Википедия
krcwiki
https://krc.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%88_%D0%B1%D0%B5%D1%82
MediaWiki 1.47.0-wmf.14
first-letter
Медиа
Къуллукъ
Сюзюу
Къошулуучу
Къошулуучуну сюзюу
Википедия
Википедия сюзюу
Файл
Файлны сюзюу
MediaWiki
MediaWiki-ни сюзюу
Шаблон
Шаблонну сюзюу
Болушлукъ
Болушлукъну сюзюу
Категория
Категорияны сюзюу
TimedText
TimedText talk
Модуль
Обсуждение модуля
Event
Event talk
Корей къазауат
0
19269
125453
125451
2026-08-07T18:19:21Z
Къарачайлы
96
125453
wikitext
text/x-wiki
{{Къазауат|конфликт=Корей къазауат<br><small>[[Корея Республика]]да: ({{lang|ko|6·25 전쟁, 한국전쟁}})</small><br><small> [[КХДР]]-де: ({{lang|ko|조국해방전쟁}})</small>|кесеги=[[Сууукъ уруш]], [[Корей конфликт]]|сурат=
[[Файл:Koreanwarmontage.jpg|обрамить|центр|''Сагъат бурулгъаннга кёре'': [[АБШ-ны тенгиз пехота корпусу]] къытай аскерчилени джесир алады; [[Douglas A-26 Invader|B-26]] ышаннга бомбала атады; Къыбыла Кореячы къачхынчыла; [[АБШ-ны тенгиз пехота корпусу|АБШ-ны кючлерини]] [[Инчхон]]да джагъагъа чыгъыулары; [[БМО-ну мамырлыкъ сакълау кючлери|БМО-ну кючлери]] [[Пхеньян]]дан ыхтырылыб 38-чи параллелни ётедиле]]
|башлыкъ=|датасы=[[25 июнь]] [[1950]] — [[27 июль]] [[1953]] ({{Age in years and days|1950|06|25|1953|07|27}}) ([[Корей конфликт|конфликт формал халда алкъын баргъан саналады]])|джери=[[Корея джарымайрымкан]]|чуруму=[[Ким Ир Сен]]ни [[Мао Цзедун]] эм [[Сталин, Иосиф Виссарионович|Иосиф Сталинни]] болушлугъу бла [[Кореяны бирлешдириу|Кореяны кесини властында бирлешдирирге ]] имтинтиую|эсеби=[[Кореяда джарашыуну юсюнден келишиу|Джарашыу]] эм [[отну тохтатыу]]|тюрлениуле=Корея [[КХДР]] бла [[Корея Республика]]гъа бёлюнеди<br>[[КХДР]] [[Кэсон]] районну алады, алай а 38-чи параллелни шимал-кюнчыгъышында 3900 км² территориясын тас этеди. Бёлюнюуню чегинде кенглиги 4 километр, узунлугъу 241 километр болгъан [[Демилитаризация этилген зона (Корея)|Кореяда демилитаризация этилген зона]] къурулгъанды.|къаршчы1=<br>
* {{Байракъ|Корея Республика|1948}} [[Къыбыла Кореяны биринчи республикасы|Корея Республика]] <br>
* {{Байракъ БМО}} '''[[Бирлешген Миллетлени Организациясы]]:''' <br>
* {{Байракъландырыу|АБШ|1912}} <br>
* {{Байракъ|Уллу Британия}} [[Британ империя|Уллу Британия]] <br>
{{collapsible list | liststyle = margin-left:0.8em; | title =эм доминионлары: | • {{Байракъландырыу|Австралия}}<br> • {{Байракъландырыу|Джангы Зеландия}}<br> • {{Байракъландырыу|Канада|1921}}<br> • {{Байракъ|КъАБ}} [[Къыбыла-Африка Бирлик|КъАБ]]}}
* {{Байракъландырыу|Тюрк}} <br>
* {{Байракъландырыу|Филиппинле}} <br>
* {{Байракъландырыу|Таиланд}} <br>
* [[Файл:Flag of Ethiopia (1897-1936; 1941-1974).svg|22px|border]] [[Эфиоп империя|Эфиопия]] <br>
* [[Файл:Hellenic Kingdom Flag 1935.svg|border|22px]] [[Греция короллукъ|Греция]] <br>
* {{Байракъ|Франция}} [[Тёртюнчю француз республика|Франция]] <br>
* {{Байракъландырыу|Колумбия}} <br>
* {{Байракъландырыу|Бельгия}} <br>
* {{Байракъландырыу|Нидерландла}} <br>
* {{Байракъландырыу|Люксембург}} <br>
{{collapsible list | liststyle = margin-left:0.8em; | title = Дагъан бергенле: | • [[Файл:Flag of Germany (state).svg|22px|border]] [[Германияны Федератив Республикасы (1949—1990)|ГФР]]<ref name=>{{Cite news |date=2018-06-22 |title=독일, 62년만에 6.25 전쟁 의료지원국에 포함…총 6개국으로 늘어 |work=해럴드 경제 |url=http://news.heraldcorp.com/view.php?ud=20180622000293 |access-date=2021-04-04 |archive-date=2021-10-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211004081516/http://news.heraldcorp.com/view.php?ud=20180622000293 }}</ref><br> • {{Байракъландырыу|Израиль}}<ref name="Sam Ma Young">{{Cite journal |last=Young |first=Sam Ma |date=2010 |title=Israel's Role in the UN during the Korean War |url=http://www.israelcfr.com/documents/4-3/4-3-6-YoungSamMa.pdf |url-status=dead |journal=Israel Journal of Foreign Affairs |volume=4 |issue=3 |pages=81–89 |doi=10.1080/23739770.2010.11446616 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150824212403/http://www.israelcfr.com/documents/4-3/4-3-6-YoungSamMa.pdf |archive-date=2015-08-24 |s2cid=219293462}}</ref><br> • {{Байракъландырыу|Къытай республика}}{{efn|АБШ бла Таиланд Бирмадагъы [[Юньнань антикоммунист аскер]] бла [[Къытай Республиканы сауутлу кючлери]]не болушлукъ этгендиле, аланы Коммунист Къытайны эсин бурур ючюн экинчи фронт кибик тутхандыла<ref>{{Cite book |last=Han |first=Enze |title=The Ripple Effect: China's Complex Presence in Southeast Asia |date=2024 