Wikipiidia kuswiki https://kus.wikipedia.org/wiki/Zug_lakir MediaWiki 1.47.0-wmf.5 first-letter Miidia Lakir kanɛ bɛ di kɔn Sɔnsʋg zin'ig Tʋmtʋm Tʋmtʋm sɔnsʋg zin'ig Wikipiidia Wikipiidia sɔnsʋg zin'ig Faal Faal sɔnsʋg zin'ig MiidiaWiki MiidiaWiki sɔnsʋg zin'ig Tɛmpilet Tɛmpilet sɔnsʋg zin'ig Sʋŋir zin'ig Sʋŋir sɔnsʋg zin'ig Bɛn Bɛn sɔnsʋg zin'ig TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Sometutuza (Keta) 0 2342 18290 2026-06-09T21:32:02Z Hannah Anasco 144 I created article 18290 wikitext text/x-wiki '''Keta-Sometutuza''' bɛɛ '''Keta-Sometutu Festival''' anɛ yʋʋm-yʋʋm malʋŋ kanɛ ka na’anam nɛ nimbanɛ bɛ Agbozume dinɛ Ketu South District kanɛ bɛ Volta Region of Ghana la maan. Hogbetsotso festival ya’a gaad, di ɛɛnti nᴐknɛ bakᴐi ayi’ saŋa ka ba maal maʋŋ kaŋa. Somey nidib banɛ bɛ Agbozume, Denu nɛ tɛmbanɛ bɛ kʋkua’am la ɛɛnti maan malʋŋ la ye ba tien ban da yi Keta bɛ yʋʋm tusir, kᴐbisyᴐpᴐi nɛ piswai nɛ ayi paae piswai nɛ anaasi (1792-94) ni Keta nɛ Anloga zaba la nya’aŋ. Ba ɛɛnti maal malʋŋ la nɛ Asibid daar kanɛ paasi atan’ bɛ nwadis piinɛ yinnɛ la ni. == Malʋŋ la maalʋg == Pʋ’asada vɛnllim pa’alʋg di’ema bɛ malʋŋ la ni. Dabistita’ar mɛ bɛ ka na’anam na zin’in nɛ ba nidib. Malʋŋ la ɛɛnti pin’ilnɛ nɛ buudi malima maalʋg bɛ Keta ka dabistita’ar la bɛɛ Agbozume. Na’abibis la wʋsa na keŋ pʋ’ʋs na’aparinyaŋ la ka lɛm kɛ ka o baŋ ye ba na zi’e o nya’aŋ kiŋ-kiŋ. Malʋŋ la saŋa, Ewe Kente nam buudi kᴐn’ᴐb-kᴐn’ᴐb ɛɛnti bɛ, la’anɛ buudi malima fuud buudi kᴐn’ᴐb-kᴐn’ᴐb banɛ ka ba pan’ami ba mɛŋ. == Nyᴐᴐd == Ba maan malʋŋ la nɛ ye Ba tien ban da yi Keta la, zin’ikanɛ ka bay ii yʋ’ʋn keŋ zin’ikanɛ ka bɛ la. == Gbanvɛɛnsa == s8ve9lahbl37452vxvh9xwnwy7dzkyn 18291 18290 2026-06-09T21:39:40Z Hannah Anasco 144 I added a references 18291 wikitext text/x-wiki '''Keta-Sometutuza''' bɛɛ '''Keta-Sometutu Festival''' anɛ yʋʋm-yʋʋm malʋŋ kanɛ ka na’anam nɛ nimbanɛ bɛ Agbozume dinɛ [[Ketu South Constituency|Ketu South District]] kanɛ bɛ [[Volta Region]] of [[Ghana]] la maan. [[Hogbetsotso festival]] ya’a gaad, di ɛɛnti nᴐknɛ bakᴐi ayi’ saŋa ka ba maal maʋŋ kaŋa. Somey nidib banɛ bɛ Agbozume, Denu nɛ tɛmbanɛ bɛ kʋkua’am la ɛɛnti maan malʋŋ la ye ba tien ban da yi Keta bɛ yʋʋm tusir, kᴐbisyᴐpᴐi nɛ piswai nɛ ayi paae piswai nɛ anaasi (1792-94) ni Keta nɛ Anloga zaba la nya’aŋ.<ref name=":0">[https://ghanaemberlin.de/travel-tourism/festival/ "Festival | The Embassy of the Republic of Ghana, Berlin, Germany"]. Retrieved 2020-08-17.</ref><ref>[https://www.fiandadghanalimited.com/keta-sometutuza-festival/ "Keta Sometutuza Festival – FIANDAD GHANA LIMITED"]. Retrieved 2020-08-17.</ref> Ba ɛɛnti maal malʋŋ la nɛ Asibid daar kanɛ paasi atan’ bɛ nwadis piinɛ yinnɛ la ni.<ref>[https://www.easytrackghana.com/cultural-overview-ghana_festivals.php "Festivals Ghana - Easy Track Ghana"]. ''www.easytrackghana.com''. Retrieved 2020-08-17.</ref><ref>[https://touringghana.com/volta-region/ "Volta Region"]. ''touringghana.com''. 2016-02-24. Retrieved 2020-08-17.</ref> == Malʋŋ la maalʋg == Pʋ’asada vɛnllim pa’alʋg di’ema bɛ malʋŋ la ni. Dabistita’ar mɛ bɛ ka na’anam na zin’in nɛ ba nidib. Malʋŋ la ɛɛnti pin’ilnɛ nɛ buudi malima maalʋg bɛ Keta ka dabistita’ar la bɛɛ Agbozume. Na’abibis la wʋsa na keŋ pʋ’ʋs na’aparinyaŋ la ka lɛm kɛ ka o baŋ ye ba na zi’e o nya’aŋ kiŋ-kiŋ.<ref name=":0" /><ref>admin (2020-05-26). [https://visitvoltaregion.com/2020/05/26/keta-sometutuza/ "KETA – SOMETUTUZA"]. ''Visit Volta Region''. Retrieved 2020-08-17.</ref> Malʋŋ la saŋa, Ewe Kente nam buudi kᴐn’ᴐb-kᴐn’ᴐb ɛɛnti bɛ, la’anɛ buudi malima fuud buudi kᴐn’ᴐb-kᴐn’ᴐb banɛ ka ba pan’ami ba mɛŋ.<ref name=":1">[http://www.slutchtours.com/?page_id=21 "Festivals – Slutchtours".] Retrieved 2020-08-17.</ref> == Nyᴐᴐd == Ba maan malʋŋ la nɛ ye Ba tien ban da yi Keta la, zin’ikanɛ ka bay ii yʋ’ʋn keŋ zin’ikanɛ ka bɛ la.<ref name=":1" /> == Gbanvɛɛnsa == ll6sgtd4cnsfyidwr1af8x6xqlzptom Agbamevo Festival 0 2343 18292 2026-06-09T21:41:27Z Hannah Anasco 144 I created article 18292 wikitext text/x-wiki '''Agbamevo Festival''' (Kente Festival) anɛ yʋʋm-yʋʋm malʋŋ kanɛ ka na’anam nɛ nimbanɛ bɛ Agotime Traditional Area. Di anɛ kilometers bi’ela lɛbid Ho dinɛ Volta Region of Ghana la ya-nya’aŋ. Ba ɛɛnti maal malʋŋ lanɛ nwadisa anii la ni. Ba anɛ Ga-Adangbe nam. Agbamevo gbin anɛ 'loom-cloth' bɛ Ewe buudi pian’adin. == Malʋŋ la maalʋg == Malʋŋ la daar, na’anam nɛ ba nidib ɛɛnti yɛnɛ Kente buudi kᴐn’ᴐb-kᴐn’ᴐb. Ba mɛ ɛɛnti nya’a gᴐs onɛ mi’ Kente ʋgʋbi gati o taaba  ka diis o na’am. Zaam ya’a ma’ae, ba ɛɛnti maalnɛ 'Miss Kente'. == Nyᴐᴐd == Ba maan malʋŋ la nɛ ka li yinɛ Agotime nidibi yɛl ye banɛ da pin’ili ʋg Kente yiiga bɛ Ghana la. Nidib ɛɛnti naan lalli nɛ yamma wʋsa ken’ malʋŋ la nina. == Gbanvɛɛnsa == mcfpsfb9b58ybkkcgx41pfkoc92nmof 18293 18292 2026-06-09T21:48:30Z Hannah Anasco 144 I added a references 18293 wikitext text/x-wiki '''Agbamevo Festival''' (Kente Festival) anɛ yʋʋm-yʋʋm malʋŋ kanɛ ka na’anam nɛ nimbanɛ bɛ Agotime Traditional Area. Di anɛ kilometers bi’ela lɛbid Ho dinɛ [[Volta Region]] of [[Ghana]] la ya-nya’aŋ.<ref>[https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Agotime-Konor-ask-government-to-support-kente-industry-219246 "Agotime Konor ask government to support kente industry".] ''www.ghanaweb.com''. 19 September 2011. Retrieved 2020-08-18.</ref><ref>Agbewode, Samuel (8 September 2009). [https://allafrica.com/stories/200909090867.html "Ghana: Chiefs and People of Agortime Celebrate Agbamevor Za in Style".] ''All Africa''.</ref> Ba ɛɛnti maal malʋŋ lanɛ nwadisa anii la ni.<ref>[https://flygoldstar.com/tour-packages-volta-region.html "Goldstar Air | Tour Packages Volta Region".] ''flygoldstar.com''. Retrieved 2020-08-18.</ref><ref>[https://visitghana.com/attractions/kpetoe-kente-weaving-village/ "Visit Ghana | Kpetoe Kente Weaving Village"]. ''Visit Ghana''. Retrieved 2020-08-18.</ref> Ba anɛ Ga-Adangbe nam.<ref>[https://touringghana.com/volta-region/ "Volta Region"]. ''touringghana.com''. 2016-02-24. Retrieved 2020-08-18.</ref> Agbamevo gbin anɛ 'loom-cloth' bɛ Ewe buudi pian’adin.<ref>[https://finearts.northcentralcollege.edu/news/agbamevo-voice-ewe-kente-weaver-exhibit-through-may-1 ""Agbamevo: The Voice of the Ewe Kente Weaver," exhibit through May 1 | North Central College Fine & Performing Arts".] ''finearts.northcentralcollege.edu''. Retrieved 2020-08-18.</ref> == Malʋŋ la maalʋg == Malʋŋ la daar, na’anam nɛ ba nidib ɛɛnti yɛnɛ Kente buudi kᴐn’ᴐb-kᴐn’ᴐb. Ba mɛ ɛɛnti nya’a gᴐs onɛ mi’ Kente ʋgʋbi gati o taaba  ka diis o na’am. Zaam ya’a ma’ae, ba ɛɛnti maalnɛ 'Miss Kente'.<ref>[https://www.easytrackghana.com/cultural-overview-ghana_festivals.php "Festivals Ghana - Easy Track Ghana".] ''www.easytrackghana.com''. Retrieved 2020-08-18.</ref> == Nyᴐᴐd == Ba maan malʋŋ la nɛ ka li yinɛ Agotime nidibi yɛl ye banɛ da pin’ili ʋg Kente yiiga bɛ [[Ghana]] la. Nidib ɛɛnti naan lalli nɛ yamma wʋsa ken’ malʋŋ la nina.<ref>[https://ghanaemberlin.de/travel-tourism/festival/ "Festival | The Embassy of the Republic of Ghana, Berlin, Germany".] Retrieved 2020-08-18.</ref> == Gbanvɛɛnsa == 2rthtsos8akq6016lbvz2r9yu90oxop Akwantutenten 0 2344 18294 2026-06-09T22:04:44Z Hannah Anasco 144 I created article 18294 wikitext text/x-wiki '''Akwantutenten Festival''' anɛ yʋʋm-yʋʋm malʋŋ kanɛ ka na’anam nɛ nimbanɛ bɛ Worawora dinɛ bɛ Jasikan District, Oti Region sʋ’ʋlʋ, Ghana ka da an Volta region nimbanɛ aan Akans la. Ba ɛɛnti maal malʋŋ lanɛ nwadisa awai la ni. == Malʋŋ la maalʋg == Malʋŋ la daar, na’anam nɛ ba nidib ɛɛnti la’asi zin’in. nimbanɛ bɛ Worawora tɛmpʋʋgin nɛ kuku’am wʋsa nɛ Kambʋmis banɛ bɛ zin’iseba ɛɛnti la’asna ye ba pa’al ban mᴐr la’asieba. Ba ɛɛnti yɛnɛ fusabila ka nyaan maal malʋŋ kanɛ duusid ka maanɛ ba na’am kʋk la nyain. == Nyᴐᴐd == Ba maan malʋŋ lanɛ ye ba tien nimbanɛ bɛ Worawora la da yi Kuntunase dinɛ bɛ Ashanti-teŋin ken’ zin’ikanɛ ka ba bɛ nananna la. Malʋŋ la ɛɛnti ta’as ka ba nwien dʋ zuorin keŋnɛ ba zin’ikʋdʋgʋn. == Gbanvɛɛnsa == 3aw66spmpasdryfpghlph9j9e30kxnt 18295 18294 2026-06-09T22:18:19Z Hannah Anasco 144 I added a references 18295 wikitext text/x-wiki '''Akwantutenten Festival''' anɛ yʋʋm-yʋʋm malʋŋ kanɛ ka na’anam nɛ nimbanɛ bɛ Worawora dinɛ bɛ [[Jasikan District]], [[Oti Region|Oti Region sʋ’ʋlʋm]], [[Ghana]] ka da an [[Volta Region|Volta region]] nimbanɛ aan Akans la.<ref name=":0">[https://web.archive.org/web/20200813074601/https://ghanaemberlin.de/travel-tourism/festival/ "Festival | The Embassy of the Republic of Ghana, Berlin, Germany".] Archived from [https://ghanaemberlin.de/travel-tourism/festival/ the original] on 2020-08-13. Retrieved 2020-08-17.</ref><ref>[https://touringghana.com/volta-region/ "Volta Region".] ''touringghana.com''. 2016-02-24. Retrieved 2020-08-17.