Wikipiidia kuswiki https://kus.wikipedia.org/wiki/Zug_lakir MediaWiki 1.47.0-wmf.3 first-letter Miidia Lakir kanɛ bɛ di kɔn Sɔnsʋg zin'ig Tʋmtʋm Tʋmtʋm sɔnsʋg zin'ig Wikipiidia Wikipiidia sɔnsʋg zin'ig Faal Faal sɔnsʋg zin'ig MiidiaWiki MiidiaWiki sɔnsʋg zin'ig Tɛmpilet Tɛmpilet sɔnsʋg zin'ig Sʋŋir zin'ig Sʋŋir sɔnsʋg zin'ig Bɛn Bɛn sɔnsʋg zin'ig TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Drums in communication 0 2300 18204 2026-05-25T15:49:33Z Ndeego 425 I created an article 18204 wikitext text/x-wiki Li anԑ buudi malima tis buudi banԑ bԑ tiis zin’igisin bԑԑ mͻͻgin, lʋmis nԑ binna anԑ bʋnlinԑ ka ba da dͻlisidi tisid labaar, ba da mͻri li tita’am nԑ malima nam saŋa.[1] Buudi Lʋŋ pian’adir Lʋŋ vuud pʋ wʋmid lalli la zug, ba mͻri li nԑ tisid mͻͻlig la’asa zin’isin bԑԑ da’asin, ka ba mͻri li nԑ malima zin’isin.[2] Malima tͻn’ͻ an wa’a, sͻlima, sͻnsig bԑԑ wina maalig. Africa sʋ’ʋlim, New Guinea nԑ America kʋkʋna zin’is ni, nidib mͻr lʋmisi tʋm labaar ka li yʋʋg hali. Na’asaanam la da kԑn mͻͻgin ye ba vԑԑns la, li da lidigi ba nidib la da pʋn nyaŋi baŋ ye ba kԑn na nԑ ban kԑn si’el yel na la. Lʋmis la nwԑ’ԑd nԑ wala dͻlisid tԑŋ-tԑŋ nԑ lin ti paae lalli sa, Africa nidib na tͻn’ͻ nwԑ’ԑ lʋŋ la tis labaar hali ka li tͻlis ala ti paae mal kͻbiga hawa yinnԑ pʋʋgin.[3] Lʋmis kͻn’ͻb-kͻn’ͻb banԑ ka West Africa buudi kͻn’ͻb-kͻn’ͻb mͻr: * Tama (Wolof banԑ bԑ Senegal) * Gan gan, Dun Dun (Yoruba bԑ Nigeria nԑ eastern Benin) * Dondo (Akan banԑ bԑ central Ghana nԑ Côte d'Ivoire) * Lunna (Dagomba banԑ bԑ northern Ghana; Mossi banԑ bԑ Burkina Faso) * Kalangu (Hausa banԑ bԑ northern Nigeria, Niger, northern Ghana, Benin nԑ Cameroon) * Doodo (Songhai nԑ Zarma banԑ bԑ Mali, Burkina Faso, nԑ Niger) 20th century saŋa sa, lʋmis nwԑ’ԑb paas West Africa di’ema pʋʋgin, li kaskas anԑ yʋʋmsi’eba banԑ an Jùjú (Nigeria) nԑ Mbalax (Senegal). Cambarysu Catuquinaru buudi banԑ bԑ Brazil da mͻr lʋŋ kanԑ buon cambarysu nwԑ’ԑd ka li vuud dͻlisid tԑŋin baadi ba cambarysus taaba banԑ bԑ zin’ig si’eba, hali banԑ lalli paae 1.5 km. Ninsi’eba pʋ siak ye lʋmis la vuud da nyaŋidi dͻlisid tԑŋin ka ka’a pԑbisim nii paad lalli wala saa, si’eba pʋn pʋ siak ye lʋmis bԑ wala. Labaar kanԑ tͻlim Bʋnwԑ’ԑda buudi ayi’ bԑ Africa. Yiiga daan la ba nwԑ’ԑdi li nԑ ka li dͻl pian’ad la an si’em, ka onԑ paas ayi daan la anԑ vuud kanԑ ka sͻ’ wʋsa mi. Gbanvԑԑnsa tihc2wmzb135ak3e785s6afm9k1h4r7 18205 18204 2026-05-25T15:50:29Z Ndeego 425 I added databox 18205 wikitext text/x-wiki {{databox|item=Q1558889}} Li anԑ buudi malima tis buudi banԑ bԑ tiis zin’igisin bԑԑ mͻͻgin, lʋmis nԑ binna anԑ bʋnlinԑ ka ba da dͻlisidi tisid labaar, ba da mͻri li tita’am nԑ malima nam saŋa.[1] Buudi Lʋŋ pian’adir Lʋŋ vuud pʋ wʋmid lalli la zug, ba mͻri li nԑ tisid mͻͻlig la’asa zin’isin bԑԑ da’asin, ka ba mͻri li nԑ malima zin’isin.[2] Malima tͻn’ͻ an wa’a, sͻlima, sͻnsig bԑԑ wina maalig. Africa sʋ’ʋlim, New Guinea nԑ America kʋkʋna zin’is ni, nidib mͻr lʋmisi tʋm labaar ka li yʋʋg hali. Na’asaanam la da kԑn mͻͻgin ye ba vԑԑns la, li da lidigi ba nidib la da pʋn nyaŋi baŋ ye ba kԑn na nԑ ban kԑn si’el yel na la. Lʋmis la nwԑ’ԑd nԑ wala dͻlisid tԑŋ-tԑŋ nԑ lin ti paae lalli sa, Africa nidib na tͻn’ͻ nwԑ’ԑ lʋŋ la tis labaar hali ka li tͻlis ala ti paae mal kͻbiga hawa yinnԑ pʋʋgin.