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-769659-0 |location=New York, NY|page=65}}</ref>. Аны тышында 14000 къытай кеси кёлю бла баргъан аскерчи кертиден антикоммунистле болуб, кеси разылыкълар бла джесирге тюшюб, Тайваннга реаптриация этгендиле<ref name="周琇環">{{cite journal |author=周琇環 |title=接運韓-{}-戰反共義士來臺之研究（1950-1954） |url=https://www.drnh.gov.tw/var/file/3/1003/img/33/16.pdf |format=PDF |journal=國史館館刊 |issue=28期 |pages=115-154|date=2011年6月 |lang=zh |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150923220827/http://www.drnh.gov.tw/ImagesPost/d147d0a3-d728-4bad-ae99-4324bfba420b/8b6845bf-dd1e-44a7-8c1d-4f70e207f015_cFILES.pdf |archivedate=2015-09-23 }}</ref>.}}<br> • {{Байракъландырыу|Япония|1870}}<ref name="auto">{{Cite journal |last=Morris-Suzuki |first=Tessa |author-link=:en:Tessa Morris-Suzuki |date=2012-07-29 |title=Post-War Warriors: Japanese Combatants in the Korean War |url=https://apjjf.org/2012/10/31/Tessa-Morris-Suzuki/3803/article.html |journal=The Asia-Pacific Journal: Japan Focus |volume=10 |issue=31 |access-date=2022-08-19 |archive-date=2020-05-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200518035219/https://apjjf.org/2012/10/31/Tessa-Morris-Suzuki/3803/article.html |url-status=live }}</ref><br> • {{Байракъ|Пакистан}} [[Пакистан Доминион|Пакистан]]<ref>{{Cite web |last=Whan-woo |first=Yi |date=2019-09-16 |title=Pakistan's Defense Day rekindles Korean War relief aid |url=https://www.koreatimes.co.kr/www/nation/2019/09/176_275587.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201127113137/https://www.koreatimes.co.kr/www/nation/2019/09/176_275587.html |archive-date=2020-11-27 |access-date=2020-05-02 |website=[[The Korea Times]]}}</ref><br> • {{Байракъ|Испания|1938}} [[Франкист Испания|Испания]]<ref>{{Cite book |last=Edles |first=Laura Desfor |url=https://archive.org/details/symbolritualnews00edle |title=Symbol and Ritual in the New Spain: the transition to democracy after Franco |date=1998 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0521628853 |location=Cambridge, UK |page=[https://archive.org/details/symbolritualnews00edle/page/n45 32] |url-access=limited}}</ref> • {{Байракъ|Куба|1902}} [[Куба Республика (1902—1959)|Куба]]<ref>{{Cite news |title=[Lee Jae-min] A warm breeze from Cuba |url=https://www.koreaherald.com/article/585023 |newspaper=[[The Korea Herald]] |date=2015-07-14 |language=en}}</ref> }}|къаршчы2=* {{Байракъландырыу|КХДР}} * {{Байракъландырыу|КъХР}} * {{Байракъландырыу|СССР|1936}}{{efn|Де-юре СССР конфликтде нейтралитетни тутханды, алай а кертиликде урушну узунлугъунда сермешиулеге къошулгъанды, артыкъсыз да авиациясы бла хауагъа къаршчы къоруулау бёлеклери эмда аскер специалистлери бла кенгешчилери, аны бла бирге сауут эм башха материалла бла болушханды.}} {{collapsible list | liststyle = margin-left:0.8em; | title = Дагъан бергенле: |• {{Байракъ|ГДР|1949}} [[ГДР]]<ref name="528KWA">{{Cite book |last=Edwards |first=Paul M. |url=https://books.google.com/books?id=5gYCm0bM68sC&pg=PA528 |title=Korean War Almanac |date=2006 |publisher=Infobase Publishing |isbn=978-0816074679 |series=Almanacs of American wars |location=New York |page=528 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170704225317/https://books.google.com/books?id=5gYCm0bM68sC&pg=PA528 |archive-date=2017-07-04|url-status=live}}</ref><br> • {{Байракъ|Маджар|1949}} [[Маджар Халкъ Республика|Маджар]]<ref name="528KWA"/><ref>{{Cite web |last=Kocsis |first=Piroska |date=2005 |title=Magyar orvosok Koreában (1950–1957) |url=http://www.archivnet.hu/politika/magyar_orvosok_koreaban_19501957.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170510103932/http://www.archivnet.hu/politika/magyar_orvosok_koreaban_19501957.html |archive-date=2017-05-10 |access-date=2016-11-22 |website=ArchivNet: XX. századi történeti források |publisher=Magyar Országos Levéltár |location=Budapest |lang=hu}}</ref><br> • {{Байракъ|Румыния|1948}} [[Румын Халкъ Республика|Румыния]]<ref>{{Cite web |date=2011-12 |title=Romania's "Fraternal Support" to North Korea during the Korean War, 1950–1953 |url=https://www.wilsoncenter.org/event/romania%E2%80%99s-%E2%80%9Cfraternal-support%E2%80%9D-to-north-korea-during-the-korean-war-1950-1953 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130221013614/http://wilsoncenter.org/event/romania%E2%80%99s-%E2%80%9Cfraternal-support%E2%80%9D-to-north-korea-during-the-korean-war-1950-1953 |archive-date=2013-02-21 |access-date=2013-01-24 |publisher=Wilson Centre}}</ref> <br> • {{Байракъландырыу|Монголия}}<ref>{{Cite web |title=蒙古国与朝鲜半岛的关系分析_新闻中心_ |url=http://news.china.com.cn/world/2019-09/01/content_75594597_2.htm |lang=zh |website=中国网}}</ref><br> • {{Байракъ|Чехословакия}} [[Чехословак Социалист Республика|Чехословакия]]<ref>Robert Dornan, ''Accounting for POW – MIAs from the Korean War and the Vietnam War'' (1996) pp. 31–32</ref><br> • {{Къызыл Байракъ}} {{кёчюрюлмегенди|Къыбыла Кореяда коммунист къозгъалыу|en|Communist partisans in the Korean War}} }}|командир1=