</ref><ref>[https://www.modernghana.com/news/17034/asantehene-to-visit-volta-region.html "Asantehene to Visit Volta Region"]. ''Modern Ghana''. Retrieved 2020-08-17.</ref><ref name=":1">[https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Worawora-celebrate-Akwantutenten-festival-28093 "Worawora celebrate Akwantutenten festival".] ''www.ghanaweb.com''. 6 October 2002. Retrieved 2020-08-17.</ref><ref>[http://www.s158663955.websitehome.co.uk/ghanaculture/mod_print.php?archiveid=1829 "National Commission on Culture - Ghana - TRADITIONAL FESTIVALS IN GHANA".] ''www.s158663955.websitehome.co.uk''. Retrieved 2020-08-17.</ref> Ba ɛɛnti maal malʋŋ lanɛ nwadisa awai la ni.<ref>[https://flygoldstar.com/tour-packages-volta-region.html "Goldstar Air | Tour Packages Volta Region"]. ''flygoldstar.com''. Retrieved 2020-08-17.</ref> == Malʋŋ la maalʋg == Malʋŋ la daar, na’anam nɛ ba nidib ɛɛnti la’asi zin’in. Nimbanɛ bɛ Worawora tɛmpʋʋgin nɛ kuku’am wʋsa nɛ Kambʋmis banɛ bɛ zin’iseba ɛɛnti la’asna ye ba pa’al ban mᴐr la’asieba.<ref>[https://web.archive.org/web/20210809073035/https://www.fiandadghanalimited.com/akwantutenten-festival/ "Akwantutenten Festival – FIANDAD GHANA LIMITED".] Archived from [https://www.fiandadghanalimited.com/akwantutenten-festival/ the original] on 2021-08-09. Retrieved 2020-08-17.</ref> Ba ɛɛnti yɛnɛ fusabila ka nyaan maal malʋŋ kanɛ duusid ka maanɛ ba na’am kʋk la nyain.<ref>admin (2020-05-26). [https://web.archive.org/web/20200806152656/https://visitvoltaregion.com/2020/05/26/akwantutenten-festival-of-the-people-of-worawora-akan/ "AKWANTUTENTEN FESTIVAL OF THE PEOPLE OF WORAWORA (AKAN)"]. ''Visit Volta Region''. Archived from [https://visitvoltaregion.com/2020/05/26/akwantutenten-festival-of-the-people-of-worawora-akan/ the original] on 2020-08-06. Retrieved 2020-08-17.</ref> == Nyᴐᴐd == Ba maan malʋŋ lanɛ ye ba tien nimbanɛ bɛ Worawora la da yi Kuntunase dinɛ bɛ [[Ashanti Region|Ashanti-teŋin]] ken’ zin’ikanɛ ka ba bɛ nananna la.<ref name=":1" /> Malʋŋ la ɛɛnti ta’as ka ba nwien dʋ zuorin keŋnɛ ba zin’ikʋdʋgʋn.<ref name=":0" /> == Gbanvɛɛnsa == o7t79shax1yqd1syllrp1311xop7y6f Sɔnsʋg zin'ig:Rice festival 1 2345 18296 2026-06-09T22:24:57Z Atimbilla Windol Monica 756 Created page with "Festival Rice anɛ tɛɛns bun maalʋŋ di'em banɛ ka Na'ab nam nɛ nidib ba bɛ bɛ Akpafu Volta religion bɛ Ghana.Di ɛɛnti di'emid bɛ yʋʋmpaal nwadiŋ yinne (1)(2)(3)(4)(5) Di'ema Saŋkana wusa maalʋŋ la, saam ɛɛnti ken ti ba tɔt diid nɛ daan. Ka nidib yɛɛ ba buudi fuut la nɛ li daa bɛ durbar Na'ab la. Lʋmis nɛ wa'a mɛ daa bɛ.(6) Nyɔɔnr Nɛ'ɛŋa maalʋŋ anɛ malʋŋ vɔɔ ti zanbin bʋnnyalʋŋ kanɛ daa maal bɛ paalʋŋ bɛ dinɛ daa..." 18296 wikitext text/x-wiki Festival Rice anɛ tɛɛns bun maalʋŋ di'em banɛ ka Na'ab nam nɛ nidib ba bɛ bɛ Akpafu Volta religion bɛ Ghana.Di ɛɛnti di'emid bɛ yʋʋmpaal nwadiŋ yinne (1)(2)(3)(4)(5) Di'ema Saŋkana wusa maalʋŋ la, saam ɛɛnti ken ti ba tɔt diid nɛ daan. Ka nidib yɛɛ ba buudi fuut la nɛ li daa bɛ durbar Na'ab la. Lʋmis nɛ wa'a mɛ daa bɛ.(6) Nyɔɔnr Nɛ'ɛŋa maalʋŋ anɛ malʋŋ vɔɔ ti zanbin bʋnnyalʋŋ kanɛ daa maal bɛ paalʋŋ bɛ dinɛ daa gaad la (7) Zugsɔb n55cpc1l8rxmtkubfzpvko635dhmkpa 18298 18296 2026-06-09T22:35:25Z Agurwin Isaac 48 corrected an error 18298 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 Rice festival 0 2346 18297 2026-06-09T22:34:31Z Agurwin Isaac 48 I created an article 18297 wikitext text/x-wiki '''Festival Rice''' anɛ tɛɛns bun maalʋŋ di'em banɛ ka Na'ab nam nɛ nidib ba bɛ bɛ Akpafu Volta religion bɛ Ghana.Di ɛɛnti di'emid bɛ yʋʋmpaal nwadiŋ yinne. (1)(2)(3)(4)(5) == Maluŋ la maalug == Di'ema Saŋkana wusa maalʋŋ la, saam ɛɛnti ken ti ba tɔt diid nɛ daan. Ka nidib yɛɛ ba buudi fuut la nɛ li daa bɛ durbar Na'ab la. Lʋmis nɛ wa'a mɛ daa bɛ.(6) == Nyɔɔnd == Nɛ'ɛŋa maalʋŋ anɛ malʋŋ vɔɔ ti zanbin bʋnnyalʋŋ kanɛ daa maal bɛ paalʋŋ bɛ dinɛ daa gaad la (7) 3fhfpos9qfby8dhzinw292497ap9c0r Asafua Festival 0 2347 18299 2026-06-09T22:49:06Z Hannah Anasco 144 I added a references 18299 wikitext text/x-wiki '''Asafua Festival''' anɛ yʋʋm-yʋʋm malʋŋ kanɛ ka na’anam nɛ nimbanɛ bɛ Sekondi dinɛ bɛ [[Western Region]] of [[Ghana]] la maan. Ba ɛɛnti maal malʋŋ la bɛnɛ nwadisa ayuobʋ la ni.<ref>[https://www.easytrackghana.com/cultural-overview-ghana_festivals.php "Festivals Ghana - Easy Track Ghana"]. ''www.easytrackghana.com''. Retrieved 2020-08-22.</ref><ref>[https://www.ghanaconsulatedubai.com/tourism.html "The Consulate General Of The Republic of GHANA in The United Arab Emirates (Dubai)"]. ''www.ghanaconsulatedubai.com''. Retrieved 2020-08-22.</ref><ref>[http://ghanareview.com/festivals2.html "GhanaReview International--- Ghana Tourism".] ''ghanareview.com''. Retrieved 2020-08-22.</ref><ref>[https://tourghana.com/destination/london/ "Ghana Festivals – Tour Ghana".] Retrieved 2020-08-22.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20210118192700/http://www.slutchtours.com/?page_id=21 "Festivals – Slutchtours".] Archived from [http://www.slutchtours.com/?page_id=21 the original] on 2021-01-18. Retrieved 2020-08-22.</ref> == Malʋŋ la maalʋg == Malʋŋ la ya’a paae, ba ɛɛnti kaanbi buol saam ka ba kena pʋdʋg diib nɛ daam nɛ ba. Nidib la ɛɛnti yɛnɛ buudi malima la’ad ka maal la’astita’ar ka na’anam la wʋsa la’asna. Ka bʋnnwɛ’ɛda nwɛ’ɛd ka ba wa’ad.<ref>[http://www.ghanaembassyiran.com/en/page/majorfestivals "Major Festivals".] ''www.ghanaembassyiran.com''. Retrieved 2020-08-21.</ref> == Nyᴐᴐd == Ba ɛɛnti maal malʋŋ la ye di maali Asafua win la nyain.<ref>[https://touringghana.com/festivals/ "Festivals in Ghana"]. ''touringghana.com''. 2016-02-24. Retrieved 2020-08-22.</ref> == Gbanvɛɛnsa == szhvqjmssdxys213v51m4i9nz1dzr16 Amu Festival 0 2348 18300 2026-06-09T23:05:04Z Hannah Anasco 144 I created article 18300 wikitext text/x-wiki '''Amu''' bɛɛ '''Rice Festival''' anɛ yʋʋm-yʋʋm bunnib malʋŋ kanɛ ka na’anam nɛ nimbanɛ bɛ Vane dinɛ an tɛmpʋtita’ari tis Avatime nidib la. Di bɛnɛ Ho West District bɛ Volta Region of Ghana la. Ba da maan malʋŋ la nɛ Nwadis piinɛ ayinne bɛɛ piinɛ ayi’ la ni. Ninsieba mɛ yɛl ye ba maan malʋŋ lanɛ nwadisa awai bɛɛ piiga la ni. == Malʋŋ la maalʋŋ == Malʋŋ la daar bʋnnwɛ’ɛda nwɛ’ɛdnɛ, ka banɛ wa’ad wa’ad ka yʋʋma mɛ kpɛlim sʋakid. == Nyᴐᴐd == Ba maan malʋŋ lanɛ ba ya’a ti kia mui naae nwɛnɛ di yʋ’ʋr la an si’em la. Nidib la yɛl ye ba da yinɛ Ahanta dinɛ bɛ Western region la baba ka zabi faaen zin’ikanɛ ka ba yʋ’ʋm bɛ nananna la yis nimbanɛ da su’oe di la nu’usin == Gbanvɛɛnsa == 7vb287bj0nq3zjruv0l3uktr9kknoji 18301 18300 2026-06-09T23:14:41Z Hannah Anasco 144 I added a references 18301 wikitext text/x-wiki '''Amu''' bɛɛ '''Rice Festival''' anɛ yʋʋm-yʋʋm bunnib malʋŋ kanɛ ka na’anam nɛ nimbanɛ bɛ Vane dinɛ an tɛmpʋtita’ari tis Avatime nidib la.<ref>Ghana Broadcasting Corporation (6 September 2019). [https://www.gbcghanaonline.com/general/2019-avatime-amu-festival-launched-in-accra/2019/ "2019 Avatime Amu Festival launched in Accra"]. ''GBC Ghana Online''. [https://web.archive.org/web/20210809074920/https://www.gbcghanaonline.com/general/2019-avatime-amu-festival-launched-in-accra/2019/ Archived] from the original on 2021-08-09.</ref><ref>[https://www.modernghana.com/news/657591/people-of-avatime-celebrates-amu-festival.html "People of Avatime celebrates Amu festival".] ''Modern Ghana''. Retrieved 2020-08-18.</ref> Di bɛnɛ [[Ho West Constituency|Ho West District]] bɛ [[Volta Region]] of [[Ghana]] la. Ba da maan malʋŋ la nɛ Nwadis piinɛ ayinne bɛɛ piinɛ ayi’ la ni.<ref>[https://flygoldstar.com/tour-packages-volta-region.html "Goldstar Air | Tour Packages Volta Region"]. ''flygoldstar.com''. Retrieved 2020-08-18.</ref> Ninsieba mɛ yɛl ye ba maan malʋŋ lanɛ nwadisa awai bɛɛ piiga la ni.<ref>[http://amedzofevillage.com/en/2017/04/01/amu-festival-rice-festival/ "Amu Festival"]. Retrieved 2020-08-18.</ref> == Malʋŋ la maalʋŋ == Malʋŋ la daar bʋnnwɛ’ɛda nwɛ’ɛdnɛ, ka banɛ wa’ad wa’ad ka yʋʋma mɛ kpɛlim sʋakid.<ref>[https://ghanaemberlin.de/travel-tourism/festival/ "Festival | The Embassy of the Republic of Ghana, Berlin, Germany".] Retrieved 2020-08-18.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20210809074919/https://www.fiandadghanalimited.com/amu-festival/ "Amu Festival – FIANDAD GHANA LIMITED".] Archived from [https://www.fiandadghanalimited.com/amu-festival/ the original] on 2021-08-09. Retrieved 2020-08-18.</ref> == Nyᴐᴐd == Ba maan malʋŋ lanɛ ba ya’a ti kia mui naae nwɛnɛ di yʋ’ʋr la an si’em la.<ref>[https://www.ghanaiantimes.com.gh/avatime-traditional-area-celebrates-amu-festival/ "Avatime Traditional Area celebrates Amu Festival".] ''[[:en:Ghanaian_Times|Ghanaian Times]]''. Accra, Ghana. 2019-11-12. Retrieved 2020-08-18.