[3] Lʋmis kͻn’ͻb-kͻn’ͻb banԑ ka West Africa buudi kͻn’ͻb-kͻn’ͻb mͻr: * Tama (Wolof banԑ bԑ Senegal) * Gan gan, Dun Dun (Yoruba bԑ Nigeria nԑ eastern Benin) * Dondo (Akan banԑ bԑ central Ghana nԑ Côte d'Ivoire) * Lunna (Dagomba banԑ bԑ northern Ghana; Mossi banԑ bԑ Burkina Faso) * Kalangu (Hausa banԑ bԑ northern Nigeria, Niger, northern Ghana, Benin nԑ Cameroon) * Doodo (Songhai nԑ Zarma banԑ bԑ Mali, Burkina Faso, nԑ Niger) 20th century saŋa sa, lʋmis nwԑ’ԑb paas West Africa di’ema pʋʋgin, li kaskas anԑ yʋʋmsi’eba banԑ an Jùjú (Nigeria) nԑ Mbalax (Senegal). Cambarysu Catuquinaru buudi banԑ bԑ Brazil da mͻr lʋŋ kanԑ buon cambarysu nwԑ’ԑd ka li vuud dͻlisid tԑŋin baadi ba cambarysus taaba banԑ bԑ zin’ig si’eba, hali banԑ lalli paae 1.5 km. Ninsi’eba pʋ siak ye lʋmis la vuud da nyaŋidi dͻlisid tԑŋin ka ka’a pԑbisim nii paad lalli wala saa, si’eba pʋn pʋ siak ye lʋmis bԑ wala. Labaar kanԑ tͻlim Bʋnwԑ’ԑda buudi ayi’ bԑ Africa. Yiiga daan la ba nwԑ’ԑdi li nԑ ka li dͻl pian’ad la an si’em, ka onԑ paas ayi daan la anԑ vuud kanԑ ka sͻ’ wʋsa mi. Gbanvԑԑnsa lgpwsdgri5f7idlsrwsyi6yi2arrfoz 18206 18205 2026-05-25T16:03:48Z Ndeego 425 I added references and links 18206 wikitext text/x-wiki {{databox|item=Q1558889}} Li anԑ buudi malima tis buudi banԑ bԑ [[tiis]] zin’igisin bԑԑ mͻͻgin, lʋmis nԑ binna anԑ bʋnlinԑ ka ba da dͻlisidi tisid labaar, ba da mͻri li tita’am nԑ malima nam saŋa.<ref>Dance, Omaha School of Music and (2016-06-17). [https://omahaschoolofmusicanddance.com/our-blog/5-ways-drums-are-used-to-communicate/ "History of The Drum | 5 Ways Drums are Used to Communicate"]. ''OSMD''. Retrieved 2025-11-17.</ref> == Buudi == === Lʋŋ pian’adir === Lʋŋ vuud pʋ wʋmid lalli la zug, ba mͻri li nԑ tisid mͻͻlig la’asa zin’isin bԑԑ da’asin, ka ba mͻri li nԑ malima zin’isin.<ref>[https://www.britannica.com/technology/talking-drum "Talking drum | African, West African, Musical Instrument | Britannica"]. ''www.britannica.com''. Retrieved 2025-11-17.</ref> Malima tͻn’ͻ an wa’a, sͻlima, sͻnsig bԑԑ wina maalig. Africa sʋ’ʋlim, New Guinea nԑ [[United States of America (USA)|America]] kʋkʋna zin’is ni, nidib mͻr lʋmisi tʋm labaar ka li yʋʋg hali. Na’asaanam la da kԑn mͻͻgin ye ba vԑԑns la, li da lidigi ba nidib la da pʋn nyaŋi baŋ ye ba kԑn na nԑ ban kԑn si’el yel na la. Lʋmis la nwԑ’ԑd nԑ wala dͻlisid tԑŋ-tԑŋ nԑ lin ti paae lalli sa, [[Africa yɛla|Africa]] nidib na tͻn’ͻ nwԑ’ԑ lʋŋ la tis labaar hali ka li tͻlis ala ti paae mal kͻbiga hawa yinnԑ pʋʋgin.<ref>Davis, Ernest (23 August 2011). [http://www.the-tls.co.uk/tls/public/article760768.ece "Information, from drums to Wikipedia"]. ''[[:en:James_Gleick|James Gleick]]. [[:en:The_Information:_A_History,_a_Theory,_a_Flood|The Information: A History, a Theory, a Flood]]. 526pp. Fourth Estate. 978 0 00 722573 6''. The Times Literary Supplement. [https://web.archive.org/web/20130114011403/http://www.the-tls.co.uk/tls/public/article760768.ece Archived] from the original on 14 January 2013. Retrieved 12 February 2012.