[[Файл:Flag of the President of South Korea.svg|22px|border]] [[Ли Сын Ман]] <br>
[[Файл:Standard of the Prime Minister of the Republic of Korea.svg|22px|border]] [[Чон Иль Гвон]] <br>
{{Байракъ|Корея Республика}} {{кёчюрюлмегенди|Син Сон Мо|en|Shin Sung-mo}} <br>
{{Байракъ|Корея Республика}} [[Пэк Сонёп]] <br>
{{Байракъ|Корея Республика}} [[Сон Вониль]] <br>
[[Файл:Flag of the President of the United States of America.svg|border|22px]] [[Гарри Трумэн]] <br>
[[Файл:Flag of the President of the United States of America.svg|border|22px]] [[Дуайт Эйзенхауэр]] <br>
{{Байракъ|АБШ|1912}} [[Роберт Ловетт]] <br>
{{Байракъ|АБШ|1912}} [[Дуглас Макартур]] <br>
{{Байракъ|АБШ|1912}} [[Мэтью Риджуэй]] <br>
{{Байракъ|АБШ|1912}} [[Марк Кларк]] <br>
[[Файл:British Army Logo.svg|22x22пкс]] [[Клемент Эттли]] <br>
[[Файл:British Army Logo.svg|22x22пкс]] [[Уинстон Черчилль]] <br>
{{Байракъ|Уллу Британия}} {{кёчюрюлмегенди|Бэзил Коуд|en|Basil Coad}} <br>
{{Байракъ|Тюрк}} [[Языджи, Тахсин|Тахсин Язычи]]|командир2=[[Файл:Flag of the Workers' Party of Korea.svg|22px|border]] [[Ким Ир Сен]]<br>{{Байракъ|КХДР}} [[Пак Хон Ён]]{{efn|Ким Ир Сен бла бирге къралгъа башчылыкъ этгенди кертиликде, къара: {{Cite web|url=http://news.chosun.com/site/data/html_dir/2010/06/24/2010062400087.html|title=2010, 인물로 다시 보는 6·25 "이 자식아, 전쟁지면 너도 책임있어" 김일성, 박헌영에 잉크병 집어 던져|author=이지수.|publisher=조선일보|lang=ko|access-date=2010-09-15|archive-date=2012-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20120120094319/http://news.chosun.com/site/data/html_dir/2010/06/24/2010062400087.html|url-status=live}}}}</ref><br>{{Байракъ|КХДР}} [[Чхве Ён Гон]]<br>{{Байракъ|КХДР}} [[Ким Чхэк]]<br>[[Файл:Flag of the Communist Party of China.svg|22x22пкс|border]] [[Мао Цзэдун]]<br>{{Байракъ|КъХР}} [[Пэн Дэхуай]]<br>{{Байракъ|КъХР}} [[Чэнь Гэн]]<br>{{Байракъ|Къытай}} [[Дэн Хуа]]<br>[[Файл:Coat of arms of the Soviet Union (1946–1956).svg|22px]] [[Сталин, Иосиф Виссарионович|Иосиф Сталин]]<br>{{Байракъ|СССР|1923}} [[Васильев, Николай Алексеевич (генерал)|Николай Васильев]]<br>{{Байракъ|СССР|1923}} [[Разуваев, Владимир Николаевич|Владимир Разуваев]]<br>{{Байракъ|СССР|1923}} [[Лобов, Георгий Агеевич|Георгий Лобов]]<br>{{Байракъ|СССР|1923}} [[Слюсарев, Сидор Васильевич|Сидор Слюсарев]]|къурманла1={{Байракъ БМО}}<br> ёлгенле: 40 670<br> джаралыла: 104 280<br> джесир тюшген эм хапарсыз тас болгъанла: 9931<br> {{Байракъ|Корея Республика}}<br> ёлгенле: 137 899<br> джаралыла: 450 742<br> джесир тюшген эм хапарсыз тас болгъанла: 32 838<ref>{{cite web|url=http://www.withcountry.mil.kr/info/koreanwar/war3/20070214/1_-3722.jsp?menu=menu2|title=6.25 전쟁의 피해|publisher=대한민국 국방부|lang=ko|access-date=2010-06-25|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110722140709/http://www.withcountry.mil.kr/info/koreanwar/war3/20070214/1_-3722.jsp?menu=menu2|archive-date=2011-07-22}}</ref><br> ---- Авиация: 3000 самолёт эм вертолёт тас болгъанды <br>
---- Танкала эм кеси джюрюген артиллерия: 1950 джылны 1 июлундан 1951 джылны 8 апрелине дери - 2155 танка, аладан 743 къайтмаздан къоранч. Эм азы бла 9 кеси джюрюген артиллерияны джау кючлегенди<br><ref>{{Cite web|url=https://archive.org/details/employment_of_armor_in_korea_vol_1_operations_research_study/page/n41/mode/2up|title=Employment of Armor in Korea, Vol 1, Operations Research Study, page 19-20}}</ref> <ref>{{Cite |author=W. M. Donnelly |title=Under Army Orders: The Army National Guard during the Korean War. — College Station, TX: TAMU Press, 2001. — P. 79—80. — 320 p. — (Williams-Ford Texas A&M University Military History Series). — ISBN 1-58544-117-1.}}</ref> Бронемешина бла бронетранспортёрла: 900 бирим чакълы бир<br><ref> «Хауа урушну энциклопедиясы» атлы ингилиз чыгъарманы оюмуна кёре корей къазауатны заманында «коммунистлени авиациясы» хауада 949 мешинасы, джерде эсе уа — 89 тас этгенди.