200 км², аны бла Калифорнияда эмда АБШ-ны континент штатланы ичинде эм уллу округду. Округну административ арасы эмда эм уллу шахары — [[Сан-Бернардино (Калифорния)|Сан-Бернардино]]. == Белгиле == [[Категория:Калифорнияны округлары]] [[Категория:Сан-Бернардино (округ)]] ajiezt92xxiv725t5g63qipvr90k0xb Категория:Калифорнияны округлары 14 19250 125005 2026-07-26T19:57:19Z DarqaviPalladin 4737 Бет къуралды: '[[Категория:АБШ-ны округлары|Калифорния]] [[Категория:Калифорнияны географиясы]]' 125005 wikitext text/x-wiki [[Категория:АБШ-ны округлары|Калифорния]] [[Категория:Калифорнияны географиясы]] g0bi3mi8g0htq7xwctsjcp4dxiqkq2r Категория:Сан-Бернардино (округ) 14 19251 125006 2026-07-26T19:58:04Z DarqaviPalladin 4737 Бет къуралды: '{{catmain}} [[Категория:Калифорнияны округланы категориялы]]' 125006 wikitext text/x-wiki {{catmain}} [[Категория:Калифорнияны округланы категориялы]] 4493vbt72tbdpde3pi3aloninh2ju4h Категория:Калифорнияны округланы категориялы 14 19252 125007 2026-07-26T19:58:37Z DarqaviPalladin 4737 Бет къуралды: '[[Категория:Калифорнияны округлары]]' 125007 wikitext text/x-wiki [[Категория:Калифорнияны округлары]] 0ylo5ddqs2j9j6gfqj4f5r4xsznpbfh Коконино (Аризона, округу) 0 19253 125009 2026-07-26T20:07:04Z DarqaviPalladin 4737 Бет къуралды: 'Коконино (Аризона, округу)' 125009 wikitext text/x-wiki Коконино (Аризона, округу) tand4240e8yci82jqx9kmrrcqobi42g 125020 125009 2026-07-26T20:47:30Z DarqaviPalladin 4737 125020 wikitext text/x-wiki '''Кокони́но''' ({{lang-en|Coconino County}}''Coconino County'') — [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-де, [[Аризона]] штатны шимал чекинде орналгъан округ. АБШ-де 2020 джылда болгъан санаугъа кёре Коконино округда 145 101 адам джашагъанды. Коконино адам саны бла штатда 7-чи округду. Округну майданы - 48 330 км², аны бла Аризонада биринчи эмда АБШ-ны контитент штатланы иничинде экинчи округду. Округну административ арасы эмда эм уллу шахары — [[Флагстафф (Аризона)|Флагстафф]]. == Белгиле == dtkpa27ts84b7osjjobhy43anvlhfop 125021 125020 2026-07-26T20:48:59Z DarqaviPalladin 4737 125021 wikitext text/x-wiki {{АБШ-ны округу | Аты = Коконино округу | Оригинал аты = Coconino County | Фото = Old Coconino County Courthouse.jpg | Карта = Map of Arizona highlighting Coconino County.svg }} '''Кокони́но''' ({{lang-en|Coconino County}}) — [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-де, [[Аризона]] штатны шимал чекинде орналгъан округ. АБШ-де 2020 джылда болгъан санаугъа кёре Коконино округда 145 101 адам джашагъанды. Коконино адам саны бла штатда 7-чи округду. Округну майданы - 48 330 км², аны бла Аризонада биринчи эмда АБШ-ны контитент штатланы иничинде экинчи округду. Округну административ арасы эмда эм уллу шахары — [[Флагстафф (Аризона)|Флагстафф]]. == Белгиле == 7f9kxd5ze3rtc72zzumz6q31vyrfgx6 125022 125021 2026-07-26T20:50:41Z DarqaviPalladin 4737 125022 wikitext text/x-wiki {{АБШ-ны округу | Аты = Коконино округу | Оригинал аты = Coconino County | Фото = Old Coconino County Courthouse.jpg | Карта = Map of Arizona highlighting Coconino County.svg | Киреди = {{Байракъландырыу|Аризона}} | Адм. арасы = [[Флагстафф (Аризона)|Флагстафф]] | УллуШахар = Флагстафф | УллуШахарла = Флагстафф, Пейдж }} '''Кокони́но''' ({{lang-en|Coconino