</ref> Lʋmis kͻn’ͻb-kͻn’ͻb banԑ ka [[West Africa]] buudi kͻn’ͻb-kͻn’ͻb mͻr: * Tama (Wolof banԑ bԑ Senegal) * Gan gan, Dun Dun (Yoruba bԑ Nigeria nԑ eastern Benin) * Dondo (Akan banԑ bԑ central Ghana nԑ Côte d'Ivoire) * Lunna (Dagomba banԑ bԑ ya-datiun [[Ghana]]; Mossi banԑ bԑ Burkina Faso) * Kalangu (Hausa banԑ bԑ northern Nigeria, Niger, northern Ghana, Benin nԑ Cameroon) * Doodo (Songhai nԑ Zarma banԑ bԑ Mali, Burkina Faso, nԑ Niger) 20th century saŋa sa, lʋmis nwԑ’ԑb paas West Africa di’ema pʋʋgin, li kaskas anԑ yʋʋmsi’eba banԑ an Jùjú (Nigeria) nԑ Mbalax (Senegal).<ref>[https://www.ebsco.com/ "Jùjú music | Research Starters | EBSCO Research"]. ''EBSCO''. Retrieved 2025-11-17.</ref> === Cambarysu === Catuquinaru buudi banԑ bԑ Brazil da mͻr lʋŋ kanԑ buon cambarysu nwԑ’ԑd ka li vuud dͻlisid tԑŋin baadi ba cambarysus taaba banԑ bԑ zin’ig si’eba, hali banԑ lalli paae 1.5 km.<ref name=":0">''Prometheus: Illustrierte Wochenschrift über die Fortschritte'', volume 20 (1908)</ref><ref>Enrico Hillyer Giglioli, ''Il "Cambarysú": telefono dei Catuquinarú dell'Amazzonia'' (1898)</ref><ref>''[http://paperspast.natlib.govt.nz/cgi-bin/paperspast?a=d&d=ME18981213.2.16&cl=&srpos=0&e=-------10--1----0-- The original of the telephone]'', ''Mataura Ensign'', issue 520, 13 December 1898, page 4]</ref> Ninsi’eba pʋ siak ye lʋmis la vuud da nyaŋidi dͻlisid tԑŋin ka ka’a pԑbisim nii paad lalli wala saa, si’eba pʋn pʋ siak ye lʋmis bԑ wala.<ref name=":0" /> == Labaar kanԑ tͻlim == Bʋnwԑ’ԑda buudi ayi’ bԑ Africa. Yiiga daan la ba nwԑ’ԑdi li nԑ ka li dͻl pian’ad la an si’em, ka onԑ paas ayi daan la anԑ vuud kanԑ ka sͻ’ wʋsa mi.<ref>Cohen, Jeremy (2010-11-27). [https://thisworldmusic.com/speaking-in-rhythm-drums-that-talk-voices-that-drum/ "Speaking in Rhythm — Drums That Talk, Voices That Drum - ThisWorldMusic"]. Retrieved 2026-04-19.</ref> == Gbanvԑԑnsa == mgvzqq4gf8e8glkdqtgmthhy0oghzia Paapa Yankson 0 2301 18207 2026-05-25T16:07:30Z Ndeego 425 I created an article with sections 18207 wikitext text/x-wiki '''Benjamin Paapa Kofi Yankson''', ka si’eba buon o '''Paapa Yankson''' (22 June 1944 – 21 July 2017) da anԑ Ghana nid kanԑ yʋʋm yʋʋma, sͻbid yʋʋma gbana, ka lԑn gͻsid yʋʋma maalig. O yʋʋma si’eba banԑ da nyԑ yʋ’ʋr anԑ "Wiase Mu Nsem", "Show Your Love", "Wo Yere Anaa Wo Maame", nԑ "Tena Menkyen". O da di’e ya’an piini bԑdigʋ, ka yinnԑ da anԑ o yʋʋma "Yaaba" da tis o ya’an la bԑ yʋʋm tusir, kͻbiswai  nԑ piswai nԑ ayͻpͻi Konkomba Awards ni. O da di’e ya’an piini Ghana kati wa’ae o tʋʋm kanԑ ka o da tʋm bԑ Ghana yʋʋma pʋʋgin la. Pin’ilig nԑ sakur Ba da dʋ’a Benjamin Paapa Kofi Yankson nԑ yʋʋm tusir, kͻbiswai nԑ pisnaasi nԑ anaasi, Sigir nwadig dabpisi nԑ ayi’ daar bԑ Winneba linԑ bԑ Central Region Ghana sʋ’ʋlim la. O dʋ’adib da anԑ banԑ mi’ yʋʋma yela, o saam Benjamin Akono Yankson da anԑ onԑ pi’ebid na’atani bԑ Apam Brass Band, ka o ma Akua Doma mԑ an yʋʋmyʋʋmi bԑ Christ Little Band linԑ bԑ Methodist Church la. O da kԑŋ sakur nԑ Takoradi Methodist School o biilimin ka tͻlis tuoni kԑŋ Ahantaman Secondary Commercial School. O nyͻvʋr bԑn wʋsa, o bͻͻdim da anԑ ye o kilim yʋʋmyʋʋm, ka da ԑԑnti yʋʋmidi dͻl o ma. O dʋ’adib lԑԑ da bͻͻd ye o maal kpikpiŋ. Tʋʋma On da naae sakur la, Yankson da nyԑ tʋʋma bԑ Kingsway Chemist ye o sͻgid pian’ad gbana ni. Li yʋma anu saŋa ka o tʋm tʋʋma bԑ African Timber