Wîkîpediya kuwiki https://ku.wikipedia.org/wiki/Destp%C3%AAk MediaWiki 1.47.0-wmf.3 first-letter Medya Taybet Gotûbêj Bikarhêner Gotûbêja bikarhêner Wîkîpediya Gotûbêja Wîkîpediyayê Wêne Gotûbêja wêneyî MediaWiki Gotûbêja MediaWiki Şablon Gotûbêja şablonê Alîkarî Gotûbêja alîkariyê Kategorî Gotûbêja kategoriyê Portal Gotûbêja portalê TimedText TimedText talk Modul Gotûbêja modulê Event Event talk 0 1 2029956 2015282 2026-05-20T19:57:38Z ~2026-30149-71 155620 /* */ 2029956 wikitext text/x-wiki {{Maneyên din|Diyarbekir}} {{Agahîdank navçe | nav = Amed | statû = Bajarê mezin ên Bakurê Kurdistanê | navê_din = | navê_fermî = ''Diyarbakır'' | wêne = {{multiple image|total_width=270px|perrow=1/2/2/2|border=infobox | image1 = Goletli Park, Diyarbakir.jpg | alt1 = | image2 = Landscape Dyar bakir.jpg | alt2 = | image3 = Karasanserai Diyarbakir.png | alt3 = | image4 = Roman Walls at Diyarbaki (6526104771).jpg | alt4 = | image5 = Gazi Pavillion.jpg | alt5 = | image6 = Deriyê Çiyê Amed 2010.JPG | alt6 = | image7 = | alt7 = }} | sernavê_wêne = Dîmenên ji Amedê | welat = [[Bakurê Kurdistanê]] <!--- KARGÊRIYÎ --------------> | dewlet = [[Tirkiye]] | parêzgeh = [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]] | serbajar = Amed | qeymeqam = | demonîm = amedî, diyarbekrî | hejmara_nahiyeyan = <!--- BINEBEŞ ----------------> | hejmara_bajarokan = 17 | hejmara_taxan = | hejmara_gundan = | hejmara_mezrayan = | nifûs = 1.804.880 [https://www.nufusu.com/il/diyarbakir-nufusu] <!--- GELHE û ERDNÎGAR -------> | sala_nifûsê = [[2022]] | nifûsa_bajarî = | nifûsa_gundewarî = | temamiya_qadê_km2 = 2.060 | berbelaviya_nifûsê_km2 = 413,5 | nifûsa_serbajarê = 1.756.392 <!--- BAJARÊ NAVENDÎ ---------> | sala_nifûsa_serbajarê = [[2020]] | qada_serbajarê_km2 = | bilindahî_m = 670 | koda_postayê = 21xxx | koda_telefonê = (+90) 412 | nexşeya_reptiyeyê = #Diyarbekir#Bakurê Kurdistanê#Ewropa#Rojhilata Navîn | koordînat = {{Koord|37|54|39|N|40|14|12|E|display=inline, title}} }} '''Amed''' ({{IPA-ku|,|a|'|m|ɛ|d|}}) an jî '''Diyarbekir''' (navê wê yê dîrokî: ''Amida'', {{1928| دياربكر |ts=Diyarbekir}}, {{bi-tr|''Diyarbakır''}}), yek ji bajarê herî mezin ên [[Bakurê Kurdistanê]] ye ku li ser deşteke bilind ê li kêleka [[çemê Dîcle]]yê û li derdora bajarê dîrokî ya kevn (navçeya Sûrê ya îro) hatiye avakirin. Amed yek ji bajar û navendeke polîtîk a herî girîng ê [[Bakurê Kurdistanê]] ye ku bajar wekî navend û pozîsyonek polîtîk hatiye pênaskirin. Bajêr ji 2000 salê {{bz}} vir ve bûye navendeke dîrokî ya girîng ku malavaniya gelek şaristanî, çand û baweriyan kiriye. Amed di serdema nûjen de jî yek ji navendên sereke ye ku bi nasnameya xwe ya polîtîk bûye yek ji bajar û navendên sereke. Li gorî daneyên kanûna sala 2021an nifûsa bajêr 1.791.373 kes bû ku ji wan 1.129.218 li qada bajarî (an metro) ya ku ji çar navçeyên navendî yên [[Rezik, Amed|Rezik]], [[Payas]] (Peyas), [[Sûr, Amed|Sûr]] û [[Bajarê Nû]] pêk tê dijîn. Di roja îro de bajêr di navbera [[kurd]]an de wekî navendeke sereke ye ku ji aliyê gelek kurdan ve wekî paytexta [[defakto]] ya [[Kurdistan]]ê tê dîtin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.middleeasteye.net/news/tensions-increase-already-fragile-kurdish-peace-process-faulters-turkey |sernav=Tensions increase as already fragile Kurdish peace process faulters in Turkey |malper=Middle East Eye |ziman=en |tarîxa-gihiştinê=2023-05-16 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |url=https://www.nytimes.com/2016/12/24/world/europe/an-aleppo-like-landscape-in-a-kurdish-redoubt-of-turkey.html |sernav=An Aleppo-like Landscape in a Kurdish Redoubt of Turkey |paşnav=Nordland |pêşnav=Rod |tarîx=2016-12-24 |malper=The New York Times |ziman=en-US |tarîxa-gihiştinê=2023-05-16 }}</ref> Dihat xwestin ku bajar piştî Peymana Sêvrê bibe paytexta [[Kurdistan]]eke serbixwe lê piştî geşedanên siyasî yên paşerojê ev yek hatiye paşguhkirin.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Kubilay |pêşnav=Arin |tarîx=2015-03-26 |sernav=Turkey and the Kurds -- From War to Reconciliation? |url=https://escholarship.org/uc/item/3229m63b |kovar=escholarship |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |url=https://worldcat.org/title/42520854 |sernav=Memorandum on the claims of the Kurd people |paşnav=Şerif Paşa |tarîx=1919 |weşanger=Imprimerie A.-G. L'Hoir |cih=Paris |oclc=42520854 }}</ref> == Nav == Di demên kevnare de bajar bi navê Amîda hatiye naskirin ku di sala 1300ê {{bz}} de ku bajêr bi vî navê hatiye binavkirin. Navê Amîd (Amîda) di belgeyên erebî de jî derbas bûye.<ref>{{Jêder-kitêb |url=http://dx.doi.org/10.2307/j.ctvkwnqv9.21 |sernav=THE EMPIRE OF TREBIZOND |tarîx=1987-12-31 |weşanger=Spink Books |rr=480–486 }}</ref><ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2023-05-13 |sernav=Encyclopaedia of Islam |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Encyclopaedia_of_Islam&oldid=1154650295 |kovar=Wikipedia |ziman=en }}</ref> Amîd (Amîda) di belgeyên fermî yên [[Împeratoriya Trebzonê]] de di sala 1358an de hatiye dîtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://en.m.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-605-4567-52-2 |sernav=Book sources - Wikipedia |malper=en.m.wikipedia.org |ziman=en |tarîxa-gihiştinê=2023-05-17 }}</ref> == Erdnîgarî == === Erdnîgarî û sînorên bajêr === Amed li aliyê rojhilatê deşta bazalt a fireh a ku di navbera Qerejdax û Dîcleyê de dirêj dibe, li ser asoyeke li jora deşta Dîcleyê û li serê deverê Dîcleyê hatiye avakirin. Bilindahiya bajêr ji asta deryayê 650 mêtre ye û bajêr di nav paralelên 37° 30´ û 38° 43´bakûr û merîdyenên 40° 37´ û 41° 20´ rojhilat de ye. Li rojhilat bi [[Batman]]ê û [[Sêrt]]ê, li başûr bi [[Mêrdîn]]ê, li başûrê rojava bi [[Riha]]yê û [[Semsûr]]ê, li bakur bi [[Elezîz]], [[Çewlîg]]ê li bakurê rojhilat jî bi [[Mûş]]ê ve tê girêdan. === Taybetiyên erda bajêr === Pîvana erda herêmê 15.354 km² ye . Ji vê erdê, [[çiya]] 37,0%, [[deşt]] 30,6% û [[plato]] jî 30,4% e. Erda herêmê 95%´ê wê ji bo [[ziraet]]ê bikar tê. Tene, petêx (gindor), zebeş, titûn û pembo herî pirtir li herêmê tên çandin. == Dîrok == {{Gotara bingehîn|Dîroka Amedê}} === Pêşdîrok === Dîroka Amedê vedigere 12.000 salên berê niha.<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=http://www.sur.bel.tr/tarihce |sernav=Pêşdîroka Amedê |malper=web.archive.org |roja-gihiştinê=2024-08-31 |roja-arşîvê=2020-05-20 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20200520182027/http://www.sur.bel.tr/tarihce |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Di encama lêkolînên arkeolojîk ên salên dawî de li navçeya [[Bismil]]ê ya Amedê hatiye diyarkirin ku di navbera salên 10400 û 9250 salê {{bz}} de jiyana niştecihbûyî li [[Girê Kortikê]] dest pê kiriye.<ref name=":1" /> Li [[Girê Berêçem]] ku li nêzîkê navçeya [[Erxenî]] yê ye, civakên çandiniyê ya gundan hatiye dîtin ku dîroka wan ji 8.000 salên berê zayînê vedigere.<ref name=":1" /> Hatiye diyarkirin ku di dema [[Paleolîtîk]] û [[Mezolîtîk]]ê de di şikeftên Amedê de û derdora şikeftan de jiyan hebûye. Bermahiyên ji Paleolîtîk û Mezolîtîkê li [[Şikeftên Hasûnî]] yên li nêzîkê [[Farqîn]]ê û [[Şikeftên Hilarê]] yên li nêzî Erxenî yê hatine tespîtkirin.<ref name=":1" /> === Serdema kevnare === [[Wêne:The City of Diyarbakir.gif|thumb|çep|Nexşeya bajarê kevnare ya Amedê ye ku niha wekî navçeya navendî ya Sûrê tê zanin]] Hatiye texmînkirin ku Amed ji serdema kevirî vir ve malavaniya mirovahiyê dike. Yekem şaristaniya mezin a ku li Amedê hatiye avakirin mîrektiya hûriyan a mîtaniyan e. Piştre bajêr di dîroka cihêrengê vê serdemê de ji aliyê şaristaniyên ku hatine herêmê ve ku di nav wan de [[suryanî]], [[ûrartû]]yî, ermenî, farisên axamenî, selûkî û partî hene hatiye birevebirin.<ref name="Bryce2005">{{Jêder-kitêb |sernav=The Kingdom of the Hittites |paşnav=Bryce |pêşnav=Trevor |weşanger=Oxford University Press |tarîx=2005-10-27 |isbn=978-0-19-928132-9 |url=http://dx.doi.org/10.1093/acprof:oso/9780199281329.001.0001 }}</ref> Komara Romayê di sala 66ê berî zayînê de dest daniye ser bajêr û di vê qonaxê de ji aliyê romayiyan ve bajêr wekî "Amîda" hatiye binavkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://italian.classic-literature.co.uk/history-of-rome/05-the-establishment-of-the-military-monarchy/ebook-page-24.asp |sernav=Theodor Mommsen History of Rome - The Establishment of the Military Monarchy Page 24 |malper=italian.classic-literature.co.uk |roja-gihiştinê=2024-08-29 }}</ref> Di sala 359an de Şepûrê II yê Faris piştî dorpêçeke 73 rojan Amed ji destê romayiyan derbasê deshilatiya Şepûrê Faris dibe.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Eye of Command |paşnav=Kagan |pêşnav=Kimberly |weşanger=University of Michigan Press |tarîx=2006 |isbn=978-0-472-11521-1 |cih=Ann Arbor, MI |url=http://dx.doi.org/10.3998/mpub.93252 }}</ref> Di sedsala 11ê {{bz}} de bajêr demek dirêj ji aliyê [[Împeratoriya Med]]an ve hatiye birêvebirin.<ref name="Bryce2005" /> Li gorî Sinekdemûs a Hiyerokles Amed bajarê herî mezin ê parêzgeha Romayê ya Mezopotamyayê bû ku di wî demê de bajêr meqamê metranê (''Diocese'') xirîstiyanên Mezopotamyayê bû.<ref name="Nicholson2018">{{Jêder-kitêb |sernav=Mesopotamia, Roman |paşnav=Nicholson |pêşnav=Oliver NicholsonOliver |weşanger=Oxford University Press |tarîx=2018-03-22 |isbn=978-0-19-866277-8 |ziman=en |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780198662778.001.0001/acref-9780198662778-e-3135 |doi=10.1093/acref/9780198662778.001.0001/acref-9780198662778-e-3135 }}</ref> Nivîsarên kevnar destnîşan dikin ku Amîdaya kevnar xwedî qadê şanoyan, germav (serşokên giştî), embar, abîdeyên tetrapîlon û xwedî çihukên avê ye ku av dide û avê belav dike.<ref name="KeserKayaalp2018">{{Jêder-kitêb |sernav=Amida |paşnav=Keser-Kayaalp |pêşnav=Elif Keser-KayaalpElif |weşanger=Oxford University Press |tarîx=2018-03-22 |isbn=978-0-19-866277-8 |ziman=en |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780198662778.001.0001/acref-9780198662778-e-207 |doi=10.1093/acref/9780198662778.001.0001/acref-9780198662778-e-207 }}</ref> Dîroknasê romayî Ammianus Marcellinus ku di dema dorpêçkirina Amîdayê de ku ji aliyê Împeratoriya Sasaniyan ve di bin desthilatdariya Şepûr II (j. 309–379) de pêk hatiye ku di artêşa romaya dereng de xizmet dikir vê dorpêçkirina serkevtî bi awayekê berfireh nivîsiye.<ref name="KeserKayaalp2018" /> Amîda di wê demê ji aliyê penaberên ku ji herêmên derdorê bajêr koçê bajêr dibin hatiye mezinkirin ku împerator Jovian (j. 363–364) piştî têkçûna Şerê Farisî ku selefê wî Julian di şer de têk diçe, neçar dimîne ku bajêr vala bike û bide Farisên Şepûr. Dîroka ku ji bo Joshua Stylite hatiye vegotin, bidestxistina Amîda ji aliyê persan ve di bin desthilatdariya Kavad I (j. 488–531) de di dorpêçkirina duyem a Amîdayê ku salên 502–503an de pêk hatiye, beşek ji Şerê Anestasiyanê vedibêje.<ref name="KeserKayaalp2018" /> Dîwarê Amîdayê ji aliyê împerator Anastasius Dicorus (j. 491–518) yan jî împerator Justinianê Mezin (j. 527–565) ve ji nû ve hatiye avakirin ku wekî mîmariya parastinê ya serkevtî ji aliyê dîroknasê yewnanî Prokopius ve hatiye pesindan. === Dîroka dêrê === Xirîstiyaniya suryaniyan di navbera sedsalên 1 û 4an de li herêmê bi taybetî di nav suryaniyên bajêr de cih digirt. Împeratorê Bîzansê Theodosius II (408-450) parêzgeha Romaya Mezopotamyayê dike du perçe û Amîdayê dike paytexta Mezopotamyaya Prîmayê û bi vî awayî bajêr ji bo hemî metranan dibe bajareke navend.<ref>{{Jêder |paşnav=wyd |pêşnav=Gams Pius Bonifacius (1816-1892) |sernav=Series episcoporum Ecclesiae catholicae, quotquot innotuerunt a beato Petro apostolo. Cz.1 |tarîx=1931 |url=https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/show-content/publication/edition/65154?id=65154&showContent=true |roja-gihiştinê=2024-08-29 |weşanger=Hiersemann K. W. }}</ref> Ji bo endamên herêmî yên Dêra Katolîk a Suryaniyan di sala 1862an de metranek hatiye damezrandin. Piştre ji ber zilma ku ji aliyê xanedaniya osmaniyan ve li xiristiyanên bajêr tê kirin di dema Şerê Cîhanê yê Yekem de dawî li hebûna xirîstiyanên bajêr tîne. === Serdema navîn === [[Wêne:Diyarbekir, c. 1900.jpg|thumb|çep|Dîtinek ji sala 1900an ji bajarê kevn.]] Di sala 639an de ku wekî beşek ji berfireh bûna misilmanên li herêma [[Şam (herêma erdnîgarî)|Levantê]] ku di dema şerên pêşîn ên ereb û bîzansê de berfireh bûye, bi serokatiya Iyad ibn Ghanm Amed dikeve destê artêşa [[Çar Xelîfe]]yê û [[Mizgefta Mezin a Amedê]] di vê serdemê de hatiye çêkirin.<ref name="Nicholson2018"/><ref name=":0">{{Jêder-kitêb |sernav=Amida |paşnav=Keser-Kayaalp |pêşnav=Elif Keser-KayaalpElif |weşanger=Oxford University Press |tarîx=2018-03-22 |isbn=978-0-19-866277-8 |ziman=en |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780198662778.001.0001/acref-9780198662778-e-207 |doi=10.1093/acref/9780198662778.001.0001/acref-9780198662778-e-207 }}</ref> Mizgefta mezin dibe ku li cihê [[Dêra Heraklî ya Saint Thomas]] hatiye çêkirin. Di wî demê de li bajêr bi qasî pênc keşîşxaneyên xiristiyanan hebûn ku di nav wan de Keşîşxaneya Zuqnin û çend dêrên kevnarên din jî nav de bûn.<ref name=":0" /> Yek ji van Dêra Meryem e ku wekî katedrala bajêr û cihê metranên Amedê bû ku di cihê Dêra Ortodoks a Suryaniyan de maye.<ref name=":0" /> Dêra kevnar a din, Dêra Mar Kosmas di sala 1911ê de ji aliyê gerokê brîtanî [[Gertrude Bell]] ve hatiye dîtin lê piştre ev dêr di sala 1930an de hatiye hilweşandin.<ref name=":0" /> Bajêr demekê kurt dibe beşeke ji xîlafeta emewiyan û piştre jî dibe beşek ji xîlafeta ebasiyan. Di vê serdemê de Amed zêdetir di bin desthilatdariya xwemalî de dimîne. Piştê demekê bajêr ji aliyê xanedaniyên wekê [[Xanedaniya Hemdaniyan]] û [[Xanedaniya Buyîdiyan]] û piştre jî ji aliyê [[Xanedana Merwaniyan]] ve hatiye birêvebirin. Bajar di sala 1085an de ji aliyê selçûqiyan ve tê dagirkirin û piştre di sala 1183an de ji destê selçûqiyan rizgar dibe û ji aliyê eyûbiyan ve hatiye birêvebirin. Piştî dorpêçeke dirêj bi hêzeke biçûk a [[Mongol]]an û hêzeke gurcî û hêzekê ermenî ya gelekî mezintir di bin serokatiya gurcî Hesen Broş de bajêr ji aliyê Mongolên Hulagu ve di 1260an de tê dagirkirin (ev dagirkirin wekê [[Dorpêçkirina Meyafariqînê]] jî tê zanin).<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Islamic World in Ascendancy: From the Arab Conquests to the Siege of Vienna |paşnav=Sicker |pêşnav=Martin |weşanger=Bloomsbury Publishing USA |tarîx=2000-06-30 |isbn=978-0-313-00111-6 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=b6vOEAAAQBAJ&pg=PA111 }}</ref> Di navbera dagirkirina mongolan û heya ku Xanedana Sefewî ya Îranê ve bajêr ji destê mongolan distîne Amed ji aliyê xanedaniyên wekê Qere Qoyunlu û Aq Qoyunluyan ve ku du eşîrên tirk bûn hatiye dagirkirin. Piştê [[Dewleta Sefewiyan|Xanedaniya Sefewiyan]] bajêr di sala 1514an de ji aliyê Bıyıklî Mehmed Paşa ve, di serdema Selîm I de ji aliyê Xanedaniya Osmaniyan ve tê dagirkirin. Mihemmed Xan Ustajlu ku waliyê sefewî ya Amedê bû di sala 1514an de di dema [[Şerê Çaldiranê]] de ji aliyê xanedaniya osmaniyan ji bajêr hatiye derxistin û piştre ji aliyê osmaniyan ve hatiye kuştin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.britannica.com/event/Battle-of-Chaldiran |sernav=Battle of Chāldirān (1514) {{!}} Significance & Location {{!}} Britannica |malper=www.britannica.com |tarîx=2024-08-16 |roja-gihiştinê=2024-08-29 |ziman=en }}</ref> === Serdema nûjen === [[Wêne:Birca Heft Birayan 2009.jpg|thumb|çep|Dîtinek ji Birca Heft Birayan Sûr, Amed.]] Di sala 1952an de bi ji nû ve organîzekirina parêzgehan, bajarê Amedê dibe bajarê îdarî ya parêzgeha Diyarbekirê. Di sala 1993an de [[Şaredariya Bajarê Mezin a Amedê|Şaredariya Bajarê Mezin]] hatiye damezrandin ku bi vê awayê Amedê dibe yekem bajarê [[Bakurê Kurdistanê]] ku statûya bajarê mezin werdigire.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.ekanun.net/504-sayili-kanun-hukmunde-kararname/ |sernav=504 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname {{!}} Kanunlar |malper=web.archive.org |tarîx=2014-02-03 |roja-gihiştinê=2024-08-29 |roja-arşîvê=2014-02-03 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20140203173501/http://www.ekanun.net/504-sayili-kanun-hukmunde-kararname/ |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Di van salên dawî de Amed rastî gelek êrîşan hatiye ku nav de êrîşan hêzên ewlekariya tirk, endamên [[Hizbullaha Kurdistanê|hizbullahê]] û endamên [[Dewleta Îslamî ya Iraq û Şamê|DAÎŞê]] heye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.diken.com.tr/diyarbakir-bombacisinin-hdpnin-mitingine-giris-goruntuleri-ortaya-cikti/ |sernav=Diyarbakır bombacısının HDP’nin mitingine giriş görüntüleri ortaya çıktı — Diken |malper=www.diken.com.tr |roja-gihiştinê=2024-08-29 }}</ref> Di navbera 8ê mijdara sala 2015an û 15ê gulana sala 2016an de beşeke mezin ji Sûrê (bajarê kevnar) di şerê navbera artêşa tirk û şervanên kurd de wêran bû. Gelek taxên Sûrê ji aliyê artêşa tirk ve bi helîkopteran û tankên leşkerî hatiye bombebaran kirin, Mizgefta Kurşunlî ji aliyê artêşa Tirkiyeyê ve hatiye şewitandin û bi guleyên tankên leşkerî gelek avahiyên dîrokî zirarên mezin dibînin. Yek ji avahiyên dîrokî ku zirar dibîne minareya çarling e ku di dema şer de zirar dibîne. [[Wêne:Seyit Cami minaret Diyarbakır.jpg|thumb|Dîtinek ji Minareya çarling navçeya Sûrê, Amed.]] Di destpêka mijdara sala 2015an de parêzer û aktîvîstê mafê mirovanê kurd [[Tahir Elçi]] ku di wî demê de serokê [[Baroya Amedê]] bû li navçeya [[Sûr]]ê di dema daxuyaniyeke çapemeniyê de ku tê de banga kêmkirina tundiyê dikir ku zirar negihêjî avahiyên dîrokî li ber lingê minareya çarling hatiye kuştin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dw.com/tr/tahir-el%C3%A7i-davas%C4%B1nda-%C3%BC%C3%A7-san%C4%B1k-polise-beraat-talebi/a-68946189 |sernav=Tahir Elçi davasında üç sanık polise beraat talebi – DW – 29.04.2024 |malper=dw.com |roja-gihiştinê=2024-08-29 |ziman=tr }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://bianet.org/haber/tahir-elci-nin-son-basin-aciklamasi-169672 |sernav=Tahir Elçi'nin Son Basın Açıklaması |malper=bianet.org |roja-gihiştinê=2024-08-29 |ziman=tr }}</ref> Rapora [[Komeleya Arkeologan a Stenbolê]] ya sala 2018an diyar kiriye ku ji sala 2015an û vir ve %72yê navçeya Sûrê ya dîrokî ya bajêr bi hilweşandin û nûavakirinê hatiye wêrankirin û qanûnên ji bo parastina bermahiyên dîrokî hatine paşguhkirin û hatine binpêkirin. Wan tespîtkiriye ku politîkaya "ji bo nûvekirina bajarî" ya bajêr yek politîkayeke hilweşandin û ji nû ve avakirin e, ne yek ji restorekirin samanên çandî yên ku di şerê navxweyî yê dawî de zirar dîtine ku ji ber wê yekê gelek avahiyên dîrokî yên tomarkirî bi temamî winda bûne. Ji ber ku her perçeyên avahiyên dîrokî yên ku di dema hilweşandina avahiyên nûjen de derketine holê jî hatine hilweşandin rêjeya windabûna avahiyên dîrokî yên ne qeydkirî nayê zanîn. Di [[Erdheja Gurgum û Dîlokê 2023|Erdheja Gurgum û Dîlokê]] de ku sala 2023an de li gelek bajarên [[Bakurê Kurdistanê]] û li bajarê [[Efrîn]] a [[Rojavayê Kurdistanê]] pêk hatiye Amed yek ji wan bajaran e ku di erdhejê de hejiyaye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Robles |pêşnav=Pablo |paşnav2=Chang |pêşnav2=Agnes |paşnav3=Holder |pêşnav3=Josh |paşnav4=Leatherby |pêşnav4=Lauren |paşnav5=Reinhard |pêşnav5=Scott |paşnav6=Wu |pêşnav6=Ashley |tarîx=2023-02-06 |sernav=Mapping the Damage From the Earthquake in Turkey and Syria |url=https://www.nytimes.com/interactive/2023/02/06/world/turkey-earthquake-damage.html |roja-gihiştinê=2024-08-29 |xebat=The New York Times |ziman=en-US |issn=0362-4331 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.washingtonpost.com/world/2023/02/06/turkey-syria-earthquake-map-photos-videos/ |sernav=The earthquake’s widespread destruction, in photos, maps and videos |malper=Washington Post |tarîx=2023-02-06 |roja-gihiştinê=2024-08-29 |ziman=en }}</ref> Li Amedê gelek xanî û avahî di erdhejê de hilweşiyane yan jî zirareke mezin dîtine. Ji ber erdhejê bircên [[Sûra Amedê]] û hinek beşên dîwarê sûrê hatine xwarê. Li navçeya [[Bajarê Nû]], li navçeya [[Rêzan]]ê û li deverên din ên Amedê 20 avahî têne xwerê, 854 kes birîndar dibin 409 kes jî jiyana ji dest didin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://mezopotamyaajansi35.com/tum-haberler/content/view/http://mezopotamyaajansi35.com/tum-haberler/content/view/196717 |sernav=Mezopotamya Ajansı |malper=mezopotamyaajansi35.com |roja-gihiştinê=2024-08-29 }}</ref> === Kronolojî === ==== Berê zayînê ==== * ~7250-6750 [[dema neolîtîk]] * ~5000-4000 [[dema kalkolîtik]] * ~3000 dema [[dema tunc]] * ~2000 dema [[hurî]] û [[mîtanî|mîtaniyan]] * ~1200- 600 dema [[aram]]iya û [[urartû|urartiyan]] * 550- 331 dema [[pers]]an ==== Piştî zayînê ==== * [[226]]-[[395]] dema [[roma]]yiyan * [[395]]-[[639]] Dema [[bîzans]]iyan * [[639]] dema [[ereb]]an * [[661]] dema [[emewî|emewiyan]] * [[750]] Dema [[Ebasî|ebasiyan]] * [[984]] dema [[Merwanî|merwaniyan]] * [[1085]] dema [[Selçûkî|selcûqiyan]] * [[1102]]-[[1232]] dema [[Ertuqî|Ertuqiyên Heskîf û Amedê]] * [[1232]] dema [[Eyubî|eyubiyan]] * 1335 dema [[Xanedana Zirkan]] * [[1507]] dema [[Sefewî|sefewiyan]] * [[1515]] dema [[Osmanî|osmaniyan]] * [[1923]] dema [[Komara Tirkiyeyê]] == Aborî == Yek ji çandiniyên dîrokî yê bajêr genim û kuncî ne ku li bajêr hatiye çandin. Bajariyan genimên ku diçinandin di embarên ku ji ka û ji çiqilên şaxê susan çêdikirin parastine. Ev sîstem rê dida ku genim heta deh salan were parastin.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Rodrik |pêşnav=Dani |tarîx=1995 |sernav=Trade Strategy, Investment, and Exports: Another Look at East Asia |url=http://dx.doi.org/10.3386/w5339 |kovar=Trade Strategy, Investment, and Exports: Another Look at East Asia |cih=Cambridge, MA }}</ref> Di dawiya sedsala 19an û destpêka sedsala 20an de, welatiyan mewîj (tirîyên hişk) behîv û zerzelî (qeysî) hinardeyî Ewropayê dikirin. Bizinên Enqereyê dihatin xwedîkirin û ji Amedê hirî û tiftik dihatin hinardekirin. Bazirgan herêmê ji [[Misir]], [[Stembol|Stenbol]] û ji [[Sûriyê]] dihatin ku ji Amedê [[bizin]] û [[pez]] bikirin. Li bajêr hingiv jî dihate hilberandin lê ji ber ku ji aliyê welatiyan ve dihate kirîn ewqas zêde nedihat hinardekirin. Beriya [[Şerê Cîhanî yê Yekem|Şerê Cîhanê yê Yekem]] de li Amedê pîşesazî ya sifir (paxir) a çalak hebû ku 6 kanê kargehê ya çalak hebûn. Li bajêr [[Tenorît]] ku celebekî bingehîn ê sifirê ye ji aliyê kurdan ve bi dest dihatin derxistin. Beşek mezin ji madenê hinardeyê [[Înglistan|Îngilîstanê]] dihate kirin. Di sala 1935an de rêya hesinî ya di navbera Elezîz û Amedê de hatiye vekirin. [[Balafirgeha Amedê]] û Stasyona trenê ya Amedê ji bo bajêr xizmeta çûnûhatin û veguhastinê dike.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Kezer |pêşnav=Zeynep |tarîx=2014-12-01 |sernav=Spatializing Difference |url=https://online.ucpress.edu/jsah/article/73/4/507/58678/Spatializing-DifferenceThe-Making-of-an-Internal |kovar=Journal of the Society of Architectural Historians |ziman=en |cild=73 |hejmar=4 |rr=507–527 |doi=10.1525/jsah.2014.73.4.507 |issn=0037-9808 }}</ref> Bi mezin bûna bajêr re li bajêr hem sektora pîşesazî yê û hem jî sektora xwarin û xizmetê gelek pêşketiye. Di salên dawî de bi pêşketina bajêr re hem li bajarê nû û hem jî li bajarê dîrokî her sal gelek geştiyarên xwemalî û biyanî serdana bajêr dikin. == Veguhastin == [[Wêne:Diyarbakır Havalimanı.jpg|thumb|çep|Dîmenek ji Balefirgeha Navneteweyî ya Amedê.]] Sê rêyên cuda hene ku mirov dikarin xwe bigihîjin bajêr. Amed yek ji yekem bajarên [[Bakurê Kurdistanê]] ye ku [[Balafirgeha Amedê]] ye li bajêr hatiye çêkirin. Li bajêr balefirgeheke navneteweyî, stasyona trênê û qerajeke heye ku ji bo bajêr xizmet dike. Ji balefirgeha Amedê her roj ji bo bajarên mezin ên [[Îzmîr]], [[Stembol]] û [[Antalya]]yê seferên rasterast tê lidarxistin û di heman demê de ji van bajaran her roj rasterast seferên ji bo Amedê tê lidarxistin. Li gorî dîrok û pêwîstiyan seferên rasterast ên navneteweyî li balefirgeha bajêr tê lidarxistin. Bi teybetî di mehên havînan de ji bajêr seferên bajarên wekî [[Berlîn]], [[Frankfurt]], [[Stuttgart]], [[Düsseldorf]], [[Hannover]] û [[Hewlêr]]ê tê lidarxistin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.routesonline.com/news/ |sernav=News {{!}} Routes |malper=www.routesonline.com |roja-gihiştinê=2024-08-30 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.corendonairlines.com/germany/flights-to-hannover |sernav=Cheap Flights to Hannover |malper=Corendon Airlines |roja-gihiştinê=2024-08-30 |ziman=en |paşnav=Airlines |pêşnav=Corendon }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230925-xqns24 |sernav=SunExpress NS24 Network Expansion – 24SEP23 |malper=AeroRoutes |roja-gihiştinê=2024-08-30 |ziman=en-CA }}</ref> Li gorî daneyên mijdara sala 2021ê li Balefirgeha Amedê çûnûhatina 1.244.981 kesan û 8.292 çûnûhatin balefiran pêk hatiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dhmi.gov.tr/Lists/Istatislikler/Attachments/217/YOLCU.pdf |sernav=Statîstîkên Balefirgeha Amedê |roja-gihiştinê=2024-08-30 |roja-arşîvê=2021-12-07 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20211207203604/https://www.dhmi.gov.tr/Lists/Istatislikler/Attachments/217/YOLCU.pdf |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> == Werziş == Klûbên futbolê yên herî navdar ên bajêr [[Diyarbakırspor|Diyarbekirspor]] (1968 ava bûye) û [[Amedspor]] e.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2016-11-08 |sernav=Turkish court acquits German footballer Naki in Kurdish case |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-37908775 |roja-gihiştinê=2024-08-29 |xebat=BBC News |ziman=en-GB }}</ref> Futbolîstên herî navdar ên bajêr [[Şehmus Özer]], [[Denîz Nakî]] û [[Çekdar Orhan]] e. Tîma futbolê ya jinan a Amedsporê di dawiya dansala 2016-2017 ya lîga duyem a futbolê ya jinan de derbasî lîga yekem futbolê ya jinan bûye. Amedspor di dansala sala 2023-2024 derbasê lîga yekem a futbolê bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/notfound.html |sernav=Amedspor bû şampiyonê lîgê |malper=www.rudaw.net |roja-gihiştinê=2024-08-29 }}</ref> == Avûhewa == Amed xwedî avhewaya deryaya navîn (Dabeşkirina avhewayê ya Köppen: ''Csa'') yan jî xwedî avhewaya deryaya okyanûsê ye ku bi havînan bi awayekê anormal germ e (Dabeşkirina avhewayê ya Trewartha: ''Doa:''). Ji ber cihê bajêr li ser deşta Mezopotamyayê ye û ji çolên jêrîn ên Mezopotamyayê ve ber bi herêma başûr ve hewa germ e, li Amedê bi havînan pir germ û hewa pir ziwa ye. Germahiya herî bilind a tomarkirî di 21ê tîrmeha 1937an de ye ku 46,2&nbsp;°C (santîgrat) hatiye tomarkirin. Di mehên zivistan de sar û bi baranên nerm e ku şevan sar e. Barîna berfê di navbera mehên kanûn û adarê de bi gelemperî hefteyek an du hefte berf dibare. Germahiya herî nizim a tomarkirî ya li bajêr -24,2&nbsp;°C e ku di 11ê çileya sala 1933an de hatiye tomarkirin. Kalindahiya berfê ya herî bilind di 16 çileya sala 1971an hatiye tomarkirin ku li bajêr 65 satîmêtre berf bariye. {{Avûhewa | TABLO = | DIYAGRAM GERMAHÎ = | DIYAGRAM BARÎN = rast | DIYAGRAM BARÎN BILINDÎ = 230 | ÇAVKANÎ = [http://www.dmi.gov.tr/ www.dmi.gov.tr] | Sernav = Germahî û barîna nîvekî ya mehane ji bo Amedê (1975-2010) | Cîh = Amed <!-- nîveka Bilinditirîn Germahiya mehê bi °C --> | bgRêb = 6.5 | bgReş = 9.0 | bgAda = 14.6 | bgAvr = 20.3 | bgGul = 26.6 | bgPûş = 33.7 | bgTîr = 38.4 | bgGel = 38.0 | bgRez = 33.3 | bgKew = 25.3 | bgSer = 15.9 | bgBer = 9.0 <!-- nîveka Nimztirîn Germahiya mehê bi °C --> | ngRêb = −3.0 | ngReş = −1.5 | ngAda = 2.3 | ngAvr = 6.8 | ngGul = 11.1 | ngPûş = 16.7 | ngTîr = 21.5 | ngGel = 20.7 | ngRez = 15.6 | ngKew = 9.9 | ngSer = 3.4 | ngBer = -0.7 <!-- Germahiya Nîvekî ya mehê bi °C --> | gnRêb = 1.5 | gnReş = 3.5 | gnAda = 8.6 | gnAvr = 13.8 | gnGul = 19.3 | gnPûş = 26.3 | gnTîr = 31.2 | gnGel = 20.3 | gnRez = 24.7 | gnKew = 17.2 | gnSer = 9.0 | gnBer = 3.7 <!-- Barîna Nîvekî ya mehê bi mm --> | bnRêb = 63.4 | bnReş = 68.2 | bnAda = 67.8 | bnAvr = 64.3 | bnGul = 38.7 | bnPûş = 9.3 | bnTîr = 0.9 | bnGel = 0.8 | bnRez = 6.0 | bnKew = 32.6 | bnSer = 53.2 | bnBer = 69.7 <!-- nîveka hejmara Rojên bi Tavik a hemû mehan bi st/r --> | rtRêb = 3.9 | rtReş = 4.8 | rtAda = 5.6 | rtAvr = 6.9 | rtGul = 9.7 | rtPûş = 12.2 | rtTîr = 12.5 | rtGel = 11.7 | rtRez = 9.9 | rtKew = 7.4 | rtSer = 5.4 | rtBer = 3.8 <!-- nîveka Rojên bi Baran ji bo hemû mehan bi r --> | rbRêb = 11.8 | rbReş = 11.7 | rbAda = 11.5 | rbAvr = 11.7 | rbGul = 8.9 | rbPûş = 3.2 | rbTîr = 1.3 | rbGel = 1.2 | rbRez = 2.0 | rbKew = 5.9 | rbSer = 8.4 | rbBer = 11.5 }} == Dîmenên ji bajêr == <gallery> Deriyê Çiyê Amed 2010.JPG|Deriyê Çiyê, 2010. Kolana Xazî ya Amedê.jpg|Kolana Xazî ({{bi-tr|Gazi caddesi}}) li Amedê Kolana Cotkaran a Bajarê Nû yê Amedê.jpg|Kolana Ekînciyan ({{bi-tr|Ekinciler caddesi}}) li Bajarê Nû yê Amedê Seyrangeha Parkormanê Amed 2010.JPG|Seyrangeha Parkormanê ya Amedê, 2010. Diyarbakir City walls.jpg|thumb|Bedenên Amedê </gallery> == Nexweşxaneyên Amedê == * [[Nexweşxaneya Dewletê ya Amedê]] * [[Nexweşxaneya Fakulteya Bijîşkiyê ya Zanîngeha Dîcleyê]] * [[Nexweşxaneya Lêkolîn û Sepanê ya Amedê]] == Çand û huner == === Navendên çandê yên Amedê === * [[Navenda Çand û Hunerê ya Cegerxwîn]] * [[Komeleya Çand û Hunerê ya Dîcle û Firatê]] * [[Navenda Hunerê ya Amedê]] * [[Pirtûkxaneya Bajêr a Mehmed Uzun]] * [[Rojeva Cihkî 21 a Bajarê Mezin]] * [[Salona Şanoyê ya Şaredariya Bajarê Mezin]] * [[Konservatiwara Bajêr a Aram Tîgran]] === Dîn û civak === Nifûsa bajêr piranî [[misilman]] in. Wekî din [[êzîdî]] û [[xiristiyan]] jî li herêmê hene. Civaka misilmanan ji mezhebên [[şafiî]], [[henefî]] û [[elewî]] pêk tê. [[Neqşîbendî|Tarîqeta Naqşîbendî]] li herêmê ya herî xurt e. [[Turbe]]yên ku ji aliyê gel ve tên [[ziyaret]] kirin jî hene. Ya herî pir gel ziyaret dike, turbeya "Siltan Şêxmûs" e. Ji bilî wê, li Diyarbekirê turbeya "[[Siltan Silêman]]", li Pîranê turbeya "[[Pîr Xetab]]", ji alî gel ve tê ziyaret kirin. Nifûsa bajêr piranî [[kurd]] in, ji bilî kurdan, [[suryanî]], [[ereb]] û [[ermenî]] jî li herêmê wek nifûsek biçûk hene. === Xwarinên herêmê === * [[Meftune]]: goştê parçekirî di [[quşxane]] yan [[beroş]]ê de tê sorkirin. [[Bacanreşk]] (balîcan), [[sîr]] û [[fringî]] (yan jî ava fringiyan) têkel dibe. Ava [[simaq]]ê bi ser de dibe û tê kelandin. * [[Mehîr]]: [[mast]] ([[dew]]), [[hêk]] û [[xwê]] di beroşê de tê li hevxistin. Dan dikeve navê û tê kelandin. Li ser agirê heta bikele tê lihevxistin. * [[Kalek]], [[qedayîf]], [[peqlewe]], [[kutilk]]ên dagirtî, balîcanên dagirtî jî xwarinên herêmî ne ku herî pirtir tên xwarin. {{Columns-list|colwidth=25em| * [[Biraşka tîkegoştê]] * [[Biraşka şîşê]] * [[Boranîk]] * [[Boreg]] * [[Bêran]] * [[Bûmbar]] * [[Cîgerkebaba Amedê]] * [[Elînazîk]] * [[Gebola kundirê mîranî û savarê]] * [[Girara bi xêlî]] * [[Hebenîska Amedê]] * [[Hêyavka bamyeyê]] * [[Hêyavka goşt û kixseyê]] * [[Kartol û mast]] * [[Keledoşiya masiyê]] * [[Kutilka bacanreşkê]] * [[Lebzîne]] * [[Loqmeya bexdenûsê]] * [[Lêvenî]] * [[Nêrgîzyanî]] * [[Nûriye]] * [[Pirtik (şîranî)]] * [[Ponponkiya parxanê ya Amedê]] * [[Pîlakiya Amedê]] * [[Qedayîfa rêsî]] * [[Qereş]] * [[Xaşîla çortanê]] }} === Kincên herêmê === Piraniya mêran şalwar, îşlig (gomlek) û êleg li xwe dikin. Di nigên wan de pêlavên poztûj hene û gelek ji wan Kum, şewqe yan jî kefiya sipî didin serên xwe. Jinên Diyarbekirî (Amed) fîstan yan jî zibûn li xwe dikin. Piranîya jinên zewicî çarikan (kitan) didin serê xwe. Keçên ciwan yan serqot in (serî pas) yan jî şarpe didin serê xwe. Kesên ku çarşefa reş li xwe dikin jî hene. Îro li bajêr kêm kes kincên herêmî li xwe dikin, û piraniya gel kincên modern li xwe dike. === Çanda xwedîkirina kevokan === Li Amedê xwedîkirina [[kevok]]an digihe zêdeyê 500 salî. Îro li hin qehwexaneyan tê jiyandin û di navbera wan de pêşbaziyan li dar dixin. Ji kevokên Amedê re dibêjin "[[boran]]". == Ciyên turîstîk û gerê == Amed ji alî sirûştê feqîr e lê ji alî tarîxê ve pir dewlemend e. [[Bedena Amedê]] piştî [[Kela Çînê]] ya herî dirêj e li cîhanê. [[Mizgeft]] û [[medrese]]yên bajêr bi mîmariyek pir hostatî hatine çêkirin. Mizgefta Mezin, ya Pêxember, ya Nebî hinek ji mizgeftên bajêr in. Gel piranî havînan diçin ser [[Gola Xezarê]] ku di hundirê tixûbên [[Elezîz]]ê de ye. Wekî din [[baxçeyên Ben-û-Senê]] jî ciyên gerê ne ji bo gel. [[Germava Çirmûgê]] jî ciyê vehêsanê ye. === Cihên dîrokî yên girîng === * [[Bedena Amedê|Bedena Bajêr]] * [[Pira Dehderî]] an [[Pira Belek]] an jî [[Pira Dîcleyê]] * [[Qesra Xazî]] * [[Baxçeyên Hewselê]] <gallery> Wêne:Baxçeyên Hewselê Amed 2010.JPG|[[Baxçeyên Hewselê]] yên Amedê. Li paşê Pira Dehderî tê dîtin. </gallery> ==== Deriyên Amedê ==== * [[Deriyê Xerpûtê]] an [[Deriyê Çiyayî]] an jî [[Deriyê Bakur]] * [[Deriyê Rihayê]] an [[Deriyê Rûm]] an jî [[Deriyê Rojava]] * [[Deriyê Mêrdînê]] an [[Deriyê Başûr]] * [[Deriyê Nû]] an [[Deriyê Rojhilat]] * [[Deriyê Serayê]] <gallery> Wêne:Deriyê Rihayê yê Amedê.jpg|Deriyê Rihayê. Wêne:Deriyê Mêrdînê yê Amedê.jpg|Deriyê Mêrdînê. [[Wêne:Diyarbakir City walls.jpg|thumb|Bedenên Amedê]] </gallery> ==== Bircên Amedê ==== * [[Birca Bizinê]] * [[Birca Heft Birayan]] * [[Birca Evlî Bedenê]] * [[Birca Melikşah]] ==== Mizgeftên Amedê ==== <table width="%60"> <tr> <td width="%45" valign="top"> * [[Mizgefta Mezin]] * [[Mizgefta Nebî]] * [[Mizgefta Husrev Paşa]] * [[Mizgefta Kozlû]] (Qozlî?) * [[Mizgefta Hecî Buzruk]] (Buzruq?) * [[Mizgefta Hezretî Silêman]] * [[Mizgefta Qazî]] * [[Mizgefta Îbrahîm Beg]] * [[Mizgefta Nasûh Paşa]] * [[Mizgefta Kurşunlu]] * [[Mizgefta Xoceoxlî]] * [[Mizgefta Şêxereb]] * [[Mizgefta Îskender Paşa]] * [[Mizgefta Xanzade]] * [[Mizgefta Ragibiye]] </td> <td width="45%" valign="top"> * [[Mizgefta Hecî Hemîd]] * [[Mizgefta Şêx Mitahar]] ([[Minareya Çarling]]) * [[Mizgefta Parlî]] * [[Mizgefta Melik Ehmed]] * [[Mizgefta Şêx Yûsif]] * [[Mizgefta Sîm]] * [[Mizgefta Behram Paşa]] * [[Mizgefta Tacetin]] * [[Mizgefta Lala Qasim Beg]] an [[Mizgefta Lala Beg]] * [[Mizgefta Elî Paşa]] * [[Mizgefta Minareya bi Neynik]] * [[Mizgefta Hezretî Emer]] * [[Mizgefta Safa]] </tr> </table> <gallery> Wêne: Mizgefta Mezin a Amedê.jpg|Mizgefta Mezin a Amedê. Wêne:Mizgefta Melek Ehmed a Amedê 2010.JPG|Mizgefta Melek Ehmed. Wêne:Mizgefta Elî Pasha Amed 2010.JPG|Mizgefta Elî Paşa, 2010. Wêne:Mizgefta Unv-Dîcle.jpg|Mizgefta Zanîngeha Amedê. </gallery> ==== Medreseyên Amedê ==== * [[Xwendegeha Mesûdiyê]] * [[Xwendegeha Zîncîriye]] ==== Hemamên dîrokî yên Amedê ==== * [[Hemama Çardaklî]] * [[Hemama Deva]] * [[Hemama Melik Ehmed]] * [[Hemama Paşa]] * [[Hemama Qazî]] * [[Hemama Vahap Axa]] <gallery> Wêne:Himama Deva Amed 2009.JPG|Hemama Deva, 2009. Wêne:Himama Melik Ehmed 2010.JPG|Hemama Melik Ehmed, 2010. Wêne:Himama Pasha Amed 2008.jpg|Hemama Pasha, 2008. Wêne:Himama Vahap Amed 2009.JPG|Hemama Vahap, 2009. </gallery> ==== Dêrên Amedê ==== * [[Dêra Meyremokê]] * [[Dêra Surp Gregos]] a Ermeniyan ==== Xanên dîrokî yên Amedê ==== * [[Xana Delîlan]] * [[Xana Hesen Paşa]] * [[Xana Borsayê]] (Cotxan, Çîftexan), îro wêran e. <gallery> File:Diyarbakir-Hasan Pasha Inn.jpeg|Xana Hesen Paşa îro cihekî geşt û guzarî yê giring e. Wêne:Xana Borsayê Amedê 2010.JPG|Rewşa Xana Borsayê di sala 2010an de. </gallery> ==== Muzexane ==== * [[Muzeya Arkeolojiyê ya Amed|Muzeya Arkeolojiyê]] * [[Muzeya Ziya Gökalp]] * [[Muzeya Cahit Sıtkı Tarancı]] * [[Koşka Sem'an]] ([[Koşka Xazî]]) * [[Koşka Erdebîlê]] ([[Qesra ber Derê Pirê]]) === Seyrangeh û parkên Amedê === * [[Parkorman]] * [[Sumerpark]] * [[Kuçeya Hunerê]] <gallery> File:Ormanparka Amedê 2010.JPG|Parkorman, li [[Dîclekend]]a Amedê. File:Sumerparka Amedê 2010.JPG|Parka Sumerê (Sumerpark), li gorî amediyan peykerên parkê miştî sîmbolîzmê ne ji dîroka îro ya kurdan. File:Kuçeya Hunerê ya Amedê 2010.JPG|Kuçeya Hunerê ya Amedê bi spêde. </gallery> == Navdarên Amedê == <table width="%60"> <tr> <td width="%45" valign="top"> * [[Fehmiyê Bîlal]] * [[Ramizê Licî]] * [[Ehmedê Xasî]] * [[Îbn-ul Ezraq]] * [[Hesen Hişyar]] * [[Tarık Ziya Ekinci]] * [[Yusuf Azizoğlu]] * [[Ahmet Arif]] * [[Kendal Nezan]] * [[Rojen Barnas]] * [[Cahit Sıdkı Tarancı]] * [[Dr. Fûad|Dr. Fuad (Bavê Tûjo)]] * [[Qedrî Cemîl Paşa]] * [[Ekrem Cemîl Paşa]] * [[Cemilê Seyda]] * [[Şevket Baysanoğlu]] * [[M. Emin Bozarslan]] * [[Aşık İhsani]] * [[Elî Emîrî]] * [[Amîdî]] * [[Hamid Aytaç]] * [[Roşan Lezgîn]] * [[Prof. Mahmut Gazi Yaşargil]] * [[Suzan Samancı]] * [[Malmisanij]] * [[Azad Zal]] * [[Niyazî Westa]] * [[Adnan Binyazar]] * [[Ehmed Murşîdî]] * [[Meltem Miraloğlu]] </td> <td width="45%" valign="top"> * [[Mele Çelebî]] * [[J. Îhsan Espar]] * [[Mehmûd Lewendî]] * [[Mehdî Zana]] * [[Tuncer Necmioğlu]] * [[Seîd Paşa]] * [[Suleyman Nazif]] * [[Hesenê Metê]] * [[İhsan Işık]] * [[Mıgırdiç Margosyan]] * [[Mar Yezua]] * [[Adil Tekin]] * [[Remzi İnanç]] * [[Ahmed Arif]] * [[Hikmet Çetin]] * [[İzet Altınmeşe]] * [[Celal Sesigüzel]] * [[Ayşe Şan]] * [[Huseynê Parê]] * [[Mahmut Kızıl]] * [[Hozan Şiyar|Hozan Şîyar Ferqînî]] * [[Beytocan]] * [[Bışar Çiçek]] * [[Abdussetar Hayatî Avşar]] * [[Leyla Zana]] * [[Zana Farqînî]] * [[Amed Tîgrîs]] * [[Rojîn Zarg]] * [[Songül Öden]] * [[Erkan Petekkaya]] * [[Eşref Okumuş]] </table> == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Panorama|Diyarbekir.jpg|1000px|Amed 2015.}} {{Bajarê Amedê}} {{Bajar û gundên Amedê}} {{Bajarên Kurdistanê}} {{Bajarên Tirkiyeyê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|37|54|39|N|40|14|12|E|type:city(799447)|display=title}} [[Kategorî:Amed| ]] [[Kategorî:Bajarên Bakurê Kurdistanê]] [[Kategorî:Civakên siryanî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Dîroka Amedê]] [[Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Kurdistanê]] [[Kategorî:Wargehên kurdan li Tirkiyeyê]] i6ykurnxgyjce372tda4uog5q884mb7 0 20 2029111 1935930 2026-05-20T14:20:25Z InternetArchiveBot 45060 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2029111 wikitext text/x-wiki {{Agahîdanka giştî}} '''Huner''' cûrbecûr çalakiya [[çand]]î ye ku li dora karên ku jêhatîbûnên [[Afirînerî|afirîner]] an xeyalî bikartînin, ku tê çaverê kirin ku ezmûnek hêja derxînin navendê ye, bi gelemperî bi vegotina hêza hestyarî, ramanên têgehî, jêhatîbûna teknîkî, û/an bedewiyê.<ref> {{Jêder-kitêb |sernav=Teoriya huneran |paşnav=Sparshott |pêşnav=Francis Edward |weşanger=Princeton University Press |tarîx=2014-07-14 |isbn=978-1-4008-5701-2 |ziman=en |url=https://books.google.at/books?id=ZuX_AwAAQBAJ&pg=PA3&redir_esc=y }}</ref><ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://www.oxforddictionaries.com/definition/english/art |sernav=Pênaseyê hunerê ji ferhenga inglizî a Oxfordê |malper=web.archive.org |tarîx=2016-09-01 |roja-gihiştinê=2025-04-14 |roja-arşîvê=2016-09-01 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160901233826/https://www.oxforddictionaries.com/definition/english/art |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Pênaseyek bi giştî lihevhatî ya ku huner pêk tîne tune<ref> {{Jêder-kitêb |sernav=Pênaseya hunerê |paşnav=Davies |pêşnav=Stephen |weşanger=Cornell University Press |tarîx=1991 |isbn=978-0-8014-9794-0 |ziman=en |url=https://books.google.at/books?id=6peJnXr4L5gC&redir_esc=y }}</ref> û şirovekirina wê di dîrokê de û di nav çandan de pir cûda bûye. Di kevneşopiya rojavayî de, sê şaxên klasîk ên hunera dîtbarî ev in: [[nîgar]], [[peyker]] û [[Avahîsazî|mîmarî]].<ref>{{Jêder-malper |url=https://books.google.com/books?id=q8rvdsxGokwC&q=Vasari+lives+of+painters,+sculptors+and+painters |sernav=Jiyanên ji nîgar, peyker û avahîzazên herî bêhempa - Giorgio Vasari |malper=web.archive.org |tarîx=2021-04-14 |roja-gihiştinê=2025-04-14 |roja-arşîvê=2021-04-14 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20210414015308/https://books.google.com/books?id=q8rvdsxGokwC&q=Vasari+lives+of+painters,+sculptors+and+painters |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> [[Şano]], [[dans]], û hunerên din ên performansê, herwiha [[wêje]], [[muzîk]], [[fîlm]] û medyayên din ên wekî medyaya înteraktîf, di nav pênaseyek berfireh a "hunerê" de cih digirin.<ref name=":0" /> Heya sedsala 17an, ''huner'' ji her perfomans û re dihat gotin û ji karvanê destan û [[Zanistvan|zanistan]] nayê cûda kirin. Di karanîna nûjen a piştî sedsala 17an de, ku têgehên estetîkî serekî ne, hunerên xweşik ji hunerên bidestxistî bi gelemperî têne veqetandin û têne cûda kirin, mîna hunerên xemilandî an sepandin.<ref name=":0" /> Xwezaya hunerê û têgînên pê ve girêdayî, mîna afirînerî û şirovekirinê, di şaxeke [[felsefe]]yê de ku bi navê [[estetîk]] tê zanîn, têne lêkolîn kirin.<ref> {{Jêder-kitêb |sernav=Huner û felsefe: Xwendinên di hunera estetîk |paşnav=Kennick |pêşnav=W. E. |weşanger=St. Martin's Press |tarîx=1979 |isbn=978-0-312-05391-8 |ziman=en |url=https://books.google.at/books?id=aQFDSQAACAAJ&redir_esc=y }}</ref> Berhemên hunerî yên ku derketine di warên pîşeyî yên rexnegiriya hunerî û dîroka hunerê de têne lêkolîn kirin. == Binerê == * [[Hunermend]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Commons|Art}} * [http://dmoz.org/World/Kurdish/%c3%87and_%c3%bb_Huner/ Kategoriya "Çand û Huner"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040803052542/http://dmoz.org/World/Kurdish/%c3%87and_%c3%bb_Huner/ |date=2004-08-03 }} a [[dmoz]] a kurdî * [http://www.felsefevan.com/index.php?option=pek_content&task=view&id=593&Itemid=25 Huner çî ye?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120114130758/http://www.felsefevan.com/index.php?option=pek_content&task=view&id=593&Itemid=25 |date=2012-01-14 }} * [http://www.felsefevan.com/index.php?option=pek_content&task=view&id=232&Itemid=25 Taybetmendiyên berhema hunerî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120114133252/http://www.felsefevan.com/index.php?option=pek_content&task=view&id=232&Itemid=25 |date=2012-01-14 }} {{Kontrola otorîteyê}} {{Huner-şitil}} [[Kategorî:Çand]] [[Kategorî:Huner| ]] [[Kategorî:Hunerên dîtbarî]] bbinxuei1obr2xkdvhi7ubm67enlx06 0 762 2029978 2013147 2026-05-21T02:16:08Z InternetArchiveBot 45060 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2029978 wikitext text/x-wiki {{bi zazakî|Mehmed Uzun}} {{Agahîdank nivîskar | nav = | wêne = | bernav = M. Ferzend Baran<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/turkish/culture/111020231 |sernav=Kürt edebiyatının büyük ismi Mehmed Uzun 16 yıl önce bugün aramızdan ayrıldı |ziman=tr |malper=[[Rûdaw]] |tarîx=2023-10-11 |roja-gihiştinê=2025-06-09 }}</ref> | pîşe = Romannivîs, helbestvan | roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1953}} | cihê_jidayikbûnê = [[Sêwereg]], [[Riha]] | roja_mirinê = {{Mirin|11|10|2007|1|1|1953|temen=erê}} | cihê_mirinê = [[Amed]] ([[Tirkiye]]) | netewe = [[Kurd]] | ziman = [[Kurdî]] û [[tirkî]] | şêwe = Roman, helbest | berhem = {{Indented plainlist| * ''[[Tu]]'' (roman, 1984) * ''[[Antolojiya edebiyata kurdî]]'' (antolojî, 1995) * ''[[Bîra qederê]]'' (roman, 1995) * ''[[Hawara Dîcleyê]] 1'' (roman, 2001)}} }} '''Mehmed Uzun''' (jdb. [[1ê kanûna paşîn]] a [[1953]]<ref>http://www.gundem-online.net/haber.asp?haberid=62397{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=sibat 2021 }}</ref> li [[Sêwreg]] ([[Riha]]) – m. [[11ê çiriya pêşîn]] a [[2007]] li [[Amed]], [[Bakurê Kurdistanê]]), [[nivîskar]]ekî [[kurd]] bû. Ew romannivîsê kurd ê herî girîng ê serdema nûjen û afirînerê wêjeya kurdî yê nûjen tê qebûlkirin. Berevajî gelek nivîskarên kurd, wî di serdema ku zimanê kurdî hê qedexe bû, ne bi zimanê serdest lê bi zimanê xwe yê zikmakî dinivîsand. Bi taybetî bi xebatên xwe yên li ser pêşxistina zimanê kurdî, afirandina zimanekî wêjeyî û vejandina kevneşopiya vegotinê ya kurdî, Uzun di wêjeya kurdî ya nûjen de roleke pêşeng dilîze.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.radikal.com.tr/haber.php?haberno=235695 |sernav=Radikal-çevrimiçi / Türkiye / Yaşar Kemal: Barış gelecek Mehmed rahat edecek |malper=web.archive.org |tarîx=2008-03-03 |roja-gihiştinê=2024-10-23 |roja-arşîvê=2008-03-03 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20080303083343/http://www.radikal.com.tr/haber.php?haberno=235695 |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://www.haksozhaber.net/okul/bir-edebiyat-dili-olarak-kurtce-ve-mehmed-uzun-5374yy.htm |sernav=Bir Edebiyat Dili Olarak Kürtçe ve Mehmed Uzun - Asım Öz |malper=web.archive.org |tarîx=2018-10-22 |roja-gihiştinê=2024-10-23 |roja-arşîvê=2018-10-22 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20181022232709/http://www.haksozhaber.net/okul/bir-edebiyat-dili-olarak-kurtce-ve-mehmed-uzun-5374yy.htm |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://www.agos.com.tr/tr/yazi/2847/her-olumun-ardindan-birkac-soz-ve-bir-ani |sernav=Her Ölümün Ardından Birkaç Söz ve Bir Anı {{!}} Agos |malper=web.archive.org |tarîx=2018-08-11 |roja-gihiştinê=2024-10-23 |roja-arşîvê=2018-08-11 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20180811230535/http://www.agos.com.tr/tr/yazi/2847/her-olumun-ardindan-birkac-soz-ve-bir-ani |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> == Jînenîgarî == [[Wêne:Monument to Mehmed Uzun.jpg|thumb|Abîdeya Mehmed Uzun li [[Îdir]]ê]] Mehmed Uzun li sala 1953ê li gundê Siwêreka ser bi [[Riha]]yê (Urfayê) hat dinyayê. Wî xwendina xwe li herêma [[Amed]]ê qedand. Piştî [[derbeya leşkerî]] ya [[Derbeya leşkerî ya 12ê adarê 1971ê|12ê adarê 1971ê]], gelek [[Siyaseta çepgir|çepgir]] û muxalifên kurd hatin zîndanîkirin. Uzun di 3ê adara [[1972]]ê de weke ciwanekî 18 salî ket girtîgehê. Wî li [[girtîgeh]]a [[Leşker (leşkerî)|leşkerî]] ya [[Zîndana Amedê|Amedê]] bi girtiyên din ên wekî [[Musa Anter]] û [[Mehmed Emîn Bozarslan]] re hevdîtin kir. Di vê demê de giranî da xwendin û nivîsandina kurdî û bi kurdên ji hemû çînên civakî re ket têkiliyê. Di destpêkê de 8 sal cezayê girtîgehê lê hatibû birîn, lê ew di sala [[1974]]ê de bi efûyê hat berdan. Piştî efûyê, di kovara kurdî ya [[Rizgarî (kovar)|Rizgarî]] de dest bi kar kir. Ji ber ku Rizgarî [[rojname]]yeke muxalîf bû, Uzun di sala [[1976]]ê de dîsa hat girtin. Ji ber xebata wî ya nivîsîna bi zimanê dayikê çend caran ji aliyê desthelata tirkan ve hat zîndankirin. Her ji ber wan gefên li ser jiyana xwe, li havîna sala [[1977]]ê ji [[Tirkiyê]] derket. Piştî neh mehan di zindanê de reviya [[Swêd]]ê û li wir gelek kurdên sirgûnî yên [[Bakurê Kurdistanê|bakur]], [[Rojavaya Kurdistanê|rojava]], [[Rojhilata Kurdistanê|rojhilat]] û [[Başûrê Kurdistanê|başûr]] nas kir, di nav wan de [[Cegerxwîn]], [[Osman Sebrî]], [[Hesen Hişyar]], [[Ruşen Bedirxan]], [[Nûredîn Zaza]] û [[Îbrahîm Ehmed]]. Wî bêhtir giranî da ser xebatên xwe yên li ser çand û zimanê kurdî. Li Swêdê di rojnameya rojane [[Dagens Nyheter]] de nivîsên quncikê weşandin. Di sala [[2005]]ê de vegeriya [[Tirkiye|Tirkiyê]] û demeke kurt li [[Stembol]]ê ma. Li dawiya wê salê (2005ê) ji aliyê wezareta rewşenbîriyê a [[hukmeta Herêma Kurdistanê]] ve li [[Hevlêr|Hewlêra]] paytext hat xelatkirin. Piştî demekê ew vegeriya Swêdê. Wî nikarîbû projeya xwe ya dawîn a wêjeyî, romaneke dîrokî ya li ser wêjenasê [[alman]]-[[Cihûtî|cihû]] [[Erich Auerbach]] ku jiyana sirgûnê li [[Stembol]]ê derbas dikir, biqedîne. Uzun di [[gulan]]a [[2006]]an de bi [[Nexweşî|nexweşiya]] [[Şêrpence|pençeşêrê]] ket. Li destpêkê, ew li nexweşxaneya zanîngeha [[Karolînska]]yê li [[Stokholm]]a Swêdê hat nivandin û ji bo çareserê ber bi [[DYA|Amerîkayê]] jî hat şandin. Piştî tedawiya li Swêdê bi malbata xwe re koçî [[Amed]]ê kir û li wir dihat derman kirin. Mehmed Uzun di [[11ê çiriya pêşîn]] a sala [[2007]] li dora saet 11.00an li Amedê ji ber nexweşiya xwe çû ser dilovaniya xwe. === Merasîma xatirxwestinê === Mehmed Uzun di 13ê çiriya pêşînê 2007ê de li Amedê hat definkirin. Gelek kesên ji huner û siyaseta kurd û tirk beşdarî merasîma xatirxwestinê bûn, wek [[Sînan Çetîn]] (lîstikvan û çêkerê sînemayê yê tirk), [[Ferhat Tunç]] (stranbêjê elewî yê bi eslê xwe kurd), [[Ahmet Türk|Ahmet Turk]] ([[Partiya Civaka Demokratîk|DTP]]), [[Akin Birdal]] (DTP), [[Osman Baydemir|Osman Baydemîr]] (DTP), [[Nurettin Demirtaş|Nurettin Demîrtaş]] (DTP), [[Selahattin Demirtaş]] (DTP), [[Orhan Miroğlu]] (siyasetmedarê tirk), [[Şerafettin Elçi]] (siyasetmedarê kurd-tirk) û [[Yaşar Kemal]] (nivîskarê herî serkeftî yê bi eslê xwe kurd di edebiyata tirkî ya nûjen de). Di merasîma xatirxwestinê de bi kurdî û tirkî axaftin hatin kirin û jinan jî li ser stranên Kurdî kilaman gotin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hurriyet.com.tr/gundem/mehmet-uzun-hayatini-kaybetti-7466257 |sernav=Mehmet Uzun hayatını kaybetti |malper=www.hurriyet.com.tr |tarîx=2007-10-11 |roja-gihiştinê=2024-10-12 |ziman=tr }}</ref> == Damezrênerê wêjeya kurdî ya nûjen == [[Wêne:Diyarbakır Mehmed Uzun Parkı.jpg|thumb|Parka Mehmed Uzun li Amedê]] Mehmed Uzun ku 28 salên jiyana xwe li sirgûnê li Swêdê derbas kir, heft roman û cildeke helbestan bi kurdî çap kirine û wek damezrînerê edebiyata kurdî ya nûjen tê dîtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ithakiyayingrubu.com/yazarlar/mehmed-uzun |sernav=Mehmed Uzun |malper=İthaki Yayınları |roja-gihiştinê=2024-10-12 |ziman=tr |paşnav=https://www.ithakiyayingrubu.com |roja-arşîvê=2024-12-11 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20241211140200/https://www.ithakiyayingrubu.com/yazarlar/mehmed-uzun |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Wî hertim nasnameya xwe ya kurdewarî diparast. Ew di heman demê de rexnegirê şîdeta [[Partiya Karkerên Kurdistanê]] bû. Uzun bi tirkî û swêdî jî roman û gotar nivîsandine. Ew endamekî çeleng ê [[PEN]]ê û [[Yekîtiya Nivîskarên Swêdê]] ye. Wî di sala [[2001]]ê de xelata [[Torgny Segerstedt]] wergirt. Heta roja îro, her sal çalakiyên çandî ji bo rûmeta wî têne lidarxistin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://manage.rudaw.net/notfound.html |sernav=Mehmed Uzun li Amedê hat bibîranîn |malper=Rudaw.net |roja-gihiştinê=2024-10-12 |roja-arşîvê=2024-09-14 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20240914143752/https://manage.rudaw.net/notfound.html |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Ji bilî vê yekê, çend pirtûkxane, komel û parkên fermî yên bajaran hene ku navê wî lê hatine dayîn, wek li Amed û Agriyê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://diyarname.com/news.php?Idx=1888 |sernav=Pirtûkxaneya Mehmed Uzun vedibe |malper=diyarname.com |roja-gihiştinê=2024-10-12 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/turkish/middleeast/turkey/021020243 |sernav=DEM Partili Ağrı Belediyesi, ‘Mehmed Uzun Parkı’ açtı |malper=www.rudaw.net |roja-gihiştinê=2024-10-12 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://firatnews.com/guncel/dunya-cevre-gunu-nde-mehmed-uzun-parki-nin-temeli-atilacak-20641 |sernav=Dünya Çevre Günü'nde Mehmed Uzun Parkı’nın temeli atılacak |malper=ANF News |roja-gihiştinê=2024-10-12 |ziman=tr }}</ref> == Berhem == [[Wêne:Gora Mehmed Uzun.jpg|rast|thumb|center|250px|Gora Mehmed Uzun, li goristana Deriyê Mêrdînê, li [[Amed]]ê]]Heft [[roman (wêje)|roman]] û gelek ceribandin, lêkolîn û helbest nivîsîne û weşandine. Bi taybetî hêjayiya romana ''[[Siya evînê]]'' û ''[[Ronî mîna evînê tarî mîna mirinê]]'' gelek berçavtir e. Ji xwe ev herdû berhem bo zimanên biyanî jî hatine wergerandin. Helbesteka wî ya dirêj bi navê ''[[Destana Egîdekî]]'' ji layê hunermend [[Ciwan Haco]]yî ve hatiye strandin. Mehmet Uzun tenê bi kurdî nanivîse, gelek berhemên bi zimanên [[tirkî]] û [[swêdî]] jî nivîsîne. Navên berhemên wî ev in: * ''[[Tu]]'', [[Dengê Komal]] (roman, 1984) * ''[[Mirina kalekî rind]]'', Orfeus (roman, 1987) * ''[[Siya evînê]]'', Orfeus, (roman, 1989) * ''[[Rojek ji rojên Evdalê Zeynikê]]'', [[Orfeus]] (roman, 1991) * ''[[Destpêka edebiyata kurdî (pirtûk)]]'', [[Beybûne]], Ankara (lêkolîn, 1992) * ''[[Hêz û bedewiya pênûsê]]'', Weşanên Nûdem, (pexşan, 1993) * ''[[Antolojiya edebiyata kurdî]]'', 2 cild, Tüm zamanlar yayıncılık, Istanbul (antolojî, 1995) * ''[[Bîra qederê]]'', [[Sara]], Stockholm / Avesta, Istanbul (roman, 1995) [ISBN 975-7112-67-4] * ''Världen i Sverige'' (tevî Madeleine Grive), En bok för alla, Stockholm (antolojiya helbestan, 1995) [ISBN 91-7448-830-9] * ''[[Nar çiçekleri]]'' (Kulîlkên Hinarê), (pexşan, bi tirkî, 1996) * ''[[Ziman û roman]]'', [[Weşanên Nûjen]] (hevpeyvîn, 1996) * ''[[Ronî Mîna Evînê Tarî Mîna Mirinê]]'', [[Weşanên Avesta]] (roman, 1998) [ISBN 975-7112-38-0] * ''[[Dengbêjlerim]]'' (Dengbêjên Mi), Pexşan, Tirkî, 1998 * ''[[Hawara Dîcleyê]] 1'', Avesta, Istanbul (roman, 2001) * ''I skuggan av en förlorad kärlek'' (werg. Ingmar Björkstén), Ordfront förlag, Stokholm (antolojî, 2001) [ISBN 91-7324-716-2] * ''[[Zincirlenmiş zamanlar zincirlenmiş sözcükler]]'' (Demên zincirkirî peyvên zincirkirî), (pexşan, bi tirkî, 2002) * ''[[Dengbêjlerim]]'' (Dengbêjên min), Pexşan, Tirkî, 1998 * ''[[Hawara Dîcleyê]] 2'', Avesta, Istanbul (roman, 2003) * ''[[Ruhun gökkuşağı]]'' (qozaqara tînê) (bi tirkî) === Bi inglîzî === * Mehmed Uzun, "Words Washed by the Waters of the Euphrates", International Journal of Kurdish Studies, Vol.14, No. 1&2,pp.&nbsp;36–40, 2000. * Mehmed Uzun, [https://web.archive.org/web/20040823074506/http://www.zooscape.com/cgi-bin/maitred/WhitePulp/isbn1583220585 The Kurdish Renaissance in Exile], The Journal of the International Parliament of Writers, Vol. 1, Jan. 2001, pp.&nbsp;67–78. * Mehmed Uzun, The Nature of Fiction, [http://www.eurozine.com/journals/indexcensorship/issue/2001-11-01.html Index on Censorship Journal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311011351/http://www.eurozine.com/journals/indexcensorship/issue/2001-11-01.html |date=2007-03-11 }}, vol.4, 2001. * Mehmed Uzun, [http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m0SBL/is_17/ai_n13826851/pg_2 Diyarbakir: the slap in the face], International Journal of Kurdish Studies, Jan. 2003. === Bi almanî === * Im Schatten der verlorenen Liebe, Roman * Einführung in die kurdische Literatur, St. Gallen 1994 == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * [http://www.mehmeduzun.com MehmedUzun.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210414110542/http://mehmeduzun.com/ |date=2021-04-14 }} * {{Ansîklopediya Kurdistanê|mehmed-uzun}} * [http://www.netkurd.com/defter/defter.asp Deftera sersaxiyê ya Mehmed Uzun] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071012230250/http://www.netkurd.com/defter/defter.asp |date=2007-10-12 }} * [http://www.azadiyawelat.com/cand-u-huner/jiyaneke-fedayi-weje-u-zimane-kurdi-mehmet-uzun-2.aw Jiyaneke fedayî wêje û zimanê kurdî: Mehmet Uzun, Azadiya Welat, Sal:2 Hejmar:395 Rûpel:7, 12 Kewçêr 2007, Amed]{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=kanûna paşîn 2021 }} * [http://w1.854.telia.com/~u85419201/MUzun/MUzun-Destan.htm Destana Egîdekî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040620133107/http://w1.854.telia.com/~u85419201/MUzun/MUzun-Destan.htm |date=2004-06-20 }} * [http://www.felsefevan.com/index.php?option=pek_content&task=view&id=64&Itemid=26 Axaftina Mehmed Uzun ya li konferansa -Tirkiye li Aştiya Xwe Digere-]{{Mirin girêdan|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.felsefevan.com/index.php?option=pek_content&task=view&id=161&Itemid=26 Bi Mehmed Uzun re li welatê wî Diyarbekir- Gotara Oral Çalışlar-]{{Mirin girêdan|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Wêjevanên kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1953]] [[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]] [[Kategorî:Kurdên Swêdê]] [[Kategorî:Mêr]] [[Kategorî:Mirin 2007]] [[Kategorî:Nivîskarên kurd]] [[Kategorî:Nivîskarên kurd ên mêr ên sedsala 20an]] [[Kategorî:Nivîskarên kurd ên sedsala 20an]] [[Kategorî:Nivîskarên zimanê kurdî]] [[Kategorî:Wêjevanên kurd]] pwcwl9h4nt83tkwc09izw3yclmm37qb 2029981 2029978 2026-05-21T03:22:45Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addtarix.py|Bot]]: Tarîx hat sererastkirin: {{[[Şablon:Mirin girêdan|Mirin girêdan]]}} 2029981 wikitext text/x-wiki {{bi zazakî|Mehmed Uzun}} {{Agahîdank nivîskar | nav = | wêne = | bernav = M. Ferzend Baran<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/turkish/culture/111020231 |sernav=Kürt edebiyatının büyük ismi Mehmed Uzun 16 yıl önce bugün aramızdan ayrıldı |ziman=tr |malper=[[Rûdaw]] |tarîx=2023-10-11 |roja-gihiştinê=2025-06-09 }}</ref> | pîşe = Romannivîs, helbestvan | roja_jidayikbûnê = {{Jidayikbûn|1|1|1953}} | cihê_jidayikbûnê = [[Sêwereg]], [[Riha]] | roja_mirinê = {{Mirin|11|10|2007|1|1|1953|temen=erê}} | cihê_mirinê = [[Amed]] ([[Tirkiye]]) | netewe = [[Kurd]] | ziman = [[Kurdî]] û [[tirkî]] | şêwe = Roman, helbest | berhem = {{Indented plainlist| * ''[[Tu]]'' (roman, 1984) * ''[[Antolojiya edebiyata kurdî]]'' (antolojî, 1995) * ''[[Bîra qederê]]'' (roman, 1995) * ''[[Hawara Dîcleyê]] 1'' (roman, 2001)}} }} '''Mehmed Uzun''' (jdb. [[1ê kanûna paşîn]] a [[1953]]<ref>http://www.gundem-online.net/haber.asp?haberid=62397{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=sibat 2021 }}</ref> li [[Sêwreg]] ([[Riha]]) – m. [[11ê çiriya pêşîn]] a [[2007]] li [[Amed]], [[Bakurê Kurdistanê]]), [[nivîskar]]ekî [[kurd]] bû. Ew romannivîsê kurd ê herî girîng ê serdema nûjen û afirînerê wêjeya kurdî yê nûjen tê qebûlkirin. Berevajî gelek nivîskarên kurd, wî di serdema ku zimanê kurdî hê qedexe bû, ne bi zimanê serdest lê bi zimanê xwe yê zikmakî dinivîsand. Bi taybetî bi xebatên xwe yên li ser pêşxistina zimanê kurdî, afirandina zimanekî wêjeyî û vejandina kevneşopiya vegotinê ya kurdî, Uzun di wêjeya kurdî ya nûjen de roleke pêşeng dilîze.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.radikal.com.tr/haber.php?haberno=235695 |sernav=Radikal-çevrimiçi / Türkiye / Yaşar Kemal: Barış gelecek Mehmed rahat edecek |malper=web.archive.org |tarîx=2008-03-03 |roja-gihiştinê=2024-10-23 |roja-arşîvê=2008-03-03 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20080303083343/http://www.radikal.com.tr/haber.php?haberno=235695 |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://www.haksozhaber.net/okul/bir-edebiyat-dili-olarak-kurtce-ve-mehmed-uzun-5374yy.htm |sernav=Bir Edebiyat Dili Olarak Kürtçe ve Mehmed Uzun - Asım Öz |malper=web.archive.org |tarîx=2018-10-22 |roja-gihiştinê=2024-10-23 |roja-arşîvê=2018-10-22 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20181022232709/http://www.haksozhaber.net/okul/bir-edebiyat-dili-olarak-kurtce-ve-mehmed-uzun-5374yy.htm |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://www.agos.com.tr/tr/yazi/2847/her-olumun-ardindan-birkac-soz-ve-bir-ani |sernav=Her Ölümün Ardından Birkaç Söz ve Bir Anı {{!}} Agos |malper=web.archive.org |tarîx=2018-08-11 |roja-gihiştinê=2024-10-23 |roja-arşîvê=2018-08-11 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20180811230535/http://www.agos.com.tr/tr/yazi/2847/her-olumun-ardindan-birkac-soz-ve-bir-ani |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> == Jînenîgarî == [[Wêne:Monument to Mehmed Uzun.jpg|thumb|Abîdeya Mehmed Uzun li [[Îdir]]ê]] Mehmed Uzun li sala 1953ê li gundê Siwêreka ser bi [[Riha]]yê (Urfayê) hat dinyayê. Wî xwendina xwe li herêma [[Amed]]ê qedand. Piştî [[derbeya leşkerî]] ya [[Derbeya leşkerî ya 12ê adarê 1971ê|12ê adarê 1971ê]], gelek [[Siyaseta çepgir|çepgir]] û muxalifên kurd hatin zîndanîkirin. Uzun di 3ê adara [[1972]]ê de weke ciwanekî 18 salî ket girtîgehê. Wî li [[girtîgeh]]a [[Leşker (leşkerî)|leşkerî]] ya [[Zîndana Amedê|Amedê]] bi girtiyên din ên wekî [[Musa Anter]] û [[Mehmed Emîn Bozarslan]] re hevdîtin kir. Di vê demê de giranî da xwendin û nivîsandina kurdî û bi kurdên ji hemû çînên civakî re ket têkiliyê. Di destpêkê de 8 sal cezayê girtîgehê lê hatibû birîn, lê ew di sala [[1974]]ê de bi efûyê hat berdan. Piştî efûyê, di kovara kurdî ya [[Rizgarî (kovar)|Rizgarî]] de dest bi kar kir. Ji ber ku Rizgarî [[rojname]]yeke muxalîf bû, Uzun di sala [[1976]]ê de dîsa hat girtin. Ji ber xebata wî ya nivîsîna bi zimanê dayikê çend caran ji aliyê desthelata tirkan ve hat zîndankirin. Her ji ber wan gefên li ser jiyana xwe, li havîna sala [[1977]]ê ji [[Tirkiyê]] derket. Piştî neh mehan di zindanê de reviya [[Swêd]]ê û li wir gelek kurdên sirgûnî yên [[Bakurê Kurdistanê|bakur]], [[Rojavaya Kurdistanê|rojava]], [[Rojhilata Kurdistanê|rojhilat]] û [[Başûrê Kurdistanê|başûr]] nas kir, di nav wan de [[Cegerxwîn]], [[Osman Sebrî]], [[Hesen Hişyar]], [[Ruşen Bedirxan]], [[Nûredîn Zaza]] û [[Îbrahîm Ehmed]]. Wî bêhtir giranî da ser xebatên xwe yên li ser çand û zimanê kurdî. Li Swêdê di rojnameya rojane [[Dagens Nyheter]] de nivîsên quncikê weşandin. Di sala [[2005]]ê de vegeriya [[Tirkiye|Tirkiyê]] û demeke kurt li [[Stembol]]ê ma. Li dawiya wê salê (2005ê) ji aliyê wezareta rewşenbîriyê a [[hukmeta Herêma Kurdistanê]] ve li [[Hevlêr|Hewlêra]] paytext hat xelatkirin. Piştî demekê ew vegeriya Swêdê. Wî nikarîbû projeya xwe ya dawîn a wêjeyî, romaneke dîrokî ya li ser wêjenasê [[alman]]-[[Cihûtî|cihû]] [[Erich Auerbach]] ku jiyana sirgûnê li [[Stembol]]ê derbas dikir, biqedîne. Uzun di [[gulan]]a [[2006]]an de bi [[Nexweşî|nexweşiya]] [[Şêrpence|pençeşêrê]] ket. Li destpêkê, ew li nexweşxaneya zanîngeha [[Karolînska]]yê li [[Stokholm]]a Swêdê hat nivandin û ji bo çareserê ber bi [[DYA|Amerîkayê]] jî hat şandin. Piştî tedawiya li Swêdê bi malbata xwe re koçî [[Amed]]ê kir û li wir dihat derman kirin. Mehmed Uzun di [[11ê çiriya pêşîn]] a sala [[2007]] li dora saet 11.00an li Amedê ji ber nexweşiya xwe çû ser dilovaniya xwe. === Merasîma xatirxwestinê === Mehmed Uzun di 13ê çiriya pêşînê 2007ê de li Amedê hat definkirin. Gelek kesên ji huner û siyaseta kurd û tirk beşdarî merasîma xatirxwestinê bûn, wek [[Sînan Çetîn]] (lîstikvan û çêkerê sînemayê yê tirk), [[Ferhat Tunç]] (stranbêjê elewî yê bi eslê xwe kurd), [[Ahmet Türk|Ahmet Turk]] ([[Partiya Civaka Demokratîk|DTP]]), [[Akin Birdal]] (DTP), [[Osman Baydemir|Osman Baydemîr]] (DTP), [[Nurettin Demirtaş|Nurettin Demîrtaş]] (DTP), [[Selahattin Demirtaş]] (DTP), [[Orhan Miroğlu]] (siyasetmedarê tirk), [[Şerafettin Elçi]] (siyasetmedarê kurd-tirk) û [[Yaşar Kemal]] (nivîskarê herî serkeftî yê bi eslê xwe kurd di edebiyata tirkî ya nûjen de). Di merasîma xatirxwestinê de bi kurdî û tirkî axaftin hatin kirin û jinan jî li ser stranên Kurdî kilaman gotin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hurriyet.com.tr/gundem/mehmet-uzun-hayatini-kaybetti-7466257 |sernav=Mehmet Uzun hayatını kaybetti |malper=www.hurriyet.com.tr |tarîx=2007-10-11 |roja-gihiştinê=2024-10-12 |ziman=tr }}</ref> == Damezrênerê wêjeya kurdî ya nûjen == [[Wêne:Diyarbakır Mehmed Uzun Parkı.jpg|thumb|Parka Mehmed Uzun li Amedê]] Mehmed Uzun ku 28 salên jiyana xwe li sirgûnê li Swêdê derbas kir, heft roman û cildeke helbestan bi kurdî çap kirine û wek damezrînerê edebiyata kurdî ya nûjen tê dîtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ithakiyayingrubu.com/yazarlar/mehmed-uzun |sernav=Mehmed Uzun |malper=İthaki Yayınları |roja-gihiştinê=2024-10-12 |ziman=tr |paşnav=https://www.ithakiyayingrubu.com |roja-arşîvê=2024-12-11 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20241211140200/https://www.ithakiyayingrubu.com/yazarlar/mehmed-uzun |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Wî hertim nasnameya xwe ya kurdewarî diparast. Ew di heman demê de rexnegirê şîdeta [[Partiya Karkerên Kurdistanê]] bû. Uzun bi tirkî û swêdî jî roman û gotar nivîsandine. Ew endamekî çeleng ê [[PEN]]ê û [[Yekîtiya Nivîskarên Swêdê]] ye. Wî di sala [[2001]]ê de xelata [[Torgny Segerstedt]] wergirt. Heta roja îro, her sal çalakiyên çandî ji bo rûmeta wî têne lidarxistin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://manage.rudaw.net/notfound.html |sernav=Mehmed Uzun li Amedê hat bibîranîn |malper=Rudaw.net |roja-gihiştinê=2024-10-12 |roja-arşîvê=2024-09-14 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20240914143752/https://manage.rudaw.net/notfound.html |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Ji bilî vê yekê, çend pirtûkxane, komel û parkên fermî yên bajaran hene ku navê wî lê hatine dayîn, wek li Amed û Agriyê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://diyarname.com/news.php?Idx=1888 |sernav=Pirtûkxaneya Mehmed Uzun vedibe |malper=diyarname.com |roja-gihiştinê=2024-10-12 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rudaw.net/turkish/middleeast/turkey/021020243 |sernav=DEM Partili Ağrı Belediyesi, ‘Mehmed Uzun Parkı’ açtı |malper=www.rudaw.net |roja-gihiştinê=2024-10-12 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://firatnews.com/guncel/dunya-cevre-gunu-nde-mehmed-uzun-parki-nin-temeli-atilacak-20641 |sernav=Dünya Çevre Günü'nde Mehmed Uzun Parkı’nın temeli atılacak |malper=ANF News |roja-gihiştinê=2024-10-12 |ziman=tr }}</ref> == Berhem == [[Wêne:Gora Mehmed Uzun.jpg|rast|thumb|center|250px|Gora Mehmed Uzun, li goristana Deriyê Mêrdînê, li [[Amed]]ê]]Heft [[roman (wêje)|roman]] û gelek ceribandin, lêkolîn û helbest nivîsîne û weşandine. Bi taybetî hêjayiya romana ''[[Siya evînê]]'' û ''[[Ronî mîna evînê tarî mîna mirinê]]'' gelek berçavtir e. Ji xwe ev herdû berhem bo zimanên biyanî jî hatine wergerandin. Helbesteka wî ya dirêj bi navê ''[[Destana Egîdekî]]'' ji layê hunermend [[Ciwan Haco]]yî ve hatiye strandin. Mehmet Uzun tenê bi kurdî nanivîse, gelek berhemên bi zimanên [[tirkî]] û [[swêdî]] jî nivîsîne. Navên berhemên wî ev in: * ''[[Tu]]'', [[Dengê Komal]] (roman, 1984) * ''[[Mirina kalekî rind]]'', Orfeus (roman, 1987) * ''[[Siya evînê]]'', Orfeus, (roman, 1989) * ''[[Rojek ji rojên Evdalê Zeynikê]]'', [[Orfeus]] (roman, 1991) * ''[[Destpêka edebiyata kurdî (pirtûk)]]'', [[Beybûne]], Ankara (lêkolîn, 1992) * ''[[Hêz û bedewiya pênûsê]]'', Weşanên Nûdem, (pexşan, 1993) * ''[[Antolojiya edebiyata kurdî]]'', 2 cild, Tüm zamanlar yayıncılık, Istanbul (antolojî, 1995) * ''[[Bîra qederê]]'', [[Sara]], Stockholm / Avesta, Istanbul (roman, 1995) [ISBN 975-7112-67-4] * ''Världen i Sverige'' (tevî Madeleine Grive), En bok för alla, Stockholm (antolojiya helbestan, 1995) [ISBN 91-7448-830-9] * ''[[Nar çiçekleri]]'' (Kulîlkên Hinarê), (pexşan, bi tirkî, 1996) * ''[[Ziman û roman]]'', [[Weşanên Nûjen]] (hevpeyvîn, 1996) * ''[[Ronî Mîna Evînê Tarî Mîna Mirinê]]'', [[Weşanên Avesta]] (roman, 1998) [ISBN 975-7112-38-0] * ''[[Dengbêjlerim]]'' (Dengbêjên Mi), Pexşan, Tirkî, 1998 * ''[[Hawara Dîcleyê]] 1'', Avesta, Istanbul (roman, 2001) * ''I skuggan av en förlorad kärlek'' (werg. Ingmar Björkstén), Ordfront förlag, Stokholm (antolojî, 2001) [ISBN 91-7324-716-2] * ''[[Zincirlenmiş zamanlar zincirlenmiş sözcükler]]'' (Demên zincirkirî peyvên zincirkirî), (pexşan, bi tirkî, 2002) * ''[[Dengbêjlerim]]'' (Dengbêjên min), Pexşan, Tirkî, 1998 * ''[[Hawara Dîcleyê]] 2'', Avesta, Istanbul (roman, 2003) * ''[[Ruhun gökkuşağı]]'' (qozaqara tînê) (bi tirkî) === Bi inglîzî === * Mehmed Uzun, "Words Washed by the Waters of the Euphrates", International Journal of Kurdish Studies, Vol.14, No. 1&2,pp.&nbsp;36–40, 2000. * Mehmed Uzun, [https://web.archive.org/web/20040823074506/http://www.zooscape.com/cgi-bin/maitred/WhitePulp/isbn1583220585 The Kurdish Renaissance in Exile], The Journal of the International Parliament of Writers, Vol. 1, Jan. 2001, pp.&nbsp;67–78. * Mehmed Uzun, The Nature of Fiction, [http://www.eurozine.com/journals/indexcensorship/issue/2001-11-01.html Index on Censorship Journal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311011351/http://www.eurozine.com/journals/indexcensorship/issue/2001-11-01.html |date=2007-03-11 }}, vol.4, 2001. * Mehmed Uzun, [http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m0SBL/is_17/ai_n13826851/pg_2 Diyarbakir: the slap in the face], International Journal of Kurdish Studies, Jan. 2003. === Bi almanî === * Im Schatten der verlorenen Liebe, Roman * Einführung in die kurdische Literatur, St. Gallen 1994 == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * [http://www.mehmeduzun.com MehmedUzun.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210414110542/http://mehmeduzun.com/ |date=2021-04-14 }} * {{Ansîklopediya Kurdistanê|mehmed-uzun}} * [http://www.netkurd.com/defter/defter.asp Deftera sersaxiyê ya Mehmed Uzun] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071012230250/http://www.netkurd.com/defter/defter.asp |date=2007-10-12 }} * [http://www.azadiyawelat.com/cand-u-huner/jiyaneke-fedayi-weje-u-zimane-kurdi-mehmet-uzun-2.aw Jiyaneke fedayî wêje û zimanê kurdî: Mehmet Uzun, Azadiya Welat, Sal:2 Hejmar:395 Rûpel:7, 12 Kewçêr 2007, Amed]{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=kanûna paşîn 2021 }} * [http://w1.854.telia.com/~u85419201/MUzun/MUzun-Destan.htm Destana Egîdekî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040620133107/http://w1.854.telia.com/~u85419201/MUzun/MUzun-Destan.htm |date=2004-06-20 }} * [http://www.felsefevan.com/index.php?option=pek_content&task=view&id=64&Itemid=26 Axaftina Mehmed Uzun ya li konferansa -Tirkiye li Aştiya Xwe Digere-]{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=gulan 2026 }} * [http://www.felsefevan.com/index.php?option=pek_content&task=view&id=161&Itemid=26 Bi Mehmed Uzun re li welatê wî Diyarbekir- Gotara Oral Çalışlar-]{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=gulan 2026 }} {{Wêjevanên kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1953]] [[Kategorî:Kesên ji Sêwregê]] [[Kategorî:Kurdên Swêdê]] [[Kategorî:Mêr]] [[Kategorî:Mirin 2007]] [[Kategorî:Nivîskarên kurd]] [[Kategorî:Nivîskarên kurd ên mêr ên sedsala 20an]] [[Kategorî:Nivîskarên kurd ên sedsala 20an]] [[Kategorî:Nivîskarên zimanê kurdî]] [[Kategorî:Wêjevanên kurd]] mknr28t5knb1qv2pdbfaxdljgdx4lhl 0 826 2030050 2018721 2026-05-21T09:33:15Z Avestaboy 34898 /* */ Girêdan 2030050 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank mirov/wîkîdane | çînaser = nivîskar | wêne = Kurdish_poet_Dildar_Rauf_in_Ranya,_Kurdistan,_Iraq_-_1944.jpg }} '''Dildar''' an '''Yûnis Mele Re'ûf''' (jdb. {{Jidayikbûn|20|2|1918}}, [[Koye]] − m. {{Mirin|12|7|1947}}<ref>{{Jêder |sernav=Dengbê û Stranên me, Destan û Folklor, Hesenê Alê |url=http://www.rojnivisk.com/pdf/A-K.pdf |tarîxa-gihiştinê=2012-12-04 |tarîxa-arşîvê=2012-03-24 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20120324015302/http://www.rojnivisk.com/pdf/A-K.pdf |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> an jî {{Dîrok|20|10|1948}},<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://iranicaonline.org/articles/deldar-yunes |sernav=DELDĀR,YŪNES MELA RAʾŪF |paşnav= |pêşnav= |malper=Encyclopaedia Iranica |ziman=en-US |tarîxa-gihiştinê=2021-09-03 }}</ref> [[Hewlêr (paytext)|Hewlêr]]) helbestvan û çalakvanê siyasî yê [[kurd]] e û nivîskarê sirûda neteweyî ya [[kurdî]] [[Ey Reqîb]] e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://iranicaonline.org/articles/deldar-yunes |sernav=Welcome to Encyclopaedia Iranica |malper=iranicaonline.org |roja-gihiştinê=2025-02-09 |ziman=en-US |paşnav=Foundation |pêşnav=Encyclopaedia Iranica }}</ref> Dildar di sala 1918an de li bajarê [[Koye]]yê hatiye dinê. Dibistana pêşîn li [[Ranye]]yê û dibistana navîn jî li bajarê [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]] di sala 1935an de qedandiye. Piştî xwendina navîn çûye bajarê [[Bexda]]yê li wir zanîngeha dadmendiyê qedandiye<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.knwe.org/Direje.aspx?Jimare=14118&Cor=2&Besh=Witar |sernav=كه‌س نه‌ڵێ‌ دڵدار مردووه‌؛ هه‌ر زیندووه‌ |malper=web.archive.org |tarîx=2015-04-02 |roja-gihiştinê=2025-02-09 |roja-arşîvê=2015-04-02 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20150402203508/http://www.knwe.org/Direje.aspx?Jimare=14118&Cor=2&Besh=Witar |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> û li wir çend salan wek [[parêzer]] kar kiriye. Di van salan de dest pê dike doza xizan û belengazan diparêze ku li dijî neheqî û zordestiyên li welêt û li derveyî welêt dengê xwe bilind dike. Ji aliyê din mijûliya wî ya li ser edebitata cîhanê û rojhilatê zêdetir dibe, dîroka [[Yunan|Yewnan]], [[Fransa]]yê, [[Tirkiye]]yê û [[edebiyat]]a van welatan gelek bala wî dikşîne. Li şûna parêzeriyê, ew wek warê xebatê ji xwe re helbestvaniyê hildibjêre. Di helbestvaniya Dildar de temayên welatparêzî û janên mirovatiyê serdest in. Kurdistan bûye kakilê tema efirandinên wî, bi taybetî helbestên wî yên bi navê ''[[Ey Reqîb]]'' û ''Kurdistan'' ji helbestiyê derketine, li ser zar-zimanê gel wek kilam-stran jîndar mane. Bi taybetî helbesta wî ya bi navê Ey Raqîb di nav gel de gelek belav bûye, wek straneke popûler hatiye nas kirin. Di dawiyê de, ev helbesta di sala 1946an dema [[Komara Mehabadê]] hatiye sazkirin, bûye marşa vê dewletê û heta niha jî wek [[marş]]a kurdan ya neteweyî tê bangkirin.<ref name=":0" /> Di salên [[şerê cîhanî yê duyem]] de helbestên Dildar li ser bingehekî gelek demokrat û mirovhez tên nivîsîn. Dildar ji aliyê din di bin bandora [[Wêjeya fransî|edebiyata fransî]] de jî maye, ji helbestên [[La Fontaine]], [[La Martine]] wergerandiye zimanê kurdî. Çend kurteçîrok jî nivîsîne û di kovara [[Gelawêj]] de hatine weşandin, ji wan çend heb jî wek destnivîsar mane. Dildar di sala 1948an de umrê xwe temam kiriye. Lê belê berhema wî ya ''Ey Reqîb'' îro ji aliyê gelek kurdan ve wek sirûda neteweyî tê pejirandin.<ref name=":0" /> == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * [http://www.pen-kurd.org/kurdi/kakshar/helbestvane-neteweyi-dildar.html www.pen-kurd.org: Yunis Reûf Dildar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110323224845/http://www.pen-kurd.org/kurdi/kakshar/helbestvane-neteweyi-dildar.html |date=2011-03-23 }} {{Wêjevanên kurd}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Helbestvanên kurd]] [[Kategorî:Helbestvanên zimanê kurdî]] [[Kategorî:Jidayikbûn 1918]] [[Kategorî:Kesên ji Hewlêrê]] [[Kategorî:Kesên sedsala 20an]] [[Kategorî:Kurdên Başûrê Kurdistanê]] [[Kategorî:Kurdên sedsala 20an]] [[Kategorî:Mirin 1948]] [[Kategorî:Neteweperwerên kurd]] [[Kategorî:Nivîskarên kurd]] [[Kategorî:Nivîskarên kurd ên mêr ên sedsala 20an]] [[Kategorî:Nivîskarên kurd ên sedsala 20an]] [[Kategorî:Nivîskarên sirûdên neteweyî]] 5lao33kdd0gsgfj38alyxqwqszrk4nq 0 1016 2029095 1952321 2026-05-20T12:45:07Z Kurê Acemî 105128 2029095 wikitext text/x-wiki {{Xebat}}{{Bêçavkanî|tarîx=tebax 2024}} {{Agahîdank mirov/wîkîdane }} '''Zana Farqînî''' (jdb. 1967 li Baqûz, Farqîn, Amed), nivîskar û [[ferhengdaner]]ekî kurd e. == Jiyan == Dibistana seretayî û ya navîn li Farqînê, dibistana amadehiyê û zanîngeh jî li [[Stembol]]ê qedandine. Li Zanîngeha Stembolê Beşa [[Civaknasî|Civaknasiyê]] xwendiye. Yek ji avakarê [[Koma Çiya]] ye û digel komê kaseta pêşîn a bi navê "''Rozerîn''" derxistiye. Di kovara "''[[Rewşen]]''"ê ya [[Navenda Çanda Mezopotamyayê]] de di desteya karê nivîsaran de cih girtiye. Paşê dev ji xebatên muzîkê berdaye û paşê bi dorê di rojnameyên hefteyî yên bi navê "''[[Welat]]''", "''[[Welatê Me]]''" û "''[[Azadiya Welat]]''" de xebitiye. Di rojnameya "''Welat''" de bi giranî karê redaksiyonê kiriye. Di derxistina Welatê Me de cih girtiye û bûye berpirsê karê nivîsaran ê pêşîn ê "''Welatê Me''". Paşê bûye gerînendeyê giştî yê heman rojnameyê. Ji ber nivîs û nûçeyên ku di vê rojnameyê de hatine weşandin, li Dadgeha Ewlekariya Dewletê (DGM) ya Stembolê hatiye darizandin û ceza xwariye. Her wiha li heman dadgehê parêziya xwe jî bi zimanê Kurdî kiriye û ji ber vê helwesta xwe hatiye girtin û demekê li [[Girtîgeha Bayrampaşayê ya Stembolê]] razaye. Farqînî piştî girtina "''Welatê Me''" digel hevalên xwe lê xebitiye rojnameya hefteyî ya bi navê "''Azadiya Welat''" derxistiye û gerînendeyê pêşîn ê weşanê jî dîsan ew e. Piştî ku ji ber neçariyê dev ji karê rojnamegeriyê berdaye, li [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] berdewamî bi karên xwe yên li ser zimanê kurdî daye ku heman xebat û lêkolînên xwe yên der barê ziman de jixwe didomandin. Piştî ku dev ji karê rojnamegeriyê berdide, hemû giraniya xwe dide ser xebat û vekolînên li ser zimanê kurdî. Sê dewr di Desteya Rêveberiyê ya Enstîtuya Kurdî ya Stembolê de cih girtiye. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê [[Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç]] e, ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005'an de hat lidarxistin. Di sala [[2015]]an de li [[Zanîngeha Mêrdînê]] di warê zimanê kurdî dest bi xwendina masterê kir.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=tebax 2024}} Niha Serokê Enstîtuya Kurdî ya Stembolê ye. Gotarên wî di weşanên wekî rojnameyên "''Welat''", "''Welatê Me''", "''Azadiya Welat''", Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên "''Rewşen''", "''[[Jiyana Rewşen]]''", "''[[Zend]]''", "''[[Zembîlfiroş]]''", "''[[Tîroj]]''", "''[[Avaşîn]]''" û malperên li ser înternetê "''[[Rojev]]''", "Gerdûn, Amidakurd, Amude.com"ê de hatine weşandin. Niha jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç e, ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005an de hatibû lidarxistin. Zana Farqînî redaktorî û nivîskariya malpera [[Amidakurd]] kir û gelek salan bi vîr rengî ji pêşvebirina zimanê kurdî re xizmet kir. == Berhem == * ''[[Ferhenga Tirkî-Kurdî]]''. [[Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]], 1278 rûpel, Stenbol, 2000 * ''[[Ferhenga Kurdî-Tirkî]]''. Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, 2132 rûpel, Stenbol, 2004 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2008 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa duyem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2009 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa çarem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2010 * Lêker û Rastnivîsîna Wan (Ji Aliyê Binyatî ve), Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê 210 rûpel, Stembol 2019 * Zana Farqînî digel [[Hasan Kaya]] û [[Samî Tan]] broşûreke bi navê "'''Em Zimanê Kurdî Binasin'''" amade kiriye. === Werger === * ''[[Mamosteyê Sêyemîn Xanî]]'', ji zimanê tirkî * ''Rastiyên Destana Memê Alan'', ji zimanê tirkî * Xanî û Newroz, ji zimanê tirkî * Xanî û Memzayên Wî; ji zimanê tirkî == Girêdanên derve == * [http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini Zana Farqînî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911143546/http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini |date=2011-09-11 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1967]] [[Kategorî:Kesên ji Amedê]] [[Kategorî:Zimannasên kurd]] cgki6qz6bsv32m9e9f23fmzkpq0ofqq 2029143 2029095 2026-05-20T15:19:44Z Kurê Acemî 105128 2029143 wikitext text/x-wiki {{Xebat}}{{Bêçavkanî|tarîx=tebax 2024}} {{Agahîdank mirov/wîkîdane }} '''Zana Farqînî''' (jdb. 1967 li Baqûz, Farqîn, Amed), nivîskar û ferhengdanerekî kurd e. == Jiyan == Dibistana seretayî û ya navîn li Farqînê, dibistana amadehiyê û zanîngeh jî li [[Stembol]]ê qedandine. Li Zanîngeha Stembolê Beşa [[Civaknasî|Civaknasiyê]] xwendiye. Yek ji avakarê [[Koma Çiya]] ye û digel komê kaseta pêşîn a bi navê "''Rozerîn''" derxistiye. Di kovara "''[[Rewşen]]''"ê ya [[Navenda Çanda Mezopotamyayê]] de di desteya karê nivîsaran de cih girtiye. Paşê dev ji xebatên muzîkê berdaye û paşê bi dorê di rojnameyên hefteyî yên bi navê "''[[Welat]]''", "''[[Welatê Me]]''" û "''[[Azadiya Welat]]''" de xebitiye. Di rojnameya "''Welat''" de bi giranî karê redaksiyonê kiriye. Di derxistina Welatê Me de cih girtiye û bûye berpirsê karê nivîsaran ê pêşîn ê "''Welatê Me''". Paşê bûye gerînendeyê giştî yê heman rojnameyê. Ji ber nivîs û nûçeyên ku di vê rojnameyê de hatine weşandin, li Dadgeha Ewlekariya Dewletê (DGM) ya Stembolê hatiye darizandin û ceza xwariye. Her wiha li heman dadgehê parêziya xwe jî bi zimanê Kurdî kiriye û ji ber vê helwesta xwe hatiye girtin û demekê li [[Girtîgeha Bayrampaşayê ya Stembolê]] razaye. Farqînî piştî girtina "''Welatê Me''" digel hevalên xwe lê xebitiye rojnameya hefteyî ya bi navê "''Azadiya Welat''" derxistiye û gerînendeyê pêşîn ê weşanê jî dîsan ew e. Piştî ku ji ber neçariyê dev ji karê rojnamegeriyê berdaye, li [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] berdewamî bi karên xwe yên li ser zimanê kurdî daye ku heman xebat û lêkolînên xwe yên der barê ziman de jixwe didomandin. Piştî ku dev ji karê rojnamegeriyê berdide, hemû giraniya xwe dide ser xebat û vekolînên li ser zimanê kurdî. Sê dewr di Desteya Rêveberiyê ya Enstîtuya Kurdî ya Stembolê de cih girtiye. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê [[Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç]] e, ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005'an de hat lidarxistin. Di sala [[2015]]an de li [[Zanîngeha Mêrdînê]] di warê zimanê kurdî dest bi xwendina masterê kir.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=tebax 2024}} Niha Serokê Enstîtuya Kurdî ya Stembolê ye. Gotarên wî di weşanên wekî rojnameyên "''Welat''", "''Welatê Me''", "''Azadiya Welat''", Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên "''Rewşen''", "''[[Jiyana Rewşen]]''", "''[[Zend]]''", "''[[Zembîlfiroş]]''", "''[[Tîroj]]''", "''[[Avaşîn]]''" û malperên li ser înternetê "''[[Rojev]]''", "Gerdûn, Amidakurd, Amude.com"ê de hatine weşandin. Niha jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç e, ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005an de hatibû lidarxistin. Zana Farqînî redaktorî û nivîskariya malpera [[Amidakurd]] kir û gelek salan bi vîr rengî ji pêşvebirina zimanê kurdî re xizmet kir. == Berhem == * ''[[Ferhenga Tirkî-Kurdî]]''. [[Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]], 1278 rûpel, Stenbol, 2000 * ''[[Ferhenga Kurdî-Tirkî]]''. Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, 2132 rûpel, Stenbol, 2004 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2008 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa duyem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2009 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa çarem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2010 * Lêker û Rastnivîsîna Wan (Ji Aliyê Binyatî ve), Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê 210 rûpel, Stembol 2019 * Zana Farqînî digel [[Hasan Kaya]] û [[Samî Tan]] broşûreke bi navê "'''Em Zimanê Kurdî Binasin'''" amade kiriye. === Werger === * ''[[Mamosteyê Sêyemîn Xanî]]'', ji zimanê tirkî * ''Rastiyên Destana Memê Alan'', ji zimanê tirkî * Xanî û Newroz, ji zimanê tirkî * Xanî û Memzayên Wî; ji zimanê tirkî == Girêdanên derve == * [http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini Zana Farqînî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911143546/http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini |date=2011-09-11 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1967]] [[Kategorî:Kesên ji Amedê]] [[Kategorî:Zimannasên kurd]] 0v2gyuz1z50s47qpyrll3nse0uisbvm 2029144 2029143 2026-05-20T15:21:15Z Kurê Acemî 105128 2029144 wikitext text/x-wiki {{Xebat}}{{Bêçavkanî|tarîx=tebax 2024}} {{Agahîdank mirov/wîkîdane }} '''Zana Farqînî''' (jdb. 1967 li [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]]), nivîskar û ferhengdanerekî kurd e. == Jiyan == Dibistana seretayî û ya navîn li Farqînê, dibistana amadehiyê û zanîngeh jî li [[Stembol]]ê qedandine. Li Zanîngeha Stembolê Beşa [[Civaknasî|Civaknasiyê]] xwendiye. Yek ji avakarê [[Koma Çiya]] ye û digel komê kaseta pêşîn a bi navê "''Rozerîn''" derxistiye. Di kovara "''[[Rewşen]]''"ê ya [[Navenda Çanda Mezopotamyayê]] de di desteya karê nivîsaran de cih girtiye. Paşê dev ji xebatên muzîkê berdaye û paşê bi dorê di rojnameyên hefteyî yên bi navê "''[[Welat]]''", "''[[Welatê Me]]''" û "''[[Azadiya Welat]]''" de xebitiye. Di rojnameya "''Welat''" de bi giranî karê redaksiyonê kiriye. Di derxistina Welatê Me de cih girtiye û bûye berpirsê karê nivîsaran ê pêşîn ê "''Welatê Me''". Paşê bûye gerînendeyê giştî yê heman rojnameyê. Ji ber nivîs û nûçeyên ku di vê rojnameyê de hatine weşandin, li Dadgeha Ewlekariya Dewletê (DGM) ya Stembolê hatiye darizandin û ceza xwariye. Her wiha li heman dadgehê parêziya xwe jî bi zimanê Kurdî kiriye û ji ber vê helwesta xwe hatiye girtin û demekê li [[Girtîgeha Bayrampaşayê ya Stembolê]] razaye. Farqînî piştî girtina "''Welatê Me''" digel hevalên xwe lê xebitiye rojnameya hefteyî ya bi navê "''Azadiya Welat''" derxistiye û gerînendeyê pêşîn ê weşanê jî dîsan ew e. Piştî ku ji ber neçariyê dev ji karê rojnamegeriyê berdaye, li [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] berdewamî bi karên xwe yên li ser zimanê kurdî daye ku heman xebat û lêkolînên xwe yên der barê ziman de jixwe didomandin. Piştî ku dev ji karê rojnamegeriyê berdide, hemû giraniya xwe dide ser xebat û vekolînên li ser zimanê kurdî. Sê dewr di Desteya Rêveberiyê ya Enstîtuya Kurdî ya Stembolê de cih girtiye. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê [[Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç]] e, ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005'an de hat lidarxistin. Di sala [[2015]]an de li [[Zanîngeha Mêrdînê]] di warê zimanê kurdî dest bi xwendina masterê kir.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=tebax 2024}} Niha Serokê Enstîtuya Kurdî ya Stembolê ye. Gotarên wî di weşanên wekî rojnameyên "''Welat''", "''Welatê Me''", "''Azadiya Welat''", Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên "''Rewşen''", "''[[Jiyana Rewşen]]''", "''[[Zend]]''", "''[[Zembîlfiroş]]''", "''[[Tîroj]]''", "''[[Avaşîn]]''" û malperên li ser înternetê "''[[Rojev]]''", "Gerdûn, Amidakurd, Amude.com"ê de hatine weşandin. Niha jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç e, ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005an de hatibû lidarxistin. Zana Farqînî redaktorî û nivîskariya malpera [[Amidakurd]] kir û gelek salan bi vîr rengî ji pêşvebirina zimanê kurdî re xizmet kir. == Berhem == * ''[[Ferhenga Tirkî-Kurdî]]''. [[Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]], 1278 rûpel, Stenbol, 2000 * ''[[Ferhenga Kurdî-Tirkî]]''. Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, 2132 rûpel, Stenbol, 2004 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2008 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa duyem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2009 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa çarem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2010 * Lêker û Rastnivîsîna Wan (Ji Aliyê Binyatî ve), Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê 210 rûpel, Stembol 2019 * Zana Farqînî digel [[Hasan Kaya]] û [[Samî Tan]] broşûreke bi navê "'''Em Zimanê Kurdî Binasin'''" amade kiriye. === Werger === * ''[[Mamosteyê Sêyemîn Xanî]]'', ji zimanê tirkî * ''Rastiyên Destana Memê Alan'', ji zimanê tirkî * Xanî û Newroz, ji zimanê tirkî * Xanî û Memzayên Wî; ji zimanê tirkî == Girêdanên derve == * [http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini Zana Farqînî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911143546/http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini |date=2011-09-11 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1967]] [[Kategorî:Kesên ji Amedê]] [[Kategorî:Zimannasên kurd]] kn4rez7kxmoq963a5r3g3flk672jn87 2029145 2029144 2026-05-20T15:21:26Z Kurê Acemî 105128 2029145 wikitext text/x-wiki {{Xebat}}{{Bêçavkanî|tarîx=tebax 2024}} {{Agahîdank mirov/wîkîdane }} '''Zana Farqînî''' (jdb. sala 1967an li [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]]), nivîskar û ferhengdanerekî kurd e. == Jiyan == Dibistana seretayî û ya navîn li Farqînê, dibistana amadehiyê û zanîngeh jî li [[Stembol]]ê qedandine. Li Zanîngeha Stembolê Beşa [[Civaknasî|Civaknasiyê]] xwendiye. Yek ji avakarê [[Koma Çiya]] ye û digel komê kaseta pêşîn a bi navê "''Rozerîn''" derxistiye. Di kovara "''[[Rewşen]]''"ê ya [[Navenda Çanda Mezopotamyayê]] de di desteya karê nivîsaran de cih girtiye. Paşê dev ji xebatên muzîkê berdaye û paşê bi dorê di rojnameyên hefteyî yên bi navê "''[[Welat]]''", "''[[Welatê Me]]''" û "''[[Azadiya Welat]]''" de xebitiye. Di rojnameya "''Welat''" de bi giranî karê redaksiyonê kiriye. Di derxistina Welatê Me de cih girtiye û bûye berpirsê karê nivîsaran ê pêşîn ê "''Welatê Me''". Paşê bûye gerînendeyê giştî yê heman rojnameyê. Ji ber nivîs û nûçeyên ku di vê rojnameyê de hatine weşandin, li Dadgeha Ewlekariya Dewletê (DGM) ya Stembolê hatiye darizandin û ceza xwariye. Her wiha li heman dadgehê parêziya xwe jî bi zimanê Kurdî kiriye û ji ber vê helwesta xwe hatiye girtin û demekê li [[Girtîgeha Bayrampaşayê ya Stembolê]] razaye. Farqînî piştî girtina "''Welatê Me''" digel hevalên xwe lê xebitiye rojnameya hefteyî ya bi navê "''Azadiya Welat''" derxistiye û gerînendeyê pêşîn ê weşanê jî dîsan ew e. Piştî ku ji ber neçariyê dev ji karê rojnamegeriyê berdaye, li [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] berdewamî bi karên xwe yên li ser zimanê kurdî daye ku heman xebat û lêkolînên xwe yên der barê ziman de jixwe didomandin. Piştî ku dev ji karê rojnamegeriyê berdide, hemû giraniya xwe dide ser xebat û vekolînên li ser zimanê kurdî. Sê dewr di Desteya Rêveberiyê ya Enstîtuya Kurdî ya Stembolê de cih girtiye. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê [[Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç]] e, ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005'an de hat lidarxistin. Di sala [[2015]]an de li [[Zanîngeha Mêrdînê]] di warê zimanê kurdî dest bi xwendina masterê kir.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=tebax 2024}} Niha Serokê Enstîtuya Kurdî ya Stembolê ye. Gotarên wî di weşanên wekî rojnameyên "''Welat''", "''Welatê Me''", "''Azadiya Welat''", Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên "''Rewşen''", "''[[Jiyana Rewşen]]''", "''[[Zend]]''", "''[[Zembîlfiroş]]''", "''[[Tîroj]]''", "''[[Avaşîn]]''" û malperên li ser înternetê "''[[Rojev]]''", "Gerdûn, Amidakurd, Amude.com"ê de hatine weşandin. Niha jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç e, ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005an de hatibû lidarxistin. Zana Farqînî redaktorî û nivîskariya malpera [[Amidakurd]] kir û gelek salan bi vîr rengî ji pêşvebirina zimanê kurdî re xizmet kir. == Berhem == * ''[[Ferhenga Tirkî-Kurdî]]''. [[Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]], 1278 rûpel, Stenbol, 2000 * ''[[Ferhenga Kurdî-Tirkî]]''. Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, 2132 rûpel, Stenbol, 2004 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2008 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa duyem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2009 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa çarem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2010 * Lêker û Rastnivîsîna Wan (Ji Aliyê Binyatî ve), Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê 210 rûpel, Stembol 2019 * Zana Farqînî digel [[Hasan Kaya]] û [[Samî Tan]] broşûreke bi navê "'''Em Zimanê Kurdî Binasin'''" amade kiriye. === Werger === * ''[[Mamosteyê Sêyemîn Xanî]]'', ji zimanê tirkî * ''Rastiyên Destana Memê Alan'', ji zimanê tirkî * Xanî û Newroz, ji zimanê tirkî * Xanî û Memzayên Wî; ji zimanê tirkî == Girêdanên derve == * [http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini Zana Farqînî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911143546/http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini |date=2011-09-11 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1967]] [[Kategorî:Kesên ji Amedê]] [[Kategorî:Zimannasên kurd]] lslhhwiha9zs7hzuwl1j6umksz8pflq 2029147 2029145 2026-05-20T15:22:32Z Kurê Acemî 105128 2029147 wikitext text/x-wiki {{Xebat}}{{Bêçavkanî|tarîx=tebax 2024}} {{Agahîdank mirov/wîkîdane }} '''Zana Farqînî''' (jdb. sala 1967an li [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]]), nivîskar, wergêr û ferhengdanerekî kurd e. == Jiyan == Dibistana seretayî û ya navîn li Farqînê, dibistana amadehiyê û zanîngeh jî li [[Stembol]]ê qedandine. Li Zanîngeha Stembolê Beşa [[Civaknasî|Civaknasiyê]] xwendiye. Yek ji avakarê [[Koma Çiya]] ye û digel komê kaseta pêşîn a bi navê "''Rozerîn''" derxistiye. Di kovara "''[[Rewşen]]''"ê ya [[Navenda Çanda Mezopotamyayê]] de di desteya karê nivîsaran de cih girtiye. Paşê dev ji xebatên muzîkê berdaye û paşê bi dorê di rojnameyên hefteyî yên bi navê "''[[Welat]]''", "''[[Welatê Me]]''" û "''[[Azadiya Welat]]''" de xebitiye. Di rojnameya "''Welat''" de bi giranî karê redaksiyonê kiriye. Di derxistina Welatê Me de cih girtiye û bûye berpirsê karê nivîsaran ê pêşîn ê "''Welatê Me''". Paşê bûye gerînendeyê giştî yê heman rojnameyê. Ji ber nivîs û nûçeyên ku di vê rojnameyê de hatine weşandin, li Dadgeha Ewlekariya Dewletê (DGM) ya Stembolê hatiye darizandin û ceza xwariye. Her wiha li heman dadgehê parêziya xwe jî bi zimanê Kurdî kiriye û ji ber vê helwesta xwe hatiye girtin û demekê li [[Girtîgeha Bayrampaşayê ya Stembolê]] razaye. Farqînî piştî girtina "''Welatê Me''" digel hevalên xwe lê xebitiye rojnameya hefteyî ya bi navê "''Azadiya Welat''" derxistiye û gerînendeyê pêşîn ê weşanê jî dîsan ew e. Piştî ku ji ber neçariyê dev ji karê rojnamegeriyê berdaye, li [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] berdewamî bi karên xwe yên li ser zimanê kurdî daye ku heman xebat û lêkolînên xwe yên der barê ziman de jixwe didomandin. Piştî ku dev ji karê rojnamegeriyê berdide, hemû giraniya xwe dide ser xebat û vekolînên li ser zimanê kurdî. Sê dewr di Desteya Rêveberiyê ya Enstîtuya Kurdî ya Stembolê de cih girtiye. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê [[Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç]] e, ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005'an de hat lidarxistin. Di sala [[2015]]an de li [[Zanîngeha Mêrdînê]] di warê zimanê kurdî dest bi xwendina masterê kir.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=tebax 2024}} Niha Serokê Enstîtuya Kurdî ya Stembolê ye. Gotarên wî di weşanên wekî rojnameyên "''Welat''", "''Welatê Me''", "''Azadiya Welat''", Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên "''Rewşen''", "''[[Jiyana Rewşen]]''", "''[[Zend]]''", "''[[Zembîlfiroş]]''", "''[[Tîroj]]''", "''[[Avaşîn]]''" û malperên li ser înternetê "''[[Rojev]]''", "Gerdûn, Amidakurd, Amude.com"ê de hatine weşandin. Niha jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç e, ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005an de hatibû lidarxistin. Zana Farqînî redaktorî û nivîskariya malpera [[Amidakurd]] kir û gelek salan bi vîr rengî ji pêşvebirina zimanê kurdî re xizmet kir. == Berhem == * ''[[Ferhenga Tirkî-Kurdî]]''. [[Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]], 1278 rûpel, Stenbol, 2000 * ''[[Ferhenga Kurdî-Tirkî]]''. Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, 2132 rûpel, Stenbol, 2004 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2008 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa duyem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2009 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa çarem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2010 * Lêker û Rastnivîsîna Wan (Ji Aliyê Binyatî ve), Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê 210 rûpel, Stembol 2019 * Zana Farqînî digel [[Hasan Kaya]] û [[Samî Tan]] broşûreke bi navê "'''Em Zimanê Kurdî Binasin'''" amade kiriye. === Werger === * ''[[Mamosteyê Sêyemîn Xanî]]'', ji zimanê tirkî * ''Rastiyên Destana Memê Alan'', ji zimanê tirkî * Xanî û Newroz, ji zimanê tirkî * Xanî û Memzayên Wî; ji zimanê tirkî == Girêdanên derve == * [http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini Zana Farqînî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911143546/http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini |date=2011-09-11 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1967]] [[Kategorî:Kesên ji Amedê]] [[Kategorî:Zimannasên kurd]] 6d57a9t7ooqo65j1qq7icbjtkm2e4it 2029148 2029147 2026-05-20T15:23:45Z Kurê Acemî 105128 2029148 wikitext text/x-wiki {{Xebat}}{{Bêçavkanî|tarîx=tebax 2024}} {{Agahîdank mirov/wîkîdane }} '''Zana Farqînî''' (jdb. sala 1967an li [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]]), nivîskar, wergêr û ferhengdanerekî kurd e. == Jiyan == Zana Farqînî di sala 1967an de li gundê [[Baqûz|Baqûzê]] ya navçeya [[Farqîn|Farqînê]] de jidayik bûye. Dibistana seretayî û ya navîn li Farqînê, dibistana amadehiyê û zanîngeh jî li [[Stembol]]ê qedandine. Li Zanîngeha Stembolê Beşa [[Civaknasî|Civaknasiyê]] xwendiye. Yek ji avakarê [[Koma Çiya]] ye û digel komê kaseta pêşîn a bi navê "''Rozerîn''" derxistiye. Di kovara "''[[Rewşen]]''"ê ya [[Navenda Çanda Mezopotamyayê]] de di desteya karê nivîsaran de cih girtiye. Paşê dev ji xebatên muzîkê berdaye û paşê bi dorê di rojnameyên hefteyî yên bi navê "''[[Welat]]''", "''[[Welatê Me]]''" û "''[[Azadiya Welat]]''" de xebitiye. Di rojnameya "''Welat''" de bi giranî karê redaksiyonê kiriye. Di derxistina Welatê Me de cih girtiye û bûye berpirsê karê nivîsaran ê pêşîn ê "''Welatê Me''". Paşê bûye gerînendeyê giştî yê heman rojnameyê. Ji ber nivîs û nûçeyên ku di vê rojnameyê de hatine weşandin, li Dadgeha Ewlekariya Dewletê (DGM) ya Stembolê hatiye darizandin û ceza xwariye. Her wiha li heman dadgehê parêziya xwe jî bi zimanê Kurdî kiriye û ji ber vê helwesta xwe hatiye girtin û demekê li [[Girtîgeha Bayrampaşayê ya Stembolê]] razaye. Farqînî piştî girtina "''Welatê Me''" digel hevalên xwe lê xebitiye rojnameya hefteyî ya bi navê "''Azadiya Welat''" derxistiye û gerînendeyê pêşîn ê weşanê jî dîsan ew e. Piştî ku ji ber neçariyê dev ji karê rojnamegeriyê berdaye, li [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] berdewamî bi karên xwe yên li ser zimanê kurdî daye ku heman xebat û lêkolînên xwe yên der barê ziman de jixwe didomandin. Piştî ku dev ji karê rojnamegeriyê berdide, hemû giraniya xwe dide ser xebat û vekolînên li ser zimanê kurdî. Sê dewr di Desteya Rêveberiyê ya Enstîtuya Kurdî ya Stembolê de cih girtiye. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê [[Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç]] e, ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005'an de hat lidarxistin. Di sala [[2015]]an de li [[Zanîngeha Mêrdînê]] di warê zimanê kurdî dest bi xwendina masterê kir.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=tebax 2024}} Niha Serokê Enstîtuya Kurdî ya Stembolê ye. Gotarên wî di weşanên wekî rojnameyên "''Welat''", "''Welatê Me''", "''Azadiya Welat''", Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên "''Rewşen''", "''[[Jiyana Rewşen]]''", "''[[Zend]]''", "''[[Zembîlfiroş]]''", "''[[Tîroj]]''", "''[[Avaşîn]]''" û malperên li ser înternetê "''[[Rojev]]''", "Gerdûn, Amidakurd, Amude.com"ê de hatine weşandin. Niha jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç e, ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005an de hatibû lidarxistin. Zana Farqînî redaktorî û nivîskariya malpera [[Amidakurd]] kir û gelek salan bi vîr rengî ji pêşvebirina zimanê kurdî re xizmet kir. == Berhem == * ''[[Ferhenga Tirkî-Kurdî]]''. [[Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]], 1278 rûpel, Stenbol, 2000 * ''[[Ferhenga Kurdî-Tirkî]]''. Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, 2132 rûpel, Stenbol, 2004 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2008 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa duyem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2009 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa çarem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2010 * Lêker û Rastnivîsîna Wan (Ji Aliyê Binyatî ve), Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê 210 rûpel, Stembol 2019 * Zana Farqînî digel [[Hasan Kaya]] û [[Samî Tan]] broşûreke bi navê "'''Em Zimanê Kurdî Binasin'''" amade kiriye. === Werger === * ''[[Mamosteyê Sêyemîn Xanî]]'', ji zimanê tirkî * ''Rastiyên Destana Memê Alan'', ji zimanê tirkî * Xanî û Newroz, ji zimanê tirkî * Xanî û Memzayên Wî; ji zimanê tirkî == Girêdanên derve == * [http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini Zana Farqînî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911143546/http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini |date=2011-09-11 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1967]] [[Kategorî:Kesên ji Amedê]] [[Kategorî:Zimannasên kurd]] 6ycg11qycvj44nsexhq4mrt89kqjswy 2029150 2029148 2026-05-20T15:24:36Z Kurê Acemî 105128 2029150 wikitext text/x-wiki {{Xebat}}{{Bêçavkanî|tarîx=tebax 2024}} {{Agahîdank mirov/wîkîdane }} '''Zana Farqînî''' (jdb. sala 1967an li [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]]), nivîskar, wergêr û ferhengdanerekî kurd e. == Jiyan == Zana Farqînî di sala 1967an de li gundê [[Baqûz|Baqûzê]] ya navçeya [[Farqîn|Farqînê]] de jidayik bûye. Ew dibistana seretayî û ya navîn li Farqînê, dibistana amadehiyê û zanîngeh jî li [[Stembol]]ê qedandine. Li Zanîngeha Stembolê Beşa [[Civaknasî|Civaknasiyê]] xwendiye. Yek ji avakarê [[Koma Çiya]] ye û digel komê kaseta pêşîn a bi navê "''Rozerîn''" derxistiye. Di kovara "''[[Rewşen]]''"ê ya [[Navenda Çanda Mezopotamyayê]] de di desteya karê nivîsaran de cih girtiye. Paşê dev ji xebatên muzîkê berdaye û paşê bi dorê di rojnameyên hefteyî yên bi navê "''[[Welat]]''", "''[[Welatê Me]]''" û "''[[Azadiya Welat]]''" de xebitiye. Di rojnameya "''Welat''" de bi giranî karê redaksiyonê kiriye. Di derxistina Welatê Me de cih girtiye û bûye berpirsê karê nivîsaran ê pêşîn ê "''Welatê Me''". Paşê bûye gerînendeyê giştî yê heman rojnameyê. Ji ber nivîs û nûçeyên ku di vê rojnameyê de hatine weşandin, li Dadgeha Ewlekariya Dewletê (DGM) ya Stembolê hatiye darizandin û ceza xwariye. Her wiha li heman dadgehê parêziya xwe jî bi zimanê Kurdî kiriye û ji ber vê helwesta xwe hatiye girtin û demekê li [[Girtîgeha Bayrampaşayê ya Stembolê]] razaye. Farqînî piştî girtina "''Welatê Me''" digel hevalên xwe lê xebitiye rojnameya hefteyî ya bi navê "''Azadiya Welat''" derxistiye û gerînendeyê pêşîn ê weşanê jî dîsan ew e. Piştî ku ji ber neçariyê dev ji karê rojnamegeriyê berdaye, li [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] berdewamî bi karên xwe yên li ser zimanê kurdî daye ku heman xebat û lêkolînên xwe yên der barê ziman de jixwe didomandin. Piştî ku dev ji karê rojnamegeriyê berdide, hemû giraniya xwe dide ser xebat û vekolînên li ser zimanê kurdî. Sê dewr di Desteya Rêveberiyê ya Enstîtuya Kurdî ya Stembolê de cih girtiye. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê [[Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç]] e, ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005'an de hat lidarxistin. Di sala [[2015]]an de li [[Zanîngeha Mêrdînê]] di warê zimanê kurdî dest bi xwendina masterê kir.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=tebax 2024}} Niha Serokê Enstîtuya Kurdî ya Stembolê ye. Gotarên wî di weşanên wekî rojnameyên "''Welat''", "''Welatê Me''", "''Azadiya Welat''", Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên "''Rewşen''", "''[[Jiyana Rewşen]]''", "''[[Zend]]''", "''[[Zembîlfiroş]]''", "''[[Tîroj]]''", "''[[Avaşîn]]''" û malperên li ser înternetê "''[[Rojev]]''", "Gerdûn, Amidakurd, Amude.com"ê de hatine weşandin. Niha jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç e, ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005an de hatibû lidarxistin. Zana Farqînî redaktorî û nivîskariya malpera [[Amidakurd]] kir û gelek salan bi vîr rengî ji pêşvebirina zimanê kurdî re xizmet kir. == Berhem == * ''[[Ferhenga Tirkî-Kurdî]]''. [[Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]], 1278 rûpel, Stenbol, 2000 * ''[[Ferhenga Kurdî-Tirkî]]''. Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, 2132 rûpel, Stenbol, 2004 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2008 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa duyem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2009 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa çarem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2010 * Lêker û Rastnivîsîna Wan (Ji Aliyê Binyatî ve), Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê 210 rûpel, Stembol 2019 * Zana Farqînî digel [[Hasan Kaya]] û [[Samî Tan]] broşûreke bi navê "'''Em Zimanê Kurdî Binasin'''" amade kiriye. === Werger === * ''[[Mamosteyê Sêyemîn Xanî]]'', ji zimanê tirkî * ''Rastiyên Destana Memê Alan'', ji zimanê tirkî * Xanî û Newroz, ji zimanê tirkî * Xanî û Memzayên Wî; ji zimanê tirkî == Girêdanên derve == * [http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini Zana Farqînî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911143546/http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini |date=2011-09-11 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1967]] [[Kategorî:Kesên ji Amedê]] [[Kategorî:Zimannasên kurd]] 8zliyd9c8kzqux7eenyy5ivrvra86a6 2029151 2029150 2026-05-20T15:24:52Z Kurê Acemî 105128 2029151 wikitext text/x-wiki {{Xebat}}{{Bêçavkanî|tarîx=tebax 2024}} {{Agahîdank mirov/wîkîdane }} '''Zana Farqînî''' (jdb. sala 1967an li [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]]), nivîskar, wergêr û ferhengdanerekî kurd e. == Jiyan == Zana Farqînî di sala 1967an de li gundê [[Baqûz|Baqûzê]] ya navçeya [[Farqîn|Farqînê]] de jidayik bûye. Ew dibistana seretayî û ya navîn li Farqînê, dibistana amadehiyê û zanîngeh jî li [[Stembol]]ê qedandine. Li Zanîngeha Stembolê Beşa [[Civaknasî|civaknasiyê]] xwendiye. Yek ji avakarê [[Koma Çiya]] ye û digel komê kaseta pêşîn a bi navê "''Rozerîn''" derxistiye. Di kovara "''[[Rewşen]]''"ê ya [[Navenda Çanda Mezopotamyayê]] de di desteya karê nivîsaran de cih girtiye. Paşê dev ji xebatên muzîkê berdaye û paşê bi dorê di rojnameyên hefteyî yên bi navê "''[[Welat]]''", "''[[Welatê Me]]''" û "''[[Azadiya Welat]]''" de xebitiye. Di rojnameya "''Welat''" de bi giranî karê redaksiyonê kiriye. Di derxistina Welatê Me de cih girtiye û bûye berpirsê karê nivîsaran ê pêşîn ê "''Welatê Me''". Paşê bûye gerînendeyê giştî yê heman rojnameyê. Ji ber nivîs û nûçeyên ku di vê rojnameyê de hatine weşandin, li Dadgeha Ewlekariya Dewletê (DGM) ya Stembolê hatiye darizandin û ceza xwariye. Her wiha li heman dadgehê parêziya xwe jî bi zimanê Kurdî kiriye û ji ber vê helwesta xwe hatiye girtin û demekê li [[Girtîgeha Bayrampaşayê ya Stembolê]] razaye. Farqînî piştî girtina "''Welatê Me''" digel hevalên xwe lê xebitiye rojnameya hefteyî ya bi navê "''Azadiya Welat''" derxistiye û gerînendeyê pêşîn ê weşanê jî dîsan ew e. Piştî ku ji ber neçariyê dev ji karê rojnamegeriyê berdaye, li [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] berdewamî bi karên xwe yên li ser zimanê kurdî daye ku heman xebat û lêkolînên xwe yên der barê ziman de jixwe didomandin. Piştî ku dev ji karê rojnamegeriyê berdide, hemû giraniya xwe dide ser xebat û vekolînên li ser zimanê kurdî. Sê dewr di Desteya Rêveberiyê ya Enstîtuya Kurdî ya Stembolê de cih girtiye. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê [[Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç]] e, ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005'an de hat lidarxistin. Di sala [[2015]]an de li [[Zanîngeha Mêrdînê]] di warê zimanê kurdî dest bi xwendina masterê kir.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=tebax 2024}} Niha Serokê Enstîtuya Kurdî ya Stembolê ye. Gotarên wî di weşanên wekî rojnameyên "''Welat''", "''Welatê Me''", "''Azadiya Welat''", Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên "''Rewşen''", "''[[Jiyana Rewşen]]''", "''[[Zend]]''", "''[[Zembîlfiroş]]''", "''[[Tîroj]]''", "''[[Avaşîn]]''" û malperên li ser înternetê "''[[Rojev]]''", "Gerdûn, Amidakurd, Amude.com"ê de hatine weşandin. Niha jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç e, ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005an de hatibû lidarxistin. Zana Farqînî redaktorî û nivîskariya malpera [[Amidakurd]] kir û gelek salan bi vîr rengî ji pêşvebirina zimanê kurdî re xizmet kir. == Berhem == * ''[[Ferhenga Tirkî-Kurdî]]''. [[Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]], 1278 rûpel, Stenbol, 2000 * ''[[Ferhenga Kurdî-Tirkî]]''. Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, 2132 rûpel, Stenbol, 2004 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2008 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa duyem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2009 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa çarem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2010 * Lêker û Rastnivîsîna Wan (Ji Aliyê Binyatî ve), Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê 210 rûpel, Stembol 2019 * Zana Farqînî digel [[Hasan Kaya]] û [[Samî Tan]] broşûreke bi navê "'''Em Zimanê Kurdî Binasin'''" amade kiriye. === Werger === * ''[[Mamosteyê Sêyemîn Xanî]]'', ji zimanê tirkî * ''Rastiyên Destana Memê Alan'', ji zimanê tirkî * Xanî û Newroz, ji zimanê tirkî * Xanî û Memzayên Wî; ji zimanê tirkî == Girêdanên derve == * [http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini Zana Farqînî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911143546/http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini |date=2011-09-11 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1967]] [[Kategorî:Kesên ji Amedê]] [[Kategorî:Zimannasên kurd]] dlb94289rqy64h9likppb2usbjazs3t 2029152 2029151 2026-05-20T15:25:12Z Kurê Acemî 105128 2029152 wikitext text/x-wiki {{Xebat}}{{Bêçavkanî|tarîx=tebax 2024}} {{Agahîdank mirov/wîkîdane }} '''Zana Farqînî''' (jdb. sala 1967an li [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]]), nivîskar, wergêr û ferhengdanerekî kurd e. == Jiyan == Zana Farqînî di sala 1967an de li gundê [[Baqûz|Baqûzê]] ya navçeya [[Farqîn|Farqînê]] de jidayik bûye. Ew dibistana seretayî û ya navîn li Farqînê, dibistana amadehiyê û zanîngeh jî li [[Stembol]]ê qedandine. Li [[Zanîngeha Stembolê]] Beşa [[Civaknasî|civaknasiyê]] xwendiye. Yek ji avakarê [[Koma Çiya]] ye û digel komê kaseta pêşîn a bi navê "''Rozerîn''" derxistiye. Di kovara "''[[Rewşen]]''"ê ya [[Navenda Çanda Mezopotamyayê]] de di desteya karê nivîsaran de cih girtiye. Paşê dev ji xebatên muzîkê berdaye û paşê bi dorê di rojnameyên hefteyî yên bi navê "''[[Welat]]''", "''[[Welatê Me]]''" û "''[[Azadiya Welat]]''" de xebitiye. Di rojnameya "''Welat''" de bi giranî karê redaksiyonê kiriye. Di derxistina Welatê Me de cih girtiye û bûye berpirsê karê nivîsaran ê pêşîn ê "''Welatê Me''". Paşê bûye gerînendeyê giştî yê heman rojnameyê. Ji ber nivîs û nûçeyên ku di vê rojnameyê de hatine weşandin, li Dadgeha Ewlekariya Dewletê (DGM) ya Stembolê hatiye darizandin û ceza xwariye. Her wiha li heman dadgehê parêziya xwe jî bi zimanê Kurdî kiriye û ji ber vê helwesta xwe hatiye girtin û demekê li [[Girtîgeha Bayrampaşayê ya Stembolê]] razaye. Farqînî piştî girtina "''Welatê Me''" digel hevalên xwe lê xebitiye rojnameya hefteyî ya bi navê "''Azadiya Welat''" derxistiye û gerînendeyê pêşîn ê weşanê jî dîsan ew e. Piştî ku ji ber neçariyê dev ji karê rojnamegeriyê berdaye, li [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] berdewamî bi karên xwe yên li ser zimanê kurdî daye ku heman xebat û lêkolînên xwe yên der barê ziman de jixwe didomandin. Piştî ku dev ji karê rojnamegeriyê berdide, hemû giraniya xwe dide ser xebat û vekolînên li ser zimanê kurdî. Sê dewr di Desteya Rêveberiyê ya Enstîtuya Kurdî ya Stembolê de cih girtiye. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê [[Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç]] e, ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005'an de hat lidarxistin. Di sala [[2015]]an de li [[Zanîngeha Mêrdînê]] di warê zimanê kurdî dest bi xwendina masterê kir.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=tebax 2024}} Niha Serokê Enstîtuya Kurdî ya Stembolê ye. Gotarên wî di weşanên wekî rojnameyên "''Welat''", "''Welatê Me''", "''Azadiya Welat''", Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên "''Rewşen''", "''[[Jiyana Rewşen]]''", "''[[Zend]]''", "''[[Zembîlfiroş]]''", "''[[Tîroj]]''", "''[[Avaşîn]]''" û malperên li ser înternetê "''[[Rojev]]''", "Gerdûn, Amidakurd, Amude.com"ê de hatine weşandin. Niha jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç e, ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005an de hatibû lidarxistin. Zana Farqînî redaktorî û nivîskariya malpera [[Amidakurd]] kir û gelek salan bi vîr rengî ji pêşvebirina zimanê kurdî re xizmet kir. == Berhem == * ''[[Ferhenga Tirkî-Kurdî]]''. [[Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]], 1278 rûpel, Stenbol, 2000 * ''[[Ferhenga Kurdî-Tirkî]]''. Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, 2132 rûpel, Stenbol, 2004 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2008 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa duyem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2009 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa çarem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2010 * Lêker û Rastnivîsîna Wan (Ji Aliyê Binyatî ve), Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê 210 rûpel, Stembol 2019 * Zana Farqînî digel [[Hasan Kaya]] û [[Samî Tan]] broşûreke bi navê "'''Em Zimanê Kurdî Binasin'''" amade kiriye. === Werger === * ''[[Mamosteyê Sêyemîn Xanî]]'', ji zimanê tirkî * ''Rastiyên Destana Memê Alan'', ji zimanê tirkî * Xanî û Newroz, ji zimanê tirkî * Xanî û Memzayên Wî; ji zimanê tirkî == Girêdanên derve == * [http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini Zana Farqînî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911143546/http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini |date=2011-09-11 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1967]] [[Kategorî:Kesên ji Amedê]] [[Kategorî:Zimannasên kurd]] cm14at641munvb81ulqboswd0pdzkj9 2029154 2029152 2026-05-20T15:27:31Z Kurê Acemî 105128 2029154 wikitext text/x-wiki {{Xebat}}{{Bêçavkanî|tarîx=tebax 2024}} {{Agahîdank mirov/wîkîdane }} '''Zana Farqînî''' (jdb. sala 1967an li [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]]), nivîskar, wergêr û ferhengdanerekî kurd e. == Jiyan == Zana Farqînî di sala 1967an de li gundê [[Baqûz|Baqûzê]] ya navçeya [[Farqîn|Farqînê]] de jidayik bûye. Ew dibistana seretayî û ya navîn li Farqînê, dibistana amadehiyê û zanîngeh jî li [[Stembol]]ê qedandine. Li [[Zanîngeha Stembolê]] Beşa [[Civaknasî|civaknasiyê]] xwendiye. Ew yek ji avakarê [[Koma Çiya]] ye û digel komê kaseta pêşîn a bi navê "Rozerîn" derxistiye. Di kovara [[Weşanên Rewşen|Rewşen]] ya [[Navenda Çanda Mezopotamyayê]] de di desteya karê nivîsaran de cih girtiye. Paşê dev ji xebatên muzîkê berdaye û paşê bi dorê di rojnameyên hefteyî yên bi navê "[[Welat]]", "[[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]]" û "[[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]]" de dixebite. Di rojnameya "''Welat''" de bi giranî karê redaksiyonê kiriye. Di derxistina Welatê Me de cih girtiye û bûye berpirsê karê nivîsaran ê pêşîn ê "''Welatê Me''". Paşê bûye gerînendeyê giştî yê heman rojnameyê. Ji ber nivîs û nûçeyên ku di vê rojnameyê de hatine weşandin, li Dadgeha Ewlekariya Dewletê (DGM) ya Stembolê hatiye darizandin û ceza xwariye. Her wiha li heman dadgehê parêziya xwe jî bi zimanê Kurdî kiriye û ji ber vê helwesta xwe hatiye girtin û demekê li [[Girtîgeha Bayrampaşayê ya Stembolê]] razaye. Farqînî piştî girtina "''Welatê Me''" digel hevalên xwe lê xebitiye rojnameya hefteyî ya bi navê "''Azadiya Welat''" derxistiye û gerînendeyê pêşîn ê weşanê jî dîsan ew e. Piştî ku ji ber neçariyê dev ji karê rojnamegeriyê berdaye, li [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] berdewamî bi karên xwe yên li ser zimanê kurdî daye ku heman xebat û lêkolînên xwe yên der barê ziman de jixwe didomandin. Piştî ku dev ji karê rojnamegeriyê berdide, hemû giraniya xwe dide ser xebat û vekolînên li ser zimanê kurdî. Sê dewr di Desteya Rêveberiyê ya Enstîtuya Kurdî ya Stembolê de cih girtiye. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê [[Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç]] e, ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005'an de hat lidarxistin. Di sala [[2015]]an de li [[Zanîngeha Mêrdînê]] di warê zimanê kurdî dest bi xwendina masterê kir.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=tebax 2024}} Niha Serokê Enstîtuya Kurdî ya Stembolê ye. Gotarên wî di weşanên wekî rojnameyên "''Welat''", "''Welatê Me''", "''Azadiya Welat''", Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên "''Rewşen''", "''[[Jiyana Rewşen]]''", "''[[Zend]]''", "''[[Zembîlfiroş]]''", "''[[Tîroj]]''", "''[[Avaşîn]]''" û malperên li ser înternetê "''[[Rojev]]''", "Gerdûn, Amidakurd, Amude.com"ê de hatine weşandin. Niha jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç e, ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005an de hatibû lidarxistin. Zana Farqînî redaktorî û nivîskariya malpera [[Amidakurd]] kir û gelek salan bi vîr rengî ji pêşvebirina zimanê kurdî re xizmet kir. == Berhem == * ''[[Ferhenga Tirkî-Kurdî]]''. [[Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]], 1278 rûpel, Stenbol, 2000 * ''[[Ferhenga Kurdî-Tirkî]]''. Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, 2132 rûpel, Stenbol, 2004 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2008 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa duyem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2009 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa çarem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2010 * Lêker û Rastnivîsîna Wan (Ji Aliyê Binyatî ve), Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê 210 rûpel, Stembol 2019 * Zana Farqînî digel [[Hasan Kaya]] û [[Samî Tan]] broşûreke bi navê "'''Em Zimanê Kurdî Binasin'''" amade kiriye. === Werger === * ''[[Mamosteyê Sêyemîn Xanî]]'', ji zimanê tirkî * ''Rastiyên Destana Memê Alan'', ji zimanê tirkî * Xanî û Newroz, ji zimanê tirkî * Xanî û Memzayên Wî; ji zimanê tirkî == Girêdanên derve == * [http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini Zana Farqînî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911143546/http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini |date=2011-09-11 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1967]] [[Kategorî:Kesên ji Amedê]] [[Kategorî:Zimannasên kurd]] m208mlt5c4c5tda08jvr4usxq4loc5m 2029155 2029154 2026-05-20T15:28:10Z Kurê Acemî 105128 Ev ne navên xerîb in 2029155 wikitext text/x-wiki {{Xebat}}{{Bêçavkanî|tarîx=tebax 2024}} {{Agahîdank mirov/wîkîdane }} '''Zana Farqînî''' (jdb. sala 1967an li [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]]), nivîskar, wergêr û ferhengdanerekî kurd e. == Jiyan == Zana Farqînî di sala 1967an de li gundê [[Baqûz|Baqûzê]] ya navçeya [[Farqîn|Farqînê]] de jidayik bûye. Ew dibistana seretayî û ya navîn li Farqînê, dibistana amadehiyê û zanîngeh jî li [[Stembol]]ê qedandine. Li [[Zanîngeha Stembolê]] Beşa [[Civaknasî|civaknasiyê]] xwendiye. Ew yek ji avakarê [[Koma Çiya]] ye û digel komê kaseta pêşîn a bi navê "Rozerîn" derxistiye. Di kovara [[Weşanên Rewşen|Rewşen]] ya [[Navenda Çanda Mezopotamyayê]] de di desteya karê nivîsaran de cih girtiye. Paşê dev ji xebatên muzîkê berdaye û paşê bi dorê di rojnameyên hefteyî yên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]] û [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]] de dixebite. Di rojnameya "''Welat''" de bi giranî karê redaksiyonê kiriye. Di derxistina Welatê Me de cih girtiye û bûye berpirsê karê nivîsaran ê pêşîn ê "''Welatê Me''". Paşê bûye gerînendeyê giştî yê heman rojnameyê. Ji ber nivîs û nûçeyên ku di vê rojnameyê de hatine weşandin, li Dadgeha Ewlekariya Dewletê (DGM) ya Stembolê hatiye darizandin û ceza xwariye. Her wiha li heman dadgehê parêziya xwe jî bi zimanê Kurdî kiriye û ji ber vê helwesta xwe hatiye girtin û demekê li [[Girtîgeha Bayrampaşayê ya Stembolê]] razaye. Farqînî piştî girtina "''Welatê Me''" digel hevalên xwe lê xebitiye rojnameya hefteyî ya bi navê "''Azadiya Welat''" derxistiye û gerînendeyê pêşîn ê weşanê jî dîsan ew e. Piştî ku ji ber neçariyê dev ji karê rojnamegeriyê berdaye, li [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] berdewamî bi karên xwe yên li ser zimanê kurdî daye ku heman xebat û lêkolînên xwe yên der barê ziman de jixwe didomandin. Piştî ku dev ji karê rojnamegeriyê berdide, hemû giraniya xwe dide ser xebat û vekolînên li ser zimanê kurdî. Sê dewr di Desteya Rêveberiyê ya Enstîtuya Kurdî ya Stembolê de cih girtiye. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê [[Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç]] e, ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005'an de hat lidarxistin. Di sala [[2015]]an de li [[Zanîngeha Mêrdînê]] di warê zimanê kurdî dest bi xwendina masterê kir.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=tebax 2024}} Niha Serokê Enstîtuya Kurdî ya Stembolê ye. Gotarên wî di weşanên wekî rojnameyên "''Welat''", "''Welatê Me''", "''Azadiya Welat''", Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên "''Rewşen''", "''[[Jiyana Rewşen]]''", "''[[Zend]]''", "''[[Zembîlfiroş]]''", "''[[Tîroj]]''", "''[[Avaşîn]]''" û malperên li ser înternetê "''[[Rojev]]''", "Gerdûn, Amidakurd, Amude.com"ê de hatine weşandin. Niha jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç e, ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005an de hatibû lidarxistin. Zana Farqînî redaktorî û nivîskariya malpera [[Amidakurd]] kir û gelek salan bi vîr rengî ji pêşvebirina zimanê kurdî re xizmet kir. == Berhem == * ''[[Ferhenga Tirkî-Kurdî]]''. [[Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]], 1278 rûpel, Stenbol, 2000 * ''[[Ferhenga Kurdî-Tirkî]]''. Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, 2132 rûpel, Stenbol, 2004 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2008 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa duyem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2009 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa çarem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2010 * Lêker û Rastnivîsîna Wan (Ji Aliyê Binyatî ve), Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê 210 rûpel, Stembol 2019 * Zana Farqînî digel [[Hasan Kaya]] û [[Samî Tan]] broşûreke bi navê "'''Em Zimanê Kurdî Binasin'''" amade kiriye. === Werger === * ''[[Mamosteyê Sêyemîn Xanî]]'', ji zimanê tirkî * ''Rastiyên Destana Memê Alan'', ji zimanê tirkî * Xanî û Newroz, ji zimanê tirkî * Xanî û Memzayên Wî; ji zimanê tirkî == Girêdanên derve == * [http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini Zana Farqînî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911143546/http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini |date=2011-09-11 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1967]] [[Kategorî:Kesên ji Amedê]] [[Kategorî:Zimannasên kurd]] 6plszqn2ynvnid7zz88rkk8es7gnz3q 2029157 2029155 2026-05-20T15:29:21Z Kurê Acemî 105128 2029157 wikitext text/x-wiki {{Xebat}}{{Bêçavkanî|tarîx=tebax 2024}} {{Agahîdank mirov/wîkîdane }} '''Zana Farqînî''' (jdb. sala 1967an li [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]]), nivîskar, wergêr û ferhengdanerekî kurd e. == Jiyan == Zana Farqînî di sala 1967an de li gundê [[Baqûz|Baqûzê]] ya navçeya [[Farqîn|Farqînê]] de jidayik bûye. Ew dibistana seretayî û ya navîn li Farqînê, dibistana amadehiyê û zanîngeh jî li [[Stembol]]ê qedandine. Li [[Zanîngeha Stembolê]] Beşa [[Civaknasî|civaknasiyê]] xwendiye. Ew yek ji avakarê [[Koma Çiya]] ye û digel komê kaseta pêşîn a bi navê "Rozerîn" derxistiye. Di kovara [[Weşanên Rewşen|Rewşen]] ya [[Navenda Çanda Mezopotamyayê]] de di desteya karê nivîsaran de cih girtiye. Paşê dev ji xebatên muzîkê berdaye û paşê bi dorê di rojnameyên hefteyî yên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]] û [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]] de dixebite. Di rojnameya Welat de bi giranî karê redaksiyonê kiriye. Di derxistina Welatê Me de cih girtiye û bûye berpirsê karê nivîsaran ê pêşîn ê Welatê Me. Paşê bûye gerînendeyê giştî yê heman rojnameyê. Ji ber nivîs û nûçeyên ku di vê rojnameyê de hatine weşandin, li Dadgeha Ewlekariya Dewletê (DGM) ya Stembolê hatiye darizandin û ceza xwariye. Herwiha li heman dadgehê parêziya xwe jî bi zimanê kurdî kiriye û ji ber vê helwesta xwe hatiye girtin û demekê li Girtîgeha Bayrampaşayê ya Stembolê razaye. Farqînî piştî girtina "''Welatê Me''" digel hevalên xwe lê xebitiye rojnameya hefteyî ya bi navê "''Azadiya Welat''" derxistiye û gerînendeyê pêşîn ê weşanê jî dîsan ew e. Piştî ku ji ber neçariyê dev ji karê rojnamegeriyê berdaye, li [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] berdewamî bi karên xwe yên li ser zimanê kurdî daye ku heman xebat û lêkolînên xwe yên der barê ziman de jixwe didomandin. Piştî ku dev ji karê rojnamegeriyê berdide, hemû giraniya xwe dide ser xebat û vekolînên li ser zimanê kurdî. Sê dewr di Desteya Rêveberiyê ya Enstîtuya Kurdî ya Stembolê de cih girtiye. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê [[Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç]] e, ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005'an de hat lidarxistin. Di sala [[2015]]an de li [[Zanîngeha Mêrdînê]] di warê zimanê kurdî dest bi xwendina masterê kir.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=tebax 2024}} Niha Serokê Enstîtuya Kurdî ya Stembolê ye. Gotarên wî di weşanên wekî rojnameyên "''Welat''", "''Welatê Me''", "''Azadiya Welat''", Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên "''Rewşen''", "''[[Jiyana Rewşen]]''", "''[[Zend]]''", "''[[Zembîlfiroş]]''", "''[[Tîroj]]''", "''[[Avaşîn]]''" û malperên li ser înternetê "''[[Rojev]]''", "Gerdûn, Amidakurd, Amude.com"ê de hatine weşandin. Niha jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç e, ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005an de hatibû lidarxistin. Zana Farqînî redaktorî û nivîskariya malpera [[Amidakurd]] kir û gelek salan bi vîr rengî ji pêşvebirina zimanê kurdî re xizmet kir. == Berhem == * ''[[Ferhenga Tirkî-Kurdî]]''. [[Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]], 1278 rûpel, Stenbol, 2000 * ''[[Ferhenga Kurdî-Tirkî]]''. Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, 2132 rûpel, Stenbol, 2004 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2008 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa duyem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2009 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa çarem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2010 * Lêker û Rastnivîsîna Wan (Ji Aliyê Binyatî ve), Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê 210 rûpel, Stembol 2019 * Zana Farqînî digel [[Hasan Kaya]] û [[Samî Tan]] broşûreke bi navê "'''Em Zimanê Kurdî Binasin'''" amade kiriye. === Werger === * ''[[Mamosteyê Sêyemîn Xanî]]'', ji zimanê tirkî * ''Rastiyên Destana Memê Alan'', ji zimanê tirkî * Xanî û Newroz, ji zimanê tirkî * Xanî û Memzayên Wî; ji zimanê tirkî == Girêdanên derve == * [http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini Zana Farqînî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911143546/http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini |date=2011-09-11 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1967]] [[Kategorî:Kesên ji Amedê]] [[Kategorî:Zimannasên kurd]] nc42km7vw1rey05sye4o7d2mv16pv00 2029161 2029157 2026-05-20T15:32:59Z Balyozbot 42414 [[User:Balyozxane/skrîpt/py/kuCosmeticsCore.py|Bot]]: Paqijiyên kozmetîk (Destpêkê standard kir, Lînk paqij kir, --Valahiyên nehewce.) 2029161 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} {{Bêçavkanî|tarîx=tebax 2024}} {{Agahîdank mirov/wîkîdane }} '''Zana Farqînî''' (jdb. sala 1967an li [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]]), nivîskar, wergêr û ferhengdanerekî kurd e. == Jiyan == Zana Farqînî di sala 1967an de li gundê [[Baqûz]]ê ya navçeya [[Farqîn]]ê de jidayik bûye. Ew dibistana seretayî û ya navîn li Farqînê, dibistana amadehiyê û zanîngeh jî li [[Stembol]]ê qedandine. Li [[Zanîngeha Stembolê]] Beşa [[Civaknasî|civaknasiyê]] xwendiye. Ew yek ji avakarê [[Koma Çiya]] ye û digel komê kaseta pêşîn a bi navê "Rozerîn" derxistiye. Di kovara [[Weşanên Rewşen|Rewşen]] ya [[Navenda Çanda Mezopotamyayê]] de di desteya karê nivîsaran de cih girtiye. Paşê dev ji xebatên muzîkê berdaye û paşê bi dorê di rojnameyên hefteyî yên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]] û [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]] de dixebite. Di rojnameya Welat de bi giranî karê redaksiyonê kiriye. Di derxistina Welatê Me de cih girtiye û bûye berpirsê karê nivîsaran ê pêşîn ê Welatê Me. Paşê bûye gerînendeyê giştî yê heman rojnameyê. Ji ber nivîs û nûçeyên ku di vê rojnameyê de hatine weşandin, li Dadgeha Ewlekariya Dewletê (DGM) ya Stembolê hatiye darizandin û ceza xwariye. Herwiha li heman dadgehê parêziya xwe jî bi zimanê kurdî kiriye û ji ber vê helwesta xwe hatiye girtin û demekê li Girtîgeha Bayrampaşayê ya Stembolê razaye. Farqînî piştî girtina "''Welatê Me''" digel hevalên xwe lê xebitiye rojnameya hefteyî ya bi navê "''Azadiya Welat''" derxistiye û gerînendeyê pêşîn ê weşanê jî dîsan ew e. Piştî ku ji ber neçariyê dev ji karê rojnamegeriyê berdaye, li [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] berdewamî bi karên xwe yên li ser zimanê kurdî daye ku heman xebat û lêkolînên xwe yên der barê ziman de jixwe didomandin. Piştî ku dev ji karê rojnamegeriyê berdide, hemû giraniya xwe dide ser xebat û vekolînên li ser zimanê kurdî. Sê dewr di Desteya Rêveberiyê ya Enstîtuya Kurdî ya Stembolê de cih girtiye. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê [[Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç]] e, ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005'an de hat lidarxistin. Di sala [[2015]]an de li [[Zanîngeha Mêrdînê]] di warê zimanê kurdî dest bi xwendina masterê kir.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=tebax 2024}} Niha Serokê Enstîtuya Kurdî ya Stembolê ye. Gotarên wî di weşanên wekî rojnameyên "''Welat''", "''Welatê Me''", "''Azadiya Welat''", Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên "''Rewşen''", "''[[Jiyana Rewşen]]''", "''[[Zend]]''", "''[[Zembîlfiroş]]''", "''[[Tîroj]]''", "''[[Avaşîn]]''" û malperên li ser înternetê "''[[Rojev]]''", "Gerdûn, Amidakurd, Amude.com"ê de hatine weşandin. Niha jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç e, ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005an de hatibû lidarxistin. Zana Farqînî redaktorî û nivîskariya malpera [[Amidakurd]] kir û gelek salan bi vîr rengî ji pêşvebirina zimanê kurdî re xizmet kir. == Berhem == * ''[[Ferhenga Tirkî-Kurdî]]''. [[Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]], 1278 rûpel, Stenbol, 2000 * ''[[Ferhenga Kurdî-Tirkî]]''. Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, 2132 rûpel, Stenbol, 2004 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2008 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa duyem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2009 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa çarem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2010 * Lêker û Rastnivîsîna Wan (Ji Aliyê Binyatî ve), Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê 210 rûpel, Stembol 2019 * Zana Farqînî digel [[Hasan Kaya]] û [[Samî Tan]] broşûreke bi navê "'''Em Zimanê Kurdî Binasin'''" amade kiriye. === Werger === * ''[[Mamosteyê Sêyemîn Xanî]]'', ji zimanê tirkî * ''Rastiyên Destana Memê Alan'', ji zimanê tirkî * Xanî û Newroz, ji zimanê tirkî * Xanî û Memzayên Wî; ji zimanê tirkî == Girêdanên derve == * [http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini Zana Farqînî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911143546/http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini |date=2011-09-11 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1967]] [[Kategorî:Kesên ji Amedê]] [[Kategorî:Zimannasên kurd]] 76amltsml20unjrisk9xjmimsf0xcop 2029890 2029161 2026-05-20T18:31:51Z Kurê Acemî 105128 2029890 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} {{Bêçavkanî|tarîx=tebax 2024}} {{Agahîdank mirov/wîkîdane }} '''Zana Farqînî''' (jdb. sala 1967an li [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]]), nivîskar, wergêr û ferhengdanerekî kurd e. == Jiyan == Zana Farqînî di sala 1967an de li gundê [[Baqûz]]ê ya navçeya [[Farqîn]]ê de jidayik bûye. Ew dibistana seretayî û ya navîn li Farqînê, dibistana amadehiyê û zanîngeh jî li [[Stembol]]ê qedandine. Li [[Zanîngeha Stembolê]] Beşa [[Civaknasî|civaknasiyê]] xwendiye. Ew yek ji avakarê [[Koma Çiya]] ye û digel komê kaseta pêşîn a bi navê "Rozerîn" derxistiye. Di kovara [[Weşanên Rewşen|Rewşen]] ya [[Navenda Çanda Mezopotamyayê]] de di desteya karê nivîsaran de cih girtiye. Paşê dev ji xebatên muzîkê berdaye û paşê bi dorê di rojnameyên hefteyî yên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]] û [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]] de dixebite. Di rojnameya Welat de bi giranî karê redaksiyonê kiriye. Di derxistina Welatê Me de cih girtiye û bûye berpirsê karê nivîsaran ê pêşîn ê Welatê Me. Paşê bûye gerînendeyê giştî yê heman rojnameyê. Ji ber nivîs û nûçeyên ku di vê rojnameyê de hatine weşandin, li Dadgeha Ewlekariya Dewletê (DGM) ya Stembolê hatiye darizandin û ceza xwariye. Herwiha li heman dadgehê parêziya xwe jî bi zimanê kurdî kiriye û ji ber vê helwesta xwe hatiye girtin û demekê li Girtîgeha Bayrampaşayê ya Stembolê razaye. Farqînî piştî girtina "''Welatê Me''" digel hevalên xwe lê xebitiye rojnameya hefteyî ya bi navê "''Azadiya Welat''" derxistiye û gerînendeyê pêşîn ê weşanê jî dîsan ew e. Piştî ku ji ber neçariyê dev ji karê rojnamegeriyê berdaye, li [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] berdewamî bi karên xwe yên li ser zimanê kurdî daye ku heman xebat û lêkolînên xwe yên der barê ziman de jixwe didomandin. Piştî ku dev ji karê rojnamegeriyê berdide, hemû giraniya xwe dide ser xebat û vekolînên li ser zimanê kurdî. Sê dewr di Desteya Rêveberiyê ya Enstîtuya Kurdî ya Stembolê de cih girtiye. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç e ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005an de hatiye lidarxistin. Di sala 2015an de li [[Zanîngeha Mêrdînê]] di warê zimanê kurdî dest bi xwendina masterê kiriye. Niha Serokê Enstîtuya Kurdî ya Stembolê ye. Gotarên wî di weşanên wekî rojnameyên "''Welat''", "''Welatê Me''", "''Azadiya Welat''", Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên "''Rewşen''", "''[[Jiyana Rewşen]]''", "''[[Zend]]''", "''[[Zembîlfiroş]]''", "''[[Tîroj]]''", "''[[Avaşîn]]''" û malperên li ser înternetê "''[[Rojev]]''", "Gerdûn, Amidakurd, Amude.com"ê de hatine weşandin. Niha jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç e, ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005an de hatibû lidarxistin. Zana Farqînî redaktorî û nivîskariya malpera [[Amidakurd]] kir û gelek salan bi vîr rengî ji pêşvebirina zimanê kurdî re xizmet kir. == Berhem == * ''[[Ferhenga Tirkî-Kurdî]]''. [[Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]], 1278 rûpel, Stenbol, 2000 * ''[[Ferhenga Kurdî-Tirkî]]''. Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, 2132 rûpel, Stenbol, 2004 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2008 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa duyem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2009 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa çarem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2010 * Lêker û Rastnivîsîna Wan (Ji Aliyê Binyatî ve), Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê 210 rûpel, Stembol 2019 * Zana Farqînî digel [[Hasan Kaya]] û [[Samî Tan]] broşûreke bi navê "'''Em Zimanê Kurdî Binasin'''" amade kiriye. === Werger === * ''[[Mamosteyê Sêyemîn Xanî]]'', ji zimanê tirkî * ''Rastiyên Destana Memê Alan'', ji zimanê tirkî * Xanî û Newroz, ji zimanê tirkî * Xanî û Memzayên Wî; ji zimanê tirkî == Girêdanên derve == * [http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini Zana Farqînî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911143546/http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini |date=2011-09-11 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1967]] [[Kategorî:Kesên ji Amedê]] [[Kategorî:Zimannasên kurd]] scozztdtidz7pcokzwenkgvab3c6z3k 2029891 2029890 2026-05-20T18:32:44Z Kurê Acemî 105128 2029891 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} {{Bêçavkanî|tarîx=tebax 2024}} {{Agahîdank mirov/wîkîdane }} '''Zana Farqînî''' (jdb. sala 1967an li [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]]), nivîskar, wergêr û ferhengdanerekî kurd e. == Jiyan == Zana Farqînî di sala 1967an de li gundê [[Baqûz]]ê ya navçeya [[Farqîn]]ê de jidayik bûye. Ew dibistana seretayî û ya navîn li Farqînê, dibistana amadehiyê û zanîngeh jî li [[Stembol]]ê qedandine. Li [[Zanîngeha Stembolê]] Beşa [[Civaknasî|civaknasiyê]] xwendiye. Ew yek ji avakarê [[Koma Çiya]] ye û digel komê kaseta pêşîn a bi navê "Rozerîn" derxistiye. Di kovara [[Weşanên Rewşen|Rewşen]] ya [[Navenda Çanda Mezopotamyayê]] de di desteya karê nivîsaran de cih girtiye. Paşê dev ji xebatên muzîkê berdaye û paşê bi dorê di rojnameyên hefteyî yên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]] û [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]] de dixebite. Di rojnameya Welat de bi giranî karê redaksiyonê kiriye. Di derxistina Welatê Me de cih girtiye û bûye berpirsê karê nivîsaran ê pêşîn ê Welatê Me. Paşê bûye gerînendeyê giştî yê heman rojnameyê. Ji ber nivîs û nûçeyên ku di vê rojnameyê de hatine weşandin, li Dadgeha Ewlekariya Dewletê (DGM) ya Stembolê hatiye darizandin û ceza xwariye. Herwiha li heman dadgehê parêziya xwe jî bi zimanê kurdî kiriye û ji ber vê helwesta xwe hatiye girtin û demekê li Girtîgeha Bayrampaşayê ya Stembolê razaye. Farqînî piştî girtina "''Welatê Me''" digel hevalên xwe lê xebitiye rojnameya hefteyî ya bi navê "''Azadiya Welat''" derxistiye û gerînendeyê pêşîn ê weşanê jî dîsan ew e. Piştî ku ji ber neçariyê dev ji karê rojnamegeriyê berdaye, li [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] berdewamî bi karên xwe yên li ser zimanê kurdî daye ku heman xebat û lêkolînên xwe yên der barê ziman de jixwe didomandin. Piştî ku dev ji karê rojnamegeriyê berdide, hemû giraniya xwe dide ser xebat û vekolînên li ser zimanê kurdî. Sê dewr di Desteya Rêveberiyê ya Enstîtuya Kurdî ya Stembolê de cih girtiye. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç e ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005an de hatiye lidarxistin. Di sala 2015an de li [[Zanîngeha Mêrdînê]] di warê zimanê kurdî dest bi xwendina masterê kiriye. Niha Serokê Enstîtuya Kurdî ya Stembolê ye. Gotarên wî di weşanên wekî rojnameyên "Welat", "Welatê Me", "Azadiya Welat", Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên "''Rewşen''", "''[[Jiyana Rewşen]]''", "''[[Zend]]''", "''[[Zembîlfiroş]]''", "''[[Tîroj]]''", "''[[Avaşîn]]''" û malperên li ser înternetê "''[[Rojev]]''", "Gerdûn, Amidakurd, Amude.com"ê de hatine weşandin. Niha jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç e, ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005an de hatibû lidarxistin. Zana Farqînî redaktorî û nivîskariya malpera [[Amidakurd]] kir û gelek salan bi vîr rengî ji pêşvebirina zimanê kurdî re xizmet kir. == Berhem == * ''[[Ferhenga Tirkî-Kurdî]]''. [[Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]], 1278 rûpel, Stenbol, 2000 * ''[[Ferhenga Kurdî-Tirkî]]''. Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, 2132 rûpel, Stenbol, 2004 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2008 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa duyem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2009 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa çarem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2010 * Lêker û Rastnivîsîna Wan (Ji Aliyê Binyatî ve), Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê 210 rûpel, Stembol 2019 * Zana Farqînî digel [[Hasan Kaya]] û [[Samî Tan]] broşûreke bi navê "'''Em Zimanê Kurdî Binasin'''" amade kiriye. === Werger === * ''[[Mamosteyê Sêyemîn Xanî]]'', ji zimanê tirkî * ''Rastiyên Destana Memê Alan'', ji zimanê tirkî * Xanî û Newroz, ji zimanê tirkî * Xanî û Memzayên Wî; ji zimanê tirkî == Girêdanên derve == * [http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini Zana Farqînî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911143546/http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini |date=2011-09-11 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1967]] [[Kategorî:Kesên ji Amedê]] [[Kategorî:Zimannasên kurd]] 653ocgvg85zklfylh20d9lp86fn9dts 2029893 2029891 2026-05-20T18:34:05Z Kurê Acemî 105128 2029893 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} {{Bêçavkanî|tarîx=tebax 2024}} {{Agahîdank mirov/wîkîdane }} '''Zana Farqînî''' (jdb. sala 1967an li [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]]), nivîskar, wergêr û ferhengdanerekî kurd e. == Jiyan == Zana Farqînî di sala 1967an de li gundê [[Baqûz]]ê ya navçeya [[Farqîn]]ê de jidayik bûye. Ew dibistana seretayî û ya navîn li Farqînê, dibistana amadehiyê û zanîngeh jî li [[Stembol]]ê qedandine. Li [[Zanîngeha Stembolê]] Beşa [[Civaknasî|civaknasiyê]] xwendiye. Ew yek ji avakarê [[Koma Çiya]] ye û digel komê kaseta pêşîn a bi navê "Rozerîn" derxistiye. Di kovara [[Weşanên Rewşen|Rewşen]] ya [[Navenda Çanda Mezopotamyayê]] de di desteya karê nivîsaran de cih girtiye. Paşê dev ji xebatên muzîkê berdaye û paşê bi dorê di rojnameyên hefteyî yên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]] û [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]] de dixebite. Di rojnameya Welat de bi giranî karê redaksiyonê kiriye. Di derxistina Welatê Me de cih girtiye û bûye berpirsê karê nivîsaran ê pêşîn ê Welatê Me. Paşê bûye gerînendeyê giştî yê heman rojnameyê. Ji ber nivîs û nûçeyên ku di vê rojnameyê de hatine weşandin, li Dadgeha Ewlekariya Dewletê (DGM) ya Stembolê hatiye darizandin û ceza xwariye. Herwiha li heman dadgehê parêziya xwe jî bi zimanê kurdî kiriye û ji ber vê helwesta xwe hatiye girtin û demekê li Girtîgeha Bayrampaşayê ya Stembolê razaye. Farqînî piştî girtina "''Welatê Me''" digel hevalên xwe lê xebitiye rojnameya hefteyî ya bi navê "''Azadiya Welat''" derxistiye û gerînendeyê pêşîn ê weşanê jî dîsan ew e. Piştî ku ji ber neçariyê dev ji karê rojnamegeriyê berdaye, li [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] berdewamî bi karên xwe yên li ser zimanê kurdî daye ku heman xebat û lêkolînên xwe yên der barê ziman de jixwe didomandin. Piştî ku dev ji karê rojnamegeriyê berdide, hemû giraniya xwe dide ser xebat û vekolînên li ser zimanê kurdî. Sê dewr di Desteya Rêveberiyê ya Enstîtuya Kurdî ya Stembolê de cih girtiye. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç e ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005an de hatiye lidarxistin. Di sala 2015an de li [[Zanîngeha Mêrdînê]] di warê zimanê kurdî dest bi xwendina masterê kiriye. Niha Serokê Enstîtuya Kurdî ya Stembolê ye. Gotarên wî di weşanên wekî rojnameyên Welat, Welatê Me, Azadiya Welat, Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên Rewşen, [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] û malperên li ser înternetê [[Rojev]], "Gerdûn, Amidakurd, Amude.com"ê de hatine weşandin. Niha jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç e, ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005an de hatibû lidarxistin. Zana Farqînî redaktorî û nivîskariya malpera [[Amidakurd]] kir û gelek salan bi vîr rengî ji pêşvebirina zimanê kurdî re xizmet kir. == Berhem == * ''[[Ferhenga Tirkî-Kurdî]]''. [[Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]], 1278 rûpel, Stenbol, 2000 * ''[[Ferhenga Kurdî-Tirkî]]''. Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, 2132 rûpel, Stenbol, 2004 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2008 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa duyem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2009 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa çarem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2010 * Lêker û Rastnivîsîna Wan (Ji Aliyê Binyatî ve), Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê 210 rûpel, Stembol 2019 * Zana Farqînî digel [[Hasan Kaya]] û [[Samî Tan]] broşûreke bi navê "'''Em Zimanê Kurdî Binasin'''" amade kiriye. === Werger === * ''[[Mamosteyê Sêyemîn Xanî]]'', ji zimanê tirkî * ''Rastiyên Destana Memê Alan'', ji zimanê tirkî * Xanî û Newroz, ji zimanê tirkî * Xanî û Memzayên Wî; ji zimanê tirkî == Girêdanên derve == * [http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini Zana Farqînî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911143546/http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini |date=2011-09-11 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1967]] [[Kategorî:Kesên ji Amedê]] [[Kategorî:Zimannasên kurd]] s4j6a1qie2hreofnxjg7qn7v7eg4qlh 2029894 2029893 2026-05-20T18:34:48Z Kurê Acemî 105128 Agahiya dubar hatiye jêbirin 2029894 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} {{Bêçavkanî|tarîx=tebax 2024}} {{Agahîdank mirov/wîkîdane }} '''Zana Farqînî''' (jdb. sala 1967an li [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]]), nivîskar, wergêr û ferhengdanerekî kurd e. == Jiyan == Zana Farqînî di sala 1967an de li gundê [[Baqûz]]ê ya navçeya [[Farqîn]]ê de jidayik bûye. Ew dibistana seretayî û ya navîn li Farqînê, dibistana amadehiyê û zanîngeh jî li [[Stembol]]ê qedandine. Li [[Zanîngeha Stembolê]] Beşa [[Civaknasî|civaknasiyê]] xwendiye. Ew yek ji avakarê [[Koma Çiya]] ye û digel komê kaseta pêşîn a bi navê "Rozerîn" derxistiye. Di kovara [[Weşanên Rewşen|Rewşen]] ya [[Navenda Çanda Mezopotamyayê]] de di desteya karê nivîsaran de cih girtiye. Paşê dev ji xebatên muzîkê berdaye û paşê bi dorê di rojnameyên hefteyî yên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]] û [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]] de dixebite. Di rojnameya Welat de bi giranî karê redaksiyonê kiriye. Di derxistina Welatê Me de cih girtiye û bûye berpirsê karê nivîsaran ê pêşîn ê Welatê Me. Paşê bûye gerînendeyê giştî yê heman rojnameyê. Ji ber nivîs û nûçeyên ku di vê rojnameyê de hatine weşandin, li Dadgeha Ewlekariya Dewletê (DGM) ya Stembolê hatiye darizandin û ceza xwariye. Herwiha li heman dadgehê parêziya xwe jî bi zimanê kurdî kiriye û ji ber vê helwesta xwe hatiye girtin û demekê li Girtîgeha Bayrampaşayê ya Stembolê razaye. Farqînî piştî girtina "''Welatê Me''" digel hevalên xwe lê xebitiye rojnameya hefteyî ya bi navê "''Azadiya Welat''" derxistiye û gerînendeyê pêşîn ê weşanê jî dîsan ew e. Piştî ku ji ber neçariyê dev ji karê rojnamegeriyê berdaye, li [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] berdewamî bi karên xwe yên li ser zimanê kurdî daye ku heman xebat û lêkolînên xwe yên der barê ziman de jixwe didomandin. Piştî ku dev ji karê rojnamegeriyê berdide, hemû giraniya xwe dide ser xebat û vekolînên li ser zimanê kurdî. Sê dewr di Desteya Rêveberiyê ya Enstîtuya Kurdî ya Stembolê de cih girtiye. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç e ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005an de hatiye lidarxistin. Di sala 2015an de li [[Zanîngeha Mêrdînê]] di warê zimanê kurdî dest bi xwendina masterê kiriye. Niha Serokê Enstîtuya Kurdî ya Stembolê ye. Gotarên wî di weşanên wekî rojnameyên Welat, Welatê Me, Azadiya Welat, Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên Rewşen, [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] û malperên li ser înternetê [[Rojev]], "Gerdûn, Amidakurd, Amude.com"ê de hatine weşandin. Niha jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. Zana Farqînî redaktorî û nivîskariya malpera [[Amidakurd]] kir û gelek salan bi vîr rengî ji pêşvebirina zimanê kurdî re xizmet kir. == Berhem == * ''[[Ferhenga Tirkî-Kurdî]]''. [[Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]], 1278 rûpel, Stenbol, 2000 * ''[[Ferhenga Kurdî-Tirkî]]''. Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, 2132 rûpel, Stenbol, 2004 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2008 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa duyem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2009 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa çarem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2010 * Lêker û Rastnivîsîna Wan (Ji Aliyê Binyatî ve), Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê 210 rûpel, Stembol 2019 * Zana Farqînî digel [[Hasan Kaya]] û [[Samî Tan]] broşûreke bi navê "'''Em Zimanê Kurdî Binasin'''" amade kiriye. === Werger === * ''[[Mamosteyê Sêyemîn Xanî]]'', ji zimanê tirkî * ''Rastiyên Destana Memê Alan'', ji zimanê tirkî * Xanî û Newroz, ji zimanê tirkî * Xanî û Memzayên Wî; ji zimanê tirkî == Girêdanên derve == * [http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini Zana Farqînî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911143546/http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini |date=2011-09-11 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1967]] [[Kategorî:Kesên ji Amedê]] [[Kategorî:Zimannasên kurd]] 3ezny6iik535oxs56zlnlsb7ssv7nfo 2029895 2029894 2026-05-20T18:35:10Z Kurê Acemî 105128 2029895 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} {{Bêçavkanî|tarîx=tebax 2024}} {{Agahîdank mirov/wîkîdane }} '''Zana Farqînî''' (jdb. sala 1967an li [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]]), nivîskar, wergêr û ferhengdanerekî kurd e. == Jiyan == Zana Farqînî di sala 1967an de li gundê [[Baqûz]]ê ya navçeya [[Farqîn]]ê de jidayik bûye. Ew dibistana seretayî û ya navîn li Farqînê, dibistana amadehiyê û zanîngeh jî li [[Stembol]]ê qedandine. Li [[Zanîngeha Stembolê]] Beşa [[Civaknasî|civaknasiyê]] xwendiye. Ew yek ji avakarê [[Koma Çiya]] ye û digel komê kaseta pêşîn a bi navê "Rozerîn" derxistiye. Di kovara [[Weşanên Rewşen|Rewşen]] ya [[Navenda Çanda Mezopotamyayê]] de di desteya karê nivîsaran de cih girtiye. Paşê dev ji xebatên muzîkê berdaye û paşê bi dorê di rojnameyên hefteyî yên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]] û [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]] de dixebite. Di rojnameya Welat de bi giranî karê redaksiyonê kiriye. Di derxistina Welatê Me de cih girtiye û bûye berpirsê karê nivîsaran ê pêşîn ê Welatê Me. Paşê bûye gerînendeyê giştî yê heman rojnameyê. Ji ber nivîs û nûçeyên ku di vê rojnameyê de hatine weşandin, li Dadgeha Ewlekariya Dewletê (DGM) ya Stembolê hatiye darizandin û ceza xwariye. Herwiha li heman dadgehê parêziya xwe jî bi zimanê kurdî kiriye û ji ber vê helwesta xwe hatiye girtin û demekê li Girtîgeha Bayrampaşayê ya Stembolê razaye. Farqînî piştî girtina "''Welatê Me''" digel hevalên xwe lê xebitiye rojnameya hefteyî ya bi navê "''Azadiya Welat''" derxistiye û gerînendeyê pêşîn ê weşanê jî dîsan ew e. Piştî ku ji ber neçariyê dev ji karê rojnamegeriyê berdaye, li [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] berdewamî bi karên xwe yên li ser zimanê kurdî daye ku heman xebat û lêkolînên xwe yên der barê ziman de jixwe didomandin. Piştî ku dev ji karê rojnamegeriyê berdide, hemû giraniya xwe dide ser xebat û vekolînên li ser zimanê kurdî. Sê dewr di Desteya Rêveberiyê ya Enstîtuya Kurdî ya Stembolê de cih girtiye. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç e ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005an de hatiye lidarxistin. Di sala 2015an de li [[Zanîngeha Mêrdînê]] di warê zimanê kurdî dest bi xwendina masterê kiriye. Niha Serokê Enstîtuya Kurdî ya Stembolê ye. Gotarên wî di weşanên wekî rojnameyên Welat, Welatê Me, Azadiya Welat, Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên Rewşen, [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] û malperên li ser înternetê [[Rojev]], "Gerdûn, Amidakurd, Amude.com"ê de hatine weşandin. Niha jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. == Berhem == * ''[[Ferhenga Tirkî-Kurdî]]''. [[Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]], 1278 rûpel, Stenbol, 2000 * ''[[Ferhenga Kurdî-Tirkî]]''. Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, 2132 rûpel, Stenbol, 2004 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2008 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa duyem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2009 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa çarem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2010 * Lêker û Rastnivîsîna Wan (Ji Aliyê Binyatî ve), Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê 210 rûpel, Stembol 2019 * Zana Farqînî digel [[Hasan Kaya]] û [[Samî Tan]] broşûreke bi navê "'''Em Zimanê Kurdî Binasin'''" amade kiriye. === Werger === * ''[[Mamosteyê Sêyemîn Xanî]]'', ji zimanê tirkî * ''Rastiyên Destana Memê Alan'', ji zimanê tirkî * Xanî û Newroz, ji zimanê tirkî * Xanî û Memzayên Wî; ji zimanê tirkî == Girêdanên derve == * [http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini Zana Farqînî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911143546/http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini |date=2011-09-11 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1967]] [[Kategorî:Kesên ji Amedê]] [[Kategorî:Zimannasên kurd]] 2wr49114ci4ttd4002bczb6zxzmaytq 2029897 2029895 2026-05-20T18:35:38Z Kurê Acemî 105128 2029897 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} {{Bêçavkanî|tarîx=tebax 2024}} {{Agahîdank mirov/wîkîdane }} '''Zana Farqînî''' (jdb. sala 1967an li [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]]), nivîskar, wergêr û ferhengdanerekî kurd e. == Jiyan == Zana Farqînî di sala 1967an de li gundê [[Baqûz]]ê ya navçeya [[Farqîn]]ê de jidayik bûye. Ew dibistana seretayî û ya navîn li Farqînê, dibistana amadehiyê û zanîngeh jî li [[Stembol]]ê qedandine. Li [[Zanîngeha Stembolê]] Beşa [[Civaknasî|civaknasiyê]] xwendiye. Ew yek ji avakarê [[Koma Çiya]] ye û digel komê kaseta pêşîn a bi navê "Rozerîn" derxistiye. Di kovara [[Weşanên Rewşen|Rewşen]] ya [[Navenda Çanda Mezopotamyayê]] de di desteya karê nivîsaran de cih girtiye. Paşê dev ji xebatên muzîkê berdaye û paşê bi dorê di rojnameyên hefteyî yên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]] û [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]] de dixebite. Di rojnameya Welat de bi giranî karê redaksiyonê kiriye. Di derxistina Welatê Me de cih girtiye û bûye berpirsê karê nivîsaran ê pêşîn ê Welatê Me. Paşê bûye gerînendeyê giştî yê heman rojnameyê. Ji ber nivîs û nûçeyên ku di vê rojnameyê de hatine weşandin, li Dadgeha Ewlekariya Dewletê (DGM) ya Stembolê hatiye darizandin û ceza xwariye. Herwiha li heman dadgehê parêziya xwe jî bi zimanê kurdî kiriye û ji ber vê helwesta xwe hatiye girtin û demekê li Girtîgeha Bayrampaşayê ya Stembolê razaye. Farqînî piştî girtina "''Welatê Me''" digel hevalên xwe lê xebitiye rojnameya hefteyî ya bi navê "''Azadiya Welat''" derxistiye û gerînendeyê pêşîn ê weşanê jî dîsan ew e. Piştî ku ji ber neçariyê dev ji karê rojnamegeriyê berdaye, li [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] berdewamî bi karên xwe yên li ser zimanê kurdî daye ku heman xebat û lêkolînên xwe yên der barê ziman de jixwe didomandin. Piştî ku dev ji karê rojnamegeriyê berdide, hemû giraniya xwe dide ser xebat û vekolînên li ser zimanê kurdî. Sê dewr di Desteya Rêveberiyê ya Enstîtuya Kurdî ya Stembolê de cih girtiye. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç e ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005an de hatiye lidarxistin. Di sala 2015an de li [[Zanîngeha Mêrdînê]] di warê zimanê kurdî dest bi xwendina masterê kiriye. Niha Serokê Enstîtuya Kurdî ya Stembolê ye. Gotarên wî di weşanên wekî rojnameyên Welat, Welatê Me, Azadiya Welat, Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên Rewşen, [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] û malperên li ser înternetê [[Rojev]], "Gerdûn, Amidakurd, Amude.com"ê de hatine weşandin. Niha jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. == Berhem == * ''[[Ferhenga Tirkî-Kurdî]]''. [[Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]], 1278 rûpel, Stenbol, 2000 * ''[[Ferhenga Kurdî-Tirkî]]''. Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, 2132 rûpel, Stenbol, 2004 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2008 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa duyem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2009 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa çarem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2010 * Lêker û Rastnivîsîna Wan (Ji Aliyê Binyatî ve), Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê 210 rûpel, Stembol 2019 * Zana Farqînî digel [[Hasan Kaya]] û [[Samî Tan]] broşûreke bi navê "'''Em Zimanê Kurdî Binasin'''" amade kiriye. === Werger === * ''[[Mamosteyê Sêyemîn Xanî]]'', ji zimanê tirkî * ''Rastiyên Destana Memê Alan'', ji zimanê tirkî * Xanî û Newroz, ji zimanê tirkî * Xanî û Memzayên Wî; ji zimanê tirkî == Çavkanî == == Girêdanên derve == * [http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini Zana Farqînî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911143546/http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini |date=2011-09-11 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1967]] [[Kategorî:Kesên ji Amedê]] [[Kategorî:Zimannasên kurd]] ppjhxmpkez6wr0t7arqff5w6tskls8s 2029898 2029897 2026-05-20T18:35:51Z Kurê Acemî 105128 2029898 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} {{Bêçavkanî|tarîx=tebax 2024}} {{Agahîdank mirov/wîkîdane }} '''Zana Farqînî''' (jdb. sala 1967an li [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]]), nivîskar, wergêr û ferhengdanerekî kurd e. == Jiyan == Zana Farqînî di sala 1967an de li gundê [[Baqûz]]ê ya navçeya [[Farqîn]]ê de jidayik bûye. Ew dibistana seretayî û ya navîn li Farqînê, dibistana amadehiyê û zanîngeh jî li [[Stembol]]ê qedandine. Li [[Zanîngeha Stembolê]] Beşa [[Civaknasî|civaknasiyê]] xwendiye. Ew yek ji avakarê [[Koma Çiya]] ye û digel komê kaseta pêşîn a bi navê "Rozerîn" derxistiye. Di kovara [[Weşanên Rewşen|Rewşen]] ya [[Navenda Çanda Mezopotamyayê]] de di desteya karê nivîsaran de cih girtiye. Paşê dev ji xebatên muzîkê berdaye û paşê bi dorê di rojnameyên hefteyî yên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]] û [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]] de dixebite. Di rojnameya Welat de bi giranî karê redaksiyonê kiriye. Di derxistina Welatê Me de cih girtiye û bûye berpirsê karê nivîsaran ê pêşîn ê Welatê Me. Paşê bûye gerînendeyê giştî yê heman rojnameyê. Ji ber nivîs û nûçeyên ku di vê rojnameyê de hatine weşandin, li Dadgeha Ewlekariya Dewletê (DGM) ya Stembolê hatiye darizandin û ceza xwariye. Herwiha li heman dadgehê parêziya xwe jî bi zimanê kurdî kiriye û ji ber vê helwesta xwe hatiye girtin û demekê li Girtîgeha Bayrampaşayê ya Stembolê razaye. Farqînî piştî girtina "''Welatê Me''" digel hevalên xwe lê xebitiye rojnameya hefteyî ya bi navê "''Azadiya Welat''" derxistiye û gerînendeyê pêşîn ê weşanê jî dîsan ew e. Piştî ku ji ber neçariyê dev ji karê rojnamegeriyê berdaye, li [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] berdewamî bi karên xwe yên li ser zimanê kurdî daye ku heman xebat û lêkolînên xwe yên der barê ziman de jixwe didomandin. Piştî ku dev ji karê rojnamegeriyê berdide, hemû giraniya xwe dide ser xebat û vekolînên li ser zimanê kurdî. Sê dewr di Desteya Rêveberiyê ya Enstîtuya Kurdî ya Stembolê de cih girtiye. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç e ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005an de hatiye lidarxistin. Di sala 2015an de li [[Zanîngeha Mêrdînê]] di warê zimanê kurdî dest bi xwendina masterê kiriye. Niha Serokê Enstîtuya Kurdî ya Stembolê ye. Gotarên wî di weşanên wekî rojnameyên Welat, Welatê Me, Azadiya Welat, Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên Rewşen, [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] û malperên li ser înternetê [[Rojev]], "Gerdûn, Amidakurd, Amude.com"ê de hatine weşandin. Niha jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. == Berhem == * ''[[Ferhenga Tirkî-Kurdî]]''. [[Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]], 1278 rûpel, Stenbol, 2000 * ''[[Ferhenga Kurdî-Tirkî]]''. Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, 2132 rûpel, Stenbol, 2004 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2008 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa duyem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2009 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa çarem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2010 * Lêker û Rastnivîsîna Wan (Ji Aliyê Binyatî ve), Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê 210 rûpel, Stembol 2019 * Zana Farqînî digel [[Hasan Kaya]] û [[Samî Tan]] broşûreke bi navê "'''Em Zimanê Kurdî Binasin'''" amade kiriye. === Werger === * ''[[Mamosteyê Sêyemîn Xanî]]'', ji zimanê tirkî * ''Rastiyên Destana Memê Alan'', ji zimanê tirkî * Xanî û Newroz, ji zimanê tirkî * Xanî û Memzayên Wî; ji zimanê tirkî == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * [http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini Zana Farqînî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911143546/http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini |date=2011-09-11 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1967]] [[Kategorî:Kesên ji Amedê]] [[Kategorî:Zimannasên kurd]] nsxdbee5dwapvf5lhzxaltq07smdq0e 2029900 2029898 2026-05-20T18:36:02Z Kurê Acemî 105128 2029900 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} {{Agahîdank mirov/wîkîdane }} '''Zana Farqînî''' (jdb. sala 1967an li [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]]), nivîskar, wergêr û ferhengdanerekî kurd e. == Jiyan == Zana Farqînî di sala 1967an de li gundê [[Baqûz]]ê ya navçeya [[Farqîn]]ê de jidayik bûye. Ew dibistana seretayî û ya navîn li Farqînê, dibistana amadehiyê û zanîngeh jî li [[Stembol]]ê qedandine. Li [[Zanîngeha Stembolê]] Beşa [[Civaknasî|civaknasiyê]] xwendiye. Ew yek ji avakarê [[Koma Çiya]] ye û digel komê kaseta pêşîn a bi navê "Rozerîn" derxistiye. Di kovara [[Weşanên Rewşen|Rewşen]] ya [[Navenda Çanda Mezopotamyayê]] de di desteya karê nivîsaran de cih girtiye. Paşê dev ji xebatên muzîkê berdaye û paşê bi dorê di rojnameyên hefteyî yên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]] û [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]] de dixebite. Di rojnameya Welat de bi giranî karê redaksiyonê kiriye. Di derxistina Welatê Me de cih girtiye û bûye berpirsê karê nivîsaran ê pêşîn ê Welatê Me. Paşê bûye gerînendeyê giştî yê heman rojnameyê. Ji ber nivîs û nûçeyên ku di vê rojnameyê de hatine weşandin, li Dadgeha Ewlekariya Dewletê (DGM) ya Stembolê hatiye darizandin û ceza xwariye. Herwiha li heman dadgehê parêziya xwe jî bi zimanê kurdî kiriye û ji ber vê helwesta xwe hatiye girtin û demekê li Girtîgeha Bayrampaşayê ya Stembolê razaye. Farqînî piştî girtina "''Welatê Me''" digel hevalên xwe lê xebitiye rojnameya hefteyî ya bi navê "''Azadiya Welat''" derxistiye û gerînendeyê pêşîn ê weşanê jî dîsan ew e. Piştî ku ji ber neçariyê dev ji karê rojnamegeriyê berdaye, li [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] berdewamî bi karên xwe yên li ser zimanê kurdî daye ku heman xebat û lêkolînên xwe yên der barê ziman de jixwe didomandin. Piştî ku dev ji karê rojnamegeriyê berdide, hemû giraniya xwe dide ser xebat û vekolînên li ser zimanê kurdî. Sê dewr di Desteya Rêveberiyê ya Enstîtuya Kurdî ya Stembolê de cih girtiye. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç e ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005an de hatiye lidarxistin. Di sala 2015an de li [[Zanîngeha Mêrdînê]] di warê zimanê kurdî dest bi xwendina masterê kiriye. Niha Serokê Enstîtuya Kurdî ya Stembolê ye. Gotarên wî di weşanên wekî rojnameyên Welat, Welatê Me, Azadiya Welat, Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên Rewşen, [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] û malperên li ser înternetê [[Rojev]], "Gerdûn, Amidakurd, Amude.com"ê de hatine weşandin. Niha jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. == Berhem == * ''[[Ferhenga Tirkî-Kurdî]]''. [[Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]], 1278 rûpel, Stenbol, 2000 * ''[[Ferhenga Kurdî-Tirkî]]''. Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, 2132 rûpel, Stenbol, 2004 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2008 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa duyem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2009 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa çarem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2010 * Lêker û Rastnivîsîna Wan (Ji Aliyê Binyatî ve), Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê 210 rûpel, Stembol 2019 * Zana Farqînî digel [[Hasan Kaya]] û [[Samî Tan]] broşûreke bi navê "'''Em Zimanê Kurdî Binasin'''" amade kiriye. === Werger === * ''[[Mamosteyê Sêyemîn Xanî]]'', ji zimanê tirkî * ''Rastiyên Destana Memê Alan'', ji zimanê tirkî * Xanî û Newroz, ji zimanê tirkî * Xanî û Memzayên Wî; ji zimanê tirkî == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * [http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini Zana Farqînî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911143546/http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini |date=2011-09-11 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1967]] [[Kategorî:Kesên ji Amedê]] [[Kategorî:Zimannasên kurd]] sdvksasgl5zmi1dfni0javgjbecn097 2029901 2029900 2026-05-20T18:36:23Z Kurê Acemî 105128 2029901 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} {{Agahîdank mirov/wîkîdane }} '''Zana Farqînî''' (jdb. sala 1967an li [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]]), nivîskar, wergêr û ferhengdanerekî kurd e. == Jiyan == Zana Farqînî di sala 1967an de li gundê [[Baqûz]]ê ya navçeya [[Farqîn]]ê de jidayik bûye. Ew dibistana seretayî û ya navîn li Farqînê, dibistana amadehiyê û zanîngeh jî li [[Stembol]]ê qedandine. Li [[Zanîngeha Stembolê]] Beşa [[Civaknasî|civaknasiyê]] xwendiye. Ew yek ji avakarê [[Koma Çiya]] ye û digel komê kaseta pêşîn a bi navê "Rozerîn" derxistiye. Di kovara [[Weşanên Rewşen|Rewşen]] ya [[Navenda Çanda Mezopotamyayê]] de di desteya karê nivîsaran de cih girtiye. Paşê dev ji xebatên muzîkê berdaye û paşê bi dorê di rojnameyên hefteyî yên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]] û [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]] de dixebite. Di rojnameya Welat de bi giranî karê redaksiyonê kiriye. Di derxistina Welatê Me de cih girtiye û bûye berpirsê karê nivîsaran ê pêşîn ê Welatê Me. Paşê bûye gerînendeyê giştî yê heman rojnameyê. Ji ber nivîs û nûçeyên ku di vê rojnameyê de hatine weşandin, li Dadgeha Ewlekariya Dewletê (DGM) ya Stembolê hatiye darizandin û ceza xwariye. Herwiha li heman dadgehê parêziya xwe jî bi zimanê kurdî kiriye û ji ber vê helwesta xwe hatiye girtin û demekê li Girtîgeha Bayrampaşayê ya Stembolê razaye. Farqînî piştî girtina "''Welatê Me''" digel hevalên xwe lê xebitiye rojnameya hefteyî ya bi navê "''Azadiya Welat''" derxistiye û gerînendeyê pêşîn ê weşanê jî dîsan ew e. Piştî ku ji ber neçariyê dev ji karê rojnamegeriyê berdaye, li [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] berdewamî bi karên xwe yên li ser zimanê kurdî daye ku heman xebat û lêkolînên xwe yên der barê ziman de jixwe didomandin. Piştî ku dev ji karê rojnamegeriyê berdide, hemû giraniya xwe dide ser xebat û vekolînên li ser zimanê kurdî. Sê dewr di Desteya Rêveberiyê ya Enstîtuya Kurdî ya Stembolê de cih girtiye. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç e ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005an de hatiye lidarxistin. Di sala 2015an de li [[Zanîngeha Mêrdînê]] di warê zimanê kurdî dest bi xwendina masterê kiriye. Niha Serokê Enstîtuya Kurdî ya Stembolê ye. Gotarên wî di weşanên wekî rojnameyên Welat, Welatê Me, Azadiya Welat, Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên Rewşen, [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] û malperên li ser înternetê [[Rojev]], "Gerdûn, Amidakurd, Amude.com"ê de hatine weşandin. Niha jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. == Berhem == * ''[[Ferhenga Tirkî-Kurdî]]''. [[Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]], 1278 rûpel, Stenbol, 2000 * ''[[Ferhenga Kurdî-Tirkî]]''. Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, 2132 rûpel, Stenbol, 2004 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2008 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa duyem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2009 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa çarem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2010 * Lêker û Rastnivîsîna Wan (Ji Aliyê Binyatî ve), Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê 210 rûpel, Stembol 2019 * Zana Farqînî digel [[Hasan Kaya]] û [[Samî Tan]] broşûreke bi navê "Em Zimanê Kurdî Binasin" amade kiriye. === Werger === * ''[[Mamosteyê Sêyemîn Xanî]]'', ji zimanê tirkî * ''Rastiyên Destana Memê Alan'', ji zimanê tirkî * Xanî û Newroz, ji zimanê tirkî * Xanî û Memzayên Wî; ji zimanê tirkî == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * [http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini Zana Farqînî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911143546/http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini |date=2011-09-11 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1967]] [[Kategorî:Kesên ji Amedê]] [[Kategorî:Zimannasên kurd]] gh55r13zbvl784n0ntkg5nv11xhljvw 2029907 2029901 2026-05-20T18:38:04Z Kurê Acemî 105128 2029907 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} {{Agahîdank mirov/wîkîdane }} '''Zana Farqînî''' (jdb. sala 1967an li [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]]), nivîskar, wergêr û ferhengdanerekî kurd e. Zana Farqînî di weşanên wekî rojnameyên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]], [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]], Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên [[Weşanên Rewşen|Rewşen]], [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] û malperên li ser înternetê Rojev, "Gerdûn, Amidakurd, Amude.com"ê de hatine weşandin. Niha jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem|Özgür Gündemê]] de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. == Jiyan == Zana Farqînî di sala 1967an de li gundê [[Baqûz]]ê ya navçeya [[Farqîn]]ê de jidayik bûye. Ew dibistana seretayî û ya navîn li Farqînê, dibistana amadehiyê û zanîngeh jî li [[Stembol]]ê qedandine. Li [[Zanîngeha Stembolê]] Beşa [[Civaknasî|civaknasiyê]] xwendiye. Ew yek ji avakarê [[Koma Çiya]] ye û digel komê kaseta pêşîn a bi navê "Rozerîn" derxistiye. Di kovara [[Weşanên Rewşen|Rewşen]] ya [[Navenda Çanda Mezopotamyayê]] de di desteya karê nivîsaran de cih girtiye. Paşê dev ji xebatên muzîkê berdaye û paşê bi dorê di rojnameyên hefteyî yên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]] û [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]] de dixebite. Di rojnameya Welat de bi giranî karê redaksiyonê kiriye. Di derxistina Welatê Me de cih girtiye û bûye berpirsê karê nivîsaran ê pêşîn ê Welatê Me. Paşê bûye gerînendeyê giştî yê heman rojnameyê. Ji ber nivîs û nûçeyên ku di vê rojnameyê de hatine weşandin, li Dadgeha Ewlekariya Dewletê (DGM) ya Stembolê hatiye darizandin û ceza xwariye. Herwiha li heman dadgehê parêziya xwe jî bi zimanê kurdî kiriye û ji ber vê helwesta xwe hatiye girtin û demekê li Girtîgeha Bayrampaşayê ya Stembolê razaye. Farqînî piştî girtina "''Welatê Me''" digel hevalên xwe lê xebitiye rojnameya hefteyî ya bi navê "''Azadiya Welat''" derxistiye û gerînendeyê pêşîn ê weşanê jî dîsan ew e. Piştî ku ji ber neçariyê dev ji karê rojnamegeriyê berdaye, li [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] berdewamî bi karên xwe yên li ser zimanê kurdî daye ku heman xebat û lêkolînên xwe yên der barê ziman de jixwe didomandin. Piştî ku dev ji karê rojnamegeriyê berdide, hemû giraniya xwe dide ser xebat û vekolînên li ser zimanê kurdî. Sê dewr di Desteya Rêveberiyê ya Enstîtuya Kurdî ya Stembolê de cih girtiye. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç e ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005an de hatiye lidarxistin. Di sala 2015an de li [[Zanîngeha Mêrdînê]] di warê zimanê kurdî dest bi xwendina masterê kiriye. Niha Serokê Enstîtuya Kurdî ya Stembolê ye. Gotarên wî di weşanên wekî rojnameyên Welat, Welatê Me, Azadiya Welat, Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên Rewşen, [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] û malperên li ser înternetê [[Rojev]], "Gerdûn, Amidakurd, Amude.com"ê de hatine weşandin. Niha jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. == Berhem == * ''[[Ferhenga Tirkî-Kurdî]]''. [[Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]], 1278 rûpel, Stenbol, 2000 * ''[[Ferhenga Kurdî-Tirkî]]''. Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, 2132 rûpel, Stenbol, 2004 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2008 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa duyem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2009 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa çarem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2010 * Lêker û Rastnivîsîna Wan (Ji Aliyê Binyatî ve), Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê 210 rûpel, Stembol 2019 * Zana Farqînî digel [[Hasan Kaya]] û [[Samî Tan]] broşûreke bi navê "Em Zimanê Kurdî Binasin" amade kiriye. === Werger === * ''[[Mamosteyê Sêyemîn Xanî]]'', ji zimanê tirkî * ''Rastiyên Destana Memê Alan'', ji zimanê tirkî * Xanî û Newroz, ji zimanê tirkî * Xanî û Memzayên Wî; ji zimanê tirkî == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * [http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini Zana Farqînî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911143546/http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini |date=2011-09-11 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1967]] [[Kategorî:Kesên ji Amedê]] [[Kategorî:Zimannasên kurd]] tiyqs0y1u6dsqnzxdm9sc3su23xnzcv 2029909 2029907 2026-05-20T18:38:23Z Kurê Acemî 105128 2029909 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} {{Agahîdank mirov/wîkîdane }} '''Zana Farqînî''' (jdb. sala 1967an li [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]]), nivîskar, wergêr û ferhengdanerekî kurd e. Zana Farqînî di weşanên wekî rojnameyên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]], [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]], Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên [[Weşanên Rewşen|Rewşen]], [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] hatien weşandin. Niha jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem|Özgür Gündemê]] de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. == Jiyan == Zana Farqînî di sala 1967an de li gundê [[Baqûz]]ê ya navçeya [[Farqîn]]ê de jidayik bûye. Ew dibistana seretayî û ya navîn li Farqînê, dibistana amadehiyê û zanîngeh jî li [[Stembol]]ê qedandine. Li [[Zanîngeha Stembolê]] Beşa [[Civaknasî|civaknasiyê]] xwendiye. Ew yek ji avakarê [[Koma Çiya]] ye û digel komê kaseta pêşîn a bi navê "Rozerîn" derxistiye. Di kovara [[Weşanên Rewşen|Rewşen]] ya [[Navenda Çanda Mezopotamyayê]] de di desteya karê nivîsaran de cih girtiye. Paşê dev ji xebatên muzîkê berdaye û paşê bi dorê di rojnameyên hefteyî yên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]] û [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]] de dixebite. Di rojnameya Welat de bi giranî karê redaksiyonê kiriye. Di derxistina Welatê Me de cih girtiye û bûye berpirsê karê nivîsaran ê pêşîn ê Welatê Me. Paşê bûye gerînendeyê giştî yê heman rojnameyê. Ji ber nivîs û nûçeyên ku di vê rojnameyê de hatine weşandin, li Dadgeha Ewlekariya Dewletê (DGM) ya Stembolê hatiye darizandin û ceza xwariye. Herwiha li heman dadgehê parêziya xwe jî bi zimanê kurdî kiriye û ji ber vê helwesta xwe hatiye girtin û demekê li Girtîgeha Bayrampaşayê ya Stembolê razaye. Farqînî piştî girtina "''Welatê Me''" digel hevalên xwe lê xebitiye rojnameya hefteyî ya bi navê "''Azadiya Welat''" derxistiye û gerînendeyê pêşîn ê weşanê jî dîsan ew e. Piştî ku ji ber neçariyê dev ji karê rojnamegeriyê berdaye, li [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] berdewamî bi karên xwe yên li ser zimanê kurdî daye ku heman xebat û lêkolînên xwe yên der barê ziman de jixwe didomandin. Piştî ku dev ji karê rojnamegeriyê berdide, hemû giraniya xwe dide ser xebat û vekolînên li ser zimanê kurdî. Sê dewr di Desteya Rêveberiyê ya Enstîtuya Kurdî ya Stembolê de cih girtiye. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç e ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005an de hatiye lidarxistin. Di sala 2015an de li [[Zanîngeha Mêrdînê]] di warê zimanê kurdî dest bi xwendina masterê kiriye. Niha Serokê Enstîtuya Kurdî ya Stembolê ye. Gotarên wî di weşanên wekî rojnameyên Welat, Welatê Me, Azadiya Welat, Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên Rewşen, [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] û malperên li ser înternetê [[Rojev]], "Gerdûn, Amidakurd, Amude.com"ê de hatine weşandin. Niha jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. == Berhem == * ''[[Ferhenga Tirkî-Kurdî]]''. [[Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]], 1278 rûpel, Stenbol, 2000 * ''[[Ferhenga Kurdî-Tirkî]]''. Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, 2132 rûpel, Stenbol, 2004 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2008 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa duyem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2009 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa çarem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2010 * Lêker û Rastnivîsîna Wan (Ji Aliyê Binyatî ve), Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê 210 rûpel, Stembol 2019 * Zana Farqînî digel [[Hasan Kaya]] û [[Samî Tan]] broşûreke bi navê "Em Zimanê Kurdî Binasin" amade kiriye. === Werger === * ''[[Mamosteyê Sêyemîn Xanî]]'', ji zimanê tirkî * ''Rastiyên Destana Memê Alan'', ji zimanê tirkî * Xanî û Newroz, ji zimanê tirkî * Xanî û Memzayên Wî; ji zimanê tirkî == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * [http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini Zana Farqînî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911143546/http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini |date=2011-09-11 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1967]] [[Kategorî:Kesên ji Amedê]] [[Kategorî:Zimannasên kurd]] hxs6a2rwzk0xizew8muq5ga9ym7roha 2029910 2029909 2026-05-20T18:38:30Z Kurê Acemî 105128 2029910 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} {{Agahîdank mirov/wîkîdane }} '''Zana Farqînî''' (jdb. sala 1967an li [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]]), nivîskar, wergêr û ferhengdanerekî kurd e. Zana Farqînî di weşanên wekî rojnameyên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]], [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]], Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên [[Weşanên Rewşen|Rewşen]], [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] hatien weşandin. Îro jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem|Özgür Gündemê]] de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. == Jiyan == Zana Farqînî di sala 1967an de li gundê [[Baqûz]]ê ya navçeya [[Farqîn]]ê de jidayik bûye. Ew dibistana seretayî û ya navîn li Farqînê, dibistana amadehiyê û zanîngeh jî li [[Stembol]]ê qedandine. Li [[Zanîngeha Stembolê]] Beşa [[Civaknasî|civaknasiyê]] xwendiye. Ew yek ji avakarê [[Koma Çiya]] ye û digel komê kaseta pêşîn a bi navê "Rozerîn" derxistiye. Di kovara [[Weşanên Rewşen|Rewşen]] ya [[Navenda Çanda Mezopotamyayê]] de di desteya karê nivîsaran de cih girtiye. Paşê dev ji xebatên muzîkê berdaye û paşê bi dorê di rojnameyên hefteyî yên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]] û [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]] de dixebite. Di rojnameya Welat de bi giranî karê redaksiyonê kiriye. Di derxistina Welatê Me de cih girtiye û bûye berpirsê karê nivîsaran ê pêşîn ê Welatê Me. Paşê bûye gerînendeyê giştî yê heman rojnameyê. Ji ber nivîs û nûçeyên ku di vê rojnameyê de hatine weşandin, li Dadgeha Ewlekariya Dewletê (DGM) ya Stembolê hatiye darizandin û ceza xwariye. Herwiha li heman dadgehê parêziya xwe jî bi zimanê kurdî kiriye û ji ber vê helwesta xwe hatiye girtin û demekê li Girtîgeha Bayrampaşayê ya Stembolê razaye. Farqînî piştî girtina "''Welatê Me''" digel hevalên xwe lê xebitiye rojnameya hefteyî ya bi navê "''Azadiya Welat''" derxistiye û gerînendeyê pêşîn ê weşanê jî dîsan ew e. Piştî ku ji ber neçariyê dev ji karê rojnamegeriyê berdaye, li [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] berdewamî bi karên xwe yên li ser zimanê kurdî daye ku heman xebat û lêkolînên xwe yên der barê ziman de jixwe didomandin. Piştî ku dev ji karê rojnamegeriyê berdide, hemû giraniya xwe dide ser xebat û vekolînên li ser zimanê kurdî. Sê dewr di Desteya Rêveberiyê ya Enstîtuya Kurdî ya Stembolê de cih girtiye. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç e ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005an de hatiye lidarxistin. Di sala 2015an de li [[Zanîngeha Mêrdînê]] di warê zimanê kurdî dest bi xwendina masterê kiriye. Niha Serokê Enstîtuya Kurdî ya Stembolê ye. Gotarên wî di weşanên wekî rojnameyên Welat, Welatê Me, Azadiya Welat, Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên Rewşen, [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] û malperên li ser înternetê [[Rojev]], "Gerdûn, Amidakurd, Amude.com"ê de hatine weşandin. Niha jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. == Berhem == * ''[[Ferhenga Tirkî-Kurdî]]''. [[Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]], 1278 rûpel, Stenbol, 2000 * ''[[Ferhenga Kurdî-Tirkî]]''. Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, 2132 rûpel, Stenbol, 2004 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2008 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa duyem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2009 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa çarem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2010 * Lêker û Rastnivîsîna Wan (Ji Aliyê Binyatî ve), Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê 210 rûpel, Stembol 2019 * Zana Farqînî digel [[Hasan Kaya]] û [[Samî Tan]] broşûreke bi navê "Em Zimanê Kurdî Binasin" amade kiriye. === Werger === * ''[[Mamosteyê Sêyemîn Xanî]]'', ji zimanê tirkî * ''Rastiyên Destana Memê Alan'', ji zimanê tirkî * Xanî û Newroz, ji zimanê tirkî * Xanî û Memzayên Wî; ji zimanê tirkî == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * [http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini Zana Farqînî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911143546/http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini |date=2011-09-11 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1967]] [[Kategorî:Kesên ji Amedê]] [[Kategorî:Zimannasên kurd]] jfqr5aee97jdua4ks5lhrdz22ozp5db 2029912 2029910 2026-05-20T18:40:43Z Kurê Acemî 105128 2029912 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} {{Agahîdank mirov/wîkîdane }} '''Zana Farqînî''' (jdb. sala 1967an li [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]]), nivîskar, wergêr û ferhengdanerekî kurd e. Zana Farqînî di weşanên wekî rojnameyên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]], [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]], Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên [[Weşanên Rewşen|Rewşen]], [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] hatien weşandin. Îro jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem|Özgür Gündemê]] de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. == Jiyana pêşîn == Zana Farqînî di sala 1967an de li gundê [[Baqûz]]ê ya navçeya [[Farqîn]]ê de jidayik bûye. Ew dibistana seretayî û ya navîn li Farqînê, dibistana amadehiyê û zanîngeh jî li [[Stembol]]ê qedandine. Li [[Zanîngeha Stembolê]] Beşa [[Civaknasî|civaknasiyê]] xwendiye. == Kariyera nivîskariyê == Ew yek ji avakarê [[Koma Çiya]] ye û digel komê kaseta pêşîn a bi navê "Rozerîn" derxistiye. Di kovara [[Weşanên Rewşen|Rewşen]] ya [[Navenda Çanda Mezopotamyayê]] de di desteya karê nivîsaran de cih girtiye. Paşê dev ji xebatên muzîkê berdaye û paşê bi dorê di rojnameyên hefteyî yên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]] û [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]] de dixebite. Di rojnameya Welat de bi giranî karê redaksiyonê kiriye. Di derxistina Welatê Me de cih girtiye û bûye berpirsê karê nivîsaran ê pêşîn ê Welatê Me. Paşê bûye gerînendeyê giştî yê heman rojnameyê. Ji ber nivîs û nûçeyên ku di vê rojnameyê de hatine weşandin, li Dadgeha Ewlekariya Dewletê (DGM) ya Stembolê hatiye darizandin û ceza xwariye. Herwiha li heman dadgehê parêziya xwe jî bi zimanê kurdî kiriye û ji ber vê helwesta xwe hatiye girtin û demekê li Girtîgeha Bayrampaşayê ya Stembolê razaye. Farqînî piştî girtina "''Welatê Me''" digel hevalên xwe lê xebitiye rojnameya hefteyî ya bi navê "''Azadiya Welat''" derxistiye û gerînendeyê pêşîn ê weşanê jî dîsan ew e. Piştî ku ji ber neçariyê dev ji karê rojnamegeriyê berdaye, li [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] berdewamî bi karên xwe yên li ser zimanê kurdî daye ku heman xebat û lêkolînên xwe yên der barê ziman de jixwe didomandin. Piştî ku dev ji karê rojnamegeriyê berdide, hemû giraniya xwe dide ser xebat û vekolînên li ser zimanê kurdî. Sê dewr di Desteya Rêveberiyê ya Enstîtuya Kurdî ya Stembolê de cih girtiye. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç e ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005an de hatiye lidarxistin. Di sala 2015an de li [[Zanîngeha Mêrdînê]] di warê zimanê kurdî dest bi xwendina masterê kiriye. Niha Serokê Enstîtuya Kurdî ya Stembolê ye. Gotarên wî di weşanên wekî rojnameyên Welat, Welatê Me, Azadiya Welat, Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên Rewşen, [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] û malperên li ser înternetê [[Rojev]], "Gerdûn, Amidakurd, Amude.com"ê de hatine weşandin. Niha jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. == Berhem == * ''[[Ferhenga Tirkî-Kurdî]]''. [[Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]], 1278 rûpel, Stenbol, 2000 * ''[[Ferhenga Kurdî-Tirkî]]''. Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, 2132 rûpel, Stenbol, 2004 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2008 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa duyem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2009 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa çarem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2010 * Lêker û Rastnivîsîna Wan (Ji Aliyê Binyatî ve), Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê 210 rûpel, Stembol 2019 * Zana Farqînî digel [[Hasan Kaya]] û [[Samî Tan]] broşûreke bi navê "Em Zimanê Kurdî Binasin" amade kiriye. === Werger === * ''[[Mamosteyê Sêyemîn Xanî]]'', ji zimanê tirkî * ''Rastiyên Destana Memê Alan'', ji zimanê tirkî * Xanî û Newroz, ji zimanê tirkî * Xanî û Memzayên Wî; ji zimanê tirkî == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * [http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini Zana Farqînî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911143546/http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini |date=2011-09-11 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1967]] [[Kategorî:Kesên ji Amedê]] [[Kategorî:Zimannasên kurd]] rozqajo9xqvdvbszst6jjosy840xyx0 2029913 2029912 2026-05-20T18:41:21Z Kurê Acemî 105128 2029913 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} {{Agahîdank mirov/wîkîdane }} '''Zana Farqînî''' (jdb. sala 1967an li [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]]), nivîskar, wergêr û ferhengdanerekî kurd e. Zana Farqînî di weşanên wekî rojnameyên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]], [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]], Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên [[Weşanên Rewşen|Rewşen]], [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] hatien weşandin. Îro jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem|Özgür Gündemê]] de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. == Jiyana pêşîn == Zana Farqînî di sala 1967an de li gundê [[Baqûz]]ê ya navçeya [[Farqîn]]ê de jidayik bûye. Ew dibistana seretayî û ya navîn li Farqînê, dibistana amadehiyê û zanîngeh jî li [[Stembol]]ê qedandine. Li [[Zanîngeha Stembolê]] Beşa [[Civaknasî|civaknasiyê]] xwendiye. == Kariyera nivîskariyê == Ew yek ji avakarê [[Koma Çiya]] ye û digel komê kaseta pêşîn a bi navê "Rozerîn" derxistiye. Di kovara [[Weşanên Rewşen|Rewşen]] ya [[Navenda Çanda Mezopotamyayê]] de di desteya karê nivîsaran de cih girtiye. Paşê dev ji xebatên muzîkê berdaye û paşê bi dorê di rojnameyên hefteyî yên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]] û [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]] de dixebite. Di rojnameya Welat de bi giranî karê redaksiyonê kiriye. Di derxistina Welatê Me de cih girtiye û bûye berpirsê karê nivîsaran ê pêşîn ê Welatê Me. Paşê bûye gerînendeyê giştî yê heman rojnameyê. Ji ber nivîs û nûçeyên ku di vê rojnameyê de hatine weşandin, li Dadgeha Ewlekariya Dewletê (DGM) ya Stembolê hatiye darizandin û ceza xwariye. Herwiha li heman dadgehê parêziya xwe jî bi zimanê kurdî kiriye û ji ber vê helwesta xwe hatiye girtin û demekê li Girtîgeha Bayrampaşayê ya Stembolê razaye. Farqînî piştî girtina "''Welatê Me''" digel hevalên xwe lê xebitiye rojnameya hefteyî ya bi navê "''Azadiya Welat''" derxistiye û gerînendeyê pêşîn ê weşanê jî dîsan ew e. Piştî ku ji ber neçariyê dev ji karê rojnamegeriyê berdaye, li [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] berdewamî bi karên xwe yên li ser zimanê kurdî daye ku heman xebat û lêkolînên xwe yên der barê ziman de jixwe didomandin. Piştî ku dev ji karê rojnamegeriyê berdide, hemû giraniya xwe dide ser xebat û vekolînên li ser zimanê kurdî. Sê dewr di Desteya Rêveberiyê ya Enstîtuya Kurdî ya Stembolê de cih girtiye. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç e ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005an de hatiye lidarxistin. Di sala 2015an de li [[Zanîngeha Mêrdînê]] di warê zimanê kurdî dest bi xwendina masterê kiriye. Niha Serokê Enstîtuya Kurdî ya Stembolê ye. Gotarên wî di weşanên wekî rojnameyên Welat, Welatê Me, Azadiya Welat, Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên Rewşen, [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] û malperên li ser înternetê [[Rojev]], "Gerdûn, Amidakurd, Amude.com"ê de hatine weşandin. Niha jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. == Zimanê kurdî wekî fermî == == Berhem == * ''[[Ferhenga Tirkî-Kurdî]]''. [[Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]], 1278 rûpel, Stenbol, 2000 * ''[[Ferhenga Kurdî-Tirkî]]''. Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, 2132 rûpel, Stenbol, 2004 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2008 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa duyem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2009 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa çarem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2010 * Lêker û Rastnivîsîna Wan (Ji Aliyê Binyatî ve), Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê 210 rûpel, Stembol 2019 * Zana Farqînî digel [[Hasan Kaya]] û [[Samî Tan]] broşûreke bi navê "Em Zimanê Kurdî Binasin" amade kiriye. === Werger === * ''[[Mamosteyê Sêyemîn Xanî]]'', ji zimanê tirkî * ''Rastiyên Destana Memê Alan'', ji zimanê tirkî * Xanî û Newroz, ji zimanê tirkî * Xanî û Memzayên Wî; ji zimanê tirkî == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * [http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini Zana Farqînî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911143546/http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini |date=2011-09-11 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1967]] [[Kategorî:Kesên ji Amedê]] [[Kategorî:Zimannasên kurd]] mgijl45iqtrbbfsv9el6ghlu64m72tk 2029916 2029913 2026-05-20T18:42:29Z Kurê Acemî 105128 2029916 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} {{Agahîdank mirov/wîkîdane }} '''Zana Farqînî''' (jdb. sala 1967an li [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]]), nivîskar, wergêr û ferhengdanerekî kurd e. Zana Farqînî di weşanên wekî rojnameyên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]], [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]], Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên [[Weşanên Rewşen|Rewşen]], [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] hatien weşandin. Îro jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem|Özgür Gündemê]] de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. == Jiyana pêşîn == Zana Farqînî di sala 1967an de li gundê [[Baqûz]]ê ya navçeya [[Farqîn]]ê de jidayik bûye. Ew dibistana seretayî û ya navîn li Farqînê, dibistana amadehiyê û zanîngeh jî li [[Stembol]]ê qedandine. Li [[Zanîngeha Stembolê]] Beşa [[Civaknasî|civaknasiyê]] xwendiye. == Kariyera nivîskariyê == Ew yek ji avakarê [[Koma Çiya]] ye û digel komê kaseta pêşîn a bi navê "Rozerîn" derxistiye. Di kovara [[Weşanên Rewşen|Rewşen]] ya [[Navenda Çanda Mezopotamyayê]] de di desteya karê nivîsaran de cih girtiye. Paşê dev ji xebatên muzîkê berdaye û paşê bi dorê di rojnameyên hefteyî yên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]] û [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]] de dixebite. Di rojnameya Welat de bi giranî karê redaksiyonê kiriye. Di derxistina Welatê Me de cih girtiye û bûye berpirsê karê nivîsaran ê pêşîn ê Welatê Me. Paşê bûye gerînendeyê giştî yê heman rojnameyê. Ji ber nivîs û nûçeyên ku di vê rojnameyê de hatine weşandin, li Dadgeha Ewlekariya Dewletê (DGM) ya Stembolê hatiye darizandin û ceza xwariye. Herwiha li heman dadgehê parêziya xwe jî bi zimanê kurdî kiriye û ji ber vê helwesta xwe hatiye girtin û demekê li Girtîgeha Bayrampaşayê ya Stembolê razaye. Farqînî piştî girtina "''Welatê Me''" digel hevalên xwe lê xebitiye rojnameya hefteyî ya bi navê "''Azadiya Welat''" derxistiye û gerînendeyê pêşîn ê weşanê jî dîsan ew e. Piştî ku ji ber neçariyê dev ji karê rojnamegeriyê berdaye, li [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] berdewamî bi karên xwe yên li ser zimanê kurdî daye ku heman xebat û lêkolînên xwe yên der barê ziman de jixwe didomandin. Piştî ku dev ji karê rojnamegeriyê berdide, hemû giraniya xwe dide ser xebat û vekolînên li ser zimanê kurdî. Sê dewr di Desteya Rêveberiyê ya Enstîtuya Kurdî ya Stembolê de cih girtiye. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç e ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005an de hatiye lidarxistin. Di sala 2015an de li [[Zanîngeha Mêrdînê]] di warê zimanê kurdî dest bi xwendina masterê kiriye. Niha Serokê Enstîtuya Kurdî ya Stembolê ye. Gotarên wî di weşanên wekî rojnameyên Welat, Welatê Me, Azadiya Welat, Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên Rewşen, [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] û malperên li ser înternetê [[Rojev]], "Gerdûn, Amidakurd, Amude.com"ê de hatine weşandin. Niha jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. == Zimanê kurdî wekî fermî == Farqînî diyar kir ku pirsgirêka ku di salên 1990î û destpêka salên 2000î de di tomarên [[Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]] de zimanê kurdî wekî "zimanekî nenas" û piştî 29ê kanûna pêşîn a 2008an wekî "ne-tirkî" tê binavkirin, divê were çareserkirin. Derbarê vê pirsgirêkê de wî gotiye: == Berhem == * ''[[Ferhenga Tirkî-Kurdî]]''. [[Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]], 1278 rûpel, Stenbol, 2000 * ''[[Ferhenga Kurdî-Tirkî]]''. Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, 2132 rûpel, Stenbol, 2004 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2008 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa duyem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2009 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa çarem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2010 * Lêker û Rastnivîsîna Wan (Ji Aliyê Binyatî ve), Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê 210 rûpel, Stembol 2019 * Zana Farqînî digel [[Hasan Kaya]] û [[Samî Tan]] broşûreke bi navê "Em Zimanê Kurdî Binasin" amade kiriye. === Werger === * ''[[Mamosteyê Sêyemîn Xanî]]'', ji zimanê tirkî * ''Rastiyên Destana Memê Alan'', ji zimanê tirkî * Xanî û Newroz, ji zimanê tirkî * Xanî û Memzayên Wî; ji zimanê tirkî == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * [http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini Zana Farqînî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911143546/http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini |date=2011-09-11 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1967]] [[Kategorî:Kesên ji Amedê]] [[Kategorî:Zimannasên kurd]] jim08qw41gu6j9mp1xtxjz6n5lfex5f 2029918 2029916 2026-05-20T18:43:43Z Kurê Acemî 105128 2029918 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} {{Agahîdank mirov/wîkîdane }} '''Zana Farqînî''' (jdb. sala 1967an li [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]]), nivîskar, wergêr û ferhengdanerekî kurd e. Zana Farqînî di weşanên wekî rojnameyên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]], [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]], Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên [[Weşanên Rewşen|Rewşen]], [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] hatien weşandin. Îro jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem|Özgür Gündemê]] de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. == Jiyana pêşîn == Zana Farqînî di sala 1967an de li gundê [[Baqûz]]ê ya navçeya [[Farqîn]]ê de jidayik bûye. Ew dibistana seretayî û ya navîn li Farqînê, dibistana amadehiyê û zanîngeh jî li [[Stembol]]ê qedandine. Li [[Zanîngeha Stembolê]] Beşa [[Civaknasî|civaknasiyê]] xwendiye. == Kariyera nivîskariyê == Ew yek ji avakarê [[Koma Çiya]] ye û digel komê kaseta pêşîn a bi navê "Rozerîn" derxistiye. Di kovara [[Weşanên Rewşen|Rewşen]] ya [[Navenda Çanda Mezopotamyayê]] de di desteya karê nivîsaran de cih girtiye. Paşê dev ji xebatên muzîkê berdaye û paşê bi dorê di rojnameyên hefteyî yên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]] û [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]] de dixebite. Di rojnameya Welat de bi giranî karê redaksiyonê kiriye. Di derxistina Welatê Me de cih girtiye û bûye berpirsê karê nivîsaran ê pêşîn ê Welatê Me. Paşê bûye gerînendeyê giştî yê heman rojnameyê. Ji ber nivîs û nûçeyên ku di vê rojnameyê de hatine weşandin, li Dadgeha Ewlekariya Dewletê (DGM) ya Stembolê hatiye darizandin û ceza xwariye. Herwiha li heman dadgehê parêziya xwe jî bi zimanê kurdî kiriye û ji ber vê helwesta xwe hatiye girtin û demekê li Girtîgeha Bayrampaşayê ya Stembolê razaye. Farqînî piştî girtina "''Welatê Me''" digel hevalên xwe lê xebitiye rojnameya hefteyî ya bi navê "''Azadiya Welat''" derxistiye û gerînendeyê pêşîn ê weşanê jî dîsan ew e. Piştî ku ji ber neçariyê dev ji karê rojnamegeriyê berdaye, li [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] berdewamî bi karên xwe yên li ser zimanê kurdî daye ku heman xebat û lêkolînên xwe yên der barê ziman de jixwe didomandin. Piştî ku dev ji karê rojnamegeriyê berdide, hemû giraniya xwe dide ser xebat û vekolînên li ser zimanê kurdî. Sê dewr di Desteya Rêveberiyê ya Enstîtuya Kurdî ya Stembolê de cih girtiye. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç e ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005an de hatiye lidarxistin. Di sala 2015an de li [[Zanîngeha Mêrdînê]] di warê zimanê kurdî dest bi xwendina masterê kiriye. Niha Serokê Enstîtuya Kurdî ya Stembolê ye. Gotarên wî di weşanên wekî rojnameyên Welat, Welatê Me, Azadiya Welat, Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên Rewşen, [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] û malperên li ser înternetê [[Rojev]], "Gerdûn, Amidakurd, Amude.com"ê de hatine weşandin. Niha jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. == Zimanê kurdî wekî fermî == Farqînî diyar kir ku pirsgirêka ku di salên 1990î û destpêka salên 2000î de di tomarên [[Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]] de zimanê kurdî wekî "zimanekî nenas" û piştî 29ê kanûna pêşîn a 2008an wekî "ne-tirkî" tê binavkirin, divê were çareserkirin. Derbarê vê pirsgirêkê de wî gotiye: {{Quote|"[[TRT Kurdî]] li vî welatî weşanê dike. Ger Kurdî zimanekî 'nenas' be, wê demê divê em ji serokê parlamenterê, [[Mustafa Şentop]] bipirsin, TRT Kurdî li gorî kîjan qanûnê weşanê dike? Li Tirkiyeyê zanîngeh û enstîtu hene ku li ser zimanê kurdî dixebitin, bernameyên lîsans û doktorayê pêşkêş dikin. Navê vî zimanî teqez divê were destnîşankirin; ger rastiyek wisa hebe, divê em bi navê wê nêzîkî vê rastiyê bibin."}} == Berhem == * ''[[Ferhenga Tirkî-Kurdî]]''. [[Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]], 1278 rûpel, Stenbol, 2000 * ''[[Ferhenga Kurdî-Tirkî]]''. Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, 2132 rûpel, Stenbol, 2004 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2008 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa duyem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2009 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa çarem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2010 * Lêker û Rastnivîsîna Wan (Ji Aliyê Binyatî ve), Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê 210 rûpel, Stembol 2019 * Zana Farqînî digel [[Hasan Kaya]] û [[Samî Tan]] broşûreke bi navê "Em Zimanê Kurdî Binasin" amade kiriye. === Werger === * ''[[Mamosteyê Sêyemîn Xanî]]'', ji zimanê tirkî * ''Rastiyên Destana Memê Alan'', ji zimanê tirkî * Xanî û Newroz, ji zimanê tirkî * Xanî û Memzayên Wî; ji zimanê tirkî == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * [http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini Zana Farqînî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911143546/http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini |date=2011-09-11 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1967]] [[Kategorî:Kesên ji Amedê]] [[Kategorî:Zimannasên kurd]] ow7x0c17sninay8532hhk0clxixv33c 2029920 2029918 2026-05-20T18:44:22Z Kurê Acemî 105128 2029920 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} {{Agahîdank mirov/wîkîdane }} '''Zana Farqînî''' (jdb. sala 1967an li [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]]), nivîskar, wergêr û ferhengdanerekî kurd e. Zana Farqînî di weşanên wekî rojnameyên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]], [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]], Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên [[Weşanên Rewşen|Rewşen]], [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] hatien weşandin. Îro jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem|Özgür Gündemê]] de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. == Jiyana pêşîn == Zana Farqînî di sala 1967an de li gundê [[Baqûz]]ê ya navçeya [[Farqîn]]ê de jidayik bûye. Ew dibistana seretayî û ya navîn li Farqînê, dibistana amadehiyê û zanîngeh jî li [[Stembol]]ê qedandine. Li [[Zanîngeha Stembolê]] Beşa [[Civaknasî|civaknasiyê]] xwendiye. == Kariyera nivîskariyê == Ew yek ji avakarê [[Koma Çiya]] ye û digel komê kaseta pêşîn a bi navê "Rozerîn" derxistiye. Di kovara [[Weşanên Rewşen|Rewşen]] ya [[Navenda Çanda Mezopotamyayê]] de di desteya karê nivîsaran de cih girtiye. Paşê dev ji xebatên muzîkê berdaye û paşê bi dorê di rojnameyên hefteyî yên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]] û [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]] de dixebite. Di rojnameya Welat de bi giranî karê redaksiyonê kiriye. Di derxistina Welatê Me de cih girtiye û bûye berpirsê karê nivîsaran ê pêşîn ê Welatê Me. Paşê bûye gerînendeyê giştî yê heman rojnameyê. Ji ber nivîs û nûçeyên ku di vê rojnameyê de hatine weşandin, li Dadgeha Ewlekariya Dewletê (DGM) ya Stembolê hatiye darizandin û ceza xwariye. Herwiha li heman dadgehê parêziya xwe jî bi zimanê kurdî kiriye û ji ber vê helwesta xwe hatiye girtin û demekê li Girtîgeha Bayrampaşayê ya Stembolê razaye. Farqînî piştî girtina "''Welatê Me''" digel hevalên xwe lê xebitiye rojnameya hefteyî ya bi navê "''Azadiya Welat''" derxistiye û gerînendeyê pêşîn ê weşanê jî dîsan ew e. Piştî ku ji ber neçariyê dev ji karê rojnamegeriyê berdaye, li [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] berdewamî bi karên xwe yên li ser zimanê kurdî daye ku heman xebat û lêkolînên xwe yên der barê ziman de jixwe didomandin. Piştî ku dev ji karê rojnamegeriyê berdide, hemû giraniya xwe dide ser xebat û vekolînên li ser zimanê kurdî. Sê dewr di Desteya Rêveberiyê ya Enstîtuya Kurdî ya Stembolê de cih girtiye. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç e ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005an de hatiye lidarxistin. Di sala 2015an de li [[Zanîngeha Mêrdînê]] di warê zimanê kurdî dest bi xwendina masterê kiriye. Niha Serokê Enstîtuya Kurdî ya Stembolê ye. Gotarên wî di weşanên wekî rojnameyên Welat, Welatê Me, Azadiya Welat, Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên Rewşen, [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] û malperên li ser înternetê [[Rojev]], "Gerdûn, Amidakurd, Amude.com"ê de hatine weşandin. Niha jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. == Zimanê kurdî wekî fermî == Farqînî diyar kir ku pirsgirêka ku di salên 1990î û destpêka salên 2000î de di tomarên [[Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]] de zimanê kurdî wekî "zimanekî nenas" û piştî 29ê kanûna pêşîn a 2008an wekî "ne-tirkî" tê binavkirin, divê were çareserkirin. Derbarê vê pirsgirêkê de wî gotiye: {{Quote|"[[TRT Kurdî]] li vî welatî weşanê dike. Ger Kurdî zimanekî 'nenas' be, wê demê divê em ji serokê parlamenterê, [[Mustafa Şentop]] bipirsin, TRT Kurdî li gorî kîjan qanûnê weşanê dike? Li Tirkiyeyê zanîngeh û enstîtu hene ku li ser zimanê kurdî dixebitin, bernameyên lîsans û doktorayê pêşkêş dikin. Navê vî zimanî teqez divê were destnîşankirin; ger rastiyek wisa hebe, divê em bi navê wê nêzîkî vê rastiyê bibin."}} === . === == Berhem == * ''[[Ferhenga Tirkî-Kurdî]]''. [[Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]], 1278 rûpel, Stenbol, 2000 * ''[[Ferhenga Kurdî-Tirkî]]''. Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, 2132 rûpel, Stenbol, 2004 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2008 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa duyem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2009 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa çarem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2010 * Lêker û Rastnivîsîna Wan (Ji Aliyê Binyatî ve), Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê 210 rûpel, Stembol 2019 * Zana Farqînî digel [[Hasan Kaya]] û [[Samî Tan]] broşûreke bi navê "Em Zimanê Kurdî Binasin" amade kiriye. === Werger === * ''[[Mamosteyê Sêyemîn Xanî]]'', ji zimanê tirkî * ''Rastiyên Destana Memê Alan'', ji zimanê tirkî * Xanî û Newroz, ji zimanê tirkî * Xanî û Memzayên Wî; ji zimanê tirkî == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * [http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini Zana Farqînî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911143546/http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini |date=2011-09-11 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1967]] [[Kategorî:Kesên ji Amedê]] [[Kategorî:Zimannasên kurd]] 2spxuk2ect02va9kcvzgu6v0qhzzjw1 2029921 2029920 2026-05-20T18:44:53Z Kurê Acemî 105128 2029921 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} {{Agahîdank mirov/wîkîdane }} '''Zana Farqînî''' (jdb. sala 1967an li [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]]), nivîskar, wergêr û ferhengdanerekî kurd e. Zana Farqînî di weşanên wekî rojnameyên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]], [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]], Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên [[Weşanên Rewşen|Rewşen]], [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] hatien weşandin. Îro jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem|Özgür Gündemê]] de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. == Jiyana pêşîn == Zana Farqînî di sala 1967an de li gundê [[Baqûz]]ê ya navçeya [[Farqîn]]ê de jidayik bûye. Ew dibistana seretayî û ya navîn li Farqînê, dibistana amadehiyê û zanîngeh jî li [[Stembol]]ê qedandine. Li [[Zanîngeha Stembolê]] Beşa [[Civaknasî|civaknasiyê]] xwendiye. == Kariyera nivîskariyê == Ew yek ji avakarê [[Koma Çiya]] ye û digel komê kaseta pêşîn a bi navê "Rozerîn" derxistiye. Di kovara [[Weşanên Rewşen|Rewşen]] ya [[Navenda Çanda Mezopotamyayê]] de di desteya karê nivîsaran de cih girtiye. Paşê dev ji xebatên muzîkê berdaye û paşê bi dorê di rojnameyên hefteyî yên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]] û [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]] de dixebite. Di rojnameya Welat de bi giranî karê redaksiyonê kiriye. Di derxistina Welatê Me de cih girtiye û bûye berpirsê karê nivîsaran ê pêşîn ê Welatê Me. Paşê bûye gerînendeyê giştî yê heman rojnameyê. Ji ber nivîs û nûçeyên ku di vê rojnameyê de hatine weşandin, li Dadgeha Ewlekariya Dewletê (DGM) ya Stembolê hatiye darizandin û ceza xwariye. Herwiha li heman dadgehê parêziya xwe jî bi zimanê kurdî kiriye û ji ber vê helwesta xwe hatiye girtin û demekê li Girtîgeha Bayrampaşayê ya Stembolê razaye. Farqînî piştî girtina "''Welatê Me''" digel hevalên xwe lê xebitiye rojnameya hefteyî ya bi navê "''Azadiya Welat''" derxistiye û gerînendeyê pêşîn ê weşanê jî dîsan ew e. Piştî ku ji ber neçariyê dev ji karê rojnamegeriyê berdaye, li [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] berdewamî bi karên xwe yên li ser zimanê kurdî daye ku heman xebat û lêkolînên xwe yên der barê ziman de jixwe didomandin. Piştî ku dev ji karê rojnamegeriyê berdide, hemû giraniya xwe dide ser xebat û vekolînên li ser zimanê kurdî. Sê dewr di Desteya Rêveberiyê ya Enstîtuya Kurdî ya Stembolê de cih girtiye. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç e ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005an de hatiye lidarxistin. Di sala 2015an de li [[Zanîngeha Mêrdînê]] di warê zimanê kurdî dest bi xwendina masterê kiriye. Niha Serokê Enstîtuya Kurdî ya Stembolê ye. Gotarên wî di weşanên wekî rojnameyên Welat, Welatê Me, Azadiya Welat, Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên Rewşen, [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] û malperên li ser înternetê [[Rojev]], "Gerdûn, Amidakurd, Amude.com"ê de hatine weşandin. Niha jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. == Zimanê kurdî wekî fermî == Farqînî diyar kir ku pirsgirêka ku di salên 1990î û destpêka salên 2000î de di tomarên [[Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]] de zimanê kurdî wekî "zimanekî nenas" û piştî 29ê kanûna pêşîn a 2008an wekî "ne-tirkî" tê binavkirin, divê were çareserkirin. Derbarê vê pirsgirêkê de wî gotiye: {{Quote|"[[TRT Kurdî]] li vî welatî weşanê dike. Ger Kurdî zimanekî 'nenas' be, wê demê divê em ji serokê parlamenterê, [[Mustafa Şentop]] bipirsin, TRT Kurdî li gorî kîjan qanûnê weşanê dike? Li Tirkiyeyê zanîngeh û enstîtu hene ku li ser zimanê kurdî dixebitin, bernameyên lîsans û doktorayê pêşkêş dikin. Navê vî zimanî teqez divê were destnîşankirin; ger rastiyek wisa hebe, divê em bi navê wê nêzîkî vê rastiyê bibin."}} === . === Farqînî diyar kir ku ew bi berdewamî bi derdora xwe ya nêzîk re li ser parastina yasayî ya zimanê kurdî nîqaş dike, û ger were hilbijartin, ew ê li gorî piştgirî û prensîbên partiyê li parlamenterê li ser naskirina fermî ya kurdî bixebite. == Berhem == * ''[[Ferhenga Tirkî-Kurdî]]''. [[Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]], 1278 rûpel, Stenbol, 2000 * ''[[Ferhenga Kurdî-Tirkî]]''. Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, 2132 rûpel, Stenbol, 2004 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2008 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa duyem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2009 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa çarem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2010 * Lêker û Rastnivîsîna Wan (Ji Aliyê Binyatî ve), Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê 210 rûpel, Stembol 2019 * Zana Farqînî digel [[Hasan Kaya]] û [[Samî Tan]] broşûreke bi navê "Em Zimanê Kurdî Binasin" amade kiriye. === Werger === * ''[[Mamosteyê Sêyemîn Xanî]]'', ji zimanê tirkî * ''Rastiyên Destana Memê Alan'', ji zimanê tirkî * Xanî û Newroz, ji zimanê tirkî * Xanî û Memzayên Wî; ji zimanê tirkî == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * [http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini Zana Farqînî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911143546/http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini |date=2011-09-11 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1967]] [[Kategorî:Kesên ji Amedê]] [[Kategorî:Zimannasên kurd]] t1rkl29uo9yuki0fxybu3schxygqgct 2029922 2029921 2026-05-20T18:45:32Z Kurê Acemî 105128 2029922 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} {{Agahîdank mirov/wîkîdane }} '''Zana Farqînî''' (jdb. sala 1967an li [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]]), nivîskar, wergêr û ferhengdanerekî kurd e. Zana Farqînî di weşanên wekî rojnameyên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]], [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]], Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên [[Weşanên Rewşen|Rewşen]], [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] hatien weşandin. Îro jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem|Özgür Gündemê]] de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. == Jiyana pêşîn == Zana Farqînî di sala 1967an de li gundê [[Baqûz]]ê ya navçeya [[Farqîn]]ê de jidayik bûye. Ew dibistana seretayî û ya navîn li Farqînê, dibistana amadehiyê û zanîngeh jî li [[Stembol]]ê qedandine. Li [[Zanîngeha Stembolê]] Beşa [[Civaknasî|civaknasiyê]] xwendiye. == Kariyera nivîskariyê == Ew yek ji avakarê [[Koma Çiya]] ye û digel komê kaseta pêşîn a bi navê "Rozerîn" derxistiye. Di kovara [[Weşanên Rewşen|Rewşen]] ya [[Navenda Çanda Mezopotamyayê]] de di desteya karê nivîsaran de cih girtiye. Paşê dev ji xebatên muzîkê berdaye û paşê bi dorê di rojnameyên hefteyî yên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]] û [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]] de dixebite. Di rojnameya Welat de bi giranî karê redaksiyonê kiriye. Di derxistina Welatê Me de cih girtiye û bûye berpirsê karê nivîsaran ê pêşîn ê Welatê Me. Paşê bûye gerînendeyê giştî yê heman rojnameyê. Ji ber nivîs û nûçeyên ku di vê rojnameyê de hatine weşandin, li Dadgeha Ewlekariya Dewletê (DGM) ya Stembolê hatiye darizandin û ceza xwariye. Herwiha li heman dadgehê parêziya xwe jî bi zimanê kurdî kiriye û ji ber vê helwesta xwe hatiye girtin û demekê li Girtîgeha Bayrampaşayê ya Stembolê razaye. Farqînî piştî girtina "''Welatê Me''" digel hevalên xwe lê xebitiye rojnameya hefteyî ya bi navê "''Azadiya Welat''" derxistiye û gerînendeyê pêşîn ê weşanê jî dîsan ew e. Piştî ku ji ber neçariyê dev ji karê rojnamegeriyê berdaye, li [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] berdewamî bi karên xwe yên li ser zimanê kurdî daye ku heman xebat û lêkolînên xwe yên der barê ziman de jixwe didomandin. Piştî ku dev ji karê rojnamegeriyê berdide, hemû giraniya xwe dide ser xebat û vekolînên li ser zimanê kurdî. Sê dewr di Desteya Rêveberiyê ya Enstîtuya Kurdî ya Stembolê de cih girtiye. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç e ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005an de hatiye lidarxistin. Di sala 2015an de li [[Zanîngeha Mêrdînê]] di warê zimanê kurdî dest bi xwendina masterê kiriye. Niha Serokê Enstîtuya Kurdî ya Stembolê ye. Gotarên wî di weşanên wekî rojnameyên Welat, Welatê Me, Azadiya Welat, Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên Rewşen, [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] û malperên li ser înternetê [[Rojev]], "Gerdûn, Amidakurd, Amude.com"ê de hatine weşandin. Niha jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. == Zimanê kurdî wekî fermî == Farqînî diyar kir ku pirsgirêka ku di salên 1990î û destpêka salên 2000î de di tomarên [[Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]] de zimanê kurdî wekî "zimanekî nenas" û piştî 29ê kanûna pêşîn a 2008an wekî "ne-tirkî" tê binavkirin, divê were çareserkirin. Derbarê vê pirsgirêkê de wî gotiye: {{Quote|"[[TRT Kurdî]] li vî welatî weşanê dike. Ger Kurdî zimanekî 'nenas' be, wê demê divê em ji serokê parlamenterê, [[Mustafa Şentop]] bipirsin, TRT Kurdî li gorî kîjan qanûnê weşanê dike? Li Tirkiyeyê zanîngeh û enstîtu hene ku li ser zimanê kurdî dixebitin, bernameyên lîsans û doktorayê pêşkêş dikin. Navê vî zimanî teqez divê were destnîşankirin; ger rastiyek wisa hebe, divê em bi navê wê nêzîkî vê rastiyê bibin."}}Farqînî diyar kir ku ew bi berdewamî bi derdora xwe ya nêzîk re li ser parastina yasayî ya zimanê kurdî nîqaş dike, û ger were hilbijartin, ew ê li gorî piştgirî û prensîbên partiyê li parlamenterê li ser naskirina fermî ya kurdî bixebite. == Berhem == * ''[[Ferhenga Tirkî-Kurdî]]''. [[Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]], 1278 rûpel, Stenbol, 2000 * ''[[Ferhenga Kurdî-Tirkî]]''. Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, 2132 rûpel, Stenbol, 2004 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2008 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa duyem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2009 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa çarem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2010 * Lêker û Rastnivîsîna Wan (Ji Aliyê Binyatî ve), Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê 210 rûpel, Stembol 2019 * Zana Farqînî digel [[Hasan Kaya]] û [[Samî Tan]] broşûreke bi navê "Em Zimanê Kurdî Binasin" amade kiriye. === Werger === * ''[[Mamosteyê Sêyemîn Xanî]]'', ji zimanê tirkî * ''Rastiyên Destana Memê Alan'', ji zimanê tirkî * Xanî û Newroz, ji zimanê tirkî * Xanî û Memzayên Wî; ji zimanê tirkî == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * [http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini Zana Farqînî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911143546/http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini |date=2011-09-11 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1967]] [[Kategorî:Kesên ji Amedê]] [[Kategorî:Zimannasên kurd]] tnp9etrz0p1q4gejap514u16e1kvl5c 2029944 2029922 2026-05-20T19:32:15Z Balyozbot 42414 [[User:Balyozxane/skrîpt/py/kuCosmeticsCore.py|Bot]]: Paqijiyên kozmetîk (Lînk paqij kir.) 2029944 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} {{Agahîdank mirov/wîkîdane }} '''Zana Farqînî''' (jdb. sala 1967an li [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]]), nivîskar, wergêr û ferhengdanerekî kurd e. Zana Farqînî di weşanên wekî rojnameyên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]], [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]], Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên [[Weşanên Rewşen|Rewşen]], [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] hatien weşandin. Îro jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. == Jiyana pêşîn == Zana Farqînî di sala 1967an de li gundê [[Baqûz]]ê ya navçeya [[Farqîn]]ê de jidayik bûye. Ew dibistana seretayî û ya navîn li Farqînê, dibistana amadehiyê û zanîngeh jî li [[Stembol]]ê qedandine. Li [[Zanîngeha Stembolê]] Beşa [[Civaknasî|civaknasiyê]] xwendiye. == Kariyera nivîskariyê == Ew yek ji avakarê [[Koma Çiya]] ye û digel komê kaseta pêşîn a bi navê "Rozerîn" derxistiye. Di kovara [[Weşanên Rewşen|Rewşen]] ya [[Navenda Çanda Mezopotamyayê]] de di desteya karê nivîsaran de cih girtiye. Paşê dev ji xebatên muzîkê berdaye û paşê bi dorê di rojnameyên hefteyî yên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]] û [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]] de dixebite. Di rojnameya Welat de bi giranî karê redaksiyonê kiriye. Di derxistina Welatê Me de cih girtiye û bûye berpirsê karê nivîsaran ê pêşîn ê Welatê Me. Paşê bûye gerînendeyê giştî yê heman rojnameyê. Ji ber nivîs û nûçeyên ku di vê rojnameyê de hatine weşandin, li Dadgeha Ewlekariya Dewletê (DGM) ya Stembolê hatiye darizandin û ceza xwariye. Herwiha li heman dadgehê parêziya xwe jî bi zimanê kurdî kiriye û ji ber vê helwesta xwe hatiye girtin û demekê li Girtîgeha Bayrampaşayê ya Stembolê razaye. Farqînî piştî girtina "''Welatê Me''" digel hevalên xwe lê xebitiye rojnameya hefteyî ya bi navê "''Azadiya Welat''" derxistiye û gerînendeyê pêşîn ê weşanê jî dîsan ew e. Piştî ku ji ber neçariyê dev ji karê rojnamegeriyê berdaye, li [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] berdewamî bi karên xwe yên li ser zimanê kurdî daye ku heman xebat û lêkolînên xwe yên der barê ziman de jixwe didomandin. Piştî ku dev ji karê rojnamegeriyê berdide, hemû giraniya xwe dide ser xebat û vekolînên li ser zimanê kurdî. Sê dewr di Desteya Rêveberiyê ya Enstîtuya Kurdî ya Stembolê de cih girtiye. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç e ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005an de hatiye lidarxistin. Di sala 2015an de li [[Zanîngeha Mêrdînê]] di warê zimanê kurdî dest bi xwendina masterê kiriye. Niha Serokê Enstîtuya Kurdî ya Stembolê ye. Gotarên wî di weşanên wekî rojnameyên Welat, Welatê Me, Azadiya Welat, Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên Rewşen, [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] û malperên li ser înternetê [[Rojev]], "Gerdûn, Amidakurd, Amude.com"ê de hatine weşandin. Niha jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. == Zimanê kurdî wekî fermî == Farqînî diyar kir ku pirsgirêka ku di salên 1990î û destpêka salên 2000î de di tomarên [[Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]] de zimanê kurdî wekî "zimanekî nenas" û piştî 29ê kanûna pêşîn a 2008an wekî "ne-tirkî" tê binavkirin, divê were çareserkirin. Derbarê vê pirsgirêkê de wî gotiye: {{Quote|"[[TRT Kurdî]] li vî welatî weşanê dike. Ger Kurdî zimanekî 'nenas' be, wê demê divê em ji serokê parlamenterê, [[Mustafa Şentop]] bipirsin, TRT Kurdî li gorî kîjan qanûnê weşanê dike? Li Tirkiyeyê zanîngeh û enstîtu hene ku li ser zimanê kurdî dixebitin, bernameyên lîsans û doktorayê pêşkêş dikin. Navê vî zimanî teqez divê were destnîşankirin; ger rastiyek wisa hebe, divê em bi navê wê nêzîkî vê rastiyê bibin."}}Farqînî diyar kir ku ew bi berdewamî bi derdora xwe ya nêzîk re li ser parastina yasayî ya zimanê kurdî nîqaş dike, û ger were hilbijartin, ew ê li gorî piştgirî û prensîbên partiyê li parlamenterê li ser naskirina fermî ya kurdî bixebite. == Berhem == * ''[[Ferhenga Tirkî-Kurdî]]''. [[Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]], 1278 rûpel, Stenbol, 2000 * ''[[Ferhenga Kurdî-Tirkî]]''. Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, 2132 rûpel, Stenbol, 2004 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2008 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa duyem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2009 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa çarem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2010 * Lêker û Rastnivîsîna Wan (Ji Aliyê Binyatî ve), Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê 210 rûpel, Stembol 2019 * Zana Farqînî digel [[Hasan Kaya]] û [[Samî Tan]] broşûreke bi navê "Em Zimanê Kurdî Binasin" amade kiriye. === Werger === * ''[[Mamosteyê Sêyemîn Xanî]]'', ji zimanê tirkî * ''Rastiyên Destana Memê Alan'', ji zimanê tirkî * Xanî û Newroz, ji zimanê tirkî * Xanî û Memzayên Wî; ji zimanê tirkî == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * [http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini Zana Farqînî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911143546/http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini |date=2011-09-11 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1967]] [[Kategorî:Kesên ji Amedê]] [[Kategorî:Zimannasên kurd]] dofx2tdw0x0izk7g2re0nm0anj30ojq 2029947 2029944 2026-05-20T19:48:00Z Kurê Acemî 105128 2029947 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} {{Agahîdank mirov/wîkîdane }} '''Zana Farqînî''' (jdb. sala 1967an li [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]]), nivîskar, wergêr û ferhengdanerekî kurd e. Zana Farqînî di weşanên wekî rojnameyên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]], [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]], Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên [[Weşanên Rewşen|Rewşen]], [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] hatien weşandin. Îro jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. == Jiyana pêşîn == Zana Farqînî di sala 1967an de li gundê [[Baqûz]]ê ya navçeya [[Farqîn]]ê de jidayik bûye. Ew dibistana seretayî û ya navîn li Farqînê, dibistana amadehiyê û zanîngeh jî li [[Stembol]]ê qedandine. Li [[Zanîngeha Stembolê]] Beşa [[Civaknasî|civaknasiyê]] xwendiye. == Kariyera nivîskariyê == Ew yek ji avakarê [[Koma Çiya]] ye û digel komê kaseta pêşîn a bi navê "Rozerîn" derxistiye. Di kovara [[Weşanên Rewşen|Rewşen]] ya [[Navenda Çanda Mezopotamyayê]] de di desteya karê nivîsaran de cih girtiye. Paşê dev ji xebatên muzîkê berdaye û paşê bi dorê di rojnameyên hefteyî yên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]] û [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]] de dixebite. Di rojnameya Welat de bi giranî karê redaksiyonê kiriye. Di derxistina Welatê Me de cih girtiye û bûye berpirsê karê nivîsaran ê pêşîn ê Welatê Me. Paşê bûye gerînendeyê giştî yê heman rojnameyê. Ji ber nivîs û nûçeyên ku di vê rojnameyê de hatine weşandin, li Dadgeha Ewlekariya Dewletê (DGM) ya Stembolê hatiye darizandin û ceza xwariye. Herwiha li heman dadgehê parêziya xwe jî bi zimanê kurdî kiriye û ji ber vê helwesta xwe hatiye girtin û demekê li Girtîgeha Bayrampaşayê ya Stembolê razaye. Farqînî piştî girtina "''Welatê Me''" digel hevalên xwe lê xebitiye rojnameya hefteyî ya bi navê "''Azadiya Welat''" derxistiye û gerînendeyê pêşîn ê weşanê jî dîsan ew e. Piştî ku ji ber neçariyê dev ji karê rojnamegeriyê berdaye, li [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] berdewamî bi karên xwe yên li ser zimanê kurdî daye ku heman xebat û lêkolînên xwe yên der barê ziman de jixwe didomandin. Piştî ku dev ji karê rojnamegeriyê berdide, hemû giraniya xwe dide ser xebat û vekolînên li ser zimanê kurdî. Sê dewr di Desteya Rêveberiyê ya Enstîtuya Kurdî ya Stembolê de cih girtiye. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç e ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005an de hatiye lidarxistin. Di sala 2015an de li [[Zanîngeha Mêrdînê]] di warê zimanê kurdî dest bi xwendina masterê kiriye. Niha Serokê Enstîtuya Kurdî ya Stembolê ye. Gotarên wî di weşanên wekî rojnameyên Welat, Welatê Me, Azadiya Welat, Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên Rewşen, [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] û malperên li ser înternetê [[Rojev]], "Gerdûn, Amidakurd, Amude.com"ê de hatine weşandin. Niha jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. == Zimanê kurdî wekî fermî == Farqînî diyar kiriye ku wî biryar da ku di serdema 28an a parlamenterê de wekî namzet beşdarî hilbijartinê bibe, li ser israra derdora xwe ya nêzîk ku ji xebatên wî yên akademîk haydar bûn. Farqînî gotiye; {{Quote|"Derbarê min de hêviyek hebû, û min biryar da ku li ser daxwaza derdora xwe ya nêzîk bibim namzet, nemaze ji ber xebatên min ên li ser mijarên ziman û zimannasiyê."}} Farqînî diyar kir ku pirsgirêka ku di salên 1990î û destpêka salên 2000î de di tomarên [[Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]] de zimanê kurdî wekî "zimanekî nenas" û piştî 29ê kanûna pêşîn a 2008an wekî "ne-tirkî" tê binavkirin, divê were çareserkirin. Derbarê vê pirsgirêkê de wî gotiye: {{Quote|"[[TRT Kurdî]] li vî welatî weşanê dike. Ger Kurdî zimanekî 'nenas' be, wê demê divê em ji serokê parlamenterê, [[Mustafa Şentop]] bipirsin, TRT Kurdî li gorî kîjan qanûnê weşanê dike? Li Tirkiyeyê zanîngeh û enstîtu hene ku li ser zimanê kurdî dixebitin, bernameyên lîsans û doktorayê pêşkêş dikin. Navê vî zimanî teqez divê were destnîşankirin; ger rastiyek wisa hebe, divê em bi navê wê nêzîkî vê rastiyê bibin."}}Farqînî diyar kir ku ew bi berdewamî bi derdora xwe ya nêzîk re li ser parastina yasayî ya zimanê kurdî nîqaş dike. Wî diyar kir ku ger were hilbijartin, ew ê di serdema parlementoyê ya pêş de li ser mijarên têkildarî zimanê Kurdî bixebite û got, "Ez ê ji bo rakirina bendên sînordar ên di qanûnê de yên derbarê zimanê Kurdî de û afirandina rêziknameyên qanûnî yên têkildar ji bo zimanê Kurdî bixebitim." == Berhem == * ''[[Ferhenga Tirkî-Kurdî]]''. [[Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]], 1278 rûpel, Stenbol, 2000 * ''[[Ferhenga Kurdî-Tirkî]]''. Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, 2132 rûpel, Stenbol, 2004 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2008 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa duyem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2009 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa çarem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2010 * Lêker û Rastnivîsîna Wan (Ji Aliyê Binyatî ve), Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê 210 rûpel, Stembol 2019 * Zana Farqînî digel [[Hasan Kaya]] û [[Samî Tan]] broşûreke bi navê "Em Zimanê Kurdî Binasin" amade kiriye. === Werger === * ''[[Mamosteyê Sêyemîn Xanî]]'', ji zimanê tirkî * ''Rastiyên Destana Memê Alan'', ji zimanê tirkî * Xanî û Newroz, ji zimanê tirkî * Xanî û Memzayên Wî; ji zimanê tirkî == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * [http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini Zana Farqînî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911143546/http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini |date=2011-09-11 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1967]] [[Kategorî:Kesên ji Amedê]] [[Kategorî:Zimannasên kurd]] 0m938vy4y345yxk2y8cmne27uny0da2 2029948 2029947 2026-05-20T19:50:36Z Kurê Acemî 105128 2029948 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} {{Agahîdank mirov/wîkîdane }} '''Zana Farqînî''' (jdb. sala 1967an li [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]]), nivîskar, wergêr û ferhengdanerekî kurd e. Zana Farqînî di weşanên wekî rojnameyên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]], [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]], Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên [[Weşanên Rewşen|Rewşen]], [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] hatien weşandin. Îro jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. == Jiyana pêşîn == Zana Farqînî di sala 1967an de li gundê [[Baqûz]]ê ya navçeya [[Farqîn]]ê de jidayik bûye. Ew dibistana seretayî û ya navîn li Farqînê, dibistana amadehiyê û zanîngeh jî li [[Stembol]]ê qedandine. Li [[Zanîngeha Stembolê]] Beşa [[Civaknasî|civaknasiyê]] xwendiye. == Kariyera nivîskariyê == Ew yek ji avakarê [[Koma Çiya]] ye û digel komê kaseta pêşîn a bi navê "Rozerîn" derxistiye. Di kovara [[Weşanên Rewşen|Rewşen]] ya [[Navenda Çanda Mezopotamyayê]] de di desteya karê nivîsaran de cih girtiye. Paşê dev ji xebatên muzîkê berdaye û paşê bi dorê di rojnameyên hefteyî yên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]] û [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]] de dixebite. Di rojnameya Welat de bi giranî karê redaksiyonê kiriye. Di derxistina Welatê Me de cih girtiye û bûye berpirsê karê nivîsaran ê pêşîn ê Welatê Me. Paşê bûye gerînendeyê giştî yê heman rojnameyê. Ji ber nivîs û nûçeyên ku di vê rojnameyê de hatine weşandin, li Dadgeha Ewlekariya Dewletê (DGM) ya Stembolê hatiye darizandin û ceza xwariye. Herwiha li heman dadgehê parêziya xwe jî bi zimanê kurdî kiriye û ji ber vê helwesta xwe hatiye girtin û demekê li Girtîgeha Bayrampaşayê ya Stembolê razaye. Farqînî piştî girtina "''Welatê Me''" digel hevalên xwe lê xebitiye rojnameya hefteyî ya bi navê "''Azadiya Welat''" derxistiye û gerînendeyê pêşîn ê weşanê jî dîsan ew e. Piştî ku ji ber neçariyê dev ji karê rojnamegeriyê berdaye, li [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] berdewamî bi karên xwe yên li ser zimanê kurdî daye ku heman xebat û lêkolînên xwe yên der barê ziman de jixwe didomandin. Piştî ku dev ji karê rojnamegeriyê berdide, hemû giraniya xwe dide ser xebat û vekolînên li ser zimanê kurdî. Sê dewr di Desteya Rêveberiyê ya Enstîtuya Kurdî ya Stembolê de cih girtiye. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç e ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005an de hatiye lidarxistin. Di sala 2015an de li [[Zanîngeha Mêrdînê]] di warê zimanê kurdî dest bi xwendina masterê kiriye. Niha Serokê Enstîtuya Kurdî ya Stembolê ye. Gotarên wî di weşanên wekî rojnameyên Welat, Welatê Me, Azadiya Welat, Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên Rewşen, [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] û malperên li ser înternetê [[Rojev]], "Gerdûn, Amidakurd, Amude.com"ê de hatine weşandin. Niha jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. == Zimanê kurdî wekî fermî == Farqînî diyar kiriye ku wî biryar da ku di serdema 28an a parlamenterê de wekî namzet beşdarî hilbijartinê bibe, li ser israra derdora xwe ya nêzîk ku ji xebatên wî yên akademîk haydar bûn. Farqînî gotiye; {{Quote|"Derbarê min de hêviyek hebû, û min biryar da ku li ser daxwaza derdora xwe ya nêzîk bibim namzet, nemaze ji ber xebatên min ên li ser mijarên ziman û zimannasiyê."}} Farqînî diyar kir ku pirsgirêka ku di salên 1990î û destpêka salên 2000î de di tomarên [[Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]] de zimanê kurdî wekî "zimanekî nenas" û piştî 29ê kanûna pêşîn a 2008an wekî "ne-tirkî" tê binavkirin, divê were çareserkirin. Derbarê vê pirsgirêkê de wî gotiye: {{Quote|"[[TRT Kurdî]] li vî welatî weşanê dike. Ger Kurdî zimanekî 'nenas' be, wê demê divê em ji serokê parlamenterê, [[Mustafa Şentop]] bipirsin, TRT Kurdî li gorî kîjan qanûnê weşanê dike? Li Tirkiyeyê zanîngeh û enstîtu hene ku li ser zimanê kurdî dixebitin, bernameyên lîsans û doktorayê pêşkêş dikin. Navê vî zimanî teqez divê were destnîşankirin; ger rastiyek wisa hebe, divê em bi navê wê nêzîkî vê rastiyê bibin."}}Farqînî diyar kir ku ew bi berdewamî bi derdora xwe ya nêzîk re li ser parastina yasayî ya zimanê kurdî nîqaş dike. Wî diyar kir ku ger were hilbijartin, ew ê di serdema parlementoyê ya pêş de li ser mijarên têkildarî zimanê Kurdî bixebite û got, "Ez ê ji bo rakirina bendên sînordar ên di qanûnê de yên derbarê zimanê Kurdî de û afirandina rêziknameyên qanûnî yên têkildar ji bo zimanê Kurdî bixebitim." Zana Farqînî di hilbijartinên 14ê gulanê de ji [[Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan]] bû namzet. Farqînî ku [[Stembol]] û [[Amed]] wekî navçeyên xwe hilbijart. == Berhem == * ''[[Ferhenga Tirkî-Kurdî]]''. [[Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]], 1278 rûpel, Stenbol, 2000 * ''[[Ferhenga Kurdî-Tirkî]]''. Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, 2132 rûpel, Stenbol, 2004 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2008 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa duyem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2009 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa çarem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2010 * Lêker û Rastnivîsîna Wan (Ji Aliyê Binyatî ve), Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê 210 rûpel, Stembol 2019 * Zana Farqînî digel [[Hasan Kaya]] û [[Samî Tan]] broşûreke bi navê "Em Zimanê Kurdî Binasin" amade kiriye. === Werger === * ''[[Mamosteyê Sêyemîn Xanî]]'', ji zimanê tirkî * ''Rastiyên Destana Memê Alan'', ji zimanê tirkî * Xanî û Newroz, ji zimanê tirkî * Xanî û Memzayên Wî; ji zimanê tirkî == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * [http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini Zana Farqînî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911143546/http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini |date=2011-09-11 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1967]] [[Kategorî:Kesên ji Amedê]] [[Kategorî:Zimannasên kurd]] 5xuciakezw8a606ghmpy45th77co6l2 2029949 2029948 2026-05-20T19:52:04Z Kurê Acemî 105128 2029949 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} {{Agahîdank mirov/wîkîdane }} '''Zana Farqînî''' (jdb. sala 1967an li [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]]), nivîskar, wergêr û ferhengdanerekî kurd e. Wî ji bo gelek berhemên girîng bi zimanê kurdî tê naskirin. Zana Farqînî di weşanên wekî rojnameyên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]], [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]], Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên [[Weşanên Rewşen|Rewşen]], [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] hatien weşandin. Îro jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. == Jiyana pêşîn == Zana Farqînî di sala 1967an de li gundê [[Baqûz]]ê ya navçeya [[Farqîn]]ê de jidayik bûye. Ew dibistana seretayî û ya navîn li Farqînê, dibistana amadehiyê û zanîngeh jî li [[Stembol]]ê qedandine. Li [[Zanîngeha Stembolê]] Beşa [[Civaknasî|civaknasiyê]] xwendiye. == Kariyera nivîskariyê == Ew yek ji avakarê [[Koma Çiya]] ye û digel komê kaseta pêşîn a bi navê "Rozerîn" derxistiye. Di kovara [[Weşanên Rewşen|Rewşen]] ya [[Navenda Çanda Mezopotamyayê]] de di desteya karê nivîsaran de cih girtiye. Paşê dev ji xebatên muzîkê berdaye û paşê bi dorê di rojnameyên hefteyî yên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]] û [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]] de dixebite. Di rojnameya Welat de bi giranî karê redaksiyonê kiriye. Di derxistina Welatê Me de cih girtiye û bûye berpirsê karê nivîsaran ê pêşîn ê Welatê Me. Paşê bûye gerînendeyê giştî yê heman rojnameyê. Ji ber nivîs û nûçeyên ku di vê rojnameyê de hatine weşandin, li Dadgeha Ewlekariya Dewletê (DGM) ya Stembolê hatiye darizandin û ceza xwariye. Herwiha li heman dadgehê parêziya xwe jî bi zimanê kurdî kiriye û ji ber vê helwesta xwe hatiye girtin û demekê li Girtîgeha Bayrampaşayê ya Stembolê razaye. Farqînî piştî girtina "''Welatê Me''" digel hevalên xwe lê xebitiye rojnameya hefteyî ya bi navê "''Azadiya Welat''" derxistiye û gerînendeyê pêşîn ê weşanê jî dîsan ew e. Piştî ku ji ber neçariyê dev ji karê rojnamegeriyê berdaye, li [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] berdewamî bi karên xwe yên li ser zimanê kurdî daye ku heman xebat û lêkolînên xwe yên der barê ziman de jixwe didomandin. Piştî ku dev ji karê rojnamegeriyê berdide, hemû giraniya xwe dide ser xebat û vekolînên li ser zimanê kurdî. Sê dewr di Desteya Rêveberiyê ya Enstîtuya Kurdî ya Stembolê de cih girtiye. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç e ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005an de hatiye lidarxistin. Di sala 2015an de li [[Zanîngeha Mêrdînê]] di warê zimanê kurdî dest bi xwendina masterê kiriye. Niha Serokê Enstîtuya Kurdî ya Stembolê ye. Gotarên wî di weşanên wekî rojnameyên Welat, Welatê Me, Azadiya Welat, Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên Rewşen, [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] û malperên li ser înternetê [[Rojev]], "Gerdûn, Amidakurd, Amude.com"ê de hatine weşandin. Niha jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. == Zimanê kurdî wekî fermî == Farqînî diyar kiriye ku wî biryar da ku di serdema 28an a parlamenterê de wekî namzet beşdarî hilbijartinê bibe, li ser israra derdora xwe ya nêzîk ku ji xebatên wî yên akademîk haydar bûn. Farqînî gotiye; {{Quote|"Derbarê min de hêviyek hebû, û min biryar da ku li ser daxwaza derdora xwe ya nêzîk bibim namzet, nemaze ji ber xebatên min ên li ser mijarên ziman û zimannasiyê."}} Farqînî diyar kir ku pirsgirêka ku di salên 1990î û destpêka salên 2000î de di tomarên [[Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]] de zimanê kurdî wekî "zimanekî nenas" û piştî 29ê kanûna pêşîn a 2008an wekî "ne-tirkî" tê binavkirin, divê were çareserkirin. Derbarê vê pirsgirêkê de wî gotiye: {{Quote|"[[TRT Kurdî]] li vî welatî weşanê dike. Ger Kurdî zimanekî 'nenas' be, wê demê divê em ji serokê parlamenterê, [[Mustafa Şentop]] bipirsin, TRT Kurdî li gorî kîjan qanûnê weşanê dike? Li Tirkiyeyê zanîngeh û enstîtu hene ku li ser zimanê kurdî dixebitin, bernameyên lîsans û doktorayê pêşkêş dikin. Navê vî zimanî teqez divê were destnîşankirin; ger rastiyek wisa hebe, divê em bi navê wê nêzîkî vê rastiyê bibin."}}Farqînî diyar kir ku ew bi berdewamî bi derdora xwe ya nêzîk re li ser parastina yasayî ya zimanê kurdî nîqaş dike. Wî diyar kir ku ger were hilbijartin, ew ê di serdema parlementoyê ya pêş de li ser mijarên têkildarî zimanê Kurdî bixebite û got, "Ez ê ji bo rakirina bendên sînordar ên di qanûnê de yên derbarê zimanê Kurdî de û afirandina rêziknameyên qanûnî yên têkildar ji bo zimanê Kurdî bixebitim." Zana Farqînî di hilbijartinên 14ê gulanê de ji [[Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan]] bû namzet. Farqînî ku [[Stembol]] û [[Amed]] wekî navçeyên xwe hilbijart. == Berhem == * ''[[Ferhenga Tirkî-Kurdî]]''. [[Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]], 1278 rûpel, Stenbol, 2000 * ''[[Ferhenga Kurdî-Tirkî]]''. Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, 2132 rûpel, Stenbol, 2004 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2008 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa duyem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2009 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa çarem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2010 * Lêker û Rastnivîsîna Wan (Ji Aliyê Binyatî ve), Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê 210 rûpel, Stembol 2019 * Zana Farqînî digel [[Hasan Kaya]] û [[Samî Tan]] broşûreke bi navê "Em Zimanê Kurdî Binasin" amade kiriye. === Werger === * ''[[Mamosteyê Sêyemîn Xanî]]'', ji zimanê tirkî * ''Rastiyên Destana Memê Alan'', ji zimanê tirkî * Xanî û Newroz, ji zimanê tirkî * Xanî û Memzayên Wî; ji zimanê tirkî == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * [http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini Zana Farqînî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911143546/http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini |date=2011-09-11 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1967]] [[Kategorî:Kesên ji Amedê]] [[Kategorî:Zimannasên kurd]] t5h4ejhutn3ol8dcehk1o5p6lu9h77r 2029950 2029949 2026-05-20T19:52:32Z Kurê Acemî 105128 2029950 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} {{Agahîdank mirov/wîkîdane }} '''Zana Farqînî''' (jdb. sala 1967an li [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]]), nivîskar, wergêr û ferhengdanerekî kurd e. Wî ji bo gelek berhemên girîng bi [[zimanê kurdî]] tê naskirin. Zana Farqînî di weşanên wekî rojnameyên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]], [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]], Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên [[Weşanên Rewşen|Rewşen]], [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] hatien weşandin. Îro jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. == Jiyana pêşîn == Zana Farqînî di sala 1967an de li gundê [[Baqûz]]ê ya navçeya [[Farqîn]]ê de jidayik bûye. Ew dibistana seretayî û ya navîn li Farqînê, dibistana amadehiyê û zanîngeh jî li [[Stembol]]ê qedandine. Li [[Zanîngeha Stembolê]] Beşa [[Civaknasî|civaknasiyê]] xwendiye. == Kariyera nivîskariyê == Ew yek ji avakarê [[Koma Çiya]] ye û digel komê kaseta pêşîn a bi navê "Rozerîn" derxistiye. Di kovara [[Weşanên Rewşen|Rewşen]] ya [[Navenda Çanda Mezopotamyayê]] de di desteya karê nivîsaran de cih girtiye. Paşê dev ji xebatên muzîkê berdaye û paşê bi dorê di rojnameyên hefteyî yên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]] û [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]] de dixebite. Di rojnameya Welat de bi giranî karê redaksiyonê kiriye. Di derxistina Welatê Me de cih girtiye û bûye berpirsê karê nivîsaran ê pêşîn ê Welatê Me. Paşê bûye gerînendeyê giştî yê heman rojnameyê. Ji ber nivîs û nûçeyên ku di vê rojnameyê de hatine weşandin, li Dadgeha Ewlekariya Dewletê (DGM) ya Stembolê hatiye darizandin û ceza xwariye. Herwiha li heman dadgehê parêziya xwe jî bi zimanê kurdî kiriye û ji ber vê helwesta xwe hatiye girtin û demekê li Girtîgeha Bayrampaşayê ya Stembolê razaye. Farqînî piştî girtina "''Welatê Me''" digel hevalên xwe lê xebitiye rojnameya hefteyî ya bi navê "''Azadiya Welat''" derxistiye û gerînendeyê pêşîn ê weşanê jî dîsan ew e. Piştî ku ji ber neçariyê dev ji karê rojnamegeriyê berdaye, li [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] berdewamî bi karên xwe yên li ser zimanê kurdî daye ku heman xebat û lêkolînên xwe yên der barê ziman de jixwe didomandin. Piştî ku dev ji karê rojnamegeriyê berdide, hemû giraniya xwe dide ser xebat û vekolînên li ser zimanê kurdî. Sê dewr di Desteya Rêveberiyê ya Enstîtuya Kurdî ya Stembolê de cih girtiye. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç e ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005an de hatiye lidarxistin. Di sala 2015an de li [[Zanîngeha Mêrdînê]] di warê zimanê kurdî dest bi xwendina masterê kiriye. Niha Serokê Enstîtuya Kurdî ya Stembolê ye. Gotarên wî di weşanên wekî rojnameyên Welat, Welatê Me, Azadiya Welat, Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên Rewşen, [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] û malperên li ser înternetê [[Rojev]], "Gerdûn, Amidakurd, Amude.com"ê de hatine weşandin. Niha jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. == Zimanê kurdî wekî fermî == Farqînî diyar kiriye ku wî biryar da ku di serdema 28an a parlamenterê de wekî namzet beşdarî hilbijartinê bibe, li ser israra derdora xwe ya nêzîk ku ji xebatên wî yên akademîk haydar bûn. Farqînî gotiye; {{Quote|"Derbarê min de hêviyek hebû, û min biryar da ku li ser daxwaza derdora xwe ya nêzîk bibim namzet, nemaze ji ber xebatên min ên li ser mijarên ziman û zimannasiyê."}} Farqînî diyar kir ku pirsgirêka ku di salên 1990î û destpêka salên 2000î de di tomarên [[Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]] de zimanê kurdî wekî "zimanekî nenas" û piştî 29ê kanûna pêşîn a 2008an wekî "ne-tirkî" tê binavkirin, divê were çareserkirin. Derbarê vê pirsgirêkê de wî gotiye: {{Quote|"[[TRT Kurdî]] li vî welatî weşanê dike. Ger Kurdî zimanekî 'nenas' be, wê demê divê em ji serokê parlamenterê, [[Mustafa Şentop]] bipirsin, TRT Kurdî li gorî kîjan qanûnê weşanê dike? Li Tirkiyeyê zanîngeh û enstîtu hene ku li ser zimanê kurdî dixebitin, bernameyên lîsans û doktorayê pêşkêş dikin. Navê vî zimanî teqez divê were destnîşankirin; ger rastiyek wisa hebe, divê em bi navê wê nêzîkî vê rastiyê bibin."}}Farqînî diyar kir ku ew bi berdewamî bi derdora xwe ya nêzîk re li ser parastina yasayî ya zimanê kurdî nîqaş dike. Wî diyar kir ku ger were hilbijartin, ew ê di serdema parlementoyê ya pêş de li ser mijarên têkildarî zimanê Kurdî bixebite û got, "Ez ê ji bo rakirina bendên sînordar ên di qanûnê de yên derbarê zimanê Kurdî de û afirandina rêziknameyên qanûnî yên têkildar ji bo zimanê Kurdî bixebitim." Zana Farqînî di hilbijartinên 14ê gulanê de ji [[Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan]] bû namzet. Farqînî ku [[Stembol]] û [[Amed]] wekî navçeyên xwe hilbijart. == Berhem == * ''[[Ferhenga Tirkî-Kurdî]]''. [[Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]], 1278 rûpel, Stenbol, 2000 * ''[[Ferhenga Kurdî-Tirkî]]''. Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, 2132 rûpel, Stenbol, 2004 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2008 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa duyem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2009 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa çarem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2010 * Lêker û Rastnivîsîna Wan (Ji Aliyê Binyatî ve), Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê 210 rûpel, Stembol 2019 * Zana Farqînî digel [[Hasan Kaya]] û [[Samî Tan]] broşûreke bi navê "Em Zimanê Kurdî Binasin" amade kiriye. === Werger === * ''[[Mamosteyê Sêyemîn Xanî]]'', ji zimanê tirkî * ''Rastiyên Destana Memê Alan'', ji zimanê tirkî * Xanî û Newroz, ji zimanê tirkî * Xanî û Memzayên Wî; ji zimanê tirkî == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * [http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini Zana Farqînî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911143546/http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini |date=2011-09-11 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1967]] [[Kategorî:Kesên ji Amedê]] [[Kategorî:Zimannasên kurd]] 9lnvxfj4t8k1vp7azc6lnlj8qxdxvfw 2029951 2029950 2026-05-20T19:53:59Z Kurê Acemî 105128 2029951 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} {{Agahîdank mirov/wîkîdane }} '''Zana Farqînî''' (jdb. sala 1967an li [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]]), nivîskar, wergêr û ferhengdanerekî kurd e. Wî ji bo gelek berhemên girîng bi [[zimanê kurdî]] tê naskirin. Zana Farqînî di weşanên wekî rojnameyên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]], [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]], Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên [[Weşanên Rewşen|Rewşen]], [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] hatien weşandin. Îro jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. Herwiha wî di [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] de ku niha ji aliyê dewleta tirk hatiye girtin, gelek post girtiye. == Jiyana pêşîn == Zana Farqînî di sala 1967an de li gundê [[Baqûz]]ê ya navçeya [[Farqîn]]ê de jidayik bûye. Ew dibistana seretayî û ya navîn li Farqînê, dibistana amadehiyê û zanîngeh jî li [[Stembol]]ê qedandine. Li [[Zanîngeha Stembolê]] Beşa [[Civaknasî|civaknasiyê]] xwendiye. == Kariyera nivîskariyê == Ew yek ji avakarê [[Koma Çiya]] ye û digel komê kaseta pêşîn a bi navê "Rozerîn" derxistiye. Di kovara [[Weşanên Rewşen|Rewşen]] ya [[Navenda Çanda Mezopotamyayê]] de di desteya karê nivîsaran de cih girtiye. Paşê dev ji xebatên muzîkê berdaye û paşê bi dorê di rojnameyên hefteyî yên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]] û [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]] de dixebite. Di rojnameya Welat de bi giranî karê redaksiyonê kiriye. Di derxistina Welatê Me de cih girtiye û bûye berpirsê karê nivîsaran ê pêşîn ê Welatê Me. Paşê bûye gerînendeyê giştî yê heman rojnameyê. Ji ber nivîs û nûçeyên ku di vê rojnameyê de hatine weşandin, li Dadgeha Ewlekariya Dewletê (DGM) ya Stembolê hatiye darizandin û ceza xwariye. Herwiha li heman dadgehê parêziya xwe jî bi zimanê kurdî kiriye û ji ber vê helwesta xwe hatiye girtin û demekê li Girtîgeha Bayrampaşayê ya Stembolê razaye. Farqînî piştî girtina "''Welatê Me''" digel hevalên xwe lê xebitiye rojnameya hefteyî ya bi navê "''Azadiya Welat''" derxistiye û gerînendeyê pêşîn ê weşanê jî dîsan ew e. Piştî ku ji ber neçariyê dev ji karê rojnamegeriyê berdaye, li [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] berdewamî bi karên xwe yên li ser zimanê kurdî daye ku heman xebat û lêkolînên xwe yên der barê ziman de jixwe didomandin. Piştî ku dev ji karê rojnamegeriyê berdide, hemû giraniya xwe dide ser xebat û vekolînên li ser zimanê kurdî. Sê dewr di Desteya Rêveberiyê ya Enstîtuya Kurdî ya Stembolê de cih girtiye. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç e ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005an de hatiye lidarxistin. Di sala 2015an de li [[Zanîngeha Mêrdînê]] di warê zimanê kurdî dest bi xwendina masterê kiriye. Niha Serokê Enstîtuya Kurdî ya Stembolê ye. Gotarên wî di weşanên wekî rojnameyên Welat, Welatê Me, Azadiya Welat, Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên Rewşen, [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] û malperên li ser înternetê [[Rojev]], "Gerdûn, Amidakurd, Amude.com"ê de hatine weşandin. Niha jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. == Zimanê kurdî wekî fermî == Farqînî diyar kiriye ku wî biryar da ku di serdema 28an a parlamenterê de wekî namzet beşdarî hilbijartinê bibe, li ser israra derdora xwe ya nêzîk ku ji xebatên wî yên akademîk haydar bûn. Farqînî gotiye; {{Quote|"Derbarê min de hêviyek hebû, û min biryar da ku li ser daxwaza derdora xwe ya nêzîk bibim namzet, nemaze ji ber xebatên min ên li ser mijarên ziman û zimannasiyê."}} Farqînî diyar kir ku pirsgirêka ku di salên 1990î û destpêka salên 2000î de di tomarên [[Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]] de zimanê kurdî wekî "zimanekî nenas" û piştî 29ê kanûna pêşîn a 2008an wekî "ne-tirkî" tê binavkirin, divê were çareserkirin. Derbarê vê pirsgirêkê de wî gotiye: {{Quote|"[[TRT Kurdî]] li vî welatî weşanê dike. Ger Kurdî zimanekî 'nenas' be, wê demê divê em ji serokê parlamenterê, [[Mustafa Şentop]] bipirsin, TRT Kurdî li gorî kîjan qanûnê weşanê dike? Li Tirkiyeyê zanîngeh û enstîtu hene ku li ser zimanê kurdî dixebitin, bernameyên lîsans û doktorayê pêşkêş dikin. Navê vî zimanî teqez divê were destnîşankirin; ger rastiyek wisa hebe, divê em bi navê wê nêzîkî vê rastiyê bibin."}}Farqînî diyar kir ku ew bi berdewamî bi derdora xwe ya nêzîk re li ser parastina yasayî ya zimanê kurdî nîqaş dike. Wî diyar kir ku ger were hilbijartin, ew ê di serdema parlementoyê ya pêş de li ser mijarên têkildarî zimanê Kurdî bixebite û got, "Ez ê ji bo rakirina bendên sînordar ên di qanûnê de yên derbarê zimanê Kurdî de û afirandina rêziknameyên qanûnî yên têkildar ji bo zimanê Kurdî bixebitim." Zana Farqînî di hilbijartinên 14ê gulanê de ji [[Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan]] bû namzet. Farqînî ku [[Stembol]] û [[Amed]] wekî navçeyên xwe hilbijart. == Berhem == * ''[[Ferhenga Tirkî-Kurdî]]''. [[Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]], 1278 rûpel, Stenbol, 2000 * ''[[Ferhenga Kurdî-Tirkî]]''. Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, 2132 rûpel, Stenbol, 2004 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2008 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa duyem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2009 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa çarem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2010 * Lêker û Rastnivîsîna Wan (Ji Aliyê Binyatî ve), Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê 210 rûpel, Stembol 2019 * Zana Farqînî digel [[Hasan Kaya]] û [[Samî Tan]] broşûreke bi navê "Em Zimanê Kurdî Binasin" amade kiriye. === Werger === * ''[[Mamosteyê Sêyemîn Xanî]]'', ji zimanê tirkî * ''Rastiyên Destana Memê Alan'', ji zimanê tirkî * Xanî û Newroz, ji zimanê tirkî * Xanî û Memzayên Wî; ji zimanê tirkî == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * [http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini Zana Farqînî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911143546/http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini |date=2011-09-11 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1967]] [[Kategorî:Kesên ji Amedê]] [[Kategorî:Zimannasên kurd]] aaaprtllcofqer3xs2811rx1yduzabs 2029953 2029951 2026-05-20T19:55:19Z Kurê Acemî 105128 2029953 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} {{Agahîdank mirov/wîkîdane }} '''Zana Farqînî''' (jdb. sala 1967an li [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]]), nivîskar, wergêr û ferhengdanerekî kurd e. Wî ji bo gelek berhemên girîng bi [[zimanê kurdî]] tê naskirin. Zana Farqînî di weşanên wekî rojnameyên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]], [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]], Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên [[Weşanên Rewşen|Rewşen]], [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] hatien weşandin. Îro jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. Herwiha wî di [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] de ku niha ji aliyê dewleta tirk hatiye girtin, gelek post girtiye. == Jiyana pêşîn == Zana Farqînî di sala 1967an de li gundê [[Baqûz]]ê ya navçeya [[Farqîn]]ê de jidayik bûye. Ew dibistana seretayî û ya navîn li Farqînê, dibistana amadehiyê û zanîngeh jî li [[Stembol]]ê qedandine. Li [[Zanîngeha Stembolê]] Beşa [[Civaknasî|civaknasiyê]] xwendiye. == Kariyera nivîskariyê == Ew yek ji avakarê [[Koma Çiya]] ye û digel komê kaseta pêşîn a bi navê "Rozerîn" derxistiye. Di kovara [[Weşanên Rewşen|Rewşen]] ya [[Navenda Çanda Mezopotamyayê]] de di desteya karê nivîsaran de cih girtiye. Paşê dev ji xebatên muzîkê berdaye û paşê bi dorê di rojnameyên hefteyî yên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]] û [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]] de dixebite. Di rojnameya Welat de bi giranî karê redaksiyonê kiriye. Di derxistina Welatê Me de cih girtiye û bûye berpirsê karê nivîsaran ê pêşîn ê Welatê Me. Paşê bûye gerînendeyê giştî yê heman rojnameyê. Ji ber nivîs û nûçeyên ku di vê rojnameyê de hatine weşandin, li Dadgeha Ewlekariya Dewletê (DGM) ya Stembolê hatiye darizandin û ceza xwariye. Herwiha li heman dadgehê parêziya xwe jî bi zimanê kurdî kiriye û ji ber vê helwesta xwe hatiye girtin û demekê li Girtîgeha Bayrampaşayê ya Stembolê razaye. Farqînî piştî girtina "''Welatê Me''" digel hevalên xwe lê xebitiye rojnameya hefteyî ya bi navê "''Azadiya Welat''" derxistiye û gerînendeyê pêşîn ê weşanê jî dîsan ew e. Piştî ku ji ber neçariyê dev ji karê rojnamegeriyê berdaye, li [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] berdewamî bi karên xwe yên li ser zimanê kurdî daye ku heman xebat û lêkolînên xwe yên der barê ziman de jixwe didomandin. Piştî ku dev ji karê rojnamegeriyê berdide, hemû giraniya xwe dide ser xebat û vekolînên li ser zimanê kurdî. Sê dewr di Desteya Rêveberiyê ya Enstîtuya Kurdî ya Stembolê de cih girtiye. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç e ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005an de hatiye lidarxistin. Di sala 2015an de li [[Zanîngeha Mêrdînê]] di warê zimanê kurdî dest bi xwendina masterê kiriye. Niha Serokê Enstîtuya Kurdî ya Stembolê ye. Gotarên wî di weşanên wekî rojnameyên Welat, Welatê Me, Azadiya Welat, Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên Rewşen, [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] û malperên li ser înternetê [[Rojev]], "Gerdûn, Amidakurd, Amude.com"ê de hatine weşandin. Niha jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. == Zimanê kurdî wekî fermî == Farqînî diyar kiriye ku wî biryar da ku di serdema 28an a parlamenterê de wekî namzet beşdarî hilbijartinê bibe, li ser israra derdora xwe ya nêzîk ku ji xebatên wî yên akademîk haydar bûn. Farqînî gotiye; {{Quote|"Derbarê min de hêviyek hebû, û min biryar da ku li ser daxwaza derdora xwe ya nêzîk bibim namzet, nemaze ji ber xebatên min ên li ser mijarên ziman û zimannasiyê."}} Farqînî diyar kir ku pirsgirêka ku di salên 1990î û destpêka salên 2000î de di tomarên [[Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]] de zimanê kurdî wekî "zimanekî nenas" û piştî 29ê kanûna pêşîn a 2008an wekî "ne-tirkî" tê binavkirin, divê were çareserkirin. Derbarê vê pirsgirêkê de wî gotiye: {{Quote|"[[TRT Kurdî]] li vî welatî weşanê dike. Ger Kurdî zimanekî 'nenas' be, wê demê divê em ji serokê parlamenterê, [[Mustafa Şentop]] bipirsin, TRT Kurdî li gorî kîjan qanûnê weşanê dike? Li Tirkiyeyê zanîngeh û enstîtu hene ku li ser zimanê kurdî dixebitin, bernameyên lîsans û doktorayê pêşkêş dikin. Navê vî zimanî teqez divê were destnîşankirin; ger rastiyek wisa hebe, divê em bi navê wê nêzîkî vê rastiyê bibin."}}Farqînî diyar kir ku ew bi berdewamî bi derdora xwe ya nêzîk re li ser parastina yasayî ya zimanê kurdî nîqaş dike. Wî diyar kir ku ger were hilbijartin, ew ê di serdema parlementoyê ya pêş de li ser mijarên têkildarî zimanê Kurdî bixebite û got, "Ez ê ji bo rakirina bendên sînordar ên di qanûnê de yên derbarê zimanê Kurdî de û afirandina rêziknameyên qanûnî yên têkildar ji bo zimanê Kurdî bixebitim." Zana Farqînî di hilbijartinên 14ê gulanê de ji [[Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan]] bû namzet. Farqînî [[Stembol]] û [[Amed]] wekî navçeyên xwe hilbijart. == Berhem == * ''[[Ferhenga Tirkî-Kurdî]]''. [[Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]], 1278 rûpel, Stenbol, 2000 * ''[[Ferhenga Kurdî-Tirkî]]''. Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, 2132 rûpel, Stenbol, 2004 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2008 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa duyem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2009 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa çarem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2010 * Lêker û Rastnivîsîna Wan (Ji Aliyê Binyatî ve), Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê 210 rûpel, Stembol 2019 * Zana Farqînî digel [[Hasan Kaya]] û [[Samî Tan]] broşûreke bi navê "Em Zimanê Kurdî Binasin" amade kiriye. === Werger === * ''[[Mamosteyê Sêyemîn Xanî]]'', ji zimanê tirkî * ''Rastiyên Destana Memê Alan'', ji zimanê tirkî * Xanî û Newroz, ji zimanê tirkî * Xanî û Memzayên Wî; ji zimanê tirkî == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * [http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini Zana Farqînî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911143546/http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini |date=2011-09-11 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1967]] [[Kategorî:Kesên ji Amedê]] [[Kategorî:Zimannasên kurd]] 1dfstv43w06yovzp8m6kjxtyc47wxwl 2029954 2029953 2026-05-20T19:56:08Z Kurê Acemî 105128 2029954 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} {{Agahîdank mirov/wîkîdane }} '''Zana Farqînî''' (jdb. sala 1967an li [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]]), nivîskar, wergêr û ferhengdanerekî kurd e. Wî ji bo gelek berhemên girîng bi [[zimanê kurdî]] tê naskirin. Zana Farqînî di weşanên wekî rojnameyên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]], [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]], Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên [[Weşanên Rewşen|Rewşen]], [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] hatien weşandin. Îro jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. Herwiha wî di [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] de ku niha ji aliyê dewleta tirk hatiye girtin, gelek post girtiye. == Jiyana pêşîn == Zana Farqînî di sala 1967an de li gundê [[Baqûz]]ê ya navçeya [[Farqîn]]ê de jidayik bûye. Ew dibistana seretayî û ya navîn li Farqînê, dibistana amadehiyê û zanîngeh jî li [[Stembol]]ê qedandine. Li [[Zanîngeha Stembolê]] Beşa [[Civaknasî|civaknasiyê]] xwendiye. == Kariyera nivîskariyê == Ew yek ji avakarê [[Koma Çiya]] ye û digel komê kaseta pêşîn a bi navê "Rozerîn" derxistiye. Di kovara [[Weşanên Rewşen|Rewşen]] ya [[Navenda Çanda Mezopotamyayê]] de di desteya karê nivîsaran de cih girtiye. Paşê dev ji xebatên muzîkê berdaye û paşê bi dorê di rojnameyên hefteyî yên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]] û [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]] de dixebite. Di rojnameya Welat de bi giranî karê redaksiyonê kiriye. Di derxistina Welatê Me de cih girtiye û bûye berpirsê karê nivîsaran ê pêşîn ê Welatê Me. Paşê bûye gerînendeyê giştî yê heman rojnameyê. Ji ber nivîs û nûçeyên ku di vê rojnameyê de hatine weşandin, li Dadgeha Ewlekariya Dewletê (DGM) ya Stembolê hatiye darizandin û ceza xwariye. Herwiha li heman dadgehê parêziya xwe jî bi zimanê kurdî kiriye û ji ber vê helwesta xwe hatiye girtin û demekê li Girtîgeha Bayrampaşayê ya Stembolê razaye. Farqînî piştî girtina "''Welatê Me''" digel hevalên xwe lê xebitiye rojnameya hefteyî ya bi navê "''Azadiya Welat''" derxistiye û gerînendeyê pêşîn ê weşanê jî dîsan ew e. Piştî ku ji ber neçariyê dev ji karê rojnamegeriyê berdaye, li [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] berdewamî bi karên xwe yên li ser zimanê kurdî daye ku heman xebat û lêkolînên xwe yên der barê ziman de jixwe didomandin. Piştî ku dev ji karê rojnamegeriyê berdide, hemû giraniya xwe dide ser xebat û vekolînên li ser zimanê kurdî. Sê dewr di Desteya Rêveberiyê ya Enstîtuya Kurdî ya Stembolê de cih girtiye. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç e ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005an de hatiye lidarxistin. Di sala 2015an de li [[Zanîngeha Mêrdînê]] di warê zimanê kurdî dest bi xwendina masterê kiriye. Niha Serokê Enstîtuya Kurdî ya Stembolê ye. Gotarên wî di weşanên wekî rojnameyên Welat, Welatê Me, Azadiya Welat, Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên Rewşen, [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] û malperên li ser înternetê [[Rojev]], "Gerdûn, Amidakurd, Amude.com"ê de hatine weşandin. Niha jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. == Zimanê kurdî wekî fermî == Farqînî diyar kiriye ku wî biryar da ku di serdema 28an a parlamenterê de wekî namzet beşdarî hilbijartinê bibe, li ser israra derdora xwe ya nêzîk ku ji xebatên wî yên akademîk haydar bûn. Farqînî gotiye;<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://bianet.org/haber/aday-adayi-zana-farqini-kurtcenin-mecliste-adinin-konmasi-gerekiyor-276386 |sernav=Aday adayı Zana Farqînî: Kürtçenin Mecliste adının konması gerekiyor |malper=bianet.org |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> {{Quote|"Derbarê min de hêviyek hebû, û min biryar da ku li ser daxwaza derdora xwe ya nêzîk bibim namzet, nemaze ji ber xebatên min ên li ser mijarên ziman û zimannasiyê."}} Farqînî diyar kir ku pirsgirêka ku di salên 1990î û destpêka salên 2000î de di tomarên [[Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]] de zimanê kurdî wekî "zimanekî nenas" û piştî 29ê kanûna pêşîn a 2008an wekî "ne-tirkî" tê binavkirin, divê were çareserkirin. Derbarê vê pirsgirêkê de wî gotiye:<ref name=":0" /> {{Quote|"[[TRT Kurdî]] li vî welatî weşanê dike. Ger Kurdî zimanekî 'nenas' be, wê demê divê em ji serokê parlamenterê, [[Mustafa Şentop]] bipirsin, TRT Kurdî li gorî kîjan qanûnê weşanê dike? Li Tirkiyeyê zanîngeh û enstîtu hene ku li ser zimanê kurdî dixebitin, bernameyên lîsans û doktorayê pêşkêş dikin. Navê vî zimanî teqez divê were destnîşankirin; ger rastiyek wisa hebe, divê em bi navê wê nêzîkî vê rastiyê bibin."}}Farqînî diyar kir ku ew bi berdewamî bi derdora xwe ya nêzîk re li ser parastina yasayî ya zimanê kurdî nîqaş dike. Wî diyar kir ku ger were hilbijartin, ew ê di serdema parlementoyê ya pêş de li ser mijarên têkildarî zimanê Kurdî bixebite û got, "Ez ê ji bo rakirina bendên sînordar ên di qanûnê de yên derbarê zimanê Kurdî de û afirandina rêziknameyên qanûnî yên têkildar ji bo zimanê Kurdî bixebitim."<ref name=":0" /> Zana Farqînî di hilbijartinên 14ê gulanê de ji [[Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan]] bû namzet. Farqînî [[Stembol]] û [[Amed]] wekî navçeyên xwe hilbijart. == Berhem == * ''[[Ferhenga Tirkî-Kurdî]]''. [[Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]], 1278 rûpel, Stenbol, 2000 * ''[[Ferhenga Kurdî-Tirkî]]''. Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, 2132 rûpel, Stenbol, 2004 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2008 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa duyem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2009 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa çarem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2010 * Lêker û Rastnivîsîna Wan (Ji Aliyê Binyatî ve), Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê 210 rûpel, Stembol 2019 * Zana Farqînî digel [[Hasan Kaya]] û [[Samî Tan]] broşûreke bi navê "Em Zimanê Kurdî Binasin" amade kiriye. === Werger === * ''[[Mamosteyê Sêyemîn Xanî]]'', ji zimanê tirkî * ''Rastiyên Destana Memê Alan'', ji zimanê tirkî * Xanî û Newroz, ji zimanê tirkî * Xanî û Memzayên Wî; ji zimanê tirkî == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * [http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini Zana Farqînî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911143546/http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini |date=2011-09-11 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1967]] [[Kategorî:Kesên ji Amedê]] [[Kategorî:Zimannasên kurd]] 4hedrslhi6dfqakyedvfy4qxfabtyen 2029955 2029954 2026-05-20T19:57:35Z Kurê Acemî 105128 2029955 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} {{Agahîdank mirov/wîkîdane }} '''Zana Farqînî''' (jdb. sala 1967an li [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]]), nivîskar, wergêr û ferhengdanerekî kurd e. Wî ji bo gelek berhemên girîng bi [[zimanê kurdî]] tê naskirin. Zana Farqînî di weşanên wekî rojnameyên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]], [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]], Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên [[Weşanên Rewşen|Rewşen]], [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] hatien weşandin. Îro jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. Herwiha wî di [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] de ku niha ji aliyê dewleta tirk hatiye girtin, gelek post girtiye. == Jiyana pêşîn == Zana Farqînî di sala 1967an de li gundê [[Baqûz]]ê ya navçeya [[Farqîn]]ê de jidayik bûye. Ew dibistana seretayî û ya navîn li Farqînê, dibistana amadehiyê û zanîngeh jî li [[Stembol]]ê qedandine. Li [[Zanîngeha Stembolê]] Beşa [[Civaknasî|civaknasiyê]] xwendiye. == Kariyera nivîskariyê == Ew yek ji avakarê [[Koma Çiya]] ye û digel komê kaseta pêşîn a bi navê "Rozerîn" derxistiye. Di kovara [[Weşanên Rewşen|Rewşen]] ya [[Navenda Çanda Mezopotamyayê]] de di desteya karê nivîsaran de cih girtiye. Paşê dev ji xebatên muzîkê berdaye û paşê bi dorê di rojnameyên hefteyî yên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]] û [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]] de dixebite. Di rojnameya Welat de bi giranî karê redaksiyonê kiriye. Di derxistina Welatê Me de cih girtiye û bûye berpirsê karê nivîsaran ê pêşîn ê Welatê Me. Paşê bûye gerînendeyê giştî yê heman rojnameyê. Ji ber nivîs û nûçeyên ku di vê rojnameyê de hatine weşandin, li Dadgeha Ewlekariya Dewletê (DGM) ya Stembolê hatiye darizandin û ceza xwariye. Herwiha li heman dadgehê parêziya xwe jî bi zimanê kurdî kiriye û ji ber vê helwesta xwe hatiye girtin û demekê li Girtîgeha Bayrampaşayê ya Stembolê razaye. Farqînî piştî girtina "''Welatê Me''" digel hevalên xwe lê xebitiye rojnameya hefteyî ya bi navê "''Azadiya Welat''" derxistiye û gerînendeyê pêşîn ê weşanê jî dîsan ew e. Piştî ku ji ber neçariyê dev ji karê rojnamegeriyê berdaye, li [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] berdewamî bi karên xwe yên li ser zimanê kurdî daye ku heman xebat û lêkolînên xwe yên der barê ziman de jixwe didomandin. Piştî ku dev ji karê rojnamegeriyê berdide, hemû giraniya xwe dide ser xebat û vekolînên li ser zimanê kurdî. Sê dewr di Desteya Rêveberiyê ya Enstîtuya Kurdî ya Stembolê de cih girtiye. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç e ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005an de hatiye lidarxistin. Di sala 2015an de li [[Zanîngeha Mêrdînê]] di warê zimanê kurdî dest bi xwendina masterê kiriye. Niha Serokê Enstîtuya Kurdî ya Stembolê ye. Gotarên wî di weşanên wekî rojnameyên Welat, Welatê Me, Azadiya Welat, Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên Rewşen, [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] û malperên li ser înternetê [[Rojev]], "Gerdûn, Amidakurd, Amude.com"ê de hatine weşandin. Niha jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. == Zimanê kurdî wekî fermî == Farqînî diyar kiriye ku wî biryar da ku di serdema 28an a parlamenterê de wekî namzet beşdarî hilbijartinê bibe, li ser israra derdora xwe ya nêzîk ku ji xebatên wî yên akademîk haydar bûn. Farqînî gotiye;<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://bianet.org/haber/aday-adayi-zana-farqini-kurtcenin-mecliste-adinin-konmasi-gerekiyor-276386 |sernav=Aday adayı Zana Farqînî: Kürtçenin Mecliste adının konması gerekiyor |malper=bianet.org |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> {{Quote|"Derbarê min de hêviyek hebû, û min biryar da ku li ser daxwaza derdora xwe ya nêzîk bibim namzet, nemaze ji ber xebatên min ên li ser mijarên ziman û zimannasiyê."}} Farqînî diyar kir ku pirsgirêka ku di salên 1990î û destpêka salên 2000î de di tomarên [[Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]] de zimanê kurdî wekî "zimanekî nenas" û piştî 29ê kanûna pêşîn a 2008an wekî "ne-tirkî" tê binavkirin, divê were çareserkirin. Derbarê vê pirsgirêkê de wî gotiye:<ref name=":0" /> {{Quote|"[[TRT Kurdî]] li vî welatî weşanê dike. Ger Kurdî zimanekî 'nenas' be, wê demê divê em ji serokê parlamenterê, [[Mustafa Şentop]] bipirsin, TRT Kurdî li gorî kîjan qanûnê weşanê dike? Li Tirkiyeyê zanîngeh û enstîtu hene ku li ser zimanê kurdî dixebitin, bernameyên lîsans û doktorayê pêşkêş dikin. Navê vî zimanî teqez divê were destnîşankirin; ger rastiyek wisa hebe, divê em bi navê wê nêzîkî vê rastiyê bibin."}}Farqînî diyar kir ku ew bi berdewamî bi derdora xwe ya nêzîk re li ser parastina yasayî ya zimanê kurdî nîqaş dike. Wî diyar kir ku ger were hilbijartin, ew ê di serdema parlementoyê ya pêş de li ser mijarên têkildarî zimanê Kurdî bixebite û got, "Ez ê ji bo rakirina bendên sînordar ên di qanûnê de yên derbarê zimanê Kurdî de û afirandina rêziknameyên qanûnî yên têkildar ji bo zimanê Kurdî bixebitim."<ref name=":0" /> Zana Farqînî di hilbijartinên 14ê gulanê de ji [[Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan]] bû namzet. Farqînî [[Stembol]] û [[Amed]] wekî navçeyên xwe hilbijart.<ref>{{Jêder-malper |url=https://amidahaber.com/politika/yesil-sol-zana-farqiniyi-aday-gostermedi-tepki-yagdi-2210h |sernav=Yeşil Sol Zana Farqinî’yi aday göstermedi, tepki yağdı |malper=Amida Haber |tarîx=2023-04-10 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> == Berhem == * ''[[Ferhenga Tirkî-Kurdî]]''. [[Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]], 1278 rûpel, Stenbol, 2000 * ''[[Ferhenga Kurdî-Tirkî]]''. Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, 2132 rûpel, Stenbol, 2004 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2008 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa duyem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2009 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa çarem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2010 * Lêker û Rastnivîsîna Wan (Ji Aliyê Binyatî ve), Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê 210 rûpel, Stembol 2019 * Zana Farqînî digel [[Hasan Kaya]] û [[Samî Tan]] broşûreke bi navê "Em Zimanê Kurdî Binasin" amade kiriye. === Werger === * ''[[Mamosteyê Sêyemîn Xanî]]'', ji zimanê tirkî * ''Rastiyên Destana Memê Alan'', ji zimanê tirkî * Xanî û Newroz, ji zimanê tirkî * Xanî û Memzayên Wî; ji zimanê tirkî == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * [http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini Zana Farqînî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911143546/http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini |date=2011-09-11 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1967]] [[Kategorî:Kesên ji Amedê]] [[Kategorî:Zimannasên kurd]] ihx7olrncemvf48rx2zp29c8cgns1r0 2029957 2029955 2026-05-20T19:58:43Z Kurê Acemî 105128 2029957 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} {{Agahîdank mirov/wîkîdane | cihê_jidayikbûnê = [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]], [[Bakurê Kurdistanê]] }} '''Zana Farqînî''' (jdb. sala 1967an li [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]]), nivîskar, wergêr û ferhengdanerekî kurd e. Wî ji bo gelek berhemên girîng bi [[zimanê kurdî]] tê naskirin. Zana Farqînî di weşanên wekî rojnameyên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]], [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]], Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên [[Weşanên Rewşen|Rewşen]], [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] hatien weşandin. Îro jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. Herwiha wî di [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] de ku niha ji aliyê dewleta tirk hatiye girtin, gelek post girtiye. == Jiyana pêşîn == Zana Farqînî di sala 1967an de li gundê [[Baqûz]]ê ya navçeya [[Farqîn]]ê de jidayik bûye. Ew dibistana seretayî û ya navîn li Farqînê, dibistana amadehiyê û zanîngeh jî li [[Stembol]]ê qedandine. Li [[Zanîngeha Stembolê]] Beşa [[Civaknasî|civaknasiyê]] xwendiye. == Kariyera nivîskariyê == Ew yek ji avakarê [[Koma Çiya]] ye û digel komê kaseta pêşîn a bi navê "Rozerîn" derxistiye. Di kovara [[Weşanên Rewşen|Rewşen]] ya [[Navenda Çanda Mezopotamyayê]] de di desteya karê nivîsaran de cih girtiye. Paşê dev ji xebatên muzîkê berdaye û paşê bi dorê di rojnameyên hefteyî yên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]] û [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]] de dixebite. Di rojnameya Welat de bi giranî karê redaksiyonê kiriye. Di derxistina Welatê Me de cih girtiye û bûye berpirsê karê nivîsaran ê pêşîn ê Welatê Me. Paşê bûye gerînendeyê giştî yê heman rojnameyê. Ji ber nivîs û nûçeyên ku di vê rojnameyê de hatine weşandin, li Dadgeha Ewlekariya Dewletê (DGM) ya Stembolê hatiye darizandin û ceza xwariye. Herwiha li heman dadgehê parêziya xwe jî bi zimanê kurdî kiriye û ji ber vê helwesta xwe hatiye girtin û demekê li Girtîgeha Bayrampaşayê ya Stembolê razaye. Farqînî piştî girtina "''Welatê Me''" digel hevalên xwe lê xebitiye rojnameya hefteyî ya bi navê "''Azadiya Welat''" derxistiye û gerînendeyê pêşîn ê weşanê jî dîsan ew e. Piştî ku ji ber neçariyê dev ji karê rojnamegeriyê berdaye, li [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] berdewamî bi karên xwe yên li ser zimanê kurdî daye ku heman xebat û lêkolînên xwe yên der barê ziman de jixwe didomandin. Piştî ku dev ji karê rojnamegeriyê berdide, hemû giraniya xwe dide ser xebat û vekolînên li ser zimanê kurdî. Sê dewr di Desteya Rêveberiyê ya Enstîtuya Kurdî ya Stembolê de cih girtiye. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç e ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005an de hatiye lidarxistin. Di sala 2015an de li [[Zanîngeha Mêrdînê]] di warê zimanê kurdî dest bi xwendina masterê kiriye. Niha Serokê Enstîtuya Kurdî ya Stembolê ye. Gotarên wî di weşanên wekî rojnameyên Welat, Welatê Me, Azadiya Welat, Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên Rewşen, [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] û malperên li ser înternetê [[Rojev]], "Gerdûn, Amidakurd, Amude.com"ê de hatine weşandin. Niha jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. == Zimanê kurdî wekî fermî == Farqînî diyar kiriye ku wî biryar da ku di serdema 28an a parlamenterê de wekî namzet beşdarî hilbijartinê bibe, li ser israra derdora xwe ya nêzîk ku ji xebatên wî yên akademîk haydar bûn. Farqînî gotiye;<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://bianet.org/haber/aday-adayi-zana-farqini-kurtcenin-mecliste-adinin-konmasi-gerekiyor-276386 |sernav=Aday adayı Zana Farqînî: Kürtçenin Mecliste adının konması gerekiyor |malper=bianet.org |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> {{Quote|"Derbarê min de hêviyek hebû, û min biryar da ku li ser daxwaza derdora xwe ya nêzîk bibim namzet, nemaze ji ber xebatên min ên li ser mijarên ziman û zimannasiyê."}} Farqînî diyar kir ku pirsgirêka ku di salên 1990î û destpêka salên 2000î de di tomarên [[Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]] de zimanê kurdî wekî "zimanekî nenas" û piştî 29ê kanûna pêşîn a 2008an wekî "ne-tirkî" tê binavkirin, divê were çareserkirin. Derbarê vê pirsgirêkê de wî gotiye:<ref name=":0" /> {{Quote|"[[TRT Kurdî]] li vî welatî weşanê dike. Ger Kurdî zimanekî 'nenas' be, wê demê divê em ji serokê parlamenterê, [[Mustafa Şentop]] bipirsin, TRT Kurdî li gorî kîjan qanûnê weşanê dike? Li Tirkiyeyê zanîngeh û enstîtu hene ku li ser zimanê kurdî dixebitin, bernameyên lîsans û doktorayê pêşkêş dikin. Navê vî zimanî teqez divê were destnîşankirin; ger rastiyek wisa hebe, divê em bi navê wê nêzîkî vê rastiyê bibin."}}Farqînî diyar kir ku ew bi berdewamî bi derdora xwe ya nêzîk re li ser parastina yasayî ya zimanê kurdî nîqaş dike. Wî diyar kir ku ger were hilbijartin, ew ê di serdema parlementoyê ya pêş de li ser mijarên têkildarî zimanê Kurdî bixebite û got, "Ez ê ji bo rakirina bendên sînordar ên di qanûnê de yên derbarê zimanê Kurdî de û afirandina rêziknameyên qanûnî yên têkildar ji bo zimanê Kurdî bixebitim."<ref name=":0" /> Zana Farqînî di hilbijartinên 14ê gulanê de ji [[Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan]] bû namzet. Farqînî [[Stembol]] û [[Amed]] wekî navçeyên xwe hilbijart.<ref>{{Jêder-malper |url=https://amidahaber.com/politika/yesil-sol-zana-farqiniyi-aday-gostermedi-tepki-yagdi-2210h |sernav=Yeşil Sol Zana Farqinî’yi aday göstermedi, tepki yağdı |malper=Amida Haber |tarîx=2023-04-10 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> == Berhem == * ''[[Ferhenga Tirkî-Kurdî]]''. [[Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]], 1278 rûpel, Stenbol, 2000 * ''[[Ferhenga Kurdî-Tirkî]]''. Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, 2132 rûpel, Stenbol, 2004 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2008 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa duyem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2009 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa çarem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2010 * Lêker û Rastnivîsîna Wan (Ji Aliyê Binyatî ve), Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê 210 rûpel, Stembol 2019 * Zana Farqînî digel [[Hasan Kaya]] û [[Samî Tan]] broşûreke bi navê "Em Zimanê Kurdî Binasin" amade kiriye. === Werger === * ''[[Mamosteyê Sêyemîn Xanî]]'', ji zimanê tirkî * ''Rastiyên Destana Memê Alan'', ji zimanê tirkî * Xanî û Newroz, ji zimanê tirkî * Xanî û Memzayên Wî; ji zimanê tirkî == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * [http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini Zana Farqînî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911143546/http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini |date=2011-09-11 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1967]] [[Kategorî:Kesên ji Amedê]] [[Kategorî:Zimannasên kurd]] j4y01kq6l039k08upmz1z2o444erey9 2029959 2029957 2026-05-20T20:00:26Z Kurê Acemî 105128 2029959 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} {{Agahîdank mirov/wîkîdane | cihê_jidayikbûnê = [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]], [[Bakurê Kurdistanê]] }} '''Zana Farqînî''' (jdb. sala 1967an li [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]]), nivîskar, wergêr û ferhengdanerekî kurd e. Wî ji bo gelek berhemên girîng bi [[zimanê kurdî]] tê naskirin. Zana Farqînî di weşanên wekî rojnameyên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]], [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]], Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên [[Weşanên Rewşen|Rewşen]], [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] hatien weşandin. Îro jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. Herwiha wî di [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] de ku niha ji aliyê dewleta tirk hatiye girtin, gelek post girtiye. == Jiyana pêşîn == Zana Farqînî di sala 1967an de li gundê [[Baqûz]]ê ya navçeya [[Farqîn]]ê de jidayik bûye. Ew dibistana seretayî û ya navîn li Farqînê, dibistana amadehiyê û zanîngeh jî li [[Stembol]]ê qedandine. Li [[Zanîngeha Stembolê]] Beşa [[Civaknasî|civaknasiyê]] xwendiye. == Kariyera nivîskariyê == Ew yek ji avakarê [[Koma Çiya]] ye û digel komê kaseta pêşîn a bi navê "Rozerîn" derxistiye. Di kovara [[Weşanên Rewşen|Rewşen]] ya [[Navenda Çanda Mezopotamyayê]] de di desteya karê nivîsaran de cih girtiye. Paşê dev ji xebatên muzîkê berdaye û paşê bi dorê di rojnameyên hefteyî yên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]] û [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]] de dixebite. Di rojnameya Welat de bi giranî karê redaksiyonê kiriye. Di derxistina Welatê Me de cih girtiye û bûye berpirsê karê nivîsaran ê pêşîn ê Welatê Me. Paşê bûye gerînendeyê giştî yê heman rojnameyê. Ji ber nivîs û nûçeyên ku di vê rojnameyê de hatine weşandin, li Dadgeha Ewlekariya Dewletê (DGM) ya Stembolê hatiye darizandin û ceza xwariye. Herwiha li heman dadgehê parêziya xwe jî bi zimanê kurdî kiriye û ji ber vê helwesta xwe hatiye girtin û demekê li Girtîgeha Bayrampaşayê ya Stembolê razaye. Farqînî piştî girtina "''Welatê Me''" digel hevalên xwe lê xebitiye rojnameya hefteyî ya bi navê "''Azadiya Welat''" derxistiye û gerînendeyê pêşîn ê weşanê jî dîsan ew e. Piştî ku ji ber neçariyê dev ji karê rojnamegeriyê berdaye, li [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] berdewamî bi karên xwe yên li ser zimanê kurdî daye ku heman xebat û lêkolînên xwe yên der barê ziman de jixwe didomandin. Piştî ku dev ji karê rojnamegeriyê berdide, hemû giraniya xwe dide ser xebat û vekolînên li ser zimanê kurdî. Sê dewr di Desteya Rêveberiyê ya Enstîtuya Kurdî ya Stembolê de cih girtiye. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç e ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005an de hatiye lidarxistin. Di sala 2015an de li [[Zanîngeha Mêrdînê]] di warê zimanê kurdî dest bi xwendina masterê kiriye. Niha Serokê Enstîtuya Kurdî ya Stembolê ye. Gotarên wî di weşanên wekî rojnameyên Welat, Welatê Me, Azadiya Welat, Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên Rewşen, [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] û malperên li ser înternetê [[Rojev]], "Gerdûn, Amidakurd, Amude.com"ê de hatine weşandin. Niha jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. == Zimanê kurdî wekî fermî == Farqînî diyar kiriye ku wî biryar da ku di serdema 28an a parlamenterê de wekî namzet beşdarî hilbijartinê bibe, li ser israra derdora xwe ya nêzîk ku ji xebatên wî yên akademîk haydar bûn. Farqînî gotiye;<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://bianet.org/haber/aday-adayi-zana-farqini-kurtcenin-mecliste-adinin-konmasi-gerekiyor-276386 |sernav=Aday adayı Zana Farqînî: Kürtçenin Mecliste adının konması gerekiyor |malper=bianet.org |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> {{Quote|"Derbarê min de hêviyek hebû, û min biryar da ku li ser daxwaza derdora xwe ya nêzîk bibim namzet, nemaze ji ber xebatên min ên li ser mijarên ziman û zimannasiyê."}} Farqînî diyar kir ku pirsgirêka ku di salên 1990î û destpêka salên 2000î de di tomarên [[Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]] de zimanê kurdî wekî "zimanekî nenas" û piştî 29ê kanûna pêşîn a 2008an wekî "ne-tirkî" tê binavkirin, divê were çareserkirin.<ref name=":0" /><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rupelanu.org/zana-farqini-kurtce-yagmura-yakalanmis-kar-misali-eriyor-27702h.htm |sernav=Zana Farqînî: Kürtçe yağmura yakalanmış kar misali eriyor! |malper=Rûpela nû |tarîx=2023-11-09 |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> Derbarê vê pirsgirêkê de wî gotiye:<ref name=":0" /> {{Quote|"[[TRT Kurdî]] li vî welatî weşanê dike. Ger Kurdî zimanekî 'nenas' be, wê demê divê em ji serokê parlamenterê, [[Mustafa Şentop]] bipirsin, TRT Kurdî li gorî kîjan qanûnê weşanê dike? Li Tirkiyeyê zanîngeh û enstîtu hene ku li ser zimanê kurdî dixebitin, bernameyên lîsans û doktorayê pêşkêş dikin. Navê vî zimanî teqez divê were destnîşankirin; ger rastiyek wisa hebe, divê em bi navê wê nêzîkî vê rastiyê bibin."}}Farqînî diyar kir ku ew bi berdewamî bi derdora xwe ya nêzîk re li ser parastina yasayî ya zimanê kurdî nîqaş dike. Wî diyar kir ku ger were hilbijartin, ew ê di serdema parlementoyê ya pêş de li ser mijarên têkildarî zimanê Kurdî bixebite û got, "Ez ê ji bo rakirina bendên sînordar ên di qanûnê de yên derbarê zimanê Kurdî de û afirandina rêziknameyên qanûnî yên têkildar ji bo zimanê Kurdî bixebitim."<ref name=":0" /> Zana Farqînî di hilbijartinên 14ê gulanê de ji [[Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan]] bû namzet. Farqînî [[Stembol]] û [[Amed]] wekî navçeyên xwe hilbijart.<ref>{{Jêder-malper |url=https://amidahaber.com/politika/yesil-sol-zana-farqiniyi-aday-gostermedi-tepki-yagdi-2210h |sernav=Yeşil Sol Zana Farqinî’yi aday göstermedi, tepki yağdı |malper=Amida Haber |tarîx=2023-04-10 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> == Berhem == * ''[[Ferhenga Tirkî-Kurdî]]''. [[Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]], 1278 rûpel, Stenbol, 2000 * ''[[Ferhenga Kurdî-Tirkî]]''. Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, 2132 rûpel, Stenbol, 2004 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2008 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa duyem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2009 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa çarem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2010 * Lêker û Rastnivîsîna Wan (Ji Aliyê Binyatî ve), Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê 210 rûpel, Stembol 2019 * Zana Farqînî digel [[Hasan Kaya]] û [[Samî Tan]] broşûreke bi navê "Em Zimanê Kurdî Binasin" amade kiriye. === Werger === * ''[[Mamosteyê Sêyemîn Xanî]]'', ji zimanê tirkî * ''Rastiyên Destana Memê Alan'', ji zimanê tirkî * Xanî û Newroz, ji zimanê tirkî * Xanî û Memzayên Wî; ji zimanê tirkî == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * [http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini Zana Farqînî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911143546/http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini |date=2011-09-11 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1967]] [[Kategorî:Kesên ji Amedê]] [[Kategorî:Zimannasên kurd]] ejixu8pps2z8xbx73zmu6rpt125fugd 2029963 2029959 2026-05-20T20:01:51Z Kurê Acemî 105128 2029963 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} {{Agahîdank mirov/wîkîdane | cihê_jidayikbûnê = [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]], [[Bakurê Kurdistanê]] }} '''Zana Farqînî''' (jdb. sala 1967an li [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]]), nivîskar, wergêr û ferhengdanerekî kurd e. Wî ji bo gelek berhemên girîng bi [[zimanê kurdî]] tê naskirin. Zana Farqînî di weşanên wekî rojnameyên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]], [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]], Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên [[Weşanên Rewşen|Rewşen]], [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] hatien weşandin. Îro jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. Herwiha wî di [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] de ku niha ji aliyê dewleta tirk hatiye girtin, gelek post girtiye. == Jiyana pêşîn == Zana Farqînî di sala 1967an de li gundê [[Baqûz]]ê ya navçeya [[Farqîn]]ê de jidayik bûye. Ew dibistana seretayî û ya navîn li Farqînê, dibistana amadehiyê û zanîngeh jî li [[Stembol]]ê qedandine. Li [[Zanîngeha Stembolê]] Beşa [[Civaknasî|civaknasiyê]] xwendiye.<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://www.indyturk.com/node/523481/t%C3%BCrki%CC%87yeden-sesler/en-kapsaml%C4%B1-k%C3%BCrt%C3%A7e-t%C3%BCrk%C3%A7e-s%C3%B6zl%C3%BC%C4%9F%C3%BCn-derleyicisi-zana-farqin%C3%AE |sernav=Faik Bulut {{!}} En kapsamlı Kürtçe-Türkçe sözlüğün derleyicisi Zana Farqinî: Ecdadımızın sesini kayıt altına almaya çalıştım |malper=Independent Türkçe |tarîx=2022-06-19 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> == Kariyera nivîskariyê == Ew yek ji avakarê [[Koma Çiya]] ye û digel komê kaseta pêşîn a bi navê "Rozerîn" derxistiye. Di kovara [[Weşanên Rewşen|Rewşen]] ya [[Navenda Çanda Mezopotamyayê]] de di desteya karê nivîsaran de cih girtiye. Paşê dev ji xebatên muzîkê berdaye û paşê bi dorê di rojnameyên hefteyî yên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]] û [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]] de dixebite. Di rojnameya Welat de bi giranî karê redaksiyonê kiriye. Di derxistina Welatê Me de cih girtiye û bûye berpirsê karê nivîsaran ê pêşîn ê Welatê Me. Paşê bûye gerînendeyê giştî yê heman rojnameyê.<ref name=":1" /> Ji ber nivîs û nûçeyên ku di vê rojnameyê de hatine weşandin, li Dadgeha Ewlekariya Dewletê (DGM) ya Stembolê hatiye darizandin û ceza xwariye. Herwiha li heman dadgehê parêziya xwe jî bi zimanê kurdî kiriye û ji ber vê helwesta xwe hatiye girtin û demekê li Girtîgeha Bayrampaşayê ya Stembolê razaye. Farqînî piştî girtina "''Welatê Me''" digel hevalên xwe lê xebitiye rojnameya hefteyî ya bi navê "''Azadiya Welat''" derxistiye û gerînendeyê pêşîn ê weşanê jî dîsan ew e. Piştî ku ji ber neçariyê dev ji karê rojnamegeriyê berdaye, li [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] berdewamî bi karên xwe yên li ser zimanê kurdî daye ku heman xebat û lêkolînên xwe yên der barê ziman de jixwe didomandin.<ref name=":1" /> Piştî ku dev ji karê rojnamegeriyê berdide, hemû giraniya xwe dide ser xebat û vekolînên li ser zimanê kurdî. Sê dewr di Desteya Rêveberiyê ya Enstîtuya Kurdî ya Stembolê de cih girtiye. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç e ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005an de hatiye lidarxistin.<ref name=":1" /> Di sala 2015an de li [[Zanîngeha Mêrdînê]] di warê zimanê kurdî dest bi xwendina masterê kiriye. Niha Serokê Enstîtuya Kurdî ya Stembolê ye. Gotarên wî di weşanên wekî rojnameyên Welat, Welatê Me, Azadiya Welat, Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên Rewşen, [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] û malperên li ser înternetê [[Rojev]], "Gerdûn, Amidakurd, Amude.com"ê de hatine weşandin. Niha jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. == Zimanê kurdî wekî fermî == Farqînî diyar kiriye ku wî biryar da ku di serdema 28an a parlamenterê de wekî namzet beşdarî hilbijartinê bibe, li ser israra derdora xwe ya nêzîk ku ji xebatên wî yên akademîk haydar bûn. Farqînî gotiye;<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://bianet.org/haber/aday-adayi-zana-farqini-kurtcenin-mecliste-adinin-konmasi-gerekiyor-276386 |sernav=Aday adayı Zana Farqînî: Kürtçenin Mecliste adının konması gerekiyor |malper=bianet.org |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> {{Quote|"Derbarê min de hêviyek hebû, û min biryar da ku li ser daxwaza derdora xwe ya nêzîk bibim namzet, nemaze ji ber xebatên min ên li ser mijarên ziman û zimannasiyê."}} Farqînî diyar kir ku pirsgirêka ku di salên 1990î û destpêka salên 2000î de di tomarên [[Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]] de zimanê kurdî wekî "zimanekî nenas" û piştî 29ê kanûna pêşîn a 2008an wekî "ne-tirkî" tê binavkirin, divê were çareserkirin.<ref name=":0" /><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rupelanu.org/zana-farqini-kurtce-yagmura-yakalanmis-kar-misali-eriyor-27702h.htm |sernav=Zana Farqînî: Kürtçe yağmura yakalanmış kar misali eriyor! |malper=Rûpela nû |tarîx=2023-11-09 |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> Derbarê vê pirsgirêkê de wî gotiye:<ref name=":0" /> {{Quote|"[[TRT Kurdî]] li vî welatî weşanê dike. Ger Kurdî zimanekî 'nenas' be, wê demê divê em ji serokê parlamenterê, [[Mustafa Şentop]] bipirsin, TRT Kurdî li gorî kîjan qanûnê weşanê dike? Li Tirkiyeyê zanîngeh û enstîtu hene ku li ser zimanê kurdî dixebitin, bernameyên lîsans û doktorayê pêşkêş dikin. Navê vî zimanî teqez divê were destnîşankirin; ger rastiyek wisa hebe, divê em bi navê wê nêzîkî vê rastiyê bibin."}}Farqînî diyar kir ku ew bi berdewamî bi derdora xwe ya nêzîk re li ser parastina yasayî ya zimanê kurdî nîqaş dike. Wî diyar kir ku ger were hilbijartin, ew ê di serdema parlementoyê ya pêş de li ser mijarên têkildarî zimanê Kurdî bixebite û got, "Ez ê ji bo rakirina bendên sînordar ên di qanûnê de yên derbarê zimanê Kurdî de û afirandina rêziknameyên qanûnî yên têkildar ji bo zimanê Kurdî bixebitim."<ref name=":0" /> Zana Farqînî di hilbijartinên 14ê gulanê de ji [[Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan]] bû namzet. Farqînî [[Stembol]] û [[Amed]] wekî navçeyên xwe hilbijart.<ref>{{Jêder-malper |url=https://amidahaber.com/politika/yesil-sol-zana-farqiniyi-aday-gostermedi-tepki-yagdi-2210h |sernav=Yeşil Sol Zana Farqinî’yi aday göstermedi, tepki yağdı |malper=Amida Haber |tarîx=2023-04-10 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> == Berhem == * ''[[Ferhenga Tirkî-Kurdî]]''. [[Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]], 1278 rûpel, Stenbol, 2000 * ''[[Ferhenga Kurdî-Tirkî]]''. Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, 2132 rûpel, Stenbol, 2004 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2008 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa duyem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2009 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa çarem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2010 * Lêker û Rastnivîsîna Wan (Ji Aliyê Binyatî ve), Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê 210 rûpel, Stembol 2019 * Zana Farqînî digel [[Hasan Kaya]] û [[Samî Tan]] broşûreke bi navê "Em Zimanê Kurdî Binasin" amade kiriye. === Werger === * ''[[Mamosteyê Sêyemîn Xanî]]'', ji zimanê tirkî * ''Rastiyên Destana Memê Alan'', ji zimanê tirkî * Xanî û Newroz, ji zimanê tirkî * Xanî û Memzayên Wî; ji zimanê tirkî == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * [http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini Zana Farqînî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911143546/http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini |date=2011-09-11 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1967]] [[Kategorî:Kesên ji Amedê]] [[Kategorî:Zimannasên kurd]] 8b1l2oyjrgq6qaoc74kc1h506hqdfwa 2029964 2029963 2026-05-20T20:02:43Z Kurê Acemî 105128 2029964 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} {{Agahîdank mirov/wîkîdane | cihê_jidayikbûnê = [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]], [[Bakurê Kurdistanê]] }} '''Zana Farqînî''' (jdb. sala 1967an li [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]]), nivîskar, wergêr û ferhengdanerekî kurd e. Wî ji bo gelek berhemên girîng bi [[zimanê kurdî]] tê naskirin. Zana Farqînî di weşanên wekî rojnameyên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]], [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]], Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên [[Weşanên Rewşen|Rewşen]], [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] hatien weşandin. Îro jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. Herwiha wî di [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] de ku niha ji aliyê dewleta tirk hatiye girtin, gelek post girtiye. == Jiyana pêşîn == Zana Farqînî di sala 1967an de li gundê [[Baqûz]]ê ya navçeya [[Farqîn]]ê de jidayik bûye. Ew dibistana seretayî û ya navîn li Farqînê, dibistana amadehiyê û zanîngeh jî li [[Stembol]]ê qedandine. Li [[Zanîngeha Stembolê]] Beşa [[Civaknasî|civaknasiyê]] xwendiye.<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://www.indyturk.com/node/523481/t%C3%BCrki%CC%87yeden-sesler/en-kapsaml%C4%B1-k%C3%BCrt%C3%A7e-t%C3%BCrk%C3%A7e-s%C3%B6zl%C3%BC%C4%9F%C3%BCn-derleyicisi-zana-farqin%C3%AE |sernav=Faik Bulut {{!}} En kapsamlı Kürtçe-Türkçe sözlüğün derleyicisi Zana Farqinî: Ecdadımızın sesini kayıt altına almaya çalıştım |malper=Independent Türkçe |tarîx=2022-06-19 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> == Kariyera nivîskariyê == Ew yek ji avakarê [[Koma Çiya]] ye û digel komê kaseta pêşîn a bi navê "Rozerîn" derxistiye. Di kovara [[Weşanên Rewşen|Rewşen]] ya [[Navenda Çanda Mezopotamyayê]] de di desteya karê nivîsaran de cih girtiye. Paşê dev ji xebatên muzîkê berdaye û paşê bi dorê di rojnameyên hefteyî yên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]] û [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]] de dixebite. Di rojnameya Welat de bi giranî karê redaksiyonê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.gazeteduvar.com.tr/amp/zana-farqini-turklere-helal-olan-neden-kurtlere-haram-makale-1500605 |sernav=Zana Farqînî: Türklere helâl olan neden Kürtlere haram? |malper=www.gazeteduvar.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> Di derxistina Welatê Me de cih girtiye û bûye berpirsê karê nivîsaran ê pêşîn ê Welatê Me. Paşê bûye gerînendeyê giştî yê heman rojnameyê.<ref name=":1" /> Ji ber nivîs û nûçeyên ku di vê rojnameyê de hatine weşandin, li Dadgeha Ewlekariya Dewletê (DGM) ya Stembolê hatiye darizandin û ceza xwariye. Herwiha li heman dadgehê parêziya xwe jî bi zimanê kurdî kiriye û ji ber vê helwesta xwe hatiye girtin û demekê li Girtîgeha Bayrampaşayê ya Stembolê razaye. Farqînî piştî girtina "''Welatê Me''" digel hevalên xwe lê xebitiye rojnameya hefteyî ya bi navê "''Azadiya Welat''" derxistiye û gerînendeyê pêşîn ê weşanê jî dîsan ew e. Piştî ku ji ber neçariyê dev ji karê rojnamegeriyê berdaye, li [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] berdewamî bi karên xwe yên li ser zimanê kurdî daye ku heman xebat û lêkolînên xwe yên der barê ziman de jixwe didomandin.<ref name=":1" /> Piştî ku dev ji karê rojnamegeriyê berdide, hemû giraniya xwe dide ser xebat û vekolînên li ser zimanê kurdî. Sê dewr di Desteya Rêveberiyê ya Enstîtuya Kurdî ya Stembolê de cih girtiye. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç e ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005an de hatiye lidarxistin.<ref name=":1" /> Di sala 2015an de li [[Zanîngeha Mêrdînê]] di warê zimanê kurdî dest bi xwendina masterê kiriye. Niha Serokê Enstîtuya Kurdî ya Stembolê ye. Gotarên wî di weşanên wekî rojnameyên Welat, Welatê Me, Azadiya Welat, Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên Rewşen, [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] û malperên li ser înternetê [[Rojev]], "Gerdûn, Amidakurd, Amude.com"ê de hatine weşandin. Niha jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. == Zimanê kurdî wekî fermî == Farqînî diyar kiriye ku wî biryar da ku di serdema 28an a parlamenterê de wekî namzet beşdarî hilbijartinê bibe, li ser israra derdora xwe ya nêzîk ku ji xebatên wî yên akademîk haydar bûn. Farqînî gotiye;<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://bianet.org/haber/aday-adayi-zana-farqini-kurtcenin-mecliste-adinin-konmasi-gerekiyor-276386 |sernav=Aday adayı Zana Farqînî: Kürtçenin Mecliste adının konması gerekiyor |malper=bianet.org |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> {{Quote|"Derbarê min de hêviyek hebû, û min biryar da ku li ser daxwaza derdora xwe ya nêzîk bibim namzet, nemaze ji ber xebatên min ên li ser mijarên ziman û zimannasiyê."}} Farqînî diyar kir ku pirsgirêka ku di salên 1990î û destpêka salên 2000î de di tomarên [[Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]] de zimanê kurdî wekî "zimanekî nenas" û piştî 29ê kanûna pêşîn a 2008an wekî "ne-tirkî" tê binavkirin, divê were çareserkirin.<ref name=":0" /><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rupelanu.org/zana-farqini-kurtce-yagmura-yakalanmis-kar-misali-eriyor-27702h.htm |sernav=Zana Farqînî: Kürtçe yağmura yakalanmış kar misali eriyor! |malper=Rûpela nû |tarîx=2023-11-09 |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> Derbarê vê pirsgirêkê de wî gotiye:<ref name=":0" /> {{Quote|"[[TRT Kurdî]] li vî welatî weşanê dike. Ger Kurdî zimanekî 'nenas' be, wê demê divê em ji serokê parlamenterê, [[Mustafa Şentop]] bipirsin, TRT Kurdî li gorî kîjan qanûnê weşanê dike? Li Tirkiyeyê zanîngeh û enstîtu hene ku li ser zimanê kurdî dixebitin, bernameyên lîsans û doktorayê pêşkêş dikin. Navê vî zimanî teqez divê were destnîşankirin; ger rastiyek wisa hebe, divê em bi navê wê nêzîkî vê rastiyê bibin."}}Farqînî diyar kir ku ew bi berdewamî bi derdora xwe ya nêzîk re li ser parastina yasayî ya zimanê kurdî nîqaş dike. Wî diyar kir ku ger were hilbijartin, ew ê di serdema parlementoyê ya pêş de li ser mijarên têkildarî zimanê Kurdî bixebite û got, "Ez ê ji bo rakirina bendên sînordar ên di qanûnê de yên derbarê zimanê Kurdî de û afirandina rêziknameyên qanûnî yên têkildar ji bo zimanê Kurdî bixebitim."<ref name=":0" /> Zana Farqînî di hilbijartinên 14ê gulanê de ji [[Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan]] bû namzet. Farqînî [[Stembol]] û [[Amed]] wekî navçeyên xwe hilbijart.<ref>{{Jêder-malper |url=https://amidahaber.com/politika/yesil-sol-zana-farqiniyi-aday-gostermedi-tepki-yagdi-2210h |sernav=Yeşil Sol Zana Farqinî’yi aday göstermedi, tepki yağdı |malper=Amida Haber |tarîx=2023-04-10 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> == Berhem == * ''[[Ferhenga Tirkî-Kurdî]]''. [[Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]], 1278 rûpel, Stenbol, 2000 * ''[[Ferhenga Kurdî-Tirkî]]''. Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, 2132 rûpel, Stenbol, 2004 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2008 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa duyem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2009 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa çarem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2010 * Lêker û Rastnivîsîna Wan (Ji Aliyê Binyatî ve), Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê 210 rûpel, Stembol 2019 * Zana Farqînî digel [[Hasan Kaya]] û [[Samî Tan]] broşûreke bi navê "Em Zimanê Kurdî Binasin" amade kiriye. === Werger === * ''[[Mamosteyê Sêyemîn Xanî]]'', ji zimanê tirkî * ''Rastiyên Destana Memê Alan'', ji zimanê tirkî * Xanî û Newroz, ji zimanê tirkî * Xanî û Memzayên Wî; ji zimanê tirkî == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * [http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini Zana Farqînî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911143546/http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini |date=2011-09-11 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1967]] [[Kategorî:Kesên ji Amedê]] [[Kategorî:Zimannasên kurd]] csf7xahbd01rrg7hqm5ypqxt9rsid4w 2029965 2029964 2026-05-20T20:03:19Z Kurê Acemî 105128 2029965 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} {{Agahîdank mirov/wîkîdane | cihê_jidayikbûnê = [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]], [[Bakurê Kurdistanê]] }} '''Zana Farqînî''' (jdb. sala 1967an li [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]]), nivîskar, wergêr û ferhengdanerekî kurd e. Wî ji bo gelek berhemên girîng bi [[zimanê kurdî]] tê naskirin. Zana Farqînî di weşanên wekî rojnameyên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]], [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]], Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên [[Weşanên Rewşen|Rewşen]], [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] hatien weşandin. Îro jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. Herwiha wî di [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] de ku niha ji aliyê dewleta tirk hatiye girtin, gelek post girtiye. == Jiyana pêşîn == Zana Farqînî di sala 1967an de li gundê [[Baqûz]]ê ya navçeya [[Farqîn]]ê de jidayik bûye. Ew dibistana seretayî û ya navîn li Farqînê, dibistana amadehiyê û zanîngeh jî li [[Stembol]]ê qedandine. Li [[Zanîngeha Stembolê]] Beşa [[Civaknasî|civaknasiyê]] xwendiye.<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://www.indyturk.com/node/523481/t%C3%BCrki%CC%87yeden-sesler/en-kapsaml%C4%B1-k%C3%BCrt%C3%A7e-t%C3%BCrk%C3%A7e-s%C3%B6zl%C3%BC%C4%9F%C3%BCn-derleyicisi-zana-farqin%C3%AE |sernav=Faik Bulut {{!}} En kapsamlı Kürtçe-Türkçe sözlüğün derleyicisi Zana Farqinî: Ecdadımızın sesini kayıt altına almaya çalıştım |malper=Independent Türkçe |tarîx=2022-06-19 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> == Kariyera nivîskariyê == Ew yek ji avakarê [[Koma Çiya]] ye û digel komê kaseta pêşîn a bi navê "Rozerîn" derxistiye. Di kovara [[Weşanên Rewşen|Rewşen]] ya [[Navenda Çanda Mezopotamyayê]] de di desteya karê nivîsaran de cih girtiye. Paşê dev ji xebatên muzîkê berdaye û paşê bi dorê di rojnameyên hefteyî yên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]] û [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]] de dixebite. Di rojnameya Welat de bi giranî karê redaksiyonê kiriye.<ref name=":2">{{Jêder-malper |url=https://www.gazeteduvar.com.tr/amp/zana-farqini-turklere-helal-olan-neden-kurtlere-haram-makale-1500605 |sernav=Zana Farqînî: Türklere helâl olan neden Kürtlere haram? |malper=www.gazeteduvar.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> Di derxistina Welatê Me de cih girtiye û bûye berpirsê karê nivîsaran ê pêşîn ê Welatê Me. Paşê bûye gerînendeyê giştî yê heman rojnameyê.<ref name=":1" /> Ji ber nivîs û nûçeyên ku di vê rojnameyê de hatine weşandin, li Dadgeha Ewlekariya Dewletê (DGM) ya Stembolê hatiye darizandin û ceza xwariye. Herwiha li heman dadgehê parêziya xwe jî bi zimanê kurdî kiriye û ji ber vê helwesta xwe hatiye girtin û demekê li Girtîgeha Bayrampaşayê ya Stembolê razaye. Farqînî piştî girtina "''Welatê Me''" digel hevalên xwe lê xebitiye rojnameya hefteyî ya bi navê "''Azadiya Welat''" derxistiye û gerînendeyê pêşîn ê weşanê jî dîsan ew e. Piştî ku ji ber neçariyê dev ji karê rojnamegeriyê berdaye, li [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] berdewamî bi karên xwe yên li ser zimanê kurdî daye ku heman xebat û lêkolînên xwe yên der barê ziman de jixwe didomandin.<ref name=":1" /> Piştî ku dev ji karê rojnamegeriyê berdide, hemû giraniya xwe dide ser xebat û vekolînên li ser zimanê kurdî. Sê dewr di Desteya Rêveberiyê ya Enstîtuya Kurdî ya Stembolê de cih girtiye. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç e ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005an de hatiye lidarxistin.<ref name=":1" /> Di sala 2015an de li [[Zanîngeha Mêrdînê]] di warê zimanê kurdî dest bi xwendina masterê kiriye. Niha Serokê Enstîtuya Kurdî ya Stembolê ye. Gotarên wî di weşanên wekî rojnameyên Welat, Welatê Me, Azadiya Welat, Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên Rewşen, [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] û malperên li ser înternetê [[Rojev]], "Gerdûn, Amidakurd, Amude.com"ê de hatine weşandin. Niha jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. == Zimanê kurdî wekî fermî == Farqînî diyar kiriye ku wî biryar da ku di serdema 28an a parlamenterê de wekî namzet beşdarî hilbijartinê bibe, li ser israra derdora xwe ya nêzîk ku ji xebatên wî yên akademîk haydar bûn. Farqînî gotiye;<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://bianet.org/haber/aday-adayi-zana-farqini-kurtcenin-mecliste-adinin-konmasi-gerekiyor-276386 |sernav=Aday adayı Zana Farqînî: Kürtçenin Mecliste adının konması gerekiyor |malper=bianet.org |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> {{Quote|"Derbarê min de hêviyek hebû, û min biryar da ku li ser daxwaza derdora xwe ya nêzîk bibim namzet, nemaze ji ber xebatên min ên li ser mijarên ziman û zimannasiyê."}} Farqînî diyar kir ku pirsgirêka ku di salên 1990î û destpêka salên 2000î de di tomarên [[Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]] de zimanê kurdî wekî "zimanekî nenas" û piştî 29ê kanûna pêşîn a 2008an wekî "ne-tirkî" tê binavkirin, divê were çareserkirin.<ref name=":2" /><ref name=":0" /><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rupelanu.org/zana-farqini-kurtce-yagmura-yakalanmis-kar-misali-eriyor-27702h.htm |sernav=Zana Farqînî: Kürtçe yağmura yakalanmış kar misali eriyor! |malper=Rûpela nû |tarîx=2023-11-09 |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> Derbarê vê pirsgirêkê de wî gotiye:<ref name=":0" /> {{Quote|"[[TRT Kurdî]] li vî welatî weşanê dike. Ger Kurdî zimanekî 'nenas' be, wê demê divê em ji serokê parlamenterê, [[Mustafa Şentop]] bipirsin, TRT Kurdî li gorî kîjan qanûnê weşanê dike? Li Tirkiyeyê zanîngeh û enstîtu hene ku li ser zimanê kurdî dixebitin, bernameyên lîsans û doktorayê pêşkêş dikin. Navê vî zimanî teqez divê were destnîşankirin; ger rastiyek wisa hebe, divê em bi navê wê nêzîkî vê rastiyê bibin."}}Farqînî diyar kir ku ew bi berdewamî bi derdora xwe ya nêzîk re li ser parastina yasayî ya zimanê kurdî nîqaş dike. Wî diyar kir ku ger were hilbijartin, ew ê di serdema parlementoyê ya pêş de li ser mijarên têkildarî zimanê Kurdî bixebite û got, "Ez ê ji bo rakirina bendên sînordar ên di qanûnê de yên derbarê zimanê Kurdî de û afirandina rêziknameyên qanûnî yên têkildar ji bo zimanê Kurdî bixebitim."<ref name=":0" /> Zana Farqînî di hilbijartinên 14ê gulanê de ji [[Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan]] bû namzet. Farqînî [[Stembol]] û [[Amed]] wekî navçeyên xwe hilbijart.<ref>{{Jêder-malper |url=https://amidahaber.com/politika/yesil-sol-zana-farqiniyi-aday-gostermedi-tepki-yagdi-2210h |sernav=Yeşil Sol Zana Farqinî’yi aday göstermedi, tepki yağdı |malper=Amida Haber |tarîx=2023-04-10 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> == Berhem == * ''[[Ferhenga Tirkî-Kurdî]]''. [[Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]], 1278 rûpel, Stenbol, 2000 * ''[[Ferhenga Kurdî-Tirkî]]''. Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, 2132 rûpel, Stenbol, 2004 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2008 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa duyem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2009 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa çarem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2010 * Lêker û Rastnivîsîna Wan (Ji Aliyê Binyatî ve), Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê 210 rûpel, Stembol 2019 * Zana Farqînî digel [[Hasan Kaya]] û [[Samî Tan]] broşûreke bi navê "Em Zimanê Kurdî Binasin" amade kiriye. === Werger === * ''[[Mamosteyê Sêyemîn Xanî]]'', ji zimanê tirkî * ''Rastiyên Destana Memê Alan'', ji zimanê tirkî * Xanî û Newroz, ji zimanê tirkî * Xanî û Memzayên Wî; ji zimanê tirkî == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * [http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini Zana Farqînî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911143546/http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini |date=2011-09-11 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1967]] [[Kategorî:Kesên ji Amedê]] [[Kategorî:Zimannasên kurd]] de9qgs375dw93zh10iw3ezj3cuggqpr 2029967 2029965 2026-05-20T20:04:28Z Kurê Acemî 105128 2029967 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} {{Agahîdank mirov/wîkîdane | cihê_jidayikbûnê = [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]], [[Bakurê Kurdistanê]] }} '''Zana Farqînî''' (jdb. sala 1967an li [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]]), nivîskar, wergêr û ferhengdanerekî kurd e. Wî ji bo gelek berhemên girîng bi [[zimanê kurdî]] tê naskirin. Zana Farqînî di weşanên wekî rojnameyên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]], [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]], Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên [[Weşanên Rewşen|Rewşen]], [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] hatien weşandin. Îro jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. Herwiha wî di [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] de ku niha ji aliyê dewleta tirk hatiye girtin, gelek post girtiye. == Jiyana pêşîn == Zana Farqînî di sala 1967an de li gundê [[Baqûz]]ê ya navçeya [[Farqîn]]ê de jidayik bûye. Ew dibistana seretayî û ya navîn li Farqînê, dibistana amadehiyê û zanîngeh jî li [[Stembol]]ê qedandine. Li [[Zanîngeha Stembolê]] Beşa [[Civaknasî|civaknasiyê]] xwendiye.<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://www.indyturk.com/node/523481/t%C3%BCrki%CC%87yeden-sesler/en-kapsaml%C4%B1-k%C3%BCrt%C3%A7e-t%C3%BCrk%C3%A7e-s%C3%B6zl%C3%BC%C4%9F%C3%BCn-derleyicisi-zana-farqin%C3%AE |sernav=Faik Bulut {{!}} En kapsamlı Kürtçe-Türkçe sözlüğün derleyicisi Zana Farqinî: Ecdadımızın sesini kayıt altına almaya çalıştım |malper=Independent Türkçe |tarîx=2022-06-19 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> == Kariyera nivîskariyê == Ew yek ji avakarê [[Koma Çiya]] ye û digel komê kaseta pêşîn a bi navê "Rozerîn" derxistiye. Di kovara [[Weşanên Rewşen|Rewşen]] ya [[Navenda Çanda Mezopotamyayê]] de di desteya karê nivîsaran de cih girtiye. Paşê dev ji xebatên muzîkê berdaye û paşê bi dorê di rojnameyên hefteyî yên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]] û [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]] de dixebite. Di rojnameya Welat de bi giranî karê redaksiyonê kiriye.<ref name=":2">{{Jêder-malper |url=https://www.gazeteduvar.com.tr/amp/zana-farqini-turklere-helal-olan-neden-kurtlere-haram-makale-1500605 |sernav=Zana Farqînî: Türklere helâl olan neden Kürtlere haram? |malper=www.gazeteduvar.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> Di derxistina Welatê Me de cih girtiye û bûye berpirsê karê nivîsaran ê pêşîn ê Welatê Me. Paşê bûye gerînendeyê giştî yê heman rojnameyê.<ref name=":1" /> Ji ber nivîs û nûçeyên ku di vê rojnameyê de hatine weşandin, li Dadgeha Ewlekariya Dewletê (DGM) ya Stembolê hatiye darizandin û ceza xwariye.<ref name=":3">{{Jêder-malper |url=https://www.botantimes.com/author/zana-farqini/ |sernav=Zana Farqînî |malper=Botan Times |tarîx=2024-06-24 |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> Herwiha li heman dadgehê parêziya xwe jî bi zimanê kurdî kiriye û ji ber vê helwesta xwe hatiye girtin û demekê li Girtîgeha Bayrampaşayê ya Stembolê razaye. Farqînî piştî girtina "''Welatê Me''" digel hevalên xwe lê xebitiye rojnameya hefteyî ya bi navê "''Azadiya Welat''" derxistiye û gerînendeyê pêşîn ê weşanê jî dîsan ew e. Piştî ku ji ber neçariyê dev ji karê rojnamegeriyê berdaye, li [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] berdewamî bi karên xwe yên li ser zimanê kurdî daye ku heman xebat û lêkolînên xwe yên der barê ziman de jixwe didomandin.<ref name=":1" /><ref name=":3" /> Piştî ku dev ji karê rojnamegeriyê berdide, hemû giraniya xwe dide ser xebat û vekolînên li ser zimanê kurdî. Sê dewr di Desteya Rêveberiyê ya Enstîtuya Kurdî ya Stembolê de cih girtiye. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç e ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005an de hatiye lidarxistin.<ref name=":1" /> Di sala 2015an de li [[Zanîngeha Mêrdînê]] di warê zimanê kurdî dest bi xwendina masterê kiriye. Niha Serokê Enstîtuya Kurdî ya Stembolê ye. Gotarên wî di weşanên wekî rojnameyên Welat, Welatê Me, Azadiya Welat, Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên Rewşen, [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] û malperên li ser înternetê [[Rojev]], "Gerdûn, Amidakurd, Amude.com"ê de hatine weşandin. Niha jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. == Zimanê kurdî wekî fermî == Farqînî diyar kiriye ku wî biryar da ku di serdema 28an a parlamenterê de wekî namzet beşdarî hilbijartinê bibe, li ser israra derdora xwe ya nêzîk ku ji xebatên wî yên akademîk haydar bûn. Farqînî gotiye;<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://bianet.org/haber/aday-adayi-zana-farqini-kurtcenin-mecliste-adinin-konmasi-gerekiyor-276386 |sernav=Aday adayı Zana Farqînî: Kürtçenin Mecliste adının konması gerekiyor |malper=bianet.org |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> {{Quote|"Derbarê min de hêviyek hebû, û min biryar da ku li ser daxwaza derdora xwe ya nêzîk bibim namzet, nemaze ji ber xebatên min ên li ser mijarên ziman û zimannasiyê."}} Farqînî diyar kir ku pirsgirêka ku di salên 1990î û destpêka salên 2000î de di tomarên [[Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]] de zimanê kurdî wekî "zimanekî nenas" û piştî 29ê kanûna pêşîn a 2008an wekî "ne-tirkî" tê binavkirin, divê were çareserkirin.<ref name=":2" /><ref name=":0" /><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rupelanu.org/zana-farqini-kurtce-yagmura-yakalanmis-kar-misali-eriyor-27702h.htm |sernav=Zana Farqînî: Kürtçe yağmura yakalanmış kar misali eriyor! |malper=Rûpela nû |tarîx=2023-11-09 |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> Derbarê vê pirsgirêkê de wî gotiye:<ref name=":0" /> {{Quote|"[[TRT Kurdî]] li vî welatî weşanê dike. Ger Kurdî zimanekî 'nenas' be, wê demê divê em ji serokê parlamenterê, [[Mustafa Şentop]] bipirsin, TRT Kurdî li gorî kîjan qanûnê weşanê dike? Li Tirkiyeyê zanîngeh û enstîtu hene ku li ser zimanê kurdî dixebitin, bernameyên lîsans û doktorayê pêşkêş dikin. Navê vî zimanî teqez divê were destnîşankirin; ger rastiyek wisa hebe, divê em bi navê wê nêzîkî vê rastiyê bibin."}}Farqînî diyar kir ku ew bi berdewamî bi derdora xwe ya nêzîk re li ser parastina yasayî ya zimanê kurdî nîqaş dike. Wî diyar kir ku ger were hilbijartin, ew ê di serdema parlementoyê ya pêş de li ser mijarên têkildarî zimanê Kurdî bixebite û got, "Ez ê ji bo rakirina bendên sînordar ên di qanûnê de yên derbarê zimanê Kurdî de û afirandina rêziknameyên qanûnî yên têkildar ji bo zimanê Kurdî bixebitim."<ref name=":0" /> Zana Farqînî di hilbijartinên 14ê gulanê de ji [[Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan]] bû namzet. Farqînî [[Stembol]] û [[Amed]] wekî navçeyên xwe hilbijart.<ref>{{Jêder-malper |url=https://amidahaber.com/politika/yesil-sol-zana-farqiniyi-aday-gostermedi-tepki-yagdi-2210h |sernav=Yeşil Sol Zana Farqinî’yi aday göstermedi, tepki yağdı |malper=Amida Haber |tarîx=2023-04-10 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> == Berhem == * ''[[Ferhenga Tirkî-Kurdî]]''. [[Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]], 1278 rûpel, Stenbol, 2000 * ''[[Ferhenga Kurdî-Tirkî]]''. Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, 2132 rûpel, Stenbol, 2004 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2008 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa duyem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2009 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa çarem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2010 * Lêker û Rastnivîsîna Wan (Ji Aliyê Binyatî ve), Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê 210 rûpel, Stembol 2019 * Zana Farqînî digel [[Hasan Kaya]] û [[Samî Tan]] broşûreke bi navê "Em Zimanê Kurdî Binasin" amade kiriye. === Werger === * ''[[Mamosteyê Sêyemîn Xanî]]'', ji zimanê tirkî * ''Rastiyên Destana Memê Alan'', ji zimanê tirkî * Xanî û Newroz, ji zimanê tirkî * Xanî û Memzayên Wî; ji zimanê tirkî == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * [http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini Zana Farqînî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911143546/http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini |date=2011-09-11 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1967]] [[Kategorî:Kesên ji Amedê]] [[Kategorî:Zimannasên kurd]] eu1o6lmy392ijpxmx2puxt0qrbrtch7 2029968 2029967 2026-05-20T20:05:12Z Kurê Acemî 105128 2029968 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} {{Agahîdank mirov/wîkîdane | cihê_jidayikbûnê = [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]], [[Bakurê Kurdistanê]] }} '''Zana Farqînî''' (jdb. sala 1967an li [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]]), nivîskar, wergêr û ferhengdanerekî kurd e. Wî ji bo gelek berhemên girîng bi [[zimanê kurdî]] tê naskirin. Zana Farqînî di weşanên wekî rojnameyên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]], [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]], Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên [[Weşanên Rewşen|Rewşen]], [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] hatien weşandin. Îro jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. Herwiha wî di [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] de ku niha ji aliyê dewleta tirk hatiye girtin, gelek post girtiye. == Jiyana pêşîn == Zana Farqînî di sala 1967an de li gundê [[Baqûz]]ê ya navçeya [[Farqîn]]ê de jidayik bûye. Ew dibistana seretayî û ya navîn li Farqînê, dibistana amadehiyê û zanîngeh jî li [[Stembol]]ê qedandine. Li [[Zanîngeha Stembolê]] Beşa [[Civaknasî|civaknasiyê]] xwendiye.<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://www.indyturk.com/node/523481/t%C3%BCrki%CC%87yeden-sesler/en-kapsaml%C4%B1-k%C3%BCrt%C3%A7e-t%C3%BCrk%C3%A7e-s%C3%B6zl%C3%BC%C4%9F%C3%BCn-derleyicisi-zana-farqin%C3%AE |sernav=Faik Bulut {{!}} En kapsamlı Kürtçe-Türkçe sözlüğün derleyicisi Zana Farqinî: Ecdadımızın sesini kayıt altına almaya çalıştım |malper=Independent Türkçe |tarîx=2022-06-19 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> == Kariyera nivîskariyê == Ew yek ji avakarê [[Koma Çiya]] ye û digel komê kaseta pêşîn a bi navê "Rozerîn" derxistiye. Di kovara [[Weşanên Rewşen|Rewşen]] ya [[Navenda Çanda Mezopotamyayê]] de di desteya karê nivîsaran de cih girtiye. Paşê dev ji xebatên muzîkê berdaye û paşê bi dorê di rojnameyên hefteyî yên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]] û [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]] de dixebite. Di rojnameya Welat de bi giranî karê redaksiyonê kiriye.<ref name=":2">{{Jêder-malper |url=https://www.gazeteduvar.com.tr/amp/zana-farqini-turklere-helal-olan-neden-kurtlere-haram-makale-1500605 |sernav=Zana Farqînî: Türklere helâl olan neden Kürtlere haram? |malper=www.gazeteduvar.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> Di derxistina Welatê Me de cih girtiye û bûye berpirsê karê nivîsaran ê pêşîn ê Welatê Me. Paşê bûye gerînendeyê giştî yê heman rojnameyê.<ref name=":1" /> Ji ber nivîs û nûçeyên ku di vê rojnameyê de hatine weşandin, li Dadgeha Ewlekariya Dewletê (DGM) ya Stembolê hatiye darizandin û ceza xwariye.<ref name=":3">{{Jêder-malper |url=https://www.botantimes.com/author/zana-farqini/ |sernav=Zana Farqînî |malper=Botan Times |tarîx=2024-06-24 |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> Herwiha li heman dadgehê parêziya xwe jî bi zimanê kurdî kiriye û ji ber vê helwesta xwe hatiye girtin û demekê li Girtîgeha Bayrampaşayê ya Stembolê razaye. Farqînî piştî girtina "''Welatê Me''" digel hevalên xwe lê xebitiye rojnameya hefteyî ya bi navê "''Azadiya Welat''" derxistiye û gerînendeyê pêşîn ê weşanê jî dîsan ew e. Piştî ku ji ber neçariyê dev ji karê rojnamegeriyê berdaye, li [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] berdewamî bi karên xwe yên li ser zimanê kurdî daye ku heman xebat û lêkolînên xwe yên der barê ziman de jixwe didomandin.<ref name=":1" /><ref name=":3" /> Piştî ku dev ji karê rojnamegeriyê berdide, hemû giraniya xwe dide ser xebat û vekolînên li ser zimanê kurdî. Sê dewr di Desteya Rêveberiyê ya Enstîtuya Kurdî ya Stembolê de cih girtiye. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç e ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005an de hatiye lidarxistin.<ref name=":1" /> Di sala 2015an de li [[Zanîngeha Mêrdînê]] di warê zimanê kurdî dest bi xwendina masterê kiriye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Struggling against Language Shift: Kurdish Language Education in Turkey |paşnav=Leinonen |pêşnav=Anu |weşanger=Brill |tarîx=2025-01-07 |ziman=en |url=https://brill.com/display/book/9789004726239/BP000008.xml}}</ref> Niha Serokê Enstîtuya Kurdî ya Stembolê ye. Gotarên wî di weşanên wekî rojnameyên Welat, Welatê Me, Azadiya Welat, Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên Rewşen, [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] û malperên li ser înternetê [[Rojev]], "Gerdûn, Amidakurd, Amude.com"ê de hatine weşandin. Niha jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. == Zimanê kurdî wekî fermî == Farqînî diyar kiriye ku wî biryar da ku di serdema 28an a parlamenterê de wekî namzet beşdarî hilbijartinê bibe, li ser israra derdora xwe ya nêzîk ku ji xebatên wî yên akademîk haydar bûn. Farqînî gotiye;<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://bianet.org/haber/aday-adayi-zana-farqini-kurtcenin-mecliste-adinin-konmasi-gerekiyor-276386 |sernav=Aday adayı Zana Farqînî: Kürtçenin Mecliste adının konması gerekiyor |malper=bianet.org |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> {{Quote|"Derbarê min de hêviyek hebû, û min biryar da ku li ser daxwaza derdora xwe ya nêzîk bibim namzet, nemaze ji ber xebatên min ên li ser mijarên ziman û zimannasiyê."}} Farqînî diyar kir ku pirsgirêka ku di salên 1990î û destpêka salên 2000î de di tomarên [[Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]] de zimanê kurdî wekî "zimanekî nenas" û piştî 29ê kanûna pêşîn a 2008an wekî "ne-tirkî" tê binavkirin, divê were çareserkirin.<ref name=":2" /><ref name=":0" /><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rupelanu.org/zana-farqini-kurtce-yagmura-yakalanmis-kar-misali-eriyor-27702h.htm |sernav=Zana Farqînî: Kürtçe yağmura yakalanmış kar misali eriyor! |malper=Rûpela nû |tarîx=2023-11-09 |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> Derbarê vê pirsgirêkê de wî gotiye:<ref name=":0" /> {{Quote|"[[TRT Kurdî]] li vî welatî weşanê dike. Ger Kurdî zimanekî 'nenas' be, wê demê divê em ji serokê parlamenterê, [[Mustafa Şentop]] bipirsin, TRT Kurdî li gorî kîjan qanûnê weşanê dike? Li Tirkiyeyê zanîngeh û enstîtu hene ku li ser zimanê kurdî dixebitin, bernameyên lîsans û doktorayê pêşkêş dikin. Navê vî zimanî teqez divê were destnîşankirin; ger rastiyek wisa hebe, divê em bi navê wê nêzîkî vê rastiyê bibin."}}Farqînî diyar kir ku ew bi berdewamî bi derdora xwe ya nêzîk re li ser parastina yasayî ya zimanê kurdî nîqaş dike. Wî diyar kir ku ger were hilbijartin, ew ê di serdema parlementoyê ya pêş de li ser mijarên têkildarî zimanê Kurdî bixebite û got, "Ez ê ji bo rakirina bendên sînordar ên di qanûnê de yên derbarê zimanê Kurdî de û afirandina rêziknameyên qanûnî yên têkildar ji bo zimanê Kurdî bixebitim."<ref name=":0" /> Zana Farqînî di hilbijartinên 14ê gulanê de ji [[Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan]] bû namzet. Farqînî [[Stembol]] û [[Amed]] wekî navçeyên xwe hilbijart.<ref>{{Jêder-malper |url=https://amidahaber.com/politika/yesil-sol-zana-farqiniyi-aday-gostermedi-tepki-yagdi-2210h |sernav=Yeşil Sol Zana Farqinî’yi aday göstermedi, tepki yağdı |malper=Amida Haber |tarîx=2023-04-10 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> == Berhem == * ''[[Ferhenga Tirkî-Kurdî]]''. [[Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]], 1278 rûpel, Stenbol, 2000 * ''[[Ferhenga Kurdî-Tirkî]]''. Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, 2132 rûpel, Stenbol, 2004 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2008 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa duyem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2009 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa çarem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2010 * Lêker û Rastnivîsîna Wan (Ji Aliyê Binyatî ve), Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê 210 rûpel, Stembol 2019 * Zana Farqînî digel [[Hasan Kaya]] û [[Samî Tan]] broşûreke bi navê "Em Zimanê Kurdî Binasin" amade kiriye. === Werger === * ''[[Mamosteyê Sêyemîn Xanî]]'', ji zimanê tirkî * ''Rastiyên Destana Memê Alan'', ji zimanê tirkî * Xanî û Newroz, ji zimanê tirkî * Xanî û Memzayên Wî; ji zimanê tirkî == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * [http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini Zana Farqînî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911143546/http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini |date=2011-09-11 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1967]] [[Kategorî:Kesên ji Amedê]] [[Kategorî:Zimannasên kurd]] ggxp5yrosni3khg9cmvv6v7hggxlscj 2029970 2029968 2026-05-20T20:05:32Z Kurê Acemî 105128 2029970 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} {{Agahîdank mirov/wîkîdane | cihê_jidayikbûnê = [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]], [[Bakurê Kurdistanê]] }} '''Zana Farqînî''' (jdb. sala 1967an li [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]]), nivîskar, wergêr û ferhengdanerekî kurd e. Wî ji bo gelek berhemên girîng bi [[zimanê kurdî]] tê naskirin. Zana Farqînî di weşanên wekî rojnameyên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]], [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]], Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên [[Weşanên Rewşen|Rewşen]], [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] hatien weşandin. Îro jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. Herwiha wî di [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] de ku niha ji aliyê dewleta tirk hatiye girtin, gelek post girtiye. == Jiyana pêşîn == Zana Farqînî di sala 1967an de li gundê [[Baqûz]]ê ya navçeya [[Farqîn]]ê de jidayik bûye. Ew dibistana seretayî û ya navîn li Farqînê, dibistana amadehiyê û zanîngeh jî li [[Stembol]]ê qedandine. Li [[Zanîngeha Stembolê]] Beşa [[Civaknasî|civaknasiyê]] xwendiye.<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://www.indyturk.com/node/523481/t%C3%BCrki%CC%87yeden-sesler/en-kapsaml%C4%B1-k%C3%BCrt%C3%A7e-t%C3%BCrk%C3%A7e-s%C3%B6zl%C3%BC%C4%9F%C3%BCn-derleyicisi-zana-farqin%C3%AE |sernav=Faik Bulut {{!}} En kapsamlı Kürtçe-Türkçe sözlüğün derleyicisi Zana Farqinî: Ecdadımızın sesini kayıt altına almaya çalıştım |malper=Independent Türkçe |tarîx=2022-06-19 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> == Kariyera nivîskariyê == Ew yek ji avakarê [[Koma Çiya]] ye û digel komê kaseta pêşîn a bi navê "Rozerîn" derxistiye. Di kovara [[Weşanên Rewşen|Rewşen]] ya [[Navenda Çanda Mezopotamyayê]] de di desteya karê nivîsaran de cih girtiye. Paşê dev ji xebatên muzîkê berdaye û paşê bi dorê di rojnameyên hefteyî yên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]] û [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]] de dixebite. Di rojnameya Welat de bi giranî karê redaksiyonê kiriye.<ref name=":2">{{Jêder-malper |url=https://www.gazeteduvar.com.tr/amp/zana-farqini-turklere-helal-olan-neden-kurtlere-haram-makale-1500605 |sernav=Zana Farqînî: Türklere helâl olan neden Kürtlere haram? |malper=www.gazeteduvar.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> Di derxistina Welatê Me de cih girtiye û bûye berpirsê karê nivîsaran ê pêşîn ê Welatê Me. Paşê bûye gerînendeyê giştî yê heman rojnameyê.<ref name=":1" /> Ji ber nivîs û nûçeyên ku di vê rojnameyê de hatine weşandin, li Dadgeha Ewlekariya Dewletê (DGM) ya Stembolê hatiye darizandin û ceza xwariye.<ref name=":3">{{Jêder-malper |url=https://www.botantimes.com/author/zana-farqini/ |sernav=Zana Farqînî |malper=Botan Times |tarîx=2024-06-24 |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> Herwiha li heman dadgehê parêziya xwe jî bi zimanê kurdî kiriye û ji ber vê helwesta xwe hatiye girtin û demekê li Girtîgeha Bayrampaşayê ya Stembolê razaye. Farqînî piştî girtina "''Welatê Me''" digel hevalên xwe lê xebitiye rojnameya hefteyî ya bi navê "''Azadiya Welat''" derxistiye û gerînendeyê pêşîn ê weşanê jî dîsan ew e. Piştî ku ji ber neçariyê dev ji karê rojnamegeriyê berdaye, li [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] berdewamî bi karên xwe yên li ser zimanê kurdî daye ku heman xebat û lêkolînên xwe yên der barê ziman de jixwe didomandin.<ref name=":1" /><ref name=":3" /> Piştî ku dev ji karê rojnamegeriyê berdide, hemû giraniya xwe dide ser xebat û vekolînên li ser zimanê kurdî. Sê dewr di Desteya Rêveberiyê ya Enstîtuya Kurdî ya Stembolê de cih girtiye. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç e ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005an de hatiye lidarxistin.<ref name=":1" /> Di sala 2015an de li [[Zanîngeha Mêrdînê]] di warê zimanê kurdî dest bi xwendina masterê kiriye.<ref name=":4">{{Jêder-kitêb |sernav=Struggling against Language Shift: Kurdish Language Education in Turkey |paşnav=Leinonen |pêşnav=Anu |weşanger=Brill |tarîx=2025-01-07 |ziman=en |url=https://brill.com/display/book/9789004726239/BP000008.xml}}</ref> Niha Serokê Enstîtuya Kurdî ya Stembolê ye. Gotarên wî di weşanên wekî rojnameyên Welat, Welatê Me, Azadiya Welat, Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên Rewşen, [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] û malperên li ser înternetê [[Rojev]], "Gerdûn, Amidakurd, Amude.com"ê de hatine weşandin. Niha jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. == Zimanê kurdî wekî fermî == Farqînî diyar kiriye ku wî biryar da ku di serdema 28an a parlamenterê de wekî namzet beşdarî hilbijartinê bibe, li ser israra derdora xwe ya nêzîk ku ji xebatên wî yên akademîk haydar bûn.<ref name=":4" /> Farqînî gotiye;<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://bianet.org/haber/aday-adayi-zana-farqini-kurtcenin-mecliste-adinin-konmasi-gerekiyor-276386 |sernav=Aday adayı Zana Farqînî: Kürtçenin Mecliste adının konması gerekiyor |malper=bianet.org |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> {{Quote|"Derbarê min de hêviyek hebû, û min biryar da ku li ser daxwaza derdora xwe ya nêzîk bibim namzet, nemaze ji ber xebatên min ên li ser mijarên ziman û zimannasiyê."}} Farqînî diyar kir ku pirsgirêka ku di salên 1990î û destpêka salên 2000î de di tomarên [[Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]] de zimanê kurdî wekî "zimanekî nenas" û piştî 29ê kanûna pêşîn a 2008an wekî "ne-tirkî" tê binavkirin, divê were çareserkirin.<ref name=":2" /><ref name=":0" /><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rupelanu.org/zana-farqini-kurtce-yagmura-yakalanmis-kar-misali-eriyor-27702h.htm |sernav=Zana Farqînî: Kürtçe yağmura yakalanmış kar misali eriyor! |malper=Rûpela nû |tarîx=2023-11-09 |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> Derbarê vê pirsgirêkê de wî gotiye:<ref name=":0" /> {{Quote|"[[TRT Kurdî]] li vî welatî weşanê dike. Ger Kurdî zimanekî 'nenas' be, wê demê divê em ji serokê parlamenterê, [[Mustafa Şentop]] bipirsin, TRT Kurdî li gorî kîjan qanûnê weşanê dike? Li Tirkiyeyê zanîngeh û enstîtu hene ku li ser zimanê kurdî dixebitin, bernameyên lîsans û doktorayê pêşkêş dikin. Navê vî zimanî teqez divê were destnîşankirin; ger rastiyek wisa hebe, divê em bi navê wê nêzîkî vê rastiyê bibin."}}Farqînî diyar kir ku ew bi berdewamî bi derdora xwe ya nêzîk re li ser parastina yasayî ya zimanê kurdî nîqaş dike. Wî diyar kir ku ger were hilbijartin, ew ê di serdema parlementoyê ya pêş de li ser mijarên têkildarî zimanê Kurdî bixebite û got, "Ez ê ji bo rakirina bendên sînordar ên di qanûnê de yên derbarê zimanê Kurdî de û afirandina rêziknameyên qanûnî yên têkildar ji bo zimanê Kurdî bixebitim."<ref name=":0" /> Zana Farqînî di hilbijartinên 14ê gulanê de ji [[Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan]] bû namzet. Farqînî [[Stembol]] û [[Amed]] wekî navçeyên xwe hilbijart.<ref>{{Jêder-malper |url=https://amidahaber.com/politika/yesil-sol-zana-farqiniyi-aday-gostermedi-tepki-yagdi-2210h |sernav=Yeşil Sol Zana Farqinî’yi aday göstermedi, tepki yağdı |malper=Amida Haber |tarîx=2023-04-10 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> == Berhem == * ''[[Ferhenga Tirkî-Kurdî]]''. [[Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]], 1278 rûpel, Stenbol, 2000 * ''[[Ferhenga Kurdî-Tirkî]]''. Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, 2132 rûpel, Stenbol, 2004 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2008 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa duyem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2009 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa çarem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2010 * Lêker û Rastnivîsîna Wan (Ji Aliyê Binyatî ve), Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê 210 rûpel, Stembol 2019 * Zana Farqînî digel [[Hasan Kaya]] û [[Samî Tan]] broşûreke bi navê "Em Zimanê Kurdî Binasin" amade kiriye. === Werger === * ''[[Mamosteyê Sêyemîn Xanî]]'', ji zimanê tirkî * ''Rastiyên Destana Memê Alan'', ji zimanê tirkî * Xanî û Newroz, ji zimanê tirkî * Xanî û Memzayên Wî; ji zimanê tirkî == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * [http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini Zana Farqînî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911143546/http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini |date=2011-09-11 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1967]] [[Kategorî:Kesên ji Amedê]] [[Kategorî:Zimannasên kurd]] 4tqsj34f7b6f4h1xh3h033b5k3hzoom 2029972 2029970 2026-05-20T20:08:32Z Kurê Acemî 105128 2029972 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank mirov/wîkîdane | cihê_jidayikbûnê = [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]], [[Bakurê Kurdistanê]] }} '''Zana Farqînî''' (jdb. sala 1967an li [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]]), nivîskar, wergêr û ferhengdanerekî kurd e. Wî ji bo gelek berhemên girîng bi [[zimanê kurdî]] tê naskirin. Zana Farqînî di weşanên wekî rojnameyên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]], [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]], Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên [[Weşanên Rewşen|Rewşen]], [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] hatien weşandin. Îro jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. Herwiha wî di [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] de ku niha ji aliyê dewleta tirk hatiye girtin, gelek post girtiye. == Jiyana pêşîn == Zana Farqînî di sala 1967an de li gundê [[Baqûz]]ê ya navçeya [[Farqîn]]ê de jidayik bûye. Ew dibistana seretayî û ya navîn li Farqînê, dibistana amadehiyê û zanîngeh jî li [[Stembol]]ê qedandine. Li [[Zanîngeha Stembolê]] Beşa [[Civaknasî|civaknasiyê]] xwendiye.<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://www.indyturk.com/node/523481/t%C3%BCrki%CC%87yeden-sesler/en-kapsaml%C4%B1-k%C3%BCrt%C3%A7e-t%C3%BCrk%C3%A7e-s%C3%B6zl%C3%BC%C4%9F%C3%BCn-derleyicisi-zana-farqin%C3%AE |sernav=Faik Bulut {{!}} En kapsamlı Kürtçe-Türkçe sözlüğün derleyicisi Zana Farqinî: Ecdadımızın sesini kayıt altına almaya çalıştım |malper=Independent Türkçe |tarîx=2022-06-19 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> == Kariyera nivîskariyê == Ew yek ji avakarê [[Koma Çiya]] ye û digel komê kaseta pêşîn a bi navê "Rozerîn" derxistiye. Di kovara [[Weşanên Rewşen|Rewşen]] ya [[Navenda Çanda Mezopotamyayê]] de di desteya karê nivîsaran de cih girtiye. Paşê dev ji xebatên muzîkê berdaye û paşê bi dorê di rojnameyên hefteyî yên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]] û [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]] de dixebite. Di rojnameya Welat de bi giranî karê redaksiyonê kiriye.<ref name=":2">{{Jêder-malper |url=https://www.gazeteduvar.com.tr/amp/zana-farqini-turklere-helal-olan-neden-kurtlere-haram-makale-1500605 |sernav=Zana Farqînî: Türklere helâl olan neden Kürtlere haram? |malper=www.gazeteduvar.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> Di derxistina Welatê Me de cih girtiye û bûye berpirsê karê nivîsaran ê pêşîn ê Welatê Me. Paşê bûye gerînendeyê giştî yê heman rojnameyê.<ref name=":1" /> Ji ber nivîs û nûçeyên ku di vê rojnameyê de hatine weşandin, li Dadgeha Ewlekariya Dewletê (DGM) ya Stembolê hatiye darizandin û ceza xwariye.<ref name=":3">{{Jêder-malper |url=https://www.botantimes.com/author/zana-farqini/ |sernav=Zana Farqînî |malper=Botan Times |tarîx=2024-06-24 |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> Herwiha li heman dadgehê parêziya xwe jî bi zimanê kurdî kiriye û ji ber vê helwesta xwe hatiye girtin û demekê li Girtîgeha Bayrampaşayê ya Stembolê razaye. Farqînî piştî girtina "''Welatê Me''" digel hevalên xwe lê xebitiye rojnameya hefteyî ya bi navê "''Azadiya Welat''" derxistiye û gerînendeyê pêşîn ê weşanê jî dîsan ew e. Piştî ku ji ber neçariyê dev ji karê rojnamegeriyê berdaye, li [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] berdewamî bi karên xwe yên li ser zimanê kurdî daye ku heman xebat û lêkolînên xwe yên der barê ziman de jixwe didomandin.<ref name=":1" /><ref name=":3" /> Piştî ku dev ji karê rojnamegeriyê berdide, hemû giraniya xwe dide ser xebat û vekolînên li ser zimanê kurdî. Sê dewr di Desteya Rêveberiyê ya Enstîtuya Kurdî ya Stembolê de cih girtiye. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç e ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005an de hatiye lidarxistin.<ref name=":1" /> Di sala 2015an de li [[Zanîngeha Mêrdînê]] di warê zimanê kurdî dest bi xwendina masterê kiriye.<ref name=":4">{{Jêder-kitêb |sernav=Struggling against Language Shift: Kurdish Language Education in Turkey |paşnav=Leinonen |pêşnav=Anu |weşanger=Brill |tarîx=2025-01-07 |ziman=en |url=https://brill.com/display/book/9789004726239/BP000008.xml}}</ref> Niha Serokê Enstîtuya Kurdî ya Stembolê ye. Gotarên wî di weşanên wekî rojnameyên Welat, Welatê Me, Azadiya Welat, Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên Rewşen, [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] û malperên li ser înternetê [[Rojev]], "Gerdûn, Amidakurd, Amude.com"ê de hatine weşandin. Niha jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. == Zimanê kurdî wekî fermî == Farqînî diyar kiriye ku wî biryar da ku di serdema 28an a parlamenterê de wekî namzet beşdarî hilbijartinê bibe, li ser israra derdora xwe ya nêzîk ku ji xebatên wî yên akademîk haydar bûn.<ref name=":4" /> Farqînî gotiye;<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://bianet.org/haber/aday-adayi-zana-farqini-kurtcenin-mecliste-adinin-konmasi-gerekiyor-276386 |sernav=Aday adayı Zana Farqînî: Kürtçenin Mecliste adının konması gerekiyor |malper=bianet.org |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> {{Quote|"Derbarê min de hêviyek hebû, û min biryar da ku li ser daxwaza derdora xwe ya nêzîk bibim namzet, nemaze ji ber xebatên min ên li ser mijarên ziman û zimannasiyê."}} Farqînî diyar kir ku pirsgirêka ku di salên 1990î û destpêka salên 2000î de di tomarên [[Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]] de zimanê kurdî wekî "zimanekî nenas" û piştî 29ê kanûna pêşîn a 2008an wekî "ne-tirkî" tê binavkirin, divê were çareserkirin.<ref name=":2" /><ref name=":0" /><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rupelanu.org/zana-farqini-kurtce-yagmura-yakalanmis-kar-misali-eriyor-27702h.htm |sernav=Zana Farqînî: Kürtçe yağmura yakalanmış kar misali eriyor! |malper=Rûpela nû |tarîx=2023-11-09 |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> Derbarê vê pirsgirêkê de wî gotiye:<ref name=":0" /> {{Quote|"[[TRT Kurdî]] li vî welatî weşanê dike. Ger Kurdî zimanekî 'nenas' be, wê demê divê em ji serokê parlamenterê, [[Mustafa Şentop]] bipirsin, TRT Kurdî li gorî kîjan qanûnê weşanê dike? Li Tirkiyeyê zanîngeh û enstîtu hene ku li ser zimanê kurdî dixebitin, bernameyên lîsans û doktorayê pêşkêş dikin. Navê vî zimanî teqez divê were destnîşankirin; ger rastiyek wisa hebe, divê em bi navê wê nêzîkî vê rastiyê bibin."}}Farqînî diyar kir ku ew bi berdewamî bi derdora xwe ya nêzîk re li ser parastina yasayî ya zimanê kurdî nîqaş dike. Wî diyar kir ku ger were hilbijartin, ew ê di serdema parlementoyê ya pêş de li ser mijarên têkildarî zimanê Kurdî bixebite û got, "Ez ê ji bo rakirina bendên sînordar ên di qanûnê de yên derbarê zimanê Kurdî de û afirandina rêziknameyên qanûnî yên têkildar ji bo zimanê Kurdî bixebitim."<ref name=":0" /> Zana Farqînî di hilbijartinên 14ê gulanê de ji [[Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan]] bû namzet. Farqînî [[Stembol]] û [[Amed]] wekî navçeyên xwe hilbijart.<ref>{{Jêder-malper |url=https://amidahaber.com/politika/yesil-sol-zana-farqiniyi-aday-gostermedi-tepki-yagdi-2210h |sernav=Yeşil Sol Zana Farqinî’yi aday göstermedi, tepki yağdı |malper=Amida Haber |tarîx=2023-04-10 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> == Berhem == * ''[[Ferhenga Tirkî-Kurdî]]''. [[Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]], 1278 rûpel, Stenbol, 2000 * ''[[Ferhenga Kurdî-Tirkî]]''. Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, 2132 rûpel, Stenbol, 2004 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2008 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa duyem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2009 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa çarem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2010 * Lêker û Rastnivîsîna Wan (Ji Aliyê Binyatî ve), Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê 210 rûpel, Stembol 2019 * Zana Farqînî digel [[Hasan Kaya]] û [[Samî Tan]] broşûreke bi navê "Em Zimanê Kurdî Binasin" amade kiriye. === Werger === * ''[[Mamosteyê Sêyemîn Xanî]]'', ji zimanê tirkî * ''Rastiyên Destana Memê Alan'', ji zimanê tirkî * Xanî û Newroz, ji zimanê tirkî * Xanî û Memzayên Wî; ji zimanê tirkî == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * [http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini Zana Farqînî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911143546/http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini |date=2011-09-11 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1967]] [[Kategorî:Kesên ji Amedê]] [[Kategorî:Zimannasên kurd]] l8a7leawtwifquytz0c72d70yejw7qt 2029976 2029972 2026-05-20T20:32:43Z Balyozbot 42414 [[User:Balyozxane/skrîpt/py/kuCosmeticsCore.py|Bot]]: Paqijiyên kozmetîk (Navên ref-an rast kir.) 2029976 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank mirov/wîkîdane | cihê_jidayikbûnê = [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]], [[Bakurê Kurdistanê]] }} '''Zana Farqînî''' (jdb. sala 1967an li [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]]), nivîskar, wergêr û ferhengdanerekî kurd e. Wî ji bo gelek berhemên girîng bi [[zimanê kurdî]] tê naskirin. Zana Farqînî di weşanên wekî rojnameyên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]], [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]], Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên [[Weşanên Rewşen|Rewşen]], [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] hatien weşandin. Îro jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. Herwiha wî di [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] de ku niha ji aliyê dewleta tirk hatiye girtin, gelek post girtiye. == Jiyana pêşîn == Zana Farqînî di sala 1967an de li gundê [[Baqûz]]ê ya navçeya [[Farqîn]]ê de jidayik bûye. Ew dibistana seretayî û ya navîn li Farqînê, dibistana amadehiyê û zanîngeh jî li [[Stembol]]ê qedandine. Li [[Zanîngeha Stembolê]] Beşa [[Civaknasî|civaknasiyê]] xwendiye.<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://www.indyturk.com/node/523481/t%C3%BCrki%CC%87yeden-sesler/en-kapsaml%C4%B1-k%C3%BCrt%C3%A7e-t%C3%BCrk%C3%A7e-s%C3%B6zl%C3%BC%C4%9F%C3%BCn-derleyicisi-zana-farqin%C3%AE |sernav=Faik Bulut {{!}} En kapsamlı Kürtçe-Türkçe sözlüğün derleyicisi Zana Farqinî: Ecdadımızın sesini kayıt altına almaya çalıştım |malper=Independent Türkçe |tarîx=2022-06-19 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> == Kariyera nivîskariyê == Ew yek ji avakarê [[Koma Çiya]] ye û digel komê kaseta pêşîn a bi navê "Rozerîn" derxistiye. Di kovara [[Weşanên Rewşen|Rewşen]] ya [[Navenda Çanda Mezopotamyayê]] de di desteya karê nivîsaran de cih girtiye. Paşê dev ji xebatên muzîkê berdaye û paşê bi dorê di rojnameyên hefteyî yên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]] û [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]] de dixebite. Di rojnameya Welat de bi giranî karê redaksiyonê kiriye.<ref name=":2">{{Jêder-malper |url=https://www.gazeteduvar.com.tr/amp/zana-farqini-turklere-helal-olan-neden-kurtlere-haram-makale-1500605 |sernav=Zana Farqînî: Türklere helâl olan neden Kürtlere haram? |malper=www.gazeteduvar.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> Di derxistina Welatê Me de cih girtiye û bûye berpirsê karê nivîsaran ê pêşîn ê Welatê Me. Paşê bûye gerînendeyê giştî yê heman rojnameyê.<ref name=":1" /> Ji ber nivîs û nûçeyên ku di vê rojnameyê de hatine weşandin, li Dadgeha Ewlekariya Dewletê (DGM) ya Stembolê hatiye darizandin û ceza xwariye.<ref name=":3">{{Jêder-malper |url=https://www.botantimes.com/author/zana-farqini/ |sernav=Zana Farqînî |malper=Botan Times |tarîx=2024-06-24 |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> Herwiha li heman dadgehê parêziya xwe jî bi zimanê kurdî kiriye û ji ber vê helwesta xwe hatiye girtin û demekê li Girtîgeha Bayrampaşayê ya Stembolê razaye. Farqînî piştî girtina "''Welatê Me''" digel hevalên xwe lê xebitiye rojnameya hefteyî ya bi navê "''Azadiya Welat''" derxistiye û gerînendeyê pêşîn ê weşanê jî dîsan ew e. Piştî ku ji ber neçariyê dev ji karê rojnamegeriyê berdaye, li [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] berdewamî bi karên xwe yên li ser zimanê kurdî daye ku heman xebat û lêkolînên xwe yên der barê ziman de jixwe didomandin.<ref name=":1" /><ref name=":3" /> Piştî ku dev ji karê rojnamegeriyê berdide, hemû giraniya xwe dide ser xebat û vekolînên li ser zimanê kurdî. Sê dewr di Desteya Rêveberiyê ya Enstîtuya Kurdî ya Stembolê de cih girtiye. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç e ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005an de hatiye lidarxistin.<ref name=":1" /> Di sala 2015an de li [[Zanîngeha Mêrdînê]] di warê zimanê kurdî dest bi xwendina masterê kiriye.<ref name="Leinonen2025">{{Jêder-kitêb |sernav=Struggling against Language Shift: Kurdish Language Education in Turkey |paşnav=Leinonen |pêşnav=Anu |weşanger=Brill |tarîx=2025-01-07 |ziman=en |url=https://brill.com/display/book/9789004726239/BP000008.xml}}</ref> Niha Serokê Enstîtuya Kurdî ya Stembolê ye. Gotarên wî di weşanên wekî rojnameyên Welat, Welatê Me, Azadiya Welat, Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên Rewşen, [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] û malperên li ser înternetê [[Rojev]], "Gerdûn, Amidakurd, Amude.com"ê de hatine weşandin. Niha jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. == Zimanê kurdî wekî fermî == Farqînî diyar kiriye ku wî biryar da ku di serdema 28an a parlamenterê de wekî namzet beşdarî hilbijartinê bibe, li ser israra derdora xwe ya nêzîk ku ji xebatên wî yên akademîk haydar bûn.<ref name="Leinonen2025" /> Farqînî gotiye;<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://bianet.org/haber/aday-adayi-zana-farqini-kurtcenin-mecliste-adinin-konmasi-gerekiyor-276386 |sernav=Aday adayı Zana Farqînî: Kürtçenin Mecliste adının konması gerekiyor |malper=bianet.org |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> {{Quote|"Derbarê min de hêviyek hebû, û min biryar da ku li ser daxwaza derdora xwe ya nêzîk bibim namzet, nemaze ji ber xebatên min ên li ser mijarên ziman û zimannasiyê."}} Farqînî diyar kir ku pirsgirêka ku di salên 1990î û destpêka salên 2000î de di tomarên [[Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]] de zimanê kurdî wekî "zimanekî nenas" û piştî 29ê kanûna pêşîn a 2008an wekî "ne-tirkî" tê binavkirin, divê were çareserkirin.<ref name=":2" /><ref name=":0" /><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rupelanu.org/zana-farqini-kurtce-yagmura-yakalanmis-kar-misali-eriyor-27702h.htm |sernav=Zana Farqînî: Kürtçe yağmura yakalanmış kar misali eriyor! |malper=Rûpela nû |tarîx=2023-11-09 |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> Derbarê vê pirsgirêkê de wî gotiye:<ref name=":0" /> {{Quote|"[[TRT Kurdî]] li vî welatî weşanê dike. Ger Kurdî zimanekî 'nenas' be, wê demê divê em ji serokê parlamenterê, [[Mustafa Şentop]] bipirsin, TRT Kurdî li gorî kîjan qanûnê weşanê dike? Li Tirkiyeyê zanîngeh û enstîtu hene ku li ser zimanê kurdî dixebitin, bernameyên lîsans û doktorayê pêşkêş dikin. Navê vî zimanî teqez divê were destnîşankirin; ger rastiyek wisa hebe, divê em bi navê wê nêzîkî vê rastiyê bibin."}}Farqînî diyar kir ku ew bi berdewamî bi derdora xwe ya nêzîk re li ser parastina yasayî ya zimanê kurdî nîqaş dike. Wî diyar kir ku ger were hilbijartin, ew ê di serdema parlementoyê ya pêş de li ser mijarên têkildarî zimanê Kurdî bixebite û got, "Ez ê ji bo rakirina bendên sînordar ên di qanûnê de yên derbarê zimanê Kurdî de û afirandina rêziknameyên qanûnî yên têkildar ji bo zimanê Kurdî bixebitim."<ref name=":0" /> Zana Farqînî di hilbijartinên 14ê gulanê de ji [[Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan]] bû namzet. Farqînî [[Stembol]] û [[Amed]] wekî navçeyên xwe hilbijart.<ref>{{Jêder-malper |url=https://amidahaber.com/politika/yesil-sol-zana-farqiniyi-aday-gostermedi-tepki-yagdi-2210h |sernav=Yeşil Sol Zana Farqinî’yi aday göstermedi, tepki yağdı |malper=Amida Haber |tarîx=2023-04-10 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> == Berhem == * ''[[Ferhenga Tirkî-Kurdî]]''. [[Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]], 1278 rûpel, Stenbol, 2000 * ''[[Ferhenga Kurdî-Tirkî]]''. Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, 2132 rûpel, Stenbol, 2004 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2008 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa duyem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2009 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa çarem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2010 * Lêker û Rastnivîsîna Wan (Ji Aliyê Binyatî ve), Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê 210 rûpel, Stembol 2019 * Zana Farqînî digel [[Hasan Kaya]] û [[Samî Tan]] broşûreke bi navê "Em Zimanê Kurdî Binasin" amade kiriye. === Werger === * ''[[Mamosteyê Sêyemîn Xanî]]'', ji zimanê tirkî * ''Rastiyên Destana Memê Alan'', ji zimanê tirkî * Xanî û Newroz, ji zimanê tirkî * Xanî û Memzayên Wî; ji zimanê tirkî == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * [http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini Zana Farqînî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911143546/http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini |date=2011-09-11 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1967]] [[Kategorî:Kesên ji Amedê]] [[Kategorî:Zimannasên kurd]] g99gdu9yslarp453qx630ip2ew3x4x5 2029999 2029976 2026-05-21T06:23:53Z Penaber49 39672 /* Xebatên din */ Sernav zeyîf 2029999 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank mirov/wîkîdane | cihê_jidayikbûnê = [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]], [[Bakurê Kurdistanê]] }} '''Zana Farqînî''' (jdb. sala 1967an li [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]]), nivîskar, wergêr û ferhengdanerekî kurd e. Wî ji bo gelek berhemên girîng bi [[zimanê kurdî]] tê naskirin. Zana Farqînî di weşanên wekî rojnameyên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]], [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]], Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên [[Weşanên Rewşen|Rewşen]], [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] hatien weşandin. Îro jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. Herwiha wî di [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] de ku niha ji aliyê dewleta tirk hatiye girtin, gelek post girtiye. == Jiyana pêşîn == Zana Farqînî di sala 1967an de li gundê [[Baqûz]]ê ya navçeya [[Farqîn]]ê de jidayik bûye. Ew dibistana seretayî û ya navîn li Farqînê, dibistana amadehiyê û zanîngeh jî li [[Stembol]]ê qedandine. Li [[Zanîngeha Stembolê]] Beşa [[Civaknasî|civaknasiyê]] xwendiye.<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://www.indyturk.com/node/523481/t%C3%BCrki%CC%87yeden-sesler/en-kapsaml%C4%B1-k%C3%BCrt%C3%A7e-t%C3%BCrk%C3%A7e-s%C3%B6zl%C3%BC%C4%9F%C3%BCn-derleyicisi-zana-farqin%C3%AE |sernav=Faik Bulut {{!}} En kapsamlı Kürtçe-Türkçe sözlüğün derleyicisi Zana Farqinî: Ecdadımızın sesini kayıt altına almaya çalıştım |malper=Independent Türkçe |tarîx=2022-06-19 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> == Kariyera nivîskariyê == Ew yek ji avakarê [[Koma Çiya]] ye û digel komê kaseta pêşîn a bi navê "Rozerîn" derxistiye. Di kovara [[Weşanên Rewşen|Rewşen]] ya [[Navenda Çanda Mezopotamyayê]] de di desteya karê nivîsaran de cih girtiye. Paşê dev ji xebatên muzîkê berdaye û paşê bi dorê di rojnameyên hefteyî yên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]] û [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]] de dixebite. Di rojnameya Welat de bi giranî karê redaksiyonê kiriye.<ref name=":2">{{Jêder-malper |url=https://www.gazeteduvar.com.tr/amp/zana-farqini-turklere-helal-olan-neden-kurtlere-haram-makale-1500605 |sernav=Zana Farqînî: Türklere helâl olan neden Kürtlere haram? |malper=www.gazeteduvar.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> Di derxistina Welatê Me de cih girtiye û bûye berpirsê karê nivîsaran ê pêşîn ê Welatê Me. Paşê bûye gerînendeyê giştî yê heman rojnameyê.<ref name=":1" /> Ji ber nivîs û nûçeyên ku di vê rojnameyê de hatine weşandin, li Dadgeha Ewlekariya Dewletê (DGM) ya Stembolê hatiye darizandin û ceza xwariye.<ref name=":3">{{Jêder-malper |url=https://www.botantimes.com/author/zana-farqini/ |sernav=Zana Farqînî |malper=Botan Times |tarîx=2024-06-24 |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> Herwiha li heman dadgehê parêziya xwe jî bi zimanê kurdî kiriye û ji ber vê helwesta xwe hatiye girtin û demekê li Girtîgeha Bayrampaşayê ya Stembolê razaye. Farqînî piştî girtina "''Welatê Me''" digel hevalên xwe lê xebitiye rojnameya hefteyî ya bi navê "''Azadiya Welat''" derxistiye û gerînendeyê pêşîn ê weşanê jî dîsan ew e. Piştî ku ji ber neçariyê dev ji karê rojnamegeriyê berdaye, li [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] berdewamî bi karên xwe yên li ser zimanê kurdî daye ku heman xebat û lêkolînên xwe yên der barê ziman de jixwe didomandin.<ref name=":1" /><ref name=":3" /> Piştî ku dev ji karê rojnamegeriyê berdide, hemû giraniya xwe dide ser xebat û vekolînên li ser zimanê kurdî. Sê dewr di Desteya Rêveberiyê ya Enstîtuya Kurdî ya Stembolê de cih girtiye. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç e ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005an de hatiye lidarxistin.<ref name=":1" /> Di sala 2015an de li [[Zanîngeha Mêrdînê]] di warê zimanê kurdî dest bi xwendina masterê kiriye.<ref name="Leinonen2025">{{Jêder-kitêb |sernav=Struggling against Language Shift: Kurdish Language Education in Turkey |paşnav=Leinonen |pêşnav=Anu |weşanger=Brill |tarîx=2025-01-07 |ziman=en |url=https://brill.com/display/book/9789004726239/BP000008.xml}}</ref> Niha Serokê Enstîtuya Kurdî ya Stembolê ye. Gotarên wî di weşanên wekî rojnameyên Welat, Welatê Me, Azadiya Welat, Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên Rewşen, [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] û malperên li ser înternetê [[Rojev]], "Gerdûn, Amidakurd, Amude.com"ê de hatine weşandin. Niha jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. == Xebatên din == Farqînî diyar kiriye ku wî biryar da ku di serdema 28an a parlamenterê de wekî namzet beşdarî hilbijartinê bibe, li ser israra derdora xwe ya nêzîk ku ji xebatên wî yên akademîk haydar bûn.<ref name="Leinonen2025" /> Farqînî gotiye;<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://bianet.org/haber/aday-adayi-zana-farqini-kurtcenin-mecliste-adinin-konmasi-gerekiyor-276386 |sernav=Aday adayı Zana Farqînî: Kürtçenin Mecliste adının konması gerekiyor |malper=bianet.org |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> {{Quote|"Derbarê min de hêviyek hebû, û min biryar da ku li ser daxwaza derdora xwe ya nêzîk bibim namzet, nemaze ji ber xebatên min ên li ser mijarên ziman û zimannasiyê."}} Farqînî diyar kir ku pirsgirêka ku di salên 1990î û destpêka salên 2000î de di tomarên [[Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]] de zimanê kurdî wekî "zimanekî nenas" û piştî 29ê kanûna pêşîn a 2008an wekî "ne-tirkî" tê binavkirin, divê were çareserkirin.<ref name=":2" /><ref name=":0" /><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rupelanu.org/zana-farqini-kurtce-yagmura-yakalanmis-kar-misali-eriyor-27702h.htm |sernav=Zana Farqînî: Kürtçe yağmura yakalanmış kar misali eriyor! |malper=Rûpela nû |tarîx=2023-11-09 |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> Derbarê vê pirsgirêkê de wî gotiye:<ref name=":0" /> {{Quote|"[[TRT Kurdî]] li vî welatî weşanê dike. Ger Kurdî zimanekî 'nenas' be, wê demê divê em ji serokê parlamenterê, [[Mustafa Şentop]] bipirsin, TRT Kurdî li gorî kîjan qanûnê weşanê dike? Li Tirkiyeyê zanîngeh û enstîtu hene ku li ser zimanê kurdî dixebitin, bernameyên lîsans û doktorayê pêşkêş dikin. Navê vî zimanî teqez divê were destnîşankirin; ger rastiyek wisa hebe, divê em bi navê wê nêzîkî vê rastiyê bibin."}}Farqînî diyar kir ku ew bi berdewamî bi derdora xwe ya nêzîk re li ser parastina yasayî ya zimanê kurdî nîqaş dike. Wî diyar kir ku ger were hilbijartin, ew ê di serdema parlementoyê ya pêş de li ser mijarên têkildarî zimanê Kurdî bixebite û got, "Ez ê ji bo rakirina bendên sînordar ên di qanûnê de yên derbarê zimanê Kurdî de û afirandina rêziknameyên qanûnî yên têkildar ji bo zimanê Kurdî bixebitim."<ref name=":0" /> Zana Farqînî di hilbijartinên 14ê gulanê de ji [[Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan]] bû namzet. Farqînî [[Stembol]] û [[Amed]] wekî navçeyên xwe hilbijart.<ref>{{Jêder-malper |url=https://amidahaber.com/politika/yesil-sol-zana-farqiniyi-aday-gostermedi-tepki-yagdi-2210h |sernav=Yeşil Sol Zana Farqinî’yi aday göstermedi, tepki yağdı |malper=Amida Haber |tarîx=2023-04-10 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> == Berhem == * ''[[Ferhenga Tirkî-Kurdî]]''. [[Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]], 1278 rûpel, Stenbol, 2000 * ''[[Ferhenga Kurdî-Tirkî]]''. Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, 2132 rûpel, Stenbol, 2004 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2008 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa duyem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2009 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa çarem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2010 * Lêker û Rastnivîsîna Wan (Ji Aliyê Binyatî ve), Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê 210 rûpel, Stembol 2019 * Zana Farqînî digel [[Hasan Kaya]] û [[Samî Tan]] broşûreke bi navê "Em Zimanê Kurdî Binasin" amade kiriye. === Werger === * ''[[Mamosteyê Sêyemîn Xanî]]'', ji zimanê tirkî * ''Rastiyên Destana Memê Alan'', ji zimanê tirkî * Xanî û Newroz, ji zimanê tirkî * Xanî û Memzayên Wî; ji zimanê tirkî == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * [http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini Zana Farqînî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911143546/http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini |date=2011-09-11 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1967]] [[Kategorî:Kesên ji Amedê]] [[Kategorî:Zimannasên kurd]] 8hr5gid6y3eo4scnt6kac7j0tfi7c5q 2030000 2029999 2026-05-21T06:25:03Z Penaber49 39672 2030000 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank mirov/wîkîdane | cihê_jidayikbûnê = [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]], [[Bakurê Kurdistanê]] }} '''Zana Farqînî''' (jdb. sala 1967an li [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]]), nivîskar, wergêr û ferhengdanerekî kurd e. Wî ji bo gelek berhemên girîng bi [[zimanê kurdî]] tê naskirin. Zana Farqînî di weşanên wekî rojnameyên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]], [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]], Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên [[Weşanên Rewşen|Rewşen]], [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] hatien weşandin. Îro jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. Herwiha wî di [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] de ku niha ji aliyê dewleta tirk hatiye girtin, gelek post girtiye. == Jiyana pêşîn == Zana Farqînî di sala 1967an de li gundê [[Baqûz]]ê ya navçeya [[Farqîn]]ê de jidayik bûye. Ew dibistana seretayî û ya navîn li Farqînê, dibistana amadehiyê û zanîngeh jî li [[Stembol]]ê qedandine. Li [[Zanîngeha Stembolê]] Beşa [[Civaknasî|civaknasiyê]] xwendiye.<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://www.indyturk.com/node/523481/t%C3%BCrki%CC%87yeden-sesler/en-kapsaml%C4%B1-k%C3%BCrt%C3%A7e-t%C3%BCrk%C3%A7e-s%C3%B6zl%C3%BC%C4%9F%C3%BCn-derleyicisi-zana-farqin%C3%AE |sernav=Faik Bulut {{!}} En kapsamlı Kürtçe-Türkçe sözlüğün derleyicisi Zana Farqinî: Ecdadımızın sesini kayıt altına almaya çalıştım |malper=Independent Türkçe |tarîx=2022-06-19 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> == Kariyera nivîskariyê == Ew yek ji avakarê [[Koma Çiya]] ye û digel komê kaseta pêşîn a bi navê "Rozerîn" derxistiye. Di kovara [[Weşanên Rewşen|Rewşen]] ya [[Navenda Çanda Mezopotamyayê]] de di desteya karê nivîsaran de cih girtiye. Paşê dev ji xebatên muzîkê berdaye û paşê bi dorê di rojnameyên hefteyî yên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]] û [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]] de dixebite. Di rojnameya Welat de bi giranî karê redaksiyonê kiriye.<ref name=":2">{{Jêder-malper |url=https://www.gazeteduvar.com.tr/amp/zana-farqini-turklere-helal-olan-neden-kurtlere-haram-makale-1500605 |sernav=Zana Farqînî: Türklere helâl olan neden Kürtlere haram? |malper=www.gazeteduvar.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> Di derxistina Welatê Me de cih girtiye û bûye berpirsê karê nivîsaran ê pêşîn ê Welatê Me. Paşê bûye gerînendeyê giştî yê heman rojnameyê.<ref name=":1" /> Ji ber nivîs û nûçeyên ku di vê rojnameyê de hatine weşandin, li Dadgeha Ewlekariya Dewletê (DGM) ya Stembolê hatiye darizandin û ceza xwariye.<ref name=":3">{{Jêder-malper |url=https://www.botantimes.com/author/zana-farqini/ |sernav=Zana Farqînî |malper=Botan Times |tarîx=2024-06-24 |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> Herwiha li heman dadgehê parêziya xwe jî bi zimanê kurdî kiriye û ji ber vê helwesta xwe hatiye girtin û demekê li Girtîgeha Bayrampaşayê ya Stembolê razaye. Farqînî piştî girtina "''Welatê Me''" digel hevalên xwe lê xebitiye rojnameya hefteyî ya bi navê "''Azadiya Welat''" derxistiye û gerînendeyê pêşîn ê weşanê jî dîsan ew e. Piştî ku ji ber neçariyê dev ji karê rojnamegeriyê berdaye, li [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] berdewamî bi karên xwe yên li ser zimanê kurdî daye ku heman xebat û lêkolînên xwe yên der barê ziman de jixwe didomandin.<ref name=":1" /><ref name=":3" /> Piştî ku dev ji karê rojnamegeriyê berdide, hemû giraniya xwe dide ser xebat û vekolînên li ser zimanê kurdî. Sê dewr di Desteya Rêveberiyê ya Enstîtuya Kurdî ya Stembolê de cih girtiye. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç e ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005an de hatiye lidarxistin.<ref name=":1" /> Di sala 2015an de li [[Zanîngeha Mêrdînê]] di warê zimanê kurdî dest bi xwendina masterê kiriye.<ref name="Leinonen2025">{{Jêder-kitêb |sernav=Struggling against Language Shift: Kurdish Language Education in Turkey |paşnav=Leinonen |pêşnav=Anu |weşanger=Brill |tarîx=2025-01-07 |ziman=en |url=https://brill.com/display/book/9789004726239/BP000008.xml}}</ref> Niha Serokê Enstîtuya Kurdî ya Stembolê ye. Gotarên wî di weşanên wekî rojnameyên Welat, Welatê Me, Azadiya Welat, Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên Rewşen, [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] û malperên li ser înternetê [[Rojev]], "Gerdûn, Amidakurd, Amude.com"ê de hatine weşandin. Niha jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. == Xebatên din == Li ser daxwaza derdora xwe ya nêzîk ku ji xebatên wî yên akademîk haydar bûn, Farqînî diyar kiriye ku wî biryar daye ku di serdema 28an a parlamenterê de wekî namzet beşdarî hilbijartinê bibe.<ref name="Leinonen2025" /> Farqînî gotiye;<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://bianet.org/haber/aday-adayi-zana-farqini-kurtcenin-mecliste-adinin-konmasi-gerekiyor-276386 |sernav=Aday adayı Zana Farqînî: Kürtçenin Mecliste adının konması gerekiyor |malper=bianet.org |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> {{Quote|"Derbarê min de hêviyek hebû, û min biryar da ku li ser daxwaza derdora xwe ya nêzîk bibim namzet, nemaze ji ber xebatên min ên li ser mijarên ziman û zimannasiyê."}} Farqînî diyar kir ku pirsgirêka ku di salên 1990î û destpêka salên 2000î de di tomarên [[Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]] de zimanê kurdî wekî "zimanekî nenas" û piştî 29ê kanûna pêşîn a 2008an wekî "ne-tirkî" tê binavkirin, divê were çareserkirin.<ref name=":2" /><ref name=":0" /><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rupelanu.org/zana-farqini-kurtce-yagmura-yakalanmis-kar-misali-eriyor-27702h.htm |sernav=Zana Farqînî: Kürtçe yağmura yakalanmış kar misali eriyor! |malper=Rûpela nû |tarîx=2023-11-09 |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> Derbarê vê pirsgirêkê de wî gotiye:<ref name=":0" /> {{Quote|"[[TRT Kurdî]] li vî welatî weşanê dike. Ger Kurdî zimanekî 'nenas' be, wê demê divê em ji serokê parlamenterê, [[Mustafa Şentop]] bipirsin, TRT Kurdî li gorî kîjan qanûnê weşanê dike? Li Tirkiyeyê zanîngeh û enstîtu hene ku li ser zimanê kurdî dixebitin, bernameyên lîsans û doktorayê pêşkêş dikin. Navê vî zimanî teqez divê were destnîşankirin; ger rastiyek wisa hebe, divê em bi navê wê nêzîkî vê rastiyê bibin."}}Farqînî diyar kir ku ew bi berdewamî bi derdora xwe ya nêzîk re li ser parastina yasayî ya zimanê kurdî nîqaş dike. Wî diyar kir ku ger were hilbijartin, ew ê di serdema parlementoyê ya pêş de li ser mijarên têkildarî zimanê Kurdî bixebite û got, "Ez ê ji bo rakirina bendên sînordar ên di qanûnê de yên derbarê zimanê Kurdî de û afirandina rêziknameyên qanûnî yên têkildar ji bo zimanê Kurdî bixebitim."<ref name=":0" /> Zana Farqînî di hilbijartinên 14ê gulanê de ji [[Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan]] bû namzet. Farqînî [[Stembol]] û [[Amed]] wekî navçeyên xwe hilbijart.<ref>{{Jêder-malper |url=https://amidahaber.com/politika/yesil-sol-zana-farqiniyi-aday-gostermedi-tepki-yagdi-2210h |sernav=Yeşil Sol Zana Farqinî’yi aday göstermedi, tepki yağdı |malper=Amida Haber |tarîx=2023-04-10 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> == Berhem == * ''[[Ferhenga Tirkî-Kurdî]]''. [[Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]], 1278 rûpel, Stenbol, 2000 * ''[[Ferhenga Kurdî-Tirkî]]''. Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, 2132 rûpel, Stenbol, 2004 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2008 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa duyem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2009 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa çarem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2010 * Lêker û Rastnivîsîna Wan (Ji Aliyê Binyatî ve), Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê 210 rûpel, Stembol 2019 * Zana Farqînî digel [[Hasan Kaya]] û [[Samî Tan]] broşûreke bi navê "Em Zimanê Kurdî Binasin" amade kiriye. === Werger === * ''[[Mamosteyê Sêyemîn Xanî]]'', ji zimanê tirkî * ''Rastiyên Destana Memê Alan'', ji zimanê tirkî * Xanî û Newroz, ji zimanê tirkî * Xanî û Memzayên Wî; ji zimanê tirkî == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * [http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini Zana Farqînî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911143546/http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini |date=2011-09-11 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1967]] [[Kategorî:Kesên ji Amedê]] [[Kategorî:Zimannasên kurd]] 5dfq9lprgbtxrvwbuoutlyggqp2i3f3 2030001 2030000 2026-05-21T06:26:09Z Penaber49 39672 2030001 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank mirov/wîkîdane | cihê_jidayikbûnê = [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]], [[Bakurê Kurdistanê]] }} '''Zana Farqînî''' (jdb. sala 1967an li [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]]), nivîskar, wergêr û ferhengdanerekî kurd e. Wî ji bo gelek berhemên girîng bi [[zimanê kurdî]] tê naskirin. Zana Farqînî di weşanên wekî rojnameyên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]], [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]], Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên [[Weşanên Rewşen|Rewşen]], [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] hatien weşandin. Îro jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. Herwiha wî di [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] de ku niha ji aliyê dewleta tirk hatiye girtin, gelek post girtiye. == Jiyana pêşîn == Zana Farqînî di sala 1967an de li gundê [[Baqûz]]ê ya navçeya [[Farqîn]]ê de jidayik bûye. Ew dibistana seretayî û ya navîn li Farqînê, dibistana amadehiyê û zanîngeh jî li [[Stembol]]ê qedandine. Li [[Zanîngeha Stembolê]] Beşa [[Civaknasî|civaknasiyê]] xwendiye.<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://www.indyturk.com/node/523481/t%C3%BCrki%CC%87yeden-sesler/en-kapsaml%C4%B1-k%C3%BCrt%C3%A7e-t%C3%BCrk%C3%A7e-s%C3%B6zl%C3%BC%C4%9F%C3%BCn-derleyicisi-zana-farqin%C3%AE |sernav=Faik Bulut {{!}} En kapsamlı Kürtçe-Türkçe sözlüğün derleyicisi Zana Farqinî: Ecdadımızın sesini kayıt altına almaya çalıştım |malper=Independent Türkçe |tarîx=2022-06-19 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> == Kariyera nivîskariyê == Ew yek ji avakarê [[Koma Çiya]] ye û digel komê kaseta pêşîn a bi navê "Rozerîn" derxistiye. Di kovara [[Weşanên Rewşen|Rewşen]] ya [[Navenda Çanda Mezopotamyayê]] de di desteya karê nivîsaran de cih girtiye. Paşê dev ji xebatên muzîkê berdaye û paşê bi dorê di rojnameyên hefteyî yên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]] û [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]] de dixebite. Di rojnameya Welat de bi giranî karê redaksiyonê kiriye.<ref name=":2">{{Jêder-malper |url=https://www.gazeteduvar.com.tr/amp/zana-farqini-turklere-helal-olan-neden-kurtlere-haram-makale-1500605 |sernav=Zana Farqînî: Türklere helâl olan neden Kürtlere haram? |malper=www.gazeteduvar.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> Di derxistina Welatê Me de cih girtiye û bûye berpirsê karê nivîsaran ê pêşîn ê Welatê Me. Paşê bûye gerînendeyê giştî yê heman rojnameyê.<ref name=":1" /> Ji ber nivîs û nûçeyên ku di vê rojnameyê de hatine weşandin, li Dadgeha Ewlekariya Dewletê (DGM) ya Stembolê hatiye darizandin û ceza xwariye.<ref name=":3">{{Jêder-malper |url=https://www.botantimes.com/author/zana-farqini/ |sernav=Zana Farqînî |malper=Botan Times |tarîx=2024-06-24 |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> Herwiha li heman dadgehê parêziya xwe jî bi zimanê kurdî kiriye û ji ber vê helwesta xwe hatiye girtin û demekê li Girtîgeha Bayrampaşayê ya Stembolê razaye. Farqînî piştî girtina "''Welatê Me''" digel hevalên xwe lê xebitiye rojnameya hefteyî ya bi navê "''Azadiya Welat''" derxistiye û gerînendeyê pêşîn ê weşanê jî dîsan ew e. Piştî ku ji ber neçariyê dev ji karê rojnamegeriyê berdaye, li [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] berdewamî bi karên xwe yên li ser zimanê kurdî daye ku heman xebat û lêkolînên xwe yên der barê ziman de jixwe didomandin.<ref name=":1" /><ref name=":3" /> Piştî ku dev ji karê rojnamegeriyê berdide, hemû giraniya xwe dide ser xebat û vekolînên li ser zimanê kurdî. Sê dewr di Desteya Rêveberiyê ya Enstîtuya Kurdî ya Stembolê de cih girtiye. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç e ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005an de hatiye lidarxistin.<ref name=":1" /> Di sala 2015an de li [[Zanîngeha Mêrdînê]] di warê zimanê kurdî dest bi xwendina masterê kiriye.<ref name="Leinonen2025">{{Jêder-kitêb |sernav=Struggling against Language Shift: Kurdish Language Education in Turkey |paşnav=Leinonen |pêşnav=Anu |weşanger=Brill |tarîx=2025-01-07 |ziman=en |url=https://brill.com/display/book/9789004726239/BP000008.xml}}</ref> Niha Serokê Enstîtuya Kurdî ya Stembolê ye. Gotarên wî di weşanên wekî rojnameyên Welat, Welatê Me, Azadiya Welat, Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên Rewşen, [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] û malperên li ser înternetê [[Rojev]], "Gerdûn, Amidakurd, Amude.com"ê de hatine weşandin. Niha jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. == Xebatên din == Li ser daxwaza derdora xwe ya nêzîk ku ji xebatên wî yên akademîk haydar bûn, Farqînî diyar kiriye ku wî biryar daye ku di serdema 28an a parlamenterê de wekî namzet beşdarî hilbijartinê bibe.<ref name="Leinonen2025" /> Di derbarê namzetiya xwe de Farqînî wiha gotiye;<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://bianet.org/haber/aday-adayi-zana-farqini-kurtcenin-mecliste-adinin-konmasi-gerekiyor-276386 |sernav=Aday adayı Zana Farqînî: Kürtçenin Mecliste adının konması gerekiyor |malper=bianet.org |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> {{Quote|"Derbarê min de hêviyek hebû, û min biryar da ku li ser daxwaza derdora xwe ya nêzîk bibim namzet, nemaze ji ber xebatên min ên li ser mijarên ziman û zimannasiyê."}} Farqînî diyar kir ku pirsgirêka ku di salên 1990î û destpêka salên 2000î de di tomarên [[Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]] de zimanê kurdî wekî "zimanekî nenas" û piştî 29ê kanûna pêşîn a 2008an wekî "ne-tirkî" tê binavkirin, divê were çareserkirin.<ref name=":2" /><ref name=":0" /><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rupelanu.org/zana-farqini-kurtce-yagmura-yakalanmis-kar-misali-eriyor-27702h.htm |sernav=Zana Farqînî: Kürtçe yağmura yakalanmış kar misali eriyor! |malper=Rûpela nû |tarîx=2023-11-09 |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> Derbarê vê pirsgirêkê de wî gotiye:<ref name=":0" /> {{Quote|"[[TRT Kurdî]] li vî welatî weşanê dike. Ger Kurdî zimanekî 'nenas' be, wê demê divê em ji serokê parlamenterê, [[Mustafa Şentop]] bipirsin, TRT Kurdî li gorî kîjan qanûnê weşanê dike? Li Tirkiyeyê zanîngeh û enstîtu hene ku li ser zimanê kurdî dixebitin, bernameyên lîsans û doktorayê pêşkêş dikin. Navê vî zimanî teqez divê were destnîşankirin; ger rastiyek wisa hebe, divê em bi navê wê nêzîkî vê rastiyê bibin."}}Farqînî diyar kir ku ew bi berdewamî bi derdora xwe ya nêzîk re li ser parastina yasayî ya zimanê kurdî nîqaş dike. Wî diyar kir ku ger were hilbijartin, ew ê di serdema parlementoyê ya pêş de li ser mijarên têkildarî zimanê Kurdî bixebite û got, "Ez ê ji bo rakirina bendên sînordar ên di qanûnê de yên derbarê zimanê Kurdî de û afirandina rêziknameyên qanûnî yên têkildar ji bo zimanê Kurdî bixebitim."<ref name=":0" /> Zana Farqînî di hilbijartinên 14ê gulanê de ji [[Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan]] bû namzet. Farqînî [[Stembol]] û [[Amed]] wekî navçeyên xwe hilbijart.<ref>{{Jêder-malper |url=https://amidahaber.com/politika/yesil-sol-zana-farqiniyi-aday-gostermedi-tepki-yagdi-2210h |sernav=Yeşil Sol Zana Farqinî’yi aday göstermedi, tepki yağdı |malper=Amida Haber |tarîx=2023-04-10 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> == Berhem == * ''[[Ferhenga Tirkî-Kurdî]]''. [[Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]], 1278 rûpel, Stenbol, 2000 * ''[[Ferhenga Kurdî-Tirkî]]''. Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, 2132 rûpel, Stenbol, 2004 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2008 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa duyem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2009 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa çarem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2010 * Lêker û Rastnivîsîna Wan (Ji Aliyê Binyatî ve), Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê 210 rûpel, Stembol 2019 * Zana Farqînî digel [[Hasan Kaya]] û [[Samî Tan]] broşûreke bi navê "Em Zimanê Kurdî Binasin" amade kiriye. === Werger === * ''[[Mamosteyê Sêyemîn Xanî]]'', ji zimanê tirkî * ''Rastiyên Destana Memê Alan'', ji zimanê tirkî * Xanî û Newroz, ji zimanê tirkî * Xanî û Memzayên Wî; ji zimanê tirkî == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * [http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini Zana Farqînî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911143546/http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini |date=2011-09-11 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1967]] [[Kategorî:Kesên ji Amedê]] [[Kategorî:Zimannasên kurd]] 37d657i3hm9mza01jhfwz0w55dv6x7l 2030002 2030001 2026-05-21T06:27:32Z Penaber49 39672 2030002 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank mirov/wîkîdane | cihê_jidayikbûnê = [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]], [[Bakurê Kurdistanê]] }} '''Zana Farqînî''' (jdb. sala 1967an li [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]]), nivîskar, wergêr û ferhengdanerekî kurd e. Wî ji bo gelek berhemên girîng bi [[zimanê kurdî]] tê naskirin. Zana Farqînî di weşanên wekî rojnameyên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]], [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]], Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên [[Weşanên Rewşen|Rewşen]], [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] hatien weşandin. Îro jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. Herwiha wî di [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] de ku niha ji aliyê dewleta tirk hatiye girtin, gelek post girtiye. == Jiyana pêşîn == Zana Farqînî di sala 1967an de li gundê [[Baqûz]]ê ya navçeya [[Farqîn]]ê de jidayik bûye. Ew dibistana seretayî û ya navîn li Farqînê, dibistana amadehiyê û zanîngeh jî li [[Stembol]]ê qedandine. Li [[Zanîngeha Stembolê]] Beşa [[Civaknasî|civaknasiyê]] xwendiye.<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://www.indyturk.com/node/523481/t%C3%BCrki%CC%87yeden-sesler/en-kapsaml%C4%B1-k%C3%BCrt%C3%A7e-t%C3%BCrk%C3%A7e-s%C3%B6zl%C3%BC%C4%9F%C3%BCn-derleyicisi-zana-farqin%C3%AE |sernav=Faik Bulut {{!}} En kapsamlı Kürtçe-Türkçe sözlüğün derleyicisi Zana Farqinî: Ecdadımızın sesini kayıt altına almaya çalıştım |malper=Independent Türkçe |tarîx=2022-06-19 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> == Kariyera nivîskariyê == Ew yek ji avakarê [[Koma Çiya]] ye û digel komê kaseta pêşîn a bi navê "Rozerîn" derxistiye. Di kovara [[Weşanên Rewşen|Rewşen]] ya [[Navenda Çanda Mezopotamyayê]] de di desteya karê nivîsaran de cih girtiye. Paşê dev ji xebatên muzîkê berdaye û paşê bi dorê di rojnameyên hefteyî yên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]] û [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]] de dixebite. Di rojnameya Welat de bi giranî karê redaksiyonê kiriye.<ref name=":2">{{Jêder-malper |url=https://www.gazeteduvar.com.tr/amp/zana-farqini-turklere-helal-olan-neden-kurtlere-haram-makale-1500605 |sernav=Zana Farqînî: Türklere helâl olan neden Kürtlere haram? |malper=www.gazeteduvar.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> Di derxistina Welatê Me de cih girtiye û bûye berpirsê karê nivîsaran ê pêşîn ê Welatê Me. Paşê bûye gerînendeyê giştî yê heman rojnameyê.<ref name=":1" /> Ji ber nivîs û nûçeyên ku di vê rojnameyê de hatine weşandin, li Dadgeha Ewlekariya Dewletê (DGM) ya Stembolê hatiye darizandin û ceza xwariye.<ref name=":3">{{Jêder-malper |url=https://www.botantimes.com/author/zana-farqini/ |sernav=Zana Farqînî |malper=Botan Times |tarîx=2024-06-24 |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> Herwiha li heman dadgehê parêziya xwe jî bi zimanê kurdî kiriye û ji ber vê helwesta xwe hatiye girtin û demekê li Girtîgeha Bayrampaşayê ya Stembolê razaye. Farqînî piştî girtina "''Welatê Me''" digel hevalên xwe lê xebitiye rojnameya hefteyî ya bi navê "''Azadiya Welat''" derxistiye û gerînendeyê pêşîn ê weşanê jî dîsan ew e. Piştî ku ji ber neçariyê dev ji karê rojnamegeriyê berdaye, li [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] berdewamî bi karên xwe yên li ser zimanê kurdî daye ku heman xebat û lêkolînên xwe yên der barê ziman de jixwe didomandin.<ref name=":1" /><ref name=":3" /> Piştî ku dev ji karê rojnamegeriyê berdide, hemû giraniya xwe dide ser xebat û vekolînên li ser zimanê kurdî. Sê dewr di Desteya Rêveberiyê ya Enstîtuya Kurdî ya Stembolê de cih girtiye. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç e ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005an de hatiye lidarxistin.<ref name=":1" /> Di sala 2015an de li [[Zanîngeha Mêrdînê]] di warê zimanê kurdî dest bi xwendina masterê kiriye.<ref name="Leinonen2025">{{Jêder-kitêb |sernav=Struggling against Language Shift: Kurdish Language Education in Turkey |paşnav=Leinonen |pêşnav=Anu |weşanger=Brill |tarîx=2025-01-07 |ziman=en |url=https://brill.com/display/book/9789004726239/BP000008.xml}}</ref> Niha Serokê Enstîtuya Kurdî ya Stembolê ye. Gotarên wî di weşanên wekî rojnameyên Welat, Welatê Me, Azadiya Welat, Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên Rewşen, [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] û malperên li ser înternetê [[Rojev]], "Gerdûn, Amidakurd, Amude.com"ê de hatine weşandin. Niha jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. == Xebatên din == Li ser daxwaza derdora xwe ya nêzîk ku ji xebatên wî yên akademîk haydar bûn, Farqînî diyar kiriye ku wî biryar daye ku di serdema 28an a parlamenterê de wekî namzet beşdarî hilbijartinê bibe.<ref name="Leinonen2025" /> Di derbarê namzetiya xwe de Farqînî wiha gotiye;<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://bianet.org/haber/aday-adayi-zana-farqini-kurtcenin-mecliste-adinin-konmasi-gerekiyor-276386 |sernav=Aday adayı Zana Farqînî: Kürtçenin Mecliste adının konması gerekiyor |malper=bianet.org |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> {{Quote|"Derbarê min de hêviyek hebû, û min biryar da ku li ser daxwaza derdora xwe ya nêzîk bibim namzet, nemaze ji ber xebatên min ên li ser mijarên ziman û zimannasiyê."}} Farqînî diyar kiriye ku pirsgirêka ku di salên 1990î û destpêka salên 2000î de di tomarên [[Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]] de zimanê kurdî wekî "zimanekî nenas" û piştî 29ê kanûna pêşîn a 2008an wekê "ne-tirkî" tê binavkirin, divê were çareserkirin.<ref name=":2" /><ref name=":0" /><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rupelanu.org/zana-farqini-kurtce-yagmura-yakalanmis-kar-misali-eriyor-27702h.htm |sernav=Zana Farqînî: Kürtçe yağmura yakalanmış kar misali eriyor! |malper=Rûpela nû |tarîx=2023-11-09 |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> Derbarê vê pirsgirêkê de wî gotiye:<ref name=":0" /> {{Quote|"[[TRT Kurdî]] li vî welatî weşanê dike. Ger Kurdî zimanekî 'nenas' be, wê demê divê em ji serokê parlamenterê, [[Mustafa Şentop]] bipirsin, TRT Kurdî li gorî kîjan qanûnê weşanê dike? Li Tirkiyeyê zanîngeh û enstîtu hene ku li ser zimanê kurdî dixebitin, bernameyên lîsans û doktorayê pêşkêş dikin. Navê vî zimanî teqez divê were destnîşankirin; ger rastiyek wisa hebe, divê em bi navê wê nêzîkî vê rastiyê bibin."}}Farqînî diyar kir ku ew bi berdewamî bi derdora xwe ya nêzîk re li ser parastina yasayî ya zimanê kurdî nîqaş dike. Wî diyar kir ku ger were hilbijartin, ew ê di serdema parlementoyê ya pêş de li ser mijarên têkildarî zimanê Kurdî bixebite û got, "Ez ê ji bo rakirina bendên sînordar ên di qanûnê de yên derbarê zimanê Kurdî de û afirandina rêziknameyên qanûnî yên têkildar ji bo zimanê Kurdî bixebitim."<ref name=":0" /> Zana Farqînî di hilbijartinên 14ê gulanê de ji [[Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan]] bû namzet. Farqînî [[Stembol]] û [[Amed]] wekî navçeyên xwe hilbijart.<ref>{{Jêder-malper |url=https://amidahaber.com/politika/yesil-sol-zana-farqiniyi-aday-gostermedi-tepki-yagdi-2210h |sernav=Yeşil Sol Zana Farqinî’yi aday göstermedi, tepki yağdı |malper=Amida Haber |tarîx=2023-04-10 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> == Berhem == * ''[[Ferhenga Tirkî-Kurdî]]''. [[Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]], 1278 rûpel, Stenbol, 2000 * ''[[Ferhenga Kurdî-Tirkî]]''. Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, 2132 rûpel, Stenbol, 2004 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2008 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa duyem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2009 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa çarem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2010 * Lêker û Rastnivîsîna Wan (Ji Aliyê Binyatî ve), Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê 210 rûpel, Stembol 2019 * Zana Farqînî digel [[Hasan Kaya]] û [[Samî Tan]] broşûreke bi navê "Em Zimanê Kurdî Binasin" amade kiriye. === Werger === * ''[[Mamosteyê Sêyemîn Xanî]]'', ji zimanê tirkî * ''Rastiyên Destana Memê Alan'', ji zimanê tirkî * Xanî û Newroz, ji zimanê tirkî * Xanî û Memzayên Wî; ji zimanê tirkî == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * [http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini Zana Farqînî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911143546/http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini |date=2011-09-11 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1967]] [[Kategorî:Kesên ji Amedê]] [[Kategorî:Zimannasên kurd]] 8uqytl0vnq6sol6drnen7tux61senb2 2030003 2030002 2026-05-21T06:27:51Z Penaber49 39672 /* */ 2030003 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank mirov/wîkîdane | cihê_jidayikbûnê = [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]], [[Bakurê Kurdistanê]] }} '''Zana Farqînî''' (jdb. sala 1967an li [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]]), nivîskar, wergêr û ferhengdanerekî kurd e. Wî ji bo gelek berhemên girîng bi [[zimanê kurdî]] tê naskirin. Zana Farqînî di weşanên wekî rojnameyên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]], [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]], Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên [[Weşanên Rewşen|Rewşen]], [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] hatien weşandin. Îro jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. Herwiha wî di [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] de ku niha ji aliyê dewleta tirk hatiye girtin, gelek erk girtiye. == Jiyana pêşîn == Zana Farqînî di sala 1967an de li gundê [[Baqûz]]ê ya navçeya [[Farqîn]]ê de jidayik bûye. Ew dibistana seretayî û ya navîn li Farqînê, dibistana amadehiyê û zanîngeh jî li [[Stembol]]ê qedandine. Li [[Zanîngeha Stembolê]] Beşa [[Civaknasî|civaknasiyê]] xwendiye.<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://www.indyturk.com/node/523481/t%C3%BCrki%CC%87yeden-sesler/en-kapsaml%C4%B1-k%C3%BCrt%C3%A7e-t%C3%BCrk%C3%A7e-s%C3%B6zl%C3%BC%C4%9F%C3%BCn-derleyicisi-zana-farqin%C3%AE |sernav=Faik Bulut {{!}} En kapsamlı Kürtçe-Türkçe sözlüğün derleyicisi Zana Farqinî: Ecdadımızın sesini kayıt altına almaya çalıştım |malper=Independent Türkçe |tarîx=2022-06-19 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> == Kariyera nivîskariyê == Ew yek ji avakarê [[Koma Çiya]] ye û digel komê kaseta pêşîn a bi navê "Rozerîn" derxistiye. Di kovara [[Weşanên Rewşen|Rewşen]] ya [[Navenda Çanda Mezopotamyayê]] de di desteya karê nivîsaran de cih girtiye. Paşê dev ji xebatên muzîkê berdaye û paşê bi dorê di rojnameyên hefteyî yên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]] û [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]] de dixebite. Di rojnameya Welat de bi giranî karê redaksiyonê kiriye.<ref name=":2">{{Jêder-malper |url=https://www.gazeteduvar.com.tr/amp/zana-farqini-turklere-helal-olan-neden-kurtlere-haram-makale-1500605 |sernav=Zana Farqînî: Türklere helâl olan neden Kürtlere haram? |malper=www.gazeteduvar.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> Di derxistina Welatê Me de cih girtiye û bûye berpirsê karê nivîsaran ê pêşîn ê Welatê Me. Paşê bûye gerînendeyê giştî yê heman rojnameyê.<ref name=":1" /> Ji ber nivîs û nûçeyên ku di vê rojnameyê de hatine weşandin, li Dadgeha Ewlekariya Dewletê (DGM) ya Stembolê hatiye darizandin û ceza xwariye.<ref name=":3">{{Jêder-malper |url=https://www.botantimes.com/author/zana-farqini/ |sernav=Zana Farqînî |malper=Botan Times |tarîx=2024-06-24 |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> Herwiha li heman dadgehê parêziya xwe jî bi zimanê kurdî kiriye û ji ber vê helwesta xwe hatiye girtin û demekê li Girtîgeha Bayrampaşayê ya Stembolê razaye. Farqînî piştî girtina "''Welatê Me''" digel hevalên xwe lê xebitiye rojnameya hefteyî ya bi navê "''Azadiya Welat''" derxistiye û gerînendeyê pêşîn ê weşanê jî dîsan ew e. Piştî ku ji ber neçariyê dev ji karê rojnamegeriyê berdaye, li [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] berdewamî bi karên xwe yên li ser zimanê kurdî daye ku heman xebat û lêkolînên xwe yên der barê ziman de jixwe didomandin.<ref name=":1" /><ref name=":3" /> Piştî ku dev ji karê rojnamegeriyê berdide, hemû giraniya xwe dide ser xebat û vekolînên li ser zimanê kurdî. Sê dewr di Desteya Rêveberiyê ya Enstîtuya Kurdî ya Stembolê de cih girtiye. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç e ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005an de hatiye lidarxistin.<ref name=":1" /> Di sala 2015an de li [[Zanîngeha Mêrdînê]] di warê zimanê kurdî dest bi xwendina masterê kiriye.<ref name="Leinonen2025">{{Jêder-kitêb |sernav=Struggling against Language Shift: Kurdish Language Education in Turkey |paşnav=Leinonen |pêşnav=Anu |weşanger=Brill |tarîx=2025-01-07 |ziman=en |url=https://brill.com/display/book/9789004726239/BP000008.xml}}</ref> Niha Serokê Enstîtuya Kurdî ya Stembolê ye. Gotarên wî di weşanên wekî rojnameyên Welat, Welatê Me, Azadiya Welat, Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên Rewşen, [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] û malperên li ser înternetê [[Rojev]], "Gerdûn, Amidakurd, Amude.com"ê de hatine weşandin. Niha jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. == Xebatên din == Li ser daxwaza derdora xwe ya nêzîk ku ji xebatên wî yên akademîk haydar bûn, Farqînî diyar kiriye ku wî biryar daye ku di serdema 28an a parlamenterê de wekî namzet beşdarî hilbijartinê bibe.<ref name="Leinonen2025" /> Di derbarê namzetiya xwe de Farqînî wiha gotiye;<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://bianet.org/haber/aday-adayi-zana-farqini-kurtcenin-mecliste-adinin-konmasi-gerekiyor-276386 |sernav=Aday adayı Zana Farqînî: Kürtçenin Mecliste adının konması gerekiyor |malper=bianet.org |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> {{Quote|"Derbarê min de hêviyek hebû, û min biryar da ku li ser daxwaza derdora xwe ya nêzîk bibim namzet, nemaze ji ber xebatên min ên li ser mijarên ziman û zimannasiyê."}} Farqînî diyar kiriye ku pirsgirêka ku di salên 1990î û destpêka salên 2000î de di tomarên [[Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]] de zimanê kurdî wekî "zimanekî nenas" û piştî 29ê kanûna pêşîn a 2008an wekê "ne-tirkî" tê binavkirin, divê were çareserkirin.<ref name=":2" /><ref name=":0" /><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rupelanu.org/zana-farqini-kurtce-yagmura-yakalanmis-kar-misali-eriyor-27702h.htm |sernav=Zana Farqînî: Kürtçe yağmura yakalanmış kar misali eriyor! |malper=Rûpela nû |tarîx=2023-11-09 |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> Derbarê vê pirsgirêkê de wî gotiye:<ref name=":0" /> {{Quote|"[[TRT Kurdî]] li vî welatî weşanê dike. Ger Kurdî zimanekî 'nenas' be, wê demê divê em ji serokê parlamenterê, [[Mustafa Şentop]] bipirsin, TRT Kurdî li gorî kîjan qanûnê weşanê dike? Li Tirkiyeyê zanîngeh û enstîtu hene ku li ser zimanê kurdî dixebitin, bernameyên lîsans û doktorayê pêşkêş dikin. Navê vî zimanî teqez divê were destnîşankirin; ger rastiyek wisa hebe, divê em bi navê wê nêzîkî vê rastiyê bibin."}}Farqînî diyar kir ku ew bi berdewamî bi derdora xwe ya nêzîk re li ser parastina yasayî ya zimanê kurdî nîqaş dike. Wî diyar kir ku ger were hilbijartin, ew ê di serdema parlementoyê ya pêş de li ser mijarên têkildarî zimanê Kurdî bixebite û got, "Ez ê ji bo rakirina bendên sînordar ên di qanûnê de yên derbarê zimanê Kurdî de û afirandina rêziknameyên qanûnî yên têkildar ji bo zimanê Kurdî bixebitim."<ref name=":0" /> Zana Farqînî di hilbijartinên 14ê gulanê de ji [[Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan]] bû namzet. Farqînî [[Stembol]] û [[Amed]] wekî navçeyên xwe hilbijart.<ref>{{Jêder-malper |url=https://amidahaber.com/politika/yesil-sol-zana-farqiniyi-aday-gostermedi-tepki-yagdi-2210h |sernav=Yeşil Sol Zana Farqinî’yi aday göstermedi, tepki yağdı |malper=Amida Haber |tarîx=2023-04-10 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> == Berhem == * ''[[Ferhenga Tirkî-Kurdî]]''. [[Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]], 1278 rûpel, Stenbol, 2000 * ''[[Ferhenga Kurdî-Tirkî]]''. Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, 2132 rûpel, Stenbol, 2004 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2008 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa duyem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2009 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa çarem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2010 * Lêker û Rastnivîsîna Wan (Ji Aliyê Binyatî ve), Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê 210 rûpel, Stembol 2019 * Zana Farqînî digel [[Hasan Kaya]] û [[Samî Tan]] broşûreke bi navê "Em Zimanê Kurdî Binasin" amade kiriye. === Werger === * ''[[Mamosteyê Sêyemîn Xanî]]'', ji zimanê tirkî * ''Rastiyên Destana Memê Alan'', ji zimanê tirkî * Xanî û Newroz, ji zimanê tirkî * Xanî û Memzayên Wî; ji zimanê tirkî == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * [http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini Zana Farqînî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911143546/http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini |date=2011-09-11 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1967]] [[Kategorî:Kesên ji Amedê]] [[Kategorî:Zimannasên kurd]] ezjjikaoit284wcvxjk5zk99poy52vm 2030004 2030003 2026-05-21T06:30:39Z Penaber49 39672 2030004 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank mirov/wîkîdane | cihê_jidayikbûnê = [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]], [[Bakurê Kurdistanê]] }} '''Zana Farqînî''' (jdb. sala 1967an li [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]]), nivîskar, wergêr û ferhengdanerekî kurd e. Wî ji bo gelek berhemên girîng bi [[zimanê kurdî]] tê naskirin. Zana Farqînî di weşanên wekî rojnameyên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]], [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]], Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên [[Weşanên Rewşen|Rewşen]], [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] hatien weşandin. Îro jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. Herwiha wî di [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] de ku niha ji aliyê dewleta tirk hatiye girtin, gelek erk girtiye. == Jiyana pêşîn == Zana Farqînî di sala 1967an de li gundê [[Baqûz]]ê ya navçeya [[Farqîn]]ê de jidayik bûye. Ew dibistana seretayî û ya navîn li Farqînê, dibistana amadehiyê û zanîngeh jî li [[Stembol]]ê qedandine. Li [[Zanîngeha Stembolê]] Beşa [[Civaknasî|civaknasiyê]] xwendiye.<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://www.indyturk.com/node/523481/t%C3%BCrki%CC%87yeden-sesler/en-kapsaml%C4%B1-k%C3%BCrt%C3%A7e-t%C3%BCrk%C3%A7e-s%C3%B6zl%C3%BC%C4%9F%C3%BCn-derleyicisi-zana-farqin%C3%AE |sernav=Faik Bulut {{!}} En kapsamlı Kürtçe-Türkçe sözlüğün derleyicisi Zana Farqinî: Ecdadımızın sesini kayıt altına almaya çalıştım |malper=Independent Türkçe |tarîx=2022-06-19 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> == Kariyera nivîskariyê == Ew yek ji avakarê [[Koma Çiya]] ye û digel komê kaseta pêşîn a bi navê "Rozerîn" derxistiye. Di kovara [[Weşanên Rewşen|Rewşen]] ya [[Navenda Çanda Mezopotamyayê]] de di desteya karê nivîsaran de cih girtiye. Paşê dev ji xebatên muzîkê berdaye û paşê bi dorê di rojnameyên hefteyî yên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]] û [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]] de dixebite. Di rojnameya Welat de bi giranî karê redaksiyonê kiriye.<ref name=":2">{{Jêder-malper |url=https://www.gazeteduvar.com.tr/amp/zana-farqini-turklere-helal-olan-neden-kurtlere-haram-makale-1500605 |sernav=Zana Farqînî: Türklere helâl olan neden Kürtlere haram? |malper=www.gazeteduvar.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> Di derxistina Welatê Me de cih girtiye û bûye berpirsê karê nivîsaran ê pêşîn ê Welatê Me. Paşê bûye gerînendeyê giştî yê heman rojnameyê.<ref name=":1" /> Ji ber nivîs û nûçeyên ku di vê rojnameyê de hatine weşandin, li Dadgeha Ewlekariya Dewletê (DGM) ya Stembolê hatiye darizandin û ceza xwariye.<ref name=":3">{{Jêder-malper |url=https://www.botantimes.com/author/zana-farqini/ |sernav=Zana Farqînî |malper=Botan Times |tarîx=2024-06-24 |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> Herwiha li heman dadgehê parêziya xwe jî bi zimanê kurdî kiriye û ji ber vê helwesta xwe hatiye girtin û demekê li Girtîgeha Bayrampaşayê ya Stembolê razaye. Farqînî piştî girtina "''Welatê Me''" digel hevalên xwe lê xebitiye rojnameya hefteyî ya bi navê "''Azadiya Welat''" derxistiye û gerînendeyê pêşîn ê weşanê jî dîsan ew e. Piştî ku ji ber neçariyê dev ji karê rojnamegeriyê berdaye, li [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] berdewamî bi karên xwe yên li ser zimanê kurdî daye ku heman xebat û lêkolînên xwe yên der barê ziman de jixwe didomandin.<ref name=":1" /><ref name=":3" /> Piştî ku dev ji karê rojnamegeriyê berdide, hemû giraniya xwe dide ser xebat û vekolînên li ser zimanê kurdî. Sê dewr di Desteya Rêveberiyê ya Enstîtuya Kurdî ya Stembolê de cih girtiye. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç e ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005an de hatiye lidarxistin.<ref name=":1" /> Di sala 2015an de li [[Zanîngeha Mêrdînê]] di warê zimanê kurdî dest bi xwendina masterê kiriye.<ref name="Leinonen2025">{{Jêder-kitêb |sernav=Struggling against Language Shift: Kurdish Language Education in Turkey |paşnav=Leinonen |pêşnav=Anu |weşanger=Brill |tarîx=2025-01-07 |ziman=en |url=https://brill.com/display/book/9789004726239/BP000008.xml}}</ref> Niha Serokê Enstîtuya Kurdî ya Stembolê ye. Gotarên wî di weşanên wekî rojnameyên Welat, Welatê Me, Azadiya Welat, Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên Rewşen, [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] û malperên li ser înternetê [[Rojev]], "Gerdûn, Amidakurd, Amude.com"ê de hatine weşandin. Niha jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. == Xebatên din == Li ser daxwaza derdora xwe ya nêzîk ku ji xebatên wî yên akademîk haydar bûn, Farqînî diyar kiriye ku wî biryar daye ku di serdema 28an a parlamenterê de wekî namzet beşdarî hilbijartinê bibe.<ref name="Leinonen2025" /> Di derbarê namzetiya xwe de Farqînî wiha gotiye;<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://bianet.org/haber/aday-adayi-zana-farqini-kurtcenin-mecliste-adinin-konmasi-gerekiyor-276386 |sernav=Aday adayı Zana Farqînî: Kürtçenin Mecliste adının konması gerekiyor |malper=bianet.org |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> {{Quote|"Derbarê min de hêviyek hebû, û min biryar da ku li ser daxwaza derdora xwe ya nêzîk bibim namzet, nemaze ji ber xebatên min ên li ser mijarên ziman û zimannasiyê."}} Farqînî diyar kiriye ku pirsgirêka ku di salên 1990î û destpêka salên 2000î de di tomarên [[Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]] de zimanê kurdî wekî "zimanekî nenas" û piştî 29ê kanûna pêşîn a 2008an wekê "ne-tirkî" tê binavkirin, divê were çareserkirin.<ref name=":2" /><ref name=":0" /><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rupelanu.org/zana-farqini-kurtce-yagmura-yakalanmis-kar-misali-eriyor-27702h.htm |sernav=Zana Farqînî: Kürtçe yağmura yakalanmış kar misali eriyor! |malper=Rûpela nû |tarîx=2023-11-09 |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> Derbarê vê pirsgirêkê de wî gotiye:<ref name=":0" /> {{Quote|"[[TRT Kurdî]] li vî welatî weşanê dike. Ger kurdî zimanekî 'nenas' be, wê demê divê em ji serokê parlamenterê, [[Mustafa Şentop]] bipirsin, TRT Kurdî li gorî kîjan qanûnê weşanê dike? Li Tirkiyeyê zanîngeh û enstîtu hene ku li ser zimanê kurdî dixebitin, bernameyên lîsans û doktorayê pêşkêş dikin. Navê vî zimanî teqez divê were destnîşankirin; ger rastiyek wisa hebe, divê em bi navê wê nêzîkî vê rastiyê bibin."}} Farqînî diyar kiriye ku ew bi berdewamî bi derdora xwe ya nêzîk re li ser parastina qanûnî ya zimanê kurdî nîqaş dike. Di heman demê de wî diyar kiriye ku ger ew wekê parlamenter were hilbijartin, ew ê di serdema parlementoyê ya pêş de li ser mijarên têkildarî zimanê kurdî bixebite û gotiye, "Ez ê ji bo rakirina bendên sinordar ên di qanûnê de yên derbarê zimanê Kurdî de û afirandina rêziknameyên qanûnî yên têkildar ji bo zimanê kurdî bixebitim."<ref name=":0" /> Zana Farqînî di hilbijartinên 14ê gulanê de ji [[Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan]] bû namzet. Farqînî [[Stembol]] û [[Amed]] wekî navçeyên xwe hilbijart.<ref>{{Jêder-malper |url=https://amidahaber.com/politika/yesil-sol-zana-farqiniyi-aday-gostermedi-tepki-yagdi-2210h |sernav=Yeşil Sol Zana Farqinî’yi aday göstermedi, tepki yağdı |malper=Amida Haber |tarîx=2023-04-10 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> == Berhem == * ''[[Ferhenga Tirkî-Kurdî]]''. [[Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]], 1278 rûpel, Stenbol, 2000 * ''[[Ferhenga Kurdî-Tirkî]]''. Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, 2132 rûpel, Stenbol, 2004 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2008 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa duyem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2009 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa çarem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2010 * Lêker û Rastnivîsîna Wan (Ji Aliyê Binyatî ve), Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê 210 rûpel, Stembol 2019 * Zana Farqînî digel [[Hasan Kaya]] û [[Samî Tan]] broşûreke bi navê "Em Zimanê Kurdî Binasin" amade kiriye. === Werger === * ''[[Mamosteyê Sêyemîn Xanî]]'', ji zimanê tirkî * ''Rastiyên Destana Memê Alan'', ji zimanê tirkî * Xanî û Newroz, ji zimanê tirkî * Xanî û Memzayên Wî; ji zimanê tirkî == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * [http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini Zana Farqînî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911143546/http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini |date=2011-09-11 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1967]] [[Kategorî:Kesên ji Amedê]] [[Kategorî:Zimannasên kurd]] r3nngj0o74mjgvl3t9q6mtq59pf1u5b 2030005 2030004 2026-05-21T06:32:13Z Penaber49 39672 2030005 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank mirov/wîkîdane | cihê_jidayikbûnê = [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]], [[Bakurê Kurdistanê]] }} '''Zana Farqînî''' (jdb. sala 1967an li [[Baqûz]], [[Diyarbekir (parêzgeh)|Diyarbekir]]), nivîskar, wergêr û ferhengdanerekî kurd e. Wî ji bo gelek berhemên girîng bi [[zimanê kurdî]] tê naskirin. Zana Farqînî di weşanên wekî rojnameyên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]], [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]], Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên [[Weşanên Rewşen|Rewşen]], [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] hatien weşandin. Îro jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. Herwiha wî di [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] de ku niha ji aliyê dewleta tirk hatiye girtin, gelek erk girtiye. == Jiyana pêşîn == Zana Farqînî di sala 1967an de li gundê [[Baqûz]]ê ya navçeya [[Farqîn]]ê de jidayik bûye. Ew dibistana seretayî û ya navîn li Farqînê, dibistana amadehiyê û zanîngeh jî li [[Stembol]]ê qedandine. Li [[Zanîngeha Stembolê]] Beşa [[Civaknasî|civaknasiyê]] xwendiye.<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://www.indyturk.com/node/523481/t%C3%BCrki%CC%87yeden-sesler/en-kapsaml%C4%B1-k%C3%BCrt%C3%A7e-t%C3%BCrk%C3%A7e-s%C3%B6zl%C3%BC%C4%9F%C3%BCn-derleyicisi-zana-farqin%C3%AE |sernav=Faik Bulut {{!}} En kapsamlı Kürtçe-Türkçe sözlüğün derleyicisi Zana Farqinî: Ecdadımızın sesini kayıt altına almaya çalıştım |malper=Independent Türkçe |tarîx=2022-06-19 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> == Kariyera nivîskariyê == Ew yek ji avakarê [[Koma Çiya]] ye û digel komê kaseta pêşîn a bi navê "Rozerîn" derxistiye. Di kovara [[Weşanên Rewşen|Rewşen]] ya [[Navenda Çanda Mezopotamyayê]] de di desteya karê nivîsaran de cih girtiye. Paşê dev ji xebatên muzîkê berdaye û paşê bi dorê di rojnameyên hefteyî yên [[Welat]], [[Welatê Me (rojname)|Welatê Me]] û [[Azadiya Welat (rojname)|Azadiya Welat]] de dixebite. Di rojnameya Welat de bi giranî karê redaksiyonê kiriye.<ref name=":2">{{Jêder-malper |url=https://www.gazeteduvar.com.tr/amp/zana-farqini-turklere-helal-olan-neden-kurtlere-haram-makale-1500605 |sernav=Zana Farqînî: Türklere helâl olan neden Kürtlere haram? |malper=www.gazeteduvar.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> Di derxistina Welatê Me de cih girtiye û bûye berpirsê karê nivîsaran ê pêşîn ê Welatê Me. Paşê bûye gerînendeyê giştî yê heman rojnameyê.<ref name=":1" /> Ji ber nivîs û nûçeyên ku di vê rojnameyê de hatine weşandin, li Dadgeha Ewlekariya Dewletê (DGM) ya Stembolê hatiye darizandin û ceza xwariye.<ref name=":3">{{Jêder-malper |url=https://www.botantimes.com/author/zana-farqini/ |sernav=Zana Farqînî |malper=Botan Times |tarîx=2024-06-24 |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> Herwiha li heman dadgehê parêziya xwe jî bi zimanê kurdî kiriye û ji ber vê helwesta xwe hatiye girtin û demekê li Girtîgeha Bayrampaşayê ya Stembolê razaye. Farqînî piştî girtina "''Welatê Me''" digel hevalên xwe lê xebitiye rojnameya hefteyî ya bi navê "''Azadiya Welat''" derxistiye û gerînendeyê pêşîn ê weşanê jî dîsan ew e. Piştî ku ji ber neçariyê dev ji karê rojnamegeriyê berdaye, li [[Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]] berdewamî bi karên xwe yên li ser zimanê kurdî daye ku heman xebat û lêkolînên xwe yên der barê ziman de jixwe didomandin.<ref name=":1" /><ref name=":3" /> Piştî ku dev ji karê rojnamegeriyê berdide, hemû giraniya xwe dide ser xebat û vekolînên li ser zimanê kurdî. Sê dewr di Desteya Rêveberiyê ya Enstîtuya Kurdî ya Stembolê de cih girtiye. Zana Farqînî xelatgirê pêşîn ê Xelata Zimanê Kurdî ya Feqî Huseyn Sagniç e ku ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve cara pêşîn di sala 2005an de hatiye lidarxistin.<ref name=":1" /> Di sala 2015an de li [[Zanîngeha Mêrdînê]] di warê zimanê kurdî dest bi xwendina masterê kiriye.<ref name="Leinonen2025">{{Jêder-kitêb |sernav=Struggling against Language Shift: Kurdish Language Education in Turkey |paşnav=Leinonen |pêşnav=Anu |weşanger=Brill |tarîx=2025-01-07 |ziman=en |url=https://brill.com/display/book/9789004726239/BP000008.xml}}</ref> Niha Serokê Enstîtuya Kurdî ya Stembolê ye. Gotarên wî di weşanên wekî rojnameyên Welat, Welatê Me, Azadiya Welat, Tûrik (ku vesera Azadiya Welat e), kovarên Rewşen, [[Jiyana Rewşen]], [[Zend]], [[Zembîlfiroş]], [[Tîroj]], [[Avaşîn]] û malperên li ser înternetê [[Rojev]], "Gerdûn, Amidakurd, Amude.com"ê de hatine weşandin. Niha jî di rojnameya rojane ya bi tirkî [[Özgür Gündem]]ê de nivîskarê quncikê ye û hefteyê carekê dinivîse. == Xebatên din == Li ser daxwaza derdora xwe ya nêzîk ku ji xebatên wî yên akademîk haydar bûn, Farqînî diyar kiriye ku wî biryar daye ku di serdema 28an a parlamenterê de wekî namzet beşdarî hilbijartinê bibe.<ref name="Leinonen2025" /> Di derbarê namzetiya xwe de Farqînî wiha gotiye;<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://bianet.org/haber/aday-adayi-zana-farqini-kurtcenin-mecliste-adinin-konmasi-gerekiyor-276386 |sernav=Aday adayı Zana Farqînî: Kürtçenin Mecliste adının konması gerekiyor |malper=bianet.org |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> {{Quote|"Derbarê min de hêviyek hebû, û min biryar da ku li ser daxwaza derdora xwe ya nêzîk bibim namzet, nemaze ji ber xebatên min ên li ser mijarên ziman û zimannasiyê."}} Farqînî diyar kiriye ku pirsgirêka ku di salên 1990î û destpêka salên 2000î de di tomarên [[Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]] de zimanê kurdî wekî "zimanekî nenas" û piştî 29ê kanûna pêşîn a 2008an wekê "ne-tirkî" tê binavkirin, divê were çareserkirin.<ref name=":2" /><ref name=":0" /><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rupelanu.org/zana-farqini-kurtce-yagmura-yakalanmis-kar-misali-eriyor-27702h.htm |sernav=Zana Farqînî: Kürtçe yağmura yakalanmış kar misali eriyor! |malper=Rûpela nû |tarîx=2023-11-09 |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> Derbarê vê pirsgirêkê de wî gotiye:<ref name=":0" /> {{Quote|"[[TRT Kurdî]] li vî welatî weşanê dike. Ger kurdî zimanekî 'nenas' be, wê demê divê em ji serokê parlamenterê, [[Mustafa Şentop]] bipirsin, TRT Kurdî li gorî kîjan qanûnê weşanê dike? Li Tirkiyeyê zanîngeh û enstîtu hene ku li ser zimanê kurdî dixebitin, bernameyên lîsans û doktorayê pêşkêş dikin. Navê vî zimanî teqez divê were destnîşankirin; ger rastiyek wisa hebe, divê em bi navê wê nêzîkî vê rastiyê bibin."}} Farqînî diyar kiriye ku ew bi berdewamî bi derdora xwe ya nêzîk re li ser parastina qanûnî ya zimanê kurdî nîqaş dike. Di heman demê de wî diyar kiriye ku ger ew wekê parlamenter were hilbijartin, ew ê di serdema parlementoyê ya pêş de li ser mijarên têkildarî zimanê kurdî bixebite û gotiye, "Ez ê ji bo rakirina bendên sinordar ên di qanûnê de yên derbarê zimanê Kurdî de û afirandina rêziknameyên qanûnî yên têkildar ji bo zimanê kurdî bixebitim."<ref name=":0" /> Zana Farqînî di hilbijartinên 14ê gulanê de ji [[Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan]] bûye namzet. Farqînî [[Stembol]] û [[Amed]]ê wekê xwe herêma xwe yê hilbijartinê hilbijartibû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://amidahaber.com/politika/yesil-sol-zana-farqiniyi-aday-gostermedi-tepki-yagdi-2210h |sernav=Yeşil Sol Zana Farqinî’yi aday göstermedi, tepki yağdı |malper=Amida Haber |tarîx=2023-04-10 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> == Berhem == * ''[[Ferhenga Tirkî-Kurdî]]''. [[Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê]], 1278 rûpel, Stenbol, 2000 * ''[[Ferhenga Kurdî-Tirkî]]''. Weşanên Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê, 2132 rûpel, Stenbol, 2004 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2008 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa duyem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2009 * ''Ferhenga kurdî-tirkî, tirkî-kurdî''. Çapa çarem. Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê, 1504 rûpel, Stenbol, 2010 * Lêker û Rastnivîsîna Wan (Ji Aliyê Binyatî ve), Weşanên Enstîtuya kurdî ya Stenbolê 210 rûpel, Stembol 2019 * Zana Farqînî digel [[Hasan Kaya]] û [[Samî Tan]] broşûreke bi navê "Em Zimanê Kurdî Binasin" amade kiriye. === Werger === * ''[[Mamosteyê Sêyemîn Xanî]]'', ji zimanê tirkî * ''Rastiyên Destana Memê Alan'', ji zimanê tirkî * Xanî û Newroz, ji zimanê tirkî * Xanî û Memzayên Wî; ji zimanê tirkî == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * [http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini Zana Farqînî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911143546/http://www.amidakurd.com/niviskar/zanafarqini |date=2011-09-11 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1967]] [[Kategorî:Kesên ji Amedê]] [[Kategorî:Zimannasên kurd]] coaw5fx3tdxanm95h2xogi00ppr6tz2 0 1090 2028894 1979478 2026-05-20T12:00:47Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin 2028894 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank navçe | nav = Riha | statû = Bajarê mezin | navê_din = | navê_fermî = ''Şanlıurfa'' | wêne = {{multiple image|total_width=270px|perrow=1/2/2/2|border=infobox | image1 = Balıklıgöl, Şanlıurfa (1).jpg | jêr1 = | image2 = | jêr2 = | image3 = Urfa Castle 02.jpg | jêr3 = | image4 = Mevlid-i Halil Mosque 08.jpg | jêr4 = | image5 = Şanlıurfa Castle view of museum park 5253.jpg | jêr5 = }} | sernavê_wêne = Bajarê Rihayê | welat = [[Bakurê Kurdistanê]] <!--- KARGÊRIYÎ --------------> | dewlet = [[Tirkiye]] | parêzgeh = [[Riha (parêzgeh)]] | serbajar = Riha | qeymeqam = | hejmara_nahiyeyan = <!--- BINEBEŞ ----------------> | hejmara_bajarokan = 5 | hejmara_taxan = | hejmara_gundan = 328 | hejmara_mezrayan = | nifûs = 2.115.256<ref>[http://report.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?adnksdb2=&report=idari_yapi_09sonrasi.RDF&p_il1=63&p_yil=2009&p_dil=1&desformat=html&ENVID=nufus2000db2Env tuik, 2009]</ref> <!--- GELHE û ERDNÎGAR -------> | sala_nifûsê = [[2020]] | nifûsa_bajarî = | nifûsa_gundewarî = | temamiya_qadê_km2 = 3.669 | berbelaviya_nifûsê_km2 = | nifûsa_serbajarê = 1.100.000 <!--- BAJARÊ NAVENDÎ ---------> | sala_nifûsa_serbajarê = [[2015]] | qada_serbajarê_km2 = | bilindahî_m = 530 | koda_postayê = 63xxx | koda_telefonê = (+90) 414 | nexşeya_reptiyeyê = Riha#Bakurê Kurdistanê | koordînat = {{Koord|37|10|2|N|38|47|45|E|display=inline, title}} }} '''Riha''' ({{bi-tr|Şanlıurfa}}), bajêr ji serdema helenîstîk heya serdema xiristiyaniyê wekî '''Edessa''' hatiye zanîn, bajarekî [[Bakurê Kurdistanê]] ye ku navenda rêveberiya parêzgeha [[Riha (parêzgeh)|Rihayê]] ye. Bajarê Rihayê bi qasî 80 kîlomêtre li rojhilatê [[Firat|Çemê Firatê]] û li ser deşteke berfireh hatiye avakirin. Nêzîkî 12 kîlomêtre li bakurê rojhilatê bajêr cihê neolîtîk a navdar [[Girê Mirazan]] cih digire ku Girê Mirazan perestgeha herî kevnê naskirî ya cîhanê ye û di hezarsala 10ê berî zayînê de hatiye damezrandin. Dever beşek ji toreke ji niştecihên yekem ên mirovî ye ku şoreşa çandiniyê lê pêk hatiye. == Nav == Çîroka navê Rihayê wek dîroka bajêr tevlihev û kûr e. Navê kevin yê bajêr [[Edessa]] ye, ji [[serdema helenîstî]]. Ev nav heta salê 300 berî zayinê dirêj dibe û ji dema [[Împeratoriya Seleukî]] maye. Navê ''Edessa'' ji aliyê [[Seleukos I Nikator]] ve li bajêr hatiye danîn. Di dema qiralê [[Antîoxos IV Epiphanês]] navê xwe li bajêr kirîbe jî, demeke şun ve navê wî hatiye jibîrkirin. Padîşahê seleukî Antîoxos IV Epiphanês navê xwe li bajêr kir ("Antîoxeia", {{Bi-grc|Ἀντιόχεια|Antiókheia}}), lê ev nav piştî mirina wî hate ji bîr kirin. Li ser navê îro yanî li ser peyva Rihayê gelek îdîa hene. Li gorî nezariyekî peyva Rihayê ji zimanê suryanî ji peyva ''Orha'' yan ''Orihaî'' tê.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Unfinished: the anthropology of becoming |paşnav=Biehl |pêşnav=João |weşanger=Duke University press |tarîx=2017 |isbn=978-0-8223-6930-1 |cih=Durham |paşnav2=Locke |pêşnav2=Peter Andrew }}</ref> Herwiha hinek kes navê Rihayê bi peyva yewnanî ''Osruan'', hinek kes jî bi peyva latînî ''Urfayva'' ve girê didin. Piştre nav bajêr wekî Rihayê hatiye guhertin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Oriental Herald |tarîx=1827 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=oRkYAAAAYAAJ&pg=PA39 }}</ref> == Dîrok == === Pêşdîrok === [[Wêne:Urfa Adamı (2).jpg|thumb|çep|Mirovê Rihayê (9000 salê berê zayînê) li Muzexaneya Rihayê.]] [[Wêne:Göbekli Tepe, Urfa.jpg|thumb|çep|Perestgeha [[Girê Mirazan]], (8000 berê zayînê) gundê Xirabreşkê, Riha.]] Li bajêr du cihên neolîtîkên wekê [[Newala Çorî]] û [[Girê Mirazan]] heye ku dîroka wan ji sedsala 10ê {{bz}} ve vedigere. Niştecihbûnên li herêmê li dora 9000 berî zayînê wekî şûnwarên neolîtîk ên [[Neolîtîka A ya berî Cervaniyê]] li nêzîkî Hewza Îbrahîm (Gola Masiyan) derketiye holê.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Edessa:'The Blessed City' |paşnav=Segal |pêşnav=J. B. |lînka-nivîskar=Judah Segal |weşanger=Gorgias Press |sal=2001 |rr=5 |isbn=0-9713097-1-X |çap=2 |cih=Piscataway, New Jersey, United States |jêgirtin=It is certainly surprising that no obvious reference to Orhay has been found so far in the early historical texts dealing with the region, and that, unlike Harran, its name does not occur in cuneiform itineraries. This may be accidental, or Orhay may be alluded to under a different name which has not been identified. Perhaps it was not fortified, and therefore at this time a place of no great military significance. With the Seleucid period, however, we are on firm historical ground. Seleucus I founded—or rather re-founded—a number of cities in the region. Among them, probably in 303 or 302 BC, was Orhay. |beş=I. The Beginnings |sala-orîjînal=1970 }}</ref> Di van salên dawî de di lêgerînên arkeolojîk ên ku li Rihayê hatiye kirin qadên arkeolojîk li pey hev hatine dîtin ku di derbarê dîroka mirovahiyê de agahiyên girîng hatine bidestxistin.<ref name="Çelik 2008">{{Jêder-kitêb |sernav=Arkeoloji'de Urfa |paşnav1=Çelik |pêşnav1=Bahattin |weşanger=Fsf Printing House |tarîx=2008 |isbn=978-975-585-992-7 |cih=Istanbul |url=https://www.sanliurfa.bel.tr/files/1/bsb_sonra/il_kultur_mudurlugu/1_arkeolojide_urfa.pdf |roja-gihiştinê=8 çiriya paşîn 2022 }}</ref> Peykerê pêşdîrokî yê bi awayê mirovan a bi navê Mirovê Rihayê di encama lêgerîna ku di sala 1993an de li navenda bajêr hatiye kirin li bakurê [[Gola Masiyan, Riha|Gola Masiyan]] a îro hatiye hatiye dîtin. Dîroka peykerê Mirova Rihayê digihîje bicihbûna mirovên yekemên li navenda bajarê Rihayê ya berî zayînê ku dîrok ji serdema neolîtîkê ji 9500 salê berê zayînê vedigere.<ref name="Schnusenberg2010">{{Jêder-kitêb |sernav=The Mythological Traditions of Liturgical Drama: The Eucharist as Theater |paşnav=Schnusenberg |pêşnav=Christine |weşanger=Paulist Press |sal=2010 |rr=116 |isbn=978-0-8091-0544-1 |cih=New York |url=https://books.google.com/books?id=JhE2GC-rI04 }}</ref> Di lêkolînên ku di sala 1997an de li Girê Mirazan ku bi qasî 22 kîlomêtre li bakurê rojhilatê navenda bajarê Rihayê ye, di kolandinan de hatiye bidestxistin ku yek ji perestgehên herî kevn ên mirovahiyê ye.<ref name="Çelik 2008" />{{rp|15}} Fîgurên mirovan, dest û mil, ajalên cûrbecûr û sembolên razber li ser kevirên bilind ên çikandî ku li hember hev hatine danîn, bi awayeke relyef an neqş hatine xêzkirin.<ref name="Çelik 2008" />{{rp|15}} Tê fikirîn ku ev kompozîsyon çîrok, vegotinek yan jî peyamekê rave dike. Girê Mirazan wekî navendek çandê tê pênase kirin, ne cihê runiştgehek. Tê texmînkirin ku ev perestgeh ji aliyê komên nêçîrvan ên dawîn ên ku nêzîkî çandinî û sewalkariyê bûne hatine çêkirin. Girê Mirazan ji bo komên nêçîrvan-berhevkar ên li derdorê ku xwedî pergaleke bawerî ya pir pêşketî û kûr bûne navendek çandî ya girîng bûye. Di derbarê Girê Mirazan de îdiakirin ku bikaranîna herî pêşîn a herêmê ye ku diroka perestgehê vedigere Qonaxa A ya Serdema Neolîtîk a Berî Dîzkariyê (9600-7300 {{bz}}) yan jî herî kêm vedigere 11600 salên beriya niha. Tê texmînkirin ku bikaranîna Girê Mirazan wekî navendeke baweriyê heya berî zayînê li dor 8 hezar salê berdewam kiriye û piştî vê serdemê hatiye terikandin ku ji bo armancên din an jî ji bo armancên baweriyê nehatiye bikaranîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wmf.org/blog/celebrating-our-new-affiliation-global-heritage-fund/preservation_by_design_partnerships/current_projects/gobekli_tepe_turkey |sernav=All Posts |malper=World Monuments Fund |roja-gihiştinê=2024-09-09 |ziman=en |roja-arşîvê=2024-09-09 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20240909170101/https://www.wmf.org/blog/celebrating-our-new-affiliation-global-heritage-fund/preservation_by_design_partnerships/current_projects/gobekli_tepe_turkey |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://whc.unesco.org/en/tentativelists/5612/ |sernav=The Archaeological Site of Göbeklitepe - UNESCO World Heritage Centre |malper=web.archive.org |tarîx=2018-03-31 |roja-gihiştinê=2024-09-09 |roja-arşîvê=2018-03-31 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20180331174301/http://whc.unesco.org/en/tentativelists/5612/ |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> === Dîroka kevnar === Îro navçeya Heranê ku 45 kîlomêtre dûrî bajêr e lewheyên ku bi tîpên bizmarî hatine nivîsandin û dîroka wan ji 2000 salê {{bz}} vedigere hatine dîtin.<ref name=":5">{{Jêder-kovar |paşnav1=Creekmore |pêşnav1=Andrew |tarîx=2018 |sernav=Landscape and Settlement in the Harran Plain |url=http://www.jstor.org/stable/10.3764/aja.122.2.0177 |kovar=American Journal of Archaeology |cild=122 |hejmar=2 |doi=10.3764/aja.122.2.0177 |jstor=10.3764/aja.122.2.0177 |roja-gihiştinê=1 tîrmeh 2024 }}</ref> Di nav van lewheyan de belgeyek heye ku diyar dike ku li Harranê di Perestgeha Sîn de peymanek hatiye çêkirin. Mezopotamya yek ji navendên herî girîng ên baweriya pagan bû ku li wir perestgehên xwedayê heyvê Sin û xwedayê rojê Utu hebûn. Peymana ku di navbera hîtîtî û mîtanniyan de di nîveka hezarsala 2ê berî zayînê de li Herranê hatiye çêkirin, xwedawendê heyvê Sîn û xwedawendê rojê Utu wekî şahid hatine nîşandan.<ref name=":5" /> Piştî vê yekê, [[Herran]] di lewheyên Babîl, Hîtît û Suryaniyan de gelek caran derbas bûye. Li gorî tabletên suryanî, hûrî û mîtanî ev herêm beriya zayînê di sala 2000an de cihê ku lê bi cih bûne bûye. Niştecihbûna aramî ku bav û kalên asûriyan e li herêmê hevdem e bi serdema ku piştî sedsala 11an a berî zayînê ji [[Mezopotamya]]yê koçî ber bi bakur ve dibin û li seranserê herdu peravên Firatê dewleta Bit-Adînî ava dikin. Harran di sala 857an a berî zayînê de bi Împeratoriya Asûriyan ve hatiye girêdan.<ref name="Çelik 2008" />{{rp|16–7}} Di sala 722 berî zayînê de qiralê asûrî Sargon II dewleta Îsraîlê dagir dike û cihûya sirgûnî Mezopotamya û Herranê dike ku herêm cara yekem bi civaka cihû re hevdîtinan pêk tîne. Di encama vê bûyera ku bi navê Sirgûniya Babîlê derbasî dîrokê bûye li bajarên Mezopotamyayê koloniyên cihûyan hatine avakirin.<ref name="Tonghini 2021">{{Jêder-kitêb |sernav=From Edessa to Urfa: The Fortification of the Citadel |paşnav1=Tonghini |pêşnav1=Cristina |weşanger=Archaeopress Publishing |tarîx=2021 |isbn=978-1-78969-757-5 |cih=Oxford |url=https://books.google.com/books?id=8tAqEAAAQBAJ |roja-gihiştinê=1 çiriya pêşîn 2022 }}</ref>{{rp|46}} ==== Serdema Medan ==== [[Wêne:A Mede King relief in Louvre Museum, Paris.jpg|thumb|Rolyefa qiralekî [[med]]î li Muzexaneya Louvre ya Parîsê.]] Êrîşên asûriyan ên di dîrokên cihêreng de ku li hemberê medan pêk anîne dibe sedema şerên di navbera med û asûriyan de. Bi hevkariya [[Med]] û [[Kildanî|Kildaniyan]] di sala 609 berî zayînê de piştî girtina [[Nînova]]yê ku paytexta Împeratoriya Asûriyan bû, padîşahê dawî yê asûrî Asur-Uballit II xwe spartiye [[Keleha Harranê]] Împeratoriya Asûriyan sê salên din jî li wir berdewam dike. Di sala 612ê berî zayînê de Împeratoriya Asûrî bi temamî hatiye rûxandin û Herran di dikeve bin serweriya Med û Kildaniyan.<ref name="Sinclair 1990">{{Jêder-kitêb |sernav=Eastern Turkey: An Architectural and Archaeological Survey, Volume IV |paşnav1=Sinclair |pêşnav1=T. A. |weşanger=The Pindar Press |tarîx=1990 |isbn=0-907132-52-9 |cih=London |url=https://books.google.com/books?id=6CMnEAAAQBAJ |roja-gihiştinê=20 adar 2022 }}</ref>{{rp|195}} Di sala 539ê berî zayînê de ji ber ku farisan serweriya keldaniyan bi dawî kirin û Împeratoriya Babîlan ji holê rakir, [[Herran]] dikeve destê persan.<ref name="Sinclair 1990" />{{rp|223}} Cihûyên ku di sala 722 berî zayînê li Mezopotamyayê bi cih dibin şahê persan Daryûs I sirgûnkirina cihûyan bi dawî dike û destûr dide ku vegerin welatê xwe lê hinek cihû li [[Mezopotamya]] û li [[Herran]]ê dimînin. ==== Serdema Romayiyan ==== Abgarê Mezin piştê ku di sala 212an de dimire û [[Abgar IX]] ku jê re Severusa Romayê (wekî nîşana bandora Romayê) dihate gotin, ji bo desthilatdariyê dikeve cihê wî. Abgar IX tenê salekê padîşah dike û di 213an de împarator Caracalla gaziyê wî yê Romayê dike wî li wir dikuje.<ref name="Ball 2000">{{Jêder-kitêb |sernav=Rome in the East: The Transformation of an Empire |paşnav1=Ball |pêşnav1=Warwick |weşanger=Routledge |tarîx=2000 |rr=87–96 |isbn=0-415-11376-8 |cih=London and New York |beş=Edessa and the Coming of Christendom |url=https://books.google.com/books?id=73-JAgAAQBAJ |roja-gihiştinê=4 çiriya paşîn 2022 }}</ref>{{rp|94}} Di sala 214an de Caracalla Edessa koloniyek Romayê diyar dike û bi fermî xweseriya bajêr bi dawî dike. Kurê [[Abgar IX]] ku bi navê Ma'nu IX dihat zanîn, dixuye ku heya sala 240an padîşahî kiriye. Diyar e ku padîşah di demekê monarşiyê de vegeriyaye ser desthilatdariyê û tê dîtin ku Abgar IX heya sala 248an dema ku împerator Filîposê Ereb piştî serhildana Edessa wî sirgûn kiriye padîşah bû.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Rome in the East: The Transformation of an Empire |paşnav=Ball |pêşnav=Warwick |weşanger=Routledge |tarîx=2002-01-04 |isbn=978-1-134-82386-4 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=73-JAgAAQBAJ }}</ref> Di sala 260an de împeratorê sasanî [[Şepûr I]] di şerê [[Edessa]] de romayiyan têk bir û împerator dîl digire.<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://iranicaonline.org/articles/edessa |sernav=Edessa, Encyclopaedia Iranica |malper=iranicaonline.org |roja-gihiştinê=2024-09-10 |ziman=en-US |paşnav=Foundation |pêşnav=Encyclopaedia Iranica }}</ref> Lêbelê dibe ku Şepûr bi rastî tu carî bajar negirtiye an jî wî ew ji bo demek pir kin girtiye - ew di nav bajarên ku wî di nivîsa xwe ya li ser Ka'ba-ye Zertoşt de girtiye de nehatiye diyar kirin û di paşiya şer de neçar dimîne ku bertîl bide garnîzona Edessayê ku leşkerê wî bê asteng derbas bibe.<ref name=":0" /> Di encama ji nû ve organîzekirina împeratoriyê ya [[Diocletianus|Diocletian]] de di sala 293an de li Edessa kargehek dewletê hatiye avakirin ku ji bo leşkerên ku li ser sinor bi cih bûne çek û alavan çêbike.<ref name=":0" /> Di sala 298an de, piştî serkeftina [[Galerius Maximianus]] li hemberê sasaniyan, Edessa dibe paytexta parêzgeha nû yê Osrhoeneyê. Her çend di sîstema wan de piştî [[Nîsîbîs]]ê di rêza duyem de be jî lê ''lîmîsên'' [[Mezopotamya]]yê (sîstema diyarkirin sinorê romayiyan) wekî baregehên leşkerî bû.<ref name=":0" /> === Serdema dereng a kevnar === Di sedsalên 4 û 6ê {{pz}} de Edessa di serdema xwe ya herî aramî derbas dike. Bajêr dîsa dibe navendek bazirganî ya girîng û bazirgan li ser bazirganiya tiştên luks ên ku ji rojhilat tên nemaze ji ber bazirganiya hevrîşimê dewlemend dibin. Mîna demên paşerojê li bajêr meclîsek ji hemwelatiyên navdar hebû ku bi kêmî ve beşek berpirsiyarê hikûmet û rêveberiya herêmî bûn. Di sedsala 5em de li Edessa sê dibistanên bawerî yên cuda hebûn ku di nav de dibistana suryaniyan (girêdayî Patrîkxaneya Antakyayê) û dibistana navdar a farisan (ku mamosteyên dibistanê ne faris bûn lê endamên Dêra Rojhilat bûn). Di sala 489an de dibistana farisan hatiye girtin û xebatkarên dibistanê dişînin Nisibisê. Di vê serdemê de li bajêr gelek dêr û li herêmê manastir hebûn. Li derveyî dîwarên bajêr gelek nexweşxane û navendên dermankirinan hebûn.<ref name="Sinclair1990">{{Jêder-kitêb |sernav=Eastern Turkey: An Architectural and Archaeological Survey, Volume IV |paşnav=Sinclair |pêşnav=T. A. |weşanger=Pindar Press |tarîx=1990-12-31 |isbn=978-1-904597-79-7 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=6CMnEAAAQBAJ }}</ref> Dema ku împeratorê romê Jovian di sala 363 de Nîsîbîsê radestê sasaniyan dike pêleke penaberan hatiye Edessa ku di nav wan de gelek xiristiyan jî hebûn. Yek ji van penaberan nivîskar û teolog Efremê Suryanî bû ku hev-avakarê Dibistana Farisan a li Edessayê bû. Li gorî T.A. Sinclair her ku xirîstiyanî li Edessa zêdetir hebûna xwe bi dest dixin paganên gerestêrkperest her ku diçe koçê [[Herran]]ê dibin.<ref name="Sinclair1990" /> Di destpêka sedsala 6an de golek piçûk li aliyê rojavayê bajêr çêdibe.<ref name=":0" /> Di sala 525an de ji ber lehîyê beşek ji dîwarê rojavayê bajêr ji ber lehîyê tê hilweşandin bajêr hinek zirar dibîne.<ref name=":0" /> Piştre li aliyê bakur û rojhilatê bajêr xendek kûr hatine kolandin ku weke qenala lehiyê bimîne. Di hewaya normal de, bendaveke nizm ê Çemê Daysan di rêça xwe de dihêlê lê ger bendav bi ser bikeve, ew dem ava lehiyê bi vê qenala çêkirî di nav bajêr re diherike. Bi demê re ev qenala çêkirî dibe rêça normal ya çem.<ref name="Sinclair1990" /> Edessa di sala 544an de di dema dorpêçkirinê de bi awayeke serkevtî xilas dibe.<ref name=":0" /> Lê di sala 609an de, împeratorê sasanî Xosrow II di dema berfirehkirina xwe ya li Mezopotamyayê de Edessayê digire.<ref name=":0" /> Gelek monofizîtên bajêr sirgûnî Îranê têne kirin. Careke din dîsa di sala 628an de împeratorê bîzansê Herakleyos Edessayê distîne.<ref name=":0" /> Hatiye îdîakirin ku bajêr di sala 639an de bê berxwedan radestê serleşkerê Raşîdûn Îyad îbn Ganm bûye.<ref name="Tonghini2021">{{Jêder-kitêb |sernav=From Edessa to Urfa: The Fortification of the Citadel |paşnav=Tonghini |pêşnav=Cristina |weşanger=Archaeopress Publishing Ltd |tarîx=2021-03-25 |isbn=978-1-78969-757-5 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=8tAqEAAAQBAJ }}</ref> Çend versiyonên şertên radestkirinê di çavkaniyên dîrokî de cih digirin ku tê de tê gotin ku [[Çar Xelîfe|Raşîdûn]] li bajêr rê û pirên bajêr jinûve nûjen bike.<ref name="Tonghini2021" /> Di sedsalên destpêkê yên desthilatdariya ereban de bi taybetî di dema desthilatdariya emewiyan de, Riha hê jî bajarekî sereke yê xiristiyaniyê bû.<ref name=":2">{{Jêder-kitêb |sernav=Eastern Turkey: An Architectural and Archaeological Survey, Volume IV |paşnav=Sinclair |pêşnav=T. A. |weşanger=Pindar Press |tarîx=1990-12-31 |isbn=978-1-904597-79-7 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=6CMnEAAAQBAJ }}</ref> Di wî demê de bajêr beşek ji parêzgeha Diyarê Midar bû.<ref name=":2" /> Li bajêr 300 an jî 360 dêr hebûn û gelek manastir hebûn. Nifûsa bajêr bi piranî ortodoksên sûrî bûn lê bi hindikahîyên girîng melkîtî, cihû û hinekî misliman li bajêr hebûn.<ref name=":2" /> === Serdema navîn === Di dema xelîfeyê abasî el-Mensûr de piştî ku waliyê herêmî yê misilman serî hildide dîwarên bajêr hatine hilweşandin.<ref name=":1">{{Jêder-kitêb |sernav=Eastern Turkey: An Architectural and Archaeological Survey, Volume IV |paşnav=Sinclair |pêşnav=T. A. |weşanger=Pindar Press |tarîx=1990-12-31 |isbn=978-1-904597-79-7 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=6CMnEAAAQBAJ }}</ref> Dîwarên kevin berê di sedsalên 7 û 8an de ji ber lehiyan xera bibûn.<ref name="Tonghini2021"/> Di sala 812an de welatiyên Rihayê neçar man ku diravên zêde bidin serhildêrê dijberê ebasî Nasr ibn Şebeth el-Uqeylî ku ew nehêle ebasî êrîşî bajêr bikin. Pişt re welatiyan li derdora bajêr dîwarên nû yên parastinê ava dikin.<ref name=":1" /> Her çend bi nûvekirinên paşîn re eleqedar be jî dîwar û bircên ku îro têne xuyakirin girêdayî vê hewildana nûavakirinê ne. Keleha bajêr îhtîmal heye ku bi lêzêdekirina xendekeke li aliyê başûr di heman demê de dest pê kiriye.<ref name=":1" /> Di bihara sala 943 de artêşa bîzansî li [[Mezopotamya Jorîn]] seferan da destpêkirin ku çend bajar bi dest xistin û xwestin ku Rihayê jî desteser bikin yan jî li gorî [[Symeon Magister]], bajêr bi tevahî dorpêç dikin.<ref name="Tonghini2021" /> Bîzansiyan daxwaz kirin ku ''mandylion'' (perçeyeke cil e ku tê bawerkirin ku sûretê Îsa pêxember lê derketiye) ku heya niha emaneteke navdar a xiristiyaniyê ye, radestî împerator were kirin. Di berdêla vê yekê de dê bajêr neyê desteserkirin û 200 girtiyên misilman serbest bihatana berdan.<ref name="Tonghini2021" /> Bi destûra xelîfe Mutteqî, gelê Edessa ''mandilyon'' radestê bîzansiyan dikin û bi bîzansiyan re peymaneke aşîtiyê îmze dikin.<ref name="Tonghini2021" /> [[Wêne:The seizure of Edessa in Syria by the Byzantine army and the Arabic counterattack from the Chronicle of John Skylitzes.jpg|thumb|Mînyatora ji Dîroka John Skylitzes nîşan dide ku George Maniakes Edessayê li dijî êrîşên Nasr ad-Dewle diparêze.]] Maniakes bi kê re niqaşe kiribe jî, hêzên bîzansî kontrola hinek kelehan bi dest xistin lê ne yên mayî yên bajêr.<ref name="Sinclair1990" /> Bi temamî ne diyar e ka Maniakes kîjan beşan xistibû bin kontrola xwe - Skylitzes diyar kiriye ku Maniakes xwediyê "sê bircên pir zexmkirî" bû lê danasîna wî ya erdnîgariya Edessa bi tevahî nerast e û eşkere ye ku ew bi xwe tu carî neçûbû bajêr. Dîroknas Mateosê Edessayî ku pêbawertir e, behsa "sê keleha" dike ku li gorî Tara Andrews, keleha jorîn divê yek ji wan kelehan be.<ref name="Tonghini2021" /> Li gorî T.A. Sinclair, Maniakes berê xwe dabû ser keleha jorîn.<ref name="Sinclair1990" /> Di zivistana de heman salê de, Nasr ed-Dewle bi artêşekê hatiye û xwestiye ku bîzansiyan derxîne. Nasr ed-Dewle hewl dide ku çeperên bîzansiyan dorpêç bike lê bi ser neket piştre biryar dide ku bajar talan bike.<ref name=":3">{{Jêder-kitêb |sernav=The encyclopaedia of Islam. 8: Ned - Sam |weşanger=Brill |tarîx=1995 |isbn=978-90-04-09834-3 |cih=Leiden }}</ref> Nasr ed-Dewle aavahiyên bajêr hilwdiweşîne, agir bi bajêr dixe û bi bi hêştiran tiştên giranbiha hildigire û bi xwe re dibe. Li gorî Skylitzes, Maniakes dîsa dikare wê gavê kelehê bi dest bixe û bi gazîkirina hêzên derve tevahiya bajêr ewlehî bike.<ref name="Tonghini2021" /> Di meha gulana sala 1036an de mîrê [[Numeyrî]] Ibn Weththab bajar talan dike û Edessayê dagir dike lê keleha bajêr di destê garnîzona bîzansê de dimîne.<ref name=":4">{{Jêder-kitêb |sernav=The encyclopaedia of Islam. 8: Ned - Sam |weşanger=Brill |tarîx=1995 |isbn=978-90-04-09834-3 |cih=Leiden }}</ref> Di sala 1037an de peymana aşitiyê hat îmzekirin ku di bin şert û mercên peymanê de, Edessa rasterast dikeve bin kontrola bîzansê û bajêr careke din dîsa ji nû ve vedigere rewşa aramiya xwe ya berê.<ref name=":4" /> Di vê demê de Edessa dibe fermandariyekê girîng a bîzansê ku di bin rêzek katepanos û dûkan de tê bireve birin.<ref name=":2" /> Hatiye texmînkirin ku tevahiya herêma li derveyî Firatê ya di bin kontrola "Dûkeya" Edessayê de ji çend kelehên li bakurê çem pêk tê.<ref name="Tonghini2021" /> Di vê demê de "hê jî li bajêr gelek xirîstiyanan jiyan dikirin".<ref name=":4" /> [[Wêne:Map County of Edessa 1098-1131-en.svg|thumb|çep|Di navbera salên 1098 û 1131ê de nexşeya Rêveberiya Edessayê.]] Di salên 1065-6 û 1066-7an de ji aliyê serokê tirk Xurasan-Salar ve rastî êrîşan tê.<ref name=":3" /> Di 10ê adara 1071ê de bi dorpêçkirina 50 rojan ji bo dagirkirina bajêr Riha ji aliyê serkirdeyê selçûqiyan AlpArslan ve hatiye dorpêçkirin.<ref name="Tonghini2021" /> Piştî Şerê Milazgirê dihat xwestin ku Edessa radestî selçûqiyan were kirin lê împeratorê bîzansê [[Romanos Diogenes]] ji erk hate avêtin û di nav kaotîka siyasî de katepano Paulus li gel împeratorê nû cih digire.<ref name=":4" /> Di sala 1077 û sala 1078an de [[Basil Apokapes]] bajêr dorpêç dike û Edessayê bidest dixe û parêzgerê bîzansê Leo Diabatenos ji karê wî dûr dike.<ref name="Tonghini2021" /> Basil Apokapes nûnerê Philaretos Brachamios bû ku Philaretos Brachamios nûnerê sereke yê bîzansê bû û li herêmê ji Mereşê hikum dikir lê belê Basil Apokapes jî bi awayekê serbixwe Edessayê birêve dibir.<ref name="Sinclair1990" /> Di sala 1081-1082an de [[Xusrew]] bajêr dorpêç dike lê bi ser nakeve.<ref name=":3" /> Bajêr ji aliyê kesekî ji qederê saleke bajêr tê bireve birin. Piştre yekî yewnanî wekî parêzgerê bajêr hatiye erkdar kirin û pênasa ''parakoimomenos'' li wî hatiye kirin ku pişt re di heman êvarê de ji aliyê karbidestekî bi navê Barsauma ve hatiye kuştin.<ref name="Tonghini2021" /> Lêbelê bajêr bi taybetî di rewşek xeternak de bû ku "di navbera du blokên axa uqeyliyan de girtibû" û ew bi taybetî ji ber êrîşên selçûqiyan rewşa bajêr xetere bû. Di sala 1086-7an de siltanê selçûqiyan Yekem Malik Şah di dema dagirkirina Surîyê de serleşkerê xwe Buzan şand da ku bajêr dagir bike. Li gel hewlên dagirkirina selçûqiyan Barsauma sê mehan bajêr diparêze û piştre bajar di adara sala 1087an de ji aliyê selçûqiyan ve hatiye dagirkirin.<ref name="Tonghini2021" /> Mîrê numeyriyan Waththab ibn Sabiq di sala 990an de serxwebûna xwe ragihand û Edessayê di destpêka desthilatdariya xwe de dagir dike û pismamê xwe Uteyr wekê parêzgerê bajêr erkdar dike. Uteyr yekê bi navê Ehmed ibn Muhammed wek ''naib'' (cîgir) xwe li vir bi cih dike lê paşê ew wî dikuje. Ji ber ku Ehmed ji gelên herêmê re gelek baş bû kuştin wî dibe sedema windabûna populeriya Uteyr di nav gelên herêmê de. Di sala 1025-6an de şêniyên bajêr serî hildidin û serî li mîrê [[Xanedana Merwaniyan]] a Diyarbekirê didin. Di destpêkê de Nasr Xanedaniya Merwaniyan kesekî bi navê Zengî li Edessayê wek cîgirê xwe destnîşan dikin lê Zengî di sala 1027an de dimire. Di vê navberê de Uteyr hatibû kuştin. Vê carê Xanedaniya Merwaniyan du cîgir erkdar dike ku bi hev re Edessayê kontrol bikin. Yek ji wan kurê Uteyr bpbi tenê bi navê "Ibn Uteyr" dihate naskirin wekî berbirsê keleha mezin tê erkdar kirin û yeka din jî bi navê Şibled-Dewle ji bo ku berpirsiyarê keleha piçûk hatiye erkdar kirin.<ref name=":4" /><ref name=":2" /> Di cotmeha sala 1031ê de generalê bîzansî George Maniakes Edessayê zeft dike ku ev yek dibe bidestxistina xaka dawî ya girîng ku ji hêla Împeratoriya Bîzansê ve li ser axa Mezopotamyayê hatiye bidestxistin. Hesabên vê bûyerê ji hev cuda ne. Li gorî vegotineke Îbn Uteyr bi Maniakes re ketibû nava danûstandinan û niyeta xwe yê firotina kelehê jê re gotibû. Tê dîtin ku xwesteka wî ya firotanê ji ber gefa Şibl ad-Dewle bû. Lêbelê li gorî guhertoya John Skylitzes Maniakes bertîl dabû Salman (cîgirê Nasred-Dewle) ku nîvê şevê bajêr radestî wî bike. Di vê rewşê de tê payîn ku Selman yan li ser Îbn Uteyr hinek desthilatdar bûye yan jî wî ji kar derxistiye.<ref name="Tonghini2021" /><ref name=":1" /> Maniakes çend salan berpirsiyariya Edessayê hildigire û li gorî Honigmann û Bosworth bîzansî bi qismî otonom in ku tenê salekê baca salane dişînin Konstantînopolê.<ref name=":4" /> Ji aliyê din ve dema ku Skylitzes behsa vê yekê dike ku "Maniakes salane 50 pound [zêr] bacê ji împerator re dişîne" ku Niccolò Zorzi dibêje ku "ev nayê vê wateyê ku Edessa 'ji Bîzansê ji serbixwe be." Keleh di demekê de wekî "Keleha Maniakes" hatiye nas kirin.<ref name="Tonghini2021" /> ==== Serdema eyûbiyan ==== [[Wêne:Umar Farrukh's Salah ad-Din.png|thumb|Serekê Împeratoriya Eyûbîyan [[Selahedînê Eyûbî]].]] [[Selahedînê Eyûbî]] di sala 1182an de piştî dorpêçkirina bajêr Rihayê digire û paşê jî kelehê di demê cûda yek bi yek dorpêç dike bidest dixe.<ref name="Tonghini2021" /> Piştre Selahedîn Eyûbî Muzaffar al-Din Gökböri tevî Herranê wek waliyê Rihayê erkdar dike. Di serdema Selahedîn de katedrala melkiyan hatiye hilweşandin ku beşek ji bo kela Rihayê wek melzemeyê avahiyê hatiye bikaranîn û hinekî jî dişînin Herranê.<ref name=":2" /> [[Xanedana Eyûbiyan|Împeratoriya Eyûbîyan]] di esasê xwe de wekî "konfederasyona mîrektiyan a xanedaniyê bû ku di bin desthilatdariya mîrekî sereke de yekpar bû. Di dema Selahedîn de, wî mîrektiyekê li Herranê ava kir ku Riha beşek ji vê mîrektiyê bû. Piştî Muzaffar al-Din Gökböri, [[Mîrektiya Herran û Rihayê]] jî di destê birayê Selahedînê Eyûbî Adil de bû ku paşê wek sultanê eyûbiyan bi xwe hikum dike.<ref name=":1" /> Di dema desthilatdariya eyûbiyan de bi qasî 24.000 nifûsa Edessayê hebû.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Labour in the medieval Islamic world |paşnav=Shatzmiller |pêşnav=Maya |weşanger=Brill |tarîx=1994 |isbn=978-90-04-09896-1 |cih=Leiden New York Köln |series=Islamic history and civilization }}</ref> Di hezîrana sala 1234an de bajar ji aliyê artêşa sultanê selçûqiyan Kayqubad I ve hatiye dagirkirin û şêniyên bajêr sirgûnî [[Anatolya]]yê tê kirin lê di nava çar mehan de ji aliyê mîrê eyûbî Kamil ve careke din ji dagirkirina selçûqiyan tê rizgar kirin.<ref name=":3" /> Di demek kurt de bi fermana [[Kamilê Eyûbî]] careke din dîsa keleha bajêr tê rizgar kirin û jiyana kelehên tê aram kirin.<ref name=":1" /> === Serdema nûjen === [[Wêne:Balikli Göl 03.jpg|thumb|çep|Dîmenek ji Gola Masiyan, Riha, [[Bakurê Kurdistanê]].]] Ji ber pêşveçûna bazirganiyê û hilberîna çandiniyê li bajêr di 1500î aboriya bajêr pêş dikeve.<ref name="Tonghini2021" /> Li gundan "berfirehbûna zeviyên çandinî û niştecihbûyî" zêde dibe ku di encamê de hilberînên zêde gihîştin bazarên bajêr. Di vê navberê de bazirganiya karwanan jî berdewam dike ku çalakiyên bazirganî teşwîq bike – Riha li ser riyên bazirganiyê yên di navbera Îran û Helebê dibe deverek girîng.<ref name="Tonghini2021" /> Ji ber dewlemendiya Rihayê ji ber ku niştecihên bajarên derdorê dikişand nifûsa Rihayê zêde dibe.<ref name="Tonghini2021" /> Di sala 1571an de raporek hikûmetê diyar dike ku piraniya karmendên hikûmetê ku girêdayî rêveberiya parêzgeriya Diyarbekirê ne li Rihayê dijîn.<ref name="Tonghini2021" /> Di sala 1586an de, desthilatdarên osmanî ji herêmên ku berê girêdayî Eyaleta Diyarbekirê bûn, parêzgeha Reqa ava dike û Riha di vê parêzgeha nû de dibe “navenda hêza aborî û siyasî”.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Winter |pêşnav=S. H. |tarîx=2009 |sernav=The Province of Raqqa under Ottoman Rule, 1535–1800: A Preliminary Study |url=https://www.academia.edu/3809120 |kovar=Journal of Near Eastern Studies |cild=68 |hejmar=4 |rr=253 |issn=0022-2968 }}</ref> Di heman demê de dewlemendiya bajêr bala şêlankar û eşîrên koçer dikişîne ser xwe.<ref name="Tonghini2021" /> Raporeke ji meha cotmeha sala 1565an nîşan dide ku gundên dewlemend û qelebalix ên li derdora Rihayê ji ber ku têne şêlandin û raporek din a ji meha mijdara sala 1588an nîşan dide ku li herêmê serhildanek mezin a eşîrên bedewiyan rû daye. Li seranserê salên 1500î ev bi piranî pirsgirêkekê herêmên gundewar bû ku Riha ji ber vê yekê bi bandor nedibû. Ev yek di dema Serhildanên Celaliyan de ku di dawiya sedsalê de ku Riha dibe qada şer hatiye guhertin.<ref name="Tonghini2021" /> Di derbarê bajêr de yek ji tomarên dîrokî geroknameya gerokê sedsala 16an [[Ewliya Çelebî]] ye.<ref name=":3" /> Çîroka herî berfireh di sedsala 16an de ji aliyê Ewliya Çelebî ve hatiye nivîsandin ku di dema Hera xwe yê [[Kurdistan]]ê de di sala 1646an de çûye bajêr. Ewliya di qeroknamyea xwe de nivîsiye ku 2 hezar û 600 avahî li beşa kelehê ya bajêr hejmartiye û nifûsa giştî ya bajêr 1566 kes texmîn kiriye.<ref name=":3" /> Di vê demê de li Rihayê avahiyên ku bi giştî ji kerpîçan hatibûn çêkirin hebûn. Ewliya li bajêr 22 mizgeft, 3 medrese û 3 zawiye tomar kiriye û çend xanên wekî Xana Yêmiş, Xana Deriyê Semset Xana Hecî İbrâhim Xana Deriyê Beg û Xana Sebîl di qeydên xwe de nivîsiye. Her wiha wî nivîsiye ku li bajêr 400 dikan û çend kargeh hene.<ref name=":3" /> [[Wêne:Urfa Castle 02.jpg|thumb|Dîmenek ji Keleha Rihayê.]] Di heman demê de Ewliya Çelebî nivîsiye ku li Rihayê karxaneyek hebû ku çermê marokîn yê zer ê bi kalîte hatiye hilberandin. Tavernier bal kişandiye ser hilberînên çermê bajêr û aniya ziman ku ligel bajarên [[Toqad]] û [[Amed]]ê yek ji hilberîna çermên marokîn ên herî baş li bajêr hatiye çêkirin. Riha di vê serdemê de ji bilî hilberînên çermê bi qumaşên xwe yên pembûyê jî navdar bû. Di derbarê Rihayê de agahiyên di sala 1700an de kêm in lê tenê yek jêderka qeydên darayî yên Mizgefta Riwvaniye ya nû heye. Ev milkên waqfê yên ku ji mizgeftê re hatine destnîşankirin di nav de dikan, baxçe, aşxane, serşokên giştî û her weha agahdarî di derbarê kirêdaran û kirêyan hene. Li vir, li ber medreseyê baxçê tuyan hebû û her wiha sûkeke geş û hindik cihê vala yê ji bo kirîkirinan hebû.<ref name="Tonghini2021" /> Li ser bingeha gelek belgeyên aborî û bacê dixuye ku Rihayê di salên 1750an de rastî çend tengasiyan hatiye û li bajêr xizanî çêbûye. Yek ji pirsgirêkên herî zêde şêlandinên berbelav bû ku hem hilberîna çandiniyê li herêmên gundewarî asteng kir û hem jî rê li ber vejandina aborî digirt.<ref name="Tonghini2021" /> Di sala 1780an de bajêr bi tûşbûneke giran vebayê dikeve ku di encamê de gelek kes mirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.sanliurfa.bel.tr/files/1/bsb_sonra/urfaca_urfalica.pdf |sernav=Dîroka Rihayê }}</ref> Di şerê navxweyî yê Sûriyê de bi hezaran penaberên sûrî ku ji ber şer direvin [[Bakurê Kurdistanê]] û deverên din ên Tirkiyeyê hêjmareke girîngên ji penaberên surî li Rihayê bi cih bûne. Riha yek ji bajarên [[Bakurê Kurdistanê]] ye ku bi alikariya rayedarên dewleta tirk di dema şerê navxweyî ya Sûriyeyê bibû navenda cihadîstên ku li hemberê ereb û kurdên Sûriyê şer kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hurriyet.com.tr/cihad-in-yolu-urfa-dan-gecer-36365778 |sernav=Rêya cîhadê di Rihayê re derbas dibe |malper=www.hurriyet.com.tr |tarîx=2015-02-19 |roja-gihiştinê=2024-09-24 |ziman=tr |paşnav=ELVEREN |pêşnav=Muammer }}</ref> Li gorî gelek belgeyên ku hatine bîdestxistin bi taybetî endamên [[DAÎŞ]]ê ku li [[Rojavayê Kurdistanê]] li hemberî Kurdan şer dikirin ku di dema şer de birîndar bûne bi talîmatên rayedarên hikûmeta [[Recep Tayyip Erdoğan]] ve li nexweşxaneyên Rihayê haine dermankirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.evrensel.net/haber/89616/urfada-isid-uyeleri-mi-tedavi-ediliyor |sernav=Endamên DAIŞê li Rihayê tên dermankirin? }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://sendika.org/2015/01/isid-cetecileri-urfadaki-hastanede-tedavi-goruyor-240758 |sernav=Endamên DAÎŞê li nexweşxaneya Rihayê tên dermankirin |malper=sendika.org |roja-gihiştinê=2024-09-24 |ziman=tr }}</ref> Riha yek ji bajarên Bakurê Kurdistanê ye ku di sala 2023an de ji ber [[Erdheja Gurgum û Dîlokê 2023|Erdheja Gurgum û Dîlokê]] bi bandor bûye ku di erdhejê de 466 avahî hatin xwarê, 4663 kes birîndar dibin û 301 kesan jî jiyana ji dest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.edessatv.com/haber/19115322/depremlerde-urfada-kac-kisi-hayatini-kaybetti |sernav=Di erdhejê de li Rihayê de çend kes jiyana xwe jidest dane? |malper=Edessa TV |tarîx=2024-02-06 |roja-gihiştinê=2024-09-24 |ziman=tr |roja-arşîvê=2024-11-27 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20241127084820/https://www.edessatv.com/haber/19115322/depremlerde-urfada-kac-kisi-hayatini-kaybetti |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> === Kronolojî === ==== Berê zayînê ==== * 2000 - 1300 Dema [[mîtanî]] û [[hûrî|hûriyan]] * 100 - 612 Dema [[Asûrî|asûriyan]] * 612 - 550 Dema [[med]]an * 550 - 332 Dema [[pers]]an * 332 - 313 Dema [[makedoniyan]] * 132 hikumdariya [[Osroene]] ==== Piştê zayînê ==== * 117 - 395 Dema [[Împeratoriya Roma]] * 395 Dema [[bîzans]]iyan * 639 Dema [[ereb]]an * 985 Dema [[Xanedana Merwaniyan|merwaniyan]] * 1071 Dema [[selçuk]]iyan * 1174 Dema [[Xanedana Eyûbiyan|eyûbiyan]] * 1514 Dema osmaniyan == Erdnîgarî == [[Wêne:Göbekli_Tepe_-_landscape.jpg|girêdan=https://en.wikipedia.org/wiki/File:G%C3%B6bekli_Tepe_-_landscape.jpg|thumb|Derûdora Rihayê ku ji [[Girê Mirazan]] tê dîtin]] Ji xeynî hêjayiyên xwe yên dîrokî, xwezaya Rihayê him li cîhanê him jî li welatê me cihekî girîng digire û di hundirê xwe de ajalên gelek nadîr xwedî dike. Riha li sînorê di navbera qûntara [[Toros|çiyayên Torosê]] û deşta mezin a [[Mezopotamya]]yê de ye. Bi giştî ev her du herêm li başûrê Rihayê digihêjin hev, lê li derdora [[Herran]]ê deşt ber bi bakur ve dirêj dibe û di çiyayan de dikeve. Li goşeyê bakur-rojavayê deşta Herranê, dirêjbûneke din li deştê heye, vê carê ber bi rojava ve diçe. Riha di vê dirêjahiya duyemîn a deştê de ye, li pişt girên li kêleka wê ya başûr veşartiye.<ref name="Sinclair 19902">{{Jêder-kitêb |sernav=Eastern Turkey: An Architectural and Archaeological Survey, Volume IV |paşnav1=Sinclair |pêşnav1=T. A. |weşanger=The Pindar Press |tarîx=1990 |isbn=0-907132-52-9 |cih=London |url=https://books.google.com/books?id=6CMnEAAAQBAJ |roja-gihiştinê=20 adar 2022 }}</ref>{{rp|1}} Çemek biçûk di Rihayê re diherike.<ref name="Sinclair 19902" />{{rp|2}} Ev çem piştî meyla xwe ya ji bo lehiyê bi navê ''Daisan'' an jî "çemê gewr" tê nasîn.<ref name="Unfinished">{{Jêder-kitêb |sernav=Unfinished: The Anthropology of Becoming |paşnav1=Purcell |pêşnav1=Bridget |weşanger=Duke University Press |tarîx=2017 |isbn=9780822372455 |cih=United States |paşnavê-edîtor1=Biehl |pêşnavê-edîtor1=Joao |beş=Rebellious Matter |roja-gihiştinê=4 çiriya pêşîn 2022 |paşnavê-edîtor2=Locke |pêşnavê-edîtor2=Peter |urlya-beşê=https://books.google.com/books?id=Pfk9DwAAQBAJ&dq=urfa+economy&pg=PT138 }}</ref>{{rp|136}} Îro, ''Daisan'' di kenaleke ku mirov çêkirî re derbas dibe ku li aliyê bakur û rojhilatê bajarê kevin ê dîwarkirî dişopîne. Berî ku kanal were çêkirin, her çend, rêça xwezayî ya çemê li aliyê rojavayê bajarê kevn bû, paşê berê xwe da rojhilat.<ref name="Sinclair 19902" />{{rp|2}} Beşek ji qursa berê wekî hewza masiyan a bi navê ''Birket Îbrahîm'', ku kevneşopî bi pexemberê [[Îbrahîm]] re têkildar e, dimîne. Li başûrê çemê kevin kanî di şikeftekê de heye ku niha bûye mizgeft.<ref name="Sinclair 19902" />{{rp|3, 6}} Pîvana erdê parêzgehê 18.584&nbsp;km² ye. Erdê herêmê % 22,0 ji çiyan, % 16,3 ji deshtan û % 61,7 jî ji platoyan pêk tê. Li herêmê genim, ceh, nîsk, pembo, tirî û bi taybetî jî van salên dawî sebze û mewê jî li herêmê tên çandin. === Çiyayên herêmê === Kismek ji çiyayê [[Qerejdax]]ê (1919 m) dikeve hundurê hudûdên herêmê. Çiyayê bilind li herêmê tunene. Navên çiyayên herî girîng wiha ne: * Çiyayên [[Takurtukir]] (1222 m) * [[Tektek]] (801 m), * [[Nemrûd]] (800m) * [[Arat]] (771 m) === Deşt, zozan, gelî û ajal === Derê ku em jê re dibêjin deşt li vir peyda ye. Di deştan de dar tune ne, bi tenê riweyên giyayî yên ku wek firkên yeksalî mezin dibin hene. Dema ku meriv ji dûr ve lê dinêre, tu ajal nayên xuyane û ev der wek col xuya dike û mixabin ajalên ku tê de dijîn nayin zanîn. Di deştan de gelek ajalên cûda yên ku cinsên xwe pir kêm bûne tê de dijîn. Wekî gumgumokên mezin ên 1.5 metreyî, keftarên ku tenê di belgefîlman de serê xwe li hemberî şêran radikin û kergezên ku bejnê wan digihêje 2 metreyan. Sedemên ku ev ajalan nayin zanîn ev e ku ewan, ji ber ku di deştan de dijîn, xwe baş vedişêrin û hinek ji wan tenê di şevan de aktîf dibin e. Lê belê heger meriv hinek baldartir i vê deştê dinêre wê meriv karibe ev ajalên cûda û zindî yên ku xwe veşar dikin bibîne. Ev yek jî ferqa di nava nêrîn û dîtinê de ye. Navên deştên Rihayê wiha ne: * Deşta [[Xarran]]ê; Mezinbûna deştê 2750&nbsp;km² ye. * Deşta [[Wêranşar]]ê; Li rojhilatê deşta Xaranê ye. Mezinbûna wê 1200&nbsp;km² ye. * Deşta [[Sirûc]]ê; li rojava yê deşta Xaranê ye, mezinbûna wî 700&nbsp;km² ye. * Deşta [[Curnê reş]] li rojavayê Qerejdax e. Ajalên herî balkêş ên ku xwe di deştan de vedişêrin ev in: * [[Keftar]] * [[Varana deştan]] ([[Varanus griseus]]) * [[Kergez]]ê bicûk ([[Neopbron percnopterus]]) * [[Jojî]]ya guhdirêj ([[Hemiecbinus auritus]]) Herwiha, navên ajalên din ên taybet: * [[Kelaynak]] (teyrên sergurî) * [[Kew]] û [[kîvroşk]] * Xezal * Rûvî === Çem û gol === * [[Ferat|Çemê Feradê]]; Çemê herî mezin yê Kurdistanê ye. Ji erdên Semsûrê dikeve hundirê hudûdên Rihayê. Çem di nav sê welatan de diherêke û wala dibe Xelîca Besra yê. Çemên Culap, Cavsak, Belih, Xabûr û Zengeçûr şaxên Feradê ne û di herêmê ve diherikin. * [[Gola Masiyan, Riha]]; 150m dirêj û 39 m fireh e. Li mizgefta Xelîl el-Rehmen e. Mehsiyên hundirê golê pîroz in û ji alî gel ve nayin girtin. * Gola Aynîzeliha; 50 m dirêj û 30 m fireh e. Mehsiyên hundirê golê pîrozên û ji alî gel ve nayine girtin. * Gola mezin û ya biçûk ji golên din yê herêmê ne. * Gola [[Bendava Rihayê]] === Avhewa === Rihayê xwedî avhewaya germê havîna (Köppen: Csa, Trewartha: Cs) Deryaya Navîn navîn e. Di mehên havînê de, germahiya navînî ya bilind bi gelemperî ji 40&nbsp;°C (santîgrat) ê derbas dibe ku bajêr di mehên havînê de dibe yek ji bajarên herî germ ên cîhanê ye ku yek ji bajarên ger ên di nav deverên ku li herêmên hişk an nîv-hişk nînin. Bajêr di mehên zivistanê de hênik û bi kêmî ve şil e ku hinek caran ber dibare û cemed çêdibe. Bihar û bi payîzan germ û bi pîvana navînî zuha ye. Germahiya herî bilind a tomarkirî bi pîvana 46,8&nbsp;°C ê di 30ê tîrmeh sala 2000an de hatiye ragihandin. Germahiya herî nizim a tomarkirî bi pîvana -12,4&nbsp;°C ê di 9ê sibata sala 1932an de hatiye ragihandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.mgm.gov.tr/veridegerlendirme/il-ve-ilceler-istatistik.aspx?k=H&m=SANLIURFA |sernav=Statîstîkên avhewaya Rihayê }}</ref> {{Avûhewa | TABLO = | DIYAGRAM GERMAHÎ = | DIYAGRAM BARÎN = | DIYAGRAM BARÎN BILINDÎ = 230 | ÇAVKANÎ = [https://www.mgm.gov.tr/veridegerlendirme/il-ve-ilceler-istatistik.aspx?k=H&m=SANLIURFA Statîstîkên avhewaya Rihayê] | Sernav = Germahî û barîna nîvekî ya mehane yê Êlihê | Cîh = Riha, Bakurê Kurdistanê <!-- nîveka Bilinditirîn Germahiya mehê bi °C --> | bgRêb = 10.3 | bgReş = 11.8 | bgAda = 16.7 | bgAvr = 22.6 | bgGul = 29.0 | bgPûş = 35.1 | bgTîr = 39.0 | bgGel = 38.5 | bgRez = 34.1 | bgKew = 27.0 | bgSer = 18.2 | bgBer = 12.1 <!-- nîveka Nimztirîn Germahiya mehê bi °C --> | ngRêb = 2.5 | ngReş = 3.0 | ngAda = 6.4 | ngAvr = 10.9 | ngGul = 16.0 | ngPûş = 21.3 | ngTîr = 24.9 | ngGel = 24.4 | ngRez = 20.4 | ngKew = 15.1 | ngSer = 8.4 | ngBer = 4.3 <!-- Germahiya Nîvekî ya mehê bi °C --> | gnRêb = | gnReş = | gnAda = | gnAvr = | gnGul = | gnPûş = | gnTîr = | gnGel = | gnRez = | gnKew = | gnSer = | gnBer = <!-- Barîna Nîvekî ya mehê bi mm --> | bnRêb = 76.7 | bnReş = 70.3 | bnAda = 63.9 | bnAvr = 40.9 | bnGul = 26.2 | bnPûş = 4.2 | bnTîr = 0.9 | bnGel = 1.2 | bnRez = 4.1 | bnKew = 27.7 | bnSer = 50.2 | bnBer = 67.5 <!-- nîveka hejmara Rojên bi Tavik a hemû mehan bi st/r --> | rtRêb = | rtReş = | rtAda = | rtAvr = | rtGul = | rtPûş = | rtTîr = | rtGel = | rtRez = | rtKew = | rtSer = | rtBer = <!-- nîveka Germahiya Avê (okyanûs, gol, hwd.) ya mehê bi °C --> | gaRêb = | gaReş = | gaAda = | gaAvr = | gaGul = | gaPûş = | gaTîr = | gaGel = | gaRez = | gaKew = | gaSer = | gaBer = <!-- nîveka Rojên bi Baran ji bo hemû mehan bi r --> | rbRêb = | rbReş = | rbAda = | rbAvr = | rbGul = | rbPûş = | rbTîr = | rbGel = | rbRez = | rbKew = | rbSer = | rbBer = <!-- Hêwîtiya Nîvekî ya hemû mehan bi % --> | hnRêb = | hnReş = | hnAda = | hnAvr = | hnGul = | hnPûş = | hnTîr = | hnGel = | hnRez = | hnKew = | hnSer = | hnBer = }} == Aborî == === Serwetên bin erdê === Herêm ji alî madenan ve ne dewlemend e. Li Rihayê tenê fosfat û malzemên ji bo tûxla û kiremîdan ji bin erdê dertên. == Çand û huner == === Ol û civak === Bajerê Riha yê wek '' Bajarê [[Pêxamber]]an '' tê naskirin. Li gor rîvayetê gava [[Adem]] û [[Hewa]] ji bihûştê ên qewrandin, tên li Xaranê bi cih dibin. [[Îbrahîm]] pêxember, [[Eyûb]] pêxember û [[Îsa]] pêxember jî li herêmê mane. Li herêmê Misilmantî ji [[elewî]] û [[sunnî]] yan pêk tê. Kurd, Ereb û Tirk piranî ya serjimarê diafirandin. Gelê Rihayê zêdetir bi çandinî û ajalkariyê ve mijûl e. Têkiliyeke mezin nîşanî bezirganiyê nedaye û jiyana wan bi piranî li gundan domiya ye. Ji ber wê yekê ku çanda feodaltiyê û axatiyê serdest maye. Jiyan ji bajarvaniyê û şaristaniyê wêdetir di çanda gundan de girtî maye. Loma jî ji bilî vîn û biryara kes zêdetir bîryara civak û eşîrtiyê li ser dest maye. Her wiha li hemberî gotina mezinên civakê an jî eşîrê zêdetir bervêdan pêk nehatiye. === Xwarinên herêmê === Herêm ji alî xwarinan pir dewlemend e. Xwarinin herî pir li herêmê tên xwarin kutilkên dagirtî, Acîn(çîkifte), beqlewe, kunefe (qedayif), kebeb û lehmecun nin. Taybetiyek herêmê jî xwarina îsotên tûj yên sor in ==== Aqît (reçela îsotê sor) ==== Reçela îsotê Rihayê an jî bi devoka Rihayiyan Aqît navê berekê ji pêjgeha kurdî ye û bi heqîqî ji îsotên tûj ên Rihayê tê çêkirin. Parêzgeha Rihayê bi îsotên xwe yên sor û tûj bi nav û deng e, lewra tê gotin ku gelê Rihayî ji tûjbûna xwarinan pir hez dikin. Ewqas ku, gotineke pêşiyinan dibêje 'Li Rihayê îsot êmzika bebikan e'! Ji ber vê yekê îsot beşeke girîng a xwarin û pêjgeha Rihayê ye. Herwiha, aqît jî, ji bo tûjkirinê weke sos an jî baharata gelek xwarinan tê bikaranîn. Ji bo aqîta îsotan divê ev malzeme hebin: 1&nbsp;kg ji îsotên tûj ên sor, 1 kefçiya çayê ji darçîn, nîv bardaxek ji rûna zeytûnê û nîv kefçiya çayê ji îsota reş. Berî her tiştî îsotên sor divê bên şuştin, birrîn û ji dendikan pakkirin. Piştre îsot ji makîneya goştan tê derbaskirin û di amanekê de tê komkirin. Ji bo ku ava xwe kêmtir be xwê dixin nav, tev didin û li ber rojê rêdixin. Paşê îsota reş, darçîn û rûna zeytûne li ser ve tal dikin û baş tev didin. Êdî reçela îsota sor - an bi navê xwe yê otantîk 'aqît' - ji bo pêjgehê amade ye û kare wek 'etûr an jî sos bê xwarin. === Kincên herêmê === Di serê jinan de sharpeyek (yamshak) hene. Keçên ciwan kofiyek bi sharpeyek sipî (neçek) li serê xwe dikin. Li ser fîstanên dirêj, çakêtek dirêj tê li xwe kirin. Îshlik bê yaxe nê. SHalwarên ku jêra wan teng di bin fîstan de tê li xwe kirin. Di nigan de gorên hirî û pêlavên lastîk yê resh hene. Zilamên herêmê entariyên ber wan girtî li xwe dikin. Çakêt, shalwar û îshlik jî li hinek deveran li xwe dikin. Di serê zilaman de "egalên sipî" hene. Di nigan de "qondere" yan jî " lastîkên resh" tê li xwe kirin. == Çûnûhatin == Li Riha balafirgehek heye û navê wê [[Balafirgeha GAP'ê]] ye. == Navdarên bajêr == {| class="wikitable" style="font-size: 95%;" |- style="text-align:center;" ! # ! Kes ! Pîşe |- | 1 ||[[Abdullah Öcalan]] ||[[Siyasetmedar]] |- | 2 ||[[Ferhat Göçer]]||[[Stranbêj]] |- | 3 ||[[İbrahim Tatlıses]]||[[Hunermend]] |- | 4 ||[[Mahmut Tuncer]]||[[Hunermend]] |- | 5 ||[[Murat Karayılan]]||[[Fermandar]] |- | 6 ||[[Müslüm Gürses]]||[[Hunermend]] |- | 7 ||[[Nabî]]||[[Hunermend]] |- | 8 ||[[Qazanci Bedîh]]|| |- | 9 ||[[Şivan Perwer]]||[[Hunermend]] |- | 10 ||[[Yılmaz Güney]]||[[Lîstikvan]] |} == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Navçeyên Rihayê}} {{Bajarên Kurdistanê}} {{Bajarên Tirkiyeyê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Koord|37|10|02|N|38|47|45|E|type:city|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Bakurê Kurdistanê]] [[Kategorî:Herêma Başûrê Rojhilatê Anatolyayê]] [[Kategorî:Keyaniyên berê]] [[Kategorî:Riha (navend)]] [[Kategorî:Wargehên kurdan li Tirkiyeyê]] rb9456zw8cr6o525r0mpdad994scc5m 0 3150 2029103 1915739 2026-05-20T13:28:00Z InternetArchiveBot 45060 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2029103 wikitext text/x-wiki [[Wêne:HeyvaSor.PNG|rights|thumb|Arma Heyva Sor a Kurdistanê]] '''Heyva Sor a Kurdistanê''' di adara [[1993]]´î de li [[Almanya]] ji bo alîkariyên mirovî li [[Kurdistan]] û qada navneteweyî hatiye damezrandin. Ev rêxistin ji aliyê dadgehên [[Almanya]] û [[YE]]yê ve bi fermî hatiye naskirin. Mixabin li [[Bakurê Kurdistanê]] nikare bi fermî karê xwe birêve bibe, lewra dûgela [[Tirkiyê]] navê rêxistinê û karê wê qedexe kiriye. Dîsa jî Heyva Sor a Kurdistanê gorî derfetên xwe di felaketên sirûştî de alîkariyê radigihîne hemû deverên li Kurdistanê. Xebatên alîkariyê yên Heyva Sor a Kurdistanê hûn dikarîn li ser vê giradanê bixwînin.http://www.heyvasor.com/ku/brosur/ == Girêdanên derve == * [http://www.heyvasor.com/ Malpera Heyva Sor a Kurdistanê] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070104230459/http://www.heyvasor.com/ |date=2007-01-04 }} * [http://www.facebook.com/heyvasorakurdistane Rûpela Fermî ya Facebookê] * [https://www.twitter.com/Heyva__Sor Rûpela Fermî ya Twitterê] * [https://www.instagram.com/heyvasor Rûpela Fermî ya Instagramê] * [https://www.youtube.com/channel/UC4KMHRQf2qJbMc3xqptS-WA Kanala Fermî ya Youtube] {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Rêxistin]] [[Kategorî:Rêxistinên bi merkeza li Sûriyê]] [[Kategorî:Rêxistinên kurdan]] [[Kategorî:Rêxistinên ku di 1993an de hatine avakirin]] 5zlerne1625jlxy524ffl4e8jjiqyi6 0 4074 2030022 1925680 2026-05-21T07:37:12Z InternetArchiveBot 45060 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2030022 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank mirov/wîkîdane2}} '''Nâzım Hikmet Ran''', bi kurtî '''Nâzım Hikmet''' ({{IPA-tr|naːˈzɯm hikˈmet}}, jdb. [[15ê kanûna paşîn]] a 1902, li [[Selanîk]]ê, Împeratoriya Osmanî ([[Yewnanistan]]a îro) - m. 3ê hezîrana 1963, li [[Moskow]]ê, [[Sovyet]] (Rûsyaya îro)), [[nivîskar]] û [[helbestvan]]ê tirk bû ku di 1902an de li bajarê [[Selanîk]]ê hatiye dinê<ref>Şükran Kurdakul (1987/1992). Çağdaş Türk Edebiyati., 3. Bilgi yayınevi, Enqere.</ref>. == Jiyan == Gorî Nazim Hikmet bavê wî [[tirk]] bû û diya xwe bi eslê xwe [[alman]], [[Polonya|polon]] û [[gurcî]] bû.<ref>https://issuu.com/huseyinenol/docs/vera_tulyakova_hikmet_-_naz__m-la_s/210?e=0{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=kanûna paşîn 2023 }}</ref> Lê bi rastî bavê xwe lawikê [[Çerkez Nazim Paşa]] ye û bi eslê xwe [[çerkez]]<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.casadellapoesia.org/poeti/hikmet-i-i-nazim |sernav=hikmet-i-i-nazim - Altro - Casa della poesia |malper=casadellapoesia.org |ziman=it |tarîxa-gihiştinê=2023-01-08 |archive-date=2023-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230108010202/https://www.casadellapoesia.org/poeti/hikmet-i-i-nazim |url-status=dead }}</ref> e. Dayîkê bapîra xwe [[Hasan Enver Paşa]] [[Serb (gel)|serb]] bû. Ji ber vê yekê ji malbateke çerkez hat, ew bi xurtî tevlî komên etnîkî yên din bû. Nazım Hikmet di 15ê kanûna paşîn a 1902an de li Selanîkê ji dayik bûye. Helbesta xwe a bi navê ''Feryad-i Vatan'' di sala 1913an de nivîsandiye.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=adar 2024}} Nazım Hikmet wek helbestvanekî [[şoreş]]ger hate naskirin û 15 salan wek [[penaber]] derveyî welatê xwe dijiya. Bêguman ev penabertî tesîreke mezin li ser helbestên wî daniye. Ew 13 salan jî di zindanên [[Tirkiye]]yê de maye. Hikmet xwediyê 27 pirtûkan e. Nâzım Hikmet di 3ê hezîrana 1963an de li Moskowê koça xwe ya dawî kiriye. == Helbestên wî == * Jakond ile Sİ-YA-U, 1929 * 835 Satır, 1929 * Varan 3, 1930 * 1+1=1, 1930 * Sesini kaybeden şehir, 1931 * Benerci kendini niçin öldürüldü, 1932 * Gece gelen telegraf, 1932 * Taranta Babu'ya mektuplar, 1935 * Simavna kadısı oğlu Şeyh Bedrettin destanı, 1936 * Kurtuluş savaşı destanı, 1965/1968/1973 * Saat 21-22 şiirler, 1965 * Rubaîler, 1966 * Dört hapishaneden, 1966 * Yeni şiirler, 1966 * Son şiirleri, 1970 * Tüm eserleri, 1980 * Nâzım Hikmet ve seçme şiirleri, 1975 == Şanoya Nâzım Hikmet == * Kafatası, 1932-66 * Bir ölü evi yahut Merhumun hanesi, 1932 (Ocak başında, 1966) * Unutulan adam, 1935, 1966 == Berhemên wî yên piştî mirinê == * Sabahat, 1965 * İnek, 1965 * Ocak başında - Yolcu, 1966 * Yusuf ile Menofis, 1967 == Berhemên wî yên din == * Kan konuşmaz, [[roman]], 1965 * İt ürür kervan yürür, [[hizir]], 1965 * Yaşamak güzel şey be kardeşim, roman, 1967,1970 * Sevdalı bulut, [[çîrvanok]], 1968 * Kemal Tahir'e Mapusaneden mektuplar, 1968 * Oğlum, canım evladım, Memedim, [[name]], 1968 * Vâ-Nû-lara mektuplar, 1970 * Nâzım ile Piraye, name, 1976 == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Helbestvan-şitil}} {{Nivîskar-şitil}} [[Kategorî:Helbestvan]] [[Kategorî:Helbestvanên komunîst]] [[Kategorî:Jidayikbûn 1902]] [[Kategorî:Mirin 1963]] [[Kategorî:Nivîskar]] [[Kategorî:Şoreşgerên tirk]] 2qqkuadhbj5dte5cvnqsbflwy0odo3g 2030023 2030022 2026-05-21T08:12:11Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Wikihez/skrîpt/py/citeKurdifier.py|Bot]]: Kurdîkirina çavkaniyan 2030023 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank mirov/wîkîdane2}} '''Nâzım Hikmet Ran''', bi kurtî '''Nâzım Hikmet''' ({{IPA-tr|naːˈzɯm hikˈmet}}, jdb. [[15ê kanûna paşîn]] a 1902, li [[Selanîk]]ê, Împeratoriya Osmanî ([[Yewnanistan]]a îro) - m. 3ê hezîrana 1963, li [[Moskow]]ê, [[Sovyet]] (Rûsyaya îro)), [[nivîskar]] û [[helbestvan]]ê tirk bû ku di 1902an de li bajarê [[Selanîk]]ê hatiye dinê<ref>Şükran Kurdakul (1987/1992). Çağdaş Türk Edebiyati., 3. Bilgi yayınevi, Enqere.</ref>. == Jiyan == Gorî Nazim Hikmet bavê wî [[tirk]] bû û diya xwe bi eslê xwe [[alman]], [[Polonya|polon]] û [[gurcî]] bû.<ref>https://issuu.com/huseyinenol/docs/vera_tulyakova_hikmet_-_naz__m-la_s/210?e=0{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=kanûna paşîn 2023 }}</ref> Lê bi rastî bavê xwe lawikê [[Çerkez Nazim Paşa]] ye û bi eslê xwe [[çerkez]]<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.casadellapoesia.org/poeti/hikmet-i-i-nazim |sernav=hikmet-i-i-nazim - Altro - Casa della poesia |malper=casadellapoesia.org |ziman=it |tarîxa-gihiştinê=2023-01-08 |roja-arşîvê=2023-01-08 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20230108010202/https://www.casadellapoesia.org/poeti/hikmet-i-i-nazim |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> e. Dayîkê bapîra xwe [[Hasan Enver Paşa]] [[Serb (gel)|serb]] bû. Ji ber vê yekê ji malbateke çerkez hat, ew bi xurtî tevlî komên etnîkî yên din bû. Nazım Hikmet di 15ê kanûna paşîn a 1902an de li Selanîkê ji dayik bûye. Helbesta xwe a bi navê ''Feryad-i Vatan'' di sala 1913an de nivîsandiye.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=adar 2024}} Nazım Hikmet wek helbestvanekî [[şoreş]]ger hate naskirin û 15 salan wek [[penaber]] derveyî welatê xwe dijiya. Bêguman ev penabertî tesîreke mezin li ser helbestên wî daniye. Ew 13 salan jî di zindanên [[Tirkiye]]yê de maye. Hikmet xwediyê 27 pirtûkan e. Nâzım Hikmet di 3ê hezîrana 1963an de li Moskowê koça xwe ya dawî kiriye. == Helbestên wî == * Jakond ile Sİ-YA-U, 1929 * 835 Satır, 1929 * Varan 3, 1930 * 1+1=1, 1930 * Sesini kaybeden şehir, 1931 * Benerci kendini niçin öldürüldü, 1932 * Gece gelen telegraf, 1932 * Taranta Babu'ya mektuplar, 1935 * Simavna kadısı oğlu Şeyh Bedrettin destanı, 1936 * Kurtuluş savaşı destanı, 1965/1968/1973 * Saat 21-22 şiirler, 1965 * Rubaîler, 1966 * Dört hapishaneden, 1966 * Yeni şiirler, 1966 * Son şiirleri, 1970 * Tüm eserleri, 1980 * Nâzım Hikmet ve seçme şiirleri, 1975 == Şanoya Nâzım Hikmet == * Kafatası, 1932-66 * Bir ölü evi yahut Merhumun hanesi, 1932 (Ocak başında, 1966) * Unutulan adam, 1935, 1966 == Berhemên wî yên piştî mirinê == * Sabahat, 1965 * İnek, 1965 * Ocak başında - Yolcu, 1966 * Yusuf ile Menofis, 1967 == Berhemên wî yên din == * Kan konuşmaz, [[roman]], 1965 * İt ürür kervan yürür, [[hizir]], 1965 * Yaşamak güzel şey be kardeşim, roman, 1967,1970 * Sevdalı bulut, [[çîrvanok]], 1968 * Kemal Tahir'e Mapusaneden mektuplar, 1968 * Oğlum, canım evladım, Memedim, [[name]], 1968 * Vâ-Nû-lara mektuplar, 1970 * Nâzım ile Piraye, name, 1976 == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Helbestvan-şitil}} {{Nivîskar-şitil}} [[Kategorî:Helbestvan]] [[Kategorî:Helbestvanên komunîst]] [[Kategorî:Jidayikbûn 1902]] [[Kategorî:Mirin 1963]] [[Kategorî:Nivîskar]] [[Kategorî:Şoreşgerên tirk]] 1cd9sygauh5z01k3jsbkx7rgnkx2sc6 0 4780 2029986 2002387 2026-05-21T04:53:17Z CommonsDelinker 599 [[c:COM:CDC|Bot]]: President_Ronald_Reagan_Greets_a_Young_Boy_While_Touring_Red_Square_During_The_Moscow_Summit_in_The_USSR_-_DPLA_-_8f066efdc87eb23a889a89bd7c39173d.jpg şonê President_Ronald_Reagan_greets_a_young_boy_while_touring_Red_Square_during_the_M 2029986 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank welat2/wîkîdane}} '''Rûsya'''{{Efn|bi navê '''Ûris'''<ref>{{Jêder-kitêb|sernav=[[Ronahî (kovar)|Ronahî Hejmar 1-28 (1942-1945)]] |paşnav=Bedirxan |pêşnav=Celadet Alî |weşanger=Uppsala: Jîna Nû |sal=1985 |rûpel=303 }}</ref> jî tê nasîn}} ({{langx|ru|Россия|Rossîya}}), bi fermî '''Federasyona Rûsyayê''' ({{langx|ru|Российская Федерация|Rossîyskaya Federatsîya}}), welatekî [[Ewropaya Rojhilat]] û [[Bakurê Asyayê]] ye ku ji aliyê [[erdnîgarî]] ve welatê herî mezin ê cîhanê ye û bi yazdeh [[Beşa saetê|beşên saetê]] ve dirêj dibe û bi çardeh welatan re sinorên bejahiyê parve dike. Rûsya nehem welatê herî qelebalix ê cîhanê û welatê herî qelebalix ê [[Ewropa]]yê ye. Rûsya welatekî bajarî ye ku nifûsa wê herî zêde li bajaran dîjîn. Li welêt 16 navend hene ku nifûsa wan ji yek milyonê zêdetir e. Paytext û bajarê herî mezin bajarê [[Mosko]]wê ye. [[Saint Petersburg]] duyem bajarê herî mezin û paytexta [[çand]]î ya Rûsyayê ye. Slavên Rojhilat di navbera sedsalên 3an û 8an {{pz}} de wekê komeke naskirî li Ewropayê derketine holê. Yekem dewleta Slaviya Rojhilat, [[Kievana Rûs]] di sedsala 9an de derket holê û di sala 988an de jî [[Xirîstiyaniya Ortodoks|Xiristiyaniya Ortodoks]] a [[Împeratoriya Bîzansê]] ji aliyê wan ve hatiye qebûlkirin. Di dawiyê de Kievana Rûs ji hev belav bûye û [[Dûkîtiya Mezin a Moskowê]] rêberiya yekkirina erdên Rûsyayê kiriye ku di 1547an de dibe sedema ragihandina [[Çarîtiya Rûsyayê]]. Di destpêka sedsala 18an de Rûsya bi desteserkirin, îlheqkirin û bi hewldanên keşifvanên rûsî pir berfireh bûye ku pê re [[Împeratoriya Rûsî]] ava bûye û di dîrokê de wekê sêyem împeratoriya herî mezin ê cîhanê cih girtiye. Lêbelê bi [[Şoreşa Rûsyayê 1917|Şoreşa Rûsyayê]] di 1917an de desthilatdariya monarşiyê ya Rûsyayê hatiye hilweşandin û di dawiyê de SFSR-ya Rûsyayê ku dewleta yekem a makezagonî ya sosyalîst a cîhanê bû hatiye cihê Împeratoriya rûsî. Piştî [[Şerê navxweyî yê Rûsyayê|Şerê Navxweyî ya Rûsyayê]], SFSR ya Rûsyayê bi sê komarên din ên Sovyetê re [[Yekîtiya Sovyetê]] ava kiriye ku pêkhateyên herî mezin û sereke yê Yekîtiya Sovyetê bû. Di sala 1930an de Yekîtiya Sovyetê ku bibû sedema berdêla bi milyon jiyanan di pêşketina pîşesaziyeke bilez de bû. Piştre di [[Şerê Cîhanî yê Duyem|Şerê Cîhanê yê Duyem]] de bi pêşengiya hewildanên mezin li Eniya Rojhilat roleke diyarker ji bo hevalbendan lîstiye. Bi destpêkirina Şerê Sar re ji bo serdestiya îdeolojîk û bandora navneteweyî bi [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê|Dewletên Yekbûyî]] re dikeve nav hewlên hevberî yê. Di serdema Sovyetê ya sedsala 20an de hinek biserketinên teknolojîk ên Rûsyayê yên herî girîng têne dîtin ku di nav de yekem satelayta ku ji hêla mirovan ve hatiye çêkirin û yekem sefera mirovî ya li fezayê hatiye pêk anîn. Di sala 1991ê de SFSR ya Rûsyayê bi rûxandina Yekîtiya Sovyetê re wekî Federasyona Rûsyayê hatiye damezrandin. Ji aliyê Federasyona Rusyayê ve destûreke nû hatiye qebûlkirin ku sîstema nîv-serokatiyê federal hatiye ava kirin. Ji destpêka sedsalê ve pergala siyasî ya Rûsyayê di bin serweriya [[Vladîmîr Pûtîn]] de ye ku welat di bin serweriya wî de paşveçûneke demokratîk werdigire û bûye dîktatoriyeke otorîter. Rûsya bi awayekî leşkerî tevlî gelek pevçûnên li hemberê dewletên sovyeta berê û welatên din bûye. Tevî şerê bi [[Gurcistan]]ê ya sala 2008an de û şerê bi [[Ûkrayna]]yê re ku ji sala 2014an de tevî Kirimê ku di sala 2014an de hatiye desteserkirin û çar herêmên din ên ku di sala 2022an de ji aliyê Rûsya ve hatiye dagirkirin şerê rûsî berdewam dike. Rûsya endamê daîmî yê Konseya Ewlekariyê ya Neteweyên Yekbûyî, endamê G20, SCO, BRICS, APEC, OSCE û WTO û dewleta endamê pêşeng a rêxistinên Post-Sovyet ên wekî CIS, CSTO û EAEU/EEU ye. == Nav == Navê Rûsya ji dewleta rusê hatiye wergirtin ku dewleteke serdema navîn e ku bi piranî [[slavên rojhilatî]] lê dijîn. Lêbelê navê Rûsya piştre girîngiya bidest dixe ku nerê welat pir caran ji hêla niştecîhên xwe ve wekî "Русская Земля" (Russkaya Zemlya, Erdê Rûsyayê) hatiye binav kirin. Ji bo ku welat ji dewletên din ên ku ji vî navî hatine zêdekirin, di dîroka nûjen de wekê ''Rûsyaya Kievan'' jî hatiye binavkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.etymonline.com/word/Russia |sernav=Russia {{!}} Etymology of the name Russia by etymonline |malper=www.etymonline.com |roja-gihiştinê=2024-12-21 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-kovar |sernav=rus |url=https://www.thefreedictionary.com/rus |kovar=The Free Dictionary }}</ref> Navê ''Rûs'' ji gelê rûs hatiye ku komeke varangiyan (dibe ku wîkîngên dwêdî hatiye) ku damezrînerên dewleta rûsî (Русь) bûn. Navê ''Ruthenia'' ku forma latînî ya kevn a navê rûsî bû, ji bo herêmên rojava û başûr ên herêma Rûsyayê re ku bi piranî li tenişta Ewropaya Katolîk bûn hatiye binavkirin. Navê niha yê welat Россия (Rossiya) ji peyva yewnanî ya Rûsya (Rosia) tê ku forma yewnanî ya navê Rûsî û her weha bilêvkirina [[Împeratoriya Bîzansê]] ya Kievan a Rûsyayê ye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Russians: The People of Europe |paşnav=Milner-Gulland |pêşnav=Robin |weşanger=Wiley |tarîx=2000-04-07 |isbn=978-0-631-21849-4 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=BgJjHFwmj2UC&pg=PA1&hl=ku }}</ref> == Dîrok == === Dîroka despêkê === [[Wêne:Yamnaya Steppe Pastoralists.jpg|thumb|çep|Tevî çanda Afanasievo ya başûrê Sîbîryayê, belavbûna Serdema Bronz a bav û kalên şivaniyê yên Yamnaya Steppe ku di navbera 3300 û 1500 {{bz}} de belav bûne.]] Yekem bicih bûna mirovî ya li Rûsyayê heya serdema Oldowan a destpêka Paleolîtîka Jêrîn diçe. Nêzîkî 2 milyon sal berê nûnerên ''Homo erectus'' koçî [[Nîvgirava Tamanê]] ya li başûrê Rûsyayê bûne.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Shchelinsky |pêşnav=V. E. |paşnav2=Gurova |pêşnav2=M. |paşnav3=Tesakov |pêşnav3=A. S. |paşnav4=Titov |pêşnav4=V. V. |paşnav5=Frolov |pêşnav5=P. D. |paşnav6=Simakova |pêşnav6=A. N. |tarîx=2016-01-30 |sernav=The Early Pleistocene site of Kermek in western Ciscaucasia (southern Russia): Stratigraphy, biotic record and lithic industry (preliminary results) |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S104061821500991X |kovar=Quaternary International |series=The first peopling of Europe and technological change during the Lower-Middle Pleistocene transition |cild=393 |rr=51–69 |doi=10.1016/j.quaint.2015.10.032 |issn=1040-6182 }}</ref> Li [[Kafkasyaya Bakur]] amûrên kevirên heste yên ku dîroka amûran ji 1,5 milyon sal berê vedigere hatine dîtin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://paleogeo.org/article3.html |sernav=Articles |malper=web.archive.org |tarîx=2013-05-20 |roja-gihiştinê=2024-12-21 |roja-arşîvê=2013-05-20 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20130520090413/http://paleogeo.org/article3.html |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Mînakên dîroka radyokarbonê yên ji şikefta Denisova ya li Çiyayên Altayê tê texmîn kirin ku mînakên herî kevn a Denisovayê ye ku 195-122.700 sal berê jiyaye. Di şikefta paşîn de fosîlên Denî ku hîbrîdek mirovî ya kevnar bû ku nîv Neandertal û nîv Denisovayî bûn û 90.000 sal berê jiyan kirine hatine dîtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://ro.uow.edu.au/cgi/viewcontent.cgi?article=1559&context=smhpapers1 |sernav=Wayback Machine |malper=ro.uow.edu.au |roja-gihiştinê=2024-12-21 }}</ref> Rûsya warê hinek ji Neandertalên dawîn ên ku 45.000 sal berê di şikefta Mezmaiskayayê de hatine dîtin bû.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Ovchinnikov |pêşnav=Igor V. |paşnav2=Götherström |pêşnav2=Anders |paşnav3=Romanova |pêşnav3=Galina P. |paşnav4=Kharitonov |pêşnav4=Vitaliy M. |paşnav5=Lidén |pêşnav5=Kerstin |paşnav6=Goodwin |pêşnav6=William |tarîx=2000 |sernav=Molecular analysis of Neanderthal DNA from the northern Caucasus |url=https://www.nature.com/articles/35006625 |kovar=Nature |ziman=en |cild=404 |hejmar=6777 |rr=490–493 |doi=10.1038/35006625 |issn=1476-4687 }}</ref> Yekem şopa mirovên nûjen a destpêkê li Rûsyayê ji 45.000 salên berê vedigere ku li rojavayê Sîbîryayê hatiye dîtin.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Fu |pêşnav=Qiaomei |paşnav2=Li |pêşnav2=Heng |paşnav3=Moorjani |pêşnav3=Priya |paşnav4=Jay |pêşnav4=Flora |paşnav5=Slepchenko |pêşnav5=Sergey M. |paşnav6=Bondarev |pêşnav6=Aleksei A. |paşnav7=Johnson |pêşnav7=Philip L. F. |paşnav8=Aximu-Petri |pêşnav8=Ayinuer |paşnav9=Prüfer |pêşnav9=Kay |paşnav10=de Filippo |pêşnav10=Cesare |paşnav11=Meyer |pêşnav11=Matthias |paşnav12=Zwyns |pêşnav12=Nicolas |paşnav13=Salazar-García |pêşnav13=Domingo C. |paşnav14=Kuzmin |pêşnav14=Yaroslav V. |paşnav15=Keates |pêşnav15=Susan G. |tarîx=2014 |sernav=Genome sequence of a 45,000-year-old modern human from western Siberia |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4753769 |kovar=Nature |ziman=en |cild=514 |hejmar=7523 |rr=445–449 |doi=10.1038/nature13810 |issn=0028-0836 }}</ref> Vedîtina bermahiyên çandî yên bi giranî bermahiyên mirovên nûjen ên anatomîkî ye ku herî kêm 40.000 sal berê li Kostyonki–Borshchyovo û li Sungir ku dîroka wan vedigere 34.600 sal berê li rojavayê Rûsyayê hatiye dîtin.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Sikora |pêşnav=Martin |paşnav2=Seguin-Orlando |pêşnav2=Andaine |paşnav3=Sousa |pêşnav3=Vitor C. |paşnav4=Albrechtsen |pêşnav4=Anders |paşnav5=Korneliussen |pêşnav5=Thorfinn |paşnav6=Ko |pêşnav6=Amy |paşnav7=Rasmussen |pêşnav7=Simon |paşnav8=Dupanloup |pêşnav8=Isabelle |paşnav9=Nigst |pêşnav9=Philip R. |paşnav10=Bosch |pêşnav10=Marjolein D. |paşnav11=Renaud |pêşnav11=Gabriel |paşnav12=Allentoft |pêşnav12=Morten E. |paşnav13=Margaryan |pêşnav13=Ashot |paşnav14=Vasilyev |pêşnav14=Sergey V. |paşnav15=Veselovskaya |pêşnav15=Elizaveta V. |tarîx=2017-11-03 |sernav=Ancient genomes show social and reproductive behavior of early Upper Paleolithic foragers |url=https://www.science.org/doi/10.1126/science.aao1807 |kovar=Science |cild=358 |hejmar=6363 |rr=659–662 |doi=10.1126/science.aao1807 }}</ref> Mirov herî kêm 40.000 sal berê li Mamontovaya Kuryayê gihîştine Rûsyaya Arktîk.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Pavlov |pêşnav=Pavel |paşnav2=Svendsen |pêşnav2=John Inge |paşnav3=Indrelid |pêşnav3=Svein |tarîx=2001 |sernav=Human presence in the European Arctic nearly 40,000 years ago |url=https://www.nature.com/articles/35092552 |kovar=Nature |ziman=en |cild=413 |hejmar=6851 |rr=64–67 |doi=10.1038/35092552 |issn=1476-4687 }}</ref> Nifûsên kevnar ên Ewrasyaya Bakur ên ji Sîbîryayê ji hêla genetîkî ve dişibin çanda Mal'ta–Buret û Afontova Gora ku beşdareke genetîkî ya girîng ên ji amerîkîyên xwemalî yên kevnar û Hunter-Gathererên rojhilatî bûn.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Balter |pêşnav=Michael |tarîx=2013-10-25 |sernav=Ancient DNA Links Native Americans With Europe |url=https://www.science.org/doi/10.1126/science.342.6157.409 |kovar=Science |cild=342 |hejmar=6157 |rr=409–410 |doi=10.1126/science.342.6157.409 }}</ref> Hîpoteza Kurgan a li herêma Volga-Dnieper li başûrê Rûsya û Ûkraynayê wekê urheimat ya Proto-Hind-Ewropiyan bi cih dike.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Anthony |pêşnav=David W. |paşnav2=Ringe |pêşnav2=Don |tarîx=2015-01-14 |sernav=The Indo-European Homeland from Linguistic and Archaeological Perspectives |url=https://www.annualreviews.org/content/journals/10.1146/annurev-linguist-030514-124812 |kovar=Annual Review of Linguistics |ziman=en |cild=1 |hejmar=Volume 1, 2015 |rr=199–219 |doi=10.1146/annurev-linguist-030514-124812 |issn=2333-9683 }}</ref> Koçberiyên destpêkê yên Hind û Ewropî yên ji pêngava Pontîk-Xezerê ya Ûkrayna û Rûsyayê, bav û kalên Yamnaya û zimanên Hind-Ewropî li deverên mezin ên Ewrasyayê belav kirine.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Haak |pêşnav=Wolfgang |paşnav2=Lazaridis |pêşnav2=Iosif |paşnav3=Patterson |pêşnav3=Nick |paşnav4=Rohland |pêşnav4=Nadin |paşnav5=Mallick |pêşnav5=Swapan |paşnav6=Llamas |pêşnav6=Bastien |paşnav7=Brandt |pêşnav7=Guido |paşnav8=Nordenfelt |pêşnav8=Susanne |paşnav9=Harney |pêşnav9=Eadaoin |paşnav10=Stewardson |pêşnav10=Kristin |paşnav11=Fu |pêşnav11=Qiaomei |paşnav12=Mittnik |pêşnav12=Alissa |paşnav13=Bánffy |pêşnav13=Eszter |paşnav14=Economou |pêşnav14=Christos |paşnav15=Francken |pêşnav15=Michael |tarîx=2015-03-02 |sernav=Massive migration from the steppe was a source for Indo-European languages in Europe |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5048219 |kovar=Nature |ziman=en |cild=522 |hejmar=7555 |rr=207–211 |doi=10.1038/nature14317 |issn=0028-0836 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.science.org/content/article/nomadic-herders-left-strong-genetic-mark-europeans-and-asians |sernav=Nomadic herders left a strong genetic mark on Europeans and Asians |malper=www.science.org |roja-gihiştinê=2024-12-21 |ziman=en }}</ref> Pastoralîzma koçerî li deşta Pontîk-Kaspiyayê ku di serdema Kalkolîtîk de dest pê dike pêşketiye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://cat.he.net/~archaeol/9903/newsbriefs/ipatovo.html |sernav=The "Princess" of Ipatovo |malper=web.archive.org |tarîx=2008-06-10 |roja-gihiştinê=2024-12-21 |roja-arşîvê=2008-06-10 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20080610043326/http://cat.he.net/~archaeol/9903/newsbriefs/ipatovo.html |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Bermahiyên van şaristaniyên deştan li cihên wekî Ipatovo, Sintashta, Arkaim û Pazyryk hatine kişfkirin ku di şer de şopên herî kevn ên hespan ên naskirî hene.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Early riders: the beginnings of mounted warfare in Asia and Europe |paşnav=Drews |pêşnav=Robert |weşanger=Routledge |tarîx=2004 |isbn=978-0-415-32624-7 |cih=New York |url=https://www.worldcat.org/title/ocm53021519 |oclc=ocm53021519 }}</ref> Çêbûna genetîkî ya axaftvanên malbata zimanên ûralî li bakurê Ewropayê bi koça ji Sîbîryayê ku bi kêmî ve 3500 sal berê dest pê kiribû, pêk hatiye.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Lamnidis |pêşnav=Thiseas C. |paşnav2=Majander |pêşnav2=Kerttu |paşnav3=Jeong |pêşnav3=Choongwon |paşnav4=Salmela |pêşnav4=Elina |paşnav5=Wessman |pêşnav5=Anna |paşnav6=Moiseyev |pêşnav6=Vyacheslav |paşnav7=Khartanovich |pêşnav7=Valery |paşnav8=Balanovsky |pêşnav8=Oleg |paşnav9=Ongyerth |pêşnav9=Matthias |paşnav10=Weihmann |pêşnav10=Antje |paşnav11=Sajantila |pêşnav11=Antti |paşnav12=Kelso |pêşnav12=Janet |paşnav13=Pääbo |pêşnav13=Svante |paşnav14=Onkamo |pêşnav14=Päivi |paşnav15=Haak |pêşnav15=Wolfgang |tarîx=2018 |sernav=Ancient Fennoscandian genomes reveal origin and spread of Siberian ancestry in Europe |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6258758 |kovar=Nature Communications |ziman=en |cild=9 |doi= }}</ref> Di sedsalên 3em û 4em ên {{pz}} de padîşahiya Gothîk Oium li başûrê Rûsyayê hebû ku paşê ji aliyê hunan ve hatiye dagir kirin. Di navbera sedsalên 3em û 6em ên {{pz}} de Padîşahiya Bosporan ku sîyaseteke helenîstîkî bû ku li şûna kolonîyên yewnanî bi dest xistibû bi êrîşên koçeran ên ku ji alîyê qebîleyên şerker ên wekê hun û ewrasiyên Ewrasyayê ve dihatin birêvebirin, hatiye birîn.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Historical dynamics: why states rise and fall |paşnav=Turchin |pêşnav=Peter |weşanger=Princeton University Press |tarîx=2003 |isbn=978-0-691-11669-3 |cih=Princeton |series=Princeton studies in complexity }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Greek colonisation of the Black Sea area: historical interpretation of archaeology |weşanger=F. Steiner |tarîx=1998 |isbn=978-3-515-07302-8 |cih=Stuttgart |ziman=engger |paşnavê-edîtor=Tsetskhladze |pêşnavê-edîtor=Gocha R. |url=https://www.worldcat.org/title/ocm40844803 |series=Historia. Einzelschriften |oclc=ocm40844803 }}</ref> Bav û kalên rûsan di nav eşîrên slavî de ne ku ji Proto-Hind û Ewropiyan veqetiyane ku tê texmînkirin ev veqetandin 1500 sal berê li bakurê rojhilatê Ewropayê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Zhernakova |pêşnav=Daria V. |paşnav2=Brukhin |pêşnav2=Vladimir |paşnav3=Malov |pêşnav3=Sergey |paşnav4=Oleksyk |pêşnav4=Taras K. |paşnav5=Koepfli |pêşnav5=Klaus Peter |paşnav6=Zhuk |pêşnav6=Anna |paşnav7=Dobrynin |pêşnav7=Pavel |paşnav8=Kliver |pêşnav8=Sergei |paşnav9=Cherkasov |pêşnav9=Nikolay |paşnav10=Tamazian |pêşnav10=Gaik |paşnav11=Rotkevich |pêşnav11=Mikhail |paşnav12=Krasheninnikova |pêşnav12=Ksenia |paşnav13=Evsyukov |pêşnav13=Igor |paşnav14=Sidorov |pêşnav14=Sviatoslav |paşnav15=Gorbunova |pêşnav15=Anna |tarîx=2020-01-01 |sernav=Genome-wide sequence analyses of ethnic populations across Russia |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0888754318307419 |kovar=Genomics |cild=112 |hejmar=1 |rr=442–458 |doi=10.1016/j.ygeno.2019.03.007 |issn=0888-7543 }}</ref> Slavên Rojhilatî hêdî hêdî li rojavayê Rûsyayê (li navbera Moskoya nûjen û Saint-Petersburgê de) bi du pêlên koçberiyê de bi cih bûne. Pêleke koçberiyê ji Kîevê ber bi Sûzdal û Muromaya îro ve diçe û pêleke koçberî ya din jî ji Polotsk ber bi Novgorod û Rostovê ve diçe.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Inner Eurasia from prehistory to the Mongol Empire |paşnav=Christian |pêşnav=David |weşanger=Blackwell |tarîx=2022 |isbn=978-0-631-20814-3 |çap=Réimpr. de l'éd. de 1998 |cih=Malden (Mass.) |series=A history of Russia, Central Asia and Mongolia }}</ref> Beriya koçberiyê slaviyan li herêmê gelên Fînno-Ugrî jiyan kirine. Ji sedsala 7an û pê ve Slavên Rojhilatî yên ku koçê herêmê bûne Fînno-Ugriyên xwemalî hêdî hêdî hatine asîmîle kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://countrystudies.us/russia/2.htm |sernav=Russia - History |malper=countrystudies.us |roja-gihiştinê=2024-12-21 }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The New Cambridge medieval history |weşanger=Cambridge University Press |tarîx=1995 |isbn=978-0-521-36291-7 |cih=Cambridge [England] ; New York, NY, USA |paşnavê-edîtor=McKitterick |pêşnavê-edîtor=Rosamond }}</ref> === Rûs a Kîevanê === [[Wêne:Kievan Rus en.jpg|thumb|çep|Di sedsala 11an Rûsa Kîevan.]] Damezrandina yekem dewletên Slavyaya Rojhilat di sedsala 9an de bi hatina varangiyan, bazirgan, şervan û niştecihên herêma Deryaya Baltîk re hevdem bû. Berî her tiştî ev vîkîngên ku bi eslê xwe skandînavî bûn ku ji rojhilatê Baltîkê bi rêyên avê ber bi [[Deryaya Reş]] û [[Deryaya Qezwînê]] ve hatibûn.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Byzantium and the Slavs |paşnav=Obolensky |pêşnav=Dimitri |weşanger=Crestwood, N.Y. : St. Vladimir's Seminary Press |tarîx=1994 |isbn=978-0-88141-008-2 |kesên-din=Internet Archive |url=https://archive.org/details/byzantiumslavs0000obol }}</ref> Li gorî Nestor Chronicle, varangên ji gelê Rûsyayê bi navê Rurîk di sala 862an de wekî hikumdarê Novgorodê hatiye hilbijartin. Di 882an de cîgirê wî Oleg ku berê bac dabû Xazaran, ji aliyê başûr ve derbas dibe û Kîevê zeft dike û Rûsa Kîevan ava dike. Oleg, kurê Rurik Igor û kurê Igor Svyatoslav I di pey re hemî eşîrên herêmî yên Slavyaya Rojhilat bi serweriya Kîevê ve hatine girêdan ku Desthilatdariya Xezerê hatiye hilweşandin û çend kampanyayên leşkerî li dijî Bîzans û Persiyan hatiye dest pê kirin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Introduction to medieval Europe, 300-1550 |paşnav=Blockmans |pêşnav=Wim |weşanger=Routledge |tarîx=2007 |isbn=978-0-415-34699-3 |cih=London ; New York |url=https://www.worldcat.org/title/ocm71322201 |paşnav2=Hoppenbrouwers |pêşnav2=Peter |oclc=ocm71322201 }}</ref> Ji sedsalên 10an heta sedsala 11an, Rûsa Kievan bûye yek ji mezintirîn û dewlemendtirîn welatên Ewropayê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.state.gov/t/pm/64851.htm |sernav=Technical Difficulties |malper=www.state.gov |roja-gihiştinê=2024-12-22 |ziman=en }}</ref> Di dema desthilatdariya Vladîmîrê Mezin (980-1015) û kurê wî Yaroslavê Aqilmend (1019-1054) de, Serdema Zêrîn a Kîevê hate ceribandin ku di wê demê de Xirîstiyaniya Ortodoks ji Bîzansê hatiye pejirandin û yekem qanûna nivîskî ya Slaviya Rojhilat bi navê Russkaya Pravda hatiye nivîsandin. Di Serdema feodalîzmê û desentralîzasyonê de bi têkoşîna di navbera endamên Xanedaniya Rûrik de ku Rûs a Kîevan hikum dikir hatiye nîşankirin. Serdestiya Kievanê li bakur-rojhilat Vladimir-Suzdal, li bakur-rojava Komara Novgorod û li başûr-rojava Mîrektiya Galisiya-Volînyan kêm bû. Di navbera salên 1237-40 de dagirkirina mongolan derba dawî li Rûs a Kîevan dixe û dibe sedema ku welat hilweşe û nîvê nifûsa xwe winda bike.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Kiev: A Portrait, 1800-1917 |paşnav=Hamm |pêşnav=Michael F. |weşanger=Princeton University Press |tarîx=2014 |isbn=978-0-691-02585-8 |çap= |cih=Princeton, New Jersey }}</ref> Piştê şêlandin û dagirkirina mongolan başûr û navenda Rûsyayê ji aliyê Tirk-Mongolan ve hatiye dagirkirin. Di dawiyê de Galîsya-Volînya ku di nav Hevbeşiya Polonî-Lîtvanya de bûn Vladimir-Suzdal û Komara Novgorod, du herêmên li ser derûdora Kîevê, asîmîle dibin û ji bo neteweya nûjen a rûsan bingeh ava dikin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.shsu.edu/~his_ncp/Kievan.html |sernav=Kievan Rus' and Mongol Periods |malper=web.archive.org |tarîx=2015-11-09 |roja-gihiştinê=2024-12-22 |roja-arşîvê=2015-11-09 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20151109082559/http://www.shsu.edu/~his_ncp/Kievan.html |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Novgorod tevî Pskov di heyama desthilatdariya Mongolan de bi rêveberiyeke otonomî hatiye parastin ku bi giranî ji hovîtiyên mongolan ku bandorê li welatê mayî dike rizgar dibe. === Dukatiya Mezin a Moskowê === Hilweşîna Kievan Rûsî di dawiyê de şahidiya mezinbûna Dukaya Mezin a Moskowê ku di destpêkê de beşek ji Vladimir-Suzdalê bû dike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.loc.gov/item/97007563 |sernav=Russia : a country study {{!}} Library of Congress |malper=www.loc.gov |roja-gihiştinê=2024-12-22 }}</ref> Di dema ku hê jî di bin destê Mongol-Tataran de bû û bi lihevhatina wan, Moskow di destpêka sedsala 14an de dest bi bihêztir kirina bandora xwe yê li herêmê dike ku gav bi gav dibe hêza pêşeng "yekkirina axa Rûsyayê".<ref name=":0"/><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Atlas of Medieval Europe |paşnav=Mackay |pêşnav=Angus |weşanger=Routledge |tarîx=2002-09-11 |isbn=978-1-134-80693-5 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=X6KIAgAAQBAJ }}</ref> Dema ku kursiyê Metropolîtanê ya Dêra Ortodoks a Rûsyayê di sala 1325an de derbasê Moskowê dibe, bandora dêrê zêde bûye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=A companion to Russian history |weşanger=Wiley-Blackwell |tarîx=2009 |isbn=978-1-4443-0842-6 |cih=Chichester |paşnavê-edîtor=Gleason |pêşnavê-edîtor=Abbott |series=Blackwell companions to world history }}</ref> Hevrikê dawî yê Moskowê, Komara Novgorod, wekî navenda bazirganiya postê û bendera herî rojhilat a Yekitîya Hanseatîkê pêşveketin bidest xistiye.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Anders |pêşnav=Holsgaard-Larsen |paşnav2=Corrie |pêşnav2=Myburgh |paşnav3=Jan |pêşnav3=Hartvigsen |paşnav4=Cuno |pêşnav4=Rasmussen |paşnav5=Marianne |pêşnav5=Hartvig |paşnav6=Kristian |pêşnav6=Marstrand |paşnav7=Per |pêşnav7=Aagaard |tarîx=2010 |sernav=Standardized simulated palpation training--development of a palpation trainer and assessment of palpatory skills in experienced and inexperienced clinicians |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20171136 |kovar=Manual Therapy |cild=15 |hejmar=3 |rr=254–260 |doi=10.1016/j.math.2010.01.003 |issn=1532-2769 |pmid=20171136 }}</ref> Bi rêberiya Mîrê Moskowê Dmitriy Donskoy artêşa yekbûyî ya mîrekiyên rûsî di şerê Kulikovoyê de ku di sala 1380an de diqewime li hemberê Mongol-Tataran serkevtineke girîng bidest dixe û Mongol-Tatar têk diçin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://countrystudies.us/russia/2.htm |sernav=Russia - History |malper=countrystudies.us |roja-gihiştinê=2024-12-22 }}</ref> Moskow hêdî hêdî duka xwe sereke û mîrektiyên derdorê, tevî erdên di destên hevrikên berê yên bihêz ên mîna Tver û Novgorod bidest dixe.<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://countrystudies.us/russia/3.htm |sernav=Russia - Muscovy |malper=countrystudies.us |roja-gihiştinê=2024-12-22 }}</ref> Ivan III ("mezin") kontrola Hordeya Zêrîn avêt û tevahiya bakurê Rûsyayê di bin serweriya Moskowê de bihêztir dike û yekem hikumdarê rûsê bû ku sernavê "Dukaya mezin a hemî Rûsyayê" werdigire. Piştî dagirkirina Konstantînopolîsê ku di 1453an ji aliyê osmaniyan hatiye dagirkirin, Moskow îdîa kiriye ku bajêr nûnertiya mîrateya Împeratoriya Romaya Rojhilat wergirtiye. Ivan III bi Sophia Palaiologina ku biraziya împeratorê Bîzansê yê dawî Constantine XI bû dizewice û nîşana Eylo yê duserî ya Bîzansî di destpêkê de wekê nîşana xwe diyar dike û di dawiyê de jî wekê nîşana Rûsyayê diyar dike.<ref name=":0" /> Vasily III di destpêka sedsala 16an de bi girêdana çend dewletên paşîn ên serbixwe yên Rûsyayê hemî Rûsyayê dike yek.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Origins of the Modern European State System, 1494-1618 |paşnav=Anderson |pêşnav=M. S. |weşanger=Routledge |tarîx=2014-09-25 |isbn=978-1-317-89275-5 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=smCgBAAAQBAJ&pg=PT281 }}</ref> === Tsardoma Rûsyayê === [[Wêne:Ivan IV by anonim (18th c., GIM).jpg|thumb|Ivan IV ji 1533an heta sala 1547an Tsardomê Mezin ê Moskowê bû.]] Di geşedaniya ramanên Romaya Sêyemîn de, dukê mezin Ivan IV ("bi xof") di sala 1547an de bi fermî taca yekem tsar a Rûsyayê hate li xwe kiriye. Tsar zagoneke nû derdixe (Sudebnik ya 1550), yekem saziya nûnerê feodal a rûsî (Zemsky Sobor) ava dike, artêşê ji nû ve nû dike, bandora dîndaran asteng dike û rêveberiya herêmî ji nû ve birêxistin dike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://countrystudies.us/russia/3.htm |sernav=Russia - Muscovy |malper=countrystudies.us |roja-gihiştinê=2024-12-23 }}</ref> Di dema padîşahiya xwe yê dirêj de Ivan bi girêdana sê xanatên tataran, Kazan û Astraxan li ser Volga û Xanate Sibirê ku li başûrê rojavayê Sîbîryayê li erdê Rûsyayê zêde dike ku erdê Rûsyayê ya mezin ducaran berfireh dike.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Perrie |pêşnav=Maureen |tarîx=1978 |sernav=The Popular Image of Ivan the Terrible |url=https://www.jstor.org/stable/4207642 |kovar=The Slavonic and East European Review |cild=56 |hejmar=2 |rr=275–286 |issn=0037-6795 }}</ref> Di dawiyê de, di dawiya sedsala 16an de Rûsya ber bi rojhilatê Çiyayê Uralê ve berfireh dibe.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Skryivnikov |pêşnav=R. G. |tarîx=1986-01-01 |sernav=Ermak's Siberian Expedition |url=https://brill.com/view/journals/ruhi/13/1/article-p1_1.xml |kovar=Russian History |ziman=en |cild=13 |hejmar=1 |rr=1–39 |doi=10.1163/187633186X00016 |issn=1876-3316 }}</ref> Lêbelê Tsardom ji bo gihîştina beravên Baltik û bazirganiya deryayê ku Şerê Livoniyayê ya dirêj û neserketî li dijî hevbendiya Keyaniya Polonya û Dukatiya Mezin a Lîtvanya (paşê Yekîtiya polonî-lîtvanî ya yekbûyî), Keyaniya Swêdê û Danîmarka-Norwêcê dide destpêkirin qels dibe.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Filyushkin |pêşnav=Alexander |tarîx=2016-03-23 |sernav=Conquest, Borders, Geopolitics |url=https://brill.com/view/journals/ruhi/43/1/article-p1_1.xml |kovar=Russian History |ziman=ru |cild=43 |hejmar=1 |rr=1–21 |doi=10.1163/18763316-04301004 |issn=1876-3316 }}</ref> Tsardom bi vê qelisbûnê di sala 1572an de di şerê artêşeke dagirker a Tatarên Kirimê ya Şerê Molodî de bi tevahî têk diçe.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Reign of terror: Ivan IV |paşnav=Skrynnikov |pêşnav=R. G. |weşanger=Brill |tarîx=2016 |isbn=978-90-04-30400-0 |cih=Leiden ; Boston |paşnav2=Williams |pêşnav2=Paul |series=Eurasian studies library : history, societies & cultures in Eurasia }}</ref> Mirinên kurên Ivan di sala 1598an de dawiya xanedana Rurikên kevnar bi xwe re tîne û ligel birçîbûna karesatbar a salên 1601-1603an dibe sedema şerekî navxweyî, serweriya îdeakaran û destwerdana biyanî yên di dema tengasiyên destpêka sedsala 17an.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Dunning |pêşnav=Chester |tarîx=1995 |sernav=Crisis, Conjuncture, and the Causes of the Time of Troubles |url=https://www.jstor.org/stable/41036998 |kovar=Harvard Ukrainian Studies |cild=19 |rr=97–119 |issn=0363-5570 }}</ref> Hevbendiya Polonî-Lîtvanî, sûd werdigirt ku beşek ji Rûsyayê desteser dike ku heya paytexta Moskowê dirêj bûye.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Wójcik |pêşnav=Zbigniew |tarîx=1982 |sernav=Russian Endeavors for the Polish Crown in the Seventeenth Century |url=https://www.semanticscholar.org/paper/Russian-Endeavors-for-the-Polish-Crown-in-the-W%C3%B3jcik/cdef7146d890d1489bec076247f598d4377cb522 |kovar=Slavic Review |ziman=en |cild=41 |hejmar=1 |rr=59–72 |doi=10.2307/2496635 |issn=0037-6779 }}</ref> Di sala 1612an de polonî neçar dimînin ku paşde vekişin. Piştê vekişîna poloniyan Rûsya ji hêla hêzên dilxwaz ên rûsî ve ku ji hêla bazirgan Kuzma Minin û prens Dmitriy Pozharsky ve dihatin birêvebirin hatiye parastin.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Bogolitsyna |pêşnav=Anna |paşnav2=Pichler |pêşnav2=Bernhard |paşnav3=Vendl |pêşnav3=Alfred |paşnav4=Mikhailov |pêşnav4=Alexander |paşnav5=Sizov |pêşnav5=Boris |tarîx=2009 |sernav=Investigation of the Brass Monument to Minin and Pozharsky, Red Square, Moscow |url=https://www.jstor.org/stable/27867061 |kovar=Studies in Conservation |cild=54 |hejmar=1 |rr=12–22 |issn=0039-3630 }}</ref> Xanedaniya Romanov di sala 1613an de bi biryara Zemskî Sobor derdikeve ser textê û welêt gav bi gav ji qeyranê xilas dibe.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Orchard |pêşnav=G. Edward |tarîx=1989 |sernav=The Election of Michael Romanov |url=https://www.jstor.org/stable/4210028 |kovar=The Slavonic and East European Review |cild=67 |hejmar=3 |rr=378–402 |issn=0037-6795 }}</ref> Rûsya di sedsala 17an de ku serdema Kozakan bû, mezinbûna axa xwe berdewam kiriye.<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://www.loc.gov/collections/meeting-of-frontiers/articles-and-essays/exploration/russian-discovery-of-siberia/ |sernav=The Russian Discovery of Siberia {{!}} Exploration {{!}} Articles and Essays {{!}} Meeting of Frontiers {{!}} Digital Collections {{!}} Library of Congress |malper=Library of Congress, Washington, D.C. 20540 USA |roja-gihiştinê=2024-12-23 }}</ref> Di 1654an de rêberê Ûkraynayê, Bohdan Khmelnytsky, pêşniyar kiriye ku Ûkrayna di bin parastina tsarê Rûsyayê Alexis de be û qebûl kirina vê pêşniyarê dibe sedema şerê rûs û poloniyan. Di dawiyê de Ûkrayna li ser Dnieperê hatiye perçe kirin û beşa rojhilat (Ûkraynaya Çep û Kyîv) di bin serweriya Rûsyayê de dimîne.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The northern wars: war, state and society in northeastern Europe, 1558 - 1721 |paşnav=Frost |pêşnav=Robert I. |weşanger=Routledge |tarîx=2014 |isbn=978-0-582-06429-4 |cih=London New York |series=Modern wars in perspective }}</ref> Ber bi rojhilat ve kifşkirina bilez a rûsî û kolonîzekirina Sîbîryaya berfireh berdewam kiriye bi vê berfireh bûne re nêçîrvaniya postên ajalan û ji bo qiloçên fîlan, nêçîrvaniya fîlan kirine. Kaşîfên rûsî bi giranî li ser rêçên Çemê Sîbîryayê ber bi rojhilat ve çûye û di nîvê sedsala 17an de, li rojhilatê Sîbîryayê, li nîvgirava Chukchi, li kêleka çemê Amûrê û li peravên Okyanûsa Pasîfîk, wargehên rûsan hebûn.<ref name=":1"/> Di 1648an de Semyon Dezhnyov bûye yekem kese ewropî ku ji Tengava Beringê derbas bûye. === Împeratoriya Rûsyayê === [[Wêne:Growth of Russia 1547-1725.png|thumb|çep|Berfirehbûna axa Rûsyayê ji dema serweriya Ivan IV heya mirina Peter I.]] Di bin serweriya [[Petrûsê Mezin]] de li Rûsyayê di 1721ê de rêveberiya împeratoriyeke hate ragihandin û xwe wekî yek ji hêzên mezin ên ewropî destnîşan kiriye. Împeratoriya Rûsyayê ji 1682an heya 1725an hikum kiriye ku Petrûs di Şerê Mezin ê Bakur (1700-1721) de Swêdê têk dibe û gihîştina Rûsyayê ji bo derya û bazirganiya deryayê re peyda dike. Di sala 1703an de li ser Deryaya Baltîkê, Peter Saint Petersburg wekê paytexta nû ya Rûsyayê ava dike. Di tevahiya desthilatdariya wî de reformên berfireh hatine kirin ku bandorên çandî yên rojavayî yên girîng aniye Rûsyayê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://countrystudies.us/russia/4.htm |sernav=Russia - Early Imperial Russia |malper=countrystudies.us |roja-gihiştinê=2024-12-23 }}</ref> Catherine I (1725-1727), paşê Peter II (1727-1730) û Anna li cihê derbasî ser textê bûne. Di salên 1741-1762an de di dema serweriya qîza Petrûs I Elizabeth de Rûsya beşdarî Şerê Heft Salan (1756-1763) dibe. Di dema pevçûnê de leşkerên rûsî Prûsyaya Rojhilat dagir kirin û gihîştine bajarê Berlînê.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Kohn |pêşnav=Hans |tarîx=1960 |sernav=Germany and Russia |url=https://www.jstor.org/stable/45310370 |kovar=Current History |cild=38 |hejmar=221 |rr=1–5 |issn=0011-3530 }}</ref> Lêbelê piştî mirina Elizabeth, ji aliyê Peter III ya Rûsyayê ve ku alîgirê [[Keyaniya Prûsyayê|Padîşahiya Prûsyayê]] bû hemî erdên dagirkirî ji bo Padîşahiya Prûsyayê hatiye vegerandin.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Raeff |pêşnav=Marc |tarîx=1970 |sernav=The Domestic Policies of Peter III and his Overthrow |url=https://www.jstor.org/stable/1844479?origin=crossref |kovar=The American Historical Review |cild=75 |hejmar=5 |rr=1289–1310 |doi=10.2307/1844479 |issn=0002-8762 }}</ref> Catherine II ("mezin") ku di salên 1762-1796an de hikum kiriye, serokatiya [[Serdema Ronakbîrî ya Rûsyayê]] kiriye. Wê kontrola siyasî ya rûsî li ser Hevbendiya Polonî-Lîtvanî berfireh kiriye û piraniya herêmên wê bi Rûsyayê ve girêdsye û Rûsyayê dike welatê herî qelebalix ê Ewropayê.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Perkins |pêşnav=James Breck |tarîx=1896 |sernav=The Partition of Poland |url=https://www.jstor.org/stable/1833615?origin=crossref |kovar=The American Historical Review |cild=2 |hejmar=1 |rr=76–92 |doi=10.2307/1833615 |issn=0002-8762 }}</ref> Li aliyê başûr piştî Şerên Rûs û Tirkan yên serketî yên li dijî Xanedaniya Osmanî, Katerîn sinorê Rûsyayê berbi [[Deryaya Reş]] ve bi pêş ve bir ku di vê demê de hilweşandina Xanatoya Kirimê pêk hatiye û Kirim beşdarî axa Rûsyayê bûye.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Anderson |pêşnav=M. S. |tarîx=1958 |sernav=The Great Powers and the Russian Annexation of the Crimea, 1783-4 |url=https://www.jstor.org/stable/4205010 |kovar=The Slavonic and East European Review |cild=37 |hejmar=88 |rr=17–41 |issn=0037-6795 }}</ref> Di encama serketinên li ser Îrana Qacarî di dema şerê Rûs û Farisan de, di nîvê yekem a sedsala 19an de Rûsya [[Qefqasya]]yê jî zeft dike.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Behrooz |pêşnav=Maziar |tarîx=2013 |sernav=Revisiting the Second Russo-Iranian War (1826–28): Causes and Perceptions |url=https://www.cambridge.org/core/journals/iranian-studies/article/abs/revisiting-the-second-russoiranian-war-182628-causes-and-perceptions/5E6C3498B65CEF2D22147C93CB1BDAF5 |kovar=Iranian Studies |ziman=en |cild=46 |hejmar=3 |rr=359–381 |doi=10.1080/00210862.2012.758502 |issn=0021-0862 }}</ref> Paşê Catherine, kurê wê Pawlos, kesayeteke bêîstîqrar bû û bi giranî li ser pirsgirêkên hundurîn eleqedar bûye.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Ragsdale |pêşnav=Hugh |tarîx=1983 |sernav=Russia, Prussia, and Europe in the Policy of Paul I |url=https://www.jstor.org/stable/41046596 |kovar=Jahrbücher für Geschichte Osteuropas |cild=31 |hejmar=1 |rr=81–118 |issn=0021-4019 }}</ref> Piştê serweriya wî ya kurt, stratejiya Katerîn berdewam dibe ku Alexander I (1801–1825) di sala 1809an de [[Fînlenda]]yê ji [[Swêd]] a qelsbûyî û di sala 1812an de Besarabiya jî ji osmaniyan hatiye stendin.<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=1910 |sernav=Finland |url=https://www.cambridge.org/core/journals/american-political-science-review/article/abs/finland/4B3F87858EBEBA91AB5B90E311B55B1F |kovar=American Political Science Review |ziman=en |cild=4 |hejmar=3 |rr=350–364 |doi=10.2307/1945868 |issn=1537-5943 }}</ref><ref>{{Jêder-kovar |paşnav=King |pêşnav=Charles |tarîx=1993 |sernav=Moldova and the New Bessarabian Questions |url=https://www.jstor.org/stable/40396520 |kovar=The World Today |cild=49 |hejmar=7 |rr=135–139 |issn=0043-9134 }}</ref> Di vê heyamê de li [[Amerîkaya Bakur]], rûs bûne yekem ewropî ku gihîştine [[Alaska]]yê û Alaskayê kolonî kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.pbs.org/harriman/1899/exploration.html |sernav=PBS - Harriman: History of Exploration |malper=www.pbs.org |roja-gihiştinê=2024-12-23 }}</ref> Di salên 1803-1806an de yekem gera rûsî ya cîhanê hatiye destpêkirin.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=McCartan |pêşnav=E. F. |tarîx=1963 |sernav=The Long Voyages--Early Russian Circumnavigation |url=https://www.jstor.org/stable/126593?origin=crossref |kovar=The Russian Review |cild=22 |hejmar=1 |rr=30–37 |doi=10.2307/126593 |issn=0036-0341 }}</ref> Di sala 1820an de, sefereke rûsî parzemîna [[Antarktîka]]yê kişf dike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nationalgeographic.com/history/article/who-discovered-antarctica-depends-who-ask |sernav=Who really discovered Antarctica? Depends who you ask. |malper=web.archive.org |tarîx=2021-03-05 |roja-gihiştinê=2024-12-23 |roja-arşîvê=2021-03-05 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20210305011853/https://www.nationalgeographic.com/history/article/who-discovered-antarctica-depends-who-ask |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> === Şoreşa rûsî û şerê navxweyî === [[Wêne:Vladimir Lenin Speech in May 1920.jpg|thumb|çep|Vladîmîr Lenîn di sala 1920an de li Moskowê diaxive.]] Rûsya dema ku ji hevalbendên xwe yên Sê Antante veqetiyabû, di sala 1914an de beşdarî [[Şerê Cîhanî yê Yekem|Şerê Cîhanê yê Yekem]] de ji bo bersivdayîna ragihandina şer ê ku Avusturya-Mecarîstanê li hemberê hevalbendê Rusyayê, Serbiya dabûn destpêkirin di çend eniyên de şer de beşdarî şer dibe.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Williamson |pêşnav=Samuel R. |tarîx=1988 |sernav=The Origins of World War I |url=https://www.jstor.org/stable/204825?origin=crossref |kovar=The Journal of Interdisciplinary History |cild=18 |hejmar=4 |rr=795–818 |doi=10.2307/204825 |issn=0022-1953 }}</ref><ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Schmitt |pêşnav=Bernadotte E. |tarîx=1924 |sernav=Triple Alliance and Triple Entente, 1902-1914 |url=https://www.jstor.org/stable/1836520?origin=crossref |kovar=The American Historical Review |cild=29 |hejmar=3 |rr=449–473 |doi=10.2307/1836520 |issn=0002-8762 }}</ref> Di sala 1916am de Êrîşa Brusilov ya Artêşa Rûsî ya Emperyal hema hema bi tevahî Artêşa Awistro-Mecarî hilweşand.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Schindler |pêşnav=John |tarîx=2003-01-01 |sernav=Steamrollered in Galicia: The Austro-Hungarian Army and the Brusilov Offensive, 1916 |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1191/0968344503wh260oa |kovar=War in History |ziman=en |cild=10 |hejmar=1 |rr=27–59 |doi=10.1191/0968344503wh260oa |issn=0968-3445 }}</ref> Lê belê ji ber zêdebûna lêçûnên şer, qurbaniyên zêde û gotegotên gendelî û xiyanetê zêde dibin, bêbaweriya giştî ya berê ya ji bo rejîmê kûrtir dibe. Ev hemî faktor ji bo Şoreşa Rûsyayê ya sala 1917an ku di du çalakiyên mezin de pêk hatiye dibe bingeh.<ref name=":2">{{Jêder-malper |url=https://countrystudies.us/russia/8.htm |sernav=Russia - Revolutions and Civil War |malper=countrystudies.us |roja-gihiştinê=2024-12-23 }}</ref> Di destpêka sala 1917an de Nicholas II neçar dimîne ku ji ser texte xwe were xwarê ku di encamê de ew û malbata wî di dema Şerê Navxweyî yê Rûsyayê de têne girtin û piştre jî hatine bidarvekirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Walsh |pêşnav=Edmund |tarîx=1928-03-01 |sernav=The Last Days of the Romanovs |url=https://www.theatlantic.com/magazine/archive/1928/03/the-last-days-of-the-romanovs/303877/ |roja-gihiştinê=2024-12-23 |xebat=The Atlantic |ziman=en |issn=2151-9463 }}</ref> Li cihê rêveberiya monarşiyê koalîsyoneke qelsê partiyên siyasî xwe hikûmeta demkî radigihîne û ji aliyê heman hikumetê ve Komara Rûsyayê hatiye ragihandin. Di 19 çileyê ya sala 1918an de Meclîsa Damezrîner a Rûsyayê, Rûsya komareke federal a demokratîk diyar dike û bi vî awayê biryara hikûmeta demkî qebûl dike.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Mosse |pêşnav=W. E. |tarîx=1964 |sernav=Interlude: The Russian Provisional Government 1917 |url=https://www.jstor.org/stable/149631 |kovar=Soviet Studies |cild=15 |hejmar=4 |rr=408–419 |issn=0038-5859 }}</ref> Dotira rojê Meclîsa Damezrîner ji aliyê Komîteya Birêvebir a Navendî ya hemî Rûsyayê ve hatiye betalkirin.<ref name=":2" /> Saziyeke sosyalîst a alternatîv û Sovyeta Petrogradê bi hev re hebûn ku bi rêya meclîsên karker û gundiyan ên ku bi awayekî demokratîk hatine hilbijartin desthilatdariyê bi dest dixin ku wekê sovyet hatiye binavkirin. Desthilatdariya desthilatdarên nû li cihê ku qeyrana li welêt çareser bike, tenê krîza heyî ya li welêt girantir dike û di dawiyê de bi Şoreşa Oktobir a bi pêşengiya Bolşevîk Vladîmîr Lenîn hikûmeta demkî hatiye hilweşandin û desthilatdariya sovyetan dibe sedema avakirina yekemîn dewleta sosyalîst a cîhanê.<ref name=":2" /> Şerê Navxweyî yê Rûsyayê di navbera Tevgera Spî ya antî-komûnîst û Bolşevîkan, Artêşa Sor de qewimiye.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Figes |pêşnav=Orlando |tarîx=1990 |sernav=THE RED ARMY AND MASS MOBILIZATION DURING THE RUSSIAN CIVIL WAR 1918–1920 |url=https://academic.oup.com/past/article-lookup/doi/10.1093/past/129.1.168 |kovar=Past and Present |ziman=en |cild=129 |hejmar=1 |rr=168–211 |doi=10.1093/past/129.1.168 |issn=0031-2746 }}</ref> Piştî îmzekirina Peymana Brest-Litovskê ku bi Hêzên Navendî yên Şerê Cîhanê yê Yekem re şer bi dawî anî; Rûsya Bolşevîst piraniya herêmên xwe yên rojava ku %34 ji nifûsê, %54 ji pîşesaziyê, %32 ji zeviyên xwe yên çandiniyê û bi qasî %90 ji kanên komirê dihewîne radest dike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nationalgeographic.com/history/history-magazine/article/russian-revolution-history-lenin |sernav=From Tsar to U.S.S.R.: Russia's Chaotic Year of Revolution |malper=web.archive.org |tarîx=2021-04-15 |roja-gihiştinê=2024-12-23 |roja-arşîvê=2021-04-15 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20210415111202/https://www.nationalgeographic.com/history/history-magazine/article/russian-revolution-history-lenin |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Hêzên hevalbend ji bo piştgiriya hêzên dij-komunîst destwerdanek leşkerî ya neserkevtî didin destpêkirin. Di dawiya şerê navxweyî yê tund de, aborî û binesaziya Rûsyayê gelek zirar dibînin û bi qasî 10 milyon di şer de jiyana xwe ji dest didin ku piraniya wan sivîl bûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.britannica.com/event/Russian-Civil-War/Foreign-intervention#ref283723 |sernav=Russian Civil War - Intervention, Allies, Bolsheviks {{!}} Britannica |malper=www.britannica.com |tarîx=2024-12-06 |roja-gihiştinê=2024-12-23 |ziman=en }}</ref> Bi molyonan mirov dibin koçberên spî û birçîbûna rûsî ya salên 1921–1922an de dibe sedema mirina pênc milyon mirovan.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Schaufuss |pêşnav=Tatiana |tarîx=1939-05-01 |sernav=The White Russian Refugees |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/000271623920300106 |kovar=The ANNALS of the American Academy of Political and Social Science |ziman=en |cild=203 |hejmar=1 |rr=45–54 |doi=10.1177/000271623920300106 |issn=0002-7162 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.icrc.org/en |sernav=ICRC {{!}} International Committee of the Red Cross |malper=www.icrc.org |roja-gihiştinê=2024-12-23 }}</ref> === Yekîtiya Sovyetê === [[Wêne:Russian SFSR in Soviet Union (1936).svg|thumb|Di sala 1936an de nexşeya Yekîtiya Sovyetê ya Rûsyayê.]] ==== Aboriya fermandarî û civaka Sovyetê ==== Di 30 kanûna sala 1922an de Lenîn û alîkarên wî be bi tevlîbûna komarên Belarûsya, Transkafkasya û Ûkraynayê Yekîtiya Sovyetê hatiye avakirin.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Szporluk |pêşnav=Roman |tarîx=1973 |sernav=Nationalities and the Russian Problem in the U.S.S.R.: an Historical Outline |url=https://www.jstor.org/stable/24356607 |kovar=Journal of International Affairs |cild=27 |hejmar=1 |rr=22–40 |issn=0022-197X }}</ref> Bi guhertinên sinorên navxweyî û pêvekirinên di dema Şerê Cîhanê yê Duyem de yekîtiyek mezin ên ku ji 15 komaran pêk dihatin hatiye avakirin.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Brzezinski |pêşnav=Zbigniew |tarîx=1984 |sernav=The Soviet Union: World Power of a New Type |url=https://www.jstor.org/stable/1174124?origin=crossref |kovar=Proceedings of the Academy of Political Science |cild=35 |hejmar=3 |rr=147–159 |doi=10.2307/1174124 |issn=0065-0684 }}</ref> Piştî mirina Lenîn di sala 1924an de troykayeke (rêveberên Yekîtiya Sovyetê) hatiye destnîşankirin ku berpirsiyariya rêveberiyê werbigire. Di dawiyê de Joseph Stalin ku Sekreterê Giştî yê Partiya Komunîst bû hemî aliyên opozîsyonê ditepisîne û desthilatdariya xwe di destên xwe de kom dike û di salên 1930an de dibe rêveberê otorîter a welat.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Glassman |pêşnav=Leo M. |tarîx=1931-04-01 |sernav=Stalin’s Rise to Power |url=https://online.ucpress.edu/currenthistory/article-abstract/34/1/73/167266/Stalin-s-Rise-to-Power?redirectedFrom=fulltext |kovar=Current History |cild=34 |hejmar=1 |rr=73–77 |doi=10.1525/curh.1931.34.1.73 |issn=0011-3530 }}</ref> Leon Troçkî ku alîgirê sereke yê şoreşa cîhanê ye di sala 1929an de ji Yekîtiya Sovyetê hatiye sirgûnkirin û fikra Stalîn a Sosyalîzma Yek Welat dibe nêrîna fermî ya Yekîtiya Sovyetê.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Getty |pêşnav=J. Arch |tarîx=1986 |sernav=Trotsky in Exile: The Founding of the Fourth International |url=https://www.jstor.org/stable/151989 |kovar=Soviet Studies |cild=38 |hejmar=1 |rr=24–35 |issn=0038-5859 }}</ref> Berdewamiya têkoşîna navxweyî ya di nav partiya Bolşevîkan de bi "paqijiya mezin" derdikeve holê. ==== Stalînîzm û nûjenbûn ==== Di bin serokatiya Stalîn de, hukûmetê dest bi aboriyeke fermanî dike ku di wî demê de welat bi giranî gundewarî bû ku pîşesazîkirina welat û kolektîfkirina çandiniya welat dide destpêkirin. Di vê dema guherîna bilez a aborî û civakî de bi milyonan mirov şandin kampên kar ên cezayê ku di nav wan de gelek mehkûmên siyasî yên ji ber dijberiya wan ên gumanbar ên li dijî Stalîn derketibûn û kesên rasterast ku li dijî desthilatdariya Stalîn derketibûn hebûn.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Rosefielde |pêşnav=Steven |tarîx=1981 |sernav=An Assessment of the Sources and Uses of Gulag Forced Labour 1929-56 |url=https://www.jstor.org/stable/151474 |kovar=Soviet Studies |cild=33 |hejmar=1 |rr=51–87 |issn=0038-5859 }}</ref><ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Kreindler |pêşnav=Isabelle |tarîx=1986 |sernav=The Soviet Deported Nationalities: A Summary and an Update |url=https://www.jstor.org/stable/151700 |kovar=Soviet Studies |cild=38 |hejmar=3 |rr=387–405 |issn=0038-5859 }}</ref> Di heman demê de bi milyonan kesên dijberî Stalîn sirgûnê herêmên bejahî yên Yekîtiya Sovyetê bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://books.google.com/books?id=EBLTDwAAQBAJ&pg=PA171 |sernav=On the political economy of plant disease epidemics: Capita selecta in ... - J.C. Zadoks - Google Books |malper=web.archive.org |tarîx=2022-12-25 |roja-gihiştinê=2024-12-25 |roja-arşîvê=2022-12-25 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20221225095407/https://books.google.com/books?id=EBLTDwAAQBAJ&pg=PA171 |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Bêrêxistinbûna demkî ya çandiniya welêt, polîtîkayên dijwar ên dewletê û hişkesaliya di wî demê de dibe sedema birçîbûna Sovyetê ku di salên 1932 û 1933an qewimîye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Industrialisation of Soviet Russia Volume 5: The Years of Hunger |paşnav=Davies |pêşnav=R. W. |weşanger=Palgrave Macmillan |tarîx=2010-01-20 |isbn=978-0-230-27397-9 |cih=Basingstoke |ziman=en |url=https://link.springer.com/book/10.1057/9780230273979 |paşnav2=Wheatcroft |pêşnav2=Stephen G. |doi=10.1057/9780230273979 }}</ref> Di vê xelayiyê de ji 5.7 heta 8.7 milyon kes ji birçiyan jiyana xwe jidest dide ku ji wan 3.3 milyon kes li herêmê Yekîtîya Sovyet a Rûsyayê bû.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Wolowyna |pêşnav=Oleh |tarîx=2021-10-02 |sernav=A Demographic Framework for the 1932–1934 Famine in the Soviet Union |url=https://www.semanticscholar.org/paper/A-Demographic-Framework-for-the-1932%E2%80%931934-Famine-in-Wolowyna/4132d875b715add045fd398f34adff5048397dca |kovar=Journal of Genocide Research |ziman=en |cild=23 |hejmar=4 |rr=501–526 |doi=10.1080/14623528.2020.1834741 |issn=1462-3528 }}</ref> Yekîtîya Sovyetê di dawiyê de di demek kurt de veguherînek bi mesref ji bo aboriyeke pir çandinî û gavên pîşesazî yên mezin avêtiye.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Rosefielde |pêşnav=Steven |tarîx=1988-04-01 |sernav=Excess Deaths and Industrialization: A Realist Theory of Stalinist Economic Development in the 1930s |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/002200948802300207 |kovar=Journal of Contemporary History |ziman=en |cild=23 |hejmar=2 |rr=277–289 |doi=10.1177/002200948802300207 |issn=0022-0094 }}</ref> ==== Şerê Cîhanê yê Duyem û Neteweyên Yekbûyî ==== [[Wêne:Ленинград блокадный. Им обеим 30 лет.jpg|thumb|çep|Du keçên ciwan di sala 1942an de di dema dorpêçkirina Lenîngradê de çekên binavûdeng PPD-40 amade dikin.]] [[Wêne:RIAN archive 602161 Center of Stalingrad after liberation.jpg|thumb|çep|Şerê Stalîngradê, şerê herî mezin û xwînrêj di dîroka şerê di cihanê de bû di sala 1943an de bi serketina Sovyetê ya ku li dijî artêşa almanan pêk hatiye bi dawî bûye.]] Yekîtiya Sovyetê di 17ê îlona sala 1939an de bi dagirkirina Polonyayê li gorî protokola veşartî ya di nav Peymana Molotov-Ribbentrop a bi Almanyaya Nazî re, beşdarî Şerê Cîhanê yê Duyem dibe.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Roberts |pêşnav=Geoffrey |tarîx=1992 |sernav=The Soviet Decision for a Pact with Nazi Germany |url=https://www.jstor.org/stable/152247 |kovar=Soviet Studies |cild=44 |hejmar=1 |rr=57–78 |issn=0038-5859 }}</ref> Yekîtîya Sovyetê di berdewamiya şer de Fînlendayê dagir dike û li gel dagirkirina dewletên Baltîkê beşek ji Romanyayê jî dagir dike û beşdarî axa Yekîtiya Sovyetê dike.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Moldovans |paşnav=King |pêşnav=Charles |weşanger=Hoover Institution Press |tarîx=2000 |isbn=978-0-8179-9792-2 |kesên-din=Internet Archive |url=https://archive.org/details/moldovansromania00king_0/mode/2up }}</ref> Di 22ê hezîrana sala 1941ê de Almanya Yekîtiya Sovyetê dagir dike û eniya herî mezinê Şerê Cîhanê ya Duyem, eniya rojhilat vedike. Di encama şer de nêzîkî 5 milyon leşkerên Artêşa Sor ji aliyê Naziyan ve hatine girtin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The law of blood: thinking and acting as a Nazi |paşnav=Chapoutot |pêşnav=Johann |weşanger=The Belknap Press of Harvard University Press |tarîx=2018 |isbn=978-0-674-66043-4 |cih=Cambridge, Massachusetts |paşnavê-terciman=Richmond Mouillot |pêşnavê-terciman=Miranda }}</ref> Bi awayeke zanetî bi birçîbûnê an bi awayekî din 3.3 milyon hêsîrên Sovyetê têne kuştin, Her çiqas Wehrmacht di destpêkê de serketinek girîng hatibe bidest xistin jî êrîşa wan di Şerê Moskowê de hatiye rawestandin.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Assmann |pêşnav=Kurt |tarîx=1950 |sernav=The Battle for Moscow, Turning Point of the War |url=https://www.jstor.org/stable/20030251?origin=crossref |kovar=Foreign Affairs |cild=28 |hejmar=2 |rr=309–326 |doi=10.2307/20030251 |issn=0015-7120 }}</ref> Piştre almanan di zivistana salên 1942-1943an de pêşî di Şerê Stalîngradê de şikestinên mezin xwarin û piştre jî di şerê Kurskê de ku di havîna sala 1943an de qewimiye artêşa wan hatiye şikestin.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Clairmont |pêşnav=Frederic F. |tarîx=2003 |sernav=Stalingrad: Hitler's Nemesis |url=https://www.jstor.org/stable/4413752 |kovar=Economic and Political Weekly |cild=38 |hejmar=27 |rr=2819–2823 |issn=0012-9976 }}</ref><ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Mulligan |pêşnav=Timothy P. |tarîx=1987-04-01 |sernav=Spies, Ciphers and 'Zitadelle': Intelligence and the Battle of Kursk, 1943 |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/002200948702200203 |kovar=Journal of Contemporary History |ziman=en |cild=22 |hejmar=2 |rr=235–260 |doi=10.1177/002200948702200203 |issn=0022-0094 }}</ref> Têkçûneke din a Almanyayê di dema dorpêçkirina Lênîngradê de qewimiye ku di navbera salên 1941 û 1944an de ji aliyê hêzên Almanya û Fînlendayê ve bajar bi tevahî ji aliyê deverên bejahiyê ve hatiye dorpêçkirin û ji ber birçîbûnê zêdetirî milyonek kes dimirin lê bajêr qet xwe radestê almanan nake.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Krypton |pêşnav=Constantine |tarîx=1954 |sernav=The Siege of Leningrad |url=https://www.jstor.org/stable/125859?origin=crossref |kovar=The Russian Review |cild=13 |hejmar=4 |rr=255–265 |doi=10.2307/125859 |issn=0036-0341 }}</ref> Hêzên Sovyetê di salên 1944-1945an de li Ewropaya Rojhilat û Ewropaya Navendî pêş dikevin û di gulana sala 1945an de Berlînê dagir dikin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nationalgeographic.com/history/history-magazine/article/soviet-victory-battle-berlin-finished-nazi-germany |sernav=The Battle of Berlin was the Soviet victory that ended WWII |malper=web.archive.org |tarîx=2021-03-20 |roja-gihiştinê=2024-12-25 |roja-arşîvê=2021-03-20 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20210320151932/https://www.nationalgeographic.com/history/history-magazine/article/soviet-victory-battle-berlin-finished-nazi-germany |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Di tebaxa sala 1945an de, Artêşa Sor êrîşî Mançuria dike û japonan ji Asyaya Bakur û Rojhilat derdixe ku ev jî dibe alîkar ku hevalbend di şerên li hemberê japonan de biser bikevin.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Morton |pêşnav=Louis |tarîx=1962 |sernav=Soviet Intervention in the War with Japan |url=https://www.jstor.org/stable/20029588?origin=crossref |kovar=Foreign Affairs |cild=40 |hejmar=4 |rr=653–662 |doi=10.2307/20029588 |issn=0015-7120 }}</ref> Şerê di salên 1941-1945an de ku di dema Şerê Cîhanê yê Duyem de ku li Rûsyayê qewimiye wekî Şerê Welatparêziya Mezin ê Rûsyayê tê zanîn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=RFE/RL |sernav=Russia's Monumental Tributes To The 'Great Patriotic War' |url=https://www.rferl.org/a/russia-s-monumental-tribute-to-the-great-patriotic-war-/30599462.html |roja-gihiştinê=2024-12-25 |xebat=RadioFreeEurope/RadioLiberty |ziman=en }}</ref> Ji ber ku di şer di nav aliyekê şer de bûn Yekîtiya Sovyetê, Dewletên Yekbûyî, Keyaniya Yekbûyî û Çîn di dema Şerê Cîhanê yê Duyem de wekê çar dewletên mezin ên hevalbendan dihatin naskirin û piştre jî bûne çar endamên bingehîn ên [[Konseya Ewlekariyê ya Neteweyên Yekbûyî]].<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The United States and the origins of the cold war, 1941-1947 |paşnav=Gaddis |pêşnav=John Lewis |weşanger=New York : Columbia University Press |tarîx=1972 |isbn=978-0-231-03289-6 |kesên-din=Internet Archive |url=https://archive.org/details/unitedstatesorig0000gadd }}</ref> Di dema şer de hêjmara mirina sivîl û leşkerên Yekîtiya Sovyetê bi qasî 26-27 milyon kes bû ku ev hêjmar nîvê hemî kuştiyên di Şerê Cîhanê yê Duyem pêk tîne.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Cataclysm: the war on the Eastern Front, 1941-45 |paşnav=Cumins |pêşnav=Keith |weşanger=Helion & Company Ltd |tarîx=2011 |isbn=978-1-907677-23-6 |cih=Solihull, West Midlands, England |url=https://www.worldcat.org/title/752491700 |oclc=752491700 }}</ref> Di vî şerê de aborî û binesaziya Sovyetê rastî wêraneke mezin hatiye ku bûye sedema birçîbûna Sovyetê ku di salên 1946-1947an de qewimiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://warwick.ac.uk/fac/soc/economics/staff/mharrison/public/pp2011postprint.pdf |sernav="The Soviet Union after 1945: Economic Recovery and Political Repression" }}</ref> ==== Superhêz û Şerê Sar ==== Piştî Şerê Cîhanê yê Duyem li gorî Konferansa Potsdamê, Artêşa Sor beşek ji Ewropaya Rojhilat û Navendî ku di nav de Almanyaya Rojhilat û herêmên rojhilatê Awistriyayê hebûn dagir dike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://daily.jstor.org/potsdam-origins-cold-war/ |sernav=Potsdam and the Origins of the Cold War |malper=JSTOR Daily |tarîx=2015-08-06 |roja-gihiştinê=2024-12-25 |ziman=en-US |paşnav=Wills |pêşnav=Matthew }}</ref> Hikûmetên komunîst li dewletên biçûkên Bloka Rojhilat hatine erkdarkirin.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Bunce |pêşnav=Valerie |tarîx=1985 |sernav=The empire strikes back: the evolution of the Eastern bloc from a Soviet asset to a Soviet liability |url=https://www.cambridge.org/core/journals/international-organization/article/empire-strikes-back-the-evolution-of-the-eastern-bloc-from-a-soviet-asset-to-a-soviet-liability/7FCF9F7C70F8F8D9F3FD583604027D5C |kovar=International Organization |ziman=en |cild=39 |hejmar=1 |rr=1–46 |doi=10.1017/S0020818300004859 |issn=1531-5088 }}</ref> Piştî ku Yekîtiya Sovyetê dibe dibe duyem hêza nûkleerî ya cîhanê,<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Holloway |pêşnav=David |tarîx=1981-05-01 |sernav=Entering the Nuclear Arms Race: The Soviet Decision to Build the Atomic Bomb, 1939-45 |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/030631278101100201 |kovar=Social Studies of Science |ziman=en |cild=11 |hejmar=2 |rr=159–197 |doi=10.1177/030631278101100201 |issn=0306-3127 }}</ref> Yekîtiya Sovyetê hevalbendiya Pakta Varşovayê ava dike û ji bo serdestiya gerdûnî ku wekî Şerê Sar tê zanîn,<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Wolfe |pêşnav=Thomas W. |tarîx=1966 |sernav=The Warsaw Pact in Evolution |url=https://www.jstor.org/stable/40393859 |kovar=The World Today |cild=22 |hejmar=5 |rr=191–198 |issn=0043-9134 }}</ref> bi dijberên wekê [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê|Dewletên Yekbûyî]] û dewletên ewropî û bi [[NATO]]yê re dikeve nav têkoşînan. ==== Derbeya li dijî Gorbaçov û belavbûna Yekîtiya Sovyetê ==== [[Wêne:President Ronald Reagan Greets a Young Boy While Touring Red Square During The Moscow Summit in The USSR - DPLA - 8f066efdc87eb23a889a89bd7c39173d.jpg|thumb|Di dema civîna di sala 1988an de li Moskowê Rêberê Sovyetê Mikhail Gorbaçov û Serokê Dewletên Yekbûyî Ronald Reagan li Meydana Sor.]] Ji sala 1985an û pê ve rêberê Yekîtiya Sovyetê ya dawî [[Mikhail Gorbaçov]] ku dixwest reformên lîberal di sîstema Sovyetê de pêk bîne, bi polîtîkayên glasnost (vebûn) û perestroika (ji nû veavakirinê) hewl daye ku dawî li serdema rawestana aborî bîne û hikûmetê demokratîk bike.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=McForan |pêşnav=D. W. J. |tarîx=1988 |sernav=Glasnost, Democracy, and Perestroika |url=https://www.jstor.org/stable/41881835 |kovar=International Social Science Review |cild=63 |hejmar=4 |rr=165–174 |issn=0278-2308 }}</ref> Lê belê ev yek dibe sedem ku li seranserê welêt tevgerên neteweyî û cudaxwaz ên bihêz zêde bibin.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Beissinger |pêşnav=Mark R. |tarîx=2009 |sernav=Nationalism and the Collapse of Soviet Communism |url=https://www.cambridge.org/core/journals/contemporary-european-history/article/abs/nationalism-and-the-collapse-of-soviet-communism/511A7FC26ADB958BF98E6175EE32FD9C |kovar=Contemporary European History |ziman=en |cild=18 |hejmar=3 |rr=331–347 |doi=10.1017/S0960777309005074 |issn=1469-2171 }}</ref> Berî sala 1991ê aboriya Sovyetê duyem mezintirîn aboriya cîhanê bû lê di salên xwe yên dawî de welat dikeve nava qeyraneke aboriyê.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Shleifer |pêşnav=Andrei |paşnav2=Vishny |pêşnav2=Robert W. |tarîx=1991 |sernav=Reversing the Soviet Economic Collapse |url=https://www.jstor.org/stable/2534597?origin=crossref |kovar=Brookings Papers on Economic Activity |cild=1991 |hejmar=2 |rr=341–360 |doi=10.2307/2534597 |issn=0007-2303 }}</ref> Ji ber ku dewletên Baltîk xwestin ku ji Yekîtiya Sovyetê veqetin, di sala 1991ê de li seranserê welêt aloziya aborî û siyasî dest pê dike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1991-09-07-mn-1530-story.html |sernav=Independence for Baltic States : Freedom: Moscow formally recognizes Lithuania, Latvia and Estonia, ending half a century of control. Soviets to begin talks soon on new relationships with the three nations. |malper=Los Angeles Times |tarîx=1991-09-07 |roja-gihiştinê=2024-12-25 |ziman=en-US |paşnav=Dahlburg |pêşnav=John-Thor |paşnav2=Marshall |pêşnav2=Tyler }}</ref> Di 17ê adarê de giştpirsiyeke hatiye lidarxistin ku tê de piraniya welatiyên beşdar dengê erê didin ku Yekîtiya Sovyetê bibe federasyoneke nû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1991-03-19-mn-494-story.html |sernav=Vote Backs Gorbachev but Not Convincingly : Soviet Union: His plan to preserve federal unity is supported--but so is Yeltsin's for a Russian presidency. |malper=Los Angeles Times |tarîx=1991-03-19 |roja-gihiştinê=2024-12-25 |ziman=en-US |paşnav=Parks |pêşnav=Michael }}</ref> Di yezîrana sala 1991ê de Boris Yeltsin bûye yekem serokê rasterast di dîroka Rûsyayê de wekê serokê Yekîtiya Sovyetê ya Rûsyayê hatiye hilbijartin. Di tebaxa sala 1991ê de hewleke derbeyê ya ku ji aliyê endamên hikûmeta Gorbaçov ve ku li dijî Gorbaçov hatibû kirin û bi armanca parastina Yekîtiya Sovyetê hatibû kirin, dibe sedema bidawîbûna Partiya Komunîst a Yekîtiya Sovyetê.