County}}) — [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-де, [[Аризона]] штатны шимал чекинде орналгъан округ. АБШ-де 2020 джылда болгъан санаугъа кёре Коконино округда 145 101 адам джашагъанды. Коконино адам саны бла штатда 7-чи округду. Округну майданы - 48 330 км², аны бла Аризонада биринчи эмда АБШ-ны контитент штатланы иничинде экинчи округду. Округну административ арасы эмда эм уллу шахары — [[Флагстафф (Аризона)|Флагстафф]]. == Белгиле == b4ayt5v4wdf8i4le2j2e78w8lae2wva 125023 125022 2026-07-26T20:51:11Z DarqaviPalladin 4737 125023 wikitext text/x-wiki {{АБШ-ны округу | Аты = Коконино округу | Оригинал аты = Coconino County | Фото = Old Coconino County Courthouse.jpg | Карта = Map of Arizona highlighting Coconino County.svg | Киреди = {{Байракъландырыу|Аризона}} | Адм. арасы = [[Флагстафф (Аризона)|Флагстафф]] | УллуШахар = Флагстафф | УллуШахарла = Флагстафф, Пейдж }} '''Кокони́но'''<ref>{{Книга:АТД США|25|Коконино}}</ref> ({{lang-en|Coconino County}}) — [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-де, [[Аризона]] штатны шимал чекинде орналгъан округ. АБШ-де 2020 джылда болгъан санаугъа кёре Коконино округда 145 101 адам джашагъанды. Коконино адам саны бла штатда 7-чи округду. Округну майданы - 48 330 км², аны бла Аризонада биринчи эмда АБШ-ны контитент штатланы иничинде экинчи округду. Округну административ арасы эмда эм уллу шахары — [[Флагстафф (Аризона)|Флагстафф]]. == Белгиле == bsp0zfbmut0cpc2ihnb7e8h13o38kan 125024 125023 2026-07-26T20:55:05Z DarqaviPalladin 4737 125024 wikitext text/x-wiki {{АБШ-ны округу | Аты = Коконино округу | Оригинал аты = Coconino County | Фото = Old Coconino County Courthouse.jpg | Карта = Map of Arizona highlighting Coconino County.svg | Киреди = {{Байракъландырыу|Аризона}} | Адм. арасы = [[Флагстафф (Аризона)|Флагстафф]] | УллуШахар = Флагстафф | УллуШахарла = Флагстафф, Пейдж | Халкъ = 145 101 | Тергеу джыл = 2020 | ХалкъОрун = 7 | Басыннганы = 3 | МайданНомер = 1 | Майдан = 48 330 | СуунуМайданы = 110 | СуунуПроценти = 0,2 | Тенгиз дараджагъа кёре орта мийиклик = 1725 | Округну Датасы = 1891 джылны 18 февралда | СагъатБёлге = UTC-7,<br> UTC-6 Джай заманда | Сайт = https://www.coconino.az.gov/ | Commons категория = Coconino County, Arizona }} '''Кокони́но'''<ref>{{Книга:АТД США|25|Коконино}}</ref> ({{lang-en|Coconino County}}) — [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-де, [[Аризона]] штатны шимал чекинде орналгъан округ. АБШ-де 2020 джылда болгъан санаугъа кёре Коконино округда 145 101 адам джашагъанды. Коконино адам саны бла штатда 7-чи округду. Округну майданы - 48 330 км², аны бла Аризонада биринчи эмда АБШ-ны контитент штатланы иничинде экинчи округду. Округну административ арасы эмда эм уллу шахары — [[Флагстафф (Аризона)|Флагстафф]]. == Белгиле == omt8i3q31wohpuaaxwuj5iawwde7d5r 125025 125024 2026-07-26T20:55:23Z DarqaviPalladin 4737 /* Белгиле */ 125025 wikitext text/x-wiki {{АБШ-ны округу | Аты = Коконино округу | Оригинал аты = Coconino County | Фото = Old Coconino County Courthouse.jpg | Карта = Map of Arizona highlighting Coconino County.svg | Киреди = {{Байракъландырыу|Аризона}} | Адм. арасы = [[Флагстафф (Аризона)|Флагстафф]] | УллуШахар = Флагстафф | УллуШахарла = Флагстафф, Пейдж | Халкъ = 145 101 | Тергеу джыл = 2020 | ХалкъОрун = 7 | Басыннганы = 3 | МайданНомер = 1 | Майдан = 48 330 | СуунуМайданы = 110 | СуунуПроценти = 0,2 | Тенгиз дараджагъа кёре орта мийиклик = 1725 | Округну Датасы = 1891 джылны 18 февралда | СагъатБёлге = UTC-7,<br> UTC-6 Джай заманда | Сайт = https://www.coconino.az.gov/ | Commons категория = Coconino County, Arizona }} '''Кокони́но'''<ref>{{Книга:АТД США|25|Коконино}}</ref> ({{lang-en|Coconino County}}) — [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-де, [[Аризона]] штатны шимал чекинде орналгъан округ. АБШ-де 2020 джылда болгъан санаугъа кёре Коконино округда 145 101 адам джашагъанды. Коконино адам саны бла штатда 7-чи округду. Округну майданы - 48 330 км², аны бла Аризонада биринчи эмда АБШ-ны контитент штатланы иничинде экинчи округду. Округну административ арасы эмда эм уллу шахары — [[Флагстафф (Аризона)|Флагстафф]]. == Белгиле == [[Категория:Аризонаны округлары]] [[Категория:Коконино (Аризона, округу)]] h5hotiogaj8n8koacfscz9vh9hme70y 125028 125025 2026-07-26T21:02:55Z DarqaviPalladin 4737 125028 wikitext text/x-wiki {{АБШ-ны округу | Аты = Коконино округу | Оригинал аты = Coconino County | Фото = Old Coconino County Courthouse.jpg | Карта = Map of Arizona highlighting Coconino County.svg | Киреди = {{Байракъландырыу|Аризона}} | Адм. арасы = [[Флагстафф (Аризона)|Флагстафф]] | УллуШахар = Флагстафф | УллуШахарла = Флагстафф, Пейдж | Халкъ = 145 101 | Тергеу джыл = 2020 | ХалкъОрун = 7 | Басыннганы = 3 | МайданНомер = 1 | Майдан = 48 330 | СуунуМайданы = 110 | СуунуПроценти = 0,2 | Тенгиз дараджагъа кёре орта мийиклик = 1725 | Округну Датасы = 1891 джылны 18 февралда | СагъатБёлге = UTC-7,<br> UTC-6 Джай заманда | Сайт = https://www.coconino.az.gov/ | Commons категория = Coconino County, Arizona }} '''Кокони́но'''<ref>{{Книга:АТД США|25|Коконино}}</ref> ({{lang-en|Coconino County}}) — [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-де, [[Аризона]] штатны шимал чекинде орналгъан округ. АБШ-де 2020 джылда болгъан санаугъа кёре Коконино округда 145 101 адам джашагъанды. Коконино адам саны бла штатда 7-чи округду. Округну майданы - 48 330 км², аны бла Аризонада биринчи эмда АБШ-ны контитент штатланы иничинде экинчи округду. Округну административ арасы эмда эм уллу шахары — [[Флагстафф (Аризона)|Флагстафф]]. == Белгиле == [[Категория:Аризонаны округлары]] [[Категория:Коконино (Аризона, округу)]] <references />{{Аризонаны округлары}} 58i8pk27rgrcqdafhqopya2ezyeqwhs Мохаве (Аризона, округу) 0 19254 125010 2026-07-26T20:07:12Z DarqaviPalladin 4737 Бет къуралды: 'Мохаве (Аризона, округу)' 125010 wikitext text/x-wiki Мохаве (Аризона, округу) 2isfgei1tjobydyzz98o5i72ge8q4jj 125011 125010 2026-07-26T20:23:03Z DarqaviPalladin 4737 125011 wikitext text/x-wiki '''Моха́ве''' ({{lang-en|Mohave County}}''Mohave County'') — [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-де, [[Аризона]] штатны шимал чекинде орналгъан округ. АБШ-де 2020 джылда болгъан санаугъа кёре Мохаве округда 213 267 адам джашагъанды. Мохаве адам саны бла штатда 72-чи округду. Округну майданы - 836,6 км², аны бла Аризонада 122-чи округду. Округну административ арасы — [[Кингман (Аризона)|Кингман]] эмда эм уллу шахары — [[Лейк-Хавасу-Сити]]. == Белгиле == rpqmm3rbzihr1rapdanlm07qll6hbi9 125012 125011 2026-07-26T20:24:05Z DarqaviPalladin 4737 125012 wikitext text/x-wiki {{АБШ-ны округу | Аты = Мохаве округу | Фото = Kingman courthouse.jpg | Карта = Map of Arizona highlighting Mohave County.svg | Киреди = {{Байракъландырыу|Аризона}} }} '''Моха́ве''' ({{lang-en|Mohave County}}) — [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-де, [[Аризона]] штатны шимал чекинде орналгъан округ. АБШ-де 2020 джылда болгъан санаугъа кёре Мохаве округда 213 267 адам джашагъанды. Мохаве адам саны бла штатда 72-чи округду. Округну майданы - 836,6 км², аны бла Аризонада 122-чи округду. Округну административ арасы — [[Кингман (Аризона)|Кингман]] эмда эм уллу шахары — [[Лейк-Хавасу-Сити]]. == Белгиле == 9vum0vub4lmorirfpujvtcskfzmwkx3 125013 125012 2026-07-26T20:29:42Z DarqaviPalladin 4737 125013 wikitext text/x-wiki {{АБШ-ны округу | Аты = Мохаве округу | Фото = Kingman courthouse.jpg | Карта = Map of Arizona highlighting Mohave County.svg | Киреди = {{Байракъландырыу|Аризона}} }} '''Моха́ве''' ({{lang-en|Mohave County}}) — [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-де, [[Аризона]] штатны шимал-кюнбатыш кесегинде орналгъан округ. АБШ-де 2020 джылда болгъан санаугъа кёре Мохаве округда 213 267 адам джашагъанды. Мохаве адам саны бла штатда 5-чи округду. Округну майданы - 34 860 км², аны бла Аризонада экинчи эмда АБШ-де контитент штатланы ичинде 5-чи округду. Округну административ арасы — [[Кингман (Аризона)|Кингман]] эмда эм уллу шахары — [[Лейк-Хавасу-Сити]]. == Белгиле == qo24tctsk93gd8fn4q4js0kcx5gn5kg 125014 125013 2026-07-26T20:35:33Z DarqaviPalladin 4737 125014 wikitext text/x-wiki {{АБШ-ны округу | Аты = Мохаве округу | Оригинал аты = Mohave County | Фото = Kingman courthouse.jpg | Карта = Map of Arizona highlighting Mohave County.svg | Киреди = {{Байракъландырыу|Аризона}} | Адм. арасы = [[Кингман (Аризона)|Кингман]] | УллуШахар = [[Лейк Хавасу Сити]] | Халкъ = 213 267 | Тергеу джыл = 2020 | ХалкъОрун = 5 | Басыннганы = 6.1861 | МайданНомер = 2 | Майдан = 34 860 | СуунуМайданы = 390 | СуунуПроценти = 1.1 | Тенгиз дараджагъа кёре орта мийиклик = 1 193 | Округну Датасы = 1864 джылны 9 февралда | СагъатБёлге = UTC-7,<br> UTC-6 Джай заманда | Сайт = https://www.mohave.gov/ | Commons категория = Mohave County, Arizona }} '''Моха́ве''' ({{lang-en|Mohave County}}) — [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-де, [[Аризона]] штатны шимал-кюнбатыш кесегинде орналгъан округ. АБШ-де 2020 джылда болгъан санаугъа кёре Мохаве округда 213 267 адам джашагъанды. Мохаве адам саны бла штатда 5-чи округду. Округну майданы - 34 860 км², аны бла Аризонада экинчи эмда АБШ-де контитент штатланы ичинде 5-чи округду. Округну административ арасы — [[Кингман (Аризона)|Кингман]] эмда эм уллу шахары — [[Лейк Хавасу Сити]]. == Белгиле == j4uc7i9rtdx76iomefq4yabdm1r1c7e 125015 125014 2026-07-26T20:35:49Z DarqaviPalladin 4737 125015 wikitext text/x-wiki {{АБШ-ны округу | Аты = Мохаве округу | Оригинал аты = Mohave County | Фото = Kingman courthouse.jpg | Карта = Map of Arizona highlighting Mohave County.svg | Киреди = {{Байракъландырыу|Аризона}} | Адм. арасы = [[Кингман (Аризона)|Кингман]] | УллуШахар = [[Лейк Хавасу