</ref> ---- Кемеле: 33 бирим къоранч болгъанды [[Файл:Flag of the Republic of Korea Navy.svg|22px|border]] 1 фрегат джараусуз болгъанды<ref>{{Cite |url=http://www.history.navy.mil/wars/korea/chron52b.htm|title=Korean War: Chronology of U.S. Pacific Fleet Operations, May–August 1952|archive-url=https://web.archive.org/web/20060812024438/http://www.history.navy.mil/wars/korea/chron52b.htm|archive-date=2006-08-12}}</ref> 2 патрул кеме батдырылгъанды, кайыкъгъа къаршчы къоруулау 1 кеме эм 5 тралчы да батдырылгъандыла<ref name="автоссылка5">{{Cite |url=https://alerozin.narod.ru/Korea45x53.htm|title=Корейская война. Эпизоды участия Советского Флота|archive-url=https://web.archive.org/web/20240127011107/https://alerozin.narod.ru/Korea45x53.htm|archive-date=2024-01-27|url-status=dead}}</ref><ref>Грей, Рэндал, редактор, «Дунияны бютеу уруш кемелери 1947–1982» Конвея, Кесек II: Варшава кесамат эм къошулмагъан къралла, Аннаполис, Мэриленд: Naval Institute Press, 1983,ISBN0-87021-919-7, п. 348.</ref><ref name="автоссылка6">James A.Field Jr. «History of United States Naval Operations: Korea</ref> 1 мотор торпеда катер батдырылгъанды 1 десант катер батдырылгъанды 11 аз тоннажлы кеме батдырылгъанды<ref name="автоссылка7">{{Cite|url=http://www.soviet-empire.com/ussr/viewtopic.php?f=149&t=50000&sid=7717b0df0c82f96e300ef259d6ded68d|title=Democratic People's Republic of Korea Naval Battles|access-date=2024-01-27|archive-date=2021-07-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20210711125651/http://www.soviet-empire.com/ussr/viewtopic.php?f=149&t=50000&sid=7717b0df0c82f96e300ef259d6ded68d|url-status=live}}</ref> 1 шхуна батдырылгъанды<ref name="автоссылка6"/><ref name="автоссылка7"/> {{Байракъ|АБШ|1912}} 4 тральщик батдырылгъанды 1 буксир батдырылгъанды [[Файл:Flag of Thailand.svg|22px|border]] 1 корвет батдырылгъанды [[Файл:Flag of New Zealand.svg|22px|border]] 1 пароход батдырылгъанды [[Файл:Flag of Japan (1870-1999).svg|22px|border]] 2 тральщик батдырылгъанды<ref name="Porter">{{Cite |url=https://apjjf.org/2022/17/Porter.html |title=In Dangerous Waters: Japan’s Forgotten Minesweeping Operations in the Korean War|author=Samuel P. Porter|date=2022-10-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20230927111649/https://apjjf.org/2022/17/Porter.html|archive-date=2023-09-27}}</ref><ref>{{Cite |url=https://www.nids.mod.go.jp/english/publication/briefing/pdf/2018/briefing_e201802.pdf |title=The Impact on Japan from Mine Warfare during the Korean War|author=Yasuzo Ishimaru|date=2018-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20230304125931/https://www.nids.mod.go.jp/english/publication/briefing/pdf/2018/briefing_e201802.pdf|archive-date=2023-03-04}}</ref> 1 белгисиз кеме батдырылгъанды<ref name="Porter" />|къурманла2={{Байракъ|КХДР}}<br> ёлгенле: 215-316 минг<br> джаралыла: 303 минг<br> джесир тюшгенле эм хапарсыз тас болгъанла: 120 минг<ref name="Rummel1997">{{cite book |last=Rummel |first=Rudolph J. |author-link=R. J. Rummel |title=Statistics of Democide: Genocide and Murder Since 1900 |year=1997 |chapter=Chapter 10, Statistics of North Korean Democide Estimates, Calculations, And Sources |isbn=978-3825840105 |chapter-url=http://www.hawaii.edu/powerkills/SOD.CHAP10.HTM |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141122032624/http://www.hawaii.edu/powerkills/SOD.CHAP10.HTM |archive-date=2014-11-22}} </ref> <ref name="Andrew C. Nahm 2004 pages 129-130">Andrew C. Nahm; James Hoare (2004). "Historical Dictionary of the Republic of Korea". Scarecrow Press, pp. 129–130.</ref><ref name="PRIO">Bethany Lacina and Nils Petter Gleditsch, 2005. ―Monitoring Trends in Global Combat: A New Dataset of Battle Deaths.‖ European Journal of Population: 21(2–3): 145–166. Korean data available at [http://files.prio.org/ReplicationData/BattleDeathsDataset/PRIO%20Battle%20Deaths%20Dataset%203.0%20Documentation.pdf "The PRIO Battle Deaths Dataset, 1946–2008, Version 3.0"] {{Wayback|url=http://files.prio.org/ReplicationData/BattleDeathsDataset/PRIO%20Battle%20Deaths%20Dataset%203.0%20Documentation.pdf |date=20220604135816 }}, pp. 359–362</ref> '''(КъХР-ны эсеблерине кёре):'''<ref name="Li111">{{книга | автор = Xiaobing Li. | год = 2007 | заглавие = A History of the Modern Chinese Army | ссылка = https://archive.org/details/historyofmodernc0000lixi | издательство = University Press of Kentucky | место = Lexington, KY | isbn = 978-0-8131-2438-4 | pages = [https://archive.org/details/historyofmodernc0000lixi/page/111 111] }}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20110715215412/http://www.nyconsulate.prchina.org/eng/xw/t31430.htm Korean War: In the View of Cost-effectiveness]</ref><br> {{Байракъ|КъХР}} ёлгенле: 148 минг<br> джаралыла: 383,5 минг.