and Plywood Company, lʋgir kanԑ paas United African Company (UAC), ka bԑ Samreboi. Tʋʋma zin’igin la da mͻr banԑ maan yʋʋma ka ba buoni ba Big Sound Band ka ba da yʋʋm saŋa wʋsa tʋʋma zin’igin la. Yankson da anԑ onԑ gaadi ba tuoni yʋʋm, o yʋma anaasi banԑ ka o da bԑ tʋʋma zin’igin la wʋsa. Yʋʋma tʋʋma Yʋʋm tusir, kͻbiswai nԑ pisyͻpͻi saŋa, C. K. Mann, onԑ da an tuongati bԑ ''The Carousel Seven'', da bԑlis o tuongat kanԑ sʋ’ʋe ba ka o yʋ’ʋr buon Anis Mubarak, ye o nͻk Yankson paasi ba. Mann da nyԑ ka Yankson da yʋ’ʋm bԑ Yankson ma kʋʋrin ka li da ma’ae o sʋnf hali. Yankson da siak ye o tʋm nԑ ba. Yʋʋm tusir, kͻbiswai nԑ pisyͻpͻi nԑ anu ni, o da tͻlisi kԑŋ sakur kanԑ buon National Academy of Music bԑ Winneba ka da paam o gbaʋŋi bԑ yʋʋma pʋʋgin. Lin da yi yʋʋm tusir, kͻbiswai nԑ pisni nԑ ayi’ paae yʋʋm tusir, kͻbiswai nԑ piswai nԑ yinnԑ ni, o tʋʋma da anԑ ye o gͻsid yʋʋma tʋʋma bԑ Garrisons Education Unit linԑ bԑ Burma Camp Accra. Yʋʋm tusir, kͻbiswai nԑ piswai nԑ yinnԑ ni, kpikpiŋ daan kanԑ buon Ebo Coker da nͻk Yankson tʋʋma ye o paas o yʋʋmyʋʋmidib ''Western Diamonds ni'', lin nya’aŋ ka o da kԑŋ Takoradi bͻzugͻ, anina ka tʋʋma la da bԑ. Yankson da bas tʋʋm kaŋa bԑ yʋʋm tusir, kͻbiswai nԑ piswai nԑ atan’ ni, o da kԑŋi tʋmmԑ nԑ Obuasi ''Golden Nuggets''. Onԑ da kԑ ka o kԑŋ Obuasi da anԑ CEO tis Ashanti Goldfields Corporation,ka o yʋ’ʋr buon Sam Jonah. Yʋʋmyʋʋmidib ban da yi lԑb Accra, ka yʋʋm tusir, kͻiswai nԑ piswai nԑ anu ni ka Yankson yi kԑŋ bԑ o kͻn’. Yʋ’ʋmbanԑ yʋda yi’ Paapa Yankson da maal album nam pisi nԑ anaasi. O yʋʋma banԑ da nyԑ yʋ’ʋr si’eba anԑ "Wiase Mu Nsem", "Show Your Love", "Wo Yere Anaa Wo Maame", nԑ "Tena Menkyen", nԑ yʋʋmkanԑ ka o da maal nya’aŋ nԑ Paulina Oduro la. Yʋʋm tusir, kͻbiswai nԑ piswai nԑ ayͻpͻi ni, o da yʋʋm yʋʋma kanԑ buon "Yaaba", li da dͻlisnԑ yʋʋmkan ni ka o di’e ya’an piini bԑ Komkomba Awards. Tԑԑns giligr Yankson zamis nidib ka mԑ yʋʋm yʋʋma bԑ tԑԑn bԑdigʋ ni, ka tԑԑns la si’eba an United States, Canada, Belgium, United Kingdom, Germany, nԑ Holland. Ya’an piini Yankson da di’e piini kanԑ an Grand Medal bԑ Ghana yʋʋm tusayi nԑ ayuobʋ Girima tisib nԑ ya’an piini malima ni, onԑ da an gͻmԑna zugraan sankan anԑ John Agyekum Kufour, ba da tis o piinkan on sʋŋ Ghana yʋʋma pʋʋgin la zug. Onԑ da an yiiga di’e ya’an piini kaŋa ban da lԑbis maliŋ la na yʋʋm tʋsayi nԑ ayuobʋ ni la. O da di’e piinkanԑ buon Lifetime Achievement Award bԑ yʋʋm tusayi nԑ piinԑ ayͻpͻi Vodafone Ghana Music Awards ni. Naar yʋma Yʋʋm tusayi nԑ piinԑ ayuobʋ ni, Yankson da tadig nԑ ka pʋ lԑn tͻn’ͻn kԑn ya’asԑ. O da zin’in pͻn’ͻr kԑԑkԑ ni yʋʋm yʋʋma bԑ Exclusive Men of The Year Awards Sigir nwadig la ni, ka lԑn maal ala bԑ Bottles & Bands Festival yʋʋm tusayi nԑ piinԑ ayuobʋ, Sapal nwadig la ni. Yʋʋm tusayi nԑ piinԑ ayͻpͻi, Mͻraʋg nwadig la dapisi nԑ yinnԑ daar, o yidim da yis labaar na ye o lԑn kae dunia ya’asԑ. Labaar da pa’al ye o da gbis nԑ tͻl Arizum daar bԑ o yin Dansoman linԑ bԑ Accra. Paapa Yankson da mͻr yʋma pisyͻpͻi nԑ atan’ ka nyaan kpi, o yidim pa’al ye o da bԑn’ԑ ya ka li yuug. Gbanvԑԑnsa r23gt4s2o1bi74oszzqe5tyge5pjes1 18208 18207 2026-05-25T16:10:32Z Ndeego 425 I added databox 18208 wikitext text/x-wiki {{databox|item=Q33139695}} '''Benjamin Paapa Kofi Yankson''', ka si’eba buon o '''Paapa Yankson''' (22 June 1944 – 21 July 2017) da anԑ Ghana nid kanԑ yʋʋm yʋʋma, sͻbid yʋʋma gbana, ka lԑn gͻsid yʋʋma maalig. O yʋʋma si’eba banԑ da nyԑ yʋ’ʋr anԑ "Wiase Mu Nsem", "Show Your Love", "Wo Yere Anaa Wo Maame", nԑ "Tena Menkyen". O da di’e ya’an piini bԑdigʋ, ka yinnԑ da anԑ o yʋʋma "Yaaba" da tis o ya’an la bԑ yʋʋm tusir, kͻbiswai  nԑ piswai nԑ ayͻpͻi Konkomba Awards ni. O da di’e ya’an piini Ghana kati wa’ae o tʋʋm kanԑ ka o da tʋm bԑ Ghana yʋʋma pʋʋgin la. Pin’ilig nԑ sakur Ba da dʋ’a Benjamin Paapa Kofi Yankson nԑ yʋʋm tusir, kͻbiswai nԑ pisnaasi nԑ anaasi, Sigir nwadig dabpisi nԑ ayi’ daar bԑ Winneba linԑ bԑ Central Region Ghana sʋ’ʋlim la. O dʋ’adib da anԑ banԑ mi’ yʋʋma yela, o saam Benjamin Akono Yankson da anԑ onԑ pi’ebid na’atani bԑ Apam Brass Band, ka o ma Akua Doma mԑ an yʋʋmyʋʋmi bԑ Christ Little Band linԑ bԑ Methodist Church la. O da kԑŋ sakur nԑ Takoradi Methodist School o biilimin ka tͻlis tuoni kԑŋ Ahantaman Secondary Commercial School. O nyͻvʋr bԑn wʋsa, o bͻͻdim da anԑ ye o kilim yʋʋmyʋʋm, ka da ԑԑnti yʋʋmidi dͻl o ma. O dʋ’adib lԑԑ da bͻͻd ye o maal kpikpiŋ. Tʋʋma On da naae sakur la, Yankson da nyԑ tʋʋma bԑ Kingsway Chemist ye o sͻgid pian’ad gbana ni. Li yʋma anu saŋa ka o tʋm tʋʋma bԑ African Timber and Plywood Company, lʋgir kanԑ paas United African Company (UAC), ka bԑ Samreboi. Tʋʋma zin’igin la da mͻr banԑ maan yʋʋma ka ba buoni ba Big Sound Band ka ba da yʋʋm saŋa wʋsa tʋʋma zin’igin la. Yankson da anԑ onԑ gaadi ba tuoni yʋʋm, o yʋma anaasi banԑ ka o da bԑ tʋʋma zin’igin la wʋsa. Yʋʋma tʋʋma Yʋʋm tusir, kͻbiswai nԑ pisyͻpͻi saŋa, C. K. Mann, onԑ da an tuongati bԑ ''The Carousel Seven'', da bԑlis o tuongat kanԑ sʋ’ʋe ba ka o yʋ’ʋr buon Anis Mubarak, ye o nͻk Yankson paasi ba. Mann da nyԑ ka Yankson da yʋ’ʋm bԑ Yankson ma kʋʋrin ka li da ma’ae o sʋnf hali. Yankson da siak ye o tʋm nԑ ba. Yʋʋm tusir, kͻbiswai nԑ pisyͻpͻi nԑ anu ni, o da tͻlisi kԑŋ sakur kanԑ buon National Academy of Music bԑ Winneba ka da paam o gbaʋŋi bԑ yʋʋma pʋʋgin. Lin da yi yʋʋm tusir, kͻbiswai nԑ pisni nԑ ayi’ paae yʋʋm tusir, kͻbiswai nԑ piswai nԑ yinnԑ ni, o tʋʋma da anԑ ye o gͻsid yʋʋma tʋʋma bԑ Garrisons Education Unit linԑ bԑ Burma Camp Accra. Yʋʋm tusir, kͻbiswai nԑ piswai nԑ yinnԑ ni, kpikpiŋ daan kanԑ buon Ebo Coker da nͻk Yankson tʋʋma ye o paas o yʋʋmyʋʋmidib ''Western Diamonds ni'', lin nya’aŋ ka o da kԑŋ Takoradi bͻzugͻ, anina ka tʋʋma la da bԑ. Yankson da bas tʋʋm kaŋa bԑ yʋʋm tusir, kͻbiswai nԑ piswai nԑ atan’ ni, o da kԑŋi tʋmmԑ nԑ Obuasi ''Golden Nuggets''. Onԑ da kԑ ka o kԑŋ Obuasi da anԑ CEO tis Ashanti Goldfields Corporation,ka o yʋ’ʋr buon Sam Jonah. Yʋʋmyʋʋmidib ban da yi lԑb Accra, ka yʋʋm tusir, kͻiswai nԑ piswai nԑ anu ni ka Yankson yi kԑŋ bԑ o kͻn’. Yʋ’ʋmbanԑ yʋda yi’ Paapa Yankson da maal album nam pisi nԑ anaasi. O yʋʋma banԑ da nyԑ yʋ’ʋr si’eba anԑ "Wiase Mu Nsem", "Show Your Love", "Wo Yere Anaa Wo Maame", nԑ "Tena Menkyen", nԑ yʋʋmkanԑ ka o da maal nya’aŋ nԑ Paulina Oduro la. Yʋʋm tusir, kͻbiswai nԑ piswai nԑ ayͻpͻi ni, o da yʋʋm yʋʋma kanԑ buon "Yaaba", li da dͻlisnԑ yʋʋmkan ni ka o di’e ya’an piini bԑ Komkomba Awards. Tԑԑns