Сити]] | Халкъ = 213 267 | Тергеу джыл = 2020 | ХалкъОрун = 5 | Басыннганы = 6.1861 | МайданНомер = 2 | Майдан = 34 860 | СуунуМайданы = 390 | СуунуПроценти = 1.1 | Тенгиз дараджагъа кёре орта мийиклик = 1 193 | Округну Датасы = 1864 джылны 9 февралда | СагъатБёлге = UTC-7,<br> UTC-6 Джай заманда | Сайт = https://www.mohave.gov/ | Commons категория = Mohave County, Arizona }} '''Моха́ве'''<ref>{{Книга:АТД США|25|Мохаве}}</ref> ({{lang-en|Mohave County}}) — [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-де, [[Аризона]] штатны шимал-кюнбатыш кесегинде орналгъан округ. АБШ-де 2020 джылда болгъан санаугъа кёре Мохаве округда 213 267 адам джашагъанды. Мохаве адам саны бла штатда 5-чи округду. Округну майданы - 34 860 км², аны бла Аризонада экинчи эмда АБШ-де контитент штатланы ичинде 5-чи округду. Округну административ арасы — [[Кингман (Аризона)|Кингман]] эмда эм уллу шахары — [[Лейк Хавасу Сити]]. == Белгиле == kmr0xldhfsxv9g1zjxw2i6ekcwkmb8v 125016 125015 2026-07-26T20:36:22Z DarqaviPalladin 4737 /* Белгиле */ 125016 wikitext text/x-wiki {{АБШ-ны округу | Аты = Мохаве округу | Оригинал аты = Mohave County | Фото = Kingman courthouse.jpg | Карта = Map of Arizona highlighting Mohave County.svg | Киреди = {{Байракъландырыу|Аризона}} | Адм. арасы = [[Кингман (Аризона)|Кингман]] | УллуШахар = [[Лейк Хавасу Сити]] | Халкъ = 213 267 | Тергеу джыл = 2020 | ХалкъОрун = 5 | Басыннганы = 6.1861 | МайданНомер = 2 | Майдан = 34 860 | СуунуМайданы = 390 | СуунуПроценти = 1.1 | Тенгиз дараджагъа кёре орта мийиклик = 1 193 | Округну Датасы = 1864 джылны 9 февралда | СагъатБёлге = UTC-7,<br> UTC-6 Джай заманда | Сайт = https://www.mohave.gov/ | Commons категория = Mohave County, Arizona }} '''Моха́ве'''<ref>{{Книга:АТД США|25|Мохаве}}</ref> ({{lang-en|Mohave County}}) — [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-де, [[Аризона]] штатны шимал-кюнбатыш кесегинде орналгъан округ. АБШ-де 2020 джылда болгъан санаугъа кёре Мохаве округда 213 267 адам джашагъанды. Мохаве адам саны бла штатда 5-чи округду. Округну майданы - 34 860 км², аны бла Аризонада экинчи эмда АБШ-де контитент штатланы ичинде 5-чи округду. Округну административ арасы — [[Кингман (Аризона)|Кингман]] эмда эм уллу шахары — [[Лейк Хавасу Сити]]. == Белгиле == [[Категория:Аризонаны округлары]] [[Категория:Мохаве (Аризона, округу)]] i0vd4ucejhbaxnv96y9prlvluviy0dv 125029 125016 2026-07-26T21:03:12Z DarqaviPalladin 4737 125029 wikitext text/x-wiki {{АБШ-ны округу | Аты = Мохаве округу | Оригинал аты = Mohave County | Фото = Kingman courthouse.jpg | Карта = Map of Arizona highlighting Mohave County.svg | Киреди = {{Байракъландырыу|Аризона}} | Адм. арасы = [[Кингман (Аризона)|Кингман]] | УллуШахар = [[Лейк Хавасу Сити]] | Халкъ = 213 267 | Тергеу джыл = 2020 | ХалкъОрун = 5 | Басыннганы = 6.1861 | МайданНомер = 2 | Майдан = 34 860 | СуунуМайданы = 390 | СуунуПроценти = 1.1 | Тенгиз дараджагъа кёре орта мийиклик = 1 193 | Округну Датасы = 1864 джылны 9 февралда | СагъатБёлге = UTC-7,<br> UTC-6 Джай заманда | Сайт = https://www.mohave.gov/ | Commons категория = Mohave County, Arizona }} '''Моха́ве'''<ref>{{Книга:АТД США|25|Мохаве}}</ref> ({{lang-en|Mohave County}}) — [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-де, [[Аризона]] штатны