</ref><ref>[https://104.196.130.246/news/amu-festival-re-launched-to-boost-tourism-and-agricultural-potential-of-avatime/ "Amu festival re-launched to boost tourism and agricultural potential of Avatime"]. ''MyJoyOnline.com''. 2010-10-04. Retrieved 2020-08-18.</ref><ref>Dogbevi, Emmanuel (2010-10-02). [https://www.ghanabusinessnews.com/2010/10/02/amu-festival-of-avatime-to-attract-tourists/ "Amu Festival of Avatime to attract tourists".] ''Ghana Business News''. Retrieved 2020-08-18.</ref> Nidib la yɛl ye ba da yinɛ Ahanta dinɛ bɛ [[Western Region|Western region]] la baba ka zabi faaen zin’ikanɛ ka ba yʋ’ʋm bɛ nananna la yis nimbanɛ da su’oe di la nu’usin.<ref>[https://touringghana.com/volta-region/ "Volta Region".] ''touringghana.com''. 2016-02-24. Retrieved 2020-08-18.</ref><ref>[https://www.easytrackghana.com/cultural-overview-ghana_festivals.php "Festivals Ghana - Easy Track Ghana"]. ''www.easytrackghana.com''. Retrieved 2020-08-18.</ref> == Gbanvɛɛnsa == ryznzr7abiq1z0m84p243l31jhrhwel Paragbeile Festival 0 2349 18302 2026-06-09T23:23:11Z Hannah Anasco 144 I created article 18302 wikitext text/x-wiki '''Paragbeile Festival''' anɛ yʋʋm-yʋʋm malʋŋ kanɛ ka na’anam nɛ nimbanɛ bɛ Tumu dinɛ bɛ Upper West Region of Ghana la maan. Ba maan malʋŋ la bɛnɛ Yʋʋmpaal nwadig la nɛ Fugfug nwadig la ni == Malʋŋ la maalʋŋ == Malʋŋ la daar, ba ɛɛnti kaanbi buol saam ka ba kena pʋdʋg diib nɛ daam nɛ ba. Nidib la ɛɛnti yɛnɛ buudi malima la’ad ka na’anam la la’asi zin’in babir yinne ka bʋnnwɛ’ɛda nwɛ’ɛd ka ba wa’ad == Nyᴐᴐd == Ba maan malʋŋ la ye ba tien yɛlbanɛ da naam kʋdʋmin yɛla. == Gbanvɛɛnsa == jqy4vff922v0enzfvk3pirn2rk77epz 18303 18302 2026-06-09T23:27:54Z Hannah Anasco 144 I added a references 18303 wikitext text/x-wiki '''Paragbeile Festival''' anɛ yʋʋm-yʋʋm malʋŋ kanɛ ka na’anam nɛ nimbanɛ bɛ Tumu dinɛ bɛ [[Upper West Region]] of [[Ghana]] la maan. Ba maan malʋŋ la bɛnɛ Yʋʋmpaal nwadig la ni<ref>[https://www.easytrackghana.com/cultural-overview-ghana_festivals.php "F'''estivals Ghana - Easy Track Ghana".'''] '''''www.easytrackghana.com''. Retrieved 2020-08-23.'''</ref><ref>Briggs, Philip; Rushton, Katherine (2007). ''[https://books.google.com/books?id=d2D0IQCQP9IC&q=Paragbeile+Festival&pg=PA417 Ghana: The Bradt Travel Guide]''. Bradt Travel Guides. [[:en:ISBN_(identifier)|ISBN]] [[:en:Special:BookSources/978-1-84162-205-7|<bdi>978-1-84162-205-7</bdi>.]]</ref> nɛ Fugfug nwadig la ni.<ref>[https://www.petitfute.co.uk/v49743-tumu/ "Visit Tumu / Ghana - Travel guide of Tumu - Petit Fute"]. ''www.petitfute.co.uk''. Retrieved 2020-08-23.</ref> == Malʋŋ la maalʋŋ == Malʋŋ la daar, ba ɛɛnti kaanbi buol saam ka ba kena pʋdʋg diib nɛ daam nɛ ba. Nidib la ɛɛnti yɛnɛ buudi malima la’ad ka na’anam la la’asi zin’in babir yinne ka bʋnnwɛ’ɛda nwɛ’ɛd ka ba wa’ad.<ref>[http://www.ghanaembassyiran.com/en/page/majorfestivals "Major Festivals"]. ''www.ghanaembassyiran.com''. Retrieved 2020-08-21.</ref> == Nyᴐᴐd == Ba maan malʋŋ la ye ba tien yɛlbanɛ da naam kʋdʋmin yɛla.<ref>[https://www.ghanaconsulatedubai.com/tourism.html "The Consulate General Of The Republic of GHANA in The United Arab Emirates (Dubai)".] ''www.ghanaconsulatedubai.com''. Retrieved 2020-08-21.</ref> == Gbanvɛɛnsa == nouqjxky7qx56cdc87heq1y63c1o420 Nkyidwo 0 2350 18304 2026-06-09T23:42:42Z Hannah Anasco 144 I created article 18304 wikitext text/x-wiki '''Nkyidwo Festival''' anɛ yʋʋm-yʋʋm malʋŋ kanɛ ka na’anam nɛ nidib banɛ bɛ Essumeja dinɛ bɛ Bekwai District dinɛ bɛ Ashanti Region of Ghana la maan. Ba ɛɛnti maali li bɛnɛ Tini daar kanɛ an naar bɛ Nwadis piinɛ yinne la ni la bɛɛTini daar onɛ gaad tuon nwadis piinɛ ayi’ bɛɛ Samanpiid nwadig la ni. == Malʋŋ la maalʋŋ == Ba mᴐr dabistita’ar ka ba maali tis buudi kpɛɛmnam ka maal buudi malima bɛ Asantemanso tiisin la, zin’ikanɛ ka ba yɛl ye dinɛ an Kambʋmis tuŋ nya’ar la. Nidib la kaanbid bada la ye ba tisi ba albarika, kpan’am ka mɛ gu’ ba. == Nyᴐᴐd == Ba maan malʋŋ la nɛ ye ba tien Kabʋmis yaanam ayᴐpᴐi banɛ ka ba da yɛl ye ba naanɛ teŋin yina la, ka di yʋ’ʋn an Ashanti pin’ilʋg la. Nidib yɛl ye, yɛlkaŋa da naamnɛ Atinidaar yʋ’ʋŋ ka baa nɛ wɛbaa dᴐlli ba. == Gbanvɛɛnsa == acf4jkkzcqtotu2kzn8xejz23pd23sb 18305 18304 2026-06-09T23:50:34Z Hannah Anasco 144 I added a references 18305 wikitext text/x-wiki '''Nkyidwo Festival''' anɛ yʋʋm-yʋʋm malʋŋ kanɛ ka na’anam nɛ nidib banɛ bɛ Essumeja dinɛ bɛ [[Bekwai Constituency|Bekwai District]] dinɛ bɛ [[Ashanti Region]] dinɛ bɛ [[Ghana]] la maan. Ba ɛɛnti maali li bɛnɛ Tini daar kanɛ an naar bɛ Nwadis piinɛ yinne la ni la bɛɛ Tini daar onɛ gaad tuon nwadis piinɛ ayi’ bɛɛ Samanpiid nwadig la ni.<ref name=":0">[https://web.archive.org/web/20200813074601/https://ghanaemberlin.de/travel-tourism/festival/ "Festival | The Embassy of the Republic of Ghana, Berlin, Germany".] Archived from [https://ghanaemberlin.de/travel-tourism/festival/ the original] on 2020-08-13. Retrieved 2020-08-17.</ref><ref>[https://www.easytrackghana.com/cultural-overview-ghana_festivals.php "Festivals Ghana - Easy Track Ghana"]. ''www.easytrackghana.com''. Retrieved 2020-08-17.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20200124134417/http://accra.rockvilleplace.com/ashanti-region/ "Ashanti Region – Rockville Place"]. Archived from [http://accra.rockvilleplace.com/ashanti-region/ the original] on 2020-01-24. Retrieved 2020-08-17.</ref> == Malʋŋ la maalʋŋ == Ba mᴐr dabistita’ar ka ba maali tis buudi kpɛɛmnam ka maal buudi malima bɛ Asantemanso tiisin la, zin’ikanɛ ka ba yɛl ye dinɛ an Kambʋmis tuŋ nya’ar la. Nidib la kaanbid bada la ye ba tisi ba albarika, kpan’am ka mɛ gu’ ba.<ref name=":1">[https://touringghana.com/festivals/ "Festivals in Ghana".] ''touringghana.com''. 2016-02-24. Retrieved 2020-08-17.</ref> == Nyᴐᴐd == Ba maan malʋŋ la nɛ ye ba tien Kabʋmis yaanam ayᴐpᴐi banɛ ka ba da yɛl ye ba naanɛ teŋin yina la, ka di yʋ’ʋn an Ashanti pin’ilʋg la.<ref name=":0" /><ref>[https://www.fiandadghanalimited.com/nkyidwo-festival/ "Nkyidwo Festival – FIANDAD GHANA LIMITED"]. Retrieved 2020-08-17.</ref> Nidib yɛl ye, yɛlkaŋa da naamnɛ Atinidaar yʋ’ʋŋ ka [[baa]] nɛ [[wɛbaa]] dᴐlli ba.<ref name=":1" /><ref>[https://web.archive.org/web/20210118192700/http://www.slutchtours.com/?page_id=21 "Festivals – Slutchtours"]. Archived from [http://www.slutchtours.com/?page_id=21 the original] on 2021-01-18. Retrieved 2020-08-17.</ref> == Gbanvɛɛnsa == l6ebb7dbwpyi480gbzlektshbau4cmz Sasadu Festival 0 2351 18306 2026-06-10T04:27:03Z Ndeego 425 I created an article with sections 18306 wikitext text/x-wiki '''Sasadu Festival''' anԑ yʋʋm-yʋʋm malʋŋ kanԑ ka na’anam nԑ nibid banԑ bԑ Sasadu sʋ’ʋlim banԑ an Alavanyo, Akrofu, Saviefe nԑ Sovie maan. Li bԑnԑ Hohoe Municipality kanԑ bԑ Volta Region Ghana sʋ’ʋlim la ni. Ba maan malʋŋ la nԑ Sawaar nwadig la ni. SASADU anԑ sͻb giŋi tis Sovie, Alavanyo, Saviefe, Akrofu Development Union linԑ an zanbini pa’an nͻŋilim nԑ ala’astaaba bԑ tԑԑns anaasi bama ni. Maalig Malima la saŋa, na’anam nԑ tԑԑns la nidib wʋsa la’asid taaba. Sʋ’ʋm Ban maan malʋŋ la si’el yela anԑ ba maligim mͻra ala’astaaba nԑ nͻͻryinԑ kԑn tԑԑns anaasi bama nina, ba si’ak ye ba da la’as nԑ naan Notsie linԑ bԑ Togoland kԑna zin’in anina. Gbanvԑԑnsa ehsko4gnuwzj9ccitf70hld9nsvk0lw 18307 18306 2026-06-10T04:31:26Z Ndeego 425 I added databox 18307 wikitext text/x-wiki {{databox|item=Q98492422}} '''Sasadu Festival''' anԑ yʋʋm-yʋʋm malʋŋ kanԑ ka na’anam nԑ nibid banԑ bԑ Sasadu sʋ’ʋlim banԑ an Alavanyo, Akrofu, Saviefe nԑ Sovie maan. Li bԑnԑ Hohoe Municipality kanԑ bԑ Volta Region Ghana sʋ’ʋlim la ni. Ba maan malʋŋ la nԑ Sawaar nwadig la ni. SASADU anԑ sͻb giŋi tis Sovie, Alavanyo, Saviefe, Akrofu Development Union linԑ an zanbini pa’an nͻŋilim nԑ ala’astaaba bԑ tԑԑns anaasi bama ni. Maalig Malima la saŋa, na’anam nԑ tԑԑns la nidib wʋsa la’asid taaba. Sʋ’ʋm Ban maan malʋŋ la si’el yela anԑ ba maligim mͻra ala’astaaba nԑ nͻͻryinԑ kԑn tԑԑns anaasi bama nina, ba si’ak ye ba da la’as nԑ naan Notsie linԑ bԑ Togoland kԑna zin’in anina. Gbanvԑԑnsa 551blon84r73qf6vxb4u12ugpqtmlg2 18308 18307 2026-06-10T04:42:51Z Ndeego 425 I added references and links 18308 wikitext text/x-wiki {{databox|item=Q98492422}} '''Sasadu Festival''' anԑ yʋʋm-yʋʋm malʋŋ kanԑ ka na’anam nԑ nibid banԑ bԑ Sasadu sʋ’ʋlim banԑ an Alavanyo, Akrofu, Saviefe nԑ Sovie maan. Li bԑnԑ [[Hohoe Constituency|Hohoe Municipality]] kanԑ bԑ [[Volta Region]] [[Ghana]] sʋ’ʋlim la ni.<ref>[https://web.archive.org/web/20210809075816/https://www.fiandadghanalimited.com/sasadu-festival/ "Sasadu Festival – FIANDAD GHANA LIMITED"]. Archived from [https://www.fiandadghanalimited.com/sasadu-festival/ the original] on 2021-08-09. Retrieved 2020-08-19.</ref><ref>[http://citifmonline.com/2017/11/alavanyo-62-yr-old-man-missing-in-suspected-kidnapping-murder/ "Alavanyo: 62-yr old man missing in suspected kidnapping, murder"]. ''Citi 97.3 FM - Relevant Radio. Always''. 