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Gibson |pêşnav=James L. |tarîx=1997 |sernav=Mass Opposition to the Soviet Putsch of August 1991: Collective Action, Rational Choice, and Democratic Values in the Former Soviet Union |url=https://www.cambridge.org/core/journals/american-political-science-review/article/abs/mass-opposition-to-the-soviet-putsch-of-august-1991-collective-action-rational-choice-and-democratic-values-in-the-former-soviet-union/B604394B0B7EBEF807E5CDCD3421DE19 |kovar=American Political Science Review |ziman=en |cild=91 |hejmar=3 |rr=671–684 |doi=10.2307/2952082 |issn=0003-0554 }}</ref> Di 25ê kanûna sala 1991ê de piştî hilweşîna Yekîtiya Sovyetê, ligel Rûsyaya hemdem, çardeh dewletên din ên piştî Sovyetê derketine holê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rferl.org/a/soviet-union-collapse-timeline/31487661.html |sernav=The Undoing Of The U.S.S.R.: How It Happened |malper=RadioFreeEurope/RadioLiberty |roja-gihiştinê=2024-12-25 |ziman=en |paşnav=Foltynova |pêşnav=Kristyna }}</ref> === Federasyona Rûsyayê === ==== Veguherîna aborîya bazarê û krîzên siyasî ==== [[Wêne:Vladimir Putin with Boris Yeltsin-5.jpg|thumb|çep|Boris Yeltsin, Vladimir Putin li gel Patrîk II ne.]] Hilweşîna aborî û siyasî ya [[Yekîtiya Komarên Sovyet ên Sosyalîst|Yekîtiya Sovyetê]], Rûsyayê ber bi depresyoneke kûr û dirêj ve biriye. Di dema perçebûna Yekîtîya Sovyetê û piştî perçebûna Sovyetê reformên berfireh hatine amadekirin ku destveguherîna şîrketên dewletê ji bo kesên sivîl û serbestberdana bazar û bazirganiyê hatine kirin ku di reforoman de guhertinên radîkal hatibûn kirin û wekê "terapiya şokê" hatibû binavkirin.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Shleifer |pêşnav=Andrei |paşnav2=Treisman |pêşnav2=Daniel |tarîx=2005 |sernav=A Normal Country: Russia After Communism |url=https://www.aeaweb.org/articles?id=10.1257/0895330053147949 |kovar=Journal of Economic Perspectives |ziman=en |cild=19 |hejmar=1 |rr=151–174 |doi=10.1257/0895330053147949 |issn=0895-3309 }}</ref> Veguherîna şîrketên dewletê bi giranî ji saziyên dewletê derbasê kesên ku di nav hindurê hikûmetê de têkiliyên wan hene dibin ku ev yek jî bûye sedema bilindbûna olîgarşên rûsî.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2019-01-01 |sernav=How Russia's oligarchs are attempting to legitimise their extraordinary wealth |url=https://www.abc.net.au/news/2019-01-02/rich-russians-the-rise-of-the-oligarchs/10626236 |roja-gihiştinê=2024-12-26 |xebat=ABC News |ziman=en-AU }}</ref> Piştê ku şîrketên dewletê derbasê olîgarşan dibin gelek ji dewlemendên nû bi milyaran dolaran dirav û bi sermayeyên xwe re revîne derveyî welat.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Tikhomirov |pêşnav=Vladimir |tarîx=1997 |sernav=Capital Flight from Post-Soviet Russia |url=https://www.jstor.org/stable/153715 |kovar=Europe-Asia Studies |cild=49 |hejmar=4 |rr=591–615 |issn=0966-8136 }}</ref> Qeyrana aboriyê bûye sedema hilweşîna karûbarên civakî - rêjeya jidayikbûnê her ku çû kêm bûye û rêjeya mirinê jî zêde bûye û bi milyonan ketin xizaniyê.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Hollander |pêşnav=D. |tarîx=1997 |sernav=In Post-Soviet Russia, Fertility Is on the Decline; Marriage and Childbearing are Occurring Earlier |url=https://www.jstor.org/stable/2953371?origin=crossref |kovar=Family Planning Perspectives |cild=29 |hejmar=2 |rr=92–94 |doi=10.2307/2953371 |issn=0014-7354 }}</ref> Di heman demê de li gel krîza aboriyê li welat gendeliya tund û herwiha çeteyên sûcê û sûcên organîzekirî her ku çûye zêde bûne.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Frisby |pêşnav=Tanya |tarîx=1998-01-01 |sernav=Tanya |url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/09668139808412522 |kovar=Tanya |doi=10.1080/09668139808412522 |issn=0966-8136 }}</ref> Di dawiya sala 1993an de, aloziyên di navbera Yeltsin û parlamentoya Rûsyayê de bi tundî bi bikaranîna hêza leşkerî û bi krîzeke destûrî bidawî dibe. Di dema krîzê de, Yeltsin ji hêla hikûmetên rojavayî ve hatibû piştgirî kirin û di dema şer û pêvçûnan de zêdetirî 100 kesan jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dw.com/en/russias-1993-crisis-still-shaping-kremlin-politics-25-years-on/a-45733546 |sernav=Russia's 1993 crisis still shaping Kremlin – DW – 10/03/2018 |malper=dw.com |roja-gihiştinê=2024-12-26 |ziman=en }}</ref> ==== Destûra bingehîn a lîberal a nûjen, hevkariya navneteweyî û aramkirina aborî ==== Di meha kanûnê de giştpirsiyeke hatiye kirin û hatiye pesend kirin ku destûreke nû destnîşan dike ku desthilatiyên pir mezin dide serokê rêveberiya dewletê.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2023-10-04 |sernav=Who Was Who? The Key Players In Russia's Dramatic October 1993 Showdown |url=https://www.rferl.org/a/russia-players-1993-crisis/25125000.html |roja-gihiştinê=2024-12-26 |xebat=Radio Free Europe/Radio Liberty |ziman=en }}</ref> Salên 1990î bi pevçûnên çekdarî yên li Bakurê Kafkasya, hem pevçûnên etnîkî yên herêmî û hem jî serhildanên îslamî yên cudaxwaz re rû bi rû dimîne.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Wilhelmsen |pêşnav=Julie |tarîx=2005-01-01 |sernav=Europe-Asia Studies |url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/0966813052000314101 |kovar=Europe-Asia Studies |doi=10.1080/0966813052000314101 |issn=0966-8136 }}</ref> Ji dema ku cudaxwazên çeçen di destpêka salên 1990î de serxwebûna xwe ragihandine, di navbera komên serhildêr û hêzên rûsî de şerekî gerîla ya bi navberî derdikeve. Êrîşên terorîstî li dijî sivîlan ji aliyê cudaxwazên çeçen ve hatine lidarxistin ku di encamê de bi hezaran sivîlên rûsî jiyana xwe ji dest dane.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Sinai |pêşnav=Joshua |tarîx=2015 |sernav=The Terrorist Threats Against Russia and its Counterterrorism Response Measures |url=https://connections-qj.org/article/terrorist-threats-against-russia-and-its-counterterrorism-response-measures |kovar=Connections: The Quarterly Journal |cild=14 |hejmar=4 |rr=95–101 |doi=10.11610/Connections.14.4.08 }}</ref> Piştî hilweşîna Yekîtiya Sovyetê, Rûsyayê berpirsiyariya dayîna deynên derve yên Sovyetê girtiye ser xwe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.straitstimes.com/world/europe/26-years-on-russia-set-to-repay-all-soviet-unions-foreign-debt |sernav=26 years on, Russia set to repay all Soviet Union's foreign debt {{!}} The Straits Times |malper=web.archive.org |tarîx=2022-04-08 |roja-gihiştinê=2024-12-26 |roja-arşîvê=2022-04-08 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20220408173420/https://www.straitstimes.com/world/europe/26-years-on-russia-set-to-repay-all-soviet-unions-foreign-debt |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Di sala 1992an de, piraniya kontrolên bihayê xerîdar ji holê hatine rakirin ku ev bûye sedema enflasyoneke tund ku bi daketineke berbiçav nirxa rûbleya rusî daxistiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.brookings.edu/wp-content/uploads/1992/06/1992b_bpea_lipton_sachs_mau_phelps.pdf |sernav="Prospects for Russia's Economic Reforms" |roja-gihiştinê=2024-12-26 |roja-arşîvê=2020-09-25 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20200925170637/https://www.brookings.edu/wp-content/uploads/1992/06/1992b_bpea_lipton_sachs_mau_phelps.pdf |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Kêmasiyên sermiyana bilind digel zêdebûna reva sermayeyê û nekarîna vegerandina deynan, bûye sedema qeyrana darayî ya sala 1998an a Rûsyayê ku bûye sedema kêmbûna GDP ya zêdetir.<ref>{{Jêder-malper |url=https://files.stlouisfed.org/files/htdocs/publications/review/02/11/ChiodoOwyang.pdf |sernav="A Case Study of a Currency Crisis: The Russian Default of 1998" }}</ref> ==== Çûyîna ber bi aboriya modern, navendîbûna siyasî û paşveçûyîna demokratîkê ==== Di 31ê meha kanûna sala 1999an de serok Yeltsin bi awayekî neçaverêkirî îstifa kir ku rêveberiyê radestî serokwezîrê nû yê tayînkirî û cîgirê wî yê bijartî [[Vladîmîr Pûtîn|Vladimir Putin]] dike.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2000-01-01 |sernav=YELTSIN RESIGNS: THE OVERVIEW; Yeltsin Resigns, Naming Putin as Acting President To Run in March Election (Published 2000) |url=https://www.nytimes.com/2000/01/01/world/yeltsin-resigns-overview-yeltsin-resigns-naming-putin-acting-president-run-march.html |roja-gihiştinê=2024-12-26 |ziman=en }}</ref> Piştre Vladîmîr Pûtîn di hilbijartinên serokatiyê ya 2000an de bi ser dikeve û serhildana çeçenan di Şerê Çeçenistanê yê Duyem de têk dibe.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=O’Loughlin |pêşnav=John |paşnav2=Witmer |pêşnav2=Frank D.W. |tarîx=2011-01-21 |sernav=tandfonline |url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/00045608.2010.534713 |kovar=tandfonline |doi=10.1080/00045608.2010.534713 |issn=0004-5608 }}</ref> Pûtîn di sala 2004an de cara duyem bû serokkomarê Rûsîyayê. Di vê heyamê de bi bihayên bilind ên neftê û zêdebûna veberhênanên biyanî zêde dibe ku aborî û standardên jiyanê yên Rûsyayê bi girîngî baştir dibe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnbc.com/2021/10/11/russias-economy-under-president-putin-in-charts.html |sernav=5 charts show Russia's economic highs and lows under Putin |malper=CNBC |tarîx=2021-10-11 |roja-gihiştinê=2024-12-26 |ziman=en |paşnav=Ellyatt |pêşnav=Holly }}</ref> dema ku Dmîtrîy Medvedev ji bo serdemeke wekê serokkomar hatiye hilbijartin ku tevî sinorên dema qanûnî li ser desthilatdariyê bimîne, di sala 2008an de Pûtîn erka serokwezîriyê werdigire. Ev serdem wekî "tandemokratîk" hatiye binav kirin.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Monaghan |pêşnav=Andrew |tarîx=2012 |sernav=The vertikal: power and authority in Russia |url=https://academic.oup.com/ia/article-lookup/doi/10.1111/j.1468-2346.2012.01053.x |kovar=International Affairs |ziman=en |cild=88 |hejmar=1 |rr=1–16 |doi=10.1111/j.1468-2346.2012.01053.x }}</ref> Piştî krîza dîplomatîk a bi welatê cîran Gurcistanê re, Şerê Rûs-Gurcistanê di navbera 1-12 tebaxa sala 2008an de qewimiye ku di encamê de Rûsya du dewletên cudaxwaz li herêmên ku li Gurcistanê dagir dike nas dike.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Unrecognized Entities: Perspectives in International, European and Constitutional Law |weşanger=BRILL |tarîx=2021-12-28 |isbn=978-90-04-49910-2 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=ECBXEAAAQBAJ&pg=PA246 }}</ref> Ev şer yekem şerê ewropî bû ku sedsala 21an de derketibû. ==== Dagirkirina Ûkraynayê ==== [[Wêne:Annexation of Southern and Eastern Ukraine.svg|thumb|Erdên Ukraynayê yên di bin dagirkeriya Rûsyayê de ji 30ê îlona sala 2022an vir ve dema ku îlheqkirina Rûsyayê hatiye ragihandin.]] Di destpêka sala 2014an de piştî şoreşa alîgirê rojava li cîranê [[Ûkrayna]]yê, Rûsyayê Kirim tevlî referanduma bi nakok li ser statuya Kirimê lidarxistibû di bin dagirkeriya Rûsyayê de hatiye lidarxistin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://search.worldcat.org/title/1190722543 |sernav=worldcat |malper=search.worldcat.org |roja-gihiştinê=2024-12-26 }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Russian 'Hybrid Warfare' and the Annexation of Crimea: The Modern Application of Soviet Political Warfare |paşnav=DeBenedictis |pêşnav=Kent |weşanger=Bloomsbury Academic |tarîx=2022-07-28 |isbn=978-0-7556-4003-4 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=CkaIEAAAQBAJ }}</ref> Îlheqkirina Kirimê li herêma Donbasê ya Ûkraynayê serhildaneke dide destpêkirin ku bi destwerdana leşkerî ya Rûsyayê wekê beşek ji şerekî neragihandî ya li dijî Ûkraynayê hatibû destpêkirin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Putin Takes Crimea 2014: Grey-zone warfare opens the Russia-Ukraine conflict |paşnav=Galeotti |pêşnav=Mark |weşanger=Bloomsbury Publishing |tarîx=2023-09-28 |isbn=978-1-4728-5385-1 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=EmnGEAAAQBAJ }}</ref> Piştî ku hikûmeta rûsî li herêmê protestoyên dijberî hikûmetê dide destpêkirin ku tevî piraniya niştecihan li dijî veqetîna ji Ûkraynayê bûn, Çekdarên Rûsî û hêzên leşkerî bi piştgirîya milîsên cihêxwaz ên herêmî şerek li rojhilatê Ûkraynayê li dijî hikûmeta nû ya Ûkraynayê didin destpêkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://kiis.com.ua/?lang=eng&cat=news&id=258 |sernav=News - The views and opinions of South-Eastern regions residents of Ukraine: April 2014 |malper=kiis.com.ua |roja-gihiştinê=2024-12-26 }}</ref> Di pevçûnek mezin de Rûsyayê di 24ê sibata sala 2022an de rasterast dest bi dagirkirina Ûkraynayê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/2/24/putin-orders-military-operations-in-eastern-ukraine-as-un-meets |sernav=Russian forces launch full-scale invasion of Ukraine |malper=Al Jazeera |roja-gihiştinê=2024-12-26 |ziman=en }}</ref> Dagirkerî piştî Şerê Cîhanê yê Duyem şerê herî konvansiyonelê li Ewropayê nîşan daye û bi şermezarkirina navneteweyî hatiye rexne kirin ku li hemberê aborî û bazirganiya Rûsyayê cezayên berfirehên hatine sepandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.vox.com/22968949/russia-sanctions-swift-economy-mcdonalds |sernav=The unprecedented American sanctions on Russia, explained |malper=Vox |tarîx=2022-03-09 |roja-gihiştinê=2024-12-26 |ziman=en-US |paşnav=Walsh |pêşnav=Ben }}</ref> Di encamê de Rûsya di meha adara sala 2022an de ji Konseya Ewropayê hatiye derxistin û di meha nîsanê de jî ji Konseya Mafên Mirovan a Neteweyên Yekbûyî hatiye derxistin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://news.un.org/en/story/2022/04/1115782 |sernav=UN General Assembly votes to suspend Russia from the Human Rights Council {{!}} UN News |malper=news.un.org |tarîx=2022-04-07 |roja-gihiştinê=2024-12-26 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.coe.int/en/web/portal/-/the-russian-federation-is-excluded-from-the-council-of-europe |sernav=The Russian Federation is excluded from the Council of Europe |malper=Portal |roja-gihiştinê=2024-12-26 |ziman=en-GB }}</ref> Di meha îlonê de, piştî êrîşên dijber ên Ukraynayê yên serkevtî, Pûtîn "seferberiya qismî" ragihandiye ku yekem seferberiya Rûsyayê ya piştî Operasyona Barbarossayê bû.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Sauer |pêşnav=Pjotr |tarîx=2022-09-21 |sernav=Putin announces partial mobilisation and threatens nuclear retaliation in escalation of Ukraine war |url=https://www.theguardian.com/world/2022/sep/21/putin-announces-partial-mobilisation-in-russia-in-escalation-of-ukraine-war |roja-gihiştinê=2024-12-26 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Di dawiya îlonê de Pûtîn îlheqkirina çar herêmên Ûkraynayê ku bi qismî dagirkirî bûn ragihandiye ku ji Şerê Cîhanê yê Duyem vir ve mezintirîn îlheqkirina li Ewropayê ye. Di encama êrîşan de tê texmînkirin ku bi sed hezaran kes hatine kuştin an jî birîndar bûne û di heman demê de Rûsya bi gelek sûcên şer hatiye tawanbar kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://theintercept.com/2023/03/09/ukraine-war-russia-iran-iraq/ |sernav=The War in Ukraine Is Just Getting Started |malper=The Intercept |tarîx=2023-03-09 |roja-gihiştinê=2024-12-26 |ziman=en-US |paşnav=Hussain |pêşnav=Murtaza }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.economist.com/graphic-detail/2024/07/05/how-many-russian-soldiers-have-been-killed-in-ukraine |sernav=How many Russian soldiers have been killed in Ukraine? |malper=archive.ph |tarîx=2024-07-09 |roja-gihiştinê=2024-12-26 |roja-arşîvê=2024-07-09 |urlya-arşîvê=https://archive.today/20240709061020/https://www.economist.com/graphic-detail/2024/07/05/how-many-russian-soldiers-have-been-killed-in-ukraine |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Pûtîn û serokên Rûsyayê peymanên tevlêbûnê îmze dikin ku li qada navneteweyî nayên naskirin û bi berfirehî wekê tevgerên neqanûnî hatiye şermezar kirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Sauer |pêşnav=Pjotr |tarîx=2023-10-21 |sernav=UN finds further evidence of Russian war crimes in Ukraine |url=https://www.theguardian.com/world/2023/oct/21/un-finds-further-evidence-of-russian-war-crimes-in-ukraine |roja-gihiştinê=2024-12-26 |xebat=The Observer |ziman=en-GB |issn=0029-7712 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2024/11/ukraine-russian-strikes-amounting-to-war-crimes-continue-to-kill-and-injure-children/ |sernav=Ukraine: Russian strikes amounting to war crimes continue to kill and injure children |malper=Amnesty International |tarîx=2024-11-18 |roja-gihiştinê=2024-12-26 |ziman=en }}</ref> Şerê li Ûkraynayê krîza demografîk a Rûsyayê kûrtir dike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-10-18/putin-s-war-escalation-is-hastening-demographic-crash-for-russia |sernav=Bloomberg |malper=www.bloomberg.com |roja-gihiştinê=2024-12-26 }}</ref> ==== Serhildana Koma Wanger ==== [[Koma Wagner]] komeke leşkerî ya taybet ê Rûsyayê bû ku li Ûkrayna û li hinek deverên [[Afrîka]]yê ji bo Rûsyayê şer dikir. Piştê nelihevkirinên di navbera serokê komê Yevgenî Prîgojîn û serokê [[Wezareta Parastinê ya Rûsyayê]] Koma Wanger di hezîrana sala 2023an de serhildaneke li dijî Wezareta Parastinê ya Rûsyayê ragihandiye û ji qadên şerên li Ûkraynayê berê xwe dide Moskowê. Piştê serhildanê Koma Wanger bajarê Rostov-on-Don kontrol dike û heya sinorê bajarê Moskowê pêşve diçe. Piştî danûstandinên di navbera Wagner û hikumeta [[Belarûs]]î de, serhildana hatiye rawestandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/russia-prigozhin-wagner-mutiny-ukraine-putin-898d750e843aeb105a3c220bb917f606 |sernav=Armed rebellion by Wagner chief Prigozhin underscores erosion of Russian legal system |malper=AP News |tarîx=2023-07-07 |roja-gihiştinê=2024-12-26 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Rebel Russian mercenaries turn back short of Moscow 'to avoid bloodshed' |url=https://www.reuters.com/world/europe/wagner-head-suggests-his-mercenaries-headed-moscow-take-army-leadership-2023-06-24/ |roja-gihiştinê=2024-12-26 |xebat=Reuters |ziman=en-US }}</ref> Çend meh piştê serhildanê serokê serhildanê [[Yevgenî Prîgojîn]] di qezayeke balafirê de hatiye kuştin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://apnews.com/article/russia-prigozhin-wagner-2c77567908c73e538f9f1c76ae406f8f |sernav=Russia says it confirmed Wagner leader Prigozhin died in a plane crash |malper=AP News |tarîx=2023-08-27 |roja-gihiştinê=2024-12-26 |ziman=en }}</ref> == Erdnîgarî == [[Wêne:Russia edcp relief location map.jpg|thumb|çep|Nexşeya topografî]] Erdên Federasyona Rûsyayê ya berfireh li rojhilatê Ewropayê û bakurê Asyayê dirêj dibe.<ref name=":3">{{Jêder-malper |url=https://kids.nationalgeographic.com/geography/countries/article/russia |sernav=Russia |malper=web.archive.org |tarîx=2022-04-08 |roja-gihiştinê=2024-12-27 |roja-arşîvê=2022-04-08 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20220408173647/https://kids.nationalgeographic.com/geography/countries/article/russia |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Erdê Rûsyayê li qiraxa herî bakur a [[Ewrasya]]yê cih digire ku xwedî çarem dirêjtirîn perava li cîhanê ye ku dirêjahiya peravê 37.653 kîlomêtre ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/coastline/ |sernav=Coastline - The World Factbook |malper=www.cia.gov |roja-gihiştinê=2024-12-27 |roja-arşîvê=2022-04-12 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20220412194038/https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/coastline |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Rûsya li bakûr di navbeyna 41° û 82° hêlîpan û di navbeyna 19° hêlîlar li rojhilat û 169° hêlîlar li rojava de ye ku bi qasî 9.000 kîlomêtre ji rojhilat ber bi rojava ve û ji 2.500 kîlomêtreyê heya 4.000 kîlomêtreyê dirêj dibe.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Clark |pêşnav=Stuart |tarîx=2015-07-28 |sernav=Pluto: ten things we now know about the dwarf planet |url=https://www.theguardian.com/science/across-the-universe/2015/jul/28/pluto-ten-things-we-now-know-about-the-dwarf-planet |roja-gihiştinê=2024-12-27 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Li Rûsyayê neh rêzeçiyayên sereke hene ku li herêmên herî başûr têne dîtin ku beşn girîng ên ji [[Çiyayên Qefkasyayê]] pêk tînin. Çiyayeke ku yek ji çiyayên van rêzeçiyayan e [[Çiyayê Elbrûs|Çiyayê Elbrusê]] ye ku bi bilindahiya 5.642 mêtreyan lûtkeya herî bilind ê Rûsya û [[Ewropa]]yê ye. Çiyayên Altayê û Çiyayên Sayanê ya li Sîbîryayê û Çiyayên Sîbîryayê yên Rojhilat û [[Nîvgirava Kamchatkayê|Nîvgirava Kamchatka]] ya li Rojhilata Dûr a Rûsyayê (Klyuchevskaya Sopka yek ji beşên çiyayî yên rêzeçiyayan e ku bi bilindahiya 4.750 mêtreyê volkana herî çalak a Ewrasyayê ye) yek ji beşên çiyayiyên van rêzeçiyayan e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://volcano.si.edu/volcano.cfm?vn=300260&vtab |sernav=Global Volcanism Program {{!}} Klyuchevskoy |malper=web.archive.org |tarîx=2022-03-26 |roja-gihiştinê=2024-12-27 |roja-arşîvê=2022-03-26 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20220326203017/https://volcano.si.edu/volcano.cfm?vn=300260&vtab |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://countrystudies.us/russia/23.htm |sernav=Russia - Topography and Drainage |malper=countrystudies.us |roja-gihiştinê=2024-12-27 }}</ref> Çiyayên Ûralê ji bakur ber bi başûr ve li herêma rojavayê welêt dirêj dibin ku ji aliyê çavkaniyên mîneralan ve dewlemend in û sinorê kevneşopî ya di navbera Ewropa û [[Asya]]yê de pêk tînin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://earthobservatory.nasa.gov/images/87198/the-ural-mountains |sernav=The Ural Mountains |malper=web.archive.org |tarîx=2022-04-12 |roja-gihiştinê=2024-12-27 |roja-arşîvê=2022-04-12 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20220412030222/https://earthobservatory.nasa.gov/images/87198/the-ural-mountains |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Xala herî nizm a li Rûsyayê û Ewropayê, li peravê Deryaya Xezerê ku bi navê Daketina Xezerê tê zanin nizmahiya daketinê 29 mêtre di bin asta deryayê de ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.britannica.com/place/Europe/Land#ref34534 |sernav=Europe - Geography, Climate, People {{!}} Britannica |malper=www.britannica.com |tarîx=2024-12-27 |roja-gihiştinê=2024-12-27 |ziman=en }}</ref> Rûsya wekî yek ji sê welatên cîhanê yên ku bi sê okyanûsan re sinorê deryayî parvedike û bi gelek deryayan re sinorê deryayî ya welat heye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://countrystudies.us/russia/22.htm |sernav=Russia - Global Position and Boundaries |malper=countrystudies.us |roja-gihiştinê=2024-12-27 }}</ref> Giravên sereke yên Rûsyayê Novaya Zemlya, Franz Josef Land, Severnaya Zemlya, Giravên Sîbîryaya Nû, Girava Wrangel, Giravên Kuril (çar ji wan bi Japon re bi nakok in), û Girava Sakhalinê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.thearcticinstitute.org/countries/russia/ |sernav=Russia - The Arctic Institute |malper=web.archive.org |tarîx=2022-03-26 |roja-gihiştinê=2024-12-27 |roja-arşîvê=2022-03-26 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20220326203017/https://www.thearcticinstitute.org/countries/russia/ |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euronews.com/travel/2021/02/24/island-hopping-in-russia-sakhalin-kuril-islands-and-kamchatka-peninsula |sernav=Island hopping in Russia: Sakhalin, Kuril Islands and Kamchatka Peninsula {{!}} Euronews |malper=web.archive.org |tarîx=2022-03-29 |roja-gihiştinê=2024-12-27 |roja-arşîvê=2022-03-29 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20220329101742/https://www.euronews.com/travel/2021/02/24/island-hopping-in-russia-sakhalin-kuril-islands-and-kamchatka-peninsula |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> [[Giravên Diomedeyê]] ku ji aliyê Rûsya û Dewletên Yekbûyî ve têne rêvebirin, tenê 3.8 km ji hev dûr in û Girava Kunashir a Giravên Kuril tenê 20 km ji Hokkaido ya Japonê dûr in.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.atlasobscura.com/places/diomede-islands |sernav=Diomede Islands – Russia - Atlas Obscura |malper=web.archive.org |tarîx=2022-03-26 |roja-gihiştinê=2024-12-27 |roja-arşîvê=2022-03-26 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20220326203017/https://www.atlasobscura.com/places/diomede-islands |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Rûsya ku çavkaniya zêdetirî 100.000 çeman e<ref name=":3"/> yek ji mezintirîn çavkaniyên ava rûyê erdê ye ku bi golên di sinor de çaryeka ava şirîn a cîhanê pêk tîne.<ref>{{Jêder-malper |url=http://countrystudies.us/russia/23.htm |sernav=Russia - Topography and Drainage |malper=web.archive.org |tarîx=2020-05-25 |roja-gihiştinê=2024-12-27 |roja-arşîvê=2020-05-25 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20200525192825/http://countrystudies.us/russia/23.htm |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> [[Gola Baykalê]] di nav ava şirîn a Rûsyayê de gola herî mezin û herî navdar e ku gola ava şirîn a herî kûr, paqij, herî kevn û herî mezin a cîhanê ye ku ji pêncan yek ji ava şirîn a cîhanê pêk tîne.<ref>{{Jêder-malper |url=http://pubs.usgs.gov/fs/baikal/ |sernav=Lake Baikal - A Touchstone for Global Change and Rift Studies - USGS Fact Sheet |malper=web.archive.org |tarîx=2005-02-14 |roja-gihiştinê=2024-12-27 |roja-arşîvê=2005-02-14 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20050214200542/http://pubs.usgs.gov/fs/baikal/ |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Golên Ladoga û Onegayê ku li bakurê rojavayê Rûsyayê ne du golên herî mezin ên Ewropayê ne.<ref name=":3"/> Rûsya bi tevahî çavkaniyên avê yên nûjenkirî piştî Brezîlê welatê duyem e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/total-renewable-water-resources/ |sernav=Total renewable water resources - The World Factbook |malper=web.archive.org |tarîx=2022-04-08 |roja-gihiştinê=2024-12-27 |roja-arşîvê=2022-04-08 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20220408173647/https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/total-renewable-water-resources/ |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> [[Volga|Çemê Volgayê]] ku li rojavayê Rûsyayê bi gelemperî wekî çemê neteweyî yê Rûsyayê tê dîtin, çemê herî dirêj ê Ewropayê ye û Deltaya Volgayê deltaya herî mezin ê Ewropayê ye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Volga: a history of Russia's greatest river |paşnav=Hartley |pêşnav=Janet M. |weşanger=Yale University Press |tarîx=2021 |isbn=978-0-300-25604-8 |cih=New Haven }}</ref> Çemên Ob, Yenîsey, Lena û Amur ên Sîbîryayê di nav çemên herî dirêj ên cîhanê de ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.themoscowtimes.com/2019/05/15/russias-largest-rivers-from-the-amur-to-the-volga-a65593 |sernav=Russia's Largest Rivers From the Amur to the Volga - The Moscow Times |malper=web.archive.org |tarîx=2022-03-26 |roja-gihiştinê=2024-12-27 |roja-arşîvê=2022-03-26 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20220326203011/https://www.themoscowtimes.com/2019/05/15/russias-largest-rivers-from-the-amur-to-the-volga-a65593 |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> === Avhewa === [[Wêne:Russia Köppen.svg|thumb|Kategorîzekirina Köppen ya avhewayê ya Rûsyayê.]] Ji xeynî tundra û pozikên başûrê rojava, ji ber dûrbûna gelek deverên Rûsyayê ku ji deryayê dûr in dibe sedema serdestiya avhewaya parzemînî ya şil. Dema ku rê li ber avhewaya bejahî ya deşta ewropî ku li rojava û bakurê Rûsyayê vedibe, rêzeçiyayên li başûr û rojhilat herikîna girseyên hewayê yên germ ên ku ji okyanûsên hindî û pasîfîkê ber bi bakur ve tên asteng dikin.<ref name=":4">{{Jêder-malper |url=http://countrystudies.us/russia/24.htm |sernav=Russia - Climate |malper=web.archive.org |tarîx=2016-04-09 |roja-gihiştinê=2024-12-28 |roja-arşîvê=2016-04-09 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160409063700/http://countrystudies.us/russia/24.htm |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Piraniya bakurê rojavayê Rûsya û Sîbîryayê xwedî avhewayek subarktîk e ku li herêmên hindir ên bakurê rojhilatê Sîbîryayê (bi piranî li Sakhayê ku li Pola Bakur a Sar e bi daketina germahiya nizm -71,2&nbsp;°C e) bi zivistanan bir sar e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.thearcticinstitute.org/countries/russia/ |sernav=Russia - The Arctic Institute |malper=web.archive.org |tarîx=2022-03-26 |roja-gihiştinê=2024-12-28 |roja-arşîvê=2022-03-26 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20220326203017/https://www.thearcticinstitute.org/countries/russia/ |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Li deverên din ên welêt jî di mehên zivistanan de hewayeke nerm têne dîtin. Li xeta behrê ya Rûsyayê ya li ser Okyanûsa Arktîk û giravên Arktîk ên Rûsyayê avhewayeke polarî têne dîtin.<ref name=":4" /> Parçeya peravê Krasnodar Krai ya li ser Deryaya Reş, bi taybetî Soçî û hinek xetên peravê û hundur ên Kafkasya Bakur xwedî avhewaya subtropîkal a şil û zivistanên nerm û şil in.<ref name=":4" /> Dema ku li deverên din ên welêt di demsalan de barîna baranê jî zêdetir dibe, li gelek herêmên Rojhilatê Sîbîrya û Rojhilata Dûr a Rûsyayê mehên zivistanan li gorî mehên havînê bê barîn derbas dibe. Barîna zivistanê li piraniya deverên welêt bi gelemperî berf e. Parçeyên herî rojava yên Oblasta Kaliningrad û hinek deverên li başûrê Krasnodar Krai û Qefkasyaya Bakur xwedî avhewaya okyanûsî ne.<ref name=":4" /> Deverên li ser peravên Volgaya Jêrîn û Deryaya Xezerê û her weha hinek perçeyên herî başûr ên Sîbîryayê xwediyê avhewayeke nîv-ziwa ne. Ji ber ku bihar û payîz bi gelemperî kurt in li seranserê herêmê tenê du demsalên cuda hene ku tenê ji zivistanê û ji havînê pêk tê.<ref name=":4" /> Meha herî sar çile ye (sibat li ser peravê) û meha ya herî germ bi gelemperî meha tîrmehê ye. Rêjeyên mezin ên germahiyê germahiya tîpîk in. Di mehên zivistanê de germahî hem ji başûr ber bi bakur û hem jî ji rojava ber bi rojhilat ve sar dibe. Havîn dikare pir germ be, tewra li Sîbîryayê.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Drozdov |pêşnav=V. A. |paşnav2=Glezer |pêşnav2=O. B. |paşnav3=Nefedova |pêşnav3=T. G. |paşnav4=Shabdurasulov |pêşnav4=I. V. |tarîx=1992-06-01 |sernav=Ecological and geographical characteristics of the coastal zone of the Black Sea |url=https://link.springer.com/article/10.1007/BF00717701 |kovar=GeoJournal |ziman=en |cild=27 |hejmar=2 |rr=169–178 |doi=10.1007/BF00717701 |issn=1572-9893 }}</ref> Guherîna avhewa li Rûsyayê dibe sedema şewatên daristanî û dibe sedema helandina herêmên qeşagirtî yên Rûsiyayê.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.euronews.com/green/2022/05/10/as-wildfires-engulf-russian-region-putin-urges-authorities-to-take-stronger-action-to-prev |sernav=As wildfires engulf Russian region, Putin urges authorities to take stronger action to prevent them {{!}} Euronews |malper=web.archive.org |tarîx=2022-06-12 |roja-gihiştinê=2024-12-28 |roja-arşîvê=2022-06-12 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20220612224644/http://www.euronews.com/green/2022/05/10/as-wildfires-engulf-russian-region-putin-urges-authorities-to-take-stronger-action-to-prev |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.npr.org/2022/01/22/1075108299/why-russias-thawing-permafrost-is-a-global-problem |sernav=Why Russia's thawing permafrost is a global problem : NPR |malper=web.archive.org |tarîx=2022-07-06 |roja-gihiştinê=2024-12-28 |roja-arşîvê=2022-07-06 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20220706124322/https://www.npr.org/2022/01/22/1075108299/why-russias-thawing-permafrost-is-a-global-problem |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> === Pirrengiyabiyo === [[Wêne:Саблинский хребет.jpg|thumb| Parka Neteweyî ya Yugyd Va ku li Komara Komî ye, mezintirîn parka neteweyî ya Ewropayê ye]] Rûsya ji ber mezinahiya xwe yê berfireh xwedî ekosîstemên cihêreng e ku di nav de çolên polarî, tundra, daristanên tundrayê, tayga, daristanên tevlihev û pelên fireh, çolên daristanî, çol, qadên nîvçolî û qadên subtropîk hene.<ref name=":5"/> Nêzîkî nîvê axa Rûsyayê qadên daristanî ye û welat xwediyê mezintirîn rûbera daristanî ya cîhanê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://e360.yale.edu/features/will-russias-forests-be-an-asset-or-obstacle-in-the-climate-fight |sernav=Will Russia’s Forests Be an Asset or an Obstacle in Climate Fight? |malper=Yale E360 |roja-gihiştinê=2026-02-19 |ziman=en-US }}</ref> Pirrengiyabiyoya Rûsyayê ji 12.500 cureyên nebatan ên temarî, 2.200 cureyên brîofîtan (kevzî), nêzîkî 3.000 cureyên lîkenan, 7.000-9.000 cureyên algayan û 20.000-25.000 cureyên kiyarkan vedihewîne. Faunaya Rûsyayê ji 320 cureyên memikdar, zêdetirî 732 cureyên çûkan, 75 cureyên xezalan, nêzîkî 30 cureyên amfîbîyan, 343 cureyên masiyên ava şirîn (endemîzma bilind), bi qasî 1500 cureyên masiyên ava şor, 9 cureyên sîklostomatan û bi qasî 100.000-150.000 bêmovik (endemîzma bilind) pêk hatiye.<ref name=":5"/><ref>{{Jêder-malper |url=http://education.rec.org/ru/en/biodiversity/in_russia/04-04-02.shtml |sernav=REC::Air |malper=education.rec.org |roja-gihiştinê=2026-02-19 |roja-arşîvê=2021-05-09 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20210509102841/http://education.rec.org/ru/en/biodiversity/in_russia/04-04-02.shtml |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Nêzîkî 1.100 cureyên nebat û ajalan di bin xetereyê de ne ku di Pirtûka Sor a Rûsyayê de cih digirin.<ref name=":5">{{Jêder-malper |url=https://www.cbd.int/countries/profile?country=ru |sernav=Main Details |malper=www.cbd.int |roja-gihiştinê=2026-02-19 |ziman=en |paşnav=Unit |pêşnav=Biosafety }}</ref> Ekosîstemên bi tevahî xwezayî yên Rûsyayê di nêzîkî 15.000 deverên xwezayî yên parastî yên bi statuyên cûda de hatine parastin ku ji %10an zêdetir ê rûbera giştî ya welat vedigire.<ref name=":5" /> Di nav de 45 rezervên biyosferê, 64 parkên neteweyî û 101 rezervên xwezayî vedihewînin.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=A Look Inside Russia's Wildest Nature Reserves—Now Turning 100 |url=https://www.nationalgeographic.com/science/article/russia-nature-reserves-year-ecology |roja-gihiştinê=2026-02-19 |xebat=Science |ziman=en-US }}</ref> Her çiqas di kêmbûnê de bin jî, li Rûsyayê hê jî gelek ekosîstem hene ku hê jî wekê daristanên bêkêmasî hatine dîtin ku bi taybetî li deverên tayga yên bakur û tundraya subarktîk a Sîbîryayê ne.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Biosphere and Civilization: In the Throes of a Global Crisis |paşnav=Danilov-Danil'yan |pêşnav=Victor I. |weşanger=Springer |tarîx=2018-03-21 |isbn=978-3-319-67193-2 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=NK9SDwAAQBAJ&pg=PA234 |paşnav2=Reyf |pêşnav2=Igor E. }}</ref> Rûsya di sala 2019an de xwedî pîleya navînî ya endeksa yekparebûna peyzaja daristanan a 9,02 bû ku di nav 172 welatan de di rêza 10em de bû û di rêza yekem a neteweya mezin a cîhanê de bû.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Grantham |pêşnav=H. S. |paşnav2=Duncan |pêşnav2=A. |paşnav3=Evans |pêşnav3=T. D. |paşnav4=Jones |pêşnav4=K. R. |paşnav5=Beyer |pêşnav5=H. L. |paşnav6=Schuster |pêşnav6=R. |paşnav7=Walston |pêşnav7=J. |paşnav8=Ray |pêşnav8=J. C. |paşnav9=Robinson |pêşnav9=J. G. |paşnav10=Callow |pêşnav10=M. |paşnav11=Clements |pêşnav11=T. |paşnav12=Costa |pêşnav12=H. M. |paşnav13=DeGemmis |pêşnav13=A. |paşnav14=Elsen |pêşnav14=P. R. |paşnav15=Ervin |pêşnav15=J. |tarîx=2020-12-08 |sernav=Anthropogenic modification of forests means only 40% of remaining forests have high ecosystem integrity |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7723057/ |kovar=Nature Communications |cild=11 |hejmar=1 |rr=5978 |doi=10.1038/s41467-020-19493-3 |issn=2041-1723 |pmc=7723057 |pmid=33293507 }}</ref> == Rêveberî û siyaset == [[Wêne:Кремлевский дворец съездов - panoramio.jpg|thumb|Qesra Kongreyê ya Kremlînê.]] Rûsya li gorî destûra bingehîn, komareke federal a sîmetrîk e ku bi pergalek nîv-serokatî tê birêve birin. Serokê Rûsyayê serokê dewletê ye û serokwezîr jî serokê hikûmetê ye. Komara federal wekî demokrasiyeke nûnerê pir-partîyî hatiye damezrandin ku hikûmeta federal ji sê şaxan pêk tê:<ref name="DeRouen2005">{{Jêder-kitêb |sernav=Defense and Security [2 Volumes]: A Compendium of National Armed Forces and Security Policies |paşnav=DeRouen |pêşnav=Karl R. |weşanger=Bloomsbury Academic |tarîx=2005-09-27 |isbn=978-1-85109-781-4 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=wdeBgfmZI0cC&pg=PA666 |paşnav2=Heo |pêşnav2=Uk }}</ref> * Qanûndanîn: Meclîsa Federal a Rûsyayê ku ji 450 endamên Dûmaya Dewletê û 170 endamên Meclîsa Federasyonê pêk tê qanûna federal dipejirîne, şer îlan dike, peymanan dipejirîne û serokê dewletê ji kar dûr dixe.<ref>{{Jêder-malper |url=http://constitution.ru/en/10003000-06.htm |sernav=Chapter 5. The Federal Assembly {{!}} The Constitution of the Russian Federation |malper=web.archive.org |tarîx=2016-03-04 |roja-gihiştinê=2024-12-28 |roja-arşîvê=2013-11-26 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20131126032258/http://www.constitution.ru/en/10003000-06.htm |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> * Birêvebirin: Serokê komarê fermandarê giştî yê Hêzên Çekdar e û Hikûmeta Rûsyayê (Kabîneya Wezîran) û erkdarên din ên ku qanûn û siyasetên federal birêve dibin û bikar tînin, diyar dike.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.constitution.ru/en/10003000-05.htm |sernav=Chapter 4. The President of the Russian Federation {{!}} The Constitution of the Russian Federation |malper=web.archive.org |tarîx=2016-04-16 |roja-gihiştinê=2024-12-28 |roja-arşîvê=2016-04-16 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160416081229/http://www.constitution.ru/en/10003000-05.htm |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Ji xeynî ku li dijî destûr an qanûna federal nebe, serokê komarê dikare biryarên bi çarçoweya bêsînor derxe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://books.google.com/books?id=TK-BAwAAQBAJ&pg=PA48&dq=%22russia+decree+of+the+president+inpublisher:university%22 |sernav=Presidential Decrees in Russia: A Comparative Perspective - Thomas F. Remington - Google Books |malper=web.archive.org |tarîx=2023-10-04 |roja-gihiştinê=2024-12-28 |roja-arşîvê=2023-10-04 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20231004180304/https://books.google.com/books?id=TK-BAwAAQBAJ&pg=PA48&dq=%22russia+decree+of+the+president+inpublisher:university%22 |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> * Dadwerî: Dadgeha Destûra Bingehîn, Dadgeha Bilind û dadgehên jêrîn ên federal ku dadgerên wan ji aliyê Konseya Federasyonê ve li ser pêşniyara serok têne tayîn kirin, qanûnan şîrove dikin û dikarin qanûnên ku ew nedestûrî dibînin hilweşînin.<ref name="DeRouen2005"/><ref>{{Jêder-malper |url=http://www.constitution.ru/en/10003000-08.htm |sernav=Chapter 7. Judicial Power {{!}} The Constitution of the Russian Federation |malper=web.archive.org |tarîx=2019-10-25 |roja-gihiştinê=2024-12-28 |roja-arşîvê=2019-10-25 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20191025215135/http://www.constitution.ru/en/10003000-08.htm |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Serok bi dengdana gel ji bo heyameke şeş salan tê hilbijartin û dibe ku ji du caran zêdetir neyê hilbijartin. Wezaretên hikûmetê ji serokwezîr û cîgirên wî, wezîr û kesên din ên bijarte pêk tên ku hemî ji aliyê serok ve li ser pêşniyara serokwezîr têne tayîn kirin (ku ji bo tayînkirina serokwezîr pejirandina Dûmaya Dewletê hewce dike). Partiya Rûsyaya Yekgirtî li Rûsyayê partiya siyasî ya serdest e û wekê "konê mezin" û "partiya hikûmetê" tê binavkirin.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Reuter |pêşnav=Ora John |tarîx=2010 |sernav=The Politics of Dominant Party Formation: United Russia and Russia's Governors |url=https://www.jstor.org/stable/27808691 |kovar=Europe-Asia Studies |cild=62 |hejmar=2 |rr=293–327 |issn=0966-8136 }}</ref><ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Konitzer |pêşnav=Andrew |paşnav2=Wegren |pêşnav2=Stephen K. |tarîx=2006 |sernav=Federalism and Political Recentralization in the Russian Federation: United Russia as the Party of Power |url=https://www.jstor.org/stable/4624765 |kovar=Publius |cild=36 |hejmar=4 |rr=503–522 |issn=0048-5950 }}</ref> Di bin rêvebiriya Vladîmîr Pûtîn de, demokrasiya Rûsyayê paşve çûye û rêveberiya wî wekê rêveberiyeke otorîter hatiye binav kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://books.google.com/books?id=UhwiAwAAQBAJ&pg=PT48 |sernav=Russia and Europe: Building Bridges, Digging Trenches - Google Books |malper=web.archive.org |tarîx=2023-08-13 |roja-gihiştinê=2024-12-28 |roja-arşîvê=2023-08-13 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20230813133217/https://books.google.com/books?id=UhwiAwAAQBAJ&pg=PT48 |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://hir.harvard.edu/russia-democratic-backsliding-the-future-of-putinism/ |sernav=Russia & Democratic Backsliding: The Future of Putinism |malper=Harvard International Review |tarîx=2020-04-09 |roja-gihiştinê=2024-12-28 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.econstor.eu/handle/10419/256753 |sernav=EconStor: Russia on the road to dictatorship: Internal political repercussions of the attack on Ukraine |malper=web.archive.org |tarîx=2022-09-11 |roja-gihiştinê=2024-12-28 |roja-arşîvê=2022-09-11 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20220911191555/https://www.econstor.eu/handle/10419/256753 |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Polîtîkayên Pûtîn bi giştî wekê putînîzm tê binavkirin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Code of Putinism |paşnav=Taylor |pêşnav=Brian D. |weşanger=Oxford University Press |tarîx=2018 |isbn=978-0-19-086731-7 |cih=New York |url=https://www.worldcat.org/title/on1022076734 |oclc=on1022076734 }}</ref> === Dîroka siyasî === Her çiqas di [[Serdema Navîn|serdema navîn]] de li ser girîngiya veche wekê laşek siyasî ya nûnerkar nîqaşek akademîk hebe jî, civaka Rûsyayê di dîrokê de ji aliyê cûrbecûr awayên otokrasiyê ve hatiye birêvebirin.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Sevastyanova |pêşnav=Olga |tarîx=2010 |sernav=In Quest of the Key Democratic Institution of Medieval Rus’: Was the Veche an Institution that Represented Novgorod as a City and a Republic? |url=https://biblioscout.net/article/10.25162/jgo-2010-0001 |kovar=Jahrbücher für Geschichte Osteuropas |ziman=en |cild=58 |hejmar=1 |rr=1–23 |doi=10.25162/jgo-2010-0001 |issn=0021-4019 }}</ref><ref name="White1979">{{Jêder-kitêb |sernav=The USSR: Patterns of Autocracy and Industrialism |paşnav=White |pêşnav=Stephen |weşanger=Palgrave Macmillan UK |tarîx=1979 |rr=25–65 |isbn=978-1-349-16182-9 |cih=London |ziman=en |paşnavê-edîtor=Brown |pêşnavê-edîtor=Archie |url=https://doi.org/10.1007/978-1-349-16182-9_2 |paşnavê-edîtor2=Gray |pêşnavê-edîtor2=Jack |doi=10.1007/978-1-349-16182-9_2 }}</ref> Ev şêweya sîstema desthilatdariya navendî kokên xwe ji dawiya Serdema Navîn ve werdigire ku bi damezrandina dewleteke yekgirtî ya Rûsyayê wekê monarşiyeke mutleq ê di dawiya sedsala 15an de, avaniyeke rêveberiyê ye ku heta destpêka sedsala 20an hatiye şopandin.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Soldat |pêşnav=Cornelia |tarîx=2005 |sernav=The limits of Muscovite autocracy |url=https://journals.openedition.org/monderusse/8801 |kovar=Cahiers du monde russe. Russie - Empire russe - Union soviétique et États indépendants |ziman=fr |cild=46 |hejmar=1-2 |rr=265–276 |doi=10.4000/monderusse.8801 |issn=1252-6576 }}</ref><ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Raba |pêşnav=Joel |tarîx=1976 |sernav=The Authority of the Muscovite Ruler at the Dawn of the Modern Era |url=https://www.jstor.org/stable/41045311 |kovar=Jahrbücher für Geschichte Osteuropas |cild=24 |hejmar=3 |rr=321–344 |issn=0021-4019 }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Russian Tragedy: The Burden of History: The Burden of History |paşnav=Ragsdale |pêşnav=Hugh |weşanger=Routledge |tarîx=2016-09-16 |isbn=978-1-315-48079-4 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=WrYYDQAAQBAJ }}</ref> Piştî Şoreşa Rûsyayê ya sala 1917an, monarşî hatiye hilweşandin û Yekîtiya Sovyetê heta hilweşîna xwe wekê dewletek komunîst a yekpartî hatiye ragihandin.<ref name="White1979"/> Di serdemên kurt ên desthilatdariya neotokratîk de hikûmeta demkî ya demkurt a sala 1917an ku di dema şoreşa sibatê de hatiye damezrandin û di dema veguherîna Rûsyaya piştê Sovyetê ji bo demokrasiyeke xelet di dema serokatiya Boris Yeltsin ê di salên 1990î de vedihewîne.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Quam |pêşnav=Joel |paşnav2=Campbell |pêşnav2=Scott |tarîx=2020-08-31 |sernav=Russian Domain: Political Geography – Russia’s Autocrats and V. V. Putin |url=https://cod.pressbooks.pub/westernworlddailyreadingsgeography/chapter/russian-domain-political-geography-ii/ |kovar=pressbooks.pub |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.husj.harvard.edu/articles/did-russians-ever-hope-for-non-autocratic-rule |sernav=Did Russians Ever Hope for Non-Autocratic Rule? |malper=Harvard Ukrainian Studies |roja-gihiştinê=2026-02-20 |ziman=en }}</ref><ref name="Croissant2024">{{Jêder-kitêb |sernav=The Routledge Handbook of Autocratization |paşnav=Croissant |pêşnav=Aurel |weşanger=Taylor & Francis |tarîx=2024-05-14 |isbn=978-1-040-04018-8 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=_RAGEQAAQBAJ |paşnav2=Tomini |pêşnav2=Luca }}</ref> Di sedsala 21an de piştî serokatiya Vladimir Putin û Dmitry Medvedev, Rûsya rastî têkçûneke girîng a demokrasiyê hatiye.<ref name="Croissant2024"/><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Russia and Europe: Building Bridges, Digging Trenches |paşnav=Engelbrekt |pêşnav=Kjell |weşanger=Routledge |tarîx=2014-03-18 |isbn=978-1-136-99200-1 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=UhwiAwAAQBAJ&pg=PT48 |paşnav2=Nygren |pêşnav2=Bertil }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://hir.harvard.edu/russia-democratic-backsliding-the-future-of-putinism/ |sernav=Russia & Democratic Backsliding: The Future of Putinism |malper=Harvard International Review |tarîx=2020-04-09 |roja-gihiştinê=2026-02-20 |ziman=en }}</ref> Li gel ve yekê sîstema siyasî ji otorîterîzma hilbijartinê ber bi rejîmeke otorîter a yekgirtî ve pêş ketiye.<ref name="Croissant2024"/><ref name=":8">{{Jêder-malper |url=https://www.journalofdemocracy.org/articles/the-putin-myth/ |sernav=The Putin Myth |malper=Journal of Democracy |roja-gihiştinê=2026-02-20 |ziman=en-US }}</ref> Hinek zanyarên siyasî Putin wekê serokeke dîktatorî<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Kuzio |pêşnav=Taras |tarîx=2016-03-01 |sernav=Nationalism and authoritarianism in Russia: Introduction to the special issue |url=https://online.ucpress.edu/cpcs/article/49/1/1/587/Nationalism-and-authoritarianism-in-Russia |kovar=Communist and Post-Communist Studies |ziman=en |cild=49 |hejmar=1 |rr=1–11 |doi=10.1016/j.postcomstud.2015.12.002 |issn=0967-067X }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.econstor.eu/handle/10419/256753 |sernav=Making sure you're not a bot! |malper=www.econstor.eu |roja-gihiştinê=2026-02-20 }}</ref> an jî rejîmeke kesayetî bi nav kirine.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Chapman |pêşnav=Hannah S. |tarîx=2025 |sernav=Shocks to the System: Electoral Manipulation, Protests and the Evolution of Political Trust in Russia |url=https://www.cambridge.org/core/journals/government-and-opposition/article/shocks-to-the-system-electoral-manipulation-protests-and-the-evolution-of-political-trust-in-russia/1330CA22EC56BAABA41F72A75660AA68 |kovar=Government and Opposition |ziman=en |cild=60 |hejmar=2 |rr=496–516 |doi=10.1017/gov.2024.18 |issn=0017-257X }}</ref><ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Özdamar |pêşnav=Özgür |paşnav2=Yanik |pêşnav2=Lerna K |tarîx=2024-09-09 |sernav=Populist hyperpersonalization and politicization of foreign policy institutions |url=https://academic.oup.com/ia/article/100/5/1835/7750270 |kovar=International Affairs |ziman=en |cild=100 |hejmar=5 |rr=1835–1856 |doi=10.1093/ia/iiae181 |issn=0020-5850 }}</ref><ref name=":8"/> Duyem serdema Putîn wek serokkomar rê li ber otokrasîyeke zêdetir vekiriye <ref name="Croissant2024"/><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Evolution of Authoritarianism and Contentious Action in Russia |paşnav=Mamaev |pêşnav=Bogdan |weşanger=Cambridge University Press |tarîx=2024-06-30 |isbn=978-1-009-56066-5 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=yXIMEQAAQBAJ }}</ref> ku ji serdema Sovyetê vir ve otokrasîya herî mezin e<ref name=":9">{{Jêder-malper |url=https://journals.sagepub.com/action/cookieAbsent |sernav=Sage Journals: Discover world-class research |malper=Sage Journals |roja-gihiştinê=2026-02-20 |ziman=en |doi=10.1177/20419058241260782 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://foreignpolicy.com/2024/03/24/russia-putin-stalin-soviet-election-war-repression-political-prisoners/ |sernav=Russia Is Back to the Stalinist Future |malper=Foreign Policy |tarîx=2026-02-19 |roja-gihiştinê=2026-02-20 |ziman=en-US |paşnav=Karatnycky |pêşnav=Adrian }}</ref> û hinek nivîskaran pêşniyara nûjenkirina hêmanên totalîter kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://carnegieendowment.org/posts/2022/04/putins-war-has-moved-russia-from-authoritarianism-to-hybrid-totalitarianism |sernav=Putin’s War Has Moved Russia From Authoritarianism to Hybrid Totalitarianism |malper=Carnegie Endowment for International Peace |tarîx=2022-04-19 |roja-gihiştinê=2026-02-20 |ziman=en }}</ref><ref name=":9"/> Siyasetên biryarên Putîn bi gelemperî wekî putinîzm hatine binavkirin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Code of Putinism |paşnav=Taylor |pêşnav=Brian D. |weşanger=Oxford University Press |tarîx=2018 |isbn=978-0-19-086731-7 |cih=New York }}</ref> === Dabeşkirinên siyasî === [[Wêne:Map of federal subjects of Russia (2022), disputed Crimea and Donbass.svg|thumb|çep|Nexşeya dabeşkirinên îdarî yên Rûsyayê (Herêmên Federal: Parêzgeh bi rengê kesk, oblasta bi rengê zer, kraîl bi rengê porteqalî, bajarên federal bi rengê sor, herêmên xweser bi rengên şîn û oblasta xweser a a cihûyan bi rengê binefşî hatiye diyarkirin)]] Li gorî destûra bingehîn a Rûsyayê, Rûsya federasyoneke sîmetrîk (bi îhtimala konfîgurasyoneke asîmetrîk) e. Berevajiyê modela asîmetrîk a Sovyetê ya RSFSRê ku tenê komar "bingehên federasyonê" bûn, destûra heyî statûya herêmên din bilind kiriye asta komaran û hemî herêm bi sernavê "bingeha federasyonê" wekhev binav kiriye. Li Rûsyayê herêmên ku îstiqrara xwe diparêzin hene lê herêm ne xwedî serweriyê ne û ne jî xwediyê statûya rêveberiyeke serwer in ku bi ti awayî mafê wan ên ku destûrên xwe di serweriyê nîşan bidin û mafê wan ên ku ji welêt veqetin tineye. Qanûnên herêman nikarin li dijî qanûnên federal derkevin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://base.garant.ru/12119810/ |sernav=Постановление Конституционного Суда РФ от 07.06.2000 N 10-П "По делу о проверке конституционности отдельных положений Конституции Республики Алтай и Федерального закона "Об общих принципах организации законодательных (представительных) и исполнительных органов государственной власти субъектов Российской Федерации" {{!}} ГАРАНТ |malper=base.garant.ru |roja-gihiştinê=2026-02-20 }}</ref> Beşên federal di Konseya Federasyonê de ku mala jorîn a meclîsa federal e, xwedî nûnertiya wekhev in ku her yek xwedî 2 nûneran in.<ref>{{Jêder-malper |url=https://brill.com/view/journals/ijgr/10/3/article-p203_3.xml |malper=brill.com |roja-gihiştinê=2026-02-20 |doi=10.1163/1571811031310738 |sernav="Chapter 5. The Federal Assembly {{!}} The Constitution of the Russian Federation" }}</ref> Lêbelê ew di asta xweseriya ku jê sûd werdigirin de ji hev cuda ne. Herêmên federal ên Rûsyayê ji aliyê Pûtîn ve di sala 2000an de ji bo hêsankirina kontrola hikûmeta navendî ya li ser herêmên federal hatin damezrandin.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Petrov |pêşnav=Nikolai |tarîx=2002-03-01 |sernav=Seven Faces of Putin's Russia: Federal Districts as the New Level of State—territorial Composition |url=https://academic.oup.com/sd/article/33/1/73/8370367 |kovar=Security Dialogue |ziman=en |cild=33 |hejmar=1 |rr=73–91 |doi=10.1177/0967010602033001006 |issn=0967-0106 }}</ref> Di destpêkê de heft, di roja îro de jî heşt herêmên federal hene ku her yek ji wan bi nûnerekî ku ji aliyê serokê Rûsyayê ve hatiye erkdarkirin ve tê birêvebirin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Russia's constitutional structure: federal in form, unitary in function |paşnav=Russell |pêşnav=Martin |weşanger=European Parliament |tarîx=2015 |isbn=978-92-823-8022-2 |çap=Orig. ms., completed in October 2015 |cih=Brussels |kesên-din=Europäisches Parlament }}</ref> === Têkiliyên derve === [[Wêne:Russian-list-of-unfriendly-countries.svg|thumb|Welatên endamên Yekîtîya Ewropayê û endamên NATOyê ku li dijî dagirkirina Ûkraynayê derketine û têkiliyên xwe yên bi Rûsyayê re qut kirine]] Rûsya ji sala 2024an vir ve xwediyê şeşem tora dîplomatîk a herî mezin a cîhanê ye. Welat têkiliyên dîplomatîk bi 187 welatên endamên Neteweyên Yekbûyî, du dewletên bi qismî naskirî û du dewletên çavdêr ên Neteweyên Yekbûyî berdewam dike û bi giştî xwedî 143 balyozxaneyên li derveyî welat in.<ref>{{Jêder-malper |url=https://hir.harvard.edu/washington-must-not-idle-as-russia-tightens-its-abkhazian-stranglehold/ |sernav=Russia's Tightening Abkhazian Stranglehold Threatens Western and Georgian Interests |malper=Harvard International Review |tarîx=2024-01-15 |roja-gihiştinê=2026-02-20 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://globaldiplomacyindex.lowyinstitute.org/ |sernav=Lowy Institute Global Diplomacy Index 2024 |malper=globaldiplomacyindex |roja-gihiştinê=2026-02-20 |ziman=en }}</ref> Rûsya cihê xwe yê wekê endameke mayînde yê Konseya Ewlehiyê ya Neteweyên Yekbûyî diparêze.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Kramer |pêşnav=Mark |tarîx=2019-12-01 |sernav=The Soviet Legacy in Russian Foreign Policy |url=https://academic.oup.com/psq/article/134/4/585/6848460 |kovar=Political Science Quarterly |ziman=en |cild=134 |hejmar=4 |rr=585–609 |doi=10.1002/polq.12988 |issn=0032-3195 }}</ref> Di heman demê de bi gelemperî Rûsya ji aliyê analîstên siyasî ve wekê hêzek mezin hatiye wesifandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://securityconference.org/en/publications/munich-security-report-2025/chapter-5-russia-the-czars-gambit/ |sernav=Chapter 5 – Russia: The Czar’s Gambit |malper=securityconference.org |roja-gihiştinê=2026-02-20 |ziman=en |doi=10.47342/EZUC8623-5 }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Volatility and friction in the age of disintermediation |paşnav=Sweijs |pêşnav=Tim |weşanger=The Hague Centre for Strategic Studies |tarîx=2017-02-20 |isbn=978-94-92102-46-1 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=1EonDwAAQBAJ |paşnav2=Spiegeleire |pêşnav2=Stephan De |paşnav3=Jong |pêşnav3=Sijbren de |paşnav4=Oosterveld |pêşnav4=Willem |paşnav5=Roos |pêşnav5=Hannes |paşnav6=Bekkers |pêşnav6=Frank |paşnav7=Usanov |pêşnav7=Artur |paşnav8=Rave |pêşnav8=Robert de |paşnav9=Jans |pêşnav9=Karlijn }}</ref> Rûsya her wiha wekê pêkhateya sereke ya Yekîtiya Sovyetê ya berê, hêzeke super a berê ye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=About Russia, its revolutions, its development and its present |paşnav=Reiman |pêşnav=Michal |weşanger=Peter Lang |tarîx=2016 |isbn=978-3-631-67136-8 |cih=Frankfurt am Main |series=Prager Schriften zur Zeitgeschichte und zum Zeitgeschehen }}</ref> Di sedsala 21an de gelek zanyar diyar dikin bandora Rûsyayê ya cîhanî ber bi kêmbûnê ve dibînin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Power, status, and greatness |paşnav=Taylor |pêşnav=Brian D. |weşanger=Oxford University PressNew York |tarîx=2024-11-28 |rr=21–40 |isbn=978-0-19-751602-7 |çap=1 |ziman=en |url=https://academic.oup.com/book/58678/chapter/485572149 |doi=10.1093/actrade/9780197516027.003.0002 }}</ref><ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Šćepanović |pêşnav=Janko |tarîx=2024-01-02 |sernav=Still a great power? Russia’s status dilemmas post-Ukraine war |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14782804.2023.2193878 |kovar=Journal of Contemporary European Studies |ziman=en |cild=32 |hejmar=1 |rr=80–95 |doi=10.1080/14782804.2023.2193878 |issn=1478-2804 }}</ref> Digel vê yekê, Rûsya dewletek endamê G20, OSCE, BRICS, WTO û APEC e; û dewleta endam a pêşeng a rêxistinên wekê CIS, EAEU, CSTO û SCO ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://thediplomat.com/2015/07/russias-pivot-to-asia-and-the-sco/ |sernav=Russia’s ‘Pivot to Asia’ and the SCO |malper=thediplomat.com |roja-gihiştinê=2026-02-20 |ziman=en-US |paşnav=Tiezzi |pêşnav=Shannon }}</ref> Her wiha, berî ku di salên 2014 û 2022an de ji her du koman were derxistin, ew dewletek endamê G8 (niha G7) û beşek ji Konseya Ewropayê bû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2014/03/24/politics/obama-europe-trip |sernav=U.S., other powers kick Russia out of G8 {{!}} CNN Politics |malper=CNN |tarîx=2014-03-24 |roja-gihiştinê=2026-02-20 |ziman=en |paşnav=Acosta |pêşnav=Jim }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dw.com/en/russia-formally-departs-council-of-europe/a-61136962 |sernav=Russia leaves the Council of Europe |malper=dw.com |roja-gihiştinê=2026-02-20 |ziman=en }}</ref> Rûsya têkiliyên nêzîk bi Belarûsê re diparêze ku beşek ji Dewleta Yekîtîyê ye ku konfederasyoneke serneteweyî ya her du dewletan e.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Hancock |pêşnav=Kathleen J. |tarîx=2006 |sernav=The Semi-Sovereign State: Belarus and the Russian Neo-Empire |url=http://fpa.oxfordjournals.org/cgi/doi/10.1111/j.1743-8594.2006.00023.x |kovar=Foreign Policy Analysis |ziman=en |cild=2 |hejmar=2 |rr=117–136 |doi=10.1111/j.1743-8594.2006.00023.x |issn=1743-8586 }}</ref> Ji ber ku her du welat jî xwedî xizmek çandî, etnîkî û dînî ya hevbeş a bihêz in, [[Serbistan|Serbiya]] ji aliyê dîrokî ve hevalbendeke nêzîk a Rûsyayê ye.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Cohen |pêşnav=Lenard J. |tarîx=1994 |sernav=Russia and the Balkans: Pan-Slavism, Partnership and Power |url=https://www.jstor.org/stable/40202977 |kovar=International Journal |cild=49 |hejmar=4 |rr=814–845 |doi=10.2307/40202977 |issn=0020-7020 }}</ref> Ji sedsala 21an vir ve, têkiliyên di navbera Rûsya û Çînê de ji ber berjewendiyên siyasî yên hevpar, hem di warên dualî de hem jî di warê aborî de bi awayekî girîng zêde bûye.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Bolt |pêşnav=Paul J. |tarîx=2014 |sernav=Sino-Russian Relations in a Changing World Order |url=https://www.jstor.org/stable/26270816 |kovar=Strategic Studies Quarterly |cild=8 |hejmar=4 |rr=47–69 |issn=1936-1815 }}</ref> Hindistan mezintirîn xerîdarê alavên leşkerî yên Rûsyayê ye û her du welat ji serdema Sovyetê ve têkiliyek stratejîk û dîplomatîk ên bi hêz parve dikin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://foreignpolicy.com/2020/07/08/russia-india-relations/ |sernav=Why India and Russia Are Going to Stay Friends |malper=Foreign Policy |tarîx=2026-04-13 |roja-gihiştinê=2026-02-20 |ziman=en-US |paşnav=Tamkin |pêşnav=Emily }}</ref> Rûsya li seranserê Qefqasyaya Başûr û Asyaya Navîn a ji aliyê jeopolîtîk ve girîng e ku li Rûsyayê wekê "nêzîkê derveyî welêt" hatiye binavkirin ku bandoreke siyasî ya girîng çêdike, di heman demê de analîstên siyasî yên biyanî her du herêman wekê beşek ji "hewşa paşîn" a Rûsyayê bi nav kirine.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Nation |pêşnav=R. Craig |tarîx=2015 |sernav=Russia and the Caucasus |url=https://connections-qj.org/article/russia-and-caucasus |kovar=Connections: The Quarterly Journal |cild=14 |hejmar=2 |rr=1–11 |doi=10.11610/Connections.14.2.01 }}</ref> [[Wêne:2019 Foto de família dos Líderes do G20.jpg|thumb|Di sala 2019an de Vladîmîr Pûtîn bi hevpîşeyên xwe yên G20 re li Osakayê]] Rûsya bi Tirkiyeyê re têkiliyeke stratejîk, enerjî û parastinê ya aloz parve dike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ifri.org/sites/default/files/atoms/files/baev_turkey_russia_2021.pdf |sernav=Wayback Machine |malper=www.ifri.org |roja-gihiştinê=2026-02-20 |roja-arşîvê=2021-10-27 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20211027233151/https://www.ifri.org/sites/default/files/atoms/files/baev_turkey_russia_2021.pdf |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Ji ber ku [[Îran]] hevalbendeke stratejîk û aborî ye, Rûsya têkiliyên dostane bi Îranê re berdewam dike.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Tarock |pêşnav=Adam |tarîx=1997 |sernav=Iran and Russia in 'strategic alliance' |url=http://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/01436599714911 |kovar=Third World Quarterly |ziman=en |cild=18 |hejmar=2 |rr=207–224 |doi=10.1080/01436599714911 |issn=0143-6597 }}</ref> Rûsyayê piştî dagirkirina Ûkraynayê di sala 2022an de, bi hevkariya parastinê ya zêde, têkiliyên xwe yên bi Koreya Bakur re bi awayekî girîng pêş xistiye.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Howell |pêşnav=Edward |tarîx=2024-12-04 |sernav=North Korea and Russia's dangerous partnership: The threat to global security from the Kim–Putin axis and how to respond |url=https://chathamhouse.soutron.net/Portal/Public/en-GB/RecordView/Index/205757 |kovar=chathamhouse |doi=10.55317/9781784136321 }}</ref> Di heman demê de, têkiliyên Rûsyayê bi [[Ûkrayna]]ya cîran û cîhana Rojava re, bi taybetî Dewletên Yekbûyî û welatên hevbeş ên Yekîtiya Ewropî û bi [[NATO]]yê re hilweşiyaye.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Kanerva |pêşnav=Ilkka |tarîx=2018 |sernav=Russia and the West: An Increasingly Difficult Relationship |url=https://www.jstor.org/stable/48573515 |kovar=Horizons: Journal of International Relations and Sustainable Development |hejmar=12 |rr=112–119 |issn=2406-0402 }}</ref> Di sedsala 21an de Rûsyayê siyaseteke derve ya êrîşkar meşandiye ku armanc dike serdestiya herêmî li [[Ewropa]]yê misoger bike û bandora xwe ya navneteweyî zêde bike û her wiha xaye kiriye ku bi vê polîtîkayê piştgiriya navxweyî ya ji bo hikûmetê zêde bike. Rûsya destwerdanên leşkerî li dewletên piştî Sovyetê yên [[Gurcistan]] û Ûkraynayê û her weha li Sûriyeyê di dema şerê navxweyî yê dirêj de daye destpêkirin ku bandora xwe li [[Rojhilata Navîn]] zêde bike û bigihîje armancên xwe yên hêza mezin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rusi.orghttps//www.rusi.org |sernav=Russia’s Enduring Grip on Syria |malper=www.rusi.orghttps |roja-gihiştinê=2026-02-20 |ziman=en |roja-arşîvê=2023-09-01 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20230901190943/https://rusi.org/explore-our-research/publications/commentary/russias-iranian-made-uavs-technical-profile |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ispionline.it/en/publication/after-assad-russias-role-and-leverage-in-the-middle-east-224080 |sernav=After Assad: Russia's Role and Leverage in the Middle East |malper=ISPI |roja-gihiştinê=2026-02-20 |ziman=en-US }}</ref> Du ji sêyan ji nifûsa cîhanê, bi taybetî welatên pêşketî yên başûrê cîhanê an ji aliyê siyasî ve bêalî ne an jî mêla wan a siyasî ber bi Rûsyayê ve ye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Stengel |pêşnav=Richard |sernav=Putin May Just Be Winning the Information War Outside of the U.S. and Europe |url=https://time.com/6179221/putin-information-war-column/ |roja-gihiştinê=2026-02-20 |xebat=TIME |ziman=en |roja-arşîvê=2022-08-18 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20220818141722/https://time.com/6179221/putin-information-war-column/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> [[Koma Wagner]] a ku ji aliyê dewleta Rûsyayê ve dihat fînansekirin, li [[Afrîka]]yê û li Sûriyeyê hatiye bicihkirin ku ji bo parastina aramiya siyasî yên li dewletên têkçûyî bi rêya projeksiyona leşkerî û bikaranîna çavkaniyên xwezayî yên herêmî, pêk bîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cbsnews.com/news/russia-wagner-group-ukraine-war-putin-prigozhin-africa-plundering-resources/ |sernav=How Russia's Wagner group exploits Africa to fund the Ukraine war - CBS News |malper=www.cbsnews.com |tarîx=2023-05-16 |roja-gihiştinê=2026-02-20 |ziman=en-US }}</ref> Rûsyayê her ku diçe zêdetir hewl da ku bandora xwe li seranserê [[Arktîka|Arktîkê]], [[Asya]] û Pasîfîkê û Amerîkaya Latînî berfireh bike.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Shuya |pêşnav=Mason |tarîx=2019-07-01 |sernav=Russian Influence in Latin America: a Response to NATO |url=https://digitalcommons.usf.edu/jss/vol12/iss2/2 |kovar=Journal of Strategic Security |cild=12 |hejmar=2 |doi=10.5038/1944-0472.12.2.1727 |issn=1944-0464 }}</ref> === Hêz === [[Wêne:Sukhoi Design Bureau, 054, Sukhoi T-50 (Su-57 prototype) (49581303977).jpg|thumb|çep|Dîmenek ji Sukhoi Su-57 ku balafireke şer a nifşê pêncem a hêza hewayî ya Rûsyayê ye]] Hêzên çekdar ên Rûsyayê ji hêzên bejayî, hêzên deryayî û hêzên hewayî pêk tên û her wiha du şaxên xizmetê yên serbixwe jî hene ku ji hêzên mûşekên stratejîk û hêzên hewayî pêk hatiye.<ref name=":6">{{Jêder-malper |url=https://www.cia.gov/stories/story/spotlighting-the-world-factbook-as-we-bid-a-fond-farewell/ |sernav=Spotlighting The World Factbook as We Bid a Fond Farewell - CIA |malper=www.cia.gov |roja-gihiştinê=2026-02-20 }}</ref> Ji sala 2025an pê ve, artêş xwedî 1,1 milyon personelên çalak in ku pêncemîn mezintirîn hejmara cîhanê ye û nêzîkî 1,5 milyon personelên cîgir hene. Leşkerî ji bo hemî welatiyên mêr ên di navbera 18-27 salî de mecbûrî ye ku ji bo salekê divê leşkerî bikin.<ref name=":6" /> Rûsya di nav pênc dewletên çekên kîmyewî yên naskirî de ye ku xwediyê depoya herî mezin a çekên kîmyewî ya cîhanê ye ku zêdetirî nîvê çekên kîmyewî yên cîhanê li Rûsyayê ye. Rûsya xwediyê duyemîn fîloya herî mezin a binavbehriyên mûşekên balîstîk e û yek ji wan sê welatên e ku bombebaranên stratejîk bikar tînin e.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Balance of Power: Theory and Practice in the 21st Century |paşnav=Paul |pêşnav=T. V. |weşanger=Stanford University Press |tarîx=2004 |isbn=978-0-8047-5017-2 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=9jy28vBqscQC&pg=PA332 |paşnav2=Wirtz |pêşnav2=James J. |paşnav3=Fortmann |pêşnav3=Michel }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://power.lowyinstitute.org/data/military-capability/signature-capabilities/ballistic-missile-submarines/ |sernav=Ballistic missile submarines data - Lowy Institute Asia Power Index |malper=Lowy Institute Asia Power Index 2025 |roja-gihiştinê=2026-02-20 |ziman=en |paşnav=Institute |pêşnav=Lowy }}</ref> Ji sala 2023an pê ve, Rûsya xwedî sêyem mezintirîn lêçûnên leşkerî ya cîhanê ye ku 109 milyar dolar xerc dike ku ev yek bi qasî %5,9ê GDPya welat e. Her wiha di navbera salên 2020-2024an de sêyem mezintirîn hinardeya çekan bû û xwedan pîşesaziyek parastinê ya mezin û xwemalî ye ku piraniya alavên leşkerî yên xwe hildiberîne.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Cooper |pêşnav=Julian |tarîx=2024-06-06 |sernav=Military Production in Russia Before and After the Start of the War With Ukraine: To What Extent has it Increased and how has This Been Achieved? |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/03071847.2024.2392990 |kovar=The RUSI Journal |ziman=en |cild=169 |hejmar=4 |rr=10–29 |doi=10.1080/03071847.2024.2392990 |issn=0307-1847 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Roth |pêşnav=Andrew |tarîx=2024-02-15 |sernav=‘A lot higher than we expected’: Russian arms production worries Europe’s war planners |url=https://www.theguardian.com/world/2024/feb/15/rate-of-russian-military-production-worries-european-war-planners |roja-gihiştinê=2026-02-20 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> === Qanûn, gendelî û sûc === [[Wêne:Alexei Navalny marching in 2017.jpg|thumb|Serokê opozîsyonê Aleksey Navalnî di xwepêşandanên dijî gendeliyê yên seranserî yên 2017-2018an de li Moskowê pêşengiya xwepêşanderan dike. Aleksey Navalnî di sala 2024an de di girtîgehekê Rûsyayê de jiyana xwe jidest daye.]] Rûsyaya piştê Sovyetê di bin rejîma Vladîmîr Pûtîn de ji bi celebek kapîtalîzma alîgiran ve hatiye birêvebirin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Russia's crony capitalism: the path from market economy to kleptocracy |paşnav=Åslund |pêşnav=Anders |weşanger=Yale university press |tarîx=2019 |isbn=978-0-300-24486-1 |cih=New Haven }}</ref> Sîstema wî ya siyasî bi awayên cûrbecûr wekê kleptokrasî, olîgarşî û plûtokrasî hatiye wesifandin.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Fish |pêşnav=M. Steven |tarîx=2018-04-01 |sernav=What Has Russia Become? |url=https://www.ingentaconnect.com/content/10.5129/001041518822704872 |kovar=Comparative Politics |ziman=en |cild=50 |hejmar=3 |rr=327–346 |doi=10.5129/001041518822704872 |issn=0010-4159 }}</ref><ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Guriev |pêşnav=Sergei |paşnav2=Rachinsky |pêşnav2=Andrei |tarîx=2005 |sernav=The Role of Oligarchs in Russian Capitalism |url=https://www.aeaweb.org/articles?id=10.1257/0895330053147994 |kovar=Journal of Economic Perspectives |ziman=en |cild=19 |hejmar=1 |rr=131–150 |doi=10.1257/0895330053147994 |issn=0895-3309 }}</ref> Rûsya ji sala 2024an pê ve, welatê ewropî ya herî nizm ê di endeksa têgihîştina gendeliyê ya salane ya Transparency International de ye û di nav 180 welatên di lîsteyê de di rêza 154an de ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.transparency.org/en/cpi/2024 |sernav=Corruption Perceptions Index 2024 |malper=Transparency.org |tarîx=2025-02-11 |roja-gihiştinê=2026-02-20 |ziman=en }}</ref> Piştî hilweşîna Yekîtiya Sovyetê gendelî bi girîngî zêde bûye ku di civakê de wekê yek pirsgirêkên herî girîng hatiye dîtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://muse.jhu.edu/verify?url=%2Farticle%2F675149&r=492629 |sernav=Project MUSE -- Verification required! |malper=muse.jhu.edu |roja-gihiştinê=2026-02-20 |doi=10.1353/gia.2017.0017 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.voanews.com/a/europe_new-reports-highlight-russias-deep-seated-culture-corruption/6183207.html |sernav=New Reports Highlight Russia's Deep-Seated Culture of Corruption |malper=Voice of America |tarîx=2020-01-26 |roja-gihiştinê=2026-02-20 |ziman=en }}</ref> Gendeliyê bandorê li gelek sektoran kiriye ku di nav de aborî, hikûmet, sepandina qanûnê, tenduristî, perwerdehî û leşkerî heye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.rusi.orghttps//www.rusi.org |sernav=Corruption in the Russian Armed Forces |malper=www.rusi.orghttps |roja-gihiştinê=2026-02-20 |ziman=en |roja-arşîvê=2023-09-01 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20230901190943/https://rusi.org/explore-our-research/publications/commentary/russias-iranian-made-uavs-technical-profile |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://muse.jhu.edu/verify?url=%2Farticle%2F675149&r=401614 |sernav=Project MUSE -- Verification required! |malper=muse.jhu.edu |roja-gihiştinê=2026-02-20 |doi=10.1353/gia.2017.0017 }}</ref> Aboriya siya ya Rûsyayê di sala 2018an de bi qasî ji %44ê GDPya giştî hatibû texmînkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.sseriga.edu/shadow-economy-index-russia |sernav=Shadow Economy Index for Russia {{!}} Stockholm School of Economics in Riga |malper=www.sseriga.edu |roja-gihiştinê=2026-02-20 |ziman=en }}</ref> Yekîneyên leşkerî yên cezakirinê Bahoz-Z û Bahoz-V di dema Şerê Rûsya Ûkraynayê yê berdewam de, ji sala 2022an vir ve wekê leşkerên êrîşê hatine bikar anîn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Belovodyev |pêşnav=Daniil |paşnav2=Systema |tarîx=2024-02-13 |sernav=Storm Gladiator: How Russia Uses Recruited Convicts To Fight In 'Fierce' Assault Units In Ukraine |url=https://www.rferl.org/a/russia-recruited-convicts-fierce-assault-units-storm-gladiator-/32806371.html |roja-gihiştinê=2026-02-20 |xebat=Radio Free Europe/Radio Liberty |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-67175566 |sernav=Ukraine war: Russia goes back to prisons to feed its war machine |malper=www.bbc.com |tarîx=2023-10-26 |roja-gihiştinê=2026-02-20 |ziman=en-GB }}</ref> Li gorî texmînên BBCyê, nêzîkî 48.000 girtî ji bo Koma Wagnerê şandine herêmên şer.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c1e7vl01gngo |sernav=Russia's soldiers bringing wartime violence back home |malper=www.bbc.com |tarîx=2024-11-17 |roja-gihiştinê=2026-02-20 |ziman=en-GB }}</ref> Daxuyaniya sereke û bingehîn ya qanûnên li Rûsyayê Destûra Bingehîn e. Qanûn, wekê Qanûna Sivîl a Rûsyayê û Qanûna Cezayê ya Rûsyayê, çavkaniyên qanûnî yên sereke yên qanûna Rûsyayê ne.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=William |pêşnav=Partlett, |tarîx=2010-07-07 |sernav=Reclassifying Russian Law: Mechanisms, Outcomes, and Solutions for an Overly Politicized Field |url=https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1197762 |kovar=papers.ssrn |ziman=en }}</ref> Rûsya li Ewropayê xwediyê nifûsa herî zêde ya girtîyan e û li cîhanê di rêza pêncem de ye ku xwediyê nifûsa herî mezin a girtîyan e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.icpr.org.uk/news/2024/prison-populations-continue-rise-many-parts-world-115-million-held-prisons-worldwide |sernav=Prison populations continue to rise in many parts of the world, with 11.5 million held in prisons worldwide {{!}} Institute for Criminal Policy Research |malper=www.icpr.org.uk |roja-gihiştinê=2026-02-20 }}</ref> Her çiqas ev hejmar ji sala 2000an vir ve bi rêjeya ji %59 kêm bibe jî, di rêjeya girtinê ya li Ewropayê, di nav rêjeya herî bilind de ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://genderdata.worldbank.org/en/indicator/vc-ihr-psrc-p5 |sernav=Intentional homicides (per 100,000 people) |malper=World Bank Gender Data Portal |roja-gihiştinê=2026-02-20 |ziman=en }}</ref> === Mafê mirovan === Binpêkirinên mafên mirovan li Rûsyayê ji aliyê rêxistinên pêşeng ên demokrasî û mafên mirovan ve her ku diçe zêdetir têne ragihandin. Bi taybetî, Rêxistina Efûyê ya Navneteweyî û Çavdêriya Mafên Mirovan dibêjin ku Rûsya ne demokratîk e û mafên siyasî û azadiyên sivîl ên gelek kêm dide welatiyên xwe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.amnesty.org/en/location/europe-and-central-asia/eastern-europe-and-central-asia/russia/ |sernav=Human rights in Russia |malper=Amnesty International |roja-gihiştinê=2026-02-20 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hrw.org/europe/central-asia/russia |sernav=Russia {{!}} Country Page {{!}} World {{!}} Human Rights Watch |malper=www.hrw.org |roja-gihiştinê=2026-02-20 |ziman=en }}</ref> Ji sala 2004an vir ve Mala Azadiyê di lêkolîna xwe ya azadiya li cîhanê de Rûsyayê wekê "ne azad" bi nav kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://freedomhouse.org/country/russia/freedom-world/2021 |sernav=Russia: Freedom in the World 2021 Country Report |malper=Freedom House |roja-gihiştinê=2026-02-20 |ziman=en }}</ref> Ji sala 2011an vir ve yekîneya sixûrî ya ekonomîstê di endeksa demokrasiyê ya xwe de Rûsyayê wekê "rejîmek otorîter" bi nav kiriye û di sala 2024an de ji 167 welatan di rêza 150em de cih girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.economist.com/interactive/democracy-index-2024 |sernav=The global democracy index: how did countries perform in 2024? |malper=The Economist |roja-gihiştinê=2026-02-20 |ziman=en }}</ref> Di rêzbenda azadiya çapemeniyê ya sala 2024an a rêxistina rojnamevanên bêsinor de, Rûsya di nav 180 welatan de di rêza 162an de ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://rsf.org/en/russia |sernav=Russia : Stifling atmosphere for independent journalists {{!}} Reporters without borders |malper=RSF |roja-gihiştinê=2026-02-20 |ziman=fr-FR }}</ref> Hikûmeta Rûsyayê ji aliyê opozîsyona siyasî û çalakvanên mafên mirovan ve bi berfirehî ji ber hilbijartinên neheq,<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wsj.com/world/russia/russias-opposition-candidates-struggle-to-make-a-mark-in-election-11631886631 |sernav=In Russia’s Election, Putin’s Opponents Are Seeing Double |malper=The Wall Street Journal |tarîx=2021-09-17 |roja-gihiştinê=2026-02-20 |ziman=en-US |paşnav=Simmons |pêşnav=Ann M. }}</ref> serkutkirina partî û xwepêşandanên siyasî yên opozîsyonê,<ref>{{Jêder-malper |url=https://ghostarchive.org/archive/5k31S |sernav=In Shadow of Navalny Case, What’s Left of the Russian Opposition? - The New York Times {{!}} Ghostarchive |malper=ghostarchive.org |roja-gihiştinê=2026-02-20 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://ghostarchive.org/archive/W7wz7 |sernav=Russian crackdown brings pro-Navalny protests to halt {{!}} Financial Times {{!}} Ghostarchive |malper=ghostarchive.org |roja-gihiştinê=2026-02-20 }}</ref> çewisandina rêxistinên sivîl û tepeserkirina bi zorê û kuştina rojnamevanên serbixwe û sansûrkirina medyaya girseyî û înternetê hatiye rexnekirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hrw.org/news/2020/06/18/russia-growing-internet-isolation-control-censorship |sernav=Russia: Growing Internet Isolation, Control, Censorship {{!}} Human Rights Watch |tarîx=2020-06-18 |roja-gihiştinê=2026-02-20 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dw.com/en/ngos-in-russia-battered-but-unbowed/a-41459467 |sernav=NGOs in Russia: Battered, but unbowed |malper=dw.com |roja-gihiştinê=2026-02-20 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Yaffa |pêşnav=Joshua |tarîx=2021-09-07 |sernav=The Victims of Putin’s Crackdown on the Press |url=https://www.newyorker.com/news/dispatch/the-victims-of-putins-crackdown-on-the-press |roja-gihiştinê=2026-02-20 |xebat=The New Yorker |ziman=en-US |issn=0028-792X }}</ref> == Aborî == [[Wêne:Moscow-City 2025.jpg|thumb|çep|Dîmenek ji navenda bazirganiya navneteweyî ya Moskowê]] Piştî veguherînek aloz ji modela plansazkirî ya Sovyetê di salên 1990î de, Rûsya xwedî aboriyek bazarê ya tevlihev e ku bi dahata bilind, pîşesazîkirî û bi perspektîva bazarê ya tevlihev e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://datahelpdesk.worldbank.org/knowledgebase/articles/906519-world-bank-country-and-lending-groups |sernav=World Bank Country and Lending Groups – World Bank Data Help Desk |malper=datahelpdesk.worldbank.org |roja-gihiştinê=2026-02-20 }}</ref><ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Rutland |pêşnav=Peter |tarîx=2013 |sernav=Neoliberalism and the Russian transition |url=http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/09692290.2012.727844 |kovar=Review of International Political Economy |ziman=en |cild=20 |hejmar=2 |rr=332–362 |doi=10.1080/09692290.2012.727844 |issn=0969-2290 }}</ref> Li gorî Fona Pereyan a Navneteweyî, Rûsya ji aliyê GDP ya nomînal ve nehem aboriya herî mezin û ji aliyê GDP ya parîteya hêza kirînê ve çarem aboriya herî mezin e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.imf.org/external/datamapper/profile/RUS |sernav="IMF DataMapper" |malper=www.imf.org |roja-gihiştinê=2026-02-20 }}</ref> Enflasyon û rêjeya danûstandinê ya hêza kirînê dibe ku ji ber tarîfeyan û lêçûnên din ên danûstandinê ji rêjeya danûstandinê ya bazarê cuda be. Ji sala 2023an vir ve sektora xizmetguzariyê bi qasî ji %57ê GDPya giştî pêk tîne ku piştre jî sektora pîşesaziyê (%30) tê û di heman demê de sektora çandiniyê jî bi qasî ji %3ê GDP ya giştî ya herî biçûk e.<ref name=":6"/> Rûsya bi nêzîkî 73 milyon kesên xebatkarên li welat xwediyê hêzeke kar e ku di cîhanê de heştem mezintirîn hêza kar e. Hevkarê bazirganî yê herî mezin ê Rûsyayê Çîn e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://oec.world/en/profile/country/rus |sernav=Russia (RUS) Exports, Imports, and Trade Partners |malper=The Observatory of Economic Complexity |roja-gihiştinê=2026-02-20 |ziman=en }}</ref> Pêşveketina mirovî ya Rûsyayê di endeksa pêşveçûna mirovî ya salane de wekê "pir bilind" hatiye destnîşankirin.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Nations |pêşnav=United |sernav=Specific country data |url=https://hdr.undp.org/data-center/specific-country-data |kovar=undp.org |ziman=en }}</ref> Bi qasî ji %70ê GDP ya giştî ya Rûsyayê ji aliyê xerckirina dawî ve tê birêvebirin û welat xwediyê diwanzdehem bazara xerîdar a herî mezin a cîhanê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://data.worldbank.org/indicator/NE.CON.PRVT.CD?most_recent_value_desc=true&year_high_desc=true |sernav=World Bank Open Data |malper=World Bank Open Data |roja-gihiştinê=2026-02-20 |roja-arşîvê=2020-11-11 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20201111211439/https://data.worldbank.org/indicator/NE.CON.PRVT.CD?most_recent_value_desc=true |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Lêbelê newekheviya dahata welat li gorî welatên din ên pêşketî hinek bilind dimîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.forbes.com/billionaires/ |sernav=Forbes 2025 Billionaires List - The Richest People In The World Ranked |malper=Forbes |roja-gihiştinê=2026-02-20 |ziman=en }}</ref> Cûdahiya çavkaniyên xwezayî di navbera herêmên federal de bûye sedema newekheviyên aborî yên herêmî.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Remington |pêşnav=Thomas F. |tarîx=2015-03-01 |sernav=Why is interregional inequality in Russia and China not falling? |url=https://online.ucpress.edu/cpcs/article/48/1/1/520/Why-is-interregional-inequality-in-Russia-and |kovar=Communist and Post-Communist Studies |ziman=en |cild=48 |hejmar=1 |rr=1–13 |doi=10.1016/j.postcomstud.2015.01.005 |issn=0967-067X }}</ref><ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Kholodilin |pêşnav=Konstantin A. |paşnav2=Oshchepkov |pêşnav2=Aleksey |paşnav3=Siliverstovs |pêşnav3=Boriss |tarîx=2012 |sernav=The Russian Regional Convergence Process: Where Is It Leading? |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.2753/EEE0012-8775500301 |kovar=Eastern European Economics |ziman=en |cild=50 |hejmar=3 |rr=5–26 |doi=10.2753/EEE0012-8775500301 |issn=0012-8775 }}</ref> Asta bilind a gendeliyê, kêmbûna dahatên hinardekirina petrolê, kêmbûna hêza kar, revîna sermiyana mirovan û bi temen bûna nifûsê û kêmbûna nifûsê jî astengiyên sereke ne li pêşiya mezinbûna aborî ya pêşerojê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://inia.org.mt/wp-content/uploads/2019/05/3.2-Mikhailova-et-al..pdf |sernav=Wayback Machine |malper=inia.org.mt |roja-gihiştinê=2026-02-20 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.atlanticcouncil.org/content-series/russia-tomorrow/a-russia-without-russians-putins-disastrous-demographics/ |sernav=A Russia without Russians? Putin’s disastrous demographics |malper=Atlantic Council |tarîx=2024-08-07 |roja-gihiştinê=2026-02-20 |ziman=en-US |paşnav=acwalina }}</ref> Piştî dagirkirina Ûkraynayê ji aliyê Rûsyayê ve di sala 2022an de, welat bi dorpêçkirin û kiryarên din ên darayî yên neyînî ji aliyê cîhana rojava û hevalbendên wan ve rû bi rû maye ku armanca wan veqetandina aboriya Rûsyayê ji pergala darayî ya rojavayî ye. Lêbelê Rûsya veguherîna xwe ji bo aboriyeke şer temam kiriye<ref>{{Jêder-malper |url=https://home.treasury.gov/news/press-releases/jy2404 |sernav=As Russia Completes Transition to a Full War Economy, Treasury Takes Sweeping Aim at Foundational Financial Infrastructure and Access to Third Country Support |malper=U.S. Department of the Treasury |tarîx=2025-12-23 |roja-gihiştinê=2026-02-20 |ziman=en }}</ref> û bi awayekî berfireh li hember van tedbîran berxwedan nîşan daye,<ref>{{Jêder-malper |url=https://carnegieendowment.org/russia-eurasia/politika/2023/09/russias-2024-budget-shows-its-planning-for-a-long-war-in-ukraine |sernav=Russia’s 2024 Budget Shows It’s Planning for a Long War in Ukraine |malper=Carnegie Endowment for International Peace |tarîx=2023-10-11 |roja-gihiştinê=2026-02-20 |ziman=en }}</ref> aramiya aborî û mezinbûna xwe parastiye ku bi giranî ji aliyê lêçûnên leşkerî yên bilind,<ref>{{Jêder-malper |url=https://carnegieendowment.org/russia-eurasia/politika/2024/05/russia-war-income |sernav=Russia's Soaring Wartime Salaries Are Bolstering Working-Class Support for Putin |malper=Carnegie Endowment for International Peace |tarîx=2024-05-28 |roja-gihiştinê=2026-02-20 |ziman=en }}</ref> zêdebûna xerckirin û mûçeyên malbatan, bêkariya kêm û zêdebûna lêçûnên hikûmetê ve hatiye birêvebirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c4nn7pej9jyo |sernav=Steve Rosenberg: Russia's economy is growing, but can it last? |malper=www.bbc.com |tarîx=2024-06-06 |roja-gihiştinê=2026-02-20 |ziman=en-GB }}</ref> Lêbelê enflasyon nisbeten bilind maye û pispor pêşbînî dikin ku ev ceza dê bandorek neyînî ya demdirêj li ser aboriya Rûsyayê bikin.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Russian inflation is too high. Does that matter? |url=https://www.economist.com/finance-and-economics/2025/02/13/russian-inflation-is-too-high-does-that-matter |roja-gihiştinê=2026-02-20 |xebat=The Economist |issn=0013-0613 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://cepr.org/voxeu/columns/russian-economy-war-footing-new-reality-financed-commodity-exports |sernav=The Russian economy on a war footing: A new reality financed by commodity exports |malper=CEPR |tarîx=2024-05-24 |roja-gihiştinê=2026-02-20 |ziman=en }}</ref> == Demografî == [[Wêne:Percentage of Russians by Federal Subjects (2021 Census).png|thumb|Nexşeya rêje û belavbûna rûsên etnîkî.]] Nifûsa Rûsyayê li gorî daneyên 2021ê 144,7 milyon bû (ji xeynî Kirim û Sevastopol).<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/croc/perepis_itogi1612.htm |sernav=ВПН-2010 |malper=www.gks.ru |roja-gihiştinê=2025-01-31 }}</ref> Rûsya bi nifûsa xwe yê 144 milyonan welatê herî qelebalix ê Ewropayê û nehem welatê herî qelebalix ê cîhanê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://data.worldbank.org/indicator/EN.POP.DNST |sernav=World Bank Open Data |malper=World Bank Open Data |roja-gihiştinê=2025-01-31 }}</ref> Li welat serê kîlometre çargoşe 8 nifûs dikeve ku li gorî nifûsê yek ji welatên herî xwedî erda berfirehê cihanê ye. Ji ber hewaya sarê Sîbîryayê piraniya nifûsa Rûsyayê deverên rojavayê Rûsyayê dijîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://countrystudies.us/russia/29.htm |sernav=Russia - Demographics |malper=countrystudies.us |roja-gihiştinê=2025-01-31 }}</ref> Rûsya welatekê bajarvanî ye ku du ji sê parên nifûsê li bajarok û li bajaran dijîn. Nifûsa Rûsyayê di sala 1993an de gihîştiye 148 milyonan û ji ber ku rêjeya mirina wê ji rêjeya jidayikbûnê zêdetir bûye ku ev yek ji aliyê hinek analîstan wekê qeyraneke demografîk bi nav dikin her ku diçe nifûsa welêt kêm bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wilsoncenter.org/publication/russias-demographic-crisis |sernav=Russia's Demographic Crisis {{!}} Wilson Center |malper=www.wilsoncenter.org |tarîx=2025-02-03 |roja-gihiştinê=2025-01-31 |ziman=en }}</ref> Di sala 2009an de welat piştê panzdeh salan yekem car mezinbûna nifûsa salane tomar kiribû. Lêbelê ev destkevtiyên nifûsê ji sala 2020an vir ve hatiye winda kirin ku ji ber ku mirinên zêde ji ber pandemiya COVID-19an di salên dawî de bûye sedema kêm bûna nifûsê.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Sauer |pêşnav=Pjotr |tarîx=2021-10-13 |sernav=Russia’s population undergoes largest ever peacetime decline, analysis shows |url=https://www.theguardian.com/world/2021/oct/13/russias-population-undergoes-largest-ever-peacetime-decline |roja-gihiştinê=2025-01-31 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Piştî dagirkirina Rûsyayê ya li ser Ûkraynayê di ku sala 2022an de despê kiriye ji ber kuştiyên leşkerî yên zêde û koçberiya nû ya ku ji ber cezayên girseyî û boykotên rojavayî pêk tê krîza demografîk a li welat kûrtir bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://jamestown.org/program/russias-demographic-collapse-is-accelerating/ |sernav=Russia’s Demographic Collapse Is Accelerating |malper=jamestown.org |roja-gihiştinê=2025-01-31 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ft.com/content/8c576a9c-ba65-4fb1-967a-fc4fa5457c62 |sernav=Ukraine war threatens to deepen Russia’s demographic crisis {{!}} Financial Times {{!}} Ghostarchive |malper=ghostarchive.org |roja-gihiştinê=2025-01-31 |roja-arşîvê=2022-12-10 |urlya-arşîvê=https://ghostarchive.org/archive/20221210161234/https://www.ft.com/content/8c576a9c-ba65-4fb1-967a-fc4fa5457c62 |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Di sala 2022an de rêjeya jidayîkbûna tevahî li seranserê Rûsyayê hatiye texmîn kirin ku serê her jinek 1.42 zarok dikeve ku ev jî rêjeya herî nizm ê cîhanê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/SMD_7.1.xlsx |sernav=Суммарный коэффициент рождаемости |roja-gihiştinê=2025-01-31 |roja-arşîvê=2023-08-10 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20230810203543/https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/SMD_7.1.xlsx |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Rûsya dewleteke pirneteweyî ye ku bi gelek pêkhateyên binneteweyî yên bi hindikahiyên cuda ve girêdayî ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://countrystudies.us/russia/32.htm |sernav=Russia - Ethnic Composition |malper=countrystudies.us |roja-gihiştinê=2025-01-31 }}</ref> Li seranserê welêt zêdetirî 193 komên etnîkî hene. Di hêjmartina sala 2010an de bi qasî ji %81 ji nifûsa Rûsyayê rûsên etnîkî bûn<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_etn_10.php |sernav=Демоскоп Weekly - Приложение. Справочник статистических показателей. |malper=www.demoscope.ru |roja-gihiştinê=2025-01-31 }}</ref> û ji %19yê ji nifûsa mayî jî ji hindikahiyên etnîkî pêk tên. Bi hindikahiyeke girîng a gelên fîno-ûgrîk û cermenî re ji pêncan çar kes bi eslê xwe ewropî ne ku piraniya wan slavî ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.britannica.com/place/Russia/Mixed-and-deciduous-forest#ref38597 |sernav=Russia - Forests, Biodiversity, Taiga {{!}} Britannica |malper=www.britannica.com |tarîx=2025-01-31 |roja-gihiştinê=2025-01-31 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Kowalev |pêşnav=Viktor |tarîx=2000-09-01 |sernav=Power and Ethnicity in the Finno-Ugric Republics of the Russian Federation: The Examples of Komi, Mordovia, and Udmurtia |url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/08911916.2000.11644017 |kovar=International Journal of Political Economy |cild=30 |hejmar=3 |rr=81–100 |doi=10.1080/08911916.2000.11644017 |issn=0891-1916 }}</ref> Li gorî Neteweyên Yekbûyî nifûsa koçberên Rûsyayê sêyem mezintirîn nifûsa koçberiyê ya cîhanê ye ku hejmara wan digihîje 11,6 milyonan ku piraniya wan ji dewletên piştî Sovyetê ne û bi giranî ji Asyaya Navendî ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/12111108/Mapped-Which-country-has-the-most-immigrants.html |sernav=Mapped: Which country has the most immigrants? |malper=The Telegraph |tarîx=2016-01-21 |roja-gihiştinê=2025-01-31 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bloomberg.com/news/features/2017-03-14/russia-s-alternative-universe-immigrants-welcome |sernav=Bloomberg |malper=www.bloomberg.com |roja-gihiştinê=2025-01-31 }}</ref> {| class="wikitable" ! colspan="8" | Bajar an bajarokên herî mezin ên Rûsyayê (Daneyên sala 2025an) |- !Rêz !Nav !Mijara federal !Nifûs !Çîn !Nav !Mijara federal !Nifûs |- |1 |Moskow |Moskow |13.274.285 |11 |Samara |Samara Oblast |1.154.223 |- |2 |Saint Petersburg |Saint Petersburg |5.652.922 |12 |Rostov-on-Don |Rostov Oblast |1.143.123 |- |3 |Novosibirsk |Novosibirsk Oblast |1.637.266 |13 |Omsk |Omsk Oblast |1.101.367 |- |4 |Yekaterinburg |Sverdlovsk Oblast |1.548.187 |14 |Voronezh |Voronezh Oblast |1.041.722 |- |5 |Kazan |Tatarstan |1.329.825 |15 |Perm |Perm Krai |1.027.518 |- |6 |Krasnoyarsk |Krasnoyarsk Krai |1.211.756 |16 |Volgograd |Volgograd Oblast |1.012.219 |- |7 |Nizhny Novgorod |Nizhny Novgorod Oblast |1.198.245 |17 |Saratov |Saratov Oblast |886.165 |- |8 |Chelyabinsk |Chelyabinsk Oblast |1.176.770 |18 |Tyumen |Tyumen Oblast |872.077 |- |9 |Ufa |Bashkortostan |1.166.098 |19 |Tolyatti |Samara Oblast |662.683 |- |10 |Krasnodar |Krasnodar Krai |1.154.885 |20 |Makhachkala |Dagestan |625.322 |} === Ziman === [[Zimanê rûsî]] zimanê fermî û zimanê sereke yê axavtina li Rûsyayê ye.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Chevalier |pêşnav=Joan |tarîx=2006 |sernav=Russian as the National Language: An Overview of Language Planning in the Russian Federation |url=https://scholarsarchive.byu.edu/rlj/vol56/iss1/4 |kovar=Russian Language Journal |cild=56 |hejmar=1 |doi= |issn=2831-9737 }}</ref> Zimanê rûsî zimanê xwemalî yê herî zêde yê li [[Ewropa]]yê ye ku ji mirovan ve tê axavtin û zimanê herî belavbûyî yê erdnîgarî ya [[Ewrasya]]yê ye û di heman demê de zimanê alavî ya herî belavbûyî yê cîhanê ye.<ref name=":7">{{Jêder-malper |url=https://learn.utoronto.ca/programs-courses/languages-and-translation/language-learning/russian |sernav=Russian |malper=School of Continuing Studies - University of Toronto |roja-gihiştinê=2026-02-21 |ziman=en }}</ref> Zimanê rûsî yek ji du zimanên fermî yê li [[Stasyona Fezayê ya Navneteweyî]] ye û her wiha yek ji şeş zimanên fermî yên [[Neteweyên Yekbûyî]] ye.<ref name=":7" /> Rûsya neteweyek pirzimanî ye ku li seranserê welat nêzîkî 100-150 zimanên hindikahiyan têne axavtin.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Ulasiuk |pêşnav=Iryna |tarîx=2011 |sernav=Legal protection of linguistic diversity in Russia: past and present |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/01434632.2010.536237 |kovar=Journal of Multilingual and Multicultural Development |ziman=en |cild=32 |hejmar=1 |rr=71–83 |doi=10.1080/01434632.2010.536237 |issn=0143-4632 }}</ref> Li gorî kesjimêriya Rûsyayê ya sala 2010an, li seranserê welat 137,5 milyon kes bi zimanê rûsî, 3,1 milyon kes bi bi [[Zimanê tatî|zimanê tatarî]] û 1,1 milyon kes jî bi [[zimanê ûkraynî]] diaxivîn.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/croc/perepis_itogi1612.htm |sernav=ВПН-2010 |malper=www.gks.ru |roja-gihiştinê=2026-02-21 }}</ref> Destûra bingehîn mafê dide komar û herêmên xweser ên welat ku ji xeynî zimanê rûsî bi zimanên xwe yên herêmî rêveberiya xwe ava bikin û her wiha destêra bingehîn mafê parastina zimanê wan ên zikmakî û afirandina şert û mercên ji bo xwendin û pêşxistina zimanê xwemalî, ji welatiyan re mîsoger dike.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.constitution.ru/en/10003000-04.htm |sernav=Chapter 3. The Federal Structure {{!}} The Constitution of the Russian Federation |malper=www.constitution.ru |roja-gihiştinê=2026-02-21 }}</ref> Lêbelê gelek pisporan diyar kirine ku ji ber ku gelek ziman di bin xetereyê de ne, pirrengiya zimanî ya Rûsyayê bi awayekî bilez ber bi kêm bûnê ve diçe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://mjltm.org/article-1-146-en.pdf |sernav=Wayback Machine |malper=mjltm.org |roja-gihiştinê=2026-02-21 |roja-arşîvê=2022-04-08 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20220408174607/https://mjltm.org/article-1-146-en.pdf |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> === Dîn === [[Wêne:Собор Воскресения Христова (Спаса на крови).jpg|thumb|Dîmenek ji Dêra Xilaskar li ser xwînê ku dêreke ortodoksa rûsî ye]] Li gorî destûra bingehîn, Rûsya dewletek sekuler e ku bi fermî azadiya dînî misoger dike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.state.gov/reports/2022-report-on-international-religious-freedom/russia/ |sernav=Russia |malper=United States Department of State |roja-gihiştinê=2026-02-21 |ziman=en-US }}</ref> Dînê herî mezin xiristiyaniya ortodoks a rojhilat e ku bi giranî ji aliyê Dêra Ortodoks a Rûsyayê ve tê bireve birin ku bi qanûnî ji ber "rola xwe ya taybetî" di "dîrok û avakirin û pêşxistina manewî û çanda" welat de hatiye nas kirin.<ref name=":11">{{Jêder-malper |url=https://docviewer.yandex.com/view/0/?*=rvAv5PGTc/w+BFV6QOUZtaf5gYF7InVybCI6InlhLWRpc2stcHVibGljOi8vMWV1aDl5RDFpcnZKeVZNNSswWWFaZktqRFhoOXZDNWhldUlGTU5uQU4zQT0iLCJ0aXRsZSI6IlNyZWRhX2Jsb2tfcHJlc3Nfc20yLnBkZiIsInVpZCI6IjAiLCJub2lmcmFtZSI6ZmFsc2UsInRzIjoxNTI0NDg3NTUzMTcwfQ==&page=1 |sernav=Sreda_blok_press_sm2.pdf |malper=docviewer.yandex.com |roja-gihiştinê=2026-02-21 |ziman=en }}{{Mirin girêdan|tarîx=adar 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Xiristiyanî, îslam, cihûtî û budîzm ji aliyê qanûna Rûsyayê ve wekê dinên "kevneşopî" yên welat hatine nas kirin ku "mîrata wê ya dîrokî" pêk tînin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Eastern Europe, Russia and Central Asia 2003 |weşanger=Taylor & Francis |tarîx=2000 |isbn=978-1-85743-137-7 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=EPP3ti4hysUC&pg=PA46 }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Believing in Russia: religious policy after communism |paşnav=Fagan |pêşnav=Geraldine |weşanger=Routledge |tarîx=2013 |isbn=978-0-415-49002-3 |cih=New York |series=Routledge contemporary Russia and Eastern Europe series }}</ref> Misilmanî duyem dînê herî mezin ê li Rûsyayê ye û di nav piraniya gelên li qefqasyaya bakur û hinek gelên tirk ên li herêma Volga-Ûralê ber belav e.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Russia: a country study |weşanger=Federal Research Division, Library of Congress : For sale by the Supt. of Docs., U.S. G.P.O |tarîx=1998 |isbn=978-0-8444-0866-8 |çap=1 |cih=Washington, DC |paşnavê-edîtor=Curtis |pêşnavê-edîtor=Glenn E. |series=Area handbook series |paşnavê-edîtor2=Library of Congress }}</ref> Gelheyên mezin ji Budîstan li Kalmykia, Buryatia, Zabaykalsky Krai têne dîtin ku wan piraniya nifûsa Tûvayê pêk anîne. Nifûseke hindik baweriya xwe bi din ên wekê rodnoverî (neopaganîzma slavî), asîanîzm (neopaganîzma skîtî), paganîzmên etnîkî yên din û tevgerên nav-pagan ên wekê anastasiyanîzma Ringing Cedars, tevgerên cûrbecûr ên hindûîzmê, şamanîzma sîbîryayî û tengrîzm, tevgerên cûrbecûr ên neoteosofîk ên wekê roerichism, tînin hene.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Sovremennai︠a︡ religioznai︠a︡ zhiznʹ Rossii: opyt sistematicheskogo opisanii︠a︡ |weşanger=Logos |tarîx=2003 |isbn=978-5-94010-237-3 |cih=Moskva |paşnavê-edîtor=Bourdeaux |pêşnavê-edîtor=Michael |paşnavê-edîtor2=Filatov |pêşnavê-edîtor2=S. B. |paşnavê-edîtor3=Keston Institute }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://library.oapen.org/bitstream/handle/20.500.12657/26681/1003383.pdf |sernav=Wayback Machine |malper=library.oapen.org |roja-gihiştinê=2026-02-21 }}</ref> Piştê ku wekî dîneke "tundrew" û "ne kevneşopî" hatine ragihandin, hinek kêmneteweyên dînî rastî zilmê hatine û hinek ji wan li welat hatine qedexekirin ku bi taybetî di sala 2017an de Şahidên Yehowa li Rûsyayê hatin qedexekirin û ji wê demê ve rastî zilmê hatine.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Freedom of Conscience in Russia: Restrictions and Challenges in 2020 |url=https://www.sova-center.ru/en/religion/publications/2021/04/d44133 |roja-gihiştinê=2026-02-21 |xebat=SOVA Center for Information and Analysis }}</ref> Di sala 2012an de rêxistina lêkolînê ya Sreda, bi hevkariya wezareta dadê, Arena Atlas ku pêvekek ji nifûsjimêriya sala 2010an e, weşandiye ku li ser bingeha rapirsiyeke mezin a li seranserê welat, nifûsa dînî û neteweyên Rûsyayê bi berfirehî hêjmartiye. Encamên vê lêkolînê nîşan daye ku ji %47,3ê rûsan xwe wekê xiristiyan diyar kirine ku di nav de ji %41 ortodoksên rûsî, ji %1,5 tenê ortodoks an endamên dêrên ortodoks ên ne rûsî ne, ji %4,1 xiristiyanên bêalî, û kêmtir ji %1 bawermendên kevin, Katolîk an protestan in, ji %25 bawermend bûn bêyî ku girêdayî tu olek taybetî bin, ji %13 ateîst, ji %6,5 misilman, ji %1,2 şopînerên "olên kevneşopî yên ku rêz li xweda û bav û kalan digirin" (rodnovery, paganîzmên din, şamanîzma sîbîryayê û tengrîzm), ji %0,5 budîst, ji %0,1 cihûtî û ji %0,1 hindû bûn.<ref name=":11"/> === Perwerdehî === [[Wêne:МГУ, вид с воздуха.jpg|thumb|çep|Dîmenek ji Zanîngeha Dewletê ya Moskowê ku saziya perwerdehiyê ya herî bi prestîj a Rûsyayê]] Li Rûsyayê rêjeya xwendin û nivîsandina mezinan hema hema gerdûnî ye û perwerdehiya mecbûrî ji bo 11 salan heye ku bi taybetî ji bo zarokên ji 7 heta 17 û 18 saliyan perwerdehiya mecbûrî heye.<ref name=":10"/> Li gorî destûra bingehîn hemî welatî xwedî mafê perwerdehiya bê pere ne. Wezareta perwerdehiyê ya Rûsyayê berpirsiyarê perwerdehiya seretayî û navîn û her wiha perwerdehiya pîşeyî ye û di heman demê de Wezareta Perwerde û Zanistê ya Rûsyayê ku wezareteke perwerdehî ya din e, berpirsiyarê zanist û perwerdehiya bilind e.<ref name=":10">{{Jêder-malper |url=https://www.nuffic.nl/sites/default/files/2020-08/education-system-russia.pdf |sernav=Wayback Machine |malper=www.nuffic.nl |roja-gihiştinê=2026-02-21 |roja-arşîvê=2021-07-26 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20210726203317/https://www.nuffic.nl/sites/default/files/2020-08/education-system-russia.pdf |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Desthilatdarên herêmî perwerdehiya li herêman di çarçoveya qanûnên federal ên heyî de di nav deverên berpirsiyariya xwe de birêve dibin. Ji sala 2021an vir ve zêdetirî ji %41ê nifûsa Rûsyayê xwediyê bawernameya lîsansê an jî wekhevê lîsansa bilind e ku di nav rêjeyên herî bilind ên mezûnên asta bilind ê li cîhanê ye.<ref name=":12">{{Jêder-malper |url=https://data.worldbank.org/ |sernav=World Bank Open Data |malper=World Bank Open Data |roja-gihiştinê=2026-02-21 }}</ref> Sîstema perwerdehiya pêşdibistanê ya Rûsyayê pir pêşketî û bijarte ye ku nêzîkî çar ji pênc zarokên di navbera 3 û 6 salî de diçin dibistanên pêşdibistanên zarokan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000149142_eng |sernav="Early childhood care and education in the Russian Federation" |malper=unesdoc.unesco.org |roja-gihiştinê=2026-02-21 }}</ref> Dibistana seretayî ji 6 heta 7 salî ji bo yazdeh salan mecbûrî ye û rê li ber wergirtina sertîfîkayek perwerdehiya giştî ya bingehîn vedike.<ref name=":10" /> Ji bo sertifîkaya asta navîn du an sê salên din ên dibistanê hewce ne û nêzîkî ji sedî 70-80 ji rûsan perwerdehiya xwe piştî vê astê jî berdewam dikin.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Russia - Housing, Urbanization, Architecture {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Russia/Housing |roja-gihiştinê=2026-02-21 |xebat=Encyclopedia Britannica |ziman=en }}</ref> Qebûlkirina peymangehek xwendina bilind bijartî û pir bi reqabet e ku qursên pileya yekem bi gelemperî pênc salan berdewam dikin.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Prakhov |pêşnav=Ilya |paşnav2=Yudkevich |pêşnav2=Maria |tarîx=2019-03-01 |sernav=University admission in Russia: Do the wealthier benefit from standardized exams? |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0738059316303881 |kovar=International Journal of Educational Development |cild=65 |rr=98–105 |doi=10.1016/j.ijedudev.2017.08.007 |issn=0738-0593 }}</ref> Zanîngehên herî kevin û mezin ên Rûsyayê Zanîngeha Dewletê ya Moskowê û Zanîngeha Dewletê ya Saint Petersburgê in.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=A History of the University in Europe |paşnav=Ridder-Symoens |pêşnav=Hilde de |weşanger=Cambridge University Press |tarîx=1992 |isbn=978-0-521-54114-5 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=ZHMjzvAxHF0C |paşnav2=Rüegg |pêşnav2=Walter }}</ref> Li seranserê welat deh zanîngehên federal hene. === Tenduristî === [[Wêne:Metallurg Sochi.jpg|thumb|Dîmenek ji Metallurgê li Somayê ku sanatoryomeke ku ji serdema Sovyetê maye]] Rûsya bi rêya sîgortaya bijîşkî ya mecbûrî (OMS) ku ji aliyê fona sîgortaya bijîşkî ya mecbûrî ya Federal (FFOMS) ve ku di sala 1993an de hatiye damezrandin, ji bo hemî welatiyên Rûsyayê lênihêrîna tenduristiyê ya gerdûnî û belaş mîsoger dike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.unrisd.org/ |sernav="Constraints on Universal Health Care in the Russian Federation" |malper=UNRISD |roja-gihiştinê=2026-02-21 }}</ref> Wezareta tenduristiyê ya Federasyona Rûsyayê çavdêriya lênihêrîna tenduristiyê ya neteweyî dike. Sîstema lênihêrîna tenduristiyê ya welat ji salên 1990an vir ve nenavendî bûye û saziyên federal xwedî beşên lênihêrîna tenduristiyê yên herêmî ne û ji sîstema Sovyetê ya navendî û hiyerarşîk veguheriye. Lênihêrîna tenduristiyê ya taybet jî pêşketiye ku ji fona lênêrîna tenduristiyê ya giştî hatiye afirandin.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Tompson |pêşnav=William |tarîx=2007-01-14 |sernav=Healthcare Reform in Russia: Problems and Prospects |url=https://www.oecd.org/en/publications/healthcare-reform-in-russia_327014317703.html |kovar=OECD Economics Department Working Papers |ziman=en |cild=2007 |hejmar=66 |doi=10.1787/327014317703 }}</ref> Rûsyayê di sala 2021ê de ji %7,39ê GDPya xwe ji bo tenduristiyê xerc kiriye.<ref name=":12"/> Mesrefên tenduristiyê bi awayekî berbiçav ji welatên pêşketî yên din kêmtir in.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Reshetnikov |pêşnav=Vladimir |paşnav2=Arsentyev |pêşnav2=Evgeny |paşnav3=Boljevic |pêşnav3=Sergey |paşnav4=Timofeyev |pêşnav4=Yuriy |paşnav5=Jakovljević |pêşnav5=Mihajlo |tarîx=2019-05-24 |sernav=Analysis of the Financing of Russian Health Care over the Past 100 Years |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6571548/ |kovar=International Journal of Environmental Research and Public Health |cild=16 |hejmar=10 |rr=1848 |doi=10.3390/ijerph16101848 |issn=1660-4601 |pmc=6571548 |pmid=31137705 }}</ref> Ji sala 2023an vir ve temenê jiyanê ya giştî li Rûsyayê ji dema jidayîk bûnê ve 73 sal e ku ev ji sala 2005an vir ve bi qasî 8 salan zêdetir bûye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://data.who.int/countries/643 |sernav=Russian Federation |malper=datadot |roja-gihiştinê=2026-02-21 |ziman=en }}</ref> Li Rûsyayê, cudahiya zayendî di temenê jiyanê de yek ji wan welatên herî zêde ye ku ji bo jinan 78 û ji bo mêran 68 sal e ku ev cudahî bi navînî 10 sal e.<ref name="Zasimova2023">{{Jêder-kovar |paşnav=Zasimova |pêşnav=L. |paşnav2=Sheluntcova |pêşnav2=M. |paşnav3=Kolosnitsyna |pêşnav3=M. |paşnav4=Kossova |pêşnav4=T. |paşnav5=Makshanchikov |pêşnav5=K. |paşnav6=Biryukova |pêşnav6=A. |tarîx=2023-12-01 |sernav=Unhealthy lifestyles and regional differences in life expectancy in Russia |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0033350623003657 |kovar=Public Health |cild=225 |rr=66–71 |doi=10.1016/j.puhe.2023.09.028 |issn=0033-3506 }}</ref> Welat xwedî yek ji rêjeyên nehevsengiyeke di navbera jin û mêran de ye ku serê her jinekê 0,859 mêr dikevin ku ev yek ji ber rêjeya mirina mêran a zêde derketiye holê.<ref name="Zasimova2023"/> Rêjeya mirina dergûşan li Rûsyayê pir kêm e ku ev rêje ji 1000 zayînê zindî 4 mirinên zarokan e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://data.worldbank.org/indicator/SP.DYN.IMRT.IN?Locations=RU&locations=RU |sernav=World Bank Open Data |malper=World Bank Open Data |roja-gihiştinê=2026-02-21 }}</ref> Nexweşiyên dil û temaran ji nîvê zêdetir mirinên salane li Rûsyayê pêk tînin ku yek ji rêjeyên herî bilind ên cîhanê ye.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Lakunchykova |pêşnav=Olena |paşnav2=Averina |pêşnav2=Maria |paşnav3=Wilsgaard |pêşnav3=Tom |paşnav4=Watkins |pêşnav4=Hugh |paşnav5=Malyutina |pêşnav5=Sofia |paşnav6=Ragino |pêşnav6=Yulia |paşnav7=Keogh |pêşnav7=Ruth H. |paşnav8=Kudryavtsev |pêşnav8=Alexander V. |paşnav9=Govorun |pêşnav9=Vadim |paşnav10=Cook |pêşnav10=Sarah |paşnav11=Schirmer |pêşnav11=Henrik |paşnav12=Eggen |pêşnav12=Anne Elise |paşnav13=Hopstock |pêşnav13=Laila Arnesdatter |paşnav14=Leon |pêşnav14=David A. |tarîx=2020-09-01 |sernav=Why does Russia have such high cardiovascular mortality rates? Comparisons of blood-based biomarkers with Norway implicate non-ischaemic cardiac damage |url=https://jech.bmj.com/content/74/9/698 |kovar=J Epidemiol Community Health |ziman=en |cild=74 |hejmar=9 |rr=698–704 |doi=10.1136/jech-2020-213885 |issn=0143-005X |pmc=7577103 |pmid=32414935 }}</ref> Rêjeya vexwarina alkolê di dîrokê de wekê pirsgirêka herî mezin a tenduristiyê hatiye dîtin lê ji sala 2008an vir ve ji ber tevdbîrên hikûmetê yên sinordar kêmbûnek berbiçav ê vexarina alkolê çêbûye.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Radaev |pêşnav=Vadim |paşnav2=Roshchina |pêşnav2=Yana |tarîx=2025 |sernav=Declines in alcohol consumption in Russia, 2008–2020, are accompanied by decreases in alcohol harm |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/acer.70130 |kovar=Alcohol, Clinical and Experimental Research |ziman=en |cild=49 |hejmar=9 |rr=2003–2012 |doi=10.1111/acer.70130 |issn=2993-7175 }}</ref> Qelewbûn pirsgirêkek tenduristiyê ya berbelav e ku piraniya mezinan li kêleka cixarekêşanê zêde giran an qelew in ku rêjeya kişandina titûnê ya Rûsyayê di nav rêjeyên herî bilind ên cîhanê de ye.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Shkolnikov |pêşnav=Vladimir M. |paşnav2=Churilova |pêşnav2=Elena |paşnav3=Jdanov |pêşnav3=Dmitry A. |paşnav4=Shalnova |pêşnav4=Svetlana A. |paşnav5=Nilssen |pêşnav5=Odd |paşnav6=Kudryavtsev |pêşnav6=Alexander |paşnav7=Cook |pêşnav7=Sarah |paşnav8=Malyutina |pêşnav8=Sofia |paşnav9=McKee |pêşnav9=Martin |paşnav10=Leon |pêşnav10=David A. |tarîx=2020-03-23 |sernav=Time trends in smoking in Russia in the light of recent tobacco control measures: synthesis of evidence from multiple sources |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7092419/ |kovar=BMC public health |cild=20 |hejmar=1 |rr=378 |doi=10.1186/s12889-020-08464-4 |issn=1471-2458 |pmc=7092419 |pmid=32293365 }}</ref> Rêjeya xwekuştinê ya bilind a li welat jî wekê pirsgirêkek civakî ya girîng dimîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.euro.who.int/en/health-topics/noncommunicable-diseases/mental-health/news/news/2020/9/preventing-suicide-russian-federation-adapts-who-self-harm-monitoring-tool |sernav=Preventing suicide: Russian Federation adapts WHO self-harm monitoring tool |malper=www.euro.who.int |tarîx=2020-09-10 |roja-gihiştinê=2026-02-21 |ziman=en }}</ref> == Çand == Çanda rûsî tevlîheviyek dirêj e ku hêdî hêdî û tevlihev a hêmanên cihêreng nîşan dide ku bi sedsalan ji pêşketin, berfirehbûn û têkiliya bi gelên cûda, tevgerên hunerî û bi çandan re hevdem bû. Rûsyayê bandorek mezin li ser muzîka klasîk, balet, şano, bîrkarî, werzîş, wênesazî û sînemayê kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://oasis.library.unlv.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1021&context=russian_culture |sernav="The Russian Cinematic Culture" |malper=oasis.library.unlv.edu |roja-gihiştinê=2026-02-21 }}</ref> Nivîskar û fîlozofên rûsî di pêşketina wêje û ramana ewropî de roleke girîng lîstine. Rûsyayê di zanist, teknolojî û keşifkirina fezayê de jî beşdariyên pêşengî kirine.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Hachten |pêşnav=Elizabeth A. |tarîx=2002 |sernav=In Service to Science and Society: Scientists and the Public in Late-Nineteenth-Century Russia |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/10.1086/649363 |kovar=Osiris |cild=17 |hejmar=1 |rr=171–209 |doi=10.1086/649363 |issn=0369-7827 }}</ref><ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Ipatieff |pêşnav=V. N. |tarîx=1943 |sernav=Modern Science in Russia |url=https://www.jstor.org/stable/125254 |kovar=The Russian Review |cild=2 |hejmar=2 |rr=68–80 |doi=10.2307/125254 |issn=0036-0341 }}</ref> Rûsya xwediyê 32 Cihên Mîrateya Cîhanî ya UNESCOyê ye ku 21 ji wan çandî ne û 31 jî di lîsteya demkî de ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/ru |sernav=Russian Federation - UNESCO World Heritage Convention |malper=UNESCO World Heritage Centre |roja-gihiştinê=2026-02-21 |ziman=en |paşnav=Centre |pêşnav=UNESCO World Heritage }}</ref> Diyasporaya mezin a cîhanî ya sûsî jî roleke mezin di belavkirina çanda rûsî ya li çaraliyê cîhanê de lîstiye. Sembola neteweyî ya Rûsyayê, bazê du serî ye ku dîroka sembolê vedigere serdema tsardomê û di nîşan welat û di nîşana xanedaniyan de cih digire. Hirça rûsî wekê sembola û dayika rûsî jî gelek caran wekê kesayetiyên neteweyî yên welat hatine binavkirin.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Platoff |pêşnav=Anne M. |paşnav2=North American Vexillological Association / Association nord-américaine de vexillologie |tarîx=2012 |sernav=The “Forward Russia” Flag: Examining the Changing Use of the Bear as a Symbol of Russia: |url=http://www.pdcnet.org/oom/service?url_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=&rft.imuse_id=raven_2012_0019_0099_0126&svc_id=info:www.pdcnet.org/collection |kovar=Raven: A Journal of Vexillology |cild=19 |rr=99–126 |doi=10.5840/raven2012197 |issn=1071-0043 }}</ref><ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Riabov |pêşnav=Oleg |tarîx=2020 |sernav=The Symbol of the Motherland in the Legitimation and Delegitimation of Power in Contemporary Russia |url=https://www.cambridge.org/core/journals/nationalities-papers/article/abs/symbol-of-the-motherland-in-the-legitimation-and-delegitimation-of-power-in-contemporary-russia/51515F4BF7F6CF8DF86E94CCB57482A0 |kovar=Nationalities Papers |ziman=en |cild=48 |hejmar=4 |rr=752–767 |doi=10.1017/nps.2019.14 |issn=0090-5992 }}</ref> Bûkên matryoshka îkoneke çandî ya Rûsyayê ye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Mother Russia: the feminine myth in Russian culture |weşanger=Indiana University Press |tarîx=1993 |isbn=978-0-253-20842-2 |çap=1 |cih=Bloomington |paşnavê-edîtor=Hubbs |pêşnavê-edîtor=Joanna }}</ref> == Nîşe == {{Notelist}} == Çavkanî == {{çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Russia}} {{Dewletên Ewropayê}} {{Dewletên Asyayê}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Avabûnên 1991ê li Asyayê]] [[Kategorî:Avabûnên 1991ê li Ewropayê]] [[Kategorî:Dewletên endamê Neteweyên Yekbûyî]] [[Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1991ê de hatine avakirin]] [[Kategorî:Endamên berê yên Konseya Ewropayê]] [[Kategorî:Endamên G20ê]] [[Kategorî:Rûsya| ]] p7d5cw782qjaghcgywja3x12n58patp 0 6430 2028946 2006287 2026-05-20T12:10:10Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028946 wikitext text/x-wiki {{Wergera xirab|tarîx=nîsan 2024}} {{Agahîdank welat2/wîkîdane}} '''Romanya'''<ref>{{Jêder-kitêb|sernav=[[Roja Nû (kovar)|Roja Nû, 1943-1946]]|paşnav=Bedirxan|pêşnav=Kamiran Alî |weşanger=Uppsala: Jîna Nû|sal=1986 |rûpel=14:2}}</ref>{{Efn|Wekî '''Rumanya'''<ref>{{Jêder-kitêb|sernav=[[Roja Nû (kovar)|Roja Nû, 1943-1946]]|paşnav=Bedirxan|pêşnav=Kamiran Alî |weşanger=Uppsala: Jîna Nû|sal=1986 |rûpel=30:1}}</ref> jî tê nasîn}} (bi [[Zimanê rûmenî|rûmenî]]: ''România'' {{IPA-ro|romɨˈni.a}}), [[welat]]ekî li [[başûr]]-[[rojhilat]]ê [[Ewropa]] ye. Erdê wê 238.397 [[km²]] e. Li wir nêzîkî 19.064.409 ([[2024]]) kes hene.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=nîsan 2024}} Paytextê welêt [[Bûkareşt]] e. Romanya li başûr bi Bulgaristan, li bakur Ûkrayna, li rojava Mecaristan, li başûrrojavayê Serbistan, li rojhilat bi Moldova, li başûr rojhilat jî bi Derya Reş re hevsînor e. Avhewaya wê ya bi piranî nerm-parzemînî ye û rûbera wê 238.397 km2, bi nifûsa wê dora 19 milyon e. Romanya diwanzdehemîn welatê herî mezin ê Ewropayê û şeşemîn welatê herî biqelebalix ê Yekîtiya Ewropayê ye. Bajarên herî mezin piştî paytextê [[Iași]], [[Cluj-Napoca]], [[Timișoara]], [[Constanța]], [[Craiova]], [[Sibiu]], [[Brașov]] û [[Galați]] ne. Danûb, çemê duyem ê herî dirêj ê Ewropayê, li [[Daristana Reş]] a Almanyayê bilind dibe û ber bi başûrrojhilat ve 2.857 km diherike, berî ku di Deltaya Danûbê ya Romanya de vala bibe. [[Çiyayên Karpatê]] ku Romanyayê ji bakur ber bi başûrrojavayê ve derbas dikin, lûtkeya [[Moldoveanu]], li bilindahiya 2.544 m dihewîne.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.aboutromania.com/geography.html |sernav=Romania Geography |weşanger=aboutromania.com |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20150328120717/http://www.aboutromania.com/geography.html |tarîxa-arşîvê=28 adar 2015 |rewşa-urlyê=zindî |tarîxa-gihiştinê=4 nîsan 2015 }}</ref> Niştecihbûna li cihê ku niha Romanya ye di [[paleolîtîka jêrîn]] de dest pê kir, bi tomarên nivîskî yên ku padîşahiya [[Dakya]]yê, fetha wê û dûv re latînîbûna wê ji hêla Împeratoriya Romayê ve piştrast dibe. Dewleta Romanya ya nûjen di sala 1859an de bi riya yekitiyek kesane ya Mîrekiyên Danûbî yên Moldavia û Wallachia hate damezrandin. Dewleta nû, bi navê fermî Romanya ji sala 1866 de, di sala 1877 de serxwebûna xwe ji Împeratoriya Osmanî bi dest xist. Di Şerê Cîhanî yê Yekem de, piştî ragihandina bêalîbûna xwe di 1914 de, Romanya bi Hêzên Hevalbend re ji sala 1916an de şer kir. Piştî şer, Bukovina, Besarabia, Transîlvanya û beşek ji Banat, Crișana û Maramureș bûne beşek ji Padîşahiya Romanyayê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://europecentenary.eu/romania-during-the-period-of-neutrality/ |sernav=Romania during the period of neutrality |paşnav=Stoleru |pêşnav=Ciprian |tarîx=13 îlon 2018 |malper=Europe Centenary |ziman=en-US |tarîxa-gihiştinê=4 adar 2020 }}</ref> Di Hezîran-Tebaxa 1940an de, di encama [[Pakta Molotov-Ribbentrop]] û Xelata Duyem a Viyanayê de, Romanya neçar ma ku Besarabya û Bukovina Bakur bide Yekîtiya Sovyetê û Transîlvanyaya Bakur jî bide Mecaristanê. Di Mijdara 1940an de, Romanya Peymana Sê alî îmze kir û, di encamê de, di Hezîrana 1941an de li ser milê Axis ket şerê Cîhanî yê Duyem, heya Tebaxa 1944an li dijî Yekîtiya Sovyetê şer kir, dema ku ew tevlî Hevalbendan bû û Bakurê Transîlvanyayê vegerand. Piştî şer û dagirkirina Artêşa Sor, Romanya bû komara sosyalîst û endamê Pakta Varşovayê. Piştî Şoreşa 1989an, Romanya dest bi veguherînek ber bi demokrasî û aboriya bazarê kir. Romanya welatek pêşkeftî ye ku xwedan aborîyek bilind e, <ref>{{Jêder-malper |url=https://blogs.worldbank.org/opendata/new-world-bank-country-classifications-income-level-2022-2023 |sernav=New World Bank country classifications by income level: 2022-2023 |malper=blogs.worldbank.org |ziman=en |tarîxa-gihiştinê=2022-07-02 }}</ref> di Indeksa Pêşkeftina Mirovî de di rêza 53yemîn de ye. Ji hêla GDP-ya navî ve xwediyê 47emîn aboriya herî mezin a cîhanê ye. Romanya di destpêka salên 2000an de mezinbûna aborî ya bilez dît; aboriya wê niha bi giranî li ser xizmetguzariyan e. Ew bi navgîniya pargîdaniyên mîna Automobile Dacia û OMV Petrom hilberîner û hinardekarek netîce ya makîneyan û enerjiya elektrîkê ye. Romanya ji sala 1955an û vir ve endamê Neteweyên Yekbûyî ye, ji sala 2004an ve endamê NATOyê ye û ji sala 2007an ve endamê Yekîtiya Ewropî (YE) ye. Piraniya nifûsa Romanyayê ji etnîkî Romanî ne û ji aliyê olî ve xwe wek Xirîstiyanên Ortodoks ên Rojhilatî didin nasîn, bi zimanê romanî diaxivin. Dêra Ortodoks a Romanî dêra herî mezin (û kevneşopî) ya welêt e. == Cografî == Romanya digê [[Deryaya Reş]]. Dewletên ku digên Romanya ev in: navê paytexta Romanya Bûkareşt e. * [[Bulgaristan]] * [[Serbistan]] * [[Mecaristan]] * [[Xirwatistan]] * [[Moldova]] == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Romania}} == Çavkanî == === Not === {{Notelist}} === Jêder === {{Çavkanî}} {{YE}} {{Dewletên Ewropayê}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Avabûnên 1859an li Ewropayê]] [[Kategorî:Dewletên endamê NATOyê]] [[Kategorî:Dewletên endamê Neteweyên Yekbûyî]] [[Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1859an de hatine avakirin]] [[Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1881ê de hatine avakirin]] [[Kategorî:Endamên Konseya Ewropayê]] [[Kategorî:Endamên Yekîtiya ji bo Behra Spî]] [[Kategorî:Romanya| ]] j7qjrh9zyaav9exxd6iqjcyp8mtldyw 0 6449 2029977 2028741 2026-05-20T21:10:43Z PanJey 53319 Actual information 2029977 wikitext text/x-wiki {{Bêçavkanî|tarîx=adar 2024}} {{Agahîdank welat2/wîkîdane }} '''Qazaxistan''' (bi [[qazaxî]]: Қазақстан ''Qazaqstan'') an jî '''Komara Qazaxistanê''' (bi qazaxî: Қазақстан Республикасы ''Qazaqstan Respublïkası'') welateke li [[Ewropa]]yî-[[Asya]]yî navîn e. Serbajarê Qazaxistanê [[Nur-Sultan|Astana]] (berê Nur-Sultan) ye. == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Kazakhstan}} {{Dewletên Asyayê}} {{Dewletên Ewropayê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 1991ê li Asyayê]] [[Kategorî:Avabûnên 1991ê li Ewropayê]] [[Kategorî:Dewletên endamê Neteweyên Yekbûyî]] [[Kategorî:Dewletên komarî]] [[Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1991ê de hatine avakirin]] [[Kategorî:Endamên Rêxistina Kooperasyona Îslamî]] [[Kategorî:Qazaxistan| ]] [[Kategorî:Welatên di nav bejayiyê de]] l3n75pl5r9szcf903nmth0wkpenzq37 0 7340 2029106 2015997 2026-05-20T14:01:32Z Avestaboy 34898 Rastnivîs 2029106 wikitext text/x-wiki {{Ev gotar|di derbarê '''Keyaniya Yekbûyî''' de ye. Ji bo wateyên din ji kerema xwe li [[Brîtanya Mezin]] binêrin.}} {{Agahîdank welat2 | wêneyê ala = Flag of the United Kingdom (3-5).svg | meclîsa jêrîn = [[House of Commons]] | awayê rêveberiyê = {{Unbulleted list|[[Keyaniya makezagonî]]|[[Demokrasiya parlamenê]]}} | navê rêber1 = [[Charles III]] | sernav rêber1 = [[Key]] | navê rêber2 = [[Keir Starmer]] | sernav rêber2 = [[Serokwezîr]] | pêşvebirî = Parliament | meclîsa jorîn = [[House of Lords]] | rûerd km2 = 242495 | koda înternetê = .uk, .gb | rûerd rêz = 78 | gelhe texmînkirin = 66.052.076 | gelhe texmînkirin sal = 2021 | gelhe giştî sal = 2011 | gelhe giştî = 63.182.178 | gelhe tîrbûn km2 = 270,7 | gelhe texmînkirin rêz = 22 | iso3166kod = GB | koda telefonê = +44 | konvansiyonel navê dirêj = Keyaniya Yekbûyî ya Brîtanya Mezin û Bakurê Îrlendayê | zimanên naskirin = [[Zimanê skotî|Skotî]], [[Zimanê skotî|skotiya Ulsterê]], [[Zimanê wêlsî|wêlsî]], [[Zimanê kornî|kornî]], [[Zimanê skotiya gaelî|skotiya gaelî]], [[Zimanê îrlendî|îrlendî]] | wêneyê mertal = Royal Coat of Arms of the United Kingdom.svg | wêneyê nexşe = Europe-UK (orthographic projection).svg | wêneyê nexşe2 = Europe-UK.svg | demonîm = Brîtanî<br/>({{ziman-en|Briton, British}}) | paytext = [[London]]<br/>{{Koord|51|30|N|0|7|W|type:country}} | bajarê mezin = [[London]]<br/>{{Koord|51|30|N|0|7|W|type:country}} | zimanên fermî = [[Zimanê inglîzî|Inglîzî]] | nav = ''United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland''<br/> | hatûçûn = çep | navê hevbeş = Brîtanya | sirûda netewî = ''God Save the King'' [[Wêne:United States Navy Band - God Save the Queen.ogg]] | dirav = [[Sterling]] | dirav kod = GBP | demjimêr = UTC | demjimêr DST = +1 seet | utc offset DST = +1 | av = 1,51 | ala hidûd = 1 | ala mezinî = 1 }} '''Keyaniya Yekbûyî ya Brîtanyaya Mezin û Bakurê Îrlendayê''', '''Keyaniya Yekbûyî''' ('''KY''') yan jî '''Brîtanya''' ([[Zimanê inglîzî|bi îngilîzî]]: Britain), welatekî li bakurê rojavaya [[Ewropa]]yê ye ku bi awayê [[keyaniya makezagonî]] û demokrasiya parlamenî tê birêvebirin ku ji [[Înglistan]], [[Wêls]], [[Skotlenda]] û ji [[Îrlendaya Bakur]] pêk tê.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.number10.gov.uk/Page823 |sernav=Brîtanya |malper=webarchive.nationalarchives.gov.uk |tarîxa-gihiştinê=2022-07-25 |roja-arşîvê=2008-09-09 |urlya-arşîvê=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20080909013512/http://www.number10.gov.uk/Page823 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Keyaniya Yekbûyî, girava [[Brîtanyaya Mezin]], beşa bakurê rojhilatê girava Îrlendayê û gelek giravên piçûktir ku di nav [[Giravên Brîtanî]] de ne, vedigire.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lexico.com/definition/Great_Britain |sernav=GREAT BRITAIN {{!}} Meaning & Definition for UK English {{!}} Lexico.com |malper=Lexico Dictionaries {{!}} English |ziman=en |tarîxa-gihiştinê=2022-07-25 |tarîxa-arşîvê=2022-07-25 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20220725061528/https://www.lexico.com/definition/Great_Britain |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> [[Îrlendaya Bakur]] bi [[Komara Îrlendayê]] re sinorê bejahî parvedike. Ji aliyê din ve Keyaniya Yekbûyî ji aliyê [[Okyanûsa Atlantîk]], [[Deryaya Bakur]], [[Qenala Îngilîzan]], [[Deryaya Keltî]] û ji aliyê [[Deryaya Îrlendî]] ve dorpêçkirî ye. Rûerda giştî ya Keyaniya Yekbûyî 242.495 kîlometre çargoşe ye û bi pêşbînî ya sala 2020an nifûsa Keyaniya Yekbûyî 67 milyon kes e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/ |sernav=Population estimates - Office for National Statistics |malper=www.ons.gov.uk |tarîxa-gihiştinê=2022-07-25 }}</ref> Keyaniya Yekbûyî di nav çend sed salan de bi destxistina rêzek welatan ku li yekitiyê hatiye zêdekirin, derketiye holê. Peymana Yekîtiyê di navbera [[Keyaniya Înglistanê]] (ku Wêls jî di nav de bû) û [[Keyaniya Skotlendayê]] di sala 1707an de di encama yekbûna wan de dibe Keyaniya Brîtanya Mezin. Piraniya [[Îrlenda]]yê di sala 1922an de ji Keyaniya Yekbûyî veqetiya ku Keyaniya Yekbûyî ya Brîtaniya Mezin û [[Îrlendaya Bakur]] a heyî ku di sala 1927an de bi fermî navê keyaniya mezin hatibû pejirandin. Yekitî di sala 1801ê de bi [[Keyaniya Îrlendayê]] re Keyaniya Yekbûyî ya Brîtanya Mezin û Îrlendayê ava kiribû ku piraniya Îrlendayê di sala 1922an de ji Keyaniya Yekbûyî veqetiyaye. Girava Man, Guernsey û Jersey ne beşek ji Keyaniya Yekbûyî ne ku girêdayî Crown in lê hikûmeta brîtanî ji bo parastin û nûnertiya giravan a navneteweyî berpirsiyar e.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/LivingintheUK/DG_10012517 |sernav=UK Government Web Archive |malper=webarchive.nationalarchives.gov.uk |tarîxa-gihiştinê=2023-08-20 |roja-arşîvê=2012-10-15 |urlya-arşîvê=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20121015000000/http://www.direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/LivingintheUK/DG_10012517 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Keyaniya Yekbûyî bûye yekem welatê pîşesazî û di piraniya sedsalên 19an û destpêka 20an de, nemaze di dema "Pax Britannica" de di navbera salên 1815 û 1914an de, hêza herî pêşîn a cîhanê bû.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Hoffmann |pêşnav=Stanley |paşnav2=Ferguson |pêşnav2=Niall |tarîx=2003 |sernav=Empire: The Rise and Demise of the British World Order and Its Lessons for Global Power |url=http://dx.doi.org/10.2307/20033715 |kovar=Foreign Affairs |cild=82 |hejmar=5 |rr=178 |doi=10.2307/20033715 |issn=0015-7120 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.britannica.com/topic/20th-century-international-relations-2085155 |sernav=20th-century international relations {{!}} History & Facts {{!}} Britannica |tarîx=2023-08-18 |malper=www.britannica.com |ziman=en |tarîxa-gihiştinê=2023-08-20 }}</ref> [[Împeratoriya Brîtanî]], di salên 1920an de di serdema bilindbûna xwe de, nêzîkî çaryeka erd û nifûsa cîhanê werdigirt ku di dîrokê de împeratoriya herî mezin bû ku bi tevlêbûna Şerê Cîhanê yê Yekem û Şerê Cîhanê yê Duyem de, qeyrana kombûyî û windakirina prestîjê dibe sedema hilweşandina piraniya koloniyên brîtanî û dawiya ya Împeratoriya Brîtanyayê.<ref>{{Jêder-kitêb |url=https://books.google.com/books?id=CpSvK3An3hwC |sernav=The Twentieth Century |paşnav=Louis |pêşnav=William Roger |paşnav2=Brown |pêşnav2=Judith Margaret |paşnav3=Low |pêşnav3=Alaine M. |tarîx=2001 |weşanger=Oxford University Press |isbn=978-0-19-924679-3 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |url=https://books.google.com/books?id=NQnpQNKeKKAC |sernav=The Ends of British Imperialism: The Scramble for Empire, Suez and Decolonisation |paşnav=Louis |pêşnav=Roger |tarîx=2006 |weşanger=Bloomsbury Academic |isbn=978-1-84511-347-6 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |url=https://books.google.com/books?id=ennqNS1EOuMC |sernav=The Dynamics of Global Dominance: European Overseas Empires, 1415-1980 |paşnav=Abernethy |pêşnav=David B. |tarîx=2000-01-01 |weşanger=Yale University Press |isbn=978-0-300-09314-8 |ziman=en }}</ref> Beşek ji cîhana bingehîn a anglofonîk, bandora brîtanî dikare di ziman, çand, pergalên qanûnî û siyasî yên gelek koloniyên yên berê de were dîtin. Rêveberiya Keyaniya Yekbûyî monarşiyek destûrî û demokrasiya parlemanî ye.<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2023-08-15 |sernav=United Kingdom |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-kingdom/ |kovar=The World Factbook |ziman=en |weşanger=Central Intelligence Agency |roja-gihiştinê=2021-03-13 |roja-arşîvê=2021-01-09 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20210109221834/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-kingdom/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Paytext û bajarê herî mezin ê Keyaniya Yekbûyî (herweha paytexta Îngilîstanê) [[London]] e ku bi [[New York City]] re yek ji du navendên darayî yên sereke yên cîhanê ye. Bajarên [[Edinburgh]], [[Kardîf]] û [[Belfast]] bi rêzê re paytextên neteweyî yên [[Skotlenda]], [[Wêls]] û [[Îrlendaya Bakur]] in. Bajarên din ên mezinê Keyaniya Yekbûyî [[Birmingham]], [[Manchester]], [[Glasgow]] û [[Leeds]] in.<ref>{{Jêder-malper |url=https://worldpopulationreview.com/countries/cities/united-kingdom |sernav=Population of Cities in United Kingdom 2023 |malper=worldpopulationreview.com |tarîxa-gihiştinê=2023-08-20 }}</ref> Keyaniya Yekbûyî ji sê qadên karbidestên qanûnî yên cuda pêk tê: [[Înglistan]] û Wêls, Skotlenda û [[Îrlendaya Bakur]]. Ev ji ber vê yekê ye ku van deveran pergalên xwe yên qanûnî yên heyî piştî tevlêbûna Keyaniya Yekbûyî jî diparêzin.<ref>{{Jêder-kitêb |url=https://books.google.com/books?id=XW_EtwEACAAJ |sernav=The Scottish Legal System |paşnav=Dewart |pêşnav=Megan |tarîx=2019-02-14 |weşanger=Bloomsbury Academic |isbn=978-1-5265-0633-7 |ziman=en }}</ref> Ji sala 1998an vir ve, Skotlenda, Wêls û Îrelandaya Bakur hikûmet û meclîsên wan ên veqetandî hene ku her yek xwedî hêzeke cihêreng in.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.gov.uk/guidance/devolution-of-powers-to-scotland-wales-and-northern-ireland |sernav=Devolution of powers to Scotland, Wales and Northern Ireland |tarîx=2019-05-08 |malper=GOV.UK |ziman=en |tarîxa-gihiştinê=2023-08-20 }}</ref> Keyaniya Yekbûyî ji hêla Dahata Hilberîna Navxweyî ve xwediyê şeşemîn aboriya herî mezin a cîhanê ye û ji hêla hêza kirînê ve ya dehem a herî mezin a cîhanê ye. Keyaniya Yekbûyî di warê lêçûnên leşkerî de li seranserê cîhanê di rêza çarem de ye.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Marksteiner |pêşnav=Alexandra |paşnav2=Liang |pêşnav2=Xiao |paşnav3=Silva |pêşnav3=Diego Lopes da |paşnav4=Tian |pêşnav4=Nan |paşnav5=Béraud-Sudreau |pêşnav5=Lucie |tarîx=2022 |sernav=Trends in World Military Expenditure, 2021 |url=https://www.sipri.org/publications/2022/sipri-fact-sheets/trends-world-military-expenditure-2021 |kovar=sipri.org |ziman=en }}</ref> Înglistan ji civîna xwe ya yekem a sala 1946an vir ve endamê daîmî ya [[Konseya Ewlekariyê ya Neteweyên Yekbûyî]] ye. Keyanî endamê [[Hevbendiya Miletan]], [[Konseya Ewropayê]], [[G7]], [[OECD]], [[NATO]], [[Five Eyes]], [[AUKUS]] û [[CPTPP]] ye. == Termînolojî == Qanûnên Yekîtîyê ya sala 1707an diyar kiriye ku keyaniya Înglistanê û keyaniya Skotlendayê "bi navê [[Brîtanya Mezin|Brîtanyaya Mezin]] di nav keyaniyekê de bûn yek".<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.scotshistoryonline.co.uk/union.html |sernav=Treaty or Act of the Union, Scotland & England 1706 - UK History. |malper=www.scotshistoryonline.co.uk |roja-gihiştinê=2026-02-08 |paşnav=Webmaster, John Duncan, UK }}</ref> Her çend navê wê yê fermî ji sala 1707 heta 1800an tenê "Brîtanyaya Mezin" bû ku carinan peyva "Keyaniya Yekbûyî" ji bo keyaniya berê ya Brîtanyaya Mezin hatiye bikaranîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.historyworld.net/wrldhis/PlainTextHistories.asp?historyid=ab07 |sernav={{!}} Historyworld |malper=www.historyworld.net |roja-gihiştinê=2026-02-08 }}</ref> Qanûnên Yekîtîyê ya sala 1800an Keyaniya Yekbûyî ya Brîtanyaya Mezin û Îrlendayê ava kiriye. Piştî dabeşkirina Îrlendayê û serxwebûna dewleta azad a Îrlendayê di sala 1922an de ku Îrlendaya Bakur wekê tenê beşa girava Îrlendayê di nav Keyaniya Yekbûyî de hiştiye, nav di sala 1927an de wekê "Keyaniya Yekbûyî ya Brîtanyaya Mezin û Îrlendaya Bakur" hatiye guhertin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Irish Civil War: 1922 - 23 |paşnav=Cottrell |pêşnav=Peter |weşanger=Osprey |tarîx=2009 |isbn=978-1-84603-270-7 |çap=Nachdr. |cih=Oxford |series=Essential histories }}</ref> Her çend Keyaniya Yekbûyî welatekî serwer be jî, Înglistan, Skotlenda, Wêls û Îrlendaya Bakur bi gelemperî wekî welatek hatine binavkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.iso.org/iso/iso_3166-2_newsletter_ii-3_2011-12-13.pdf |sernav=Wayback Machine |malper=www.iso.org |roja-gihiştinê=2026-02-08 }}</ref> Malpera serokwezîrê Keyaniya Yekbûyî ji bo danasîna têgehan risteya "welatên di nav welatekî de" bi kar aniye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.number10.gov.uk/Page823 |sernav=UK Government Web Archive |malper=webarchive.nationalarchives.gov.uk |roja-gihiştinê=2026-02-08 |roja-arşîvê=2008-09-09 |urlya-arşîvê=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20080909013512/http://www.number10.gov.uk/Page823 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Hinek kurteyên statîstîkî, ji bo diwanzdeh herêmên NUTS 1, Skotlenda, Wêls û Îrlendaya Bakur wekê "herêmeke" bi nav dikin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.ons.gov.uk/ons/dcp171778_346117.xml |sernav=Wayback Machine |malper=www.ons.gov.uk |roja-gihiştinê=2026-02-08 |roja-arşîvê=2014-12-24 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20141224045523/http://www.ons.gov.uk/ons/dcp171778_346117.xml |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Îrlendaya Bakur wekê "parêzgeh" jî hatiye binavkirin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=A place apart |paşnav=Murphy |pêşnav=Dervla |weşanger=Penguin Books |tarîx=1987 |isbn=978-0-14-005030-1 |çap=Repr |cih=Harmondsworth u.a |series=Autobiography, travel }}</ref> Bi têkiliya bi Îrlendaya Bakur re, navê wesfî yê ku tê bikaranîn "dikare nakokî be û hilbijartina wê pir caran vebijarkên siyasî yên kesane eşkere dike".<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Interpreting Northern Ireland |paşnav=Whyte |pêşnav=John Henry |weşanger=Clarendon Press |tarîx=2003 |isbn=978-0-19-827380-6 |çap=Repr |cih=Oxford |paşnav2=Whyte |pêşnav2=John Henry |paşnav3=FitzGerald |pêşnav3=Garret }}</ref> Têgeha "Brîtanyaya Mezin" bi gelemperî ji bo girava Brîtanyaya Mezin an jî ji aliyê siyasî ve ji bo Îngilîstanê, Skotlenda û Wêlsê bi hev re tê bikar anîn.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2021-04-30 |sernav=Guardian style guide: P |url=https://www.theguardian.com/guardian-style-guide-p |roja-gihiştinê=2026-02-08 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Ev têgeh carinan wekî hevwateya fireh ji bo tevahiya Keyaniya Yekbûyî tê bikar anîn. Peyva Înglistan carinan bi xeletî ji bo Keyaniya Yekbûyî bi tevahî tê bikar anîn ku ev xeletiyeke bi giranî ji aliyê mirovên ji derveyî Keyaniya Yekbûyî ve tê kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.englishclub.com/vocabulary/cw-uk-england.php |sernav=England OR United Kingdom (UK)? {{!}} Learn English |malper=www.englishclub.com |roja-gihiştinê=2026-02-08 }}</ref> Peyva "Brîtanya" wekî hevwateya Brîtanyaya Mezin tê bikar anîn<ref>{{Jêder-malper |url=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/britain |sernav=Britain |malper=dictionary.cambridge.org |tarîx=2026-02-04 |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en }}</ref><ref name=":7">{{Jêder-malper |url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/britain |sernav=BRITAIN definition and meaning {{!}} Collins English Dictionary |malper=www.collinsdictionary.com |tarîx=2026-02-02 |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en }}</ref> lê carinan ji bo Keyaniya Yekbûyî jî tê bikar anîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://learnersdictionary.com/definition/Britain |sernav=Britain - Definition for English-Language Learners from Merriam-Webster's Learner's Dictionary |malper=learnersdictionary.com |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en-US }}</ref><ref name=":7"/> Bikaranîn tevlihev e ku rêbernameya şêwazê ya hikûmeta keyaniya yekbûyî peyva "UK" li cihê "Brîtanya" an "Brîtanî" tercîh dike (ji bilî dema ku behsa balyozxaneyan tê kirin), di heman demê de belgeyên din ên hikûmetê qebûl dikin ku her du peyv jî behsa Keyaniya Yekbûyî dikin<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.gov.uk/guidance/style-guide/a-to-z |sernav=Style guide - A to Z - Guidance - GOV.UK |malper=www.gov.uk |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en }}</ref> û li deverên din "hikûmeta brîtanî" bi kêmanî bi qasî "hikûmeta Keyaniya Yekbûyî" tê bikar anîn.<ref name=":8">{{Jêder-malper |url=https://www.gov.uk/government/publications/toponymic-guidelines |sernav=Toponymic guidelines for the United Kingdom |malper=GOV.UK |tarîx=2025-12-11 |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en }}</ref> Komîteya daîmî ya navên erdnîgariya a Keyaniya Yekbûyî di rêbernameyên xwe yên toponîmîk de "Keyaniya Yekbûyî", "UK" û "U.K." wekê termên jeopolîtîk ên kurtkirî ji bo Keyaniya Yekbûyî ya Brîtanyaya Mezin û Îrlenda Bakur nas dike; ew "Brîtanya" lîste nake lê destnîşan dike ku "tenê terma navdêrî ya taybetî 'Brîtanyaya Mezin' e ku bê guman Îrlendaya Bakur derdixe".<ref name=":8"/><ref>{{Jêder-malper |url=http://www.bbc.co.uk/academy/journalism/news-style-guide/article/art20130702112133551 |sernav=B |malper=www.bbc.co.uk |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en-GB }}</ref> Rengdêra "brîtanî" bi gelemperî ji bo mijarên têkildarî Keyaniya Yekbûyî tê bikar anîn û di qanûnê de ji bo nasnameya hemwelatîbûn û neteweya Keyaniya Yekbûyî tê bikar anîn.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Constitutional and Administrative Law |url=https://books.google.com/books?id=HT_GS2zgN5QC&pg=PA36 }}</ref> Xelkê Keyaniya Yekbûyî ji bo danasîna nasnameya xwe ya neteweyî çend termên cuda bi kar tînin û dikarin xwe wekê brîtanî, îngilîzî, skotlendî, welşî, îrlendiya bakurî an îrlendî bi nav bikin; an jî wekê xwedîyê tevlîheviyek ji nasnameyên neteweyî yên cuda.<ref name=":9">{{Jêder-malper |url=https://www.ark.ac.uk/nilt/2010/Community_Relations/NINATID.html |sernav=NI Life and Times Survey - 2010: NINATID |malper=www.ark.ac.uk |roja-gihiştinê=2026-02-08 }}</ref><ref name=":9"/> == Dîrok == === Beriya peymana yekîtiyê === [[Wêne:Stonehenge, Condado de Wiltshire, Inglaterra, 2014-08-12, DD 18.JPG|thumb|çep|Stonehengehê li Wiltshire ku xelekên ji keviran e, her yek bi qasî 4 mêtre bilind, 2 mêtre fireh û 25 ton giran e ku 2400–2200 ê {{bz}} de hatine çêkirin.]] Bicih bûna ji hêla mirovên anatomîkî yên nûjen ve ya ku bibe Keyaniya Yekbûyî pêl bi pêl bi qasî 30.000 sal berê dest pê kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/wales/south_west/7069001.stm |sernav=Ancient skeleton was 'even older' |tarîx=2007-10-30 |ziman=en-GB |tarîxa-gihiştinê=2022-07-25 }}</ref> Di dawiya serdema pêşdîrokê ya herêmê de, tê fikirîn ku nifûs bi gelemperî girêdayî çandek bi navê Insular Keltîk bû ku ji Brîtanî û Îrlenda Galî pêk dihat.<ref>{{Jêder-kitêb |url=http://archive.org/details/celticculturehis00koch_128 |sernav=Celtic culture : a historical encyclopedia |paşnav=Koch |pêşnav=John T. |tarîx=2006 |weşanger=Santa Barbara, Calif. : ABC-CLIO |kesên-din=Library Genesis |isbn=978-1-85109-440-0 }}</ref> Dagirkirina Romayê, ku di sala 43 {{pz}} de dest pê kir û serweriya 400-salî ya başûrê Brîtanyayê, bi êrişek ji hêla niştecîhên Almanî yên [[Anglo-Sakson]] ve hat peywirdarkirin, devera Brîttonî bi giranî bidest xist ku bibe Wales, Cornwall û heya qonaxên paşîn ên rûniştina [[Anglo-Sakson]], [[Hen Ogledd]] (bakurê Înglistanê û beşên başûrê Skotlendayê).<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2022-04-15 |sernav=Encyclopaedia of Wales |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Encyclopaedia_of_Wales&oldid=1082806438 |kovar=Wikipedia |ziman=en }}</ref> Piraniya herêma ku ji hêla [[Anglo-Sakson]]an ve hatiye bicîh kirin di sedsala 10an de wekî [[Înglistan|Keyaniya Înglistanê]] dibe yek.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/athelstan.shtml |sernav=BBC - History - Athelstan |malper=www.bbc.co.uk |ziman=en-GB |tarîxa-gihiştinê=2022-07-25 }}</ref> Di vê navberê de, di sedsala 9an de galîaxêv li bakur-rojavayê Brîtanyayê (bi girêdana bakurê rojhilatê Îrlendayê re û bi kevneşopî tê texmîn kirin ku di sedsala 5an de ji wir koç bûne) bi Picts re bûne yek ku [[Keyaniya Skotlendayê]] ava bikin.<ref>{{Jêder-kitêb |url=http://archive.org/details/cambridgehistori0000unse_a9n8 |sernav=The Cambridge historical encyclopedia of Great Britain and Ireland |tarîx=1985 |weşanger=Cambridge [Cambridgeshire] ; New York : Cambridge University Press |kesên-din=Internet Archive |isbn=978-0-521-25559-2 }}</ref> [[Wêne:Bayeux Tapestry WillelmDux.jpg|thumb|çep|The Bayeux Tapestry Şerê Hastings 1066 û bûyerên ku rê li ber wî dide nîşan dide.]] Di 1066an de, [[Norman]]an ji aliyê bakurê Fransayê ve dagir kir. Piştî dagirkirina Înglistanê, wan beşên mezin ên Wales zeft kirin, piraniya Îrlenda zeft kirin û hatin vexwendin ku li Skotlendayê bi cih bibin, li her welatekî feodalîzma li ser modela Fransaya Bakur û çanda [[Norman-Fransî]] anîn. Çîna serdest a [[Anglo-Norman]] gelek bandor li her çandên herêmî kir, lê di dawiyê de asîmîle bûne.<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2006-01-01 |paşnavê-edîtor=Chibnall |pêşnavê-edîtor=Marjorie |sernav=The Normans |url=http://dx.doi.org/10.1002/9780470693391 |doi=10.1002/9780470693391 |kovar=doi.org }}</ref> Keyên înglîz ên navîn ên paşerojê Wêlsê zeftkirin û bi hewildanên neserkevtî hewl dan ku Skotlendayê bixin nav axa xwe. Her çend di pevçûnek domdar a bi Înglistanê re be jî, serxwebûna xwe bi [[Daxuyaniya Arbroath]] a sala 1320an de destnîşan kirin ku [[Skotlenda]] piştî vê yekê jî serxwebûna xwe dewam dikin.<ref>{{Jêder-kitêb |url=https://www.worldcat.org/oclc/252552703 |sernav=Making Ireland British, 1580-1650 |paşnav=Canny |pêşnav=Nicholas P. |tarîx=2001 |weşanger=Oxford University Press |isbn=978-0-19-154201-5 |cih=Oxford |oclc=252552703 }}</ref> Keyên înglîz, bi mîrata herêmên girîng ên li [[Fransa]]yê û bi îddîakirina taca fransî ku di heman demê de bi giranî beşdarî pevçûnên li [[Fransa]]yê bûn, nemaze di [[Şerê Sed Salî]], dema ku keyên skotlendî di vê serdemê de bi fransiyan re di nav hevalbendiyekê de bûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.co.uk/history/british/middle_ages/hundred_years_war_01.shtml |sernav=BBC - History - British History in depth: The Hundred Years War |malper=www.bbc.co.uk |ziman=en-GB |tarîxa-gihiştinê=2023-08-22 }}</ref> Çîna serdest a Anglo-Norman gelek bandor li çandên herêmî kirin lê di dawiyê de bi wan re asîmîle dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.britannica.com/topic/Protestantism |sernav=Protestantism {{!}} Definition, Beliefs, History, & Facts {{!}} Britannica |tarîx=2023-08-08 |malper=www.britannica.com |ziman=en |tarîxa-gihiştinê=2023-08-22 }}</ref> Ji ber ku reformasyon û danasîna dêrên dewletên protestan li her welatekî derdikeve holê, Brîtaniya nûjen a destpêkê rastî nakokiya dînî tê. Reformasyona înglîzî ya guhertinên siyasî, destûrî, civakî û çandî di sedsala 16an de destpêdike. Piştre ji bo Înglistanê nasnameyeke neteweyî hate diyar kirin û hêdî hêdî bi kûrahî, baweriya dînê ya mirovan guhert û [[Dêra Înglistanê]] ava kir.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nationalarchives.gov.uk/education/resources/the-english-reformation-c1527-1590/ |sernav=The National Archives - Homepage |paşnav=Archives |pêşnav=The National |malper=The National Archives |ziman=en-GB |tarîxa-gihiştinê=2023-08-22 }}</ref> [[Wêls]] bi tevahî bi Keyaniya Înglistanê ve hate girêdan û Îrlenda wekî keyaniyek bi serê xwe bi qiraliyeta Îngilîzî re hate damezrandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.co.uk/history/british/tudors/wales_tudors_01.shtml |sernav=BBC - History - Wales under the Tudors |malper=www.bbc.co.uk |ziman=en-GB |tarîxa-gihiştinê=2023-08-22 }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |url=http://archive.org/details/historyofmodernb0000nich |sernav=A history of the modern British Isles, 1529-1603 : the two kingdoms |paşnav=Nicholls |pêşnav=Mark |tarîx=1999 |weşanger=Oxford, UK ; Malden, Mass. : Blackwell Publishers |kesên-din=Internet Archive |isbn=978-0-631-19333-3 }}</ref> Li devera ku dê bibe [[Îrlendaya Bakur]], erdên mîrateyên galî yên katolîk ên serbixwe hatin desteserkirin û dane niştecihên protestan ên ji Înglistan û Skotlendayê.<ref>{{Jêder-kitêb |url=http://dx.doi.org/10.1093/acprof:oso/9780198200918.003.0009 |sernav=Conclusion: Making Ireland British 1580–1650* |paşnav=CANNY |pêşnav=NICHOLAS |tarîx=2001-05-03 |weşanger=Oxford University Press |rr=551–578 }}</ref> Dema ku keyê [[Skotlenda]]yê [[James VI]] dibe keyê [[Înglistan]] û [[Îrlendaya Bakur|Îrlendayê]] û dîwana xwe ji bajarê [[Edinburgh]]ê barê [[London]]ê dike, di sala 1603an de keyaniya Înglistan, [[Skotlenda]] û [[Îrlenda (girav)|Îrlenda]] di bin yekîtiyek de dibin yek. Di vê serdemê de her welatek wek pêkhateyeke siyasî ya cihê dimîne û saziyên xwe yên siyasî, qanûnî û dînî yên cuda parastine.<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2000-12-21 |sernav=Chronology of Scottish Legal History |url=http://dx.doi.org/10.1093/acprof:oso/9780198267782.002.0010 |kovar=A History of Private Law in Scotland |rr=xlviii–lii |doi=10.1093/acprof:oso/9780198267782.002.0010 }}</ref> Di nîvê sedsala 17an de her sê padîşah tevlî rêzek şerên bi hev ve girêdayî bûn (di nav de Şerê Navxweyî yê Îngilîzî) ku dibe sedema hilweşandina demkî ya keyaniyê ku bi darvekirina key [[Charles I]] û damezrandina kurte-komara unîter a Yekîtiya Miletên Înglîzî ya Skotlenda û Îrlendayê bi xwe re tîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.britannica.com/event/English-Civil-Wars |sernav=English Civil Wars {{!}} Causes, Summary, Facts, Battles, & Significance {{!}} Britannica |tarîx=2023-08-17 |malper=www.britannica.com |ziman=en |tarîxa-gihiştinê=2023-08-22 }}</ref> Her çiqas padîşah hate vegerandin jî, Interregnum ligel Şoreşa Birûmet a 1688an û pêşnûmeya Mafên 1689an li Înglistanê û Qanûna Dadkirina Mafên 1689an li Skotlendayê piştrast kir ku, berevajî pirên mayî yên Ewropa, absolutîzma padîşah biser nskeve û katolîkek xwenas tu carî nikarîbû derkeve ser textê. Destûra Bingehîn a Brîtaniyayê di vê demê de li ser bingeha monarşiya destûrî û pergala parlemanî pêş dikeve.<ref>{{Jêder-kitêb |url=https://books.google.com/books?id=EBSpvBxGyqcC |sernav=The History of England - From the Restoration to the Death of William III (1660-1702) |paşnav=Lodge |pêşnav=Richard |tarîx=2007 |weşanger=Read Books |isbn=978-1-4067-0897-4 |ziman=en }}</ref> Di sala 1660an de bi damezrandina Civata Qraliyetê re, xebatên zanistiye despêdike. Di vê serdemê de nemaze li Îngilîstanê, pêşkevtina hêza deryayî û eleqeya li ser seferên keşfê dibe sedema bidestxistin û bicîhkirina koloniyên li derveyî welêt, nemaze li [[Amerîkaya Bakur]] û [[Deryaya Karîbê]].<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.royal-navy.org/lib/index.php?title=Tudor_Period_and_the_Birth_of_a_Regular_Navy_Part_Two |sernav=Tudor Period and the Birth of a Regular Navy Part Two - Royal Navy History |tarîx=2011-11-03 |malper=web.archive.org |tarîxa-gihiştinê=2023-08-22 |tarîxa-arşîvê=2011-11-03 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20111103013901/http://www.royal-navy.org/lib/index.php?title=Tudor_Period_and_the_Birth_of_a_Regular_Navy_Part_Two |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Her çend hewildanên berê yên yekkirina her du keyaniyên di hundurê Brîtanya Mezin de di salên 1606, 1667 û 1689an de neserkevtî bûn ku hewldana di sala 1705an de hate destpêkirin û hewl bûye sedem ku Peymana Yekîtiyê ya sala 1706an ji hêla her du meclîsan ve hatiye pejirandin. === Keyaniya Brîtanya Mezin === [[Wêne:Treaty of Union.jpg|thumb|Peymana Yekîtiyê ye ku bûye sedema keyaniya yekbûyî ya hemî Brîtanya Mezin.]] Di 1ê gulana sala 1707an de, [[Keyaniya Brîtanya Mezin]] hate damezrandin, encama [[Qanûnên Yekîtiyê]] ku ji hêla parlamenên Înglistan û Skotlenda ve hate pejirandin ku [[Peymana Yekîtiyê]] ya sala 1706an pejirandin ku bi vî awayî her du keyaniyan bikin yek.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nationalarchives.gov.uk/pathways/citizenship/rise_parliament/docs/articles_union.htm |sernav=Citizenship |malper=www.nationalarchives.gov.uk |tarîxa-gihiştinê=2022-07-25 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://www.scotshistoryonline.co.uk/union.html |sernav=Treaty or Act of the Union, Scotland & England 1706 - UK History. |tarîx=2019-05-27 |malper=web.archive.org |tarîxa-gihiştinê=2022-07-25 |tarîxa-arşîvê=2019-05-27 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20190527074630/http://www.scotshistoryonline.co.uk/union.html |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Di sedsala 18an de, rêveberiya kabîneyî di bin rêveberiya [[Robert Walpole]] de ku di pratîkê de serokwezîrê yekem bû, (1721-1742) hate pêşdebirin. Çend Serhildanên Yaqûbî xwestin ku Mala Protestan a Hannoverê ji textê Brîtanî derxin û Mala Katolîk a Stuartê vegerînin. Yaqûbî di dawiyê de di [[Şerê Culloden]] de di 1746 de têk çûn, piştî ku Highlanders [[Skotlenda|Skotlendî]] bi hovîtî hatin tepisandin. Koloniyên Brîtanî yên li [[Amerîkaya Bakur]] ku di [[Şerê Serxwebûnê yê Amerîkî]] de ji Brîtanya veqetiyan û [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] damezrandin ku ji aliyê Brîtanya ve di sala 1783an de hatiye nas kirin.<ref>{{Jêder-kitêb |url=https://books.google.com/books?id=BQDgr_XvsHoC&pg=PA73&hl=ku |sernav=The Impact of the American Revolution Abroad |paşnav=Congress |pêşnav=Library of |tarîx=2002 |weşanger=The Minerva Group, Inc. |isbn=978-0-89875-978-5 |ziman=en }}</ref> Brîtanya di bazirganiya koleyan a [[Okyanûsa Atlantîk|Atlantîkê]] de rolek sereke lîst, nemaze di navbera salên 1662 û 1807an de dema ku keştiyên koleyên Brîtanî an Brîtanî-kolonyal nêzî 3.3 mîlyon kole ji [[Afrîka]]yê veguhestin.<ref>{{Jêder-kitêb |url=https://books.google.com/books?id=SGcwgJz5rQMC&pg=PA12 |sernav=Slavery and the British Empire: From Africa to America |paşnav=Morgan |pêşnav=Kenneth |tarîx=2007 |weşanger=Oxford University Press, USA |isbn=978-0-19-156627-1 |ziman=en }}</ref> Xulam hatin birin ku li nebatên li milkên Brîtanî, bi taybetî li Karîbê lê di heman demê de li [[Amerîkaya Bakur]] jî bixebitin. Koletî digel pîşesaziya şekirê [[Karîb]] di sedsala 18an de di bihêzkirin û pêşvebirina aboriya Brîtanî de rolek wî yê girîng hebû.<ref>{{Jêder-kitêb |url=https://books.google.com/books?id=u6IUDAAAQBAJ&pg=PA83 |sernav=Slavery and the British Empire: From Africa to America |paşnav=Morgan |pêşnav=Kenneth |tarîx=2007-12-06 |weşanger=OUP Oxford |isbn=978-0-19-923899-6 |ziman=en }}</ref> Lê belê [[Parlamena Brîtanyayê]] di sala 1807an de bazirganî qedexe kir, di sala 1833an de koletî li [[Împeratoriya Brîtanî]] qedexe kir û Brîtanya di tevgera rakirina koletiyê de li çaraliyê cîhanê bi riya dorpêçkirina [[Afrîka]]yê û zextê li neteweyên din kir ku bi rêze peymanan bazirganiya xwe bi dawî bikin. Rêxistina mafên mirovan a navneteweyî ya herî kevn a [[cîhan]]ê, [[Anti-Slavery International]], di sala 1839an de li [[London]]ê hate damezrandin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://portal.unesco.org/education/en/ev.php-URL_ID%3D9462%26URL_DO%3DDO_PRINTPAGE%26URL_SECTION%3D201.html |sernav=Arquivo.pt |malper=arquivo.pt |tarîxa-gihiştinê=2022-07-25 |tarîxa-arşîvê=2016-05-13 |urlya-arşîvê=http://arquivo.pt/wayback/20160513171717/http://portal.unesco.org/education/en/ev.php-URL_ID=9462&URL_DO=DO_PRINTPAGE&URL_SECTION=201.html |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.co.uk/devon/content/articles/2007/03/20/abolition_navy_feature.shtml |sernav=Sailing against slavery |paşnav=BBC |malper=www.bbc.co.uk |ziman=en-gb |tarîxa-gihiştinê=2022-07-25 }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |url=http://archive.org/details/transformationsi0000love |sernav=Transformations in slavery : a history of slavery in Africa |paşnav=Lovejoy |pêşnav=Paul E. |tarîx=2000 |weşanger=Cambridge, UK ; New York : Cambridge University Press |kesên-din=Internet Archive |isbn=978-0-521-78012-4 }}</ref> === Keyaniya Yekbûyî ya Brîtanya Mezin û Îrlenda === [[Wêne:John Wilson Carmichael - The opening engagement at Trafalgar; H.M.S. 'Royal Sovereign' raking the stern of the Spanish flagship 'Santa Ana'.jpg|thumb|Şerê Trafalgar, ji hêla J.W. Carmichael.]] Di sala 1801an de parlamenên Brîtanya Mezin û Îrlenda qanûnên yekîtiyê derdixin ku bi van qanûnan her du padîşahî dibin yek perçe û Keyaniya Yekbûyî ya Brîtanya Mezin û Îrlendayê tê avakirin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.actofunion.ac.uk/actofunion.htm |sernav=QUB Act of Union : About |tarîx=2012-04-15 |malper=web.archive.org |tarîxa-gihiştinê=2023-08-22 |tarîxa-arşîvê=2012-04-15 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20120415061235/http://www.actofunion.ac.uk/actofunion.htm |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Piştî têkçûna Fransayê ya di dawiya Şerên Şoreşger ên Fransî û Şerên Napoleonî de (1792–1815), Keyaniya Yekbûyî wekî hêza sereke ya deryayî û împeratorî dertê holê (ligel London ku ji sala 1830an ve ku bajarê herî mezin ê cîhanê ye).<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Urban world history: an economic and geographical perspective |url=https://archive.org/details/urbanworldhistor0000tell |paşnav=Tellier |pêşnav=Luc-Normand |tarîx=2009 |weşanger=Presses de l'Université du Québec |isbn=978-2-7605-1588-8 |cih=Québec }}</ref> Serdestiya Brîtanîyayê ku di deryayê de nediyar bû, piştre wekî Pax Britannica ("Aştiya Brîtanî"), serdemek aştiya nisbî di nav Hêzên Mezin de (1815-1914) hate binavlirin ku tê de Împeratoriya Brîtanîyayê dibe hegemona cîhanî û rola polîsê cîhanî werdigire.<ref name="Louis2001">{{Jêder-kitêb |url=https://books.google.com/books?id=oo3F2X8IDeEC |sernav=The Oxford History of the British Empire: The nineteenth century |paşnav=Louis |pêşnav=William Roger |paşnav2=Low |pêşnav2=Alaine M. |paşnav3=Porter |pêşnav3=Andrew |tarîx=2001 |weşanger=Oxford University Press |isbn=978-0-19-924678-6 |ziman=en }}</ref> Di dema Pêşangeha Mezin a sala 1851an de, Brîtanya wekî "atolyeya cîhanê" hatiye binav kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.co.uk/history/british/victorians/workshop_of_the_world_01.shtml |sernav=BBC - History - The Workshop of the World |malper=www.bbc.co.uk |ziman=en-GB |tarîxa-gihiştinê=2023-08-22 }}</ref> Ji sala 1853 heta 1856an, Brîtanya beşdarî Şerê Kirimê dibe ku hevalbendê Împeratoriya Osmanî li dijî Rûsyaya Tsarist, beşdarî şerên deryayî yên [[Deryaya Baltîk]]ê dibe ku wekî Şerê Åland li [[Kendava Bothnia]] û [[Kendava Fînlendayê]] tê zanîn.<ref>{{Jêder-malper |url=http://runeberg.org/nfbs/0252.html |sernav=435-436 (Nordisk familjebok / Uggleupplagan. 19. Mykenai - Norrpada) |tarîx=1913 |malper=runeberg.org |ziman=sv |tarîxa-gihiştinê=2023-08-22 }}</ref> Piştî Serhildana Hindistanê ya di 1857an de hikûmeta brîtanî ya bi serokatiya Lord Palmerston rasterast serweriya Hindistanê kir. Li kêleka kontrola fermî ya ku wê li ser koloniyên xwe dida meşandin, serdestiya Brîtanî ya li ser piraniya bazirganiya cîhanê tê vê wateyê ku ew bi bandor aboriyên herêmên wekî [[Asyaya Rojhilat]] û [[Amerîkaya Latînî]] kontrol dike.<ref name="Louis2001"/> Di dema seranserê [[serdema viktoryayî]] de, helwestên siyasî berjewendiya bazirganiya azad û polîtîkayên laissez-faire û her weha berferehbûna hêdî hêdî şansê dengdanê, digel Qanûna Reformê ya sala 1884an ku ji aliyê [[William Gladstone]] ve hatiye piştgirî kirin ku yekem car mafê dengdanê daye piraniya mêran. Nifûsa brîtanî bi rêjeyek berbiçav zêde bû, digel bajarbûna bilez ku bûye sedema metirsiya girîng ên civakî û aborî.<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2004-02-01 |sernav=Great Britain: a reference guide from the Renaissance to the present |url=http://dx.doi.org/10.5860/choice.41-3195 |kovar=Choice Reviews Online |cild=41 |hejmar=06 |rr=41–3195-41-3195 |doi=10.5860/choice.41-3195 |issn=0009-4978 }}</ref> Di dawiya sedsala 19an de, muhafezekaran di bin desthilatdariya [[Benjamin Disraeli]] û Lord Salisbury de serdemek berfirehbûna emperyal li Afrîkayê daye destpêkirin ku polîtîkaya îzolasyonê ya spehî li [[Ewropa]]yê domand û hewl da ku bandora [[Rûsya]] li [[Efxanistan]] û [[Îran]]ê bigire.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Fromkin |pêşnav=David |tarîx=1980 |sernav=The Great Game in Asia |url=https://www.jstor.org/stable/20040512 |kovar=Foreign Affairs |cild=58 |hejmar=4 |rr=936–951 |doi=10.2307/20040512 |issn=0015-7120 }}</ref> Di vê demê de, [[Kanada]], [[Awistralya]] û [[Zelendaya Nû]] statûya serdestiya rêveberiyê werdigirin. Di destpêka sedsalê de, serdestiya pîşesaziyê ya Brîtanyayê ji hêla [[Împeratoriya Almanî]] û [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê|Dewletên Yekbûyî]] ve hate dijwar kirin.<ref>{{Jêder-kitêb |url=https://books.google.com/books?id=NSrwpggmHigC&pg=PP1 |sernav=Contradictions: Finance, Greed, and Labor Unequally Paid |paşnav=Zarembka |pêşnav=Paul |tarîx=2013-05-09 |weşanger=Emerald Group Publishing |isbn=978-1-78190-670-5 |ziman=en }}</ref> Serdema Edwardian reforma civakî û serweriya malê ji bo Îrlendayê dibe pirsgirêkên navxweyî yên girîng ku di heman demê de Partiya Karkeran di sala 1900an de ji hevalbendiyek sendîkayan û komên piçûk ên sosyalîst derketin holê û dengdêran ji bo mafê dengdayina jinan kampanya dane despêkirin. === Şerên cîhanê û perçekirina Îrlendayê === [[Wêne:Wreaths Are Laid at the Cenotaph, London During Remembrance Sunday Service MOD 45152052.jpg|thumb|Di merasima bîranîna yekşemê de li Cenotaph li Whitehall, London, çeleng têne danîn.]] Brîtanya yek ji hevalbendên sereke bû ku di Şerê Cîhanê yê Yekem de (1914-1918) Hêzên Navendî têk dibe. Li gel hêzên frensî, rûsî û (piştî 1917) amerîkî, hêzên çekdar ên brîtanî li gelek deverên Împeratoriya Brîtanî û li çend deverên Ewropayê, bi taybetî li eniya rojava, bicih bûne.<ref name=":3">{{Jêder-kitêb |sernav=Britain and the First World War |tarîx=1988 |weşanger=Unwin Hyman |isbn=978-0-04-445109-9 |paşnavê-edîtor=Turner |pêşnavê-edîtor=John |cih=London }}</ref> Kuştinên zêde yên şerê xendekan bû sedema wendakirina pir ji nifşek mêran ku bi bandorên civakî yên mayînde li milet û têkçûnek mezin di nîzama civakî de pêk hatiye. Piştî şer, Brîtanya bû endama daîmî ya Civata Rêvebir a Cemiyeta Miletan û li ser hejmarek koloniyên berê yên alman û osmaniyan erkek wergirt. Di bin serokatiya [[David Lloyd George]] de, Împeratoriya Brîtanî gihîşt asta xwe ya herî mezin ku ji pêncan yek rûyê erdê û ji çaran yek nifûsa cihanê werdigire.<ref name=":3"/> Brîtanyayê 2.5 milyon qurbanî dabûn û şerê bi deynek neteweyî ya mezin qedandibû. Ji ber encamên şer hikûmetê qebûl kir ku bi Qanûna Nûnertiya Gel a 1918an mafê dengdanê di hilbijartinên neteweyî û herêmî de berfireh bike. Di nîvê salên 1920an de, piraniya nifûsa Brîtanî dikarin li bernameyên radyoya BBCyê guhdar bikin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ofcom.org.uk/cymru/news-centre/2020/100-years-of-radio |sernav=100 mlynedd o radio ers darganfyddiad Marconi |tarîx=2023-02-27 |malper=Ofcom |ziman=en |tarîxa-gihiştinê=2023-08-22 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/historyofthebbc/research/bbc.com/historyofthebbc/research/local-radio/ |sernav=The origins of BBC Local Radio |malper=www.bbc.com |ziman=en |tarîxa-gihiştinê=2023-08-22 }}{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=îlon 2023 }}</ref> Weşanên televîzyonê yên ezmûnî di sala 1929an de dest pê kir û yekem Karûbarê Televizyonê ya BBCyê di sala 1936an de dest pê kir.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/historyofthebbc/timelines/bbc.com/historyofthebbc/timelines/1920s/ |sernav=1920s |malper=www.bbc.com |ziman=en |tarîxa-gihiştinê=2023-08-22 }}{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=îlon 2023 }}</ref> Bilind bûna neteweperestiya îrlendî û nakokiyên di hindurê [[Îrlenda (girav)|Îrlendayê]] de li ser şertên Rêvebiriya Malê ya Îrlendî, di dawiyê de di sala 1921an de dibe sedema dabeşkirina giravê. Dewleta Azad a Îrlendî serbixwe dibe ku di destpêkê de bi statûya dominionê di 1922an û di sala 1931an bi eşkereyî serbixwe dibe. Îrlandaya Bakur jî beşek ji Keyaniya Yekbûyî dimîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cain.ulster.ac.uk/issues/politics/docs/ait1921.htm |sernav=CAIN: The Anglo-Irish Treaty, December 1921 |malper=cain.ulster.ac.uk |tarîxa-gihiştinê=2023-08-22 }}</ref> Di sala 1928an de Qanûna Destûra Wekhevî di hilbijartinên neteweyî de wekheviya hilbijartinê ya jinan bi mêran re dide. Grevên di nîvê salên 1920an de di Greva Giştî ya sala 1926an de ku bi serfiraziya hikûmeta ku ji hêla Stanley Baldwin ve tê rêvebirin bi dawî dibe. Dema ku Depresyona Mezin (1929-1932) dibe sedema bêkarî û zehmetiyên berbiçav li deverên pîşesazî yên kevn, Brîtanya hêj jî ji bandorên Şerê Cîhanê yê Yekem xelas nebûbû. Ji ber rewşa aboriya welat aloziyên siyasî û civakî dibe sedema zêdebûna endamtiyên partiyên komunîst û sosyalîst. Di sala 1931ê de hikûmeta koalîsyonê tê avakirin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Capitalism, culture, and decline in Britain, 1750 - 1990 |paşnav= |pêşnav= |tarîx=1994 |weşanger=Routledge |isbn=978-0-415-03719-8 |çap= |cih=London }}</ref> [[Wêne:Spitfire and Hurricane in the Battle of Britain Memorial Flight.jpg|thumb|Balafirên Spitfire ("Spîtfeyir")<ref>{{Jêder-kitêb|sernav=[[Roja Nû (kovar)|Roja Nû, 1943-1946]] |paşnav=Bedirxan |pêşnav=Kamiran Alî |weşanger=Uppsala: Jîna Nû |sal=1986 |rûpel=44:1 }}</ref>) û Hurricane ku di Şerê Brîtanyayê de di dema Şerê Cîhanê yê Duyemîn de difirin.]] Bi vê yekê, "Brîtanya dibe welatek pir dewlemend ku di çekan de bi hêz dibe ku di peydakirina berjewendîyên xwe de bi xwestek bû û di dilê pergala hilberîna cîhanî de rûniştibû."<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://reviews.history.ac.uk/review/1114 |sernav=Britain’s War Machine: Weapons, Resources and Experts in the Second World War {{!}} Reviews in History |malper=reviews.history.ac.uk |ziman=en |tarîxa-gihiştinê=2023-08-22 }}</ref> Piştî ku [[Almanyaya Nazî]] di sala 1939an de Polonya dagir kir, Brîtanya ket [[Şerê Cîhanî yê Duyem]]. [[Winston Churchill]] di sala 1940 de dibe serokwezîr û dibe serokê hikûmeta koalîsyonê. Tevî têkçûna hevalbendên xwe yên ewropî di sala yekem de, Brîtanya û Împaratoriya wê şerê li dijî Almanya bi tenê domandin. [[Winston Churchill]] pîşesazî, zanyar û endezyaran erkdar kir ku piştgirî bidin hikûmetê û artêşa di hewildana zêdekirina şer de.<ref name=":1" /> Di sala 1940an de, [[Hêza Hewayî ya Keyaniyê]] di Şerê Brîtanyayê de Luftwaffe Alman têk dibe. Di dema Blitz de herêmên bajarî rastî bombebaran ên dijwar hatin. Hevbendiya Mezin a Brîtanya, [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê|Dewletên Yekbûyî]] û [[Yekîtiya Komarên Sovyet ên Sosyalîst|Yekîtiya Sovyetê]] di sala 1941an de hate damezrandin ku pêşengiya hevalbendan li dijî hêzên Axesê kir. Di Şerê Atlantîkê, Kampanyaya Afrîkaya Bakur û kampanyaya Îtalyayê de di dawiyê de biserketinên gelek dijwar çêbûn. Artêşa Brîtanî kampanyaya Burmayê li dijî Japon û Fîloya Pasîfîkê ya Brîtanî li deryayê bi Japonan şer kir. Zanyarên brîtanî ji bo sêwirana çekên nukleerî beşdarî Projeya Manhattan dibin ku ev yek bûye sedema radestkirina Japonê.<ref>{{Jêder-kitêb |url=https://books.google.com/books?id=fSZpgW-N628C&pg=PA1 |sernav=Nuclear Rivals: Anglo-American Atomic Relations, 1941-1952 |paşnav=Paul |pêşnav=Septimus H. |tarîx=2000 |weşanger=Ohio State University Press |isbn=978-0-8142-0852-6 |ziman=en }}</ref> === Sedsala 20an === [[Wêne:British Empire 1921.png|thumb|Împeratoriya Brîtanî di sala 1921an de ku di dema asta xwe yê herî bilind de ye.]] Keyaniya Yekbûyî yek ji sê hêzên mezin bû (digel Dewleta Yekbûyî û Yekîtiya Sovyetê) ku ji bo plansazkirina cîhana piştî şer civiyan ku Keyaniya Yekbûyî yek ji 5 endamên daîmî yên Encumena Ewlekariyê ya Neteweyên Yekbûyî bû yek ji 5 endamên daîmî yên Neteweyên Yekbûyî îmze kiriye.<ref>{{Jêder-kitêb |url=https://books.google.com/books?id=xdMF9rX6mX8C&pg=PA62 |sernav=Debating Franklin D. Roosevelt's Foreign Policies, 1933-1945 |paşnav=Doenecke |pêşnav=Justus D. |paşnav2=Stoler |pêşnav2=Mark A. |tarîx=2005 |weşanger=Rowman & Littlefield |isbn=978-0-8476-9416-7 |ziman=en }}</ref> Ji bo damezrandina [[IMF]], Banka Cîhanî û [[NATO]] bi Dewletên Yekbûyî re ji nêz ve xebitiye. Jiber şer Keyaniya Yekbûyî pir qels dibe û ji hêla darayî ve girêdayî [[Plana Marshall]] bû. Lê Keyaniya Yekbûyî ji şerê tevahî yê ku rojhilata ewropayê wêran dike xilas dibe.<ref>{{Jêder-nûçe |url=https://www.theguardian.com/books/2011/apr/17/britains-war-machine-david-edgerton-review |sernav=Britain's War Machine by David Edgerton – review |paşnav=Reynolds |pêşnav=David |tarîx=2011-04-17 |malper=The Guardian |ziman=en-GB |tarîxa-gihiştinê=2023-08-22 }}</ref> Di salên piştî şer de, hikûmeta partiya kedê ya di bin rêveberiya [[Clement Attlee]] de bernameyek radîkal a reforman da destpêkirin ku di dehsalên paşîn de bandorek girîng li civaka brîtanî dike.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Ideas and policies under Labour, 1945 - 1951: building a new Britain |paşnav=Francis |pêşnav=Martin |tarîx=1997 |weşanger=Manchester University Press |isbn=978-0-7190-4833-3 |çap=1. publ |cih=Manchester }}</ref> Di serdema Partiya Kedê pîşesaziyên sereke û karûbarên gelemperî hatin neteweyî kirin, dewletek aram hate damezrandin û pergalek lênihêrîna tenduristî ya berfireh ku ji hêla dewletê ve tê fînanse kirin, Xizmeta Tenduristiya Neteweyî, hate damezrandin.<ref>{{Jêder-kitêb |url=http://dx.doi.org/10.4324/9780203991411-7 |sernav=INTRODUCTION TO BRITISH POLITICAL HISTORY 1914–95 |tarîx=2005-07-25 |weşanger=Routledge |isbn=978-0-203-99141-1 |rr=11–30 }}</ref> Zêdebûna neteweperestiyê li koloniyan rastî dema aborî ya Brîtanyayê ya xerab hat û ji ber vê yekê polîtîkayên dekolonîzasyon derketin holê.<ref>{{Jêder-kitêb |url=https://books.google.com/books?id=7D66_9YOof4C&pg=PA118 |sernav=A Companion to Europe Since 1945 |paşnav=Larres |pêşnav=Klaus |tarîx=2009-03-12 |weşanger=Wiley |isbn=978-1-4443-0861-7 |ziman=en }}</ref> Di sala 1947an de ji serxwebûna [[Hindistan]] û [[Pakistan]]ê tê naskirin. Di nav sîh salên pêş de, piraniya koloniyên Împeratoriya Brîtanî serxwebûna xwe bi dest xistin û gelek jî bûn endamên Hevbendiya Neteweyan. [[Wêne:British Airways Concorde G-BOAC 03.jpg|thumb|çep|Balafira Concorde ku balafirek supersonîk bû ku dema firîna transatlantîkê ji 8 saetan daxistiye 3,5 saetan.]] Keyaniya Yekbûyî welatê sêyem bû ku cebilxaneya çekên nukleerî pêşxistiye (bi ceribandina bombeya atomî ya yekem, [[Operasyona Hurricane]], di 1952 de) lê sinorên piştî şer ên rola navneteweyî ya Brîtanyayê bi [[Krîza Sûezê ya 1956an]] re hate dîtin. Belavbûna navneteweyî ya [[Zimanê inglîzî|zimanê îngilîzî]] berdewamiya bandora navneteweyî ya wêje û çanda zimanê îngilîzî pêk aniye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.britishpoliticssociety.no/British%20Politics%20Review%2001_2011.pdf |sernav=Wayback Machine |malper=web.archive.org |tarîxa-gihiştinê=2023-08-22 |tarîxa-arşîvê=2018-09-16 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20180916155419/http://www.britishpoliticssociety.no/British%20Politics%20Review%2001_2011.pdf |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Ji ber kêmbûna karkeran di salên 1950an de, hikûmetê daxwaza hatina koçberan ji welatên commonwealthê kiriye. <ref>{{Jêder-kitêb |url=https://books.google.com/books?id=s3RQ4dsFEkoC&pg=PA84 |sernav=Contemporary British Identity: English Language, Migrants and Public Discourse |paşnav=Julios |pêşnav=Dr Christina |tarîx=2012-12-28 |weşanger=Ashgate Publishing, Ltd. |isbn=978-1-4094-9121-7 |ziman=en }}</ref>Bi hatina koçberan re di dehsalên paşerojê de, Brîtanya dibe xwedî civakek pir-etnîkî. Tevî bilindbûna standardên jiyanê di dawiya salên 1950 û 1960an de, performansa aborî ya Keyaniya Yekbûyî ji gelek hevrikên wê yên sereke yên wekî Fransa, Almanyaya Rojava û Japonya serketî nabe. Di pêvajoya bi dehan salan a entegrasyona Ewropî de, Brîtanya endamek damezrîner a Yekîtiya Ewropî ya Rojava bû ku di Konferansên London û Parîsê di sala 1954an de hatiye damezrandin. Di sala 1960an de Brîtanya yek ji heft endamên damezrîner ên Komeleya Bazirganiya Azad a Ewropî (EFTA) bû lê di sala 1973a de ji komaleyê derdikeve û beşdarî Civatên Ewropî (EC) dibe. Di referanduma sala 1975an de ji %67 deng da ku Keyaniya Yekbûyî di Civatên Ewropî de bimîne.<ref>{{Jêder-nûçe |url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/june/6/newsid_2499000/2499297.stm |sernav=1975: UK embraces Europe in referendum |tarîx=1975-06-06 |ziman=en-GB |tarîxa-gihiştinê=2023-08-22 }}</ref> Dema ku Civatên Ewropî di sala 1992an de dibe Yekîtiya Ewropî (YE) Brîtanya yek ji 12 dewletên endamê yekitiyê bû. Di dawiya salên 1960an de, Îrlendaya Bakur rastî tundûtûjiya komunal û paramîlîterî (carinan bandorê li deverên din ên Keyaniya Yekbûyî dike) ku bi kevneşopî wekî Troubles tê zanîn tê. Bi gelemperî tê hesibandin ku bi Peymana Good Friday Agreement a 1998an bi dawî bûye.<ref>{{Jêder-kitêb |url=http://dx.doi.org/10.4324/9780203022207-12 |sernav=The Belfast Agreement: archaeology and exposition |tarîx=2005-01-27 |weşanger=Routledge |isbn=978-0-203-02220-7 |rr=89–105 }}</ref> [[Wêne:Greenwich and Canary Wharf (1) - 2022-04-24.jpg|thumb|Canary Wharf, sembola reformên darayî yên ku ji hêla Margaret Thatcher ve di salên 1980î de hatiye destpêkirin.]] Li pey serdemek hêdî bûna aborî ya berfireh û pevçûnên pîşesaziyê di salên 1970an de hikûmeta muhafezekar a salên 1980an bi serokatiya Margaret Thatcher siyasetek radîkal a monetarîzmê daye destpêkirin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=British politics since 1945 |paşnav=Dorey |pêşnav=Peter |tarîx=2001 |weşanger=Blackwell |isbn=978-0-631-19075-2 |çap=Repr |series=Making contemporary Britain series |cih=Oxford }}</ref> Di sala 1982an de Arjentînê êrîşî herêmên Brîtanî yên Gurcistana Başûr û Giravên Falkland kir û êrîş dibe sedema şerê 10 hefte ya Falklandan ku tê de hêzên arjentînî têk diçin. Niştecîhên giravan bi piranî neviyên niştecîhên Brîtanî ne û bi tundî alîgirê serweriya Brîtanyayê ne, wekî ku di sala 2013an de bi rapirsiyek (referandûm) nîşan dane. Ji sala 1984an ve aboriya Keyaniya Yekbûyî ji hêla hatina dahatên neftê yên girîng ên [[Deryaya Bakur]] ve her ku çûye baştir bûye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Applied economics |tarîx=2008 |weşanger=Financial Times, Prentice Hall |isbn=978-0-273-70822-3 |paşnavê-edîtor=Griffiths |pêşnavê-edîtor=Alan |çap=11. ed., [Nachdr.] |cih=Harlow |paşnavê-edîtor2=Wall |pêşnavê-edîtor2=Stuart }}</ref> Di dawiya sedsala 20an de, bi damezrandina rêveberiyên veqetandî yên ji bo Skotlande, Wêls û Îrlendaya Bakur, di rêveberiya Keyaniya Yekbûyî de guhertinên mezin çêbûye.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Keating |pêşnav=M. |tarîx=1998-01-01 |sernav=Reforging the Union: Devolution and Constitutional Change in the United Kingdom |url=https://academic.oup.com/publius/article-lookup/doi/10.1093/oxfordjournals.pubjof.a029948 |kovar=Publius: The Journal of Federalism |ziman=en |cild=28 |hejmar=1 |rr=217–234 |doi=10.1093/oxfordjournals.pubjof.a029948 |issn=0048-5950 }}</ref> Tevlêbûna qanûnî piştî pejirandina Peymana Mafên Mirovan a Ewropayê. Keyaniya Yekbûyî wekê hêzek mezin ma ku xwedî bandora dîplomatîk û leşkerî ya cîhanî û rolek pêşeng di [[Neteweyên Yekbûyî]] û [[NATO]] de ye.<ref>{{Jêder-kitêb |url=https://books.google.com/books?id=lwpOnwEACAAJ&q=Britain+and+World+Power+Since+1945:+Constructing+a+Nation's+Role+in+International+Politics |sernav=Britain and World Power since 1945: Constructing a Nation's Role in International Politics |paşnav=McCourt |pêşnav=David M. |tarîx=2014-08-18 |weşanger=University of Michigan Press |isbn=978-0-472-07221-7 |ziman=en }}</ref> === Sedsala 21an === Keyaniya Yekbûyî jibo şerê li dijî terorê di salên destpêkê yên sedsala 21an de, bi berfirehî piştgirî da [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]].<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/chilcot-report-iraq-war-inquiry-tony-blair-george-bush-us-uk-what-happened-a7119761.html |sernav=The inside story of how Tony Blair led Britain to war in Iraq |tarîx=2016-07-05 |malper=The Independent |ziman=en |tarîxa-gihiştinê=2022-07-25 }}</ref> Krîza darayî ya cîhanî ya sala 2008 bi giranî bandor li aboriya Brîtanya kir. Hikûmeta hevpeymaniya [[Cameron-Clegg]] ya sala 2010an tedbîrên tesarûfê destnîşan kir ku ji bo çareserkirina kêmasiyên gelemperî yên girîng ên ku di encamê de derketine.<ref>{{Jêder-nûçe |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-18023389 |sernav=United Kingdom country profile |tarîx=2020-02-07 |malper=BBC News |ziman=en-GB |tarîxa-gihiştinê=2022-07-25 }}</ref> Hikûmeta Skotlendayê û hikûmeta Brîtanyayê li hev kiribûn ku di sala 2014an de ji bo serxwebûna Skotlendayê referandûm were kirin.<ref>{{Jêder-nûçe |url=https://www.bbc.com/news/uk-scotland-scotland-politics-19942638 |sernav=Scottish independence: Cameron and Salmond strike referendum deal |tarîx=2012-10-15 |malper=BBC News |ziman=en-GB |tarîxa-gihiştinê=2022-07-25 }}</ref> Di encama vê referandûmê de hilbijêrên Skotlendayê bi 55,3% li hember 44,7 deng dan ku [[Skotlenda]] beşek ji Keyaniya Yekbûyî bimîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.co.uk/news/events/scotland-decides/results |sernav=Scottish independence referendum - Results - BBC News |malper=www.bbc.co.uk |tarîxa-gihiştinê=2022-07-25 }}</ref> Di sala 2016an de ji sedî 51.9ê hilbijêrên Brîtanyayê dengê xwe dan jibo ku Brîtanya ji [[Yekîtiya Ewropayê]] derkeve. Keyaniya Yekbûyî di 31ê çileya sala 2020an de ji [[Yekîtiya Ewropayê|Yekîtiya Ewropî]] veqetiya û di dawiya wê salê de vekişîna xwe bi tevahî qedand.<ref>{{Jêder-nûçe |url=https://www.bbc.com/news/uk-politics-55502781 |sernav=Brexit: New era for UK as it completes separation from European Union |tarîx=2021-01-01 |malper=BBC News |ziman=en-GB |tarîxa-gihiştinê=2022-07-25 }}</ref> [[Nexweşiya Koronayê 2019-2020|Pandemiya COVID-19]] di sala 2020 û sala 2021 de wek li tevahiya cihanê, bandorek mezin li Brîtanyayê jî kiriye. Di 8ê îlona sala 2022an de, Elizabeth II ku keybanûya brîtanî ya herî demdirêj di 96 saliya xwe de dimire. Piştî mirina keybanû Elizabeth II, zarokê wê ya mezin Charles, Prensê Wêlsê ku wekî Charles III tê zanîn, derkete ser textê brîtanî. == Erdnîgarî == [[Wêne:MODIS - Great Britain and Northern Ireland - 2012-06-04 during heat wave (cropped).jpg|thumb|Ji xeynî Shetlandê, wêneya satelîtê ya Keyaniya Yekbûyî.]] Rûbera giştî ya Keyaniya Yekbûyî bi qasî 244.820 kîlomêtre çargoşe ye. Welat beşeke mezin a giravên brîtaniyayê vedigire ku girava Brîtanyaya Mezin, ji şeşan yekê bakurê rojhilatê girava Îrlendayê û hinek giravên derdorê yên piçûktir vedihewîne. Keyaniya Yekbûyî di navbera [[Okyanûsa Atlantîk a Bakur]] û [[Deryaya Bakur]] de ye ku peravê başûrê rojhilat 35 km nêzîkî peravên bakurê [[Fransa]] ye ku ji aliyê [[Kanala Îngilîzî]] ve tê veqetandin.<ref name=":4">{{Jêder-kovar |tarîx=2023-08-15 |sernav=United Kingdom |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-kingdom |kovar=The World Factbook |ziman=en |weşanger=Central Intelligence Agency |roja-gihiştinê=2021-03-13 |roja-arşîvê=2021-01-09 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20210109221834/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-kingdom |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Çavdêrxaneya Royal Greenwich li Londonê di sala 1884an de di Konferansa Merîdyena Navneteweyî de wekî xala diyarker a Merîdyena serokwezîr hatiye hilbijartin.<ref>{{Jêder-kitêb |url=http://dx.doi.org/10.1201/9781351253901-5 |sernav=The Royal Observatory 1881–1998 |paşnav=Mann |pêşnav=Tony |tarîx=2019-11-11 |weşanger=Chapman and Hall/CRC |isbn=978-1-351-25390-1 |rr=83–91 }}</ref> Keyaniya Yekbûyî di navbera 49° û 61° firehiya bakur û di navbera dirêjahiya 9° rojava û 2° rojhilat de ye. [[Îrlendaya Bakur]] bi [[Komara Îrlendayê]] re 360 kîlomêtre sinorê bejahî parve dike.<ref name=":4"/> Xeta perava Brîtanyaya Mezin 17.820 km dirêj e. Keyaniya Yekbûyî ji aliyê [[Tunela Kanalê]] ve bi parzemîna [[Ewropa]]yê ve girêdayî ye ku bi dirêjiya 38 kîlomêtre yê tunela binê avê ya herî dirêj a cîhanê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.eurotunnel.com/uk/ |sernav=LeShuttle: Folkestone To Calais In 35 Minutes. Book Now! |malper=LeShuttle |ziman=en-GB |tarîxa-gihiştinê=2023-08-22 }}</ref> Keyaniya Yekbûyî çar ekoherêmên bejayî dihewîne ku nav de daristanên pelên fireh ên Keltî, daristanên behîv ên Lowlandên Îngilîzî, daristanên tevlihev ên şil ên [[Atlantîka Bakur]] û daristanên koniferên Caledonê hene. Qada daristanên Keyaniya Yekbûyî di sala 2023an de tê texmîn kirin ku 3.25 milyon hektar e ku axa qadên daristanan ji %13 axa Keyaniya Yekbûyî pêk tê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.forestresearch.gov.uk/tools-and-resources/statistics/statistics-by-topic/woodland-statistics/ |sernav=Woodland Statistics |malper=Forest Research |ziman=en-GB |tarîxa-gihiştinê=2023-08-22 }}</ref> {{Multiple image |align = center |direction = horizontal |header_align = center |header = Termînolojiya Giravên Brîtaniyayê |image1 = British Isles all.svg |width1 = 100 |caption1 = [[Giravên Brîtanyayê]] |image2 = United Kingdom in the British Isles.svg |width2 = 100 |caption2 = Keyaniya Yekbûyî |image3 = Great Britain.svg |width3 = 100 |caption3 = [[Brîtanya Mezin]] |image4 = British Isles England.svg |width4 = 100 |caption4 = [[Înglistan]] }} {{Paqij}} === Avhewa === [[Wêne:UK Köppen.svg|thumb|Cureyên avhewa yên Köppen ya Keyaniya Yekbûyî.]] Piraniya Keyaniya Yekbûyî xwedan avhewa nerm e ku bi gelemperî germahiyên hênik û baranên zêde li seranserê salê hene.