шимал-кюнбатыш кесегинде орналгъан округ. АБШ-де 2020 джылда болгъан санаугъа кёре Мохаве округда 213 267 адам джашагъанды. Мохаве адам саны бла штатда 5-чи округду. Округну майданы - 34 860 км², аны бла Аризонада экинчи эмда АБШ-де контитент штатланы ичинде 5-чи округду. Округну административ арасы — [[Кингман (Аризона)|Кингман]] эмда эм уллу шахары — [[Лейк Хавасу Сити]]. == Белгиле == [[Категория:Аризонаны округлары]] [[Категория:Мохаве (Аризона, округу)]] <references />{{Аризонаны округлары}} oic4zippzclx055j56oordf9w6q59vg Категория:Аризонаны округлары 14 19255 125017 2026-07-26T20:36:59Z DarqaviPalladin 4737 Бет къуралды: '[[Категория:АБШ-ны округлары|Аризона]] [[Категория:Аризонаны географиясы]]' 125017 wikitext text/x-wiki [[Категория:АБШ-ны округлары|Аризона]] [[Категория:Аризонаны географиясы]] o70eqsuuejm7ao63qma3389t6h2d3kj Категория:Мохаве (Аризона, округу) 14 19256 125018 2026-07-26T20:37:32Z DarqaviPalladin 4737 Бет къуралды: '{{catmain}} [[Категория:Аризонаны округланы категориялы]]' 125018 wikitext text/x-wiki {{catmain}} [[Категория:Аризонаны округланы категориялы]] p34xcg52rdmkjy2ypdqpvatuo20dpdu Категория:Аризонаны округланы категориялы 14 19257 125019 2026-07-26T20:38:00Z DarqaviPalladin 4737 Бет къуралды: '[[Категория:Аризонаны округлары]]' 125019 wikitext text/x-wiki [[Категория:Аризонаны округлары]] tbblhr2em5asdylkipul7ov5mgekql8 Категория:Коконино (Аризона, округу) 14 19258 125026 2026-07-26T20:55:48Z DarqaviPalladin 4737 Бет къуралды: '{{catmain}} [[Категория:Аризонаны округланы категориялы]]' 125026 wikitext text/x-wiki {{catmain}} [[Категория:Аризонаны округланы категориялы]] p34xcg52rdmkjy2ypdqpvatuo20dpdu Шаблон:Аризонаны округлары 10 19259 125027 2026-07-26T21:02:25Z DarqaviPalladin 4737 Бет къуралды: '{{Навигационная таблица |аты = Аризонаны округлары |башлыкъ = [[Файл:Flag map of Arizona.svg|18px|link=]] [[Аризонаны округларыны тизмеси|Аризонаны округлары]] |state = <includeonly>{{{state|collapsed}}} </includeonly> |класс_списков = hlist |изображение = Ф...' 125027 wikitext text/x-wiki {{Навигационная таблица |аты = Аризонаны округлары |башлыкъ = [[Файл:Flag map of Arizona.svg|18px|link=]] [[Аризонаны округларыны тизмеси|Аризонаны округлары]] |state = <includeonly>{{{state|collapsed}}} </includeonly> |класс_списков = hlist |изображение = [[Файл:State Seal of Arizona.svg|90px]] |список1 = [[Апаче (округ)|Апаче]] • [[Грейам (Аризона, округу)|Грейам]] • [[Гринли (округ)|Гринли]] • [[Коконино (Аризона, округу)|Коконино]] • [[Кочис (округ)|Кочис]] • [[Ла-Пас (округ)|Ла-Пас]] • [[Марикопа (округ)|Марикопа]] • [[Мохаве (Аризона, округу)|Мохаве]] • [[Навахо (округ)|Навахо]] • [[Пима (округ)|Пима]] • [[Пинал (округ)|Пинал]] • [[Санта-Круз (Аризона, округу)|Санта-Круз]] • [[Хила (округ)|Хила]] • [[Юма (округ, Аризона)|Юма]] • [[Явапай (округ)|Явапай]] }}<noinclude> [[Категория:Шаблонла:Навигация шаблонла|{{PAGENAME}}]] [[Категория:АБШ-ны штатланы округланы шаблонлары]] </noinclude> tq02rjksy22hz68zz4ssc3y2eerwj7n Ларами (Вайоминг, округу) 0 19260 125030 2026-07-26T21:16:36Z DarqaviPalladin 4737 Бет къуралды: ''''Ларами''' ({{lang-en|Laramie County}}''Laramie County'') — [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-де, [[Вайоминг]] штатны