giligr Yankson zamis nidib ka mԑ yʋʋm yʋʋma bԑ tԑԑn bԑdigʋ ni, ka tԑԑns la si’eba an United States, Canada, Belgium, United Kingdom, Germany, nԑ Holland. Ya’an piini Yankson da di’e piini kanԑ an Grand Medal bԑ Ghana yʋʋm tusayi nԑ ayuobʋ Girima tisib nԑ ya’an piini malima ni, onԑ da an gͻmԑna zugraan sankan anԑ John Agyekum Kufour, ba da tis o piinkan on sʋŋ Ghana yʋʋma pʋʋgin la zug. Onԑ da an yiiga di’e ya’an piini kaŋa ban da lԑbis maliŋ la na yʋʋm tʋsayi nԑ ayuobʋ ni la. O da di’e piinkanԑ buon Lifetime Achievement Award bԑ yʋʋm tusayi nԑ piinԑ ayͻpͻi Vodafone Ghana Music Awards ni. Naar yʋma Yʋʋm tusayi nԑ piinԑ ayuobʋ ni, Yankson da tadig nԑ ka pʋ lԑn tͻn’ͻn kԑn ya’asԑ. O da zin’in pͻn’ͻr kԑԑkԑ ni yʋʋm yʋʋma bԑ Exclusive Men of The Year Awards Sigir nwadig la ni, ka lԑn maal ala bԑ Bottles & Bands Festival yʋʋm tusayi nԑ piinԑ ayuobʋ, Sapal nwadig la ni. Yʋʋm tusayi nԑ piinԑ ayͻpͻi, Mͻraʋg nwadig la dapisi nԑ yinnԑ daar, o yidim da yis labaar na ye o lԑn kae dunia ya’asԑ. Labaar da pa’al ye o da gbis nԑ tͻl Arizum daar bԑ o yin Dansoman linԑ bԑ Accra. Paapa Yankson da mͻr yʋma pisyͻpͻi nԑ atan’ ka nyaan kpi, o yidim pa’al ye o da bԑn’ԑ ya ka li yuug. Gbanvԑԑnsa iovjnlyu0urw5y4vnolshei1i9gt5x2 18209 18208 2026-05-25T16:34:38Z Ndeego 425 I added references and links 18209 wikitext text/x-wiki {{databox|item=Q33139695}} '''Benjamin Paapa Kofi Yankson''', ka si’eba buon o '''Paapa Yankson''' (22 June 1944 – 21 July 2017) da anԑ [[Ghana]] nid kanԑ yʋʋm yʋʋma, sͻbid yʋʋma gbana, ka lԑn gͻsid yʋʋma maalig.<ref>Kwame Acheampong (21 July 2017). [http://starrfmonline.com/2017/07/21/highlife-legend-paapa-yankson-dead/ "Highlife Legend Paapa Yankson Dead"]. Starr FM Online. Retrieved 23 July 2017.</ref> O yʋʋma si’eba banԑ da nyԑ yʋ’ʋr anԑ "Wiase Mu Nsem", "Show Your Love", "Wo Yere Anaa Wo Maame", nԑ "Tena Menkyen". O da di’e ya’an piini bԑdigʋ, ka yinnԑ da anԑ o yʋʋma "Yaaba" da tis o ya’an la bԑ yʋʋm tusir, kͻbiswai  nԑ piswai nԑ ayͻpͻi Konkomba Awards ni. O da di’e ya’an piini Ghana kati wa’ae o tʋʋm kanԑ ka o da tʋm bԑ Ghana yʋʋma pʋʋgin la. == Pin’ilig nԑ sakur == Ba da dʋ’a Benjamin Paapa Kofi Yankson nԑ yʋʋm tusir, kͻbiswai nԑ pisnaasi nԑ anaasi, Sigir nwadig dabpisi nԑ ayi’ daar bԑ Winneba linԑ bԑ [[Central Region]] [[Ghana]] sʋ’ʋlim la. O dʋ’adib da anԑ banԑ mi’ yʋʋma yela, o saam Benjamin Akono Yankson da anԑ onԑ pi’ebid na’atani bԑ Apam Brass Band, ka o ma Akua Doma mԑ an yʋʋmyʋʋmi bԑ Christ Little Band linԑ bԑ Methodist Church la. O da kԑŋ sakur nԑ Takoradi Methodist School o biilimin ka tͻlis tuoni kԑŋ Ahantaman Secondary Commercial School. O nyͻvʋr bԑn wʋsa, o bͻͻdim da anԑ ye o kilim yʋʋmyʋʋm, ka da ԑԑnti yʋʋmidi dͻl o ma. O dʋ’adib lԑԑ da bͻͻd ye o maal kpikpiŋ.<ref name=":0">[https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/people/person.php?ID=617 "Paapa Yankson Profile"]. Ghana Web. Retrieved 22 July 2017.</ref> == Tʋʋma == On da naae sakur la, Yankson da nyԑ tʋʋma bԑ Kingsway Chemist ye o sͻgid pian’ad gbana ni.<ref>Abu Mubarik (22 July 2017). [http://www.pulse.com.gh/celebrities/highlife-legend-paapa-yankson-was-abandoned-to-die-by-friends-son-reveals-id7032391.html "Paapa Yankson was abandoned to die by friends – son reveals"]. Pulse Ghana. Retrieved 23 July 2017.