<ref name=":4"/> Germahî digel demsalan re kêm caran dadikeve binê 0&nbsp;°C yan jî ji 30&nbsp;°C bilind bilindtir dibe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.trevorharley.com/hottest-day-of-each-year-from-1900.html |sernav=Hottest day of each year from 1900 |malper=www.trevorharley.com |ziman=en-GB |tarîxa-gihiştinê=2023-08-22 }}</ref> Hinek deverên dûrî peravê, li jora [[Înglistan]], [[Wêls]], [[Îrlendaya Bakur]] û li piraniya [[Skotlenda]]yê, avhewaya okyanûsa binpolar (Cfc) tê dîtin. Li bilindahiyên bilind ên li Skotlendayê hewayek subarktîk a parzemînî (Dfc) û li herêmên çiyayî avhewaya tundra tê dîtin.<ref>{{Jêder |paşnav=Peterson |pêşnav=Adam |sernav=English: A map of Köppen climate types in the United Kingdom (SVG version) |tarîx=2016-08-09 |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:UK_K%C3%B6ppen.svg |tarîxa-gihiştinê=2023-08-22 }}</ref> Her çend beşên rojhilat bi piranî ji vî bayê parastî be jî bayê serdest ji başûrê rojava û ji aliyê Okyanûsa Atlantîkê de tê ku gelek caran hewaya nerm û şil bi xwe re tîne. Ji ber ku piraniya baranê li herêmên rojava dibare, beşên rojhilat beşên herî zuhayê welat in. Herikîna Atlantîkê ku ji hêla herikîna kendavê ve tê germ kirin, zivistanên nerm tîne, nemaze li rojava ku zivistan şil e û herî zêde li ser erdê bilind zivistan şil û nerm derbas dibe. Havînan li başûrê rojhilatê Înglistanê herî germ û li bakurê Înglistanê deverê herî hênik e. Barîna berfa dijwar di zivistanê û destpêka biharê de li qadên erdê bilind dibare.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.metoffice.gov.uk/research/approach/collaboration/ukcp |sernav=UK Climate Projections (UKCP) |malper=Met Office |ziman=en |tarîxa-gihiştinê=2023-08-22 }}</ref> Tevahiya tava salane ya navîn li Keyaniya Yekbûyî 1339,7 demjimêr e ku ev jî ji %30 di binê dema herî zêde ya gengaz de ye. Saetên tavê salê ji 1200 heya 1580 demjimêran diguhere û ji sala 1996an vir ve Keyaniya Yekbûyî ji sala 1981ê heta sala 2010an demjimêrên navînî yên tavê distîne û hê jî welêt heman demjimêran tava navînî distîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.metoffice.gov.uk/research/climate/maps-and-data/uk-temperature-rainfall-and-sunshine-time-series |sernav=UK temperature, rainfall and sunshine time series |malper=Met Office |ziman=en |tarîxa-gihiştinê=2023-08-22 }}</ref> Di sala 2022an de, Keyaniya Yekbûyî di Îndeksa Performansa Jîngehê de di nav 180 welatan de di rêza duyem de ye. Zagonek hatiye pejirandin ku emîsyonên gazên serayê yên Brîtanyayê heya sala 2050an safî bibe û qet nemîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.instituteforgovernment.org.uk/article/explainer/uk-net-zero-target |sernav=UK net zero target |tarîx=2020-04-20 |malper=Institute for Government |ziman=en |tarîxa-gihiştinê=2023-08-22 }}</ref> === Topografî === Înglistan ji sedî 53ê Keyaniya Yekbûyî pêk tîne û rûbera Înglistanê 130.395 km² ye.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2011-12-12 |sernav=England - Profile |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/country_profiles/7327029.stm |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en-GB }}</ref> Piraniya welêt ji deştan pêk tê û bi erdên bilind û çiyayî yên li bakurê rojavayê xeta Tees-Exe ku Keyaniya Yekbûyî bi qasî deverên nizm û bilind dabeş dike. Deverên deştî Cornwall, New Forest, South Downs û Norfolk Broads in.<ref name=":6">{{Jêder-malper |url=https://www.atlapedia.com/online/countries/unitedki.htm |sernav=United Kingdom - Atlapedia® Online |malper=www.atlapedia.com |roja-gihiştinê=2026-02-08 }}</ref> Deverên bilind ên welat [[Lake District]], [[Pennines]], [[Yorkshire Dales]], [[Exmoor]] û Dartmoor in. Çem û kendav ên sereke Thames, [[Severn]] û [[Humber]] in. Çiyayê herî bilind ê Îngilîstanê Scafell Pike ye ku bi qasî 978 metreyan, li Navçeya Golan ew ku girava wê ya herî mezin Girava Wightê ye. Skotlend ji sedî 32ê Keyaniya Yekbûyî pêk tîne û rûbera rûbera Skotlendayê 78.772 km² ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.scotland.org/about/fact-file/index.html |sernav=Facts, Information and Map of Scotland : Official online Gateway to Scotland |malper=www.scotland.org |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en |roja-arşîvê=2008-06-21 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20080621045248/http://www.scotland.org/about/fact-file/index.html |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Welat nêzîkî 800 girav dihewîne<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.independent.co.uk/travel/uk/the-complete-guide-to-the-scottish-islands-633851.html |sernav=The complete guide to the ... Scottish Islands |malper=The Independent |tarîx=2000-05-31 |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en }}</ref> ku bi taybetî Giravên Hebride, Giravên Orkney û Giravên Shetlandê di nav de ye. Skotlenda welatê herî çiyayî ya Keyaniya Yekbûyî ye. Bilindahiyên li bakur û li rojava herêma herî dijwar in ku piraniya axa çiyayî ya Skotlendaye vedihewîne ku di nav de Cairngorms, Loch Lomond û The Trossachs û Ben Nevis hene ku bi 1.345 metreyan<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2016-03-18 |sernav=Great Britain’s tallest mountain is taller - Ordnance Survey Blog |url=https://www.ordnancesurvey.co.uk/blog/2016/03/britains-tallest-mountain-is-taller/ |roja-gihiştinê=2026-02-08 |xebat=Ordnance Survey Blog |ziman=en-GB }}</ref> ku xala herî bilind a [[Giravên Brîtanî]] ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.bennevisweather.co.uk/index.asp |sernav=Ben Nevis Weather {{!}} Weather Forecast for Ben Nevis, Fort William, Highlands of Scotland |malper=www.bennevisweather.co.uk |roja-gihiştinê=2026-02-08 }}</ref> Wêls ji %9ê Keyaniya Yekbûyî pêk tîne û rûbera Wêlsê 20.779 km² ye.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2012-01-11 |sernav=Profile: Wales |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/country_profiles/6233450.stm |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en-GB }}</ref> Her çend başûrê Wêlsê ji bakur û navîn a Wêlsê deverên çiyayî kêm bin jî, welat bi piranî çiyayî ye. Çiyayên herî bilind ên li Wêlsê li Snowdonia ne û Snowdon (bi wêlsî: Yr Wyddfa) jî di nav de ye ku bi bilindahiya 1.085 metreyan girê herî bilind ê Wêlsê ye.<ref name=":6"/> Wêls, tevî perava Pembrokeshire, bi dirêjahiya 2.704 kîlomêtreyê xwedî xeta herî dirêj ê peravê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.cartography.org.uk/default.asp?contentID=749 |sernav=The British Cartographic Society > How long is the UK coastline? |malper=www.cartography.org.uk |roja-gihiştinê=2026-02-08 |paşnav=cartography |pêşnav=Clare Seldon, |roja-arşîvê=2012-05-22 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20120522042745/http://www.cartography.org.uk/default.asp?contentID=749 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Çend girav li derveyî axa serekeyê Galiyê hene ku girava herî mezin girava Angleseyê (Ynys Môn) ye. Îrlendaya Bakur ku ji Brîtanyaya Mezin bi [[Deryaya Îrlendî]] û [[Kanala Bakur]] veqetandî ye ku xwedî rûbereke 14.160 km² ye û bi piranî ji gir û ji deverên çiyayî pêk hatiye. Welat Gola Neagh vedihewîne ku bi qasî 150 388 km² mezintirîn gola Giravên Brîtanî ye, Gola Erne ku zêdetirî 150 girav di golê de hene û rêya Giant's Causeway heye ku ji aliyê [[UNESCO]]yê ve wekê Cihê Mîrata Cîhanê hatiye lîstekirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cain.ulst.ac.uk/ni/geog.htm |sernav=CAIN: Background Information on Northern Ireland Society - Geography |malper=cain.ulst.ac.uk |roja-gihiştinê=2026-02-08 }}</ref> Xala herî bilind a Îrlendaya Bakur Slieve Donard ê li Çiyayên Morne ye ku bi bilindahiya 852 mêtre bilind e.<ref name=":6"/> == Demografî == Li gorî daneyên sala 2021ê de nifûsa Keyaniya Yekbûyî 67.026.292 kes bû.<ref name=":2">{{Jêder-malper |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/bulletins/annualmidyearpopulationestimates/mid2021 |sernav=Population estimates for the UK, England, Wales, Scotland and Northern Ireland - Office for National Statistics |malper=www.ons.gov.uk |roja-gihiştinê=2026-02-07 }}</ref> Keyaniya Yekbûyî xwedî çarem mezintirîn nifûsa [[Ewropa]]yê û xwedî 22em mezintirîn nifûsa cîhanê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/bulletins/annualmidyearpopulationestimates/latest |sernav=Population estimates for the UK, England, Wales, Scotland and Northern Ireland - Office for National Statistics |malper=www.ons.gov.uk |roja-gihiştinê=2026-02-07 }}</ref> Di salên 2012 û 2013an de jidayikbûnên herî zêde beşdarî mezinbûna nifûsê bûye ku di heman demê de di salên 2014 û 2015an de bi koçberiya navneteweyî ya nifûsê welat zêdebûna xwe berdewam kiriye.<ref name=":2" /> Di navbera salên 2001 û 2011an de nifûsa Keyaniya Yekbûyî bi rêjeya navînî ya salane ji sedî 0,7 zêde bûye. Li gorî hêjmara nifûsê ya 2011an, di nav 100 salên borî de, rêjeya nifûsa temenê 0-14 salî ji %31 heya ji %18e daketiye û rêjeya mirovên ku temenê wan 65 salî ye ku ji %5an heya ji %16 zêde bûye.<ref name=":2" /> Di sala 2018an de temenê navîn ê nifûsa Keyaniya Yekbûyî 417 salî bû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cia.gov/stories/story/spotlighting-the-world-factbook-as-we-bid-a-fond-farewell/ |sernav=Spotlighting The World Factbook as We Bid a Fond Farewell - CIA |malper=www.cia.gov |roja-gihiştinê=2026-02-07 }}</ref> Li gorî daneyên sala 2021ê nifûsa [[Skotlenda]]yê 5,48 milyon, nifûsa Wêlsê 3,1 milyon û nifûsa Îrlendaya Bakur jî 1,9 milyon hatiye tomarkirin.<ref name=":2" /> Nifûsa herî mezin li [[London]], li başûr-rojhilatê Înglistan e. Li navenda Brîtanyaya Mezin (bakurê Înglistanê) gelek kes li dora [[Manchester]] û [[Liverpool]] dijîn. Li deşt Skotlendayê li dora [[Edinburgh]] û [[Glasgow]], û li başûrê Wêlsê li nêzê [[Kardîf]] gelheyên mezin hene. Li Îrlendaya Bakur, pir kes li rojhilat, li nêzê [[Belfast]] dijîn.<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-kingdom/ |sernav=United Kingdom |tarîx=2021-03-05 |malper=The World Factbook |weşanger=[[Central Intelligence Agency]] |tarîxa-gihiştinê=2021-03-13 |roja-arşîvê=2021-01-09 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20210109221834/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-kingdom/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Di sala 2020 de, 83,9% mirovên li Brîtanya li bajaran dijiyan.<ref name=":0" /> {| class="wikitable sortable" |+Li gorî welatan nifûsa Keyaniya Yekbûyî (2024) ! rowspan="2" |Ala ! rowspan="2" |Welat ! colspan="2" |Rûber ! colspan="2" |Nifûs ! rowspan="2" |Belavbûn (/km²) |- !(km²) !(%) !Kes !(%) |- |{{Sembola alayê|Îngilistan}} |[[Înglistan]] |130.310 |%54 |58.620.101 |%85 |450 |- |{{Sembola alayê|Skotland}} |[[Skotlenda]] |77.901 |%32 |5.546.900 |%8 |71 |- |{{Sembola alayê|Wales}} |[[Wêls]] |20.737 |%9 |3.186.581 |%5 |154 |- |{{Sembola alayê|Îrlendaya Bakur}} |[[Îrlendaya Bakur]] |13.547 |%6 |1.927.855 |%3 |142 |- !Giştî !Keyaniya Yekbûyî !242.741 !%100 !69.281.437 !%100 !285 |} Nifûsa Înglistanê di sala 2021ê de 56 milyon bû ku ev jî nêzîkî ji %84ê nifûsa giştî ya [[Brîtanya Mezin|Brîtanyayê]] pêk tîne.<ref name=":10">{{Jêder-malper |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/bulletins/annualmidyearpopulationestimates/mid2021 |sernav=Population estimates for the UK, England, Wales, Scotland and Northern Ireland - Office for National Statistics |malper=www.ons.gov.uk |roja-gihiştinê=2026-02-08 }}</ref> Înglistan yek ji welatên herî qelebalix ên cîhanê ye ku bi belavbûna 434 kes li ser her kîlommêtreçarçikê di nîvê sala 2021ê de<ref name=":10"/> bi giraniyek taybetî li [[London]] û başûrê rojhilatê Londonê belavbûye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/politics/2967374/England-is-most-crowded-country-in-Europe.html |sernav=England is most crowded country in Europe - Telegraph |malper=www.telegraph.co.uk |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en }}</ref> Herêma metropolîtan a firehtir a Londonê, bi nifûsa xwe ya 14.î,9 milyonê di sala 2024an de, mezintirîn herêma metropolîtan a [[Ewropaya Rojava]] ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.citypopulation.de/en/world/agglomerations/ |sernav=Major Agglomerations of the World - Population Statistics and Maps |malper=www.citypopulation.de |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en-us }}</ref> {| class="wikitable sortable" |+Gelheya Înglistanê li gorî herêman (2024) ! rowspan="2" |Herêm ! colspan="2" |Rûbera erdê ! colspan="2" |Populasyon ! rowspan="2" |Giranî (/km²) |- !(km²) !(%) !Mirov !(%) |- |Bakurê Rojhilat |8.581 |%6 |2.683.040 |%5 |313 |- |Bakurê Rojava |14.108 |%11 |7.516.113 |%13 |533 |- |Yorkshire û Humber |15.404 |%12 |5.541.262 |%10 |360 |- |Midlandsên Rojhilat |15.624 |%12 |4.934.939 |%9 |316 |- |Midlandsên Rojava |12.998 |%10 |6.021.653 |%11 |463 |- |Rojhilatê Înglistanê |19.116 |%15 |6.398.497 |%11 |335 |- |Londona Mezin |1.572 |%1 |8.866.180 |%15 |5,640 |- |Başûrê Rojhilat |19.072 |%15 |9.379.833 |%16 |492 |- |Başûrê Rojava |23.836 |%18 |5.764.881 |%10 |242 |- !Înglistan !130.310 !%100 !57.106.398 !%100 !438 |} Di sala 2021ê de rêjeya giştî ya zayînê li seranserê Keyaniya Yekbûyî 1,53 zarok bû ku ev rêje ji lûtkeya zêdebûna zarokan a 2,95 zarok ji her jinekê re di sala 1964an de an jî ji rêjeya herî bilind a 6,02 zarokên ji her jinekê re di sala 1815an de bû û ji rêjeya cihgirtinê ya 2,1 kêmtir dimîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/datasets/vitalstatisticspopulationandhealthreferencetables |sernav=Vital statistics in the UK: births, deaths and marriages - Office for National Statistics |malper=www.ons.gov.uk |roja-gihiştinê=2026-02-08 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://ourworldindata.org/grapher/children-born-per-woman?year=1800&country=GBR |sernav=Children born per woman |malper=Our World in Data |roja-gihiştinê=2026-02-08 }}</ref> === Etnîsîte === [[Wêne:Ethnic demography of the United Kingdom from 1951 - 2021.gif|thumb|Pêşveçûna etnîsîteyan li Keyaniya Yekbûyî (1951–2021)]] Di dîrokê de tê texmînkirin ku gelên xwemaliyên brîtanî ji komên etnîkî yên ku berî sedsala 12an li wir bi cih bûne hatine ku di ya wan de kelt, roman, anglo-sakson, norsî û normanî hene.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2012-06-18 |sernav=Welsh people could be most ancient in UK, DNA suggests |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-18489735 |roja-gihiştinê=2026-02-08 |xebat=BBC News |ziman=en-GB }}</ref> Tê texmînkirin ku gelê galî koma etnîkî ya herî kevin a li Keyaniya Yekbûyî ye. Keyaniya Yekbûyî xwedî dîrokeke koçberiya mirovên ne-spî ye ku Liverpool xwedî nifûsa reş a herî kevin a welêt e ku herî kêm ji salên 1730an vir ve ye, ji xeynî vê, civakeke çînî ya herî kevin a li Ewropayê heye ku ji sedsala 19an vir ve ye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Bloody Foreigners: The Story of Immigration to Britain |paşnav=Winder |pêşnav=Robert |weşanger=Little, Brown Book Group |tarîx=2010-11-04 |isbn=978-0-7481-2396-4 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=7ORcaQIgdcEC&q=combed&pg=PT94 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://www.mersey-gateway.org/server.php?show=ConWebDoc.1369 |sernav=Port Cities: - Culture and Ethnicity Differences in Liverpool - Chinese Community |malper=www.mersey-gateway.org |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en |roja-arşîvê=2009-07-24 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090724204513/http://www.mersey-gateway.org/server.php?show=ConWebDoc.1369 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Di sala 2021ê de, ji sedî 83ê nifûsa Keyaniya Yekbûyî xwe wekê spî bi nav kirine ku ev tê vê wateyê ku ji sedî 17ê nifûsa Keyaniya Yekbûyî xwe wekê yek ji komeke kêmneteweyên etnîkî bi nav dikin. Cûrbecûrîya etnîkî li seranserê Keyaniya Yekbûyî bi girîngî diguhere. Li gorî herêmê, di sala 2021ê de, ji sedî 46,2ê nifûsa Londonê kêmneteweyek etnîkî bû ku li gorî Skotlenda, Wêls, Îrlendaya Bakur, başûrê rojava û bakurê rojhilatê Înglistanê ku ji sedî 10 kêmtir in.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ons.gov.uk/datasets/TS021/editions/2021/versions/3/filter-outputs/2c225a7b-0b5a-4a56-825e-2d6df1c6be93 |sernav=Ethnic group - Office for National Statistics |malper=www.ons.gov.uk |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en }}</ref> ==== Alayên neteweyên Keyaniya Yekbûyî ==== [[Girêdayîbûnên Taca Brîtanî]] wek [[Guernsey]] û [[Jersey]] û [[Girava Manê]] ne li nava Keyaniya Yekbûyî ne, lê ew têkildarên keyana ku seroka dewleta Keyaniya Yekbûyî ye. <gallery> Wêne:Arms of the United Kingdom.svg|Keyaniya Yekbûyî Wêne:Royal Arms of England.svg|Keyaniya Înglistanê Wêne:Royal Arms of the Kingdom of Scotland.svg|Keyaniya Skotlendayê Wêne:Arms of Ireland (Variant 1) (Historical).svg|Keyaniya Îrlendayê </gallery><gallery> Wêne:Flag of the United Kingdom (3-5).svg|Keyaniya Yekbûyî Wêne:Flag of England.svg|Înglistan Wêne:Flag of Scotland.svg|Skotlenda Wêne:Saint Patrick's Saltire.svg|Keyaniya Îrlendayê Wêne:Flag of Wales (1959–present).svg|Wêls </gallery><gallery> Wêne:Crowned Floral Badges of the United Kingdom.svg|Keyaniya Yekbûyî Wêne:Tudor Rose Royal Badge of England.svg|Înglistan Wêne:Thistle Royal Badge of Scotland.svg|Skotlenda Wêne:Shamrock Royal Badge of Ireland.svg|Keyaniya Îrlendayê Wêne:Leek Badge of Wales.svg|Wêls </gallery> === Ziman === [[Wêne:Distribution map of languages in the United Kingdom.svg|thumb|{{legend2|#ffa500|Îngilîzî}} {{legend2|#d2691e|Skotlendî}} {{legend2|#0000ff|Wêlsî}} {{legend2|#00ffcf|Galiya skotlendî}}]] Zimanê inglîzî zimanê fermî ye û zimanê herî berbelavê li Keyaniya Yekbûyî ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/LivingintheUK/DG_10012519 |sernav=UK Government Web Archive |malper=webarchive.nationalarchives.gov.uk |roja-gihiştinê=2026-02-08 |roja-arşîvê=2012-10-15 |urlya-arşîvê=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20121015000000/http://www.direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/LivingintheUK/DG_10012519 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Mac Síthigh |pêşnav=Daithí |tarîx=2018-03-01 |sernav=Official status of languages in the United Kingdom and Ireland |url=https://doi.org/10.1177/1473779518773642 |kovar=Common Law World Review |ziman=EN |cild=47 |hejmar=1 |rr=77–102 |doi=10.1177/1473779518773642 |issn=1473-7795 }}</ref> Keyaniya Yekbûyî ziman li seranserê cîhanê pêş dixe da ku di navbera mirovên li Keyaniya Yekbûyî û welatên cîhanê de têkilî, têgihîştin û baweriyê ava bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com//learningenglish/english/hygiene |sernav=BBC Learning English - About BBC Learning English |malper=BBC Learning English |roja-gihiştinê=2026-02-08 |paşnav=English |pêşnav=BBC Learning }}</ref> Li Keyaniya Yekbûyî, zimanê îngilîzî bi taybetmendiyên cihêreng tê axaftin ku bi hev re zimanê ku wekê îngilîziya brîtanî tê zanîn pêk tînin. Li welat cûrbecûrîya zarava û devokan pir caran têne dîtin û li herêmên nêzîk pir caran guhertoyên pir cuda yên îngilîziya brîtanî hene. Şêwaza îngilîzî ya standard a Received bi kevneşopî bi axaftvanên perwerdekirî yên bi başûrê Îngilîstanê ve girêdayî ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.oed.com/information/understanding-entries/pronunciation/british-english-pronunciations/?tl=true |sernav=British English Pronunciations |malper=www.oed.com |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en }}</ref> Zaravayên sereke yên neteweyî îngilîziya skotlendî, îngilîziya galî û îngilîziya bakurê îrlendî ne. Herêmên cûrbecûr ên cihêreng zaravayan ku têne dîtin Brummie, Cockney, Geordie, Mancunian, Scouse, West Country, Yorkshire û MLE (îngilîziya Londonê ya pirçandî) ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ef.com/wwen/blog/language/british-dialects-you-need-to-know/ |sernav=10 British dialects you need to know ‹ EF GO Blog {{!}} EF Global Site (English) |malper=EF GO Blog {{!}} EF Global Site (English) |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en }}</ref> Li Keyaniya Yekbûyî sê zimanên xwemaliyên keltî têne axaftin ku di nav wan de galî, îrlendî û skotlendî hene. [[Zimanê kornî]] ku di dawiya sedsala 18an de wekê zimanekî yekem ji holê rabibû,<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Language and Linguistics: The Key Concepts |paşnav=Trask |pêşnav=R. L. |weşanger=Routledge |tarîx=2007-08-07 |isbn=978-1-134-12408-4 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=oLx9AgAAQBAJ&q=%E2%80%9Cthese+people+speak+the+dead+language+as+a+second+language%E2%80%9D&pg=PA63 }}</ref> niha ji nû hatiye vegerandin û ji aliyê komeke piçûk a axaftvanan ve wekê zimanê duyem tê axavtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.gov.wales/welsh-language-wales-census-2021-html |sernav=Welsh language in Wales (Census 2021) [HTML] {{!}} GOV.WALES |malper=www.gov.wales |tarîx=2022-12-06 |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en }}</ref> Li gorî hêjmara nifûsa sala 2021ê nifûsa galîaxêv a Galêsê ya ji sê salî û mezintir 538.300 kes bû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.co.uk/voices/multilingual/welsh.shtml |sernav=BBC - Voices - Multilingual Nation |malper=www.bbc.co.uk |roja-gihiştinê=2026-02-08 }}</ref> Herwiha hatiye texmîn kirin ku nêzîkî 200.000 axaftvanên zimanê galî li Îngilîstanê dijîn. Di hêjmara nifûsê ya 2021an de li Îrlendaya Bakur, ji sedî 12,4ê mirovan dikarîn hinek zimanê îrlendî biaxivin û ji sedî 10,4ê mirovan jî dikarîn hinek zimanê ulster-skotlendî biaxivin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nisra.gov.uk/system/files/statistics/census-2021-main-statistics-for-northern-ireland-phase-1-statistical-bulletin-language.pdf |sernav=Wayback Machine |malper=www.nisra.gov.uk |roja-gihiştinê=2026-02-08 }}</ref> Di sala 2001ê de zêdetirî 92.000 kes li [[Skotlenda]]yê ku tenê kêmtir ji %2ê nifûsê ye, hinek dikarîn binzimanê gaelîk biaxivin ku di nav wan de ji %72ê wan kesên ku li hebridên derve dijîn, hebûn.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.gro-scotland.gov.uk/press/news2005/scotlands-census-2001-gaelic-report.html |sernav=General Register Office for Scotland - Scotland's Census 2001 - Gaelic Report |malper=web.archive.org |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en |paşnav=General Register Office for Scotland Web Team |roja-arşîvê=2013-05-22 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20130522110328/http://www.gro-scotland.gov.uk/press/news2005/scotlands-census-2001-gaelic-report.html |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Hejmara zarokên ku bi zimanê galî an skotlendî têne hînkirin zêde bûye.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2009-02-12 |sernav=Local UK languages 'taking off' |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/education/7885493.stm |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en-GB }}</ref> Skot ku zimanekê ji îngilîziya navendî ya bakur a destpêkê hatiye, ligel guhertoya xwe ya herêmî, skotîyên ûlster li [[Îrlendaya Bakur]], bêyî pabendbûnên taybetî ji bo parastin û pêşvebirinê, xwedî nasnameyeke sinorkirî ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://eurolang.net/index.php?option=com_content&task=view&id=2449&Itemid=52&lang=en |sernav=Eurolang - Language Data - Scots |malper=eurolang.net |roja-gihiştinê=2026-02-08 |paşnav=Bateman |pêşnav=Eilidh }}</ref> Ji nîsana 2020an vir ve, li Keyaniya Yekbûyî nêzîkê 151.000 bikarhênerên zimanê îşaretan a brîtanî (BSL) hene ku zimanekî îşaretan ku ji aliyê kesên kerr ve tê bikar anîn, hene.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.scotsman.com/news/politics/people-are-dying-because-of-this-calls-for-uk-gov-to-follow-scotland-with-sign-language-interpreter-at-covid-19-briefing-2547989 |sernav='People are dying because of this': Calls for UK Gov to follow Scotland with sign language interpreter at Covid-19 briefing |malper=The Scotsman |tarîx=2020-04-23 |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en }}</ref> Di sala 2013an de, hatiye texmînkirin ku ji sedî 95ê nifûsa Keyaniya Yekbûyî axaftvanên yekzimanî yên îngilîzî bûn.<ref name=":11">{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.co.uk/languages/european_languages/countries/uk.shtml |sernav=BBC - Languages - Languages |malper=www.bbc.co.uk |roja-gihiştinê=2026-02-08 }}</ref> Di sala 2013an de hatiye texmînkirin ku zêdetirî ji %5 ê nifûsê bi zimanên ku ji ber koçberiyê hatine Keyaniya Yekbûyî diaxivin. Zimanên başûrê [[Asya]]yê koma herî mezin in ku tê de zimanên wekê punjabî, ûrdûyî, nengalî, sîlhetî, hindî, paharî-pothwarî, tamîlî û gujaratî hene.<ref name=":11" /> Di hêjmara nifûsê ya sala 2011an de zimanê polonî duyem zimanê herî mezin ê welat bû ku li Îngilîstanê dihat axavtin ku bi qasê 546.000 axaftvanên [[zimanê polonî]] hebûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Booth |pêşnav=Robert |tarîx=2013-01-30 |sernav=Polish becomes England's second language |url=https://www.theguardian.com/uk/2013/jan/30/polish-becomes-englands-second-language |roja-gihiştinê=2026-02-08 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Di sala 2019an de nêzîkî 1,5 milyon kes hindik an jî qet nedikarîn bi zimanê îngilîzî biaxivîn.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=The teenagers who translate for their parents |url=https://www.bbc.co.uk/news/av/uk-47982494 |roja-gihiştinê=2026-02-08 |xebat=BBC News |ziman=en-GB }}</ref> === Dîn === Xiristiyanî zêdetirî 1400 salan e ku li Keyaniya Yekbûyî di warê jiyana dînî de serdest e.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=A dictionary of British history |weşanger=Oxford University Press |tarîx=2009 |isbn=978-0-19-955037-1 |çap=1st ed., rev |cih=Oxford |paşnavê-edîtor=Cannon |pêşnavê-edîtor=John Ashton |series=Oxford reference online }}</ref> Her çiqas piraniya welatiyan di anketan de hê jî xwe bi xiristiyaniyê ve girêdidin jî, beşdarbûna birêkûpêk a dêran ji nîvê sedsala 20an vir ve bi awayekî berbiçav kêm bûye û di heman demê de koçberî û guhertina demografîk beşdarî li mezinbûna baweriyên din ên li Keyaniya Yekbûyî kiriye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Religion and Society in Twentieth-century Britain |paşnav=Brown |pêşnav=Callum G. |weşanger=Pearson Longman |tarîx=2006 |isbn=978-0-582-47289-1 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=ryrD2YODzxUC&pg=PA291 }}</ref> Ev yek bûye sedem ku hinek şîrovekar Keyaniya Yekbûyî wekê civatek pirbawerî, sekuler, an piştî-xiristiyanî bi nav bikin.<ref name="Brown2006">{{Jêder-kitêb |sernav=Religion and society in twentieth-century Britain |paşnav=Brown |pêşnav=Callum G. |weşanger=Pearson |tarîx=2006 |isbn=978-0-582-47289-1 |cih=Harlow |series=Religion, politics, and society in Britain }}</ref><ref name="Brown2006"/><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Church, state and civil society |paşnav=Fergusson |pêşnav=David |weşanger=Cambridge University Press |tarîx=2004 |isbn=978-0-521-52959-4 |cih=Cambridge, U.K New York }}</ref> Di hêjmara nifûsê ya di sala 2021ê de, ji sedî 46,5ê beşdaran ragihandine ku ew xiristiyan in û dînên duyem ên herî mezin îslam (ji sedî 5,9), hindûîzm (ji sedî 1,6), sîkhîzm (ji sedî 0,8), bûdîzm (ji sedî 0,4), cihûtî (ji sedî 0,4) û hemî dînên din (ji sedî 0,6) in. Lêkolîneke Tearfundê di sala 2007an de nîşan daye ku ji her ji deh brîtanîyan heftane diçin dêrê. Di hêjmarên nifûsê ya di navbera salên 2001 û 2011an de di hejmara kesên ku xwe wekê xiristiyan bi nav dikirin de ji sedî 12 kêm bûye ku di heman demê de rêjeya kesên ku dibêjin tu girêdayîbûna wan bi dînê ve nîne du qat zêde bûye. Ev yek bi mezinbûna di kategoriyên komên dînê yên sereke yên din de berevajî bûye ku bi koçberiyên dawî hejmara misilmanan herî zêde bûye û gihîşt nêzîkî ji %5.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.independent.co.uk/news/uk/home-news/less-religious-and-more-ethnically-diverse-census-reveals-a-picture-of-britain-today-8406506.html |sernav=Less religious and more ethnically diverse: Census reveals a picture |malper=The Independent |tarîx=2012-12-12 |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en }}</ref> Nifûsa misilmanan ji 1,6 milyon di sala 2001ê de zêde bûye û di sala 2011an de gihîştiye 2,7 milyonan ku bi vê awayê bûye koma duyem koma dînî ya li Keyaniya Yekbûyî.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census/key-statistics-for-local-authorities-in-england-and-wales/sty-religion.html |sernav=UK Government Web Archive |malper=webarchive.nationalarchives.gov.uk |roja-gihiştinê=2026-02-08 |roja-arşîvê=2016-01-05 |urlya-arşîvê=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20160105160709/https://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census/key-statistics-for-local-authorities-in-england-and-wales/sty-religion.html |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Dêra Înglistanê dêra damezrandî ya li Înglistanê ye ku di parlamena Keyaniya Yekbûyî de nûnertiya xwe diparêze û rêveberê bilind ê monarşiya brîtanî ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.cofe.anglican.org/about/history |sernav=The History of the Church of England {{!}} Church of England |malper=www.cofe.anglican.org |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://www.royalinsight.gov.uk/output/Page4708.asp |sernav=The Monarchy Today > Queen and State > Queen and Church > Queen and Church of England |malper=www.royalinsight.gov.uk |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en |roja-arşîvê=2006-10-08 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20061008203611/http://www.royalinsight.gov.uk/output/Page4708.asp |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Li Skotlendayê [[Dêra Skotlendayê]] dêra neteweyî ye. Ev dêr di bin kontrola dewletê de nîne û endameke asayî ya monarşiya brîtanî ye ku hikumdarê brîtanî derdikeve ser textê, pêdivî ye ku sond bixwe ku "dînê protestan û hikûmeta dêra presbîterî biparêze".<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.churchofscotland.org.uk/about-us/our-structure |sernav=Our structure |malper=The Church of Scotland |tarîx=2010-02-22 |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en |paşnav=Scotland |pêşnav=The Church of }}</ref> Dêra li Wêlsê di sala 1920an de hatiye bidawîkirin û ji ber ku dêra Îrlendayê di sala 1870an de berî dabeşkirina [[Îrlenda (girav)|Îrlendayê]] hatiye bidawîkirin ku li bakurê Îrlendayê ti dêrek damezrandî tune ye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Time for a Change: Reconfiguring Religion, State and Society |paşnav=Weller |pêşnav=Paul |weşanger=Bloomsbury Academic |tarîx=2005-05-01 |isbn=978-0-567-08487-3 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=tHc88PzAPLMC&pg=PA80 }}</ref> Her çiqas di hêjmara nifûsê ya sala 2001ê de li seranserê Keyaniya Yekbûyî de daneyên li ser pabendbûna bi mezhebên xiristiyan ên takekesî tune be jî, hatiye texmîn kirin ku ji sedî 62ê xiristiyanan anglîkan, ji sedî 13,5 katolîk, ji sedî 6 presbîterî û ji sedî 3,4 metodist in û hejmareke kêm jî ji mezhebên din hene.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Changing Religious Landscape of Europe |paşnav=Knippenberg |pêşnav=Hans |weşanger=Transaction Publishers |tarîx=2005 |isbn=978-90-5589-248-8 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=i6ER_z8gcD4C }}</ref> === Koçberî === [[Wêne:United Kingdom foreign born population by country of birth.png|thumb|Nexşeya nifûsa texmînkirî ya li derveyî welat ê ji dayikbûyî li gorî welatê jidayikbûnê ji nîsana 2007an heta adara 2008an]] Koçberiya ji derveyê welat dibe sedema zêdebûna nifûsa Keyaniya Yekbûyî ku bi hatina koçberan û zarokên koçberên li Keyaniya Yekbûyî ji dayik bûne ku nîvê zêdebûna nifûsê di navbera salên 1991 û 2001ê de pêk tînin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.standard.co.uk/hp/front/immigration-and-births-to-nonbritish-mothers-pushes-british-population-to-record-high-6816318.html |sernav=Immigration and births to non-British mothers pushes British |malper=The Standard |tarîx=2012-04-13 |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c89pvd58nd3o |sernav=How many people come to work and study in the UK? |malper=www.bbc.com |tarîx=2025-09-02 |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en-GB }}</ref> Li gorî statîstîkên ku di sala 2015an de hatine weşandin, ji sedî 27ê jidayîkbûnên zindî yên Keyaniya Yekbûyî di sala 2014an de ji dayikên ku di demên dawî de koçê Keyaniya Yekbûyî bûne, hatine dinê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/birthsdeathsandmarriages/livebirths/bulletins/birthsummarytablesenglandandwales/2015-07-15 |sernav=Births in England and Wales - Office for National Statistics |malper=www.ons.gov.uk |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en }}</ref> Di sala 2013an de nêzîkî 208.000 hemwelatiyên biyanî bûne hemwelatiyên brîtanî ku ji sala 1962an vir ve ev hejmara herî zêde ye. Ev hejmar di sala 2014an de daketiye 125.800 kesan. Di navbera salên 2009 û 2013an de, bi navînî hejmara hemwelatiyên brîtanî yên ku salane hatine dayîn 195.800 kes bûn. Kesên ku di sala 2024an de welatîbûna xwe wergirtine, herî zêde pakistanî, hindî, nîjeryayî, filîpînî, bangladeşî, îtalî, tirkiyeyî (di nav de kurdên ji Bakurê Kurdistanê jî hene), romanyayî û îranî ne. Hejmara kesên ku destûrnameyên bicihbûnê ku rûniştina daîmî li Keyaniya Yekbûyî dide lê hemwelatîbûnê nade, di sala 2013an de bi qasî 154.700 kes bûn ku ji du salên berê zêdetir bû.<ref>{{Jêder-malper |url=http://migrationobservatory.ox.ac.uk/briefings/settlement-uk |sernav=Settlement in the UK {{!}} The Migration Observatory |malper=migrationobservatory.ox.ac.uk |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://www.migrationobservatory.ox.ac.uk/sites/files/migobs/Briefing%20-%20Naturalisation%20as%20a%20British%20Citizen%20-%20Concepts%20and%20Trends_0.pdf |sernav=Wayback Machine |malper=www.migrationobservatory.ox.ac.uk |roja-gihiştinê=2026-02-08 |roja-arşîvê=2015-09-16 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20150916052200/http://www.migrationobservatory.ox.ac.uk/sites/files/migobs/Briefing%20-%20Naturalisation%20as%20a%20British%20Citizen%20-%20Concepts%20and%20Trends_0.pdf |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Koçberî di sedsala 19an de taybetmendiyek girîng a civaka brîtanî bû. Di navbera salên 1815 û 1930an de, nêzîkî 11,4 milyon kes ji Brîtanyayê û 7.3 milyon kes jî ji Îrlendayê koç bûne.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=European Immigration Policy: A Comparative Study |paşnav=Hammar |pêşnav=Tomas |weşanger=Cambridge University Press |tarîx=1985 |isbn=978-0-521-12437-9 |cih=Cambridge |url=https://www.cambridge.org/core/books/european-immigration-policy/10B639425685B0C101619FA11522C409 |series=Comparative Ethnic and Race Relations }}</ref><ref name="Richards2018">{{Jêder-kitêb |sernav=The genesis of international mass migration: The British case, 1750-1900 |paşnav=Richards |pêşnav=Eric |weşanger=Manchester University Press |tarîx=2018 |çap=1 |url=https://www.jstor.org/stable/j.ctvnb7rj2 }}</ref> Hatiye texmîn kirin ku heta dawiya sedsala 20an, bi qasî 300 milyon mirovên bi eslê xwe brîtanî û îrlendî li çaraliyê cîhanê bi awayekî mayînde bi cih bûne.<ref name="Richards2018"/> Di sala 2006an de herî kêm 5,5 milyon kesên ku li Brîtanyayê ji dayik bûne li derveyî welêt dijiyan, bi piranî li Awistralya, Spanya, Dewletên Yekbûyî û Kanadayê dijîn.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.ippr.org/publicationsandreports/publication.asp?id=509 |sernav=ippr - Institute for Public Policy Research |malper=www.ippr.org |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en |paşnav=(http://www.nvisage.co.uk) |pêşnav=NVisage |roja-arşîvê=2007-08-28 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20070828011816/http://www.ippr.org/publicationsandreports/publication.asp?id=509 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> === Perwerdehî === [[Wêne:St. Hugh's.jpg|thumb|Dîmenek ji koleja St Hugh ya Zanîngeha Oxfordê ku di sala 1886an de hatiye damezrandin]] Perwerdehî li Keyaniya Yekbûyî mijarek neqebûlkirî ye ku her welatek xwedî pergalek perwerdehiyê ya cuda ye. Nêzîkî ji sedî 38ê nifûsa Keyaniya Yekbûyî xwediyê bawernameya zanîngeh an kolejê ne ku ev rêje li Ewropayê û li cîhanê rêjeya herî bilind ê cîhanê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://finance.yahoo.com/news/the-most-educated-countries-in-the-world.html;_ylt=AlaWy8IcyeBaviKi7_.WJyhE6odG;_ylu=X3oDMTJrY2d2NGZyBG1pdANDeFMgRmluYW5jaWFsbHkgRml0IEFydGljbGUgQXJ0aWNsZSBCb2R5IFByb2QEcG9zAzMEc2VjA01lZGlhQXJ0aWNsZUJvZHlBc3NlbWJseQ--;_ylg=X3oDMTNjdGVoaXJqBGludGwDdXMEbGFuZwNlbi11cwRwc3RhaWQDY2IyOTRhMGEtYmY2OS0zYTdlLThlYTUtZWFlNTU3YWI1ZTc3BHBzdGNhdANleGNsdXNpdmVzfGZpbmFuY2lhbGx5Zml0BHB0A3N0b3J5cGFnZQ--;_ylv=3?page=1 |sernav=yahoo.com |malper=finance.yahoo.com |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en }}</ref> Keyaniya Yekbûyî malavanê gelek zanîngehan e ku di nav wan de Zanîngeha Oxfordê û Zanîngeha Cambridge heye ku pir caran di lîsteyên cîhanê de di rêza yekem de ne. Lêçûnên xwendinê yên zanîngehê li gorî herêmên cuda yên Keyaniya Yekbûyî diguherin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.timeshighereducation.com/world-university-rankings/2024/world-ranking |sernav=World University Rankings 2024 |malper=Times Higher Education (THE) |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.topuniversities.com/world-university-rankings/2024 |sernav=QS World University Rankings 2024 |malper=Top Universities |tarîx=2026-02-06 |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en }}</ref> Înglistan û Wêls ji bo hemî welatiyên Keyaniya Yekbûyî lêçûna salane yê herî zêde yê sabît heye ku bi gihîştina astek diyarkirî ya dahatê ve girêdayî ye. Tenê ew kesên ku digihîjin astek mûçeyê ya diyarkirî vê lêçûnê bi rêya baca giştî didin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.gov.uk/repaying-your-student-loan/what-you-pay |sernav=Repaying your student loan |malper=GOV.UK |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en }}</ref> Îrlendaya Bakur û Skotlenda ji bo welatiyên ku ew herêma wan a jidayikbûnê ye, lêçûn kêm e an jî qet tune ye. Hinek burs hene ku lêçûna qursên NHSê didin û di sala 2017an de hatiye gotin ku her bijîşk di dema perwerdehiya xwe de 230.000 £ piştgirî werdigire.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ucas.com/money-and-student-life/money/student-finance/undergraduate-tuition-fees-and-student-loans |sernav=Student Finance - Student Loans And Tuition Fees |malper=www.ucas.com |roja-gihiştinê=2026-02-08 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.gov.uk/government/news/more-undergraduate-medical-education-places |sernav=More undergraduate medical education places |malper=GOV.UK |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en }}</ref> === Tenduristî === Sîstema nûjen a lênêrîna tenduristiyê ya gerdûnî ya bi fînansmana dewletê li Keyaniya Yekbûyî kokên xwe di damezrandina xizmeta tenduristiya neteweyî (NHS) de di sala 1949an de digire ku dabînkerê sereke yê lênêrîna tenduristiyê li Keyaniya Yekbûyî ye. Popularîteya berfireh a NHS bûye sedem ku ew wekê "dînek neteweyî" were binavkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Gill |pêşnav=Martha |tarîx=2023-07-09 |sernav=To those who claim the NHS has turned into a British religion, I say: keep the faith |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2023/jul/09/nhs-british-religion-keep-faith-nhs-at-75 |roja-gihiştinê=2026-02-09 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Her çend lênêrîna tenduristiyê ya taybet hene jî, lênihêrîna tenduristiyê li Keyaniya Yekbûyî mijarek dewrkirî ye û her welatekî pêkhatî xwedî pergala xwe ya lênêrîna tenduristiyê ya gerdûnî ya bi fînansmana giştî ye. Lênihêrîna tenduristiyê ya giştî ji bo hemî welatiyên daîmî yên Keyaniya Yekbûyî re tê peyda kirin û bi piranî li gorî hewcedariyê bê pere ye ku ji baca giştî tê dayîn. Rêxistina tenduristiyê ya cîhanê, di sala 2000an de, dabînkirina lênihêrîna tenduristiyê ya li Keyaniya Yekbûyî wekê panzdehem çêtirîn tenduristiya li Ewropayê û hejdehem çêtirîn tenduristiyê ya li cîhanê rêz kiriye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The world health report 2000 [electronic resource] : health systems : improving performance |paşnav=World Health Organization |weşanger=Geneva : World Health Organization |tarîx=2000 |isbn=978-92-4-156198-3 |kesên-din=Internet Archive |url=http://archive.org/details/worldhealthrepor00worl |paşnav2= |pêşnav2= }}</ref> Ji sala 1979an vir ve lêçûnên li ser tenduristiyê bi girîngî zêde bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.healthp.org/node/71 |sernav=The NHS from Thatcher to Blair, by Peter Fisher {{!}} International Association of Health Policy |malper=www.healthp.org |roja-gihiştinê=2026-02-09 |ziman=en }}</ref> Daneyên OECD ya sala 2018an ku di tenduristiyê de beşek ji tiştê ku li Keyaniya Yekbûyî wekê lênêrîna civakî hatine dabeş kirin vedihewîne ku Keyaniya Yekbûyî serê kesekî 3.121 £ xerc dike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hsj.co.uk/policy-and-regulation/swindells-they-arent-your-patients/7025988.article |sernav=Swindells: They aren't 'your' patients |malper=Health Service Journal |roja-gihiştinê=2026-02-09 |ziman=en |paşnav=Swindells |pêşnav=Matthew }}</ref> Dezgehên rêziknameyî li ser bingehek li seranserê Keyaniya Yekbûyî têne organîzekirin ku di nav de konseya giştî ya pizîşkî, konseya hemşîretî û pîrikiyê û yên nehikûmî yên wekê kolejên keyaniyê hene.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/healthandsocialcare/healthcaresystem/articles/howdoesukhealthcarespendingcomparewithothercountries/2019-08-29 |sernav=How does UK healthcare spending compare with other countries? - Office for National Statistics |malper=www.ons.gov.uk |roja-gihiştinê=2026-02-09 }}</ref> Berpirsiyariya siyasî û operasyonel a ji bo lênêrîna tenduristiyê di destê çar rêveberên neteweyî de ye ku lênêrîna tenduristiyê li Îngilîstanê berpirsiyariya hikûmeta Keyaniya Yekbûyî ye, lênêrîna tenduristiyê li Îrlendaya Bakur berpirsiyariya desteya rêveber a Îrlendaya Bakur e; lênêrîna tenduristiyê li Skotlendayê berpirsiyariya hikûmeta Skotlendayê ye û lênêrîna tenduristiyê li Wêlsê berpirsiyariya hikûmeta Wêlsê ye.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2008-08-28 |sernav='Huge contrasts' in devolved NHS |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/7586147.stm |roja-gihiştinê=2026-02-09 |ziman=en-GB }}</ref> == Aborî == [[Wêne:Bank junction - 2020-09-20 (2).jpg|thumb|çep|Dîmena bajarê Londonê ji Şaredariya Londonê. London navenda darayî ya herî mezin a Ewropayê ye.]] Keyaniya Yekbûyî xwedî aboriyek bazara civakî ya gelek pêşketî ye.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Thane |pêşnav=Pat |tarîx=2019 |sernav=The Origins of the British Welfare State |url=https://direct.mit.edu/jinh/article/50/3/427-433/49714 |kovar=The Journal of Interdisciplinary History |ziman=en |cild=50 |hejmar=3 |rr=427–433 |doi=10.1162/jinh_a_01448 |issn=0022-1953 }}</ref> Bi GDPya nomînal a texmînkirî ya bi 2.765 trilyon £ di sala 2024an de, welat şeşem aboriya neteweyî ya herî mezin a cîhanê û duyem aboriya herî mezin a Ewropayê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.imf.org/en/Publications/CR/Issues/2023/07/10/United-Kingdom-2023-Article-IV-Consultation-Press-Release-Staff-Report-and-Statement-by-the-535878 |sernav="United Kingdom: 2023 Article IV Consultation" |roja-gihiştinê=2026-02-09 |roja-arşîvê=2024-03-09 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20240309143322/https://www.imf.org/en/Publications/CR/Issues/2023/07/10/United-Kingdom-2023-Article-IV-Consultation-Press-Release-Staff-Report-and-Statement-by-the-535878 |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Piştî dolarê amerîkî, euro û yenê, diravê Keyaniya Yekbûyî, pound sterling, çarem diravê herî bazirganîkirî yê di bazara danûstandina biyanî de ye û çarem diravê rezervê yê herî mezin ê cîhanê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://data.imf.org/regular.aspx?key=41175 |sernav="World Currency Composition of Official Foreign Exchange Reserves" |roja-gihiştinê=2026-02-09 |roja-arşîvê=2016-05-12 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160512202858/https://data.imf.org/regular.aspx?key=41175 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Poundê Keyaniya Yekbûyî hem bi dîroka xwe ya dirêj a aramiyê û hem jî bi ku qet ji nû ve nayê guhertin, nirxa xwe ya nomînal a bilind parastiye. Ji sala 2022an vir ve Keyaniya Yekbûyî hem çarem mezintirîn hinardekar<ref>{{Jêder-malper |url=https://data.worldbank.org/ |sernav=World Bank Open Data |malper=World Bank Open Data |roja-gihiştinê=2026-02-09 }}</ref> û hem jî çarem mezintirîn derhanîn a kelûpel û karûbaran e. Tevî ku yek ji astên herî bilind ên newekheviya dahata welat ê li OECDê heye,<ref>{{Jêder-malper |url=https://commonslibrary.parliament.uk/research-briefings/cbp-7484/ |sernav="House of Commons Research Briefing on Income inequality in the UK" |roja-gihiştinê=2026-02-09 |roja-arşîvê=2022-02-10 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20220210104536/https://commonslibrary.parliament.uk/research-briefings/cbp-7484/ |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://data.oecd.org/inequality/income-inequality.htm |sernav="Inequality – Income inequality – OECD Data" |roja-gihiştinê=2026-02-09 |roja-arşîvê=2023-06-29 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20230629183322/https://data.oecd.org/inequality/income-inequality.htm |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Keyaniya Yekbûyî xwedî rêzek endeksa pêşveçûna mirovan a pir bilind e. Ji sala 2025an pê ve rêjeya bêkariyê li Keyaniya Yekbûyî ji %4,7 e ku li gorî pîvanên ewropî rêjeyeke kêm e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/cg754negn75o |sernav=UK jobs market weakens as unemployment rate rises |malper=www.bbc.com |tarîx=2025-07-17 |roja-gihiştinê=2026-02-09 |ziman=en-GB }}</ref> Wezareta xezîneyê ya HM ku ji hêla wezîrê xezîneyê ve tê rêvebirin, berpirsiyarê pêşxistin û bicîhanîna siyaseta darayî ya giştî û aborî ya hikûmetê ye. Wezareta bazirganî û karsaziyê berpirsiyarê bazirganî û karûbarên navneteweyî ye. Banka Înglistanê banka navendî ya Keyaniya Yekbûyî ye û berpirsiyarê derxistina banknotên Keyaniya Yekbûyî ye. Bankeyên li Skotlendayê û Îrlendaya Bakur mafê xwe diparêzin ku diravên xwe derxin, bi şertê ku têra xwe diravên Banka Înglistanê ji bo dayîna derxistina xwe di rezervê de bihêlin. == Rêveberî == [[Wêne:Houses of Parliament in 2022 (cropped).jpg|thumb|çep|Qesra Westminsterê qesreke li Londonê ye ku navenda herdu meclîsên parlamena Keyaniya Yekbûyî ye.]] Keyaniya Yekbûyî monarşiyeke destûrî û demokrasiyeke parlemanî ye ku di bin sîstema Westminster de dixebite ku di heman demê de wekê "monarşiya parlemanî ya demokratîk" jî tê zanîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://muse.jhu.edu/verify?url=%2Farticle%2F542440&r=135427 |sernav=Project MUSE -- Verification required! |malper=muse.jhu.edu |roja-gihiştinê=2026-02-09 |doi=10.1353/jod.2014.0032 }}</ref> Welat dewleteke navendî û yekgirtî ye ku tê de parlamentoya Keyaniya Yekbûyî serwer e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.newstatesman.com/spotlight/2021/05/the-uk-is-one-of-the-most-centralised-advanced-democracies-its-time-that-changed |sernav=The UK is one of the most centralised advanced democracies – it’s time that changed |malper=New Statesman |tarîx=2021-05-05 |roja-gihiştinê=2026-02-09 |ziman=en-US |paşnav=Lewer |pêşnav=Andrew }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.centreforcities.org/publication/centralisation-nation/ |sernav=Centralisation Nation: Britain’s system of local government and its impact on the national economy |malper=Centre for Cities |roja-gihiştinê=2026-02-09 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.parliament.uk/site-information/glossary/parliamentary-sovereignty/ |sernav=Parliamentary Sovereignty |malper=www.parliament.uk |roja-gihiştinê=2026-02-09 |ziman=en }}</ref> Parlamen ji meclîsa Awam a hilbijartî, meclîsa lordan a erkdarkirî û ji qiraliyetê (ku nûnertiya monarşiyê dike) pêk tê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.parliament.uk/about/how/role/ |sernav=Parliament |malper=www.parliament.uk |roja-gihiştinê=2026-02-09 |ziman=en }}</ref> Karê sereke yê parlamenê di her du meclîsan de dikare were pêk anîne lê ji bo ku pêşnûmeqanûnek bibe qanûnekê parlamenê (an jî qanûneke nû), razîbûna qraliyetê pêwîst e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.parliament.uk/about/how/laws/passage-bill/lords/lrds-royal-assent/ |sernav=Royal Assent |malper=www.parliament.uk |roja-gihiştinê=2026-02-09 |ziman=en }}</ref> Ji ber serweriya parlemanî, destûra bingehîn a brîtanî nekodkirî ye û bi piranî ji çavkaniyên nivîskî yên cihêreng pêk hatiye ku di nav de qanûnên parlemanî, qanûnên dadgehê yên ji aliyê dadgeran ve hatine çêkirin û peymanên navneteweyî, ligel peymanên destûrî hene.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.llrx.com/features/uk2.htm |sernav=Features - Update to A Guide to the UK Legal System {{!}} LLRX.com |malper=www.llrx.com |roja-gihiştinê=2026-02-09 |ziman=en |roja-arşîvê=2012-06-03 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20120603172102/http://www.llrx.com/features/uk2.htm |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Lêbelê Dadgeha Bilind hejmarek prensîbên bingehîn ên destûra bingehîn a brîtanî nas dike ku di nav de serweriya parlemanî, serweriya hiqûqê, demokrasî û parastina hiqûqa navneteweyî heye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bailii.org/uk/cases/UKSC/2017/51.html |sernav=UNISON, R (on the application of) v Lord Chancellor [2017] UKSC 51 (26 July 2017) |malper=www.bailii.org |roja-gihiştinê=2026-02-09 }}</ref> Ji bo hilbijartinên giştî (hilbijartinên meclisa Awamê), Keyaniya Yekbûyî li 650 navçeyên hilbijartinê hatiye dabeş kirin ku nûnerê her yek ji wan endameke parlamentoyê (MP) ku bi pergala piraniya yekem têne hilbijartin.<ref name=":5">{{Jêder-malper |url=https://www.parliament.uk/about/how/elections-and-voting/general/ |sernav=General elections |malper=www.parliament.uk |roja-gihiştinê=2026-02-09 |ziman=en }}</ref> Parlamenter heta pênc salan di wezîfeyê de ne û eger carekê nû dîsa bixwazin wek parlamenter bimînin divê ji nû ve dîsa werin hilbijartin.<ref name=":5" /> Partiya Muhafezekar ku bi navê Partiya Tory an jî Torî hatiye naskirin û Partiya Karkeran ji salên 1920an vir ve partiyên siyasî yên serdest ên li welat in ku ev yek bûye sedem ku Keyaniya Yekbûyî wekê sîstemek du-partî were binavkirin. Ji salên 1920an vir ve partiyên din ên siyasî li [[Meclisa Avamê]] kursiyan bi dest xistine lê ti carî endamên wan ji Partiya Muhafezekar an Partiya Karkeran zêdetir nebûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://pureadmin.qub.ac.uk/ws/portalfiles/portal/107735631/The_United_Kingdom_is_Not_a_Two_Party_System.pdf |sernav=Wayback Machine |malper=pureadmin.qub.ac.uk |roja-gihiştinê=2026-02-09 }}</ref> [[Partiya Mihafezekar]], [[Partiya Karkeran]] û [[Partiya Neteweyî ya Skotlendayê]] bi rêzê ve ji aliyê hejmara parlamenteran ve, di [[Meclîsa Gelan a Brîtanyayê]] de partiyên herî mezin ên yekem, duyem û sêyem ên heyî ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://members.parliament.uk/parties/Commons |sernav=Malpera parlamena Brîtanyayê }}</ref> {{-}} Serokwezîr serokê hikûmeta Keyaniya Yekbûyî ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/UKgovernment/Centralgovernmentandthemonarchy/DG_073444 |sernav=The Government, Prime Minister and Cabinet |malper=www.direct.gov.uk |roja-gihiştinê=2026-02-09 |ziman=en |paşnav=team |pêşnav=Central }}</ref> Hikûmeta qraliyeta welat, di bin rêberî û çavdêriya kabîneya wezîrên payebilind de ye ku ji aliyê serokwezîr ve têne hilbijartin û têne rêvebirin, tevdigere ku wekê rêveberiya sereke ji bo çêkirina polîtîkayên giştî kar dike, xizmetên giştî birêve dibe û bi rêya konseya taybet, amûrên qanûnî belav dike û pêşniyaran dide padîşah.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.instituteforgovernment.org.uk/explainer/cabinet |sernav=Cabinet {{!}} Institute for Government |malper=Institute for Government |roja-gihiştinê=2026-02-09 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.parliament.uk/about/how/role/relations-with-other-institutions/parliament-government/ |sernav=Parliament and the Government |malper=www.parliament.uk |roja-gihiştinê=2026-02-09 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Monarchy and the Constitution |paşnav=Bogdanor |pêşnav=Vernon |weşanger=Clarendon Press |tarîx=1995 |isbn=978-0-19-829334-7 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=mN6SzMefot4C }}</ref> Hema hema hemî serokwezîr di heman demê de wekê lordê yekem ê xezîneyê xizmet kirine û hemî serokwezîr ji sala 1905an vir ve bi berdewamî wekê lordê yekem ê xezîneyê, ji sala 1968an vir ve wekê wezîrê karûbarê sivîl û ji sala 2019an vir ve jî wekê wezîrê yekîtiyê xizmet kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://history.blog.gov.uk/2012/01/01/the-institution-of-prime-minister/ |sernav=The Institution of Prime Minister – History of government |malper=history.blog.gov.uk |roja-gihiştinê=2026-02-09 }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The prime ministers: 55 leaders, 55 authors, 300 years of history |weşanger=Hodder |tarîx=2022 |isbn=978-1-5293-1216-4 |çap= |cih=London |paşnavê-edîtor=Dale |pêşnavê-edîtor=Iain }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/boris-johnson-minister-union-scotland-independence-referendum-snp-a9022356.html |sernav=Boris Johnson accused of ‘cynical rebranding’ after appointing himself ‘Minister for the Union’ |malper=The Independent |tarîx=2019-07-26 |roja-gihiştinê=2026-02-09 |ziman=en }}</ref> Her çiqas serokwezîr ji aliyê qiral ve werin erkdarkirin jî, di demên nûjen de serokwezîr li gorî peymanê parlamenter e, serokê partiya siyasî ya ku di meclîsa Awamê de herî zêde kursî hene ye û bi şiyana xwe ya bidestxistina baweriya meclîsa Awamê wezîfeya xwe werdigire.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Governing Britain: Parliament, ministers and our ambiguous constitution |paşnav=Norton |pêşnav=Philip |weşanger=Manchester University Press |tarîx=2020 |isbn=978-1-5261-4545-1 |cih=Manchester, UK }}</ref> Her çiqas beşek ji Keyaniya Yekbûyî bin jî, sê giravên girêdayî yên Tacê ya wekê Jersey, Guernsey û girava Man û her weha 14 herêmên derve yên brîtanî, di bin serweriya taca brîtanî de ne.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Legacies of empire: imperial roots of the contemporary global order |weşanger=Cambridge University Press |tarîx=2015 |isbn=978-1-107-10946-9 |cih=Cambridge, United Kingdom |paşnavê-edîtor=Halperin |pêşnavê-edîtor=Sandra |paşnavê-edîtor2=Palan |pêşnavê-edîtor2=Ronen }}</ref> === Dabeşên îdarî === [[Wêne:United Kingdom labelled map7 vector.svg|thumb|Nexşeya çar welatên Keyaniya Yekbûyî]] Dabeşkirina erdnîgarî ya Keyaniya Yekbûyî ji bo wîlayetan an şaredariyan di destpêka serdema navîn de li Îngilîstan û Skotlendayê dest pê kiriye û di serdema nûjen a destpêkê de li seranserê [[Brîtanya Mezin|Brîtanyaya Mezin]] û [[Îrlenda (girav)|Îrlendayê]] bidawî bûye.<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=1921-04-16 |sernav=The Story of the Shire : Being the Lore, History, and Evolution of English County Institutions |url=https://doi.org/10.1093/nq/s12-viii.157.320 |kovar=Notes and Queries |cild=s12-VIII |hejmar=157 |rr=320–320 |doi=10.1093/nq/s12-viii.157.320 |issn=1471-6941 }}</ref> Hikûmeta herêmî ya nûjen ji aliyê encumenên hilbijartî ve ku bi qismî li ser wîlayetên kevnar hatiye damezrandin, bi qanûnên parlamenê ya cuda ve hatine damezrandin ku li Înglistan û Wêlsê di sala 1888an de, li Skotlendayê di sala 1889an de û li Îrlendayê di sala 1898an de hatiye damezrandin ku ev tê vê wateyê ku li seranserê Keyaniya Yekbûyî pergalek domdar a destnîşankirina îdarî an erdnîgarî tune ye û Înglistan û Wêls, Skotlenda û Îrlendaya Bakur her yek xwedî dadweriyên xwe yên cuda ne.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Scottish legal system: Megan Dewart, LLB, BCL (Oxon), Dip LP, Devil Advocate |paşnav=Dewart |pêşnav=Megan H. |tarîx=2019 |isbn=978-1-5265-0633-7 |çap=6 |cih=Haywards Heath : Bloomsbury Professional }}</ref> Heta sedsala 19an di wan rêziknameyan de guhertinên biçûk çêbûne lê ji wê demê ve rol û fonksiyonên wan bi berdewamî pêş ketine.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Metropolitan government |paşnav=Barlow |pêşnav=I. M. |weşanger=Routledge |tarîx=1991 |isbn=978-0-415-02099-2 |cih=London ; New York |series=Routledge geography and environment series }}</ref> Hikûmeta herêmî ya li Îngilîstanê hikûmeteke tevlîhev e ku belavkirina fonksiyonan li gorî rêziknameyên herêmî diguhere. Dabeşên asta jorîn ên Îngilîstanê ji neh herêman pêk hatine ku bi giranî ji bo mebestên statîstîkî têne bikar anîn.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.gos.gov.uk/national |sernav=Government Office for the English Regions |malper=www.gos.gov.uk |roja-gihiştinê=2026-02-09 |ziman=en |paşnav=Government Office for the English Regions }}</ref> Yek ji wan herêman, [[Londona Mezin]] e ku ji sala 2000an vir ve, piştî piştgiriya gel di pêşniyara di referandûma sala 1998an de, xwedî meclîs û şaredarekî rasterast a hilbijartî ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.london.gov.uk/london-life/city-government/history.jsp |sernav=A short history of London government - London Life, GLA |malper=www.london.gov.uk |roja-gihiştinê=2026-02-09 |roja-arşîvê=2010-01-07 |urlya-arşîvê=https://www.webarchive.org.uk/wayback/archive/20100107035814/http://www.london.gov.uk/london-life/city-government/history.jsp |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Hikûmeta herêmî li Skotlendaye ji 32 deverên encumenê pêk tê ku di warê mezinahî û nifûsê de ferqeke mezin heye. Bajarên wekê Glasgow, Edinburgh, Aberdeen û Dundee herêmên encumenê yên cuda ne û her wiha encumena Highlandê jî ku sêyeka rûbera Skotlendayê vedihewîne lê tenê 200.000 kes lê dijîn.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.psa.ac.uk/2007/pps/Bennie.pdf |sernav=Wayback Machine |malper=www.psa.ac.uk |roja-gihiştinê=2026-02-09 |roja-arşîvê=2011-03-10 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20110310194256/http://www.psa.ac.uk/2007/pps/Bennie.pdf |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Hikûmeta herêmî li Wêlsê ji 22 desthilatdariyên yekgirtî pêk tê ku her yek ji wan ji aliyê serok û kabîneyek ve tê birêvebirin ku ji aliyê encumena xwe ve têne hilbijartin.<ref name=":12">{{Jêder-malper |url=http://gov.wales/topics/localgovernment/local-authorities/?lang=en |sernav=Welsh Government {{!}} Unitary authorities |malper=gov.wales |roja-gihiştinê=2026-02-09 |ziman=EN |roja-arşîvê=2015-03-10 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20150310210146/http://gov.wales/topics/localgovernment/local-authorities/?lang=en |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Hilbijartin her çar salan carekê li gorî sîstema piraniya namzedan têne kirin.<ref name=":12" /> Hikûmeta herêmî li Îrlendaya Bakur ji sala 1973an vir ve di 26 encumenên navçeyan de hatiye organîzekirin ku her yek bi dengek yekane ya veguhezbar tê hilbijartin.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2005-11-18 |sernav=NI local government set for shake-up |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/northern_ireland/4449092.stm |roja-gihiştinê=2026-02-09 |ziman=en-GB }}</ref> Di sala 2008an de, rêveberiyê li ser pêşniyarên avakirina 11 encumenên nû li cihê sîstema heyî li hev kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.northernireland.gov.uk/news/news-doe/news-doe-130308-foster-announces-the.htm |sernav=13 March 2008 - Foster announces the future shape of local government {{!}} Northern Ireland Executive |malper=www.northernireland.gov.uk |roja-gihiştinê=2026-02-09 |paşnav= |roja-arşîvê=2008-07-25 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20080725002254/http://www.northernireland.gov.uk/news/news-doe/news-doe-130308-foster-announces-the.htm |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> === Radestkirinên desthilatdarî === [[Wêne:Council of Nations and Regions (54059219744) (cropped).jpg|thumb|Serokwezîr Keir Starmer di dema civîna bilind a konseya netewe û herêman de bi wezîrên yekem ên Skotlenda, Îrlendaya Bakur û Wêlsê re dicive.]] Li Keyaniya Yekbûyî, pêvajoyeke radestkirinên desthilatên cûrbecûr ji aliyê hikûmeta Keyaniya Yekbûyî veguheztiye sê ji çar welatên Keyaniya Yekbûyî ku di wan de Skotlenda, Îrlendaya Bakur û Wêls û her wiha hinek mafên desthilatdarî ji bo herêmên Înglistanê ku ji sala 1999an vir ve xwedî hikûmet û parlamenên xwe ne hatiye radestkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.gov.uk/government/publications/devolution-guidance-for-civil-servants |sernav=Devolution: Guidance for civil servants |malper=GOV.UK |tarîx=2025-11-28 |roja-gihiştinê=2026-02-09 |ziman=en }}</ref> Ev desthilat cûda dibin û ji hikûmeta skotlendî, hikûmeta galî, desteya rêveber a Îrlendaya Bakur û li Înglistanê jî desteya Londona Mezin pêk hatiye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Public Law: Text, Cases, and Materials |paşnav=Sueur |pêşnav=Andrew Le |weşanger=Oxford University Press |tarîx=2023 |isbn=978-0-19-287061-2 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=6sLDEAAAQBAJ&dq=Le+sueur+Public+Law%C2%A0fifth+edition&pg=PR3 |paşnav2=Sueur |pêşnav2=Andrew P. Le |paşnav3=Sunkin |pêşnav3=Maurice |paşnav4=Murkens |pêşnav4=Jo Eric Khushal }}</ref> Di nav parlamenên radestkirinên li seranserê Keyaniya Yekbûyî, parlamena Skotlendayê xwedî berpirsiyariyên herî berfireh ji bo desthilatên radestkirî ye û wekê "yek ji parlamenên radestkirî yên herî bihêz ên cîhanê" hatiye binavkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://erskinemay.parliament.uk/section/4537/the-progress-of-devolution |sernav=The progress of devolution - Erskine May - UK Parliament |malper=erskinemay.parliament.uk |roja-gihiştinê=2026-02-09 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.gov.uk/government/news/david-mundell-speech-20-years-of-scottish-devolution |sernav=David Mundell speech: 20 years of Scottish devolution |malper=GOV.UK |roja-gihiştinê=2026-02-09 |ziman=en }}</ref> Keyaniya Yekbûyî xwedî destûreke nekodkirî ye û mijarên destûrî ne di nav desthilatên ku hatine radestkirin de ne. Li gorî doktrîna serweriya parlemanî, parlamena Keyaniya Yekbûyî, di teorîyê de dikare parlamena Skotlendayê, Senedd an parlamena Îrlendaya Bakur ji holê rake.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Burrows |pêşnav=Noreen |tarîx=1999 |sernav=Unfinished Business: The Scotland Act 1998 |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/1468-2230.00203 |kovar=The Modern Law Review |ziman=en |cild=62 |hejmar=2 |rr=241–260 |doi=10.1111/1468-2230.00203 |issn=0026-7961 }}</ref> Her çend di qanûna Skotlendayê ya sala 2016 û qanûna Wêlsê ya 2017 de tê gotin ku hikûmeta Skotlendayê û hikûmeta Wêlsê "beşek daîmî ya rêziknameyên destûrî yên Keyaniya Yekbûyî ne". Di pratîkê de, ji bo parlamena Keyaniya Yekbûyî dê ji aliyê siyasî ve dijwar be ku dewrkirina desthilatdariyê ji bo parlamena Skotlendayê û ji ber ku ev sazî bi giştpirsiyan (referandûm) hatine afirandin Seneddê betal bike.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Gamble |pêşnav=A. |tarîx=2006-01-01 |sernav=The Constitutional Revolution in the United Kingdom |url=https://academic.oup.com/publius/article-lookup/doi/10.1093/publius/pjj011 |kovar=Publius: The Journal of Federalism |ziman=en |cild=36 |hejmar=1 |rr=19–35 |doi=10.1093/publius/pjj011 |issn=0048-5950 }}</ref> Ji ber ku neqilkirina desthilatdariyê li Îrlendaya Bakur li ser peymanek navneteweyî bi hikûmeta Îrlendayê re ye, astengiyên siyasî yên li ser desthilata parlamentoya Keyaniya Yekbûyî ya destwerdana di neqilkirina desthilatê de li Îrlendaya Bakur hê jî mezintir in.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Meehan |pêşnav=E |tarîx=1999-01-01 |sernav=The Belfast agreement - its distinctiveness and points of cross-fertilization in the UK's devolution programme |url=https://academic.oup.com/pa/article-lookup/doi/10.1093/pa/52.1.19 |kovar=Parliamentary Affairs |cild=52 |hejmar=1 |rr=19–31 |doi=10.1093/pa/52.1.19 }}</ref> Parlamena Keyaniya Yekbûyî bi rêya qanûnekî ku di sala 2020an de hatiye pejirandin, desthilata qanûndanînê ya sê parlamenên dewrkirî di mijarên siyaseta aborî de bi sinor dike.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Keating |pêşnav=Michael |tarîx=2022-04-03 |sernav=Taking back control? Brexit and the territorial constitution of the United Kingdom |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/13501763.2021.1876156 |kovar=Journal of European Public Policy |ziman=en |cild=29 |hejmar=4 |rr=491–509 |doi=10.1080/13501763.2021.1876156 |issn=1350-1763 }}</ref><ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Kenny |pêşnav=Michael |paşnav2=McEwen |pêşnav2=Nicola |tarîx=2021-03-01 |sernav=Intergovernmental Relations and the Crisis of the Union |url=https://doi.org/10.1177/20419058211000996 |kovar=Political Insight |ziman=EN |cild=12 |hejmar=1 |rr=12–15 |doi=10.1177/20419058211000996 |issn=2041-9058 }}</ref><ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Wolffe |pêşnav=W James |tarîx=2021-06-30 |sernav=The Renton Lecture 2020: Devolution and the Statute Book |url=https://academic.oup.com/slr/article/42/2/121/6213886 |kovar=Statute Law Review |ziman=en |cild=42 |hejmar=2 |rr=121–136 |doi=10.1093/slr/hmab003 |issn=0144-3593 }}</ref> === Têkiliyên derve === [[Wêne:President Joe Biden sits down with Prime Minister Keir Starmer for a bilateral engagement in the Oval Office.jpg|thumb|çep|Di meha tîrmeha sala 2024an serokwezîrê Keyaniya Yekbûyî Keir Starmer ligel serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Joe Biden]] Keyaniya Yekbûyî endamek daîmî yê konseya ewlekariyê ya [[Neteweyên Yekbûyî]] û endamê [[NATO]], [[AUKUS]], [[Hevbendiya Neteweyan]], [[G7]], [[G20]], [[OECD]], [[WTO]], [[Konseya Ewropayê]] û endamê [[OSCE]] ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.gov.uk/government/publications/prime-ministers-letter-to-donald-tusk-triggering-article-50/prime-ministers-letter-to-donald-tusk-triggering-article-50 |sernav=Prime Minister’s letter to Donald Tusk triggering Article 50 |malper=GOV.UK |roja-gihiştinê=2026-02-09 |ziman=en }}</ref> Welat xwedî saziya [[British Council]] e ku rêxistineke pispor e ku di warê derfetên çandî û perwerdeyî yên navneteweyî de li zêdetirî 100 welatan xebatên xwe dimeşîne. Keyaniya Yekbûyî hê jî hêzek mezin e ku xwedî bandoreke berbiçav ê siyasî, çandî, aborî û leşkerî ye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Balance of Power: Theory and Practice in the 21st Century |paşnav=Paul |pêşnav=T. V. |weşanger=Stanford University Press |tarîx=2004 |isbn=978-0-8047-5017-2 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=9jy28vBqscQC&pg=PA59 |paşnav2=Wirtz |pêşnav2=James J. |paşnav3=Fortmann |pêşnav3=Michel }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2012-05-10 |sernav=United Kingdom country profile |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-18023389 |roja-gihiştinê=2026-02-09 |xebat=BBC News |ziman=en-GB }}</ref> Hatiye diyarkirin ku Keyaniya Yekbûyî bi Dewletên Yekbûyî re "Têkiliyek Taybet" û bi Fransayê re hevkariyek nêzîk - "Entente cordiale" - heye û teknolojiya çekên kîmyewî bi her du welatan re parve dike; Hevpeymaniya Anglo-Portogalî heye ku wekê hevpeymaniya leşkerî ya herî kevin a cîhanê hatiye hesibandin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Global security governance: competing perceptions of security in the 21st century |weşanger=New York : Routledge |tarîx=2007 |isbn=978-0-415-39161-0 |cih=Milton Park, Abingdon, Oxon |paşnavê-edîtor=Kirchner |pêşnavê-edîtor=Emil Joseph |paşnavê-edîtor2=Sperling |pêşnavê-edîtor2=James }}</ref> Her wiha Keyaniya Yekbûyî bi Komara Îrlendayê ve girêdayî ye ku her du welat qadeke rêwîtiyê ya hevbeş parve dikin û bi rêya konferansa navdewletî ya brîtanî-îrlendî û konseya brîtanî-îrlendî hevkariyê dikin. Hebûn û bandora Brîtanyayê ya gerdûnî bi rêya têkiliyên bazirganî, veberhênanên biyanî, alîkariyên fermî ya geşepêdanan û tevlêbûnên leşkerî zêdetir hatiye xurtkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.parliament.the-stationery-office.co.uk/pa/cm200809/cmselect/cmintdev/220/22007.htm |sernav=The Committee Office, House of Commons (19 February 2009). "DFID's expenditure on development assistance" |roja-gihiştinê=9 sibat 2026 |roja-arşîvê=12 kanûna paşîn 2013 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20130112222226/http://www.parliament.the-stationery-office.co.uk/pa/cm200809/cmselect/cmintdev/220/22007.htm |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> === Hêz === Hêzên çekdar ên brîtanî ji sê milên xizmeta profesyonel pêk tên ku di nav de hêzên deryayî yên keyaniyê (ku xizmeta deryayî pêk tînin), artêşa brîtanî û hêzên hewayî yên qiraliyetê hene.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.gov.uk/government/organisations/ministry-of-defence |sernav=Ministry of Defence |malper=GOV.UK |tarîx=2026-02-02 |roja-gihiştinê=2026-02-09 |ziman=en }}</ref> Hêzên çekdar ên Keyaniya Yekbûyî ji aliyê wezareta parastinê ve têne birêvebirin û ji aliyê konseya parastinê ve ku ji aliyê sekreterê dewletê yê parastinê ve têne kontrolkirin. Fermandarê giştî ya artêşa brîtanî qiralê Brîtaniyayê ye ku endamên hêzên artêşê sond dixwin ku ew dilsozên qiral bin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.parliament.uk/business/news/2012/march/speaker-addresses-hm-the-queen/ |sernav="Speaker addresses Her Majesty Queen Elizabeth II" |roja-gihiştinê=2026-02-09 |roja-arşîvê=2013-05-01 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20130501221305/http://www.parliament.uk/business/news/2012/march/speaker-addresses-hm-the-queen/ |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Hêzên çekdar bi parastina Keyaniya Yekbûyî û axên wê yên derveyî welat, pêşvebirina berjewendîyên ewlehîya gerdûnî yên Keyaniya Yekbûyî û piştgirîkirina hewildanên aştîparêziya navneteweyî hatine erkdarkirin. Artêş yek beşdarên çalak û birêkûpêk ên NATOyê (tevî korpusa bersiva bilez a hevpeymanan), lihevkirina parastina pênc hêzan, RIMPAC û operasyonên din ên hevpeymaniya cîhanî ne. Garnîzon û baregehên derveyî welêt li [[Girava Asensiyonê]], [[Behreyn]], [[Belîze]], [[Brûney]], [[Kanada]], [[Qibris]], [[Diego]] [[Garcia]], [[Giravên Falklandê]], [[Almanya]], [[Cîbraltar]], [[Kenya]], [[Oman]], [[Qeter]] û [[Singapûr|Sîngapûrê]] hene.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.publications.parliament.uk/cgi-bin/newhtml_hl?DB=semukparl&STEMMER=en&WORDS=raf%20diego%20garcia&ALL=RAF&ANY=&PHRASE=%22Diego%20Garcia%20%22&CATEGORIES=&SIMPLE=&SPEAKER=&COLOUR=red&STYLE=s&ANCHOR=50221w33.html_spnew0&URL=%2Fpa%2Fcm200405%2Fcmhansrd%2Fvo050221%2Ftext%2F50221w33.htm |sernav="House of Commons Hansard" |roja-gihiştinê=2026-02-09 |roja-arşîvê=2009-03-09 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090309114107/http://www.publications.parliament.uk/cgi-bin/newhtml_hl?DB=semukparl&STEMMER=en&WORDS=raf%20diego%20garcia&ALL=RAF&ANY=&PHRASE=%22Diego%20Garcia%20%22&CATEGORIES=&SIMPLE=&SPEAKER=&COLOUR=red&STYLE=s&ANCHOR=50221w33.html_spnew0&URL=%2Fpa%2Fcm200405%2Fcmhansrd%2Fvo050221%2Ftext%2F50221w33.htm |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Li gorî enstîtuya lêkolînên aştiyê ya navneteweyî ya Stokkholmê û enstîtuya navneteweyî ya lêkolînên stratejîk, Keyaniya Yekbûyî di sala 2024an de xwediyê şeşem an pêncemîn lêçûnên leşkerî yên herî bilind ên cîhanê bû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iiss.org/publications/the-military-balance/2025/defence-spending-and-procurement-trends/ |sernav=The Military Balance 2025: Defence Spending and Procurement Trends |malper=IISS |roja-gihiştinê=2026-02-09 |ziman=en }}</ref> Tevahî lêçûnên parastinê di sala 2024an de wekê ji sedî 2,3ê hilberîna navxweyî ya giştî hatiye texmînkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2024-04-23 |sernav=Rishi Sunak vows to boost UK defence spending to 2.5% of GDP by 2030 |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-68880171 |roja-gihiştinê=2026-02-09 |xebat=BBC News |ziman=en-GB }}</ref> Piştî bidawîhatina [[Şerê Sar]], ferzek diyarkirî ya siyaseta parastinê heye divê "operasyonên herî dijwar" wekî beşek ji hevpeymaniyekê werin destpêkirin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland |paşnav=Turner |pêşnav=Barry |weşanger=Palgrave Macmillan UK |tarîx=2005 |rr=1646–1761 |isbn=978-1-4039-1482-8 |cih=London |url=https://doi.org/10.1057/9780230271340_291 }}</ref> == Çand == Çanda Keyaniya Yekbûyî ji aliyê rewşa giravî ya welêt, dîroka wê û yekîtiyeke siyasî ya çar welatan ve bi bandor bûye ku her yek ji wan kevneşopiyên cuda, adet û sembolîzmê diparêze. Bandora brîtanî di ziman, çand û pergalên qanûnî yên gelek koloniyên wê yên berê de, bi taybetî Dewletên Yekbûyî, [[Awistralya]], [[Kanada]], [[Zelendaya Nû]] û Îrlendayê de ku çandeke hevpar e ku wekê Anglosphere tê zanîn, hatiye dîtin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Constitutionalism and Political Reconstruction |paşnav=Arjomand |pêşnav=Saïd Amir |weşanger=BRILL |tarîx=2007-01-01 |isbn=978-90-04-15174-1 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=kYmmnYKEvE0C&pg=PA94 }}</ref> Bandora hêza nerm a Keyaniya Yekbûyî bûye sedema vê yekê ku welat wekê hêzek çandî ya super were binavkirin.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Hautmann |pêşnav=R. |paşnav2=Kisters |pêşnav2=R. |paşnav3=Lutzeyer |pêşnav3=W. |tarîx=1976 |sernav=Diagnosis of renal tumor by gamma-glutamyltranspeptidase (EC 2.3.2.2) |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/1890 |kovar=Urology |cild=7 |hejmar=1 |rr=12–16 |doi=10.1016/0090-4295(76)90553-7 |issn=0090-4295 |pmid=1890 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Cameron has chance to make UK great again |url=http://www.theaustralian.com.au/news/opinion/cameron-has-chance-to-make-uk-great-again/story-e6frg6zo-1225866975992 |roja-gihiştinê=2026-02-09 |xebat=TheAustralian |ziman=en-au }}</ref> Lêkolînek gerdûnî ku di sala 2024an hatiye kirin Keyaniya Yekbûyî di rêza 3em a 'welatên herî bibandor' de, piştî [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] û [[Çîn]]ê, hatiye bicih kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.usnews.com/news/best-countries/most-influential-countries |sernav=Most Influential Countries". U.S. News & World Report }}</ref> === Wêje === [[Wêne:William Shakespeare by John Taylor, edited.jpg|thumb|Şanonivîs, helbestvan û lîstikvanekî îngilîz William Shakespeare]] Wêjeya brîtanî wêjeyên têkildarî Keyaniya Yekbûyî, Girava Man û Giravên Channelê vedihewîne. Piraniya wêjeya brîtanî bi zimanê îngilîzî ye. Di sala 2022an de 669 milyon pirtûkên fîzîkî li Brîtanyayê hatine firotin ku ev jî rekoreke herî zêde ye ku heta niha hatiye tomarkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Shaffi |pêşnav=Sarah |tarîx=2023-04-17 |sernav=UK publishing industry reports record-breaking year in 2022 |url=https://www.theguardian.com/books/2023/apr/17/uk-publishing-industry-reports-record-breaking-year-in-2022 |roja-gihiştinê=2026-02-09 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Brîtanya bi wêjeya zarokan navdar e ku nivîskarên wekê [[Daniel Defoe]], [[Rudyard Kipling]], [[Lewis Carroll]] û [[Beatrix Potter]] heye ku wî pirtûkê xwe yê wêneyî çêkiriye. Nivîskarên din ên wekê [[A. A. Milne]], [[Enid Blyton]], [[J. R. R. Tolkien]], [[Roald Dahl]], [[Terry Pratchett]] û [[J. K. Rowling]] in ku [[Harry Potter]], rêzepirtûkên herî firotî yên hemî deman nivîsandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://wordsrated.com/best-selling-book-series-of-all-time-statistics/ |sernav=Best-selling Book Series Of All Time – WordsRated |tarîx=2024-09-18 |roja-gihiştinê=2026-02-09 |ziman=en-US }}</ref> Şanonivîs û helbestvan [[William Shakespeare]] bi gelemperî wekê mezintirîn dramatîstê hemî deman û helbestvanê neteweyî yê Înglistanê hatiye dîtin. Kesayetiyên din ên girîng di wêjeya Înglistanê de [[Geoffrey Chaucer]] e ku bi ''The Canterbury'' Tales hatiye naskirin, helbestvan [[William Wordsworth]] û helbestvanên din ên romantîk, her wiha romannivîs [[Charles Dickens]], [[H. G. Wells]], [[George Orwell]], [[Aldous Huxley]] û [[Ian Fleming]] in. Nivîskara sûcê ya îngilîzî ya sedsala 20an [[Agatha Christie]] romannivîsa herî firotî ya dîrokê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1505799/Mystery-of-Christies-success-is-solved.html |sernav=Mystery of Christie's success is solved {{!}} Ghostarchive |malper=ghostarchive.org |roja-gihiştinê=2026-02-09 |roja-arşîvê=2022-01-09 |urlya-arşîvê=https://ghostarchive.org/archive/20220109050100/https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1505799/Mystery-of-Christies-success-is-solved.html |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Ji 100 romanên nivîskarên brîtanî ku ji aliyê rapirsiyeke BBCyê ya rexnegirên cîhanî ve hatine hilbijartin, diwanzdeh ji 25 romanên herî baş ji aliyê jinan ve hatine nivîsandin ku di nav wan de berhemên [[George Eliot]], [[Virginia Woolf]], [[Charlotte Brontë]], [[Emily Brontë]], [[Mary Shelley]], [[Jane Austen]], [[Doris Lessing]] û berhemên [[Zadie Smith]] hene.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/culture/article/20151204-the-25-greatest-british-novels |sernav=The 25 greatest British novels |malper=www.bbc.com |tarîx=2015-12-07 |roja-gihiştinê=2026-02-09 |ziman=en-GB }}</ref> == Binêre == * [[Înglistan]] * [[Brîtanya Mezin]] * [[Komara Îrlendayê]] * [[Îrlendaya Bakur]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|United Kingdom}}{{Dewletên Ewropayê}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Dewletên endamê Neteweyên Yekbûyî]] [[Kategorî:Dewletên endamê NATOyê]] [[Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1707an de hatine avakirin]] [[Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1922an de hatine avakirin]] [[Kategorî:Dewlet û herêmên ku inglîzî zimanê resmî ye]] [[Kategorî:Endamên G20ê]] [[Kategorî:Endamên Konseya Ewropayê]] [[Kategorî:Keyaniya Yekbûyî| ]] tna33p0oz3x8rbo2wn91twez6m9sd2l 2029160 2029106 2026-05-20T15:32:31Z Balyozbot 42414 [[User:Balyozxane/skrîpt/py/kuCosmeticsCore.py|Bot]]: Paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029160 wikitext text/x-wiki {{Ev gotar|di derbarê '''Keyaniya Yekbûyî''' de ye. Ji bo wateyên din ji kerema xwe li [[Brîtanya Mezin]] binêrin.}} {{Agahîdank welat2 | wêneyê ala = Flag of the United Kingdom (3-5).svg | meclîsa jêrîn = [[House of Commons]] | awayê rêveberiyê = {{Unbulleted list|[[Keyaniya makezagonî]]|[[Demokrasiya parlamenê]]}} | navê rêber1 = [[Charles III]] | sernav rêber1 = [[Key]] | navê rêber2 = [[Keir Starmer]] | sernav rêber2 = [[Serokwezîr]] | pêşvebirî = Parliament | meclîsa jorîn = [[House of Lords]] | rûerd km2 = 242495 | koda înternetê = .uk, .gb | rûerd rêz = 78 | gelhe texmînkirin = 66.052.076 | gelhe texmînkirin sal = 2021 | gelhe giştî sal = 2011 | gelhe giştî = 63.182.178 | gelhe tîrbûn km2 = 270,7 | gelhe texmînkirin rêz = 22 | iso3166kod = GB | koda telefonê = +44 | konvansiyonel navê dirêj = Keyaniya Yekbûyî ya Brîtanya Mezin û Bakurê Îrlendayê | zimanên naskirin = [[Zimanê skotî|Skotî]], [[Zimanê skotî|skotiya Ulsterê]], [[Zimanê wêlsî|wêlsî]], [[Zimanê kornî|kornî]], [[Zimanê skotiya gaelî|skotiya gaelî]], [[Zimanê îrlendî|îrlendî]] | wêneyê mertal = Royal Coat of Arms of the United Kingdom.svg | wêneyê nexşe = Europe-UK (orthographic projection).svg | wêneyê nexşe2 = Europe-UK.svg | demonîm = Brîtanî<br/>({{ziman-en|Briton, British}}) | paytext = [[London]]<br/>{{Koord|51|30|N|0|7|W|type:country}} | bajarê mezin = [[London]]<br/>{{Koord|51|30|N|0|7|W|type:country}} | zimanên fermî = [[Zimanê inglîzî|Inglîzî]] | nav = ''United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland''<br/> | hatûçûn = çep | navê hevbeş = Brîtanya | sirûda netewî = ''God Save the King'' [[Wêne:United States Navy Band - God Save the Queen.ogg]] | dirav = [[Sterling]] | dirav kod = GBP | demjimêr = UTC | demjimêr DST = +1 seet | utc offset DST = +1 | av = 1,51 | ala hidûd = 1 | ala mezinî = 1 }} '''Keyaniya Yekbûyî ya Brîtanyaya Mezin û Bakurê Îrlendayê''', '''Keyaniya Yekbûyî''' ('''KY''') yan jî '''Brîtanya''' ([[Zimanê inglîzî|bi îngilîzî]]: Britain), welatekî li bakurê rojavaya [[Ewropa]]yê ye ku bi awayê [[keyaniya makezagonî]] û demokrasiya parlamenî tê birêvebirin ku ji [[Înglistan]], [[Wêls]], [[Skotlenda]] û ji [[Îrlendaya Bakur]] pêk tê.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.number10.gov.uk/Page823 |sernav=Brîtanya |malper=webarchive.nationalarchives.gov.uk |tarîxa-gihiştinê=2022-07-25 |roja-arşîvê=2008-09-09 |urlya-arşîvê=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20080909013512/http://www.number10.gov.uk/Page823 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Keyaniya Yekbûyî, girava [[Brîtanyaya Mezin]], beşa bakurê rojhilatê girava Îrlendayê û gelek giravên piçûktir ku di nav [[Giravên Brîtanî]] de ne, vedigire.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.lexico.com/definition/Great_Britain |sernav=GREAT BRITAIN {{!}} Meaning & Definition for UK English {{!}} Lexico.com |malper=Lexico Dictionaries {{!}} English |ziman=en |tarîxa-gihiştinê=2022-07-25 |tarîxa-arşîvê=2022-07-25 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20220725061528/https://www.lexico.com/definition/Great_Britain |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> [[Îrlendaya Bakur]] bi [[Komara Îrlendayê]] re sinorê bejahî parvedike. Ji aliyê din ve Keyaniya Yekbûyî ji aliyê [[Okyanûsa Atlantîk]], [[Deryaya Bakur]], [[Qenala Îngilîzan]], [[Deryaya Keltî]] û ji aliyê [[Deryaya Îrlendî]] ve dorpêçkirî ye. Rûerda giştî ya Keyaniya Yekbûyî 242.495 kîlometre çargoşe ye û bi pêşbînî ya sala 2020an nifûsa Keyaniya Yekbûyî 67 milyon kes e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/ |sernav=Population estimates - Office for National Statistics |malper=www.ons.gov.uk |tarîxa-gihiştinê=2022-07-25 }}</ref> Keyaniya Yekbûyî di nav çend sed salan de bi destxistina rêzek welatan ku li yekitiyê hatiye zêdekirin, derketiye holê. Peymana Yekîtiyê di navbera [[Keyaniya Înglistanê]] (ku Wêls jî di nav de bû) û [[Keyaniya Skotlendayê]] di sala 1707an de di encama yekbûna wan de dibe Keyaniya Brîtanya Mezin. Piraniya [[Îrlenda]]yê di sala 1922an de ji Keyaniya Yekbûyî veqetiya ku Keyaniya Yekbûyî ya Brîtaniya Mezin û [[Îrlendaya Bakur]] a heyî ku di sala 1927an de bi fermî navê keyaniya mezin hatibû pejirandin. Yekitî di sala 1801ê de bi [[Keyaniya Îrlendayê]] re Keyaniya Yekbûyî ya Brîtanya Mezin û Îrlendayê ava kiribû ku piraniya Îrlendayê di sala 1922an de ji Keyaniya Yekbûyî veqetiyaye. Girava Man, Guernsey û Jersey ne beşek ji Keyaniya Yekbûyî ne ku girêdayî Crown in lê hikûmeta brîtanî ji bo parastin û nûnertiya giravan a navneteweyî berpirsiyar e.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/LivingintheUK/DG_10012517 |sernav=UK Government Web Archive |malper=webarchive.nationalarchives.gov.uk |tarîxa-gihiştinê=2023-08-20 |roja-arşîvê=2012-10-15 |urlya-arşîvê=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20121015000000/http://www.direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/LivingintheUK/DG_10012517 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Keyaniya Yekbûyî bûye yekem welatê pîşesazî û di piraniya sedsalên 19an û destpêka 20an de, nemaze di dema "Pax Britannica" de di navbera salên 1815 û 1914an de, hêza herî pêşîn a cîhanê bû.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Hoffmann |pêşnav=Stanley |paşnav2=Ferguson |pêşnav2=Niall |tarîx=2003 |sernav=Empire: The Rise and Demise of the British World Order and Its Lessons for Global Power |url=http://dx.doi.org/10.2307/20033715 |kovar=Foreign Affairs |cild=82 |hejmar=5 |rr=178 |doi=10.2307/20033715 |issn=0015-7120 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.britannica.com/topic/20th-century-international-relations-2085155 |sernav=20th-century international relations {{!}} History & Facts {{!}} Britannica |tarîx=2023-08-18 |malper=www.britannica.com |ziman=en |tarîxa-gihiştinê=2023-08-20 }}</ref> [[Împeratoriya Brîtanî]], di salên 1920an de di serdema bilindbûna xwe de, nêzîkî çaryeka erd û nifûsa cîhanê werdigirt ku di dîrokê de împeratoriya herî mezin bû ku bi tevlêbûna Şerê Cîhanê yê Yekem û Şerê Cîhanê yê Duyem de, qeyrana kombûyî û windakirina prestîjê dibe sedema hilweşandina piraniya koloniyên brîtanî û dawiya ya Împeratoriya Brîtanyayê.<ref>{{Jêder-kitêb |url=https://books.google.com/books?id=CpSvK3An3hwC |sernav=The Twentieth Century |paşnav=Louis |pêşnav=William Roger |paşnav2=Brown |pêşnav2=Judith Margaret |paşnav3=Low |pêşnav3=Alaine M. |tarîx=2001 |weşanger=Oxford University Press |isbn=978-0-19-924679-3 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |url=https://books.google.com/books?id=NQnpQNKeKKAC |sernav=The Ends of British Imperialism: The Scramble for Empire, Suez and Decolonisation |paşnav=Louis |pêşnav=Roger |tarîx=2006 |weşanger=Bloomsbury Academic |isbn=978-1-84511-347-6 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |url=https://books.google.com/books?id=ennqNS1EOuMC |sernav=The Dynamics of Global Dominance: European Overseas Empires, 1415-1980 |paşnav=Abernethy |pêşnav=David B. |tarîx=2000-01-01 |weşanger=Yale University Press |isbn=978-0-300-09314-8 |ziman=en }}</ref> Beşek ji cîhana bingehîn a anglofonîk, bandora brîtanî dikare di ziman, çand, pergalên qanûnî û siyasî yên gelek koloniyên yên berê de were dîtin. Rêveberiya Keyaniya Yekbûyî monarşiyek destûrî û demokrasiya parlemanî ye.<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2023-08-15 |sernav=United Kingdom |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-kingdom/ |kovar=The World Factbook |ziman=en |weşanger=Central Intelligence Agency |roja-gihiştinê=2021-03-13 |roja-arşîvê=2021-01-09 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20210109221834/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-kingdom/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Paytext û bajarê herî mezin ê Keyaniya Yekbûyî (herweha paytexta Îngilîstanê) [[London]] e ku bi [[New York City]] re yek ji du navendên darayî yên sereke yên cîhanê ye. Bajarên [[Edinburgh]], [[Kardîf]] û [[Belfast]] bi rêzê re paytextên neteweyî yên [[Skotlenda]], [[Wêls]] û [[Îrlendaya Bakur]] in. Bajarên din ên mezinê Keyaniya Yekbûyî [[Birmingham]], [[Manchester]], [[Glasgow]] û [[Leeds]] in.<ref>{{Jêder-malper |url=https://worldpopulationreview.com/countries/cities/united-kingdom |sernav=Population of Cities in United Kingdom 2023 |malper=worldpopulationreview.com |tarîxa-gihiştinê=2023-08-20 }}</ref> Keyaniya Yekbûyî ji sê qadên karbidestên qanûnî yên cuda pêk tê: [[Înglistan]] û Wêls, Skotlenda û [[Îrlendaya Bakur]]. Ev ji ber vê yekê ye ku van deveran pergalên xwe yên qanûnî yên heyî piştî tevlêbûna Keyaniya Yekbûyî jî diparêzin.<ref>{{Jêder-kitêb |url=https://books.google.com/books?id=XW_EtwEACAAJ |sernav=The Scottish Legal System |paşnav=Dewart |pêşnav=Megan |tarîx=2019-02-14 |weşanger=Bloomsbury Academic |isbn=978-1-5265-0633-7 |ziman=en }}</ref> Ji sala 1998an vir ve, Skotlenda, Wêls û Îrelandaya Bakur hikûmet û meclîsên wan ên veqetandî hene ku her yek xwedî hêzeke cihêreng in.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.gov.uk/guidance/devolution-of-powers-to-scotland-wales-and-northern-ireland |sernav=Devolution of powers to Scotland, Wales and Northern Ireland |tarîx=2019-05-08 |malper=GOV.UK |ziman=en |tarîxa-gihiştinê=2023-08-20 }}</ref> Keyaniya Yekbûyî ji hêla Dahata Hilberîna Navxweyî ve xwediyê şeşemîn aboriya herî mezin a cîhanê ye û ji hêla hêza kirînê ve ya dehem a herî mezin a cîhanê ye. Keyaniya Yekbûyî di warê lêçûnên leşkerî de li seranserê cîhanê di rêza çarem de ye.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Marksteiner |pêşnav=Alexandra |paşnav2=Liang |pêşnav2=Xiao |paşnav3=Silva |pêşnav3=Diego Lopes da |paşnav4=Tian |pêşnav4=Nan |paşnav5=Béraud-Sudreau |pêşnav5=Lucie |tarîx=2022 |sernav=Trends in World Military Expenditure, 2021 |url=https://www.sipri.org/publications/2022/sipri-fact-sheets/trends-world-military-expenditure-2021 |kovar=sipri.org |ziman=en }}</ref> Înglistan ji civîna xwe ya yekem a sala 1946an vir ve endamê daîmî ya [[Konseya Ewlekariyê ya Neteweyên Yekbûyî]] ye. Keyanî endamê [[Hevbendiya Miletan]], [[Konseya Ewropayê]], [[G7]], [[OECD]], [[NATO]], [[Five Eyes]], [[AUKUS]] û [[CPTPP]] ye. == Termînolojî == Qanûnên Yekîtîyê ya sala 1707an diyar kiriye ku keyaniya Înglistanê û keyaniya Skotlendayê "bi navê [[Brîtanya Mezin|Brîtanyaya Mezin]] di nav keyaniyekê de bûn yek".<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.scotshistoryonline.co.uk/union.html |sernav=Treaty or Act of the Union, Scotland & England 1706 - UK History. |malper=www.scotshistoryonline.co.uk |roja-gihiştinê=2026-02-08 |paşnav=Webmaster, John Duncan, UK }}</ref> Her çend navê wê yê fermî ji sala 1707 heta 1800an tenê "Brîtanyaya Mezin" bû ku carinan peyva "Keyaniya Yekbûyî" ji bo keyaniya berê ya Brîtanyaya Mezin hatiye bikaranîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.historyworld.net/wrldhis/PlainTextHistories.asp?historyid=ab07 |sernav={{!}} Historyworld |malper=www.historyworld.net |roja-gihiştinê=2026-02-08 }}</ref> Qanûnên Yekîtîyê ya sala 1800an Keyaniya Yekbûyî ya Brîtanyaya Mezin û Îrlendayê ava kiriye. Piştî dabeşkirina Îrlendayê û serxwebûna dewleta azad a Îrlendayê di sala 1922an de ku Îrlendaya Bakur wekê tenê beşa girava Îrlendayê di nav Keyaniya Yekbûyî de hiştiye, nav di sala 1927an de wekê "Keyaniya Yekbûyî ya Brîtanyaya Mezin û Îrlendaya Bakur" hatiye guhertin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Irish Civil War: 1922 - 23 |paşnav=Cottrell |pêşnav=Peter |weşanger=Osprey |tarîx=2009 |isbn=978-1-84603-270-7 |çap=Nachdr. |cih=Oxford |series=Essential histories }}</ref> Her çend Keyaniya Yekbûyî welatekî serwer be jî, Înglistan, Skotlenda, Wêls û Îrlendaya Bakur bi gelemperî wekî welatek hatine binavkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.iso.org/iso/iso_3166-2_newsletter_ii-3_2011-12-13.pdf |sernav=Wayback Machine |malper=www.iso.org |roja-gihiştinê=2026-02-08 }}</ref> Malpera serokwezîrê Keyaniya Yekbûyî ji bo danasîna têgehan risteya "welatên di nav welatekî de" bi kar aniye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.number10.gov.uk/Page823 |sernav=UK Government Web Archive |malper=webarchive.nationalarchives.gov.uk |roja-gihiştinê=2026-02-08 |roja-arşîvê=2008-09-09 |urlya-arşîvê=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20080909013512/http://www.number10.gov.uk/Page823 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Hinek kurteyên statîstîkî, ji bo diwanzdeh herêmên NUTS 1, Skotlenda, Wêls û Îrlendaya Bakur wekê "herêmeke" bi nav dikin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.ons.gov.uk/ons/dcp171778_346117.xml |sernav=Wayback Machine |malper=www.ons.gov.uk |roja-gihiştinê=2026-02-08 |roja-arşîvê=2014-12-24 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20141224045523/http://www.ons.gov.uk/ons/dcp171778_346117.xml |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Îrlendaya Bakur wekê "parêzgeh" jî hatiye binavkirin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=A place apart |paşnav=Murphy |pêşnav=Dervla |weşanger=Penguin Books |tarîx=1987 |isbn=978-0-14-005030-1 |çap=Repr |cih=Harmondsworth u.a |series=Autobiography, travel }}</ref> Bi têkiliya bi Îrlendaya Bakur re, navê wesfî yê ku tê bikaranîn "dikare nakokî be û hilbijartina wê pir caran vebijarkên siyasî yên kesane eşkere dike".<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Interpreting Northern Ireland |paşnav=Whyte |pêşnav=John Henry |weşanger=Clarendon Press |tarîx=2003 |isbn=978-0-19-827380-6 |çap=Repr |cih=Oxford |paşnav2=Whyte |pêşnav2=John Henry |paşnav3=FitzGerald |pêşnav3=Garret }}</ref> Têgeha "Brîtanyaya Mezin" bi gelemperî ji bo girava Brîtanyaya Mezin an jî ji aliyê siyasî ve ji bo Îngilîstanê, Skotlenda û Wêlsê bi hev re tê bikar anîn.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2021-04-30 |sernav=Guardian style guide: P |url=https://www.theguardian.com/guardian-style-guide-p |roja-gihiştinê=2026-02-08 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Ev têgeh carinan wekî hevwateya fireh ji bo tevahiya Keyaniya Yekbûyî tê bikar anîn. Peyva Înglistan carinan bi xeletî ji bo Keyaniya Yekbûyî bi tevahî tê bikar anîn ku ev xeletiyeke bi giranî ji aliyê mirovên ji derveyî Keyaniya Yekbûyî ve tê kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.englishclub.com/vocabulary/cw-uk-england.php |sernav=England OR United Kingdom (UK)? {{!}} Learn English |malper=www.englishclub.com |roja-gihiştinê=2026-02-08 }}</ref> Peyva "Brîtanya" wekî hevwateya Brîtanyaya Mezin tê bikar anîn<ref>{{Jêder-malper |url=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/britain |sernav=Britain |malper=dictionary.cambridge.org |tarîx=2026-02-04 |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en }}</ref><ref name=":7">{{Jêder-malper |url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/britain |sernav=BRITAIN definition and meaning {{!}} Collins English Dictionary |malper=www.collinsdictionary.com |tarîx=2026-02-02 |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en }}</ref> lê carinan ji bo Keyaniya Yekbûyî jî tê bikar anîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://learnersdictionary.com/definition/Britain |sernav=Britain - Definition for English-Language Learners from Merriam-Webster's Learner's Dictionary |malper=learnersdictionary.com |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en-US }}</ref><ref name=":7"/> Bikaranîn tevlihev e ku rêbernameya şêwazê ya hikûmeta keyaniya yekbûyî peyva "UK" li cihê "Brîtanya" an "Brîtanî" tercîh dike (ji bilî dema ku behsa balyozxaneyan tê kirin), di heman demê de belgeyên din ên hikûmetê qebûl dikin ku her du peyv jî behsa Keyaniya Yekbûyî dikin<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.gov.uk/guidance/style-guide/a-to-z |sernav=Style guide - A to Z - Guidance - GOV.UK |malper=www.gov.uk |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en }}</ref> û li deverên din "hikûmeta brîtanî" bi kêmanî bi qasî "hikûmeta Keyaniya Yekbûyî" tê bikar anîn.<ref name=":8">{{Jêder-malper |url=https://www.gov.uk/government/publications/toponymic-guidelines |sernav=Toponymic guidelines for the United Kingdom |malper=GOV.UK |tarîx=2025-12-11 |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en }}</ref> Komîteya daîmî ya navên erdnîgariya a Keyaniya Yekbûyî di rêbernameyên xwe yên toponîmîk de "Keyaniya Yekbûyî", "UK" û "U.K." wekê termên jeopolîtîk ên kurtkirî ji bo Keyaniya Yekbûyî ya Brîtanyaya Mezin û Îrlenda Bakur nas dike; ew "Brîtanya" lîste nake lê destnîşan dike ku "tenê terma navdêrî ya taybetî 'Brîtanyaya Mezin' e ku bê guman Îrlendaya Bakur derdixe".<ref name=":8"/><ref>{{Jêder-malper |url=http://www.bbc.co.uk/academy/journalism/news-style-guide/article/art20130702112133551 |sernav=B |malper=www.bbc.co.uk |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en-GB }}</ref> Rengdêra "brîtanî" bi gelemperî ji bo mijarên têkildarî Keyaniya Yekbûyî tê bikar anîn û di qanûnê de ji bo nasnameya hemwelatîbûn û neteweya Keyaniya Yekbûyî tê bikar anîn.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Constitutional and Administrative Law |url=https://books.google.com/books?id=HT_GS2zgN5QC&pg=PA36 }}</ref> Xelkê Keyaniya Yekbûyî ji bo danasîna nasnameya xwe ya neteweyî çend termên cuda bi kar tînin û dikarin xwe wekê brîtanî, îngilîzî, skotlendî, welşî, îrlendiya bakurî an îrlendî bi nav bikin; an jî wekê xwedîyê tevlîheviyek ji nasnameyên neteweyî yên cuda.<ref name=":9">{{Jêder-malper |url=https://www.ark.ac.uk/nilt/2010/Community_Relations/NINATID.html |sernav=NI Life and Times Survey - 2010: NINATID |malper=www.ark.ac.uk |roja-gihiştinê=2026-02-08 }}</ref><ref name=":9"/> == Dîrok == === Beriya peymana yekîtiyê === [[Wêne:Stonehenge, Condado de Wiltshire, Inglaterra, 2014-08-12, DD 18.JPG|thumb|çep|Stonehengehê li Wiltshire ku xelekên ji keviran e, her yek bi qasî 4 mêtre bilind, 2 mêtre fireh û 25 ton giran e ku 2400–2200 ê {{bz}} de hatine çêkirin.]] Bicih bûna ji hêla mirovên anatomîkî yên nûjen ve ya ku bibe Keyaniya Yekbûyî pêl bi pêl bi qasî 30.000 sal berê dest pê kiriye.<ref>{{Jêder-nûçe |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/wales/south_west/7069001.stm |sernav=Ancient skeleton was 'even older' |tarîx=2007-10-30 |ziman=en-GB |tarîxa-gihiştinê=2022-07-25 }}</ref> Di dawiya serdema pêşdîrokê ya herêmê de, tê fikirîn ku nifûs bi gelemperî girêdayî çandek bi navê Insular Keltîk bû ku ji Brîtanî û Îrlenda Galî pêk dihat.<ref>{{Jêder-kitêb |url=http://archive.org/details/celticculturehis00koch_128 |sernav=Celtic culture : a historical encyclopedia |paşnav=Koch |pêşnav=John T. |tarîx=2006 |weşanger=Santa Barbara, Calif. : ABC-CLIO |kesên-din=Library Genesis |isbn=978-1-85109-440-0 }}</ref> Dagirkirina Romayê, ku di sala 43 {{pz}} de dest pê kir û serweriya 400-salî ya başûrê Brîtanyayê, bi êrişek ji hêla niştecîhên Almanî yên [[Anglo-Sakson]] ve hat peywirdarkirin, devera Brîttonî bi giranî bidest xist ku bibe Wales, Cornwall û heya qonaxên paşîn ên rûniştina [[Anglo-Sakson]], [[Hen Ogledd]] (bakurê Înglistanê û beşên başûrê Skotlendayê).<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2022-04-15 |sernav=Encyclopaedia of Wales |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Encyclopaedia_of_Wales&oldid=1082806438 |kovar=Wikipedia |ziman=en }}</ref> Piraniya herêma ku ji hêla [[Anglo-Sakson]]an ve hatiye bicîh kirin di sedsala 10an de wekî [[Înglistan|Keyaniya Înglistanê]] dibe yek.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/athelstan.shtml |sernav=BBC - History - Athelstan |malper=www.bbc.co.uk |ziman=en-GB |tarîxa-gihiştinê=2022-07-25 }}</ref> Di vê navberê de, di sedsala 9an de galîaxêv li bakur-rojavayê Brîtanyayê (bi girêdana bakurê rojhilatê Îrlendayê re û bi kevneşopî tê texmîn kirin ku di sedsala 5an de ji wir koç bûne) bi Picts re bûne yek ku [[Keyaniya Skotlendayê]] ava bikin.<ref>{{Jêder-kitêb |url=http://archive.org/details/cambridgehistori0000unse_a9n8 |sernav=The Cambridge historical encyclopedia of Great Britain and Ireland |tarîx=1985 |weşanger=Cambridge [Cambridgeshire] ; New York : Cambridge University Press |kesên-din=Internet Archive |isbn=978-0-521-25559-2 }}</ref> [[Wêne:Bayeux Tapestry WillelmDux.jpg|thumb|çep|The Bayeux Tapestry Şerê Hastings 1066 û bûyerên ku rê li ber wî dide nîşan dide.]] Di 1066an de, [[Norman]]an ji aliyê bakurê Fransayê ve dagir kir. Piştî dagirkirina Înglistanê, wan beşên mezin ên Wales zeft kirin, piraniya Îrlenda zeft kirin û hatin vexwendin ku li Skotlendayê bi cih bibin, li her welatekî feodalîzma li ser modela Fransaya Bakur û çanda [[Norman-Fransî]] anîn. Çîna serdest a [[Anglo-Norman]] gelek bandor li her çandên herêmî kir, lê di dawiyê de asîmîle bûne.<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2006-01-01 |paşnavê-edîtor=Chibnall |pêşnavê-edîtor=Marjorie |sernav=The Normans |url=http://dx.doi.org/10.1002/9780470693391 |doi=10.1002/9780470693391 |kovar=doi.org }}</ref> Keyên înglîz ên navîn ên paşerojê Wêlsê zeftkirin û bi hewildanên neserkevtî hewl dan ku Skotlendayê bixin nav axa xwe. Her çend di pevçûnek domdar a bi Înglistanê re be jî, serxwebûna xwe bi [[Daxuyaniya Arbroath]] a sala 1320an de destnîşan kirin ku [[Skotlenda]] piştî vê yekê jî serxwebûna xwe dewam dikin.<ref>{{Jêder-kitêb |url=https://www.worldcat.org/oclc/252552703 |sernav=Making Ireland British, 1580-1650 |paşnav=Canny |pêşnav=Nicholas P. |tarîx=2001 |weşanger=Oxford University Press |isbn=978-0-19-154201-5 |cih=Oxford |oclc=252552703 }}</ref> Keyên înglîz, bi mîrata herêmên girîng ên li [[Fransa]]yê û bi îddîakirina taca fransî ku di heman demê de bi giranî beşdarî pevçûnên li [[Fransa]]yê bûn, nemaze di [[Şerê Sed Salî]], dema ku keyên skotlendî di vê serdemê de bi fransiyan re di nav hevalbendiyekê de bûn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.co.uk/history/british/middle_ages/hundred_years_war_01.shtml |sernav=BBC - History - British History in depth: The Hundred Years War |malper=www.bbc.co.uk |ziman=en-GB |tarîxa-gihiştinê=2023-08-22 }}</ref> Çîna serdest a Anglo-Norman gelek bandor li çandên herêmî kirin lê di dawiyê de bi wan re asîmîle dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.britannica.com/topic/Protestantism |sernav=Protestantism {{!}} Definition, Beliefs, History, & Facts {{!}} Britannica |tarîx=2023-08-08 |malper=www.britannica.com |ziman=en |tarîxa-gihiştinê=2023-08-22 }}</ref> Ji ber ku reformasyon û danasîna dêrên dewletên protestan li her welatekî derdikeve holê, Brîtaniya nûjen a destpêkê rastî nakokiya dînî tê. Reformasyona înglîzî ya guhertinên siyasî, destûrî, civakî û çandî di sedsala 16an de destpêdike. Piştre ji bo Înglistanê nasnameyeke neteweyî hate diyar kirin û hêdî hêdî bi kûrahî, baweriya dînê ya mirovan guhert û [[Dêra Înglistanê]] ava kir.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nationalarchives.gov.uk/education/resources/the-english-reformation-c1527-1590/ |sernav=The National Archives - Homepage |paşnav=Archives |pêşnav=The National |malper=The National Archives |ziman=en-GB |tarîxa-gihiştinê=2023-08-22 }}</ref> [[Wêls]] bi tevahî bi Keyaniya Înglistanê ve hate girêdan û Îrlenda wekî keyaniyek bi serê xwe bi qiraliyeta Îngilîzî re hate damezrandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.co.uk/history/british/tudors/wales_tudors_01.shtml |sernav=BBC - History - Wales under the Tudors |malper=www.bbc.co.uk |ziman=en-GB |tarîxa-gihiştinê=2023-08-22 }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |url=http://archive.org/details/historyofmodernb0000nich |sernav=A history of the modern British Isles, 1529-1603 : the two kingdoms |paşnav=Nicholls |pêşnav=Mark |tarîx=1999 |weşanger=Oxford, UK ; Malden, Mass. : Blackwell Publishers |kesên-din=Internet Archive |isbn=978-0-631-19333-3 }}</ref> Li devera ku dê bibe [[Îrlendaya Bakur]], erdên mîrateyên galî yên katolîk ên serbixwe hatin desteserkirin û dane niştecihên protestan ên ji Înglistan û Skotlendayê.<ref>{{Jêder-kitêb |url=http://dx.doi.org/10.1093/acprof:oso/9780198200918.003.0009 |sernav=Conclusion: Making Ireland British 1580–1650* |paşnav=CANNY |pêşnav=NICHOLAS |tarîx=2001-05-03 |weşanger=Oxford University Press |rr=551–578 }}</ref> Dema ku keyê [[Skotlenda]]yê [[James VI]] dibe keyê [[Înglistan]] û [[Îrlendaya Bakur|Îrlendayê]] û dîwana xwe ji bajarê [[Edinburgh]]ê barê [[London]]ê dike, di sala 1603an de keyaniya Înglistan, [[Skotlenda]] û [[Îrlenda (girav)|Îrlenda]] di bin yekîtiyek de dibin yek. Di vê serdemê de her welatek wek pêkhateyeke siyasî ya cihê dimîne û saziyên xwe yên siyasî, qanûnî û dînî yên cuda parastine.<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2000-12-21 |sernav=Chronology of Scottish Legal History |url=http://dx.doi.org/10.1093/acprof:oso/9780198267782.002.0010 |kovar=A History of Private Law in Scotland |rr=xlviii–lii |doi=10.1093/acprof:oso/9780198267782.002.0010 }}</ref> Di nîvê sedsala 17an de her sê padîşah tevlî rêzek şerên bi hev ve girêdayî bûn (di nav de Şerê Navxweyî yê Îngilîzî) ku dibe sedema hilweşandina demkî ya keyaniyê ku bi darvekirina key [[Charles I]] û damezrandina kurte-komara unîter a Yekîtiya Miletên Înglîzî ya Skotlenda û Îrlendayê bi xwe re tîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.britannica.com/event/English-Civil-Wars |sernav=English Civil Wars {{!}} Causes, Summary, Facts, Battles, & Significance {{!}} Britannica |tarîx=2023-08-17 |malper=www.britannica.com |ziman=en |tarîxa-gihiştinê=2023-08-22 }}</ref> Her çiqas padîşah hate vegerandin jî, Interregnum ligel Şoreşa Birûmet a 1688an û pêşnûmeya Mafên 1689an li Înglistanê û Qanûna Dadkirina Mafên 1689an li Skotlendayê piştrast kir ku, berevajî pirên mayî yên Ewropa, absolutîzma padîşah biser nskeve û katolîkek xwenas tu carî nikarîbû derkeve ser textê. Destûra Bingehîn a Brîtaniyayê di vê demê de li ser bingeha monarşiya destûrî û pergala parlemanî pêş dikeve.<ref>{{Jêder-kitêb |url=https://books.google.com/books?id=EBSpvBxGyqcC |sernav=The History of England - From the Restoration to the Death of William III (1660-1702) |paşnav=Lodge |pêşnav=Richard |tarîx=2007 |weşanger=Read Books |isbn=978-1-4067-0897-4 |ziman=en }}</ref> Di sala 1660an de bi damezrandina Civata Qraliyetê re, xebatên zanistiye despêdike. Di vê serdemê de nemaze li Îngilîstanê, pêşkevtina hêza deryayî û eleqeya li ser seferên keşfê dibe sedema bidestxistin û bicîhkirina koloniyên li derveyî welêt, nemaze li [[Amerîkaya Bakur]] û [[Deryaya Karîbê]].<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.royal-navy.org/lib/index.php?title=Tudor_Period_and_the_Birth_of_a_Regular_Navy_Part_Two |sernav=Tudor Period and the Birth of a Regular Navy Part Two - Royal Navy History |tarîx=2011-11-03 |malper=web.archive.org |tarîxa-gihiştinê=2023-08-22 |tarîxa-arşîvê=2011-11-03 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20111103013901/http://www.royal-navy.org/lib/index.php?title=Tudor_Period_and_the_Birth_of_a_Regular_Navy_Part_Two |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Her çend hewildanên berê yên yekkirina her du keyaniyên di hundurê Brîtanya Mezin de di salên 1606, 1667 û 1689an de neserkevtî bûn ku hewldana di sala 1705an de hate destpêkirin û hewl bûye sedem ku Peymana Yekîtiyê ya sala 1706an ji hêla her du meclîsan ve hatiye pejirandin. === Keyaniya Brîtanya Mezin === [[Wêne:Treaty of Union.jpg|thumb|Peymana Yekîtiyê ye ku bûye sedema keyaniya yekbûyî ya hemî Brîtanya Mezin.]] Di 1ê gulana sala 1707an de, [[Keyaniya Brîtanya Mezin]] hate damezrandin, encama [[Qanûnên Yekîtiyê]] ku ji hêla parlamenên Înglistan û Skotlenda ve hate pejirandin ku [[Peymana Yekîtiyê]] ya sala 1706an pejirandin ku bi vî awayî her du keyaniyan bikin yek.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nationalarchives.gov.uk/pathways/citizenship/rise_parliament/docs/articles_union.htm |sernav=Citizenship |malper=www.nationalarchives.gov.uk |tarîxa-gihiştinê=2022-07-25 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://www.scotshistoryonline.co.uk/union.html |sernav=Treaty or Act of the Union, Scotland & England 1706 - UK History. |tarîx=2019-05-27 |malper=web.archive.org |tarîxa-gihiştinê=2022-07-25 |tarîxa-arşîvê=2019-05-27 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20190527074630/http://www.scotshistoryonline.co.uk/union.html |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Di sedsala 18an de, rêveberiya kabîneyî di bin rêveberiya [[Robert Walpole]] de ku di pratîkê de serokwezîrê yekem bû, (1721-1742) hate pêşdebirin. Çend Serhildanên Yaqûbî xwestin ku Mala Protestan a Hannoverê ji textê Brîtanî derxin û Mala Katolîk a Stuartê vegerînin. Yaqûbî di dawiyê de di [[Şerê Culloden]] de di 1746 de têk çûn, piştî ku Highlanders [[Skotlenda|Skotlendî]] bi hovîtî hatin tepisandin. Koloniyên Brîtanî yên li [[Amerîkaya Bakur]] ku di [[Şerê Serxwebûnê yê Amerîkî]] de ji Brîtanya veqetiyan û [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] damezrandin ku ji aliyê Brîtanya ve di sala 1783an de hatiye nas kirin.<ref>{{Jêder-kitêb |url=https://books.google.com/books?id=BQDgr_XvsHoC&pg=PA73&hl=ku |sernav=The Impact of the American Revolution Abroad |paşnav=Congress |pêşnav=Library of |tarîx=2002 |weşanger=The Minerva Group, Inc. |isbn=978-0-89875-978-5 |ziman=en }}</ref> Brîtanya di bazirganiya koleyan a [[Okyanûsa Atlantîk|Atlantîkê]] de rolek sereke lîst, nemaze di navbera salên 1662 û 1807an de dema ku keştiyên koleyên Brîtanî an Brîtanî-kolonyal nêzî 3.3 mîlyon kole ji [[Afrîka]]yê veguhestin.<ref>{{Jêder-kitêb |url=https://books.google.com/books?id=SGcwgJz5rQMC&pg=PA12 |sernav=Slavery and the British Empire: From Africa to America |paşnav=Morgan |pêşnav=Kenneth |tarîx=2007 |weşanger=Oxford University Press, USA |isbn=978-0-19-156627-1 |ziman=en }}</ref> Xulam hatin birin ku li nebatên li milkên Brîtanî, bi taybetî li Karîbê lê di heman demê de li [[Amerîkaya Bakur]] jî bixebitin. Koletî digel pîşesaziya şekirê [[Karîb]] di sedsala 18an de di bihêzkirin û pêşvebirina aboriya Brîtanî de rolek wî yê girîng hebû.<ref>{{Jêder-kitêb |url=https://books.google.com/books?id=u6IUDAAAQBAJ&pg=PA83 |sernav=Slavery and the British Empire: From Africa to America |paşnav=Morgan |pêşnav=Kenneth |tarîx=2007-12-06 |weşanger=OUP Oxford |isbn=978-0-19-923899-6 |ziman=en }}</ref> Lê belê [[Parlamena Brîtanyayê]] di sala 1807an de bazirganî qedexe kir, di sala 1833an de koletî li [[Împeratoriya Brîtanî]] qedexe kir û Brîtanya di tevgera rakirina koletiyê de li çaraliyê cîhanê bi riya dorpêçkirina [[Afrîka]]yê û zextê li neteweyên din kir ku bi rêze peymanan bazirganiya xwe bi dawî bikin. Rêxistina mafên mirovan a navneteweyî ya herî kevn a [[cîhan]]ê, [[Anti-Slavery International]], di sala 1839an de li [[London]]ê hate damezrandin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://portal.unesco.org/education/en/ev.php-URL_ID%3D9462%26URL_DO%3DDO_PRINTPAGE%26URL_SECTION%3D201.html |sernav=Arquivo.pt |malper=arquivo.pt |tarîxa-gihiştinê=2022-07-25 |tarîxa-arşîvê=2016-05-13 |urlya-arşîvê=http://arquivo.pt/wayback/20160513171717/http://portal.unesco.org/education/en/ev.php-URL_ID=9462&URL_DO=DO_PRINTPAGE&URL_SECTION=201.html |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.co.uk/devon/content/articles/2007/03/20/abolition_navy_feature.shtml |sernav=Sailing against slavery |paşnav=BBC |malper=www.bbc.co.uk |ziman=en-gb |tarîxa-gihiştinê=2022-07-25 }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |url=http://archive.org/details/transformationsi0000love |sernav=Transformations in slavery : a history of slavery in Africa |paşnav=Lovejoy |pêşnav=Paul E. |tarîx=2000 |weşanger=Cambridge, UK ; New York : Cambridge University Press |kesên-din=Internet Archive |isbn=978-0-521-78012-4 }}</ref> === Keyaniya Yekbûyî ya Brîtanya Mezin û Îrlenda === [[Wêne:John Wilson Carmichael - The opening engagement at Trafalgar; H.M.S. 'Royal Sovereign' raking the stern of the Spanish flagship 'Santa Ana'.jpg|thumb|Şerê Trafalgar, ji hêla J.W. Carmichael.]] Di sala 1801an de parlamenên Brîtanya Mezin û Îrlenda qanûnên yekîtiyê derdixin ku bi van qanûnan her du padîşahî dibin yek perçe û Keyaniya Yekbûyî ya Brîtanya Mezin û Îrlendayê tê avakirin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.actofunion.ac.uk/actofunion.htm |sernav=QUB Act of Union : About |tarîx=2012-04-15 |malper=web.archive.org |tarîxa-gihiştinê=2023-08-22 |tarîxa-arşîvê=2012-04-15 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20120415061235/http://www.actofunion.ac.uk/actofunion.htm |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Piştî têkçûna Fransayê ya di dawiya Şerên Şoreşger ên Fransî û Şerên Napoleonî de (1792–1815), Keyaniya Yekbûyî wekî hêza sereke ya deryayî û împeratorî dertê holê (ligel London ku ji sala 1830an ve ku bajarê herî mezin ê cîhanê ye).<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Urban world history: an economic and geographical perspective |url=https://archive.org/details/urbanworldhistor0000tell |paşnav=Tellier |pêşnav=Luc-Normand |tarîx=2009 |weşanger=Presses de l'Université du Québec |isbn=978-2-7605-1588-8 |cih=Québec }}</ref> Serdestiya Brîtanîyayê ku di deryayê de nediyar bû, piştre wekî Pax Britannica ("Aştiya Brîtanî"), serdemek aştiya nisbî di nav Hêzên Mezin de (1815-1914) hate binavlirin ku tê de Împeratoriya Brîtanîyayê dibe hegemona cîhanî û rola polîsê cîhanî werdigire.<ref name="Louis2001">{{Jêder-kitêb |url=https://books.google.com/books?id=oo3F2X8IDeEC |sernav=The Oxford History of the British Empire: The nineteenth century |paşnav=Louis |pêşnav=William Roger |paşnav2=Low |pêşnav2=Alaine M. |paşnav3=Porter |pêşnav3=Andrew |tarîx=2001 |weşanger=Oxford University Press |isbn=978-0-19-924678-6 |ziman=en }}</ref> Di dema Pêşangeha Mezin a sala 1851an de, Brîtanya wekî "atolyeya cîhanê" hatiye binav kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.co.uk/history/british/victorians/workshop_of_the_world_01.shtml |sernav=BBC - History - The Workshop of the World |malper=www.bbc.co.uk |ziman=en-GB |tarîxa-gihiştinê=2023-08-22 }}</ref> Ji sala 1853 heta 1856an, Brîtanya beşdarî Şerê Kirimê dibe ku hevalbendê Împeratoriya Osmanî li dijî Rûsyaya Tsarist, beşdarî şerên deryayî yên [[Deryaya Baltîk]]ê dibe ku wekî Şerê Åland li [[Kendava Bothnia]] û [[Kendava Fînlendayê]] tê zanîn.<ref>{{Jêder-malper |url=http://runeberg.org/nfbs/0252.html |sernav=435-436 (Nordisk familjebok / Uggleupplagan. 19. Mykenai - Norrpada) |tarîx=1913 |malper=runeberg.org |ziman=sv |tarîxa-gihiştinê=2023-08-22 }}</ref> Piştî Serhildana Hindistanê ya di 1857an de hikûmeta brîtanî ya bi serokatiya Lord Palmerston rasterast serweriya Hindistanê kir. Li kêleka kontrola fermî ya ku wê li ser koloniyên xwe dida meşandin, serdestiya Brîtanî ya li ser piraniya bazirganiya cîhanê tê vê wateyê ku ew bi bandor aboriyên herêmên wekî [[Asyaya Rojhilat]] û [[Amerîkaya Latînî]] kontrol dike.<ref name="Louis2001"/> Di dema seranserê [[serdema viktoryayî]] de, helwestên siyasî berjewendiya bazirganiya azad û polîtîkayên laissez-faire û her weha berferehbûna hêdî hêdî şansê dengdanê, digel Qanûna Reformê ya sala 1884an ku ji aliyê [[William Gladstone]] ve hatiye piştgirî kirin ku yekem car mafê dengdanê daye piraniya mêran. Nifûsa brîtanî bi rêjeyek berbiçav zêde bû, digel bajarbûna bilez ku bûye sedema metirsiya girîng ên civakî û aborî.<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2004-02-01 |sernav=Great Britain: a reference guide from the Renaissance to the present |url=http://dx.doi.org/10.5860/choice.41-3195 |kovar=Choice Reviews Online |cild=41 |hejmar=06 |rr=41–3195-41-3195 |doi=10.5860/choice.41-3195 |issn=0009-4978 }}</ref> Di dawiya sedsala 19an de, muhafezekaran di bin desthilatdariya [[Benjamin Disraeli]] û Lord Salisbury de serdemek berfirehbûna emperyal li Afrîkayê daye destpêkirin ku polîtîkaya îzolasyonê ya spehî li [[Ewropa]]yê domand û hewl da ku bandora [[Rûsya]] li [[Efxanistan]] û [[Îran]]ê bigire.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Fromkin |pêşnav=David |tarîx=1980 |sernav=The Great Game in Asia |url=https://www.jstor.org/stable/20040512 |kovar=Foreign Affairs |cild=58 |hejmar=4 |rr=936–951 |doi=10.2307/20040512 |issn=0015-7120 }}</ref> Di vê demê de, [[Kanada]], [[Awistralya]] û [[Zelendaya Nû]] statûya serdestiya rêveberiyê werdigirin. Di destpêka sedsalê de, serdestiya pîşesaziyê ya Brîtanyayê ji hêla [[Împeratoriya Almanî]] û [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê|Dewletên Yekbûyî]] ve hate dijwar kirin.<ref>{{Jêder-kitêb |url=https://books.google.com/books?id=NSrwpggmHigC&pg=PP1 |sernav=Contradictions: Finance, Greed, and Labor Unequally Paid |paşnav=Zarembka |pêşnav=Paul |tarîx=2013-05-09 |weşanger=Emerald Group Publishing |isbn=978-1-78190-670-5 |ziman=en }}</ref> Serdema Edwardian reforma civakî û serweriya malê ji bo Îrlendayê dibe pirsgirêkên navxweyî yên girîng ku di heman demê de Partiya Karkeran di sala 1900an de ji hevalbendiyek sendîkayan û komên piçûk ên sosyalîst derketin holê û dengdêran ji bo mafê dengdayina jinan kampanya dane despêkirin. === Şerên cîhanê û perçekirina Îrlendayê === [[Wêne:Wreaths Are Laid at the Cenotaph, London During Remembrance Sunday Service MOD 45152052.jpg|thumb|Di merasima bîranîna yekşemê de li Cenotaph li Whitehall, London, çeleng têne danîn.]] Brîtanya yek ji hevalbendên sereke bû ku di Şerê Cîhanê yê Yekem de (1914-1918) Hêzên Navendî têk dibe. Li gel hêzên frensî, rûsî û (piştî 1917) amerîkî, hêzên çekdar ên brîtanî li gelek deverên Împeratoriya Brîtanî û li çend deverên Ewropayê, bi taybetî li eniya rojava, bicih bûne.<ref name=":3">{{Jêder-kitêb |sernav=Britain and the First World War |tarîx=1988 |weşanger=Unwin Hyman |isbn=978-0-04-445109-9 |paşnavê-edîtor=Turner |pêşnavê-edîtor=John |cih=London }}</ref> Kuştinên zêde yên şerê xendekan bû sedema wendakirina pir ji nifşek mêran ku bi bandorên civakî yên mayînde li milet û têkçûnek mezin di nîzama civakî de pêk hatiye. Piştî şer, Brîtanya bû endama daîmî ya Civata Rêvebir a Cemiyeta Miletan û li ser hejmarek koloniyên berê yên alman û osmaniyan erkek wergirt. Di bin serokatiya [[David Lloyd George]] de, Împeratoriya Brîtanî gihîşt asta xwe ya herî mezin ku ji pêncan yek rûyê erdê û ji çaran yek nifûsa cihanê werdigire.<ref name=":3"/> Brîtanyayê 2.5 milyon qurbanî dabûn û şerê bi deynek neteweyî ya mezin qedandibû. Ji ber encamên şer hikûmetê qebûl kir ku bi Qanûna Nûnertiya Gel a 1918an mafê dengdanê di hilbijartinên neteweyî û herêmî de berfireh bike. Di nîvê salên 1920an de, piraniya nifûsa Brîtanî dikarin li bernameyên radyoya BBCyê guhdar bikin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ofcom.org.uk/cymru/news-centre/2020/100-years-of-radio |sernav=100 mlynedd o radio ers darganfyddiad Marconi |tarîx=2023-02-27 |malper=Ofcom |ziman=en |tarîxa-gihiştinê=2023-08-22 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/historyofthebbc/research/bbc.com/historyofthebbc/research/local-radio/ |sernav=The origins of BBC Local Radio |malper=www.bbc.com |ziman=en |tarîxa-gihiştinê=2023-08-22 }}{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=îlon 2023 }}</ref> Weşanên televîzyonê yên ezmûnî di sala 1929an de dest pê kir û yekem Karûbarê Televizyonê ya BBCyê di sala 1936an de dest pê kir.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/historyofthebbc/timelines/bbc.com/historyofthebbc/timelines/1920s/ |sernav=1920s |malper=www.bbc.com |ziman=en |tarîxa-gihiştinê=2023-08-22 }}{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=îlon 2023 }}</ref> Bilind bûna neteweperestiya îrlendî û nakokiyên di hindurê [[Îrlenda (girav)|Îrlendayê]] de li ser şertên Rêvebiriya Malê ya Îrlendî, di dawiyê de di sala 1921an de dibe sedema dabeşkirina giravê. Dewleta Azad a Îrlendî serbixwe dibe ku di destpêkê de bi statûya dominionê di 1922an û di sala 1931an bi eşkereyî serbixwe dibe. Îrlandaya Bakur jî beşek ji Keyaniya Yekbûyî dimîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cain.ulster.ac.uk/issues/politics/docs/ait1921.htm |sernav=CAIN: The Anglo-Irish Treaty, December 1921 |malper=cain.ulster.ac.uk |tarîxa-gihiştinê=2023-08-22 }}</ref> Di sala 1928an de Qanûna Destûra Wekhevî di hilbijartinên neteweyî de wekheviya hilbijartinê ya jinan bi mêran re dide. Grevên di nîvê salên 1920an de di Greva Giştî ya sala 1926an de ku bi serfiraziya hikûmeta ku ji hêla Stanley Baldwin ve tê rêvebirin bi dawî dibe. Dema ku Depresyona Mezin (1929-1932) dibe sedema bêkarî û zehmetiyên berbiçav li deverên pîşesazî yên kevn, Brîtanya hêj jî ji bandorên Şerê Cîhanê yê Yekem xelas nebûbû. Ji ber rewşa aboriya welat aloziyên siyasî û civakî dibe sedema zêdebûna endamtiyên partiyên komunîst û sosyalîst. Di sala 1931ê de hikûmeta koalîsyonê tê avakirin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Capitalism, culture, and decline in Britain, 1750 - 1990 |paşnav= |pêşnav= |tarîx=1994 |weşanger=Routledge |isbn=978-0-415-03719-8 |çap= |cih=London }}</ref> [[Wêne:Spitfire and Hurricane in the Battle of Britain Memorial Flight.jpg|thumb|Balafirên Spitfire ("Spîtfeyir")<ref>{{Jêder-kitêb|sernav=[[Roja Nû (kovar)|Roja Nû, 1943-1946]] |paşnav=Bedirxan |pêşnav=Kamiran Alî |weşanger=Uppsala: Jîna Nû |sal=1986 |rûpel=44:1 }}</ref>) û Hurricane ku di Şerê Brîtanyayê de di dema Şerê Cîhanê yê Duyemîn de difirin.]] Bi vê yekê, "Brîtanya dibe welatek pir dewlemend ku di çekan de bi hêz dibe ku di peydakirina berjewendîyên xwe de bi xwestek bû û di dilê pergala hilberîna cîhanî de rûniştibû."<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://reviews.history.ac.uk/review/1114 |sernav=Britain’s War Machine: Weapons, Resources and Experts in the Second World War {{!}} Reviews in History |malper=reviews.history.ac.uk |ziman=en |tarîxa-gihiştinê=2023-08-22 }}</ref> Piştî ku [[Almanyaya Nazî]] di sala 1939an de Polonya dagir kir, Brîtanya ket [[Şerê Cîhanî yê Duyem]]. [[Winston Churchill]] di sala 1940 de dibe serokwezîr û dibe serokê hikûmeta koalîsyonê. Tevî têkçûna hevalbendên xwe yên ewropî di sala yekem de, Brîtanya û Împaratoriya wê şerê li dijî Almanya bi tenê domandin. [[Winston Churchill]] pîşesazî, zanyar û endezyaran erkdar kir ku piştgirî bidin hikûmetê û artêşa di hewildana zêdekirina şer de.<ref name=":1" /> Di sala 1940an de, [[Hêza Hewayî ya Keyaniyê]] di Şerê Brîtanyayê de Luftwaffe Alman têk dibe. Di dema Blitz de herêmên bajarî rastî bombebaran ên dijwar hatin. Hevbendiya Mezin a Brîtanya, [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê|Dewletên Yekbûyî]] û [[Yekîtiya Komarên Sovyet ên Sosyalîst|Yekîtiya Sovyetê]] di sala 1941an de hate damezrandin ku pêşengiya hevalbendan li dijî hêzên Axesê kir. Di Şerê Atlantîkê, Kampanyaya Afrîkaya Bakur û kampanyaya Îtalyayê de di dawiyê de biserketinên gelek dijwar çêbûn. Artêşa Brîtanî kampanyaya Burmayê li dijî Japon û Fîloya Pasîfîkê ya Brîtanî li deryayê bi Japonan şer kir. Zanyarên brîtanî ji bo sêwirana çekên nukleerî beşdarî Projeya Manhattan dibin ku ev yek bûye sedema radestkirina Japonê.<ref>{{Jêder-kitêb |url=https://books.google.com/books?id=fSZpgW-N628C&pg=PA1 |sernav=Nuclear Rivals: Anglo-American Atomic Relations, 1941-1952 |paşnav=Paul |pêşnav=Septimus H. |tarîx=2000 |weşanger=Ohio State University Press |isbn=978-0-8142-0852-6 |ziman=en }}</ref> === Sedsala 20an === [[Wêne:British Empire 1921.png|thumb|Împeratoriya Brîtanî di sala 1921an de ku di dema asta xwe yê herî bilind de ye.]] Keyaniya Yekbûyî yek ji sê hêzên mezin bû (digel Dewleta Yekbûyî û Yekîtiya Sovyetê) ku ji bo plansazkirina cîhana piştî şer civiyan ku Keyaniya Yekbûyî yek ji 5 endamên daîmî yên Encumena Ewlekariyê ya Neteweyên Yekbûyî bû yek ji 5 endamên daîmî yên Neteweyên Yekbûyî îmze kiriye.<ref>{{Jêder-kitêb |url=https://books.google.com/books?id=xdMF9rX6mX8C&pg=PA62 |sernav=Debating Franklin D. Roosevelt's Foreign Policies, 1933-1945 |paşnav=Doenecke |pêşnav=Justus D. |paşnav2=Stoler |pêşnav2=Mark A. |tarîx=2005 |weşanger=Rowman & Littlefield |isbn=978-0-8476-9416-7 |ziman=en }}</ref> Ji bo damezrandina [[IMF]], Banka Cîhanî û [[NATO]] bi Dewletên Yekbûyî re ji nêz ve xebitiye. Jiber şer Keyaniya Yekbûyî pir qels dibe û ji hêla darayî ve girêdayî [[Plana Marshall]] bû. Lê Keyaniya Yekbûyî ji şerê tevahî yê ku rojhilata ewropayê wêran dike xilas dibe.<ref>{{Jêder-nûçe |url=https://www.theguardian.com/books/2011/apr/17/britains-war-machine-david-edgerton-review |sernav=Britain's War Machine by David Edgerton – review |paşnav=Reynolds |pêşnav=David |tarîx=2011-04-17 |malper=The Guardian |ziman=en-GB |tarîxa-gihiştinê=2023-08-22 }}</ref> Di salên piştî şer de, hikûmeta partiya kedê ya di bin rêveberiya [[Clement Attlee]] de bernameyek radîkal a reforman da destpêkirin ku di dehsalên paşîn de bandorek girîng li civaka brîtanî dike.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Ideas and policies under Labour, 1945 - 1951: building a new Britain |paşnav=Francis |pêşnav=Martin |tarîx=1997 |weşanger=Manchester University Press |isbn=978-0-7190-4833-3 |çap=1. publ |cih=Manchester }}</ref> Di serdema Partiya Kedê pîşesaziyên sereke û karûbarên gelemperî hatin neteweyî kirin, dewletek aram hate damezrandin û pergalek lênihêrîna tenduristî ya berfireh ku ji hêla dewletê ve tê fînanse kirin, Xizmeta Tenduristiya Neteweyî, hate damezrandin.<ref>{{Jêder-kitêb |url=http://dx.doi.org/10.4324/9780203991411-7 |sernav=INTRODUCTION TO BRITISH POLITICAL HISTORY 1914–95 |tarîx=2005-07-25 |weşanger=Routledge |isbn=978-0-203-99141-1 |rr=11–30 }}</ref> Zêdebûna neteweperestiyê li koloniyan rastî dema aborî ya Brîtanyayê ya xerab hat û ji ber vê yekê polîtîkayên dekolonîzasyon derketin holê.<ref>{{Jêder-kitêb |url=https://books.google.com/books?id=7D66_9YOof4C&pg=PA118 |sernav=A Companion to Europe Since 1945 |paşnav=Larres |pêşnav=Klaus |tarîx=2009-03-12 |weşanger=Wiley |isbn=978-1-4443-0861-7 |ziman=en }}</ref> Di sala 1947an de ji serxwebûna [[Hindistan]] û [[Pakistan]]ê tê naskirin. Di nav sîh salên pêş de, piraniya koloniyên Împeratoriya Brîtanî serxwebûna xwe bi dest xistin û gelek jî bûn endamên Hevbendiya Neteweyan. [[Wêne:British Airways Concorde G-BOAC 03.jpg|thumb|çep|Balafira Concorde ku balafirek supersonîk bû ku dema firîna transatlantîkê ji 8 saetan daxistiye 3,5 saetan.]] Keyaniya Yekbûyî welatê sêyem bû ku cebilxaneya çekên nukleerî pêşxistiye (bi ceribandina bombeya atomî ya yekem, [[Operasyona Hurricane]], di 1952 de) lê sinorên piştî şer ên rola navneteweyî ya Brîtanyayê bi [[Krîza Sûezê ya 1956an]] re hate dîtin. Belavbûna navneteweyî ya [[Zimanê inglîzî|zimanê îngilîzî]] berdewamiya bandora navneteweyî ya wêje û çanda zimanê îngilîzî pêk aniye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.britishpoliticssociety.no/British%20Politics%20Review%2001_2011.pdf |sernav=Wayback Machine |malper=web.archive.org |tarîxa-gihiştinê=2023-08-22 |tarîxa-arşîvê=2018-09-16 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20180916155419/http://www.britishpoliticssociety.no/British%20Politics%20Review%2001_2011.pdf |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Ji ber kêmbûna karkeran di salên 1950an de, hikûmetê daxwaza hatina koçberan ji welatên commonwealthê kiriye. <ref>{{Jêder-kitêb |url=https://books.google.com/books?id=s3RQ4dsFEkoC&pg=PA84 |sernav=Contemporary British Identity: English Language, Migrants and Public Discourse |paşnav=Julios |pêşnav=Dr Christina |tarîx=2012-12-28 |weşanger=Ashgate Publishing, Ltd. |isbn=978-1-4094-9121-7 |ziman=en }}</ref>Bi hatina koçberan re di dehsalên paşerojê de, Brîtanya dibe xwedî civakek pir-etnîkî. Tevî bilindbûna standardên jiyanê di dawiya salên 1950 û 1960an de, performansa aborî ya Keyaniya Yekbûyî ji gelek hevrikên wê yên sereke yên wekî Fransa, Almanyaya Rojava û Japonya serketî nabe. Di pêvajoya bi dehan salan a entegrasyona Ewropî de, Brîtanya endamek damezrîner a Yekîtiya Ewropî ya Rojava bû ku di Konferansên London û Parîsê di sala 1954an de hatiye damezrandin. Di sala 1960an de Brîtanya yek ji heft endamên damezrîner ên Komeleya Bazirganiya Azad a Ewropî (EFTA) bû lê di sala 1973a de ji komaleyê derdikeve û beşdarî Civatên Ewropî (EC) dibe. Di referanduma sala 1975an de ji %67 deng da ku Keyaniya Yekbûyî di Civatên Ewropî de bimîne.<ref>{{Jêder-nûçe |url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/june/6/newsid_2499000/2499297.stm |sernav=1975: UK embraces Europe in referendum |tarîx=1975-06-06 |ziman=en-GB |tarîxa-gihiştinê=2023-08-22 }}</ref> Dema ku Civatên Ewropî di sala 1992an de dibe Yekîtiya Ewropî (YE) Brîtanya yek ji 12 dewletên endamê yekitiyê bû. Di dawiya salên 1960an de, Îrlendaya Bakur rastî tundûtûjiya komunal û paramîlîterî (carinan bandorê li deverên din ên Keyaniya Yekbûyî dike) ku bi kevneşopî wekî Troubles tê zanîn tê. Bi gelemperî tê hesibandin ku bi Peymana Good Friday Agreement a 1998an bi dawî bûye.<ref>{{Jêder-kitêb |url=http://dx.doi.org/10.4324/9780203022207-12 |sernav=The Belfast Agreement: archaeology and exposition |tarîx=2005-01-27 |weşanger=Routledge |isbn=978-0-203-02220-7 |rr=89–105 }}</ref> [[Wêne:Greenwich and Canary Wharf (1) - 2022-04-24.jpg|thumb|Canary Wharf, sembola reformên darayî yên ku ji hêla Margaret Thatcher ve di salên 1980î de hatiye destpêkirin.]] Li pey serdemek hêdî bûna aborî ya berfireh û pevçûnên pîşesaziyê di salên 1970an de hikûmeta muhafezekar a salên 1980an bi serokatiya Margaret Thatcher siyasetek radîkal a monetarîzmê daye destpêkirin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=British politics since 1945 |paşnav=Dorey |pêşnav=Peter |tarîx=2001 |weşanger=Blackwell |isbn=978-0-631-19075-2 |çap=Repr |series=Making contemporary Britain series |cih=Oxford }}</ref> Di sala 1982an de Arjentînê êrîşî herêmên Brîtanî yên Gurcistana Başûr û Giravên Falkland kir û êrîş dibe sedema şerê 10 hefte ya Falklandan ku tê de hêzên arjentînî têk diçin. Niştecîhên giravan bi piranî neviyên niştecîhên Brîtanî ne û bi tundî alîgirê serweriya Brîtanyayê ne, wekî ku di sala 2013an de bi rapirsiyek (referandûm) nîşan dane. Ji sala 1984an ve aboriya Keyaniya Yekbûyî ji hêla hatina dahatên neftê yên girîng ên [[Deryaya Bakur]] ve her ku çûye baştir bûye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Applied economics |tarîx=2008 |weşanger=Financial Times, Prentice Hall |isbn=978-0-273-70822-3 |paşnavê-edîtor=Griffiths |pêşnavê-edîtor=Alan |çap=11. ed., [Nachdr.] |cih=Harlow |paşnavê-edîtor2=Wall |pêşnavê-edîtor2=Stuart }}</ref> Di dawiya sedsala 20an de, bi damezrandina rêveberiyên veqetandî yên ji bo Skotlande, Wêls û Îrlendaya Bakur, di rêveberiya Keyaniya Yekbûyî de guhertinên mezin çêbûye.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Keating |pêşnav=M. |tarîx=1998-01-01 |sernav=Reforging the Union: Devolution and Constitutional Change in the United Kingdom |url=https://academic.oup.com/publius/article-lookup/doi/10.1093/oxfordjournals.pubjof.a029948 |kovar=Publius: The Journal of Federalism |ziman=en |cild=28 |hejmar=1 |rr=217–234 |doi=10.1093/oxfordjournals.pubjof.a029948 |issn=0048-5950 }}</ref> Tevlêbûna qanûnî piştî pejirandina Peymana Mafên Mirovan a Ewropayê. Keyaniya Yekbûyî wekê hêzek mezin ma ku xwedî bandora dîplomatîk û leşkerî ya cîhanî û rolek pêşeng di [[Neteweyên Yekbûyî]] û [[NATO]] de ye.<ref>{{Jêder-kitêb |url=https://books.google.com/books?id=lwpOnwEACAAJ&q=Britain+and+World+Power+Since+1945:+Constructing+a+Nation's+Role+in+International+Politics |sernav=Britain and World Power since 1945: Constructing a Nation's Role in International Politics |paşnav=McCourt |pêşnav=David M. |tarîx=2014-08-18 |weşanger=University of Michigan Press |isbn=978-0-472-07221-7 |ziman=en }}</ref> === Sedsala 21an === Keyaniya Yekbûyî jibo şerê li dijî terorê di salên destpêkê yên sedsala 21an de, bi berfirehî piştgirî da [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]].<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/chilcot-report-iraq-war-inquiry-tony-blair-george-bush-us-uk-what-happened-a7119761.html |sernav=The inside story of how Tony Blair led Britain to war in Iraq |tarîx=2016-07-05 |malper=The Independent |ziman=en |tarîxa-gihiştinê=2022-07-25 }}</ref> Krîza darayî ya cîhanî ya sala 2008 bi giranî bandor li aboriya Brîtanya kir. Hikûmeta hevpeymaniya [[Cameron-Clegg]] ya sala 2010an tedbîrên tesarûfê destnîşan kir ku ji bo çareserkirina kêmasiyên gelemperî yên girîng ên ku di encamê de derketine.<ref>{{Jêder-nûçe |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-18023389 |sernav=United Kingdom country profile |tarîx=2020-02-07 |malper=BBC News |ziman=en-GB |tarîxa-gihiştinê=2022-07-25 }}</ref> Hikûmeta Skotlendayê û hikûmeta Brîtanyayê li hev kiribûn ku di sala 2014an de ji bo serxwebûna Skotlendayê referandûm were kirin.<ref>{{Jêder-nûçe |url=https://www.bbc.com/news/uk-scotland-scotland-politics-19942638 |sernav=Scottish independence: Cameron and Salmond strike referendum deal |tarîx=2012-10-15 |malper=BBC News |ziman=en-GB |tarîxa-gihiştinê=2022-07-25 }}</ref> Di encama vê referandûmê de hilbijêrên Skotlendayê bi 55,3% li hember 44,7 deng dan ku [[Skotlenda]] beşek ji Keyaniya Yekbûyî bimîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.co.uk/news/events/scotland-decides/results |sernav=Scottish independence referendum - Results - BBC News |malper=www.bbc.co.uk |tarîxa-gihiştinê=2022-07-25 }}</ref> Di sala 2016an de ji sedî 51.9ê hilbijêrên Brîtanyayê dengê xwe dan jibo ku Brîtanya ji [[Yekîtiya Ewropayê]] derkeve. Keyaniya Yekbûyî di 31ê çileya sala 2020an de ji [[Yekîtiya Ewropayê|Yekîtiya Ewropî]] veqetiya û di dawiya wê salê de vekişîna xwe bi tevahî qedand.<ref>{{Jêder-nûçe |url=https://www.bbc.com/news/uk-politics-55502781 |sernav=Brexit: New era for UK as it completes separation from European Union |tarîx=2021-01-01 |malper=BBC News |ziman=en-GB |tarîxa-gihiştinê=2022-07-25 }}</ref> [[Nexweşiya Koronayê 2019-2020|Pandemiya COVID-19]] di sala 2020 û sala 2021 de wek li tevahiya cihanê, bandorek mezin li Brîtanyayê jî kiriye. Di 8ê îlona sala 2022an de, Elizabeth II ku keybanûya brîtanî ya herî demdirêj di 96 saliya xwe de dimire. Piştî mirina keybanû Elizabeth II, zarokê wê ya mezin Charles, Prensê Wêlsê ku wekî Charles III tê zanîn, derkete ser textê brîtanî. == Erdnîgarî == [[Wêne:MODIS - Great Britain and Northern Ireland - 2012-06-04 during heat wave (cropped).jpg|thumb|Ji xeynî Shetlandê, wêneya satelîtê ya Keyaniya Yekbûyî.]] Rûbera giştî ya Keyaniya Yekbûyî bi qasî 244.820 kîlomêtre çargoşe ye. Welat beşeke mezin a giravên brîtaniyayê vedigire ku girava Brîtanyaya Mezin, ji şeşan yekê bakurê rojhilatê girava Îrlendayê û hinek giravên derdorê yên piçûktir vedihewîne. Keyaniya Yekbûyî di navbera [[Okyanûsa Atlantîk a Bakur]] û [[Deryaya Bakur]] de ye ku peravê başûrê rojhilat 35 km nêzîkî peravên bakurê [[Fransa]] ye ku ji aliyê [[Kanala Îngilîzî]] ve tê veqetandin.<ref name=":4">{{Jêder-kovar |tarîx=2023-08-15 |sernav=United Kingdom |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-kingdom |kovar=The World Factbook |ziman=en |weşanger=Central Intelligence Agency |roja-gihiştinê=2021-03-13 |roja-arşîvê=2021-01-09 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20210109221834/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-kingdom |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Çavdêrxaneya Royal Greenwich li Londonê di sala 1884an de di Konferansa Merîdyena Navneteweyî de wekî xala diyarker a Merîdyena serokwezîr hatiye hilbijartin.<ref>{{Jêder-kitêb |url=http://dx.doi.org/10.1201/9781351253901-5 |sernav=The Royal Observatory 1881–1998 |paşnav=Mann |pêşnav=Tony |tarîx=2019-11-11 |weşanger=Chapman and Hall/CRC |isbn=978-1-351-25390-1 |rr=83–91 }}</ref> Keyaniya Yekbûyî di navbera 49° û 61° firehiya bakur û di navbera dirêjahiya 9° rojava û 2° rojhilat de ye. [[Îrlendaya Bakur]] bi [[Komara Îrlendayê]] re 360 kîlomêtre sinorê bejahî parve dike.<ref name=":4"/> Xeta perava Brîtanyaya Mezin 17.820 km dirêj e. Keyaniya Yekbûyî ji aliyê [[Tunela Kanalê]] ve bi parzemîna [[Ewropa]]yê ve girêdayî ye ku bi dirêjiya 38 kîlomêtre yê tunela binê avê ya herî dirêj a cîhanê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.eurotunnel.com/uk/ |sernav=LeShuttle: Folkestone To Calais In 35 Minutes. Book Now! |malper=LeShuttle |ziman=en-GB |tarîxa-gihiştinê=2023-08-22 }}</ref> Keyaniya Yekbûyî çar ekoherêmên bejayî dihewîne ku nav de daristanên pelên fireh ên Keltî, daristanên behîv ên Lowlandên Îngilîzî, daristanên tevlihev ên şil ên [[Atlantîka Bakur]] û daristanên koniferên Caledonê hene. Qada daristanên Keyaniya Yekbûyî di sala 2023an de tê texmîn kirin ku 3.25 milyon hektar e ku axa qadên daristanan ji %13 axa Keyaniya Yekbûyî pêk tê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.forestresearch.gov.uk/tools-and-resources/statistics/statistics-by-topic/woodland-statistics/ |sernav=Woodland Statistics |malper=Forest Research |ziman=en-GB |tarîxa-gihiştinê=2023-08-22 }}</ref> {{Multiple image |align = center |direction = horizontal |header_align = center |header = Termînolojiya Giravên Brîtaniyayê |image1 = British Isles all.svg |width1 = 100 |caption1 = [[Giravên Brîtanyayê]] |image2 = United Kingdom in the British Isles.svg |width2 = 100 |caption2 = Keyaniya Yekbûyî |image3 = Great Britain.svg |width3 = 100 |caption3 = [[Brîtanya Mezin]] |image4 = British Isles England.svg |width4 = 100 |caption4 = [[Înglistan]] }} {{Paqij}} === Avhewa === [[Wêne:UK Köppen.svg|thumb|Cureyên avhewa yên Köppen ya Keyaniya Yekbûyî.]] Piraniya Keyaniya Yekbûyî xwedan avhewa nerm e ku bi gelemperî germahiyên hênik û baranên zêde li seranserê salê hene.<ref name=":4"/> Germahî digel demsalan re kêm caran dadikeve binê 0&nbsp;°C yan jî ji 30&nbsp;°C bilind bilindtir dibe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.trevorharley.com/hottest-day-of-each-year-from-1900.html |sernav=Hottest day of each year from 1900 |malper=www.trevorharley.com |ziman=en-GB |tarîxa-gihiştinê=2023-08-22 }}</ref> Hinek deverên dûrî peravê, li jora [[Înglistan]], [[Wêls]], [[Îrlendaya Bakur]] û li piraniya [[Skotlenda]]yê, avhewaya okyanûsa binpolar (Cfc) tê dîtin. Li bilindahiyên bilind ên li Skotlendayê hewayek subarktîk a parzemînî (Dfc) û li herêmên çiyayî avhewaya tundra tê dîtin.<ref>{{Jêder |paşnav=Peterson |pêşnav=Adam |sernav=English: A map of Köppen climate types in the United Kingdom (SVG version) |tarîx=2016-08-09 |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:UK_K%C3%B6ppen.svg |tarîxa-gihiştinê=2023-08-22 }}</ref> Her çend beşên rojhilat bi piranî ji vî bayê parastî be jî bayê serdest ji başûrê rojava û ji aliyê Okyanûsa Atlantîkê de tê ku gelek caran hewaya nerm û şil bi xwe re tîne. Ji ber ku piraniya baranê li herêmên rojava dibare, beşên rojhilat beşên herî zuhayê welat in. Herikîna Atlantîkê ku ji hêla herikîna kendavê ve tê germ kirin, zivistanên nerm tîne, nemaze li rojava ku zivistan şil e û herî zêde li ser erdê bilind zivistan şil û nerm derbas dibe. Havînan li başûrê rojhilatê Înglistanê herî germ û li bakurê Înglistanê deverê herî hênik e. Barîna berfa dijwar di zivistanê û destpêka biharê de li qadên erdê bilind dibare.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.metoffice.gov.uk/research/approach/collaboration/ukcp |sernav=UK Climate Projections (UKCP) |malper=Met Office |ziman=en |tarîxa-gihiştinê=2023-08-22 }}</ref> Tevahiya tava salane ya navîn li Keyaniya Yekbûyî 1339,7 demjimêr e ku ev jî ji %30 di binê dema herî zêde ya gengaz de ye. Saetên tavê salê ji 1200 heya 1580 demjimêran diguhere û ji sala 1996an vir ve Keyaniya Yekbûyî ji sala 1981ê heta sala 2010an demjimêrên navînî yên tavê distîne û hê jî welêt heman demjimêran tava navînî distîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.metoffice.gov.uk/research/climate/maps-and-data/uk-temperature-rainfall-and-sunshine-time-series |sernav=UK temperature, rainfall and sunshine time series |malper=Met Office |ziman=en |tarîxa-gihiştinê=2023-08-22 }}</ref> Di sala 2022an de, Keyaniya Yekbûyî di Îndeksa Performansa Jîngehê de di nav 180 welatan de di rêza duyem de ye. Zagonek hatiye pejirandin ku emîsyonên gazên serayê yên Brîtanyayê heya sala 2050an safî bibe û qet nemîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.instituteforgovernment.org.uk/article/explainer/uk-net-zero-target |sernav=UK net zero target |tarîx=2020-04-20 |malper=Institute for Government |ziman=en |tarîxa-gihiştinê=2023-08-22 }}</ref> === Topografî === Înglistan ji sedî 53ê Keyaniya Yekbûyî pêk tîne û rûbera Înglistanê 130.395 km² ye.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2011-12-12 |sernav=England - Profile |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/country_profiles/7327029.stm |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en-GB }}</ref> Piraniya welêt ji deştan pêk tê û bi erdên bilind û çiyayî yên li bakurê rojavayê xeta Tees-Exe ku Keyaniya Yekbûyî bi qasî deverên nizm û bilind dabeş dike. Deverên deştî Cornwall, New Forest, South Downs û Norfolk Broads in.<ref name=":6">{{Jêder-malper |url=https://www.atlapedia.com/online/countries/unitedki.htm |sernav=United Kingdom - Atlapedia® Online |malper=www.atlapedia.com |roja-gihiştinê=2026-02-08 }}</ref> Deverên bilind ên welat [[Lake District]], [[Pennines]], [[Yorkshire Dales]], [[Exmoor]] û Dartmoor in. Çem û kendav ên sereke Thames, [[Severn]] û [[Humber]] in. Çiyayê herî bilind ê Îngilîstanê Scafell Pike ye ku bi qasî 978 metreyan, li Navçeya Golan ew ku girava wê ya herî mezin Girava Wightê ye. Skotlend ji sedî 32ê Keyaniya Yekbûyî pêk tîne û rûbera rûbera Skotlendayê 78.772 km² ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.scotland.org/about/fact-file/index.html |sernav=Facts, Information and Map of Scotland : Official online Gateway to Scotland |malper=www.scotland.org |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en |roja-arşîvê=2008-06-21 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20080621045248/http://www.scotland.org/about/fact-file/index.html |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Welat nêzîkî 800 girav dihewîne<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.independent.co.uk/travel/uk/the-complete-guide-to-the-scottish-islands-633851.html |sernav=The complete guide to the ... Scottish Islands |malper=The Independent |tarîx=2000-05-31 |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en }}</ref> ku bi taybetî Giravên Hebride, Giravên Orkney û Giravên Shetlandê di nav de ye. Skotlenda welatê herî çiyayî ya Keyaniya Yekbûyî ye. Bilindahiyên li bakur û li rojava herêma herî dijwar in ku piraniya axa çiyayî ya Skotlendaye vedihewîne ku di nav de Cairngorms, Loch Lomond û The Trossachs û Ben Nevis hene ku bi 1.345 metreyan<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2016-03-18 |sernav=Great Britain’s tallest mountain is taller - Ordnance Survey Blog |url=https://www.ordnancesurvey.co.uk/blog/2016/03/britains-tallest-mountain-is-taller/ |roja-gihiştinê=2026-02-08 |xebat=Ordnance Survey Blog |ziman=en-GB }}</ref> ku xala herî bilind a [[Giravên Brîtanî]] ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.bennevisweather.co.uk/index.asp |sernav=Ben Nevis Weather {{!}} Weather Forecast for Ben Nevis, Fort William, Highlands of Scotland |malper=www.bennevisweather.co.uk |roja-gihiştinê=2026-02-08 }}</ref> Wêls ji %9ê Keyaniya Yekbûyî pêk tîne û rûbera Wêlsê 20.779 km² ye.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2012-01-11 |sernav=Profile: Wales |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/country_profiles/6233450.stm |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en-GB }}</ref> Her çend başûrê Wêlsê ji bakur û navîn a Wêlsê deverên çiyayî kêm bin jî, welat bi piranî çiyayî ye. Çiyayên herî bilind ên li Wêlsê li Snowdonia ne û Snowdon (bi wêlsî: Yr Wyddfa) jî di nav de ye ku bi bilindahiya 1.085 metreyan girê herî bilind ê Wêlsê ye.<ref name=":6"/> Wêls, tevî perava Pembrokeshire, bi dirêjahiya 2.704 kîlomêtreyê xwedî xeta herî dirêj ê peravê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.cartography.org.uk/default.asp?contentID=749 |sernav=The British Cartographic Society > How long is the UK coastline? |malper=www.cartography.org.uk |roja-gihiştinê=2026-02-08 |paşnav=cartography |pêşnav=Clare Seldon, |roja-arşîvê=2012-05-22 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20120522042745/http://www.cartography.org.uk/default.asp?contentID=749 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Çend girav li derveyî axa serekeyê Galiyê hene ku girava herî mezin girava Angleseyê (Ynys Môn) ye. Îrlendaya Bakur ku ji Brîtanyaya Mezin bi [[Deryaya Îrlendî]] û [[Kanala Bakur]] veqetandî ye ku xwedî rûbereke 14.160 km² ye û bi piranî ji gir û ji deverên çiyayî pêk hatiye. Welat Gola Neagh vedihewîne ku bi qasî 150 388 km² mezintirîn gola Giravên Brîtanî ye, Gola Erne ku zêdetirî 150 girav di golê de hene û rêya Giant's Causeway heye ku ji aliyê [[UNESCO]]yê ve wekê Cihê Mîrata Cîhanê hatiye lîstekirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://cain.ulst.ac.uk/ni/geog.htm |sernav=CAIN: Background Information on Northern Ireland Society - Geography |malper=cain.ulst.ac.uk |roja-gihiştinê=2026-02-08 }}</ref> Xala herî bilind a Îrlendaya Bakur Slieve Donard ê li Çiyayên Morne ye ku bi bilindahiya 852 mêtre bilind e.<ref name=":6"/> == Demografî == Li gorî daneyên sala 2021ê de nifûsa Keyaniya Yekbûyî 67.026.292 kes bû.<ref name=":2">{{Jêder-malper |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/bulletins/annualmidyearpopulationestimates/mid2021 |sernav=Population estimates for the UK, England, Wales, Scotland and Northern Ireland - Office for National Statistics |malper=www.ons.gov.uk |roja-gihiştinê=2026-02-07 }}</ref> Keyaniya Yekbûyî xwedî çarem mezintirîn nifûsa [[Ewropa]]yê û xwedî 22em mezintirîn nifûsa cîhanê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/bulletins/annualmidyearpopulationestimates/latest |sernav=Population estimates for the UK, England, Wales, Scotland and Northern Ireland - Office for National Statistics |malper=www.ons.gov.uk |roja-gihiştinê=2026-02-07 }}</ref> Di salên 2012 û 2013an de jidayikbûnên herî zêde beşdarî mezinbûna nifûsê bûye ku di heman demê de di salên 2014 û 2015an de bi koçberiya navneteweyî ya nifûsê welat zêdebûna xwe berdewam kiriye.<ref name=":2" /> Di navbera salên 2001 û 2011an de nifûsa Keyaniya Yekbûyî bi rêjeya navînî ya salane ji sedî 0,7 zêde bûye. Li gorî hêjmara nifûsê ya 2011an, di nav 100 salên borî de, rêjeya nifûsa temenê 0-14 salî ji %31 heya ji %18e daketiye û rêjeya mirovên ku temenê wan 65 salî ye ku ji %5an heya ji %16 zêde bûye.<ref name=":2" /> Di sala 2018an de temenê navîn ê nifûsa Keyaniya Yekbûyî 417 salî bû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cia.gov/stories/story/spotlighting-the-world-factbook-as-we-bid-a-fond-farewell/ |sernav=Spotlighting The World Factbook as We Bid a Fond Farewell - CIA |malper=www.cia.gov |roja-gihiştinê=2026-02-07 }}</ref> Li gorî daneyên sala 2021ê nifûsa [[Skotlenda]]yê 5,48 milyon, nifûsa Wêlsê 3,1 milyon û nifûsa Îrlendaya Bakur jî 1,9 milyon hatiye tomarkirin.<ref name=":2" /> Nifûsa herî mezin li [[London]], li başûr-rojhilatê Înglistan e. Li navenda Brîtanyaya Mezin (bakurê Înglistanê) gelek kes li dora [[Manchester]] û [[Liverpool]] dijîn. Li deşt Skotlendayê li dora [[Edinburgh]] û [[Glasgow]], û li başûrê Wêlsê li nêzê [[Kardîf]] gelheyên mezin hene. Li Îrlendaya Bakur, pir kes li rojhilat, li nêzê [[Belfast]] dijîn.<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-kingdom/ |sernav=United Kingdom |tarîx=2021-03-05 |malper=The World Factbook |weşanger=[[Central Intelligence Agency]] |tarîxa-gihiştinê=2021-03-13 |roja-arşîvê=2021-01-09 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20210109221834/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-kingdom/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Di sala 2020 de, 83,9% mirovên li Brîtanya li bajaran dijiyan.<ref name=":0" /> {| class="wikitable sortable" |+Li gorî welatan nifûsa Keyaniya Yekbûyî (2024) ! rowspan="2" |Ala ! rowspan="2" |Welat ! colspan="2" |Rûber ! colspan="2" |Nifûs ! rowspan="2" |Belavbûn (/km²) |- !(km²) !(%) !Kes !(%) |- |{{Sembola alayê|Îngilistan}} |[[Înglistan]] |130.310 |%54 |58.620.101 |%85 |450 |- |{{Sembola alayê|Skotland}} |[[Skotlenda]] |77.901 |%32 |5.546.900 |%8 |71 |- |{{Sembola alayê|Wales}} |[[Wêls]] |20.737 |%9 |3.186.581 |%5 |154 |- |{{Sembola alayê|Îrlendaya Bakur}} |[[Îrlendaya Bakur]] |13.547 |%6 |1.927.855 |%3 |142 |- !Giştî !Keyaniya Yekbûyî !242.741 !%100 !69.281.437 !%100 !285 |} Nifûsa Înglistanê di sala 2021ê de 56 milyon bû ku ev jî nêzîkî ji %84ê nifûsa giştî ya [[Brîtanya Mezin|Brîtanyayê]] pêk tîne.<ref name=":10">{{Jêder-malper |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/bulletins/annualmidyearpopulationestimates/mid2021 |sernav=Population estimates for the UK, England, Wales, Scotland and Northern Ireland - Office for National Statistics |malper=www.ons.gov.uk |roja-gihiştinê=2026-02-08 }}</ref> Înglistan yek ji welatên herî qelebalix ên cîhanê ye ku bi belavbûna 434 kes li ser her kîlommêtreçarçikê di nîvê sala 2021ê de<ref name=":10"/> bi giraniyek taybetî li [[London]] û başûrê rojhilatê Londonê belavbûye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/politics/2967374/England-is-most-crowded-country-in-Europe.html |sernav=England is most crowded country in Europe - Telegraph |malper=www.telegraph.co.uk |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en }}</ref> Herêma metropolîtan a firehtir a Londonê, bi nifûsa xwe ya 14.î,9 milyonê di sala 2024an de, mezintirîn herêma metropolîtan a [[Ewropaya Rojava]] ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.citypopulation.de/en/world/agglomerations/ |sernav=Major Agglomerations of the World - Population Statistics and Maps |malper=www.citypopulation.de |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en-us }}</ref> {| class="wikitable sortable" |+Gelheya Înglistanê li gorî herêman (2024) ! rowspan="2" |Herêm ! colspan="2" |Rûbera erdê ! colspan="2" |Populasyon ! rowspan="2" |Giranî (/km²) |- !(km²) !(%) !Mirov !(%) |- |Bakurê Rojhilat |8.581 |%6 |2.683.040 |%5 |313 |- |Bakurê Rojava |14.108 |%11 |7.516.113 |%13 |533 |- |Yorkshire û Humber |15.404 |%12 |5.541.262 |%10 |360 |- |Midlandsên Rojhilat |15.624 |%12 |4.934.939 |%9 |316 |- |Midlandsên Rojava |12.998 |%10 |6.021.653 |%11 |463 |- |Rojhilatê Înglistanê |19.116 |%15 |6.398.497 |%11 |335 |- |Londona Mezin |1.572 |%1 |8.866.180 |%15 |5,640 |- |Başûrê Rojhilat |19.072 |%15 |9.379.833 |%16 |492 |- |Başûrê Rojava |23.836 |%18 |5.764.881 |%10 |242 |- !Înglistan !130.310 !%100 !57.106.398 !%100 !438 |} Di sala 2021ê de rêjeya giştî ya zayînê li seranserê Keyaniya Yekbûyî 1,53 zarok bû ku ev rêje ji lûtkeya zêdebûna zarokan a 2,95 zarok ji her jinekê re di sala 1964an de an jî ji rêjeya herî bilind a 6,02 zarokên ji her jinekê re di sala 1815an de bû û ji rêjeya cihgirtinê ya 2,1 kêmtir dimîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/datasets/vitalstatisticspopulationandhealthreferencetables |sernav=Vital statistics in the UK: births, deaths and marriages - Office for National Statistics |malper=www.ons.gov.uk |roja-gihiştinê=2026-02-08 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://ourworldindata.org/grapher/children-born-per-woman?year=1800&country=GBR |sernav=Children born per woman |malper=Our World in Data |roja-gihiştinê=2026-02-08 }}</ref> === Etnîsîte === [[Wêne:Ethnic demography of the United Kingdom from 1951 - 2021.gif|thumb|Pêşveçûna etnîsîteyan li Keyaniya Yekbûyî (1951–2021)]] Di dîrokê de tê texmînkirin ku gelên xwemaliyên brîtanî ji komên etnîkî yên ku berî sedsala 12an li wir bi cih bûne hatine ku di ya wan de kelt, roman, anglo-sakson, norsî û normanî hene.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2012-06-18 |sernav=Welsh people could be most ancient in UK, DNA suggests |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-18489735 |roja-gihiştinê=2026-02-08 |xebat=BBC News |ziman=en-GB }}</ref> Tê texmînkirin ku gelê galî koma etnîkî ya herî kevin a li Keyaniya Yekbûyî ye. Keyaniya Yekbûyî xwedî dîrokeke koçberiya mirovên ne-spî ye ku Liverpool xwedî nifûsa reş a herî kevin a welêt e ku herî kêm ji salên 1730an vir ve ye, ji xeynî vê, civakeke çînî ya herî kevin a li Ewropayê heye ku ji sedsala 19an vir ve ye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Bloody Foreigners: The Story of Immigration to Britain |paşnav=Winder |pêşnav=Robert |weşanger=Little, Brown Book Group |tarîx=2010-11-04 |isbn=978-0-7481-2396-4 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=7ORcaQIgdcEC&q=combed&pg=PT94 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://www.mersey-gateway.org/server.php?show=ConWebDoc.1369 |sernav=Port Cities: - Culture and Ethnicity Differences in Liverpool - Chinese Community |malper=www.mersey-gateway.org |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en |roja-arşîvê=2009-07-24 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090724204513/http://www.mersey-gateway.org/server.php?show=ConWebDoc.1369 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Di sala 2021ê de, ji sedî 83ê nifûsa Keyaniya Yekbûyî xwe wekê spî bi nav kirine ku ev tê vê wateyê ku ji sedî 17ê nifûsa Keyaniya Yekbûyî xwe wekê yek ji komeke kêmneteweyên etnîkî bi nav dikin. Cûrbecûrîya etnîkî li seranserê Keyaniya Yekbûyî bi girîngî diguhere. Li gorî herêmê, di sala 2021ê de, ji sedî 46,2ê nifûsa Londonê kêmneteweyek etnîkî bû ku li gorî Skotlenda, Wêls, Îrlendaya Bakur, başûrê rojava û bakurê rojhilatê Înglistanê ku ji sedî 10 kêmtir in.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ons.gov.uk/datasets/TS021/editions/2021/versions/3/filter-outputs/2c225a7b-0b5a-4a56-825e-2d6df1c6be93 |sernav=Ethnic group - Office for National Statistics |malper=www.ons.gov.uk |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en }}</ref> ==== Alayên neteweyên Keyaniya Yekbûyî ==== [[Girêdayîbûnên Taca Brîtanî]] wek [[Guernsey]] û [[Jersey]] û [[Girava Manê]] ne li nava Keyaniya Yekbûyî ne, lê ew têkildarên keyana ku seroka dewleta Keyaniya Yekbûyî ye. <gallery> Wêne:Arms of the United Kingdom.svg|Keyaniya Yekbûyî Wêne:Royal Arms of England.svg|Keyaniya Înglistanê Wêne:Royal Arms of the Kingdom of Scotland.svg|Keyaniya Skotlendayê Wêne:Arms of Ireland (Variant 1) (Historical).svg|Keyaniya Îrlendayê </gallery><gallery> Wêne:Flag of the United Kingdom (3-5).svg|Keyaniya Yekbûyî Wêne:Flag of England.svg|Înglistan Wêne:Flag of Scotland.svg|Skotlenda Wêne:Saint Patrick's Saltire.svg|Keyaniya Îrlendayê Wêne:Flag of Wales (1959–present).svg|Wêls </gallery><gallery> Wêne:Crowned Floral Badges of the United Kingdom.svg|Keyaniya Yekbûyî Wêne:Tudor Rose Royal Badge of England.svg|Înglistan Wêne:Thistle Royal Badge of Scotland.svg|Skotlenda Wêne:Shamrock Royal Badge of Ireland.svg|Keyaniya Îrlendayê Wêne:Leek Badge of Wales.svg|Wêls </gallery> === Ziman === [[Wêne:Distribution map of languages in the United Kingdom.svg|thumb|{{legend2|#ffa500|Îngilîzî}} {{legend2|#d2691e|Skotlendî}} {{legend2|#0000ff|Wêlsî}} {{legend2|#00ffcf|Galiya skotlendî}}]] Zimanê inglîzî zimanê fermî ye û zimanê herî berbelavê li Keyaniya Yekbûyî ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/LivingintheUK/DG_10012519 |sernav=UK Government Web Archive |malper=webarchive.nationalarchives.gov.uk |roja-gihiştinê=2026-02-08 |roja-arşîvê=2012-10-15 |urlya-arşîvê=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20121015000000/http://www.direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/LivingintheUK/DG_10012519 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Mac Síthigh |pêşnav=Daithí |tarîx=2018-03-01 |sernav=Official status of languages in the United Kingdom and Ireland |url=https://doi.org/10.1177/1473779518773642 |kovar=Common Law World Review |ziman=EN |cild=47 |hejmar=1 |rr=77–102 |doi=10.1177/1473779518773642 |issn=1473-7795 }}</ref> Keyaniya Yekbûyî ziman li seranserê cîhanê pêş dixe da ku di navbera mirovên li Keyaniya Yekbûyî û welatên cîhanê de têkilî, têgihîştin û baweriyê ava bike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com//learningenglish/english/hygiene |sernav=BBC Learning English - About BBC Learning English |malper=BBC Learning English |roja-gihiştinê=2026-02-08 |paşnav=English |pêşnav=BBC Learning }}</ref> Li Keyaniya Yekbûyî, zimanê îngilîzî bi taybetmendiyên cihêreng tê axaftin ku bi hev re zimanê ku wekê îngilîziya brîtanî tê zanîn pêk tînin. Li welat cûrbecûrîya zarava û devokan pir caran têne dîtin û li herêmên nêzîk pir caran guhertoyên pir cuda yên îngilîziya brîtanî hene. Şêwaza îngilîzî ya standard a Received bi kevneşopî bi axaftvanên perwerdekirî yên bi başûrê Îngilîstanê ve girêdayî ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.oed.com/information/understanding-entries/pronunciation/british-english-pronunciations/?tl=true |sernav=British English Pronunciations |malper=www.oed.com |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en }}</ref> Zaravayên sereke yên neteweyî îngilîziya skotlendî, îngilîziya galî û îngilîziya bakurê îrlendî ne. Herêmên cûrbecûr ên cihêreng zaravayan ku têne dîtin Brummie, Cockney, Geordie, Mancunian, Scouse, West Country, Yorkshire û MLE (îngilîziya Londonê ya pirçandî) ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ef.com/wwen/blog/language/british-dialects-you-need-to-know/ |sernav=10 British dialects you need to know ‹ EF GO Blog {{!}} EF Global Site (English) |malper=EF GO Blog {{!}} EF Global Site (English) |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en }}</ref> Li Keyaniya Yekbûyî sê zimanên xwemaliyên keltî têne axaftin ku di nav wan de galî, îrlendî û skotlendî hene. [[Zimanê kornî]] ku di dawiya sedsala 18an de wekê zimanekî yekem ji holê rabibû,<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Language and Linguistics: The Key Concepts |paşnav=Trask |pêşnav=R. L. |weşanger=Routledge |tarîx=2007-08-07 |isbn=978-1-134-12408-4 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=oLx9AgAAQBAJ&q=%E2%80%9Cthese+people+speak+the+dead+language+as+a+second+language%E2%80%9D&pg=PA63 }}</ref> niha ji nû hatiye vegerandin û ji aliyê komeke piçûk a axaftvanan ve wekê zimanê duyem tê axavtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.gov.wales/welsh-language-wales-census-2021-html |sernav=Welsh language in Wales (Census 2021) [HTML] {{!}} GOV.WALES |malper=www.gov.wales |tarîx=2022-12-06 |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en }}</ref> Li gorî hêjmara nifûsa sala 2021ê nifûsa galîaxêv a Galêsê ya ji sê salî û mezintir 538.300 kes bû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.co.uk/voices/multilingual/welsh.shtml |sernav=BBC - Voices - Multilingual Nation |malper=www.bbc.co.uk |roja-gihiştinê=2026-02-08 }}</ref> Herwiha hatiye texmîn kirin ku nêzîkî 200.000 axaftvanên zimanê galî li Îngilîstanê dijîn. Di hêjmara nifûsê ya 2021an de li Îrlendaya Bakur, ji sedî 12,4ê mirovan dikarîn hinek zimanê îrlendî biaxivin û ji sedî 10,4ê mirovan jî dikarîn hinek zimanê ulster-skotlendî biaxivin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nisra.gov.uk/system/files/statistics/census-2021-main-statistics-for-northern-ireland-phase-1-statistical-bulletin-language.pdf |sernav=Wayback Machine |malper=www.nisra.gov.uk |roja-gihiştinê=2026-02-08 }}</ref> Di sala 2001ê de zêdetirî 92.000 kes li [[Skotlenda]]yê ku tenê kêmtir ji %2ê nifûsê ye, hinek dikarîn binzimanê gaelîk biaxivin ku di nav wan de ji %72ê wan kesên ku li hebridên derve dijîn, hebûn.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.gro-scotland.gov.uk/press/news2005/scotlands-census-2001-gaelic-report.html |sernav=General Register Office for Scotland - Scotland's Census 2001 - Gaelic Report |malper=web.archive.org |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en |paşnav=General Register Office for Scotland Web Team |roja-arşîvê=2013-05-22 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20130522110328/http://www.gro-scotland.gov.uk/press/news2005/scotlands-census-2001-gaelic-report.html |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Hejmara zarokên ku bi zimanê galî an skotlendî têne hînkirin zêde bûye.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2009-02-12 |sernav=Local UK languages 'taking off' |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/education/7885493.stm |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en-GB }}</ref> Skot ku zimanekê ji îngilîziya navendî ya bakur a destpêkê hatiye, ligel guhertoya xwe ya herêmî, skotîyên ûlster li [[Îrlendaya Bakur]], bêyî pabendbûnên taybetî ji bo parastin û pêşvebirinê, xwedî nasnameyeke sinorkirî ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://eurolang.net/index.php?option=com_content&task=view&id=2449&Itemid=52&lang=en |sernav=Eurolang - Language Data - Scots |malper=eurolang.net |roja-gihiştinê=2026-02-08 |paşnav=Bateman |pêşnav=Eilidh }}</ref> Ji nîsana 2020an vir ve, li Keyaniya Yekbûyî nêzîkê 151.000 bikarhênerên zimanê îşaretan a brîtanî (BSL) hene ku zimanekî îşaretan ku ji aliyê kesên kerr ve tê bikar anîn, hene.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.scotsman.com/news/politics/people-are-dying-because-of-this-calls-for-uk-gov-to-follow-scotland-with-sign-language-interpreter-at-covid-19-briefing-2547989 |sernav='People are dying because of this': Calls for UK Gov to follow Scotland with sign language interpreter at Covid-19 briefing |malper=The Scotsman |tarîx=2020-04-23 |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en }}</ref> Di sala 2013an de, hatiye texmînkirin ku ji sedî 95ê nifûsa Keyaniya Yekbûyî axaftvanên yekzimanî yên îngilîzî bûn.<ref name=":11">{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.co.uk/languages/european_languages/countries/uk.shtml |sernav=BBC - Languages - Languages |malper=www.bbc.co.uk |roja-gihiştinê=2026-02-08 }}</ref> Di sala 2013an de hatiye texmînkirin ku zêdetirî ji %5 ê nifûsê bi zimanên ku ji ber koçberiyê hatine Keyaniya Yekbûyî diaxivin. Zimanên başûrê [[Asya]]yê koma herî mezin in ku tê de zimanên wekê punjabî, ûrdûyî, nengalî, sîlhetî, hindî, paharî-pothwarî, tamîlî û gujaratî hene.<ref name=":11" /> Di hêjmara nifûsê ya sala 2011an de zimanê polonî duyem zimanê herî mezin ê welat bû ku li Îngilîstanê dihat axavtin ku bi qasê 546.000 axaftvanên [[zimanê polonî]] hebûn.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Booth |pêşnav=Robert |tarîx=2013-01-30 |sernav=Polish becomes England's second language |url=https://www.theguardian.com/uk/2013/jan/30/polish-becomes-englands-second-language |roja-gihiştinê=2026-02-08 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Di sala 2019an de nêzîkî 1,5 milyon kes hindik an jî qet nedikarîn bi zimanê îngilîzî biaxivîn.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=The teenagers who translate for their parents |url=https://www.bbc.co.uk/news/av/uk-47982494 |roja-gihiştinê=2026-02-08 |xebat=BBC News |ziman=en-GB }}</ref> === Dîn === Xiristiyanî zêdetirî 1400 salan e ku li Keyaniya Yekbûyî di warê jiyana dînî de serdest e.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=A dictionary of British history |weşanger=Oxford University Press |tarîx=2009 |isbn=978-0-19-955037-1 |çap=1st ed., rev |cih=Oxford |paşnavê-edîtor=Cannon |pêşnavê-edîtor=John Ashton |series=Oxford reference online }}</ref> Her çiqas piraniya welatiyan di anketan de hê jî xwe bi xiristiyaniyê ve girêdidin jî, beşdarbûna birêkûpêk a dêran ji nîvê sedsala 20an vir ve bi awayekî berbiçav kêm bûye û di heman demê de koçberî û guhertina demografîk beşdarî li mezinbûna baweriyên din ên li Keyaniya Yekbûyî kiriye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Religion and Society in Twentieth-century Britain |paşnav=Brown |pêşnav=Callum G. |weşanger=Pearson Longman |tarîx=2006 |isbn=978-0-582-47289-1 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=ryrD2YODzxUC&pg=PA291 }}</ref> Ev yek bûye sedem ku hinek şîrovekar Keyaniya Yekbûyî wekê civatek pirbawerî, sekuler, an piştî-xiristiyanî bi nav bikin.<ref name="Brown2006">{{Jêder-kitêb |sernav=Religion and society in twentieth-century Britain |paşnav=Brown |pêşnav=Callum G. |weşanger=Pearson |tarîx=2006 |isbn=978-0-582-47289-1 |cih=Harlow |series=Religion, politics, and society in Britain }}</ref><ref name="Brown2006"/><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Church, state and civil society |paşnav=Fergusson |pêşnav=David |weşanger=Cambridge University Press |tarîx=2004 |isbn=978-0-521-52959-4 |cih=Cambridge, U.K New York }}</ref> Di hêjmara nifûsê ya di sala 2021ê de, ji sedî 46,5ê beşdaran ragihandine ku ew xiristiyan in û dînên duyem ên herî mezin îslam (ji sedî 5,9), hindûîzm (ji sedî 1,6), sîkhîzm (ji sedî 0,8), bûdîzm (ji sedî 0,4), cihûtî (ji sedî 0,4) û hemî dînên din (ji sedî 0,6) in. Lêkolîneke Tearfundê di sala 2007an de nîşan daye ku ji her ji deh brîtanîyan heftane diçin dêrê. Di hêjmarên nifûsê ya di navbera salên 2001 û 2011an de di hejmara kesên ku xwe wekê xiristiyan bi nav dikirin de ji sedî 12 kêm bûye ku di heman demê de rêjeya kesên ku dibêjin tu girêdayîbûna wan bi dînê ve nîne du qat zêde bûye. Ev yek bi mezinbûna di kategoriyên komên dînê yên sereke yên din de berevajî bûye ku bi koçberiyên dawî hejmara misilmanan herî zêde bûye û gihîşt nêzîkî ji %5.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.independent.co.uk/news/uk/home-news/less-religious-and-more-ethnically-diverse-census-reveals-a-picture-of-britain-today-8406506.html |sernav=Less religious and more ethnically diverse: Census reveals a picture |malper=The Independent |tarîx=2012-12-12 |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en }}</ref> Nifûsa misilmanan ji 1,6 milyon di sala 2001ê de zêde bûye û di sala 2011an de gihîştiye 2,7 milyonan ku bi vê awayê bûye koma duyem koma dînî ya li Keyaniya Yekbûyî.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census/key-statistics-for-local-authorities-in-england-and-wales/sty-religion.html |sernav=UK Government Web Archive |malper=webarchive.nationalarchives.gov.uk |roja-gihiştinê=2026-02-08 |roja-arşîvê=2016-01-05 |urlya-arşîvê=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20160105160709/https://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census/key-statistics-for-local-authorities-in-england-and-wales/sty-religion.html |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Dêra Înglistanê dêra damezrandî ya li Înglistanê ye ku di parlamena Keyaniya Yekbûyî de nûnertiya xwe diparêze û rêveberê bilind ê monarşiya brîtanî ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.cofe.anglican.org/about/history |sernav=The History of the Church of England {{!}} Church of England |malper=www.cofe.anglican.org |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://www.royalinsight.gov.uk/output/Page4708.asp |sernav=The Monarchy Today > Queen and State > Queen and Church > Queen and Church of England |malper=www.royalinsight.gov.uk |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en |roja-arşîvê=2006-10-08 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20061008203611/http://www.royalinsight.gov.uk/output/Page4708.asp |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Li Skotlendayê [[Dêra Skotlendayê]] dêra neteweyî ye. Ev dêr di bin kontrola dewletê de nîne û endameke asayî ya monarşiya brîtanî ye ku hikumdarê brîtanî derdikeve ser textê, pêdivî ye ku sond bixwe ku "dînê protestan û hikûmeta dêra presbîterî biparêze".<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.churchofscotland.org.uk/about-us/our-structure |sernav=Our structure |malper=The Church of Scotland |tarîx=2010-02-22 |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en |paşnav=Scotland |pêşnav=The Church of }}</ref> Dêra li Wêlsê di sala 1920an de hatiye bidawîkirin û ji ber ku dêra Îrlendayê di sala 1870an de berî dabeşkirina [[Îrlenda (girav)|Îrlendayê]] hatiye bidawîkirin ku li bakurê Îrlendayê ti dêrek damezrandî tune ye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Time for a Change: Reconfiguring Religion, State and Society |paşnav=Weller |pêşnav=Paul |weşanger=Bloomsbury Academic |tarîx=2005-05-01 |isbn=978-0-567-08487-3 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=tHc88PzAPLMC&pg=PA80 }}</ref> Her çiqas di hêjmara nifûsê ya sala 2001ê de li seranserê Keyaniya Yekbûyî de daneyên li ser pabendbûna bi mezhebên xiristiyan ên takekesî tune be jî, hatiye texmîn kirin ku ji sedî 62ê xiristiyanan anglîkan, ji sedî 13,5 katolîk, ji sedî 6 presbîterî û ji sedî 3,4 metodist in û hejmareke kêm jî ji mezhebên din hene.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Changing Religious Landscape of Europe |paşnav=Knippenberg |pêşnav=Hans |weşanger=Transaction Publishers |tarîx=2005 |isbn=978-90-5589-248-8 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=i6ER_z8gcD4C }}</ref> === Koçberî === [[Wêne:United Kingdom foreign born population by country of birth.png|thumb|Nexşeya nifûsa texmînkirî ya li derveyî welat ê ji dayikbûyî li gorî welatê jidayikbûnê ji nîsana 2007an heta adara 2008an]] Koçberiya ji derveyê welat dibe sedema zêdebûna nifûsa Keyaniya Yekbûyî ku bi hatina koçberan û zarokên koçberên li Keyaniya Yekbûyî ji dayik bûne ku nîvê zêdebûna nifûsê di navbera salên 1991 û 2001ê de pêk tînin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.standard.co.uk/hp/front/immigration-and-births-to-nonbritish-mothers-pushes-british-population-to-record-high-6816318.html |sernav=Immigration and births to non-British mothers pushes British |malper=The Standard |tarîx=2012-04-13 |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/c89pvd58nd3o |sernav=How many people come to work and study in the UK? |malper=www.bbc.com |tarîx=2025-09-02 |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en-GB }}</ref> Li gorî statîstîkên ku di sala 2015an de hatine weşandin, ji sedî 27ê jidayîkbûnên zindî yên Keyaniya Yekbûyî di sala 2014an de ji dayikên ku di demên dawî de koçê Keyaniya Yekbûyî bûne, hatine dinê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/birthsdeathsandmarriages/livebirths/bulletins/birthsummarytablesenglandandwales/2015-07-15 |sernav=Births in England and Wales - Office for National Statistics |malper=www.ons.gov.uk |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en }}</ref> Di sala 2013an de nêzîkî 208.000 hemwelatiyên biyanî bûne hemwelatiyên brîtanî ku ji sala 1962an vir ve ev hejmara herî zêde ye. Ev hejmar di sala 2014an de daketiye 125.800 kesan. Di navbera salên 2009 û 2013an de, bi navînî hejmara hemwelatiyên brîtanî yên ku salane hatine dayîn 195.800 kes bûn. Kesên ku di sala 2024an de welatîbûna xwe wergirtine, herî zêde pakistanî, hindî, nîjeryayî, filîpînî, bangladeşî, îtalî, tirkiyeyî (di nav de kurdên ji Bakurê Kurdistanê jî hene), romanyayî û îranî ne. Hejmara kesên ku destûrnameyên bicihbûnê ku rûniştina daîmî li Keyaniya Yekbûyî dide lê hemwelatîbûnê nade, di sala 2013an de bi qasî 154.700 kes bûn ku ji du salên berê zêdetir bû.<ref>{{Jêder-malper |url=http://migrationobservatory.ox.ac.uk/briefings/settlement-uk |sernav=Settlement in the UK {{!}} The Migration Observatory |malper=migrationobservatory.ox.ac.uk |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://www.migrationobservatory.ox.ac.uk/sites/files/migobs/Briefing%20-%20Naturalisation%20as%20a%20British%20Citizen%20-%20Concepts%20and%20Trends_0.pdf |sernav=Wayback Machine |malper=www.migrationobservatory.ox.ac.uk |roja-gihiştinê=2026-02-08 |roja-arşîvê=2015-09-16 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20150916052200/http://www.migrationobservatory.ox.ac.uk/sites/files/migobs/Briefing%20-%20Naturalisation%20as%20a%20British%20Citizen%20-%20Concepts%20and%20Trends_0.pdf |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Koçberî di sedsala 19an de taybetmendiyek girîng a civaka brîtanî bû. Di navbera salên 1815 û 1930an de, nêzîkî 11,4 milyon kes ji Brîtanyayê û 7.3 milyon kes jî ji Îrlendayê koç bûne.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=European Immigration Policy: A Comparative Study |paşnav=Hammar |pêşnav=Tomas |weşanger=Cambridge University Press |tarîx=1985 |isbn=978-0-521-12437-9 |cih=Cambridge |url=https://www.cambridge.org/core/books/european-immigration-policy/10B639425685B0C101619FA11522C409 |series=Comparative Ethnic and Race Relations }}</ref><ref name="Richards2018">{{Jêder-kitêb |sernav=The genesis of international mass migration: The British case, 1750-1900 |paşnav=Richards |pêşnav=Eric |weşanger=Manchester University Press |tarîx=2018 |çap=1 |url=https://www.jstor.org/stable/j.ctvnb7rj2 }}</ref> Hatiye texmîn kirin ku heta dawiya sedsala 20an, bi qasî 300 milyon mirovên bi eslê xwe brîtanî û îrlendî li çaraliyê cîhanê bi awayekî mayînde bi cih bûne.<ref name="Richards2018"/> Di sala 2006an de herî kêm 5,5 milyon kesên ku li Brîtanyayê ji dayik bûne li derveyî welêt dijiyan, bi piranî li Awistralya, Spanya, Dewletên Yekbûyî û Kanadayê dijîn.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.ippr.org/publicationsandreports/publication.asp?id=509 |sernav=ippr - Institute for Public Policy Research |malper=www.ippr.org |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en |paşnav=(http://www.nvisage.co.uk) |pêşnav=NVisage |roja-arşîvê=2007-08-28 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20070828011816/http://www.ippr.org/publicationsandreports/publication.asp?id=509 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> === Perwerdehî === [[Wêne:St. Hugh's.jpg|thumb|Dîmenek ji koleja St Hugh ya Zanîngeha Oxfordê ku di sala 1886an de hatiye damezrandin]] Perwerdehî li Keyaniya Yekbûyî mijarek neqebûlkirî ye ku her welatek xwedî pergalek perwerdehiyê ya cuda ye. Nêzîkî ji sedî 38ê nifûsa Keyaniya Yekbûyî xwediyê bawernameya zanîngeh an kolejê ne ku ev rêje li Ewropayê û li cîhanê rêjeya herî bilind ê cîhanê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://finance.yahoo.com/news/the-most-educated-countries-in-the-world.html;_ylt=AlaWy8IcyeBaviKi7_.WJyhE6odG;_ylu=X3oDMTJrY2d2NGZyBG1pdANDeFMgRmluYW5jaWFsbHkgRml0IEFydGljbGUgQXJ0aWNsZSBCb2R5IFByb2QEcG9zAzMEc2VjA01lZGlhQXJ0aWNsZUJvZHlBc3NlbWJseQ--;_ylg=X3oDMTNjdGVoaXJqBGludGwDdXMEbGFuZwNlbi11cwRwc3RhaWQDY2IyOTRhMGEtYmY2OS0zYTdlLThlYTUtZWFlNTU3YWI1ZTc3BHBzdGNhdANleGNsdXNpdmVzfGZpbmFuY2lhbGx5Zml0BHB0A3N0b3J5cGFnZQ--;_ylv=3?page=1 |sernav=yahoo.com |malper=finance.yahoo.com |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en }}</ref> Keyaniya Yekbûyî malavanê gelek zanîngehan e ku di nav wan de Zanîngeha Oxfordê û Zanîngeha Cambridge heye ku pir caran di lîsteyên cîhanê de di rêza yekem de ne. Lêçûnên xwendinê yên zanîngehê li gorî herêmên cuda yên Keyaniya Yekbûyî diguherin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.timeshighereducation.com/world-university-rankings/2024/world-ranking |sernav=World University Rankings 2024 |malper=Times Higher Education (THE) |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.topuniversities.com/world-university-rankings/2024 |sernav=QS World University Rankings 2024 |malper=Top Universities |tarîx=2026-02-06 |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en }}</ref> Înglistan û Wêls ji bo hemî welatiyên Keyaniya Yekbûyî lêçûna salane yê herî zêde yê sabît heye ku bi gihîştina astek diyarkirî ya dahatê ve girêdayî ye. Tenê ew kesên ku digihîjin astek mûçeyê ya diyarkirî vê lêçûnê bi rêya baca giştî didin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.gov.uk/repaying-your-student-loan/what-you-pay |sernav=Repaying your student loan |malper=GOV.UK |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en }}</ref> Îrlendaya Bakur û Skotlenda ji bo welatiyên ku ew herêma wan a jidayikbûnê ye, lêçûn kêm e an jî qet tune ye. Hinek burs hene ku lêçûna qursên NHSê didin û di sala 2017an de hatiye gotin ku her bijîşk di dema perwerdehiya xwe de 230.000 £ piştgirî werdigire.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ucas.com/money-and-student-life/money/student-finance/undergraduate-tuition-fees-and-student-loans |sernav=Student Finance - Student Loans And Tuition Fees |malper=www.ucas.com |roja-gihiştinê=2026-02-08 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.gov.uk/government/news/more-undergraduate-medical-education-places |sernav=More undergraduate medical education places |malper=GOV.UK |roja-gihiştinê=2026-02-08 |ziman=en }}</ref> === Tenduristî === Sîstema nûjen a lênêrîna tenduristiyê ya gerdûnî ya bi fînansmana dewletê li Keyaniya Yekbûyî kokên xwe di damezrandina xizmeta tenduristiya neteweyî (NHS) de di sala 1949an de digire ku dabînkerê sereke yê lênêrîna tenduristiyê li Keyaniya Yekbûyî ye. Popularîteya berfireh a NHS bûye sedem ku ew wekê "dînek neteweyî" were binavkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Gill |pêşnav=Martha |tarîx=2023-07-09 |sernav=To those who claim the NHS has turned into a British religion, I say: keep the faith |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2023/jul/09/nhs-british-religion-keep-faith-nhs-at-75 |roja-gihiştinê=2026-02-09 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Her çend lênêrîna tenduristiyê ya taybet hene jî, lênihêrîna tenduristiyê li Keyaniya Yekbûyî mijarek dewrkirî ye û her welatekî pêkhatî xwedî pergala xwe ya lênêrîna tenduristiyê ya gerdûnî ya bi fînansmana giştî ye. Lênihêrîna tenduristiyê ya giştî ji bo hemî welatiyên daîmî yên Keyaniya Yekbûyî re tê peyda kirin û bi piranî li gorî hewcedariyê bê pere ye ku ji baca giştî tê dayîn. Rêxistina tenduristiyê ya cîhanê, di sala 2000an de, dabînkirina lênihêrîna tenduristiyê ya li Keyaniya Yekbûyî wekê panzdehem çêtirîn tenduristiya li Ewropayê û hejdehem çêtirîn tenduristiyê ya li cîhanê rêz kiriye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The world health report 2000 [electronic resource] : health systems : improving performance |paşnav=World Health Organization |weşanger=Geneva : World Health Organization |tarîx=2000 |isbn=978-92-4-156198-3 |kesên-din=Internet Archive |url=http://archive.org/details/worldhealthrepor00worl |paşnav2= |pêşnav2= }}</ref> Ji sala 1979an vir ve lêçûnên li ser tenduristiyê bi girîngî zêde bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.healthp.org/node/71 |sernav=The NHS from Thatcher to Blair, by Peter Fisher {{!}} International Association of Health Policy |malper=www.healthp.org |roja-gihiştinê=2026-02-09 |ziman=en }}</ref> Daneyên OECD ya sala 2018an ku di tenduristiyê de beşek ji tiştê ku li Keyaniya Yekbûyî wekê lênêrîna civakî hatine dabeş kirin vedihewîne ku Keyaniya Yekbûyî serê kesekî 3.121 £ xerc dike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.hsj.co.uk/policy-and-regulation/swindells-they-arent-your-patients/7025988.article |sernav=Swindells: They aren't 'your' patients |malper=Health Service Journal |roja-gihiştinê=2026-02-09 |ziman=en |paşnav=Swindells |pêşnav=Matthew }}</ref> Dezgehên rêziknameyî li ser bingehek li seranserê Keyaniya Yekbûyî têne organîzekirin ku di nav de konseya giştî ya pizîşkî, konseya hemşîretî û pîrikiyê û yên nehikûmî yên wekê kolejên keyaniyê hene.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/healthandsocialcare/healthcaresystem/articles/howdoesukhealthcarespendingcomparewithothercountries/2019-08-29 |sernav=How does UK healthcare spending compare with other countries? - Office for National Statistics |malper=www.ons.gov.uk |roja-gihiştinê=2026-02-09 }}</ref> Berpirsiyariya siyasî û operasyonel a ji bo lênêrîna tenduristiyê di destê çar rêveberên neteweyî de ye ku lênêrîna tenduristiyê li Îngilîstanê berpirsiyariya hikûmeta Keyaniya Yekbûyî ye, lênêrîna tenduristiyê li Îrlendaya Bakur berpirsiyariya desteya rêveber a Îrlendaya Bakur e; lênêrîna tenduristiyê li Skotlendayê berpirsiyariya hikûmeta Skotlendayê ye û lênêrîna tenduristiyê li Wêlsê berpirsiyariya hikûmeta Wêlsê ye.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2008-08-28 |sernav='Huge contrasts' in devolved NHS |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/7586147.stm |roja-gihiştinê=2026-02-09 |ziman=en-GB }}</ref> == Aborî == [[Wêne:Bank junction - 2020-09-20 (2).jpg|thumb|çep|Dîmena bajarê Londonê ji Şaredariya Londonê. London navenda darayî ya herî mezin a Ewropayê ye.]] Keyaniya Yekbûyî xwedî aboriyek bazara civakî ya gelek pêşketî ye.