2017-11-29. Retrieved 2020-08-19.</ref> Ba maan malʋŋ la nԑ Sawaar nwadig la ni.<ref>[https://flygoldstar.com/tour-packages-volta-region.html "Goldstar Air | Tour Packages Volta Region"]. ''flygoldstar.com''. Retrieved 2020-08-19.</ref><ref>[https://touringghana.com/volta-region/ "Volta Region"]. ''touringghana.com''. 2016-02-24. Retrieved 2020-08-19.</ref> SASADU anԑ sͻb giŋi tis Sovie, Alavanyo, Saviefe, Akrofu Development Union linԑ an zanbini pa’an nͻŋilim nԑ ala’astaaba bԑ tԑԑns anaasi bama ni.<ref>[https://myjoyonline.com/news/agriculture-is-backbone-to-better-ghana-agenda-veep/ "Agriculture is backbone to "Better Ghana Agenda" - Veep"]. ''MyJoyOnline.com''. 2010-11-07. Retrieved 2020-08-19.</ref> == Maalig == Malima la saŋa, na’anam nԑ tԑԑns la nidib wʋsa la’asid taaba.<ref name=":0">[https://ghanaemberlin.de/travel-tourism/festival/ "Festival | The Embassy of the Republic of Ghana, Berlin, Germany"]. Retrieved 2020-08-19.</ref><ref>[https://www.easytrackghana.com/cultural-overview-ghana_festivals.php "Festivals Ghana - Easy Track Ghana"]. ''www.easytrackghana.com''. Retrieved 2020-08-19.</ref><ref>Kyekye, Raymond (31 January 2009). [http://www.s158663955.websitehome.co.uk/ghanaculture/mod_print.php?archiveid=1458 "National Commission on Culture- Ghana- 'Sasadu' Festival"].</ref> == Sʋ’ʋm == Ban maan malʋŋ la si’el yela anԑ ba maligim mͻra ala’astaaba nԑ nͻͻryinԑ kԑn tԑԑns anaasi bama nina, ba si’ak ye ba da la’as nԑ naan Notsie linԑ bԑ Togoland kԑna zin’in anina.<ref>admin (2020-05-26). [https://visitvoltaregion.com/2020/05/26/sasadu-festival/ "SASADU FESTIVAL"]. ''Visit Volta Region''. Retrieved 2020-08-19.</ref><ref name=":0" /><ref>[https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/tourism/cms.php?ID=925 "Tourism, Volta Region"]. ''www.ghanaweb.com''. Retrieved 2020-08-19.</ref> == Gbanvԑԑnsa == otn70fjiiue9c0ydq6d2lsbh1323l4r Opemso Festival 0 2352 18309 2026-06-10T05:38:07Z Ndeego 425 I created an article with sections 18309 wikitext text/x-wiki '''Opemso Festival''' anԑ malʋŋ kanԑ ka ba maan yʋʋma ayi’ wʋsa bԑ Ghana ye ba zanbil  Otumfuo Osei Tutu I, Ashantis na’ab kanԑ da an yiiga daan la dʋ’am. Yʋ’ʋr kanԑ ka ba da tis Otumfuo Osei Tutu I yiiga ye ''Opemso'' la anԑ yʋ’ʋr kanԑ ka ba tisid Ashanti na’anam ka li pa’al ye ba mͻr paŋ ka pʋ zͻt dabi’em. Malʋŋ la saŋa, nidib la maan di’ema dͻlisid bʋnlinԑ da maal ka ba nyaan dʋ’a Tutu la yiiga ka nyaan kԑŋ kԑŋ paae zin’ig kanԑ ka tiis la’as ka ba buon ''Teneabasaso'' bԑԑ ''Kwantakese'' zin’ig kanԑ ka ba da dʋ’a o ka ba buon ye Kokofu-Anyinam kali bԑ Ashanti Region Ghana sʋ’ʋlim la. Tiis zin’igin la ba buon ye ''Teneabasaso'' bͻzugͻ, ba si’ak ye Otumfuo Osei Tutu I ma da gban’a nԑ kikaŋ tili zanl ka ʋnsi dʋa o.  Ba lԑn buon tiis zin’igin la sansi’eba nԑ ye ''Kwantakese'' bͻzugͻ, Ashanti nidib la si’ak ye suor kanԑ dͻlididi wa’ae zin’ig kanԑ ka ba da dʋa ba na’ab la anԑ suor kanԑ mͻr paŋ. == Pin’ilig == Ba maan Opemso festival malʋŋ la ye ba zanbil nԑ ba na’ab tita’ar kanԑ da an yiiga daan ka o yʋ’ʋr buon Otumfuo Osei Tutu I la dʋ’am dabisir ba tisid o girima bͻzugͻ, ba siak ye onԑ da la’as Akan buudi ayͻpͻi ka ba kilim na’am sʋ’ʋm Asante Kingdom. Sͻlima pʋʋgin, ba pa’al ye Nana Gyamfua Manu Kutusi, onԑ da an Otumfuo Osei Tutu I ma da pʋ paam biiga ka muk hali gʋ’ʋŋ, o pʋʋg da ԑԑnti kpa’ae nԑ. Tiim daan sͻ’ da bԑ Awukugua linԑ bԑ Akuapim district linԑ bԑ Eastern Region Ghana sʋ’ʋlim ka da an ba’akͻlig daani bԑ Tutu bada ni la da sʋŋ o siig pʋʋgin ye o paam dasaŋ. Biig la dʋ’am saŋa da paad la, Osei Tutu ma da kԑŋ o yaab pʋ’a san’ani bԑ Esiase linԑ bԑ Ashanti Region. Pʋa la da bԑ suor zugu wa’ae ka nan pʋ paae ka o dʋ’am saŋa paae. O da sͻs sʋŋiri yi ''Kaakawere'' kͻlig kanԑ bԑ Kokofu-Anyinam la ka yeli zi’el ye o na yͻ nua nԑ kͻlibirin daam, o ya’a nyaŋi dʋ’a yͻllim. Kͻlig la da sʋŋ o si’em anԑ o da kԑ ka tͻn’ͻs nam atan’ kԑn o sa’an na sʋŋ o. Ba da mͻr o kԑŋ paae onԑ da an pʋ’ana’ab tis Kokofu-Anyinam ka o da mͻr o kԑŋ zin’ig kanԑ an sʋ’ʋŋa guŋ tiig tita’ar gbinin. Li da anԑ Arizum daar, lin ka ba da pʋd o Kofi. == Maalig == Ba maan malʋŋ nԑ yʋʋma ayi’ wʋsa pʋʋgin. Malʋŋ la an nimmua hali tis Ashanti nidib la bͻzugͻ na’ab la da tis Asante nidib ti’ir ka ba nyԑ yͻlisim yi Gyamans nԑ Denkyiras nu’usin. Malʋŋ la maalig saŋa, Ashantis nidib la tusa-tusa nԑ ba na’anam wʋsa la’asid taaba ka onԑ gati ba tuon an Asantehene bԑԑ onԑ ka o gaŋ ye o di’e o nͻbiri gaad tuon, ba dͻlisid suori kԑn wala ti paad zin’ig kanԑ ka ba da dʋ’a ba yiiga na’ab la. Ba maan malima si’eba anina ka mԑ tisid ''Kaakawere'' kͻlig la nͻͻs nԑ daam. Nidib la nԑ saam banԑ bԑ malʋŋ la ni wʋsa zienԑ yi’iŋi gur ka maanmaanib la nԑ na’anam banԑ bԑ Anyinam-Kokofu na’am sʋ’ʋlim la paae zin’igin la maal malima banԑ bԑ la ka lԑb na, bͻzugͻ li anԑ kisig nԑ banԑ pʋ paas na’am tʋ’ʋŋin la na yaki ba nͻbiri kpԑn’ԑ zin’igin la. Ba maan di’em si’eba banԑ da maal o duam saŋa la hali ka nyԑ nidib atan’ ka ba maali ba mԑŋ ye bani an tͻn’ͻs nam banԑ da si’al o ma la. Malima la ya’a maali naae, linԑ kpԑlim anԑ ye ba la’as taaba nwԑ’ԑd bʋnwԑ’ԑda ka wa’ad ka maan sʋmmalisim. Ba mͻr di’em sia ka ba buon "Miss ''Opemso''" ka mͻr yʋʋma nԑ wa’a nya’ab, dʋgʋb, buudi fuud yԑԑb nya’ab nԑ malima baŋir nya’ab kati wa’ae ba si’ilima pʋʋgin, ba maan di’ema bama wʋsa. Ba mͻr malima bama ka li maligim tԑndigidi ba Ashantis nidib la ba malima yela ka ba biis mԑ zamisid. == Gbanvԑԑnsa == 7vlkk63k1re0lknuaqjaiwboiwnuec8 18310 18309 2026-06-10T05:44:25Z Ndeego 425 I added databox 18310 wikitext text/x-wiki {{databox|item=Q65044650}} '''Opemso Festival''' anԑ malʋŋ kanԑ ka ba maan yʋʋma ayi’ wʋsa bԑ Ghana ye ba zanbil  Otumfuo Osei Tutu I, Ashantis na’ab kanԑ da an yiiga daan la dʋ’am. Yʋ’ʋr kanԑ ka ba da tis Otumfuo Osei Tutu I yiiga ye ''Opemso'' la anԑ yʋ’ʋr kanԑ ka ba tisid Ashanti na’anam ka li pa’al ye ba mͻr paŋ ka pʋ zͻt dabi’em. Malʋŋ la saŋa, nidib la maan di’ema dͻlisid bʋnlinԑ da maal ka ba nyaan dʋ’a Tutu la yiiga ka nyaan kԑŋ kԑŋ paae zin’ig kanԑ ka tiis la’as ka ba buon ''Teneabasaso'' bԑԑ ''Kwantakese'' zin’ig kanԑ ka ba da dʋ’a o ka ba buon ye Kokofu-Anyinam kali bԑ Ashanti Region Ghana sʋ’ʋlim la. Tiis zin’igin la ba buon ye ''Teneabasaso'' bͻzugͻ, ba si’ak ye Otumfuo Osei Tutu I ma da gban’a nԑ kikaŋ tili zanl ka ʋnsi dʋa o.  Ba lԑn buon tiis zin’igin la sansi’eba nԑ ye ''Kwantakese'' bͻzugͻ, Ashanti nidib la si’ak ye suor kanԑ dͻlididi wa’ae zin’ig kanԑ ka ba da dʋa ba na’ab la anԑ suor kanԑ mͻr paŋ. == Pin’ilig == Ba maan Opemso festival malʋŋ la ye ba zanbil nԑ ba na’ab tita’ar kanԑ da an yiiga daan ka o yʋ’ʋr buon Otumfuo Osei Tutu I la dʋ’am dabisir ba tisid o girima bͻzugͻ, ba siak ye onԑ da la’as Akan buudi ayͻpͻi ka ba kilim na’am sʋ’ʋm Asante Kingdom. Sͻlima pʋʋgin, ba pa’al ye Nana Gyamfua Manu Kutusi, onԑ da an Otumfuo Osei Tutu I ma da pʋ paam biiga ka muk hali gʋ’ʋŋ, o pʋʋg da ԑԑnti kpa’ae nԑ. Tiim daan sͻ’ da bԑ Awukugua linԑ bԑ Akuapim district linԑ bԑ Eastern Region Ghana sʋ’ʋlim ka da an ba’akͻlig daani bԑ Tutu bada ni la da sʋŋ o siig pʋʋgin ye o paam dasaŋ. Biig la dʋ’am saŋa da paad la, Osei Tutu ma da kԑŋ o yaab pʋ’a san’ani bԑ Esiase linԑ bԑ Ashanti Region. Pʋa la da bԑ suor zugu wa’ae ka nan pʋ paae ka o dʋ’am saŋa paae. O da sͻs sʋŋiri yi ''Kaakawere'' kͻlig kanԑ bԑ Kokofu-Anyinam la ka yeli zi’el ye o na yͻ nua nԑ kͻlibirin daam, o ya’a nyaŋi dʋ’a yͻllim. Kͻlig la da sʋŋ o si’em anԑ o da kԑ ka tͻn’ͻs nam atan’ kԑn o sa’an na sʋŋ o. Ba da mͻr o kԑŋ paae onԑ da an pʋ’ana’ab tis Kokofu-Anyinam ka o da mͻr o kԑŋ zin’ig kanԑ an sʋ’ʋŋa guŋ tiig tita’ar gbinin. Li da anԑ Arizum daar, lin ka ba da pʋd o Kofi. == Maalig == Ba maan malʋŋ nԑ yʋʋma ayi’ wʋsa pʋʋgin. Malʋŋ la an nimmua hali tis Ashanti nidib la bͻzugͻ na’ab la da tis Asante nidib ti’ir ka ba nyԑ yͻlisim yi Gyamans nԑ Denkyiras nu’usin. Malʋŋ la maalig saŋa, Ashantis nidib la tusa-tusa nԑ ba na’anam wʋsa la’asid taaba ka onԑ gati ba tuon an Asantehene bԑԑ onԑ ka o gaŋ ye o di’e o nͻbiri gaad tuon, ba dͻlisid suori kԑn wala ti paad zin’ig kanԑ ka ba da dʋ’a ba yiiga na’ab la. Ba maan malima si’eba anina ka mԑ tisid ''Kaakawere'' kͻlig la nͻͻs nԑ daam. Nidib la nԑ saam banԑ bԑ malʋŋ la ni wʋsa zienԑ yi’iŋi gur ka maanmaanib la nԑ na’anam banԑ bԑ Anyinam-Kokofu na’am sʋ’ʋlim la paae zin’igin la maal malima banԑ bԑ la ka lԑb na, bͻzugͻ li anԑ kisig nԑ banԑ pʋ paas na’am tʋ’ʋŋin la na yaki ba nͻbiri kpԑn’ԑ zin’igin la. Ba maan di’em si’eba banԑ da maal o duam saŋa la hali ka nyԑ nidib atan’ ka ba maali ba mԑŋ ye bani an tͻn’ͻs nam banԑ da si’al o ma la. Malima la ya’a maali naae, linԑ kpԑlim anԑ ye ba la’as taaba nwԑ’ԑd bʋnwԑ’ԑda ka wa’ad ka maan sʋmmalisim. Ba mͻr di’em sia ka ba buon "Miss ''Opemso''" ka mͻr yʋʋma nԑ wa’a nya’ab, dʋgʋb, buudi fuud yԑԑb nya’ab nԑ malima baŋir nya’ab kati wa’ae ba si’ilima pʋʋgin, ba maan di’ema bama wʋsa. Ba mͻr malima bama ka li maligim tԑndigidi ba Ashantis nidib la ba malima yela ka ba biis mԑ zamisid. == Gbanvԑԑnsa == bja66ym6t02epoh2e783orjuf0phs5l 18311 18310 2026-06-10T05:55:08Z Ndeego 425 I added references and links 18311 wikitext text/x-wiki {{databox|item=Q65044650}} '''Opemso Festival''' anԑ malʋŋ kanԑ ka ba maan yʋʋma ayi’ wʋsa bԑ [[Ghana]] ye ba zanbil Otumfuo Osei Tutu I, [[Ashanti Region|Ashantis]] na’ab kanԑ da an yiiga daan la dʋ’am. Yʋ’ʋr kanԑ ka ba da tis Otumfuo Osei Tutu I yiiga ye ''Opemso'' la anԑ yʋ’ʋr kanԑ ka ba tisid Ashanti na’anam ka li pa’al ye ba mͻr paŋ ka pʋ zͻt dabi’em.