</ref> Li yʋma anu saŋa ka o tʋm tʋʋma bԑ African Timber and Plywood Company, lʋgir kanԑ paas United African Company (UAC), ka bԑ Samreboi. Tʋʋma zin’igin la da mͻr banԑ maan yʋʋma ka ba buoni ba Big Sound Band ka ba da yʋʋm saŋa wʋsa tʋʋma zin’igin la. Yankson da anԑ onԑ gaadi ba tuoni yʋʋm, o yʋma anaasi banԑ ka o da bԑ tʋʋma zin’igin la wʋsa.<ref name=":0" /> == Yʋʋma tʋʋma == Yʋʋm tusir, kͻbiswai nԑ pisyͻpͻi saŋa, C. K. Mann, onԑ da an tuongati bԑ ''The Carousel Seven'', da bԑlis o tuongat kanԑ sʋ’ʋe ba ka o yʋ’ʋr buon Anis Mubarak, ye o nͻk Yankson paasi ba. Mann da nyԑ ka Yankson da yʋ’ʋm bԑ Yankson ma kʋʋrin ka li da ma’ae o sʋnf hali.<ref name=":0" /> Yankson da siak ye o tʋm nԑ ba.<ref name=":0" /> Yʋʋm tusir, kͻbiswai nԑ pisyͻpͻi nԑ anu ni, o da tͻlisi kԑŋ sakur kanԑ buon National Academy of Music bԑ Winneba ka da paam o gbaʋŋi bԑ yʋʋma pʋʋgin. Lin da yi yʋʋm tusir, kͻbiswai nԑ pisni nԑ ayi’ paae yʋʋm tusir, kͻbiswai nԑ piswai nԑ yinnԑ ni, o tʋʋma da anԑ ye o gͻsid yʋʋma tʋʋma bԑ Garrisons Education Unit linԑ bԑ [[Burma Camp]] [[Accra]].<ref name=":0" /> Yʋʋm tusir, kͻbiswai nԑ piswai nԑ yinnԑ ni, kpikpiŋ daan kanԑ buon Ebo Coker da nͻk Yankson tʋʋma ye o paas o yʋʋmyʋʋmidib ''Western Diamonds ni'', lin nya’aŋ ka o da kԑŋ Takoradi bͻzugͻ, anina ka tʋʋma la da bԑ. Yankson da bas tʋʋm kaŋa bԑ yʋʋm tusir, kͻbiswai nԑ piswai nԑ atan’ ni, o da kԑŋi tʋmmԑ nԑ Obuasi ''Golden Nuggets''. Onԑ da kԑ ka o kԑŋ Obuasi da anԑ CEO tis Ashanti Goldfields Corporation,ka o yʋ’ʋr buon Sam Jonah. Yʋʋmyʋʋmidib ban da yi lԑb Accra, ka yʋʋm tusir, kͻiswai nԑ piswai nԑ anu ni ka Yankson yi kԑŋ bԑ o kͻn’.<ref>[https://buzzghana.com/highlife-legend-paapa-yankson-dead/ "5 Things we learnt about"]. Buzz Ghana. 21 July 2017. Retrieved 23 July 2017.</ref> === Yʋ’ʋmbanԑ yʋda yi’ === Paapa Yankson da maal album nam pisi nԑ anaasi.<ref name=":1">[https://www.ghanamotion.com/paapa-yankson-trades-40-years-experience-at-joy-fm-hi-life-dance-party/ "Paapa Yankson trades 40 years experience at Joy FM Hi-Life Dance Party"]. ''Ghana Motion''. 2 December 2011. Retrieved 25 July 2017.</ref> O yʋʋma banԑ da nyԑ yʋ’ʋr si’eba anԑ "Wiase Mu Nsem", "Show Your Love", "Wo Yere Anaa Wo Maame", nԑ "Tena Menkyen",<ref>[https://www.discogs.com/artist/1379660-Kofi-Papa-Yankson "Kofi Papa Yankson"]. [[:en:Discogs|Discogs]]. Retrieved 23 July 2017.</ref> nԑ yʋʋmkanԑ ka o da maal nya’aŋ nԑ Paulina Oduro la.<ref name=":1" /> Yʋʋm tusir, kͻbiswai nԑ piswai nԑ ayͻpͻi ni, o da yʋʋm yʋʋma kanԑ buon "Yaaba", li da dͻlisnԑ yʋʋmkan ni ka o di’e ya’an piini bԑ Komkomba Awards.<ref>[https://web.archive.org/web/20170722225650/http://citifmonline.com/2017/07/21/highlife-legend-paapa-yankson-passes-on/ "Highlife legend Paapa Yankson passes on"]. [[:en:Citi_FM_(Ghana)|Citi FM Online]]. 21 July 2017. Archived from [https://citifmonline.com/2017/07/21/highlife-legend-paapa-yankson-passes-on/ the original] on 22 July 2017. Retrieved 23 July 2017.</ref><ref>[https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Paapa-Yankson-dead-561445 "Paapa Yankson Dead"]. Ghana Web. 21 July 2017. Retrieved 23 July 2017.