<br> госпитализация этилгенле: 450 минг<br> хапарсыз тас болгъанла: 4000<br> джесир тюшгенле: 21 минг<br> ''''' {{Байракъ|СССР|1923}}<br> ёлгенле: 282-315 <ref name="Krivosheev1997">{{книга | автор = Grigorij F. Krivošeev | заглавие = [[Soviet Casualties and Combat Losses in the Twentieth Century]] | год = 1997 | издательство = Greenhill | место = London | isbn = 1-85367-280-7 }}</ref><br> <ref>{{Cite |url=https://tass.ru/obschestvo/18374163|title=В Китае возложили венки к захоронениям погибших в Корейской войне советских воинов|date=2023-07-27|website=[[ТАСС]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240127090643/https://tass.ru/obschestvo/18374163|archive-date=2024-01-27}}</ref> ---- Авиация: 900 чакълы бир самолёт тас болгъанды<br> ---- Танкала эм кеси джюрюген артиллерия: 1950 бла 1951 арасында — 239 танка эм 74 кеси джюрюген артиллерия адыр къайтмаздан къоранч болгъанды<ref>{{Cite |url=https://archive.org/details/employment_of_armor_in_korea_vol_1_operations_research_study/page/n57/mode/2up|title=Employment of Armor in Korea, Vol 1, Operations Research Study, page 36-37}}</ref> ---- Кемеле эм къайыкъла: 91 аладан 6 кемени СССР бергенди [[Файл:Flag of the Korean People's Army Navy (Obverse).svg|22px|border]] 5 къайыкълагъа къаршчы къоруулауну кемеси эм тралчы батдырылгъанды (СССР бергенди)<ref name="автоссылка7"/> 1 мина бла тыйыучу батдырылгъанды (СССР бергенди)<ref name="автоссылка7"/> 1 пароход батдырылгъанды (японлуладан къалгъан)<ref>{{Cite |url=http://www.korean-war.com/sokorea.html |title=SOUTH KOREAN ARMY|author=YUK GUN|archive-url=https://web.archive.org/web/20101125083335/http://www.korean-war.com/sokorea.html |archive-date=2010-11-25 }}</ref> 22 мотор катер батдырылгъанды<ref name="автоссылка5"/> 62 джонка эм сампан батдырылгъанды<ref name="автоссылка5"/> }}
<references />
'''Корей къазауат неда Корей уруш (1950—1953)''' — [[Шимал Корея|Корей Халкъ Демократ Республика]] бла [[Къыбыла Корея|Корея Республика]] арасында баргъан сауутлу конфликди, 1950 джылны 25 июнундан башлаб 1953 джылны 27 июлуна дери баргъанды.
[[Сууукъ уруш]]ну заманында баргъан бу конфликтни къыбыла джанындан [[АБШ]]-ны эм [[БМО]]-ну аскерлерини эмда шимал джанындан [[Къытайны халкъ-азатлау аскери]] эм СССР-ни аскер-хауа кючлерини арасында уруш кибик кёрюннгенди. Коммунист сауутлу кючлерини къурамында Корей Халкъ аскерни аскерчилери, Къытайны Халкъ-Азатлау Аскеринден "кеси излеми" бла къошулгъан согъушчула эмда СССР-ден кенгешчиле эм аскер специалистле къошулгъандыла.
Бирлешген коммунист аскерлеге къаршчы [[Къыбыла Корея]], [[Американы Бирлешген Штатлары|АБШ]], [[Уллу Британия]], [[Филиппинле]], [[Канада]], [[Тюрк]], [[Нидерландла]], [[Австралия]], [[Джангы Зеландия]], [[Тайланд]], [[Эфиопия]], [[Греция]], [[Франция]], [[Колумбия]], [[Бельгия]], [[КъАБ|Къыбыла Африка Бирлик]] эм [[Люксембург]] [[БМО-ну мамырлыкъ сакълау кючлери]]ни къурамында уруш этгендиле.
Корея Республикада урушну башланыу датасы бла «25-чи июнну инциденти», «6-2-5 инцидент» ''Югио сабён'' ({{lang-ko3|육이오 사변|六二五 事變}}) атны неда «Корей къазауат» ''Хангук Чонджэн'' ({{lang-ko3|한국전쟁|韓國戰爭}}) ат джюрюйдю; 1990-чы джыллагъа дери «25-чи июнну къаугъасы», «6-2-5 къаугъа», ''Югио ран'' ({{lang-ko3|육이오란|六二五亂}}) дегендиле.
[[Корей Халкъ-Демократ Республика|КъХДР-де]] урушха «Ата-джурт азатлау къазауат», ''Чогук Хэбан Чонджэн'' ({{lang-ko3|조국해방전쟁|祖國解放戰爭}}) атны бергендиле.
[[Къытай|КъХР-де]] «Американ агрессиягъа къаршчыланыуну эмда корей халкъгъа болушууну къазауаты» ({{lang-zh|抗美援朝}}) или более мягкое «Корейская война» ({{lang-zh|朝鲜战争/朝鮮戰爭}}) атны джюрютеди. Къытай тилде джайылгъан башха аты — «韩战/韓戰», «Корей къазауатны» аббриеватурасыды.
Уруш, 1950 джылны 25 июнунда Шимал Кореяны Къыбыла Кореягъа чабыуу бла башланнганды. Уруш [[Кореяда джарашыуну юсюнден келишиу|джарашыуну юсюнден келишиу]] бла 1953 джылны 27 июлунда тохтахагъанды, алай а мамырлыкъ кесаматха къол салынмагъанды, ол себебден [[Корей конфликт]] формал халда алкъын баргъаннга саналады.