<ref>[https://web.archive.org/web/20241112155859/https://www.ivoirebusiness.net/articles/orpaillage-clandestin-la-fermete-du-roi-des-ashanti-qui-pourrait-inspirer-ses-homologues "Orpaillage clandestin: la fermeté du Roi des Ashanti qui pourrait inspirer ses homologues ivoiriens"]. ''Ivoirebusiness.net'' (in French). January 4, 2019. Archived from [https://www.ivoirebusiness.net/articles/orpaillage-clandestin-la-fermete-du-roi-des-ashanti-qui-pourrait-inspirer-ses-homologues the original] on November 12, 2024. Retrieved June 9, 2019.</ref> Malʋŋ la saŋa, nidib la maan di’ema dͻlisid bʋnlinԑ da maal ka ba nyaan dʋ’a Tutu la yiiga ka nyaan kԑŋ kԑŋ paae zin’ig kanԑ ka tiis la’as ka ba buon ''Teneabasaso'' bԑԑ ''Kwantakese'' zin’ig kanԑ ka ba da dʋ’a o ka ba buon ye Kokofu-Anyinam kali bԑ [[Ashanti Region]] [[Ghana]] sʋ’ʋlim la.<ref>[http://www.maphill.com/ghana/ashanti/bekwai/kokofu/location-maps/ "Kokofu, Bekwai, Ashanti, Ghana: Location Maps"]. ''www.maphill.com''. Retrieved June 9, 2019.</ref><ref>[http://enochdarfahfrimpong.blogspot.com/2007/02/ecofest-and-opemsoo-festival.html "Ecofest and Opemsoo Festival"]. Retrieved June 9, 2019.</ref><ref name=":0">[https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Kokofu-launches-biennial-Opemso-Festival-214488 "Kokofu launches biennial Opemso Festival"]. ''www.ghanaweb.com''. Retrieved June 11, 2019.</ref> Tiis zin’igin la ba buon ye ''Teneabasaso'' bͻzugͻ, ba si’ak ye Otumfuo Osei Tutu I ma da gban’a nԑ kikaŋ tili zanl ka ʋnsi dʋa o.  Ba lԑn buon tiis zin’igin la sansi’eba nԑ ye ''Kwantakese'' bͻzugͻ, Ashanti nidib la si’ak ye suor kanԑ dͻlididi wa’ae zin’ig kanԑ ka ba da dʋa ba na’ab la anԑ suor kanԑ mͻr paŋ.<ref>theheraldteam. [https://web.archive.org/web/20160420062157/http://theheraldghana.com/kokofu-traditional-council-launches-opemsuo-festival/ "Kokofu Traditional Council Launches Opemsuo Festival"]. ''Herald''. Archived from [http://theheraldghana.com/kokofu-traditional-council-launches-opemsuo-festival/ the original] on April 20, 2016. Retrieved June 11, 2019.</ref> == Pin’ilig == Ba maan Opemso festival malʋŋ la ye ba zanbil nԑ ba na’ab tita’ar kanԑ da an yiiga daan ka o yʋ’ʋr buon Otumfuo Osei Tutu I<ref name=":0" /> la dʋ’am dabisir ba tisid o girima bͻzugͻ, ba siak ye onԑ da la’as Akan buudi ayͻpͻi ka ba kilim na’am sʋ’ʋm Asante Kingdom. Sͻlima pʋʋgin, ba pa’al ye Nana Gyamfua Manu Kutusi, onԑ da an Otumfuo Osei Tutu I ma da pʋ paam biiga ka muk hali gʋ’ʋŋ, o pʋʋg da ԑԑnti kpa’ae nԑ. Tiim daan sͻ’ da bԑ Awukugua linԑ bԑ Akuapim district linԑ bԑ [[Eastern Region]] Ghana sʋ’ʋlim ka da an ba’akͻlig daani bԑ Tutu bada ni la da sʋŋ o siig pʋʋgin ye o paam dasaŋ. Biig la dʋ’am saŋa da paad la, Osei Tutu ma da kԑŋ o yaab pʋ’a san’ani bԑ Esiase linԑ bԑ [[Ashanti Region]]. Pʋa la da bԑ suor zugu wa’ae ka nan pʋ paae ka o dʋ’am saŋa paae. O da sͻs sʋŋiri yi ''Kaakawere'' kͻlig kanԑ bԑ Kokofu-Anyinam la ka yeli zi’el ye o na yͻ nua nԑ kͻlibirin daam, o ya’a nyaŋi dʋ’a yͻllim. Kͻlig la da sʋŋ o si’em anԑ o da kԑ ka tͻn’ͻs nam atan’ kԑn o sa’an na sʋŋ o. Ba da mͻr o kԑŋ paae onԑ da an pʋ’ana’ab tis Kokofu-Anyinam ka o da mͻr o kԑŋ zin’ig kanԑ an sʋ’ʋŋa guŋ [[Tiis|tiig]] tita’ar gbinin. Li da anԑ [[Arizum daar]], lin ka ba da pʋd o Kofi.<ref>[https://www.researchgate.net/post/What_are_important_historical_events_in_your_country_nation "What are important historical events in your country/nation?"]. ''ResearchGate''. Retrieved June 9, 2019.</ref> == Maalig == Ba maan malʋŋ nԑ yʋʋma ayi’ wʋsa pʋʋgin. Malʋŋ la an nimmua hali tis Ashanti nidib la bͻzugͻ na’ab la da tis Asante nidib ti’ir ka ba nyԑ yͻlisim yi Gyamans nԑ Denkyiras nu’usin. Malʋŋ la maalig saŋa, Ashantis nidib la tusa-tusa nԑ ba na’anam wʋsa la’asid taaba ka onԑ gati ba tuon an Asantehene bԑԑ onԑ ka o gaŋ ye o di’e o nͻbiri gaad tuon, ba dͻlisid suori kԑn wala ti paad zin’ig kanԑ ka ba da dʋ’a ba yiiga na’ab la. Ba maan malima si’eba anina ka mԑ tisid ''Kaakawere'' kͻlig la nͻͻs nԑ daam. Nidib la nԑ saam banԑ bԑ malʋŋ la ni wʋsa zienԑ yi’iŋi gur ka maanmaanib la nԑ na’anam banԑ bԑ Anyinam-Kokofu na’am sʋ’ʋlim la paae zin’igin la maal malima banԑ bԑ la ka lԑb na, bͻzugͻ li anԑ kisig nԑ banԑ pʋ paas na’am tʋ’ʋŋin la na yaki ba [[Nɔbir|nͻbiri]] kpԑn’ԑ zin’igin la. Ba maan di’em si’eba banԑ da maal o duam saŋa la hali ka nyԑ nidib atan’ ka ba maali ba mԑŋ ye bani an tͻn’ͻs nam banԑ da si’al o ma la. Malima la ya’a maali naae, linԑ kpԑlim anԑ ye ba la’as taaba nwԑ’ԑd bʋnwԑ’ԑda ka wa’ad ka maan sʋmmalisim.<ref>[https://www.modernghana.com/news/123479/media-urged-to-launch-extensive-programme-of-education-on-en.html "Media urged to launch extensive programme of education on environment"]. ''Modern Ghana''. February 8, 2007. Retrieved June 11, 2019.</ref> Ba mͻr di’em sia ka ba buon "Miss ''Opemso''" ka mͻr yʋʋma nԑ wa’a nya’ab, dʋgʋb, buudi fuud yԑԑb nya’ab nԑ malima baŋir nya’ab kati wa’ae ba si’ilima pʋʋgin, ba maan di’ema bama wʋsa. Ba mͻr malima bama ka li maligim tԑndigidi ba Ashantis nidib la ba malima yela ka ba biis mԑ zamisid. == Gbanvԑԑnsa == 5azn7vwyknwiztknm0ef44kgsjmsx9q Odwira festival 0 2353 18312 2026-06-10T05:58:37Z Ndeego 425 I created an article with sections 18312 wikitext text/x-wiki '''Odwira festival''' anԑ malʋŋ kanԑ ka na’anam nԑ nidib banԑ bԑ Fanteakwa District nԑ Akuapem linԑ bԑ Eastern Region Ghana sʋ’ʋlim la maan. Banԑ maan Odwira Festival anԑ nidib banԑ bԑ Akropong-Akuapim, Aburi, Larteh, nԑ Mamfe sʋ’ʋlim nam ni. Ba maan malʋŋ la yʋʋm-yʋʋm Sԑnlʋŋ nԑ Sawaar nwadis la ni. Ba maan malʋŋ la ka li anԑ zanbini pa’an ban da nyaŋ Ashanti nidib zaba pʋʋgin yʋʋm tusir, kͻbisnii nԑ pisi nԑ ayuobʋ ni la zug. Zaba kaŋa da buon nԑ Katamansu ka ba da zabi kpie Dodowa. Ba da maali li yiiiga nԑ Yʋʋm tusir, kͻbisnii nԑ pisi nԑ ayuobʋ, Sawaar nwadig la ni. Nwa’ da anԑ saŋkanԑ ka Okuapimhene kanԑ da an na’abi tis paas piinԑ awai daani tis Akropong da zin’I na’am kʋg zug la, o yʋ’ʋri da an Nana Addo Dankwa (I) yinԑ yʋʋm tusir, kͻbisnii nԑ piinԑ yinnԑ paae yʋʋm tusir, kͻbisnii nԑ pistan’ nԑ anu saŋa. Li anԑ malʋŋ kanԑ ka ba maani pied nidib la siig pʋʋgin ka tisidi ba gu’udim paŋ. Nidib banԑ bԑ Jamestown Accra sʋ’ʋlim la mԑ maan malʋŋ la. Dinԑ yela ka ba mԑ maan anԑ Ga nԑ Akuapem people dimi dit taaba la. Malʋŋ la kԑŋi sial nԑ diib bunub saŋa ka diib zuoe; anina ka ba maani ba wina ye ba yaanam la mͻya. Lin an malʋŋ kanԑ maan busa tuub win la, ba pʋ’ʋsidi ba yaanam nԑ ban sʋŋi ba ka ba kʋa nyԑ nԑ. Pin’ilig Li wa’ae nԑ yʋʋma kͻbisyi’ wana ka nidib banԑ bԑ Akropong, Amanokrom nԑ Aburi sʋ’ʋlim maan Odwira festival malʋŋ kanԑ ka na’ab kanԑ da pin’ili li an Nana Addo Dankwa 1 (1811 - 1835), na’ab kanԑ da paae piinԑ awai daan.  