</ref> === Tԑԑns giligr === Yankson zamis nidib ka mԑ yʋʋm yʋʋma bԑ tԑԑn bԑdigʋ ni, ka tԑԑns la si’eba an [[United States of America (USA)|United States]], Canada, Belgium, United Kingdom, Germany, nԑ Holland.<ref>[https://web.archive.org/web/20170725040545/http://m.peacefmonline.com/pages/showbiz/news/201707/321419.php "Highlife Legend Paapa Yankson Dead"]. Peace FM Online. 21 July 2017. Archived from [http://m.peacefmonline.com/pages/showbiz/news/201707/321419.php the original] on 25 July 2017. Retrieved 23 July 2017.</ref> == Ya’an piini == Yankson da di’e piini kanԑ an Grand Medal bԑ [[Ghana]] yʋʋm tusayi nԑ ayuobʋ Girima tisib nԑ ya’an piini malima ni, onԑ da an gͻmԑna zugraan sankan anԑ [[John Agyekum Kufuor|John Agyekum Kufour]], ba da tis o piinkan on sʋŋ Ghana yʋʋma pʋʋgin la zug.<ref name=":2">[https://web.archive.org/web/20170728165803/https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Ghana-Honours-Her-Heroes-Heroines-106746 "Ghana Honours Her Heroes, Heroines"]. Ghana Web. 1 July 2006. Archived from [https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Ghana-Honours-Her-Heroes-Heroines-106746 the original] on 28 July 2017. Retrieved 23 July 2017.</ref> Onԑ da an yiiga di’e ya’an piini kaŋa ban da lԑbis maliŋ la na yʋʋm tʋsayi nԑ ayuobʋ ni la<ref name=":2" />. O da di’e piinkanԑ buon Lifetime Achievement Award bԑ yʋʋm tusayi nԑ piinԑ ayͻpͻi [[Vodafone Ghana Music Awards]] ni. == Naar yʋma == Yʋʋm tusayi nԑ piinԑ ayuobʋ ni, Yankson da tadig nԑ ka pʋ lԑn tͻn’ͻn kԑn ya’asԑ. O da zin’in pͻn’ͻr kԑԑkԑ ni yʋʋm yʋʋma bԑ Exclusive Men of The Year Awards Sigir nwadig la ni, ka lԑn maal ala bԑ Bottles & Bands Festival yʋʋm tusayi nԑ piinԑ ayuobʋ, Sapal nwadig la ni.<ref>[http://nkonkonsa.com/2016/06/21/watch-paapa-yankson-performs-in-a-wheelchair/ "Watch: Paapa Yankson performs in a wheelchair"]. Nkonkonsa.com. 21 June 2016. Retrieved 25 July 2017.</ref><ref>[http://www.omanfm1071.com/single-post/2016/11/24/Paapa-Yankson-rewarded-after-abandoning-hospital-bed-for-stage "Paapa Yankson rewarded after abandoning hospital bed for stage"]. ''Oman FM''. 24 November 2016. Retrieved 25 July 2017<sup>[''[[:en:Wikipedia:Link_rot|permanent dead link]]'']</sup></ref> Yʋʋm tusayi nԑ piinԑ ayͻpͻi, Mͻraʋg nwadig la dapisi nԑ yinnԑ daar, o yidim da yis labaar na ye o lԑn kae dunia ya’asԑ.<ref>Abubakar Ibrahim (21 July 2017). [http://www.myjoyonline.com/entertainment/2017/july-21st/highlife-legend-paapa-yankson-has-died.php "Highlife legend Paapa Yankson has died"]. My Joy Online. Retrieved 23 July 2017.</ref> Labaar da pa’al ye o da gbis nԑ tͻl [[Arizum daar]] bԑ o yin Dansoman linԑ bԑ Accra.<ref>[https://web.archive.org/web/20170722221041/http://3news.com/paapa-yankson-passes-away/ "Paapa Yankson passes away"]. 3News. 21 July 2017. Archived from [http://3news.com/paapa-yankson-passes-away/ the original] on 22 July 2017. Retrieved 23 July 2017.</ref><ref>[https://www.modernghana.com/news/789711/sad-news-paapa-yankson-is-dead.html "Sad News!! Paapa Yankson Is Dead"]. Modern Ghana. 21 July 2017. Retrieved 23 July 2017.</ref> Paapa Yankson da mͻr yʋma pisyͻpͻi nԑ atan’ ka nyaan kpi, o yidim pa’al ye o da bԑn’ԑ ya ka li yuug. == Gbanvԑԑnsa == kz98o2si1rw9vkzzeh4vqwlfm53azqm