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Thane |pêşnav=Pat |tarîx=2019 |sernav=The Origins of the British Welfare State |url=https://direct.mit.edu/jinh/article/50/3/427-433/49714 |kovar=The Journal of Interdisciplinary History |ziman=en |cild=50 |hejmar=3 |rr=427–433 |doi=10.1162/jinh_a_01448 |issn=0022-1953 }}</ref> Bi GDPya nomînal a texmînkirî ya bi 2.765 trilyon £ di sala 2024an de, welat şeşem aboriya neteweyî ya herî mezin a cîhanê û duyem aboriya herî mezin a Ewropayê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.imf.org/en/Publications/CR/Issues/2023/07/10/United-Kingdom-2023-Article-IV-Consultation-Press-Release-Staff-Report-and-Statement-by-the-535878 |sernav="United Kingdom: 2023 Article IV Consultation" |roja-gihiştinê=2026-02-09 |roja-arşîvê=2024-03-09 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20240309143322/https://www.imf.org/en/Publications/CR/Issues/2023/07/10/United-Kingdom-2023-Article-IV-Consultation-Press-Release-Staff-Report-and-Statement-by-the-535878 |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Piştî dolarê amerîkî, euro û yenê, diravê Keyaniya Yekbûyî, pound sterling, çarem diravê herî bazirganîkirî yê di bazara danûstandina biyanî de ye û çarem diravê rezervê yê herî mezin ê cîhanê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://data.imf.org/regular.aspx?key=41175 |sernav="World Currency Composition of Official Foreign Exchange Reserves" |roja-gihiştinê=2026-02-09 |roja-arşîvê=2016-05-12 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160512202858/https://data.imf.org/regular.aspx?key=41175 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Poundê Keyaniya Yekbûyî hem bi dîroka xwe ya dirêj a aramiyê û hem jî bi ku qet ji nû ve nayê guhertin, nirxa xwe ya nomînal a bilind parastiye. Ji sala 2022an vir ve Keyaniya Yekbûyî hem çarem mezintirîn hinardekar<ref>{{Jêder-malper |url=https://data.worldbank.org/ |sernav=World Bank Open Data |malper=World Bank Open Data |roja-gihiştinê=2026-02-09 }}</ref> û hem jî çarem mezintirîn derhanîn a kelûpel û karûbaran e. Tevî ku yek ji astên herî bilind ên newekheviya dahata welat ê li OECDê heye,<ref>{{Jêder-malper |url=https://commonslibrary.parliament.uk/research-briefings/cbp-7484/ |sernav="House of Commons Research Briefing on Income inequality in the UK" |roja-gihiştinê=2026-02-09 |roja-arşîvê=2022-02-10 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20220210104536/https://commonslibrary.parliament.uk/research-briefings/cbp-7484/ |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://data.oecd.org/inequality/income-inequality.htm |sernav="Inequality – Income inequality – OECD Data" |roja-gihiştinê=2026-02-09 |roja-arşîvê=2023-06-29 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20230629183322/https://data.oecd.org/inequality/income-inequality.htm |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Keyaniya Yekbûyî xwedî rêzek endeksa pêşveçûna mirovan a pir bilind e. Ji sala 2025an pê ve rêjeya bêkariyê li Keyaniya Yekbûyî ji %4,7 e ku li gorî pîvanên ewropî rêjeyeke kêm e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/news/articles/cg754negn75o |sernav=UK jobs market weakens as unemployment rate rises |malper=www.bbc.com |tarîx=2025-07-17 |roja-gihiştinê=2026-02-09 |ziman=en-GB }}</ref> Wezareta xezîneyê ya HM ku ji hêla wezîrê xezîneyê ve tê rêvebirin, berpirsiyarê pêşxistin û bicîhanîna siyaseta darayî ya giştî û aborî ya hikûmetê ye. Wezareta bazirganî û karsaziyê berpirsiyarê bazirganî û karûbarên navneteweyî ye. Banka Înglistanê banka navendî ya Keyaniya Yekbûyî ye û berpirsiyarê derxistina banknotên Keyaniya Yekbûyî ye. Bankeyên li Skotlendayê û Îrlendaya Bakur mafê xwe diparêzin ku diravên xwe derxin, bi şertê ku têra xwe diravên Banka Înglistanê ji bo dayîna derxistina xwe di rezervê de bihêlin. == Rêveberî == [[Wêne:Houses of Parliament in 2022 (cropped).jpg|thumb|çep|Qesra Westminsterê qesreke li Londonê ye ku navenda herdu meclîsên parlamena Keyaniya Yekbûyî ye.]] Keyaniya Yekbûyî monarşiyeke destûrî û demokrasiyeke parlemanî ye ku di bin sîstema Westminster de dixebite ku di heman demê de wekê "monarşiya parlemanî ya demokratîk" jî tê zanîn.<ref>{{Jêder-malper |url=https://muse.jhu.edu/verify?url=%2Farticle%2F542440&r=135427 |sernav=Project MUSE -- Verification required! |malper=muse.jhu.edu |roja-gihiştinê=2026-02-09 |doi=10.1353/jod.2014.0032 }}</ref> Welat dewleteke navendî û yekgirtî ye ku tê de parlamentoya Keyaniya Yekbûyî serwer e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.newstatesman.com/spotlight/2021/05/the-uk-is-one-of-the-most-centralised-advanced-democracies-its-time-that-changed |sernav=The UK is one of the most centralised advanced democracies – it’s time that changed |malper=New Statesman |tarîx=2021-05-05 |roja-gihiştinê=2026-02-09 |ziman=en-US |paşnav=Lewer |pêşnav=Andrew }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.centreforcities.org/publication/centralisation-nation/ |sernav=Centralisation Nation: Britain’s system of local government and its impact on the national economy |malper=Centre for Cities |roja-gihiştinê=2026-02-09 |ziman=en-US }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.parliament.uk/site-information/glossary/parliamentary-sovereignty/ |sernav=Parliamentary Sovereignty |malper=www.parliament.uk |roja-gihiştinê=2026-02-09 |ziman=en }}</ref> Parlamen ji meclîsa Awam a hilbijartî, meclîsa lordan a erkdarkirî û ji qiraliyetê (ku nûnertiya monarşiyê dike) pêk tê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.parliament.uk/about/how/role/ |sernav=Parliament |malper=www.parliament.uk |roja-gihiştinê=2026-02-09 |ziman=en }}</ref> Karê sereke yê parlamenê di her du meclîsan de dikare were pêk anîne lê ji bo ku pêşnûmeqanûnek bibe qanûnekê parlamenê (an jî qanûneke nû), razîbûna qraliyetê pêwîst e.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.parliament.uk/about/how/laws/passage-bill/lords/lrds-royal-assent/ |sernav=Royal Assent |malper=www.parliament.uk |roja-gihiştinê=2026-02-09 |ziman=en }}</ref> Ji ber serweriya parlemanî, destûra bingehîn a brîtanî nekodkirî ye û bi piranî ji çavkaniyên nivîskî yên cihêreng pêk hatiye ku di nav de qanûnên parlemanî, qanûnên dadgehê yên ji aliyê dadgeran ve hatine çêkirin û peymanên navneteweyî, ligel peymanên destûrî hene.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.llrx.com/features/uk2.htm |sernav=Features - Update to A Guide to the UK Legal System {{!}} LLRX.com |malper=www.llrx.com |roja-gihiştinê=2026-02-09 |ziman=en |roja-arşîvê=2012-06-03 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20120603172102/http://www.llrx.com/features/uk2.htm |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Lêbelê Dadgeha Bilind hejmarek prensîbên bingehîn ên destûra bingehîn a brîtanî nas dike ku di nav de serweriya parlemanî, serweriya hiqûqê, demokrasî û parastina hiqûqa navneteweyî heye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bailii.org/uk/cases/UKSC/2017/51.html |sernav=UNISON, R (on the application of) v Lord Chancellor [2017] UKSC 51 (26 July 2017) |malper=www.bailii.org |roja-gihiştinê=2026-02-09 }}</ref> Ji bo hilbijartinên giştî (hilbijartinên meclisa Awamê), Keyaniya Yekbûyî li 650 navçeyên hilbijartinê hatiye dabeş kirin ku nûnerê her yek ji wan endameke parlamentoyê (MP) ku bi pergala piraniya yekem têne hilbijartin.<ref name=":5">{{Jêder-malper |url=https://www.parliament.uk/about/how/elections-and-voting/general/ |sernav=General elections |malper=www.parliament.uk |roja-gihiştinê=2026-02-09 |ziman=en }}</ref> Parlamenter heta pênc salan di wezîfeyê de ne û eger carekê nû dîsa bixwazin wek parlamenter bimînin divê ji nû ve dîsa werin hilbijartin.<ref name=":5" /> Partiya Muhafezekar ku bi navê Partiya Tory an jî Torî hatiye naskirin û Partiya Karkeran ji salên 1920an vir ve partiyên siyasî yên serdest ên li welat in ku ev yek bûye sedem ku Keyaniya Yekbûyî wekê sîstemek du-partî were binavkirin. Ji salên 1920an vir ve partiyên din ên siyasî li [[Meclisa Avamê]] kursiyan bi dest xistine lê ti carî endamên wan ji Partiya Muhafezekar an Partiya Karkeran zêdetir nebûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://pureadmin.qub.ac.uk/ws/portalfiles/portal/107735631/The_United_Kingdom_is_Not_a_Two_Party_System.pdf |sernav=Wayback Machine |malper=pureadmin.qub.ac.uk |roja-gihiştinê=2026-02-09 }}</ref> [[Partiya Mihafezekar]], [[Partiya Karkeran]] û [[Partiya Neteweyî ya Skotlendayê]] bi rêzê ve ji aliyê hejmara parlamenteran ve, di [[Meclîsa Gelan a Brîtanyayê]] de partiyên herî mezin ên yekem, duyem û sêyem ên heyî ne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://members.parliament.uk/parties/Commons |sernav=Malpera parlamena Brîtanyayê }}</ref> {{-}} Serokwezîr serokê hikûmeta Keyaniya Yekbûyî ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/UKgovernment/Centralgovernmentandthemonarchy/DG_073444 |sernav=The Government, Prime Minister and Cabinet |malper=www.direct.gov.uk |roja-gihiştinê=2026-02-09 |ziman=en |paşnav=team |pêşnav=Central }}</ref> Hikûmeta qraliyeta welat, di bin rêberî û çavdêriya kabîneya wezîrên payebilind de ye ku ji aliyê serokwezîr ve têne hilbijartin û têne rêvebirin, tevdigere ku wekê rêveberiya sereke ji bo çêkirina polîtîkayên giştî kar dike, xizmetên giştî birêve dibe û bi rêya konseya taybet, amûrên qanûnî belav dike û pêşniyaran dide padîşah.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.instituteforgovernment.org.uk/explainer/cabinet |sernav=Cabinet {{!}} Institute for Government |malper=Institute for Government |roja-gihiştinê=2026-02-09 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.parliament.uk/about/how/role/relations-with-other-institutions/parliament-government/ |sernav=Parliament and the Government |malper=www.parliament.uk |roja-gihiştinê=2026-02-09 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Monarchy and the Constitution |paşnav=Bogdanor |pêşnav=Vernon |weşanger=Clarendon Press |tarîx=1995 |isbn=978-0-19-829334-7 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=mN6SzMefot4C }}</ref> Hema hema hemî serokwezîr di heman demê de wekê lordê yekem ê xezîneyê xizmet kirine û hemî serokwezîr ji sala 1905an vir ve bi berdewamî wekê lordê yekem ê xezîneyê, ji sala 1968an vir ve wekê wezîrê karûbarê sivîl û ji sala 2019an vir ve jî wekê wezîrê yekîtiyê xizmet kirine.<ref>{{Jêder-malper |url=https://history.blog.gov.uk/2012/01/01/the-institution-of-prime-minister/ |sernav=The Institution of Prime Minister – History of government |malper=history.blog.gov.uk |roja-gihiştinê=2026-02-09 }}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The prime ministers: 55 leaders, 55 authors, 300 years of history |weşanger=Hodder |tarîx=2022 |isbn=978-1-5293-1216-4 |çap= |cih=London |paşnavê-edîtor=Dale |pêşnavê-edîtor=Iain }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/boris-johnson-minister-union-scotland-independence-referendum-snp-a9022356.html |sernav=Boris Johnson accused of ‘cynical rebranding’ after appointing himself ‘Minister for the Union’ |malper=The Independent |tarîx=2019-07-26 |roja-gihiştinê=2026-02-09 |ziman=en }}</ref> Her çiqas serokwezîr ji aliyê qiral ve werin erkdarkirin jî, di demên nûjen de serokwezîr li gorî peymanê parlamenter e, serokê partiya siyasî ya ku di meclîsa Awamê de herî zêde kursî hene ye û bi şiyana xwe ya bidestxistina baweriya meclîsa Awamê wezîfeya xwe werdigire.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Governing Britain: Parliament, ministers and our ambiguous constitution |paşnav=Norton |pêşnav=Philip |weşanger=Manchester University Press |tarîx=2020 |isbn=978-1-5261-4545-1 |cih=Manchester, UK }}</ref> Her çiqas beşek ji Keyaniya Yekbûyî bin jî, sê giravên girêdayî yên Tacê ya wekê Jersey, Guernsey û girava Man û her weha 14 herêmên derve yên brîtanî, di bin serweriya taca brîtanî de ne.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Legacies of empire: imperial roots of the contemporary global order |weşanger=Cambridge University Press |tarîx=2015 |isbn=978-1-107-10946-9 |cih=Cambridge, United Kingdom |paşnavê-edîtor=Halperin |pêşnavê-edîtor=Sandra |paşnavê-edîtor2=Palan |pêşnavê-edîtor2=Ronen }}</ref> === Dabeşên îdarî === [[Wêne:United Kingdom labelled map7 vector.svg|thumb|Nexşeya çar welatên Keyaniya Yekbûyî]] Dabeşkirina erdnîgarî ya Keyaniya Yekbûyî ji bo wîlayetan an şaredariyan di destpêka serdema navîn de li Îngilîstan û Skotlendayê dest pê kiriye û di serdema nûjen a destpêkê de li seranserê [[Brîtanya Mezin|Brîtanyaya Mezin]] û [[Îrlenda (girav)|Îrlendayê]] bidawî bûye.<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=1921-04-16 |sernav=The Story of the Shire : Being the Lore, History, and Evolution of English County Institutions |url=https://doi.org/10.1093/nq/s12-viii.157.320 |kovar=Notes and Queries |cild=s12-VIII |hejmar=157 |rr=320–320 |doi=10.1093/nq/s12-viii.157.320 |issn=1471-6941 }}</ref> Hikûmeta herêmî ya nûjen ji aliyê encumenên hilbijartî ve ku bi qismî li ser wîlayetên kevnar hatiye damezrandin, bi qanûnên parlamenê ya cuda ve hatine damezrandin ku li Înglistan û Wêlsê di sala 1888an de, li Skotlendayê di sala 1889an de û li Îrlendayê di sala 1898an de hatiye damezrandin ku ev tê vê wateyê ku li seranserê Keyaniya Yekbûyî pergalek domdar a destnîşankirina îdarî an erdnîgarî tune ye û Înglistan û Wêls, Skotlenda û Îrlendaya Bakur her yek xwedî dadweriyên xwe yên cuda ne.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Scottish legal system: Megan Dewart, LLB, BCL (Oxon), Dip LP, Devil Advocate |paşnav=Dewart |pêşnav=Megan H. |tarîx=2019 |isbn=978-1-5265-0633-7 |çap=6 |cih=Haywards Heath : Bloomsbury Professional }}</ref> Heta sedsala 19an di wan rêziknameyan de guhertinên biçûk çêbûne lê ji wê demê ve rol û fonksiyonên wan bi berdewamî pêş ketine.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Metropolitan government |paşnav=Barlow |pêşnav=I. M. |weşanger=Routledge |tarîx=1991 |isbn=978-0-415-02099-2 |cih=London ; New York |series=Routledge geography and environment series }}</ref> Hikûmeta herêmî ya li Îngilîstanê hikûmeteke tevlîhev e ku belavkirina fonksiyonan li gorî rêziknameyên herêmî diguhere. Dabeşên asta jorîn ên Îngilîstanê ji neh herêman pêk hatine ku bi giranî ji bo mebestên statîstîkî têne bikar anîn.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.gos.gov.uk/national |sernav=Government Office for the English Regions |malper=www.gos.gov.uk |roja-gihiştinê=2026-02-09 |ziman=en |paşnav=Government Office for the English Regions }}</ref> Yek ji wan herêman, [[Londona Mezin]] e ku ji sala 2000an vir ve, piştî piştgiriya gel di pêşniyara di referandûma sala 1998an de, xwedî meclîs û şaredarekî rasterast a hilbijartî ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.london.gov.uk/london-life/city-government/history.jsp |sernav=A short history of London government - London Life, GLA |malper=www.london.gov.uk |roja-gihiştinê=2026-02-09 |roja-arşîvê=2010-01-07 |urlya-arşîvê=https://www.webarchive.org.uk/wayback/archive/20100107035814/http://www.london.gov.uk/london-life/city-government/history.jsp |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Hikûmeta herêmî li Skotlendaye ji 32 deverên encumenê pêk tê ku di warê mezinahî û nifûsê de ferqeke mezin heye. Bajarên wekê Glasgow, Edinburgh, Aberdeen û Dundee herêmên encumenê yên cuda ne û her wiha encumena Highlandê jî ku sêyeka rûbera Skotlendayê vedihewîne lê tenê 200.000 kes lê dijîn.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.psa.ac.uk/2007/pps/Bennie.pdf |sernav=Wayback Machine |malper=www.psa.ac.uk |roja-gihiştinê=2026-02-09 |roja-arşîvê=2011-03-10 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20110310194256/http://www.psa.ac.uk/2007/pps/Bennie.pdf |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Hikûmeta herêmî li Wêlsê ji 22 desthilatdariyên yekgirtî pêk tê ku her yek ji wan ji aliyê serok û kabîneyek ve tê birêvebirin ku ji aliyê encumena xwe ve têne hilbijartin.<ref name=":12">{{Jêder-malper |url=http://gov.wales/topics/localgovernment/local-authorities/?lang=en |sernav=Welsh Government {{!}} Unitary authorities |malper=gov.wales |roja-gihiştinê=2026-02-09 |ziman=EN |roja-arşîvê=2015-03-10 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20150310210146/http://gov.wales/topics/localgovernment/local-authorities/?lang=en |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Hilbijartin her çar salan carekê li gorî sîstema piraniya namzedan têne kirin.<ref name=":12" /> Hikûmeta herêmî li Îrlendaya Bakur ji sala 1973an vir ve di 26 encumenên navçeyan de hatiye organîzekirin ku her yek bi dengek yekane ya veguhezbar tê hilbijartin.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2005-11-18 |sernav=NI local government set for shake-up |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/northern_ireland/4449092.stm |roja-gihiştinê=2026-02-09 |ziman=en-GB }}</ref> Di sala 2008an de, rêveberiyê li ser pêşniyarên avakirina 11 encumenên nû li cihê sîstema heyî li hev kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.northernireland.gov.uk/news/news-doe/news-doe-130308-foster-announces-the.htm |sernav=13 March 2008 - Foster announces the future shape of local government {{!}} Northern Ireland Executive |malper=www.northernireland.gov.uk |roja-gihiştinê=2026-02-09 |paşnav= |roja-arşîvê=2008-07-25 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20080725002254/http://www.northernireland.gov.uk/news/news-doe/news-doe-130308-foster-announces-the.htm |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> === Radestkirinên desthilatdarî === [[Wêne:Council of Nations and Regions (54059219744) (cropped).jpg|thumb|Serokwezîr Keir Starmer di dema civîna bilind a konseya netewe û herêman de bi wezîrên yekem ên Skotlenda, Îrlendaya Bakur û Wêlsê re dicive.]] Li Keyaniya Yekbûyî, pêvajoyeke radestkirinên desthilatên cûrbecûr ji aliyê hikûmeta Keyaniya Yekbûyî veguheztiye sê ji çar welatên Keyaniya Yekbûyî ku di wan de Skotlenda, Îrlendaya Bakur û Wêls û her wiha hinek mafên desthilatdarî ji bo herêmên Înglistanê ku ji sala 1999an vir ve xwedî hikûmet û parlamenên xwe ne hatiye radestkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.gov.uk/government/publications/devolution-guidance-for-civil-servants |sernav=Devolution: Guidance for civil servants |malper=GOV.UK |tarîx=2025-11-28 |roja-gihiştinê=2026-02-09 |ziman=en }}</ref> Ev desthilat cûda dibin û ji hikûmeta skotlendî, hikûmeta galî, desteya rêveber a Îrlendaya Bakur û li Înglistanê jî desteya Londona Mezin pêk hatiye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Public Law: Text, Cases, and Materials |paşnav=Sueur |pêşnav=Andrew Le |weşanger=Oxford University Press |tarîx=2023 |isbn=978-0-19-287061-2 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=6sLDEAAAQBAJ&dq=Le+sueur+Public+Law%C2%A0fifth+edition&pg=PR3 |paşnav2=Sueur |pêşnav2=Andrew P. Le |paşnav3=Sunkin |pêşnav3=Maurice |paşnav4=Murkens |pêşnav4=Jo Eric Khushal }}</ref> Di nav parlamenên radestkirinên li seranserê Keyaniya Yekbûyî, parlamena Skotlendayê xwedî berpirsiyariyên herî berfireh ji bo desthilatên radestkirî ye û wekê "yek ji parlamenên radestkirî yên herî bihêz ên cîhanê" hatiye binavkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://erskinemay.parliament.uk/section/4537/the-progress-of-devolution |sernav=The progress of devolution - Erskine May - UK Parliament |malper=erskinemay.parliament.uk |roja-gihiştinê=2026-02-09 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.gov.uk/government/news/david-mundell-speech-20-years-of-scottish-devolution |sernav=David Mundell speech: 20 years of Scottish devolution |malper=GOV.UK |roja-gihiştinê=2026-02-09 |ziman=en }}</ref> Keyaniya Yekbûyî xwedî destûreke nekodkirî ye û mijarên destûrî ne di nav desthilatên ku hatine radestkirin de ne. Li gorî doktrîna serweriya parlemanî, parlamena Keyaniya Yekbûyî, di teorîyê de dikare parlamena Skotlendayê, Senedd an parlamena Îrlendaya Bakur ji holê rake.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Burrows |pêşnav=Noreen |tarîx=1999 |sernav=Unfinished Business: The Scotland Act 1998 |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/1468-2230.00203 |kovar=The Modern Law Review |ziman=en |cild=62 |hejmar=2 |rr=241–260 |doi=10.1111/1468-2230.00203 |issn=0026-7961 }}</ref> Her çend di qanûna Skotlendayê ya sala 2016 û qanûna Wêlsê ya 2017 de tê gotin ku hikûmeta Skotlendayê û hikûmeta Wêlsê "beşek daîmî ya rêziknameyên destûrî yên Keyaniya Yekbûyî ne". Di pratîkê de, ji bo parlamena Keyaniya Yekbûyî dê ji aliyê siyasî ve dijwar be ku dewrkirina desthilatdariyê ji bo parlamena Skotlendayê û ji ber ku ev sazî bi giştpirsiyan (referandûm) hatine afirandin Seneddê betal bike.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Gamble |pêşnav=A. |tarîx=2006-01-01 |sernav=The Constitutional Revolution in the United Kingdom |url=https://academic.oup.com/publius/article-lookup/doi/10.1093/publius/pjj011 |kovar=Publius: The Journal of Federalism |ziman=en |cild=36 |hejmar=1 |rr=19–35 |doi=10.1093/publius/pjj011 |issn=0048-5950 }}</ref> Ji ber ku neqilkirina desthilatdariyê li Îrlendaya Bakur li ser peymanek navneteweyî bi hikûmeta Îrlendayê re ye, astengiyên siyasî yên li ser desthilata parlamentoya Keyaniya Yekbûyî ya destwerdana di neqilkirina desthilatê de li Îrlendaya Bakur hê jî mezintir in.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Meehan |pêşnav=E |tarîx=1999-01-01 |sernav=The Belfast agreement - its distinctiveness and points of cross-fertilization in the UK's devolution programme |url=https://academic.oup.com/pa/article-lookup/doi/10.1093/pa/52.1.19 |kovar=Parliamentary Affairs |cild=52 |hejmar=1 |rr=19–31 |doi=10.1093/pa/52.1.19 }}</ref> Parlamena Keyaniya Yekbûyî bi rêya qanûnekî ku di sala 2020an de hatiye pejirandin, desthilata qanûndanînê ya sê parlamenên dewrkirî di mijarên siyaseta aborî de bi sinor dike.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Keating |pêşnav=Michael |tarîx=2022-04-03 |sernav=Taking back control? Brexit and the territorial constitution of the United Kingdom |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/13501763.2021.1876156 |kovar=Journal of European Public Policy |ziman=en |cild=29 |hejmar=4 |rr=491–509 |doi=10.1080/13501763.2021.1876156 |issn=1350-1763 }}</ref><ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Kenny |pêşnav=Michael |paşnav2=McEwen |pêşnav2=Nicola |tarîx=2021-03-01 |sernav=Intergovernmental Relations and the Crisis of the Union |url=https://doi.org/10.1177/20419058211000996 |kovar=Political Insight |ziman=EN |cild=12 |hejmar=1 |rr=12–15 |doi=10.1177/20419058211000996 |issn=2041-9058 }}</ref><ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Wolffe |pêşnav=W James |tarîx=2021-06-30 |sernav=The Renton Lecture 2020: Devolution and the Statute Book |url=https://academic.oup.com/slr/article/42/2/121/6213886 |kovar=Statute Law Review |ziman=en |cild=42 |hejmar=2 |rr=121–136 |doi=10.1093/slr/hmab003 |issn=0144-3593 }}</ref> === Têkiliyên derve === [[Wêne:President Joe Biden sits down with Prime Minister Keir Starmer for a bilateral engagement in the Oval Office.jpg|thumb|çep|Di meha tîrmeha sala 2024an serokwezîrê Keyaniya Yekbûyî Keir Starmer ligel serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê Joe Biden]] Keyaniya Yekbûyî endamek daîmî yê konseya ewlekariyê ya [[Neteweyên Yekbûyî]] û endamê [[NATO]], [[AUKUS]], [[Hevbendiya Neteweyan]], [[G7]], [[G20]], [[OECD]], [[WTO]], [[Konseya Ewropayê]] û endamê [[OSCE]] ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.gov.uk/government/publications/prime-ministers-letter-to-donald-tusk-triggering-article-50/prime-ministers-letter-to-donald-tusk-triggering-article-50 |sernav=Prime Minister’s letter to Donald Tusk triggering Article 50 |malper=GOV.UK |roja-gihiştinê=2026-02-09 |ziman=en }}</ref> Welat xwedî saziya [[British Council]] e ku rêxistineke pispor e ku di warê derfetên çandî û perwerdeyî yên navneteweyî de li zêdetirî 100 welatan xebatên xwe dimeşîne. Keyaniya Yekbûyî hê jî hêzek mezin e ku xwedî bandoreke berbiçav ê siyasî, çandî, aborî û leşkerî ye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Balance of Power: Theory and Practice in the 21st Century |paşnav=Paul |pêşnav=T. V. |weşanger=Stanford University Press |tarîx=2004 |isbn=978-0-8047-5017-2 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=9jy28vBqscQC&pg=PA59 |paşnav2=Wirtz |pêşnav2=James J. |paşnav3=Fortmann |pêşnav3=Michel }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2012-05-10 |sernav=United Kingdom country profile |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-18023389 |roja-gihiştinê=2026-02-09 |xebat=BBC News |ziman=en-GB }}</ref> Hatiye diyarkirin ku Keyaniya Yekbûyî bi Dewletên Yekbûyî re "Têkiliyek Taybet" û bi Fransayê re hevkariyek nêzîk - "Entente cordiale" - heye û teknolojiya çekên kîmyewî bi her du welatan re parve dike; Hevpeymaniya Anglo-Portogalî heye ku wekê hevpeymaniya leşkerî ya herî kevin a cîhanê hatiye hesibandin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Global security governance: competing perceptions of security in the 21st century |weşanger=New York : Routledge |tarîx=2007 |isbn=978-0-415-39161-0 |cih=Milton Park, Abingdon, Oxon |paşnavê-edîtor=Kirchner |pêşnavê-edîtor=Emil Joseph |paşnavê-edîtor2=Sperling |pêşnavê-edîtor2=James }}</ref> Her wiha Keyaniya Yekbûyî bi Komara Îrlendayê ve girêdayî ye ku her du welat qadeke rêwîtiyê ya hevbeş parve dikin û bi rêya konferansa navdewletî ya brîtanî-îrlendî û konseya brîtanî-îrlendî hevkariyê dikin. Hebûn û bandora Brîtanyayê ya gerdûnî bi rêya têkiliyên bazirganî, veberhênanên biyanî, alîkariyên fermî ya geşepêdanan û tevlêbûnên leşkerî zêdetir hatiye xurtkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.parliament.the-stationery-office.co.uk/pa/cm200809/cmselect/cmintdev/220/22007.htm |sernav=The Committee Office, House of Commons (19 February 2009). "DFID's expenditure on development assistance" |roja-gihiştinê=9 sibat 2026 |roja-arşîvê=12 kanûna paşîn 2013 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20130112222226/http://www.parliament.the-stationery-office.co.uk/pa/cm200809/cmselect/cmintdev/220/22007.htm |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> === Hêz === Hêzên çekdar ên brîtanî ji sê milên xizmeta profesyonel pêk tên ku di nav de hêzên deryayî yên keyaniyê (ku xizmeta deryayî pêk tînin), artêşa brîtanî û hêzên hewayî yên qiraliyetê hene.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.gov.uk/government/organisations/ministry-of-defence |sernav=Ministry of Defence |malper=GOV.UK |tarîx=2026-02-02 |roja-gihiştinê=2026-02-09 |ziman=en }}</ref> Hêzên çekdar ên Keyaniya Yekbûyî ji aliyê wezareta parastinê ve têne birêvebirin û ji aliyê konseya parastinê ve ku ji aliyê sekreterê dewletê yê parastinê ve têne kontrolkirin. Fermandarê giştî ya artêşa brîtanî qiralê Brîtaniyayê ye ku endamên hêzên artêşê sond dixwin ku ew dilsozên qiral bin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.parliament.uk/business/news/2012/march/speaker-addresses-hm-the-queen/ |sernav="Speaker addresses Her Majesty Queen Elizabeth II" |roja-gihiştinê=2026-02-09 |roja-arşîvê=2013-05-01 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20130501221305/http://www.parliament.uk/business/news/2012/march/speaker-addresses-hm-the-queen/ |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Hêzên çekdar bi parastina Keyaniya Yekbûyî û axên wê yên derveyî welat, pêşvebirina berjewendîyên ewlehîya gerdûnî yên Keyaniya Yekbûyî û piştgirîkirina hewildanên aştîparêziya navneteweyî hatine erkdarkirin. Artêş yek beşdarên çalak û birêkûpêk ên NATOyê (tevî korpusa bersiva bilez a hevpeymanan), lihevkirina parastina pênc hêzan, RIMPAC û operasyonên din ên hevpeymaniya cîhanî ne. Garnîzon û baregehên derveyî welêt li [[Girava Asensiyonê]], [[Behreyn]], [[Belîze]], [[Brûney]], [[Kanada]], [[Qibris]], [[Diego]] [[Garcia]], [[Giravên Falklandê]], [[Almanya]], [[Cîbraltar]], [[Kenya]], [[Oman]], [[Qeter]] û [[Singapûr|Sîngapûrê]] hene.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.publications.parliament.uk/cgi-bin/newhtml_hl?DB=semukparl&STEMMER=en&WORDS=raf%20diego%20garcia&ALL=RAF&ANY=&PHRASE=%22Diego%20Garcia%20%22&CATEGORIES=&SIMPLE=&SPEAKER=&COLOUR=red&STYLE=s&ANCHOR=50221w33.html_spnew0&URL=%2Fpa%2Fcm200405%2Fcmhansrd%2Fvo050221%2Ftext%2F50221w33.htm |sernav="House of Commons Hansard" |roja-gihiştinê=2026-02-09 |roja-arşîvê=2009-03-09 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090309114107/http://www.publications.parliament.uk/cgi-bin/newhtml_hl?DB=semukparl&STEMMER=en&WORDS=raf%20diego%20garcia&ALL=RAF&ANY=&PHRASE=%22Diego%20Garcia%20%22&CATEGORIES=&SIMPLE=&SPEAKER=&COLOUR=red&STYLE=s&ANCHOR=50221w33.html_spnew0&URL=%2Fpa%2Fcm200405%2Fcmhansrd%2Fvo050221%2Ftext%2F50221w33.htm |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Li gorî enstîtuya lêkolînên aştiyê ya navneteweyî ya Stokkholmê û enstîtuya navneteweyî ya lêkolînên stratejîk, Keyaniya Yekbûyî di sala 2024an de xwediyê şeşem an pêncemîn lêçûnên leşkerî yên herî bilind ên cîhanê bû.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.iiss.org/publications/the-military-balance/2025/defence-spending-and-procurement-trends/ |sernav=The Military Balance 2025: Defence Spending and Procurement Trends |malper=IISS |roja-gihiştinê=2026-02-09 |ziman=en }}</ref> Tevahî lêçûnên parastinê di sala 2024an de wekê ji sedî 2,3ê hilberîna navxweyî ya giştî hatiye texmînkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2024-04-23 |sernav=Rishi Sunak vows to boost UK defence spending to 2.5% of GDP by 2030 |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-68880171 |roja-gihiştinê=2026-02-09 |xebat=BBC News |ziman=en-GB }}</ref> Piştî bidawîhatina [[Şerê Sar]], ferzek diyarkirî ya siyaseta parastinê heye divê "operasyonên herî dijwar" wekî beşek ji hevpeymaniyekê werin destpêkirin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland |paşnav=Turner |pêşnav=Barry |weşanger=Palgrave Macmillan UK |tarîx=2005 |rr=1646–1761 |isbn=978-1-4039-1482-8 |cih=London |url=https://doi.org/10.1057/9780230271340_291 }}</ref> == Çand == Çanda Keyaniya Yekbûyî ji aliyê rewşa giravî ya welêt, dîroka wê û yekîtiyeke siyasî ya çar welatan ve bi bandor bûye ku her yek ji wan kevneşopiyên cuda, adet û sembolîzmê diparêze. Bandora brîtanî di ziman, çand û pergalên qanûnî yên gelek koloniyên wê yên berê de, bi taybetî Dewletên Yekbûyî, [[Awistralya]], [[Kanada]], [[Zelendaya Nû]] û Îrlendayê de ku çandeke hevpar e ku wekê Anglosphere tê zanîn, hatiye dîtin.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Constitutionalism and Political Reconstruction |paşnav=Arjomand |pêşnav=Saïd Amir |weşanger=BRILL |tarîx=2007-01-01 |isbn=978-90-04-15174-1 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=kYmmnYKEvE0C&pg=PA94 }}</ref> Bandora hêza nerm a Keyaniya Yekbûyî bûye sedema vê yekê ku welat wekê hêzek çandî ya super were binavkirin.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Hautmann |pêşnav=R. |paşnav2=Kisters |pêşnav2=R. |paşnav3=Lutzeyer |pêşnav3=W. |tarîx=1976 |sernav=Diagnosis of renal tumor by gamma-glutamyltranspeptidase (EC 2.3.2.2) |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/1890 |kovar=Urology |cild=7 |hejmar=1 |rr=12–16 |doi=10.1016/0090-4295(76)90553-7 |issn=0090-4295 |pmid=1890 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Cameron has chance to make UK great again |url=http://www.theaustralian.com.au/news/opinion/cameron-has-chance-to-make-uk-great-again/story-e6frg6zo-1225866975992 |roja-gihiştinê=2026-02-09 |xebat=TheAustralian |ziman=en-au }}</ref> Lêkolînek gerdûnî ku di sala 2024an hatiye kirin Keyaniya Yekbûyî di rêza 3em a 'welatên herî bibandor' de, piştî [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] û [[Çîn]]ê, hatiye bicih kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.usnews.com/news/best-countries/most-influential-countries |sernav=Most Influential Countries". U.S. News & World Report }}</ref> === Wêje === [[Wêne:William Shakespeare by John Taylor, edited.jpg|thumb|Şanonivîs, helbestvan û lîstikvanekî îngilîz William Shakespeare]] Wêjeya brîtanî wêjeyên têkildarî Keyaniya Yekbûyî, Girava Man û Giravên Channelê vedihewîne. Piraniya wêjeya brîtanî bi zimanê îngilîzî ye. Di sala 2022an de 669 milyon pirtûkên fîzîkî li Brîtanyayê hatine firotin ku ev jî rekoreke herî zêde ye ku heta niha hatiye tomarkirin.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Shaffi |pêşnav=Sarah |tarîx=2023-04-17 |sernav=UK publishing industry reports record-breaking year in 2022 |url=https://www.theguardian.com/books/2023/apr/17/uk-publishing-industry-reports-record-breaking-year-in-2022 |roja-gihiştinê=2026-02-09 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Brîtanya bi wêjeya zarokan navdar e ku nivîskarên wekê [[Daniel Defoe]], [[Rudyard Kipling]], [[Lewis Carroll]] û [[Beatrix Potter]] heye ku wî pirtûkê xwe yê wêneyî çêkiriye. Nivîskarên din ên wekê [[A. A. Milne]], [[Enid Blyton]], [[J. R. R. Tolkien]], [[Roald Dahl]], [[Terry Pratchett]] û [[J. K. Rowling]] in ku [[Harry Potter]], rêzepirtûkên herî firotî yên hemî deman nivîsandiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://wordsrated.com/best-selling-book-series-of-all-time-statistics/ |sernav=Best-selling Book Series Of All Time – WordsRated |tarîx=2024-09-18 |roja-gihiştinê=2026-02-09 |ziman=en-US }}</ref> Şanonivîs û helbestvan [[William Shakespeare]] bi gelemperî wekê mezintirîn dramatîstê hemî deman û helbestvanê neteweyî yê Înglistanê hatiye dîtin. Kesayetiyên din ên girîng di wêjeya Înglistanê de [[Geoffrey Chaucer]] e ku bi ''The Canterbury'' Tales hatiye naskirin, helbestvan [[William Wordsworth]] û helbestvanên din ên romantîk, her wiha romannivîs [[Charles Dickens]], [[H. G. Wells]], [[George Orwell]], [[Aldous Huxley]] û [[Ian Fleming]] in. Nivîskara sûcê ya îngilîzî ya sedsala 20an [[Agatha Christie]] romannivîsa herî firotî ya dîrokê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1505799/Mystery-of-Christies-success-is-solved.html |sernav=Mystery of Christie's success is solved {{!}} Ghostarchive |malper=ghostarchive.org |roja-gihiştinê=2026-02-09 |roja-arşîvê=2022-01-09 |urlya-arşîvê=https://ghostarchive.org/archive/20220109050100/https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1505799/Mystery-of-Christies-success-is-solved.html |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Ji 100 romanên nivîskarên brîtanî ku ji aliyê rapirsiyeke BBCyê ya rexnegirên cîhanî ve hatine hilbijartin, diwanzdeh ji 25 romanên herî baş ji aliyê jinan ve hatine nivîsandin ku di nav wan de berhemên [[George Eliot]], [[Virginia Woolf]], [[Charlotte Brontë]], [[Emily Brontë]], [[Mary Shelley]], [[Jane Austen]], [[Doris Lessing]] û berhemên [[Zadie Smith]] hene.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/culture/article/20151204-the-25-greatest-british-novels |sernav=The 25 greatest British novels |malper=www.bbc.com |tarîx=2015-12-07 |roja-gihiştinê=2026-02-09 |ziman=en-GB }}</ref> == Binêre == * [[Înglistan]] * [[Brîtanya Mezin]] * [[Komara Îrlendayê]] * [[Îrlendaya Bakur]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|United Kingdom}}{{Dewletên Ewropayê}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Dewletên endamê NATOyê]] [[Kategorî:Dewletên endamê Neteweyên Yekbûyî]] [[Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1707an de hatine avakirin]] [[Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1922an de hatine avakirin]] [[Kategorî:Dewlet û herêmên ku inglîzî zimanê resmî ye]] [[Kategorî:Endamên G20ê]] [[Kategorî:Endamên Konseya Ewropayê]] [[Kategorî:Keyaniya Yekbûyî| ]] fal5kvo7091mej1e6jbx4u5kt3rin1l 0 7447 2029939 1767768 2026-05-20T19:04:26Z Wikihez 39702 [[Bikarhêner:Wikihez/templateScript.js|TS]]: +Agahîdank mirov/wîkîdane2 2029939 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank mirov/wîkîdane2 }} '''Nizamettin Akkurt''', '''Nizamedîn Akkurt''', nivîskarek e ku di sala [[1968]]'an de li gundê [[Bêkend]]ê ku bi [[Misirc]]a [[Sêrt]]ê ve girêdayî ye, ji dayik bûye. Dibistanê li gund û navçeya Misircê xwendiye. Zanîngehê li [[Stenbol]]ê beşa Medyayê xwend, lê ji ber xetereyên jiyanî, hestên welatperwerî û şoreşgerî zanîngehê di nîvî de dihêle û tevlî [[gerîlla]] dibe. Edîtoriya kovarên weke [[Dengê Amed]] û [[Bergeh]] kiriye. Li [[Wargeha Mexmûrê]] di rojnameya Maxmûr Rojev de weke [[qunciknivîs]] xebitiye. Pişt re jî di sala 2004'an de ji nava refên gerîlla îstîfa xwe bi fermî daye û veqetiyaye. Ji bilî du pirtûkên zimanê tirkî, Nizamettin Akkurt îmze avêtiye çend pirtûkan. Di nava pirtûkên wî de [[roman (wêje)|roman]], [[helbest]], [[muzîkal]], [[pexşan]] û [[lêkolîn]] hene. Nivîskar endamê [[Pena Kurd]] e. Ew bi hevjîna xwe [[Serpîl Kilinc]] re li [[Swêd|Swedê]] dijî û karê xwe yê nivîskariyê berdewam dike. == Pirtûkên wî == Hinek ji pirtûkên wî ev in: * [[Zagros 1]] (öykü) * [[Zagros 2]] (öykü) * [[Çîroka Du Ezîzan]] (helbest) * [[Vejîn]] (helbest) * [[Nivîsa Qafikên Entîke]] (pexşan) * [[Binefşî Heyamên Veqetînê]] (helbest) * [[Kevalên Tenişta Jiyanê]] (pexşan) * [[Gedeyê Şîrîn]] (roman) * [[Xwedavendên Wenda]] (helbest) * [[Maxmûr Dişewite]] (lêkolîn) * [[Vejîn 2]] (muzîkal) * [[Zimanê kurdî 1]] (pirtûka dibistanê ji bo pola 2-5) * [[Zimanê kurdî 2]] (pirtûka dibistanê ji bo pola 6-9) * [[Rastnivîsîna Kurdî]] (gramer-rêpîvanên rastnivîsandinê) * [[Sezgiler]] (ṣiir-türkçe çeviri) == Girêdanên derve == * http://www.pen-kurd.org/kurdi/nizamettin-akkurt/nizamettin-akkurt.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050131083847/http://www.pen-kurd.org/kurdi/nizamettin-akkurt/nizamettin-akkurt.html |date=2005-01-31 }} {{Kontrola otorîteyê}} {{Nivîskar-kurd-şitil}} [[Kategorî:Nivîskarên kurd|Akkurt, Nizamettin]] bm34fkka8c8nk89j972213u33nayhgy 2029940 2029939 2026-05-20T19:04:42Z Wikihez 39702 [[w:WP:HotCat|HC]]: Zêdekirina [[Kategorî:Jidayikbûn 1968]] 2029940 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank mirov/wîkîdane2 }} '''Nizamettin Akkurt''', '''Nizamedîn Akkurt''', nivîskarek e ku di sala [[1968]]'an de li gundê [[Bêkend]]ê ku bi [[Misirc]]a [[Sêrt]]ê ve girêdayî ye, ji dayik bûye. Dibistanê li gund û navçeya Misircê xwendiye. Zanîngehê li [[Stenbol]]ê beşa Medyayê xwend, lê ji ber xetereyên jiyanî, hestên welatperwerî û şoreşgerî zanîngehê di nîvî de dihêle û tevlî [[gerîlla]] dibe. Edîtoriya kovarên weke [[Dengê Amed]] û [[Bergeh]] kiriye. Li [[Wargeha Mexmûrê]] di rojnameya Maxmûr Rojev de weke [[qunciknivîs]] xebitiye. Pişt re jî di sala 2004'an de ji nava refên gerîlla îstîfa xwe bi fermî daye û veqetiyaye. Ji bilî du pirtûkên zimanê tirkî, Nizamettin Akkurt îmze avêtiye çend pirtûkan. Di nava pirtûkên wî de [[roman (wêje)|roman]], [[helbest]], [[muzîkal]], [[pexşan]] û [[lêkolîn]] hene. Nivîskar endamê [[Pena Kurd]] e. Ew bi hevjîna xwe [[Serpîl Kilinc]] re li [[Swêd|Swedê]] dijî û karê xwe yê nivîskariyê berdewam dike. == Pirtûkên wî == Hinek ji pirtûkên wî ev in: * [[Zagros 1]] (öykü) * [[Zagros 2]] (öykü) * [[Çîroka Du Ezîzan]] (helbest) * [[Vejîn]] (helbest) * [[Nivîsa Qafikên Entîke]] (pexşan) * [[Binefşî Heyamên Veqetînê]] (helbest) * [[Kevalên Tenişta Jiyanê]] (pexşan) * [[Gedeyê Şîrîn]] (roman) * [[Xwedavendên Wenda]] (helbest) * [[Maxmûr Dişewite]] (lêkolîn) * [[Vejîn 2]] (muzîkal) * [[Zimanê kurdî 1]] (pirtûka dibistanê ji bo pola 2-5) * [[Zimanê kurdî 2]] (pirtûka dibistanê ji bo pola 6-9) * [[Rastnivîsîna Kurdî]] (gramer-rêpîvanên rastnivîsandinê) * [[Sezgiler]] (ṣiir-türkçe çeviri) == Girêdanên derve == * http://www.pen-kurd.org/kurdi/nizamettin-akkurt/nizamettin-akkurt.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050131083847/http://www.pen-kurd.org/kurdi/nizamettin-akkurt/nizamettin-akkurt.html |date=2005-01-31 }} {{Kontrola otorîteyê}} {{Nivîskar-kurd-şitil}} [[Kategorî:Nivîskarên kurd|Akkurt, Nizamettin]] [[Kategorî:Jidayikbûn 1968]] 7a41q5hejnbav338yx7suajv889omlf 2029941 2029940 2026-05-20T19:05:03Z Wikihez 39702 [[w:WP:HotCat|HC]]: Zêdekirina [[Kategorî:Kesên ji Sêrtê]] 2029941 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank mirov/wîkîdane2 }} '''Nizamettin Akkurt''', '''Nizamedîn Akkurt''', nivîskarek e ku di sala [[1968]]'an de li gundê [[Bêkend]]ê ku bi [[Misirc]]a [[Sêrt]]ê ve girêdayî ye, ji dayik bûye. Dibistanê li gund û navçeya Misircê xwendiye. Zanîngehê li [[Stenbol]]ê beşa Medyayê xwend, lê ji ber xetereyên jiyanî, hestên welatperwerî û şoreşgerî zanîngehê di nîvî de dihêle û tevlî [[gerîlla]] dibe. Edîtoriya kovarên weke [[Dengê Amed]] û [[Bergeh]] kiriye. Li [[Wargeha Mexmûrê]] di rojnameya Maxmûr Rojev de weke [[qunciknivîs]] xebitiye. Pişt re jî di sala 2004'an de ji nava refên gerîlla îstîfa xwe bi fermî daye û veqetiyaye. Ji bilî du pirtûkên zimanê tirkî, Nizamettin Akkurt îmze avêtiye çend pirtûkan. Di nava pirtûkên wî de [[roman (wêje)|roman]], [[helbest]], [[muzîkal]], [[pexşan]] û [[lêkolîn]] hene. Nivîskar endamê [[Pena Kurd]] e. Ew bi hevjîna xwe [[Serpîl Kilinc]] re li [[Swêd|Swedê]] dijî û karê xwe yê nivîskariyê berdewam dike. == Pirtûkên wî == Hinek ji pirtûkên wî ev in: * [[Zagros 1]] (öykü) * [[Zagros 2]] (öykü) * [[Çîroka Du Ezîzan]] (helbest) * [[Vejîn]] (helbest) * [[Nivîsa Qafikên Entîke]] (pexşan) * [[Binefşî Heyamên Veqetînê]] (helbest) * [[Kevalên Tenişta Jiyanê]] (pexşan) * [[Gedeyê Şîrîn]] (roman) * [[Xwedavendên Wenda]] (helbest) * [[Maxmûr Dişewite]] (lêkolîn) * [[Vejîn 2]] (muzîkal) * [[Zimanê kurdî 1]] (pirtûka dibistanê ji bo pola 2-5) * [[Zimanê kurdî 2]] (pirtûka dibistanê ji bo pola 6-9) * [[Rastnivîsîna Kurdî]] (gramer-rêpîvanên rastnivîsandinê) * [[Sezgiler]] (ṣiir-türkçe çeviri) == Girêdanên derve == * http://www.pen-kurd.org/kurdi/nizamettin-akkurt/nizamettin-akkurt.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050131083847/http://www.pen-kurd.org/kurdi/nizamettin-akkurt/nizamettin-akkurt.html |date=2005-01-31 }} {{Kontrola otorîteyê}} {{Nivîskar-kurd-şitil}} [[Kategorî:Nivîskarên kurd|Akkurt, Nizamettin]] [[Kategorî:Jidayikbûn 1968]] [[Kategorî:Kesên ji Sêrtê]] j6l8nmsuare07fv9piy0xwkbetbgkfu 2029974 2029941 2026-05-20T20:32:18Z Balyozbot 42414 [[User:Balyozxane/skrîpt/py/kuCosmeticsCore.py|Bot]]: Paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029974 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank mirov/wîkîdane2 }} '''Nizamettin Akkurt''', '''Nizamedîn Akkurt''', nivîskarek e ku di sala [[1968]]'an de li gundê [[Bêkend]]ê ku bi [[Misirc]]a [[Sêrt]]ê ve girêdayî ye, ji dayik bûye. Dibistanê li gund û navçeya Misircê xwendiye. Zanîngehê li [[Stenbol]]ê beşa Medyayê xwend, lê ji ber xetereyên jiyanî, hestên welatperwerî û şoreşgerî zanîngehê di nîvî de dihêle û tevlî [[gerîlla]] dibe. Edîtoriya kovarên weke [[Dengê Amed]] û [[Bergeh]] kiriye. Li [[Wargeha Mexmûrê]] di rojnameya Maxmûr Rojev de weke [[qunciknivîs]] xebitiye. Pişt re jî di sala 2004'an de ji nava refên gerîlla îstîfa xwe bi fermî daye û veqetiyaye. Ji bilî du pirtûkên zimanê tirkî, Nizamettin Akkurt îmze avêtiye çend pirtûkan. Di nava pirtûkên wî de [[roman (wêje)|roman]], [[helbest]], [[muzîkal]], [[pexşan]] û [[lêkolîn]] hene. Nivîskar endamê [[Pena Kurd]] e. Ew bi hevjîna xwe [[Serpîl Kilinc]] re li [[Swêd|Swedê]] dijî û karê xwe yê nivîskariyê berdewam dike. == Pirtûkên wî == Hinek ji pirtûkên wî ev in: * [[Zagros 1]] (öykü) * [[Zagros 2]] (öykü) * [[Çîroka Du Ezîzan]] (helbest) * [[Vejîn]] (helbest) * [[Nivîsa Qafikên Entîke]] (pexşan) * [[Binefşî Heyamên Veqetînê]] (helbest) * [[Kevalên Tenişta Jiyanê]] (pexşan) * [[Gedeyê Şîrîn]] (roman) * [[Xwedavendên Wenda]] (helbest) * [[Maxmûr Dişewite]] (lêkolîn) * [[Vejîn 2]] (muzîkal) * [[Zimanê kurdî 1]] (pirtûka dibistanê ji bo pola 2-5) * [[Zimanê kurdî 2]] (pirtûka dibistanê ji bo pola 6-9) * [[Rastnivîsîna Kurdî]] (gramer-rêpîvanên rastnivîsandinê) * [[Sezgiler]] (ṣiir-türkçe çeviri) == Girêdanên derve == * http://www.pen-kurd.org/kurdi/nizamettin-akkurt/nizamettin-akkurt.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050131083847/http://www.pen-kurd.org/kurdi/nizamettin-akkurt/nizamettin-akkurt.html |date=2005-01-31 }} {{Kontrola otorîteyê}} {{Nivîskar-kurd-şitil}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1968]] [[Kategorî:Kesên ji Sêrtê]] [[Kategorî:Nivîskarên kurd|Akkurt, Nizamettin]] qcg1hfkgkx3h44tpm4etv28v8ud5kpf 0 8061 2029871 2005856 2026-05-20T17:41:42Z Penaber49 39672 /* */ 2029871 wikitext text/x-wiki {{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}} {{Agahîdank dewleta dîrokî | nav kurdî = Dûgela Kardox | sal destpêk = Sala 189ê beriya zayînê | sal dawî = Sala 90ê beriya zayînê | nexşe = Near East ancient map.jpg | binnexşe = Şahiya Kardoxan, BZ 60 | hikûmet = | paytext = | sernav paytext = | ziman = [[Kardoxî]] | ol = bawerî [[Teşûp]]ê dikirin | sernav serokE = Key | serokE1 sal = Sedsala 1ê ya berî zayînê | serokE1 = [[Zarbiyenûs]] | serokE2 sal = Sala 115ê piştî zayînê | serokE2 = Key Manîsarûs | serokE3 sal = Sala 340ê piştî zayînê | serokE3 = Ardaşîr | serokE4 sal = Sala 359ê piştî zayînê | serokE4 = Jovîniyan <ref>The Later Roman Empire: AD 354-378, Ammianus Marcellinus, Translated by Walter Hamilton, page 155, Contributor Andrew Wallace-Hadrill, Published 1986, Penguin Classics, ISBN 0-14-044406-8</ref> | berê1 = Împeratoriya seleukî | berê1_rûpel = Împeratoriya seleukî | berê1 al = Diadochi LA.svg | paşê1 = Pehlewanistan | paşê1_rûpel = Pehlewanistan | paşê1 al = Map Parthian Empire-fr.png }} [[Wêne:73artzrounis.png|thumb|''Kortsayk'' û xanedanên kardoxiyên din ([[Ancewasî|Anjevatsik]] û [[Mox|Mok]]) di nexşeyê de]] '''Kardox''', '''Kardoxya''' an jî '''Kurdyene''' herêmeke dîrokî ya kevnare bû ku li Bakurê Kurdistanê, li başûrê Gola Wanê bû. Herêma Kardoxyayê di bin serweriya kardoxan de bû ku li gorî hinek dîroknasan kardoxî gelekî kevnare yên kurd bûn ku bi zimaneke hind û îranî axivîne. Di heman de ji aliyê dîroknasan ve hatiye pêşniyarkirin ku Kordyene peyveke proto-kurdî ye. == Jêder == Arşak Safrastian dibêje ku Kardox û [[Gûtî|Jûtî]] netewey wekhev in. [[Artêşa Deh Hezaran]] li nizma şilopey [[Çiyayê Hemrîn]] destpêkiriye, ew hozên Jûtiyan in û damezrînerê [[Med û Medya|Manj]] û sekakan in<ref>A. Safrastian, ''Kurds and Kurdistan'', The Harvill Press, 1948, p. 29</ref>. Li gorî nivîskar [[Jean de Thévenot]], kardox navê kurdan yê kevn e.<ref>Jean de Thévenot, [https://books.google.com.tr/books?id=869EAAAAcAAJ&pg=PA71#v=onepage&q&f=false The Travels Of Monsieur De Thevenot Into The Levant: In Three Parts. Persia, 2. cilt], Faithorne, 1687, s. 71: "The Curdi called anciently Carduchi, live in the Summer time in Huts made of Canes and Boughs of Trees, and in Winter under Tents:...."</ref> == Li gor Ksênefon (Ksenophon) == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Çavkaniyê cihû == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Xanedanên Kardoxî == * [[Kardox]] * [[Zawdex]] * [[Mox]] * [[Ancewasî]] * [[Kavosiyan]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Dewletên kurdan}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Dîrok]] [[Kategorî:Herêmên dîrokî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Kurdistana kevnare]] qcc6iui26s6823yteblx9msja30n711 2029872 2029871 2026-05-20T17:42:02Z Penaber49 39672 /* */ 2029872 wikitext text/x-wiki {{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}} {{Agahîdank dewleta dîrokî | nav kurdî = Dûgela Kardox | sal destpêk = Sala 189ê beriya zayînê | sal dawî = Sala 90ê beriya zayînê | nexşe = Near East ancient map.jpg | binnexşe = Şahiya Kardoxan, BZ 60 | hikûmet = | paytext = | sernav paytext = | ziman = [[Kardoxî]] | ol = bawerî [[Teşûp]]ê dikirin | sernav serokE = Key | serokE1 sal = Sedsala 1ê ya berî zayînê | serokE1 = [[Zarbiyenûs]] | serokE2 sal = Sala 115ê piştî zayînê | serokE2 = Key Manîsarûs | serokE3 sal = Sala 340ê piştî zayînê | serokE3 = Ardaşîr | serokE4 sal = Sala 359ê piştî zayînê | serokE4 = Jovîniyan <ref>The Later Roman Empire: AD 354-378, Ammianus Marcellinus, Translated by Walter Hamilton, page 155, Contributor Andrew Wallace-Hadrill, Published 1986, Penguin Classics, ISBN 0-14-044406-8</ref> | berê1 = Împeratoriya seleukî | berê1_rûpel = Împeratoriya seleukî | berê1 al = Diadochi LA.svg | paşê1 = Pehlewanistan | paşê1_rûpel = Pehlewanistan | paşê1 al = Map Parthian Empire-fr.png }} [[Wêne:73artzrounis.png|thumb|''Kortsayk'' û xanedanên kardoxiyên din ([[Ancewasî|Anjevatsik]] û [[Mox|Mok]]) di nexşeyê de]] '''Kardox''', '''Kardoxya''' an jî '''Kurdyene''' herêmeke dîrokî ya kevnare bû ku li Bakurê Kurdistanê, li başûrê Gola Wanê bû. Herêma Kardoxyayê di bin serweriya kardoxan de bû ku li gorî hinek dîroknasan kardoxî gelekî kevnare yên kurd bûn ku bi zimaneke hind û îranî axivîne. Di heman de ji aliyê dîroknasan ve hatiye pêşniyarkirin ku Kurdyene peyveke proto-kurdî ye. == Jêder == Arşak Safrastian dibêje ku Kardox û [[Gûtî|Jûtî]] netewey wekhev in. [[Artêşa Deh Hezaran]] li nizma şilopey [[Çiyayê Hemrîn]] destpêkiriye, ew hozên Jûtiyan in û damezrînerê [[Med û Medya|Manj]] û sekakan in<ref>A. Safrastian, ''Kurds and Kurdistan'', The Harvill Press, 1948, p. 29</ref>. Li gorî nivîskar [[Jean de Thévenot]], kardox navê kurdan yê kevn e.<ref>Jean de Thévenot, [https://books.google.com.tr/books?id=869EAAAAcAAJ&pg=PA71#v=onepage&q&f=false The Travels Of Monsieur De Thevenot Into The Levant: In Three Parts. Persia, 2. cilt], Faithorne, 1687, s. 71: "The Curdi called anciently Carduchi, live in the Summer time in Huts made of Canes and Boughs of Trees, and in Winter under Tents:...."</ref> == Li gor Ksênefon (Ksenophon) == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Çavkaniyê cihû == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Xanedanên Kardoxî == * [[Kardox]] * [[Zawdex]] * [[Mox]] * [[Ancewasî]] * [[Kavosiyan]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Dewletên kurdan}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Dîrok]] [[Kategorî:Herêmên dîrokî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Kurdistana kevnare]] gi5ejv11tl84cc5s0r1d97uklw0vtgm 2029873 2029872 2026-05-20T17:42:45Z Penaber49 39672 /* */ 2029873 wikitext text/x-wiki {{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}} {{Agahîdank dewleta dîrokî | nav kurdî = Dûgela Kardox | sal destpêk = Sala 189ê beriya zayînê | sal dawî = Sala 90ê beriya zayînê | nexşe = Near East ancient map.jpg | binnexşe = Şahiya Kardoxan, BZ 60 | hikûmet = | paytext = | sernav paytext = | ziman = [[Kardoxî]] | ol = bawerî [[Teşûp]]ê dikirin | sernav serokE = Key | serokE1 sal = Sedsala 1ê ya berî zayînê | serokE1 = [[Zarbiyenûs]] | serokE2 sal = Sala 115ê piştî zayînê | serokE2 = Key Manîsarûs | serokE3 sal = Sala 340ê piştî zayînê | serokE3 = Ardaşîr | serokE4 sal = Sala 359ê piştî zayînê | serokE4 = Jovîniyan <ref>The Later Roman Empire: AD 354-378, Ammianus Marcellinus, Translated by Walter Hamilton, page 155, Contributor Andrew Wallace-Hadrill, Published 1986, Penguin Classics, ISBN 0-14-044406-8</ref> | berê1 = Împeratoriya seleukî | berê1_rûpel = Împeratoriya seleukî | berê1 al = Diadochi LA.svg | paşê1 = Pehlewanistan | paşê1_rûpel = Pehlewanistan | paşê1 al = Map Parthian Empire-fr.png }} [[Wêne:73artzrounis.png|thumb|''Kortsayk'' û xanedanên kardoxiyên din ([[Ancewasî|Anjevatsik]] û [[Mox|Mok]]) di nexşeyê de]] '''Kardox''', '''Kardoxya''' an jî '''Kurdyene''' herêmeke dîrokî ya kevnare bû ku li Bakurê Kurdistan a îro, li başûrê Gola Wanê bû. Herêma Kardoxyayê di bin serweriya kardoxan de bû ku li gorî hinek dîroknasan kardoxî gelekî kevnare yên kurd bûn ku bi zimaneke hind û îranî axivîne. Di heman de ji aliyê dîroknasan ve hatiye pêşniyarkirin ku Kurdyene peyveke proto-kurdî ye. == Jêder == Arşak Safrastian dibêje ku Kardox û [[Gûtî|Jûtî]] netewey wekhev in. [[Artêşa Deh Hezaran]] li nizma şilopey [[Çiyayê Hemrîn]] destpêkiriye, ew hozên Jûtiyan in û damezrînerê [[Med û Medya|Manj]] û sekakan in<ref>A. Safrastian, ''Kurds and Kurdistan'', The Harvill Press, 1948, p. 29</ref>. Li gorî nivîskar [[Jean de Thévenot]], kardox navê kurdan yê kevn e.<ref>Jean de Thévenot, [https://books.google.com.tr/books?id=869EAAAAcAAJ&pg=PA71#v=onepage&q&f=false The Travels Of Monsieur De Thevenot Into The Levant: In Three Parts. Persia, 2. cilt], Faithorne, 1687, s. 71: "The Curdi called anciently Carduchi, live in the Summer time in Huts made of Canes and Boughs of Trees, and in Winter under Tents:...."</ref> == Li gor Ksênefon (Ksenophon) == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Çavkaniyê cihû == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Xanedanên Kardoxî == * [[Kardox]] * [[Zawdex]] * [[Mox]] * [[Ancewasî]] * [[Kavosiyan]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Dewletên kurdan}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Dîrok]] [[Kategorî:Herêmên dîrokî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Kurdistana kevnare]] ml3pvh6lknfyo5ljezylmhjbdplvgh6 2029874 2029873 2026-05-20T17:43:21Z Penaber49 39672 /* */ 2029874 wikitext text/x-wiki {{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}} {{Agahîdank dewleta dîrokî | nav kurdî = Keyina Kardoxyayê | sal destpêk = Sala 189ê beriya zayînê | sal dawî = Sala 90ê beriya zayînê | nexşe = Near East ancient map.jpg | binnexşe = Şahiya Kardoxan, BZ 60 | hikûmet = | paytext = | sernav paytext = | ziman = [[Kardoxî]] | ol = bawerî [[Teşûp]]ê dikirin | sernav serokE = Key | serokE1 sal = Sedsala 1ê ya berî zayînê | serokE1 = [[Zarbiyenûs]] | serokE2 sal = Sala 115ê piştî zayînê | serokE2 = Key Manîsarûs | serokE3 sal = Sala 340ê piştî zayînê | serokE3 = Ardaşîr | serokE4 sal = Sala 359ê piştî zayînê | serokE4 = Jovîniyan <ref>The Later Roman Empire: AD 354-378, Ammianus Marcellinus, Translated by Walter Hamilton, page 155, Contributor Andrew Wallace-Hadrill, Published 1986, Penguin Classics, ISBN 0-14-044406-8</ref> | berê1 = Împeratoriya seleukî | berê1_rûpel = Împeratoriya seleukî | berê1 al = Diadochi LA.svg | paşê1 = Pehlewanistan | paşê1_rûpel = Pehlewanistan | paşê1 al = Map Parthian Empire-fr.png }} [[Wêne:73artzrounis.png|thumb|''Kortsayk'' û xanedanên kardoxiyên din ([[Ancewasî|Anjevatsik]] û [[Mox|Mok]]) di nexşeyê de]] '''Kardox''', '''Kardoxya''' an jî '''Kurdyene''' herêmeke dîrokî ya kevnare bû ku li Bakurê Kurdistan a îro, li başûrê Gola Wanê bû. Herêma Kardoxyayê di bin serweriya kardoxan de bû ku li gorî hinek dîroknasan kardoxî gelekî kevnare yên kurd bûn ku bi zimaneke hind û îranî axivîne. Di heman de ji aliyê dîroknasan ve hatiye pêşniyarkirin ku Kurdyene peyveke proto-kurdî ye. == Jêder == Arşak Safrastian dibêje ku Kardox û [[Gûtî|Jûtî]] netewey wekhev in. [[Artêşa Deh Hezaran]] li nizma şilopey [[Çiyayê Hemrîn]] destpêkiriye, ew hozên Jûtiyan in û damezrînerê [[Med û Medya|Manj]] û sekakan in<ref>A. Safrastian, ''Kurds and Kurdistan'', The Harvill Press, 1948, p. 29</ref>. Li gorî nivîskar [[Jean de Thévenot]], kardox navê kurdan yê kevn e.<ref>Jean de Thévenot, [https://books.google.com.tr/books?id=869EAAAAcAAJ&pg=PA71#v=onepage&q&f=false The Travels Of Monsieur De Thevenot Into The Levant: In Three Parts. Persia, 2. cilt], Faithorne, 1687, s. 71: "The Curdi called anciently Carduchi, live in the Summer time in Huts made of Canes and Boughs of Trees, and in Winter under Tents:...."</ref> == Li gor Ksênefon (Ksenophon) == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Çavkaniyê cihû == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Xanedanên Kardoxî == * [[Kardox]] * [[Zawdex]] * [[Mox]] * [[Ancewasî]] * [[Kavosiyan]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Dewletên kurdan}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Dîrok]] [[Kategorî:Herêmên dîrokî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Kurdistana kevnare]] l4zu4iqbospik1p0dcvp29p4p0bpejp 2029875 2029874 2026-05-20T17:45:16Z Penaber49 39672 /* */ 2029875 wikitext text/x-wiki {{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}} {{Agahîdank dewleta dîrokî | nav kurdî = Keyina Kardoxyayê | sal destpêk = Sala 189ê beriya zayînê | sal dawî = Sala 90ê beriya zayînê | nexşe = Near East ancient map.jpg | binnexşe = Keyaniya Kardoxyayê ({{nêzîkî}} 60ê {{bz}}) | hikûmet = | paytext = | sernav paytext = | ziman = [[Kardoxî]] | ol = bawerî [[Teşûp]]ê dikirin | sernav serokE = Key | serokE1 sal = Sedsala 1ê ya berî zayînê | serokE1 = [[Zarbiyenûs]] | serokE2 sal = Sala 115ê piştî zayînê | serokE2 = Key Manîsarûs | serokE3 sal = Sala 340ê piştî zayînê | serokE3 = Ardaşîr | serokE4 sal = Sala 359ê piştî zayînê | serokE4 = Jovîniyan <ref>The Later Roman Empire: AD 354-378, Ammianus Marcellinus, Translated by Walter Hamilton, page 155, Contributor Andrew Wallace-Hadrill, Published 1986, Penguin Classics, ISBN 0-14-044406-8</ref> | berê1 = Împeratoriya seleukî | berê1_rûpel = Împeratoriya seleukî | berê1 al = Diadochi LA.svg | paşê1 = Pehlewanistan | paşê1_rûpel = Pehlewanistan | paşê1 al = Map Parthian Empire-fr.png }} [[Wêne:73artzrounis.png|thumb|''Kortsayk'' û xanedanên kardoxiyên din ([[Ancewasî|Anjevatsik]] û [[Mox|Mok]]) di nexşeyê de]] '''Kardox''', '''Kardoxya''' an jî '''Kurdyene''' herêmeke dîrokî ya kevnare bû ku li Bakurê Kurdistan a îro, li başûrê Gola Wanê bû. Herêma Kardoxyayê di bin serweriya kardoxan de bû ku li gorî hinek dîroknasan kardoxî gelekî kevnare yên kurd bûn ku bi zimaneke hind û îranî axivîne. Di heman de ji aliyê dîroknasan ve hatiye pêşniyarkirin ku Kurdyene peyveke proto-kurdî ye. == Jêder == Arşak Safrastian dibêje ku Kardox û [[Gûtî|Jûtî]] netewey wekhev in. [[Artêşa Deh Hezaran]] li nizma şilopey [[Çiyayê Hemrîn]] destpêkiriye, ew hozên Jûtiyan in û damezrînerê [[Med û Medya|Manj]] û sekakan in<ref>A. Safrastian, ''Kurds and Kurdistan'', The Harvill Press, 1948, p. 29</ref>. Li gorî nivîskar [[Jean de Thévenot]], kardox navê kurdan yê kevn e.<ref>Jean de Thévenot, [https://books.google.com.tr/books?id=869EAAAAcAAJ&pg=PA71#v=onepage&q&f=false The Travels Of Monsieur De Thevenot Into The Levant: In Three Parts. Persia, 2. cilt], Faithorne, 1687, s. 71: "The Curdi called anciently Carduchi, live in the Summer time in Huts made of Canes and Boughs of Trees, and in Winter under Tents:...."</ref> == Li gor Ksênefon (Ksenophon) == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Çavkaniyê cihû == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Xanedanên Kardoxî == * [[Kardox]] * [[Zawdex]] * [[Mox]] * [[Ancewasî]] * [[Kavosiyan]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Dewletên kurdan}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Dîrok]] [[Kategorî:Herêmên dîrokî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Kurdistana kevnare]] owg5mczfcga6bkcrv38nqyz9dml51f5 2029876 2029875 2026-05-20T17:45:40Z Penaber49 39672 /* */ 2029876 wikitext text/x-wiki {{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}} {{Agahîdank dewleta dîrokî | nav kurdî = Keyina Kardoxyayê | sal destpêk = Sala 189ê beriya zayînê | sal dawî = Sala 90ê beriya zayînê | nexşe = Near East ancient map.jpg | binnexşe = Keyaniya Kardoxyayê ({{nêzîkî}} 60ê {{bz}}) | hikûmet = | paytext = | sernav paytext = | ziman = [[Kardoxî]] | ol = bawerî [[Teşûp]]ê dikirin | sernav serokE = Key | serokE1 sal = Sedsala 1ê ya berî zayînê | serokE1 = [[Zarbiyenûs]] | serokE2 sal = Sala 115ê piştî zayînê | serokE2 = Key Manîsarûs | serokE3 sal = Sala 340ê piştî zayînê | serokE3 = Ardaşîr | serokE4 sal = Sala 359ê piştî zayînê | serokE4 = Jovîniyan <ref>The Later Roman Empire: AD 354-378, Ammianus Marcellinus, Translated by Walter Hamilton, page 155, Contributor Andrew Wallace-Hadrill, Published 1986, Penguin Classics, ISBN 0-14-044406-8</ref> | berê1 = Împeratoriya seleukî | berê1_rûpel = Împeratoriya seleukî | berê1 al = Diadochi LA.svg | paşê1 = Pehlewanistan | paşê1_rûpel = Pehlewanistan | paşê1 al = Map Parthian Empire-fr.png }} [[Wêne:73artzrounis.png|thumb|''Kortsayk'' û xanedanên kardoxiyên din ([[Ancewasî|Anjevatsik]] û [[Mox|Mok]]) di nexşeyê de]] '''Kardox''', '''Kardoxya''' an jî '''Kurdyene''' herêmeke dîrokî ya kevnare bû ku li Bakurê Kurdistanê ya îro, li başûrê Gola Wanê bû. Herêma Kardoxyayê di bin serweriya kardoxan de bû ku li gorî hinek dîroknasan kardoxî gelekî kevnare yên kurd bûn ku bi zimaneke hind û îranî axivîne. Di heman de ji aliyê dîroknasan ve hatiye pêşniyarkirin ku Kurdyene peyveke proto-kurdî ye. == Jêder == Arşak Safrastian dibêje ku Kardox û [[Gûtî|Jûtî]] netewey wekhev in. [[Artêşa Deh Hezaran]] li nizma şilopey [[Çiyayê Hemrîn]] destpêkiriye, ew hozên Jûtiyan in û damezrînerê [[Med û Medya|Manj]] û sekakan in<ref>A. Safrastian, ''Kurds and Kurdistan'', The Harvill Press, 1948, p. 29</ref>. Li gorî nivîskar [[Jean de Thévenot]], kardox navê kurdan yê kevn e.<ref>Jean de Thévenot, [https://books.google.com.tr/books?id=869EAAAAcAAJ&pg=PA71#v=onepage&q&f=false The Travels Of Monsieur De Thevenot Into The Levant: In Three Parts. Persia, 2. cilt], Faithorne, 1687, s. 71: "The Curdi called anciently Carduchi, live in the Summer time in Huts made of Canes and Boughs of Trees, and in Winter under Tents:...."</ref> == Li gor Ksênefon (Ksenophon) == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Çavkaniyê cihû == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Xanedanên Kardoxî == * [[Kardox]] * [[Zawdex]] * [[Mox]] * [[Ancewasî]] * [[Kavosiyan]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Dewletên kurdan}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Dîrok]] [[Kategorî:Herêmên dîrokî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Kurdistana kevnare]] mqn6sepg1j9707fk2tl3o22hdk0ppy9 2029877 2029876 2026-05-20T17:48:16Z Penaber49 39672 2029877 wikitext text/x-wiki {{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}} {{Agahîdank dewleta dîrokî | nav kurdî = Keyina Kardoxyayê | sal destpêk = Sala 189ê beriya zayînê | sal dawî = Sala 90ê beriya zayînê | nexşe = Near East ancient map.jpg | binnexşe = Keyaniya Kardoxyayê ({{nêzîkî}} 60ê {{bz}}) | hikûmet = | paytext = | sernav paytext = | ziman = [[Kardoxî]] | ol = bawerî [[Teşûp]]ê dikirin | sernav serokE = Key | serokE1 sal = Sedsala 1ê ya berî zayînê | serokE1 = [[Zarbiyenûs]] | serokE2 sal = Sala 115ê piştî zayînê | serokE2 = Key Manîsarûs | serokE3 sal = Sala 340ê piştî zayînê | serokE3 = Ardaşîr | serokE4 sal = Sala 359ê piştî zayînê | serokE4 = Jovîniyan <ref>The Later Roman Empire: AD 354-378, Ammianus Marcellinus, Translated by Walter Hamilton, page 155, Contributor Andrew Wallace-Hadrill, Published 1986, Penguin Classics, ISBN 0-14-044406-8</ref> | berê1 = Împeratoriya seleukî | berê1_rûpel = Împeratoriya seleukî | berê1 al = Diadochi LA.svg | paşê1 = Pehlewanistan | paşê1_rûpel = Pehlewanistan | paşê1 al = Map Parthian Empire-fr.png }} [[Wêne:73artzrounis.png|thumb|''Kortsayk'' û xanedanên kardoxiyên din ([[Ancewasî|Anjevatsik]] û [[Mox|Mok]]) di nexşeyê de]] '''Kardox''', '''Kardoxya''' an jî '''Kurdyene''' herêmeke dîrokî ya kevnare bû ku li [[Bakurê Kurdistanê]] ya îro, li başûrê [[Gola Wanê]] bû. Herêma Kardoxyayê di bin serweriya kardoxan de bû ku li gorî hinek dîroknasan [[kardoxî]] gelekî kevnare yên [[kurd]] bûn<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.bartleby.com/65/ku/Kurds.html |sernav=Kurds. The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition. 2001-05 |malper=www.bartleby.com |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> ku bi zimaneke hind û îranî axivîne. Di heman de ji aliyê dîroknasan ve hatiye pêşniyarkirin ku Kurdyene peyveke [[proto-kurdî]] ye. == Jêder == Arşak Safrastian dibêje ku Kardox û [[Gûtî|Jûtî]] netewey wekhev in. [[Artêşa Deh Hezaran]] li nizma şilopey [[Çiyayê Hemrîn]] destpêkiriye, ew hozên Jûtiyan in û damezrînerê [[Med û Medya|Manj]] û sekakan in<ref>A. Safrastian, ''Kurds and Kurdistan'', The Harvill Press, 1948, p. 29</ref>. Li gorî nivîskar [[Jean de Thévenot]], kardox navê kurdan yê kevn e.<ref>Jean de Thévenot, [https://books.google.com.tr/books?id=869EAAAAcAAJ&pg=PA71#v=onepage&q&f=false The Travels Of Monsieur De Thevenot Into The Levant: In Three Parts. Persia, 2. cilt], Faithorne, 1687, s. 71: "The Curdi called anciently Carduchi, live in the Summer time in Huts made of Canes and Boughs of Trees, and in Winter under Tents:...."</ref> == Li gor Ksênefon (Ksenophon) == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Çavkaniyê cihû == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Xanedanên Kardoxî == * [[Kardox]] * [[Zawdex]] * [[Mox]] * [[Ancewasî]] * [[Kavosiyan]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Dewletên kurdan}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Dîrok]] [[Kategorî:Herêmên dîrokî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Kurdistana kevnare]] ez8cjzcfhty4te2vght48abtdwatj3v 2029878 2029877 2026-05-20T17:48:42Z Penaber49 39672 2029878 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank dewleta dîrokî | nav kurdî = Keyina Kardoxyayê | sal destpêk = Sala 189ê beriya zayînê | sal dawî = Sala 90ê beriya zayînê | nexşe = Near East ancient map.jpg | binnexşe = Keyaniya Kardoxyayê ({{nêzîkî}} 60ê {{bz}}) | hikûmet = | paytext = | sernav paytext = | ziman = [[Kardoxî]] | ol = bawerî [[Teşûp]]ê dikirin | sernav serokE = Key | serokE1 sal = Sedsala 1ê ya berî zayînê | serokE1 = [[Zarbiyenûs]] | serokE2 sal = Sala 115ê piştî zayînê | serokE2 = Key Manîsarûs | serokE3 sal = Sala 340ê piştî zayînê | serokE3 = Ardaşîr | serokE4 sal = Sala 359ê piştî zayînê | serokE4 = Jovîniyan <ref>The Later Roman Empire: AD 354-378, Ammianus Marcellinus, Translated by Walter Hamilton, page 155, Contributor Andrew Wallace-Hadrill, Published 1986, Penguin Classics, ISBN 0-14-044406-8</ref> | berê1 = Împeratoriya seleukî | berê1_rûpel = Împeratoriya seleukî | berê1 al = Diadochi LA.svg | paşê1 = Pehlewanistan | paşê1_rûpel = Pehlewanistan | paşê1 al = Map Parthian Empire-fr.png }} [[Wêne:73artzrounis.png|thumb|''Kortsayk'' û xanedanên kardoxiyên din ([[Ancewasî|Anjevatsik]] û [[Mox|Mok]]) di nexşeyê de]] '''Kardox''', '''Kardoxya''' an jî '''Kurdyene''' herêmeke dîrokî ya kevnare bû ku li [[Bakurê Kurdistanê]] ya îro, li başûrê [[Gola Wanê]] bû. Herêma Kardoxyayê di bin serweriya kardoxan de bû ku li gorî hinek dîroknasan [[kardoxî]] gelekî kevnare yên [[kurd]] bûn<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.bartleby.com/65/ku/Kurds.html |sernav=Kurds. The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition. 2001-05 |malper=www.bartleby.com |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> ku bi zimaneke hind û îranî axivîne. Di heman de ji aliyê dîroknasan ve hatiye pêşniyarkirin ku Kurdyene peyveke [[proto-kurdî]] ye. == Jêder == Arşak Safrastian dibêje ku Kardox û [[Gûtî|Jûtî]] netewey wekhev in. [[Artêşa Deh Hezaran]] li nizma şilopey [[Çiyayê Hemrîn]] destpêkiriye, ew hozên Jûtiyan in û damezrînerê [[Med û Medya|Manj]] û sekakan in<ref>A. Safrastian, ''Kurds and Kurdistan'', The Harvill Press, 1948, p. 29</ref>. Li gorî nivîskar [[Jean de Thévenot]], kardox navê kurdan yê kevn e.<ref>Jean de Thévenot, [https://books.google.com.tr/books?id=869EAAAAcAAJ&pg=PA71#v=onepage&q&f=false The Travels Of Monsieur De Thevenot Into The Levant: In Three Parts. Persia, 2. cilt], Faithorne, 1687, s. 71: "The Curdi called anciently Carduchi, live in the Summer time in Huts made of Canes and Boughs of Trees, and in Winter under Tents:...."</ref> == Li gor Ksênefon (Ksenophon) == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Çavkaniyê cihû == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Xanedanên Kardoxî == * [[Kardox]] * [[Zawdex]] * [[Mox]] * [[Ancewasî]] * [[Kavosiyan]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Dewletên kurdan}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Dîrok]] [[Kategorî:Herêmên dîrokî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Kurdistana kevnare]] 782ueud0e7dwohu1k0tiyhe7ew6sbr1 2029879 2029878 2026-05-20T17:49:14Z Penaber49 39672 2029879 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank dewleta dîrokî | nav kurdî = Keyina Kardoxyayê | sal destpêk = Sala 189ê beriya zayînê | sal dawî = Sala 90ê beriya zayînê | nexşe = Near East ancient map.jpg | binnexşe = Keyaniya Kardoxyayê ({{nêzîkî}} 60ê {{bz}}) | hikûmet = | paytext = | sernav paytext = | ziman = [[Kardoxî]] | ol = bawerî [[Teşûp]]ê dikirin | sernav serokE = Key | serokE1 sal = Sedsala 1ê ya berî zayînê | serokE1 = [[Zarbiyenûs]] | serokE2 sal = Sala 115ê piştî zayînê | serokE2 = Key Manîsarûs | serokE3 sal = Sala 340ê piştî zayînê | serokE3 = Ardaşîr | serokE4 sal = Sala 359ê piştî zayînê | serokE4 = Jovîniyan <ref>The Later Roman Empire: AD 354-378, Ammianus Marcellinus, Translated by Walter Hamilton, page 155, Contributor Andrew Wallace-Hadrill, Published 1986, Penguin Classics, ISBN 0-14-044406-8</ref> | berê1 = Împeratoriya seleukî | berê1_rûpel = Împeratoriya seleukî | berê1 al = Diadochi LA.svg | paşê1 = Pehlewanistan | paşê1_rûpel = Pehlewanistan | paşê1 al = Map Parthian Empire-fr.png }} [[Wêne:73artzrounis.png|thumb|''Kortsayk'' û xanedanên kardoxiyên din ([[Ancewasî|Anjevatsik]] û [[Mox|Mok]]) di nexşeyê de]] '''Kardox''', '''Kardoxya''' an jî '''Kurdyene''' herêmeke dîrokî ya kevnare bû ku li [[Bakurê Kurdistanê]] ya îro, li başûrê [[Gola Wanê]] bû. Herêma Kardoxyayê di bin serweriya kardoxan de bû ku li gorî hinek dîroknasan [[kardoxî]] gelekî kevnare yên [[kurd]] bûn<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.bartleby.com/65/ku/Kurds.html |sernav=Kurds. The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition. 2001-05 |malper=www.bartleby.com |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> ku bi zimaneke [[hind û îranî]] axivîne. Di heman de ji aliyê dîroknasan ve hatiye pêşniyarkirin ku Kurdyene peyveke [[proto-kurdî]] ye. == Jêder == Arşak Safrastian dibêje ku Kardox û [[Gûtî|Jûtî]] netewey wekhev in. [[Artêşa Deh Hezaran]] li nizma şilopey [[Çiyayê Hemrîn]] destpêkiriye, ew hozên Jûtiyan in û damezrînerê [[Med û Medya|Manj]] û sekakan in<ref>A. Safrastian, ''Kurds and Kurdistan'', The Harvill Press, 1948, p. 29</ref>. Li gorî nivîskar [[Jean de Thévenot]], kardox navê kurdan yê kevn e.<ref>Jean de Thévenot, [https://books.google.com.tr/books?id=869EAAAAcAAJ&pg=PA71#v=onepage&q&f=false The Travels Of Monsieur De Thevenot Into The Levant: In Three Parts. Persia, 2. cilt], Faithorne, 1687, s. 71: "The Curdi called anciently Carduchi, live in the Summer time in Huts made of Canes and Boughs of Trees, and in Winter under Tents:...."</ref> == Li gor Ksênefon (Ksenophon) == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Çavkaniyê cihû == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Xanedanên Kardoxî == * [[Kardox]] * [[Zawdex]] * [[Mox]] * [[Ancewasî]] * [[Kavosiyan]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Dewletên kurdan}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Dîrok]] [[Kategorî:Herêmên dîrokî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Kurdistana kevnare]] k5l9idcxuz10ulzhkhavzt5gvauhaxg 2029880 2029879 2026-05-20T17:50:33Z Penaber49 39672 2029880 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank dewleta dîrokî | nav kurdî = Keyina Kardoxyayê | sal destpêk = Sala 189ê beriya zayînê | sal dawî = Sala 90ê beriya zayînê | nexşe = Near East ancient map.jpg | binnexşe = Keyaniya Kardoxyayê ({{nêzîkî}} 60ê {{bz}}) | hikûmet = | paytext = | sernav paytext = | ziman = [[Kardoxî]] | ol = bawerî [[Teşûp]]ê dikirin | sernav serokE = Key | serokE1 sal = Sedsala 1ê ya berî zayînê | serokE1 = [[Zarbiyenûs]] | serokE2 sal = Sala 115ê piştî zayînê | serokE2 = Key Manîsarûs | serokE3 sal = Sala 340ê piştî zayînê | serokE3 = Ardaşîr | serokE4 sal = Sala 359ê piştî zayînê | serokE4 = Jovîniyan <ref>The Later Roman Empire: AD 354-378, Ammianus Marcellinus, Translated by Walter Hamilton, page 155, Contributor Andrew Wallace-Hadrill, Published 1986, Penguin Classics, ISBN 0-14-044406-8</ref> | berê1 = Împeratoriya seleukî | berê1_rûpel = Împeratoriya seleukî | berê1 al = Diadochi LA.svg | paşê1 = Pehlewanistan | paşê1_rûpel = Pehlewanistan | paşê1 al = Map Parthian Empire-fr.png }} [[Wêne:73artzrounis.png|thumb|''Kortsayk'' û xanedanên kardoxiyên din ([[Ancewasî|Anjevatsik]] û [[Mox|Mok]]) di nexşeyê de]] '''Kardox''', '''Kardoxya''' an jî '''Kurdyene''' herêmeke dîrokî ya kevnare bû ku li [[Bakurê Kurdistanê]] ya îro, li başûrê [[Gola Wanê]] bû. Herêma Kardoxyayê di bin serweriya kardoxan de bû ku li gorî hinek dîroknasan [[kardoxî]] gelekî kevnare yên [[kurd]] bûn<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.bartleby.com/65/ku/Kurds.html |sernav=Kurds. The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition. 2001-05 |malper=www.bartleby.com |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> ku bi zimaneke [[hind û îranî]] axivîne. Di heman de ji aliyê dîroknasan ve hatiye diyarkirin ku navê Kurdyene peyveke [[proto-kurdî]] ye. == Jêder == Arşak Safrastian dibêje ku Kardox û [[Gûtî|Jûtî]] netewey wekhev in. [[Artêşa Deh Hezaran]] li nizma şilopey [[Çiyayê Hemrîn]] destpêkiriye, ew hozên Jûtiyan in û damezrînerê [[Med û Medya|Manj]] û sekakan in<ref>A. Safrastian, ''Kurds and Kurdistan'', The Harvill Press, 1948, p. 29</ref>. Li gorî nivîskar [[Jean de Thévenot]], kardox navê kurdan yê kevn e.<ref>Jean de Thévenot, [https://books.google.com.tr/books?id=869EAAAAcAAJ&pg=PA71#v=onepage&q&f=false The Travels Of Monsieur De Thevenot Into The Levant: In Three Parts. Persia, 2. cilt], Faithorne, 1687, s. 71: "The Curdi called anciently Carduchi, live in the Summer time in Huts made of Canes and Boughs of Trees, and in Winter under Tents:...."</ref> == Li gor Ksênefon (Ksenophon) == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Çavkaniyê cihû == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Xanedanên Kardoxî == * [[Kardox]] * [[Zawdex]] * [[Mox]] * [[Ancewasî]] * [[Kavosiyan]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Dewletên kurdan}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Dîrok]] [[Kategorî:Herêmên dîrokî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Kurdistana kevnare]] e5ea4jgbvb05rg89vfgbihsb6r5oee3 2029884 2029880 2026-05-20T18:06:56Z Penaber49 39672 /* */ 2029884 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank dewleta dîrokî | nav kurdî = Keyina Kardoxyayê | sal destpêk = Sala 189ê beriya zayînê | sal dawî = Sala 90ê beriya zayînê | nexşe = Near East ancient map.jpg | binnexşe = Keyaniya Kardoxyayê ({{nêzîkî}} 60ê {{bz}}) | hikûmet = | paytext = | sernav paytext = | ziman = [[Kardoxî]] | ol = bawerî [[Teşûp]]ê dikirin | sernav serokE = Key | serokE1 sal = Sedsala 1ê ya berî zayînê | serokE1 = [[Zarbiyenûs]] | serokE2 sal = Sala 115ê piştî zayînê | serokE2 = Key Manîsarûs | serokE3 sal = Sala 340ê piştî zayînê | serokE3 = Ardaşîr | serokE4 sal = Sala 359ê piştî zayînê | serokE4 = Jovîniyan <ref>The Later Roman Empire: AD 354-378, Ammianus Marcellinus, Translated by Walter Hamilton, page 155, Contributor Andrew Wallace-Hadrill, Published 1986, Penguin Classics, ISBN 0-14-044406-8</ref> | berê1 = Împeratoriya seleukî | berê1_rûpel = Împeratoriya seleukî | berê1 al = Diadochi LA.svg | paşê1 = Pehlewanistan | paşê1_rûpel = Pehlewanistan | paşê1 al = Map Parthian Empire-fr.png }} [[Wêne:73artzrounis.png|thumb|''Kortsayk'' û xanedanên kardoxiyên din ([[Ancewasî|Anjevatsik]] û [[Mox|Mok]]) di nexşeyê de]] '''Kardox''', '''Kardoxya''' an jî '''Kurdyene''' herêmeke dîrokî ya kevnare bû ku li [[Bakurê Kurdistanê]] ya îro, li başûrê [[Gola Wanê]] bû. Herêma Kardoxyayê di bin serweriya kardoxan de bû ku li gorî hinek dîroknasan [[kardoxî]] gelekî kevnare yên [[kurd]] bûn<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.bartleby.com/65/ku/Kurds.html |sernav=Kurds. The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition. 2001-05 |malper=www.bartleby.com |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> ku bi zimaneke [[hind û îranî]] axivîne. Di heman de ji aliyê dîroknasan ve hatiye diyarkirin ku navê Kurdyene peyveke [[proto-kurdî]] ye. Li gorî Ksenofon kardoxî gelek serbixwe û şervan bûn guh nedabûn şahê persan. Di heman Ksenofon diyar kiriye ku şahê persan bi 120.000 şervanan li dijî Kardoxyayê şer daye destpêkirin lê şahê li hemberî Kardoxyayê têk çûye ku rêjeyeke mezinê şervanên wî di şerê li dijî Kardoxyayê jiyana xwe jidest dane. == Jêder == Arşak Safrastian dibêje ku Kardox û [[Gûtî|Jûtî]] netewey wekhev in. [[Artêşa Deh Hezaran]] li nizma şilopey [[Çiyayê Hemrîn]] destpêkiriye, ew hozên Jûtiyan in û damezrînerê [[Med û Medya|Manj]] û sekakan in<ref>A. Safrastian, ''Kurds and Kurdistan'', The Harvill Press, 1948, p. 29</ref>. Li gorî nivîskar [[Jean de Thévenot]], kardox navê kurdan yê kevn e.<ref>Jean de Thévenot, [https://books.google.com.tr/books?id=869EAAAAcAAJ&pg=PA71#v=onepage&q&f=false The Travels Of Monsieur De Thevenot Into The Levant: In Three Parts. Persia, 2. cilt], Faithorne, 1687, s. 71: "The Curdi called anciently Carduchi, live in the Summer time in Huts made of Canes and Boughs of Trees, and in Winter under Tents:...."</ref> == Li gor Ksênefon (Ksenophon) == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Çavkaniyê cihû == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Xanedanên Kardoxî == * [[Kardox]] * [[Zawdex]] * [[Mox]] * [[Ancewasî]] * [[Kavosiyan]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Dewletên kurdan}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Dîrok]] [[Kategorî:Herêmên dîrokî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Kurdistana kevnare]] 4v11av3mxz3zkc5b1r466d70jf3krx6 2029885 2029884 2026-05-20T18:09:58Z Penaber49 39672 /* */ 2029885 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank dewleta dîrokî | nav kurdî = Keyina Kardoxyayê | sal destpêk = Sala 189ê beriya zayînê | sal dawî = Sala 90ê beriya zayînê | nexşe = Near East ancient map.jpg | binnexşe = Keyaniya Kardoxyayê ({{nêzîkî}} 60ê {{bz}}) | hikûmet = | paytext = | sernav paytext = | ziman = [[Kardoxî]] | ol = bawerî [[Teşûp]]ê dikirin | sernav serokE = Key | serokE1 sal = Sedsala 1ê ya berî zayînê | serokE1 = [[Zarbiyenûs]] | serokE2 sal = Sala 115ê piştî zayînê | serokE2 = Key Manîsarûs | serokE3 sal = Sala 340ê piştî zayînê | serokE3 = Ardaşîr | serokE4 sal = Sala 359ê piştî zayînê | serokE4 = Jovîniyan <ref>The Later Roman Empire: AD 354-378, Ammianus Marcellinus, Translated by Walter Hamilton, page 155, Contributor Andrew Wallace-Hadrill, Published 1986, Penguin Classics, ISBN 0-14-044406-8</ref> | berê1 = Împeratoriya seleukî | berê1_rûpel = Împeratoriya seleukî | berê1 al = Diadochi LA.svg | paşê1 = Pehlewanistan | paşê1_rûpel = Pehlewanistan | paşê1 al = Map Parthian Empire-fr.png }} [[Wêne:73artzrounis.png|thumb|''Kortsayk'' û xanedanên kardoxiyên din ([[Ancewasî|Anjevatsik]] û [[Mox|Mok]]) di nexşeyê de]] '''Kardox''', '''Kardoxya''' an jî '''Kurdyene''' herêmeke dîrokî ya kevnare bû ku li [[Bakurê Kurdistanê]] ya îro, li başûrê [[Gola Wanê]] bû. Herêma Kardoxyayê di bin serweriya kardoxan de bû ku li gorî hinek dîroknasan [[kardoxî]] gelekî kevnare yên [[kurd]] bûn<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.bartleby.com/65/ku/Kurds.html |sernav=Kurds. The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition. 2001-05 |malper=www.bartleby.com |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> ku bi zimaneke [[hind û îranî]] axivîne. Di heman de ji aliyê dîroknasan ve hatiye diyarkirin ku navê Kurdyene peyveke [[proto-kurdî]] ye. Li gorî Ksenofon kardoxî gelek serbixwe û şervan bûn guh nedabûn şahê persan. Di heman demê de li gorî Ksenofon şahê persan bi 120.000 şervanan li dijî Kardoxyayê şer daye destpêkirin. Di şerê di navbera şahê persan û Kardoxyayê de şahê persan di vê şerê de têk çûye û rêjeyeke mezinê şervanên wî di şerê li dijî Kardoxyayê jiyana xwe jidest dane. == Jêder == Arşak Safrastian dibêje ku Kardox û [[Gûtî|Jûtî]] netewey wekhev in. [[Artêşa Deh Hezaran]] li nizma şilopey [[Çiyayê Hemrîn]] destpêkiriye, ew hozên Jûtiyan in û damezrînerê [[Med û Medya|Manj]] û sekakan in<ref>A. Safrastian, ''Kurds and Kurdistan'', The Harvill Press, 1948, p. 29</ref>. Li gorî nivîskar [[Jean de Thévenot]], kardox navê kurdan yê kevn e.<ref>Jean de Thévenot, [https://books.google.com.tr/books?id=869EAAAAcAAJ&pg=PA71#v=onepage&q&f=false The Travels Of Monsieur De Thevenot Into The Levant: In Three Parts. Persia, 2. cilt], Faithorne, 1687, s. 71: "The Curdi called anciently Carduchi, live in the Summer time in Huts made of Canes and Boughs of Trees, and in Winter under Tents:...."</ref> == Li gor Ksênefon (Ksenophon) == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Çavkaniyê cihû == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Xanedanên Kardoxî == * [[Kardox]] * [[Zawdex]] * [[Mox]] * [[Ancewasî]] * [[Kavosiyan]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Dewletên kurdan}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Dîrok]] [[Kategorî:Herêmên dîrokî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Kurdistana kevnare]] n4c2to05aaqvkx2yhd99u0t6sh8o1l7 2029886 2029885 2026-05-20T18:16:24Z Penaber49 39672 /* */ 2029886 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank dewleta dîrokî | nav kurdî = Keyina Kardoxyayê | sal destpêk = Sala 189ê beriya zayînê | sal dawî = Sala 90ê beriya zayînê | nexşe = Near East ancient map.jpg | binnexşe = Keyaniya Kardoxyayê ({{nêzîkî}} 60ê {{bz}}) | hikûmet = | paytext = | sernav paytext = | ziman = [[Kardoxî]] | ol = bawerî [[Teşûp]]ê dikirin | sernav serokE = Key | serokE1 sal = Sedsala 1ê ya berî zayînê | serokE1 = [[Zarbiyenûs]] | serokE2 sal = Sala 115ê piştî zayînê | serokE2 = Key Manîsarûs | serokE3 sal = Sala 340ê piştî zayînê | serokE3 = Ardaşîr | serokE4 sal = Sala 359ê piştî zayînê | serokE4 = Jovîniyan <ref>The Later Roman Empire: AD 354-378, Ammianus Marcellinus, Translated by Walter Hamilton, page 155, Contributor Andrew Wallace-Hadrill, Published 1986, Penguin Classics, ISBN 0-14-044406-8</ref> | berê1 = Împeratoriya seleukî | berê1_rûpel = Împeratoriya seleukî | berê1 al = Diadochi LA.svg | paşê1 = Pehlewanistan | paşê1_rûpel = Pehlewanistan | paşê1 al = Map Parthian Empire-fr.png }} [[Wêne:73artzrounis.png|thumb|''Kortsayk'' û xanedanên kardoxiyên din ([[Ancewasî|Anjevatsik]] û [[Mox|Mok]]) di nexşeyê de]] '''Kardox''', '''Kardoxya''' an jî '''Kurdyene''' herêmeke dîrokî ya kevnare bû ku li [[Bakurê Kurdistanê]] ya îro, li başûrê [[Gola Wanê]] bû. Herêma Kardoxyayê di bin serweriya kardoxan de bû ku li gorî hinek dîroknasan [[kardoxî]] gelekî kevnare yên [[kurd]] bûn<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.bartleby.com/65/ku/Kurds.html |sernav=Kurds. The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition. 2001-05 |malper=www.bartleby.com |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> ku bi zimaneke [[hind û îranî]] axivîne. Di heman de ji aliyê dîroknasan ve hatiye diyarkirin ku navê Kurdyene peyveke [[proto-kurdî]] ye. Li gorî Ksenofon kardoxî gelek serbixwe û şervan bûn ku bi ti awayê guh nedidan şahê persan. Ksenofon diyar kiriye ku şahê persan bi 120.000 şervanan li dijî Kardoxyayê şer daye destpêkirin ku di vê şerê di navbera şahê persan û Kardoxyayê de, şahê persan têk çûye û rêjeyeke mezinê ji şervanên wî di vê şerê li dijî Kardoxyayê jiyana xwe jidest dane. == Jêder == Arşak Safrastian dibêje ku Kardox û [[Gûtî|Jûtî]] netewey wekhev in. [[Artêşa Deh Hezaran]] li nizma şilopey [[Çiyayê Hemrîn]] destpêkiriye, ew hozên Jûtiyan in û damezrînerê [[Med û Medya|Manj]] û sekakan in<ref>A. Safrastian, ''Kurds and Kurdistan'', The Harvill Press, 1948, p. 29</ref>. Li gorî nivîskar [[Jean de Thévenot]], kardox navê kurdan yê kevn e.<ref>Jean de Thévenot, [https://books.google.com.tr/books?id=869EAAAAcAAJ&pg=PA71#v=onepage&q&f=false The Travels Of Monsieur De Thevenot Into The Levant: In Three Parts. Persia, 2. cilt], Faithorne, 1687, s. 71: "The Curdi called anciently Carduchi, live in the Summer time in Huts made of Canes and Boughs of Trees, and in Winter under Tents:...."</ref> == Li gor Ksênefon (Ksenophon) == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Çavkaniyê cihû == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Xanedanên Kardoxî == * [[Kardox]] * [[Zawdex]] * [[Mox]] * [[Ancewasî]] * [[Kavosiyan]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Dewletên kurdan}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Dîrok]] [[Kategorî:Herêmên dîrokî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Kurdistana kevnare]] 8atu4yy56hif1d1o2z08nkjady4t2ov 2029887 2029886 2026-05-20T18:19:01Z Penaber49 39672 /* */ 2029887 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank dewleta dîrokî | nav kurdî = Keyina Kardoxyayê | sal destpêk = Sala 189ê beriya zayînê | sal dawî = Sala 90ê beriya zayînê | nexşe = Near East ancient map.jpg | binnexşe = Keyaniya Kardoxyayê ({{nêzîkî}} 60ê {{bz}}) | hikûmet = | paytext = | sernav paytext = | ziman = [[Kardoxî]] | ol = bawerî [[Teşûp]]ê dikirin | sernav serokE = Key | serokE1 sal = Sedsala 1ê ya berî zayînê | serokE1 = [[Zarbiyenûs]] | serokE2 sal = Sala 115ê piştî zayînê | serokE2 = Key Manîsarûs | serokE3 sal = Sala 340ê piştî zayînê | serokE3 = Ardaşîr | serokE4 sal = Sala 359ê piştî zayînê | serokE4 = Jovîniyan <ref>The Later Roman Empire: AD 354-378, Ammianus Marcellinus, Translated by Walter Hamilton, page 155, Contributor Andrew Wallace-Hadrill, Published 1986, Penguin Classics, ISBN 0-14-044406-8</ref> | berê1 = Împeratoriya seleukî | berê1_rûpel = Împeratoriya seleukî | berê1 al = Diadochi LA.svg | paşê1 = Pehlewanistan | paşê1_rûpel = Pehlewanistan | paşê1 al = Map Parthian Empire-fr.png }} [[Wêne:73artzrounis.png|thumb|''Kortsayk'' û xanedanên kardoxiyên din ([[Ancewasî|Anjevatsik]] û [[Mox|Mok]]) di nexşeyê de]] '''Kardox''', '''Kardoxya''' an jî '''Kurdyene''' herêmeke dîrokî ya kevnare bû ku li [[Bakurê Kurdistanê]] ya îro, li başûrê [[Gola Wanê]] bû. Herêma Kardoxyayê di bin serweriya kardoxan de bû ku li gorî hinek dîroknasan [[kardoxî]] gelekî kevnare yên [[kurd]] bûn<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.bartleby.com/65/ku/Kurds.html |sernav=Kurds. The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition. 2001-05 |malper=www.bartleby.com |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> ku bi zimaneke [[hind û îranî]] axivîne. Di heman de ji aliyê dîroknasan ve hatiye diyarkirin ku navê Kurdyene peyveke [[proto-kurdî]] ye. Li gorî Ksenofon kardoxî gelek serbixwe û şervan bûn ku bi ti awayê guh nedabûn şahê persan. Ksenofon diyar kiriye ku şahê persan bi 120.000 şervanan li dijî Kardoxyayê şer daye destpêkirin ku di vê şerê di navbera şahê persan û Kardoxyayê de, şahê persan têk çûye û rêjeyeke mezinê ji şervanên wî di vê şerê li dijî Kardoxyayê jiyana xwe jidest dane. == Jêder == Arşak Safrastian dibêje ku Kardox û [[Gûtî|Jûtî]] netewey wekhev in. [[Artêşa Deh Hezaran]] li nizma şilopey [[Çiyayê Hemrîn]] destpêkiriye, ew hozên Jûtiyan in û damezrînerê [[Med û Medya|Manj]] û sekakan in<ref>A. Safrastian, ''Kurds and Kurdistan'', The Harvill Press, 1948, p. 29</ref>. Li gorî nivîskar [[Jean de Thévenot]], kardox navê kurdan yê kevn e.<ref>Jean de Thévenot, [https://books.google.com.tr/books?id=869EAAAAcAAJ&pg=PA71#v=onepage&q&f=false The Travels Of Monsieur De Thevenot Into The Levant: In Three Parts. Persia, 2. cilt], Faithorne, 1687, s. 71: "The Curdi called anciently Carduchi, live in the Summer time in Huts made of Canes and Boughs of Trees, and in Winter under Tents:...."</ref> == Li gor Ksênefon (Ksenophon) == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Çavkaniyê cihû == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Xanedanên Kardoxî == * [[Kardox]] * [[Zawdex]] * [[Mox]] * [[Ancewasî]] * [[Kavosiyan]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Dewletên kurdan}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Dîrok]] [[Kategorî:Herêmên dîrokî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Kurdistana kevnare]] 3olk9jdpm4yyyvhmjix3pks0r3kkow6 2029889 2029887 2026-05-20T18:23:41Z Penaber49 39672 /* */ 2029889 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank dewleta dîrokî | nav kurdî = Keyina Kardoxyayê | sal destpêk = Sala 189ê beriya zayînê | sal dawî = Sala 90ê beriya zayînê | nexşe = Near East ancient map.jpg | binnexşe = Keyaniya Kardoxyayê ({{nêzîkî}} 60ê {{bz}}) | hikûmet = | paytext = | sernav paytext = | ziman = [[Kardoxî]] | ol = bawerî [[Teşûp]]ê dikirin | sernav serokE = Key | serokE1 sal = Sedsala 1ê ya berî zayînê | serokE1 = [[Zarbiyenûs]] | serokE2 sal = Sala 115ê piştî zayînê | serokE2 = Key Manîsarûs | serokE3 sal = Sala 340ê piştî zayînê | serokE3 = Ardaşîr | serokE4 sal = Sala 359ê piştî zayînê | serokE4 = Jovîniyan <ref>The Later Roman Empire: AD 354-378, Ammianus Marcellinus, Translated by Walter Hamilton, page 155, Contributor Andrew Wallace-Hadrill, Published 1986, Penguin Classics, ISBN 0-14-044406-8</ref> | berê1 = Împeratoriya seleukî | berê1_rûpel = Împeratoriya seleukî | berê1 al = Diadochi LA.svg | paşê1 = Pehlewanistan | paşê1_rûpel = Pehlewanistan | paşê1 al = Map Parthian Empire-fr.png }} [[Wêne:73artzrounis.png|thumb|''Kortsayk'' û xanedanên kardoxiyên din ([[Ancewasî|Anjevatsik]] û [[Mox|Mok]]) di nexşeyê de]] '''Kardox''', '''Kardoxya''' an jî '''Kordyene''' herêmeke dîrokî ya kevnare bû ku li [[Bakurê Kurdistanê]] ya îro, li başûrê [[Gola Wanê]] bû. Herêma Kardoxyayê di bin serweriya kardoxan de bû ku li gorî hinek dîroknasan [[kardoxî]] gelekî kevnare yên [[kurd]] bûn<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.bartleby.com/65/ku/Kurds.html |sernav=Kurds. The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition. 2001-05 |malper=www.bartleby.com |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> ku bi zimaneke [[hind û îranî]] axivîne. Di heman de ji aliyê dîroknasan ve hatiye diyarkirin ku navê Kurdyene peyveke [[proto-kurdî]] ye. Li gorî Ksenofon kardoxî gelek serbixwe û şervan bûn ku bi ti awayê guh nedabûn şahê persan. Ksenofon diyar kiriye ku şahê persan bi 120.000 şervanan li dijî Kardoxyayê şer daye destpêkirin ku di vê şerê di navbera şahê persan û Kardoxyayê de, şahê persan têk çûye û rêjeyeke mezinê ji şervanên wî di vê şerê li dijî Kardoxyayê jiyana xwe jidest dane. == Jêder == Arşak Safrastian dibêje ku Kardox û [[Gûtî|Jûtî]] netewey wekhev in. [[Artêşa Deh Hezaran]] li nizma şilopey [[Çiyayê Hemrîn]] destpêkiriye, ew hozên Jûtiyan in û damezrînerê [[Med û Medya|Manj]] û sekakan in<ref>A. Safrastian, ''Kurds and Kurdistan'', The Harvill Press, 1948, p. 29</ref>. Li gorî nivîskar [[Jean de Thévenot]], kardox navê kurdan yê kevn e.<ref>Jean de Thévenot, [https://books.google.com.tr/books?id=869EAAAAcAAJ&pg=PA71#v=onepage&q&f=false The Travels Of Monsieur De Thevenot Into The Levant: In Three Parts. Persia, 2. cilt], Faithorne, 1687, s. 71: "The Curdi called anciently Carduchi, live in the Summer time in Huts made of Canes and Boughs of Trees, and in Winter under Tents:...."</ref> == Li gor Ksênefon (Ksenophon) == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Çavkaniyê cihû == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Xanedanên Kardoxî == * [[Kardox]] * [[Zawdex]] * [[Mox]] * [[Ancewasî]] * [[Kavosiyan]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Dewletên kurdan}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Dîrok]] [[Kategorî:Herêmên dîrokî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Kurdistana kevnare]] sm17j07kzazsaa4kszhqgn0yvllaj6q 2029896 2029889 2026-05-20T18:35:29Z Penaber49 39672 2029896 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank dewleta dîrokî | nav kurdî = Keyina Kardoxyayê | sal destpêk = Sala 189ê beriya zayînê | sal dawî = Sala 90ê beriya zayînê | nexşe = Near East ancient map.jpg | binnexşe = Keyaniya Kardoxyayê ({{nêzîkî}} 60ê {{bz}}) | hikûmet = | paytext = | sernav paytext = | ziman = [[Kardoxî]] | ol = bawerî [[Teşûp]]ê dikirin | sernav serokE = Key | serokE1 sal = Sedsala 1ê ya berî zayînê | serokE1 = [[Zarbiyenûs]] | serokE2 sal = Sala 115ê piştî zayînê | serokE2 = Key Manîsarûs | serokE3 sal = Sala 340ê piştî zayînê | serokE3 = Ardaşîr | serokE4 sal = Sala 359ê piştî zayînê | serokE4 = Jovîniyan <ref>The Later Roman Empire: AD 354-378, Ammianus Marcellinus, Translated by Walter Hamilton, page 155, Contributor Andrew Wallace-Hadrill, Published 1986, Penguin Classics, ISBN 0-14-044406-8</ref> | berê1 = Împeratoriya seleukî | berê1_rûpel = Împeratoriya seleukî | berê1 al = Diadochi LA.svg | paşê1 = Pehlewanistan | paşê1_rûpel = Pehlewanistan | paşê1 al = Map Parthian Empire-fr.png }} [[Wêne:73artzrounis.png|thumb|''Kortsayk'' û xanedanên kardoxiyên din ([[Ancewasî|Anjevatsik]] û [[Mox|Mok]]) di nexşeyê de]] '''Kardox''', '''Kardoxya''' an jî '''Kordyene''' herêmeke dîrokî ya kevnare bû ku li [[Bakurê Kurdistanê]] ya îro, li başûrê [[Gola Wanê]] bû. Herêma Kardoxyayê di bin serweriya kardoxan de bû ku li gorî hinek dîroknasan [[kardoxî]] gelekî kevnare yên [[kurd]] bûn<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.bartleby.com/65/ku/Kurds.html |sernav=Kurds. The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition. 2001-05 |malper=www.bartleby.com |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> ku bi zimaneke [[hind û îranî]] axivîne. Di heman de ji aliyê dîroknasan ve hatiye diyarkirin ku navê Kurdyene peyveke [[proto-kurdî]] ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://doi.org/10.1787/888933338536 |sernav=Figure 1. The economy has been volatile but also resilient to shocks |malper=doi.org |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> Li gorî Ksenofon kardoxî gelek serbixwe û şervan bûn ku bi ti awayê guh nedabûn şahê persan. Ksenofon diyar kiriye ku şahê persan bi 120.000 şervanan li dijî Kardoxyayê şer daye destpêkirin ku di vê şerê di navbera şahê persan û Kardoxyayê de, şahê persan têk çûye û rêjeyeke mezinê ji şervanên wî di vê şerê li dijî Kardoxyayê jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2016 |sernav=Xenophon ( c . 428– c. 354 bc ), Greek Historian and Miscellaneous Writer |url=https://doi.org/10.5040/9781472555328.7995 |kovar=Shakespeare's Books |doi=10.5040/9781472555328.7995}}</ref> == Jêder == Arşak Safrastian dibêje ku Kardox û [[Gûtî|Jûtî]] netewey wekhev in. [[Artêşa Deh Hezaran]] li nizma şilopey [[Çiyayê Hemrîn]] destpêkiriye, ew hozên Jûtiyan in û damezrînerê [[Med û Medya|Manj]] û sekakan in<ref>A. Safrastian, ''Kurds and Kurdistan'', The Harvill Press, 1948, p. 29</ref>. Li gorî nivîskar [[Jean de Thévenot]], kardox navê kurdan yê kevn e.<ref>Jean de Thévenot, [https://books.google.com.tr/books?id=869EAAAAcAAJ&pg=PA71#v=onepage&q&f=false The Travels Of Monsieur De Thevenot Into The Levant: In Three Parts. Persia, 2. cilt], Faithorne, 1687, s. 71: "The Curdi called anciently Carduchi, live in the Summer time in Huts made of Canes and Boughs of Trees, and in Winter under Tents:...."</ref> == Li gor Ksênefon (Ksenophon) == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Çavkaniyê cihû == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Xanedanên Kardoxî == * [[Kardox]] * [[Zawdex]] * [[Mox]] * [[Ancewasî]] * [[Kavosiyan]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Dewletên kurdan}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Dîrok]] [[Kategorî:Herêmên dîrokî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Kurdistana kevnare]] 75marggt1thtxx0b3n8rjpgcvt8kev6 2029899 2029896 2026-05-20T18:35:57Z Penaber49 39672 2029899 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank dewleta dîrokî | nav kurdî = Keyina Kardoxyayê | sal destpêk = Sala 189ê beriya zayînê | sal dawî = Sala 90ê beriya zayînê | nexşe = Near East ancient map.jpg | binnexşe = Keyaniya Kardoxyayê ({{nêzîkî}} 60ê {{bz}}) | hikûmet = | paytext = | sernav paytext = | ziman = [[Kardoxî]] | ol = bawerî [[Teşûp]]ê dikirin | sernav serokE = Key | serokE1 sal = Sedsala 1ê ya berî zayînê | serokE1 = [[Zarbiyenûs]] | serokE2 sal = Sala 115ê piştî zayînê | serokE2 = Key Manîsarûs | serokE3 sal = Sala 340ê piştî zayînê | serokE3 = Ardaşîr | serokE4 sal = Sala 359ê piştî zayînê | serokE4 = Jovîniyan <ref>The Later Roman Empire: AD 354-378, Ammianus Marcellinus, Translated by Walter Hamilton, page 155, Contributor Andrew Wallace-Hadrill, Published 1986, Penguin Classics, ISBN 0-14-044406-8</ref> | berê1 = Împeratoriya seleukî | berê1_rûpel = Împeratoriya seleukî | berê1 al = Diadochi LA.svg | paşê1 = Pehlewanistan | paşê1_rûpel = Pehlewanistan | paşê1 al = Map Parthian Empire-fr.png }} [[Wêne:73artzrounis.png|thumb|''Kortsayk'' û xanedanên kardoxiyên din ([[Ancewasî|Anjevatsik]] û [[Mox|Mok]]) di nexşeyê de]] '''Kardox''', '''Kardoxya''' an jî '''Kordyene''' herêmeke dîrokî ya kevnare bû ku li [[Bakurê Kurdistanê]] ya îro, li başûrê [[Gola Wanê]] bû. Herêma Kardoxyayê di bin serweriya kardoxan de bû ku li gorî hinek dîroknasan [[kardoxî]] gelekî kevnare yên [[kurd]] bûn<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.bartleby.com/65/ku/Kurds.html |sernav=Kurds. The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition. 2001-05 |malper=www.bartleby.com |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> ku bi zimaneke [[hind û îranî]] axivîne. Di heman de ji aliyê dîroknasan ve hatiye diyarkirin ku navê Kurdyene peyveke [[proto-kurdî]] ye. Li gorî Ksenofon kardoxî gelek serbixwe û şervan bûn ku bi ti awayê guh nedabûn şahê persan. Ksenofon diyar kiriye ku şahê persan bi 120.000 şervanan li dijî Kardoxyayê şer daye destpêkirin ku di vê şerê di navbera şahê persan û Kardoxyayê de, şahê persan têk çûye û rêjeyeke mezinê ji şervanên wî di vê şerê li dijî Kardoxyayê jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2016 |sernav=Xenophon ( c . 428– c. 354 bc ), Greek Historian and Miscellaneous Writer |url=https://doi.org/10.5040/9781472555328.7995 |kovar=Shakespeare's Books |doi=10.5040/9781472555328.7995}}</ref> == Jêder == Arşak Safrastian dibêje ku Kardox û [[Gûtî|Jûtî]] netewey wekhev in. [[Artêşa Deh Hezaran]] li nizma şilopey [[Çiyayê Hemrîn]] destpêkiriye, ew hozên Jûtiyan in û damezrînerê [[Med û Medya|Manj]] û sekakan in<ref>A. Safrastian, ''Kurds and Kurdistan'', The Harvill Press, 1948, p. 29</ref>. Li gorî nivîskar [[Jean de Thévenot]], kardox navê kurdan yê kevn e.<ref>Jean de Thévenot, [https://books.google.com.tr/books?id=869EAAAAcAAJ&pg=PA71#v=onepage&q&f=false The Travels Of Monsieur De Thevenot Into The Levant: In Three Parts. Persia, 2. cilt], Faithorne, 1687, s. 71: "The Curdi called anciently Carduchi, live in the Summer time in Huts made of Canes and Boughs of Trees, and in Winter under Tents:...."</ref> == Li gor Ksênefon (Ksenophon) == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Çavkaniyê cihû == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Xanedanên Kardoxî == * [[Kardox]] * [[Zawdex]] * [[Mox]] * [[Ancewasî]] * [[Kavosiyan]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Dewletên kurdan}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Dîrok]] [[Kategorî:Herêmên dîrokî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Kurdistana kevnare]] 0dznr3xwalsw4lpy2hpwivla0hrg7zv 2029914 2029899 2026-05-20T18:41:45Z Penaber49 39672 2029914 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank dewleta dîrokî | nav kurdî = Keyina Kardoxyayê | sal destpêk = Sala 189ê beriya zayînê | sal dawî = Sala 90ê beriya zayînê | nexşe = Near East ancient map.jpg | binnexşe = Keyaniya Kardoxyayê ({{nêzîkî}} 60ê {{bz}}) | hikûmet = | paytext = | sernav paytext = | ziman = [[Kardoxî]] | ol = bawerî [[Teşûp]]ê dikirin | sernav serokE = Key | serokE1 sal = Sedsala 1ê ya berî zayînê | serokE1 = [[Zarbiyenûs]] | serokE2 sal = Sala 115ê piştî zayînê | serokE2 = Key Manîsarûs | serokE3 sal = Sala 340ê piştî zayînê | serokE3 = Ardaşîr | serokE4 sal = Sala 359ê piştî zayînê | serokE4 = Jovîniyan <ref>The Later Roman Empire: AD 354-378, Ammianus Marcellinus, Translated by Walter Hamilton, page 155, Contributor Andrew Wallace-Hadrill, Published 1986, Penguin Classics, ISBN 0-14-044406-8</ref> | berê1 = Împeratoriya seleukî | berê1_rûpel = Împeratoriya seleukî | berê1 al = Diadochi LA.svg | paşê1 = Pehlewanistan | paşê1_rûpel = Pehlewanistan | paşê1 al = Map Parthian Empire-fr.png }} [[Wêne:73artzrounis.png|thumb|''Kortsayk'' û xanedanên kardoxiyên din ([[Ancewasî|Anjevatsik]] û [[Mox|Mok]]) di nexşeyê de]] '''Kardox''', '''Kardoxya''' an jî '''Kordyene''' herêmeke dîrokî ya kevnare bû ku li [[Bakurê Kurdistanê]] ya îro, li başûrê [[Gola Wanê]] bû. Herêma Kardoxyayê di bin serweriya kardoxan de bû ku li gorî hinek dîroknasan [[kardoxî]] gelekî kevnare yên [[kurd]] bûn<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.bartleby.com/65/ku/Kurds.html |sernav=Kurds. The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition. 2001-05 |malper=www.bartleby.com |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> ku bi zimaneke [[hind û îranî]] axivîne. Di heman de ji aliyê dîroknasan ve hatiye diyarkirin ku navê Kordyene peyveke [[proto-kurdî]] ye. Li gorî Ksenofon kardoxî gelek serbixwe û şervan bûn ku bi ti awayê guh nedabûn şahê persan. Ksenofon diyar kiriye ku şahê persan bi 120.000 şervanan li dijî Kardoxyayê şer daye destpêkirin ku di vê şerê di navbera şahê persan û Kardoxyayê de, şahê persan têk çûye û rêjeyeke mezinê ji şervanên wî di vê şerê li dijî Kardoxyayê jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2016 |sernav=Xenophon ( c . 428– c. 354 bc ), Greek Historian and Miscellaneous Writer |url=https://doi.org/10.5040/9781472555328.7995 |kovar=Shakespeare's Books |doi=10.5040/9781472555328.7995}}</ref> == Jêder == Arşak Safrastian dibêje ku Kardox û [[Gûtî|Jûtî]] netewey wekhev in. [[Artêşa Deh Hezaran]] li nizma şilopey [[Çiyayê Hemrîn]] destpêkiriye, ew hozên Jûtiyan in û damezrînerê [[Med û Medya|Manj]] û sekakan in<ref>A. Safrastian, ''Kurds and Kurdistan'', The Harvill Press, 1948, p. 29</ref>. Li gorî nivîskar [[Jean de Thévenot]], kardox navê kurdan yê kevn e.<ref>Jean de Thévenot, [https://books.google.com.tr/books?id=869EAAAAcAAJ&pg=PA71#v=onepage&q&f=false The Travels Of Monsieur De Thevenot Into The Levant: In Three Parts. Persia, 2. cilt], Faithorne, 1687, s. 71: "The Curdi called anciently Carduchi, live in the Summer time in Huts made of Canes and Boughs of Trees, and in Winter under Tents:...."</ref> == Li gor Ksênefon (Ksenophon) == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Çavkaniyê cihû == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Xanedanên Kardoxî == * [[Kardox]] * [[Zawdex]] * [[Mox]] * [[Ancewasî]] * [[Kavosiyan]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Dewletên kurdan}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Dîrok]] [[Kategorî:Herêmên dîrokî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Kurdistana kevnare]] lgpsbqxw3mq0tyepmqgmz2tes7qx7uk 2029915 2029914 2026-05-20T18:42:13Z Penaber49 39672 2029915 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank dewleta dîrokî | nav kurdî = Keyina Kardoxyayê | sal destpêk = Sala 189ê beriya zayînê | sal dawî = Sala 90ê beriya zayînê | nexşe = Near East ancient map.jpg | binnexşe = Keyaniya Kardoxyayê ({{nêzîkî}} 60ê {{bz}}) | hikûmet = | paytext = | sernav paytext = | ziman = [[Kardoxî]] | ol = bawerî [[Teşûp]]ê dikirin | sernav serokE = Key | serokE1 sal = Sedsala 1ê ya berî zayînê | serokE1 = [[Zarbiyenûs]] | serokE2 sal = Sala 115ê piştî zayînê | serokE2 = Key Manîsarûs | serokE3 sal = Sala 340ê piştî zayînê | serokE3 = Ardaşîr | serokE4 sal = Sala 359ê piştî zayînê | serokE4 = Jovîniyan <ref>The Later Roman Empire: AD 354-378, Ammianus Marcellinus, Translated by Walter Hamilton, page 155, Contributor Andrew Wallace-Hadrill, Published 1986, Penguin Classics, ISBN 0-14-044406-8</ref> | berê1 = Împeratoriya seleukî | berê1_rûpel = Împeratoriya seleukî | berê1 al = Diadochi LA.svg | paşê1 = Pehlewanistan | paşê1_rûpel = Pehlewanistan | paşê1 al = Map Parthian Empire-fr.png }} [[Wêne:73artzrounis.png|thumb|''Kortsayk'' û xanedanên kardoxiyên din ([[Ancewasî|Anjevatsik]] û [[Mox|Mok]]) di nexşeyê de]] '''Kardox''', '''Kardoxya''' an jî '''Kordyene''' herêmeke dîrokî ya kevnare bû ku li [[Bakurê Kurdistanê]] ya îro, li başûrê [[Gola Wanê]] bû. Herêma Kardoxyayê di bin serweriya kardoxan de bû ku li gorî hinek dîroknasan [[kardoxî]] gelekî kevnare yên [[kurd]] bûn<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.bartleby.com/65/ku/Kurds.html |sernav=Kurds. The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition. 2001-05 |malper=www.bartleby.com |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> ku bi zimaneke [[hind û îranî]] axivîne. Di heman de ji aliyê dîroknasan ve hatiye diyarkirin ku navê Kordyene peyveke [[proto-kurdî]] ye. Li gorî Ksenofon kardoxî gelek serbixwe û şervan bûn ku bi ti awayê guh nedabûn şahê persan. Ksenofon diyar kiriye ku şahê persan bi 120.000 şervanan li dijî Kardoxyayê şer daye destpêkirin ku di vê şerê di navbera şahê persan û Kardoxyayê de, şahê persan têk çûye û rêjeyeke mezinê ji şervanên wî di vê şerê li dijî Kardoxyayê jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2016 |sernav=Xenophon ( c . 428– c. 354 bc ), Greek Historian and Miscellaneous Writer |url=https://doi.org/10.5040/9781472555328.7995 |kovar=Shakespeare's Books |doi=10.5040/9781472555328.7995}}</ref> == Jêder == Arşak Safrastian dibêje ku Kardox û [[Gûtî|Jûtî]] netewey wekhev in. [[Artêşa Deh Hezaran]] li nizma şilopey [[Çiyayê Hemrîn]] destpêkiriye, ew hozên Jûtiyan in û damezrînerê [[Med û Medya|Manj]] û sekakan in<ref>A. Safrastian, ''Kurds and Kurdistan'', The Harvill Press, 1948, p. 29</ref>. Li gorî nivîskar [[Jean de Thévenot]], kardox navê kurdan yê kevn e.<ref>Jean de Thévenot, [https://books.google.com.tr/books?id=869EAAAAcAAJ&pg=PA71#v=onepage&q&f=false The Travels Of Monsieur De Thevenot Into The Levant: In Three Parts. Persia, 2. cilt], Faithorne, 1687, s. 71: "The Curdi called anciently Carduchi, live in the Summer time in Huts made of Canes and Boughs of Trees, and in Winter under Tents:...."</ref> == Li gor Ksênefon (Ksenophon) == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Çavkaniyê cihû == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Xanedanên kardoxî == * [[Kardox]] * [[Zawdex]] * [[Mox]] * [[Ancewasî]] * [[Kavosiyan]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Dewletên kurdan}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Dîrok]] [[Kategorî:Herêmên dîrokî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Kurdistana kevnare]] 09ildhfc53y3nfrs5loriiyfugt916a 2029917 2029915 2026-05-20T18:43:39Z Penaber49 39672 /* */ 2029917 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank dewleta dîrokî | nav kurdî = Keyina Kardoxyayê | sal destpêk = Sala 189ê beriya zayînê | sal dawî = Sala 90ê beriya zayînê | nexşe = Near East ancient map.jpg | binnexşe = Keyaniya Kardoxyayê ({{nêzîkî}} 60ê {{bz}}) | hikûmet = | paytext = | sernav paytext = | ziman = [[Kardoxî]] | ol = bawerî [[Teşûp]]ê dikirin | sernav serokE = Key | serokE1 sal = Sedsala 1ê ya berî zayînê | serokE1 = [[Zarbiyenûs]] | serokE2 sal = Sala 115ê piştî zayînê | serokE2 = Key Manîsarûs | serokE3 sal = Sala 340ê piştî zayînê | serokE3 = Ardaşîr | serokE4 sal = Sala 359ê piştî zayînê | serokE4 = Jovîniyan <ref>The Later Roman Empire: AD 354-378, Ammianus Marcellinus, Translated by Walter Hamilton, page 155, Contributor Andrew Wallace-Hadrill, Published 1986, Penguin Classics, ISBN 0-14-044406-8</ref> | berê1 = Împeratoriya seleukî | berê1_rûpel = Împeratoriya seleukî | berê1 al = Diadochi LA.svg | paşê1 = Pehlewanistan | paşê1_rûpel = Pehlewanistan | paşê1 al = Map Parthian Empire-fr.png }} '''Kardox''', '''Kardoxya''' an jî '''Kordyene''' herêmeke dîrokî ya kevnare bû ku li [[Bakurê Kurdistanê]] ya îro, li başûrê [[Gola Wanê]] bû. Herêma Kardoxyayê di bin serweriya kardoxan de bû ku li gorî hinek dîroknasan [[kardoxî]] gelekî kevnare yên [[kurd]] bûn<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.bartleby.com/65/ku/Kurds.html |sernav=Kurds. The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition. 2001-05 |malper=www.bartleby.com |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> ku bi zimaneke [[hind û îranî]] axivîne. Di heman de ji aliyê dîroknasan ve hatiye diyarkirin ku navê Kordyene peyveke [[proto-kurdî]] ye. Li gorî Ksenofon kardoxî gelek serbixwe û şervan bûn ku bi ti awayê guh nedabûn şahê persan. Ksenofon diyar kiriye ku şahê persan bi 120.000 şervanan li dijî Kardoxyayê şer daye destpêkirin ku di vê şerê di navbera şahê persan û Kardoxyayê de, şahê persan têk çûye û rêjeyeke mezinê ji şervanên wî di vê şerê li dijî Kardoxyayê jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2016 |sernav=Xenophon ( c . 428– c. 354 bc ), Greek Historian and Miscellaneous Writer |url=https://doi.org/10.5040/9781472555328.7995 |kovar=Shakespeare's Books |doi=10.5040/9781472555328.7995}}</ref> == Jêder == Arşak Safrastian dibêje ku Kardox û [[Gûtî|Jûtî]] netewey wekhev in. [[Artêşa Deh Hezaran]] li nizma şilopey [[Çiyayê Hemrîn]] destpêkiriye, ew hozên Jûtiyan in û damezrînerê [[Med û Medya|Manj]] û sekakan in<ref>A. Safrastian, ''Kurds and Kurdistan'', The Harvill Press, 1948, p. 29</ref>. Li gorî nivîskar [[Jean de Thévenot]], kardox navê kurdan yê kevn e.<ref>Jean de Thévenot, [https://books.google.com.tr/books?id=869EAAAAcAAJ&pg=PA71#v=onepage&q&f=false The Travels Of Monsieur De Thevenot Into The Levant: In Three Parts. Persia, 2. cilt], Faithorne, 1687, s. 71: "The Curdi called anciently Carduchi, live in the Summer time in Huts made of Canes and Boughs of Trees, and in Winter under Tents:...."</ref> == Li gor Ksênefon (Ksenophon) == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Çavkaniyê cihû == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Xanedanên kardoxî == * [[Kardox]] * [[Zawdex]] * [[Mox]] * [[Ancewasî]] * [[Kavosiyan]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Dewletên kurdan}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Dîrok]] [[Kategorî:Herêmên dîrokî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Kurdistana kevnare]] m7ef65htgxo4z62ebiv2woazditayx4 2029919 2029917 2026-05-20T18:44:00Z Penaber49 39672 2029919 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank dewleta dîrokî | nav kurdî = Keyina Kardoxyayê | sal destpêk = Sala 189ê beriya zayînê | sal dawî = Sala 90ê beriya zayînê | nexşe = Near East ancient map.jpg | binnexşe = Keyaniya Kardoxyayê ({{nêzîkî}} 60ê {{bz}}) | hikûmet = | paytext = | sernav paytext = | ziman = [[Kardoxî]] | ol = bawerî [[Teşûp]]ê dikirin | sernav serokE = Key | serokE1 sal = Sedsala 1ê ya berî zayînê | serokE1 = [[Zarbiyenûs]] | serokE2 sal = Sala 115ê piştî zayînê | serokE2 = Key Manîsarûs | serokE3 sal = Sala 340ê piştî zayînê | serokE3 = Ardaşîr | serokE4 sal = Sala 359ê piştî zayînê | serokE4 = Jovîniyan <ref>The Later Roman Empire: AD 354-378, Ammianus Marcellinus, Translated by Walter Hamilton, page 155, Contributor Andrew Wallace-Hadrill, Published 1986, Penguin Classics, ISBN 0-14-044406-8</ref> | berê1 = Împeratoriya seleukî | berê1_rûpel = Împeratoriya seleukî | berê1 al = Diadochi LA.svg | paşê1 = Pehlewanistan | paşê1_rûpel = Pehlewanistan | paşê1 al = Map Parthian Empire-fr.png }} '''Kardox''', '''Kardoxya''' an jî '''Kordyene''' herêmeke dîrokî ya kevnare bû ku li [[Bakurê Kurdistanê]] ya îro, li başûrê [[Gola Wanê]] bû. Herêma Kardoxyayê di bin serweriya kardoxan de bû ku li gorî hinek dîroknasan [[kardoxî]] gelekî kevnare yên [[kurd]] bûn<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.bartleby.com/65/ku/Kurds.html |sernav=Kurds. The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition. 2001-05 |malper=www.bartleby.com |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> ku bi zimaneke [[hind û îranî]] axivîne. Di heman de ji aliyê dîroknasan ve hatiye diyarkirin ku navê Kordyene peyveke [[proto-kurdî]] ye. Li gorî Ksenofon kardoxî gelek serbixwe û şervan bûn ku bi ti awayê guh nedabûn şahê persan. Ksenofon diyar kiriye ku şahê persan bi 120.000 şervanan li dijî Kardoxyayê şer daye destpêkirin ku di vê şerê di navbera şahê persan û Kardoxyayê de, şahê persan têk çûye û rêjeyeke mezinê ji şervanên wî di vê şerê li dijî Kardoxyayê jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2016 |sernav=Xenophon ( c . 428– c. 354 bc ), Greek Historian and Miscellaneous Writer |url=https://doi.org/10.5040/9781472555328.7995 |kovar=Shakespeare's Books |doi=10.5040/9781472555328.7995}}</ref> == Jêder == Arşak Safrastian dibêje ku Kardox û [[Gûtî|Jûtî]] netewey wekhev in. [[Artêşa Deh Hezaran]] li nizma şilopey [[Çiyayê Hemrîn]] destpêkiriye, ew hozên Jûtiyan in û damezrînerê [[Med û Medya|Manj]] û sekakan in<ref>A. Safrastian, ''Kurds and Kurdistan'', The Harvill Press, 1948, p. 29</ref>. Li gorî nivîskar [[Jean de Thévenot]], kardox navê kurdan yê kevn e.<ref>Jean de Thévenot, [https://books.google.com.tr/books?id=869EAAAAcAAJ&pg=PA71#v=onepage&q&f=false The Travels Of Monsieur De Thevenot Into The Levant: In Three Parts. Persia, 2. cilt], Faithorne, 1687, s. 71: "The Curdi called anciently Carduchi, live in the Summer time in Huts made of Canes and Boughs of Trees, and in Winter under Tents:...."</ref> == Li gor Ksênefon (Ksenophon) == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Çavkaniyê cihû == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Xanedanên kardoxî == [[Wêne:73artzrounis.png|thumb|''Kortsayk'' û xanedanên kardoxiyên din ([[Ancewasî|Anjevatsik]] û [[Mox|Mok]]) di nexşeyê de]] * [[Kardox]] * [[Zawdex]] * [[Mox]] * [[Ancewasî]] * [[Kavosiyan]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Dewletên kurdan}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Dîrok]] [[Kategorî:Herêmên dîrokî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Kurdistana kevnare]] pdj82o8zuudilhvwecjxib6kdwxmlpf 2029927 2029919 2026-05-20T18:47:59Z Penaber49 39672 /* */ 2029927 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank dewleta dîrokî | nav kurdî = Keyina Kardoxyayê | sal destpêk = Sala 189ê beriya zayînê | sal dawî = Sala 90ê beriya zayînê | nexşe = Near East ancient map.jpg | binnexşe = Keyaniya Kardoxyayê ({{nêzîkî}} 60ê {{bz}}) | hikûmet = | paytext = | sernav paytext = | ziman = [[Kardoxî]] | ol = bawerî [[Teşûp]]ê dikirin | sernav serokE = Key | serokE1 sal = Sedsala 1ê ya berî zayînê | serokE1 = [[Zarbiyenûs]] | serokE2 sal = Sala 115ê piştî zayînê | serokE2 = Key Manîsarûs | serokE3 sal = Sala 340ê piştî zayînê | serokE3 = Ardaşîr | serokE4 sal = Sala 359ê piştî zayînê | serokE4 = Jovîniyan <ref>The Later Roman Empire: AD 354-378, Ammianus Marcellinus, Translated by Walter Hamilton, page 155, Contributor Andrew Wallace-Hadrill, Published 1986, Penguin Classics, ISBN 0-14-044406-8</ref> | berê1 = Împeratoriya seleukî | berê1_rûpel = Împeratoriya seleukî | berê1 al = Diadochi LA.svg | paşê1 = Pehlewanistan | paşê1_rûpel = Pehlewanistan | paşê1 al = Map Parthian Empire-fr.png }} '''Kardox''', '''Kardoxya''' an jî '''Kordyene''' herêmeke dîrokî ya kevnare bû ku li [[Bakurê Kurdistanê]] ya îro, li başûrê [[Gola Wanê]] bû. Herêma Kardoxyayê di bin serweriya kardoxan de bû ku li gorî hinek dîroknasan [[kardoxî]] gelekî kevnare yên [[kurd]] bûn<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.bartleby.com/65/ku/Kurds.html |sernav=Kurds. The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition. 2001-05 |malper=www.bartleby.com |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> ku bi zimaneke [[hind û îranî]] axivîne. Di heman de ji aliyê dîroknasan ve hatiye diyarkirin ku navê Kordyene peyveke [[proto-kurdî]] ye. Li gorî Ksenofon kardoxî gelek serbixwe û şervan bûn ku bi ti awayê guh nedabûn şahê persan. Ksenofon diyar kiriye ku şahê persan bi 120.000 şervanan li dijî Kardoxyayê şer daye destpêkirin di vê şer a di navbera şahê persan û Kardoxyayê de, şahê persan têk çûye û rêjeyeke mezin ê ji şervanên wî di vê şerê li dijî Kardoxyayê jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2016 |sernav=Xenophon ( c . 428– c. 354 bc ), Greek Historian and Miscellaneous Writer |url=https://doi.org/10.5040/9781472555328.7995 |kovar=Shakespeare's Books |doi=10.5040/9781472555328.7995}}</ref> == Jêder == Arşak Safrastian dibêje ku Kardox û [[Gûtî|Jûtî]] netewey wekhev in. [[Artêşa Deh Hezaran]] li nizma şilopey [[Çiyayê Hemrîn]] destpêkiriye, ew hozên Jûtiyan in û damezrînerê [[Med û Medya|Manj]] û sekakan in<ref>A. Safrastian, ''Kurds and Kurdistan'', The Harvill Press, 1948, p. 29</ref>. Li gorî nivîskar [[Jean de Thévenot]], kardox navê kurdan yê kevn e.<ref>Jean de Thévenot, [https://books.google.com.tr/books?id=869EAAAAcAAJ&pg=PA71#v=onepage&q&f=false The Travels Of Monsieur De Thevenot Into The Levant: In Three Parts. Persia, 2. cilt], Faithorne, 1687, s. 71: "The Curdi called anciently Carduchi, live in the Summer time in Huts made of Canes and Boughs of Trees, and in Winter under Tents:...."</ref> == Li gor Ksênefon (Ksenophon) == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Çavkaniyê cihû == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Xanedanên kardoxî == [[Wêne:73artzrounis.png|thumb|''Kortsayk'' û xanedanên kardoxiyên din ([[Ancewasî|Anjevatsik]] û [[Mox|Mok]]) di nexşeyê de]] * [[Kardox]] * [[Zawdex]] * [[Mox]] * [[Ancewasî]] * [[Kavosiyan]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Dewletên kurdan}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Dîrok]] [[Kategorî:Herêmên dîrokî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Kurdistana kevnare]] duhho8tyg5yhks08ssptrxhop4tkq89 2029928 2029927 2026-05-20T18:51:14Z Penaber49 39672 /* */ 2029928 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank dewleta dîrokî | nav kurdî = Keyina Kardoxyayê | sal destpêk = Sala 189ê beriya zayînê | sal dawî = Sala 90ê beriya zayînê | nexşe = Near East ancient map.jpg | binnexşe = Keyaniya Kardoxyayê ({{nêzîkî}} 60ê {{bz}}) | hikûmet = | paytext = | sernav paytext = | ziman = [[Kardoxî]] | ol = bawerî [[Teşûp]]ê dikirin | sernav serokE = Key | serokE1 sal = Sedsala 1ê ya berî zayînê | serokE1 = [[Zarbiyenûs]] | serokE2 sal = Sala 115ê piştî zayînê | serokE2 = Key Manîsarûs | serokE3 sal = Sala 340ê piştî zayînê | serokE3 = Ardaşîr | serokE4 sal = Sala 359ê piştî zayînê | serokE4 = Jovîniyan <ref>The Later Roman Empire: AD 354-378, Ammianus Marcellinus, Translated by Walter Hamilton, page 155, Contributor Andrew Wallace-Hadrill, Published 1986, Penguin Classics, ISBN 0-14-044406-8</ref> | berê1 = Împeratoriya seleukî | berê1_rûpel = Împeratoriya seleukî | berê1 al = Diadochi LA.svg | paşê1 = Pehlewanistan | paşê1_rûpel = Pehlewanistan | paşê1 al = Map Parthian Empire-fr.png }} '''Kardox''', '''Kardoxya''' an jî '''Kordyene''' herêmeke dîrokî ya kevnare bû ku li [[Bakurê Kurdistanê]] ya îro, li başûrê [[Gola Wanê]] bû. Herêma Kardoxyayê di bin serweriya kardoxan de bû ku li gorî hinek dîroknasan [[kardoxî]] gelekî kevnare yên [[kurd]] bûn<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.bartleby.com/65/ku/Kurds.html |sernav=Kurds. The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition. 2001-05 |malper=www.bartleby.com |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> ku bi zimaneke [[hind û îranî]] axivîne. Di heman de ji aliyê dîroknasan ve hatiye diyarkirin ku navê Kordyene peyveke [[proto-kurdî]] ye. Li gorî Ksenofon kardoxî gelek serbixwe û şervan bûn ku bi ti awayê guh nedabûn şahê persan. Ksenofon diyar kiriye ku şahê persan bi 120.000 şervanan li dijî Kardoxyayê şer daye destpêkirin di vê şer a di navbera şahê persan û Kardoxyayê de, şahê persan têk çûye û li gorî Ksenofon rêjeyeke mezin ê ji şervanên wî di vê şerê li dijî Kardoxyayê jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2016 |sernav=Xenophon ( c . 428– c. 354 bc ), Greek Historian and Miscellaneous Writer |url=https://doi.org/10.5040/9781472555328.7995 |kovar=Shakespeare's Books |doi=10.5040/9781472555328.7995}}</ref> == Jêder == Arşak Safrastian dibêje ku Kardox û [[Gûtî|Jûtî]] netewey wekhev in. [[Artêşa Deh Hezaran]] li nizma şilopey [[Çiyayê Hemrîn]] destpêkiriye, ew hozên Jûtiyan in û damezrînerê [[Med û Medya|Manj]] û sekakan in<ref>A. Safrastian, ''Kurds and Kurdistan'', The Harvill Press, 1948, p. 29</ref>. Li gorî nivîskar [[Jean de Thévenot]], kardox navê kurdan yê kevn e.<ref>Jean de Thévenot, [https://books.google.com.tr/books?id=869EAAAAcAAJ&pg=PA71#v=onepage&q&f=false The Travels Of Monsieur De Thevenot Into The Levant: In Three Parts. Persia, 2. cilt], Faithorne, 1687, s. 71: "The Curdi called anciently Carduchi, live in the Summer time in Huts made of Canes and Boughs of Trees, and in Winter under Tents:...."</ref> == Li gor Ksênefon (Ksenophon) == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Çavkaniyê cihû == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Xanedanên kardoxî == [[Wêne:73artzrounis.png|thumb|''Kortsayk'' û xanedanên kardoxiyên din ([[Ancewasî|Anjevatsik]] û [[Mox|Mok]]) di nexşeyê de]] * [[Kardox]] * [[Zawdex]] * [[Mox]] * [[Ancewasî]] * [[Kavosiyan]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Dewletên kurdan}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Dîrok]] [[Kategorî:Herêmên dîrokî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Kurdistana kevnare]] pi6fd0pexyc81xp05jwr1o25tqaqqxl 2029931 2029928 2026-05-20T18:52:25Z Penaber49 39672 /* */ 2029931 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank dewleta dîrokî | nav kurdî = Keyaniya Kardoxyayê | sal destpêk = Sala 189ê beriya zayînê | sal dawî = Sala 90ê beriya zayînê | nexşe = Near East ancient map.jpg | binnexşe = Keyaniya Kardoxyayê ({{nêzîkî}} 60ê {{bz}}) | hikûmet = | paytext = | sernav paytext = | ziman = [[Kardoxî]] | ol = bawerî [[Teşûp]]ê dikirin | sernav serokE = Key | serokE1 sal = Sedsala 1ê ya berî zayînê | serokE1 = [[Zarbiyenûs]] | serokE2 sal = Sala 115ê piştî zayînê | serokE2 = Key Manîsarûs | serokE3 sal = Sala 340ê piştî zayînê | serokE3 = Ardaşîr | serokE4 sal = Sala 359ê piştî zayînê | serokE4 = Jovîniyan <ref>The Later Roman Empire: AD 354-378, Ammianus Marcellinus, Translated by Walter Hamilton, page 155, Contributor Andrew Wallace-Hadrill, Published 1986, Penguin Classics, ISBN 0-14-044406-8</ref> | berê1 = Împeratoriya seleukî | berê1_rûpel = Împeratoriya seleukî | berê1 al = Diadochi LA.svg | paşê1 = Pehlewanistan | paşê1_rûpel = Pehlewanistan | paşê1 al = Map Parthian Empire-fr.png }} '''Kardox''', '''Kardoxya''' an jî '''Kordyene''' herêmeke dîrokî ya kevnare bû ku li [[Bakurê Kurdistanê]] ya îro, li başûrê [[Gola Wanê]] bû. Herêma Kardoxyayê di bin serweriya kardoxan de bû ku li gorî hinek dîroknasan [[kardoxî]] gelekî kevnare yên [[kurd]] bûn<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.bartleby.com/65/ku/Kurds.html |sernav=Kurds. The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition. 2001-05 |malper=www.bartleby.com |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> ku bi zimaneke [[hind û îranî]] axivîne. Di heman de ji aliyê dîroknasan ve hatiye diyarkirin ku navê Kordyene peyveke [[proto-kurdî]] ye. Li gorî Ksenofon kardoxî gelek serbixwe û şervan bûn ku bi ti awayê guh nedabûn şahê persan. Ksenofon diyar kiriye ku şahê persan bi 120.000 şervanan li dijî Kardoxyayê şer daye destpêkirin di vê şer a di navbera şahê persan û Kardoxyayê de, şahê persan têk çûye û li gorî Ksenofon rêjeyeke mezin ê ji şervanên wî di vê şerê li dijî Kardoxyayê jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2016 |sernav=Xenophon ( c . 428– c. 354 bc ), Greek Historian and Miscellaneous Writer |url=https://doi.org/10.5040/9781472555328.7995 |kovar=Shakespeare's Books |doi=10.5040/9781472555328.7995}}</ref> == Jêder == Arşak Safrastian dibêje ku Kardox û [[Gûtî|Jûtî]] netewey wekhev in. [[Artêşa Deh Hezaran]] li nizma şilopey [[Çiyayê Hemrîn]] destpêkiriye, ew hozên Jûtiyan in û damezrînerê [[Med û Medya|Manj]] û sekakan in<ref>A. Safrastian, ''Kurds and Kurdistan'', The Harvill Press, 1948, p. 29</ref>. Li gorî nivîskar [[Jean de Thévenot]], kardox navê kurdan yê kevn e.<ref>Jean de Thévenot, [https://books.google.com.tr/books?id=869EAAAAcAAJ&pg=PA71#v=onepage&q&f=false The Travels Of Monsieur De Thevenot Into The Levant: In Three Parts. Persia, 2. cilt], Faithorne, 1687, s. 71: "The Curdi called anciently Carduchi, live in the Summer time in Huts made of Canes and Boughs of Trees, and in Winter under Tents:...."</ref> == Li gor Ksênefon (Ksenophon) == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Çavkaniyê cihû == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Xanedanên kardoxî == [[Wêne:73artzrounis.png|thumb|''Kortsayk'' û xanedanên kardoxiyên din ([[Ancewasî|Anjevatsik]] û [[Mox|Mok]]) di nexşeyê de]] * [[Kardox]] * [[Zawdex]] * [[Mox]] * [[Ancewasî]] * [[Kavosiyan]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Dewletên kurdan}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Dîrok]] [[Kategorî:Herêmên dîrokî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Kurdistana kevnare]] kwzc7g6cc8c3qgk5zaf7pgatbs9x86l 2029946 2029931 2026-05-20T19:44:19Z Penaber49 39672 /* */ 2029946 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank dewleta dîrokî | nav kurdî = Keyaniya Kardoxyayê | sal destpêk = Sala 189ê beriya zayînê | sal dawî = Sala 90ê beriya zayînê | nexşe = Near East ancient map.jpg | binnexşe = Keyaniya Kardoxyayê ({{nêzîkî}} 60ê {{bz}}) | hikûmet = | paytext = | sernav paytext = | ziman = [[Kardoxî]] | ol = bawerî [[Teşûp]]ê dikirin | sernav serokE = Key | serokE1 sal = Sedsala 1ê ya berî zayînê | serokE1 = [[Zarbiyenûs]] | serokE2 sal = Sala 115ê piştî zayînê | serokE2 = Key Manîsarûs | serokE3 sal = Sala 340ê piştî zayînê | serokE3 = Ardaşîr | serokE4 sal = Sala 359ê piştî zayînê | serokE4 = Jovîniyan <ref>The Later Roman Empire: AD 354-378, Ammianus Marcellinus, Translated by Walter Hamilton, page 155, Contributor Andrew Wallace-Hadrill, Published 1986, Penguin Classics, ISBN 0-14-044406-8</ref> | berê1 = Împeratoriya seleukî | berê1_rûpel = Împeratoriya seleukî | berê1 al = Diadochi LA.svg | paşê1 = Pehlewanistan | paşê1_rûpel = Pehlewanistan | paşê1 al = Map Parthian Empire-fr.png }} '''Kardox''', '''Kardoxya''' an jî '''Kordyene''' (bi yewnaniya kevnare: Κορδυηνή, ''Kordyene'') herêmeke dîrokî ya kevnare bû ku li [[Bakurê Kurdistanê]] ya îro, li başûrê [[Gola Wanê]] bû. Herêma Kardoxyayê di bin serweriya kardoxan de bû ku li gorî hinek dîroknasan [[kardoxî]] gelekî kevnare yên [[kurd]] bûn<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.bartleby.com/65/ku/Kurds.html |sernav=Kurds. The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition. 2001-05 |malper=www.bartleby.com |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> ku bi zimaneke [[hind û îranî]] axivîne. Di heman de ji aliyê dîroknasan ve hatiye diyarkirin ku navê Kordyene peyveke [[proto-kurdî]] ye. Li gorî Ksenofon kardoxî gelek serbixwe û şervan bûn ku bi ti awayê guh nedabûn şahê persan. Ksenofon diyar kiriye ku şahê persan bi 120.000 şervanan li dijî Kardoxyayê şer daye destpêkirin di vê şer a di navbera şahê persan û Kardoxyayê de, şahê persan têk çûye û li gorî Ksenofon rêjeyeke mezin ê ji şervanên wî di vê şerê li dijî Kardoxyayê jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2016 |sernav=Xenophon ( c . 428– c. 354 bc ), Greek Historian and Miscellaneous Writer |url=https://doi.org/10.5040/9781472555328.7995 |kovar=Shakespeare's Books |doi=10.5040/9781472555328.7995}}</ref> == Jêder == Arşak Safrastian dibêje ku Kardox û [[Gûtî|Jûtî]] netewey wekhev in. [[Artêşa Deh Hezaran]] li nizma şilopey [[Çiyayê Hemrîn]] destpêkiriye, ew hozên Jûtiyan in û damezrînerê [[Med û Medya|Manj]] û sekakan in<ref>A. Safrastian, ''Kurds and Kurdistan'', The Harvill Press, 1948, p. 29</ref>. Li gorî nivîskar [[Jean de Thévenot]], kardox navê kurdan yê kevn e.<ref>Jean de Thévenot, [https://books.google.com.tr/books?id=869EAAAAcAAJ&pg=PA71#v=onepage&q&f=false The Travels Of Monsieur De Thevenot Into The Levant: In Three Parts. Persia, 2. cilt], Faithorne, 1687, s. 71: "The Curdi called anciently Carduchi, live in the Summer time in Huts made of Canes and Boughs of Trees, and in Winter under Tents:...."</ref> == Li gor Ksênefon (Ksenophon) == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Çavkaniyê cihû == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Xanedanên kardoxî == [[Wêne:73artzrounis.png|thumb|''Kortsayk'' û xanedanên kardoxiyên din ([[Ancewasî|Anjevatsik]] û [[Mox|Mok]]) di nexşeyê de]] * [[Kardox]] * [[Zawdex]] * [[Mox]] * [[Ancewasî]] * [[Kavosiyan]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Dewletên kurdan}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Dîrok]] [[Kategorî:Herêmên dîrokî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Kurdistana kevnare]] b3q00etkh3b728aatf3qk7opr22vjjh 2029952 2029946 2026-05-20T19:55:16Z Penaber49 39672 /* Kok û etnografî */ 2029952 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank dewleta dîrokî | nav kurdî = Keyaniya Kardoxyayê | sal destpêk = Sala 189ê beriya zayînê | sal dawî = Sala 90ê beriya zayînê | nexşe = Near East ancient map.jpg | binnexşe = Keyaniya Kardoxyayê ({{nêzîkî}} 60ê {{bz}}) | hikûmet = | paytext = | sernav paytext = | ziman = [[Kardoxî]] | ol = bawerî [[Teşûp]]ê dikirin | sernav serokE = Key | serokE1 sal = Sedsala 1ê ya berî zayînê | serokE1 = [[Zarbiyenûs]] | serokE2 sal = Sala 115ê piştî zayînê | serokE2 = Key Manîsarûs | serokE3 sal = Sala 340ê piştî zayînê | serokE3 = Ardaşîr | serokE4 sal = Sala 359ê piştî zayînê | serokE4 = Jovîniyan <ref>The Later Roman Empire: AD 354-378, Ammianus Marcellinus, Translated by Walter Hamilton, page 155, Contributor Andrew Wallace-Hadrill, Published 1986, Penguin Classics, ISBN 0-14-044406-8</ref> | berê1 = Împeratoriya seleukî | berê1_rûpel = Împeratoriya seleukî | berê1 al = Diadochi LA.svg | paşê1 = Pehlewanistan | paşê1_rûpel = Pehlewanistan | paşê1 al = Map Parthian Empire-fr.png }} '''Kardox''', '''Kardoxya''' an jî '''Kordyene''' (bi yewnaniya kevnare: Κορδυηνή, ''Kordyene'') herêmeke dîrokî ya kevnare bû ku li [[Bakurê Kurdistanê]] ya îro, li başûrê [[Gola Wanê]] bû. Herêma Kardoxyayê di bin serweriya kardoxan de bû ku li gorî hinek dîroknasan [[kardoxî]] gelekî kevnare yên [[kurd]] bûn<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.bartleby.com/65/ku/Kurds.html |sernav=Kurds. The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition. 2001-05 |malper=www.bartleby.com |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> ku bi zimaneke [[hind û îranî]] axivîne. Di heman de ji aliyê dîroknasan ve hatiye diyarkirin ku navê Kordyene peyveke [[proto-kurdî]] ye. Li gorî Ksenofon kardoxî gelek serbixwe û şervan bûn ku bi ti awayê guh nedabûn şahê persan. Ksenofon diyar kiriye ku şahê persan bi 120.000 şervanan li dijî Kardoxyayê şer daye destpêkirin di vê şer a di navbera şahê persan û Kardoxyayê de, şahê persan têk çûye û li gorî Ksenofon rêjeyeke mezin ê ji şervanên wî di vê şerê li dijî Kardoxyayê jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2016 |sernav=Xenophon ( c . 428– c. 354 bc ), Greek Historian and Miscellaneous Writer |url=https://doi.org/10.5040/9781472555328.7995 |kovar=Shakespeare's Books |doi=10.5040/9781472555328.7995}}</ref> == Kok û etnografî == Her çiqas hinek zanyaran ve teoriyên ku kardoxiyan wekê civakeke xwemaliyên berê gelên îranî diyar kirine jî lê fikrê gelemper kardoxiyan bi gûtî û bi medan ve girê daye. Arşak Safrastian dibêje ku Kardox û [[Gûtî|Jûtî]] netewey wekhev in. [[Artêşa Deh Hezaran]] li nizma şilopey [[Çiyayê Hemrîn]] destpêkiriye, ew hozên Jûtiyan in û damezrînerê [[Med û Medya|Manj]] û sekakan in<ref>A. Safrastian, ''Kurds and Kurdistan'', The Harvill Press, 1948, p. 29</ref>. Li gorî nivîskar [[Jean de Thévenot]], kardox navê kurdan yê kevn e.<ref>Jean de Thévenot, [https://books.google.com.tr/books?id=869EAAAAcAAJ&pg=PA71#v=onepage&q&f=false The Travels Of Monsieur De Thevenot Into The Levant: In Three Parts. Persia, 2. cilt], Faithorne, 1687, s. 71: "The Curdi called anciently Carduchi, live in the Summer time in Huts made of Canes and Boughs of Trees, and in Winter under Tents:...."</ref> == Li gor Ksênefon (Ksenophon) == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Çavkaniyê cihû == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Xanedanên kardoxî == [[Wêne:73artzrounis.png|thumb|''Kortsayk'' û xanedanên kardoxiyên din ([[Ancewasî|Anjevatsik]] û [[Mox|Mok]]) di nexşeyê de]] * [[Kardox]] * [[Zawdex]] * [[Mox]] * [[Ancewasî]] * [[Kavosiyan]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Dewletên kurdan}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Dîrok]] [[Kategorî:Herêmên dîrokî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Kurdistana kevnare]] 7ky26ee1nr4nvm0q6vy99rurgqg5s7n 2029958 2029952 2026-05-20T19:59:07Z Penaber49 39672 2029958 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank dewleta dîrokî | nav kurdî = Keyaniya Kardoxyayê | sal destpêk = Sala 189ê beriya zayînê | sal dawî = Sala 90ê beriya zayînê | nexşe = Near East ancient map.jpg | binnexşe = Keyaniya Kardoxyayê ({{nêzîkî}} 60ê {{bz}}) | hikûmet = | paytext = | sernav paytext = | ziman = [[Kardoxî]] | ol = bawerî [[Teşûp]]ê dikirin | sernav serokE = Key | serokE1 sal = Sedsala 1ê ya berî zayînê | serokE1 = [[Zarbiyenûs]] | serokE2 sal = Sala 115ê piştî zayînê | serokE2 = Key Manîsarûs | serokE3 sal = Sala 340ê piştî zayînê | serokE3 = Ardaşîr | serokE4 sal = Sala 359ê piştî zayînê | serokE4 = Jovîniyan <ref>The Later Roman Empire: AD 354-378, Ammianus Marcellinus, Translated by Walter Hamilton, page 155, Contributor Andrew Wallace-Hadrill, Published 1986, Penguin Classics, ISBN 0-14-044406-8</ref> | berê1 = Împeratoriya seleukî | berê1_rûpel = Împeratoriya seleukî | berê1 al = Diadochi LA.svg | paşê1 = Pehlewanistan | paşê1_rûpel = Pehlewanistan | paşê1 al = Map Parthian Empire-fr.png }} '''Kardox''', '''Kardoxya''' an jî '''Kordyene''' (bi yewnaniya kevnare: Κορδυηνή, ''Kordyene'') herêmeke dîrokî ya kevnare bû ku li [[Bakurê Kurdistanê]] ya îro, li başûrê [[Gola Wanê]] bû. Herêma Kardoxyayê di bin serweriya kardoxan de bû ku li gorî hinek dîroknasan [[kardoxî]] gelekî kevnare yên [[kurd]] bûn<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.bartleby.com/65/ku/Kurds.html |sernav=Kurds. The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition. 2001-05 |malper=www.bartleby.com |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> ku bi zimaneke [[hind û îranî]] axivîne. Di heman de ji aliyê dîroknasan ve hatiye diyarkirin ku navê Kordyene peyveke [[proto-kurdî]] ye. Li gorî Ksenofon kardoxî gelek serbixwe û şervan bûn ku bi ti awayê guh nedabûn şahê persan. Ksenofon diyar kiriye ku şahê persan bi 120.000 şervanan li dijî Kardoxyayê şer daye destpêkirin di vê şer a di navbera şahê persan û Kardoxyayê de, şahê persan têk çûye û li gorî Ksenofon rêjeyeke mezin ê ji şervanên wî di vê şerê li dijî Kardoxyayê jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2016 |sernav=Xenophon ( c . 428– c. 354 bc ), Greek Historian and Miscellaneous Writer |url=https://doi.org/10.5040/9781472555328.7995 |kovar=Shakespeare's Books |doi=10.5040/9781472555328.7995}}</ref> == Kok û etnografî == Her çiqas hinek zanyaran ve teoriyên ku kardoxiyan wekê civakeke xwemaliyên berê gelên îranî diyar kirine jî lê fikrê gelemper kardoxiyan bi gûtî û bi medan ve girê daye. Teoriyeke kevneşopî heye ku Kordyene wekê hevwateya kevnar a ferhengî ya "Kurdistanê" û civaka Kardoxyayê wekê proto-kurdan destnîşan kiriye. == Li gor Ksênefon (Ksenophon) == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Çavkaniyê cihû == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Xanedanên kardoxî == [[Wêne:73artzrounis.png|thumb|''Kortsayk'' û xanedanên kardoxiyên din ([[Ancewasî|Anjevatsik]] û [[Mox|Mok]]) di nexşeyê de]] * [[Kardox]] * [[Zawdex]] * [[Mox]] * [[Ancewasî]] * [[Kavosiyan]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Dewletên kurdan}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Dîrok]] [[Kategorî:Herêmên dîrokî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Kurdistana kevnare]] l1ewtroyir9pecbsqa7ya909j504krp 2029960 2029958 2026-05-20T20:00:32Z Penaber49 39672 2029960 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank dewleta dîrokî | nav kurdî = Keyaniya Kardoxyayê | sal destpêk = Sala 189ê beriya zayînê | sal dawî = Sala 90ê beriya zayînê | nexşe = Near East ancient map.jpg | binnexşe = Keyaniya Kardoxyayê ({{nêzîkî}} 60ê {{bz}}) | hikûmet = | paytext = | sernav paytext = | ziman = [[Kardoxî]] | ol = bawerî [[Teşûp]]ê dikirin | sernav serokE = Key | serokE1 sal = Sedsala 1ê ya berî zayînê | serokE1 = [[Zarbiyenûs]] | serokE2 sal = Sala 115ê piştî zayînê | serokE2 = Key Manîsarûs | serokE3 sal = Sala 340ê piştî zayînê | serokE3 = Ardaşîr | serokE4 sal = Sala 359ê piştî zayînê | serokE4 = Jovîniyan <ref>The Later Roman Empire: AD 354-378, Ammianus Marcellinus, Translated by Walter Hamilton, page 155, Contributor Andrew Wallace-Hadrill, Published 1986, Penguin Classics, ISBN 0-14-044406-8</ref> | berê1 = Împeratoriya seleukî | berê1_rûpel = Împeratoriya seleukî | berê1 al = Diadochi LA.svg | paşê1 = Pehlewanistan | paşê1_rûpel = Pehlewanistan | paşê1 al = Map Parthian Empire-fr.png }} '''Kardox''', '''Kardoxya''' an jî '''Kordyene''' (bi yewnaniya kevnare: Κορδυηνή, ''Kordyene'') herêmeke dîrokî ya kevnare bû ku li [[Bakurê Kurdistanê]] ya îro, li başûrê [[Gola Wanê]] bû. Herêma Kardoxyayê di bin serweriya kardoxan de bû ku li gorî hinek dîroknasan [[kardoxî]] gelekî kevnare yên [[kurd]] bûn<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.bartleby.com/65/ku/Kurds.html |sernav=Kurds. The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition. 2001-05 |malper=www.bartleby.com |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> ku bi zimaneke [[hind û îranî]] axivîne. Di heman de ji aliyê dîroknasan ve hatiye diyarkirin ku navê Kordyene peyveke [[proto-kurdî]] ye. Li gorî Ksenofon kardoxî gelek serbixwe û şervan bûn ku bi ti awayê guh nedabûn şahê persan. Ksenofon diyar kiriye ku şahê persan bi 120.000 şervanan li dijî Kardoxyayê şer daye destpêkirin di vê şer a di navbera şahê persan û Kardoxyayê de, şahê persan têk çûye û li gorî Ksenofon rêjeyeke mezin ê ji şervanên wî di vê şerê li dijî Kardoxyayê jiyana xwe jidest dane.<ref>{{Jêder-kovar |tarîx=2016 |sernav=Xenophon ( c . 428– c. 354 bc ), Greek Historian and Miscellaneous Writer |url=https://doi.org/10.5040/9781472555328.7995 |kovar=Shakespeare's Books |doi=10.5040/9781472555328.7995}}</ref> == Kok û etnografî == Her çiqas hinek zanyaran ve teoriyên ku kardoxiyan wekê civakeke xwemaliyên berê gelên îranî diyar kiribe jî lê fikrê gelemper kardoxiyan bi [[Gutî|gûtî]] û bi [[Med|medan]] ve girê daye. Teoriyeke kevneşopî heye ku Kordyene wekê hevwateya kevnar a ferhengî ya "Kurdistanê" û civaka Kardoxyayê wekê proto-kurdan destnîşan kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.bartleby.com/65/ku/Kurds.html |sernav=Kurds. The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition. 2001-05 |malper=www.bartleby.com |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> == Li gor Ksênefon (Ksenophon) == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Çavkaniyê cihû == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Xanedanên kardoxî == [[Wêne:73artzrounis.png|thumb|''Kortsayk'' û xanedanên kardoxiyên din ([[Ancewasî|Anjevatsik]] û [[Mox|Mok]]) di nexşeyê de]] * [[Kardox]] * [[Zawdex]] * [[Mox]] * [[Ancewasî]] * [[Kavosiyan]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Dewletên kurdan}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Dîrok]] [[Kategorî:Herêmên dîrokî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Kurdistana kevnare]] fhpgzhrd7k016bmpngxddxlu9s0gslp 2029961 2029960 2026-05-20T20:01:10Z Penaber49 39672 2029961 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank dewleta dîrokî | nav kurdî = Keyaniya Kardoxyayê | sal destpêk = Sala 189ê beriya zayînê | sal dawî = Sala 90ê beriya zayînê | nexşe = Near East ancient map.jpg | binnexşe = Keyaniya Kardoxyayê ({{nêzîkî}} 60ê {{bz}}) | hikûmet = | paytext = | sernav paytext = | ziman = [[Kardoxî]] | ol = bawerî [[Teşûp]]ê dikirin | sernav serokE = Key | serokE1 sal = Sedsala 1ê ya berî zayînê | serokE1 = [[Zarbiyenûs]] | serokE2 sal = Sala 115ê piştî zayînê | serokE2 = Key Manîsarûs | serokE3 sal = Sala 340ê piştî zayînê | serokE3 = Ardaşîr | serokE4 sal = Sala 359ê piştî zayînê | serokE4 = Jovîniyan <ref>The Later Roman Empire: AD 354-378, Ammianus Marcellinus, Translated by Walter Hamilton, page 155, Contributor Andrew Wallace-Hadrill, Published 1986, Penguin Classics, ISBN 0-14-044406-8</ref> | berê1 = Împeratoriya seleukî | berê1_rûpel = Împeratoriya seleukî | berê1 al = Diadochi LA.svg | paşê1 = Pehlewanistan | paşê1_rûpel = Pehlewanistan | paşê1 al = Map Parthian Empire-fr.png }} '''Kardox''', '''Kardoxya''' an jî '''Kordyene''' (bi yewnaniya kevnare: Κορδυηνή, ''Kordyene'') herêmeke dîrokî ya kevnare bû ku li [[Bakurê Kurdistanê]] ya îro, li başûrê [[Gola Wanê]] bû. Herêma Kardoxyayê di bin serweriya kardoxan de bû ku li gorî hinek dîroknasan [[kardoxî]] gelekî kevnare yên [[kurd]] bûn<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.bartleby.com/65/ku/Kurds.html |sernav=Kurds. The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition. 2001-05 |malper=www.bartleby.com |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> ku bi zimaneke [[hind û îranî]] axivîne. Di heman de ji aliyê dîroknasan ve hatiye diyarkirin ku navê Kordyene peyveke [[proto-kurdî]] ye. Li gorî Ksenofon kardoxî gelek serbixwe û şervan bûn ku bi ti awayê guh nedabûn şahê persan. Ksenofon diyar kiriye ku şahê persan bi 120.000 şervanan li dijî Kardoxyayê şer daye destpêkirin di vê şer a di navbera şahê persan û Kardoxyayê de, şahê persan têk çûye û li gorî Ksenofon rêjeyeke mezin ê ji şervanên wî di vê şerê li dijî Kardoxyayê jiyana xwe jidest dane.<ref name=":0">{{Jêder-kovar |tarîx=2016 |sernav=Xenophon ( c . 428– c. 354 bc ), Greek Historian and Miscellaneous Writer |url=https://doi.org/10.5040/9781472555328.7995 |kovar=Shakespeare's Books |doi=10.5040/9781472555328.7995}}</ref> == Kok û etnografî == Her çiqas hinek zanyaran ve teoriyên ku kardoxiyan wekê civakeke xwemaliyên berê gelên îranî diyar kiribe jî lê fikrê gelemper kardoxiyan bi [[Gutî|gûtî]] û bi [[Med|medan]] ve girê daye.<ref name=":0" /> Teoriyeke kevneşopî heye ku Kordyene wekê hevwateya kevnar a ferhengî ya "Kurdistanê" û civaka Kardoxyayê wekê proto-kurdan destnîşan kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.bartleby.com/65/ku/Kurds.html |sernav=Kurds. The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition. 2001-05 |malper=www.bartleby.com |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> == Li gor Ksênefon (Ksenophon) == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Çavkaniyê cihû == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Xanedanên kardoxî == [[Wêne:73artzrounis.png|thumb|''Kortsayk'' û xanedanên kardoxiyên din ([[Ancewasî|Anjevatsik]] û [[Mox|Mok]]) di nexşeyê de]] * [[Kardox]] * [[Zawdex]] * [[Mox]] * [[Ancewasî]] * [[Kavosiyan]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Dewletên kurdan}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Dîrok]] [[Kategorî:Herêmên dîrokî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Kurdistana kevnare]] kpolv86cd1hmkwm92j0vhww9h028suy 2029966 2029961 2026-05-20T20:04:14Z Penaber49 39672 2029966 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank dewleta dîrokî | nav kurdî = Keyaniya Kardoxyayê | sal destpêk = Sala 189ê beriya zayînê | sal dawî = Sala 90ê beriya zayînê | nexşe = Near East ancient map.jpg | binnexşe = Keyaniya Kardoxyayê ({{nêzîkî}} 60ê {{bz}}) | hikûmet = | paytext = | sernav paytext = | ziman = [[Kardoxî]] | ol = bawerî [[Teşûp]]ê dikirin | sernav serokE = Key | serokE1 sal = Sedsala 1ê ya berî zayînê | serokE1 = [[Zarbiyenûs]] | serokE2 sal = Sala 115ê piştî zayînê | serokE2 = Key Manîsarûs | serokE3 sal = Sala 340ê piştî zayînê | serokE3 = Ardaşîr | serokE4 sal = Sala 359ê piştî zayînê | serokE4 = Jovîniyan <ref>The Later Roman Empire: AD 354-378, Ammianus Marcellinus, Translated by Walter Hamilton, page 155, Contributor Andrew Wallace-Hadrill, Published 1986, Penguin Classics, ISBN 0-14-044406-8</ref> | berê1 = Împeratoriya seleukî | berê1_rûpel = Împeratoriya seleukî | berê1 al = Diadochi LA.svg | paşê1 = Pehlewanistan | paşê1_rûpel = Pehlewanistan | paşê1 al = Map Parthian Empire-fr.png }} '''Kardox''', '''Kardoxya''' an jî '''Kordyene''' (bi yewnaniya kevnare: Κορδυηνή, ''Kordyene'') herêmeke dîrokî ya kevnare bû ku li [[Bakurê Kurdistanê]] ya îro, li başûrê [[Gola Wanê]] bû. Herêma Kardoxyayê di bin serweriya kardoxan de bû ku li gorî hinek dîroknasan [[kardoxî]] gelekî kevnare yên [[kurd]] bûn<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.bartleby.com/65/ku/Kurds.html |sernav=Kurds. The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition. 2001-05 |malper=www.bartleby.com |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> ku bi zimaneke [[hind û îranî]] axivîne. Di heman de ji aliyê dîroknasan ve hatiye diyarkirin ku navê Kordyene peyveke [[proto-kurdî]] ye. Li gorî Ksenofon kardoxî gelek serbixwe û şervan bûn ku bi ti awayê guh nedabûn şahê persan. Ksenofon diyar kiriye ku şahê persan bi 120.000 şervanan li dijî Kardoxyayê şer daye destpêkirin di vê şer a di navbera şahê persan û Kardoxyayê de, şahê persan têk çûye û li gorî Ksenofon rêjeyeke mezin ê ji şervanên wî di vê şerê li dijî Kardoxyayê jiyana xwe jidest dane.<ref name=":0">{{Jêder-kovar |tarîx=2016 |sernav=Xenophon ( c . 428– c. 354 bc ), Greek Historian and Miscellaneous Writer |url=https://doi.org/10.5040/9781472555328.7995 |kovar=Shakespeare's Books |doi=10.5040/9781472555328.7995}}</ref> == Kok û etnografî == Her çiqas hinek zanyaran teoriyên ku kardoxiyan wekê civakeke xwemaliyên berê gelên îranî diyar kiribe jî, fikrê gelemper kardoxiyan bi [[Gutî|gûtî]] û bi [[Med|medan]] ve girê daye.<ref name=":0" /> Teoriyeke kevneşopî heye ku Kordyene wekê hevwateya kevnar a ferhengî ya "Kurdistanê" û civaka Kardoxyayê wekê proto-kurdan destnîşan kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.bartleby.com/65/ku/Kurds.html |sernav=Kurds. The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition. 2001-05 |malper=www.bartleby.com |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> == Li gor Ksênefon (Ksenophon) == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Çavkaniyê cihû == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Xanedanên kardoxî == [[Wêne:73artzrounis.png|thumb|''Kortsayk'' û xanedanên kardoxiyên din ([[Ancewasî|Anjevatsik]] û [[Mox|Mok]]) di nexşeyê de]] * [[Kardox]] * [[Zawdex]] * [[Mox]] * [[Ancewasî]] * [[Kavosiyan]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Dewletên kurdan}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Dîrok]] [[Kategorî:Herêmên dîrokî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Kurdistana kevnare]] js595jcwa4k9jybtap8ed0s8g35nx9t 2029971 2029966 2026-05-20T20:05:45Z Penaber49 39672 2029971 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank dewleta dîrokî | nav kurdî = Keyaniya Kardoxyayê | sal destpêk = Sala 189ê beriya zayînê | sal dawî = Sala 90ê beriya zayînê | nexşe = Near East ancient map.jpg | binnexşe = Keyaniya Kardoxyayê ({{nêzîkî}} 60ê {{bz}}) | hikûmet = | paytext = | sernav paytext = | ziman = [[Kardoxî]] | ol = bawerî [[Teşûp]]ê dikirin | sernav serokE = Key | serokE1 sal = Sedsala 1ê ya berî zayînê | serokE1 = [[Zarbiyenûs]] | serokE2 sal = Sala 115ê piştî zayînê | serokE2 = Key Manîsarûs | serokE3 sal = Sala 340ê piştî zayînê | serokE3 = Ardaşîr | serokE4 sal = Sala 359ê piştî zayînê | serokE4 = Jovîniyan <ref>The Later Roman Empire: AD 354-378, Ammianus Marcellinus, Translated by Walter Hamilton, page 155, Contributor Andrew Wallace-Hadrill, Published 1986, Penguin Classics, ISBN 0-14-044406-8</ref> | berê1 = Împeratoriya seleukî | berê1_rûpel = Împeratoriya seleukî | berê1 al = Diadochi LA.svg | paşê1 = Pehlewanistan | paşê1_rûpel = Pehlewanistan | paşê1 al = Map Parthian Empire-fr.png }} '''Kardox''', '''Kardoxya''' an jî '''Kordyene''' (bi yewnaniya kevnare: Κορδυηνή, ''Kordyene'') herêmeke dîrokî ya kevnare bû ku li [[Bakurê Kurdistanê]] ya îro, li başûrê [[Gola Wanê]] bû. Herêma Kardoxyayê di bin serweriya kardoxan de bû ku li gorî hinek dîroknasan [[kardoxî]] gelekî kevnare yên [[kurd]] bûn<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.bartleby.com/65/ku/Kurds.html |sernav=Kurds. The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition. 2001-05 |malper=www.bartleby.com |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> ku bi zimaneke [[hind û îranî]] axivîne. Di heman de ji aliyê dîroknasan ve hatiye diyarkirin ku navê Kordyene peyveke [[proto-kurdî]] ye. Li gorî Ksenofon kardoxî gelek serbixwe û şervan bûn ku bi ti awayê guh nedabûn şahê persan. Ksenofon diyar kiriye ku şahê persan bi 120.000 şervanan li dijî Kardoxyayê şer daye destpêkirin di vê şer a di navbera şahê persan û Kardoxyayê de, şahê persan têk çûye û li gorî Ksenofon rêjeyeke mezin ê ji şervanên wî di vê şerê li dijî Kardoxyayê jiyana xwe jidest dane.<ref name=":0">{{Jêder-kovar |tarîx=2016 |sernav=Xenophon ( c . 428– c. 354 bc ), Greek Historian and Miscellaneous Writer |url=https://doi.org/10.5040/9781472555328.7995 |kovar=Shakespeare's Books |doi=10.5040/9781472555328.7995}}</ref> == Etnografî == Her çiqas hinek zanyaran teoriyên ku kardoxiyan wekê civakeke xwemaliyên berê gelên îranî diyar kiribe jî, fikrê gelemper kardoxiyan bi [[Gutî|gûtî]] û bi [[Med|medan]] ve girê daye.<ref name=":0" /> Teoriyeke kevneşopî heye ku Kordyene wekê hevwateya kevnar a ferhengî ya "Kurdistanê" û civaka Kardoxyayê wekê proto-kurdan destnîşan kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.bartleby.com/65/ku/Kurds.html |sernav=Kurds. The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition. 2001-05 |malper=www.bartleby.com |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> == Li gor Ksênefon (Ksenophon) == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Çavkaniyê cihû == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Xanedanên kardoxî == [[Wêne:73artzrounis.png|thumb|''Kortsayk'' û xanedanên kardoxiyên din ([[Ancewasî|Anjevatsik]] û [[Mox|Mok]]) di nexşeyê de]] * [[Kardox]] * [[Zawdex]] * [[Mox]] * [[Ancewasî]] * [[Kavosiyan]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Dewletên kurdan}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Dîrok]] [[Kategorî:Herêmên dîrokî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Kurdistana kevnare]] tr7pj0zpqssjsl0ar6c0852m9ep9s5r 2029975 2029971 2026-05-20T20:32:35Z Balyozbot 42414 [[User:Balyozxane/skrîpt/py/kuCosmeticsCore.py|Bot]]: Paqijiyên kozmetîk (Lînk paqij kir, Nav li ref-ê zêde kir, --Valahiyên nehewce.) 2029975 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank dewleta dîrokî | nav kurdî = Keyaniya Kardoxyayê | sal destpêk = Sala 189ê beriya zayînê | sal dawî = Sala 90ê beriya zayînê | nexşe = Near East ancient map.jpg | binnexşe = Keyaniya Kardoxyayê ({{nêzîkî}} 60ê {{bz}}) | hikûmet = | paytext = | sernav paytext = | ziman = [[Kardoxî]] | ol = bawerî [[Teşûp]]ê dikirin | sernav serokE = Key | serokE1 sal = Sedsala 1ê ya berî zayînê | serokE1 = [[Zarbiyenûs]] | serokE2 sal = Sala 115ê piştî zayînê | serokE2 = Key Manîsarûs | serokE3 sal = Sala 340ê piştî zayînê | serokE3 = Ardaşîr | serokE4 sal = Sala 359ê piştî zayînê | serokE4 = Jovîniyan <ref>The Later Roman Empire: AD 354-378, Ammianus Marcellinus, Translated by Walter Hamilton, page 155, Contributor Andrew Wallace-Hadrill, Published 1986, Penguin Classics, ISBN 0-14-044406-8</ref> | berê1 = Împeratoriya seleukî | berê1_rûpel = Împeratoriya seleukî | berê1 al = Diadochi LA.svg | paşê1 = Pehlewanistan | paşê1_rûpel = Pehlewanistan | paşê1 al = Map Parthian Empire-fr.png }} '''Kardox''', '''Kardoxya''' an jî '''Kordyene''' (bi yewnaniya kevnare: Κορδυηνή, ''Kordyene'') herêmeke dîrokî ya kevnare bû ku li [[Bakurê Kurdistanê]] ya îro, li başûrê [[Gola Wanê]] bû. Herêma Kardoxyayê di bin serweriya kardoxan de bû ku li gorî hinek dîroknasan [[kardoxî]] gelekî kevnare yên [[kurd]] bûn<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=http://www.bartleby.com/65/ku/Kurds.html |sernav=Kurds. The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition. 2001-05 |malper=www.bartleby.com |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> ku bi zimaneke [[hind û îranî]] axivîne. Di heman de ji aliyê dîroknasan ve hatiye diyarkirin ku navê Kordyene peyveke [[proto-kurdî]] ye. Li gorî Ksenofon kardoxî gelek serbixwe û şervan bûn ku bi ti awayê guh nedabûn şahê persan. Ksenofon diyar kiriye ku şahê persan bi 120.000 şervanan li dijî Kardoxyayê şer daye destpêkirin di vê şer a di navbera şahê persan û Kardoxyayê de, şahê persan têk çûye û li gorî Ksenofon rêjeyeke mezin ê ji şervanên wî di vê şerê li dijî Kardoxyayê jiyana xwe jidest dane.<ref name=":0">{{Jêder-kovar |tarîx=2016 |sernav=Xenophon ( c . 428– c. 354 bc ), Greek Historian and Miscellaneous Writer |url=https://doi.org/10.5040/9781472555328.7995 |kovar=Shakespeare's Books |doi=10.5040/9781472555328.7995}}</ref> == Etnografî == Her çiqas hinek zanyaran teoriyên ku kardoxiyan wekê civakeke xwemaliyên berê gelên îranî diyar kiribe jî, fikrê gelemper kardoxiyan bi [[Gutî|gûtî]] û bi [[med]]an ve girê daye.<ref name=":0" /> Teoriyeke kevneşopî heye ku Kordyene wekê hevwateya kevnar a ferhengî ya "Kurdistanê" û civaka Kardoxyayê wekê proto-kurdan destnîşan kiriye.<ref name=":1"/> == Li gor Ksênefon (Ksenophon) == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Çavkaniyê cihû == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Xanedanên kardoxî == [[Wêne:73artzrounis.png|thumb|''Kortsayk'' û xanedanên kardoxiyên din ([[Ancewasî|Anjevatsik]] û [[Mox|Mok]]) di nexşeyê de]] * [[Kardox]] * [[Zawdex]] * [[Mox]] * [[Ancewasî]] * [[Kavosiyan]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Dewletên kurdan}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Dîrok]] [[Kategorî:Herêmên dîrokî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Kurdistana kevnare]] 9lclpbunzaf89l311x7ojv9m5g1fexo 2029989 2029975 2026-05-21T05:48:49Z Penaber49 39672 2029989 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank dewleta dîrokî | nav kurdî = Keyaniya Kardoxyayê | sal destpêk = Sala 189ê beriya zayînê | sal dawî = Sala 90ê beriya zayînê | nexşe = Near East ancient map.jpg | binnexşe = Keyaniya Kardoxyayê ({{nêzîkî}} 60ê {{bz}}) | hikûmet = | paytext = | sernav paytext = | ziman = [[Kardoxî]] | ol = bawerî [[Teşûp]]ê dikirin | sernav serokE = Key | serokE1 sal = Sedsala 1ê ya berî zayînê | serokE1 = [[Zarbiyenûs]] | serokE2 sal = Sala 115ê piştî zayînê | serokE2 = Key Manîsarûs | serokE3 sal = Sala 340ê piştî zayînê | serokE3 = Ardaşîr | serokE4 sal = Sala 359ê piştî zayînê | serokE4 = Jovîniyan <ref>The Later Roman Empire: AD 354-378, Ammianus Marcellinus, Translated by Walter Hamilton, page 155, Contributor Andrew Wallace-Hadrill, Published 1986, Penguin Classics, ISBN 0-14-044406-8</ref> | berê1 = Împeratoriya seleukî | berê1_rûpel = Împeratoriya seleukî | berê1 al = Diadochi LA.svg | paşê1 = Pehlewanistan | paşê1_rûpel = Pehlewanistan | paşê1 al = Map Parthian Empire-fr.png }} '''Kardox''', '''Kardoxya''' an jî '''Kordyene''' (bi yewnaniya kevnare: Κορδυηνή, ''Kordyene'') herêmeke dîrokî ya kevnare bû ku li [[Bakurê Kurdistanê]] ya îro, li başûrê [[Gola Wanê]] bû. Herêma Kardoxyayê di bin serweriya kardoxan de bû ku li gorî hinek dîroknasan [[kardoxî]] gelekî kevnare yên [[kurd]] bûn<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=http://www.bartleby.com/65/ku/Kurds.html |sernav=Kurds. The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition. 2001-05 |malper=www.bartleby.com |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> ku bi zimaneke [[hind û îranî]] axivîne. Di heman de ji aliyê dîroknasan ve hatiye diyarkirin ku navê Kordyene peyveke [[proto-kurdî]] ye. Li gorî Ksenofon kardoxî gelek serbixwe û şervan bûn ku bi ti awayê guh nedabûn şahê persan. Ksenofon diyar kiriye ku şahê persan bi 120.000 şervanan li dijî Kardoxyayê şer daye destpêkirin di vê şer a di navbera şahê persan û Kardoxyayê de, şahê persan têk çûye û li gorî Ksenofon rêjeyeke mezin ê ji şervanên wî di vê şerê li dijî Kardoxyayê jiyana xwe jidest dane.<ref name=":0">{{Jêder-kovar |tarîx=2016 |sernav=Xenophon ( c . 428– c. 354 bc ), Greek Historian and Miscellaneous Writer |url=https://doi.org/10.5040/9781472555328.7995 |kovar=Shakespeare's Books |doi=10.5040/9781472555328.7995}}</ref> == Etnografî == Her çiqas hinek zanyaran teoriyên ku kardoxiyan wekê civakeke xwemaliyên berê gelên îranî diyar kiribe jî, fikrê gelemper kardoxiyan bi [[Gutî|gûtî]] û bi [[med]]an ve girê daye.<ref name=":0" /> Teoriyeke kevneşopî heye ku Kordyene wekê hevwateya kevnar a ferhengî ya "Kurdistanê" û civaka Kardoxyayê wekê proto-kurdan destnîşan kiriye.<ref name=":1"/> == Erdnîgarî û aborî == == Çavkaniyê cihû == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Xanedanên kardoxî == [[Wêne:73artzrounis.png|thumb|''Kortsayk'' û xanedanên kardoxiyên din ([[Ancewasî|Anjevatsik]] û [[Mox|Mok]]) di nexşeyê de]] * [[Kardox]] * [[Zawdex]] * [[Mox]] * [[Ancewasî]] * [[Kavosiyan]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Dewletên kurdan}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Dîrok]] [[Kategorî:Herêmên dîrokî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Kurdistana kevnare]] 5j1u0v752bfe6xqbrkrga6pa4fqtj7r 2029992 2029989 2026-05-21T05:52:40Z Penaber49 39672 /* Erdnîgarî û aborî */ 2029992 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank dewleta dîrokî | nav kurdî = Keyaniya Kardoxyayê | sal destpêk = Sala 189ê beriya zayînê | sal dawî = Sala 90ê beriya zayînê | nexşe = Near East ancient map.jpg | binnexşe = Keyaniya Kardoxyayê ({{nêzîkî}} 60ê {{bz}}) | hikûmet = | paytext = | sernav paytext = | ziman = [[Kardoxî]] | ol = bawerî [[Teşûp]]ê dikirin | sernav serokE = Key | serokE1 sal = Sedsala 1ê ya berî zayînê | serokE1 = [[Zarbiyenûs]] | serokE2 sal = Sala 115ê piştî zayînê | serokE2 = Key Manîsarûs | serokE3 sal = Sala 340ê piştî zayînê | serokE3 = Ardaşîr | serokE4 sal = Sala 359ê piştî zayînê | serokE4 = Jovîniyan <ref>The Later Roman Empire: AD 354-378, Ammianus Marcellinus, Translated by Walter Hamilton, page 155, Contributor Andrew Wallace-Hadrill, Published 1986, Penguin Classics, ISBN 0-14-044406-8</ref> | berê1 = Împeratoriya seleukî | berê1_rûpel = Împeratoriya seleukî | berê1 al = Diadochi LA.svg | paşê1 = Pehlewanistan | paşê1_rûpel = Pehlewanistan | paşê1 al = Map Parthian Empire-fr.png }} '''Kardox''', '''Kardoxya''' an jî '''Kordyene''' (bi yewnaniya kevnare: Κορδυηνή, ''Kordyene'') herêmeke dîrokî ya kevnare bû ku li [[Bakurê Kurdistanê]] ya îro, li başûrê [[Gola Wanê]] bû. Herêma Kardoxyayê di bin serweriya kardoxan de bû ku li gorî hinek dîroknasan [[kardoxî]] gelekî kevnare yên [[kurd]] bûn<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=http://www.bartleby.com/65/ku/Kurds.html |sernav=Kurds. The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition. 2001-05 |malper=www.bartleby.com |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> ku bi zimaneke [[hind û îranî]] axivîne. Di heman de ji aliyê dîroknasan ve hatiye diyarkirin ku navê Kordyene peyveke [[proto-kurdî]] ye. Li gorî Ksenofon kardoxî gelek serbixwe û şervan bûn ku bi ti awayê guh nedabûn şahê persan. Ksenofon diyar kiriye ku şahê persan bi 120.000 şervanan li dijî Kardoxyayê şer daye destpêkirin di vê şer a di navbera şahê persan û Kardoxyayê de, şahê persan têk çûye û li gorî Ksenofon rêjeyeke mezin ê ji şervanên wî di vê şerê li dijî Kardoxyayê jiyana xwe jidest dane.<ref name=":0">{{Jêder-kovar |tarîx=2016 |sernav=Xenophon ( c . 428– c. 354 bc ), Greek Historian and Miscellaneous Writer |url=https://doi.org/10.5040/9781472555328.7995 |kovar=Shakespeare's Books |doi=10.5040/9781472555328.7995}}</ref> == Etnografî == Her çiqas hinek zanyaran teoriyên ku kardoxiyan wekê civakeke xwemaliyên berê gelên îranî diyar kiribe jî, fikrê gelemper kardoxiyan bi [[Gutî|gûtî]] û bi [[med]]an ve girê daye.<ref name=":0" /> Teoriyeke kevneşopî heye ku Kordyene wekê hevwateya kevnar a ferhengî ya "Kurdistanê" û civaka Kardoxyayê wekê proto-kurdan destnîşan kiriye.<ref name=":1"/> == Erdnîgarî û aborî == Herêma Kardoxyayê (hêrama Botan a îro) devereke çiyayî ye lê berhemdar e ku bi çêregeh û bi daristanên fireh hatiye wesfkirin. == Çavkaniyê cihû == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Xanedanên kardoxî == [[Wêne:73artzrounis.png|thumb|''Kortsayk'' û xanedanên kardoxiyên din ([[Ancewasî|Anjevatsik]] û [[Mox|Mok]]) di nexşeyê de]] * [[Kardox]] * [[Zawdex]] * [[Mox]] * [[Ancewasî]] * [[Kavosiyan]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Dewletên kurdan}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Dîrok]] [[Kategorî:Herêmên dîrokî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Kurdistana kevnare]] tiicr83f1uozyqeq207urwsngep3bd5 2029993 2029992 2026-05-21T05:58:26Z Penaber49 39672 /* Erdnîgarî û aborî */ 2029993 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank dewleta dîrokî | nav kurdî = Keyaniya Kardoxyayê | sal destpêk = Sala 189ê beriya zayînê | sal dawî = Sala 90ê beriya zayînê | nexşe = Near East ancient map.jpg | binnexşe = Keyaniya Kardoxyayê ({{nêzîkî}} 60ê {{bz}}) | hikûmet = | paytext = | sernav paytext = | ziman = [[Kardoxî]] | ol = bawerî [[Teşûp]]ê dikirin | sernav serokE = Key | serokE1 sal = Sedsala 1ê ya berî zayînê | serokE1 = [[Zarbiyenûs]] | serokE2 sal = Sala 115ê piştî zayînê | serokE2 = Key Manîsarûs | serokE3 sal = Sala 340ê piştî zayînê | serokE3 = Ardaşîr | serokE4 sal = Sala 359ê piştî zayînê | serokE4 = Jovîniyan <ref>The Later Roman Empire: AD 354-378, Ammianus Marcellinus, Translated by Walter Hamilton, page 155, Contributor Andrew Wallace-Hadrill, Published 1986, Penguin Classics, ISBN 0-14-044406-8</ref> | berê1 = Împeratoriya seleukî | berê1_rûpel = Împeratoriya seleukî | berê1 al = Diadochi LA.svg | paşê1 = Pehlewanistan | paşê1_rûpel = Pehlewanistan | paşê1 al = Map Parthian Empire-fr.png }} '''Kardox''', '''Kardoxya''' an jî '''Kordyene''' (bi yewnaniya kevnare: Κορδυηνή, ''Kordyene'') herêmeke dîrokî ya kevnare bû ku li [[Bakurê Kurdistanê]] ya îro, li başûrê [[Gola Wanê]] bû. Herêma Kardoxyayê di bin serweriya kardoxan de bû ku li gorî hinek dîroknasan [[kardoxî]] gelekî kevnare yên [[kurd]] bûn<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=http://www.bartleby.com/65/ku/Kurds.html |sernav=Kurds. The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition. 2001-05 |malper=www.bartleby.com |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> ku bi zimaneke [[hind û îranî]] axivîne. Di heman de ji aliyê dîroknasan ve hatiye diyarkirin ku navê Kordyene peyveke [[proto-kurdî]] ye. Li gorî Ksenofon kardoxî gelek serbixwe û şervan bûn ku bi ti awayê guh nedabûn şahê persan. Ksenofon diyar kiriye ku şahê persan bi 120.000 şervanan li dijî Kardoxyayê şer daye destpêkirin di vê şer a di navbera şahê persan û Kardoxyayê de, şahê persan têk çûye û li gorî Ksenofon rêjeyeke mezin ê ji şervanên wî di vê şerê li dijî Kardoxyayê jiyana xwe jidest dane.<ref name=":0">{{Jêder-kovar |tarîx=2016 |sernav=Xenophon ( c . 428– c. 354 bc ), Greek Historian and Miscellaneous Writer |url=https://doi.org/10.5040/9781472555328.7995 |kovar=Shakespeare's Books |doi=10.5040/9781472555328.7995}}</ref> == Etnografî == Her çiqas hinek zanyaran teoriyên ku kardoxiyan wekê civakeke xwemaliyên berê gelên îranî diyar kiribe jî, fikrê gelemper kardoxiyan bi [[Gutî|gûtî]] û bi [[med]]an ve girê daye.<ref name=":0" /> Teoriyeke kevneşopî heye ku Kordyene wekê hevwateya kevnar a ferhengî ya "Kurdistanê" û civaka Kardoxyayê wekê proto-kurdan destnîşan kiriye.<ref name=":1"/> == Erdnîgarî û aborî == Herêma Kardoxyayê (hêrama Botan a îro) devereke çiyayî ye lê berhemdar e ku bi çêregeh û bi daristanên fireh hatiye wesfkirin. Strabo li herêmê hebûna çavkaniyên xwezayî yên hêja yên wekê naftayê ku linavhevketiyeke hîdrokarbonê ya şile ya şewatbar e, destnîşan kiriye. == Çavkaniyê cihû == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Xanedanên kardoxî == [[Wêne:73artzrounis.png|thumb|''Kortsayk'' û xanedanên kardoxiyên din ([[Ancewasî|Anjevatsik]] û [[Mox|Mok]]) di nexşeyê de]] * [[Kardox]] * [[Zawdex]] * [[Mox]] * [[Ancewasî]] * [[Kavosiyan]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Dewletên kurdan}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Dîrok]] [[Kategorî:Herêmên dîrokî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Kurdistana kevnare]] ph0325c94lv6dxnb7siz17uwltg9cx7 2029994 2029993 2026-05-21T06:04:40Z Penaber49 39672 /* Erdnîgarî û aborî */ 2029994 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank dewleta dîrokî | nav kurdî = Keyaniya Kardoxyayê | sal destpêk = Sala 189ê beriya zayînê | sal dawî = Sala 90ê beriya zayînê | nexşe = Near East ancient map.jpg | binnexşe = Keyaniya Kardoxyayê ({{nêzîkî}} 60ê {{bz}}) | hikûmet = | paytext = | sernav paytext = | ziman = [[Kardoxî]] | ol = bawerî [[Teşûp]]ê dikirin | sernav serokE = Key | serokE1 sal = Sedsala 1ê ya berî zayînê | serokE1 = [[Zarbiyenûs]] | serokE2 sal = Sala 115ê piştî zayînê | serokE2 = Key Manîsarûs | serokE3 sal = Sala 340ê piştî zayînê | serokE3 = Ardaşîr | serokE4 sal = Sala 359ê piştî zayînê | serokE4 = Jovîniyan <ref>The Later Roman Empire: AD 354-378, Ammianus Marcellinus, Translated by Walter Hamilton, page 155, Contributor Andrew Wallace-Hadrill, Published 1986, Penguin Classics, ISBN 0-14-044406-8</ref> | berê1 = Împeratoriya seleukî | berê1_rûpel = Împeratoriya seleukî | berê1 al = Diadochi LA.svg | paşê1 = Pehlewanistan | paşê1_rûpel = Pehlewanistan | paşê1 al = Map Parthian Empire-fr.png }} '''Kardox''', '''Kardoxya''' an jî '''Kordyene''' (bi yewnaniya kevnare: Κορδυηνή, ''Kordyene'') herêmeke dîrokî ya kevnare bû ku li [[Bakurê Kurdistanê]] ya îro, li başûrê [[Gola Wanê]] bû. Herêma Kardoxyayê di bin serweriya kardoxan de bû ku li gorî hinek dîroknasan [[kardoxî]] gelekî kevnare yên [[kurd]] bûn<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=http://www.bartleby.com/65/ku/Kurds.html |sernav=Kurds. The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition. 2001-05 |malper=www.bartleby.com |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> ku bi zimaneke [[hind û îranî]] axivîne. Di heman de ji aliyê dîroknasan ve hatiye diyarkirin ku navê Kordyene peyveke [[proto-kurdî]] ye. Li gorî Ksenofon kardoxî gelek serbixwe û şervan bûn ku bi ti awayê guh nedabûn şahê persan. Ksenofon diyar kiriye ku şahê persan bi 120.000 şervanan li dijî Kardoxyayê şer daye destpêkirin di vê şer a di navbera şahê persan û Kardoxyayê de, şahê persan têk çûye û li gorî Ksenofon rêjeyeke mezin ê ji şervanên wî di vê şerê li dijî Kardoxyayê jiyana xwe jidest dane.<ref name=":0">{{Jêder-kovar |tarîx=2016 |sernav=Xenophon ( c . 428– c. 354 bc ), Greek Historian and Miscellaneous Writer |url=https://doi.org/10.5040/9781472555328.7995 |kovar=Shakespeare's Books |doi=10.5040/9781472555328.7995}}</ref> == Etnografî == Her çiqas hinek zanyaran teoriyên ku kardoxiyan wekê civakeke xwemaliyên berê gelên îranî diyar kiribe jî, fikrê gelemper kardoxiyan bi [[Gutî|gûtî]] û bi [[med]]an ve girê daye.<ref name=":0" /> Teoriyeke kevneşopî heye ku Kordyene wekê hevwateya kevnar a ferhengî ya "Kurdistanê" û civaka Kardoxyayê wekê proto-kurdan destnîşan kiriye.<ref name=":1"/> == Erdnîgarî û aborî == Herêma Kardoxyayê (hêrama Botan a îro) devereke çiyayî ye lê berhemdar e ku bi çêregeh û bi daristanên fireh hatiye wesfkirin. Strabo li herêmê hebûna çavkaniyên xwezayî yên hêja yên wekê naftayê ku linavhevketiyeke hîdrokarbonê ya şile ya şewatbar e, destnîşan kiriye. Kardoxî di warê avahîsaziyê de kesên pispor bûn û pisporî ya wan ê ji bo afirandina makîneyên dorpêçkirinê de xwedî navûdengeke bêhempa bûn ku ji bo vê jêhatîbûna wan ji aliyê monarşên wekê Tigranes II yê Mezin ve dihatin peywirdarkirin. == Çavkaniyê cihû == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Xanedanên kardoxî == [[Wêne:73artzrounis.png|thumb|''Kortsayk'' û xanedanên kardoxiyên din ([[Ancewasî|Anjevatsik]] û [[Mox|Mok]]) di nexşeyê de]] * [[Kardox]] * [[Zawdex]] * [[Mox]] * [[Ancewasî]] * [[Kavosiyan]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Dewletên kurdan}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Dîrok]] [[Kategorî:Herêmên dîrokî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Kurdistana kevnare]] 4cznznhs5kmf7bkmucryvuc512beiav 2029995 2029994 2026-05-21T06:09:23Z Penaber49 39672 2029995 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank dewleta dîrokî | nav kurdî = Keyaniya Kardoxyayê | sal destpêk = Sala 189ê beriya zayînê | sal dawî = Sala 90ê beriya zayînê | nexşe = Near East ancient map.jpg | binnexşe = Keyaniya Kardoxyayê ({{nêzîkî}} 60ê {{bz}}) | hikûmet = | paytext = | sernav paytext = | ziman = [[Kardoxî]] | ol = bawerî [[Teşûp]]ê dikirin | sernav serokE = Key | serokE1 sal = Sedsala 1ê ya berî zayînê | serokE1 = [[Zarbiyenûs]] | serokE2 sal = Sala 115ê piştî zayînê | serokE2 = Key Manîsarûs | serokE3 sal = Sala 340ê piştî zayînê | serokE3 = Ardaşîr | serokE4 sal = Sala 359ê piştî zayînê | serokE4 = Jovîniyan <ref>The Later Roman Empire: AD 354-378, Ammianus Marcellinus, Translated by Walter Hamilton, page 155, Contributor Andrew Wallace-Hadrill, Published 1986, Penguin Classics, ISBN 0-14-044406-8</ref> | berê1 = Împeratoriya seleukî | berê1_rûpel = Împeratoriya seleukî | berê1 al = Diadochi LA.svg | paşê1 = Pehlewanistan | paşê1_rûpel = Pehlewanistan | paşê1 al = Map Parthian Empire-fr.png }} '''Kardox''', '''Kardoxya''' an jî '''Kordyene''' (bi yewnaniya kevnare: Κορδυηνή, ''Kordyene'') herêmeke dîrokî ya kevnare bû ku li [[Bakurê Kurdistanê]] ya îro, li başûrê [[Gola Wanê]] bû. Herêma Kardoxyayê di bin serweriya kardoxan de bû ku li gorî hinek dîroknasan [[kardoxî]] gelekî kevnare yên [[kurd]] bûn<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=http://www.bartleby.com/65/ku/Kurds.html |sernav=Kurds. The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition. 2001-05 |malper=www.bartleby.com |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> ku bi zimaneke [[hind û îranî]] axivîne. Di heman de ji aliyê dîroknasan ve hatiye diyarkirin ku navê Kordyene peyveke [[proto-kurdî]] ye. Li gorî Ksenofon kardoxî gelek serbixwe û şervan bûn ku bi ti awayê guh nedabûn şahê persan. Ksenofon diyar kiriye ku şahê persan bi 120.000 şervanan li dijî Kardoxyayê şer daye destpêkirin di vê şer a di navbera şahê persan û Kardoxyayê de, şahê persan têk çûye û li gorî Ksenofon rêjeyeke mezin ê ji şervanên wî di vê şerê li dijî Kardoxyayê jiyana xwe jidest dane.<ref name=":0">{{Jêder-kovar |tarîx=2016 |sernav=Xenophon ( c . 428– c. 354 bc ), Greek Historian and Miscellaneous Writer |url=https://doi.org/10.5040/9781472555328.7995 |kovar=Shakespeare's Books |doi=10.5040/9781472555328.7995}}</ref> == Etnografî == Her çiqas hinek zanyaran teoriyên ku kardoxiyan wekê civakeke xwemaliyên berê gelên îranî diyar kiribe jî, fikrê gelemper kardoxiyan bi [[Gutî|gûtî]] û bi [[med]]an ve girê daye.<ref name=":0" /> Teoriyeke kevneşopî heye ku Kordyene wekê hevwateya kevnar a ferhengî ya "Kurdistanê" û civaka Kardoxyayê wekê proto-kurdan destnîşan kiriye.<ref name=":1"/> == Erdnîgarî û aborî == Herêma Kardoxyayê (hêrama Botan a îro) devereke çiyayî ye lê berhemdar e ku bi çêregeh û bi daristanên fireh hatiye wesfkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://soltdm.com/sources/mss/strab/11.htm |sernav=Strabon Book 11 |malper=soltdm.com |roja-gihiştinê=2026-05-21}}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=E.J. Brill's First Encyclopaedia of Islam 1913-1936 |weşanger=BRILL |tarîx=1987 |isbn=978-90-04-08265-6 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=7CP7fYghBFQC}}</ref> Strabo li herêmê hebûna çavkaniyên xwezayî yên hêja yên wekê naftayê ku linavhevketiyeke hîdrokarbonê ya şile ya şewatbar e, destnîşan kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Strabo/16A*.html |sernav=Erdnîgariya Straboyê |malper=penelope.uchicago.edu |roja-gihiştinê=2026-05-21}}</ref> Kardoxî di warê avahîsaziyê de kesên pispor bûn û pisporî ya wan ê ji bo afirandina makîneyên dorpêçkirinê de xwedî navûdengeke bêhempa bûn ku ji bo vê jêhatîbûna wan ji aliyê monarşên wekê Tigranes II yê Mezin ve dihatin peywirdarkirin. == Çavkaniyê cihû == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Xanedanên kardoxî == [[Wêne:73artzrounis.png|thumb|''Kortsayk'' û xanedanên kardoxiyên din ([[Ancewasî|Anjevatsik]] û [[Mox|Mok]]) di nexşeyê de]] * [[Kardox]] * [[Zawdex]] * [[Mox]] * [[Ancewasî]] * [[Kavosiyan]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Dewletên kurdan}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Dîrok]] [[Kategorî:Herêmên dîrokî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Kurdistana kevnare]] 0vee7ko0uv2a08q0v6qivb77mdl2u03 2029996 2029995 2026-05-21T06:09:58Z Penaber49 39672 2029996 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank dewleta dîrokî | nav kurdî = Keyaniya Kardoxyayê | sal destpêk = Sala 189ê beriya zayînê | sal dawî = Sala 90ê beriya zayînê | nexşe = Near East ancient map.jpg | binnexşe = Keyaniya Kardoxyayê ({{nêzîkî}} 60ê {{bz}}) | hikûmet = | paytext = | sernav paytext = | ziman = [[Kardoxî]] | ol = bawerî [[Teşûp]]ê dikirin | sernav serokE = Key | serokE1 sal = Sedsala 1ê ya berî zayînê | serokE1 = [[Zarbiyenûs]] | serokE2 sal = Sala 115ê piştî zayînê | serokE2 = Key Manîsarûs | serokE3 sal = Sala 340ê piştî zayînê | serokE3 = Ardaşîr | serokE4 sal = Sala 359ê piştî zayînê | serokE4 = Jovîniyan <ref>The Later Roman Empire: AD 354-378, Ammianus Marcellinus, Translated by Walter Hamilton, page 155, Contributor Andrew Wallace-Hadrill, Published 1986, Penguin Classics, ISBN 0-14-044406-8</ref> | berê1 = Împeratoriya seleukî | berê1_rûpel = Împeratoriya seleukî | berê1 al = Diadochi LA.svg | paşê1 = Pehlewanistan | paşê1_rûpel = Pehlewanistan | paşê1 al = Map Parthian Empire-fr.png }} '''Kardox''', '''Kardoxya''' an jî '''Kordyene''' (bi yewnaniya kevnare: Κορδυηνή, ''Kordyene'') herêmeke dîrokî ya kevnare bû ku li [[Bakurê Kurdistanê]] ya îro, li başûrê [[Gola Wanê]] bû. Herêma Kardoxyayê di bin serweriya kardoxan de bû ku li gorî hinek dîroknasan [[kardoxî]] gelekî kevnare yên [[kurd]] bûn<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=http://www.bartleby.com/65/ku/Kurds.html |sernav=Kurds. The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition. 2001-05 |malper=www.bartleby.com |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> ku bi zimaneke [[hind û îranî]] axivîne. Di heman de ji aliyê dîroknasan ve hatiye diyarkirin ku navê Kordyene peyveke [[proto-kurdî]] ye. Li gorî Ksenofon kardoxî gelek serbixwe û şervan bûn ku bi ti awayê guh nedabûn şahê persan. Ksenofon diyar kiriye ku şahê persan bi 120.000 şervanan li dijî Kardoxyayê şer daye destpêkirin di vê şer a di navbera şahê persan û Kardoxyayê de, şahê persan têk çûye û li gorî Ksenofon rêjeyeke mezin ê ji şervanên wî di vê şerê li dijî Kardoxyayê jiyana xwe jidest dane.<ref name=":0">{{Jêder-kovar |tarîx=2016 |sernav=Xenophon ( c . 428– c. 354 bc ), Greek Historian and Miscellaneous Writer |url=https://doi.org/10.5040/9781472555328.7995 |kovar=Shakespeare's Books |doi=10.5040/9781472555328.7995}}</ref> == Etnografî == Her çiqas hinek zanyaran teoriyên ku kardoxiyan wekê civakeke xwemaliyên berê gelên îranî diyar kiribe jî, fikrê gelemper kardoxiyan bi [[Gutî|gûtî]] û bi [[med]]an ve girê daye.<ref name=":0" /> Teoriyeke kevneşopî heye ku Kordyene wekê hevwateya kevnar a ferhengî ya "Kurdistanê" û civaka Kardoxyayê wekê proto-kurdan destnîşan kiriye.<ref name=":1"/> == Erdnîgarî û aborî == Herêma Kardoxyayê (hêrama Botan a îro) devereke çiyayî ye lê berhemdar e ku bi çêregeh û bi daristanên fireh hatiye wesfkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://soltdm.com/sources/mss/strab/11.htm |sernav=Strabon Book 11 |malper=soltdm.com |roja-gihiştinê=2026-05-21}}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=E.J. Brill's First Encyclopaedia of Islam 1913-1936 |weşanger=BRILL |tarîx=1987 |isbn=978-90-04-08265-6 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=7CP7fYghBFQC}}</ref> Strabo li herêmê hebûna çavkaniyên xwezayî yên hêja yên wekê naftayê ku linavhevketiyeke hîdrokarbonê ya şile ya şewatbar e, destnîşan kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Strabo/16A*.html |sernav=Erdnîgariya Straboyê |malper=penelope.uchicago.edu |roja-gihiştinê=2026-05-21}}</ref> Kardoxî di warê avahîsaziyê de kesên pispor bûn û pisporî ya wan ê ji bo afirandina makîneyên dorpêçkirinê de xwedî navûdengeke bêhempa bûn ku ji bo vê jêhatîbûna wan ji aliyê monarşên wekê Tigranê II yê Mezin ve dihatin peywirdarkirin. == Çavkaniyê cihû == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Xanedanên kardoxî == [[Wêne:73artzrounis.png|thumb|''Kortsayk'' û xanedanên kardoxiyên din ([[Ancewasî|Anjevatsik]] û [[Mox|Mok]]) di nexşeyê de]] * [[Kardox]] * [[Zawdex]] * [[Mox]] * [[Ancewasî]] * [[Kavosiyan]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Dewletên kurdan}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Dîrok]] [[Kategorî:Herêmên dîrokî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Kurdistana kevnare]] cc70copnh5htry04v4wnxt64eucxqp2 2029997 2029996 2026-05-21T06:12:19Z Penaber49 39672 2029997 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank dewleta dîrokî | nav kurdî = Keyaniya Kardoxyayê | sal destpêk = Sala 189ê beriya zayînê | sal dawî = Sala 90ê beriya zayînê | nexşe = Near East ancient map.jpg | binnexşe = Keyaniya Kardoxyayê ({{nêzîkî}} 60ê {{bz}}) | hikûmet = | paytext = | sernav paytext = | ziman = [[Kardoxî]] | ol = bawerî [[Teşûp]]ê dikirin | sernav serokE = Key | serokE1 sal = Sedsala 1ê ya berî zayînê | serokE1 = [[Zarbiyenûs]] | serokE2 sal = Sala 115ê piştî zayînê | serokE2 = Key Manîsarûs | serokE3 sal = Sala 340ê piştî zayînê | serokE3 = Ardaşîr | serokE4 sal = Sala 359ê piştî zayînê | serokE4 = Jovîniyan <ref>The Later Roman Empire: AD 354-378, Ammianus Marcellinus, Translated by Walter Hamilton, page 155, Contributor Andrew Wallace-Hadrill, Published 1986, Penguin Classics, ISBN 0-14-044406-8</ref> | berê1 = Împeratoriya seleukî | berê1_rûpel = Împeratoriya seleukî | berê1 al = Diadochi LA.svg | paşê1 = Pehlewanistan | paşê1_rûpel = Pehlewanistan | paşê1 al = Map Parthian Empire-fr.png }} '''Kardox''', '''Kardoxya''' an jî '''Kordyene''' (bi yewnaniya kevnare: Κορδυηνή, ''Kordyene'') herêmeke dîrokî ya kevnare bû ku li [[Bakurê Kurdistanê]] ya îro, li başûrê [[Gola Wanê]] bû. Herêma Kardoxyayê di bin serweriya kardoxan de bû ku li gorî hinek dîroknasan [[kardoxî]] gelekî kevnare yên [[kurd]] bûn<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=http://www.bartleby.com/65/ku/Kurds.html |sernav=Kurds. The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition. 2001-05 |malper=www.bartleby.com |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> ku bi zimaneke [[hind û îranî]] axivîne. Di heman de ji aliyê dîroknasan ve hatiye diyarkirin ku navê Kordyene peyveke [[proto-kurdî]] ye. Li gorî Ksenofon kardoxî gelek serbixwe û şervan bûn ku bi ti awayê guh nedabûn şahê persan. Ksenofon diyar kiriye ku şahê persan bi 120.000 şervanan li dijî Kardoxyayê şer daye destpêkirin di vê şer a di navbera şahê persan û Kardoxyayê de, şahê persan têk çûye û li gorî Ksenofon rêjeyeke mezin ê ji şervanên wî di vê şerê li dijî Kardoxyayê jiyana xwe jidest dane.