къыбыла-кюнчыгъыш мюйюшде орналгъан округ. АБШ-де 2020 джылда болгъан санаугъа кёре Ларами округда 100 512 адам джашагъанды. Ларами адам саны бла штатда биринчи окр...' 125030 wikitext text/x-wiki '''Ларами''' ({{lang-en|Laramie County}}''Laramie County'') — [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-де, [[Вайоминг]] штатны къыбыла-кюнчыгъыш мюйюшде орналгъан округ. АБШ-де 2020 джылда болгъан санаугъа кёре Ларами округда 100 512 адам джашагъанды. Ларами адам саны бла штатда биринчи округду. Округну майданы - 6 960 км², аны бла Вайомингде 20-чи округду. Округну административ арасы эмда штатны [[Ара шахар|ара шахары]] — [[Шайенн (Вайоминг)|Шайенн]]. == Белгиле == hnbnxa4xq7fyzmtybr7j24tyaz29gjy 125031 125030 2026-07-26T21:18:16Z DarqaviPalladin 4737 125031 wikitext text/x-wiki {{АБШ-ны округу | Аты = Ларами округу | Оригинал аты = Laramie County | Фото = CheyenneWY POAndCourthouse.jpg | Карта = Map of Wyoming highlighting Laramie County.svg | Киреди = {{Байракъландырыу|Вайоминг}} }} '''Ларами''' ({{lang-en|Laramie County}}) — [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-де, [[Вайоминг]] штатны къыбыла-кюнчыгъыш мюйюшде орналгъан округ. АБШ-де 2020 джылда болгъан санаугъа кёре Ларами округда 100 512 адам джашагъанды. Ларами адам саны бла штатда биринчи округду. Округну майданы - 6 960 км², аны бла Вайомингде 20-чи округду. Округну административ арасы эмда штатны [[Ара шахар|ара шахары]] — [[Шайенн (Вайоминг)|Шайенн]]. == Белгиле == p065pi3jjqf5k5mjxj1d3qkdoy025mj 125032 125031 2026-07-26T21:22:53Z DarqaviPalladin 4737 125032 wikitext text/x-wiki {{АБШ-ны округу | Аты = Ларами округу | Оригинал аты = Laramie County | Фото = CheyenneWY POAndCourthouse.jpg | Карта = Map of Wyoming highlighting Laramie County.svg | Киреди = {{Байракъландырыу|Вайоминг}} | Адм. арасы = [[Шайенн (Вайоминг)|Шайенн]] | УллуШахар = Шайенн | Халкъ = 100 512 | Тергеу джыл = 2020 | ХалкъОрун = 1 | Басыннганы = 14,45 | МайданНомер = 20 | Майдан = 6 960 | СуунуМайданы = 4,1 | СуунуПроценти = 0,06 | Тенгиз дараджагъа кёре орта мийиклик = 1806 | Округну Датасы = 1867 джылны 9 январда | СагъатБёлге = [[UTC−7:00|UTC−7]], <br> [[UTC−6:00|UTC−6]] [[Джай заман]] | Сайт = http://laramiecounty.com/ | Commons категория = Laramie County, Wyoming }} '''Ларами''' ({{lang-en|Laramie County}}) — [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-де, [[Вайоминг]] штатны къыбыла-кюнчыгъыш мюйюшде орналгъан округ. АБШ-де 2020 джылда болгъан санаугъа кёре Ларами округда 100 512 адам джашагъанды. Ларами адам саны бла штатда биринчи округду. Округну майданы - 6 960 км², аны бла Вайомингде 20-чи округду. Округну административ арасы эмда штатны [[Ара шахар|ара шахары]] — [[Шайенн (Вайоминг)|Шайенн]]. == Белгиле == 4zkc3cujs3enrd9rppttsqhkz8ajdfe 125033 125032 2026-07-26T21:23:14Z DarqaviPalladin 4737 125033 wikitext text/x-wiki {{АБШ-ны округу | Аты = Ларами округу | Оригинал аты = Laramie County | Фото = CheyenneWY POAndCourthouse.jpg | Карта = Map of Wyoming highlighting Laramie County.svg | Киреди = {{Байракъландырыу|Вайоминг}} | Адм. арасы = [[Шайенн (Вайоминг)|Шайенн]] | УллуШахар = Шайенн | Халкъ = 100 512 | Тергеу джыл = 2020 | ХалкъОрун = 1 | Басыннганы = 14,45 | МайданНомер = 20 | Майдан = 6 960 | СуунуМайданы = 4,1 | СуунуПроценти = 0,06 | Тенгиз дараджагъа кёре орта мийиклик = 1806 | Округну Датасы = 1867 джылны 9 январда | СагъатБёлге = [[UTC−7:00|UTC−7]], <br> [[UTC−6:00|UTC−6]] [[Джай заман]] | Сайт = http://laramiecounty.com/ | Commons категория = Laramie County, Wyoming }} '''Ларами'''<ref>{{Книга:СГНЗС|190|Ла́рами}}</ref> ({{lang-en|Laramie County}}) — [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-де, [[Вайоминг]] штатны къыбыла-кюнчыгъыш мюйюшде орналгъан округ. АБШ-де 2020 джылда болгъан санаугъа кёре Ларами округда 100 512 адам джашагъанды. Ларами адам саны бла штатда биринчи округду. Округну майданы - 6 960 км², аны бла Вайомингде 20-чи округду. Округну административ арасы эмда штатны [[Ара шахар|ара шахары]] — [[Шайенн (Вайоминг)|Шайенн]]. == Белгиле == s1h0225nvrfh9pje2u7mf02t584bns5 125034 125033 2026-07-26T21:24:34Z DarqaviPalladin 4737 /* Белгиле */ 125034 wikitext text/x-wiki {{АБШ-ны округу | Аты = Ларами округу | Оригинал аты = Laramie County | Фото = CheyenneWY POAndCourthouse.jpg | Карта = Map of Wyoming highlighting Laramie County.svg | Киреди = {{Байракъландырыу|Вайоминг}} | Адм. арасы = [[Шайенн (Вайоминг)|Шайенн]] | УллуШахар = Шайенн | Халкъ = 100 512 | Тергеу джыл = 2020 | ХалкъОрун = 1 | Басыннганы = 14,45 | МайданНомер = 20 | Майдан = 6 960 | СуунуМайданы = 4,1 | СуунуПроценти = 0,06 | Тенгиз дараджагъа кёре орта мийиклик = 1806 | Округну Датасы = 1867 джылны 9 январда | СагъатБёлге = [[UTC−7:00|UTC−7]], <br> [[UTC−6:00|UTC−6]] [[Джай заман]] | Сайт = http://laramiecounty.com/ | Commons категория = Laramie County, Wyoming }} '''Ларами'''<ref>{{Книга:СГНЗС|190|Ла́рами}}</ref> ({{lang-en|Laramie County}}) — [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]]-де, [[Вайоминг]] штатны къыбыла-кюнчыгъыш мюйюшде орналгъан округ. АБШ-де 2020 джылда болгъан санаугъа кёре Ларами округда 100 512 адам джашагъанды. Ларами адам саны бла штатда биринчи округду. Округну майданы - 6 960 км², аны бла Вайомингде 20-чи округду. Округну административ арасы эмда штатны [[Ара шахар|ара шахары]] — [[Шайенн (Вайоминг)|Шайенн]]. == Белгиле == [[Категория:Вайомингны округлары]] [[Категория:Ларами (Вайоминг, округу)]] nybrf1777llf9a32p5nkf3j6wl1aq37 Категория:Вайомингны округлары 14 19261 125035 2026-07-26T21:25:08Z DarqaviPalladin 4737 Бет къуралды: '[[Категория:АБШ-ны округлары|Вайоминг]] [[Категория:Вайомингны географиясы]]' 125035 wikitext text/x-wiki [[Категория:АБШ-ны округлары|Вайоминг]] [[Категория:Вайомингны географиясы]] 45zz1wj0rfi0flvj87z64jta42cabkv Категория:Ларами (Вайоминг, округу) 14 19262 125036 2026-07-26T21:26:15Z DarqaviPalladin 4737 Бет къуралды: '{{catmain}} [[Категория:Вайомингны округланы категориялы]]' 125036 wikitext text/x-wiki {{catmain}} [[Категория:Вайомингны округланы категориялы]] qy9l43lyfv1n2j4p18jnp2vfu20ds7b Категория:Вайомингны округланы категориялы 14 19263 125037 2026-07-26T21:26:46Z DarqaviPalladin 4737 Бет къуралды: '[[Категория:Вайомингны округлары]]' 125037 wikitext text/x-wiki [[Категория:Вайомингны округлары]] 6ll0o9lhnp1vxujhorf11gvb3wjmklw Бенин 0 19264 125039 2026-07-27T11:41:14Z DarqaviPalladin 4737 Бет къуралды: 'Бенин' 125039 wikitext text/x-wiki Бенин 5sikabpy8r5c1mwu2cjk2xe2udvbwqw