1910 джылда [[Японияны властында Корея|имераторлукъ Япония Кореяны аннексия этеди]], эмда [[Экинчи дуния къазауат]]ны аягъында, 1945 джылны 15 августунда [[Японияны капитуляциясы|кесини капитуляциясына дери]] 35 джылны Кореягъа иелик этгенлей тургъанды {{efn|Кол салыу церемония 18 кюнден, 1945 джылны 2 сентябрында болгъанды}}. Бирлешген Штатла бла Совет Союз [[Кореяны бёлюлнюую|Кореяны]] шимал кенгликни 38-чи параллели бла бёлюб эки оккупация зона къургъандыла. Шимал зонаны оноуу Совет Союзну, къыбыла зонаныкъы уа АБШ-ны оноуунда болгъанды. 1948 джылда [[Сууукъ уруш]]ну эсебинде болгъан къралла арасы тикликни заманында бу эки зона суверен къралла боладыла. [[Социалист кърал]] [[Корей Халкъ-Демократ Республика]] (КХДР) шималда [[Ким Ир Сен]]ни диктатурасыны тюбюнде къуралады, капиталист кърал - [[Къыбыла Кореяны биринчи республикасы|Корея Республика]] — къыбылада [[Ли Сын Ман]]ны авторитар башчылыгъында къуралады. Джангы къуралгъан корей къралланы эки правительстволары кеслерин бютеу Кореяны да джангыз [[Легитимлик|легитим]] правительстволары ала болгъанын чертгендиле, экиси да араларында чекни дайым болгъанын таныргъа унамагъандыла.
[[Сталин, Иосиф Виссарионович|Иосиф Сталин]], талай кере Шимал Кореядан къыбылагъа чабарын артха коярын излегенди, ахырында ол бла [[Мао Цзэдун]] 1950 джылны джазында урушну башланыууна разылыкъ бергендиле{{efn|Тарихчи Ким Хакчун бегитгеннге кёре, «Москва бла Пхеньянны арасында 1950 джылны январындан июнуна дери алышыннган кёб телеграмма, эм да, андан да магъаналсы, Сталин бла Ким [Ир Сенни] апрелде Москвада, эм Мао бла Кимни Пекинде май айда таша тюбешиулери — юч коммунист алчыла 1950 джылны 25 июнунда Корей къазауатны башланыуунда баш джууаблыла болгъанларын кёргюзеди»<ref>Steven Lee, ''The Korean War in History and Historiography.'' Journal of American-East Asian Relations, 21, No. 2 (2014): 185—206. doi:10.1163/18765610-02102010, P. 190.{{ref|en}}</ref>.}}. Шимал-корей сауутлу кючлени бёлеклери ([[Корей халкъ аскер]]) чекни ётюб, Къыбыла Кореягъа 1950 джылны 25 июнунда киредиле<ref name="Devine 2007 819-821"/>. [[БМО-ну Къоркъуусузлукъ кенгеши]] [[БМО-ну Къоркъуусузлукъ кенгешини 82-чи резолюциясы|ол кюн огъунакъ]] Шимал Кореяны ишлерин терслеб, БМО-ну Аскер Командованиясын къурууун эмда кючлени Кореягъа джибериб агрессиягъа къаршчы туруууна санкция береди<ref>[[БМО-ну Къоркъуусузлукъ кенгешини 82-чи резолюциясы]]</ref><ref>Derek W. Bowett, United Nations Forces: A Legal Study of United Nations Practice, Stevens, London, 1964, pp. 29—60.</ref>. [[СССР|Совет Союз]] Бирлешген Миллетлени Организациясыны [[Къытай Республика (Тайвань)|Тайванны]] (Къытай Республиканы) Къытай болуб таныгъаны ючюн, байкот этгенди<ref>{{Cite web|title=United Nations Security Council – History|url=https://www.britannica.com/topic/United-Nations-Security-Council|website=Encyclopedia Britannica|access-date=2022-11-13|archive-date=2022-11-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20221113145805/https://www.britannica.com/topic/United-Nations-Security-Council|url-status=live}}</ref>, континентдеги Къытай а уа (Къытай Халкъ Республика) БМО джанындан танылмагъаны себебли, экиси да кеслерини бирликчи Шимал Кореялары джанлы болуб Къоркъуусузлукъну Кенгешинде бардырылгъан олтурууда джакълаялмагъандыла. Ахырында Бирлешген Миллетлени Организациясына кирген джыйырма бир кърал БМО-ну кючлерине къошулгъандыла, алай болса да аскер персоналны 90 % АБШ-дан болгъанды<ref>{{Cite book|last=Pembroke|first=Michael|title=Korea: Where the American Century Began|date=2018|publisher=Hardie Grant Books|page=141}}</ref>.
Урушну биринчи эки айындан сора, [[Корея Республиканы сауутлу кючлери|къыбыла-корей кючле]] эм Кореягъа ашыгъыш джиберилген американ аскерле дженгилиуню эшигине джетедиле, [[Пусанский периметр]] атлы къоруулау сызны ичинде гитче джерчикде киритленедиле. 1950 джылны сентябрында [[Инчхон]]да [[Инчхон десант операция|Бирлешген Миллетлени рискли операциялары башланады]], бу десант операцияны эсебинде Корей халкъ аскерни баджарыу джоллары кесиледи. Къуршоуланыб джесир алыннганладан къалгъанла шималгъа ыхтырылыргъа керек боладыла. Бирлешген Миллетлени кючлери Шимал Кореягъа 1950 джылны октябрында киредиле, эмда мычымай Къытай бла чекден узакъ болмагъан [[Ялуцзян]] суугъа джууукълашадыла, амма 1950 джылны 19 октбярында кеси излеми бла джыйлгъан къытай аскерле Ялуцзян сууну ётюб, урушха къошуладыла<ref name="Devine 2007 819-821">{{Cite book|last1=Devine|first1=Robert A.|title=America Past and Present|last2=Breen|first2=T. H.|last3=Frederickson|first3=George M.|last4=Williams|first4=R. Hal|last5=Gross|first5=Adriela J.|last6=Brands|first6=H. W.|publisher=Pearson Longman|date=2007|isbn=978-0321446619|edition=8th|volume=II: Since 1865|pages=819–21}}</ref>. Бирлешген Миллетлени кючлери Шимал Корядан къыбылагъа алгъа урушну биринчи эм экинчи этапындан сора ыхтырылыргъа керек къаладыла. Декабрны аягъына уа къытай аскерле Къыбыла Кореягъа киредиле.