Tԑԑns piinԑ ayͻpͻibanԑ paasi bԑ sʋ’ʋlim kan ni la wʋsa maan Odwira festival. Ba maan malʋŋ la tiend nԑ nyaŋir kanԑ ka Okuapeman nidib da paam ban nԑ Asante zaba la pʋʋgin, zaba la da buon Katamansu ka ba da zabi kpi’e Dodowa yʋʋm tusir, kͻbisnii nԑ pisi nԑ ayuobʋ ni la. Odwira malima la mͻr suor dͻlisim ka ba dͻlisidi maan yʋʋm wʋsa lin yi ban pin’il saŋa sa paae zina, malima la dͻlisid si’em nwana: Adaebutu Sankaŋa anԑ sankanԑ ka sͻ’ wʋsa an baanlimm. Dabisa pisnaasi ka Odwira festival nyaan paae la, nidib pʋ maan kʋya bԑԑ tʋkpiidig ya’asi bԑ Akuapem sʋ’ʋlim wʋsa. Banԑ zan’as wada kaŋa, ba tԑԑgidi ba tʋba. Atini daar Akan buudi pʋʋgin, ba si’ak ye na’ab pʋ kpiida. Ban si’ak ye o lԑԑ kԑŋ nԑ tԑŋkpԑŋ sia ni. Odwira dabisir kanԑ lut Atini daar la, suor kanԑ dͻli wa’ae tԑŋkpԑŋ kaŋa ni la anԑ nyain. Ban maan si’el daar kan anԑ ba piis malima suor la yi Akropong, zin’ig kanԑ an tԑnpʋʋgi tis Okuapeman kԑŋ paae Royal Mausoleum zin’ig kanԑ ka ba lԑn buon ye Amanprobi. Atilata daar Odwira anԑ malʋŋ kanԑ ka ba sak ye li anԑ piini kanԑ ka ba yaanam tisiba ye ba maal. Dabiskaŋa daar, onԑ ka ba buon Gyaasehene ka o an Divisional Chiefs anu la yinnԑ bԑ Akuapem Traditional Area ka lԑn gͻsid banԑ suad na’am la’ad la wʋsa la buon onԑ ka ba buon Banmuhene (onԑ an na’abi tis Royal Mausoleum ka lԑn gͻsidi ba yaanam malima yela). Alaarib daar Dabisir kaŋa daar, nidib banԑ bԑ Akropong wʋsa la’asid taaba kumm. Fuud banԑ ka ba yԑԑd daarkan anԑ sabil bԑԑ wiig, wan wʋʋ nidibi ԑԑnti yԑ fuud si’eba kumm ba nid ya’a kpi la. Onԑ ka ba buon Okuapehene kaad na’am kʋgʋs ayͻpͻi banԑ bԑ Akropong la wʋsa – Aboasa, Asona, Twafo, Benkum, Kyeame nԑ Akrahene ye o kԑŋ maal sʋnsa’aŋ nԑ ba. Ba pin’in nԑ bԑʋgʋn tԑn’ԑsidi ba nidib banԑ kͻ’ͻŋi ba nyͻͻr yʋʋm kanԑ gaad la pʋʋgin ka kumm ka tԑԑnsi ba yaanam banԑ kpi la wʋsa yela. Alamis daar Okuapeman nidib la si’ak ye Wina’am tita’ar bԑ ka tisid o pʋ’ʋsʋm bԑdigʋ, ba mԑ pa’an ye ba si’ak ka dͻl li ba na’ab kanԑ zin’i Ofori Kuma na’am kʋk zug la. Dabisir kaŋa daar, Okuapehene onԑ an ba na’ab la yԑԑdi fuud vԑnla ka zin’i o na’am kʋk zug ka nidib kԑn ni zuod o. Odwira Arizum daar Dabisir kaŋa an dabisir kanԑ ka malima wʋsa naad. Na’anam, na’ayir kpԑԑmnam nԑ nidib la wʋsa la’asidi bԑ Mpeniase – (tiig kanԑ ka ba da sԑ’ yiiga daar kanԑ ka Akropong da lieb Okuapeman tԑnpʋʋg la. Mpeniase, anԑ anԑ tiig kanԑ mͻr zanbin hali tis Akuapem Traditional Area) ye ba tis na’asi paalʋ ni. Gomԑna tʋmtʋmnib nԑ ya’andͻlib kԑn la’as kaŋa ni, ka na’ab la ԑԑnti yina pian’a pa’al nidib la bʋnlinԑ maal yʋʋm la pʋʋgin ka lԑn pa’ali ba bʋnlinԑ ka ba gban’e ye ba maam yʋʋm paalig la pʋʋgin. Odwira da Sibid nԑ lasid Dabis bama pʋʋgin ba pʋ maan malʋŋ si’a amaa ba maan di’em si’eba wan wʋʋ bͻͻl nwԑ’ԑb, nԑ di’em banԑ bԑ ka pʋ’asada nԑ dasam maan. Alasid daar la, onԑ an ‘Krontihene’ tis Akuapem na la’as na’anam la ka li pa’al ye Odwira Festival naar bԑn ni lal. Gbanvԑԑnsa 40cu662vh75mnj2hsbb5e7euodigr6v 18313 18312 2026-06-10T06:02:20Z Ndeego 425 I added databox 18313 wikitext text/x-wiki {{databox|item=Q7078389}} '''Odwira festival''' anԑ malʋŋ kanԑ ka na’anam nԑ nidib banԑ bԑ Fanteakwa District nԑ Akuapem linԑ bԑ Eastern Region Ghana sʋ’ʋlim la maan. Banԑ maan Odwira Festival anԑ nidib banԑ bԑ Akropong-Akuapim, Aburi, Larteh, nԑ Mamfe sʋ’ʋlim nam ni. Ba maan malʋŋ la yʋʋm-yʋʋm Sԑnlʋŋ nԑ Sawaar nwadis la ni. Ba maan malʋŋ la ka li anԑ zanbini pa’an ban da nyaŋ Ashanti nidib zaba pʋʋgin yʋʋm tusir, kͻbisnii nԑ pisi nԑ ayuobʋ ni la zug. Zaba kaŋa da buon nԑ Katamansu ka ba da zabi kpie Dodowa. Ba da maali li yiiiga nԑ Yʋʋm tusir, kͻbisnii nԑ pisi nԑ ayuobʋ, Sawaar nwadig la ni. Nwa’ da anԑ saŋkanԑ ka Okuapimhene kanԑ da an na’abi tis paas piinԑ awai daani tis Akropong da zin’I na’am kʋg zug la, o yʋ’ʋri da an Nana Addo Dankwa (I) yinԑ yʋʋm tusir, kͻbisnii nԑ piinԑ yinnԑ paae yʋʋm tusir, kͻbisnii nԑ pistan’ nԑ anu saŋa. Li anԑ malʋŋ kanԑ ka ba maani pied nidib la siig pʋʋgin ka tisidi ba gu’udim paŋ. Nidib banԑ bԑ Jamestown Accra sʋ’ʋlim la mԑ maan malʋŋ la. Dinԑ yela ka ba mԑ maan anԑ Ga nԑ Akuapem people dimi dit taaba la. Malʋŋ la kԑŋi sial nԑ diib bunub saŋa ka diib zuoe; anina ka ba maani ba wina ye ba yaanam la mͻya. Lin an malʋŋ kanԑ maan busa tuub win la, ba pʋ’ʋsidi ba yaanam nԑ ban sʋŋi ba ka ba kʋa nyԑ nԑ. Pin’ilig Li wa’ae nԑ yʋʋma kͻbisyi’ wana ka nidib banԑ bԑ Akropong, Amanokrom nԑ Aburi sʋ’ʋlim maan Odwira festival malʋŋ kanԑ ka na’ab kanԑ da pin’ili li an Nana Addo Dankwa 1 (1811 - 1835), na’ab kanԑ da paae piinԑ awai daan.  Tԑԑns piinԑ ayͻpͻibanԑ paasi bԑ sʋ’ʋlim kan ni la wʋsa maan Odwira festival. Ba maan malʋŋ la tiend nԑ nyaŋir kanԑ ka Okuapeman nidib da paam ban nԑ Asante zaba la pʋʋgin, zaba la da buon Katamansu ka ba da zabi kpi’e Dodowa yʋʋm tusir, kͻbisnii nԑ pisi nԑ ayuobʋ ni la. Odwira malima la mͻr suor dͻlisim ka ba dͻlisidi maan yʋʋm wʋsa lin yi ban pin’il saŋa sa paae zina, malima la dͻlisid si’em nwana: Adaebutu Sankaŋa anԑ sankanԑ ka sͻ’ wʋsa an baanlimm. Dabisa pisnaasi ka Odwira festival nyaan paae la, nidib pʋ maan kʋya bԑԑ tʋkpiidig ya’asi bԑ Akuapem sʋ’ʋlim wʋsa. Banԑ zan’as wada kaŋa, ba tԑԑgidi ba tʋba. Atini daar Akan buudi pʋʋgin, ba si’ak ye na’ab pʋ kpiida. Ban si’ak ye o lԑԑ kԑŋ nԑ tԑŋkpԑŋ sia ni. Odwira dabisir kanԑ lut Atini daar la, suor kanԑ dͻli wa’ae tԑŋkpԑŋ kaŋa ni la anԑ nyain. Ban maan si’el daar kan anԑ ba piis malima suor la yi Akropong, zin’ig kanԑ an tԑnpʋʋgi tis Okuapeman kԑŋ paae Royal Mausoleum zin’ig kanԑ ka ba lԑn buon ye Amanprobi. Atilata daar Odwira anԑ malʋŋ kanԑ ka ba sak ye li anԑ piini kanԑ ka ba yaanam tisiba ye ba maal. Dabiskaŋa daar, onԑ ka ba buon Gyaasehene ka o an Divisional Chiefs anu la yinnԑ bԑ Akuapem Traditional Area ka lԑn gͻsid banԑ suad na’am la’ad la wʋsa la buon onԑ ka ba buon Banmuhene (onԑ an na’abi tis Royal Mausoleum ka lԑn gͻsidi ba yaanam malima yela). Alaarib daar Dabisir kaŋa daar, nidib banԑ bԑ Akropong wʋsa la’asid taaba kumm. Fuud banԑ ka ba yԑԑd daarkan anԑ sabil bԑԑ wiig, wan wʋʋ nidibi ԑԑnti yԑ fuud si’eba kumm ba nid ya’a kpi la. Onԑ ka ba buon Okuapehene kaad na’am kʋgʋs ayͻpͻi banԑ bԑ Akropong la wʋsa – Aboasa, Asona, Twafo, Benkum, Kyeame nԑ Akrahene ye o kԑŋ maal sʋnsa’aŋ nԑ ba. Ba pin’in nԑ bԑʋgʋn tԑn’ԑsidi ba nidib banԑ kͻ’ͻŋi ba nyͻͻr yʋʋm kanԑ gaad la pʋʋgin ka kumm ka tԑԑnsi ba yaanam banԑ kpi la wʋsa yela. Alamis daar Okuapeman nidib la si’ak ye Wina’am tita’ar bԑ ka tisid o pʋ’ʋsʋm bԑdigʋ, ba mԑ pa’an ye ba si’ak ka dͻl li ba na’ab kanԑ zin’i Ofori Kuma na’am kʋk zug la. Dabisir kaŋa daar, Okuapehene onԑ an ba na’ab la yԑԑdi fuud vԑnla ka zin’i o na’am kʋk zug ka nidib kԑn ni zuod o. Odwira Arizum daar Dabisir kaŋa an dabisir kanԑ ka malima wʋsa naad. Na’anam, na’ayir kpԑԑmnam nԑ nidib la wʋsa la’asidi bԑ Mpeniase – (tiig kanԑ ka ba da sԑ’ yiiga daar kanԑ ka Akropong da lieb Okuapeman tԑnpʋʋg la. Mpeniase, anԑ anԑ tiig kanԑ mͻr zanbin hali tis Akuapem Traditional Area) ye ba tis na’asi paalʋ ni. Gomԑna tʋmtʋmnib nԑ ya’andͻlib kԑn la’as kaŋa ni, ka na’ab la ԑԑnti yina pian’a pa’al nidib la bʋnlinԑ maal yʋʋm la pʋʋgin ka lԑn pa’ali ba bʋnlinԑ ka ba gban’e ye ba maam yʋʋm paalig la pʋʋgin. Odwira da Sibid nԑ lasid Dabis bama pʋʋgin ba pʋ maan malʋŋ si’a amaa ba maan di’em si’eba wan wʋʋ bͻͻl nwԑ’ԑb, nԑ di’em banԑ bԑ ka pʋ’asada nԑ dasam maan. Alasid daar la, onԑ an ‘Krontihene’ tis Akuapem na la’as na’anam la ka li pa’al ye Odwira Festival naar bԑn ni lal. Gbanvԑԑnsa bds79ahn2ox5oa9ekhz2d46n0dyrjo2 18314 18313 2026-06-10T06:14:47Z Ndeego 425 I added references and links 18314 wikitext text/x-wiki {{databox|item=Q7078389}} '''Odwira festival'''<ref>[https://visitghana.com/attractions/odwira-festival/ "Visit Ghana - Odwira Festival"]. ''Visit Ghana''. Retrieved 2024-10-19.</ref> anԑ malʋŋ kanԑ ka na’anam nԑ nidib banԑ bԑ Fanteakwa District nԑ Akuapem linԑ bԑ [[Eastern Region]] [[Ghana]] sʋ’ʋlim la maan. Banԑ maan Odwira Festival anԑ nidib banԑ bԑ Akropong-Akuapim, Aburi, Larteh, nԑ Mamfe sʋ’ʋlim nam ni. Ba maan malʋŋ la yʋʋm-yʋʋm Sԑnlʋŋ nԑ Sawaar nwadis la ni. Ba maan malʋŋ la ka li anԑ zanbini pa’an ban da nyaŋ [[Ashanti Region|Ashanti]] nidib zaba pʋʋgin yʋʋm tusir, kͻbisnii nԑ pisi nԑ ayuobʋ ni la zug.<ref>[http://www.travel-to-discover-ghana.com/odwira-festival.html "Odwira Festival"]. Retrieved July 3, 2012.</ref> Zaba kaŋa da buon nԑ Katamansu ka ba da zabi kpie Dodowa. Ba da maali li yiiiga nԑ Yʋʋm tusir, kͻbisnii nԑ pisi nԑ ayuobʋ, Sawaar nwadig la ni. Nwa’ da anԑ saŋkanԑ ka Okuapimhene kanԑ da an na’abi tis paas piinԑ awai daani tis Akropong da zin’I na’am kʋg zug la, o yʋ’ʋri da an Nana Addo Dankwa (I) yinԑ yʋʋm tusir, kͻbisnii nԑ piinԑ yinnԑ paae yʋʋm tusir, kͻbisnii nԑ pistan’ nԑ anu saŋa. Li anԑ malʋŋ kanԑ ka ba maani pied nidib la siig pʋʋgin ka tisidi ba gu’udim paŋ. Nidib banԑ bԑ Jamestown [[Accra]] sʋ’ʋlim la mԑ maan malʋŋ la. Dinԑ yela ka ba mԑ maan anԑ Ga nԑ Akuapem dimi dit taaba la zug.<ref>[https://odwirafestival.com/the-odwira-story-2/ "The Odwira Story"]. ''Akropong Akuapem Odwira Festival''. Retrieved 2020-11-05.</ref> Malʋŋ la kԑŋi sial nԑ diib bunub saŋa ka [[diib]] zuoe; anina ka ba maani ba wina ye ba yaanam la mͻya. Lin an malʋŋ kanԑ maan busa tuub win la, ba pʋ’ʋsidi ba yaanam nԑ ban sʋŋi ba ka ba kʋa nyԑ nԑ.<ref>[https://web.archive.org/web/20241204100145/https://theaccratimes.com/okuapeman-odwira-2021-a-melting-point-of-rich-culture-and-tradition/ "Okuapeman Odwira 2021: A Melting Point of Rich Culture and Tradition"]. ''theaccratimes.com''. Archived from [https://theaccratimes.com/okuapeman-odwira-2021-a-melting-point-of-rich-culture-and-tradition/ the original] on 2024-12-04. Retrieved 2023-09-14.</ref> == Pin’ilig == Li wa’ae nԑ yʋʋma kͻbisyi’ wana ka nidib banԑ bԑ Akropong, Amanokrom nԑ Aburi sʋ’ʋlim maan Odwira festival malʋŋ kanԑ ka na’ab kanԑ da pin’ili li an Nana Addo Dankwa 1 (1811 - 1835), na’ab kanԑ da paae piinԑ awai daan.  