<ref name=":0">{{Jêder-kovar |tarîx=2016 |sernav=Xenophon ( c . 428– c. 354 bc ), Greek Historian and Miscellaneous Writer |url=https://doi.org/10.5040/9781472555328.7995 |kovar=Shakespeare's Books |doi=10.5040/9781472555328.7995}}</ref> == Etnografî == Her çiqas hinek zanyaran teoriyên ku kardoxiyan wekê civakeke xwemaliyên berê gelên îranî diyar kiribe jî, fikrê gelemper kardoxiyan bi [[Gutî|gûtî]] û bi [[med]]an ve girê daye.<ref name=":0" /> Teoriyeke kevneşopî heye ku Kordyene wekê hevwateya kevnar a ferhengî ya "Kurdistanê" û civaka Kardoxyayê wekê proto-kurdan destnîşan kiriye.<ref name=":1"/> == Erdnîgarî û aborî == Herêma Kardoxyayê (hêrama Botan a îro) devereke çiyayî ye lê berhemdar e ku bi çêregeh û bi daristanên fireh hatiye wesfkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://soltdm.com/sources/mss/strab/11.htm |sernav=Strabon Book 11 |malper=soltdm.com |roja-gihiştinê=2026-05-21}}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=E.J. Brill's First Encyclopaedia of Islam 1913-1936 |weşanger=BRILL |tarîx=1987 |isbn=978-90-04-08265-6 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=7CP7fYghBFQC}}</ref> Strabo li herêmê hebûna çavkaniyên xwezayî yên hêja yên wekê naftayê ku linavhevketiyeke hîdrokarbonê ya şile ya şewatbar e, destnîşan kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Strabo/16A*.html |sernav=Erdnîgariya Straboyê |malper=penelope.uchicago.edu |roja-gihiştinê=2026-05-21}}</ref> Kardoxî di warê avahîsaziyê de kesên pispor bûn û di heman demê de kardoxî ji bo pisporî ya xwe yê ji bo afirandina makîneyên dorpêçkirinê xwedî navûdengeke bêhempa bûn. == Çavkaniyê cihû == {{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}} == Xanedanên kardoxî == [[Wêne:73artzrounis.png|thumb|''Kortsayk'' û xanedanên kardoxiyên din ([[Ancewasî|Anjevatsik]] û [[Mox|Mok]]) di nexşeyê de]] * [[Kardox]] * [[Zawdex]] * [[Mox]] * [[Ancewasî]] * [[Kavosiyan]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Dewletên kurdan}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Dîrok]] [[Kategorî:Herêmên dîrokî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Kurdistana kevnare]] e018syq8gyfpraa45d94l5pap7jfr3z 2029998 2029997 2026-05-21T06:12:46Z Penaber49 39672 2029998 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank dewleta dîrokî | nav kurdî = Keyaniya Kardoxyayê | sal destpêk = Sala 189ê beriya zayînê | sal dawî = Sala 90ê beriya zayînê | nexşe = Near East ancient map.jpg | binnexşe = Keyaniya Kardoxyayê ({{nêzîkî}} 60ê {{bz}}) | hikûmet = | paytext = | sernav paytext = | ziman = [[Kardoxî]] | ol = bawerî [[Teşûp]]ê dikirin | sernav serokE = Key | serokE1 sal = Sedsala 1ê ya berî zayînê | serokE1 = [[Zarbiyenûs]] | serokE2 sal = Sala 115ê piştî zayînê | serokE2 = Key Manîsarûs | serokE3 sal = Sala 340ê piştî zayînê | serokE3 = Ardaşîr | serokE4 sal = Sala 359ê piştî zayînê | serokE4 = Jovîniyan <ref>The Later Roman Empire: AD 354-378, Ammianus Marcellinus, Translated by Walter Hamilton, page 155, Contributor Andrew Wallace-Hadrill, Published 1986, Penguin Classics, ISBN 0-14-044406-8</ref> | berê1 = Împeratoriya seleukî | berê1_rûpel = Împeratoriya seleukî | berê1 al = Diadochi LA.svg | paşê1 = Pehlewanistan | paşê1_rûpel = Pehlewanistan | paşê1 al = Map Parthian Empire-fr.png }} '''Kardox''', '''Kardoxya''' an jî '''Kordyene''' (bi yewnaniya kevnare: Κορδυηνή, ''Kordyene'') herêmeke dîrokî ya kevnare bû ku li [[Bakurê Kurdistanê]] ya îro, li başûrê [[Gola Wanê]] bû. Herêma Kardoxyayê di bin serweriya kardoxan de bû ku li gorî hinek dîroknasan [[kardoxî]] gelekî kevnare yên [[kurd]] bûn<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=http://www.bartleby.com/65/ku/Kurds.html |sernav=Kurds. The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition. 2001-05 |malper=www.bartleby.com |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> ku bi zimaneke [[hind û îranî]] axivîne. Di heman de ji aliyê dîroknasan ve hatiye diyarkirin ku navê Kordyene peyveke [[proto-kurdî]] ye. Li gorî Ksenofon kardoxî gelek serbixwe û şervan bûn ku bi ti awayê guh nedabûn şahê persan. Ksenofon diyar kiriye ku şahê persan bi 120.000 şervanan li dijî Kardoxyayê şer daye destpêkirin di vê şer a di navbera şahê persan û Kardoxyayê de, şahê persan têk çûye û li gorî Ksenofon rêjeyeke mezin ê ji şervanên wî di vê şerê li dijî Kardoxyayê jiyana xwe jidest dane.<ref name=":0">{{Jêder-kovar |tarîx=2016 |sernav=Xenophon ( c . 428– c. 354 bc ), Greek Historian and Miscellaneous Writer |url=https://doi.org/10.5040/9781472555328.7995 |kovar=Shakespeare's Books |doi=10.5040/9781472555328.7995}}</ref> == Etnografî == Her çiqas hinek zanyaran teoriyên ku kardoxiyan wekê civakeke xwemaliyên berê gelên îranî diyar kiribe jî, fikrê gelemper kardoxiyan bi [[Gutî|gûtî]] û bi [[med]]an ve girê daye.<ref name=":0" /> Teoriyeke kevneşopî heye ku Kordyene wekê hevwateya kevnar a ferhengî ya "Kurdistanê" û civaka Kardoxyayê wekê proto-kurdan destnîşan kiriye.<ref name=":1"/> == Erdnîgarî û aborî == Herêma Kardoxyayê (hêrama Botan a îro) devereke çiyayî ye lê berhemdar e ku bi çêregeh û bi daristanên fireh hatiye wesfkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://soltdm.com/sources/mss/strab/11.htm |sernav=Strabon Book 11 |malper=soltdm.com |roja-gihiştinê=2026-05-21}}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=E.J. Brill's First Encyclopaedia of Islam 1913-1936 |weşanger=BRILL |tarîx=1987 |isbn=978-90-04-08265-6 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=7CP7fYghBFQC}}</ref> Strabo li herêmê hebûna çavkaniyên xwezayî yên hêja yên wekê naftayê ku linavhevketiyeke hîdrokarbonê ya şile ya şewatbar e, destnîşan kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Strabo/16A*.html |sernav=Erdnîgariya Straboyê |malper=penelope.uchicago.edu |roja-gihiştinê=2026-05-21}}</ref> Kardoxî di warê avahîsaziyê de kesên pispor bûn û di heman demê de kardoxî ji bo pisporî ya xwe yê ji bo afirandina makîneyên dorpêçkirinê xwedî navûdengeke bêhempa bûn. == Xanedanên kardoxî == [[Wêne:73artzrounis.png|thumb|''Kortsayk'' û xanedanên kardoxiyên din ([[Ancewasî|Anjevatsik]] û [[Mox|Mok]]) di nexşeyê de]] * [[Kardox]] * [[Zawdex]] * [[Mox]] * [[Ancewasî]] * [[Kavosiyan]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Dewletên kurdan}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Dîrok]] [[Kategorî:Herêmên dîrokî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Kurdistana kevnare]] bq3ctbbhg3wdz07jeytmt5vdfohmj9m 2030007 2029998 2026-05-21T06:39:18Z Penaber49 39672 2030007 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank dewleta dîrokî | nav kurdî = Keyaniya Kardoxyayê | sal destpêk = Sala 189ê beriya zayînê | sal dawî = Sala 90ê beriya zayînê | nexşe = Near East ancient map.jpg | binnexşe = Keyaniya Kardoxyayê ({{nêzîkî}} 60ê {{bz}}) | hikûmet = | paytext = | sernav paytext = | ziman = [[Kardoxî]] | ol = bawerî [[Teşûp]]ê dikirin | sernav serokE = Key | serokE1 sal = Sedsala 1ê ya berî zayînê | serokE1 = [[Zarbiyenûs]] | serokE2 sal = Sala 115ê piştî zayînê | serokE2 = Key Manîsarûs | serokE3 sal = Sala 340ê piştî zayînê | serokE3 = Ardaşîr | serokE4 sal = Sala 359ê piştî zayînê | serokE4 = Jovîniyan <ref>The Later Roman Empire: AD 354-378, Ammianus Marcellinus, Translated by Walter Hamilton, page 155, Contributor Andrew Wallace-Hadrill, Published 1986, Penguin Classics, ISBN 0-14-044406-8</ref> | berê1 = Împeratoriya seleukî | berê1_rûpel = Împeratoriya seleukî | berê1 al = Diadochi LA.svg | paşê1 = Pehlewanistan | paşê1_rûpel = Pehlewanistan | paşê1 al = Map Parthian Empire-fr.png }} '''Kardox''', '''Kardoxya''' an jî '''Kordyene''' (bi yewnaniya kevnare: Κορδυηνή, ''Kordyene'') herêmeke dîrokî ya kevnare bû ku li [[Bakurê Kurdistanê]] ya îro, li başûrê [[Gola Wanê]] bû. Herêma Kardoxyayê di bin serweriya kardoxan de bû ku li gorî hinek dîroknasan [[kardoxî]] gelekî kevnare yên [[kurd]] bûn<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=http://www.bartleby.com/65/ku/Kurds.html |sernav=Kurds. The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition. 2001-05 |malper=www.bartleby.com |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> ku bi zimaneke [[hind û îranî]] axivîne. Di heman de ji aliyê dîroknasan ve hatiye diyarkirin ku navê Kordyene peyveke [[proto-kurdî]] ye. Li gorî Ksenofon kardoxî gelek serbixwe û şervan bûn ku bi ti awayê guh nedabûn şahê persan. Ksenofon diyar kiriye ku şahê persan bi 120.000 şervanan li dijî Kardoxyayê şer daye destpêkirin di vê şer a di navbera şahê persan û Kardoxyayê de, şahê persan têk çûye û li gorî Ksenofon rêjeyeke mezin ê ji şervanên wî di vê şerê li dijî Kardoxyayê jiyana xwe jidest dane.<ref name=":0">{{Jêder-kovar |tarîx=2016 |sernav=Xenophon ( c . 428– c. 354 bc ), Greek Historian and Miscellaneous Writer |url=https://doi.org/10.5040/9781472555328.7995 |kovar=Shakespeare's Books |doi=10.5040/9781472555328.7995}}</ref> == Etnografî == Her çiqas hinek zanyaran teoriyên ku kardoxiyan wekê civakeke xwemaliyên berê gelên îranî diyar kiribe jî, fikrê gelemper kardoxiyan bi [[Gutî|gutî]] û bi [[med]]an ve girê daye.<ref name=":0" /> Teoriyeke kevneşopî heye ku Kordyene wekê hevwateya kevnar a ferhengî ya "Kurdistanê" û civaka Kardoxyayê wekê proto-kurdan destnîşan kiriye.<ref name=":1"/> == Erdnîgarî û aborî == Herêma Kardoxyayê (hêrama Botan a îro) devereke çiyayî ye lê berhemdar e ku bi çêregeh û bi daristanên fireh hatiye wesfkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://soltdm.com/sources/mss/strab/11.htm |sernav=Strabon Book 11 |malper=soltdm.com |roja-gihiştinê=2026-05-21}}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=E.J. Brill's First Encyclopaedia of Islam 1913-1936 |weşanger=BRILL |tarîx=1987 |isbn=978-90-04-08265-6 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=7CP7fYghBFQC}}</ref> Strabo li herêmê hebûna çavkaniyên xwezayî yên hêja yên wekê naftayê ku linavhevketiyeke hîdrokarbonê ya şile ya şewatbar e, destnîşan kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Strabo/16A*.html |sernav=Erdnîgariya Straboyê |malper=penelope.uchicago.edu |roja-gihiştinê=2026-05-21}}</ref> Kardoxî di warê avahîsaziyê de kesên pispor bûn û di heman demê de kardoxî ji bo pisporî ya xwe yê ji bo afirandina makîneyên dorpêçkirinê xwedî navûdengeke bêhempa bûn. == Xanedanên kardoxî == [[Wêne:73artzrounis.png|thumb|''Kortsayk'' û xanedanên kardoxiyên din ([[Ancewasî|Anjevatsik]] û [[Mox|Mok]]) di nexşeyê de]] * [[Kardox]] * [[Zawdex]] * [[Mox]] * [[Ancewasî]] * [[Kavosiyan]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Dewletên kurdan}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Dîrok]] [[Kategorî:Herêmên dîrokî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Kurdistana kevnare]] gwiz2l7h7m8yhhushuz6pp6jg44990c 2030021 2030007 2026-05-21T07:32:16Z Balyozbot 42414 [[User:Balyozxane/skrîpt/py/kuCosmeticsCore.py|Bot]]: Paqijiyên kozmetîk (Lînk paqij kir.) 2030021 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank dewleta dîrokî | nav kurdî = Keyaniya Kardoxyayê | sal destpêk = Sala 189ê beriya zayînê | sal dawî = Sala 90ê beriya zayînê | nexşe = Near East ancient map.jpg | binnexşe = Keyaniya Kardoxyayê ({{nêzîkî}} 60ê {{bz}}) | hikûmet = | paytext = | sernav paytext = | ziman = [[Kardoxî]] | ol = bawerî [[Teşûp]]ê dikirin | sernav serokE = Key | serokE1 sal = Sedsala 1ê ya berî zayînê | serokE1 = [[Zarbiyenûs]] | serokE2 sal = Sala 115ê piştî zayînê | serokE2 = Key Manîsarûs | serokE3 sal = Sala 340ê piştî zayînê | serokE3 = Ardaşîr | serokE4 sal = Sala 359ê piştî zayînê | serokE4 = Jovîniyan <ref>The Later Roman Empire: AD 354-378, Ammianus Marcellinus, Translated by Walter Hamilton, page 155, Contributor Andrew Wallace-Hadrill, Published 1986, Penguin Classics, ISBN 0-14-044406-8</ref> | berê1 = Împeratoriya seleukî | berê1_rûpel = Împeratoriya seleukî | berê1 al = Diadochi LA.svg | paşê1 = Pehlewanistan | paşê1_rûpel = Pehlewanistan | paşê1 al = Map Parthian Empire-fr.png }} '''Kardox''', '''Kardoxya''' an jî '''Kordyene''' (bi yewnaniya kevnare: Κορδυηνή, ''Kordyene'') herêmeke dîrokî ya kevnare bû ku li [[Bakurê Kurdistanê]] ya îro, li başûrê [[Gola Wanê]] bû. Herêma Kardoxyayê di bin serweriya kardoxan de bû ku li gorî hinek dîroknasan [[kardoxî]] gelekî kevnare yên [[kurd]] bûn<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=http://www.bartleby.com/65/ku/Kurds.html |sernav=Kurds. The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition. 2001-05 |malper=www.bartleby.com |roja-gihiştinê=2026-05-20}}</ref> ku bi zimaneke [[hind û îranî]] axivîne. Di heman de ji aliyê dîroknasan ve hatiye diyarkirin ku navê Kordyene peyveke [[proto-kurdî]] ye. Li gorî Ksenofon kardoxî gelek serbixwe û şervan bûn ku bi ti awayê guh nedabûn şahê persan. Ksenofon diyar kiriye ku şahê persan bi 120.000 şervanan li dijî Kardoxyayê şer daye destpêkirin di vê şer a di navbera şahê persan û Kardoxyayê de, şahê persan têk çûye û li gorî Ksenofon rêjeyeke mezin ê ji şervanên wî di vê şerê li dijî Kardoxyayê jiyana xwe jidest dane.<ref name=":0">{{Jêder-kovar |tarîx=2016 |sernav=Xenophon ( c . 428– c. 354 bc ), Greek Historian and Miscellaneous Writer |url=https://doi.org/10.5040/9781472555328.7995 |kovar=Shakespeare's Books |doi=10.5040/9781472555328.7995}}</ref> == Etnografî == Her çiqas hinek zanyaran teoriyên ku kardoxiyan wekê civakeke xwemaliyên berê gelên îranî diyar kiribe jî, fikrê gelemper kardoxiyan bi [[gutî]] û bi [[med]]an ve girê daye.<ref name=":0" /> Teoriyeke kevneşopî heye ku Kordyene wekê hevwateya kevnar a ferhengî ya "Kurdistanê" û civaka Kardoxyayê wekê proto-kurdan destnîşan kiriye.<ref name=":1"/> == Erdnîgarî û aborî == Herêma Kardoxyayê (hêrama Botan a îro) devereke çiyayî ye lê berhemdar e ku bi çêregeh û bi daristanên fireh hatiye wesfkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://soltdm.com/sources/mss/strab/11.htm |sernav=Strabon Book 11 |malper=soltdm.com |roja-gihiştinê=2026-05-21}}</ref><ref>{{Jêder-kitêb |sernav=E.J. Brill's First Encyclopaedia of Islam 1913-1936 |weşanger=BRILL |tarîx=1987 |isbn=978-90-04-08265-6 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=7CP7fYghBFQC}}</ref> Strabo li herêmê hebûna çavkaniyên xwezayî yên hêja yên wekê naftayê ku linavhevketiyeke hîdrokarbonê ya şile ya şewatbar e, destnîşan kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Strabo/16A*.html |sernav=Erdnîgariya Straboyê |malper=penelope.uchicago.edu |roja-gihiştinê=2026-05-21}}</ref> Kardoxî di warê avahîsaziyê de kesên pispor bûn û di heman demê de kardoxî ji bo pisporî ya xwe yê ji bo afirandina makîneyên dorpêçkirinê xwedî navûdengeke bêhempa bûn. == Xanedanên kardoxî == [[Wêne:73artzrounis.png|thumb|''Kortsayk'' û xanedanên kardoxiyên din ([[Ancewasî|Anjevatsik]] û [[Mox|Mok]]) di nexşeyê de]] * [[Kardox]] * [[Zawdex]] * [[Mox]] * [[Ancewasî]] * [[Kavosiyan]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Dewletên kurdan}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Dîrok]] [[Kategorî:Herêmên dîrokî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Kurdistana kevnare]] 5i0nh1o18rj68xs9iw26p1htw2zpekt 0 15716 2028904 1754707 2026-05-20T12:01:43Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin 2028904 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane}} [[Wêne:Rize'den bir görünüm.jpg|thumb|Rize]] '''Rize''' (bi [[lazî]]: ''Rizini''{{Çavkanî hewce ye|tarîx=nîsan 2024}}), navê bajar û parêzgehekê [[Tirkiye]]yê ye. Li bakurê rojhilata Tirkiyeyê, li perê [[Deryaya Reş]] dikeve. Rubêrê parêzgehê 3.922 km² û gelhe jî 365.938 (2000) e. Navçeyên Rizeyê: Navenda bajêr, [[Ardeşen]], [[Çamlıhemşin]], [[Çayeli]], [[Derepazarı]], [[Fındıklı]], [[Güneysu]], [[Hemşin]], [[İkizdere]], [[İyidere]], [[Kalkandere]] û [[Pazar]] in. Li vê parêzgehê piranî [[laz]] dijîn. Aborî li ser masîgerî, çandiniya çay û bindeqê ye. == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Rize}} {{Bajarên Tirkiyeyê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} {{Koord|41|01|29|N|40|31|20|E|type:city(104991)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Civakên masîgiriyê li Tirkiyeyê]] 1ns9aziel6rg3xe7c6q5jbgfjszr36y 0 16448 2028908 1769637 2026-05-20T12:03:41Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028908 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank mirov/wîkîdane | çînaser = zanyar }} '''Heinrich Hermann Robert Koch''' (jdb. {{Jidayikbûn|11|kanûna pêşîn|1843}} li [[Clausthal]]; m. {{mirin|27|gulan|1910}} li [[Baden-Baden]]) yek ji mîkrobiyolog û navdarên bijîşkiyê ye [[Alman]] e ku bi keşfkirinên xwe yên bakteriyên nû tê naskirin. Cara pêşîn Koch bakteriya ku sedemê [[tûberkûloz]]êye keşfdike. Di sala [[1905]]î de ji ber xebatên xwe xelata [[Nobel]]ê werdigire. {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Bijîşkên alman]] [[Kategorî:Endamên biyanî yên Royal Society]] [[Kategorî:Mêr]] [[Kategorî:Şirîkên biyanî yên Akademiya Fenê ya Millî]] [[Kategorî:Xelatgirên Nobela Bijîşkiyê]] [[Kategorî:Xelatgirên Nobelê yên alman]] rvjiyq6skdsem6j97duojt11f14k1xr 0 18855 2029937 2020475 2026-05-20T19:00:48Z Wikihez 39702 2029937 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | welat= }} '''Taçî''' ''(bi romî kirine: Taşçı)'', [[gund]]ekî navçeya [[Gimgim]]a [[Mûş]]ê ye. == Dîrok == Navê gund bi eslê xwe ne Tirkî ye, dema nav bo gundan hatine dayîn, dewletê navê gund şibandiye bêjeya tirkî "Taşçi - Kevirkar". Lêkolîneke zanistî li ser bingeh û wateya gund nehatiye kirin. == Erdnîgarî == 5 km ji Gimgim, 65 km ji serbajarê parêzgehê Mûşê dûr dikeve. == Avhewa == Klîmaya gund çiyayî ye. Bi havînan ziwa û tavî, bi zivistanan ziwa û berfî ye. Zivistan gelek dirêj û sar in. == Aborî == Axa gund bêhtir bo ajalvaniyê bikêr e. Aboriya gund ji ber şer gelek xirab bûye. Alîkariyên koçberbûyan gelek girîng e. == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Bajar û gundên Gimgimê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Gundên Gimgimê]] 3sjhmvjav5wahpfbc0qau58vkbyzt7g 0 19267 2029979 1893612 2026-05-21T02:36:26Z InternetArchiveBot 45060 Rescuing 2 sources and tagging 4 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2029979 wikitext text/x-wiki [[Wêne:Nasr Eddin Hodja statue in Bukhara Liab -i-Haouz complex.JPG|thumb|Peykerê Melayê Meşûr li [[Buxara]]yê]] '''Melayê Meşûr''', '''Xoce Nisredîn''', '''Mele Nisredîn'''<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.pirtukakurdi.com/mele-nisredin-2129-tr |sernav=Mele Nisredîn, Ronî War |tarîxa-gihiştinê=2020-03-09 |tarîxa-arşîvê=2020-10-22 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20201022041828/https://www.pirtukakurdi.com/mele-nisredin-2129-tr |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> (1208 - 1284, ) yek ji lehengên pêkenokê yê li [[Kurdistan]], [[Îran]], [[Tirkiye]], [[Balkan]] û cîhana [[Ereb]]an e. Her neteweyê gorî xwe pêkenokên xwe de navê wî bikaranîne. Îranî jê re dibêjin ''Nasredînî Tûsî'', Ereb ''Molla Cuha'', Tirk ''Nasredin Hoca'' hwd. Tê îdîakirin ku ev kesayetî ji [[Efxanistan]]ê belavbûye û bi navê Mele Nesredîn mirovekî hebûye. Lê pisporên gelêrî viya napejirînin. Tirk di bin bandora ziman, çand û folklora gelên Îranî de jiyane û ev pêkenok ji wiha derbasî Tirkan bûne. == Nêrîna fermî ya dewleta Tirk û bingeha Nasredîn == Bi avabûna [[Komara Tirkiyê]] ve çand û jiyana [[Ewropa]]yê bingeh hate girtin. Di her aliyê jiyanê de modela Ewropayiyan bi taybetî ya [[Fransî]]yan bingeh hate girtin. Piştî demekê gelê Tirk ji xwe, jiyana xwe û çand û folklora xwe fedî kir, xwe piçûk dît. Herwekî Nasredîn jî ji nişkave hate jibîrkirin û di heman pêkenokan de navê wî guhertin. An kirin ''"Don Kîşot"'' an tenê ''"Adamın biri - Zilamek".'' Lewra ew ji rojhilatê bû, [[Faris]], Kurd, Ereb an tiştekê din bû. Diviyabû bihata înkarkirin. Bi dawî hatina sazûmaniya yek partiyê û destpêka desthilatdariya DP ([[Demokrat Parti]] - Partiya Demokrat) Tirkiyê jî berê xwe hinde guhert û înkarkirina bermayiyan êdî rengê xwe guhert. Îcar hemî dewlemendî diviyabû dîsa ji serî de biba Tirk. Ji nişka ve Nasredîn hate qebûlkirin û gotin "Ew Tirkekî xas bûye û heya bigire ji bera Oxuzan (Okhuz, Oğuz) bûye. Navê bav-diya wî ev û ev bûne û li filan derê jiyaye. Goristana wî jî li bêlan derê ye". Li ser navê wî hersal festîval tên lidarxistin. Pêkenok pêkenok e û mal û dewlemendiya hemî mirovan e. == Bixwin lêxin an lêxin bixwin? == Melayê meşûr rojekê li sûka [[Amed]]ê, li qesabxaneyekê dixwaze patereşka berxê bikire. Bihayê wê dipirse, zilam dibêje: - Mela jibo xatirê navê te bi 2,5 qurûşan e. Mela napejirîne, lewra ew nehatiye sûkê ku xwe bide şêlandin, hatiye patireşkê bikire. Heya vegirtina bazarê li hemî qesaban digere û bi wan re dikeve bazarê (felişandinê) lê ji 2,5 qurûşan kêmtir nabîne. Ma serhişkî serhişkî ye, Mela jî dide rê bi lingan diçe [[Dîlok]]ê, dibîne ku bihayê herî erzan bi 3,5 qurûşan e. Ji ya xwe nayê xwarê heya [[Riha]]yê diçe ku êdî hal tê de nemaye. Bi qesabê herî dawîn re dikeve felişandinê bihayê herî erzan bi 4,5 qurûşan e. Mela niyet dike ku heya Kerkûkê biçe mixabin derman di lingên wî de nemane. Dikeve ezbeniyan lê mixabin kafirê qesab nayê îmanê. Êdî li wir dikeve û çok dide. Gunekiya qesab pê tê. Dibîne ku ev zilameke ne ewqas hejar lê tema ye. Dibêje: - Ez benî ji kerema xwe îşev bibî mêvanê min. Mela kêf dike. Bi şîvê re dibe qurequra zikê Mele. Şîv jî êdî nayê û ha nayê. Bi qasî demeke dirêj Mela dibîne li odeya kêlekê dengê şîrpîniyan tê. Mêrik dibêje ''"Em bixwin paşê lêxin!"'' lê jinik dibêje ''"Na! Em lêxin paşê bixwin!".'' Mela gelek guhdarî dimîne lê ti wateyê nadê. Ji nişka tirs dikeve dilê wî. Difikire "Aya evana wê min bixwin?". Dema ku êdî dê bireve xwediyê malê bang lê dike û dibe odeya kêlekê. Mele bala xwe dideyê li orta odeyê goristanekê heye. Her yek ji wan çoyekê (darekê) dane destên xwe û li mezel dixin. Mêrik dibêje ''"Xanim binêre mêvanê me heye were em îşev bixwin, paşê werin lêxin"'', jinik dibêje ''"Na wele em wekî her carê divê têra dilê xwe lêxin û paşê herin şîvê bixwin".'' Mêrik mezel nîşandide û dibêje: - Binere Mela, ev mezelê mêrê vê jinikê ye. Ew dewlemendê sûka Rihayê bû. Nedixwar, vedişart wekî te. Ango temayê temayan bû. De bila niha were şîvê bixwe. Hemî milkên wî îsotxwirî ji min re ma. Mela li xwe vardiqile ji nişkave Gulfem (di pêkenokan de navê jina wî ye) dikeve bîra wî. Diqîre: - Erê Gulfo ez di mizgeftê de qûna miriyan bişom û pere berhevbikim û tu jî li mezelê min bidî.. Ez vayê hatim! == Melayê Meşhûr bi kurdî == * [[M. Emîn Bozarslan]] (1986/2004). Melayê Meşhûr. Deng, Stenbol. * [[Gîwî Mukriyanî]] (1967). Melay Meşhûr. Çapxaneya Hewlêrê, Hewlêr. == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * [http://www.nasname.com/a/mele-mero--melaye-meshur--mele-nesredin--jiyan-u-pekenoken-wi--besa-1-- Mele Mêro, Melayê Meşhûr, Mele Nesredîn - Jiyan û pêkenokên wî (Beşa 1.)]{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=kanûna paşîn 2021 }} * [http://www.felsefevan.com/index.php?option=pek_content&task=view&id=520&Itemid=36 Pêkenokên Mele 1 Ecel Nehişt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090130122510/http://www.felsefevan.com/index.php?option=pek_content&task=view&id=520&Itemid=36 |date=2009-01-30 }} * [http://www.felsefevan.com/index.php?option=pek_content&task=view&id=519&Itemid=36 Pêkenokên Mele 2 Du Qiyamet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090130144124/http://www.felsefevan.com/index.php?option=pek_content&task=view&id=519&Itemid=36 |date=2009-01-30 }} * [http://www.felsefevan.com/index.php?option=pek_content&task=view&id=518&Itemid=36 Pêkenokên Mele 3 Roja Qiyametê]{{Mirin girêdan|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.felsefevan.com/index.php?option=pek_content&task=view&id=517&Itemid=36 Pêkenokên Mele 4 Mala Pisîkan ]{{Mirin girêdan|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.felsefevan.com/index.php?option=pek_content&task=view&id=516&Itemid=36 Pêkenokên Mele 5 Şahiya Ciwanan]{{Mirin girêdan|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.felsefevan.com/index.php?option=pek_content&task=view&id=515&Itemid=36 Pêkenokên Mele 6 Şaşik çû leyîstikê]{{Mirin girêdan|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Çanda farisî]] [[Kategorî:Çanda kurdî]] [[Kategorî:Çanda tirkî]] [[Kategorî:Çanda Efxanistanê]] [[Kategorî:Çanda Ûzbêkistanê]] [[Kategorî:Efsaneyên serdema navîn]] [[Kategorî:Jidayikbûn 1208]] [[Kategorî:Jidayikbûn 1285]] [[Kategorî:Lehengên pêkenokan]] [[Kategorî:Melayê Meşhûr| ]] [[Kategorî:Wêjeya erebî]] [[Kategorî:Wêjeya farisî]] t6k6nsfhovf3pgfkgpatfyp9ivvkxl2 2029980 2029979 2026-05-21T03:22:42Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addtarix.py|Bot]]: Tarîx hat sererastkirin: {{[[Şablon:Mirin girêdan|Mirin girêdan]]}}; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029980 wikitext text/x-wiki [[Wêne:Nasr Eddin Hodja statue in Bukhara Liab -i-Haouz complex.JPG|thumb|Peykerê Melayê Meşûr li [[Buxara]]yê]] '''Melayê Meşûr''', '''Xoce Nisredîn''', '''Mele Nisredîn'''<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.pirtukakurdi.com/mele-nisredin-2129-tr |sernav=Mele Nisredîn, Ronî War |tarîxa-gihiştinê=2020-03-09 |tarîxa-arşîvê=2020-10-22 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20201022041828/https://www.pirtukakurdi.com/mele-nisredin-2129-tr |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> (1208 - 1284, ) yek ji lehengên pêkenokê yê li [[Kurdistan]], [[Îran]], [[Tirkiye]], [[Balkan]] û cîhana [[Ereb]]an e. Her neteweyê gorî xwe pêkenokên xwe de navê wî bikaranîne. Îranî jê re dibêjin ''Nasredînî Tûsî'', Ereb ''Molla Cuha'', Tirk ''Nasredin Hoca'' hwd. Tê îdîakirin ku ev kesayetî ji [[Efxanistan]]ê belavbûye û bi navê Mele Nesredîn mirovekî hebûye. Lê pisporên gelêrî viya napejirînin. Tirk di bin bandora ziman, çand û folklora gelên Îranî de jiyane û ev pêkenok ji wiha derbasî Tirkan bûne. == Nêrîna fermî ya dewleta Tirk û bingeha Nasredîn == Bi avabûna [[Komara Tirkiyê]] ve çand û jiyana [[Ewropa]]yê bingeh hate girtin. Di her aliyê jiyanê de modela Ewropayiyan bi taybetî ya [[Fransî]]yan bingeh hate girtin. Piştî demekê gelê Tirk ji xwe, jiyana xwe û çand û folklora xwe fedî kir, xwe piçûk dît. Herwekî Nasredîn jî ji nişkave hate jibîrkirin û di heman pêkenokan de navê wî guhertin. An kirin ''"Don Kîşot"'' an tenê ''"Adamın biri - Zilamek".'' Lewra ew ji rojhilatê bû, [[Faris]], Kurd, Ereb an tiştekê din bû. Diviyabû bihata înkarkirin. Bi dawî hatina sazûmaniya yek partiyê û destpêka desthilatdariya DP ([[Demokrat Parti]] - Partiya Demokrat) Tirkiyê jî berê xwe hinde guhert û înkarkirina bermayiyan êdî rengê xwe guhert. Îcar hemî dewlemendî diviyabû dîsa ji serî de biba Tirk. Ji nişka ve Nasredîn hate qebûlkirin û gotin "Ew Tirkekî xas bûye û heya bigire ji bera Oxuzan (Okhuz, Oğuz) bûye. Navê bav-diya wî ev û ev bûne û li filan derê jiyaye. Goristana wî jî li bêlan derê ye". Li ser navê wî hersal festîval tên lidarxistin. Pêkenok pêkenok e û mal û dewlemendiya hemî mirovan e. == Bixwin lêxin an lêxin bixwin? == Melayê meşûr rojekê li sûka [[Amed]]ê, li qesabxaneyekê dixwaze patereşka berxê bikire. Bihayê wê dipirse, zilam dibêje: - Mela jibo xatirê navê te bi 2,5 qurûşan e. Mela napejirîne, lewra ew nehatiye sûkê ku xwe bide şêlandin, hatiye patireşkê bikire. Heya vegirtina bazarê li hemî qesaban digere û bi wan re dikeve bazarê (felişandinê) lê ji 2,5 qurûşan kêmtir nabîne. Ma serhişkî serhişkî ye, Mela jî dide rê bi lingan diçe [[Dîlok]]ê, dibîne ku bihayê herî erzan bi 3,5 qurûşan e. Ji ya xwe nayê xwarê heya [[Riha]]yê diçe ku êdî hal tê de nemaye. Bi qesabê herî dawîn re dikeve felişandinê bihayê herî erzan bi 4,5 qurûşan e. Mela niyet dike ku heya Kerkûkê biçe mixabin derman di lingên wî de nemane. Dikeve ezbeniyan lê mixabin kafirê qesab nayê îmanê. Êdî li wir dikeve û çok dide. Gunekiya qesab pê tê. Dibîne ku ev zilameke ne ewqas hejar lê tema ye. Dibêje: - Ez benî ji kerema xwe îşev bibî mêvanê min. Mela kêf dike. Bi şîvê re dibe qurequra zikê Mele. Şîv jî êdî nayê û ha nayê. Bi qasî demeke dirêj Mela dibîne li odeya kêlekê dengê şîrpîniyan tê. Mêrik dibêje ''"Em bixwin paşê lêxin!"'' lê jinik dibêje ''"Na! Em lêxin paşê bixwin!".'' Mela gelek guhdarî dimîne lê ti wateyê nadê. Ji nişka tirs dikeve dilê wî. Difikire "Aya evana wê min bixwin?". Dema ku êdî dê bireve xwediyê malê bang lê dike û dibe odeya kêlekê. Mele bala xwe dideyê li orta odeyê goristanekê heye. Her yek ji wan çoyekê (darekê) dane destên xwe û li mezel dixin. Mêrik dibêje ''"Xanim binêre mêvanê me heye were em îşev bixwin, paşê werin lêxin"'', jinik dibêje ''"Na wele em wekî her carê divê têra dilê xwe lêxin û paşê herin şîvê bixwin".'' Mêrik mezel nîşandide û dibêje: - Binere Mela, ev mezelê mêrê vê jinikê ye. Ew dewlemendê sûka Rihayê bû. Nedixwar, vedişart wekî te. Ango temayê temayan bû. De bila niha were şîvê bixwe. Hemî milkên wî îsotxwirî ji min re ma. Mela li xwe vardiqile ji nişkave Gulfem (di pêkenokan de navê jina wî ye) dikeve bîra wî. Diqîre: - Erê Gulfo ez di mizgeftê de qûna miriyan bişom û pere berhevbikim û tu jî li mezelê min bidî.. Ez vayê hatim! == Melayê Meşhûr bi kurdî == * [[M. Emîn Bozarslan]] (1986/2004). Melayê Meşhûr. Deng, Stenbol. * [[Gîwî Mukriyanî]] (1967). Melay Meşhûr. Çapxaneya Hewlêrê, Hewlêr. == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * [http://www.nasname.com/a/mele-mero--melaye-meshur--mele-nesredin--jiyan-u-pekenoken-wi--besa-1-- Mele Mêro, Melayê Meşhûr, Mele Nesredîn - Jiyan û pêkenokên wî (Beşa 1.)]{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=kanûna paşîn 2021 }} * [http://www.felsefevan.com/index.php?option=pek_content&task=view&id=520&Itemid=36 Pêkenokên Mele 1 Ecel Nehişt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090130122510/http://www.felsefevan.com/index.php?option=pek_content&task=view&id=520&Itemid=36 |date=2009-01-30 }} * [http://www.felsefevan.com/index.php?option=pek_content&task=view&id=519&Itemid=36 Pêkenokên Mele 2 Du Qiyamet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090130144124/http://www.felsefevan.com/index.php?option=pek_content&task=view&id=519&Itemid=36 |date=2009-01-30 }} * [http://www.felsefevan.com/index.php?option=pek_content&task=view&id=518&Itemid=36 Pêkenokên Mele 3 Roja Qiyametê]{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=gulan 2026 }} * [http://www.felsefevan.com/index.php?option=pek_content&task=view&id=517&Itemid=36 Pêkenokên Mele 4 Mala Pisîkan ]{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=gulan 2026 }} * [http://www.felsefevan.com/index.php?option=pek_content&task=view&id=516&Itemid=36 Pêkenokên Mele 5 Şahiya Ciwanan]{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=gulan 2026 }} * [http://www.felsefevan.com/index.php?option=pek_content&task=view&id=515&Itemid=36 Pêkenokên Mele 6 Şaşik çû leyîstikê]{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=gulan 2026 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Çanda Efxanistanê]] [[Kategorî:Çanda farisî]] [[Kategorî:Çanda kurdî]] [[Kategorî:Çanda tirkî]] [[Kategorî:Çanda Ûzbêkistanê]] [[Kategorî:Efsaneyên serdema navîn]] [[Kategorî:Jidayikbûn 1208]] [[Kategorî:Jidayikbûn 1285]] [[Kategorî:Lehengên pêkenokan]] [[Kategorî:Melayê Meşhûr| ]] [[Kategorî:Wêjeya erebî]] [[Kategorî:Wêjeya farisî]] ktabwaiwohiu3np790ls1pso89i9ad5 0 20049 2028983 1926015 2026-05-20T12:14:31Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028983 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank mirov/wîkîdane2}} '''Rudolf Arnheim''' (jdb. {{Jidayikbûn|15|tîrmeh|1904}} li [[Berlin]]) zanistê medyayê û psikologê hunerê ye. Hevwelatiyekî [[DYA]]yî yê [[alman]] e. Yek ji alîgirên angaşta [[Geştaltpsîkolojî]] ''(bêjeyeke Almanî ye Geschtalt tê nivîsîn û wateya wê di kurdî de nêzîkî bêjeya "giştî" ye)'' e. Tê zanîn ev dibistana psîkolojiyê li [[Almanya]]yê xwe dabû rûdan û pirranî jî li Almanya bipêşketî bû. Piştî bipêşketina [[Rêbaza tevgerzaniyê]] li DYA û derketina beşên nû yên psîkolojiyê alîgirên Geştaltê kêmtir bûn. == Berhemên wî bi almanî û îngîlîzî == * 1928/2004: Stimme von der Galerie. 25 kleine Aufsätze zur Kultur der Zeit. Berlin: Benary/Berlin: Philo. * 1928: Experimentell-psychologische Untersuchungen zum Ausdrucksproblem. (Diss.) ''Psychologische Forschung, 11'', 2-132. * 1932: Film als Kunst. Berlin: Ernst Rowohlt. Neuausgaben: 1974, 1979, 2002 * 1936: Radio (Englische Erstpublikation von "Rundfunk als Hörkunst"). London: Faber & Faber. * 1943: Gestalt and art. ''Journal of Aesthetics and Art Criticism, 2'', 71-5. * 1954/1974: Art and Visual Perception: A Psychology of the Creative Eye. Berkeley and Los Angeles: University of California Press. * 1957: Film as Art (Teile aus "Film als Kunst"). Berkeley und Los Angeles: University of California Press. * 1962: Picasso's Guernica. Genesis of a Painting. Berkeley und Los Angeles: University of California Press. * 1966: Toward a Psychology of Art. Berkeley and Los Angeles: University of California Press. * 1969/1989: Visual Thinking. Berkeley und Los Angeles: University of California Press. * 1971/1983: Entropy and Art. An Essay on Disorder and Order. Berkeley und Los Angeles: University of California Press. * 1972/1996: Anschauliches Denken. Zur Einheit von Bild und Begriff. Erstausgabe 1972, nun Köln: DuMont Taschenbuch 1996. * 1974/1983: Art and Visual Perception. A Psychology of the Creative Eye. The New Version. Berkeley and Los Angeles: University of California Press . * 1977: The Dynamics of Architectural Form. Berkeley and Los Angeles: University of California Press. * 1977/1979: Kritiken und Aufsätze zum Film. (Hrsg.: Helmut H. Diederichs) München: Hanser/Frankfurt am Main: Fischer Taschenbuch. * 1977: The Dynamics of Architectural Form. Berkeley and Los Angeles: University of California Press. * 1977: Zur Psychologie der Kunst. (Deutsche Fassung von "Toward a Psychology of Art", 1966, übersetzt von Hans Hermann). Köln: Kiepenheuer & Witsch. * 1978: Kunst und Sehen. Eine Psychologie des schöpferischen Auges. Neufassung (Deutsche Fassung von "Art and Visual Perception. The New Version", 1974, übersetzt von Hans Hermann, Vorwort von Michael Diers). Berlin und New York: de Gruyter. * 1979: Rundfunk als Hörkunst. München: Hanser. Neuausgabe: 2001 (Frankfurt am Main: Suhrkamp). * 1979: Entropie und Kunst. Ein Versuch über Unordnung und Ordnung. (Deutsche Ausgabe von: "Entropy and Art", übersetzt vom Verfasser). Köln: DuMont Buchverlag (dumont taschenbuch 86). * 1980: Die Dynamik der architektonischen Form. (Deutsche Ausgabe von "The Dynamics of Architectural Form", 1977, übersetzt von Hans Hermann). Köln: DuMont Buchverlag. * 1982: The Power of the Center. A Study of Composition in the Visual Arts. Berkeley and Los Angeles: University of California Press. Revised edition 1983. * 1983: Die Macht der Mitte. Eine Kompositionslehre für die bildenden Künste. (Deutsche Ausgabe von "The Power of the Center", 1982, übersetzt vom Verfasser). Köln: DuMont Buchverlag. * 1985: Zwischenrufe. Kleine Aufsätze aus den Jahren 1926-1940. Leipzig und Weimar: Gustav Kiepenheuer Verlag. * 1986: New Essays on the Psychology of Art. Berkeley and Los Angeles: University of California Press. * 1988: The Power of the Center. Revised Version. Neuausgabe. Berkeley and Los Angeles: University of California Press. * 1989: Parables of Sun Light. Observations on Psychology, the Arts and the Rest. Berkeley and Los Angeles: University of California Press. * 1990: Thoughts on Art Education. Los Angeles: Getty Center for Education. * 1991: Neue Beiträge. (Deutsche Ausgabe von "New Essays on the Psychology of Art", 1986, übersetzt von Gerhard Ammelburger). Köln: DuMont Buchverlag. * 1992: To the Rescue of Art. Twenty-six Essays. Berkeley and Los Angeles: University of California Press. * 1993: Zauber des Sehens. Göttingen: Lamuv-Verlag. * 1996: Die Macht der Mitte. Eine Kompositionslehre für die bildenden Künste. Neuausgabe (Deutsche Ausgabe von: "The Power of the Center. Revised version"). Köln: DuMont Taschenbuch. * 1996: The Split and the Structure. Twenty-eight Essays. Berkeley and Los Angeles: University of California Press. * 1997: Eine verkehrte Welt. Phantastischer Roman. Hürth bei Köln: "Edition Memoria" Schumann. * 2004: Die Seele in der Silberschicht. (Hrsg.: Helmut H. Diederichs) Frankfurt am Main: Suhrkamp. == Girêdanên derve == * [http://www.rudolfarnheim.it RudolfArnheim.it | Researches & Resocurces on Arnheim, Cinema, Italy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120403025831/http://www.rudolfarnheim.it/ |date=2012-04-03 }} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Amerîkî]] [[Kategorî:Endamên Akademiya Amerîkî ya Huner û Zanistê]] [[Kategorî:Medya]] [[Kategorî:Mirin 2007]] [[Kategorî:Nivîskarên amerîkî yên nehonakî yên mêr]] [[Kategorî:Nivîskarên ji Berlînê]] [[Kategorî:Psîkolog]] [[Kategorî:Psîkologên alman]] 65faed43mq0ahzf7ylrj4ophytepti6 0 20771 2029892 1652349 2026-05-20T18:33:11Z Wikihez 39702 /* Gelhe */ 2029892 wikitext text/x-wiki {{Maneyên din|Pilûr}} {{Agahîdank gund | nav = Pilûr | navê_din = | navê_fermî = Gümüşpınar | wêne = | sernavê_wêne = | welat = [[Bakurê Kurdistanê]] | dewlet = [[Tirkiye]] | parêzgeh = [[Mûş (parêzgeh)]] | navçe = [[Kop]] | nahiye = [[Kop|Kop (navend)]] | hejmara_mezrayan = | demonîm = [[Pilûrî]], xelkê Pilûrê | nifûs = 341 | sala_nifûsê = [[2008]] | berbelaviya_nifûsê_km2 = | temamiya_qadê_km2 = | bilindahî_m = 1.560 | koda_postayê = 49500 | koda_telefonê = 0436 | nexşeya_reptiyeyê = Tirkiye | koordînat = {{Koord|39|03|47|N|42|22|48|E|display=inline, title}} }} '''Pilûr''' ({{bi-tr|Gümüşpınar}}), gundekî navçeya [[Kop]]a bi ser [[Mûş]]ê ve ye. == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Bajar û gundên Kopê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Kurdistan-erdnîgarî-şitil}} {{Koord|39|03|47|N|42|22|48|E|type:city_scale:500000|display=title}} [[Kategorî:Gundên Kopê]] av6zpysm4n37gy9ewmt8ov0jxg9r4bc 0 21099 2028938 1823398 2026-05-20T12:09:00Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028938 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank mirov/wîkîdane | çînaser = zanyar }} '''Roger D. Kornberg''', di sala [[1947]]'an de li [[St Louis]], MO, [[DYA]] xwedê daye. Ph.D. (Philosophiæ Doctor) ji [[Zanîngeha Stanford]], [[Kalîforniya]], DYA xebitiye. Roger D. Kornberg xelatwergirê [[Kîmya]]yê ya [[Xelata Nobelê]] a sala [[2006]]'an e. {{Kontrola otorîteyê}} {{Zanyar-şitil}} {{DEFAULTSORT:Kornberg, Roger D.}} [[Kategorî:Endamên Akademiya Amerîkî ya Huner û Zanistê]] [[Kategorî:Endamên biyanî yên Akademiya Fenê ya Rusî]] [[Kategorî:Endamên biyanî yên Royal Society]] [[Kategorî:Jidayikbûn 1947]] [[Kategorî:Kîmyager]] [[Kategorî:Mirovên zindî]] [[Kategorî:Xelatgirên Nobela Kîmyayê]] [[Kategorî:Xelatgirên Nobelê yên amerîkî]] [[Kategorî:Xelatgirên Nobelê yên cihû]] 3vnrp45kvory23alurmqqis4lh17rif 0 23195 2028909 1630126 2026-05-20T12:04:04Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Destpêkê standard kir, Binê standard kir.) 2028909 wikitext text/x-wiki {{Sêwî|tarîx=kanûna pêşîn 2020}} {{Agahîdank mirov/wîkîdane}} '''Robert Sedraki Koçaryan''' ({{bi-hy|Ռոբերտ Սեդրակի Քոչարյան}}, {{bi-en|Robert Sedraki Kocharyan}}; jdb. [[31ê tebaxê|31ê tebaxa]] [[1954]] li [[Stepanakert]], [[Oblasta xwesera Qerebaxê]], [[Komara Sovyet a Sosyalîst a Azerbaycanê]], [[Yekîtiya Komarên Sovyet ên Sosyalîst]]) [[serokkomar]]ekî berê yê [[Ermenistan]]ê bû. {{Kontrola otorîteyê}} {{Siyasetmedar-şitil}} [[Kategorî:Ermenistan]] [[Kategorî:Jidayikbûn 1954]] [[Kategorî:Mirovên zindî]] [[Kategorî:Serokên dewlet û hikûmetan yên ku dûre hatine hefskirin]] [[Kategorî:Wergirên Légion d'honneur yên Xaça Mezin]] rselsg3hq1c5ibnv4gm5epzoyafgxhz 0 24582 2028984 1818368 2026-05-20T12:14:48Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028984 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank mirov/wîkîdane | wêne = Eucken-im-Alter.png | sernavê_wêne = Rudolf Eucken | çînaser = nivîskar }} '''Rudolf Christoph Eucken''' (jdb. {{Jidayikbûn|5|kanûna paşîn|1846}} li [[Aurich]] ([[Ostfriesland]]); m. {{mirin|14|îlon|1926}} li [[Jena]]) nivîskar û fîlozofekî [[Alman]] bû û di sala [[1908]]î de [[Xelata Nobelê]] ya wêjeyê wergirt. == Jiyan == Lawê postagerekî bû. Xwandina fîlozofiyê bidawîdike. Li gelek bajaran di dibistana amadeyî de dersên fîlozofiyê dide. Gelek zanîngeh dixwazin ew ji wan re bixebite. Payeya ordînaryûsê jî didinê. Ew bixwe qîmetê dida jiyana derûnî û wateya wê. Ew yek ji îdealîstên mezin ê dema xwe bû. Bawerî bi hebûna Xwedê û pêşketina zanistiyê dianî. Ji bo îdealîstan ev tiştekê nû bû. Ango mirov him bi sazûmaniya Xwedê bawerbike û him jî bi zanistiyê, wekî nakokî dihate dîtin. Lê Eucken ji ya xwe nehate xwarê û gorî gelek zanyaran wî roleke mezin di warê azadiya fîlozofiyê de dilîst. Sala [[1882]]î dizewice. Sê zarokên wî çêdibin ku ew jî di bin bandora azadramaniya bavê xwe de, bipêş dikevin. Kîmyager [[Arnold Eucken]] ([[1884]]-[[1950]]) û aborînasê neteweyî [[Walter Eucken]] ([[1891]]-[[1950]]) kesên navdar ên dema xwe bûn. Eucken di jiyana xwe de bi taybetî ji aliyê Marksîstan ve bi neheqî gelek hatiye acizkirin û rexnekirin. Erê ew îdealîst bû û gorî hinekan xurkirina îdealîzmê mirovahî paşdedibir jî ew ne egosantrîk û ezeperest bû. Baweriya mirov guherbar û bêhêz bû. Mirov diviyabû pişta xwe bidaya kendalekî zexm ku ew jî sazûmaniya Xwedê bû. == Berhemên wî == * ''Die Methode der aristostelischen Forschung - Rêbaza lêkolîna Arîstoyî'', 1872 * ''Geschichte und Kritik der Grundbegriffe der Gegenwart - Termên demane yên bingehîn î dîrok û rexneya wan'', 1878 * ''Geschichte der philosophischen Terminologie - Dîroka termînologiya fîlozofiyê'', 1879 * ''Die Lebensanschauungen der großen Denker - Xwiyîna jînenîgariya fîlozofên mezin'', 1890 * ''Der Kampf um einen geistigen Lebensinhalt - Şerê wateya jiyaneke watedar'', 1896 * ''Der Wahrheitsgehalt der Religion - Rastî anîna ol'', 1901 * ''Grundlinien einer neuen Lebensanschauung - Riyên xwiyînên jiyaneke nû'', 1907 * ''Philosophie der Geschichte - fîlozofiya dîrokê'', 1907 * ''Geistige Strömungen der Gegenwart - Pêlên watedar ên demê'', 1908 * ''Der Sinn und Wert des Lebens - Wate û nirxê jiyanê'', 1908 * ''Present-day Ethics in their Relation to the Spiritual Life'' , 1913 * ''Die Träger des deutschen Idealismus - Bargirên îdealîzma Alman'', 1915 * ''Die geistesgeschichtliche Bedeutung der Bibel - Serpêhatiya watedariya Mizgînê'', 1917 * ''Deutsche Freiheit. Ein Weckruf - Serxwebûna Alman. Hişyarkirek'', 1919 {{Xelata Nobelê ya Wêjeyê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Fîlozofên alman]] [[Kategorî:Nivîskarên alman]] [[Kategorî:Nivîskarên almanî yên mêr ên sedsala 20an]] [[Kategorî:Xelatgirên Nobela Wêjeyê]] [[Kategorî:Xelatgirên Nobelê yên alman]] dzqandv2p364oosx3l3cy7niu6rgi1l 0 24595 2028945 1803874 2026-05-20T12:09:59Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin 2028945 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank mirov/wîkîdane | wêne = Romain Rolland-1914.jpg | sernavê_wêne = Romain Rolland, 1914 | çînaser = nivîskar }} '''Romain Rolland''' (jdb. {{Jidayikbûn|29|kanûna paşîn|1866}} li [[Clamecy]] ([[Nièvre]]), [[Département Nièvre]]; m. {{mirin|30|kanûna pêşîn|1944}} li [[Vézelay]]) nivîskarekî [[fransî]] bû. Wekî sêyemîn kesê fransî di sala [[1915]]î de [[Xelata Nobelê]] ya wêjeyê wergirtiye. {{Xelata Nobelê ya Wêjeyê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Nivîskarên fransî]] [[Kategorî:Romanivîsên fransî yên mêr]] [[Kategorî:Romanivîsên fransî yên sedsala 19an]] [[Kategorî:Xelatgirên Nobela Wêjeyê]] [[Kategorî:Xelatgirên Nobelê yên fransî]] jpn47erx4105sp59fw0woonojereflz 0 24757 2028939 1803936 2026-05-20T12:09:12Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028939 wikitext text/x-wiki [[Wêne:Roger Martin du Gard 1937.jpg|thumb|rast|Roger Martin du Gard]] '''Roger Martin du Gard''' (jdb. {{Jidayikbûn|23|adar|1881}} li [[Neuilly]] a li ber [[Parîs]]; m. {{mirin|22|tebax|1958}} li [[Bellême]], [[Orne]]) nivîskarekî fransî bû. Sala [[1937]]î de [[Xelata Nobelê]] ya wêjeyê wergirtibû. Rêbaza nivîsandina wî di bin siya realîzm û natûralîzma sedsala 19emîn de tê jimartin. == Berhem == * ''Devenir'' ([[1906]]) * ''L'Une de Nous'' ([[1909]]) * ''Jean Barois'' ([[1913]]) * ''[[Les Thibault (roman)|Les Thibault]] : Le Cahier gris'' ([[1922]]) * ''Les Thibault : Le Pénitencier'' ([[1922]]) * ''Les Thibault : La Belle Saison'' ([[1923]]) * ''Les Thibault : La Consultation'' ([[1928]]) * ''Les Thibault : La Sorellina'' ([[1928]]) * ''Les Thibault : La Mort du père'' ([[1929]]) * ''Vieille France'' ([[1933]]) * ''Les Thibault : l'Été 1914'' ([[1936]]) * ''Les Thibault : l'Épilogue'' ([[1940]]) * ''Correspondance avec André Gide '' (posthume [[1968]]) * ''Le Lieutenant-colonel de Maumort '' (posthume [[1983]]) {{Xelata Nobelê ya Wêjeyê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Nivîskarên fransî]] [[Kategorî:Nivîskarên fransî yên mêr ên sedsala 20an]] [[Kategorî:Romanivîsên fransî yên mêr]] [[Kategorî:Xelatgirên Nobela Wêjeyê]] [[Kategorî:Xelatgirên Nobelê yên fransî]] dw0zywp1vyl52a27khqo24h5j9vzlml 0 25776 2028977 1908412 2026-05-20T12:13:41Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028977 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank mirov/wîkîdane2}} '''Roy Jay Glauber''' (jdb. {{Jidayikbûn|1|îlon|1925}} li [[New York City]], [[New York]], [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê|DYA]]) fîzîknasekî [[DYA]]yî ye. Di Sala [[2005]]î bi tevî [[John L. Hall]] û [[Theodor W. Hänsch]] [[Xelata Nobel a fîzîkê]] wergirtiye. == Jînenîgarî == Li dibistana bilind a navdar [[Bronx High School of Science]] xwendiye. Hêj di ciwaniya xwe de [[spektroskop]]eke pêşketî çêkiriye û di klûbên [[astronomî]]yan de cih girtiye. Sala [[1941]]î li zanîngeha [[Harvard]] a li [[Cambridge]]ê dest bi perwerdeyê dike. Di demên şerê cîhanê yê duyem de, ew bi [[fîzîk]]a teorîk ve bilîdibe. Di gelek komên lêkolînan de aktîv e û di warê pîvandina nirxên fîzîkê de xwedî cihekê bilind e. Ji sala [[1950]]î virde bala xwe berdide [[lazer]]an, Sala [[1976]]î dibe profesor. Ji [[1988]]î virde li [[Zanîngeha Arîzonayê]] dixebite. Ji sala [[1960]]î zewiciye û du zarokên wî hene. == Xebat û girîngî == Li ser optîka qûantan lêkolîn kiriye. Bi navê Angaşta Glauber angaştek wî yê li ser bandora materyalên zêde bi enerjî heye. == Xelat û paye == * 1996 [[Xelata Dannie-Heineman]]. * 2005 [[Xelata Nobel a fîzîkê]] == Berhem (bi îngîlîzî) == * ''Quantum Theory of Optical Coherence : selected papers and lectures''. Wiley-VCH, Weinheim 2007. (Berhevkirinek ji weşandinên wî yên girîng ji 1963 heya 1999.) * The quantum theory of optical coherence. ''Physical Review'', Bd.130, 1963, S.2529 * Theory of high energy hadron-nucleus collisions. ''3. International Conference of High Energy Physics and Nuclear Structure 1969''. S.207 {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Bijîşkên amerîkî yên sedsala 20an]] [[Kategorî:Endamên biyanî yên Royal Society]] [[Kategorî:Endamên Civaka Fizîkê ya Amerîkî]] [[Kategorî:Fizîknasên amerîkî]] [[Kategorî:Mirin 2018]] [[Kategorî:Xelatgirên Nobela Fizîkê]] [[Kategorî:Xelatgirên Nobelê yên amerîkî]] [[Kategorî:Xelatgirên Nobelê yên cihû]] lzk34yb81shn83tyvsqc6jzbqqt7cpc 0 26011 2028907 1834865 2026-05-20T12:02:35Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028907 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank mirov/wîkîdane | wêne = Robert Laughlin, Stanford University.jpg | sernavê_wêne = Robert B. Laughlin | çînaser = }} '''Robert Betts Laughlin''' (jdb. {{Jidayikbûn|1|çiriya paşîn|1950}} li [[Visalia]], [[California]], [[DYA]]) fîzîknasekî [[DYA]]yî ye. Sala [[1998]]î bi tevî [[Horst L. Störmer]] û [[Daniel C. Tsui]], [[Xelata Nobel a fîzîkê]] wergirtiye. == Jînenîgarî == Laughlin li zanîngeha [[California]] perwerdeya [[fîzîk]]ê dîtiye (li [[Berkeley]]) û li zanîngeha [[Massachusetts Institute of Technology]] a [[Cambridge]] bidawî aniye. Ji sala 1989î virde wekî profesorê fîzîkê li zanîngeha Stanford a California dersdariyê dike û li ser efektên qûantan lêkolînan dike. Di nava salên 2004-2006î de serokatiya enstîtuya bi navê [[Korea Advanced Institute of Science & Technology]] a [[Daeyeon]] li Koreya Başûr kiriye. == Xebat û girîngî == Cîhana makroskopîk qûantenfenomen rave û eşkere kiriye. Herwekî bal kişandiye ser girîngiya xebatên efektên qûantan. == Girêdanên derve == * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1998/laughlin-autobio.html Jînenîgariya Robert B. Laughlin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120411171043/http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1998/laughlin-autobio.html |date=2012-04-11 }} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Endamên Civaka Fizîkê ya Amerîkî]] [[Kategorî:Fizîknasên amerîkî]] [[Kategorî:Mirovên zindî]] [[Kategorî:Xelatgirên Nobela Fizîkê]] [[Kategorî:Xelatgirên Nobelê yên amerîkî]] njp65jtkb5lna912o7d2x283ezlro7y 0 29778 2030006 1824590 2026-05-21T06:33:42Z InternetArchiveBot 45060 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2030006 wikitext text/x-wiki {{Sêwî|tarîx=tebax 2024}} Hunermendeka esilkurd e û ji eslê xwe ve, ji bajarê Wanê ye. Di sala 1965-ê de li Stenbolê hatiye dinyayê. Di navbera salên 1990- 1992- an de, xebatên xwe yên wênekêşiyê li kargeha “Avni Memedoglu ” domandiye. Yekemîn pêşengeha xwe ya şexsî, di sala 1992-ê de vekiriye û ji wê salê ve xebatên xwe li kargeha “Asmalîmescîdê” didomîne. == Girêdanên derve == * [http://www.felsefevan.com/index.php?option=pek_content&task=view&id=165&Itemid=42 Divê mirov li cem yê digirî be- Hevpeyvîn Serpîl Uygun]{{Mirin girêdan|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.nerimanoyman.com/ Malpera Nerîman Oyman ya fermî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161023121530/http://www.nerimanoyman.com/ |date=2016-10-23 }} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Hunermendên kurd]] 06icq71lewjao1zozuubqx0g9xdkhqx 2030020 2030006 2026-05-21T07:22:40Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addtarix.py|Bot]]: Tarîx hat sererastkirin: {{[[Şablon:Mirin girêdan|Mirin girêdan]]}} 2030020 wikitext text/x-wiki {{Sêwî|tarîx=tebax 2024}} Hunermendeka esilkurd e û ji eslê xwe ve, ji bajarê Wanê ye. Di sala 1965-ê de li Stenbolê hatiye dinyayê. Di navbera salên 1990- 1992- an de, xebatên xwe yên wênekêşiyê li kargeha “Avni Memedoglu ” domandiye. Yekemîn pêşengeha xwe ya şexsî, di sala 1992-ê de vekiriye û ji wê salê ve xebatên xwe li kargeha “Asmalîmescîdê” didomîne. == Girêdanên derve == * [http://www.felsefevan.com/index.php?option=pek_content&task=view&id=165&Itemid=42 Divê mirov li cem yê digirî be- Hevpeyvîn Serpîl Uygun]{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=gulan 2026 }} * [http://www.nerimanoyman.com/ Malpera Nerîman Oyman ya fermî] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161023121530/http://www.nerimanoyman.com/ |date=2016-10-23 }} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Hunermendên kurd]] 10udr8b7vqlprn599dmu9wd21flrasy 0 40318 2029100 1918366 2026-05-20T12:50:10Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin 2029100 wikitext text/x-wiki {{Sêwî|tarîx=gulan 2024}} [[Wêne:Snow gauge.JPG|thumb|250px|Berfpîv]] '''Berfpîv''' an jî '''nîvometre''', amûra ku barîna berfê dipîvê ye. {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Amûrên pîvandinê]] [[Kategorî:Berf]] [[Kategorî:Îcadên çînî]] [[Kategorî:Îcadên sedsala 13an]] 1bop8jhdn8cvrixsyxjf03y1l0soopf 0 48312 2029101 1918376 2026-05-20T12:50:24Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029101 wikitext text/x-wiki [[Wêne:Mines 501556 fh000026.jpg|thumb|Cureyên tepînkên li dijî sivîlan]] [[Wêne:Mines warning sign ku.jpg|thumb|Tabelaya hişyarkirina tepînkan]] '''Tepînk''', '''mîn''', '''mayin''' ji [[çek]] û mekanîzmaya bo ziyandayîna amyarên bejayî, ferd, [[keştî]] û amyarên esmanî tên bikaranîn re dibêjin. Gelek awa û cureyên wê hene. Tepînk him çekeke parastinê ye, him jî ya tunekirinê. Tepînk bo armancên curbecur tên bikaranîn. Bi gelek teknîkên nûjen jî dikarin bên bikaranîn. Mirov dikare bêje tepînk jî [[bombe]]yek e, û wekî dafikekê tê danîn û kamûflajkirin, dema bê xwestin jî tê teqandin. Tepînk hene dema hedefa xwe xist dafikê, bi pêlêkirinê diteqin. Tepînk jî hene ji dûrve tên kumandakirin. Tepînk dikarin bi mekanîzmayeke demê plan dike vê bê girêdan û dema wê hat bê teqandin. == Tepînka bejayiyê û cureyên wê == Tepînkên li ser riya hedef tên binaxkirin in. Dema rast li hedefa xwe hat diteqin. Di nava wan de pilte (teqemenî), madeyên kîmyayî hene. * [[Tepînka tankşikên]], li dijî tank û amyarên leşkerî yên mezin tên bikaranîn. Pirranî bo tunekirina wan e. * [[Tepînka dijpersonel]], tepînka antîpersonel, li dijî ferdan, personelan e. Dikuje yan birîndar dike. Bi hezaran mirovên sîvîl, ji ber van tepînkan jiyana xwe jidest dane yan birîndar bûne. Cureyên antîpersonelan ên sereke: 1- [[Tepînka antîpersonel a rûxîner]] 2- [[Tepînka pagê]], tepînka araziyê 3- [[Tepînka çovî]] 4- [[Tepînka êrîşên rexkî]] Cureyên tepînkên li dijî mirovan tên bikaranîn: 1- [[Tepînka belav dibe û bising]] 2- [[Tepînka bi parçeyên bandorker û aresteyî]] 3- [[Tepînka pestoyî]], tepînka bifîşar 4- [[Tepînka napalmê]] 5- [[Tepînka vediceniqe]] 6- [[Tepînka kîmyayî]] * [[Tepînka dijbabirok]], tepînka antîbabirok * [[Tepînka nuklear a bejayî]] == Welatên lê tepînk hene == * [[Efxanistan]]: kz. (kêm zêde) 10 milyon * [[Misir]]: bi milyonan, bi taybetî li el-Alamein, nîvgirava Sinayî * [[Angola]]: baş nayê zanîn * [[Komara Nagorno]]: bi texmîna NY 30.000 heya 10.000 * [[Bosniya û Herzegovîna]]: kz. 1 milyon * [[Çîn]]istan * [[Tirkiye]], li axa [[Kurdistan]]ê bi milyonan tepînk hatine danîn * [[Almanya]], berê di tixûbê herdu Almanya de gelek hatibûn danîn. Herwiha ji şerê cîhanê yê II jî gelek mabûn. 33.000 ji wan hêj jî nehatine dîtin. Bi texmînî di wextê de hejmara wan zêde hatine tomarkirin. Hinek ji wan ji aliyê ajalan ve hatine tewandin an rizîne. * [[Erître]] * [[Yewnanistan]]/[[Tirkiye]] – li ser sînor * [[Îraq]], nayê zanîn * [[Îran]], nayê zanîn * [[Kamboca]]: kz. 4 milyon * Korê: li ser sînorê [[Korêya Bakur]] û [[Korêya Başûr]], kz. 1 milyon * [[Kosovo]]: 1 milyon hatine danîn, tomarkirinên 200.000'î winda bûne * [[Kroatya]]: kz. 700.000 tepînk * [[Laos]] nayê zanîn * [[Lîbya]]: ji [[Şerê Cîhanî yê Duyem|şerê cîhanê yê duyem]] gelek winda ne * [[Morîtanya]]/[[Saharaya Rojava]]: 10 milyon * [[Mozambîk]]: 800.000 heya 1 milyon * [[Namîbya]], nayê zanîn * [[Nepal]]: baş anyê zanîn, ji 10.000'î zêdetir ji aliyê artêşê ve hatibû danîn * [[Somaliya]], nayê zanîn * [[Srî Lanka]], statîstîk nehatine belavkirin * [[Sûdan]], statîstîk nîne * [[Viyetnam]]: ji bil milyonan tepînk nehatine vedîtin, derxistin * [[Çeçenistan]], statîstîk nîne * [[Kîpros]]: kz. 17.000 {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Îcadên çînî]] [[Kategorî:Îcadên sedsala 13an]] [[Kategorî:Tepînk| ]] aoai991revryk2m8a1cpreym136bd76 0 48399 2029903 2017864 2026-05-20T18:37:22Z Wikihez 39702 /* Gelhenasî */ 2029903 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank gund | nav = Bayindere | navê_din = | navê_fermî = Bayındır | wêne = | sernavê_wêne = | welat = [[Bakurê Kurdistanê]] | dewlet = [[Tirkiye]] | parêzgeh = [[Xarpêt (parêzgeh)|Xarpêt]] | navçe = [[Keban]] | nahiye = | hejmara_mezrayan = | nifûs = 40 | sala_nifûsê = [[2010]] | hejmara_mêran = | hejmara_jinan = | berbelaviya_nifûsê_km2 = | temamiya_qadê_km2 = | bilindahî_m = 1.215 | koda_postayê = 23700 | koda_telefonê = (+90) 424 | nexşeya_reptiyeyê = Tirkiye | koordînat = {{Koord|38|48|45|N|38|39|55|E|display=inline, title}} }} '''Bayindere''' (navê wê bi tirkî ''Bayındır'' lê kirine) gundekî [[Keban]]a [[Xarpêt]]ê ye. == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Bajar û gundên Kebanê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Kurdistan-erdnîgarî-şitil}} {{Koord|38|48|55|N|38|39|55|E|type:city_scale:500000|display=title}} [[Kategorî:Gundên Kebanê]] [[Kategorî:Wargehên kurdan li parêzgeha Xarpêtê]] 08wf83av00sz5d4swurr8djmlwet4aj 0 48400 2029905 1652955 2026-05-20T18:37:50Z Wikihez 39702 /* Gelhenasî */ 2029905 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank gund | nav = Hacîsor | navê_din = | navê_fermî = Bölükçalı | wêne = | sernavê_wêne = | welat = [[Bakurê Kurdistanê]] | dewlet = [[Tirkiye]] | parêzgeh = [[Xarpêt (parêzgeh)|Xarpêt]] | navçe = [[Keban]] | nahiye = | hejmara_mezrayan = | nifûs = 20 | sala_nifûsê = [[2010]] | hejmara_mêran = | hejmara_jinan = | berbelaviya_nifûsê_km2 = | temamiya_qadê_km2 = | bilindahî_m = 1.170 | koda_postayê = 23700 | koda_telefonê = (+90) 424 | nexşeya_reptiyeyê = Tirkiye | koordînat = {{Koord|38|46|9|N|38|53|38|E|display=inline, title}} }} '''Hacîsor''' (navê wê bi tirkî ''Bölükçalı'' lê kirine) gundekî [[Keban]]a [[Xarpêt]]ê ye. == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Bajar û gundên Kebanê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Kurdistan-erdnîgarî-şitil}} {{Koord|38|46|09|N|38|53|38|E|type:city_scale:500000|display=title}} [[Kategorî:Gundên Kebanê]] 04o2f9iyvikhphn8q0mg9i8mv69lpw1 0 48401 2029911 2017962 2026-05-20T18:39:07Z Wikihez 39702 /* Gelhenasî */ 2029911 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank gund | nav = Mişeliya Jêrîn | navê_din = | navê_fermî = Büklümlü | wêne = | sernavê_wêne = | welat = [[Bakurê Kurdistanê]] | dewlet = [[Tirkiye]] | parêzgeh = [[Xarpêt (parêzgeh)|Xarpêt]] | navçe = [[Keban]] | nahiye = | hejmara_mezrayan = | nifûs = 35 | sala_nifûsê = [[2000]] | hejmara_mêran = | hejmara_jinan = | berbelaviya_nifûsê_km2 = | temamiya_qadê_km2 = | bilindahî_m = 955 | koda_postayê = 23700 | koda_telefonê = (+90) 424 | nexşeya_reptiyeyê = Tirkiye | koordînat = {{Koord|38|49|16|N|38|47|59|E|display=inline, title}} }} '''Mişeliya Jêrîn''' (navê wê bi tirkî ''Büklümlü'' lê kirine) gundekî [[Keban]]a [[Xarpêt]]ê ye. == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Bajar û gundên Kebanê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Kurdistan-erdnîgarî-şitil}} {{Koord|38|49|16|N|38|47|59|E|type:city_scale:500000|display=title}} [[Kategorî:Gundên Kebanê]] [[Kategorî:Wargehên kurdan li parêzgeha Xarpêtê]] 8hdgzh9pcjs0ad9umuchtd2pcno073u 0 48403 2029902 2018047 2026-05-20T18:36:54Z Wikihez 39702 /* Gelhenasî */ 2029902 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank gund | nav = Zirqbaz | navê_din = | navê_fermî = Gökbelen | wêne = | sernavê_wêne = | welat = [[Bakurê Kurdistanê]] | dewlet = [[Tirkiye]] | parêzgeh = [[Xarpêt (parêzgeh)|Xarpêt]] | navçe = [[Keban]] | nahiye = | hejmara_mezrayan = | nifûs = 135 | sala_nifûsê = [[2010]] | hejmara_mêran = | hejmara_jinan = | berbelaviya_nifûsê_km2 = | temamiya_qadê_km2 = | bilindahî_m = 1.415 | koda_postayê = 23700 | koda_telefonê = (+90) 424 | nexşeya_reptiyeyê = Tirkiye | koordînat = {{Koord|38|42|3|N|38|41|14|E|display=inline, title}} }} '''Zirqbaz''' (navê wê bi tirkî ''Gökbelen'' lê kirine) gundekî [[Keban]]a [[Xarpêt]]ê ye. == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Mijarên têkildar == * [[Zirqcuk]] * [[Zirqşêxemîr]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Bajar û gundên Kebanê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Kurdistan-erdnîgarî-şitil}} {{Koord|38|42|44|N|38|38|32|E|type:city_scale:500000|display=title}} [[Kategorî:Gundên Kebanê]] [[Kategorî:Wargehên kurdan li parêzgeha Xarpêtê]] qeeuebj027aueeery6mj8hb9dqdo2rv 0 48422 2029908 1652962 2026-05-20T18:38:08Z Wikihez 39702 /* Gelhenasî */ 2029908 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank gund | nav = Horenek | navê_din = | navê_fermî = Kopuzlu | wêne = | sernavê_wêne = | welat = [[Bakurê Kurdistanê]] | dewlet = [[Tirkiye]] | parêzgeh = [[Xarpêt (parêzgeh)|Xarpêt]] | navçe = [[Keban]] | nahiye = | hejmara_mezrayan = | nifûs = 62 | sala_nifûsê = [[2010]] | hejmara_mêran = | hejmara_jinan = | berbelaviya_nifûsê_km2 = | temamiya_qadê_km2 = | bilindahî_m = 1.020 | koda_postayê = 23700 | koda_telefonê = (+90) 424 | nexşeya_reptiyeyê = Tirkiye | koordînat = {{Koord|38|51|51|N|38|39|56|E|display=inline, title}} }} '''Horenek''' (navê wê bi tirkî ''Kopuzlu'' lê kirine) gundekî [[Keban]]a [[Xarpêt]]ê ye. == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Bajar û gundên Kebanê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Kurdistan-erdnîgarî-şitil}} {{Koord|38|51|51|N|38|39|56|E|type:city_scale:500000|display=title}} [[Kategorî:Gundên Kebanê]] 1bac0b6tpg6h4zuxvolqzjw81y2nygg 0 48425 2029904 2018057 2026-05-20T18:37:41Z Wikihez 39702 /* Gelhenasî */ 2029904 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank gund | nav = Çindîgan | navê_din = | navê_fermî = Örenyaka | wêne = | sernavê_wêne = | welat = [[Bakurê Kurdistanê]] | dewlet = [[Tirkiye]] | parêzgeh = [[Xarpêt (parêzgeh)|Xarpêt]] | navçe = [[Keban]] | nahiye = | hejmara_mezrayan = | nifûs = 38 | sala_nifûsê = [[2010]] | hejmara_mêran = | hejmara_jinan = | berbelaviya_nifûsê_km2 = | temamiya_qadê_km2 = | bilindahî_m = 1.430 | koda_postayê = 23700 | koda_telefonê = (+90) 424 | nexşeya_reptiyeyê = Tirkiye | koordînat = }} '''Çindîgan''' (navê wê bi tirkî ''Örenyaka'' lê kirine) gundekî [[Keban]]a [[Xarpêt]]ê ye. == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Bajar û gundên Kebanê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Kurdistan-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Gundên Kebanê]] [[Kategorî:Wargehên kurdan li parêzgeha Xarpêtê]] b48yhmufee5f9ocd82kpk10uwegs2hx 0 48427 2029906 1652967 2026-05-20T18:37:59Z Wikihez 39702 /* Gelhenasî */ 2029906 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank gund | nav = Hemzîgan | navê_din = | navê_fermî = Sağdıçlar | wêne = | sernavê_wêne = | welat = [[Bakurê Kurdistanê]] | dewlet = [[Tirkiye]] | parêzgeh = [[Xarpêt (parêzgeh)|Xarpêt]] | navçe = [[Keban]] | nahiye = | hejmara_mezrayan = | nifûs = 111 | sala_nifûsê = [[2010]] | hejmara_mêran = | hejmara_jinan = | berbelaviya_nifûsê_km2 = | temamiya_qadê_km2 = | bilindahî_m = | koda_postayê = 23700 | koda_telefonê = (+90) 424 | nexşeya_reptiyeyê = Tirkiye | koordînat = {{Koord|38|47|16|N|38|49|52|E|display=inline, title}} }} '''Hemzîgan''' (navê wê bi tirkî ''Sağdıçlar'' lê kirine) gundekî [[Keban]]a [[Xarpêt]]ê ye. == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Bajar û gundên Kebanê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Kurdistan-erdnîgarî-şitil}} {{Koord|38|47|16|N|38|49|52|E|type:city_scale:500000|display=title}} [[Kategorî:Gundên Kebanê]] lrfns60njcw2nux781yz6h8ykynudxq 0 50251 2029102 1770416 2026-05-20T12:50:35Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029102 wikitext text/x-wiki {{Sêwî|tarîx=tîrmeh 2024}} [[Wêne:Reading glasses.jpg|thumb|Berçavka ji bo xwendinê]] '''Çavik''' an '''berçavk''' an jî '''çawîlke/ çavêlke''', ji bo ku dûv û yan jî nêzîkatiyê dîtinê û an jî dîtina çavan baş bibe, dihê dayîn li berçav. Çavê mirov, di roja me de, bi xwandinê û kirina tiştên din bê, êdî di demeka kin de bidest baş ne dîtinê dike. Wekî din jî, çavên pirr mirovan hê ku ji nû ve tên dunyê, xirabûyî dibe. Herdû çav, ne li dehma hevdû di sekin in. Êdî rast nayê dîtin, Ew jî, jê re tê gotin [[hawlîtî]]. Hawlîtî, weke çavxirabûneka ku ji bûnê ve heya. Yan jî Hawlîtî, bi ne li dehma hevdû [[reşîka çav]]ên mirov re dihê li holê. Rewş ku herî zêde zêre tê gotin hawlîtî, ev a. Hawlîtî, hin xîrabûnên ku di [[genetik]] çavan de jî bi xwe re dihawêne. Hin mirovên ku hawlin jî, piştî ku bûn jî, hawlîtiya wan ji holê narabê, Ji ber ku mejî, li gor wê bûye xwediyê konsantrebûnekê. Êdî weke xwe dimêne. Bi vê yekê, êdî mecbûrî, çavik tên bikarhanîn. {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Çav]] [[Kategorî:Dahênên îtalî]] [[Kategorî:Dîtin]] [[Kategorî:Îcadên sedsala 13an]] bytxxex1ggi1nwxv18polz9tmp50dj8 0 54043 2030008 2018411 2026-05-21T06:58:27Z Kurê Acemî 105128 2030008 wikitext text/x-wiki [[Wêne:Centaurus IAU.svg|250px|rast|thumb|Hedar bi komstêra Kentaurî ve]] '''Hedar''' an '''Betaya Kentaurî''' yan jî '''β Centauri''' (''Beta Centauri'') duyemîn stêra tewrî geş a di komstêra [[Kentaur (komstêr)|Kentaurî]] de ye. [[Qedra zahirî|Qedra wê ya zahirî]] 0,61 e.<ref> http://earthsky.org/brightest-stars/only-southerners-can-enjoy-hadar</ref> Hedar 530 [[sala roniyê|salên roniyê]] dûrî dinê ye. Ew yekane stêra hêşin-spî ya ku qedra xwe 10.000 carî ji ya rojê zêdetir e. Ew stêrcêwiyeka ku cara siftê di sala 1935'an de [[J.G. Voute]] hevalcêwiya wê kifş bûye. Hevalcêwiya wê ya biçûk ''Hadar B'' xwedî qedra zahîrî ya 4,1 e û ew 1500-car ji rojê geştir e. Hedar 10'emîn stêra tewrî geş a li ezmana şevê e. Ew herçiqas esasen ji [[Alfaya Kentaurî]] gêştir e jî, çima ku ew ji Alfaya Kentaurî dûrtir e ji wê zenûntir e. Ew bi [[Alfaya Kentaurî]] ve stêra [[Gacrux]] a di komstêra [[Xeç]]a başûr de nîşan dide û loma li nîvkada başûr baş tê zanîn. == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Geştirîn stêrên esmanê şevê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} {{Esman|14|03|49.4|-|60|22|23|350}} [[Kategorî:Kentaur (komstêr)]] 4q6ymyt3g7u4099oesqgsqkk15cl5rx 2030009 2030008 2026-05-21T06:58:38Z Kurê Acemî 105128 2030009 wikitext text/x-wiki [[Wêne:Centaurus IAU.svg|250px|rast|thumb|Hedar bi komstêra Kentaurî ve]] '''Hedar''' an '''Betaya Kentaurî''' yan jî '''β Centauri''' (''Beta Centauri'') duyemîn stêra tewrî geş a di komstêra [[Kentaur (komstêr)|Kentaurî]] de ye. [[Qedra zahirî|Qedra wê ya zahirî]] 0,61 e.<ref> {{Jêder-malper |url=https://earthsky.org/brightest-stars/beta-centauri-hadar-southern-pointer-star/ |sernav=Beta Centauri is one of the Southern Pointer Stars |malper=earthsky.org |tarîx=2024-04-04 |roja-gihiştinê=2026-05-21 |ziman=en-US |paşnav=Sessions |pêşnav=Larry}}</ref> Hedar 530 [[sala roniyê|salên roniyê]] dûrî dinê ye. Ew yekane stêra hêşin-spî ya ku qedra xwe 10.000 carî ji ya rojê zêdetir e. Ew stêrcêwiyeka ku cara siftê di sala 1935'an de [[J.G. Voute]] hevalcêwiya wê kifş bûye. Hevalcêwiya wê ya biçûk ''Hadar B'' xwedî qedra zahîrî ya 4,1 e û ew 1500-car ji rojê geştir e. Hedar 10'emîn stêra tewrî geş a li ezmana şevê e. Ew herçiqas esasen ji [[Alfaya Kentaurî]] gêştir e jî, çima ku ew ji Alfaya Kentaurî dûrtir e ji wê zenûntir e. Ew bi [[Alfaya Kentaurî]] ve stêra [[Gacrux]] a di komstêra [[Xeç]]a başûr de nîşan dide û loma li nîvkada başûr baş tê zanîn. == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Geştirîn stêrên esmanê şevê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} {{Esman|14|03|49.4|-|60|22|23|350}} [[Kategorî:Kentaur (komstêr)]] b6oep0ojo84aomj10id4stsdsbkf80e 2030010 2030009 2026-05-21T06:58:50Z Kurê Acemî 105128 2030010 wikitext text/x-wiki [[Wêne:Centaurus IAU.svg|250px|rast|thumb|Hedar bi komstêra Kentaurî ve]] '''Hedar''' an '''Betaya Kentaurî''' yan jî '''β Centauri''' (''Beta Centauri'') duyemîn stêra tewrî geş a di komstêra [[Kentaur (komstêr)|Kentaurî]] de ye. [[Qedra zahirî|Qedra wê ya zahirî]] 0,61 e.<ref> {{Jêder-malper |url=https://earthsky.org/brightest-stars/beta-centauri-hadar-southern-pointer-star/ |sernav=Beta Centauri is one of the Southern Pointer Stars |malper=earthsky.org |tarîx=2024-04-04 |roja-gihiştinê=2026-05-21 |ziman=en-US |paşnav=Sessions |pêşnav=Larry}}</ref> Hedar 530 [[sala roniyê|salên roniyê]] dûrî dinê ye. Ew yekane stêra hêşin-spî ya ku qedra xwe 10.000 carî ji ya rojê zêdetir e. Ew stêrcêwiyeka ku cara siftê di sala 1935an de [[J.G. Voute]] hevalcêwiya wê kifş bûye. Hevalcêwiya wê ya biçûk ''Hadar B'' xwedî qedra zahîrî ya 4,1 e û ew 1500-car ji rojê geştir e. Hedar 10'emîn stêra tewrî geş a li ezmana şevê e. Ew herçiqas esasen ji [[Alfaya Kentaurî]] gêştir e jî, çima ku ew ji Alfaya Kentaurî dûrtir e ji wê zenûntir e. Ew bi [[Alfaya Kentaurî]] ve stêra [[Gacrux]] a di komstêra [[Xeç]]a başûr de nîşan dide û loma li nîvkada başûr baş tê zanîn. == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Geştirîn stêrên esmanê şevê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} {{Esman|14|03|49.4|-|60|22|23|350}} [[Kategorî:Kentaur (komstêr)]] 2yrb55hfioj3joz8obd91daq3j3xpmr 2030011 2030010 2026-05-21T06:59:00Z Kurê Acemî 105128 2030011 wikitext text/x-wiki [[Wêne:Centaurus IAU.svg|250px|rast|thumb|Hedar bi komstêra Kentaurî ve]] '''Hedar''' an '''Betaya Kentaurî''' yan jî '''β Centauri''' (''Beta Centauri'') duyemîn stêra tewrî geş a di komstêra [[Kentaur (komstêr)|Kentaurî]] de ye. [[Qedra zahirî|Qedra wê ya zahirî]] 0,61 e.<ref> {{Jêder-malper |url=https://earthsky.org/brightest-stars/beta-centauri-hadar-southern-pointer-star/ |sernav=Beta Centauri is one of the Southern Pointer Stars |malper=earthsky.org |tarîx=2024-04-04 |roja-gihiştinê=2026-05-21 |ziman=en-US |paşnav=Sessions |pêşnav=Larry}}</ref> Hedar 530 [[sala roniyê|salên roniyê]] dûrî dinê ye. Ew yekane stêra hêşin-spî ya ku qedra xwe 10.000 carî ji ya rojê zêdetir e. Ew stêrcêwiyeka ku cara siftê di sala 1935an de [[J.G. Voute]] hevalcêwiya wê kifş bûye. Hevalcêwiya wê ya biçûk ''Hadar B'' xwedî qedra zahîrî ya 4,1 e û ew 1500-car ji rojê geştir e. Hedar 10em stêra tewrî geş a li ezmana şevê e. Ew herçiqas esasen ji [[Alfaya Kentaurî]] gêştir e jî, çima ku ew ji Alfaya Kentaurî dûrtir e ji wê zenûntir e. Ew bi [[Alfaya Kentaurî]] ve stêra [[Gacrux]] a di komstêra [[Xeç]]a başûr de nîşan dide û loma li nîvkada başûr baş tê zanîn. == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Geştirîn stêrên esmanê şevê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} {{Esman|14|03|49.4|-|60|22|23|350}} [[Kategorî:Kentaur (komstêr)]] oprtzc5eykljcdaet2gssibujgfttuw 0 54354 2030012 1742105 2026-05-21T06:59:45Z Kurê Acemî 105128 2030012 wikitext text/x-wiki [[Wêne:VirgoCC.jpg|thumb|rast|256px|Komstêra Simbileyê ya bi çavên rût ve tê dîtin]] '''Simbile''' nîşana astronoiyê ♍) ye û [[komstêr]]eka di [[Eklîptîk]]ê de ye. Simbile (ji dûv [[Marê Avî (komstêr)|Marê Avî]]) komstêra duyem mezintirîn e. Ew di navbera [[şêr (komstêr)|şêr]] û [[Mêzîn (komstêr)|Mêzînê]] de dimîne. Stêrên wê yên geştirîn kesekî ramediyayî nîşan didin. Stêrê gêştirîn ê komstêrê [[Spica]] ye û [[qedra zahîrî|qedra xwe ya zahîrî]] 0,98^m e. Bi dirêjkirina boça hirça mezin(an jî destiyê şiklê wê yê mîna çomçikê) re merîv dikine siftê bi [[Arktûrûs]] û paşê jî bi [[Spica]] gihîje û pêve merîv dikane Simbileyê bibîne.<ref>http://earthsky.org/constellations/virgo-heres-your-constellation</ref> [[Wêne:Finding spica.png|thumb|250px|rast|Dîtina Spica û pê ve Simbileyê ya di ser [[Arktûrûs]] re]] Eklîptîk(rêgeha rojê) do komstêrê re derbas dibe û loma roj, hîv û gerrstêrk di wê re derbas dibin. Ew yek ji komstêreka di [[çembera bircan]] de ye. Ji ber liva tewereya dinê(Axial precession) heyama ku roj têde dimîne gorî berê guheriye. Roj di wê de di navbera 16'ê rezberê û 31'ê kewçêrê de dimîne û loma niha payîz di vê bircê de dest pê dike. {| class="wikitable" width="400" style="margin-left: 1em" |+ Stêrên bi navkirî ! | Nav|| Qedra Zahîrî || Dûrî<br />(Salên Roniyê) |- | &nbsp;&nbsp;'''[[Spica]]''', '''Sîmak el Ezel''' (α Virg, Alpha Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 0,98 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;272 |- | &nbsp;&nbsp;'''Elmûredîn'''(ε Virg, Epsilon Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 2,85 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;182 |- | &nbsp;&nbsp;'''Heze'''(ζ Virg, Zeta Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 3,38 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;73 |- | &nbsp;&nbsp;'''Mînelava'''(δ Virg, Delta Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 3,38 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;200 |- | &nbsp;&nbsp;'''Zewîceh'''(β Virg, Beta Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 3,59 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;36 |- | &nbsp;&nbsp;'''Porrima'''(γ Virg, Gamma Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 3,48 + 3,50 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;39 |- | &nbsp;&nbsp;'''Rîcl el Ewwa '''(μ Virg, My Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 3,87 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;61 |- | &nbsp;&nbsp;'''Zawiya'''(η Virg, Eta Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 4,1 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;70 |- | &nbsp;&nbsp;'''Xembalya'''(λ Virg, Lambda Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 4,52|| &nbsp; &nbsp; &nbsp;187 |} == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Komstêrên îroyîn}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Komstêr]] if4lqhnx7qme1s8k1v6ovgqh56ko6i8 2030013 2030012 2026-05-21T06:59:56Z Kurê Acemî 105128 2030013 wikitext text/x-wiki [[Wêne:VirgoCC.jpg|thumb|rast|256px|Komstêra Simbileyê ya bi çavên rût ve tê dîtin]] '''Simbile''' nîşana astronoiyê ♍) ye û [[komstêr]]eka di [[Eklîptîk]]ê de ye. Simbile (ji dûv [[Marê Avî (komstêr)|Marê Avî]]) komstêra duyem mezintirîn e. Ew di navbera [[şêr (komstêr)|şêr]] û [[Mêzîn (komstêr)|Mêzînê]] de dimîne. Stêrên wê yên geştirîn kesekî ramediyayî nîşan didin. Stêrê gêştirîn ê komstêrê [[Spica]] ye û [[qedra zahîrî|qedra xwe ya zahîrî]] 0,98^m e. Bi dirêjkirina boça hirça mezin(an jî destiyê şiklê wê yê mîna çomçikê) re merîv dikine siftê bi [[Arktûrûs]] û paşê jî bi [[Spica]] gihîje û pêve merîv dikane Simbileyê bibîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://earthsky.org/constellations/virgo-heres-your-constellation/ |sernav=Virgo the Maiden represents a harvest goddess |malper=earthsky.org |tarîx=2026-05-27 |roja-gihiştinê=2026-05-21 |ziman=en-US |paşnav=McClure |pêşnav=Bruce}}</ref> [[Wêne:Finding spica.png|thumb|250px|rast|Dîtina Spica û pê ve Simbileyê ya di ser [[Arktûrûs]] re]] Eklîptîk(rêgeha rojê) do komstêrê re derbas dibe û loma roj, hîv û gerrstêrk di wê re derbas dibin. Ew yek ji komstêreka di [[çembera bircan]] de ye. Ji ber liva tewereya dinê(Axial precession) heyama ku roj têde dimîne gorî berê guheriye. Roj di wê de di navbera 16'ê rezberê û 31'ê kewçêrê de dimîne û loma niha payîz di vê bircê de dest pê dike. {| class="wikitable" width="400" style="margin-left: 1em" |+ Stêrên bi navkirî ! | Nav|| Qedra Zahîrî || Dûrî<br />(Salên Roniyê) |- | &nbsp;&nbsp;'''[[Spica]]''', '''Sîmak el Ezel''' (α Virg, Alpha Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 0,98 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;272 |- | &nbsp;&nbsp;'''Elmûredîn'''(ε Virg, Epsilon Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 2,85 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;182 |- | &nbsp;&nbsp;'''Heze'''(ζ Virg, Zeta Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 3,38 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;73 |- | &nbsp;&nbsp;'''Mînelava'''(δ Virg, Delta Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 3,38 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;200 |- | &nbsp;&nbsp;'''Zewîceh'''(β Virg, Beta Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 3,59 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;36 |- | &nbsp;&nbsp;'''Porrima'''(γ Virg, Gamma Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 3,48 + 3,50 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;39 |- | &nbsp;&nbsp;'''Rîcl el Ewwa '''(μ Virg, My Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 3,87 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;61 |- | &nbsp;&nbsp;'''Zawiya'''(η Virg, Eta Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 4,1 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;70 |- | &nbsp;&nbsp;'''Xembalya'''(λ Virg, Lambda Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 4,52|| &nbsp; &nbsp; &nbsp;187 |} == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Komstêrên îroyîn}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Komstêr]] a3gst3feoc3xbddyvhmy39t5yf8hkqh 2030014 2030013 2026-05-21T07:00:12Z Kurê Acemî 105128 2030014 wikitext text/x-wiki [[Wêne:VirgoCC.jpg|thumb|rast|256px|Komstêra Simbileyê ya bi çavên rût ve tê dîtin]] '''Simbile''' nîşana astronoiyê (♍) ye û [[komstêr]]eka di [[Eklîptîk]]ê de ye. Simbile (ji dûv [[Marê Avî (komstêr)|Marê Avî]]) komstêra duyem mezintirîn e. Ew di navbera [[şêr (komstêr)|şêr]] û [[Mêzîn (komstêr)|Mêzînê]] de dimîne. Stêrên wê yên geştirîn kesekî ramediyayî nîşan didin. Stêrê gêştirîn ê komstêrê [[Spica]] ye û [[qedra zahîrî|qedra xwe ya zahîrî]] 0,98^m e. Bi dirêjkirina boça hirça mezin(an jî destiyê şiklê wê yê mîna çomçikê) re merîv dikine siftê bi [[Arktûrûs]] û paşê jî bi [[Spica]] gihîje û pêve merîv dikane Simbileyê bibîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://earthsky.org/constellations/virgo-heres-your-constellation/ |sernav=Virgo the Maiden represents a harvest goddess |malper=earthsky.org |tarîx=2026-05-27 |roja-gihiştinê=2026-05-21 |ziman=en-US |paşnav=McClure |pêşnav=Bruce}}</ref> [[Wêne:Finding spica.png|thumb|250px|rast|Dîtina Spica û pê ve Simbileyê ya di ser [[Arktûrûs]] re]] Eklîptîk(rêgeha rojê) do komstêrê re derbas dibe û loma roj, hîv û gerrstêrk di wê re derbas dibin. Ew yek ji komstêreka di [[çembera bircan]] de ye. Ji ber liva tewereya dinê(Axial precession) heyama ku roj têde dimîne gorî berê guheriye. Roj di wê de di navbera 16'ê rezberê û 31'ê kewçêrê de dimîne û loma niha payîz di vê bircê de dest pê dike. {| class="wikitable" width="400" style="margin-left: 1em" |+ Stêrên bi navkirî ! | Nav|| Qedra Zahîrî || Dûrî<br />(Salên Roniyê) |- | &nbsp;&nbsp;'''[[Spica]]''', '''Sîmak el Ezel''' (α Virg, Alpha Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 0,98 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;272 |- | &nbsp;&nbsp;'''Elmûredîn'''(ε Virg, Epsilon Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 2,85 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;182 |- | &nbsp;&nbsp;'''Heze'''(ζ Virg, Zeta Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 3,38 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;73 |- | &nbsp;&nbsp;'''Mînelava'''(δ Virg, Delta Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 3,38 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;200 |- | &nbsp;&nbsp;'''Zewîceh'''(β Virg, Beta Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 3,59 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;36 |- | &nbsp;&nbsp;'''Porrima'''(γ Virg, Gamma Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 3,48 + 3,50 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;39 |- | &nbsp;&nbsp;'''Rîcl el Ewwa '''(μ Virg, My Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 3,87 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;61 |- | &nbsp;&nbsp;'''Zawiya'''(η Virg, Eta Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 4,1 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;70 |- | &nbsp;&nbsp;'''Xembalya'''(λ Virg, Lambda Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 4,52|| &nbsp; &nbsp; &nbsp;187 |} == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Komstêrên îroyîn}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Komstêr]] 92ce1ow8cch2qan883suprm44p0k3rn 2030015 2030014 2026-05-21T07:00:21Z Kurê Acemî 105128 2030015 wikitext text/x-wiki [[Wêne:VirgoCC.jpg|thumb|rast|256px|Komstêra Simbileyê ya bi çavên rût ve tê dîtin]] '''Simbile''' nîşana astronoiyê (♍) ye û [[komstêr]]eka di [[Eklîptîk]]ê de ye. Simbile (ji dûv [[Marê Avî (komstêr)|Marê Avî]]) komstêra duyem mezintirîn e. Ew di navbera [[şêr (komstêr)|şêr]] û [[Mêzîn (komstêr)|Mêzînê]] de dimîne. Stêrên wê yên geştirîn kesekî ramediyayî nîşan didin. Stêrê gêştirîn ê komstêrê [[Spica]] ye û [[qedra zahîrî|qedra xwe ya zahîrî]] 0,98^m e. Bi dirêjkirina boça hirça mezin (an jî destiyê şiklê wê yê mîna çomçikê) re merîv dikine siftê bi [[Arktûrûs]] û paşê jî bi [[Spica]] gihîje û pêve merîv dikane Simbileyê bibîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://earthsky.org/constellations/virgo-heres-your-constellation/ |sernav=Virgo the Maiden represents a harvest goddess |malper=earthsky.org |tarîx=2026-05-27 |roja-gihiştinê=2026-05-21 |ziman=en-US |paşnav=McClure |pêşnav=Bruce}}</ref> [[Wêne:Finding spica.png|thumb|250px|rast|Dîtina Spica û pê ve Simbileyê ya di ser [[Arktûrûs]] re]] Eklîptîk(rêgeha rojê) do komstêrê re derbas dibe û loma roj, hîv û gerrstêrk di wê re derbas dibin. Ew yek ji komstêreka di [[çembera bircan]] de ye. Ji ber liva tewereya dinê(Axial precession) heyama ku roj têde dimîne gorî berê guheriye. Roj di wê de di navbera 16'ê rezberê û 31'ê kewçêrê de dimîne û loma niha payîz di vê bircê de dest pê dike. {| class="wikitable" width="400" style="margin-left: 1em" |+ Stêrên bi navkirî ! | Nav|| Qedra Zahîrî || Dûrî<br />(Salên Roniyê) |- | &nbsp;&nbsp;'''[[Spica]]''', '''Sîmak el Ezel''' (α Virg, Alpha Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 0,98 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;272 |- | &nbsp;&nbsp;'''Elmûredîn'''(ε Virg, Epsilon Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 2,85 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;182 |- | &nbsp;&nbsp;'''Heze'''(ζ Virg, Zeta Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 3,38 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;73 |- | &nbsp;&nbsp;'''Mînelava'''(δ Virg, Delta Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 3,38 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;200 |- | &nbsp;&nbsp;'''Zewîceh'''(β Virg, Beta Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 3,59 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;36 |- | &nbsp;&nbsp;'''Porrima'''(γ Virg, Gamma Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 3,48 + 3,50 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;39 |- | &nbsp;&nbsp;'''Rîcl el Ewwa '''(μ Virg, My Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 3,87 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;61 |- | &nbsp;&nbsp;'''Zawiya'''(η Virg, Eta Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 4,1 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;70 |- | &nbsp;&nbsp;'''Xembalya'''(λ Virg, Lambda Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 4,52|| &nbsp; &nbsp; &nbsp;187 |} == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Komstêrên îroyîn}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Komstêr]] tany9lr7e4fsynod4lh3lli5aio3ijc 2030016 2030015 2026-05-21T07:00:35Z Kurê Acemî 105128 2030016 wikitext text/x-wiki [[Wêne:VirgoCC.jpg|thumb|rast|256px|Komstêra Simbileyê ya bi çavên rût ve tê dîtin]] '''Simbile''' nîşana astronoiyê (♍) ye û [[komstêr]]eka di [[Eklîptîk]]ê de ye. Simbile (ji dûv [[Marê Avî (komstêr)|Marê Avî]]) komstêra duyem mezintirîn e. Ew di navbera [[şêr (komstêr)|şêr]] û [[Mêzîn (komstêr)|Mêzînê]] de dimîne. Stêrên wê yên geştirîn kesekî ramediyayî nîşan didin. Stêrê gêştirîn ê komstêrê [[Spica]] ye û [[qedra zahîrî|qedra xwe ya zahîrî]] 0,98^m e. Bi dirêjkirina boça hirça mezin (an jî destiyê şiklê wê yê mîna çomçikê) re merîv dikine siftê bi [[Arktûrûs]] û paşê jî bi [[Spica]] gihîje û pêve merîv dikane Simbileyê bibîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://earthsky.org/constellations/virgo-heres-your-constellation/ |sernav=Virgo the Maiden represents a harvest goddess |malper=earthsky.org |tarîx=2026-05-27 |roja-gihiştinê=2026-05-21 |ziman=en-US |paşnav=McClure |pêşnav=Bruce}}</ref> [[Wêne:Finding spica.png|thumb|250px|rast|Dîtina Spica û pê ve Simbileyê ya di ser [[Arktûrûs]] re]] Eklîptîk(rêgeha rojê) do komstêrê re derbas dibe û loma roj, hîv û gerrstêrk di wê re derbas dibin. Ew yek ji komstêreka di [[çembera bircan]] de ye. Ji ber liva tewereya dinê(Axial precession) heyama ku roj têde dimîne gorî berê guheriye. Roj di wê de di navbera 16'ê rezberê û 31'ê kewçêrê de dimîne û loma niha payîz di vê bircê de dest pê dike. {| class="wikitable" width="400" style="margin-left: 1em" |+ Stêrên bi navkirî ! | Nav|| Qedra Zahîrî || Dûrî<br />(Salên Roniyê) |- | &nbsp;&nbsp;'''[[Spica]]''', '''Sîmak el Ezel''' (α Virg, Alpha Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 0,98 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;272 |- | &nbsp;&nbsp;'''Elmûredîn'''(ε Virg, Epsilon Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 2,85 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;182 |- | &nbsp;&nbsp;'''Heze'''(ζ Virg, Zeta Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 3,38 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;73 |- | &nbsp;&nbsp;'''Mînelava'''(δ Virg, Delta Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 3,38 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;200 |- | &nbsp;&nbsp;'''Zewîceh'''(β Virg, Beta Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 3,59 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;36 |- | &nbsp;&nbsp;'''Porrima'''(γ Virg, Gamma Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 3,48 + 3,50 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;39 |- | &nbsp;&nbsp;'''Rîcl el Ewwa '''(μ Virg, My Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 3,87 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;61 |- | &nbsp;&nbsp;'''Zawiya'''(η Virg, Eta Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 4,1 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;70 |- | &nbsp;&nbsp;'''Xembalya'''(λ Virg, Lambda Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 4,52|| &nbsp; &nbsp; &nbsp;187 |} == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Komstêrên îroyîn}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Komstêr]] 9w0exuwzzcuxdf6j3s99egoi2ad4f1n 2030017 2030016 2026-05-21T07:00:46Z Kurê Acemî 105128 2030017 wikitext text/x-wiki [[Wêne:VirgoCC.jpg|thumb|rast|256px|Komstêra Simbileyê ya bi çavên rût ve tê dîtin]] '''Simbile''' nîşana astronoiyê (♍) ye û [[komstêr]]eka di [[Eklîptîk]]ê de ye. Simbile (ji dûv [[Marê Avî (komstêr)|Marê Avî]]) komstêra duyem mezintirîn e. Ew di navbera [[şêr (komstêr)|şêr]] û [[Mêzîn (komstêr)|Mêzînê]] de dimîne. Stêrên wê yên geştirîn kesekî ramediyayî nîşan didin. Stêrê gêştirîn ê komstêrê [[Spica]] ye û [[qedra zahîrî|qedra xwe ya zahîrî]] 0,98^m e. Bi dirêjkirina boça hirça mezin (an jî destiyê şiklê wê yê mîna çomçikê) re merîv dikine siftê bi [[Arktûrûs]] û paşê jî bi [[Spica]] gihîje û pêve merîv dikane Simbileyê bibîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://earthsky.org/constellations/virgo-heres-your-constellation/ |sernav=Virgo the Maiden represents a harvest goddess |malper=earthsky.org |tarîx=2026-05-27 |roja-gihiştinê=2026-05-21 |ziman=en-US |paşnav=McClure |pêşnav=Bruce}}</ref> [[Wêne:Finding spica.png|thumb|250px|rast|Dîtina Spica û pê ve Simbileyê ya di ser [[Arktûrûs]] re]] Eklîptîk(rêgeha rojê) do komstêrê re derbas dibe û loma roj, hîv û gerrstêrk di wê re derbas dibin. Ew yek ji komstêreka di [[çembera bircan]] de ye. Ji ber liva tewereya dinê(Axial precession) heyama ku roj têde dimîne gorî berê guheriye. Roj di wê de di navbera 16'ê rezberê û 31'ê kewçêrê de dimîne û loma niha payîz di vê bircê de dest pê dike. {| class="wikitable" width="400" style="margin-left: 1em" |+ Stêrên bi navkirî ! | Nav|| Qedra Zahîrî || Dûrî<br />(Salên Roniyê) |- | &nbsp;&nbsp;'''[[Spica]]''', '''Sîmak el Ezel''' (α Virg, Alpha Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 0,98 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;272 |- | &nbsp;&nbsp;'''Elmûredîn'''(ε Virg, Epsilon Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 2,85 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;182 |- | &nbsp;&nbsp;'''Heze'''(ζ Virg, Zeta Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 3,38 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;73 |- | &nbsp;&nbsp;'''Mînelava'''(δ Virg, Delta Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 3,38 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;200 |- | &nbsp;&nbsp;'''Zewîceh'''(β Virg, Beta Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 3,59 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;36 |- | &nbsp;&nbsp;'''Porrima'''(γ Virg, Gamma Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 3,48 + 3,50 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;39 |- | &nbsp;&nbsp;'''Rîcl el Ewwa '''(μ Virg, My Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 3,87 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;61 |- | &nbsp;&nbsp;'''Zawiya'''(η Virg, Eta Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 4,1 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;70 |- | &nbsp;&nbsp;'''Xembalya'''(λ Virg, Lambda Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 4,52|| &nbsp; &nbsp; &nbsp;187 |} == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Komstêrên îroyîn}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Komstêr]] gcg9snsc4tqmfmdjuwfv7bux6q6pgxr 2030018 2030017 2026-05-21T07:01:03Z Kurê Acemî 105128 2030018 wikitext text/x-wiki [[Wêne:VirgoCC.jpg|thumb|rast|256px|Komstêra Simbileyê ya bi çavên rût ve tê dîtin]][[Wêne:Finding spica.png|thumb|250px|rast|Dîtina Spica û pê ve Simbileyê ya di ser [[Arktûrûs]] re]] '''Simbile''' nîşana astronoiyê (♍) ye û [[komstêr]]eka di [[Eklîptîk]]ê de ye. Simbile (ji dûv [[Marê Avî (komstêr)|Marê Avî]]) komstêra duyem mezintirîn e. Ew di navbera [[şêr (komstêr)|şêr]] û [[Mêzîn (komstêr)|Mêzînê]] de dimîne. Stêrên wê yên geştirîn kesekî ramediyayî nîşan didin. Stêrê gêştirîn ê komstêrê [[Spica]] ye û [[qedra zahîrî|qedra xwe ya zahîrî]] 0,98^m e. Bi dirêjkirina boça hirça mezin (an jî destiyê şiklê wê yê mîna çomçikê) re merîv dikine siftê bi [[Arktûrûs]] û paşê jî bi [[Spica]] gihîje û pêve merîv dikane Simbileyê bibîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://earthsky.org/constellations/virgo-heres-your-constellation/ |sernav=Virgo the Maiden represents a harvest goddess |malper=earthsky.org |tarîx=2026-05-27 |roja-gihiştinê=2026-05-21 |ziman=en-US |paşnav=McClure |pêşnav=Bruce}}</ref> Eklîptîk(rêgeha rojê) do komstêrê re derbas dibe û loma roj, hîv û gerrstêrk di wê re derbas dibin. Ew yek ji komstêreka di [[çembera bircan]] de ye. Ji ber liva tewereya dinê(Axial precession) heyama ku roj têde dimîne gorî berê guheriye. Roj di wê de di navbera 16'ê rezberê û 31'ê kewçêrê de dimîne û loma niha payîz di vê bircê de dest pê dike. {| class="wikitable" width="400" style="margin-left: 1em" |+ Stêrên bi navkirî ! | Nav|| Qedra Zahîrî || Dûrî<br />(Salên Roniyê) |- | &nbsp;&nbsp;'''[[Spica]]''', '''Sîmak el Ezel''' (α Virg, Alpha Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 0,98 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;272 |- | &nbsp;&nbsp;'''Elmûredîn'''(ε Virg, Epsilon Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 2,85 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;182 |- | &nbsp;&nbsp;'''Heze'''(ζ Virg, Zeta Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 3,38 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;73 |- | &nbsp;&nbsp;'''Mînelava'''(δ Virg, Delta Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 3,38 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;200 |- | &nbsp;&nbsp;'''Zewîceh'''(β Virg, Beta Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 3,59 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;36 |- | &nbsp;&nbsp;'''Porrima'''(γ Virg, Gamma Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 3,48 + 3,50 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;39 |- | &nbsp;&nbsp;'''Rîcl el Ewwa '''(μ Virg, My Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 3,87 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;61 |- | &nbsp;&nbsp;'''Zawiya'''(η Virg, Eta Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 4,1 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;70 |- | &nbsp;&nbsp;'''Xembalya'''(λ Virg, Lambda Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 4,52|| &nbsp; &nbsp; &nbsp;187 |} == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Komstêrên îroyîn}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Komstêr]] okwcf8x14uh6j4gnmw1tdykinaxiu50 2030019 2030018 2026-05-21T07:01:44Z Kurê Acemî 105128 2030019 wikitext text/x-wiki [[Wêne:VirgoCC.jpg|thumb|rast|256px|Komstêra Simbileyê ya bi çavên rût ve tê dîtin]][[Wêne:Finding spica.png|thumb|250px|rast|Dîtina Spica û pê ve Simbileyê ya di ser [[Arktûrûs]] re]] '''Simbile''' nîşana astronoiyê (♍) ye û [[komstêr]]eka di [[Eklîptîk]]ê de ye. Simbile (ji dûv [[Marê Avî (komstêr)|Marê Avî]]) komstêra duyem mezintirîn e. Ew di navbera [[şêr (komstêr)|şêr]] û [[Mêzîn (komstêr)|Mêzînê]] de dimîne. Stêrên wê yên geştirîn kesekî ramediyayî nîşan didin. Stêrê gêştirîn ê komstêrê [[Spica]] ye û [[qedra zahîrî|qedra xwe ya zahîrî]] 0,98^m e. Bi dirêjkirina boça hirça mezin (an jî destiyê şiklê wê yê mîna çomçikê) re merîv dikine siftê bi [[Arktûrûs]] û paşê jî bi [[Spica]] gihîje û pêve merîv dikane Simbileyê bibîne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://earthsky.org/constellations/virgo-heres-your-constellation/ |sernav=Virgo the Maiden represents a harvest goddess |malper=earthsky.org |tarîx=2026-05-27 |roja-gihiştinê=2026-05-21 |ziman=en-US |paşnav=McClure |pêşnav=Bruce}}</ref> Eklîptîk(rêgeha rojê) do komstêrê re derbas dibe û loma roj, hîv û gerrstêrk di wê re derbas dibin. Ew yek ji komstêreka di [[çembera bircan]] de ye. Ji ber liva tewereya dinê(Axial precession) heyama ku roj têde dimîne gorî berê guheriye. Roj di wê de di navbera 16ê rezberê û 31ê kewçêrê de dimîne û loma niha payîz di vê bircê de dest pê dike. {| class="wikitable" width="400" style="margin-left: 1em" |+ Stêrên bi navkirî ! | Nav|| Qedra Zahîrî || Dûrî<br />(Salên Roniyê) |- | &nbsp;&nbsp;'''[[Spica]]''', '''Sîmak el Ezel''' (α Virg, Alpha Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 0,98 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;272 |- | &nbsp;&nbsp;'''Elmûredîn'''(ε Virg, Epsilon Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 2,85 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;182 |- | &nbsp;&nbsp;'''Heze'''(ζ Virg, Zeta Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 3,38 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;73 |- | &nbsp;&nbsp;'''Mînelava'''(δ Virg, Delta Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 3,38 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;200 |- | &nbsp;&nbsp;'''Zewîceh'''(β Virg, Beta Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 3,59 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;36 |- | &nbsp;&nbsp;'''Porrima'''(γ Virg, Gamma Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 3,48 + 3,50 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;39 |- | &nbsp;&nbsp;'''Rîcl el Ewwa '''(μ Virg, My Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 3,87 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;61 |- | &nbsp;&nbsp;'''Zawiya'''(η Virg, Eta Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 4,1 || &nbsp; &nbsp; &nbsp;70 |- | &nbsp;&nbsp;'''Xembalya'''(λ Virg, Lambda Virginis) || &nbsp; &nbsp; &nbsp; 4,52|| &nbsp; &nbsp; &nbsp;187 |} == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Komstêrên îroyîn}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Komstêr]] i95fgfwmphve6edr10jj0t2fr5uifud 0 54950 2028956 1653212 2026-05-20T12:10:58Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028956 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank gund | nav = Roseman | welat = [[Rojhilatê Kurdistanê]] | dewlet = {{ala|Îran}} | parêzgeh = [[Kurdistan (parêzgeh)|Kurdistan]] | şaristan = [[Seqiz (şaristan)|Seqiz]] | navçe = [[Zêwye (navçe)|Zêwye]] | gundistan = [[Îmam (gundistan)|Îmam]] | nifûs = 201 | bilindahî_m = | koda_postayê = | koda_telefonê = | nexşeya_reptiyeyê = Îran | koordînat = }} '''Roseman''', [[gund]]ekî gundistana [[Îmam (gundistan)|Îmama]] [[Zêwye (navçe)|navçeya Zêwyeê]] ye. Zêwye ser [[Seqiz (şaristan)|şaristana Seqizê]] ye. == Hejmara rûniştvanan == Li gor [[Serjimariya Giştî ya Mirovan û Malan a Îranê|serjimariya giştî ya mirov û malan a Îranê]] ku di sala [[2006]]'an de hat encamdan, hejmara rûniştvanên gundê Roseman 201 kes e. Herwisa hejmara malbatên vî gundî 43 e. == Bibîne == * [[Îmam (gundistan)|Gundistana Îmam]] * [[Zêwye (navçe)|Navçeya Zêwye]] * [[Seqiz (şaristan)|Şaristana Seqizê]] {{Bajar û gundên Îmamê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Îran-gund-şitil}} [[Kategorî:Gundên Îmamê]] [[Kategorî:Wargehên kurdan li parêzgeha Kurdistanê]] bnfgu06aw98pj6y9ark2rg9rpy2e2og 0 63149 2028887 1934020 2026-05-20T11:59:59Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028887 wikitext text/x-wiki {{Sêwî|tarîx=hezîran 2024}} {{Agahîdank rêzefîlm | Nav = Ridiculousness | Wêne = | Binwêne = | Cure = | Format = | Senarîst = | Derhêner = | Pêşkêş = | Lîstikvan = [[Rob Dyrdek]], [[Steelo Brim|Sterling "Steelo" Brim]] û [[Chanel West Coast]] | Jûrî = | Dublaj = | Kurdî dublaj = | Jenerîk = | Muzîka vebûnê = | Muzîka dawî = | Bestekar = | Welat = [[DYA]] | Zimanê orjînal = Înglîzî | Ziman = {{Ala|DYA|nav=Înglîzî}} | Hejmara sezonan = 4 | Hejmara beşan = 68 | Lîsteya beşan = | Rêveberên hilberîneriyê = | Hilberîner = | Edîtor = | Cih = | Sînematograf = | Kamera = | Mawe = | Şirket = | Belavker = | Kanal = [[MTV]] | Formata wenê = | Formata deng = | Weşana ewilî = | Weşana dawiyê = | Rewşe = | Ya pêşî = | Ya piştî = | Bernameyên têkilîdar = }} '''''Ridiculousness''''' bername û klîpşoveke amerîkî ya komîk e ya ku li kanala televîzyonê [[MTV]]ê ji 29ê gelavêjê 2011'an ve tê çêkirin. Pêşkêşkarê vê bernameyê [[Rob Dyrdek]] e û hev-pêşkêşkarên bernameyê [[Steelo Brim|Sterling "Steelo" Brim]] û [[Chanel West Coast]] in. == Sezon == '''''Mêvanên sezonan''''' === Sezona 1'ê (2011) === * 1: "'''Ryan O'Malley'''" * 2: "'''Johnny Knoxville'''" * 3: "'''Big Black'''" * 4: "'''Travis Pastrana'''" * 5: "'''The Dingo'''" * 6: "'''Matthew Mounce'''" * 7: "'''Jeff Tremaine'''" * 8: "'''Matt Schlager'''" * 9: "'''Chris Drama Pfaff'''" * 10: "'''Judd Leffew'''" * 11: "'''Biker Fox & Caite Upton II'''" * 12: "'''Dan Heaton'''" * 13: "'''Ryan Dunn'''" * 14: "'''Cole Hernandez'''" * 15: "'''The Dingo II'''" * 16: "'''Big Black II'''" === Sezona 2'ê (2012) === * 1: "'''Justin Bieber'''" * 2: "'''Floyd Mayweather Jr.'''" * 3: "'''Sara Jean Underwood:'''" * 4: "'''Quinton "Rampage" Jackson'''" * 5: "'''Duff Goldman'''" * 6: "'''Jason Ellis'''" * 7: "'''Steelo Brim û Chanel West Coast I'''" * 8: "'''Streetbike Tommy'''" * 9: "'''Lil Jon '''" * 10: "'''Tyler the Creator & Taco Bennett '''" * 11: "'''Wiz Khalifa'''" * 12: "''' Katerina Graham '''" * 13: "''' Vaughn Gittin Jr '''" * 14: "''' Chris Cole '''" * 15: "''' Scott "Big Cat" Pfaff '''" * 16: "''' Brie & Nikki Bella '''" * 17: "''' Steelo Brim û Chanel West Coast II '''" * 18: "''' TJ Lavin '''" * 19: "''' Patty & Gene Dyrdek '''" * 20: "''' Wee-Man & Preston Lacy '''" === Sezona 3'ê (2013) === * 1: "'''Pauly D'''" * 2: "'''Mac Miller'''" * 3: "'''Steve-O'''" * 4: "'''Steelo Brim û Chanel West Coast III'''" * 5: "'''Dana White'''" * 6: "'''Bam Marguera'''" * 7: "'''Ryan Sheckler'''" * 8: "'''Carmen Electra'''" * 9: "'''Ken Block'''" * 10: "'''Riff Raff"''' * 11: "'''Dominic Monaghan'''" * 12: "'''A$ap Rocky'''" * 13: "'''Ray J'''" * 14: "'''Steelo Brim û Chanel West Coast IV'''" * 15: "'''Eddie Barbanell'''" * 16: "'''Joanna Krupa'''" * 17: "'''Steelo Brim û Chanel West Coast V'''" * 18: "'''Steve Aoki'''" * 19: "'''Cody Simpson'''" * 20: "'''Tîma Fantasy Factory"''' === Sezona 4'ê (2014) === * 1: "'''Nick Swardson'''" * 2: "'''Snoop Lion"''' * 3: "'''Chanel û Sterling VI"''' * 4: "'''Jamie Lee'''" * 5:''' "Stevie Ryan"''' * 6:''' "Chanel û Sterling VII"''' * 7: "'''Mike Epps'''" * 8: "'''Michael B. Jordan'''" * 9:''' "Jenna Marbles"''' * 10:''' "[[Jackson Nicoll]]"''' * 11: "'''Lil Duval'''" * 12: "'''Chanel û Sterling VIII'''"<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ridiculousness: ''Chanel and Sterling VIII'' |url=http://tvlistings.zap2it.com/tv/ridiculousness-chanel-and-sterling-viii/EP014000660073?aid=zap2it |xebat=Zap2it |tarîxa-gihiştinê=30 kanûna paşîn 2014 |roja-arşîvê=2014-02-03 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20140203063639/http://tvlistings.zap2it.com/tv/ridiculousness-chanel-and-sterling-viii/EP014000660073?aid=zap2it |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> * 13: "'''The Dudesons'''"<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ridiculousness: ''The Dudesons'' |url=http://tvlistings.zap2it.com/tv/ridiculousness-the-dudesons/EP014000660074?aid=zap2it |xebat=Zap2it |tarîxa-gihiştinê=20 sibat 2014 |roja-arşîvê=2014-02-27 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20140227050424/http://tvlistings.zap2it.com/tv/ridiculousness-the-dudesons/EP014000660074?aid=zap2it |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> * 14: "'''Nyjah Huston'''"<ref>{{Jêder-malper |sernav=Ridiculousness: ''Nyjah Huston'' |url=http://tvlistings.zap2it.com/tv/ridiculousness-nyjah-huston/EP014000660075?aid=zap2it |xebat=Zap2it |tarîxa-gihiştinê=20 sibat 2014 |roja-arşîvê=2014-02-26 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20140226214730/http://tvlistings.zap2it.com/tv/ridiculousness-nyjah-huston/EP014000660075?aid=zap2it |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> * 15: "'''Lacey Chabert'''" * 16: "'''Derek Hough'''" * 17: "'''Chanel û Sterling'''" * 18: "'''Tyga'''" * 19: "'''Guy Fieri'''" * 20: "'''Harley Morenstein'''" * 21: "'''Chanel û Sterling'''" == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Şovên televîzyonê yên amerîkî bi zimanê înglizî]] [[Kategorî:Xelekên televîzyonê]] qnxu4rxxqw2rm354ewdogesz8lp5t7f 1 64623 2029258 1396620 2026-05-20T17:06:09Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Dîn|Wîkîproje Dîn]] 2029258 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=|1= {{Wîkîproje Dîn|muhîmî=Zêde}} }} Erê di nav kurdan de weke DAIŞ tê naskirin, lê kurtenavê '''''D'''ewleta '''Î'''slamî ya '''I'''raq û '''Ş'''amê'' dibe '''DÎIŞ''', lewma ma jê re çavkanî lazim e?—<small>[[Bikarhêner:Gomada|<span style="background:Yellow">'''''<span style="font-family:Verdana;color:red">Gom<span style="color:#006400">ada</span></span></span>''''']]^{[[Gotûbêja bikarhêner:Gomada|peyam]]}</small> 13:12, 5 berfanbar 2014 (UTC), :Erê, birêz Gomada, gotina te ye, ez jî ligel te me, lê li gorî prînsîpên Wîkîpediyê... çavkanî heye yan na? Silav ji te re --[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 22:48, 5 berfanbar 2014 (UTC) ::Ne pêwîst e, em çavkaniyeke nûçeyan an yeke siyasî lê zêde bikin. (Mînak : [http://netewe.com/nuce/xidir-uso-4/ Rûdana DÎIŞ û yekîtîya Kurdan].) Wek min li jor gotî kurtenavê bi kurmancî, ya rast, divê DÎIŞ be, lê bi bandora zimanên din DAIŞ tê gotin. Herdu nav bê xwesteka çavkaniyan dikarin werin nivîsandin. Bimîne di xweşiyê de.—<small>[[Bikarhêner:Gomada|<span style="background:Yellow">'''''<span style="font-family:Verdana;color:red">Gom<span style="color:#006400">ada</span></span></span>''''']]^{[[Gotûbêja bikarhêner:Gomada|peyam]]}</small> 11:59, 6 berfanbar 2014 (UTC) == Çavkanî == çavkanî ji nûçeyan pêkhatiye, barî nûçeyên kurdî biban, wê çêtir biba. dembaş! pu6tm7ouzzf5mkmq1dyslbhqgacg78z 0 67744 2029027 1816638 2026-05-20T12:37:43Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029027 wikitext text/x-wiki [[Wêne:West Azerbaijan ku.svg|thumb|Şaristana Bokan]] '''Bokan''' yek ji navçeyên parêzgeha [[Azerbaycana Rojava (parêzgeh)|Azerbaycana Rojava]] ye li Rojhilatê Kurdistanê, bi dewleta Îranê ve girêdayî ye û navenda vê navçeyê bajarê [[Bokan]] e. == Gelhe == Li gor [[Serjimariya Mirovan û Malana Îranê]], di sala 2012an de, hejmara rûniştivanên vê bajêristanê 224,630 kesane. == Dabeşkirina navçeyê == Du nahiye û du bajar li navçeya Bokanê hene <ref>{{fa}} Malpera fermî ya amarên Îranê [https://www.amar.org.ir/%D9%86%D9%82%D8%B4%D9%87-%D8%AF%D9%87%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D9%87%D8%A7/%D8%B3%D8%A7%D9%84-%DB%B1%DB%B3%DB%B9%DB%B5/%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%8A%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D8%BA%D8%B1%D8%A8%D9%8A] </ref>: === [[Navenda navçeya Bokan (nahiye)|Navenda navçeya Bokan]] === Bajar:[[Bokan]] === [[Sîmîne (nahiye)|Sîmîne]] === Bajar: [[Sîmîne]] === Gund === * [[Lîsteya gundên Bokanê]] == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Navçeyên parêzgeha Azerbaycana Rojava}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 1990an li Îranê]] [[Kategorî:Bokan (navçe)| ]] [[Kategorî:Navçeyên Azerbaycana Rojavayê]] l2oayo49hhlo9yhiwufz0ztvtigobsu 0 68212 2029847 1989796 2026-05-20T17:18:12Z Balyozbot 42414 [[User:Balyozxane/skrîpt/py/addbekategori.py|Bot]]: Şablona {{[[Şablon:Bêkategorî|bêkategorî]]}} lê hat zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Destpêkê standard kir.) 2029847 wikitext text/x-wiki {{Sernavê îtalîk}} {{Bêkategorî|tarîx=gulan 2026}} {{Agahîdank pirtûk | sernav = | sernivîser = <!-- Berg û Rûpelsazî (edîtor) --> | ISBN = | pîvan = <!-- Pîvana pirtûkê --> | wêneçêker = <!-- Wêneyên bergê û pirtûkê kî cêkir? --> | rûpel = | weşanxane = | dîrok = <!-- Çapa yekemîn --> | ziman = | sererastkirin = | cîh = | sernavê xwemalî = | welat = | şêwe = | pêşgotin = | nivîskar = [[Şêx Eskerî]] | binwêne = | mezinahiyawêne = | wêne = | wergêr = | pirtûk = }} '''Iqdê Durfam''' Pirtûka [[Şêx Eskerî]] ye ku di 1938an de li gundê Bîrsinê/Egil dest bi nivîsandina wê hatiye kirin û di 1942an de jî temam bûye. Tê de 13 beş û 2584 malik hene. Nivîskar bi helbestkî [[çîrokên kurdî]] yên folklorî nivîsîne. Tev bi , nikl, qafiye ne û bi yanzdeh kiteyan dikişin.<ref>Sêx Eskerî, Iqdê Durfam, Kurdî/kurmancî, Apec- tryck, Sverige/Stockholm, 1989, 203 rûpel, ISBN 91-877301-6-2. Tîpguhaztina ji alfabeya erebî: [[Zeynelabidin Zinar]]</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} 8zq4su9hrmaibn2sxyo51xz5jc63obu 14 68413 2029973 659562 2026-05-20T20:32:13Z Balyozbot 42414 [[User:Balyozxane/skrîpt/py/kuCosmeticsCore.py|Bot]]: Paqijiyên kozmetîk (+{{Bêkategorî}}, Binê standard kir.) 2029973 wikitext text/x-wiki {{Bêkategorî|tarîx=gulan 2026}} mq4l9jqrdv9tglmyhbt3okdty3twwaz 4 70679 2029882 1942731 2026-05-20T17:53:16Z Balyozbot 42414 [[User:Balyozxane/skrîpt/py/listeyabikarhêneran.py|Bot]]: Lîsteya guhartinên bikarhêneran hat rojanekirin 2029882 wikitext text/x-wiki {{/ser}} <center> {|class="wikitable sortable" ! # ! Bikarhêner ! Hejmara guhartinan |- | 1 | {{b|Penaber49}} | 107845 |- | 2 | {{b|MikaelF}} | 85381 |- | 3 | {{b|Avestaboy}} | 82902 |- | 4 | {{b|Wikihez}} | 73722 |- | 5 | {{b|Ghybu}} | 57398 |- | 6 | {{b|Erdal Ronahi}} | 21894 |- | 7 | {{b|Gomada}} | 16454 |- | 8 | {{b|Xwedêda}} | 12195 |- | 9 | {{b|Sayit25}} | 9905 |- | 10 | {{b|Bablekan}} | 9690 |- | 11 | {{b|Luqman}} | 9281 |- | 12 | {{b|Kurê Acemî}} | 8995 |- | 13 | {{b|Mohajeer}} | 8746 |- | 14 | {{b|Mors maku}} | 7848 |- | 15 | {{b|Baran Agir}} | 7542 |- | 16 | {{b|Bangin}} | 7395 |- | 17 | {{b|Şêr}} | 7348 |- | 18 | {{b|GPinkerton}} | 6523 |- | 19 | {{b|Ramikurd}} | 6297 |- | 20 | {{b|Takabeg}} | 5720 |- | 21 | {{b|Ferrus}} | 5671 |- | 22 | {{b|Alkd}} | 4570 |- | 23 | {{b|Dilovan Gervan}} | 3949 |- | 24 | {{b|Biyolojiyabikurdi}} | 3651 |- | 25 | {{b|Kurdodino}} | 3563 |- | 26 | {{b|Baran Ruciyar}} | 3123 |- | 27 | {{b|Cyrus the virus}} | 2994 |- | 28 | {{b|Bikarhêner}} | 2573 |- | 29 | {{b|Ahmetbeg}} | 2464 |- | 30 | {{b|Têmavo}} | 2174 |- | 31 | {{b|Guherto}} | 1888 |- | 32 | {{b|Rasti}} | 1853 |- | 33 | {{b|Mehk63}} | 1758 |- | 34 | {{b|Diyako~kuwiki}} | 1725 |- | 35 | {{b|Cirano}} | 1689 |- | 36 | {{b|ئاسۆ}} | 1685 |- | 37 | {{b|Haco}} | 1654 |- | 38 | {{b|VikiAzad}} | 1509 |- | 39 | {{b|Bibliophile}} | 1464 |- | 40 | {{b|Cuneytewrares}} | 1458 |- | 41 | {{b|Purbo T}} | 1435 |- | 42 | {{b|QazîKurd}} | 1423 |- | 43 | {{b|Xani~kuwiki}} | 1420 |- | 44 | {{b|Merivan}} | 1333 |- | 45 | {{b|Klk737dldj636do377eki3737}} | 1328 |- | 46 | {{b|KurdoChali}} | 1325 |- | 47 | {{b|Ilamxan}} | 1179 |- | 48 | {{b|Xweka}} | 1078 |- | 49 | {{b|Jiju}} | 1045 |- | 50 | {{b|Aras-real}} | 966 |- | 51 | {{b|Calak}} | 947 |- | 52 | {{b|Dilo2121}} | 937 |- | 53 | {{b|Zanistvan}} | 876 |- | 54 | {{b|Zeki}} | 851 |- | 55 | {{b|Piling}} | 749 |- | 56 | {{b|Cyrus abdi}} | 734 |- | 57 | {{b|RewşenBaran}} | 689 |- | 58 | {{b|Thothr}} | 671 |- | 59 | {{b|KureCewlik81}} | 663 |- | 60 | {{b|RezanTovjin}} | 660 |- | 61 | {{b|Makenzis}} | 645 |- | 62 | {{b|Bûraẍ Derdilî}} | 633 |- | 63 | {{b|KurdîmHeval}} | 605 |- | 64 | {{b|Silêman}} | 596 |- | 65 | {{b|Hamid}} | 591 |- | 66 | {{b|Sebriko}} | 587 |- | 67 | {{b|PanchoS}} | 573 |- | 68 | {{b|Ehmedbeg}} | 561 |- | 69 | {{b|Alsace38}} | 552 |- | 70 | {{b|Reality006}} | 541 |- | 71 | {{b|Talizok}} | 538 |- | 72 | {{b|EmrahÖ}} | 521 |- | 73 | {{b|Webmaster}} | 520 |- | 74 | {{b|Baaqo92}} | 503 |- | 75 | {{b|Key Mîrza}} | 496 |- | 76 | {{b|Welat}} | 484 |- | 77 | {{b|Benyadem}} | 478 |- | 78 | {{b|Ternarius}} | 475 |- | 79 | {{b|Zêtkar}} | 466 |- | 80 | {{b|Ferhad y}} | 459 |- | 81 | {{b|Aza}} | 450 |- | 83 | {{b|Khoshhat}} | 437 |- | 82 | {{b|Wejevan}} | 437 |- | 84 | {{b|MIKAEELL}} | 425 |- | 85 | {{b|Pathoschild}} | 416 |- | 86 | {{b|PowerBUL}} | 410 |- | 87 | {{b|Kurdî27}} | 409 |- | 88 | {{b|Pill}} | 407 |- | 89 | {{b|Irecmehrbexs}} | 399 |- | 90 | {{b|Sakura emad}} | 397 |- | 91 | {{b|Cobar~kuwiki}} | 393 |- | 92 | {{b|Jiyanalpirani}} | 363 |- | 93 | {{b|E2m}} | 360 |- | 94 | {{b|Bohater~kuwiki}} | 323 |- | 95 | {{b|Mêzgir}} | 320 |- | 96 | {{b|Paraw}} | 312 |- | 97 | {{b|Derbaz}} | 302 |- | 98 | {{b|LA2}} | 302 |- | 99 | {{b|Rokarali}} | 300 |- | 100 | {{b|Nesimis}} | 297 |} r7f506ai8zb258hbr9ow314977625q4 2030025 2029882 2026-05-21T08:39:06Z Balyozbot 42414 [[User:Balyozxane/skrîpt/py/listeyabikarhêneran.py|Bot]]: Lîsteya guhartinên bikarhêneran hat rojanekirin 2030025 wikitext text/x-wiki {{/ser}} <center> {|class="wikitable sortable" ! # ! Bikarhêner ! Hejmara guhartinan |- | 1 | {{b|Penaber49}} | 107886 |- | 2 | {{b|MikaelF}} | 85381 |- | 3 | {{b|Avestaboy}} | 82902 |- | 4 | {{b|Wikihez}} | 73742 |- | 5 | {{b|Ghybu}} | 57398 |- | 6 | {{b|Erdal Ronahi}} | 21894 |- | 7 | {{b|Gomada}} | 16454 |- | 8 | {{b|Xwedêda}} | 12195 |- | 9 | {{b|Sayit25}} | 9905 |- | 10 | {{b|Bablekan}} | 9690 |- | 11 | {{b|Luqman}} | 9281 |- | 12 | {{b|Kurê Acemî}} | 9044 |- | 13 | {{b|Mohajeer}} | 8746 |- | 14 | {{b|Mors maku}} | 7848 |- | 15 | {{b|Baran Agir}} | 7542 |- | 16 | {{b|Bangin}} | 7395 |- | 17 | {{b|Şêr}} | 7348 |- | 18 | {{b|GPinkerton}} | 6523 |- | 19 | {{b|Ramikurd}} | 6297 |- | 20 | {{b|Takabeg}} | 5720 |- | 21 | {{b|Ferrus}} | 5671 |- | 22 | {{b|Alkd}} | 4570 |- | 23 | {{b|Dilovan Gervan}} | 3949 |- | 24 | {{b|Biyolojiyabikurdi}} | 3651 |- | 25 | {{b|Kurdodino}} | 3563 |- | 26 | {{b|Baran Ruciyar}} | 3123 |- | 27 | {{b|Cyrus the virus}} | 2994 |- | 28 | {{b|Bikarhêner}} | 2573 |- | 29 | {{b|Ahmetbeg}} | 2464 |- | 30 | {{b|Têmavo}} | 2174 |- | 31 | {{b|Guherto}} | 1888 |- | 32 | {{b|Rasti}} | 1853 |- | 33 | {{b|Mehk63}} | 1758 |- | 34 | {{b|Diyako~kuwiki}} | 1725 |- | 35 | {{b|Cirano}} | 1689 |- | 36 | {{b|ئاسۆ}} | 1685 |- | 37 | {{b|Haco}} | 1654 |- | 38 | {{b|VikiAzad}} | 1509 |- | 39 | {{b|Bibliophile}} | 1464 |- | 40 | {{b|Cuneytewrares}} | 1458 |- | 41 | {{b|Purbo T}} | 1435 |- | 42 | {{b|QazîKurd}} | 1423 |- | 43 | {{b|Xani~kuwiki}} | 1420 |- | 44 | {{b|Merivan}} | 1333 |- | 45 | {{b|Klk737dldj636do377eki3737}} | 1328 |- | 46 | {{b|KurdoChali}} | 1325 |- | 47 | {{b|Ilamxan}} | 1179 |- | 48 | {{b|Xweka}} | 1078 |- | 49 | {{b|Jiju}} | 1045 |- | 50 | {{b|Aras-real}} | 966 |- | 51 | {{b|Calak}} | 947 |- | 52 | {{b|Dilo2121}} | 937 |- | 53 | {{b|Zanistvan}} | 876 |- | 54 | {{b|Zeki}} | 851 |- | 55 | {{b|Piling}} | 749 |- | 56 | {{b|Cyrus abdi}} | 734 |- | 57 | {{b|RewşenBaran}} | 689 |- | 58 | {{b|Thothr}} | 671 |- | 59 | {{b|KureCewlik81}} | 663 |- | 60 | {{b|RezanTovjin}} | 660 |- | 61 | {{b|Makenzis}} | 645 |- | 62 | {{b|Bûraẍ Derdilî}} | 633 |- | 63 | {{b|KurdîmHeval}} | 605 |- | 64 | {{b|Silêman}} | 596 |- | 65 | {{b|Hamid}} | 591 |- | 66 | {{b|Sebriko}} | 587 |- | 67 | {{b|PanchoS}} | 573 |- | 68 | {{b|Ehmedbeg}} | 561 |- | 69 | {{b|Alsace38}} | 552 |- | 70 | {{b|Reality006}} | 541 |- | 71 | {{b|Talizok}} | 538 |- | 72 | {{b|EmrahÖ}} | 521 |- | 73 | {{b|Webmaster}} | 520 |- | 74 | {{b|Baaqo92}} | 503 |- | 75 | {{b|Key Mîrza}} | 496 |- | 76 | {{b|Welat}} | 484 |- | 77 | {{b|Benyadem}} | 478 |- | 78 | {{b|Ternarius}} | 475 |- | 79 | {{b|Zêtkar}} | 466 |- | 80 | {{b|Ferhad y}} | 459 |- | 81 | {{b|Aza}} | 450 |- | 83 | {{b|Khoshhat}} | 437 |- | 82 | {{b|Wejevan}} | 437 |- | 84 | {{b|MIKAEELL}} | 425 |- | 85 | {{b|Pathoschild}} | 416 |- | 86 | {{b|PowerBUL}} | 410 |- | 87 | {{b|Kurdî27}} | 409 |- | 88 | {{b|Pill}} | 407 |- | 89 | {{b|Irecmehrbexs}} | 399 |- | 90 | {{b|Sakura emad}} | 397 |- | 91 | {{b|Cobar~kuwiki}} | 393 |- | 92 | {{b|Jiyanalpirani}} | 363 |- | 93 | {{b|E2m}} | 360 |- | 94 | {{b|Bohater~kuwiki}} | 323 |- | 95 | {{b|Mêzgir}} | 320 |- | 96 | {{b|Paraw}} | 312 |- | 97 | {{b|Derbaz}} | 302 |- | 98 | {{b|LA2}} | 302 |- | 99 | {{b|Rokarali}} | 300 |- | 100 | {{b|Nesimis}} | 297 |} h13uv4beembn8hppxs6eg20ij2k1071 0 71530 2028970 1718216 2026-05-20T12:12:54Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028970 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = Roubaix | navê_din = | navê_fermî = Roubaix <span style="color:grey;">(fransî)</span> | mertal = Blason ville fr Roubaix (Nord).svg | al = | nexşeya_cihan = Fransa | nc_relief = erê <!-- "Nexşeya topografî" derdikeve --> | nc_firehî = | koordînat = {{Koord|50|41|24|N|3|10|54|E|display=inline, title}} | welat = {{Ala|Fransa}} | herêm = Hauts-de-France | kargêrî_sernav = Département | kargêrî = Nord | kargêrî2_sernav = Arrondissement | kargêrî2 = Lille | şaredar = Guillaume Delbar | gelhe = 95.866 | gelhe_sal = [[2013]] | berbelavî = 7.246 | rûerd = 13.23 | bilindayî = 52 | dem = [[UTC+1]] | koda_postayê = 59100 | koda_telefonê = | wêneSer = Hôtel de ville (3).JPG | wêneSer_firehî = 250px | wêneSer_sernav = Şaredariya Roubaixê | wêne = La Piscine Roubaix.jpg | wêne_firehî = 250px | wêne_sernav = La Piscine</br>Muzeya Hunerê û Pîşesaziyê André-Diligent | malper = {{URL|www.ville-roubaix.fr}} }} '''Roubaix''' ({{Bi-nl|Robaais}}) bajarekî kevn ê pîşesaziyê li bakurê [[Fransa]]yê ye ku dikeve ser sînorê [[Belçîka]]yê. Di aboriya tekstîlê de bajarekî giring bû. Roubaix bi nêziki {{formatnum:95000}} kesî dibe sêyemîn bajarê herî mezin ê herêma [[Hauts-de-France]]. Li bajarê beşek ji Ewropayên Metropolê a Lille ({{Bi-fr|Métropole européenne de Lille}}) e. Ev bajar baş tê zanîn a pêşbirka bisiklêtan wekî cihî qedandin ''Paris-Roubaix''. == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Commons-biçûk|Roubaix}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} {{Koord|50|41|24|N|3|10|54|E|type:city(95866)|display=title}} [[Kategorî:Bajarên Fransayê]] [[Kategorî:Flanderên fransî]] [[Kategorî:Komunên Nordê]] [[Kategorî:Roubaix| ]] icaxrvq5emgrpf7wo4ofc0c99lb7aqv 0 72455 2028886 1793391 2026-05-20T11:59:45Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028886 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank mirov/wîkîdane2 }} [[Wêne:Life Ball 2014 show 019 Ricky Martin.jpg|thumb|Salsabêjê portorîkoyî Ricky Martin (2014)]] '''Ricky Martin''' [[stranbêj]]ekî cureyên muzîka latînî mîna [[salsa]] û [[merengue]] û [[bolero]] û [[aktor]]ekî [[Porto Rîko|portorîkoyî]] yê navdar e ku di 24ê [[kanûna biçûk]] a 1971ê de hatiye dinyayê. Ew bavê du lawan e. Hevjînê wî yê roja îro (2016) resamê swêdî yê bi eslê kurd-ermen [[Jwan Yosef]] e<ref>{{en}} [http://www.mirror.co.uk/3am/celebrity-news/ricky-martin-confirms-dating-handsome-7793026]</ref>. We di [[nîsan]]a 2016an de hev nas kir û di 16ê [[çiriya paşîn]] a 2016 de li "Ellen DeGeneres Show" evîna xwe eşkere kirin<ref>{{en}} http://www.eonline.com/news/809694/ricky-martin-engaged-to-jwan-yosef</ref>. == Dîskografî == === Bi koma Menudo re === * ''[[Evolución (album)|Evolución]]'' (1984) * ''[[Menudo (album)|Menudo]]'' (1985) * ''[[Ayer y Hoy (Menudo album)|Ayer Y Hoy]]'' (1985) * ''[[Ayer y Hoy (Menudo album)|A Festa Vai Começar]]'' (bi portûgalî) (1985) * ''[[Viva! Bravo!]]'' (Italian) (1986) * ''[[Refrescante]]'' (1986) * ''[[Menudo (album)|Menudo]]'' (bi portûgalî) (1986) * ''[[Can't Get Enough (Menudo album)|Can't Get Enough]]'' (1987) * ''[[Somos Los Hijos del Rock]]'' (1987) * ''[[In Action (Menudo album)|In Action]]'' (bi îngilîzî û tagalogî) (1988) * ''[[Sons of Rock]]'' (1988) * ''[[Sombras & Figuras|Sombras Y Figuras]]'' (1989) === Solo === * ''Menudo Despidida Ricky Martin'' (1990) * ''[[Ricky Martin (1991 album)|Ricky Martin]]'' (1991) * ''[[Me Amarás (album)|Me Amarás]]'' (1993) * ''[[A Medio Vivir (album)|A Medio Vivir]]'' (1995) * ''[[Vuelve (album)|Vuelve]]'' (1998) * ''[[Ricky Martin (1999 album)|Ricky Martin]]'' (1999) * ''[[Sound Loaded]]'' (2000) * ''[[Almas del Silencio]]'' (2003) * ''[[Life (Ricky Martin album)|Life]]'' (2005) * ''[[Música + Alma + Sexo]]'' (2011) * ''[[A Quien Quiera Escuchar]]'' (2015) == Fîlmografî == * 1985: ''[[The Love Boat]]'' (TV series) rola Ricky lîstiye * 1987: ''Por siempre amigos'' (Argentina TV series) rola Ricky lîstiye * 1991: ''[[Alcanzar una estrella II]]'' (TV series) rola Pablo Loredo lîstiye * 1992: ''Más que alcanzar una estrella'' rola Enrique lîstiye * 1993: ''[[Getting y]]'' (TV series) rola Martin * 1994: ''[[General Hospital]]'' (TV series) rola Miguel Morez (1994–95) * 1996: ''Barefoot in Paradise'' (TV series) rola Sandoval * 1997: ''[[Hercules (1997 film)|Hercules]]'' (Latin American dub, voice role) rola Hercules * 1999: ''[[Idle Hands]]'' rola Man in Car Park * 2000: ''[[MADtv]]'' (TV series) rola bixwe * 2006: ''[[Sos mi vida]]'' (Argentina TV series) rola bixwe * 2011: ''[[The Oprah Winfrey Show]]'': mêvan bû * 2011: ''[[Susana Giménez]]'': mêvan bû * 2011: ''[[American Dad!]]'' rola bixwe * 2012: ''[[Glee (TV series)|Glee]]'' (TV series) rola David Martínez * 2013: ''[[The Voice (Australia series 2)|The Voice Australia]]'' rola bixwe (Coach) * 2014: ''[[Dancing with the Stars]]'' (TV series) rola bixwe (Judge) * 2014: ''[[The Voice (Australia series 3)|The Voice Australia]]'' rola bixwe (Coach) * 2014: ''[[La Voz... México]]'' rola bixwe(Coach) * 2014: ''[[The Voice Ahla Sawt|The Voice Arabia]]'' rola bixwe (guest judge) * 2015: ''[[Minions (film)|Minions]]'' (Latin American dub, voice role) rola Herb Overkill * 2015: ''[[The Voice Australia]]'' rola bixwe (judge) * 2015: ''[[La Banda (TV series)|La Banda]]'' rola bixwe (judge and executive producer) * 2015: ''[[Nuestra Belleza Latina 2015]]'' rola bixwe (Celebrity guest) == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Artîstên Columbia Records]] [[Kategorî:Çalakvanên portorîkoyî]] [[Kategorî:Jidayikbûn 1971]] [[Kategorî:Kesên LGBT]] [[Kategorî:Lîstikvanên hevzayend ên portorîkoyî]] [[Kategorî:Mirovên zindî]] [[Kategorî:Muzîkvanên hevzayend ên portorîkoyî]] [[Kategorî:Portorîkoyî]] [[Kategorî:Xelatgirên Xelata Grammyê]] 7165orjst759rk0idetvkgv26qlbtpv 0 72469 2029851 1989798 2026-05-20T17:18:15Z Balyozbot 42414 [[User:Balyozxane/skrîpt/py/addbekategori.py|Bot]]: Şablona {{[[Şablon:Bêkategorî|bêkategorî]]}} lê hat zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Destpêkê standard kir.) 2029851 wikitext text/x-wiki {{Sernavê îtalîk}} {{Bêkategorî|tarîx=gulan 2026}} {{Agahîdank pirtûk | sernav = Mirina kalekî rind | sernavê xwemalî = | wergêr = | wêne = | mezinahiyawêne = | binwêne = Çapa yekem, 1987 | nivîskar = [[Mehmed Uzun]] | pêşgotin = | şêwe = | welat = [[Swêd]] | cîh = | sernivîser = <!-- Berg û Rûpelsazî (edîtor) --> | sererastkirin = | ziman = [[Kurdî]] | dîrok = <!-- Çapa yekemîn --> 1987 | weşanxane = [[Orfeus]] | rûpel = 135 | wêneçêker = <!-- Wêneyên bergê û pirtûkê kî cêkir? --> | pîvan = <!-- Pîvana pirtûkê --> | ISBN = 91-87074-02 8 }} '''''Mirina kalekî rind''''' duyemîn romana [[Mehmed Uzun]] e. Sala 1987an de ji weşanên Orfeusê derketiye. Mehmed Uzun vê pirtûkê ji bo bîranîna [[Cegerxwîn]] nivîsandiye. == Mijar == Du mirov. Du ronakbîrên kurd; ronakbîrê destpêka 1990î Kalo û ronakbîrê nûjen Serdar Azad. Jiyanên wan, hîs û serpêhatiyên wan, xewn û xeyalên wan, dan û standinên wan bi hev rê û bi doralî re, dijwarî û berberiyên wan... Romam li dor van kes, tişt û pirsiyaran tê pê. Ronakbîrê nûjen Serdar Azad, penûs di desta de, li ber masê rûdine û rohakbîrê kevnare Kalo bi bîr tîne; gundekî biçûk û kalemêrekî ecêb. Kalo kî ye? Ew ji kû ye? Ew çi vedişêre? Serdar Azad, li milekî, ji xwendevanên xwe re behsa kalê ecêb û sirtijî dike û lî milekî jî, ew bi Kal re dipeyive û jê re behsa xwe, hîsên xwe û zarotiya xwe dike. Ango, roman, ne bi tenê, li ser du kesan tê pê, herweha ew bi du şêwan jî tê hûnandin. Mirov dikare Kalo weke rûpeleke jibîrbûyî ji dîroka Kurdistanê bîbîne, Serdar Azad û jiyan, hîs, daxwaz û bîranînên wî jî, weke mirovekî kurd yê nûjen û jiyana wî... Ji ber ku kes, bûyer û peywendiyên romanê herçend şexsî û taybetî bin, ew ewçend jî gelemper in. == Çavkanî == {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} qbxqge6nfizdgstq0lndq0pt5v3d8q4 0 72793 2029121 1977596 2026-05-20T14:42:35Z InternetArchiveBot 45060 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2029121 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank rêxistinên leşkerî | nav = Hêzên Sûriya Demokratîk | navê rastî = {{Big|{{Rtl-lang|ar|قوات سوريا الديمقراطية}}}}<br/>{{Big|{{ziman|ku|Hêzên Sûriya Demokratîk}}}}<br/>{{Big|{{ziman|syc|ܚܝ̈ܠܘܬܐ ܕܣܘܪܝܐ ܕܝܡܩܪܛܝܬܐ}}}} | navê rastî ziman = | şer = [[Şerê Navxweyî yê Sûriyê]] | wêne = Flag of Syrian Democratic Forces.svg{{!}}border | sernûçe = ''Alaya Hêzên Sûriya Demokratîk'' | çalak = {{Dîrok|10|çiriya pêşîn|2015}} – didome | îdeolojî = [[Demokrasî]], [[federalîzm]], [[sekularîzm]] | rêber = Berdevkê Mêr a HSD: Talal Sîlo<ref name="Tastekin">{{Jêder-malper |url=http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2016/09/turkey-syria-intervention-wreck-arab-kurdish-alliance.html |sernav=US backing ensures Arab-Kurd alliance in Syria will survive |weşanger=Al-Monitor |tarîx=9 îlon 2016 |tarîxa-gihiştinê=9 îlon 2016 }}</ref><br>Berdevkê Jin a HSD: Cîhan Şêx Ehmed<ref>{{Jêder-malper |url=http://news.trust.org/item/20170326122959-ucpgf/ |sernav=Jihan Sheikh Ahmed, the official spokesperson of the Raqqa campaign, talks during a conference, east of Raqqa city, Syria |weşanger=Thomson Reuters Foundation |tarîx=26 adar 2017 |tarîxa-gihiştinê=21 çiriya pêşîn 2017 |tarîxa-arşîvê=9 çiriya pêşîn 2017 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20171009201449/http://news.trust.org/item/20170326122959-ucpgf/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><br>'''Siyasî:''' [[Encûmena Sûriya Demokratîk]] | kom = '''Li tevahiya bingeha [[Rojavayê Kurdistanê]]''' * [[Yekîneyên Parastina Gel]] (YPG) ** Tabûra Navnetewî ya YPG<ref name="twitter.com">{{Jêder-malper |url=https://twitter.com/AntifaTabur |sernav=Tabûra Enternasyonal (@AntifaTabur) - Twitter |malper=twitter.com }}<br/>{{Jêder-nûçe |paşnav=Tonacci |pêşnav=Fabio |tarîx=29 kanûna pêşîn 2016 |sernav=La brigata degli italiani con i curdi verso Raqqa: "Ma a casa non sanno che qui combattiamo" |url= |ziman=it |rojname=[[la Repubblica]] |cih=[[Rome]] |rûpel=8 }}</ref> * [[Yekîneyên Parastina Jin]] (YPJ) * [[Yekîneyên Antî-Teror]] (beşên YPG & YPJ) * [[Tûgaya Selçûqî]] ** Tûgaya Şehîd Hammam Turkmen '''Komên navdar ên li [[Kantona Cizîrê]] & [[Wîlayeta Dêra Zorê]]''' * [[Konseya Leşkerî ya Suryaniyan]] (MFS) ** [[Hêzên Parastina Jinên Betnahreyn]]<ref name="aina.org">{{Jêder-malper |url=http://aina.org/news/20151219152717.htm |sernav=Assyrian Female Fighters Joined Battlefronts Against ISIS in Northeastern Syria |weşanger= |tarîxa-gihiştinê=19 hezîran 2016 |tarîxa-arşîvê=30 hezîran 2016 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160630094344/http://aina.org/news/20151219152717.htm |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref name="links.org.au">{{Jêder-malper |url=http://links.org.au/node/4503 |sernav=The revolutionaries of Bethnahrin: cooperation between Christians and Kurds - Links International Journal of Socialist Renewal |weşanger= |tarîxa-gihiştinê=19 hezîran 2016 }}</ref> * [[Parêzerên Xabûrê]]<ref name="seek">{{Jêder-malper |url=https://en.zamanalwsl.net/news/25221.html |sernav=Assyrians seek self-management in Hasaka over deal with PYD |nivîskar= |xebat=Zaman al-Wasl |tarîx=13 nîsan 2017 |tarîxa-gihiştinê=14 nîsan 2017 |tarîxa-arşîvê=5 tebax 2017 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170805222012/https://en.zamanalwsl.net/news/25221.html |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> *[[Nattoreh]] *[[Şammar]] milîsên eşîran<ref name="Shammar">{{Jêder-malper |url=http://www.refworld.org/docid/52aef0e34.html |sernav=Refworld - Kurdish Strategy Towards Ethnically-Mixed Areas in the Syrian Conflict |nivîskar=United Nations High Commissioner for Refugees |xebat=Refworld }}</ref> **[[Hêzên El Senadîd]] *[[el-Şaîtat]] milîsên eşîran<ref name="Shaitat1">{{Jêder-malper |url=http://aranews.net/2016/06/kurdish-led-sdf-attracts-arab-fighters-syrias-deir-ez-zor-amid-growing-anti-isis-campaign/ |sernav=Kurdish-led SDF attracts more Arab fighters in Syria's Deir ez-Zor amid growing anti-ISIS campaign - ARA News |tarîx=24 hezîran 2016 |weşanger= |tarîxa-gihiştinê=21 çiriya pêşîn 2017 |tarîxa-arşîvê=25 hezîran 2016 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160625133926/http://aranews.net/2016/06/kurdish-led-sdf-attracts-arab-fighters-syrias-deir-ez-zor-amid-growing-anti-isis-campaign/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref name="Shaitat2">{{Jêder-malper |url=https://en.zamanalwsl.net/news/13416.html |sernav=400 Sheitat tribesmen joined U.S.-backed alliance to fight ISIS: sources |tarîx=7 kanûna paşîn 2016 |malper= |weşanger=Syria News |tarîxa-gihiştinê=10 sibat 2016 |tarîxa-arşîvê=9 çiriya pêşîn 2017 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20171009195642/https://en.zamanalwsl.net/news/13416.html |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> ** Tûgaya Teyrebazên Çol * [[Tevgera Sûriya Sibê#Baskê leşkeriyê|Hêzên elît]] (nezelal)<ref name="auto1">{{Jêder-malper |url=http://www.agathocledesyracuse.com/wp-content/uploads/2016/04/Hasakah-28-April-2016.jpg |sernav=South Hasakah/North Deir Ezzor situation on April 28, 2016 |xebat=agathocledesyracuse.com |tarîx=28 nîsan 2016 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160531055656/http://www.agathocledesyracuse.com/wp-content/uploads/2016/04/Hasakah-28-April-2016.jpg |tarîxa-arşîvê=31 gulan 2016 }}<br/>{{Jêder-malper |url=https://now.mmedia.me/lb/en/NewsReports/567033-new-rebel-force-battling-isis-in-northeast-syria |sernav=New rebel force battling ISIS in northeast Syria |pêşnav=Albin |paşnav=Szakola |weşanger= |tarîxa-gihiştinê=19 hezîran 2016 |tarîxa-arşîvê=27 gulan 2016 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160527154651/https://now.mmedia.me/lb/en/NewsReports/567033-new-rebel-force-battling-isis-in-northeast-syria |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> ** Tabûra [[Saadallah el-Cebirî]] <ref>{{Jêder-malper |url=http://elaph.com/Web/News/2017/3/1140180.html |sernav=قوات النخبة السورية تدخل مدينة الكرامة معقل داعش |weşanger= }}</ref> * Yekîtiya Karên Azad<ref name="ARA News">{{Jêder-malper |nivîskar= |url=http://aranews.net/2016/10/hundreds-syrian-rebels-join-kurdish-arab-alliance-sdf/ |sernav=Hundreds of Syrian rebels join the pro-Kurdish SDF alliance |weşanger=ARA News |tarîx= |tarîxa-gihiştinê=4 kanûna pêşîn 2016 |tarîxa-arşîvê=9 kanûna pêşîn 2016 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20161209220325/http://aranews.net/2016/10/hundreds-syrian-rebels-join-kurdish-arab-alliance-sdf/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref name="Ajansa Nûçeyan a Firatê">{{Jêder-malper |url=http://www.anfenglish.com/kurdistan/colonel-hossam-alawak-leaves-the-fsa-and-joins-the-sdf |sernav=Ajansa Nûçeyan a Firatê |weşanger=ANF |tarîx=13 çiriya pêşîn 2016 |tarîxa-gihiştinê=4 kanûna pêşîn 2016 |tarîxa-arşîvê=22 kanûna pêşîn 2016 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20161222161549/http://anfenglish.com/kurdistan/colonel-hossam-alawak-leaves-the-fsa-and-joins-the-sdf |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> * [[El-Baggerê]] milîsên eşîran * Milîsên eşîrên Harabiyyê<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ctc.usma.edu/posts/the-battle-for-syrias-al-hasakah-province |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20150402233938/https://www.ctc.usma.edu/posts/the-battle-for-syrias-al-hasakah-province |tarîxa-arşîvê=2015-04-02 |sernav=The Battle for Syria's Al-Hasakah Province - Combating Terrorism Center at West Point |weşanger= }}</ref> * Milîsên eşîrên Zûbeydê<ref>{{Jêder-malper |paşnav=Heras |pêşnav=Nicholas |sernav=The battle for Syria's al-Hasakah province |url=https://www.ctc.usma.edu/posts/the-battle-for-syrias-al-hasakah-province |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20150402233938/https://www.ctc.usma.edu/posts/the-battle-for-syrias-al-hasakah-province |tarîxa-arşîvê=2015-04-02 |xebat=Combating Terrorism Center |tarîxa-gihiştinê=17 sibat 2014 }}</ref> * [[Encumena leşkerî ya Hêzên Sûriya Demokratîk#Dêrazor|Encûmena Dêrazorê]]<ref name="auto2">{{Jêder-malper |url=https://www.enabbaladi.net/archives/118260 |sernav="قسد" تعقد اجتماعًا في مدينة الحسكة لكافة فصائلها - عنب بلدي |tarîx=8 kanûna pêşîn 2016 |weşanger= }}</ref> * Tabûra Şehîd Amara yên Jinên Ereb<ref name="female">{{Jêder-malper |url=http://en.hawarnews.com/sdf-about-forming-first-arab-all-female-brigade/ |sernav=SDF about forming first Arab all-female brigade - ANHA |malper=en.hawarnews.com |tarîxa-gihiştinê=2017-10-21 |tarîxa-arşîvê=2017-07-10 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170710080937/http://en.hawarnews.com/sdf-about-forming-first-arab-all-female-brigade/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref name="aranews.net1">{{Jêder-malper |url=http://aranews.net/2017/07/sdf-creates-female-arab-battalion-eastern-syria-fight-patriarchy-isis/ |sernav=SDF creates female Arab battalion in eastern Syria to fight patriarchy and ISIS - ARA News |tarîx=11 tîrmeh 2017 |weşanger= |tarîxa-gihiştinê=21 çiriya pêşîn 2017 |tarîxa-arşîvê=13 tîrmeh 2017 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170713213958/http://aranews.net/2017/07/sdf-creates-female-arab-battalion-eastern-syria-fight-patriarchy-isis/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> '''Komên navdar ên li [[Kantona Kobaniyê]]''' * Tûgaya Şoreşgerên Girê Spî<ref>{{Jêder-malper |url=https://twitter.com/Syria_Rebel_Obs/status/795374047521632256 |sernav=Syrian Rebellion Obs on Twitter |weşanger= }}</ref> *[[Ceyş el-Selam#Tûgaya Rizgariyê|Tûgaya Rizgariyê]]<ref name="Tastekin"/><ref name="Jarabulus"/> *[[Artêşa Şoreşgeran]] **Tabûra Şehîd Qasim Arêf<ref name="afn">{{Jêder-malper |url=https://anfenglish.com/news/sdf-announces-the-launch-of-historic-operation-for-raqqa-20332 |sernav=SDF announces the launch of 'Great Battle' for Raqqa |pêşnav=ANF |paşnav=News |malper=ANF News }}</ref> * Tûgaya Sûwarên Cizîrê<ref name="hawarnews.com1">{{Jêder-malper |url=http://en.hawarnews.com/fursan-al-jazira-brigades-join-sdf-ranks/ |sernav=Fursan al-Jazîra Brigades join SDF ranks - ANHA |malper=en.hawarnews.com |tarîxa-gihiştinê=2017-10-21 |tarîxa-arşîvê=2017-08-16 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170816171327/http://en.hawarnews.com/fursan-al-jazira-brigades-join-sdf-ranks/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> '''Komên navdar ên li [[Kantona Efrînê]], rojavayê [[Herêma Şehbayê]], & [[Heleb]] (tevî [[Şêx Meqsûd]])''' * [[Artêşa Şoreşgeran]] ** [[Eniya Kurdan]] *** Eniya Jinên Şehbayê<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.hawarnews.com/%D8%AA%D8%B4%D9%83%D9%8A%D9%84-%D8%A3%D9%88%D9%84-%D9%83%D8%AA%D9%8A%D8%A8%D8%A9-%D8%B9%D8%B3%D9%83%D8%B1%D9%8A%D8%A9-%D9%84%D9%86%D8%B3%D8%A7%D8%A1-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B7%D9%82-%D8%A7%D9%84%D8%B4/ |sernav=تشكيل أول كتيبة عسكرية لنساء مناطق الشهباء |weşanger=[[Hawar News Agency]] |ziman=ar |tarîxa-gihiştinê=1 îlon 2016 |tarîxa-arşîvê=27 tebax 2016 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160827181616/http://www.hawarnews.com/%D8%AA%D8%B4%D9%83%D9%8A%D9%84-%D8%A3%D9%88%D9%84-%D9%83%D8%AA%D9%8A%D8%A8%D8%A9-%D8%B9%D8%B3%D9%83%D8%B1%D9%8A%D8%A9-%D9%84%D9%86%D8%B3%D8%A7%D8%A1-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B7%D9%82-%D8%A7%D9%84%D8%B4/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> *** Tabûra Şoreşgerên Arfêdê<ref name="auto5">{{Jêder-malper |url=http://en.hawarnews.com/kurds-front-we-will-resist-to-the-last-gasp/ |sernav=Kurds Front: we will resist to the last gasp |malper=[[Hawar News Agency]] |tarîx=24 çiriya pêşîn 2016 |tarîxa-gihiştinê=21 çiriya pêşîn 2017 |tarîxa-arşîvê=25 çiriya pêşîn 2016 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20161025045629/http://en.hawarnews.com/kurds-front-we-will-resist-to-the-last-gasp/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> **[[Dabeş 30]] mayînde<ref>{{Jêder-malper |url=http://jeshalthowar.com/?p=673 |sernav=إعلان قوات سوريا الديمقراطية في حلب وإدلب |weşanger= |tarîxa-gihiştinê=2017-10-21 |tarîxa-arşîvê=2017-10-09 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20171009195632/http://jeshalthowar.com/?p=673 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> ** Tûgaya Fermandarên Humsê ** Tûgaya Pîyde ya 99'emîn ** Tûgaya Peywirên Taybet ya 455'emîn **Hêzên Eşîran<ref>{{Jêder-malper |url=http://kurdiscat.blogspot.com/2016/11/3-membres-de-jabhat-al-akrad-i-quwat-al.html |sernav=KurdisCat: 3 membres de Jabhat al Akrad i Quwat al-Ashair moren en combat contra l'IS al front d'al Bab |tarîx=4 kanûna pêşîn 2016 |weşanger= |tarîxa-gihiştinê=4 kanûna pêşîn 2016 }}</ref> * [[Tûgaya Demokratîka Bakur]]<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.hawarnews.com/%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%8A%D9%85%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%B7%D9%8A-%D8%AA%D8%B1%D9%83%D9%8A%D8%A7-%D8%AA%D8%B9%D8%B1%D9%82%D9%84-%D8%AA%D9%82/ |sernav=Democratic Brigade North: Turkey impede our progress in coordination with Daesh |xebat=Hawar News Agency |tarîx=8 îlon 2016 |tarîxa-gihiştinê=21 çiriya pêşîn 2017 |tarîxa-arşîvê=9 çiriya pêşîn 2017 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20171009202008/http://www.hawarnews.com/%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%8A%D9%85%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%B7%D9%8A-%D8%AA%D8%B1%D9%83%D9%8A%D8%A7-%D8%AA%D8%B9%D8%B1%D9%82%D9%84-%D8%AA%D9%82/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> * Hêzên Şehbayê<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.youtube.com/watch?v=hX078qIGIcs |sernav=Shahba forces |xebat=RUMAF |tarîx=1 kanûna pêşîn 2016 }}</ref> * Tabûra Şehîd Qereçox<ref name="auto3">{{Jêder-malper |url=https://anfenglish.com/rojava/first-ycr-battalion-formed-in-efrin-20928 |sernav=First YCR battalion formed in Efrîn |pêşnav=ANF |paşnav=News |malper=ANF News }}</ref> * Hêzên Şoreşgeran<ref name="rf">{{Jêder-malper |url=http://www.aldorars.com/en/news/1120 |sernav=Objectives of New SDF-Led militias in the city of Afrin |xebat=Al-Dorar al-Shamia |tarîx=15 tebax 2017 |tarîxa-gihiştinê=21 çiriya pêşîn 2017 |tarîxa-arşîvê=23 çiriya pêşîn 2018 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20181023140432/http://www.aldorars.com/en/news/1120 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> '''Komên navdar ên li [[Herêma Şehbayê]]''' * [[Meclîsa Leşkerî ya Hêzên Sûriya Demokratîk#Menbic|Meclîsa Leşkerî ya Menbicê]] ** [[Tabûra Roja Bakur]] ** [[Tabûra Şoreşgerên Menbicê]] * [[Meclîsa Leşkerî ya Hêzên Sûriya Demokratîk#El-Bab|Meclîsa Leşkerî ya El-Babê]] ** Tabûra Jinên Meclîsa Leşkerî ya El-Babê<ref>{{Jêder-malper |url=http://aranews.net/2016/11/inspired-kurdish-ypj-units-al-bab-military-council-launches-female-battalion-fight-isis/ |sernav=Inspired by Kurdish units, al-Bab Military Council creates all-female battalion - ARA News |tarîx=1 çiriya paşîn 2016 |weşanger= |tarîxa-gihiştinê=24 çiriya paşîn 2016 |tarîxa-arşîvê=5 çiriya paşîn 2016 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20161105234328/http://aranews.net/2016/11/inspired-kurdish-ypj-units-al-bab-military-council-launches-female-battalion-fight-isis/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> * [[Meclîsa Leşkerî ya Hêzên Sûriya Demokratîk#Cerablûs|Meclîsa Leşkerî ya Cerablûsê]]<ref name="southfront.org">{{Jêder-malper |url=https://southfront.org/pro-sdf-groups-set-up-jarablus-military-council/ |sernav=Pro-SDF Groups Set Up Jarablus Military Council, Warn Turkish-Backed Groups from Taking City |tarîx=22 tebax 2016 |weşanger= |tarîxa-gihiştinê=1 îlon 2016 |tarîxa-arşîvê=15 îlon 2016 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160915024010/https://southfront.org/pro-sdf-groups-set-up-jarablus-military-council/ |rewşa-urlyê=mirî }}<br/>{{Jêder-malper |url=https://anfenglish.com/kurdistan/jarablus-military-council-warns-the-turkish-state |sernav=ANF - Ajansa Nûçeyan a Firatê |weşanger= |tarîxa-gihiştinê=1 îlon 2016 }}</ref> '''Komên navdar ên li [[Reqa]] & [[Tebqa]]''' * [[Ceyş el-Selam#Liwa Ahrar Reqa|Liwa Ahrar Reqa]] * [[Cebhet Sûwer Reqa]] ** Tabûra Camêrên Reqayê<ref name="Katibat">{{Jêder-malper |url=https://www.almasdarnews.com/article/video-thuwar-raqqa-announce-a-womens-battalion-to-fight-isis/ |sernav=Video: Thuwar Raqqa announce a women’s battalion to fight ISIS |pêşnav=Paul |paşnav=Antonopoulos |weşanger=al-Masdar News |tarîx=20 çiriya pêşîn 2016 |tarîxa-gihiştinê=21 çiriya pêşîn 2017 |tarîxa-arşîvê=17 îlon 2017 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170917174616/https://www.almasdarnews.com/article/video-thuwar-raqqa-announce-a-womens-battalion-to-fight-isis/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> * [[Tûgaya Teyrêbazên Reqayê]]<ref name="hawarnews.com">{{Jêder-malper |url=http://en.hawarnews.com/who-is-taking-part-in-ghadab-al-firat-campaign/ |sernav=Who is taking part in Ghadab al-Firat campaign? |weşanger=[[Hawar News Agency]] |tarîxa-gihiştinê=24 çiriya paşîn 2016 |tarîxa-arşîvê=9 çiriya paşîn 2016 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20161109061439/http://en.hawarnews.com/who-is-taking-part-in-ghadab-al-firat-campaign/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> ** Tûgaya Şehîd Teslîm Cîmmo<ref>en.hawarnews.com/wrath-of-euphrates-fighters-head-for-al-sokeri/<br/>{{Jêder-malper |url=http://en.hawarnews.com/fighters-from-all-al-raqqa-clans-participate-in-the-liberation-camiagn/#prettyPhoto |sernav=Fighters from all al-Raqqa clans participate in the liberation camiagn - ANHA |weşanger= |tarîxa-gihiştinê=2017-10-21 |tarîxa-arşîvê=2017-04-02 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170402175418/http://en.hawarnews.com/fighters-from-all-al-raqqa-clans-participate-in-the-liberation-camiagn/#prettyPhoto |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> ** Komên Genim<ref>{{Jêder-malper |url=https://yallasouriya.wordpress.com/2016/09/07/syriaraqqa-suspicious-factions-with-the-pyd/ |sernav=#Syria-Raqqa suspicious factions with the PYD |tarîx=7 îlon 2016 |weşanger= }}</ref> * Tûgaya Şehîdên Reqayê<ref name="hawarnews.com"/> * [[Lîwa Owaîs el-Qûranî]] mayînde<ref>{{Cite tweet |user= Syria_Rebel_Obs|number= 795521792412647425|date= 6 November 2016|title= EXCLUSIVE SRO - Former leader of the main #Tabqa #FSA factions, Liwa Owais al-Qarni, entered Northern Federation days ago}}</ref> * Milîsên Eşîrên Acêlê<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.hawarnews.com/%D8%B9%D8%B4%D9%8A%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%AC%D9%8A%D9%84-%D8%A8%D8%B4%D9%8A%D9%88%D8%AE%D9%87%D8%A7-%D9%88%D8%B4%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%87%D8%A7-%D8%AA%D8%B3%D8%A7%D9%86%D8%AF-%D9%82%D9%88/ |sernav=The Ajeel tribe in Raqqa announces its support for the SDF, sends hundreds of fighters to join SDF ranks, and denies allegations that it is opposed to the SDF |xebat=Hawar News Agency |tarîx=31 adar 2017 |tarîxa-gihiştinê=21 çiriya pêşîn 2017 |tarîxa-arşîvê=26 nîsan 2017 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170426151904/http://www.hawarnews.com/%d8%b9%d8%b4%d9%8a%d8%b1%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d8%b9%d8%ac%d9%8a%d9%84-%d8%a8%d8%b4%d9%8a%d9%88%d8%ae%d9%87%d8%a7-%d9%88%d8%b4%d8%a8%d8%a7%d9%86%d9%87%d8%a7-%d8%aa%d8%b3%d8%a7%d9%86%d8%af-%d9%82%d9%88/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> * Tûgaya Reqaya Azad * Tûgaya Tebqaya Azad<ref>{{Jêder-malper |url=http://en.hawarnews.com/what-platoons-are-participating-in-freeing-raqqa-campaign/ |sernav=What platoons are participating in freeing Raqqa campaign? - ANHA |malper=en.hawarnews.com |tarîxa-gihiştinê=2017-10-21 |tarîxa-arşîvê=2016-08-13 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160813173209/http://en.hawarnews.com/what-platoons-are-participating-in-freeing-raqqa-campaign/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> * Tûgaya Ûmana Reqayê * Tûgaya [[Harûn el-Reşîd]] | sergeh = [[Qamişlo]] (paytext)<ref>{{Jêder-malper |url=http://syria.liveuamap.com/en/2016/1-july-ypg-declared-the-qamishli-as-the-capital-of-the-rojavanorthern |sernav=YPG declared the Qamishli as the capital of the Rojava-Northern Syria, part of Federation |tarîx=2 tîrmeh 2016 |tarîxa-gihiştinê=17 tîrmeh 2016 |tarîxa-arşîvê=5 tîrmeh 2016 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160705180807/http://syria.liveuamap.com/en/2016/1-july-ypg-declared-the-qamishli-as-the-capital-of-the-rojavanorthern |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> | herêm = [[Rojavayê Kurdistanê]] * [[Kantona Efrînê]] * [[Kantona Cizîrê]]<ref>{{Jêder-nûçe |url=http://www.cnn.com/2015/11/01/middleeast/kurds-battle-isis-syria-iraq/index.html |sernav=New assaults on ISIS in Iraq and in Syria |pêşnav=Tim |paşnav=Lister |tarîx=1 çiriya paşîn 2015 |xebat=CNN }}</ref> * [[Kantona Kobaniyê]] * [[Parêzgeha Dêrazorê]]<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.almasdarnews.com/article/syrian-democratic-forces-inch-closer-deir-ezzor-al-mukmin-captured/ |sernav=Syrian Democratic Forces inch closer to Deir Ezzor: Al-Mukmin captured |weşanger=Almasdar News |tarîxa-gihiştinê=2017-10-21 |tarîxa-arşîvê=2016-03-09 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160309032844/https://www.almasdarnews.com/article/syrian-democratic-forces-inch-closer-deir-ezzor-al-mukmin-captured/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> | mezinahî = 50,000 (wekî çiriya pêşîn 2017)<ref name="veconomist" /> – 80,000+ şervan (ji van 23,000 heta 25,000 Ereb in)<ref name="3 maps">{{Jêder-malper |url=http://www.businessinsider.com/the-battle-of-raqqa-with-isis-will-drag-on-with-high-costs-2017-3 |sernav=3 maps that show why it won't be easy defeating ISIS |weşanger= }}</ref><ref name="lose its capital">{{Jêder-malper |url=https://www.byline.com/column/46/article/1171 |sernav=ISIS is Going to Lose Its Capital |pêşnav=Adam |paşnav=Patterson |weşanger= }}<br/>{{Jêder-malper |url=https://www.theguardian.com/world/2017/may/06/syria-kurds-raqqa-mediterranen |sernav=Syria’s Kurds march on to Raqqa and the sea |pêşnav=Mark |paşnav=Townsend |tarîx=6 gulan 2017 |weşanger= |via=The Guardian }}<br/>{{Jêder-malper |url=https://komnews.com/us-gen-townsend-rebuffs-turkish-reporter-with-political-agenda-against-sdf/ |sernav=US Gen. Townsend rebuffs Turkish reporter with 'political agenda' against SDF - Kom News |tarîx=29 adar 2017 |weşanger= }}<br/>{{Jêder-malper |url=https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-syria-ypg-exclusive-idUSKBN16R1QS |sernav=Exclusive: Syrian Kurdish YPG aims to expand force to over 100,000 |tarîx=20 adar 2017 |weşanger= |via=Reuters }}</ref> (wekî Gulan 2017)*36,000 YPG<ref name="over 100,000">{{Jêder-malper |url=https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-syria-ypg-exclusive-idUSKBN16R1QS |sernav=Exclusive: Syrian Kurdish YPG aims to expand force to over 100,000 |tarîx=20 adar 2017 |weşanger= |via=Reuters }}</ref>*24,000 YPJ<ref name="over 100,000"/>*Gelek hezar ji komên tevlîhev û komên hevbeş | perçeyek ji = | navê pêşî = | navê paşê = | navê berê = | berdevk = | hevpeyman = {{Lîsteya sade|*{{DYA}}<ref name="edition.cnn.com">{{Jêder-malper |url=http://edition.cnn.com/2016/05/21/politics/top-u-s-commander-completes-day-long-secret-visit-to-syria/index.html |sernav=Top U.S. commander completes day-long secret visit to Syria (CNN) |tarîx=22 gulan 2016 }}</ref><ref name="The Washington Post">{{Jêder-malper |url=http://wpo.st/fEbb1 |sernav=The new coalition to destroy the Islamic State |xebat=The Washington Post) |tarîx=22 gulan 2016 }}{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=kanûna pêşîn 2021 }}</ref><ref name="aljazeera.com">{{Jêder-malper |url=http://www.aljazeera.com/news/2016/08/syrian-warplanes-hit-kurdish-held-areas-time-160818173939424.html |sernav=Syrian fighter jets hit Kurd-held areas for first time (Aljazeera) |tarîx=19 tebax 2016 }}</ref><ref name="independent.co.uk">{{Jêder-nûçe |url=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/syria-war-news-latest-air-strikes-us-fighter-jets-scrambled-hasakah-stop-syrian-planes-bombing-a7200956.html |sernav=Syria war: US fighter jets scrambled to stop Syrian planes bombing special forces and allies in Hasakah (Independent) |tarîx=20 tebax 2016 }}</ref> *{{FRA}}<ref name="europe.newsweek.com">{{Jêder-malper |url=http://europe.newsweek.com/france-admits-special-forces-operating-ground-rebels-syria-468434?rm=eu |sernav=France Admits Special Forces Operating on Ground With Rebels in Syria (Newsweek) |tarîx=9 hezîran 2016 }}</ref><ref name="sputniknews.com">{{Jêder-malper |url=http://sputniknews.com/middleeast/20160614/1041316184/french-troops-kobani-syria.html |sernav=Battle for Manbij: French Special Forces Building Military Base in Kobani (Sputnik News) |tarîx=14 hezîran 2016 }}</ref> *{{Ru îkon}}<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Activists and a rebel commander say Kurdish fighters have launched an attack in northern Syria under the cover of Russian airstrikes to try and capture a military air base held by insurgents |url=https://www.usnews.com/news/world/articles/2016-02-10/gunmen-open-fire-on-syria-aid-convoy-no-casualties-reported |xebat=US News |tarîx=10 sibat 2016 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |sernav=Russia cooperates with PYD against ISIL |url=http://www.todayszaman.com/diplomacy_russia-cooperates-with-pyd-against-isil_401118.html |tarîx=9 çiriya pêşîn 2015 |xebat=TodaysZaman |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20151029041050/http://www.todayszaman.com/diplomacy_russia-cooperates-with-pyd-against-isil_401118.html |tarîxa-arşîvê=29 çiriya pêşîn 2015 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://aa.com.tr/en/turkey/russian-support-for-pkks-syrian-arm-pyd-/482307 |sernav=Russian support for PKK's Syrian arm PYD |xebat=Anadolu Agency }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |url=http://www.i24news.tv/en/news/international/middle-east/93884-151128-kurds-attack-turkish-sponsored-syrian-opposition-forces-with-russian-help |sernav=Kurds attack Turkish-backed Syrian opposition forces with Russian help |ajans=i24 News |tarîx=28 çiriya paşîn 2015 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |url=http://rudaw.net/english/middleeast/syria/28112015 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20151208144328/http://rudaw.net/english/middleeast/syria/28112015 |tarîxa-arşîvê=8 kanûna pêşîn 2015 |sernav=YPG advances near Turkey's border |ajans=Rudaw Media Network |tarîx=28 çiriya paşîn 2015 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |url=http://www.washingtontimes.com/news/2016/feb/8/l-todd-wood-russia-supporting-kurdish-groups-syria/ |xebat=[[Washington Times]] |tarîx=8 sibat 2016 |sernav=Russia supporting Kurdish groups in Syria to Turkey's detriment |pêşnav=L. Todd |paşnav=Wood }}</ref> *{{UAE}}<ref name="sef"/><ref>{{Jêder-nûçe |jêgirtin=Along with their American counterparts, Emirati special forces are said to be training elements of the opposition. They constitute a kind of Arab guarantee among the Syrian Democratic Forces - an umbrella group dominated by the Kurds of the PYD, on whom the US are relying to fight IS on the ground. |xebat=[[Al-Araby Al-Jadeed]] |url=https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2017/2/23/the-uae-has-it-in-for-the-muslim-brotherhood |sernav=The UAE has it in for the Muslim Brotherhood |tarîx=22 sibat 2017 }}</ref> *{{EGY}}<ref name="sef">{{Jêder-nûçe |tarîx=11 kanûna pêşîn 2016 |url=http://aranews.net/2016/12/elite-forces-led-former-syrian-opposition-chief-join-sdf-fight-isis/ |xebat=[[ARA News]] |sernav=Elite Forces led by former Syrian opposition chief join fight against ISIS |tarîxa-gihiştinê=21 çiriya pêşîn 2017 |tarîxa-arşîvê=26 tebax 2017 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170826000403/http://aranews.net/2016/12/elite-forces-led-former-syrian-opposition-chief-join-sdf-fight-isis/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> *{{CZE}}<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2016/11/turkey-czech-arrest-terrorists-kurdish-sirnak-ypg.html |sernav=News of arrests of YPG-linked Czechs shocks Turkey |xebat=Al-Monitor |tarîx=17 çiriya paşîn 2016 }}</ref> *{{UK}} (îdîakirin)<ref name="ENGLISH EDITION OF ASHARQ AL-AWSAT">{{Jêder-malper |url=http://english.aawsat.com/2016/07/article55354881/u-s-backed-syrian-force-gives-isis-48-hours-leave-manbij |sernav=Syrian Opposition Calls for Suspension of U.S.-led Air Strikes |weşanger=SOHR |tarîx=21 tîrmeh 2016 |tarîxa-gihiştinê=21 tîrmeh 2016 |tarîxa-arşîvê=26 çiriya pêşîn 2016 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20161026072203/http://english.aawsat.com/2016/07/article55354881/u-s-backed-syrian-force-gives-isis-48-hours-leave-manbij |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref name="NewsDeeply - Syria Deeply">{{Jêder-malper |sernav=Origins of the Syrian Democratic Forces: A Primer |url=https://www.newsdeeply.com/syria/articles/2016/01/22/origins-of-the-syrian-democratic-forces-a-primer/ |tarîx=15 hezîran 2016 |tarîxa-gihiştinê=15 hezîran 2016 |tarîxa-arşîvê=16 îlon 2016 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160916154938/https://www.newsdeeply.com/syria/articles/2016/01/22/origins-of-the-syrian-democratic-forces-a-primer/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> *{{Flagicon image|Flag of PUK.png}} [[Yekîtiya Niştimanî ya Kurdistanê]]<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.reuters.com/article/2013/11/13/us-syria-kurds-idUSBRE9AC14C20131113?irpc=932 |sernav=Syrian Kurdish leader claims military gains against Islamists |weşanger= |tarîxa-gihiştinê=2017-10-21 |tarîxa-arşîvê=2013-11-14 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20131114002747/https://www.reuters.com/article/2013/11/13/us-syria-kurds-idUSBRE9AC14C20131113?irpc=932 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> *{{Flagicon image|Flag of Kurdistan Workers Party (PKK).svg}} [[Partiya Karkerên Kurdistanê]] *{{Flagicon image|International Freedom Battalion original banner.svg}} [[Tabûra Navneteweyî ya Azad]]<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav1=País |pêşnav1=Ediciones El |sernav=Two Spaniards arrested on return from fighting ISIS in Syria |url=http://elpais.com/elpais/2015/07/07/inenglish/1436256819_819192.html |tarîxa-gihiştinê=19 kanûna paşîn 2016 |xebat=EL PAÍS |tarîx=7 tîrmeh 2015 |tarîxa-arşîvê=25 kanûna paşîn 2016 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160125164458/http://elpais.com/elpais/2015/07/07/inenglish/1436256819_819192.html |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |sernav=New Leftist 'Freedom Brigade' to Join Kurdish Forces in Rojava |url=http://www.telesurtv.net/english/news/New-Leftist-Freedom-Brigade-to-Join-Kurdish-Forces-in-Rojava-20150613-0023.html |tarîxa-gihiştinê=19 kanûna paşîn 2016 |xebat=www.telesurtv.net |archive-date=2016-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160112090417/http://www.telesurtv.net/english/news/New-Leftist-Freedom-Brigade-to-Join-Kurdish-Forces-in-Rojava-20150613-0023.html |url-status=dead }}</ref> *{{Sembola alayê|Rojavayê Kurdistanê}} '''Hêzên Polîsên [[Rojavayê Kurdistanê]]''' **[[Asayîş (Kantonên Rojavayê Kurdistanê)|Asayîş]]<ref>{{Jêder-malper |nivîskar=Glioti, Andrea |url=http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2013/05/pyd-pkk-syria-kurdistan.html |sernav=Kurdish group gaining autonomy in northern Syria |xebat=Al-Monitor |tarîx=7 gulan 2013 |tarîxa-gihiştinê=12 tebax 2013 }}</ref> ***Yekîneyên SWAT (HAT)<ref>{{Jêder-malper |url=http://en.hawarnews.com/second-hat-course-members-graduate/ |sernav=Second HAT course members graduate - ANHA |weşanger= |tarîxa-gihiştinê=2017-10-21 |tarîxa-arşîvê=2017-03-06 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170306122240/http://en.hawarnews.com/second-hat-course-members-graduate/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> **[[Sutoro]]<ref name="Die Welt in German">{{Jêder-malper |url=https://www.welt.de/politik/ausland/article121122500/Die-Christen-in-Syrien-ziehen-in-die-Schlacht.html |sernav=Die Welt: Die Christen in Syrien ziehen in die Schlacht |tarîx=23 çiriya pêşîn 2013 |tarîxa-gihiştinê=18 çiriya paşîn 2013 |xebat=Die Welt (in German) }}</ref> **Şaxa polîsên [[Hêzên Parastina Jinên Betnahreyn]] **[[Hêzên Ewlekariya Navxweyî yê Reqayê]]<ref name="middleeasteye.net">{{Jêder-malper |url=http://www.middleeasteye.net/news/anti-coalition-trains-policemen-syrias-raqqa-1227633581 |sernav=Anti-IS coalition trains policemen for Syria's Raqqa |weşanger= |tarîxa-gihiştinê=2017-10-21 |tarîxa-arşîvê=2017-05-23 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170523232125/http://www.middleeasteye.net/news/anti-coalition-trains-policemen-syrias-raqqa-1227633581 |rewşa-urlyê=mirî }}<br/>{{Jêder-malper |url=http://www.sof.news/conflicts/raqqa-internal-security-force/ |sernav=Raqqa Internal Security Force (RISF) - Militia Trained by U.S. - SOF News |tarîx=29 hezîran 2017 |weşanger= }}</ref> {{Sembola alayê|Rojavayê Kurdistanê}} '''Hêzên Parastina Sivîl ên [[Rojavayê Kurdistanê]]''' **[[Hêzên Xweparastinê]] (HXP)<ref>{{Jêder-malper |nivîskar=Rudaw |url=http://rudaw.net/english/middleeast/syria/04062015 |sernav=Rojava defense force draws thousands of recruits |xebat=Rudaw |tarîx=6 nîsan 2015 |tarîxa-gihiştinê=22 hezîran 2015 }}</ref> ***Hêzên Taybet<ref>{{Jêder-malper |url=https://twitter.com/Dr_Partizan/status/816639213328338945 |sernav=Dr Partizan on Twitter |weşanger= }}</ref> **Hêzên Parastina Sivîl (HPC)<ref>{{Jêder-malper |url=http://modernslavery.calpress.org/?p=949 |sernav=Rojava Dispatch Six: Innovations, the Formation of the Hêza Parastina Cewherî (HPC) - Modern Slavery |weşanger= }}</ref>}} | derizandin = | dijber = {{Lîsteya sade| *{{DAÎŞ}}<ref name="upi">{{Jêder-malper |url=http://www.upi.com/Top_News/World-News/2015/11/01/Syria-Joint-Kurd-Arab-Assyrian-force-announces-US-backed-offensive-in-al-Hasakah/7601446424051/ |sernav=Syria: Joint Kurd-Arab-Assyrian force announces U.S.-backed offensive in al-Hasakah |pêşnav=Fred |paşnav=Lambert |tarîx=1 çiriya paşîn 2015 |tarîxa-gihiştinê=1 kanûna pêşîn 2015 |xebat=UPI }}</ref> *{{Sembola alayê|Opozisyona Sûriyê}} {{Flagicon image|Al-Liwaa.svg}} {{Sembola alayê|Tirkiye}} [[Piştevanîya Tirkiye-Artêşa Sûriya Azad|Komên serhildêrên piştgiriya Tirkiye]] *{{Flagicon image|Flag of Jihad.svg}} Peywendîdarên [[El-Qaede]] **{{Flagicon image|Flag of Hayat Tahrir al-Sham.svg}} [[Tahrîr el-Şam]] *{{TUR}}<ref>{{Jêder-malper |url=http://en.hawarnews.com/jader-assassination-by-turkish-mit/ |sernav=Jader assassination by Turkish MIT |weşanger=[[Hawar News Agency]] |tarîxa-gihiştinê=24 tebax 2016 |tarîxa-arşîvê=23 tebax 2016 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160823085753/http://en.hawarnews.com/jader-assassination-by-turkish-mit/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> *{{Flagicon image|Flag of the Syrian Arab Army.svg}} [[Artêşa Sûriyê]] <small>(pevçûnên biçûk)</small><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.almasdarnews.com/article/syrian-army-kurdish-forces-fight-control-abandoned-isis-villages/ |sernav=Syrian Army, Kurdish forces clash fight for control of abandoned ISIS villags |malper=Al Masdar News |tarîxa-gihiştinê=27 tîrmeh 2017 |tarîxa-arşîvê=4 îlon 2017 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170904200306/https://www.almasdarnews.com/article/syrian-army-kurdish-forces-fight-control-abandoned-isis-villages/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref>}} | malper = }} '''Hêzên Sûriya Demokratîk''' (bi erebî: قوات سوريا الديمقراطية; bi suryanî: ܕܣܘܪܝܐ ܕܝܡܩܪܛܝܬܐ ܚܝ̈ܠܘܬܐ) ku bi kurtenavên wekê '''SDF''', '''QSD''' an jî '''HSD''' tê naskirin, hêzeke leşkerî ya pir-etnîkî ya [[Rêveberiya Xweser a Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê]] li [[Rêveberiya Xweser a Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê|Rojavayê Kurdistanê]] ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.voanews.com/a/syrian-kurds-launch-new-attempt-to-prosecute-captured-is-foreign-fighters/7139770.html |sernav=Syrian Kurds Launch New Attempt to Prosecute Captured IS Foreign Fighters |malper=Voice of America |tarîx=2023-06-15 |roja-gihiştinê=2024-10-05 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://aranews.net/2016/09/us-sending-arms-kurdish-led-sdf-syria-turkeys-erdogan-outraged/ |sernav=US sending arms to Kurdish-led SDF in Syria, Turkey's Erdogan outraged - ARA News |malper=web.archive.org |tarîx=2016-10-31 |roja-gihiştinê=2024-10-05 |roja-arşîvê=2016-10-31 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20161031120226/http://aranews.net/2016/09/us-sending-arms-kurdish-led-sdf-syria-turkeys-erdogan-outraged/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Ew herêma serbixwe ya Rojava û hinek beşên din ên ku di bin rêvebiriya xweser de ne, li dijî erîşên komên wekê [[Dewleta Îslamî ya Iraq û Şamê|DAÎŞ]], [[Elqaîde|El Qaîde]], [[El Nusra]], [[Tirkiye|Tirkiyê]] û komên din ên [[Îslamîzm|îslamîst]] diparêze. Hêzên Sûriya Demokratîk (HSD) hevalbendê [[Hevpeymaniya Navneteweyî li dijî Daişê]] (CJTF-OIR) ye ku bi pêşengiya [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] ve tê birêvebirin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://aranews.net/2016/09/us-sending-arms-kurdish-led-sdf-syria-turkeys-erdogan-outraged/ |sernav=US sending arms to Kurdish-led SDF in Syria, Turkey's Erdogan outraged - ARA News |malper=web.archive.org |tarîx=2016-10-31 |roja-gihiştinê=2024-12-02 |roja-arşîvê=2016-10-31 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20161031120226/http://aranews.net/2016/09/us-sending-arms-kurdish-led-sdf-syria-turkeys-erdogan-outraged/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> HSD piştê [[Şerê navxweyî yê Sûriyê|Şerê Navxweyî yê Sûriyê]] di 10ê cotmeha 2015an de wekê hevbendiyeke opozisyona Sûryê hatiye avakirin. Erka wê avakirina Sûriyeke laîk, demokratîk û federal e. <ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Who are the Syrian Democratic Forces? |url=https://www.economist.com/the-economist-explains/2023/01/19/who-are-the-syrian-democratic-forces |roja-gihiştinê=2024-10-05 |xebat=The Economist |issn=0013-0613 }}</ref>Hêza leşkerî niha ji [[kurd]], [[ereb]] û [[Suryanî|asûrî/suryanî]] û herwiha ji hine hêzên biçûk ên [[ermenî]], [[Tirkmen (gel)|tirkmen]] û [[çeçen]]an pêk tê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://rojavareport.wordpress.com/2014/11/26/all-peoples-stand-shoulder-to-shoulder-against-isis-in-rojava/ |sernav=All Peoples Stand Shoulder To Shoulder Against ISIS In Rojava {{!}} The Rojava Report |malper=web.archive.org |tarîx=2017-08-17 |roja-gihiştinê=2024-10-05 |roja-arşîvê=2017-08-17 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170817210725/https://rojavareport.wordpress.com/2014/11/26/all-peoples-stand-shoulder-to-shoulder-against-isis-in-rojava/ |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://anfenglishmobile.com/rojava-syria/armenian-fighters-promise-to-fight-perpetrators-of-genocide-34533 |sernav=ANF {{!}} Armenian fighters promise to “fight perpetrators of genocide” |malper=web.archive.org |tarîx=2019-10-21 |roja-gihiştinê=2024-10-05 |roja-arşîvê=2019-10-21 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20191021184003/https://anfenglishmobile.com/rojava-syria/armenian-fighters-promise-to-fight-perpetrators-of-genocide-34533 |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Hêza leşkerî di destpêkê de ji [[Yekîneyên Parastina Gel|YPGê]] pêk dihat ku hêzeke leşkerî ya kurd e: Wê li dijî [[Dewleta Îslamî ya Iraq û Şamê|DAIŞê]] û komên terorîst ên ji pêkhateyên DAÎŞê û komên cuda yên [[Cîhadîzm|cîhadîst]] şer dikirin, ku [[Tirkiye]] piştgiriya wan a siyasî, leşkerî û aborî dike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.reuters.com/article/world/exclusive-turkish-intelligence-helped-ship-arms-to-syrian-islamist-rebel-areas-idUSKBN0O61L1/ |sernav=Turkish intelligence helped ship arms to Syrian Islamist rebel areas }}</ref> SDF gelek milîsên etnîkî, û komên cuda yên [[Artêşa Azad a Sûrî|Artêşa Azad a Sûriyê]] ya [[opozîsyona Sûriyê]] jî vedihewîne.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-syria-kurds-idUSKBN15U24R |sernav=Syrian Kurdish groups expect U.S. support, will fight any Turkish advance {{!}} Reuters |malper=web.archive.org |tarîx=2017-05-18 |roja-gihiştinê=2024-10-05 |roja-arşîvê=2017-05-18 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170518155412/http://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-syria-kurds-idUSKBN15U24R |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://theregion.org/article/12757-whose-free-syrian-army-the-arab-opposition-resisting-turkey-039-s-afrin-attacks |sernav=Whose Free Syrian Army? The Arab opposition resisting Turkey's Afrin attacks - The Region |malper=web.archive.org |tarîx=2020-09-20 |roja-gihiştinê=2024-10-05 |roja-arşîvê=2020-09-20 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20200920230345/https://theregion.org/article/12757-whose-free-syrian-army-the-arab-opposition-resisting-turkey-039-s-afrin-attacks |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Tirkiye li dijî HSDê ye. Ew îddîa dikin ku HSD rasterast bi PKKê re girêdayî ye,<ref>{{Jêder-malper |url=https://warontherocks.com/2021/10/the-american-deconfliction-disadvantage-ankaras-drone-campaign-in-syria-and-iraq/ |sernav=The American Deconfliction Disadvantage: Ankara’s Drone Campaign in Syria and Iraq |malper=War on the Rocks |tarîx=2021-10-06 |roja-gihiştinê=2024-10-05 |ziman=en-US }}</ref> lê sedema rastî tirsa xurtbûn û hevkariya hêzên kurd li [[Rojhilata Navîn]] e. Di nava dijberên QSDê de hêzên cuda yên [[Îslamîzm|îslamîst]], neteweperestên sûrî û alîgirên Tirkiyê yên ku di şerê navxweyî de cih digirin, hene. Dijminên sereke yên HSDê [[Elqaîde|El Qaîde]] û çeteyên girêdayî wê, [[Dewleta Îslamî ya Iraq û Şamê|Dewleta Îslamî ya Iraq û Şamê (DAIŞ)]], [[Artêşa Neteweyî ya Sûriyê]] (TFSA), Hêzên Çekdar ên Tirkiyeyê û hevalbendên wan in. HSD di serî de giranî daye DAIŞê,<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2015/12/syrian-democratic-forces-goal-liberation-isis.html |sernav=Syrian Democratic Forces set sights on IS stronghold - Al-Monitor: the Pulse of the Middle East |malper=web.archive.org |tarîx=2015-12-18 |roja-gihiştinê=2024-12-02 |roja-arşîvê=2015-12-18 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20151218075648/http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2015/12/syrian-democratic-forces-goal-liberation-isis.html |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> bi awayekî serketî ew ji herêmên girîng ên stratejîk derxist, wek li El-Hawl, Şedadî, Bendava Tişrîn, [[Minbic]], [[Tebqa]], Bendava Tebqa, [[Bendava Baas]] û paytexta berê ya DAIŞê [[Reqa]].<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-syria-raqqa-idUSKBN18V0EX |sernav=U.S.-backed Syrian forces seize dam west of Raqqa from Islamic State: SDF {{!}} Reuters |malper=web.archive.org |tarîx=2017-07-04 |roja-gihiştinê=2024-12-02 |roja-arşîvê=2017-07-04 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170704104107/https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-syria-raqqa-idUSKBN18V0EX |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.middleeasteye.net/news/kurds-celebrate-capture-key-stronghold-1606421989 |sernav=Kurds celebrate capture of key IS stronghold |malper=web.archive.org |tarîx=2018-11-19 |roja-gihiştinê=2024-12-02 |roja-arşîvê=2018-11-19 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20181119134142/https://www.middleeasteye.net/news/kurds-celebrate-capture-key-stronghold-1606421989 |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://english.alarabiya.net/en/News/middle-east/2017/05/10/US-backed-forces-seize-Syria-s-Tabqa-nearby-dam-monitor.html |sernav=US-backed forces seize Syria’s Tabqa, dam from ISIS - Al Arabiya English |malper=web.archive.org |tarîx=2017-05-13 |roja-gihiştinê=2024-12-02 |roja-arşîvê=2017-05-13 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170513120012/http://english.alarabiya.net/en/News/middle-east/2017/05/10/US-backed-forces-seize-Syria-s-Tabqa-nearby-dam-monitor.html |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.upi.com/Top_News/World-News/2017/05/10/Syrian-milita-nears-full-capture-of-Tabqa-city-dam/8741494436712/ |sernav=Syrian milita nears full capture of Tabqa city, dam - UPI.com |malper=web.archive.org |tarîx=2018-10-02 |roja-gihiştinê=2024-12-02 |roja-arşîvê=2018-10-02 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20181002034914/https://www.upi.com/Top_News/World-News/2017/05/10/Syrian-milita-nears-full-capture-of-Tabqa-city-dam/8741494436712/ |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://aranews.net/files/2016/03/kurds-allies-seize-isis-supply-route-syria-iraq-border/ |sernav=Kurds, allies seize ISIS supply route on Syria-Iraq border - ARA News |malper=web.archive.org |tarîx=2021-12-05 |roja-gihiştinê=2024-12-02 |roja-arşîvê=2021-12-05 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20211205012540/http://aranews.net/files/2016/03/kurds-allies-seize-isis-supply-route-syria-iraq-border/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-syria-tabqa-idUSKBN1862E4 |sernav=U.S.-backed Syria militias say Tabqa, dam captured from Islamic State {{!}} Reuters |malper=web.archive.org |tarîx=2017-05-10 |roja-gihiştinê=2024-12-02 |roja-arşîvê=2017-05-10 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170510231920/http://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-syria-tabqa-idUSKBN1862E4 |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Di [[adar]]a [[2019]]ê de, HSDê bi kontrolkirina asêgeha dawî ya li Baxozê têkçûna giştî ya axa DAIŞê li Sûriyê ragihand.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.theguardian.com/world/2019/mar/23/isis-defeated-us-backed-syrian-democratic-forces-announce |sernav=Isis defeated, US-backed Syrian Democratic Forces announce {{!}} World news {{!}} The Guardian |malper=web.archive.org |tarîx=2019-03-24 |roja-gihiştinê=2024-12-02 |roja-arşîvê=2019-03-24 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20190324080832/https://www.theguardian.com/world/2019/mar/23/isis-defeated-us-backed-syrian-democratic-forces-announce |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Ji dema têkçûna DAIŞê ve, HSDê bi awayekî zêde beşdarî şerê li dijî hêzên SNA û hebûna Tirkiyê li bakurê Sûriyê bûye. == Dîrok == Hêzên Sûriyeya Demokratîk di sala 2015an de wek hevbendiyek ji yekîneyên leşkerî yên ji komên cuda yên etnîkî û olî li bakur û rojhilatê Sûriyê hatiye destpêkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://kurdishquestion.com/index.php/kurdistan/west-kurdistan/declaration-of-establishment-by-democratic-syria-forces/1179-declaration-of-establishment-by-democratic-syria-forces.html |sernav=Declaration of Establishment by Democratic Syria Forces |malper=web.archive.org |tarîx=2016-02-24 |roja-gihiştinê=2024-12-02 |roja-arşîvê=2016-02-24 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160224085811/http://kurdishquestion.com/index.php/kurdistan/west-kurdistan/declaration-of-establishment-by-democratic-syria-forces/1179-declaration-of-establishment-by-democratic-syria-forces.html |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> HSD ji bo avakirina hevpeymaniyeke leşkerî ya berfireh, pirçandî û pirolî ji bo şerê li dijî DAIŞê û avakirina civakeke demokratîk û federal hatiye damezrandin. Hêzên sereke yên HSDê ji yekîneyên kurdan pêk tên, bi taybetî Yekîneyên Parastina Gel (YPG) û [[Yekîneyên Parastina Jinê|Yekîneyên Parastina Jinê (YPJ)]], lê pêkhateyên ereb, suryanî û yên din jî tevlê bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://merip.org/2020/07/arabs-across-syria-join-the-kurdish-led-syrian-democratic-forces/ |sernav=Arabs Across Syria Join the Kurdish-Led Syrian Democratic Forces |malper=MERIP |tarîx=2020-07-28 |roja-gihiştinê=2024-12-02 |ziman=en-US |paşnav=WOODWARD |pêşnav=MICHELLE }}</ref> Derketina HSDê ji nêz ve bi derketina DAIŞê ve girêdayî bû, ku di sala 2014ê de beşên mezin ji Sûriye û Iraqê kontrol kiribû. Kurdên li Bakurê Sûriyê bi taybetî li Rojava, berî vê xwe di nava YPGê de bi rêxistin kiribûn, da ku herêmên xwe ji êrîşan biparêzin. Dema ku DAIŞê di sala [[2014]]ê de dest bi berfirehbûna nav deverên Kurdên Sûriyê kir, pêwîstiya hevpeymaniyeke leşkerî ya berfirehtir eşkere bû. Bi taybetî [[Berxwedana Kobaniyê|bajarê Kobaniyê bû sembola berxwedanê]], dema ku YPG û gelê herêmê di dorpêça bi mehan de hêzên DAIŞê têk birin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://sdf-press.com/en/2022/11/our-fighters-will-for-life-and-resistance-was-stronger-than-all-weapons-plots-and-the-regional-support-of-isis/ |sernav=Our fighters’ will for life and resistance was stronger than all weapons, plots and the regional support of ISIS |tarîx=2022-11-01 |roja-gihiştinê=2024-12-02 |ziman=en-US }}{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=adar 2025 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nzz.ch/international/syrien-die-helden-von-kobane-werden-von-der-tuerkei-bedroht-ld.1735294 |sernav=Die Verteidiger von Kobane wurden für ihren Sieg über den IS gefeiert. Heute leben sie erneut in Angst |malper=NZZ.ch |tarîx=26 gulan 2023 |paşnav=Rogg |pêşnav=Inga }}</ref> Di sala 2015ê de piştî serkeftina YPGê û hevalbendên wê li dijî DAIŞê li Kobaniyê, milîsên kurd û ereb bi hev re dest bi avakirina eniyeke bi bandor û berfirehtir kirin. Ev yek bû sedema avakirina ''Hêzên Sûriyeya Demokratîk (HSD)'', ku di bin serweriya YPGê de bû, lê ji aliyê gelek komên din ve jî, di nav de milîsên ereb, suryanî û xiristiyan, piştgirî lê hate dayîn.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Who are the Syrian Democratic Forces? |url=https://www.economist.com/the-economist-explains/2023/01/19/who-are-the-syrian-democratic-forces |roja-gihiştinê=2024-12-02 |xebat=The Economist |issn=0013-0613 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://euaa.europa.eu/country-guidance-syria-2024/33-syrian-democratic-forces-and-asayish |sernav=3.3. Syrian Democratic Forces and Asayish {{!}} European Union Agency for Asylum |malper=euaa.europa.eu |roja-gihiştinê=2024-12-02 |ziman=en |roja-arşîvê=2024-12-02 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20241202013228/https://euaa.europa.eu/country-guidance-syria-2024/33-syrian-democratic-forces-and-asayish |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Hêzên Sûriyeya Demokratîk (HSD) ji aliyê [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê|DYAyê]] ve jî weke hevkarê herî girîng di şerê li dijî DAIŞê li Sûriyeyê de hate piştgirî kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.washingtonpost.com/world/2019/10/07/brief-history-syrian-democratic-forces-kurdish-led-alliance-that-helped-us-defeat-islamic-state/ |sernav=A brief history of the Syrian Democratic Forces, the Kurdish-led alliance that helped the U.S. defeat the Islamic State |malper=washingtonpost.com |tarîx=7 cotmeh 2019 |paşnav=Mellen |pêşnav=Ruby }}</ref> HSDê hem alîkariya leşkerî û hem jî alîkariya lojîstîkî ji DYAyê wergirt û gelek operasyonên serketî li dijî DAIŞê pêk anîn, di nav de rizgarkirina bajarên mîna [[Minbic]] ([[2016]])<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2019-01-07 |sernav=War-weary Syrians in Kurdish-held Manbij wait to learn fate |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-46757767 |roja-gihiştinê=2024-12-02 |ziman=en-GB }}</ref> û [[Reqa]] ([[2017]])<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2017-10-16 |sernav=Raqqa: IS 'capital' falls to US-backed Syrian forces |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-41646802 |roja-gihiştinê=2024-12-02 |ziman=en-GB }}</ref>, ku paytexta wê demê ya DAIŞê bû. Van serkeftinên hanê di hilweşandina xîlafeta DAIŞê de gelek alîkar bûn. Di van şeran de HSDê li herêmên rizgarkirî, ku bi navê “Rojava” dihat naskirin, rêveberiyeke xweser ava kir. Ev rêveberî bi rêgezên [[konfederalîzma demokratîk]], vîzyona ku ji aliyê rêberê PKKê [[Abdullah Öcalan|Abdullah Ocalan]] ve hatiye pêşxistin, hatiye birêvebirin û pêkhateyên nenavendî û xwerêveberiyê pêş dixe. Her çend HSDê DAIŞ têk bir jî, lê dîsa jî bi dijwariyên mezin re rû bi rû ma. Yek ji faktorên herî mezin piştgiriya siyasî û leşkerî ji hêzên rojavayî bû ku HSD di şerê li dijî DAIŞê de werdigirt, lê di demeke dirêj de garantî nebû. Di sala 2018ê de, DYAyê leşkerên xwe ji bakur rojhilatê Sûriyê vekişand û ev yek bû sedema [[Êrîşa leşkerî ya Tirkiyê li bakurê Sûriyê|êrîşa leşkerî ya Tirkiyê]] li dijî milîsên kurd. Tirkiye hê jî YPGê wek milek girêdayî PKK dibîne û ditirse ku serkeftina HSDê bibe nimûne ji bo serxwebûna kurdan li [[Rojhilata Navîn]]. Di [[Çiriya pêşîn|cotmeha]] 2019ê de Tirkiyê bi navê [[Operasyona Kaniya Aştiyê]] dest bi êrişa ser herêmên kurd li bakur rojhilatê Sûriyê kir.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=McKernan |pêşnav=Bethan |paşnav2=Borger |pêşnav2=Julian |paşnav3=Sabbagh |pêşnav3=Dan |tarîx=2019-10-09 |sernav=Turkey unleashes airstrikes against Kurds in north-east Syria |url=https://www.theguardian.com/world/2019/oct/09/turkey-launches-military-operation-in-northern-syria-erdogan |roja-gihiştinê=2024-12-02 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Ev yek bû sedema koçberbûna mezin û şerên wêranker. [[Rûsya]] û [[Artêşa ereb ya Sûriyê|Artêşa Ereb ya Sûriyê (SAA)]] ji bo parastina xwe li dijî hêzên Tirkiyê piştgirî dan HSDê da ku xwe biparêzin, HSDê di heman demê de, ji bo ku alîkariya leşkerî werbigirin, hewl dan ku têkiliyên xwe yên bi DYA re aram bikin. Di vê hawîrdora jeopolîtîk a tevlihev de, HSDê xwe wek parêzvanê [[federalîzm]]a [[Demokrasî|demokratîk]] li Sûriyê dibîne ku komên cuda yên etnîkî û olî di civakek piralî de li hev dike. HSDê li herêmên di bin kontrola xwe de jiyaneke bi îstîkrar û aramî ava kiriye, ku li ser esasên [[femînîzm]], [[xwerêveberî]] û [[pirçandî]] ye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Sabbagh |pêşnav=Dan |tarîx=2019-10-02 |sernav='We deserve support': Reinvented north-east Syria strives for stability |url=https://www.theguardian.com/world/2019/oct/02/we-deserve-support-reinvented-north-east-syria-strives-for-stability |roja-gihiştinê=2024-12-02 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Destkeftiyên wê yên di pêşxistina [[mafên jinan]] û afirandina hevsengiyê di navbera komên etnîkî yên li herêmê de, bi berfirehî têne naskirin. Lê belê him ji aliyê Tirkiyê him jî ji aliyê aktorên din ên herêmê ve rastî zextên mezin tên. Statûya siyasî ya HSDê hîna nakokî ye. Li aliyekê piştgiriya [[navneteweyî]] bi taybetî ji aliyê DYA û hin welatên rojavayî ve tê, lê ji aliyê din ve hem ji aliyê [[Sûrî|hikûmeta Sûriyê]] û hem jî ji aliyê Tirkiyê ve gelek caran hewlên têkbirina xweseriya wan hene.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.al-monitor.com/originals/2022/11/syrian-kurdish-commander-says-kobani-likely-target-threatened-turkish-ground |sernav=Syrian Kurdish commander says Kobani likely target of threatened Turkish ground offensive - Al-Monitor: The Middle Eastʼs leading independent news source since 2012 |malper=www.al-monitor.com |roja-gihiştinê=2024-12-02 |ziman=en }}</ref> HSD aktorekî sereke ye di [[şerê navxweyî yê Sûriyê]] de û dengekî girîng e di gotûbêjên derbarê paşeroja Sûriyê de, bi taybetî derbarê ji nu ve avakirina Sûriyê û mafên siyasî yên gelê kurd de.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/future-northeastern-syria-conversation-sdf-commander-chief-mazloum-abdi |sernav=The Future of Northeastern Syria: In Conversation with SDF Commander-in-Chief Mazloum Abdi {{!}} The Washington Institute |malper=www.washingtoninstitute.org |roja-gihiştinê=2024-12-02 |ziman=en }}</ref> == Girêdanên derve == * {{URL|qsdmedia.org}} == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Avabûnên 2015an li Sûriyê]] [[Kategorî:Hêzên Sûriya Demokratîk| ]] [[Kategorî:Partiyên siyasî yên Rojavaya Kurdistanê]] [[Kategorî:Rêxistinên paramilîter bi merkeza li Sûriyê]] [[Kategorî:Şerê navxweyî yê Sûriyê]] 1amlwfczco03yg4rihplo5gvck24qne 2029140 2029121 2026-05-20T15:12:12Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Wikihez/skrîpt/py/citeKurdifier.py|Bot]]: Kurdîkirina çavkaniyan 2029140 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank rêxistinên leşkerî | nav = Hêzên Sûriya Demokratîk | navê rastî = {{Big|{{Rtl-lang|ar|قوات سوريا الديمقراطية}}}}<br/>{{Big|{{ziman|ku|Hêzên Sûriya Demokratîk}}}}<br/>{{Big|{{ziman|syc|ܚܝ̈ܠܘܬܐ ܕܣܘܪܝܐ ܕܝܡܩܪܛܝܬܐ}}}} | navê rastî ziman = | şer = [[Şerê Navxweyî yê Sûriyê]] | wêne = Flag of Syrian Democratic Forces.svg{{!