Бу ахыргъы сермешиуледе [[Сеул]] 4 кере кючленнгенди, ахырында уа коммунист кючле, къазауатны башланнган джери - 38 параллелине дери къысталгъандыла. Андан сора фронт тохташханды эмда ахыргъы 2 джылда баргъан уруш - [[арытыу уруш]] болгъанды. был захвачен 4 раза, а коммунистические силы были отброшены на позиции около 38-й параллели, недалеко от того места, где началась война. Джердеги уруш тохташса да, хауадагъы уруш тыйгъычсыз баргъанды. Шимал Кореяны Бирлешген Штатланы авиациясы бомбалагъанлай тургъанды, [[Къырыучу (авиация)|реактив къырыучула]] тарихде биринчи кере хауа сермешиуде тюбешгендиле, совет пилотла [[Ли Си Цын|джашыртын]] кеслерини коммунист бирликчилери джакълаб сермешиулеге къошулгъандыла.
Сермешиуле 1953 джылны 27 июлунда тохтагъандыла, ол заманда [[Пханмунджом]]е было подписано [[Кореяда джарашыуну юсюнден келишиу]] къол салыннганды. Келишиу [[Демилитаризация этилген зона (Корея)|корей демилитаризация зонаны]] къуруб Шимал эм Къыбыла Кореяланы бири-биринден айыргъанды, джесирлени ызларына къайтыргъа эркинлик берилгенди. Алай болса да, [[мамырлыкъ кесамат]]ха къол салынмагъанды, эм да эки Кореяда формал халда бири-бири бла уруш этмей уруш халда тургъаннга саналадыла ([[бузлатылгъан конфликт]])<ref name="HeFeng2013">{{Cite book|last1=He|first1=Kai|url=https://books.google.com/books?id=iAaHqijyLy8C&pg=PA50|title=Prospect Theory and Foreign Policy Analysis in the Asia Pacific: Rational Leaders and Risky Behavior|last2=Feng|first2=Huiyun|publisher=Routledge|date=2013|isbn=978-1135131197|page=50|archive-url=https://web.archive.org/web/20170704225317/https://books.google.com/books?id=iAaHqijyLy8C&pg=PA50|archive-date=2017-07-04|url-status=live}}</ref><ref name="LiCribb2014">{{Cite book|last1=Li|first1=Narangoa|url=https://books.google.com/books?id=zfMYBQAAQBAJ&pg=PA194|title=Historical Atlas of Northeast Asia, 1590–2010: Korea, Manchuria, Mongolia, Eastern Siberia|last2=Cribb|first2=Robert|publisher=Columbia University Press|date=2014|isbn=978-0231160704|page=194|archive-url=https://web.archive.org/web/20170704225317/https://books.google.com/books?id=zfMYBQAAQBAJ&pg=PA194|archive-date=2017-07-04|url-status=live}} {{Wayback|url=https://books.google.com/books?id=zfMYBQAAQBAJ&pg=PA194 |date=20230215232758 }}</ref>.
Корей къазауат бусагъатдагъы эпохадагъа конфликтледен эм ойгъан, эм чачыу берген конфликтди, аны заманында юч миллион чакълы бир адам ёлгенди<ref name="Cumings p. 35">{{Cite book|last=Cumings|first=Bruce|title=The Korean War: A History|publisher=Modern Library|date=2011|isbn=9780812978964|page=35|quote=Тюрлю-тюрлю энциклопедиялада ючджыллыкъ конфликтге къошулгъан къралла бютеулей 4 миллион чакълы бир къурман бергендиле, аладан эм азы бла 2 миллиону мамыр адамла болгъандыла. Процент джаны бла Экинчи дуния къазауатдан да, Вьетнамдагъы къазауатдан да мийик болгъанды бу кёргюзюм. Бютеулей 36 940 американлы корей сермешиу сахнада ёлгенди; аладан 33 665 адам сермешиулени кесинде, 3 275 адам а уа башха чурумла бла. 92 134 чакълы бир американлы сермешиуледе джараланнганды, он джылла ётюб да 8 176 хапарсыз тас болгъаннга саналадыла. Къыбыла Кореяда 1 312 836 адам джарсыгъанды, аладан 415 004 ёлгенди. БМО-ну башха бирликчилерини ичинде къоранчла 16 532 адам болгъанды, аладан 3 094 адам ёлгенди. Хыйсаблагъа кёре, Шимал Кореяны къоранчлары 2 миллиона чакълы бир адам болгъанды аладан миллион чакълы бири мамыр адамла эм 520 000 аскерчи. Хыйсаблагъа кёре къытай аскерчиледен ёлгенлени саны 900 000 чакълы бир болгъанды}}</ref>. Къазауатда Кореяны уллу шахарларыны бири да къалмай оюлгъандыла, эки джанындан да мингле бла адам къаршчы джаны джанлы деген ишек бла ёлтюрюлгенди, шимал кореячыла джесир тюшген къыбыла кореячыланы ачлыкъ бла къыргъандыла. Шимал Корея тарихде эм кючлю бомбаланнган къралгъа саналады<ref name="Fisher">{{Cite web|last=Fisher|first=Max.|date=2015-08-03|title=Americans Have Forgotten What We Did to North Korea|url=https://www.vox.com/2015/8/3/9089913/north-korea-us-war-crime|access-date=2021-10-18|website=Vox|archive-date=2022-04-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20220407112255/https://www.vox.com/2015/8/3/9089913/north-korea-us-war-crime|url-status=live}}</ref>. Аны тышында, хыйсаблагъа талай миллион шимал кореячы къазауатны заманында Шимал Кореядан къачыб къутулгъандыла<ref name="Robinson 119-120">{{Cite book|last=Robinson|first=Michael E.|url=https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/119|title=Korea's Twentieth–Century Odyssey|publisher=University of Hawaii Press|date=2007|isbn=978-0824831745|location=Honolulu, HI|pages=[https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/119 119]–[https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/120/mode/2up 120]}}</ref>.