Tԑԑns piinԑ ayͻpͻibanԑ paasi bԑ sʋ’ʋlim kan ni la wʋsa maan Odwira festival. Ba maan malʋŋ la tiend nԑ nyaŋir kanԑ ka Okuapeman nidib da paam ban nԑ Asante zaba la pʋʋgin, zaba la da buon Katamansu ka ba da zabi kpi’e Dodowa yʋʋm tusir, kͻbisnii nԑ pisi nԑ ayuobʋ ni la.<ref>Asante, Kofi Takyi (2018). [https://dx.doi.org/10.1353/aeh.2018.0006 ""Intimate Knowledge of the Country": Factionalism in the Mid-Nineteenth-Century Gold Coast Administration"]. ''African Economic History''. '''46''' (2): 63–92. [[:en:Doi_(identifier)|doi]]:[[doi:10.1353/aeh.2018.0006|10.1353/aeh.2018.0006]]. [[:en:ISSN_(identifier)|ISSN]] [https://search.worldcat.org/issn/2163-9108 2163-9108].</ref> Odwira malima la mͻr suor dͻlisim ka ba dͻlisidi maan yʋʋm wʋsa lin yi ban pin’il saŋa sa paae zina, malima la dͻlisid si’em nwana: === Adaebutu === Sankaŋa anԑ sankanԑ ka sͻ’ wʋsa an baanlimm. Dabisa pisnaasi ka Odwira festival nyaan paae la, nidib pʋ maan kʋya bԑԑ tʋkpiidig ya’asi bԑ Akuapem sʋ’ʋlim wʋsa. Banԑ zan’as wada kaŋa, ba tԑԑgidi ba tʋba. === Atini daar === Akan buudi pʋʋgin, ba si’ak ye na’ab pʋ kpiida. Ban si’ak ye o lԑԑ kԑŋ nԑ tԑŋkpԑŋ sia ni. Odwira dabisir kanԑ lut Atini daar la, suor kanԑ dͻli wa’ae tԑŋkpԑŋ kaŋa ni la anԑ nyain. Ban maan si’el daar kan anԑ ba piis malima suor la yi Akropong, zin’ig kanԑ an tԑnpʋʋgi tis Okuapeman kԑŋ paae Royal Mausoleum zin’ig kanԑ ka ba lԑn buon ye Amanprobi. === Atilata daar === Odwira anԑ malʋŋ kanԑ ka ba sak ye li anԑ piini kanԑ ka ba yaanam tisiba ye ba maal. Dabiskaŋa daar, onԑ ka ba buon Gyaasehene ka o an Divisional Chiefs anu la yinnԑ bԑ Akuapem Traditional Area ka lԑn gͻsid banԑ suad na’am la’ad la wʋsa la buon onԑ ka ba buon Banmuhene (onԑ an na’abi tis Royal Mausoleum ka lԑn gͻsidi ba yaanam malima yela). === Alaarib daar === Dabisir kaŋa daar, nidib banԑ bԑ Akropong wʋsa la’asid taaba kumm. Fuud banԑ ka ba yԑԑd daarkan anԑ sabil bԑԑ wiig, wan wʋʋ nidibi ԑԑnti yԑ fuud si’eba kumm ba nid ya’a kpi la. Onԑ ka ba buon Okuapehene kaad na’am kʋgʋs ayͻpͻi banԑ bԑ Akropong la wʋsa – Aboasa, Asona, Twafo, Benkum, Kyeame nԑ Akrahene ye o kԑŋ maal sʋnsa’aŋ nԑ ba. Ba pin’in nԑ bԑʋgʋn tԑn’ԑsidi ba nidib banԑ kͻ’ͻŋi ba nyͻͻr yʋʋm kanԑ gaad la pʋʋgin ka kumm ka tԑԑnsi ba yaanam banԑ kpi la wʋsa yela. === Alamis daar === Okuapeman nidib la si’ak ye Wina’am tita’ar bԑ ka tisid o pʋ’ʋsʋm bԑdigʋ, ba mԑ pa’an ye ba si’ak ka dͻl li ba na’ab kanԑ zin’i Ofori Kuma na’am kʋk zug la. Dabisir kaŋa daar, Okuapehene onԑ an ba na’ab la yԑԑdi fuud vԑnla ka zin’i o na’am kʋk zug ka nidib kԑn ni zuod o. === Odwira Arizum daar === Dabisir kaŋa an dabisir kanԑ ka malima wʋsa naad. Na’anam, na’ayir kpԑԑmnam nԑ nidib la wʋsa la’asidi bԑ Mpeniase – (tiig kanԑ ka ba da sԑ’ yiiga daar kanԑ ka Akropong da lieb Okuapeman tԑnpʋʋg la. Mpeniase, anԑ anԑ tiig kanԑ mͻr zanbin hali tis Akuapem Traditional Area) ye ba tis na’asi paalʋ ni. Gomԑna tʋmtʋmnib nԑ ya’andͻlib kԑn la’as kaŋa ni, ka na’ab la ԑԑnti yina pian’a pa’al nidib la bʋnlinԑ maal yʋʋm la pʋʋgin ka lԑn pa’ali ba bʋnlinԑ ka ba gban’e ye ba maam yʋʋm paalig la pʋʋgin. === Odwira Sibid nԑ lasid === Dabis bama pʋʋgin ba pʋ maan malʋŋ si’a amaa ba maan di’em si’eba wan wʋʋ bͻͻl nwԑ’ԑb, nԑ di’em banԑ bԑ ka pʋ’asada nԑ dasam maan. Alasid daar la, onԑ an ‘Krontihene’ tis Akuapem na la’as na’anam la ka li pa’al ye Odwira Festival naar bԑn ni lal.<ref>[https://visitghana.com/attractions/odwira-festival/ "Visit Ghana - Odwira Festival"]. ''Visit Ghana''. Retrieved 2024-10-29.</ref> == Gbanvԑԑnsa == 736ifo7se4banakrppidw0dily9ob8q Odambea Festival 0 2354 18315 2026-06-10T06:16:22Z Ndeego 425 I created an article with sections 18315 wikitext text/x-wiki '''Odambea Festival''' anԑ malʋŋ kanԑ ka na’anam nԑ nidib banԑ bԑ Nkusukum Traditional Area linԑ bԑ Saltpond Central Region Ghana sʋ’ʋlim la maan. Ba maani li bԑnԑ Mͻtul nwadig la ni. Nidib banԑ mԑ lԑn maani li anԑ Anomabo dim. "Odambea" gbin anԑ "tͻ’ͻŋir kanԑ kpiem”. Malima Malʋŋ la ni, saam tͻn’ͻe kԑna di ka nu ban bͻͻd si’em. Nidib la yԑԑd malima fuud ka nidib nԑ na’anam la’asid taaba. Nidib la la’asidi nwԑ’ԑd bʋnwԑ’ԑda ka wa’ad. Sʋŋir Ba maan malʋŋ kaŋa ka li anԑ zanbini pa’an Nkusukum nidibi da yi Techiman zin’ig kanԑ da bԑ Brong Ahafo region sʋ’ʋlim kԑŋ zin’ini ba zin’igin nannanna la. Malima la kԑt ka ba tieni ba malim kʋda yela. Gbanvԑԑnsa 21jtbjy2qu1wut3ip88jx5isdgka2a3 18316 18315 2026-06-10T06:18:42Z Ndeego 425 I added databox 18316 wikitext text/x-wiki {{databox|item=Q98599301}} '''Odambea Festival''' anԑ malʋŋ kanԑ ka na’anam nԑ nidib banԑ bԑ Nkusukum Traditional Area linԑ bԑ Saltpond Central Region Ghana sʋ’ʋlim la maan. Ba maani li bԑnԑ Mͻtul nwadig la ni. Nidib banԑ mԑ lԑn maani li anԑ Anomabo dim. "Odambea" gbin anԑ "tͻ’ͻŋir kanԑ kpiem”. Malima Malʋŋ la ni, saam tͻn’ͻe kԑna di ka nu ban bͻͻd si’em. Nidib la yԑԑd malima fuud ka nidib nԑ na’anam la’asid taaba. Nidib la la’asidi nwԑ’ԑd bʋnwԑ’ԑda ka wa’ad. Sʋŋir Ba maan malʋŋ kaŋa ka li anԑ zanbini pa’an Nkusukum nidibi da yi Techiman zin’ig kanԑ da bԑ Brong Ahafo region sʋ’ʋlim kԑŋ zin’ini ba zin’igin nannanna la. Malima la kԑt ka ba tieni ba malim kʋda yela. Gbanvԑԑnsa 9a7eudosi1whqnn6x2lc9w4z6ym795w 18317 18316 2026-06-10T06:29:46Z Ndeego 425 I added references and links 18317 wikitext text/x-wiki {{databox|item=Q98599301}} '''Odambea Festival''' anԑ malʋŋ kanԑ ka na’anam nԑ nidib banԑ bԑ Nkusukum Traditional Area linԑ bԑ Saltpond [[Central Region]] [[Ghana]] sʋ’ʋlim la maan.<ref>[http://www.ghanatours.net/ghana-regions/central-region/ "Central Region"]. ''Ghana Tours''. 2016-02-16. Retrieved 2020-08-24.</ref><ref>WhiteOrange. [https://web.archive.org/web/20200922063251/https://www.ghana.travel/events-festivals/festivals/ "Festivals"]. ''Ghana Tourism Authourity''. Archived from [https://www.ghana.travel/events-festivals/festivals/ the original] on 2020-09-22. Retrieved 2020-08-24.</ref> Ba maani li bԑnԑ Mͻtul nwadig la ni.<ref>[https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Nkusukum-Traditional-Council-launches-2012-Odambea-Festival-243808 "Nkusukum Traditional Council launches 2012 Odambea Festival"]. ''www.ghanaweb.com''. 4 July 2012. Retrieved 2020-08-24.</ref><ref>[https://tourghana.com/ghana-festivals/ "Ghana Festivals – Tour Ghana"]. Retrieved 2020-08-24.</ref> Nidib banԑ mԑ lԑn maani li anԑ Anomabo dim.<ref>Dogbevi, Emmanuel (2016-07-17). [https://www.ghanabusinessnews.com/2016/07/17/2016-odambea-festival-launched/ "2016 Odambea Festival launched"]. ''Ghana Business News''. Retrieved 2020-08-24.</ref> "Odambea" gbin anԑ "tͻ’ͻŋir kanԑ kpiem”.<ref>[https://touringghana.com/festivals/ "Festivals in Ghana"]. ''touringghana.com''. 2016-02-24. Retrieved 2020-08-24.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20210118192700/http://www.slutchtours.com/?page_id=21 "Festivals – Slutchtours"]. Archived from [http://www.slutchtours.com/?page_id=21 the original] on 2021-01-18. Retrieved 2020-08-24.</ref> == Malima == Malʋŋ la ni, saam tͻn’ͻe kԑna di ka nu ban bͻͻd si’em. Nidib la yԑԑd malima fuud ka nidib nԑ na’anam la’asid taaba. Nidib la la’asidi nwԑ’ԑd bʋnwԑ’ԑda ka wa’ad.<ref>[http://www.ghanaembassyiran.com/en/page/majorfestivals "Major Festivals"]. ''www.ghanaembassyiran.com''. Retrieved 2020-08-21.</ref> == Sʋŋir == Ba maan malʋŋ kaŋa ka li anԑ zanbini pa’an Nkusukum nidibi da yi Techiman zin’ig kanԑ da bԑ [[Brong Ahafo Region|Brong Ahafo region]] sʋ’ʋlim kԑŋ zin’ini ba zin’igin nannanna la.<ref>[https://www.graphic.com.gh/entertainment/music/stay-jay-to-perform-at-odambea-festival.html "Stay Jay to perform at Odambea festival"]. ''[[:en:Daily_Graphic_(Ghana)|Daily Graphic]]''. Accra, Ghana. Retrieved 2020-08-24.</ref> Malima la kԑt ka ba tiԑn ba malim kʋda yela.<ref>[https://www.easytrackghana.com/cultural-overview-ghana_festivals.php "Festivals Ghana - Easy Track Ghana"]. ''www.easytrackghana.com''. Retrieved 2020-08-24.