== Белгиле ==
'''Комментарийле'''
{{комментарийле}}
'''Къайнакъла'''
{{Белгиле|2}}
== Литература ==
{{refbegin|2}}
* {{книга |автор=[[Ачкасов, Николай Борисович|Ачкасов Н. Б.]], [[Ачкасов, Борис Никитович|Ачкасов Б. Н.]] |часть= |ссылка часть= |заглавие=Война в Корее |оригинал= |ссылка= |викитека= |ответственный= |издание= |место=М. |издательство=Вече |год=2018 |том= |страницы= |столбцы= |страниц=272 |серия=Локальные войны России |isbn=978-5-4484-0125-1 |тираж= |ref= }}
* {{книга |автор=Киссинджер Г. |заглавие=Дипломатия |место=М. |издательство= |год=1997 }}
* {{книга |автор=Киссинджер Г. |заглавие=Россия (СССР) в войнах второй половины XX века |место=М. |издательство= |год=2002 }}
* {{статья |автор=Лобов Г. А. |заглавие=В небе Северной Кореи |издание=Авиация и космонавтика |номер=10—12 (1990), 1—5 (1991) }}
* {{книга |автор=Орлов А. С., [[Гаврилов, Виктор Александрович|Гаврилов В. А.]] |заглавие=Тайны Корейской войны |место=М. |издательство= |год=2003 }}
* {{книга |автор=Обухов А. |часть=Записки военного советника |заглавие=Интернационалисты |место=Смоленск |издательство= |год=2001 }}
* {{книга |автор=Попов И. М., Лавренёв С. Я., Богданов В. Н. |заглавие=Корея в огне войны |место=М.—Жуковский |издательство=Кучково поле |год=2005 |isbn=5860901003 }}
* {{книга |автор=[[Торкунов, Анатолий Васильевич|Торкунов А. В.]] |часть= |ссылка часть= |заглавие=Загадочная война: корейский конфликт 1950—1953 годов |оригинал= |ссылка= |викитека= |ответственный= |издание= |место=М. |издательство=[[Российская политическая энциклопедия]] |год=2001 |том= |страницы= |столбцы= |страниц=328 |серия= |isbn=5-8243-0144-1 |тираж=1000 |ref= }}
* {{книга |заглавие=Война в Корее |место=СПб. |издательство= |год=2000 }}
* {{книга |автор=Lowe P. |заглавие=The Origins of the Korean War |место=New York |издательство= |год=1986 }}
* {{книга |автор=Clay Blair. |заглавие=The Forgotten War, America in Korea 1950—1953 |ссылка=https://archive.org/details/forgottenwaramer0000blai |место=New York |издательство= |год=1987 }}
* {{книга |заглавие=A White Paner on South-North Dialogue in Korea |место=Seoul |издательство= |год=1982 }}
* {{книга |автор=Монтросс Л., Кэнзона Н. |заглавие=Иньчхонь-сеульская операция |место=М. |издательство= |год=1959 }}
* {{книга |автор=Сейдов И. |заглавие=«Красные дьяволы» в небе Кореи. Советская авиация в войне 1950—1953 гг. Хроника воздушных сражений |место=М. |издательство= |год=2007 }}
* {{книга |автор=Крамаренко С. М. |заглавие=Против «мессеров» и «сейбров». В небе двух войн |место=М. |издательство= |год=2007 }}
* {{книга |автор=Абакумов Б. С. |заглавие=В небе Северной Кореи |место=М. |издательство= |год=1997 }}
* {{Cite book|last=Cumings|first=Bruce|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|publisher=[[W. W. Norton & Company]]|year=2005|isbn=978-0393327021|location=New York|ref={{harvid|Cumings|2005}}}}
* {{Cite book|last=Stueck|first=William W.|title=Rethinking the Korean War: A New Diplomatic and Strategic History|url=https://archive.org/details/rethinkingkorean0000stue|year=2002|place=Princeton, NJ|publisher=Princeton University Press|isbn=978-0691118475|ref={{harvid|Stueck|2002}}}}
{{refend}}
== Джибериуле ==
{{Джууукъ проектле}}
* [http://encyclopedia.mil.ru/encyclopedia/history/more.htm?id=11776564@cmsArticle Корейская война 1950—1953 годов] на сайте [[Минобороны России]]
* {{cite web |author=А. В. Сморчков. |date= |url=https://chekist.ru/article/911 |title=Корейская война 1950—1953 |access-date=2010-11-24 |archive-url= |archive-date=}}
* [http://supotnitskiy.webspecialist.ru/stat/stat7.html Корейская бактериологическая война] (о применении [[Бактериологическое оружие|бактериологического оружия]] американской армией во время войны на Корейском полуострове в 1952 году)
* <!-- {{cite web |url=http://www.trumanlibrary.org/wake/docs.htm--> Wake Island Meeting President Truman and General MacArthur {{недоступная ссылка|archiveurl=https://www.webcitation.org/65ONZfaDm?url=http://www.trumanlibrary.org/whistlestop/study_collections/koreanwar/index.php|archivedate=2012-02-12|accessdate=2020-12-13}}
* д/ф [https://tvzvezda.ru/schedule/program-guide/202005241330-pssox.html «Война в Корее»] (2012, [[Первый канал (Россия)|Первый канал]], 4 серии)
{{ВС}}
{{Корейская война}}
{{Холодная война/1950-е}}
ocmbw0nwn5e4yl9253ls6skkhp7c46a