</ref> == Gbanvԑԑnsa == 5x9s01mc2xpn6fup3na721jkpioxs3r Kpini Chugu 0 2355 18318 2026-06-10T06:31:42Z Ndeego 425 I created an article with sections 18318 wikitext text/x-wiki '''Kpini Chugu''', ka li gbin an kpa’aŋ malʋŋ bԑ Dagban buudi pian’ad ni la, anԑ malʋŋ kanԑ ka ba maan nwadis anaasi la ni Damba di’ema la nya’aŋ bԑ Northern region Ghana. Ba maan malʋŋ la bԑ Dagbon, Mamprugu nԑ Nanung buudi pian’ad dim zin’is ni. Onԑ zi malʋŋ kaŋa kԑna anԑ Naa Zangina. Kpa’aŋ anԑ bʋnvʋl kanԑ ka ba gͻs ka o bԑ o kͻn’ bԑ Northern Region Ghana sʋ’ʋlim. Kpini Chugu pin’il si’em Malʋŋ nwa da pin’il sankanԑ ka Naa Zangina da an na’ab. Sͻlima pʋʋgin pa’al ye Naa Zangina da mͻr Islam pʋ’ʋsʋm kԑn Dagbon na. Kʋdʋmin labaar bԑ ye Prophet Mohammed saŋa la, o da tu suor ka paae mͻͻgin ka o kuom naae ka kuonuud kʋʋd o. On da bͻͻd kuom nԑ nimmua la, o gͻdigi gͻs agͻl ka kpa’aŋ iandi gat ka o kͻnbilig la an ma’asig, ka kuom la tʋaki si’is o. O da buos kpa’aŋ la on naae zi’el na ka kuom la bԑ, amaa kpa’aŋ la da pʋ si’ak ye o yel o kuom la bԑ si’ela. Bʋnkͻnbig si’a da yuolim nya’aŋi kԑna ka pa’al Wina’am nid la kuom la bԑ si’el. On da bͻͻd ye o tԑԑg kpa’aŋ la tʋbir la zug, o da gban’e ye o na kͻdig kpa’aŋ la, on pʋ si’aki pa’al o kuom la bԑ si’el la zug. Ba ya’a ye ba kͻdig o la ba vʋnsid kͻnbilig la si’eba ka fieb o bi’ela nԑ sisaanbig ka pian’a nԑ Dagban ye "A daa moŋ ti anabi kɔm" ka li gbin pa’al ye fʋ daa zan’as ye fʋ kʋ tis Wina’am nid kuom, li nya’aŋ ka ba kͻdigi li kʋ ͻnb. Gbanvԑԑnsa qgi1mki75egqrflym8jr74beop6e2u2 18319 18318 2026-06-10T06:34:20Z Ndeego 425 I added databox 18319 wikitext text/x-wiki {{databox|item=Q85774968}} '''Kpini Chugu''', ka li gbin an kpa’aŋ malʋŋ bԑ Dagban buudi pian’ad ni la, anԑ malʋŋ kanԑ ka ba maan nwadis anaasi la ni Damba di’ema la nya’aŋ bԑ Northern region Ghana. Ba maan malʋŋ la bԑ Dagbon, Mamprugu nԑ Nanung buudi pian’ad dim zin’is ni. Onԑ zi malʋŋ kaŋa kԑna anԑ Naa Zangina. Kpa’aŋ anԑ bʋnvʋl kanԑ ka ba gͻs ka o bԑ o kͻn’ bԑ Northern Region Ghana sʋ’ʋlim. Kpini Chugu pin’il si’em Malʋŋ nwa da pin’il sankanԑ ka Naa Zangina da an na’ab. Sͻlima pʋʋgin pa’al ye Naa Zangina da mͻr Islam pʋ’ʋsʋm kԑn Dagbon na. Kʋdʋmin labaar bԑ ye Prophet Mohammed saŋa la, o da tu suor ka paae mͻͻgin ka o kuom naae ka kuonuud kʋʋd o. On da bͻͻd kuom nԑ nimmua la, o gͻdigi gͻs agͻl ka kpa’aŋ iandi gat ka o kͻnbilig la an ma’asig, ka kuom la tʋaki si’is o. O da buos kpa’aŋ la on naae zi’el na ka kuom la bԑ, amaa kpa’aŋ la da pʋ si’ak ye o yel o kuom la bԑ si’ela. Bʋnkͻnbig si’a da yuolim nya’aŋi kԑna ka pa’al Wina’am nid la kuom la bԑ si’el. On da bͻͻd ye o tԑԑg kpa’aŋ la tʋbir la zug, o da gban’e ye o na kͻdig kpa’aŋ la, on pʋ si’aki pa’al o kuom la bԑ si’el la zug. Ba ya’a ye ba kͻdig o la ba vʋnsid kͻnbilig la si’eba ka fieb o bi’ela nԑ sisaanbig ka pian’a nԑ Dagban ye "A daa moŋ ti anabi kɔm" ka li gbin pa’al ye fʋ daa zan’as ye fʋ kʋ tis Wina’am nid kuom, li nya’aŋ ka ba kͻdigi li kʋ ͻnb. Gbanvԑԑnsa b6khtpsocvl70b0c4435qy22mpdodbr 18320 18319 2026-06-10T06:41:19Z Ndeego 425 I added references and links 18320 wikitext text/x-wiki {{databox|item=Q85774968}} '''Kpini Chugu''', ka li gbin an kpa’aŋ malʋŋ bԑ Dagban buudi pian’ad ni la, anԑ malʋŋ kanԑ ka ba maan nwadis anaasi la ni Damba di’ema la nya’aŋ bԑ [[Northern Region|Northern region]] [[Ghana]]. Ba maan malʋŋ la bԑ Dagbon, Mamprugu nԑ Nanung buudi pian’ad dim zin’is ni. Onԑ zi malʋŋ kaŋa kԑna anԑ Naa Zangina.<ref>[https://frimprince.com/top-5-cultural-festivals-celebrated-in-the-northern-region-of-ghana/ "Top 5 Cultural Festivals Celebrated in the Northern Region of Ghana"]. ''Frimprince Transport Services''. 2018-05-28. Retrieved 2019-09-22.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20190922105625/https://www.ghanagrio.com/tourism/The-Northern-Region.php "The Northern Region of Ghana - ghanagrio.com - ghanagrio.com"]. ''www.ghanagrio.com''. Archived from [https://www.ghanagrio.com/tourism/The-Northern-Region.php the original] on 2019-09-22. Retrieved 2019-09-22.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20190518121859/https://www.ghanaembassy.dk/content/northern-region "Northern Region | Embassy of The Republic of Ghana - Denmark"]. ''www.ghanaembassy.dk''. Archived from [https://www.ghanaembassy.dk/content/northern-region the original] on 2019-05-18. Retrieved 2019-09-22.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20190922105625/http://www.northernrcc.gov.gh/tourism11.html "Tourism Department"]. ''www.northernrcc.gov.gh''. Archived from [http://www.northernrcc.gov.gh/tourism11.html the original] on 2019-09-22. Retrieved 2019-09-22.</ref> Kpa’aŋ anԑ bʋnvʋl kanԑ ka ba gͻs ka o bԑ o kͻn’ bԑ Northern Region Ghana sʋ’ʋlim.<ref>GreenViews (2024-01-09). [https://greenviewsresidential.com/guinea-fowl-ghana/ "Guinea Fowl: more than just a bird in Northern Ghana"]. ''Green Views Residential Project''. Retrieved 2025-12-15.</ref> === Kpini Chugu pin’il si’em === Malʋŋ nwa da pin’il sankanԑ ka Naa Zangina da an na’ab. Sͻlima pʋʋgin pa’al ye Naa Zangina da mͻr Islam pʋ’ʋsʋm kԑn Dagbon na. Kʋdʋmin labaar bԑ ye Prophet Mohammed saŋa la, o da tu suor ka paae mͻͻgin ka o kuom naae ka kuonuud kʋʋd o.<ref>[https://ghanaremembers.com/stories/events/kpini-chugu-the-guineafowl-festival-of-northern-region.html "Kpini Chugu: The guineafowl festival of Northern Region"]. ''GhanaRemembers''. Retrieved 2025-12-15.</ref> On da bͻͻd kuom nԑ nimmua la, o gͻdigi gͻs agͻl ka kpa’aŋ iandi gat ka o kͻnbilig la an ma’asig, ka kuom la tʋaki si’is o. O da buos kpa’aŋ la on naae zi’el na ka [[Ku'om|kuom]] la bԑ, amaa kpa’aŋ la da pʋ si’ak ye o yel o kuom la bԑ si’ela. Bʋnkͻnbig si’a da yuolim nya’aŋi kԑna ka pa’al Wina’am nid la kuom la bԑ si’el. On da bͻͻd ye o tԑԑg kpa’aŋ la tʋbir la zug, o da gban’e ye o na kͻdig kpa’aŋ la, on pʋ si’aki pa’al o [[Ku'om|kuom]] la bԑ si’el la zug. Ba ya’a ye ba kͻdig o la ba vʋnsid kͻnbilig la si’eba ka fieb o bi’ela nԑ sisaanbig ka pian’a nԑ Dagban ye "A daa moŋ ti anabi kɔm" ka li gbin pa’al ye fʋ daa zan’as ye fʋ kʋ tis Wina’am nid kuom, li nya’aŋ ka ba kͻdigi li kʋ ͻnb.<ref>[https://www.adrummerstestament.com/2/2-18_The_Guinea_Fowl_Ramadan_and_Chimsi_Festivals_web_chapter.html "2-18: Guinea Fowl, Ramadan and Chimsi Festivals"]. ''www.adrummerstestament.com''. Retrieved 2025-12-15.</ref> Gbanvԑԑnsa 3zoht0i4gzcga8aaz78nl3rei0a7vy2 18321 18320 2026-06-10T06:43:13Z Ndeego 425 I edited text 18321 wikitext text/x-wiki {{databox|item=Q85774968}} '''Kpini Chugu''', ka li gbin an kpa’aŋ malʋŋ bԑ Dagban buudi pian’ad ni la, anԑ malʋŋ kanԑ ka ba maan nwadis anaasi la ni Damba di’ema la nya’aŋ bԑ [[Northern Region|Northern region]] [[Ghana]]. Ba maan malʋŋ la bԑ Dagbon, Mamprugu nԑ Nanung buudi pian’ad dim zin’is ni. Onԑ zi malʋŋ kaŋa kԑna anԑ Naa Zangina.<ref>[https://frimprince.com/top-5-cultural-festivals-celebrated-in-the-northern-region-of-ghana/ "Top 5 Cultural Festivals Celebrated in the Northern Region of Ghana"]. ''Frimprince Transport Services''. 2018-05-28. Retrieved 2019-09-22.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20190922105625/https://www.ghanagrio.com/tourism/The-Northern-Region.php "The Northern Region of Ghana - ghanagrio.com - ghanagrio.com"]. ''www.ghanagrio.com''. Archived from [https://www.ghanagrio.com/tourism/The-Northern-Region.php the original] on 2019-09-22. Retrieved 2019-09-22.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20190518121859/https://www.ghanaembassy.dk/content/northern-region "Northern Region | Embassy of The Republic of Ghana - Denmark"]. ''www.ghanaembassy.dk''. Archived from [https://www.ghanaembassy.dk/content/northern-region the original] on 2019-05-18. Retrieved 2019-09-22.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20190922105625/http://www.northernrcc.gov.gh/tourism11.html "Tourism Department"]. ''www.northernrcc.gov.gh''. Archived from [http://www.northernrcc.gov.gh/tourism11.html the original] on 2019-09-22. Retrieved 2019-09-22.</ref> Kpa’aŋ anԑ bʋnvʋl kanԑ ka ba gͻs ka o bԑ o kͻn’ bԑ Northern Region Ghana sʋ’ʋlim.<ref>GreenViews (2024-01-09). [https://greenviewsresidential.com/guinea-fowl-ghana/ "Guinea Fowl: more than just a bird in Northern Ghana"]. ''Green Views Residential Project''. Retrieved 2025-12-15.</ref> === Kpini Chugu pin’il si’em === Malʋŋ nwa' da pin’il nԑ sankanԑ ka Naa Zangina da an na’ab. Sͻlima pʋʋgin pa’al ye Naa Zangina da mͻr Islam pʋ’ʋsʋm kԑn Dagbon na. Kʋdʋmin labaar bԑ ye Prophet Mohammed saŋa la, o da tu suor ka paae mͻͻgin ka o kuom naae ka kuonuud kʋʋd o.<ref>[https://ghanaremembers.com/stories/events/kpini-chugu-the-guineafowl-festival-of-northern-region.html "Kpini Chugu: The guineafowl festival of Northern Region"]. ''GhanaRemembers''. Retrieved 2025-12-15.</ref> On da bͻͻd kuom nԑ nimmua la, o gͻdigi gͻs agͻl ka kpa’aŋ iandi gat ka o kͻnbilig la an ma’asig, ka kuom la tʋaki si’is o. O da buos kpa’aŋ la on naae zi’el na ka [[Ku'om|kuom]] la bԑ, amaa kpa’aŋ la da pʋ si’ak ye o yel o kuom la bԑ si’ela. Bʋnkͻnbig si’a da yuolim nya’aŋi kԑna ka pa’al Wina’am nid la kuom la bԑ si’el. On da bͻͻd ye o tԑԑg kpa’aŋ la tʋbir la zug, o da gban’e ye o na kͻdig kpa’aŋ la, on pʋ si’aki pa’al o [[Ku'om|kuom]] la bԑ si’el la zug. Ba ya’a ye ba kͻdig o la ba vʋnsid kͻnbilig la si’eba ka fieb o bi’ela nԑ sisaanbig ka pian’a nԑ Dagban ye "A daa moŋ ti anabi kɔm" ka li gbin pa’al ye fʋ daa zan’as ye fʋ kʋ tis Wina’am nid kuom, li nya’aŋ ka ba kͻdigi li kʋ ͻnb.<ref>[https://www.adrummerstestament.com/2/2-18_The_Guinea_Fowl_Ramadan_and_Chimsi_Festivals_web_chapter.html "2-18: Guinea Fowl, Ramadan and Chimsi Festivals"]. ''www.adrummerstestament.com''. Retrieved 2025-12-15.</ref> == Gbanvԑԑnsa == b8e53k1tmmb6yqaco4djadltghw4x9c