}}border | sernûçe = ''Alaya Hêzên Sûriya Demokratîk'' | çalak = {{Dîrok|10|çiriya pêşîn|2015}} – didome | îdeolojî = [[Demokrasî]], [[federalîzm]], [[sekularîzm]] | rêber = Berdevkê Mêr a HSD: Talal Sîlo<ref name="Tastekin">{{Jêder-malper |url=http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2016/09/turkey-syria-intervention-wreck-arab-kurdish-alliance.html |sernav=US backing ensures Arab-Kurd alliance in Syria will survive |weşanger=Al-Monitor |tarîx=9 îlon 2016 |tarîxa-gihiştinê=9 îlon 2016 }}</ref><br>Berdevkê Jin a HSD: Cîhan Şêx Ehmed<ref>{{Jêder-malper |url=http://news.trust.org/item/20170326122959-ucpgf/ |sernav=Jihan Sheikh Ahmed, the official spokesperson of the Raqqa campaign, talks during a conference, east of Raqqa city, Syria |weşanger=Thomson Reuters Foundation |tarîx=26 adar 2017 |tarîxa-gihiştinê=21 çiriya pêşîn 2017 |tarîxa-arşîvê=9 çiriya pêşîn 2017 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20171009201449/http://news.trust.org/item/20170326122959-ucpgf/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><br>'''Siyasî:''' [[Encûmena Sûriya Demokratîk]] | kom = '''Li tevahiya bingeha [[Rojavayê Kurdistanê]]''' * [[Yekîneyên Parastina Gel]] (YPG) ** Tabûra Navnetewî ya YPG<ref name="twitter.com">{{Jêder-malper |url=https://twitter.com/AntifaTabur |sernav=Tabûra Enternasyonal (@AntifaTabur) - Twitter |malper=twitter.com }}<br/>{{Jêder-nûçe |paşnav=Tonacci |pêşnav=Fabio |tarîx=29 kanûna pêşîn 2016 |sernav=La brigata degli italiani con i curdi verso Raqqa: "Ma a casa non sanno che qui combattiamo" |url= |ziman=it |rojname=[[la Repubblica]] |cih=[[Rome]] |rûpel=8 }}</ref> * [[Yekîneyên Parastina Jin]] (YPJ) * [[Yekîneyên Antî-Teror]] (beşên YPG & YPJ) * [[Tûgaya Selçûqî]] ** Tûgaya Şehîd Hammam Turkmen '''Komên navdar ên li [[Kantona Cizîrê]] & [[Wîlayeta Dêra Zorê]]''' * [[Konseya Leşkerî ya Suryaniyan]] (MFS) ** [[Hêzên Parastina Jinên Betnahreyn]]<ref name="aina.org">{{Jêder-malper |url=http://aina.org/news/20151219152717.htm |sernav=Assyrian Female Fighters Joined Battlefronts Against ISIS in Northeastern Syria |weşanger= |tarîxa-gihiştinê=19 hezîran 2016 |tarîxa-arşîvê=30 hezîran 2016 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160630094344/http://aina.org/news/20151219152717.htm |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref name="links.org.au">{{Jêder-malper |url=http://links.org.au/node/4503 |sernav=The revolutionaries of Bethnahrin: cooperation between Christians and Kurds - Links International Journal of Socialist Renewal |weşanger= |tarîxa-gihiştinê=19 hezîran 2016 }}</ref> * [[Parêzerên Xabûrê]]<ref name="seek">{{Jêder-malper |url=https://en.zamanalwsl.net/news/25221.html |sernav=Assyrians seek self-management in Hasaka over deal with PYD |nivîskar= |xebat=Zaman al-Wasl |tarîx=13 nîsan 2017 |tarîxa-gihiştinê=14 nîsan 2017 |tarîxa-arşîvê=5 tebax 2017 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170805222012/https://en.zamanalwsl.net/news/25221.html |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> *[[Nattoreh]] *[[Şammar]] milîsên eşîran<ref name="Shammar">{{Jêder-malper |url=http://www.refworld.org/docid/52aef0e34.html |sernav=Refworld - Kurdish Strategy Towards Ethnically-Mixed Areas in the Syrian Conflict |nivîskar=United Nations High Commissioner for Refugees |xebat=Refworld }}</ref> **[[Hêzên El Senadîd]] *[[el-Şaîtat]] milîsên eşîran<ref name="Shaitat1">{{Jêder-malper |url=http://aranews.net/2016/06/kurdish-led-sdf-attracts-arab-fighters-syrias-deir-ez-zor-amid-growing-anti-isis-campaign/ |sernav=Kurdish-led SDF attracts more Arab fighters in Syria's Deir ez-Zor amid growing anti-ISIS campaign - ARA News |tarîx=24 hezîran 2016 |weşanger= |tarîxa-gihiştinê=21 çiriya pêşîn 2017 |tarîxa-arşîvê=25 hezîran 2016 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160625133926/http://aranews.net/2016/06/kurdish-led-sdf-attracts-arab-fighters-syrias-deir-ez-zor-amid-growing-anti-isis-campaign/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref name="Shaitat2">{{Jêder-malper |url=https://en.zamanalwsl.net/news/13416.html |sernav=400 Sheitat tribesmen joined U.S.-backed alliance to fight ISIS: sources |tarîx=7 kanûna paşîn 2016 |malper= |weşanger=Syria News |tarîxa-gihiştinê=10 sibat 2016 |tarîxa-arşîvê=9 çiriya pêşîn 2017 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20171009195642/https://en.zamanalwsl.net/news/13416.html |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> ** Tûgaya Teyrebazên Çol * [[Tevgera Sûriya Sibê#Baskê leşkeriyê|Hêzên elît]] (nezelal)<ref name="auto1">{{Jêder-malper |url=http://www.agathocledesyracuse.com/wp-content/uploads/2016/04/Hasakah-28-April-2016.jpg |sernav=South Hasakah/North Deir Ezzor situation on April 28, 2016 |xebat=agathocledesyracuse.com |tarîx=28 nîsan 2016 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160531055656/http://www.agathocledesyracuse.com/wp-content/uploads/2016/04/Hasakah-28-April-2016.jpg |tarîxa-arşîvê=31 gulan 2016 }}<br/>{{Jêder-malper |url=https://now.mmedia.me/lb/en/NewsReports/567033-new-rebel-force-battling-isis-in-northeast-syria |sernav=New rebel force battling ISIS in northeast Syria |pêşnav=Albin |paşnav=Szakola |weşanger= |tarîxa-gihiştinê=19 hezîran 2016 |tarîxa-arşîvê=27 gulan 2016 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160527154651/https://now.mmedia.me/lb/en/NewsReports/567033-new-rebel-force-battling-isis-in-northeast-syria |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> ** Tabûra [[Saadallah el-Cebirî]] <ref>{{Jêder-malper |url=http://elaph.com/Web/News/2017/3/1140180.html |sernav=قوات النخبة السورية تدخل مدينة الكرامة معقل داعش |weşanger= }}</ref> * Yekîtiya Karên Azad<ref name="ARA News">{{Jêder-malper |nivîskar= |url=http://aranews.net/2016/10/hundreds-syrian-rebels-join-kurdish-arab-alliance-sdf/ |sernav=Hundreds of Syrian rebels join the pro-Kurdish SDF alliance |weşanger=ARA News |tarîx= |tarîxa-gihiştinê=4 kanûna pêşîn 2016 |tarîxa-arşîvê=9 kanûna pêşîn 2016 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20161209220325/http://aranews.net/2016/10/hundreds-syrian-rebels-join-kurdish-arab-alliance-sdf/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref name="Ajansa Nûçeyan a Firatê">{{Jêder-malper |url=http://www.anfenglish.com/kurdistan/colonel-hossam-alawak-leaves-the-fsa-and-joins-the-sdf |sernav=Ajansa Nûçeyan a Firatê |weşanger=ANF |tarîx=13 çiriya pêşîn 2016 |tarîxa-gihiştinê=4 kanûna pêşîn 2016 |tarîxa-arşîvê=22 kanûna pêşîn 2016 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20161222161549/http://anfenglish.com/kurdistan/colonel-hossam-alawak-leaves-the-fsa-and-joins-the-sdf |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> * [[El-Baggerê]] milîsên eşîran * Milîsên eşîrên Harabiyyê<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ctc.usma.edu/posts/the-battle-for-syrias-al-hasakah-province |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20150402233938/https://www.ctc.usma.edu/posts/the-battle-for-syrias-al-hasakah-province |tarîxa-arşîvê=2015-04-02 |sernav=The Battle for Syria's Al-Hasakah Province - Combating Terrorism Center at West Point |weşanger= }}</ref> * Milîsên eşîrên Zûbeydê<ref>{{Jêder-malper |paşnav=Heras |pêşnav=Nicholas |sernav=The battle for Syria's al-Hasakah province |url=https://www.ctc.usma.edu/posts/the-battle-for-syrias-al-hasakah-province |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20150402233938/https://www.ctc.usma.edu/posts/the-battle-for-syrias-al-hasakah-province |tarîxa-arşîvê=2015-04-02 |xebat=Combating Terrorism Center |tarîxa-gihiştinê=17 sibat 2014 }}</ref> * [[Encumena leşkerî ya Hêzên Sûriya Demokratîk#Dêrazor|Encûmena Dêrazorê]]<ref name="auto2">{{Jêder-malper |url=https://www.enabbaladi.net/archives/118260 |sernav="قسد" تعقد اجتماعًا في مدينة الحسكة لكافة فصائلها - عنب بلدي |tarîx=8 kanûna pêşîn 2016 |weşanger= }}</ref> * Tabûra Şehîd Amara yên Jinên Ereb<ref name="female">{{Jêder-malper |url=http://en.hawarnews.com/sdf-about-forming-first-arab-all-female-brigade/ |sernav=SDF about forming first Arab all-female brigade - ANHA |malper=en.hawarnews.com |tarîxa-gihiştinê=2017-10-21 |tarîxa-arşîvê=2017-07-10 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170710080937/http://en.hawarnews.com/sdf-about-forming-first-arab-all-female-brigade/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref name="aranews.net1">{{Jêder-malper |url=http://aranews.net/2017/07/sdf-creates-female-arab-battalion-eastern-syria-fight-patriarchy-isis/ |sernav=SDF creates female Arab battalion in eastern Syria to fight patriarchy and ISIS - ARA News |tarîx=11 tîrmeh 2017 |weşanger= |tarîxa-gihiştinê=21 çiriya pêşîn 2017 |tarîxa-arşîvê=13 tîrmeh 2017 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170713213958/http://aranews.net/2017/07/sdf-creates-female-arab-battalion-eastern-syria-fight-patriarchy-isis/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> '''Komên navdar ên li [[Kantona Kobaniyê]]''' * Tûgaya Şoreşgerên Girê Spî<ref>{{Jêder-malper |url=https://twitter.com/Syria_Rebel_Obs/status/795374047521632256 |sernav=Syrian Rebellion Obs on Twitter |weşanger= }}</ref> *[[Ceyş el-Selam#Tûgaya Rizgariyê|Tûgaya Rizgariyê]]<ref name="Tastekin"/><ref name="Jarabulus"/> *[[Artêşa Şoreşgeran]] **Tabûra Şehîd Qasim Arêf<ref name="afn">{{Jêder-malper |url=https://anfenglish.com/news/sdf-announces-the-launch-of-historic-operation-for-raqqa-20332 |sernav=SDF announces the launch of 'Great Battle' for Raqqa |pêşnav=ANF |paşnav=News |malper=ANF News }}</ref> * Tûgaya Sûwarên Cizîrê<ref name="hawarnews.com1">{{Jêder-malper |url=http://en.hawarnews.com/fursan-al-jazira-brigades-join-sdf-ranks/ |sernav=Fursan al-Jazîra Brigades join SDF ranks - ANHA |malper=en.hawarnews.com |tarîxa-gihiştinê=2017-10-21 |tarîxa-arşîvê=2017-08-16 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170816171327/http://en.hawarnews.com/fursan-al-jazira-brigades-join-sdf-ranks/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> '''Komên navdar ên li [[Kantona Efrînê]], rojavayê [[Herêma Şehbayê]], & [[Heleb]] (tevî [[Şêx Meqsûd]])''' * [[Artêşa Şoreşgeran]] ** [[Eniya Kurdan]] *** Eniya Jinên Şehbayê<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.hawarnews.com/%D8%AA%D8%B4%D9%83%D9%8A%D9%84-%D8%A3%D9%88%D9%84-%D9%83%D8%AA%D9%8A%D8%A8%D8%A9-%D8%B9%D8%B3%D9%83%D8%B1%D9%8A%D8%A9-%D9%84%D9%86%D8%B3%D8%A7%D8%A1-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B7%D9%82-%D8%A7%D9%84%D8%B4/ |sernav=تشكيل أول كتيبة عسكرية لنساء مناطق الشهباء |weşanger=[[Hawar News Agency]] |ziman=ar |tarîxa-gihiştinê=1 îlon 2016 |tarîxa-arşîvê=27 tebax 2016 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160827181616/http://www.hawarnews.com/%D8%AA%D8%B4%D9%83%D9%8A%D9%84-%D8%A3%D9%88%D9%84-%D9%83%D8%AA%D9%8A%D8%A8%D8%A9-%D8%B9%D8%B3%D9%83%D8%B1%D9%8A%D8%A9-%D9%84%D9%86%D8%B3%D8%A7%D8%A1-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B7%D9%82-%D8%A7%D9%84%D8%B4/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> *** Tabûra Şoreşgerên Arfêdê<ref name="auto5">{{Jêder-malper |url=http://en.hawarnews.com/kurds-front-we-will-resist-to-the-last-gasp/ |sernav=Kurds Front: we will resist to the last gasp |malper=[[Hawar News Agency]] |tarîx=24 çiriya pêşîn 2016 |tarîxa-gihiştinê=21 çiriya pêşîn 2017 |tarîxa-arşîvê=25 çiriya pêşîn 2016 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20161025045629/http://en.hawarnews.com/kurds-front-we-will-resist-to-the-last-gasp/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> **[[Dabeş 30]] mayînde<ref>{{Jêder-malper |url=http://jeshalthowar.com/?p=673 |sernav=إعلان قوات سوريا الديمقراطية في حلب وإدلب |weşanger= |tarîxa-gihiştinê=2017-10-21 |tarîxa-arşîvê=2017-10-09 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20171009195632/http://jeshalthowar.com/?p=673 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> ** Tûgaya Fermandarên Humsê ** Tûgaya Pîyde ya 99'emîn ** Tûgaya Peywirên Taybet ya 455'emîn **Hêzên Eşîran<ref>{{Jêder-malper |url=http://kurdiscat.blogspot.com/2016/11/3-membres-de-jabhat-al-akrad-i-quwat-al.html |sernav=KurdisCat: 3 membres de Jabhat al Akrad i Quwat al-Ashair moren en combat contra l'IS al front d'al Bab |tarîx=4 kanûna pêşîn 2016 |weşanger= |tarîxa-gihiştinê=4 kanûna pêşîn 2016 }}</ref> * [[Tûgaya Demokratîka Bakur]]<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.hawarnews.com/%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%8A%D9%85%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%B7%D9%8A-%D8%AA%D8%B1%D9%83%D9%8A%D8%A7-%D8%AA%D8%B9%D8%B1%D9%82%D9%84-%D8%AA%D9%82/ |sernav=Democratic Brigade North: Turkey impede our progress in coordination with Daesh |xebat=Hawar News Agency |tarîx=8 îlon 2016 |tarîxa-gihiştinê=21 çiriya pêşîn 2017 |tarîxa-arşîvê=9 çiriya pêşîn 2017 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20171009202008/http://www.hawarnews.com/%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%8A%D9%85%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%B7%D9%8A-%D8%AA%D8%B1%D9%83%D9%8A%D8%A7-%D8%AA%D8%B9%D8%B1%D9%82%D9%84-%D8%AA%D9%82/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> * Hêzên Şehbayê<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.youtube.com/watch?v=hX078qIGIcs |sernav=Shahba forces |xebat=RUMAF |tarîx=1 kanûna pêşîn 2016 }}</ref> * Tabûra Şehîd Qereçox<ref name="auto3">{{Jêder-malper |url=https://anfenglish.com/rojava/first-ycr-battalion-formed-in-efrin-20928 |sernav=First YCR battalion formed in Efrîn |pêşnav=ANF |paşnav=News |malper=ANF News }}</ref> * Hêzên Şoreşgeran<ref name="rf">{{Jêder-malper |url=http://www.aldorars.com/en/news/1120 |sernav=Objectives of New SDF-Led militias in the city of Afrin |xebat=Al-Dorar al-Shamia |tarîx=15 tebax 2017 |tarîxa-gihiştinê=21 çiriya pêşîn 2017 |tarîxa-arşîvê=23 çiriya pêşîn 2018 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20181023140432/http://www.aldorars.com/en/news/1120 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> '''Komên navdar ên li [[Herêma Şehbayê]]''' * [[Meclîsa Leşkerî ya Hêzên Sûriya Demokratîk#Menbic|Meclîsa Leşkerî ya Menbicê]] ** [[Tabûra Roja Bakur]] ** [[Tabûra Şoreşgerên Menbicê]] * [[Meclîsa Leşkerî ya Hêzên Sûriya Demokratîk#El-Bab|Meclîsa Leşkerî ya El-Babê]] ** Tabûra Jinên Meclîsa Leşkerî ya El-Babê<ref>{{Jêder-malper |url=http://aranews.net/2016/11/inspired-kurdish-ypj-units-al-bab-military-council-launches-female-battalion-fight-isis/ |sernav=Inspired by Kurdish units, al-Bab Military Council creates all-female battalion - ARA News |tarîx=1 çiriya paşîn 2016 |weşanger= |tarîxa-gihiştinê=24 çiriya paşîn 2016 |tarîxa-arşîvê=5 çiriya paşîn 2016 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20161105234328/http://aranews.net/2016/11/inspired-kurdish-ypj-units-al-bab-military-council-launches-female-battalion-fight-isis/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> * [[Meclîsa Leşkerî ya Hêzên Sûriya Demokratîk#Cerablûs|Meclîsa Leşkerî ya Cerablûsê]]<ref name="southfront.org">{{Jêder-malper |url=https://southfront.org/pro-sdf-groups-set-up-jarablus-military-council/ |sernav=Pro-SDF Groups Set Up Jarablus Military Council, Warn Turkish-Backed Groups from Taking City |tarîx=22 tebax 2016 |weşanger= |tarîxa-gihiştinê=1 îlon 2016 |tarîxa-arşîvê=15 îlon 2016 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160915024010/https://southfront.org/pro-sdf-groups-set-up-jarablus-military-council/ |rewşa-urlyê=mirî }}<br/>{{Jêder-malper |url=https://anfenglish.com/kurdistan/jarablus-military-council-warns-the-turkish-state |sernav=ANF - Ajansa Nûçeyan a Firatê |weşanger= |tarîxa-gihiştinê=1 îlon 2016 }}</ref> '''Komên navdar ên li [[Reqa]] & [[Tebqa]]''' * [[Ceyş el-Selam#Liwa Ahrar Reqa|Liwa Ahrar Reqa]] * [[Cebhet Sûwer Reqa]] ** Tabûra Camêrên Reqayê<ref name="Katibat">{{Jêder-malper |url=https://www.almasdarnews.com/article/video-thuwar-raqqa-announce-a-womens-battalion-to-fight-isis/ |sernav=Video: Thuwar Raqqa announce a women’s battalion to fight ISIS |pêşnav=Paul |paşnav=Antonopoulos |weşanger=al-Masdar News |tarîx=20 çiriya pêşîn 2016 |tarîxa-gihiştinê=21 çiriya pêşîn 2017 |tarîxa-arşîvê=17 îlon 2017 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170917174616/https://www.almasdarnews.com/article/video-thuwar-raqqa-announce-a-womens-battalion-to-fight-isis/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> * [[Tûgaya Teyrêbazên Reqayê]]<ref name="hawarnews.com">{{Jêder-malper |url=http://en.hawarnews.com/who-is-taking-part-in-ghadab-al-firat-campaign/ |sernav=Who is taking part in Ghadab al-Firat campaign? |weşanger=[[Hawar News Agency]] |tarîxa-gihiştinê=24 çiriya paşîn 2016 |tarîxa-arşîvê=9 çiriya paşîn 2016 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20161109061439/http://en.hawarnews.com/who-is-taking-part-in-ghadab-al-firat-campaign/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> ** Tûgaya Şehîd Teslîm Cîmmo<ref>en.hawarnews.com/wrath-of-euphrates-fighters-head-for-al-sokeri/<br/>{{Jêder-malper |url=http://en.hawarnews.com/fighters-from-all-al-raqqa-clans-participate-in-the-liberation-camiagn/#prettyPhoto |sernav=Fighters from all al-Raqqa clans participate in the liberation camiagn - ANHA |weşanger= |tarîxa-gihiştinê=2017-10-21 |tarîxa-arşîvê=2017-04-02 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170402175418/http://en.hawarnews.com/fighters-from-all-al-raqqa-clans-participate-in-the-liberation-camiagn/#prettyPhoto |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> ** Komên Genim<ref>{{Jêder-malper |url=https://yallasouriya.wordpress.com/2016/09/07/syriaraqqa-suspicious-factions-with-the-pyd/ |sernav=#Syria-Raqqa suspicious factions with the PYD |tarîx=7 îlon 2016 |weşanger= }}</ref> * Tûgaya Şehîdên Reqayê<ref name="hawarnews.com"/> * [[Lîwa Owaîs el-Qûranî]] mayînde<ref>{{Cite tweet |user= Syria_Rebel_Obs|number= 795521792412647425|date= 6 November 2016|title= EXCLUSIVE SRO - Former leader of the main #Tabqa #FSA factions, Liwa Owais al-Qarni, entered Northern Federation days ago}}</ref> * Milîsên Eşîrên Acêlê<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.hawarnews.com/%D8%B9%D8%B4%D9%8A%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%AC%D9%8A%D9%84-%D8%A8%D8%B4%D9%8A%D9%88%D8%AE%D9%87%D8%A7-%D9%88%D8%B4%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%87%D8%A7-%D8%AA%D8%B3%D8%A7%D9%86%D8%AF-%D9%82%D9%88/ |sernav=The Ajeel tribe in Raqqa announces its support for the SDF, sends hundreds of fighters to join SDF ranks, and denies allegations that it is opposed to the SDF |xebat=Hawar News Agency |tarîx=31 adar 2017 |tarîxa-gihiştinê=21 çiriya pêşîn 2017 |tarîxa-arşîvê=26 nîsan 2017 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170426151904/http://www.hawarnews.com/%d8%b9%d8%b4%d9%8a%d8%b1%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d8%b9%d8%ac%d9%8a%d9%84-%d8%a8%d8%b4%d9%8a%d9%88%d8%ae%d9%87%d8%a7-%d9%88%d8%b4%d8%a8%d8%a7%d9%86%d9%87%d8%a7-%d8%aa%d8%b3%d8%a7%d9%86%d8%af-%d9%82%d9%88/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> * Tûgaya Reqaya Azad * Tûgaya Tebqaya Azad<ref>{{Jêder-malper |url=http://en.hawarnews.com/what-platoons-are-participating-in-freeing-raqqa-campaign/ |sernav=What platoons are participating in freeing Raqqa campaign? - ANHA |malper=en.hawarnews.com |tarîxa-gihiştinê=2017-10-21 |tarîxa-arşîvê=2016-08-13 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160813173209/http://en.hawarnews.com/what-platoons-are-participating-in-freeing-raqqa-campaign/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> * Tûgaya Ûmana Reqayê * Tûgaya [[Harûn el-Reşîd]] | sergeh = [[Qamişlo]] (paytext)<ref>{{Jêder-malper |url=http://syria.liveuamap.com/en/2016/1-july-ypg-declared-the-qamishli-as-the-capital-of-the-rojavanorthern |sernav=YPG declared the Qamishli as the capital of the Rojava-Northern Syria, part of Federation |tarîx=2 tîrmeh 2016 |tarîxa-gihiştinê=17 tîrmeh 2016 |tarîxa-arşîvê=5 tîrmeh 2016 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160705180807/http://syria.liveuamap.com/en/2016/1-july-ypg-declared-the-qamishli-as-the-capital-of-the-rojavanorthern |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> | herêm = [[Rojavayê Kurdistanê]] * [[Kantona Efrînê]] * [[Kantona Cizîrê]]<ref>{{Jêder-nûçe |url=http://www.cnn.com/2015/11/01/middleeast/kurds-battle-isis-syria-iraq/index.html |sernav=New assaults on ISIS in Iraq and in Syria |pêşnav=Tim |paşnav=Lister |tarîx=1 çiriya paşîn 2015 |xebat=CNN }}</ref> * [[Kantona Kobaniyê]] * [[Parêzgeha Dêrazorê]]<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.almasdarnews.com/article/syrian-democratic-forces-inch-closer-deir-ezzor-al-mukmin-captured/ |sernav=Syrian Democratic Forces inch closer to Deir Ezzor: Al-Mukmin captured |weşanger=Almasdar News |tarîxa-gihiştinê=2017-10-21 |tarîxa-arşîvê=2016-03-09 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160309032844/https://www.almasdarnews.com/article/syrian-democratic-forces-inch-closer-deir-ezzor-al-mukmin-captured/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> | mezinahî = 50,000 (wekî çiriya pêşîn 2017)<ref name="veconomist" /> – 80,000+ şervan (ji van 23,000 heta 25,000 Ereb in)<ref name="3 maps">{{Jêder-malper |url=http://www.businessinsider.com/the-battle-of-raqqa-with-isis-will-drag-on-with-high-costs-2017-3 |sernav=3 maps that show why it won't be easy defeating ISIS |weşanger= }}</ref><ref name="lose its capital">{{Jêder-malper |url=https://www.byline.com/column/46/article/1171 |sernav=ISIS is Going to Lose Its Capital |pêşnav=Adam |paşnav=Patterson |weşanger= }}<br/>{{Jêder-malper |url=https://www.theguardian.com/world/2017/may/06/syria-kurds-raqqa-mediterranen |sernav=Syria’s Kurds march on to Raqqa and the sea |pêşnav=Mark |paşnav=Townsend |tarîx=6 gulan 2017 |weşanger= |via=The Guardian }}<br/>{{Jêder-malper |url=https://komnews.com/us-gen-townsend-rebuffs-turkish-reporter-with-political-agenda-against-sdf/ |sernav=US Gen. Townsend rebuffs Turkish reporter with 'political agenda' against SDF - Kom News |tarîx=29 adar 2017 |weşanger= }}<br/>{{Jêder-malper |url=https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-syria-ypg-exclusive-idUSKBN16R1QS |sernav=Exclusive: Syrian Kurdish YPG aims to expand force to over 100,000 |tarîx=20 adar 2017 |weşanger= |via=Reuters }}</ref> (wekî Gulan 2017)*36,000 YPG<ref name="over 100,000">{{Jêder-malper |url=https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-syria-ypg-exclusive-idUSKBN16R1QS |sernav=Exclusive: Syrian Kurdish YPG aims to expand force to over 100,000 |tarîx=20 adar 2017 |weşanger= |via=Reuters }}</ref>*24,000 YPJ<ref name="over 100,000"/>*Gelek hezar ji komên tevlîhev û komên hevbeş | perçeyek ji = | navê pêşî = | navê paşê = | navê berê = | berdevk = | hevpeyman = {{Lîsteya sade|*{{DYA}}<ref name="edition.cnn.com">{{Jêder-malper |url=http://edition.cnn.com/2016/05/21/politics/top-u-s-commander-completes-day-long-secret-visit-to-syria/index.html |sernav=Top U.S. commander completes day-long secret visit to Syria (CNN) |tarîx=22 gulan 2016 }}</ref><ref name="The Washington Post">{{Jêder-malper |url=http://wpo.st/fEbb1 |sernav=The new coalition to destroy the Islamic State |xebat=The Washington Post) |tarîx=22 gulan 2016 }}{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=kanûna pêşîn 2021 }}</ref><ref name="aljazeera.com">{{Jêder-malper |url=http://www.aljazeera.com/news/2016/08/syrian-warplanes-hit-kurdish-held-areas-time-160818173939424.html |sernav=Syrian fighter jets hit Kurd-held areas for first time (Aljazeera) |tarîx=19 tebax 2016 }}</ref><ref name="independent.co.uk">{{Jêder-nûçe |url=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/syria-war-news-latest-air-strikes-us-fighter-jets-scrambled-hasakah-stop-syrian-planes-bombing-a7200956.html |sernav=Syria war: US fighter jets scrambled to stop Syrian planes bombing special forces and allies in Hasakah (Independent) |tarîx=20 tebax 2016 }}</ref> *{{FRA}}<ref name="europe.newsweek.com">{{Jêder-malper |url=http://europe.newsweek.com/france-admits-special-forces-operating-ground-rebels-syria-468434?rm=eu |sernav=France Admits Special Forces Operating on Ground With Rebels in Syria (Newsweek) |tarîx=9 hezîran 2016 }}</ref><ref name="sputniknews.com">{{Jêder-malper |url=http://sputniknews.com/middleeast/20160614/1041316184/french-troops-kobani-syria.html |sernav=Battle for Manbij: French Special Forces Building Military Base in Kobani (Sputnik News) |tarîx=14 hezîran 2016 }}</ref> *{{Ru îkon}}<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Activists and a rebel commander say Kurdish fighters have launched an attack in northern Syria under the cover of Russian airstrikes to try and capture a military air base held by insurgents |url=https://www.usnews.com/news/world/articles/2016-02-10/gunmen-open-fire-on-syria-aid-convoy-no-casualties-reported |xebat=US News |tarîx=10 sibat 2016 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |sernav=Russia cooperates with PYD against ISIL |url=http://www.todayszaman.com/diplomacy_russia-cooperates-with-pyd-against-isil_401118.html |tarîx=9 çiriya pêşîn 2015 |xebat=TodaysZaman |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20151029041050/http://www.todayszaman.com/diplomacy_russia-cooperates-with-pyd-against-isil_401118.html |tarîxa-arşîvê=29 çiriya pêşîn 2015 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://aa.com.tr/en/turkey/russian-support-for-pkks-syrian-arm-pyd-/482307 |sernav=Russian support for PKK's Syrian arm PYD |xebat=Anadolu Agency }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |url=http://www.i24news.tv/en/news/international/middle-east/93884-151128-kurds-attack-turkish-sponsored-syrian-opposition-forces-with-russian-help |sernav=Kurds attack Turkish-backed Syrian opposition forces with Russian help |ajans=i24 News |tarîx=28 çiriya paşîn 2015 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |url=http://rudaw.net/english/middleeast/syria/28112015 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20151208144328/http://rudaw.net/english/middleeast/syria/28112015 |tarîxa-arşîvê=8 kanûna pêşîn 2015 |sernav=YPG advances near Turkey's border |ajans=Rudaw Media Network |tarîx=28 çiriya paşîn 2015 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |url=http://www.washingtontimes.com/news/2016/feb/8/l-todd-wood-russia-supporting-kurdish-groups-syria/ |xebat=[[Washington Times]] |tarîx=8 sibat 2016 |sernav=Russia supporting Kurdish groups in Syria to Turkey's detriment |pêşnav=L. Todd |paşnav=Wood }}</ref> *{{UAE}}<ref name="sef"/><ref>{{Jêder-nûçe |jêgirtin=Along with their American counterparts, Emirati special forces are said to be training elements of the opposition. They constitute a kind of Arab guarantee among the Syrian Democratic Forces - an umbrella group dominated by the Kurds of the PYD, on whom the US are relying to fight IS on the ground. |xebat=[[Al-Araby Al-Jadeed]] |url=https://www.alaraby.co.uk/english/comment/2017/2/23/the-uae-has-it-in-for-the-muslim-brotherhood |sernav=The UAE has it in for the Muslim Brotherhood |tarîx=22 sibat 2017 }}</ref> *{{EGY}}<ref name="sef">{{Jêder-nûçe |tarîx=11 kanûna pêşîn 2016 |url=http://aranews.net/2016/12/elite-forces-led-former-syrian-opposition-chief-join-sdf-fight-isis/ |xebat=[[ARA News]] |sernav=Elite Forces led by former Syrian opposition chief join fight against ISIS |tarîxa-gihiştinê=21 çiriya pêşîn 2017 |tarîxa-arşîvê=26 tebax 2017 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170826000403/http://aranews.net/2016/12/elite-forces-led-former-syrian-opposition-chief-join-sdf-fight-isis/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> *{{CZE}}<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2016/11/turkey-czech-arrest-terrorists-kurdish-sirnak-ypg.html |sernav=News of arrests of YPG-linked Czechs shocks Turkey |xebat=Al-Monitor |tarîx=17 çiriya paşîn 2016 }}</ref> *{{UK}} (îdîakirin)<ref name="ENGLISH EDITION OF ASHARQ AL-AWSAT">{{Jêder-malper |url=http://english.aawsat.com/2016/07/article55354881/u-s-backed-syrian-force-gives-isis-48-hours-leave-manbij |sernav=Syrian Opposition Calls for Suspension of U.S.-led Air Strikes |weşanger=SOHR |tarîx=21 tîrmeh 2016 |tarîxa-gihiştinê=21 tîrmeh 2016 |tarîxa-arşîvê=26 çiriya pêşîn 2016 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20161026072203/http://english.aawsat.com/2016/07/article55354881/u-s-backed-syrian-force-gives-isis-48-hours-leave-manbij |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref name="NewsDeeply - Syria Deeply">{{Jêder-malper |sernav=Origins of the Syrian Democratic Forces: A Primer |url=https://www.newsdeeply.com/syria/articles/2016/01/22/origins-of-the-syrian-democratic-forces-a-primer/ |tarîx=15 hezîran 2016 |tarîxa-gihiştinê=15 hezîran 2016 |tarîxa-arşîvê=16 îlon 2016 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160916154938/https://www.newsdeeply.com/syria/articles/2016/01/22/origins-of-the-syrian-democratic-forces-a-primer/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> *{{Flagicon image|Flag of PUK.png}} [[Yekîtiya Niştimanî ya Kurdistanê]]<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.reuters.com/article/2013/11/13/us-syria-kurds-idUSBRE9AC14C20131113?irpc=932 |sernav=Syrian Kurdish leader claims military gains against Islamists |weşanger= |tarîxa-gihiştinê=2017-10-21 |tarîxa-arşîvê=2013-11-14 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20131114002747/https://www.reuters.com/article/2013/11/13/us-syria-kurds-idUSBRE9AC14C20131113?irpc=932 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> *{{Flagicon image|Flag of Kurdistan Workers Party (PKK).svg}} [[Partiya Karkerên Kurdistanê]] *{{Flagicon image|International Freedom Battalion original banner.svg}} [[Tabûra Navneteweyî ya Azad]]<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav1=País |pêşnav1=Ediciones El |sernav=Two Spaniards arrested on return from fighting ISIS in Syria |url=http://elpais.com/elpais/2015/07/07/inenglish/1436256819_819192.html |tarîxa-gihiştinê=19 kanûna paşîn 2016 |xebat=EL PAÍS |tarîx=7 tîrmeh 2015 |tarîxa-arşîvê=25 kanûna paşîn 2016 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160125164458/http://elpais.com/elpais/2015/07/07/inenglish/1436256819_819192.html |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |sernav=New Leftist 'Freedom Brigade' to Join Kurdish Forces in Rojava |url=http://www.telesurtv.net/english/news/New-Leftist-Freedom-Brigade-to-Join-Kurdish-Forces-in-Rojava-20150613-0023.html |tarîxa-gihiştinê=19 kanûna paşîn 2016 |xebat=www.telesurtv.net |roja-arşîvê=2016-01-12 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160112090417/http://www.telesurtv.net/english/news/New-Leftist-Freedom-Brigade-to-Join-Kurdish-Forces-in-Rojava-20150613-0023.html |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> *{{Sembola alayê|Rojavayê Kurdistanê}} '''Hêzên Polîsên [[Rojavayê Kurdistanê]]''' **[[Asayîş (Kantonên Rojavayê Kurdistanê)|Asayîş]]<ref>{{Jêder-malper |nivîskar=Glioti, Andrea |url=http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2013/05/pyd-pkk-syria-kurdistan.html |sernav=Kurdish group gaining autonomy in northern Syria |xebat=Al-Monitor |tarîx=7 gulan 2013 |tarîxa-gihiştinê=12 tebax 2013 }}</ref> ***Yekîneyên SWAT (HAT)<ref>{{Jêder-malper |url=http://en.hawarnews.com/second-hat-course-members-graduate/ |sernav=Second HAT course members graduate - ANHA |weşanger= |tarîxa-gihiştinê=2017-10-21 |tarîxa-arşîvê=2017-03-06 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170306122240/http://en.hawarnews.com/second-hat-course-members-graduate/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> **[[Sutoro]]<ref name="Die Welt in German">{{Jêder-malper |url=https://www.welt.de/politik/ausland/article121122500/Die-Christen-in-Syrien-ziehen-in-die-Schlacht.html |sernav=Die Welt: Die Christen in Syrien ziehen in die Schlacht |tarîx=23 çiriya pêşîn 2013 |tarîxa-gihiştinê=18 çiriya paşîn 2013 |xebat=Die Welt (in German) }}</ref> **Şaxa polîsên [[Hêzên Parastina Jinên Betnahreyn]] **[[Hêzên Ewlekariya Navxweyî yê Reqayê]]<ref name="middleeasteye.net">{{Jêder-malper |url=http://www.middleeasteye.net/news/anti-coalition-trains-policemen-syrias-raqqa-1227633581 |sernav=Anti-IS coalition trains policemen for Syria's Raqqa |weşanger= |tarîxa-gihiştinê=2017-10-21 |tarîxa-arşîvê=2017-05-23 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170523232125/http://www.middleeasteye.net/news/anti-coalition-trains-policemen-syrias-raqqa-1227633581 |rewşa-urlyê=mirî }}<br/>{{Jêder-malper |url=http://www.sof.news/conflicts/raqqa-internal-security-force/ |sernav=Raqqa Internal Security Force (RISF) - Militia Trained by U.S. - SOF News |tarîx=29 hezîran 2017 |weşanger= }}</ref> {{Sembola alayê|Rojavayê Kurdistanê}} '''Hêzên Parastina Sivîl ên [[Rojavayê Kurdistanê]]''' **[[Hêzên Xweparastinê]] (HXP)<ref>{{Jêder-malper |nivîskar=Rudaw |url=http://rudaw.net/english/middleeast/syria/04062015 |sernav=Rojava defense force draws thousands of recruits |xebat=Rudaw |tarîx=6 nîsan 2015 |tarîxa-gihiştinê=22 hezîran 2015 }}</ref> ***Hêzên Taybet<ref>{{Jêder-malper |url=https://twitter.com/Dr_Partizan/status/816639213328338945 |sernav=Dr Partizan on Twitter |weşanger= }}</ref> **Hêzên Parastina Sivîl (HPC)<ref>{{Jêder-malper |url=http://modernslavery.calpress.org/?p=949 |sernav=Rojava Dispatch Six: Innovations, the Formation of the Hêza Parastina Cewherî (HPC) - Modern Slavery |weşanger= }}</ref>}} | derizandin = | dijber = {{Lîsteya sade| *{{DAÎŞ}}<ref name="upi">{{Jêder-malper |url=http://www.upi.com/Top_News/World-News/2015/11/01/Syria-Joint-Kurd-Arab-Assyrian-force-announces-US-backed-offensive-in-al-Hasakah/7601446424051/ |sernav=Syria: Joint Kurd-Arab-Assyrian force announces U.S.-backed offensive in al-Hasakah |pêşnav=Fred |paşnav=Lambert |tarîx=1 çiriya paşîn 2015 |tarîxa-gihiştinê=1 kanûna pêşîn 2015 |xebat=UPI }}</ref> *{{Sembola alayê|Opozisyona Sûriyê}} {{Flagicon image|Al-Liwaa.svg}} {{Sembola alayê|Tirkiye}} [[Piştevanîya Tirkiye-Artêşa Sûriya Azad|Komên serhildêrên piştgiriya Tirkiye]] *{{Flagicon image|Flag of Jihad.svg}} Peywendîdarên [[El-Qaede]] **{{Flagicon image|Flag of Hayat Tahrir al-Sham.svg}} [[Tahrîr el-Şam]] *{{TUR}}<ref>{{Jêder-malper |url=http://en.hawarnews.com/jader-assassination-by-turkish-mit/ |sernav=Jader assassination by Turkish MIT |weşanger=[[Hawar News Agency]] |tarîxa-gihiştinê=24 tebax 2016 |tarîxa-arşîvê=23 tebax 2016 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160823085753/http://en.hawarnews.com/jader-assassination-by-turkish-mit/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> *{{Flagicon image|Flag of the Syrian Arab Army.svg}} [[Artêşa Sûriyê]] <small>(pevçûnên biçûk)</small><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.almasdarnews.com/article/syrian-army-kurdish-forces-fight-control-abandoned-isis-villages/ |sernav=Syrian Army, Kurdish forces clash fight for control of abandoned ISIS villags |malper=Al Masdar News |tarîxa-gihiştinê=27 tîrmeh 2017 |tarîxa-arşîvê=4 îlon 2017 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170904200306/https://www.almasdarnews.com/article/syrian-army-kurdish-forces-fight-control-abandoned-isis-villages/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref>}} | malper = }} '''Hêzên Sûriya Demokratîk''' (bi erebî: قوات سوريا الديمقراطية; bi suryanî: ܕܣܘܪܝܐ ܕܝܡܩܪܛܝܬܐ ܚܝ̈ܠܘܬܐ) ku bi kurtenavên wekê '''SDF''', '''QSD''' an jî '''HSD''' tê naskirin, hêzeke leşkerî ya pir-etnîkî ya [[Rêveberiya Xweser a Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê]] li [[Rêveberiya Xweser a Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê|Rojavayê Kurdistanê]] ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.voanews.com/a/syrian-kurds-launch-new-attempt-to-prosecute-captured-is-foreign-fighters/7139770.html |sernav=Syrian Kurds Launch New Attempt to Prosecute Captured IS Foreign Fighters |malper=Voice of America |tarîx=2023-06-15 |roja-gihiştinê=2024-10-05 |ziman=en }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://aranews.net/2016/09/us-sending-arms-kurdish-led-sdf-syria-turkeys-erdogan-outraged/ |sernav=US sending arms to Kurdish-led SDF in Syria, Turkey's Erdogan outraged - ARA News |malper=web.archive.org |tarîx=2016-10-31 |roja-gihiştinê=2024-10-05 |roja-arşîvê=2016-10-31 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20161031120226/http://aranews.net/2016/09/us-sending-arms-kurdish-led-sdf-syria-turkeys-erdogan-outraged/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Ew herêma serbixwe ya Rojava û hinek beşên din ên ku di bin rêvebiriya xweser de ne, li dijî erîşên komên wekê [[Dewleta Îslamî ya Iraq û Şamê|DAÎŞ]], [[Elqaîde|El Qaîde]], [[El Nusra]], [[Tirkiye|Tirkiyê]] û komên din ên [[Îslamîzm|îslamîst]] diparêze. Hêzên Sûriya Demokratîk (HSD) hevalbendê [[Hevpeymaniya Navneteweyî li dijî Daişê]] (CJTF-OIR) ye ku bi pêşengiya [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] ve tê birêvebirin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://aranews.net/2016/09/us-sending-arms-kurdish-led-sdf-syria-turkeys-erdogan-outraged/ |sernav=US sending arms to Kurdish-led SDF in Syria, Turkey's Erdogan outraged - ARA News |malper=web.archive.org |tarîx=2016-10-31 |roja-gihiştinê=2024-12-02 |roja-arşîvê=2016-10-31 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20161031120226/http://aranews.net/2016/09/us-sending-arms-kurdish-led-sdf-syria-turkeys-erdogan-outraged/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> HSD piştê [[Şerê navxweyî yê Sûriyê|Şerê Navxweyî yê Sûriyê]] di 10ê cotmeha 2015an de wekê hevbendiyeke opozisyona Sûryê hatiye avakirin. Erka wê avakirina Sûriyeke laîk, demokratîk û federal e. <ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Who are the Syrian Democratic Forces? |url=https://www.economist.com/the-economist-explains/2023/01/19/who-are-the-syrian-democratic-forces |roja-gihiştinê=2024-10-05 |xebat=The Economist |issn=0013-0613 }}</ref>Hêza leşkerî niha ji [[kurd]], [[ereb]] û [[Suryanî|asûrî/suryanî]] û herwiha ji hine hêzên biçûk ên [[ermenî]], [[Tirkmen (gel)|tirkmen]] û [[çeçen]]an pêk tê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://rojavareport.wordpress.com/2014/11/26/all-peoples-stand-shoulder-to-shoulder-against-isis-in-rojava/ |sernav=All Peoples Stand Shoulder To Shoulder Against ISIS In Rojava {{!}} The Rojava Report |malper=web.archive.org |tarîx=2017-08-17 |roja-gihiştinê=2024-10-05 |roja-arşîvê=2017-08-17 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170817210725/https://rojavareport.wordpress.com/2014/11/26/all-peoples-stand-shoulder-to-shoulder-against-isis-in-rojava/ |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://anfenglishmobile.com/rojava-syria/armenian-fighters-promise-to-fight-perpetrators-of-genocide-34533 |sernav=ANF {{!}} Armenian fighters promise to “fight perpetrators of genocide” |malper=web.archive.org |tarîx=2019-10-21 |roja-gihiştinê=2024-10-05 |roja-arşîvê=2019-10-21 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20191021184003/https://anfenglishmobile.com/rojava-syria/armenian-fighters-promise-to-fight-perpetrators-of-genocide-34533 |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Hêza leşkerî di destpêkê de ji [[Yekîneyên Parastina Gel|YPGê]] pêk dihat ku hêzeke leşkerî ya kurd e: Wê li dijî [[Dewleta Îslamî ya Iraq û Şamê|DAIŞê]] û komên terorîst ên ji pêkhateyên DAÎŞê û komên cuda yên [[Cîhadîzm|cîhadîst]] şer dikirin, ku [[Tirkiye]] piştgiriya wan a siyasî, leşkerî û aborî dike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.reuters.com/article/world/exclusive-turkish-intelligence-helped-ship-arms-to-syrian-islamist-rebel-areas-idUSKBN0O61L1/ |sernav=Turkish intelligence helped ship arms to Syrian Islamist rebel areas }}</ref> SDF gelek milîsên etnîkî, û komên cuda yên [[Artêşa Azad a Sûrî|Artêşa Azad a Sûriyê]] ya [[opozîsyona Sûriyê]] jî vedihewîne.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-syria-kurds-idUSKBN15U24R |sernav=Syrian Kurdish groups expect U.S. support, will fight any Turkish advance {{!}} Reuters |malper=web.archive.org |tarîx=2017-05-18 |roja-gihiştinê=2024-10-05 |roja-arşîvê=2017-05-18 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170518155412/http://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-syria-kurds-idUSKBN15U24R |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://theregion.org/article/12757-whose-free-syrian-army-the-arab-opposition-resisting-turkey-039-s-afrin-attacks |sernav=Whose Free Syrian Army? The Arab opposition resisting Turkey's Afrin attacks - The Region |malper=web.archive.org |tarîx=2020-09-20 |roja-gihiştinê=2024-10-05 |roja-arşîvê=2020-09-20 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20200920230345/https://theregion.org/article/12757-whose-free-syrian-army-the-arab-opposition-resisting-turkey-039-s-afrin-attacks |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Tirkiye li dijî HSDê ye. Ew îddîa dikin ku HSD rasterast bi PKKê re girêdayî ye,<ref>{{Jêder-malper |url=https://warontherocks.com/2021/10/the-american-deconfliction-disadvantage-ankaras-drone-campaign-in-syria-and-iraq/ |sernav=The American Deconfliction Disadvantage: Ankara’s Drone Campaign in Syria and Iraq |malper=War on the Rocks |tarîx=2021-10-06 |roja-gihiştinê=2024-10-05 |ziman=en-US }}</ref> lê sedema rastî tirsa xurtbûn û hevkariya hêzên kurd li [[Rojhilata Navîn]] e. Di nava dijberên QSDê de hêzên cuda yên [[Îslamîzm|îslamîst]], neteweperestên sûrî û alîgirên Tirkiyê yên ku di şerê navxweyî de cih digirin, hene. Dijminên sereke yên HSDê [[Elqaîde|El Qaîde]] û çeteyên girêdayî wê, [[Dewleta Îslamî ya Iraq û Şamê|Dewleta Îslamî ya Iraq û Şamê (DAIŞ)]], [[Artêşa Neteweyî ya Sûriyê]] (TFSA), Hêzên Çekdar ên Tirkiyeyê û hevalbendên wan in. HSD di serî de giranî daye DAIŞê,<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2015/12/syrian-democratic-forces-goal-liberation-isis.html |sernav=Syrian Democratic Forces set sights on IS stronghold - Al-Monitor: the Pulse of the Middle East |malper=web.archive.org |tarîx=2015-12-18 |roja-gihiştinê=2024-12-02 |roja-arşîvê=2015-12-18 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20151218075648/http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2015/12/syrian-democratic-forces-goal-liberation-isis.html |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> bi awayekî serketî ew ji herêmên girîng ên stratejîk derxist, wek li El-Hawl, Şedadî, Bendava Tişrîn, [[Minbic]], [[Tebqa]], Bendava Tebqa, [[Bendava Baas]] û paytexta berê ya DAIŞê [[Reqa]].<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-syria-raqqa-idUSKBN18V0EX |sernav=U.S.-backed Syrian forces seize dam west of Raqqa from Islamic State: SDF {{!}} Reuters |malper=web.archive.org |tarîx=2017-07-04 |roja-gihiştinê=2024-12-02 |roja-arşîvê=2017-07-04 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170704104107/https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-syria-raqqa-idUSKBN18V0EX |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.middleeasteye.net/news/kurds-celebrate-capture-key-stronghold-1606421989 |sernav=Kurds celebrate capture of key IS stronghold |malper=web.archive.org |tarîx=2018-11-19 |roja-gihiştinê=2024-12-02 |roja-arşîvê=2018-11-19 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20181119134142/https://www.middleeasteye.net/news/kurds-celebrate-capture-key-stronghold-1606421989 |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://english.alarabiya.net/en/News/middle-east/2017/05/10/US-backed-forces-seize-Syria-s-Tabqa-nearby-dam-monitor.html |sernav=US-backed forces seize Syria’s Tabqa, dam from ISIS - Al Arabiya English |malper=web.archive.org |tarîx=2017-05-13 |roja-gihiştinê=2024-12-02 |roja-arşîvê=2017-05-13 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170513120012/http://english.alarabiya.net/en/News/middle-east/2017/05/10/US-backed-forces-seize-Syria-s-Tabqa-nearby-dam-monitor.html |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.upi.com/Top_News/World-News/2017/05/10/Syrian-milita-nears-full-capture-of-Tabqa-city-dam/8741494436712/ |sernav=Syrian milita nears full capture of Tabqa city, dam - UPI.com |malper=web.archive.org |tarîx=2018-10-02 |roja-gihiştinê=2024-12-02 |roja-arşîvê=2018-10-02 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20181002034914/https://www.upi.com/Top_News/World-News/2017/05/10/Syrian-milita-nears-full-capture-of-Tabqa-city-dam/8741494436712/ |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://aranews.net/files/2016/03/kurds-allies-seize-isis-supply-route-syria-iraq-border/ |sernav=Kurds, allies seize ISIS supply route on Syria-Iraq border - ARA News |malper=web.archive.org |tarîx=2021-12-05 |roja-gihiştinê=2024-12-02 |roja-arşîvê=2021-12-05 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20211205012540/http://aranews.net/files/2016/03/kurds-allies-seize-isis-supply-route-syria-iraq-border/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-syria-tabqa-idUSKBN1862E4 |sernav=U.S.-backed Syria militias say Tabqa, dam captured from Islamic State {{!}} Reuters |malper=web.archive.org |tarîx=2017-05-10 |roja-gihiştinê=2024-12-02 |roja-arşîvê=2017-05-10 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170510231920/http://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-syria-tabqa-idUSKBN1862E4 |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Di [[adar]]a [[2019]]ê de, HSDê bi kontrolkirina asêgeha dawî ya li Baxozê têkçûna giştî ya axa DAIŞê li Sûriyê ragihand.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.theguardian.com/world/2019/mar/23/isis-defeated-us-backed-syrian-democratic-forces-announce |sernav=Isis defeated, US-backed Syrian Democratic Forces announce {{!}} World news {{!}} The Guardian |malper=web.archive.org |tarîx=2019-03-24 |roja-gihiştinê=2024-12-02 |roja-arşîvê=2019-03-24 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20190324080832/https://www.theguardian.com/world/2019/mar/23/isis-defeated-us-backed-syrian-democratic-forces-announce |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Ji dema têkçûna DAIŞê ve, HSDê bi awayekî zêde beşdarî şerê li dijî hêzên SNA û hebûna Tirkiyê li bakurê Sûriyê bûye. == Dîrok == Hêzên Sûriyeya Demokratîk di sala 2015an de wek hevbendiyek ji yekîneyên leşkerî yên ji komên cuda yên etnîkî û olî li bakur û rojhilatê Sûriyê hatiye destpêkirin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://kurdishquestion.com/index.php/kurdistan/west-kurdistan/declaration-of-establishment-by-democratic-syria-forces/1179-declaration-of-establishment-by-democratic-syria-forces.html |sernav=Declaration of Establishment by Democratic Syria Forces |malper=web.archive.org |tarîx=2016-02-24 |roja-gihiştinê=2024-12-02 |roja-arşîvê=2016-02-24 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160224085811/http://kurdishquestion.com/index.php/kurdistan/west-kurdistan/declaration-of-establishment-by-democratic-syria-forces/1179-declaration-of-establishment-by-democratic-syria-forces.html |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> HSD ji bo avakirina hevpeymaniyeke leşkerî ya berfireh, pirçandî û pirolî ji bo şerê li dijî DAIŞê û avakirina civakeke demokratîk û federal hatiye damezrandin. Hêzên sereke yên HSDê ji yekîneyên kurdan pêk tên, bi taybetî Yekîneyên Parastina Gel (YPG) û [[Yekîneyên Parastina Jinê|Yekîneyên Parastina Jinê (YPJ)]], lê pêkhateyên ereb, suryanî û yên din jî tevlê bûne.<ref>{{Jêder-malper |url=https://merip.org/2020/07/arabs-across-syria-join-the-kurdish-led-syrian-democratic-forces/ |sernav=Arabs Across Syria Join the Kurdish-Led Syrian Democratic Forces |malper=MERIP |tarîx=2020-07-28 |roja-gihiştinê=2024-12-02 |ziman=en-US |paşnav=WOODWARD |pêşnav=MICHELLE }}</ref> Derketina HSDê ji nêz ve bi derketina DAIŞê ve girêdayî bû, ku di sala 2014ê de beşên mezin ji Sûriye û Iraqê kontrol kiribû. Kurdên li Bakurê Sûriyê bi taybetî li Rojava, berî vê xwe di nava YPGê de bi rêxistin kiribûn, da ku herêmên xwe ji êrîşan biparêzin. Dema ku DAIŞê di sala [[2014]]ê de dest bi berfirehbûna nav deverên Kurdên Sûriyê kir, pêwîstiya hevpeymaniyeke leşkerî ya berfirehtir eşkere bû. Bi taybetî [[Berxwedana Kobaniyê|bajarê Kobaniyê bû sembola berxwedanê]], dema ku YPG û gelê herêmê di dorpêça bi mehan de hêzên DAIŞê têk birin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://sdf-press.com/en/2022/11/our-fighters-will-for-life-and-resistance-was-stronger-than-all-weapons-plots-and-the-regional-support-of-isis/ |sernav=Our fighters’ will for life and resistance was stronger than all weapons, plots and the regional support of ISIS |tarîx=2022-11-01 |roja-gihiştinê=2024-12-02 |ziman=en-US }}{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=adar 2025 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nzz.ch/international/syrien-die-helden-von-kobane-werden-von-der-tuerkei-bedroht-ld.1735294 |sernav=Die Verteidiger von Kobane wurden für ihren Sieg über den IS gefeiert. Heute leben sie erneut in Angst |malper=NZZ.ch |tarîx=26 gulan 2023 |paşnav=Rogg |pêşnav=Inga }}</ref> Di sala 2015ê de piştî serkeftina YPGê û hevalbendên wê li dijî DAIŞê li Kobaniyê, milîsên kurd û ereb bi hev re dest bi avakirina eniyeke bi bandor û berfirehtir kirin. Ev yek bû sedema avakirina ''Hêzên Sûriyeya Demokratîk (HSD)'', ku di bin serweriya YPGê de bû, lê ji aliyê gelek komên din ve jî, di nav de milîsên ereb, suryanî û xiristiyan, piştgirî lê hate dayîn.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Who are the Syrian Democratic Forces? |url=https://www.economist.com/the-economist-explains/2023/01/19/who-are-the-syrian-democratic-forces |roja-gihiştinê=2024-12-02 |xebat=The Economist |issn=0013-0613 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://euaa.europa.eu/country-guidance-syria-2024/33-syrian-democratic-forces-and-asayish |sernav=3.3. Syrian Democratic Forces and Asayish {{!}} European Union Agency for Asylum |malper=euaa.europa.eu |roja-gihiştinê=2024-12-02 |ziman=en |roja-arşîvê=2024-12-02 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20241202013228/https://euaa.europa.eu/country-guidance-syria-2024/33-syrian-democratic-forces-and-asayish |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Hêzên Sûriyeya Demokratîk (HSD) ji aliyê [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê|DYAyê]] ve jî weke hevkarê herî girîng di şerê li dijî DAIŞê li Sûriyeyê de hate piştgirî kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.washingtonpost.com/world/2019/10/07/brief-history-syrian-democratic-forces-kurdish-led-alliance-that-helped-us-defeat-islamic-state/ |sernav=A brief history of the Syrian Democratic Forces, the Kurdish-led alliance that helped the U.S. defeat the Islamic State |malper=washingtonpost.com |tarîx=7 cotmeh 2019 |paşnav=Mellen |pêşnav=Ruby }}</ref> HSDê hem alîkariya leşkerî û hem jî alîkariya lojîstîkî ji DYAyê wergirt û gelek operasyonên serketî li dijî DAIŞê pêk anîn, di nav de rizgarkirina bajarên mîna [[Minbic]] ([[2016]])<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2019-01-07 |sernav=War-weary Syrians in Kurdish-held Manbij wait to learn fate |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-46757767 |roja-gihiştinê=2024-12-02 |ziman=en-GB }}</ref> û [[Reqa]] ([[2017]])<ref>{{Jêder-nûçe |tarîx=2017-10-16 |sernav=Raqqa: IS 'capital' falls to US-backed Syrian forces |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-41646802 |roja-gihiştinê=2024-12-02 |ziman=en-GB }}</ref>, ku paytexta wê demê ya DAIŞê bû. Van serkeftinên hanê di hilweşandina xîlafeta DAIŞê de gelek alîkar bûn. Di van şeran de HSDê li herêmên rizgarkirî, ku bi navê “Rojava” dihat naskirin, rêveberiyeke xweser ava kir. Ev rêveberî bi rêgezên [[konfederalîzma demokratîk]], vîzyona ku ji aliyê rêberê PKKê [[Abdullah Öcalan|Abdullah Ocalan]] ve hatiye pêşxistin, hatiye birêvebirin û pêkhateyên nenavendî û xwerêveberiyê pêş dixe. Her çend HSDê DAIŞ têk bir jî, lê dîsa jî bi dijwariyên mezin re rû bi rû ma. Yek ji faktorên herî mezin piştgiriya siyasî û leşkerî ji hêzên rojavayî bû ku HSD di şerê li dijî DAIŞê de werdigirt, lê di demeke dirêj de garantî nebû. Di sala 2018ê de, DYAyê leşkerên xwe ji bakur rojhilatê Sûriyê vekişand û ev yek bû sedema [[Êrîşa leşkerî ya Tirkiyê li bakurê Sûriyê|êrîşa leşkerî ya Tirkiyê]] li dijî milîsên kurd. Tirkiye hê jî YPGê wek milek girêdayî PKK dibîne û ditirse ku serkeftina HSDê bibe nimûne ji bo serxwebûna kurdan li [[Rojhilata Navîn]]. Di [[Çiriya pêşîn|cotmeha]] 2019ê de Tirkiyê bi navê [[Operasyona Kaniya Aştiyê]] dest bi êrişa ser herêmên kurd li bakur rojhilatê Sûriyê kir.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=McKernan |pêşnav=Bethan |paşnav2=Borger |pêşnav2=Julian |paşnav3=Sabbagh |pêşnav3=Dan |tarîx=2019-10-09 |sernav=Turkey unleashes airstrikes against Kurds in north-east Syria |url=https://www.theguardian.com/world/2019/oct/09/turkey-launches-military-operation-in-northern-syria-erdogan |roja-gihiştinê=2024-12-02 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Ev yek bû sedema koçberbûna mezin û şerên wêranker. [[Rûsya]] û [[Artêşa ereb ya Sûriyê|Artêşa Ereb ya Sûriyê (SAA)]] ji bo parastina xwe li dijî hêzên Tirkiyê piştgirî dan HSDê da ku xwe biparêzin, HSDê di heman demê de, ji bo ku alîkariya leşkerî werbigirin, hewl dan ku têkiliyên xwe yên bi DYA re aram bikin. Di vê hawîrdora jeopolîtîk a tevlihev de, HSDê xwe wek parêzvanê [[federalîzm]]a [[Demokrasî|demokratîk]] li Sûriyê dibîne ku komên cuda yên etnîkî û olî di civakek piralî de li hev dike. HSDê li herêmên di bin kontrola xwe de jiyaneke bi îstîkrar û aramî ava kiriye, ku li ser esasên [[femînîzm]], [[xwerêveberî]] û [[pirçandî]] ye.<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Sabbagh |pêşnav=Dan |tarîx=2019-10-02 |sernav='We deserve support': Reinvented north-east Syria strives for stability |url=https://www.theguardian.com/world/2019/oct/02/we-deserve-support-reinvented-north-east-syria-strives-for-stability |roja-gihiştinê=2024-12-02 |xebat=The Guardian |ziman=en-GB |issn=0261-3077 }}</ref> Destkeftiyên wê yên di pêşxistina [[mafên jinan]] û afirandina hevsengiyê di navbera komên etnîkî yên li herêmê de, bi berfirehî têne naskirin. Lê belê him ji aliyê Tirkiyê him jî ji aliyê aktorên din ên herêmê ve rastî zextên mezin tên. Statûya siyasî ya HSDê hîna nakokî ye. Li aliyekê piştgiriya [[navneteweyî]] bi taybetî ji aliyê DYA û hin welatên rojavayî ve tê, lê ji aliyê din ve hem ji aliyê [[Sûrî|hikûmeta Sûriyê]] û hem jî ji aliyê Tirkiyê ve gelek caran hewlên têkbirina xweseriya wan hene.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.al-monitor.com/originals/2022/11/syrian-kurdish-commander-says-kobani-likely-target-threatened-turkish-ground |sernav=Syrian Kurdish commander says Kobani likely target of threatened Turkish ground offensive - Al-Monitor: The Middle Eastʼs leading independent news source since 2012 |malper=www.al-monitor.com |roja-gihiştinê=2024-12-02 |ziman=en }}</ref> HSD aktorekî sereke ye di [[şerê navxweyî yê Sûriyê]] de û dengekî girîng e di gotûbêjên derbarê paşeroja Sûriyê de, bi taybetî derbarê ji nu ve avakirina Sûriyê û mafên siyasî yên gelê kurd de.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/future-northeastern-syria-conversation-sdf-commander-chief-mazloum-abdi |sernav=The Future of Northeastern Syria: In Conversation with SDF Commander-in-Chief Mazloum Abdi {{!}} The Washington Institute |malper=www.washingtoninstitute.org |roja-gihiştinê=2024-12-02 |ziman=en }}</ref> == Girêdanên derve == * {{URL|qsdmedia.org}} == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Avabûnên 2015an li Sûriyê]] [[Kategorî:Hêzên Sûriya Demokratîk| ]] [[Kategorî:Partiyên siyasî yên Rojavaya Kurdistanê]] [[Kategorî:Rêxistinên paramilîter bi merkeza li Sûriyê]] [[Kategorî:Şerê navxweyî yê Sûriyê]] ny5cju3b239kheoupxnw25qbk7e2mef 0 73109 2028989 1886617 2026-05-20T12:16:44Z InternetArchiveBot 45060 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2028989 wikitext text/x-wiki [[Wêne:Seven summit map-ku.svg|thumb|Nexşeya heft bandev|288x288px]] '''Heft Bandev''', koma çiyayên ku li [[parzemîn]]a xwe de çiyayê herî bilind in, e.  [[Çiyayên Qefqasê|Çiyayên Qefkasê]], ji yek alî ve giredayî [[Ewropa]]yê ye û ji yek alî ve jî giredayî [[Asya]]yê ye.Ji ber vê yekê çiyayê herî bilin ê Ewropayê bi rihetî nayê aşkerakirin. == Lîsteya Çiyayên ku di kategoriya Heft Bandev de ne == {| class="wikitable sortable" |+ Heft Bandev |- ! Wêne ! Bandev ! Bilindayî ! Parzemîn ! Çiyarêz (Zincîreçiya) ! Welat ! width="40" | Rapelikîna Yekem |- | [[Wêne:Everest kalapatthar crop.jpg|100px]] | [[Çiyayê Everest]] | {{Convert|8848|m|ft|0|abbr=on}} | [[Asya]] | [[Hîmalaya|Çiyarêzên Hîmalaya]] | [[Nepal]] / [[Çîn]] |<blockquote>1953</blockquote> |- | [[Wêne:Aconcagua 13.JPG|100px]] |[[Aconcagua]] | {{Convert|6961|m|ft|0|abbr=on}} |[[Amerîkaya Başûr]] |[[And|Çiyarêzên Andê]] |[[Arjentîn]] |<blockquote>1897</blockquote> |- | [[Wêne:Mount McKinley.jpg|100px]] | [[Çiyayê Denalî]] | {{Convert|6194|m|ft|0|abbr=on}} | [[Amerîkaya Bakur]] | Çiyarêzên [[Alaska]]yê | [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê|DYA]] |<blockquote>1913</blockquote> |- | [[Wêne:Mt. Kilimanjaro 12.2006.jpg|100px]] |[[Çiyayê Kilîmanjaro|Kilîmanjaro]] | {{Convert|5895|m|ft|0|abbr=on}} |[[Afrîka]] | – | [[Tanzanya]] |<blockquote>1889</blockquote> |- | [[Wêne:Эльбрус с перевала Гумбаши.JPG|100px]] |[[Çiyayê Elbrûs]] | {{Convert|5642|m|ft|0|abbr=on}} |[[Ewropa]] |[[Çiyayên Qefqasê]] |[[Rûsya]] |<blockquote>1874</blockquote> |- | [[Wêne:Mount Vinson from NW at Vinson Plateau by Christian Stangl (flickr).jpg|100px]] |[[Çiyayê Vinson]] | {{Convert|4892|m|ft|0|abbr=on}} |[[Antarktîka]] |Çiyarêzên Sentînelê | – |<blockquote>1966</blockquote> |- | [[Wêne:Puncakjaya.jpg|100px]] |Puncak Jaya | {{Convert|4884|m|ft|0|abbr=on}} |[[Okyanûsya]] |Çiyarêzên Sudirmanê |[[Îndonezya]] |<blockquote>1962</blockquote> |- | [[Wêne:Mount Kosciuszko01Oct06.JPG|100px]] |[[Çiyayê Kosciuszko]] | {{Convert|2228|m|ft|0|abbr=on}} |[[Awistralya (parzemîn)|Awistralya]] |Great Dividing Range |[[Awistralya]] |<blockquote>1840</blockquote> |} [[Wêne:7summits_v2.jpg|center|frame|Rêza heft bandevê]] == Girêdanên derve == * [http://7summits.com/ 7summits.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141216181651/http://7summits.com/ |date=2014-12-16 }}<br> {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Heft Bandev| ]] 1c24dhxxk3a6ed2spuu6k5ra5nm5789 0 73340 2029982 1984705 2026-05-21T03:52:42Z InternetArchiveBot 45060 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2029982 wikitext text/x-wiki {{Sêwî|tarîx=hezîran 2024}} Va ye lîsteya kesên navdar ên ku di 2017an de çûn ber dilovaniya Xwedê. Lîste bi vî awayî tê çêkirin: Meh û roja mehê ya mirinê (an jî roja ragihandina mirinê), nav, temen, etnosîte yan hemwelatî, sebeba navdarbûna wê/wî li gorî rêbazên Wîkîpediya kurdî, sebeba mirinê û çavkanî-serçavk. {{TOC rast}} == Çiriya paşîn (meha 11) == === 2 === * {{Girêdan|María Martha Serra Lima|es}}, 72, stranbêja [[arjentînî]] ya [[bolero]]yan.<ref>[https://www.clarin.com/espectaculos/fama/murio-cantante-maria-martha-serra-lima_0_BkUtBtuRW.html Murió la cantante María Martha Serra Lima] {{Es}}</ref> === 1 === * {{Girêdan|Vladimir Makanin|en}}, 80, nivîskarê [[ûris]].<ref>[https://ria.ru/culture/20171102/1508075541.html Умер писатель Владимир Маканин] {{Ru}}</ref> == Çiriya pêşîn (meha 10) == === 3 === * [[Celal Talebanî]] , 83, siyasetmedar û damezirînerê [[Yekîtiya Nîştimanî ya Kurdistanê]] û serokkomarê Îraqê (2005–2014).<ref>[http://www.worldbulletin.net/world/194627/former-iraqi-president-talabani-dies-at-83 Former Iraqi President Talabani dies at 83]</ref> == Îlon (meha 9) == == Tebax (meha 8) == === 2 === * {{Girêdan|Wanda Chotomska|pl}}, 87, helbestvan û nivîskara [[polonî]] ya pirtûkên ji bo zarokan (''[[Jacek i Agatka]]'').<ref>[https://wiadomosci.wp.pl/nie-zyje-wanda-chotomska-miala-88-lat-6150901420861057a Nie żyje Wanda Chotomska. Miała 88 lat] {{Pl}}</ref> === 1 === * {{Girêdan|Ian Graham|en}}, 93, [[maya]]nasê brîtanî.<ref>[http://www.prensalibre.com/vida/escenario/fallece-el-gran-explorador-del-siglo-xx-ian-graham-investigador-mayas-arqueologia Fallece Ian Graham, el “gran explorador del siglo XX”] {{Es}}</ref> == Tîrmeh (meha 7) == === 31 === * [[Chris Kutschera]], 79, nivîskar û lêkolînerê frensayî.<ref>http://www.rudaw.net/kurmanci/world/040820172</ref> * {{Girêdan|Jeanne Moreau|en}}, 89, aktrîsa frensayî (''Ascenseur pour l'échafaud, Jules et Jim, Eva, Le Journal d'une femme de chambre, Viva María!, La mariée était en noir, Les Amants, La Vieille qui marchait dans la mer...'').<ref>[https://www.nytimes.com/2017/07/31/movies/jeanne-moreau-dead.html Jeanne Moreau, Femme Fatale of French New Wave, Is Dead at 89]</ref> === 30 === * {{Girêdan|H. Sayeeduddin Dagar|en}}, 78, dengbêjê hindistanî yê muzîka klasîk a ''[[Dhrupad]]''.<ref>[http://www.thehindu.com/entertainment/music/dhrupad-maestro-ustad-sayeeduddin-dagar-dies-aged-78/article19395864.ece Dhrupad maestro Ustad Sayeeduddin Dagar dies aged 78]</ref> === 29 === * {{Girêdan|Olivier Strebelle|en}}, 90, [[peykersaz]]ê [[belçîkayî]].<ref>[https://www.rtbf.be/info/medias/detail_le-sculpteur-carolo-olivier-strebelle-est-decede-a-l-age-de-90-ans?id=9672281 Le sculpteur belge Olivier Strebelle est décédé à l'âge de 90 ans] {{Fr}}</ref> === 28 === * {{Girêdan|John G. Morris|en}}, 100, [[wênekêş]]ê amerîkî (''[[Life (magazine)|Life]]'', ''[[The New York Times]]'', ''[[Ladies' Home Journal]]'').<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.pdnonline.com/features/industry-updates/obituaries/obituary-john-g-morris-photo-editor-capa-smith-100/ |sernav=Obituary: John G. Morris, photo editor of Capa and Smith, 100 |tarîxa-gihiştinê=2017-08-01 |tarîxa-arşîvê=2017-09-30 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170930181108/https://www.pdnonline.com/features/industry-updates/obituaries/obituary-john-g-morris-photo-editor-capa-smith-100/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> === 27 === * {{Girêdan|Ramón Xirau|en}}, 93, helbestvan, fîlozof û rexnegirê edebî yê [[meksîkî]] yê bi eslê xwe [[katalan]].<ref>[https://www.diariopresente.mx/mexico/fallece-el-poeta-y-filosofo-ramon-xirau/196129 Fallece el poeta y filósofo Ramón Xirau] {{Es}}</ref> === 26 === * {{Girêdan|Helmut Thieltges|en}}, 61, [[aşpêj]]ê profesyonel ê [[alman]].<ref>[https://www.restaurant-ranglisten.de/news-magazin/details/5123-helmut-thieltges-ist-tot/ Helmut Thieltges ist tot] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170729093008/https://www.restaurant-ranglisten.de/news-magazin/details/5123-helmut-thieltges-ist-tot/ |date=2017-07-29 }} {{De icon}}</ref> === 25 === * {{Girêdan|Gretel Bergmann|en}}, 103, werzişkara [[xwehilavêtina bilind]] a amerîkî ya bi eslê xwe cihû-alman.<ref>[https://www.nytimes.com/2017/07/25/sports/olympics/margaret-bergmann-lambert-dead-barred-from-1936-olympics.html Margaret Bergmann Lambert, Jewish High Jumper Excluded From Berlin Olympics, Dies at 103]</ref> === 24 === * {{Girêdan|Michiko Inukai|en}}, 96, nivîskar û [[fîlantropîst]]a japonî.<ref>[https://mainichi.jp/english/articles/20170724/p2a/00m/0na/019000c Author, champion of refugee aid Michiko Inukai dies at 96]</ref> === 23 === * {{Girêdan|Thomas Füri|en}}, 70, [[kemanjen]]ê [[swîsrî]].<ref>[https://www.thestrad.com/violinist-thomas-furi-former-director-of-camerata-bern-dies-aged-70/6958.article Violinist Thomas Füri, former director of Camerata Bern, dies aged 70]</ref> === 22 === * {{Girêdan|Ernst Ottensamer|en}}, 62, [[klarnet]]jenê [[awistrî]], [[dilrawestan]].<ref>[http://www.limelightmagazine.com.au/news/ernst-ottensamer-has-died Ernst Ottensamer has died]</ref> === 21 === * {{Girêdan|Yami Lester|en}}, 75, kesê [[xwecih]] ê [[Awistralya]]yê û çalakîkerê dijnuklear.<ref>[http://www.abc.net.au/news/2017-07-22/blind-aboriginal-activist-yami-lester-dies/8734328 Yami Lester: Aboriginal activist, elder and nuclear campaigner dies aged 75]</ref> === 20 === * {{Girêdan|Peter Sears (poet)|en}}, 80, helbestvanê amerîkî.<ref>[http://www.opb.org/news/article/oregon-poet-laureate-peter-sears-obit/ Former Oregon Poet Laureate Peter Sears Dies At 80]</ref> == Hezîran (meha 6) == === 24 === * [[Emîr Hesenpûr]] , 74, rewşenbîr û zimannasê kurd<ref>http://www.nrttv.com/Details.aspx?Jimare=74577{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=tebax 2021 }}</ref>, [[şêrpence]]. === 18 === * [[Gulnar Elî|Gulnar Elî Balateyî]], 43, helbestvana kurd.<ref>http://www.duhokwriters.com/kurdi/archives/875{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=adar 2021 }}</ref> === 8 === * [[Ferhadê Içmo]], 57, [[helbestvan]]ê kurd.<ref>https://krd.sputniknews.com/cand_u_huner/201706096219404-HelbestvanKurdFerhadImoliQamilokoadawkir/{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=îlon 2024 }}</ref> == Gulan (meha 5) == === 26 === * {{Girêdan|Laura Biagiotti|en}}, 73, [[dîzayner]]a îtalî ya [[moda]]yê, dilrawestan.<ref>[http://www.reuters.com/article/us-italy-fashion-biagiotti-idUSKBN18M0S4 Fashion designer Laura Biagiotti, Italy's 'Queen of Cashmere' dies]</ref> === 25 === * {{Girêdan|Emili Vicente|en}}, 52, listikvanê [[katalan]] ê futbolê û [[rahêner]]ê ([[CF Reus Deportiu]], [[FC Andorra]]), rûdana hatûçûnê.<ref>[http://www.sport.es/es/noticias/futbol-catalan/fallece-entrenador-del-andorra-emili-vicente-6061375 Fallece el entrenador del Andorra, Emili Vicente] {{Es}}</ref> === 24 === * {{Girêdan|Ezekiel Anisi|en}}, 28, siyasetmedarê [[Papua Gîneya Nû|papuanûgîneyî]], [[National Parliament of Papua New Guinea|MPyê]] [[Ambunti-Dreikikir|herêma Ambunti-Dreikikir]] (2012, 2013–2017) <ref>{{Jêder-nûçe | url=http://www.abc.net.au/news/programs/pacific-beat/2017-05-25/death-of-pngs-youngest-ever-mp-puts-politicians/8559162 |sernav=Death of PNG's youngest-ever MP puts politicians' health in the spotlight |xebat=Australian Broadcasting Corporation |tarîx=23 tebax 2017 |tarîxa-gihiştinê=25 gulan 2017 }}</ref> === 23 === * {{Girêdan|Roger Moore|en}}, 89, aktorê îngilîz (''[[The Spy Who Loved Me (film)|The Spy Who Loved Me]]'', ''[[The Persuaders!]]'', ''[[The Saint (TV series)|The Saint]]''), [[şêrpence]].<ref>[http://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-40018422 Sir Roger Moore, James Bond actor, dies aged 89]</ref> === 22 === * {{Girêdan|Barbara Smith Conrad|en}}, 79, [[mezosoprano]]ya amerîkî.<ref>[https://www.nytimes.com/2017/05/24/arts/music/barbara-smith-conrad-dead-mezzo-soprano-broke-race-barrier.html Barbara Smith Conrad, Singer at Center of Integration Dispute, Dies at 79]</ref> === 21 === * {{Girêdan|Leo Kristi|en}}, 67, stranbêjê [[îndonezî]], nexweşiya [[gurçik]]an.<ref>[http://www.thejakartapost.com/life/2017/05/21/respected-balladeer-leo-kristi-passes-away-at-67.html Respected balladeer Leo Kristi passes away at 67]</ref> === 20 === * {{Girêdan|Syed Abdullah Khalid|en}}, 75, hunermendê [[bangladeş]]î.<ref>[http://bdnews24.com/arts/2017/05/21/aparajeyo-bangla-sculptor-syed-abdullah-khalid-passes-away Aparajeyo Bangla sculptor Syed Abdullah Khalid passes away]</ref> === 19 === * [[Newşîrwan Mistefa]], 73, siyasetmedarê kurd ê [[Başûrê Kurdistanê]], rêkxerê giştî yê tevgera [[Gorran]].<ref>[http://www.nrttv.com/Details.aspx?Jimare=71488 میدیاى فەرمى گۆڕان ڕایگەیاند، نەوشیروان مستەفا رێکخەری گشتی بزووتنەوەی گۆڕان کۆچی دواییکرد .] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170522224247/http://www.nrttv.com/Details.aspx?Jimare=71488 |date=2017-05-22 }} {{Ku icon}}</ref> === 18 === * {{Girêdan|Reema Lagoo|en}}, 59, aktrîsa hindistanî (''[[Hum Aapke Hain Koun..!]]'', ''[[Maine Pyar Kiya]]'', ''[[Kal Ho Na Ho]]''), dilrawestan.<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/veteran-actress-reema-lagoo-passes-away/articleshow/58727020.cms Veteran actress Reema Lagoo passes away]</ref> === 17 === * {{Girêdan|Roxcy Bolton|en}}, 90, femînîsta amerîkî û çalakvana mafên jinan, danera ''[[Women in Distress]]''.<ref>[http://www.miamiherald.com/news/local/obituaries/article150996037.html Civic activist, feminist, trailblazer Roxcy Bolton dies at 90]</ref> === 16 === * [[Ronnie Cocks]], 73, futbolerê [[malta]]yî ([[Sliema Wanderers F.C.]], [[Tîma neteweyî ya futbolê ya Maltayê]]).<ref>[http://www.maltatoday.com.mt/sports/football/77265/malta_wanderers_icon_ronnie_cocks_passes_away_aged_73#.WRsoeYVOLoo Malta, Wanderers icon Ronnie Cocks passes away, aged 73]</ref> === 15 === * {{Girêdan|Javier Valdez Cárdenas|en}}, 50, reporter û rojnamevanê meksîkî (''[[Ríodoce]]'', ''[[La Jornada]]''), bi guleyan kuştî.<ref>[http://www.bbc.com/mundo/noticias-america-latina-39930253 Asesinan a tiros en Sinaloa a Javier Valdez, el periodista que cubrió como nadie el narco mexicano] {{Es}}</ref> === 14 === * [[Shukriya Begum]], 82, [[balafirajo]]ya jin a yekê ya [[Pakistan]]ê.<ref>{{Jêder |sernav=Pakistan’s first lady pilot passes away |url=http://pakobserver.net/pakistans-first-lady-pilot-passes-away/ |tarîxa-gihiştinê=2017-05-16 |tarîxa-arşîvê=2017-08-24 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170824201944/http://pakobserver.net/pakistans-first-lady-pilot-passes-away/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> === 13 === * {{Girêdan|Jimmy Copley|en}}, 63, baterîjenê îngilîz, [[loşemî]].<ref>[http://ultimateclassicrock.com/jimmy-copley-dies/ Drummer Jimmy Copley Dies]</ref> === 12 === * {{Girêdan|Yu So-chow|en}}, 89, aktrîsa çînî.<ref>[http://www.straitstimes.com/lifestyle/entertainment/1960s-female-martial-arts-star-yu-so-chow-dies 1960s female martial arts star Yu So Chow dies]</ref> === 11 === * [[İbrahim Erkal]], 50, stranbêjê tirk ê bi eslê xwe xelkê [[Erzîrom]]ê.<ref>[http://www.sozcu.com.tr/hayatim/magazin-haberleri/ibrahim-erkalin-yakinlari-taziyeleri-kabul-ediyor/ İbrahim Erkal’ın yakınları taziyeleri kabul ediyor] {{Tr}}</ref> === 10 === * {{Girêdan|Colette Guillaumin|en}}, 83, [[femînîst]]a fransî.<ref>[http://www.liberation.fr/direct/element/deces-de-la-sociologue-et-feministe-colette-guillaumin_63757/ Décès de la sociologue et féministe Colette Guillaumin] {{Fr}}</ref> === 9 === * {{Girêdan|Robert Miles|en}}, 47, danêrê swîsrî-îtalî ya [[muzîka elektronîk]] û [[DJ]], penceşêr.<ref>[http://www.vanyaland.com/2017/05/09/rip-electronic-music-producer-robert-miles-has-died-at-the-age-of-47/ Report: Electronic music producer Robert Miles has died at the age of 47]</ref> === 8 === * [[Soran Saqizî]], rojnamevan û pêşkêşvanê bernameya "Seyrul Sefer" a [[KurdSat TV]], kuştî.<ref>https://anfkurdi.com/kurdistan/li-hewlere-rojnamevanek-hate-qetilkirin-80328</ref> === 7 === * {{Girêdan|Gholamreza Pahlavi|en}}, 93, mîrê pehlevî yê îranî.<ref>[https://www.manoto.news/news/sfihi3/NEWS26902 ​شاهپور غلامرضا پهلوی درگذشت] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170512090927/http://www.manoto.news/news/sfihi3/NEWS26902 |date=2017-05-12 }} {{Pr}}</ref> === 6 === * {{Girêdan|Rais Khan|en}}, 77, [[sîtar]]jenê [[pakistan]]î.<ref>[https://en.dailypakistan.com.pk/lifestyle/sitar-maestro-ustad-raees-khan-passes-away-in-karachi/ Sitar maestro Ustad Raees Khan passes away in Karachi]</ref> === 5 === * {{Girêdan|Corinne Erhel|en}}, 50, siyasetmedara [[Bretagne|breton]]-fransî, dilrawestan.<ref>[http://www.lefigaro.fr/flash-actu/2017/05/05/97001-20170505FILWWW00372-la-deputee-corinne-erhel-decede-apres-un-malaise.php La députée Corinne Erhel, soutien de Macron, décède après un malaise] {{Fr icon}}</ref> === 4 === * {{Girêdan|Timo Mäkinen|en}}, 79, [[ralî]]ajoyê fînlendî ([[World Rally Championship]]).<ref>[https://www.motorsport.com/wrc/news/rally-legend-and-flying-finn-timo-makinen-dies-901958/ Rally legend and ‘Flying Finn’ Timo Makinen dies]</ref> === 3 === * {{Girêdan|Abbas Abdullahi Sheikh Siraji|en}}, 31, siyasetmedarê [[Somalya|somalî]], bi guleyan kuştî.<ref>{{Jêder |sernav=Somalia’s Public Works Minister shot dead in Mogadishu |url=http://bnonews.com/news/index.php/news/id5870 |tarîxa-gihiştinê=2017-05-11 |tarîxa-arşîvê=2017-05-03 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170503203409/http://bnonews.com/news/index.php/news/id5870 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> === 2 === * {{Girêdan|Romeo Vasquez|en}}, 78, aktorê [[fîlîpîn]]î.<ref>[http://news.abs-cbn.com/entertainment/05/02/17/veteran-actor-romeo-vasquez-dies Veteran actor Romeo Vasquez dies]</ref> === 1 === * {{Girêdan|Erkki Kurenniemi|en}}, 75, [[muzîkdanêr]]ê [[Fînlenda|fînlendî]].<ref>[http://yle.fi/uutiset/3-9590132 Elektronisen musiikin uranuurtaja Erkki Kurenniemi on kuollut] {{Fi}}</ref> == Nîsan (meha 4) == === 30 === * {{Girêdan|Ueli Steck|en}}, 40, [[çiyahilkêş]]ê swîstrî, rûdaneke li ser çiyayê [[Everest]].<ref>[https://thehimalayantimes.com/nepal/swiss-machine-ueli-steck-killed-in-mt-everest-accident/ 'Swiss Machine’ Ueli Steck killed in Mt Everest accident]</ref> === 29 === * {{Girêdan|Saeed Karimian|en}}, 45, aktîvistê îranî û gerînendeyê televîzyonê û xwediyê [[GEM TV]], bi guleyan kuştî.<ref>[https://www.theguardian.com/world/2017/apr/30/iranian-gem-tv-saeed-karimian-shot-dead-in-istanbul-turkish-media-reports Iranian TV executive shot dead in Istanbul, Turkish media report]</ref> === 28 === * {{Girêdan|Janelle Kirtley|en}}, 73, [[xwexijkarê li ser avê|xwexijkara li ser avê]] ya amerîkî, [[şampiyon]]a dinyayê.<ref>[http://obits.al.com/obituaries/birmingham/obituary.aspx?n=jane-ellen-godfrey-janelle-kirtley&pid=185245257 Jane Ellen "Janelle" (Kirtley) Godfrey (1943 - 2017)]</ref> === 27 === * {{Girêdan|Sadanoyama Shinmatsu|en}}, pehlevanê japanî yê ''[[sumo]]'' 79, [[zatûre]] (sermegirtin).<ref>[http://www.japantimes.co.jp/sports/2017/05/01/sumo/former-yokozuna-sadanoyama-dies-79/#.WQb9fNryjIU Former yokozuna Sadanoyama dies at 79]</ref> === 26 === * {{Girêdan|Prince Bartholomew|en}}, 77, [[krîket]]vanê [[trînîdad]]î.<ref>{{Jêder |sernav=Local cricket fraternity mourns the ‘Prince’s’ passing |url=http://www.trinidadexpress.com/20170426/sports/local-cricket-fraternity-mourns-the-8216prince8217s8217-passing |tarîxa-gihiştinê=2017-05-11 |tarîxa-arşîvê=2017-05-01 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170501022654/http://www.trinidadexpress.com/20170426/sports/local-cricket-fraternity-mourns-the-8216prince8217s8217-passing |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> === 25 === * {{Girêdan|Issa Samb|en}}, 71, hunermendê [[senegal]]î.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.okayafrica.com/in-brief/issa-samb-joe-ouakam-death/ |sernav=Celebrated Senegalese Artist, Issa Samb, Has Passed Away |roja-gihiştinê=2017-05-11 |roja-arşîvê=2017-05-04 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170504195350/http://www.okayafrica.com/in-brief/issa-samb-joe-ouakam-death/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> === 24 === * {{Girêdan|Michael Mantenuto|en}}, 35, aktorê amerîkî (''[[Miracle (2004 film)|Miracle]]''), bi guleyan xwe kuştî.<ref>[http://www.kcci.com/article/miracle-actor-michael-mantenuto-dies-at-35/9570460 'Miracle' actor Michael Mantenuto dies at 35]</ref> === 23 === * {{Girêdan|Erdoğan Teziç|en}}, 81, akademîsyenê [[tirk]].<ref>[http://www.milliyet.com.tr/son-dakika-erdogan-tezic-hayatini--gundem-2437540/ Son dakika: Erdoğan Teziç hayatını kaybetti] {{Tr}}</ref> === 22 === * {{Girêdan|Pere Tàpias|en}}, 70, nîviskarê [[Katalonya|katalan]] ê pirtûkên li ser xwarinpêjiyê û pêşkêşvanê radyoyê.<ref>[http://www.ara.cat/cultura/Mor-Pere-Tapias-als-anys_0_1775222606.html Mor Pere Tapias als 70 anys] {{Ca icon}}</ref> === 21 === * {{Girêdan|Jetsun Lobsang Tenzin|en}}, 80, [[lama]]yê [[tîbet]]î, 103emîn [[Ganden Tripa]].<ref>{{Jêder |sernav=103rd Gaden Tripa Kyabje Jetsun Lobsang Tenzin Rinpoche Passes Away |url=http://tibet.net/2017/04/103rd-gaden-tripa-h-e-jetsun-lobsang-tenzin-rinpoche-passes-away/ |tarîxa-gihiştinê=2017-05-11 |tarîxa-arşîvê=2017-04-25 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170425215350/http://tibet.net/2017/04/103rd-gaden-tripa-h-e-jetsun-lobsang-tenzin-rinpoche-passes-away/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> === 20 === * {{Girêdan|Kojo Laing|en}}, 70, helbestvan û nivîskarê [[ghana]]yî.<ref>{{Jêder-malper |url=https://readinglist.click/2017/04/24/writers-pay-tribute-to-kojo-laing-africas-best-novelist-by-far-binyavanga-wainaina/ |sernav=Writers pay tribute to Kojo Laing: ‘Africa’s best novelist, by far’ – Binyavanga Wainaina |tarîxa-gihiştinê=2017-05-11 |tarîxa-arşîvê=2017-05-19 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170519113811/https://readinglist.click/2017/04/24/writers-pay-tribute-to-kojo-laing-africas-best-novelist-by-far-binyavanga-wainaina/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> === 19 === * {{Girêdan|Yip Kai Foon|en}}, 55, gangster û dizê profesyonel ê [[Hong Kong|hongkongî]], [[penceşêr]].<ref>[http://www.scmp.com/news/hong-kong/law-crime/article/2088790/notorious-hong-kong-gangster-yip-kai-foon-who-suffered Notorious Hong Kong gangster Yip Kai-foon, who inspired hit film Trivisa, dies in hospital]</ref> === 18 === * {{Girêdan|Yvonne Monlaur|en}}, 77, aktrîsa fransî (''[[Three Strangers in Rome]]'', ''[[Circus of Horrors]]'', ''[[The Brides of Dracula]]'').<ref>[http://yvonnemonlaurofficialblog.blogspot.com.es/2017/04/in-memoriam.html In Memoriam] {{Fr}}</ref> === 17 === * {{Girêdan|Sean Scanlan|en}}, 68, aktorê [[Skotlenda|skotlendî]].<ref>[http://www.heraldscotland.com/opinion/15231497.Obituary___Sean_Scanlan__leading_actor_in_Scottish_television_and_theatre/? Obituary - Sean Scanlan, leading actor in Scottish television and theatre]</ref> === 16 === * {{Girêdan|Gianni Boncompagni|en}}, 84, pêşkêşvanê [[talyan]] ê televîzyon û radyoyê.<ref>[http://www.repubblica.it/spettacoli/tv-radio/2017/04/16/news/e_morto_gianni_boncompagni_fece_la_storia_del_piccolo_schermo-163154315 È morto Gianni Boncompagni, il rivoluzionario della tv italiana] {{It icon}}</ref> === 15 === * {{Girêdan|Aref Lorestani|en}}, 45, aktorê îranî, dilrawestan.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.payvand.com/news/17/apr/1080.html |sernav=Renowned Iranian actor Aref Lorestani dies at 45 due to heart attack |tarîxa-gihiştinê=2017-05-11 |tarîxa-arşîvê=2017-05-22 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170522035451/http://www.payvand.com/news/17/apr/1080.html |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> === 14 === * {{Girêdan|Martín Elías|en}}, 26, stranbêjê kolombyayî yê stranên ''[[vallenato]]'', rûdana hatûçûnê.<ref>[http://www.billboard.com/articles/columns/latin/7760439/fonseca-juanes-martin-elias-dies-reaction Fonseca, Juanes & More Mourn the Death of Colombian Singer Martin Elias]</ref> === 13 === * {{Girêdan|K. S. Chandrasekharan|en}}, 96, matematîknasê hindistanî-swîsrî.<ref>[https://trauer.nzz.ch/traueranzeige/komaravolu-chandrasekharan Komaravolu Chandrasekharan] {{De}}</ref> === 12 === * {{Girêdan|Kathleen Cassello|en}}, 58, [[soprano]]ya amerîkî.<ref>[http://operawire.com/obituary-kathleen-cassello-passes-away-at-58/ Obituary: Kathleen Cassello Passes Away At 58]</ref> === 11 === * {{Girêdan|Samir Frangieh|en}}, 71, rewşenbîr û siyasetmedarê libnanî, [[şêrpence]].<ref>{{Jêder |sernav=Ex-MP Samir Frangieh dies at 71 |url=http://www.dailystar.com.lb/News/Lebanon-News/2017/Apr-12/401637-ex-mp-samir-frangieh-dies-at-71.ashx |tarîxa-gihiştinê=2017-05-10 |tarîxa-arşîvê=2017-05-11 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170511095705/http://www.dailystar.com.lb//News/Lebanon-News/2017/Apr-12/401637-ex-mp-samir-frangieh-dies-at-71.ashx |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> === 10 === * {{Girêdan|Kirill Kovaldzhi|en}} (Kîrîl Kovalcî), 87, helbestvan, nivîskar û wergêrê rûs.<ref>[https://rg.ru/2017/04/10/reg-cfo/poet-kirill-kovaldzhi-skonchalsia-na-88-godu-zhizni.html Поэт Кирилл Ковальджи скончался на 88 году жизни] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170523115412/https://rg.ru/2017/04/10/reg-cfo/poet-kirill-kovaldzhi-skonchalsia-na-88-godu-zhizni.html |date=2017-05-23 }} {{Ru icon}}</ref> === 9 === * {{Girêdan|Carme Chacón|en}}, 46, siyasetmedara [[katalan]], nexweşiya dil.<ref>[https://www.nytimes.com/2017/04/11/world/europe/carme-chacon-dead-spain-defense-minister.html Carme Chacón, Spain’s First Female Defense Minister, Dies at 46]</ref> === 8 === * [[Ahmad Dahbour]], 71, helbestvanê filistînî.<ref>[http://english.wafa.ps/page.aspx?id=n27Uowa72518819835an27Uow Palestinian poet Ahmad Dahbour dead at 71]</ref> === 7 === * {{Girêdan|Marthe Gosteli|en}}, 99, aktîvîsta [[swîsrî]] ya bo mafê jinan.<ref>[http://www.swissinfo.ch/eng/marthe-gosteli_doyenne-of-women-s-rights-in-switzerland-dies/43094924 Doyenne of women’s rights in Switzerland dies]</ref> === 6 === * {{Girêdan|Jerzy Vetulani|en}}, 81, norolog-biriknasê polonî.<ref>[http://wiadomosci.onet.pl/kraj/zmarl-profesor-jerzy-vetulani-mial-81-lat/t77ymt9 "Prof. Jerzy Vetulani. 21 gramów, które rozniosłyby kosmos"] {{Pl}}</ref> === 5 === * {{Girêdan|María Luisa Ozaita|en}}, 77, [[awazdaner]]a spanî.<ref>[http://www.abc.es/cultura/musica/abci-muere-compositora-luisa-ozaita-pionera-difusion-musica-hecha-mujeres-201704061114_noticia.html Muere la compositora Luisa Ozaíta, pionera en la difusión de música hecha por mujeres] {{Es}}</ref> === 4 === * {{Girêdan|Samir Farid|en}} (Semîr Ferîd), 73, nivîskar û rexnenivîsê misrî.<ref>{{Jêder-malper |url=http://english.ahram.org.eg/NewsContent/5/32/262299/Arts--Culture/Film/Renowned-Egyptian-film-critic,-writer-and-film-his.aspx |sernav=Renowned Egyptian film critic, writer and film historian Samir Farid dies |tarîxa-gihiştinê=2017-04-07 |tarîxa-arşîvê=2017-04-06 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170406232227/http://english.ahram.org.eg/NewsContent/5/32/262299/Arts--Culture/Film/Renowned-Egyptian-film-critic,-writer-and-film-his.aspx |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> === 3 === * {{Girêdan|Kishori Amonkar|en}}, 84, dengbêja [[hindistanî]].<ref>[http://www.ndtv.com/india-news/renowned-hindustani-classical-vocalist-kishori-amonkar-dies-at-84-1676926 Renowned Hindustani Classical Vocalist Kishori Amonkar Dies At 84]</ref> === 2 === * {{Girêdan|Alma Delia Fuentes|en}}, 80, aktrîsa [[meksîkî]].<ref>[http://www.entornointeligente.com/articulo/9833792/MEXICO-Reportan-fallecimiento-de-la-actriz-Alma-Delia-Fuentes México: Reportan fallecimiento de la actriz Alma Delia Fuentes] {{Es}}</ref> === 1 === [[Wêne:Gösta Ekman in August 2014.jpg|thumb|Gösta Ekman (2014)]] * {{Girêdan|Gösta Ekman|en}}, 77, aktor û rejîsorê swêdî (''[[Jönssonligan]]'', ''[[Martin Beck]]'').<ref>[http://www.svt.se/kultur/gosta-ekman-ar-dod Gösta Ekman är död] {{Sv}}</ref> == Adar (meha 3) == === 31 === * {{Girêdan|Gilbert Baker (artist)|en}}, 65, hunermend û aktîvîstê amerîkî yê mafên kesên [[LGBT]] ku alaya keskesorê ya tevgera LGBT sêwirandibû.<ref>[http://abc7news.com/society/man-who-created-rainbow-flag-for-gay-rights-has-died/1828523/ Man who created rainbow flag for gay rights has died]</ref> === 30 === * {{Girêdan|Donald Harvey|en}}, 64, [[rêzemêrkuj]]ê amerîkî, kuştî.<ref>[http://www.toledoblade.com/Police-Fire/2017/03/30/Convicted-serial-killer-Donald-Harvey-dies-after-assault-in-Toledo-prison-cell.html Convicted serial killer dies after assault in Toledo prison cell]</ref> === 29 === * {{Girêdan|João Gilberto Noll|en}}, 70, nivîskarê [[brazîlî]].<ref>[http://oglobo.globo.com/cultura/livros/morre-escritor-joao-gilberto-noll-vencedor-de-cinco-jabutis-aos-70-1-21128194 Morre o escritor João Gilberto Noll, vencedor de cinco Jabutis, aos 70] {{Pt}}</ref> === 28 === * {{Girêdan|Gwilym Prys Prys-Davies, Baron Prys-Davies|en}}, 93, [[parêzer]] û siyasetmedarê [[walesî]].<ref>[http://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-politics-36941568 Obituary: Lawyer and politician Gwilym Prys Davies]</ref> === 27 === * {{Girêdan|Zaida Catalán|en}}, 36, parêzer û siyasetmedara swêdî, kuştî.<ref>[http://www.reuters.com/article/us-congo-un-idUSKBN16Z1FL Bodies of two U.N. investigators found in Congo: government]</ref> (di vê rojê de leşê wê hat dîtin) === 26 === * {{Girêdan|Brian Oldfield|en}}, 71, [[guleavêj]]ê amerîkî.<ref>{{Jêder |sernav=The Oldfield Spin Biography |url=http://brianoldfield.com/?page_id=129 |tarîxa-gihiştinê=2017-03-27 |tarîxa-arşîvê=2017-03-28 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170328020909/http://brianoldfield.com/?page_id=129 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> === 25 === * {{Girêdan|Dave Steele|en}}, 42, şofêrê tirombêlên ''sprint'' ([[IndyCar Series|IndyCar]], [[NASCAR]], [[ARCA Racing Series|ARCA]]), [[United States Auto Club|USAC Silver Crown Champion]] (2004, 2005), di rûdaneke pêşbirka otombîlan de.<ref>[https://www.theguardian.com/sport/2017/mar/26/david-steele-killed-desoto-speedway-florida Former IndyCar and Nascar driver David Steele killed during Florida race]</ref> === 24 === * {{Girêdan|Pete Shotton|en}}, 75, muzîkvanê brîtanî yê ''washboard'' (textê cilşûştinê) ([[The Quarrymen]]) û bazirgan ([[Fatty Arbuckle's]], [[Apple Corps]]), dilrawestan.<ref>[http://www.liverpoolecho.co.uk/news/liverpool-news/tributes-paid-after-john-lennons-12793611 Tributes paid after John Lennon's best friend Pete Shotton passes away]</ref> === 23 === * {{Girêdan|Ashokamitran|en}}, 85, nivîskarê hindistanî yê bi zimanê [[tamîlî]].<ref>[http://www.hindustantimes.com/books/celebrated-tamil-writer-ashokamitran-dies-at-85/story-kYdp1RqbIwzb4AglGFz7QL.html Celebrated Tamil writer Ashokamitran dies at 85]</ref> === 22 === * {{Girêdan|Agustí Montal Costa|ca}}, 82, [[aborînas]] û [[şîrketdar]]ê [[Katalonya|katalan]], serokê [[FC Barcelona|Barça]] (1969–1977).<ref>[https://www.fcbarcelona.com/club/news/2016-2017/former-fc-barcelona-president-agusti-montal-dies Former FC Barcelona president Agusti Montal dies]</ref> === 21 === * {{Girêdan|Martin McGuinness|en}}, 66, siyasetmedarê bakurîrlendî û fermandarê [[IRA]]yê, giranbûna nexweşiya [[amîloîdoz]].<ref>[https://www.rte.ie/news/2017/0321/861287-martin-mcguinness-death McGuinness a 'pivotal and crucial figure' in peace process - Adams]</ref> === 20 === * {{Girêdan|David Rockefeller|en}}, 101, [[bankgêr]] ([[Chase Manhattan]]), [[globalîst]] ([[Trilateral Commission]]) û fîlantrop-mirovhezê amerîkî ([[Rockefeller Brothers Fund]]).<ref>[https://www.nytimes.com/2017/03/20/business/david-rockefeller-dead-chase-manhattan-banker.html David Rockefeller, Philanthropist and Head of Chase Manhattan, Dies at 101]</ref> === 19 === * {{Girêdan|Li Li-Hua|en}}, 92, aktrîsa [[Hong Kong|hongkongî.]]<ref>{{Jêder-malper |url=http://focustaiwan.tw/news/aedu/201703200034.aspx |sernav=Film star Li Li-hua dies at 92 |tarîxa-gihiştinê=2017-03-20 |tarîxa-arşîvê=2017-03-20 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170320185708/http://focustaiwan.tw/news/aedu/201703200034.aspx |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> === 18 === * {{Girêdan|Chuck Berry|en}}, 90, muzîkkarê amerîkî yê ''rock-and-roll'' ("[[Johnny B. Goode]]", "[[Maybellene]]", "[[Roll Over Beethoven]]").<ref>[http://abcnews.go.com/Entertainment/legendary-musician-chuck-berry-dead-90/story?id=46228597 Legendary musician Chuck Berry dead at 90]</ref> [[Wêne:Chuck Berry 1957.jpg|thumb|Chuck Berry (1957)]] === 17 === * [[Derek Walcott]], 87, helbestvanê [[Saint Lucia|saintluciayî]]<ref>[https://www.theguardian.com/books/2017/mar/17/nobel-laureate-poet-and-playwright-derek-walcott-dead-aged-87 Nobel laureate, poet and playwright Derek Walcott, dead aged 87]</ref> === 16 === * {{Girêdan|James Cotton|en}}, 81, [[armonîka]]jenê amerîkî yê ''blues'' ("[[Hard Again]]"), [[zature]].<ref>[http://www.npr.org/sections/therecord/2017/03/16/520453907/james-cotton-legend-of-the-blues-harmonica-dies-at-81 James Cotton, Legend Of The Blues Harmonica, Dies At 81]</ref> === 15 === * {{Girêdan|Enrique Morea|en}}, 92, [[tenîsbaz]]ê [[arjentîn]]î.<ref>[http://www.lanacion.com.ar/1993625-murio-enrique-morea-una-leyenda-del-tenis-argentino Murió Enrique Morea, una leyenda del tenis argentino] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170317144249/http://www.lanacion.com.ar/1993625-murio-enrique-morea-una-leyenda-del-tenis-argentino |date=2017-03-17 }} {{Es}}</ref> === 14 === * {{Girêdan|Royal Robbins|en}}, 82, [[çiyahilkêş]]ê amerîkî.<ref>[http://www.modbee.com/news/article138573098.html Rock climbing pioneer, Modesto’s Royal Robbins, dies at 82]</ref> === 13 === * [[Mihemedê Mela Kerîm]] (Hemey Mela Kerîm, Muhammadi Mela Karim), 86, nivîskarê kurd<ref>http://www.duhokwriters.com/kurdi/archives/742{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=adar 2021 }} {{Ku}}</ref> === 12 === * {{Girêdan|Stavro Jabra|en}}, 70, [[resam]]ê [[libnan]]î yê [[kartûn]]an ([[rêzeçîrok]]ên biwêne).<ref>{{Jêder |sernav=Lebanese cartoonist Stavro Jabra passes away |url=http://www.dailystar.com.lb/News/Lebanon-News/2017/Mar-12/397166-lebanese-cartoonist-stavro-jabra-dies.ashx |tarîxa-gihiştinê=2017-03-13 |tarîxa-arşîvê=2017-03-13 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170313023629/http://www.dailystar.com.lb/News/Lebanon-News/2017/Mar-12/397166-lebanese-cartoonist-stavro-jabra-dies.ashx |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> === 11 === * [[Hozan Dilgeş]], 65, hunermendê kurd<ref>http://diyarname.com/news.php?Idx=25425</ref> * {{Girêdan|Evan Johns|en}}, 60, gîtarjenê amerîkî ([[The LeRoi Brothers]]).<ref>{{Jêder |sernav=Evan Johns, 60, left his mark on Austin music as a firebrand guitarist |url=http://music.blog.austin360.com/2017/03/12/evan-johns-60-left-his-mark-on-austin-music-as-a-firebrand-guitarist/ |tarîxa-gihiştinê=2017-03-13 |tarîxa-arşîvê=2017-03-17 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170317170243/http://music.blog.austin360.com/2017/03/12/evan-johns-60-left-his-mark-on-austin-music-as-a-firebrand-guitarist/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> === 10 === * {{Girêdan|Mari Evans|en}}, 93, mamosta û [[helbestvan]]a [[afroamerîkî]].<ref>[http://www.indystar.com/story/news/2017/03/11/famed-indianapolis-poet-mari-evans-leaves-legacy-social-justice/99055190/ Late Indianapolis poet Mari Evans leaves legacy of social justice]</ref> === 9 === * {{Girêdan|Howard Hodgkin|en}}, 84, wênesazê brîtanî.<ref>[http://www.mirror.co.uk/news/uk-news/artist-sir-howard-hodgkin-dead-9996554 Turner Prize winning British abstract artist Sir Howard Hodgkin dies]</ref> === 8 === * {{Girêdan|Michael Maher (hurler)|en}}, 87, listîkvanê [[îrlendî]] yê [[hurlîng]]ê ([[Tipperary GAA|Tipperary]]).<ref>[http://www.irishmirror.ie/sport/gaa/hurling/hurling-news/tipperary-hurling-legend-michael-maher-9991247 Tipperary hurling legend Michael Maher passes away]</ref> === 7 === * {{Girêdan|Lynne Stewart|en}}, 77, [[parêzer]]a amerîkî ya "gel".<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.telesurtv.net/english/news/Lynne-Stewart-Lifelong-Fighter-and-Peoples-Lawyer-Dies-20170307-0026.html |sernav=Lynne Stewart, Lifelong Fighter and People's Lawyer, Dies |roja-gihiştinê=2017-03-08 |archive-date=2017-03-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170308141849/http://www.telesurtv.net/english/news/Lynne-Stewart-Lifelong-Fighter-and-Peoples-Lawyer-Dies-20170307-0026.html |url-status=dead }}</ref> === 6 === * {{Girêdan|Sydney Ball|en}}, 83, [[wênesaz]]ê [[Awistralya|australî]].<ref>[http://mobile.abc.net.au/news/2017-03-06/sydney-ball-abstract-painter-dead-at-83/8328728?pfmredir=sm Sydney Ball, prolific abstract painter, dies aged 83]</ref> * [[Rabbi Zecharia Barashi]] (Rabî Zekerya Beraşî), 117, merivê herî kal ê [[Îsraêl]]ê, [[rabî|rabiyê]] bi eslê xwe yê herêma [[Beraşê]] ([[Başûrê Kurdistanê]]).<ref>http://www.kurdistan24.net/en/news/ed54eea9-b005-4d33-865e-57db4fc49f95/Kurdish-Rabbi-in-Israel-dies-at-117</ref> === 5 === * {{Girêdan|Jay Lynch|en}}, 72, nivîskar, edîtor û hunermendê amerîkî yê [[pirtûkên komîk]] ên ''underground'' (''[[Bijou Funnies]]'', ''[[Bazooka Joe]]'').<ref>[https://www.lambiek.net/artists/l/lynch.htm Jay Lynch]</ref> === 4 === * {{Girêdan|Edi Fitzroy|en}}, 62, stranbêjê [[jamaîka]]yî yê ''reggae''.<ref>[http://jamaica-gleaner.com/article/news/20170304/singer-edi-fitzroy-has-died Singer Edi Fitzroy Has Died]</ref> === 3 === * {{Girêdan|Míriam Colón|en}}, 80, aktrîsa [[Porto Rîko|portorîkoyî]] (''[[Scarface (1983 film)|Scarface]]'', ''[[Goal! (film)|Goal!]]'', ''[[All the Pretty Horses (film)|All the Pretty Horses]]''), nexweşiya [[pişik]]an.<ref>{{Jêder |sernav=Miriam Colon, iconic US Latina movie, theater actress, dies |url=http://www.wqow.com/story/34662401/miriam-colon-iconic-us-latina-movie-theater-actress-dies |tarîxa-gihiştinê=2017-03-06 |tarîxa-arşîvê=2017-03-04 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170304115708/http://www.wqow.com/story/34662401/miriam-colon-iconic-us-latina-movie-theater-actress-dies |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> === 2 === * {{Girêdan|Spencer Hays|en}}, 80, hunerdost û berhevkarê amerîkî yê hunerê.<ref>[http://www.nst.com.my/news/2017/03/217004/us-art-philanthropist-spencer-hays-dies-80 US art philanthropist Spencer Hays dies at 80]</ref> === 1 === * {{Girêdan|Taarak Mehta|en}}, 87, nivîskarê û [[şanonivîs]]ê hindistanî yê bi [[zimanê guceratî]].<ref>[http://www.hindustantimes.com/videos/entertainment/famous-writer-taarak-mehta-passes-away-at-87/video-UyHlY0O4m6hseRAQ4SEIYL.html Famous writer Taarak Mehta passes away at 87]</ref> == Sibat (meha 2) == === 28 === * {{Girêdan|Nicholas Mosley|en}}, 93, nivîskarê brîtanî.<ref>[https://www.theguardian.com/books/2017/mar/01/nicholas-mosley-obituary Nicholas Mosley obituary]</ref> === 27 === * {{Girêdan|Arvo Krikmann|en}}, 77, folklornas û akademîkerê estonî.<ref>[http://kultuur.err.ee/v/kirjandus/ca11dd56-eb10-45bf-8f10-932ed84c8bee/suri-arvo-krikmann Suri Arvo Krikmann] {{Et}}</ref> === 26 === * {{Girêdan|Preben Hertoft|en}}, 89, [[seksolog]]ê [[danîmarkî]].<ref>[http://www.dr.dk/nyheder/indland/danmarks-foerste-professor-i-sexologi-er-doed Danmarks første professor i sexologi er død] {{Da icon}}</ref> (mirina wî di vê rojê de hat ragihandin) === 25 === * [[Şîfa Gerdî]] ([[Şîfa Zikrî Îbrahîm]]), 30, bêjer û rojnamenivîsera kurd, ji ber teqîna bombeyeke çandî<ref>http://www.kurdistan24.net/ku/news/2d1bd1c7-ad61-4718-a16d-4d4bf969906b/Rojnamevan-Şîfa-Gerdî-li-Mûsilê-şehîd-bû</ref> === 24 === * {{Girêdan|Fumio Karashima|en}}, 68, [[piyanojen]]ê japonî yê ''jazz''.<ref>[http://www.yomiuri.co.jp/culture/20170225-OYT1T50000.html ジャズピアニスト、辛島文雄さん死去…６８歳] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170226221150/http://www.yomiuri.co.jp/culture/20170225-OYT1T50000.html |date=2017-02-26 }} {{Jp}}</ref> === 23 === * {{Girêdan|Ren Hang|en}}, 29, [[wênegir]]ê çînî, [[xwekujî]].<ref>{{Jêder-malper |url=http://time.com/4682189/ren-hang-chinese-photographer-dies/ |sernav=Controversial Chinese Photographer Ren Hang Dies at 29 |roja-gihiştinê=2017-02-28 |roja-arşîvê=2020-10-22 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20201022210938/https://time.com/4682189/ren-hang-chinese-photographer-dies/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> === 22 === * {{Girêdan|Ricardo Dominguez|en}}, 31, bokserê profesyonel ê [[giraniya welter]] ê meksîkî, nexweşiya [[pençeşêr]]a [[rûviya stûr]].<ref>[http://www.aztecadeportes.com/notas/box-azteca/2017-02-21-21-44/fallece-el--pelon--dominguez--primer-campeon-azteca/ Fallece El ‘Pelón’ Domínguez, Primer Campeón Azteca] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170223125121/http://www.aztecadeportes.com/notas/box-azteca/2017-02-21-21-44/fallece-el--pelon--dominguez--primer-campeon-azteca/ |date=2017-02-23 }} {{Es}}</ref> === 21 === * {{Girêdan|Jeanne-Martin Cissé|en}}, 91, mamosta û siyasetmedara [[gîne]]yî.<ref>[https://www.visionguinee.info/2017/02/21/jeanne-martin-cisse-nest-plus/ Jeanne Martin Cissé n'est plus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170223174941/https://www.visionguinee.info/2017/02/21/jeanne-martin-cisse-nest-plus/ |date=2017-02-23 }} {{Fr}}</ref> * [[Tirko Şêx Cundî]], 79, hevjîna mîrê kurdên [[êzidî]] [[Mîr Tehsîn Beg]], ti nexweşiyeke wê ya giran nebû.<ref>http://www.basnews.com/index.php/kr/news/kurdistan/332074</ref> === 20 === * {{Girêdan|Mildred Dresselhaus|en}}, 86, [[nanoteknolog]]a amerîkî.<ref>[http://news.mit.edu/2017/institute-professor-emerita-mildred-dresselhaus-dies-86-0221 Institute Professor Emerita Mildred Dresselhaus, a pioneer in the electronic properties of materials, dies at 86]</ref> === 19 === * {{Girêdan|Halaevalu Mataʻaho ʻAhomeʻe|en}}, 90, dêmîr û endama mala mîrên [[Tonga]]yê.<ref>[https://www.tvnz.co.nz/one-news/world/tongan-kings-mother-passes-away-in-auckland-hospital Tributes paid after Tongan King's mother passes away in Auckland]{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=tebax 2021 }}</ref> === 18 === * {{Girêdan|Nick Dupree|en}}, 34, çalaksazê amerîkî yê mafên mirovên [[seqet]].<ref>[http://media-dis-n-dat.blogspot.no/2017/02/medicaid-reform-activist-writer-blogger.html Medicaid reform advocate, writer, blogger, artist, disability rights activist Nick Dupree dies]</ref> === 17 === * {{Girêdan|Kim Ji-young|en}}, 78, aktrîsa başûrkoreyî.<ref>[http://entertain.naver.com/read?oid=277&aid=0003935946 '사투리 연기 대가' 배우 김지영 별세, 폐암 투병 중에도 연기 놓지 않았다] {{Ko}}</ref> === 16 === * {{Girêdan|Jannis Kounellis|en}}, 80, hunermendê yewnan-îtalî.<ref>[http://theartnewspaper.com/news/arte-povera-artist-jannis-kounellis-has-died-aged-80/ Arte Povera artist Jannis Kounellis has died, aged 80]</ref> === 15 === * [[Bonipus Fernando]], 83, aktorê [[srîlankayî]].<ref>{{Jêder-malper |url=http://newsfirst.lk/english/2017/02/veteran-actor-bonipus-fernando-passes-away/161826 |sernav=Veteran actor Bonipus Fernando passes away |tarîxa-gihiştinê=2017-02-17 |tarîxa-arşîvê=2017-02-16 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170216060029/http://newsfirst.lk/english/2017/02/veteran-actor-bonipus-fernando-passes-away/161826 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> === 14 === * {{Girêdan|Hans Trass|en}}, 88, [[botanîst]]ê [[estonî]].<ref>[http://tartu.postimees.ee/4014865/suri-akadeemik-hans-voldemar-trass?utm_source Estonian ecolist passes away]</ref> === 13 === * {{Girêdan|Stacy Bromberg|en}}, 60, listîkvana amerîkî ya ''{{Girêdan|darts|en}}''.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.pdc.tv/news/article/1ecqr1350gz7w1ro3mo6zpr1dm/title/stacy-bromberg |sernav=Stacy Bromberg Passes Away |roja-gihiştinê=2017-02-13 |roja-arşîvê=2017-02-14 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170214004552/http://www.pdc.tv/news/article/1ecqr1350gz7w1ro3mo6zpr1dm/title/stacy-bromberg |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> === 12 === [[Wêne:JarreauAlDuesseldorf1981.jpg|thumb|Al Jarreau (1981)]] * {{Girêdan|Al Jarreau|en}}, 76, stranbêjê amerîkî yê [[jazz]] and [[R&B]]ê ("[[Moonlighting (theme song)|Moonlighting]]", "[[Since I Fell for You]]", "[[We Are the World]]"), heft caran bi xelata [[Grammy (xelat)|Grammy]] xelatkirî.<ref>[http://abc7.com/entertainment/grammy-winning-jazz-singer-al-jarreau-dies-at-age-76/1751052/ Grammy-winning jazz singer Al Jarreau dies at age 76]</ref> === 11 === * {{Girêdan|Jiro Taniguchi|en}}, 69, hunermendê ''manga'' yê japonî (''[[A Distant Neighborhood]]'').<ref>[https://sg.news.yahoo.com/japanese-manga-legend-jiro-taniguchi-dies-69-publisher-182246828.html Japanese manga legend Jiro Taniguchi dies at 69: publisher]</ref> === 10 === * {{Girêdan|Piet Keizer|en}}, 73, futbolerê holendî ([[AFC Ajax|Ajax]], [[Netherlands national football team|national team]]), pençeşêra pişikan.<ref>[http://www.telegraaf.nl/telesport/27603554/__Ajax-icoon_Piet_Keizer__73__overleden__.html Ajax-icoon Piet Keizer (73) overleden] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170218210208/http://www.telegraaf.nl/telesport/27603554/__Ajax-icoon_Piet_Keizer__73__overleden__.html |date=2017-02-18 }} {{Nl}}</ref> === 9 === * {{Girêdan|Serge Baguet|en}}, 47, [[bisîkletajo]]yê profesyonel ê belçîkayî, nexweşiya [[pençeşêr]]a [[rûviya stûr]].<ref>[http://www.hln.be/hln/nl/952/Wielrennen/article/detail/3076251/2017/02/09/Voormalig-Belgisch-kampioen-wielrennen-Serge-Baguet-47-overleden.dhtml Voormalig Belgisch kampioen wielrennen Serge Baguet (47) overleden] {{Nl}}</ref> === 8 === * {{Girêdan|Rina Matsuno|en}} ([[Shiritsu Ebisu Chugaku]]), 18, popbêja japonî.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.japantimes.co.jp/culture/2017/02/08/entertainment-news/18-year-old-member-pop-idol-group-shiritsu-ebisu-chugaku-dies/#.WJvxJjys-Ed |sernav=18-year-old member of pop idol group Shiritsu Ebisu Chugaku dies |roja-gihiştinê=2017-02-09 |roja-arşîvê=2017-02-08 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170208115608/http://www.japantimes.co.jp/culture/2017/02/08/entertainment-news/18-year-old-member-pop-idol-group-shiritsu-ebisu-chugaku-dies/#.WJvxJjys-Ed |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> === 7 === * {{Girêdan|Tzvetan Todorov|en}}, 77, fîlozofê [[bulgar]]-[[fransî]].<ref>[http://mobile.lemonde.fr/disparitions/article/2017/02/07/l-essayiste-et-historien-des-idees-tzvetan-todorov-est-mort_5076045_3382.html L’essayiste et historien des idées Tzvetan Todorov est mort]{{Fr}}</ref> === 6 === * {{Girêdan|Inge Keller|de}}, 93, aktrîsa alman (''[[The Last Year]]'', ''[[Aimée & Jaguar]]'', ''[[Lola and Billy the Kid]]'').<ref>[http://www.spiegel.de/kultur/gesellschaft/deutsche-theater-legende-inge-keller-ist-tot-a-1133385.html Inge Keller ist tot] {{De}}</ref> === 5 === * {{Girêdan|Björn Granath|sv}}, 70, aktorê swêdî (''[[Madicken]]'', ''[[Pelle the Conqueror]]'').<ref>[http://www.svt.se/kultur/bjorn-granath-har-avlidit Skådespelaren Björn Granath har avlidit] {{Sv}}</ref> === 4 === * {{Girêdan|Bano Qudsia|en}}, 88, nivîskara [[pakistan]]î (''[[Raja Gidh]]'').<ref>{{Jêder-malper |url=https://en.dailypakistan.com.pk/headline/renowned-novelist-short-story-bano-qudsia-passes-away/ |sernav=Renowned novelist, short story writer Bano Qudsia dies at 88 |roja-gihiştinê=2017-02-04 |roja-arşîvê=2017-02-05 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170205015720/https://en.dailypakistan.com.pk/headline/renowned-novelist-short-story-bano-qudsia-passes-away/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> === 3 === * {{Girêdan|Hasan Joharchi|en}} (Hesen Coherçî), 48, aktorê îranî, dilrawestan.<ref>[http://www.isna.ir/news/95111510081/%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%AC%D9%88%D9%87%D8%B1%DA%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA حسن جوهرچی درگذشت] {{Fa}}</ref> === 2 === * {{Girêdan|Predrag Matvejević|en}}, 84, nivîskar û çalakvanê siyasî yê [[bosnî]]-[[kroatî]].<ref>[http://www.vecernji.hr/hrvatska/umro-predrag-matvejevic-1146831 Umro Predrag Matvejević. Tražio je da Tito odstupi s funkcije, ‘91. je otišao u emigraciju] {{Hr}}</ref> === 1 === * {{Girêdan|Sandy Gandhi|en}}, 59, [[komediyen]]a [[hindistan]]î-[[Awistralya|awistralî]].<ref>[http://www.echo.net.au/2017/02/northern-rivers-comedian-dies-suddenly/ Northern rivers comedian dies suddenly]</ref> == Kanûna mezin (çile, meha 1) == === 31 === * [[Mehmûd Onder]], 64, rojnamevan û xebatkarê çapemeniya kurdî ([[MED TV]], [[Medya TV]], [[Roj TV]], [[Stêrk TV]] û [[Ronahî TV]]), nexweşiya [[pençeşêr]]ê.<ref>http://diyarname.com/news.php?Idx=25302</ref> * {{Girêdan|Tokitenkū Yoshiaki (Altangadasyn Khüchitbaatar)|en}}, 37, pehlevanê [[sumo]] yê [[mongol]], nexweşiya [[lîmfoma]] (lenfoma).<ref>[http://mainichi.jp/english/articles/20170131/p2g/00m/0sp/062000c Sumo: Former komusubi Tokitenku dies at 37]</ref> === 30 === * [[David Burhani]], 26, futbolvanê [[Tanzanya|tanzanî]] ([[Maji Maji FC|Maji Maji]], [[Kagera Sugar F.C.|Kagera Sugar]]).<ref>[http://www.allafrica.com/stories/201701300794.html Tanzania: Keeper Burhan Death Shocks Football Fraternity]</ref> === 29 === * {{Girêdan|Ko Ni|en}}, 64, [[parêzer]]ê [[Myanmar|burmayî]], kuştî.<ref>[http://www.mmtimes.com/index.php/national-news/24738-nld-legal-advisor-leading-muslim-lawyer-u-ko-ni-assassinated-at-yangon-airport.html NLD legal adviser, leading Muslim lawyer U Ko Ni assassinated at Yangon airport]</ref> === 28 === * {{Girêdan|Lennart Nilsson|en}}, 94, [[wênekêş]]ê [[swêdî]].<ref>[http://www.svt.se/kultur/lennart-nilsson-dod Lennart Nilsson död] {{Sv}}</ref> === 27 === * {{Girêdan|Emmanuelle Riva|en}}, 89, aktrîsa fransî (''[[Amour (2012 film)|Amour]]'', ''[[Thérèse Desqueyroux (1962 film)|Thérèse Desqueyroux]]'', ''[[Hiroshima mon amour]]''), bi xelata [[BAFTA Award for Best Actress in a Leading Role|BAFTA]] xelatkirî ([[66th British Academy Film Awards|2013]]), nexweşiya [[pençeşêr]]ê.<ref>[https://www.theguardian.com/film/2017/jan/28/emmanuelle-riva-french-icon-who-starred-in-amour-dies-aged-89 Emmanuelle Riva, French icon who starred in Amour, dies aged 89]</ref> === 26 === * {{Girêdan|Mike Connors|en}} (Krekor Ohanian), 91, aktorê [[ermen]]-amerîkayî (''[[Mannix]]'', ''[[The Ten Commandments (1956 film)|The Ten Commandments]]'', ''[[War and Remembrance (miniseries)|War and Remembrance]]''), nexweşiya [[pençeşêra xwînê]] ([[losemî]]).<ref>[http://variety.com/2017/tv/news/mike-connors-dead-dies-joe-mannix-1201971140/ Mike Connors, ‘Mannix’ Star, Dies at 91]</ref> === 25 === * {{Girêdan|Buchi Emecheta|en}}, 72, romannivîsa [[Nîjerya|nîjerî]] (''[[The Bride Price]]'', ''[[The Joys of Motherhood]]'', ''[[Gwendolen (novel)|Gwendolen]]'').<ref>[https://www.bellanaija.com/2017/01/nigerias-literary-icon-buchi-emecheta-passes-on/ Nigerian Literary Icon, Buchi Emecheta Passes On Aged 72]</ref> === 24 === * {{Girêdan|Spîros Evangelatos|el|Σπύρος Ευαγγελάτος}}, 77, [[gerînende]]yê [[yewnan]] ê [[şanogeh]]ê.<ref>[http://greece.greekreporter.com/2017/01/24/director-spyros-evangelatos-dies-at-age-77/ Director Spyros Evangelatos Dies at Age 77]</ref> === 23 === * {{Girêdan|Bimba Bosé|en}}, 41, [[model]] û stranbêj û [[aktrîs]]a [[îtalî]]-[[spanî]], nexweşiya [[pençeşêr]]ê .<ref>[http://www.lavanguardia.com/cultura/20170123/413624268798/bimba-bose.html Muere Bimba Bosé] {{Es}}</ref> === 22 === * {{Girêdan|Moshe Gershuni|en}}, 80, hunermend û peykersazê îsraêlî.<ref>[http://www.haaretz.com/israel-news/.premium-1.766857 Moshe Gershuni, 'the soul of Israeli art,' dies at 80]</ref> === 21 === * {{Girêdan|Marianne Westman|sv}}, 88, [[desînator]]a [[swêdî]].<ref>[http://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=97&artikel=6613224 En av Sveriges främsta formgivare har avlidit] {{Sv}}</ref> === 20 === * {{Girêdan|Harry J. Middleton|en}}, 95, serokê pirtûkxaneyê û nivîskarê amerîkayî.<ref>{{Jêder |sernav=Harry Middleton, former LBJ speechwriter, presidential library director dies at 95 |url=http://www.statesman.com/news/local/harry-middleton-former-lbj-speechwriter-presidential-library-director-dies/f4sXpcFH8ByX8hL6ydNXkM/ |tarîxa-gihiştinê=2017-01-21 |tarîxa-arşîvê=2017-01-22 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170122193035/http://www.statesman.com/news/local/harry-middleton-former-lbj-speechwriter-presidential-library-director-dies/f4sXpcFH8ByX8hL6ydNXkM/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> === 19 === * {{Girêdan|Jalal Allakhverdiyev|en}}, 87, [[matematîknas]]ê azerbaycanî.<ref>[http://modern.az/az/news/122856 Akademik Cəlal Allahverdiyev vəfat edib] {{Az}}</ref> === 18 === * [[Fetah Kawyan]], 80, siyasetmedar û wergêrê kurd,<ref>https://krd.sputniknews.com/kurdistan/201701205221267-revebere-pdk-iye-fetah-kawyan-jiyana-xwe-ji-dest-da/{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=îlon 2024 }}</ref>, nexweşiya dil. * {{Girêdan|Jung Mikyung|en}}, 56, [[romannivîs]]a [[başûrkoreyî]].<ref>[http://conypro.tistory.com/4924 이상문학상 소설가 정미경 별세 이유? 향년 57세 빈소 한림대성심병원 발인 20일<!-- Bot generated title -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170131185621/http://conypro.tistory.com/4924 |date=2017-01-31 }} {{Ko}}</ref> === 17 === * {{Girêdan|Herlina Kasim|id}}, 75, çalakdara azadîxwaz a [[Îndonezya|îndonezî]].<ref>[https://m.tempo.co/read/news/2017/01/18/078837066/herlina-kasim-wafat-pending-emas-si-pembebas-irian-barat Herlina Kasim Wafat, Pending Emas Si Pembebas Irian Barat] {{Id}}</ref> === 16 === * {{Girêdan|Eugene Cernan|en}}, 82, [[esmanger]]ê amerîkî ([[Apollo 10]], [[Apollo 17]]), kesê dawî ku li ser [[Heyv]]ê meşiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nasa.gov/astronautprofiles/cernan |sernav=Remembering Gene Cernan |tarîxa-gihiştinê=2017-01-18 |tarîxa-arşîvê=2017-01-16 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170116201708/https://www.nasa.gov/astronautprofiles/cernan/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> === 15 === * {{Girêdan|Nasir al-Din Nasir Hunzai|en}}, 100, nivîskar û helbestvanê [[pakistanî]].<ref>[http://pamirtimes.net/2017/01/15/allama-naseer-ud-din-hunzai-has-passed-away/ Allama Nasir-al-Din Nasir Hunzai has passed away]</ref> === 14 === * {{Girêdan|Yama Buddha|en}}, 29, [[rap]]erê [[nepalî]], [[xwekujî]].<ref>[http://www.myrepublica.com/news/13100 Famous rapper Yama Buddha no more] {{En}}</ref> === 13 === * {{Girêdan|Ari Rath|en}}, 92, [[rojnamevan]]ê [[îsraêl]]î ku li [[Awistriya]]yê hatiye dinyayê (''[[The Jerusalem Post]]'').<ref>[http://derstandard.at/2000050666636/Ari-Rath-1925-2017 Publizist und Zeitzeuge Ari Rath gestorben] {{De}}</ref> === 12 === * {{Girêdan|Faig Jabbarov|en}}, 44, futbolerê [[azerbaycan]]î yê tîma [[Kapaz PFK]].<ref>[http://www.interpress.az/60760-futbolu-faiq-cabbarov-dnyasn-dyidi.html#.WHfGoRvhDIU Futbolçu Faiq Cabbarov dünyasını dəyişdi] {{Az}}</ref> === 11 === * {{Girêdan|Arthur Manuel|en}}, 66, serokê gelê [[neskonlith]] ([[Kanada]]), çalakdarê mafên [[gelên xwecih]] û parêzkarê [[jîngeh]]ê.<ref>[http://cfjctoday.com/article/555344/former-neskonlith-chief-arthur-manuel-dies Former Neskonlith Chief Arthur Manuel dies]</ref> === 10 === * {{Girêdan|Võ Quý|en}}, 87, [[heywannas]]ê [[viyetnam]]î.<ref>[https://www.nytimes.com/2017/01/11/world/asia/vietnam-vo-quy-dead.html Vo Quy, Father of Environmental Conservation in Vietnam, Dies at 87]</ref> === 09 === [[Wêne:Zigmunt Bauman na 20 Forumi vydavciv(Cropped).jpg|thumb|Zygmunt Bauman]] * {{Girêdan|Zygmunt Bauman|en}}, 91, civaknasê polonî-brîtanî.<ref>[http://wyborcza.pl/7,75398,21220960,profesor-zygmunt-bauman-nie-zyje-mial-92-lata.html?disableRedirects=true Profesor Zygmunt Bauman nie żyje. Miał 92 lata] {{Pl}}</ref> === 08 === * [[Mesûd Kitanî]], 83, helbestvan û folklorzanê kurd.<ref>http://www.kurdistan24.net/ku/VideoReader/d7840015-10e2-4b4c-83a0-7a829587525d/Nivîskarê-53-pirtûkan--koça-dawî-kir-</ref> * {{Girêdan|Ekbar Haşemî Refsencanî|ckb}}, 82, siyasetmedar û serokkomarê berê yê [[Îran]]ê (1989–1997).<ref>[http://www.bbc.com/news/world-middle-east-38548591 Iran's ex-President Rafsanjani dies at 82]{{En}}</ref> === 07 === * {{Girêdan|Refik Erduran|tr}}, 88, [[şanonivîs]], [[weşîner]] û [[rojnamenivîs]]ê tirk.<ref>[http://www.hurriyet.com.tr/gazeteci-refik-erduran-edirnede-vefat-etti-40329602 Gazeteci Refik Erduran, Edirne'de vefat etti] {{Tr}}</ref> === 06 === * {{Girêdan|Om Puri|en}}, 66, aktorê [[hindistan]]î (''[[Ardh Satya]]'', ''[[City of Joy (fîlm)|City of Joy]]'', ''[[East Is East (fîlm)|East Is East]]''), [[dilrawestan]].<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/om-puri-veteran-film-actor-dies/articleshow/56367872.cms Om Puri, veteran film actor, dies at 66]</ref> === 05 === * {{Girêdan|Rafiq Subaie|en}}, 86, aktor, nivîskar û danerê [[sûrî]].<ref>[http://sana.sy/en/?p=97687 Renowned popular artist Rafiq Subaie ( Abu Sayah) passes away at age of 86]</ref> === 04 === * {{Girêdan|Jordi Pagans i Monsalvatje|ca}}, 84, [[wênesaz]]ê [[Katalonya|katalan]].<ref>[http://enmemoria.lavanguardia.com/fallecimiento/jordi-pagans-monsalvatje/48872824 Jordi Pagans Monsalvatje] {{Es}}</ref> === 03 === * {{Girêdan|Ivo Brešan|en}}, 80, nivîskarê kroatî.<ref>[http://net.hr/danas/hrvatska/preminuo-ivo-bresan-nekadasnji-ravnatelj-sibenskog-kazalista-otisao-u-81-godini/ Umro Ivo Brešan: Legendarni hrvatski književnik, scenarist i pedagog preminuo u 81. godini] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170105175329/http://net.hr/danas/hrvatska/preminuo-ivo-bresan-nekadasnji-ravnatelj-sibenskog-kazalista-otisao-u-81-godini/ |date=2017-01-05 }} {{Hr}}</ref> === 02 === * {{Girêdan|Barbara Fei|en}}, 85, operabêja hongkongî.<ref>[http://www.scmp.com/news/hong-kong/education-community/article/2058854/hong-kong-soprano-and-allegro-singers-founder Hong Kong soprano and Allegro Singers founder Barbara Fei Ming-yi dies at 85]</ref> === 01 === * {{Girêdan|Jeremy Stone|en}}, 81, zanyarê amerîkî û çalakdarê ji bo kontrolkirina çekan.<ref>[http://www.cortezjournal.com/article/20170105/AP/301059757/Jeremy-Stone-arms-control-advocate-who-led-activist-science-group-dies-at-81 Jeremy Stone, arms-control advocate who led activist science group, dies at 81]</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî|2}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Mirin 2017| ]] 3cm8hknvxz3ainqz2moa0ykloj5ttu1 2029984 2029982 2026-05-21T04:12:10Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Wikihez/skrîpt/py/citeKurdifier.py|Bot]]: Kurdîkirina çavkaniyan 2029984 wikitext text/x-wiki {{Sêwî|tarîx=hezîran 2024}} Va ye lîsteya kesên navdar ên ku di 2017an de çûn ber dilovaniya Xwedê. Lîste bi vî awayî tê çêkirin: Meh û roja mehê ya mirinê (an jî roja ragihandina mirinê), nav, temen, etnosîte yan hemwelatî, sebeba navdarbûna wê/wî li gorî rêbazên Wîkîpediya kurdî, sebeba mirinê û çavkanî-serçavk. {{TOC rast}} == Çiriya paşîn (meha 11) == === 2 === * {{Girêdan|María Martha Serra Lima|es}}, 72, stranbêja [[arjentînî]] ya [[bolero]]yan.<ref>[https://www.clarin.com/espectaculos/fama/murio-cantante-maria-martha-serra-lima_0_BkUtBtuRW.html Murió la cantante María Martha Serra Lima] {{Es}}</ref> === 1 === * {{Girêdan|Vladimir Makanin|en}}, 80, nivîskarê [[ûris]].<ref>[https://ria.ru/culture/20171102/1508075541.html Умер писатель Владимир Маканин] {{Ru}}</ref> == Çiriya pêşîn (meha 10) == === 3 === * [[Celal Talebanî]] , 83, siyasetmedar û damezirînerê [[Yekîtiya Nîştimanî ya Kurdistanê]] û serokkomarê Îraqê (2005–2014).<ref>[http://www.worldbulletin.net/world/194627/former-iraqi-president-talabani-dies-at-83 Former Iraqi President Talabani dies at 83]</ref> == Îlon (meha 9) == == Tebax (meha 8) == === 2 === * {{Girêdan|Wanda Chotomska|pl}}, 87, helbestvan û nivîskara [[polonî]] ya pirtûkên ji bo zarokan (''[[Jacek i Agatka]]'').<ref>[https://wiadomosci.wp.pl/nie-zyje-wanda-chotomska-miala-88-lat-6150901420861057a Nie żyje Wanda Chotomska. Miała 88 lat] {{Pl}}</ref> === 1 === * {{Girêdan|Ian Graham|en}}, 93, [[maya]]nasê brîtanî.<ref>[http://www.prensalibre.com/vida/escenario/fallece-el-gran-explorador-del-siglo-xx-ian-graham-investigador-mayas-arqueologia Fallece Ian Graham, el “gran explorador del siglo XX”] {{Es}}</ref> == Tîrmeh (meha 7) == === 31 === * [[Chris Kutschera]], 79, nivîskar û lêkolînerê frensayî.<ref>http://www.rudaw.net/kurmanci/world/040820172</ref> * {{Girêdan|Jeanne Moreau|en}}, 89, aktrîsa frensayî (''Ascenseur pour l'échafaud, Jules et Jim, Eva, Le Journal d'une femme de chambre, Viva María!, La mariée était en noir, Les Amants, La Vieille qui marchait dans la mer...'').<ref>[https://www.nytimes.com/2017/07/31/movies/jeanne-moreau-dead.html Jeanne Moreau, Femme Fatale of French New Wave, Is Dead at 89]</ref> === 30 === * {{Girêdan|H. Sayeeduddin Dagar|en}}, 78, dengbêjê hindistanî yê muzîka klasîk a ''[[Dhrupad]]''.<ref>[http://www.thehindu.com/entertainment/music/dhrupad-maestro-ustad-sayeeduddin-dagar-dies-aged-78/article19395864.ece Dhrupad maestro Ustad Sayeeduddin Dagar dies aged 78]</ref> === 29 === * {{Girêdan|Olivier Strebelle|en}}, 90, [[peykersaz]]ê [[belçîkayî]].<ref>[https://www.rtbf.be/info/medias/detail_le-sculpteur-carolo-olivier-strebelle-est-decede-a-l-age-de-90-ans?id=9672281 Le sculpteur belge Olivier Strebelle est décédé à l'âge de 90 ans] {{Fr}}</ref> === 28 === * {{Girêdan|John G. Morris|en}}, 100, [[wênekêş]]ê amerîkî (''[[Life (magazine)|Life]]'', ''[[The New York Times]]'', ''[[Ladies' Home Journal]]'').<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.pdnonline.com/features/industry-updates/obituaries/obituary-john-g-morris-photo-editor-capa-smith-100/ |sernav=Obituary: John G. Morris, photo editor of Capa and Smith, 100 |tarîxa-gihiştinê=2017-08-01 |tarîxa-arşîvê=2017-09-30 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170930181108/https://www.pdnonline.com/features/industry-updates/obituaries/obituary-john-g-morris-photo-editor-capa-smith-100/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> === 27 === * {{Girêdan|Ramón Xirau|en}}, 93, helbestvan, fîlozof û rexnegirê edebî yê [[meksîkî]] yê bi eslê xwe [[katalan]].<ref>[https://www.diariopresente.mx/mexico/fallece-el-poeta-y-filosofo-ramon-xirau/196129 Fallece el poeta y filósofo Ramón Xirau] {{Es}}</ref> === 26 === * {{Girêdan|Helmut Thieltges|en}}, 61, [[aşpêj]]ê profesyonel ê [[alman]].<ref>[https://www.restaurant-ranglisten.de/news-magazin/details/5123-helmut-thieltges-ist-tot/ Helmut Thieltges ist tot] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170729093008/https://www.restaurant-ranglisten.de/news-magazin/details/5123-helmut-thieltges-ist-tot/ |date=2017-07-29 }} {{De icon}}</ref> === 25 === * {{Girêdan|Gretel Bergmann|en}}, 103, werzişkara [[xwehilavêtina bilind]] a amerîkî ya bi eslê xwe cihû-alman.<ref>[https://www.nytimes.com/2017/07/25/sports/olympics/margaret-bergmann-lambert-dead-barred-from-1936-olympics.html Margaret Bergmann Lambert, Jewish High Jumper Excluded From Berlin Olympics, Dies at 103]</ref> === 24 === * {{Girêdan|Michiko Inukai|en}}, 96, nivîskar û [[fîlantropîst]]a japonî.<ref>[https://mainichi.jp/english/articles/20170724/p2a/00m/0na/019000c Author, champion of refugee aid Michiko Inukai dies at 96]</ref> === 23 === * {{Girêdan|Thomas Füri|en}}, 70, [[kemanjen]]ê [[swîsrî]].<ref>[https://www.thestrad.com/violinist-thomas-furi-former-director-of-camerata-bern-dies-aged-70/6958.article Violinist Thomas Füri, former director of Camerata Bern, dies aged 70]</ref> === 22 === * {{Girêdan|Ernst Ottensamer|en}}, 62, [[klarnet]]jenê [[awistrî]], [[dilrawestan]].<ref>[http://www.limelightmagazine.com.au/news/ernst-ottensamer-has-died Ernst Ottensamer has died]</ref> === 21 === * {{Girêdan|Yami Lester|en}}, 75, kesê [[xwecih]] ê [[Awistralya]]yê û çalakîkerê dijnuklear.<ref>[http://www.abc.net.au/news/2017-07-22/blind-aboriginal-activist-yami-lester-dies/8734328 Yami Lester: Aboriginal activist, elder and nuclear campaigner dies aged 75]</ref> === 20 === * {{Girêdan|Peter Sears (poet)|en}}, 80, helbestvanê amerîkî.<ref>[http://www.opb.org/news/article/oregon-poet-laureate-peter-sears-obit/ Former Oregon Poet Laureate Peter Sears Dies At 80]</ref> == Hezîran (meha 6) == === 24 === * [[Emîr Hesenpûr]] , 74, rewşenbîr û zimannasê kurd<ref>http://www.nrttv.com/Details.aspx?Jimare=74577{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=tebax 2021 }}</ref>, [[şêrpence]]. === 18 === * [[Gulnar Elî|Gulnar Elî Balateyî]], 43, helbestvana kurd.<ref>http://www.duhokwriters.com/kurdi/archives/875{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=adar 2021 }}</ref> === 8 === * [[Ferhadê Içmo]], 57, [[helbestvan]]ê kurd.<ref>https://krd.sputniknews.com/cand_u_huner/201706096219404-HelbestvanKurdFerhadImoliQamilokoadawkir/{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=îlon 2024 }}</ref> == Gulan (meha 5) == === 26 === * {{Girêdan|Laura Biagiotti|en}}, 73, [[dîzayner]]a îtalî ya [[moda]]yê, dilrawestan.<ref>[http://www.reuters.com/article/us-italy-fashion-biagiotti-idUSKBN18M0S4 Fashion designer Laura Biagiotti, Italy's 'Queen of Cashmere' dies]</ref> === 25 === * {{Girêdan|Emili Vicente|en}}, 52, listikvanê [[katalan]] ê futbolê û [[rahêner]]ê ([[CF Reus Deportiu]], [[FC Andorra]]), rûdana hatûçûnê.<ref>[http://www.sport.es/es/noticias/futbol-catalan/fallece-entrenador-del-andorra-emili-vicente-6061375 Fallece el entrenador del Andorra, Emili Vicente] {{Es}}</ref> === 24 === * {{Girêdan|Ezekiel Anisi|en}}, 28, siyasetmedarê [[Papua Gîneya Nû|papuanûgîneyî]], [[National Parliament of Papua New Guinea|MPyê]] [[Ambunti-Dreikikir|herêma Ambunti-Dreikikir]] (2012, 2013–2017) <ref>{{Jêder-nûçe | url=http://www.abc.net.au/news/programs/pacific-beat/2017-05-25/death-of-pngs-youngest-ever-mp-puts-politicians/8559162 |sernav=Death of PNG's youngest-ever MP puts politicians' health in the spotlight |xebat=Australian Broadcasting Corporation |tarîx=23 tebax 2017 |tarîxa-gihiştinê=25 gulan 2017 }}</ref> === 23 === * {{Girêdan|Roger Moore|en}}, 89, aktorê îngilîz (''[[The Spy Who Loved Me (film)|The Spy Who Loved Me]]'', ''[[The Persuaders!]]'', ''[[The Saint (TV series)|The Saint]]''), [[şêrpence]].<ref>[http://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-40018422 Sir Roger Moore, James Bond actor, dies aged 89]</ref> === 22 === * {{Girêdan|Barbara Smith Conrad|en}}, 79, [[mezosoprano]]ya amerîkî.<ref>[https://www.nytimes.com/2017/05/24/arts/music/barbara-smith-conrad-dead-mezzo-soprano-broke-race-barrier.html Barbara Smith Conrad, Singer at Center of Integration Dispute, Dies at 79]</ref> === 21 === * {{Girêdan|Leo Kristi|en}}, 67, stranbêjê [[îndonezî]], nexweşiya [[gurçik]]an.<ref>[http://www.thejakartapost.com/life/2017/05/21/respected-balladeer-leo-kristi-passes-away-at-67.html Respected balladeer Leo Kristi passes away at 67]</ref> === 20 === * {{Girêdan|Syed Abdullah Khalid|en}}, 75, hunermendê [[bangladeş]]î.<ref>[http://bdnews24.com/arts/2017/05/21/aparajeyo-bangla-sculptor-syed-abdullah-khalid-passes-away Aparajeyo Bangla sculptor Syed Abdullah Khalid passes away]</ref> === 19 === * [[Newşîrwan Mistefa]], 73, siyasetmedarê kurd ê [[Başûrê Kurdistanê]], rêkxerê giştî yê tevgera [[Gorran]].<ref>[http://www.nrttv.com/Details.aspx?Jimare=71488 میدیاى فەرمى گۆڕان ڕایگەیاند، نەوشیروان مستەفا رێکخەری گشتی بزووتنەوەی گۆڕان کۆچی دواییکرد .] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170522224247/http://www.nrttv.com/Details.aspx?Jimare=71488 |date=2017-05-22 }} {{Ku icon}}</ref> === 18 === * {{Girêdan|Reema Lagoo|en}}, 59, aktrîsa hindistanî (''[[Hum Aapke Hain Koun..!]]'', ''[[Maine Pyar Kiya]]'', ''[[Kal Ho Na Ho]]''), dilrawestan.<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/veteran-actress-reema-lagoo-passes-away/articleshow/58727020.cms Veteran actress Reema Lagoo passes away]</ref> === 17 === * {{Girêdan|Roxcy Bolton|en}}, 90, femînîsta amerîkî û çalakvana mafên jinan, danera ''[[Women in Distress]]''.<ref>[http://www.miamiherald.com/news/local/obituaries/article150996037.html Civic activist, feminist, trailblazer Roxcy Bolton dies at 90]</ref> === 16 === * [[Ronnie Cocks]], 73, futbolerê [[malta]]yî ([[Sliema Wanderers F.C.]], [[Tîma neteweyî ya futbolê ya Maltayê]]).<ref>[http://www.maltatoday.com.mt/sports/football/77265/malta_wanderers_icon_ronnie_cocks_passes_away_aged_73#.WRsoeYVOLoo Malta, Wanderers icon Ronnie Cocks passes away, aged 73]</ref> === 15 === * {{Girêdan|Javier Valdez Cárdenas|en}}, 50, reporter û rojnamevanê meksîkî (''[[Ríodoce]]'', ''[[La Jornada]]''), bi guleyan kuştî.<ref>[http://www.bbc.com/mundo/noticias-america-latina-39930253 Asesinan a tiros en Sinaloa a Javier Valdez, el periodista que cubrió como nadie el narco mexicano] {{Es}}</ref> === 14 === * [[Shukriya Begum]], 82, [[balafirajo]]ya jin a yekê ya [[Pakistan]]ê.<ref>{{Jêder |sernav=Pakistan’s first lady pilot passes away |url=http://pakobserver.net/pakistans-first-lady-pilot-passes-away/ |tarîxa-gihiştinê=2017-05-16 |tarîxa-arşîvê=2017-08-24 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170824201944/http://pakobserver.net/pakistans-first-lady-pilot-passes-away/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> === 13 === * {{Girêdan|Jimmy Copley|en}}, 63, baterîjenê îngilîz, [[loşemî]].<ref>[http://ultimateclassicrock.com/jimmy-copley-dies/ Drummer Jimmy Copley Dies]</ref> === 12 === * {{Girêdan|Yu So-chow|en}}, 89, aktrîsa çînî.<ref>[http://www.straitstimes.com/lifestyle/entertainment/1960s-female-martial-arts-star-yu-so-chow-dies 1960s female martial arts star Yu So Chow dies]</ref> === 11 === * [[İbrahim Erkal]], 50, stranbêjê tirk ê bi eslê xwe xelkê [[Erzîrom]]ê.<ref>[http://www.sozcu.com.tr/hayatim/magazin-haberleri/ibrahim-erkalin-yakinlari-taziyeleri-kabul-ediyor/ İbrahim Erkal’ın yakınları taziyeleri kabul ediyor] {{Tr}}</ref> === 10 === * {{Girêdan|Colette Guillaumin|en}}, 83, [[femînîst]]a fransî.<ref>[http://www.liberation.fr/direct/element/deces-de-la-sociologue-et-feministe-colette-guillaumin_63757/ Décès de la sociologue et féministe Colette Guillaumin] {{Fr}}</ref> === 9 === * {{Girêdan|Robert Miles|en}}, 47, danêrê swîsrî-îtalî ya [[muzîka elektronîk]] û [[DJ]], penceşêr.<ref>[http://www.vanyaland.com/2017/05/09/rip-electronic-music-producer-robert-miles-has-died-at-the-age-of-47/ Report: Electronic music producer Robert Miles has died at the age of 47]</ref> === 8 === * [[Soran Saqizî]], rojnamevan û pêşkêşvanê bernameya "Seyrul Sefer" a [[KurdSat TV]], kuştî.<ref>https://anfkurdi.com/kurdistan/li-hewlere-rojnamevanek-hate-qetilkirin-80328</ref> === 7 === * {{Girêdan|Gholamreza Pahlavi|en}}, 93, mîrê pehlevî yê îranî.<ref>[https://www.manoto.news/news/sfihi3/NEWS26902 ​شاهپور غلامرضا پهلوی درگذشت] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170512090927/http://www.manoto.news/news/sfihi3/NEWS26902 |date=2017-05-12 }} {{Pr}}</ref> === 6 === * {{Girêdan|Rais Khan|en}}, 77, [[sîtar]]jenê [[pakistan]]î.<ref>[https://en.dailypakistan.com.pk/lifestyle/sitar-maestro-ustad-raees-khan-passes-away-in-karachi/ Sitar maestro Ustad Raees Khan passes away in Karachi]</ref> === 5 === * {{Girêdan|Corinne Erhel|en}}, 50, siyasetmedara [[Bretagne|breton]]-fransî, dilrawestan.<ref>[http://www.lefigaro.fr/flash-actu/2017/05/05/97001-20170505FILWWW00372-la-deputee-corinne-erhel-decede-apres-un-malaise.php La députée Corinne Erhel, soutien de Macron, décède après un malaise] {{Fr icon}}</ref> === 4 === * {{Girêdan|Timo Mäkinen|en}}, 79, [[ralî]]ajoyê fînlendî ([[World Rally Championship]]).<ref>[https://www.motorsport.com/wrc/news/rally-legend-and-flying-finn-timo-makinen-dies-901958/ Rally legend and ‘Flying Finn’ Timo Makinen dies]</ref> === 3 === * {{Girêdan|Abbas Abdullahi Sheikh Siraji|en}}, 31, siyasetmedarê [[Somalya|somalî]], bi guleyan kuştî.<ref>{{Jêder |sernav=Somalia’s Public Works Minister shot dead in Mogadishu |url=http://bnonews.com/news/index.php/news/id5870 |tarîxa-gihiştinê=2017-05-11 |tarîxa-arşîvê=2017-05-03 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170503203409/http://bnonews.com/news/index.php/news/id5870 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> === 2 === * {{Girêdan|Romeo Vasquez|en}}, 78, aktorê [[fîlîpîn]]î.<ref>[http://news.abs-cbn.com/entertainment/05/02/17/veteran-actor-romeo-vasquez-dies Veteran actor Romeo Vasquez dies]</ref> === 1 === * {{Girêdan|Erkki Kurenniemi|en}}, 75, [[muzîkdanêr]]ê [[Fînlenda|fînlendî]].<ref>[http://yle.fi/uutiset/3-9590132 Elektronisen musiikin uranuurtaja Erkki Kurenniemi on kuollut] {{Fi}}</ref> == Nîsan (meha 4) == === 30 === * {{Girêdan|Ueli Steck|en}}, 40, [[çiyahilkêş]]ê swîstrî, rûdaneke li ser çiyayê [[Everest]].<ref>[https://thehimalayantimes.com/nepal/swiss-machine-ueli-steck-killed-in-mt-everest-accident/ 'Swiss Machine’ Ueli Steck killed in Mt Everest accident]</ref> === 29 === * {{Girêdan|Saeed Karimian|en}}, 45, aktîvistê îranî û gerînendeyê televîzyonê û xwediyê [[GEM TV]], bi guleyan kuştî.<ref>[https://www.theguardian.com/world/2017/apr/30/iranian-gem-tv-saeed-karimian-shot-dead-in-istanbul-turkish-media-reports Iranian TV executive shot dead in Istanbul, Turkish media report]</ref> === 28 === * {{Girêdan|Janelle Kirtley|en}}, 73, [[xwexijkarê li ser avê|xwexijkara li ser avê]] ya amerîkî, [[şampiyon]]a dinyayê.<ref>[http://obits.al.com/obituaries/birmingham/obituary.aspx?n=jane-ellen-godfrey-janelle-kirtley&pid=185245257 Jane Ellen "Janelle" (Kirtley) Godfrey (1943 - 2017)]</ref> === 27 === * {{Girêdan|Sadanoyama Shinmatsu|en}}, pehlevanê japanî yê ''[[sumo]]'' 79, [[zatûre]] (sermegirtin).<ref>[http://www.japantimes.co.jp/sports/2017/05/01/sumo/former-yokozuna-sadanoyama-dies-79/#.WQb9fNryjIU Former yokozuna Sadanoyama dies at 79]</ref> === 26 === * {{Girêdan|Prince Bartholomew|en}}, 77, [[krîket]]vanê [[trînîdad]]î.<ref>{{Jêder |sernav=Local cricket fraternity mourns the ‘Prince’s’ passing |url=http://www.trinidadexpress.com/20170426/sports/local-cricket-fraternity-mourns-the-8216prince8217s8217-passing |tarîxa-gihiştinê=2017-05-11 |tarîxa-arşîvê=2017-05-01 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170501022654/http://www.trinidadexpress.com/20170426/sports/local-cricket-fraternity-mourns-the-8216prince8217s8217-passing |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> === 25 === * {{Girêdan|Issa Samb|en}}, 71, hunermendê [[senegal]]î.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.okayafrica.com/in-brief/issa-samb-joe-ouakam-death/ |sernav=Celebrated Senegalese Artist, Issa Samb, Has Passed Away |roja-gihiştinê=2017-05-11 |roja-arşîvê=2017-05-04 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170504195350/http://www.okayafrica.com/in-brief/issa-samb-joe-ouakam-death/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> === 24 === * {{Girêdan|Michael Mantenuto|en}}, 35, aktorê amerîkî (''[[Miracle (2004 film)|Miracle]]''), bi guleyan xwe kuştî.<ref>[http://www.kcci.com/article/miracle-actor-michael-mantenuto-dies-at-35/9570460 'Miracle' actor Michael Mantenuto dies at 35]</ref> === 23 === * {{Girêdan|Erdoğan Teziç|en}}, 81, akademîsyenê [[tirk]].<ref>[http://www.milliyet.com.tr/son-dakika-erdogan-tezic-hayatini--gundem-2437540/ Son dakika: Erdoğan Teziç hayatını kaybetti] {{Tr}}</ref> === 22 === * {{Girêdan|Pere Tàpias|en}}, 70, nîviskarê [[Katalonya|katalan]] ê pirtûkên li ser xwarinpêjiyê û pêşkêşvanê radyoyê.<ref>[http://www.ara.cat/cultura/Mor-Pere-Tapias-als-anys_0_1775222606.html Mor Pere Tapias als 70 anys] {{Ca icon}}</ref> === 21 === * {{Girêdan|Jetsun Lobsang Tenzin|en}}, 80, [[lama]]yê [[tîbet]]î, 103emîn [[Ganden Tripa]].<ref>{{Jêder |sernav=103rd Gaden Tripa Kyabje Jetsun Lobsang Tenzin Rinpoche Passes Away |url=http://tibet.net/2017/04/103rd-gaden-tripa-h-e-jetsun-lobsang-tenzin-rinpoche-passes-away/ |tarîxa-gihiştinê=2017-05-11 |tarîxa-arşîvê=2017-04-25 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170425215350/http://tibet.net/2017/04/103rd-gaden-tripa-h-e-jetsun-lobsang-tenzin-rinpoche-passes-away/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> === 20 === * {{Girêdan|Kojo Laing|en}}, 70, helbestvan û nivîskarê [[ghana]]yî.<ref>{{Jêder-malper |url=https://readinglist.click/2017/04/24/writers-pay-tribute-to-kojo-laing-africas-best-novelist-by-far-binyavanga-wainaina/ |sernav=Writers pay tribute to Kojo Laing: ‘Africa’s best novelist, by far’ – Binyavanga Wainaina |tarîxa-gihiştinê=2017-05-11 |tarîxa-arşîvê=2017-05-19 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170519113811/https://readinglist.click/2017/04/24/writers-pay-tribute-to-kojo-laing-africas-best-novelist-by-far-binyavanga-wainaina/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> === 19 === * {{Girêdan|Yip Kai Foon|en}}, 55, gangster û dizê profesyonel ê [[Hong Kong|hongkongî]], [[penceşêr]].<ref>[http://www.scmp.com/news/hong-kong/law-crime/article/2088790/notorious-hong-kong-gangster-yip-kai-foon-who-suffered Notorious Hong Kong gangster Yip Kai-foon, who inspired hit film Trivisa, dies in hospital]</ref> === 18 === * {{Girêdan|Yvonne Monlaur|en}}, 77, aktrîsa fransî (''[[Three Strangers in Rome]]'', ''[[Circus of Horrors]]'', ''[[The Brides of Dracula]]'').<ref>[http://yvonnemonlaurofficialblog.blogspot.com.es/2017/04/in-memoriam.html In Memoriam] {{Fr}}</ref> === 17 === * {{Girêdan|Sean Scanlan|en}}, 68, aktorê [[Skotlenda|skotlendî]].<ref>[http://www.heraldscotland.com/opinion/15231497.Obituary___Sean_Scanlan__leading_actor_in_Scottish_television_and_theatre/? Obituary - Sean Scanlan, leading actor in Scottish television and theatre]</ref> === 16 === * {{Girêdan|Gianni Boncompagni|en}}, 84, pêşkêşvanê [[talyan]] ê televîzyon û radyoyê.<ref>[http://www.repubblica.it/spettacoli/tv-radio/2017/04/16/news/e_morto_gianni_boncompagni_fece_la_storia_del_piccolo_schermo-163154315 È morto Gianni Boncompagni, il rivoluzionario della tv italiana] {{It icon}}</ref> === 15 === * {{Girêdan|Aref Lorestani|en}}, 45, aktorê îranî, dilrawestan.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.payvand.com/news/17/apr/1080.html |sernav=Renowned Iranian actor Aref Lorestani dies at 45 due to heart attack |tarîxa-gihiştinê=2017-05-11 |tarîxa-arşîvê=2017-05-22 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170522035451/http://www.payvand.com/news/17/apr/1080.html |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> === 14 === * {{Girêdan|Martín Elías|en}}, 26, stranbêjê kolombyayî yê stranên ''[[vallenato]]'', rûdana hatûçûnê.<ref>[http://www.billboard.com/articles/columns/latin/7760439/fonseca-juanes-martin-elias-dies-reaction Fonseca, Juanes & More Mourn the Death of Colombian Singer Martin Elias]</ref> === 13 === * {{Girêdan|K. S. Chandrasekharan|en}}, 96, matematîknasê hindistanî-swîsrî.<ref>[https://trauer.nzz.ch/traueranzeige/komaravolu-chandrasekharan Komaravolu Chandrasekharan] {{De}}</ref> === 12 === * {{Girêdan|Kathleen Cassello|en}}, 58, [[soprano]]ya amerîkî.<ref>[http://operawire.com/obituary-kathleen-cassello-passes-away-at-58/ Obituary: Kathleen Cassello Passes Away At 58]</ref> === 11 === * {{Girêdan|Samir Frangieh|en}}, 71, rewşenbîr û siyasetmedarê libnanî, [[şêrpence]].<ref>{{Jêder |sernav=Ex-MP Samir Frangieh dies at 71 |url=http://www.dailystar.com.lb/News/Lebanon-News/2017/Apr-12/401637-ex-mp-samir-frangieh-dies-at-71.ashx |tarîxa-gihiştinê=2017-05-10 |tarîxa-arşîvê=2017-05-11 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170511095705/http://www.dailystar.com.lb//News/Lebanon-News/2017/Apr-12/401637-ex-mp-samir-frangieh-dies-at-71.ashx |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> === 10 === * {{Girêdan|Kirill Kovaldzhi|en}} (Kîrîl Kovalcî), 87, helbestvan, nivîskar û wergêrê rûs.<ref>[https://rg.ru/2017/04/10/reg-cfo/poet-kirill-kovaldzhi-skonchalsia-na-88-godu-zhizni.html Поэт Кирилл Ковальджи скончался на 88 году жизни] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170523115412/https://rg.ru/2017/04/10/reg-cfo/poet-kirill-kovaldzhi-skonchalsia-na-88-godu-zhizni.html |date=2017-05-23 }} {{Ru icon}}</ref> === 9 === * {{Girêdan|Carme Chacón|en}}, 46, siyasetmedara [[katalan]], nexweşiya dil.<ref>[https://www.nytimes.com/2017/04/11/world/europe/carme-chacon-dead-spain-defense-minister.html Carme Chacón, Spain’s First Female Defense Minister, Dies at 46]</ref> === 8 === * [[Ahmad Dahbour]], 71, helbestvanê filistînî.<ref>[http://english.wafa.ps/page.aspx?id=n27Uowa72518819835an27Uow Palestinian poet Ahmad Dahbour dead at 71]</ref> === 7 === * {{Girêdan|Marthe Gosteli|en}}, 99, aktîvîsta [[swîsrî]] ya bo mafê jinan.<ref>[http://www.swissinfo.ch/eng/marthe-gosteli_doyenne-of-women-s-rights-in-switzerland-dies/43094924 Doyenne of women’s rights in Switzerland dies]</ref> === 6 === * {{Girêdan|Jerzy Vetulani|en}}, 81, norolog-biriknasê polonî.<ref>[http://wiadomosci.onet.pl/kraj/zmarl-profesor-jerzy-vetulani-mial-81-lat/t77ymt9 "Prof. Jerzy Vetulani. 21 gramów, które rozniosłyby kosmos"] {{Pl}}</ref> === 5 === * {{Girêdan|María Luisa Ozaita|en}}, 77, [[awazdaner]]a spanî.<ref>[http://www.abc.es/cultura/musica/abci-muere-compositora-luisa-ozaita-pionera-difusion-musica-hecha-mujeres-201704061114_noticia.html Muere la compositora Luisa Ozaíta, pionera en la difusión de música hecha por mujeres] {{Es}}</ref> === 4 === * {{Girêdan|Samir Farid|en}} (Semîr Ferîd), 73, nivîskar û rexnenivîsê misrî.<ref>{{Jêder-malper |url=http://english.ahram.org.eg/NewsContent/5/32/262299/Arts--Culture/Film/Renowned-Egyptian-film-critic,-writer-and-film-his.aspx |sernav=Renowned Egyptian film critic, writer and film historian Samir Farid dies |tarîxa-gihiştinê=2017-04-07 |tarîxa-arşîvê=2017-04-06 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170406232227/http://english.ahram.org.eg/NewsContent/5/32/262299/Arts--Culture/Film/Renowned-Egyptian-film-critic,-writer-and-film-his.aspx |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> === 3 === * {{Girêdan|Kishori Amonkar|en}}, 84, dengbêja [[hindistanî]].<ref>[http://www.ndtv.com/india-news/renowned-hindustani-classical-vocalist-kishori-amonkar-dies-at-84-1676926 Renowned Hindustani Classical Vocalist Kishori Amonkar Dies At 84]</ref> === 2 === * {{Girêdan|Alma Delia Fuentes|en}}, 80, aktrîsa [[meksîkî]].<ref>[http://www.entornointeligente.com/articulo/9833792/MEXICO-Reportan-fallecimiento-de-la-actriz-Alma-Delia-Fuentes México: Reportan fallecimiento de la actriz Alma Delia Fuentes] {{Es}}</ref> === 1 === [[Wêne:Gösta Ekman in August 2014.jpg|thumb|Gösta Ekman (2014)]] * {{Girêdan|Gösta Ekman|en}}, 77, aktor û rejîsorê swêdî (''[[Jönssonligan]]'', ''[[Martin Beck]]'').<ref>[http://www.svt.se/kultur/gosta-ekman-ar-dod Gösta Ekman är död] {{Sv}}</ref> == Adar (meha 3) == === 31 === * {{Girêdan|Gilbert Baker (artist)|en}}, 65, hunermend û aktîvîstê amerîkî yê mafên kesên [[LGBT]] ku alaya keskesorê ya tevgera LGBT sêwirandibû.<ref>[http://abc7news.com/society/man-who-created-rainbow-flag-for-gay-rights-has-died/1828523/ Man who created rainbow flag for gay rights has died]</ref> === 30 === * {{Girêdan|Donald Harvey|en}}, 64, [[rêzemêrkuj]]ê amerîkî, kuştî.<ref>[http://www.toledoblade.com/Police-Fire/2017/03/30/Convicted-serial-killer-Donald-Harvey-dies-after-assault-in-Toledo-prison-cell.html Convicted serial killer dies after assault in Toledo prison cell]</ref> === 29 === * {{Girêdan|João Gilberto Noll|en}}, 70, nivîskarê [[brazîlî]].<ref>[http://oglobo.globo.com/cultura/livros/morre-escritor-joao-gilberto-noll-vencedor-de-cinco-jabutis-aos-70-1-21128194 Morre o escritor João Gilberto Noll, vencedor de cinco Jabutis, aos 70] {{Pt}}</ref> === 28 === * {{Girêdan|Gwilym Prys Prys-Davies, Baron Prys-Davies|en}}, 93, [[parêzer]] û siyasetmedarê [[walesî]].<ref>[http://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-politics-36941568 Obituary: Lawyer and politician Gwilym Prys Davies]</ref> === 27 === * {{Girêdan|Zaida Catalán|en}}, 36, parêzer û siyasetmedara swêdî, kuştî.<ref>[http://www.reuters.com/article/us-congo-un-idUSKBN16Z1FL Bodies of two U.N. investigators found in Congo: government]</ref> (di vê rojê de leşê wê hat dîtin) === 26 === * {{Girêdan|Brian Oldfield|en}}, 71, [[guleavêj]]ê amerîkî.<ref>{{Jêder |sernav=The Oldfield Spin Biography |url=http://brianoldfield.com/?page_id=129 |tarîxa-gihiştinê=2017-03-27 |tarîxa-arşîvê=2017-03-28 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170328020909/http://brianoldfield.com/?page_id=129 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> === 25 === * {{Girêdan|Dave Steele|en}}, 42, şofêrê tirombêlên ''sprint'' ([[IndyCar Series|IndyCar]], [[NASCAR]], [[ARCA Racing Series|ARCA]]), [[United States Auto Club|USAC Silver Crown Champion]] (2004, 2005), di rûdaneke pêşbirka otombîlan de.<ref>[https://www.theguardian.com/sport/2017/mar/26/david-steele-killed-desoto-speedway-florida Former IndyCar and Nascar driver David Steele killed during Florida race]</ref> === 24 === * {{Girêdan|Pete Shotton|en}}, 75, muzîkvanê brîtanî yê ''washboard'' (textê cilşûştinê) ([[The Quarrymen]]) û bazirgan ([[Fatty Arbuckle's]], [[Apple Corps]]), dilrawestan.<ref>[http://www.liverpoolecho.co.uk/news/liverpool-news/tributes-paid-after-john-lennons-12793611 Tributes paid after John Lennon's best friend Pete Shotton passes away]</ref> === 23 === * {{Girêdan|Ashokamitran|en}}, 85, nivîskarê hindistanî yê bi zimanê [[tamîlî]].<ref>[http://www.hindustantimes.com/books/celebrated-tamil-writer-ashokamitran-dies-at-85/story-kYdp1RqbIwzb4AglGFz7QL.html Celebrated Tamil writer Ashokamitran dies at 85]</ref> === 22 === * {{Girêdan|Agustí Montal Costa|ca}}, 82, [[aborînas]] û [[şîrketdar]]ê [[Katalonya|katalan]], serokê [[FC Barcelona|Barça]] (1969–1977).<ref>[https://www.fcbarcelona.com/club/news/2016-2017/former-fc-barcelona-president-agusti-montal-dies Former FC Barcelona president Agusti Montal dies]</ref> === 21 === * {{Girêdan|Martin McGuinness|en}}, 66, siyasetmedarê bakurîrlendî û fermandarê [[IRA]]yê, giranbûna nexweşiya [[amîloîdoz]].<ref>[https://www.rte.ie/news/2017/0321/861287-martin-mcguinness-death McGuinness a 'pivotal and crucial figure' in peace process - Adams]</ref> === 20 === * {{Girêdan|David Rockefeller|en}}, 101, [[bankgêr]] ([[Chase Manhattan]]), [[globalîst]] ([[Trilateral Commission]]) û fîlantrop-mirovhezê amerîkî ([[Rockefeller Brothers Fund]]).<ref>[https://www.nytimes.com/2017/03/20/business/david-rockefeller-dead-chase-manhattan-banker.html David Rockefeller, Philanthropist and Head of Chase Manhattan, Dies at 101]</ref> === 19 === * {{Girêdan|Li Li-Hua|en}}, 92, aktrîsa [[Hong Kong|hongkongî.]]<ref>{{Jêder-malper |url=http://focustaiwan.tw/news/aedu/201703200034.aspx |sernav=Film star Li Li-hua dies at 92 |tarîxa-gihiştinê=2017-03-20 |tarîxa-arşîvê=2017-03-20 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170320185708/http://focustaiwan.tw/news/aedu/201703200034.aspx |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> === 18 === * {{Girêdan|Chuck Berry|en}}, 90, muzîkkarê amerîkî yê ''rock-and-roll'' ("[[Johnny B. Goode]]", "[[Maybellene]]", "[[Roll Over Beethoven]]").<ref>[http://abcnews.go.com/Entertainment/legendary-musician-chuck-berry-dead-90/story?id=46228597 Legendary musician Chuck Berry dead at 90]</ref> [[Wêne:Chuck Berry 1957.jpg|thumb|Chuck Berry (1957)]] === 17 === * [[Derek Walcott]], 87, helbestvanê [[Saint Lucia|saintluciayî]]<ref>[https://www.theguardian.com/books/2017/mar/17/nobel-laureate-poet-and-playwright-derek-walcott-dead-aged-87 Nobel laureate, poet and playwright Derek Walcott, dead aged 87]</ref> === 16 === * {{Girêdan|James Cotton|en}}, 81, [[armonîka]]jenê amerîkî yê ''blues'' ("[[Hard Again]]"), [[zature]].<ref>[http://www.npr.org/sections/therecord/2017/03/16/520453907/james-cotton-legend-of-the-blues-harmonica-dies-at-81 James Cotton, Legend Of The Blues Harmonica, Dies At 81]</ref> === 15 === * {{Girêdan|Enrique Morea|en}}, 92, [[tenîsbaz]]ê [[arjentîn]]î.<ref>[http://www.lanacion.com.ar/1993625-murio-enrique-morea-una-leyenda-del-tenis-argentino Murió Enrique Morea, una leyenda del tenis argentino] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170317144249/http://www.lanacion.com.ar/1993625-murio-enrique-morea-una-leyenda-del-tenis-argentino |date=2017-03-17 }} {{Es}}</ref> === 14 === * {{Girêdan|Royal Robbins|en}}, 82, [[çiyahilkêş]]ê amerîkî.<ref>[http://www.modbee.com/news/article138573098.html Rock climbing pioneer, Modesto’s Royal Robbins, dies at 82]</ref> === 13 === * [[Mihemedê Mela Kerîm]] (Hemey Mela Kerîm, Muhammadi Mela Karim), 86, nivîskarê kurd<ref>http://www.duhokwriters.com/kurdi/archives/742{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=adar 2021 }} {{Ku}}</ref> === 12 === * {{Girêdan|Stavro Jabra|en}}, 70, [[resam]]ê [[libnan]]î yê [[kartûn]]an ([[rêzeçîrok]]ên biwêne).<ref>{{Jêder |sernav=Lebanese cartoonist Stavro Jabra passes away |url=http://www.dailystar.com.lb/News/Lebanon-News/2017/Mar-12/397166-lebanese-cartoonist-stavro-jabra-dies.ashx |tarîxa-gihiştinê=2017-03-13 |tarîxa-arşîvê=2017-03-13 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170313023629/http://www.dailystar.com.lb/News/Lebanon-News/2017/Mar-12/397166-lebanese-cartoonist-stavro-jabra-dies.ashx |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> === 11 === * [[Hozan Dilgeş]], 65, hunermendê kurd<ref>http://diyarname.com/news.php?Idx=25425</ref> * {{Girêdan|Evan Johns|en}}, 60, gîtarjenê amerîkî ([[The LeRoi Brothers]]).<ref>{{Jêder |sernav=Evan Johns, 60, left his mark on Austin music as a firebrand guitarist |url=http://music.blog.austin360.com/2017/03/12/evan-johns-60-left-his-mark-on-austin-music-as-a-firebrand-guitarist/ |tarîxa-gihiştinê=2017-03-13 |tarîxa-arşîvê=2017-03-17 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170317170243/http://music.blog.austin360.com/2017/03/12/evan-johns-60-left-his-mark-on-austin-music-as-a-firebrand-guitarist/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> === 10 === * {{Girêdan|Mari Evans|en}}, 93, mamosta û [[helbestvan]]a [[afroamerîkî]].<ref>[http://www.indystar.com/story/news/2017/03/11/famed-indianapolis-poet-mari-evans-leaves-legacy-social-justice/99055190/ Late Indianapolis poet Mari Evans leaves legacy of social justice]</ref> === 9 === * {{Girêdan|Howard Hodgkin|en}}, 84, wênesazê brîtanî.<ref>[http://www.mirror.co.uk/news/uk-news/artist-sir-howard-hodgkin-dead-9996554 Turner Prize winning British abstract artist Sir Howard Hodgkin dies]</ref> === 8 === * {{Girêdan|Michael Maher (hurler)|en}}, 87, listîkvanê [[îrlendî]] yê [[hurlîng]]ê ([[Tipperary GAA|Tipperary]]).<ref>[http://www.irishmirror.ie/sport/gaa/hurling/hurling-news/tipperary-hurling-legend-michael-maher-9991247 Tipperary hurling legend Michael Maher passes away]</ref> === 7 === * {{Girêdan|Lynne Stewart|en}}, 77, [[parêzer]]a amerîkî ya "gel".<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.telesurtv.net/english/news/Lynne-Stewart-Lifelong-Fighter-and-Peoples-Lawyer-Dies-20170307-0026.html |sernav=Lynne Stewart, Lifelong Fighter and People's Lawyer, Dies |roja-gihiştinê=2017-03-08 |roja-arşîvê=2017-03-08 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170308141849/http://www.telesurtv.net/english/news/Lynne-Stewart-Lifelong-Fighter-and-Peoples-Lawyer-Dies-20170307-0026.html |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> === 6 === * {{Girêdan|Sydney Ball|en}}, 83, [[wênesaz]]ê [[Awistralya|australî]].<ref>[http://mobile.abc.net.au/news/2017-03-06/sydney-ball-abstract-painter-dead-at-83/8328728?pfmredir=sm Sydney Ball, prolific abstract painter, dies aged 83]</ref> * [[Rabbi Zecharia Barashi]] (Rabî Zekerya Beraşî), 117, merivê herî kal ê [[Îsraêl]]ê, [[rabî|rabiyê]] bi eslê xwe yê herêma [[Beraşê]] ([[Başûrê Kurdistanê]]).<ref>http://www.kurdistan24.net/en/news/ed54eea9-b005-4d33-865e-57db4fc49f95/Kurdish-Rabbi-in-Israel-dies-at-117</ref> === 5 === * {{Girêdan|Jay Lynch|en}}, 72, nivîskar, edîtor û hunermendê amerîkî yê [[pirtûkên komîk]] ên ''underground'' (''[[Bijou Funnies]]'', ''[[Bazooka Joe]]'').<ref>[https://www.lambiek.net/artists/l/lynch.htm Jay Lynch]</ref> === 4 === * {{Girêdan|Edi Fitzroy|en}}, 62, stranbêjê [[jamaîka]]yî yê ''reggae''.<ref>[http://jamaica-gleaner.com/article/news/20170304/singer-edi-fitzroy-has-died Singer Edi Fitzroy Has Died]</ref> === 3 === * {{Girêdan|Míriam Colón|en}}, 80, aktrîsa [[Porto Rîko|portorîkoyî]] (''[[Scarface (1983 film)|Scarface]]'', ''[[Goal! (film)|Goal!]]'', ''[[All the Pretty Horses (film)|All the Pretty Horses]]''), nexweşiya [[pişik]]an.<ref>{{Jêder |sernav=Miriam Colon, iconic US Latina movie, theater actress, dies |url=http://www.wqow.com/story/34662401/miriam-colon-iconic-us-latina-movie-theater-actress-dies |tarîxa-gihiştinê=2017-03-06 |tarîxa-arşîvê=2017-03-04 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170304115708/http://www.wqow.com/story/34662401/miriam-colon-iconic-us-latina-movie-theater-actress-dies |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> === 2 === * {{Girêdan|Spencer Hays|en}}, 80, hunerdost û berhevkarê amerîkî yê hunerê.<ref>[http://www.nst.com.my/news/2017/03/217004/us-art-philanthropist-spencer-hays-dies-80 US art philanthropist Spencer Hays dies at 80]</ref> === 1 === * {{Girêdan|Taarak Mehta|en}}, 87, nivîskarê û [[şanonivîs]]ê hindistanî yê bi [[zimanê guceratî]].<ref>[http://www.hindustantimes.com/videos/entertainment/famous-writer-taarak-mehta-passes-away-at-87/video-UyHlY0O4m6hseRAQ4SEIYL.html Famous writer Taarak Mehta passes away at 87]</ref> == Sibat (meha 2) == === 28 === * {{Girêdan|Nicholas Mosley|en}}, 93, nivîskarê brîtanî.<ref>[https://www.theguardian.com/books/2017/mar/01/nicholas-mosley-obituary Nicholas Mosley obituary]</ref> === 27 === * {{Girêdan|Arvo Krikmann|en}}, 77, folklornas û akademîkerê estonî.<ref>[http://kultuur.err.ee/v/kirjandus/ca11dd56-eb10-45bf-8f10-932ed84c8bee/suri-arvo-krikmann Suri Arvo Krikmann] {{Et}}</ref> === 26 === * {{Girêdan|Preben Hertoft|en}}, 89, [[seksolog]]ê [[danîmarkî]].<ref>[http://www.dr.dk/nyheder/indland/danmarks-foerste-professor-i-sexologi-er-doed Danmarks første professor i sexologi er død] {{Da icon}}</ref> (mirina wî di vê rojê de hat ragihandin) === 25 === * [[Şîfa Gerdî]] ([[Şîfa Zikrî Îbrahîm]]), 30, bêjer û rojnamenivîsera kurd, ji ber teqîna bombeyeke çandî<ref>http://www.kurdistan24.net/ku/news/2d1bd1c7-ad61-4718-a16d-4d4bf969906b/Rojnamevan-Şîfa-Gerdî-li-Mûsilê-şehîd-bû</ref> === 24 === * {{Girêdan|Fumio Karashima|en}}, 68, [[piyanojen]]ê japonî yê ''jazz''.<ref>[http://www.yomiuri.co.jp/culture/20170225-OYT1T50000.html ジャズピアニスト、辛島文雄さん死去…６８歳] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170226221150/http://www.yomiuri.co.jp/culture/20170225-OYT1T50000.html |date=2017-02-26 }} {{Jp}}</ref> === 23 === * {{Girêdan|Ren Hang|en}}, 29, [[wênegir]]ê çînî, [[xwekujî]].<ref>{{Jêder-malper |url=http://time.com/4682189/ren-hang-chinese-photographer-dies/ |sernav=Controversial Chinese Photographer Ren Hang Dies at 29 |roja-gihiştinê=2017-02-28 |roja-arşîvê=2020-10-22 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20201022210938/https://time.com/4682189/ren-hang-chinese-photographer-dies/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> === 22 === * {{Girêdan|Ricardo Dominguez|en}}, 31, bokserê profesyonel ê [[giraniya welter]] ê meksîkî, nexweşiya [[pençeşêr]]a [[rûviya stûr]].<ref>[http://www.aztecadeportes.com/notas/box-azteca/2017-02-21-21-44/fallece-el--pelon--dominguez--primer-campeon-azteca/ Fallece El ‘Pelón’ Domínguez, Primer Campeón Azteca] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170223125121/http://www.aztecadeportes.com/notas/box-azteca/2017-02-21-21-44/fallece-el--pelon--dominguez--primer-campeon-azteca/ |date=2017-02-23 }} {{Es}}</ref> === 21 === * {{Girêdan|Jeanne-Martin Cissé|en}}, 91, mamosta û siyasetmedara [[gîne]]yî.<ref>[https://www.visionguinee.info/2017/02/21/jeanne-martin-cisse-nest-plus/ Jeanne Martin Cissé n'est plus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170223174941/https://www.visionguinee.info/2017/02/21/jeanne-martin-cisse-nest-plus/ |date=2017-02-23 }} {{Fr}}</ref> * [[Tirko Şêx Cundî]], 79, hevjîna mîrê kurdên [[êzidî]] [[Mîr Tehsîn Beg]], ti nexweşiyeke wê ya giran nebû.<ref>http://www.basnews.com/index.php/kr/news/kurdistan/332074</ref> === 20 === * {{Girêdan|Mildred Dresselhaus|en}}, 86, [[nanoteknolog]]a amerîkî.<ref>[http://news.mit.edu/2017/institute-professor-emerita-mildred-dresselhaus-dies-86-0221 Institute Professor Emerita Mildred Dresselhaus, a pioneer in the electronic properties of materials, dies at 86]</ref> === 19 === * {{Girêdan|Halaevalu Mataʻaho ʻAhomeʻe|en}}, 90, dêmîr û endama mala mîrên [[Tonga]]yê.<ref>[https://www.tvnz.co.nz/one-news/world/tongan-kings-mother-passes-away-in-auckland-hospital Tributes paid after Tongan King's mother passes away in Auckland]{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=tebax 2021 }}</ref> === 18 === * {{Girêdan|Nick Dupree|en}}, 34, çalaksazê amerîkî yê mafên mirovên [[seqet]].<ref>[http://media-dis-n-dat.blogspot.no/2017/02/medicaid-reform-activist-writer-blogger.html Medicaid reform advocate, writer, blogger, artist, disability rights activist Nick Dupree dies]</ref> === 17 === * {{Girêdan|Kim Ji-young|en}}, 78, aktrîsa başûrkoreyî.<ref>[http://entertain.naver.com/read?oid=277&aid=0003935946 '사투리 연기 대가' 배우 김지영 별세, 폐암 투병 중에도 연기 놓지 않았다] {{Ko}}</ref> === 16 === * {{Girêdan|Jannis Kounellis|en}}, 80, hunermendê yewnan-îtalî.<ref>[http://theartnewspaper.com/news/arte-povera-artist-jannis-kounellis-has-died-aged-80/ Arte Povera artist Jannis Kounellis has died, aged 80]</ref> === 15 === * [[Bonipus Fernando]], 83, aktorê [[srîlankayî]].<ref>{{Jêder-malper |url=http://newsfirst.lk/english/2017/02/veteran-actor-bonipus-fernando-passes-away/161826 |sernav=Veteran actor Bonipus Fernando passes away |tarîxa-gihiştinê=2017-02-17 |tarîxa-arşîvê=2017-02-16 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170216060029/http://newsfirst.lk/english/2017/02/veteran-actor-bonipus-fernando-passes-away/161826 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> === 14 === * {{Girêdan|Hans Trass|en}}, 88, [[botanîst]]ê [[estonî]].<ref>[http://tartu.postimees.ee/4014865/suri-akadeemik-hans-voldemar-trass?utm_source Estonian ecolist passes away]</ref> === 13 === * {{Girêdan|Stacy Bromberg|en}}, 60, listîkvana amerîkî ya ''{{Girêdan|darts|en}}''.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.pdc.tv/news/article/1ecqr1350gz7w1ro3mo6zpr1dm/title/stacy-bromberg |sernav=Stacy Bromberg Passes Away |roja-gihiştinê=2017-02-13 |roja-arşîvê=2017-02-14 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170214004552/http://www.pdc.tv/news/article/1ecqr1350gz7w1ro3mo6zpr1dm/title/stacy-bromberg |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> === 12 === [[Wêne:JarreauAlDuesseldorf1981.jpg|thumb|Al Jarreau (1981)]] * {{Girêdan|Al Jarreau|en}}, 76, stranbêjê amerîkî yê [[jazz]] and [[R&B]]ê ("[[Moonlighting (theme song)|Moonlighting]]", "[[Since I Fell for You]]", "[[We Are the World]]"), heft caran bi xelata [[Grammy (xelat)|Grammy]] xelatkirî.<ref>[http://abc7.com/entertainment/grammy-winning-jazz-singer-al-jarreau-dies-at-age-76/1751052/ Grammy-winning jazz singer Al Jarreau dies at age 76]</ref> === 11 === * {{Girêdan|Jiro Taniguchi|en}}, 69, hunermendê ''manga'' yê japonî (''[[A Distant Neighborhood]]'').<ref>[https://sg.news.yahoo.com/japanese-manga-legend-jiro-taniguchi-dies-69-publisher-182246828.html Japanese manga legend Jiro Taniguchi dies at 69: publisher]</ref> === 10 === * {{Girêdan|Piet Keizer|en}}, 73, futbolerê holendî ([[AFC Ajax|Ajax]], [[Netherlands national football team|national team]]), pençeşêra pişikan.<ref>[http://www.telegraaf.nl/telesport/27603554/__Ajax-icoon_Piet_Keizer__73__overleden__.html Ajax-icoon Piet Keizer (73) overleden] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170218210208/http://www.telegraaf.nl/telesport/27603554/__Ajax-icoon_Piet_Keizer__73__overleden__.html |date=2017-02-18 }} {{Nl}}</ref> === 9 === * {{Girêdan|Serge Baguet|en}}, 47, [[bisîkletajo]]yê profesyonel ê belçîkayî, nexweşiya [[pençeşêr]]a [[rûviya stûr]].<ref>[http://www.hln.be/hln/nl/952/Wielrennen/article/detail/3076251/2017/02/09/Voormalig-Belgisch-kampioen-wielrennen-Serge-Baguet-47-overleden.dhtml Voormalig Belgisch kampioen wielrennen Serge Baguet (47) overleden] {{Nl}}</ref> === 8 === * {{Girêdan|Rina Matsuno|en}} ([[Shiritsu Ebisu Chugaku]]), 18, popbêja japonî.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.japantimes.co.jp/culture/2017/02/08/entertainment-news/18-year-old-member-pop-idol-group-shiritsu-ebisu-chugaku-dies/#.WJvxJjys-Ed |sernav=18-year-old member of pop idol group Shiritsu Ebisu Chugaku dies |roja-gihiştinê=2017-02-09 |roja-arşîvê=2017-02-08 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170208115608/http://www.japantimes.co.jp/culture/2017/02/08/entertainment-news/18-year-old-member-pop-idol-group-shiritsu-ebisu-chugaku-dies/#.WJvxJjys-Ed |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> === 7 === * {{Girêdan|Tzvetan Todorov|en}}, 77, fîlozofê [[bulgar]]-[[fransî]].<ref>[http://mobile.lemonde.fr/disparitions/article/2017/02/07/l-essayiste-et-historien-des-idees-tzvetan-todorov-est-mort_5076045_3382.html L’essayiste et historien des idées Tzvetan Todorov est mort]{{Fr}}</ref> === 6 === * {{Girêdan|Inge Keller|de}}, 93, aktrîsa alman (''[[The Last Year]]'', ''[[Aimée & Jaguar]]'', ''[[Lola and Billy the Kid]]'').<ref>[http://www.spiegel.de/kultur/gesellschaft/deutsche-theater-legende-inge-keller-ist-tot-a-1133385.html Inge Keller ist tot] {{De}}</ref> === 5 === * {{Girêdan|Björn Granath|sv}}, 70, aktorê swêdî (''[[Madicken]]'', ''[[Pelle the Conqueror]]'').<ref>[http://www.svt.se/kultur/bjorn-granath-har-avlidit Skådespelaren Björn Granath har avlidit] {{Sv}}</ref> === 4 === * {{Girêdan|Bano Qudsia|en}}, 88, nivîskara [[pakistan]]î (''[[Raja Gidh]]'').<ref>{{Jêder-malper |url=https://en.dailypakistan.com.pk/headline/renowned-novelist-short-story-bano-qudsia-passes-away/ |sernav=Renowned novelist, short story writer Bano Qudsia dies at 88 |roja-gihiştinê=2017-02-04 |roja-arşîvê=2017-02-05 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170205015720/https://en.dailypakistan.com.pk/headline/renowned-novelist-short-story-bano-qudsia-passes-away/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> === 3 === * {{Girêdan|Hasan Joharchi|en}} (Hesen Coherçî), 48, aktorê îranî, dilrawestan.<ref>[http://www.isna.ir/news/95111510081/%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%AC%D9%88%D9%87%D8%B1%DA%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA حسن جوهرچی درگذشت] {{Fa}}</ref> === 2 === * {{Girêdan|Predrag Matvejević|en}}, 84, nivîskar û çalakvanê siyasî yê [[bosnî]]-[[kroatî]].<ref>[http://www.vecernji.hr/hrvatska/umro-predrag-matvejevic-1146831 Umro Predrag Matvejević. Tražio je da Tito odstupi s funkcije, ‘91. je otišao u emigraciju] {{Hr}}</ref> === 1 === * {{Girêdan|Sandy Gandhi|en}}, 59, [[komediyen]]a [[hindistan]]î-[[Awistralya|awistralî]].<ref>[http://www.echo.net.au/2017/02/northern-rivers-comedian-dies-suddenly/ Northern rivers comedian dies suddenly]</ref> == Kanûna mezin (çile, meha 1) == === 31 === * [[Mehmûd Onder]], 64, rojnamevan û xebatkarê çapemeniya kurdî ([[MED TV]], [[Medya TV]], [[Roj TV]], [[Stêrk TV]] û [[Ronahî TV]]), nexweşiya [[pençeşêr]]ê.<ref>http://diyarname.com/news.php?Idx=25302</ref> * {{Girêdan|Tokitenkū Yoshiaki (Altangadasyn Khüchitbaatar)|en}}, 37, pehlevanê [[sumo]] yê [[mongol]], nexweşiya [[lîmfoma]] (lenfoma).<ref>[http://mainichi.jp/english/articles/20170131/p2g/00m/0sp/062000c Sumo: Former komusubi Tokitenku dies at 37]</ref> === 30 === * [[David Burhani]], 26, futbolvanê [[Tanzanya|tanzanî]] ([[Maji Maji FC|Maji Maji]], [[Kagera Sugar F.C.|Kagera Sugar]]).<ref>[http://www.allafrica.com/stories/201701300794.html Tanzania: Keeper Burhan Death Shocks Football Fraternity]</ref> === 29 === * {{Girêdan|Ko Ni|en}}, 64, [[parêzer]]ê [[Myanmar|burmayî]], kuştî.<ref>[http://www.mmtimes.com/index.php/national-news/24738-nld-legal-advisor-leading-muslim-lawyer-u-ko-ni-assassinated-at-yangon-airport.html NLD legal adviser, leading Muslim lawyer U Ko Ni assassinated at Yangon airport]</ref> === 28 === * {{Girêdan|Lennart Nilsson|en}}, 94, [[wênekêş]]ê [[swêdî]].<ref>[http://www.svt.se/kultur/lennart-nilsson-dod Lennart Nilsson död] {{Sv}}</ref> === 27 === * {{Girêdan|Emmanuelle Riva|en}}, 89, aktrîsa fransî (''[[Amour (2012 film)|Amour]]'', ''[[Thérèse Desqueyroux (1962 film)|Thérèse Desqueyroux]]'', ''[[Hiroshima mon amour]]''), bi xelata [[BAFTA Award for Best Actress in a Leading Role|BAFTA]] xelatkirî ([[66th British Academy Film Awards|2013]]), nexweşiya [[pençeşêr]]ê.<ref>[https://www.theguardian.com/film/2017/jan/28/emmanuelle-riva-french-icon-who-starred-in-amour-dies-aged-89 Emmanuelle Riva, French icon who starred in Amour, dies aged 89]</ref> === 26 === * {{Girêdan|Mike Connors|en}} (Krekor Ohanian), 91, aktorê [[ermen]]-amerîkayî (''[[Mannix]]'', ''[[The Ten Commandments (1956 film)|The Ten Commandments]]'', ''[[War and Remembrance (miniseries)|War and Remembrance]]''), nexweşiya [[pençeşêra xwînê]] ([[losemî]]).<ref>[http://variety.com/2017/tv/news/mike-connors-dead-dies-joe-mannix-1201971140/ Mike Connors, ‘Mannix’ Star, Dies at 91]</ref> === 25 === * {{Girêdan|Buchi Emecheta|en}}, 72, romannivîsa [[Nîjerya|nîjerî]] (''[[The Bride Price]]'', ''[[The Joys of Motherhood]]'', ''[[Gwendolen (novel)|Gwendolen]]'').<ref>[https://www.bellanaija.com/2017/01/nigerias-literary-icon-buchi-emecheta-passes-on/ Nigerian Literary Icon, Buchi Emecheta Passes On Aged 72]</ref> === 24 === * {{Girêdan|Spîros Evangelatos|el|Σπύρος Ευαγγελάτος}}, 77, [[gerînende]]yê [[yewnan]] ê [[şanogeh]]ê.<ref>[http://greece.greekreporter.com/2017/01/24/director-spyros-evangelatos-dies-at-age-77/ Director Spyros Evangelatos Dies at Age 77]</ref> === 23 === * {{Girêdan|Bimba Bosé|en}}, 41, [[model]] û stranbêj û [[aktrîs]]a [[îtalî]]-[[spanî]], nexweşiya [[pençeşêr]]ê .<ref>[http://www.lavanguardia.com/cultura/20170123/413624268798/bimba-bose.html Muere Bimba Bosé] {{Es}}</ref> === 22 === * {{Girêdan|Moshe Gershuni|en}}, 80, hunermend û peykersazê îsraêlî.<ref>[http://www.haaretz.com/israel-news/.premium-1.766857 Moshe Gershuni, 'the soul of Israeli art,' dies at 80]</ref> === 21 === * {{Girêdan|Marianne Westman|sv}}, 88, [[desînator]]a [[swêdî]].<ref>[http://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=97&artikel=6613224 En av Sveriges främsta formgivare har avlidit] {{Sv}}</ref> === 20 === * {{Girêdan|Harry J. Middleton|en}}, 95, serokê pirtûkxaneyê û nivîskarê amerîkayî.<ref>{{Jêder |sernav=Harry Middleton, former LBJ speechwriter, presidential library director dies at 95 |url=http://www.statesman.com/news/local/harry-middleton-former-lbj-speechwriter-presidential-library-director-dies/f4sXpcFH8ByX8hL6ydNXkM/ |tarîxa-gihiştinê=2017-01-21 |tarîxa-arşîvê=2017-01-22 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170122193035/http://www.statesman.com/news/local/harry-middleton-former-lbj-speechwriter-presidential-library-director-dies/f4sXpcFH8ByX8hL6ydNXkM/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> === 19 === * {{Girêdan|Jalal Allakhverdiyev|en}}, 87, [[matematîknas]]ê azerbaycanî.<ref>[http://modern.az/az/news/122856 Akademik Cəlal Allahverdiyev vəfat edib] {{Az}}</ref> === 18 === * [[Fetah Kawyan]], 80, siyasetmedar û wergêrê kurd,<ref>https://krd.sputniknews.com/kurdistan/201701205221267-revebere-pdk-iye-fetah-kawyan-jiyana-xwe-ji-dest-da/{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=îlon 2024 }}</ref>, nexweşiya dil. * {{Girêdan|Jung Mikyung|en}}, 56, [[romannivîs]]a [[başûrkoreyî]].<ref>[http://conypro.tistory.com/4924 이상문학상 소설가 정미경 별세 이유? 향년 57세 빈소 한림대성심병원 발인 20일<!-- Bot generated title -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170131185621/http://conypro.tistory.com/4924 |date=2017-01-31 }} {{Ko}}</ref> === 17 === * {{Girêdan|Herlina Kasim|id}}, 75, çalakdara azadîxwaz a [[Îndonezya|îndonezî]].<ref>[https://m.tempo.co/read/news/2017/01/18/078837066/herlina-kasim-wafat-pending-emas-si-pembebas-irian-barat Herlina Kasim Wafat, Pending Emas Si Pembebas Irian Barat] {{Id}}</ref> === 16 === * {{Girêdan|Eugene Cernan|en}}, 82, [[esmanger]]ê amerîkî ([[Apollo 10]], [[Apollo 17]]), kesê dawî ku li ser [[Heyv]]ê meşiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nasa.gov/astronautprofiles/cernan |sernav=Remembering Gene Cernan |tarîxa-gihiştinê=2017-01-18 |tarîxa-arşîvê=2017-01-16 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170116201708/https://www.nasa.gov/astronautprofiles/cernan/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> === 15 === * {{Girêdan|Nasir al-Din Nasir Hunzai|en}}, 100, nivîskar û helbestvanê [[pakistanî]].<ref>[http://pamirtimes.net/2017/01/15/allama-naseer-ud-din-hunzai-has-passed-away/ Allama Nasir-al-Din Nasir Hunzai has passed away]</ref> === 14 === * {{Girêdan|Yama Buddha|en}}, 29, [[rap]]erê [[nepalî]], [[xwekujî]].<ref>[http://www.myrepublica.com/news/13100 Famous rapper Yama Buddha no more] {{En}}</ref> === 13 === * {{Girêdan|Ari Rath|en}}, 92, [[rojnamevan]]ê [[îsraêl]]î ku li [[Awistriya]]yê hatiye dinyayê (''[[The Jerusalem Post]]'').<ref>[http://derstandard.at/2000050666636/Ari-Rath-1925-2017 Publizist und Zeitzeuge Ari Rath gestorben] {{De}}</ref> === 12 === * {{Girêdan|Faig Jabbarov|en}}, 44, futbolerê [[azerbaycan]]î yê tîma [[Kapaz PFK]].<ref>[http://www.interpress.az/60760-futbolu-faiq-cabbarov-dnyasn-dyidi.html#.WHfGoRvhDIU Futbolçu Faiq Cabbarov dünyasını dəyişdi] {{Az}}</ref> === 11 === * {{Girêdan|Arthur Manuel|en}}, 66, serokê gelê [[neskonlith]] ([[Kanada]]), çalakdarê mafên [[gelên xwecih]] û parêzkarê [[jîngeh]]ê.<ref>[http://cfjctoday.com/article/555344/former-neskonlith-chief-arthur-manuel-dies Former Neskonlith Chief Arthur Manuel dies]</ref> === 10 === * {{Girêdan|Võ Quý|en}}, 87, [[heywannas]]ê [[viyetnam]]î.<ref>[https://www.nytimes.com/2017/01/11/world/asia/vietnam-vo-quy-dead.html Vo Quy, Father of Environmental Conservation in Vietnam, Dies at 87]</ref> === 09 === [[Wêne:Zigmunt Bauman na 20 Forumi vydavciv(Cropped).jpg|thumb|Zygmunt Bauman]] * {{Girêdan|Zygmunt Bauman|en}}, 91, civaknasê polonî-brîtanî.<ref>[http://wyborcza.pl/7,75398,21220960,profesor-zygmunt-bauman-nie-zyje-mial-92-lata.html?disableRedirects=true Profesor Zygmunt Bauman nie żyje. Miał 92 lata] {{Pl}}</ref> === 08 === * [[Mesûd Kitanî]], 83, helbestvan û folklorzanê kurd.<ref>http://www.kurdistan24.net/ku/VideoReader/d7840015-10e2-4b4c-83a0-7a829587525d/Nivîskarê-53-pirtûkan--koça-dawî-kir-</ref> * {{Girêdan|Ekbar Haşemî Refsencanî|ckb}}, 82, siyasetmedar û serokkomarê berê yê [[Îran]]ê (1989–1997).<ref>[http://www.bbc.com/news/world-middle-east-38548591 Iran's ex-President Rafsanjani dies at 82]{{En}}</ref> === 07 === * {{Girêdan|Refik Erduran|tr}}, 88, [[şanonivîs]], [[weşîner]] û [[rojnamenivîs]]ê tirk.<ref>[http://www.hurriyet.com.tr/gazeteci-refik-erduran-edirnede-vefat-etti-40329602 Gazeteci Refik Erduran, Edirne'de vefat etti] {{Tr}}</ref> === 06 === * {{Girêdan|Om Puri|en}}, 66, aktorê [[hindistan]]î (''[[Ardh Satya]]'', ''[[City of Joy (fîlm)|City of Joy]]'', ''[[East Is East (fîlm)|East Is East]]''), [[dilrawestan]].<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/om-puri-veteran-film-actor-dies/articleshow/56367872.cms Om Puri, veteran film actor, dies at 66]</ref> === 05 === * {{Girêdan|Rafiq Subaie|en}}, 86, aktor, nivîskar û danerê [[sûrî]].<ref>[http://sana.sy/en/?p=97687 Renowned popular artist Rafiq Subaie ( Abu Sayah) passes away at age of 86]</ref> === 04 === * {{Girêdan|Jordi Pagans i Monsalvatje|ca}}, 84, [[wênesaz]]ê [[Katalonya|katalan]].<ref>[http://enmemoria.lavanguardia.com/fallecimiento/jordi-pagans-monsalvatje/48872824 Jordi Pagans Monsalvatje] {{Es}}</ref> === 03 === * {{Girêdan|Ivo Brešan|en}}, 80, nivîskarê kroatî.<ref>[http://net.hr/danas/hrvatska/preminuo-ivo-bresan-nekadasnji-ravnatelj-sibenskog-kazalista-otisao-u-81-godini/ Umro Ivo Brešan: Legendarni hrvatski književnik, scenarist i pedagog preminuo u 81. godini] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170105175329/http://net.hr/danas/hrvatska/preminuo-ivo-bresan-nekadasnji-ravnatelj-sibenskog-kazalista-otisao-u-81-godini/ |date=2017-01-05 }} {{Hr}}</ref> === 02 === * {{Girêdan|Barbara Fei|en}}, 85, operabêja hongkongî.<ref>[http://www.scmp.com/news/hong-kong/education-community/article/2058854/hong-kong-soprano-and-allegro-singers-founder Hong Kong soprano and Allegro Singers founder Barbara Fei Ming-yi dies at 85]</ref> === 01 === * {{Girêdan|Jeremy Stone|en}}, 81, zanyarê amerîkî û çalakdarê ji bo kontrolkirina çekan.<ref>[http://www.cortezjournal.com/article/20170105/AP/301059757/Jeremy-Stone-arms-control-advocate-who-led-activist-science-group-dies-at-81 Jeremy Stone, arms-control advocate who led activist science group, dies at 81]</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî|2}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Mirin 2017| ]] pz3r8h251ldoog0qwpklvz13vwqylz8 0 75598 2030062 1838804 2026-05-21T10:59:04Z InternetArchiveBot 45060 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2030062 wikitext text/x-wiki '''Polîsakkarîd''' cureyek [[karbohîdrad]] e. Ji monomera glukozê pêk tê. '''n(Monosakkarîd) → Polîsakkarîd + n-1(H₂O)''' [[Monosakkarîd]] bi bendên glîkozîdî bi hev tên girêdan û dibin zincîrek dirêj a polîsakkarîd. Dibe ku polîsakkarîdek ji deh hezaran pirtir monosakkarîdan çêbûyî be. Di [[xane]] û [[Şane (biyolojî)|şaneyên]] zîndeweran de çar cureyên polîsakkarîdan heye. Ji vana nîşa û glîkojen polîsakkarîden ji boy enbar kirina adanên karbohîdradî(bi karbohîdrad) ne. Seluloz û kîtîn jî polîsakkarîdên binyadî ne. == Nîşa == [[Wêne:Amylopektin_Haworth.svg|thumb|250px|Amîlopektîn]] [[Wêne:Amylose2.svg|thumb|250px|Amîloz]] Ji du molekula polîmerên [[glukoz]]ê, amîloz û amîlopektîn pêk tê. [[Riwek]] xurekê wekî hebikên nîşayê di xaneyên xwe de enbar dikin. Ku di nav xaneyek de molekulên nîşa hebe, bê şik ev xane xaneya riwekê ye. Riwek bi [[fotosentez]]ê glukozê çêdikin, paşê vî glukozê di xaneyên reh û qurmê xwe de bi şiklê nîşa embar dikin.Nîşaya riwekan, %15-25an ji amîlozê û %85-75an ji amîlopektînê pêk tê. Amîloz û amîlopektîn polimerên glukozê ne. Zincîra amîlozê ne şaxdayî ye,molekulên glukozê bi hevdu re bi bendên glîkozîdî yen α(alfa) 1,4 tên girêdanê. Zincira xêzikî ya amîlozê di nav giraweya avî de şeklê lûlpêçê digire. Bi gelemperî molekulek amîlozê ji 500- 10000an molekulên glukozê pêk tê .Amîloz di nav avê de nabihuje (nahele). Molekula I₂(Îyod) bi rengê sor e. Dema dilopek îyodê li ser nîşa bên dilop kirin,îyot dikeve nav zîncîra lulpêçî ya amîlozê û rengê nîşa dibe şîn-lacîwerd. Amîlopektîn ji amîlozê girtir e. Molekulek amîlopektînê bi gelemperî ji 2000-200000an molekulên glîkozê pêk tê. Zincîra amîlopektîn şaxdayî ye. Glîkoz bi bendên α 1,4 û bendên α 1,6 ê bi hev girêdayî ne. Amîlopektîn bi îyodê rengê binevşî digire. Li gor amîlozê, amîlopektîn di nav avê de hin bêhtir dibihuje. Ji bo ku nîşa ji [[parzûna xaneyê]] derbas bibe, divê bên herisandin. [[Enzîm]]a amîlazê nîşayê bi hîdrolîzê parçeyê [[maltoz]]ê dike. Maltoz jî bi enzîma maltazê hîdrolîz dibe û glîkoz çêdibe. Dema mirov adanên bi nîşa dixwe, nîşa bi alikariya enzîman tê herisandinê û bi şiklê glukozê dikeve nav xaneyan. == Glîkojen == [[Wêne:Glicogeno_ramificato.gif|thumb|250px|Glîkojen]] Ji xeynî riwekan, hemû zîndewer ên prokaryotî û yên eukaryotî adan bi şiklê glîkojenê di nav xaneyên xwe de enbar dikin. Glîkojen polîmera glukozê ye. Ango molekulên glukozê bi reaksiyona dehîdrasyonê bi hevre tên girêdanê û dibin glîkojen. Glukoza zêde, bi alîkariya [[hormona însûlînê]] di xaneyên [[kezeb]]ê û masûlkeyên mîrovan de wekî glîkojen tê enbar kirin. Ne bi qasî kezeb û masûlkeyan be jî, xaneyên [[gûrçik]]ê û xaneyên leukosîtan jî glîkojen dihûndirînin. Dema asta şekira xwînê dadikeve, glîkojena kezebê bi navbeynkariya [[hormona glukagonê]], hîdrolîz dibe û glîkoz ji kezebê derbasê nav xwînê dibe. Glukoz bi gera xwînê belavê hemû şane û xaneyan dibe. Glîkojena masûlkeyan tenê ji bo xaneyên masûlkeyan dibe çavkaniya glukozê. Molekula glîkojenê dişibe molekula amîlopektînê,lê glîkojen girtir e û hê pirtir şaxdayî ye. Ji boy peydakirina [[Adenozîna trîfosfat|ATP]], çavkaniya yekemîn a xaneyê glukoz, a duyemîn jî glîkojen e. Ku di xaneyêk de glîkojen hebe, bi dilopa iyotê pirtikên glîkojenê rengê sor an jî qehweyî digire. == Seluloz == [[Wêne:HaworthStrukturCellulose.jpg|thumb|250px|Seluloz]] Molekulên glukoz lê pey hev rêz dibin û selulozê çêdikin. Di molekula selulozê de molekulên glukozê bi 180° ji hev badayî bi hev hatinê girêdanê. Ji ber wê sedemê, her çiqas ku monomerên seluloz û nîşayê glukoz bin jî, molekula selulozê ji ya nîşayê cuda ye. Dibe ku molekula selulozê ji sedan an jî bi hezaran molekulên glukozê çêbûyî be. Berevajiyê nîşayê, seluloz molekulek neşaxdayî ye. Molekulên selulozê li ber hev dirêj dibin û mîkrofîbrîl(hûrrîşal)an çêdikin. [[Dîwarê xaneyê]]n riwekan û ên kevzên avê ji selulozê pêk tê. Loma li derdora dinyê de molekula organîk a herî zêde belavbûyî seluloz e. Mîkrofîbrîlên selulozê xurtayî didin dîwarê xaneyên riwekan. Seluloz bêbêhn û bêtehm e, di nav avê de nabihuje.Seluloz karbohîdrada binyadî ye, ajal nikarin selulozê biherisînin(hîdrolîz bikin) û jê glukoz derxin. Ajalên [[giyaxur]] bi alikariya bakteriyan selulozê parçê dikin. Ajalên wekî çêlek ,mîh, bizin, hêştîr ajalên hûrdar in. Di ûrê van ajalên giyaxur de bakteriyên ku selulozê diherisîn hene. [[Bakterî]] selulozê diherisînin nav molekulên piçûktir, an jî heta glukozê parçe dikin. Ajal bi vî awayê parçeyên selulozê an jî glukoza selulozê wekî adan digirin. Ajalên wekî kergoşk, hesp, kusî ajalên giyaxur ên bêhûr in. Di rûviya kor ên van zîndeweran de bakterîyên selulozê hene. Seluloz bi kêra van bakterîyan tê herisandinê. Loma rûviya kor a van ajalan ji ya ajalên din girtir e. Ji xeynî bakteriyan,hin cureyên [[karok]] jî selulozê diherisînin. Bi vî awayê riwek pûç dibin, dirizin û tevê xweliyê dibin. == Kîtîn == [[Wêne:Chitin Haworth.svg|thumb|250px| Kîtîn]] Dîwarên xaneyên karok û qalikên artiropodan ji kîtînê çêbûyî ye .Di cîhana ajalan da, ajalên wekî dûpişik, kêzik, kulî, pîrik zîvzîve ajalên ji çîna artiropodan e. Kîtîn di qalikê artiropodan de erka kakûtê dike. Wekî hemû polîsakkaridan, kîtîn jî ji monomeran pêk tê,lê monomera kîtîn ne glukoza asayî ye. Glukoza di nav kîtînê di pekhateya xwe de ji xeynî atomên karbon, hîdrojen û oksîjenê, atoma azote jî li xwe digire. Molekula kîtînê dişibe molekula selulozê,lê her monomerên kîtînê de komek hîdroksîle bi komek amîn asetîlê cih guheriye. Monomerên kîtînê ne wekî glîkoz lê wekî glîkozamîna asetîl-N tên bi nav kirin. [[Wêne:Androctonus_australis_qtl1.jpg|thumb|çep|200px| Kalika dûpişkê ji kîtînê pêk tê.]] Kîtîn di nav avê de nabihuje(nahele). Herisîna kîtînê gelek zor e. Piraniya ajal ji enzîma kîtînê, kîtînazê bêpar e. Bi gelemperî kîtîn wekî madeyek nayê herisandin tê qebul kirin. Kîtîn madeyek qaîşokî û zexm e. Ji boy birînên laşê mirov zû baş bibe,li nexweşxaneyan pizîşk kîtînê wekî tayê nîşdarî( tayên emelîyatê) bi kar tînin. == Girêdanên derve == * [https://www.britannica.com/science/polysaccharide] * [http://www.biologydiscussion.com/carbohydrates/polysaccharides/types-of-polysaccharides-3-types/44929] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211018143326/https://www.biologydiscussion.com/carbohydrates/polysaccharides/types-of-polysaccharides-3-types/44929 |date=2021-10-18 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Biyolojî]] d0psk38o8x3bli6ghz8eyzwm3gcnltu 0 80447 2029034 1810751 2026-05-20T12:38:34Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029034 wikitext text/x-wiki [[Wêne:West Azerbaijan ku.svg|thumb|Şaristanên Azerbaycana Rojavayê]] '''Şahîndij''', '''Sayindqela'''<ref>Dr. Abdulla Ghafor (2000). Kurdistan: Dabeşî kargêrî terrîtorî 1927-1997. Stockholm.</ref>, yek ji [[şaristan]]ên parêzgeha [[Azerbaycana Rojava]] û [[Rojhilatê Kurdistanê]] ye. Navenda vê şaristanê bajarê [[Şahîndij]] (Sayindqela) ye. == Dabeşkirina navçeyê == ? nahiye û ? bajar li navçeya Şahîndijê hene <ref>{{fa}} Malpera fermî ya amarên Îranê [https://www.amar.org.ir/%D9%86%D9%82%D8%B4%D9%87-%D8%AF%D9%87%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D9%87%D8%A7/%D8%B3%D8%A7%D9%84-%DB%B1%DB%B3%DB%B9%DB%B5/%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%8A%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D8%BA%D8%B1%D8%A8%D9%8A] </ref>: === [[Navenda navçeya Şahîndij (nahiye)|Navenda navçeya Şahîndij]] === === [[Keşawerz (nahiye)|Keşawerz]] === '''gund''' * [[Lîsteya gundên Şahîndijê]] == Çavkanî == {{çavkanî}} == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Navçeyên parêzgeha Azerbaycana Rojava}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 1990an li Îranê]] [[Kategorî:Navçeyên Azerbaycana Rojavayê]] fugdluoqg6a0jgnrh0qmv1e7rwchtdg 0 80449 2029031 1847685 2026-05-20T12:38:17Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (+Kategoriya sereke, Binê standard kir.) 2029031 wikitext text/x-wiki [[Wêne:West Azerbaijan ku.svg|thumb|Şaristanên Azerbaycana Rojavayê]] '''Tîkab''', '''Tikab'''<ref>Dr. Abdulla Ghafor (2000). Kurdistan: Dabeşî kargêrî terrîtorî 1927-1997. Stockholm.</ref>, yek ji [[navçe]]yên parêzgeha [[Azerbaycana Rojava]] û [[Rojhilatê Kurdistanê]] ye. Navenda vê navçeyê bajarê [[Tîkab]] e. [[Wêne:تیکاب.jpg|thumb|Nexşeya nîstecihên kurd, azarî, kurd û azarî, Ehlî Heq li navçeya Tîkabê]] == Dabeşkirina navçeyê == Du nahiye û yek bajar li navçeya Tîkabê hene <ref>{{fa}} Malpera fermî ya amarên Îranê [https://www.amar.org.ir/%D9%86%D9%82%D8%B4%D9%87-%D8%AF%D9%87%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D9%87%D8%A7/%D8%B3%D8%A7%D9%84-%DB%B1%DB%B3%DB%B9%DB%B5/%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%8A%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D8%BA%D8%B1%D8%A8%D9%8A] </ref>: :Bajar: [[Tîkab]] === [[Navenda navçeya Tîkabê (nahiye)|Navenda navçeya Tîkabê]] === === [[Textê Silêman (nahiye)|Textê Silêman]] === '''gund''' * [[Lîsteya gundên Tîkabê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Navçeyên parêzgeha Azerbaycana Rojava}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Avabûnên 1990an li Îranê]] [[Kategorî:Navçeyên Azerbaycana Rojavayê]] [[Kategorî:Tîkab| ]] aiy79wmpswgvsdjxip438meo1m6isww 0 82188 2028967 1836155 2026-05-20T12:12:24Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin 2028967 wikitext text/x-wiki {{Sêwî|tarîx=îlon 2024}} {{Agahîdank rêzefîlm | Nav = Roswelll | Wêne = Roswell logo.jpg | Binwêne = | Cure = [[Drama]], [[Aşop]], [[Honaka zanistî]] | Format = | Senarîst = | Derhêner = | Pêşkêş = | Lîstikvan = | Jûrî = | Dublaj = | Dublajkirina kurdî = Tune | Jenerîk = | Muzîka vebûnê = [[Dido (stranbêj)|Dido]] – Here with me | Muzîka dawî = | Bestekar = * [[Joseph Williams (muzîkvan)|Joseph Williams]] * Will Edwards *Jon Ernst | Welat = {{ala|DYA}} | Zimanê orjînal = [[Îngilîzî]] | Ziman = | Hejmara sezonan = 3 | Hejmara beşan = 61 | Lîsteya beşan = | Rêveberên hilberîneriyê = | Hilberîner = | Edîtor = | Cih = | Sînematograf = | Kamera = | Mawe = 42 hûrdem | Şirket = | Belavker = | Kanal = [[The WB]] | Formata wenê = | Formata deng = | Weşana ewilî = 6 kewçera 1999 | Weşana dawiyê = | Rewşe = Xelas | Ya pêşî = | Ya piştî = | Bernameyên têkilîdar = ''[[Roswell, New Mexico ( rêzefîlm)|Roswell, New Mexico]]'' }} '''Roswell''' [[rêzefîlm]]ekî [[honaka zanistî]] ya amerîkî ji hêla [[Jason Katims]] ve ye. Fîlmê pîlotî li ser bingeha pirtûkê "Roswell High" e, ku ji hêla Laura J. Burns û Melinda Metz ve hatî nivîsandin û ji hêla Pocket Books (DYA) ve hat çapandin. Li Keyaniya Yekbûyî, pêşandan hem wek Roswell High û hem jî wek Roswell hat weşandin. Rêzefîlm yekem car ji sala 1999an heta 2002an li televîzyonê hate weşandin. Ew li ser xwendekarên dibistana bilind Max û Isabel Evans û Michael Guerin, ku ne mirov lê candarên derasayî ne ku li Roswell, New Mexico di 1947an de bi keştiyek esmanî li ser erdê hilweşandin. Rojek Max jiyana hevdibistaniya xwe Liz Parker difilîtîne, ew balê li ser rayedaran dikişîne - û jiyana bêdeng ku rê li sê ciwanên li Roswell girtiye, xwedan dawiya nişkek e. == Çîroka çarçoveyî == Zan, Vilandra, Rath û Ava (piştre di rêzefîlmê de wekî "çarên keyaniyê" tên zanîn) carekê endamên malbata keyî ya rojgera Antarê bûn. Antar parçeyek pergala rojgerî ye ku ji pênc rojgerên ku ji hêla hestên hişmend ve hatine vebirin ku di destpêkê de bi hev re di nav aşitiyê de bûn. Serwerê dijmin Kivar rojekê êrişî rojgerên cîranê xwe kir û kontrola Antar girt. Zan, ku wê demê de keyê Antar bû, jina wî Ava û xwişka wî Vilandra, û her wiha cîgirê Zan, Rath, bûne qurban. Piştî mirina wan, DNAyê wan û DNA yê mirovanî ji bo afirandina du komên durehên biyanî-mirov an klonên çarên keyî hatin bikaranîn.Di rêzefílmê de, ev Max (Zan) û Isabel Evans (Vilandra), Michael Guerin (Rath) û Tess Harding (Ava) ne. Ew klon hatin şandin ku ew ji Kivar biparêzin. Ew ê rojekê vegerin û aşitiya Antar vegerînin. Keştiya esmanî bi Max, Isabel, Michael û Tess (û komek din a klonan û çar parêzkar wan re) di sala 1947an de li Roswell, New Mexico hat hilweşandin. Artêşa Dewletên Yekbûyî kapsûlên enkubê yên deresayî û du Antariyan sax dîtin, û ji bo vekolîna xwe avêtin bingehek leşkerî. Bi alîkariya balafirvanekî hewayî ya ciwan, candarên deresayî dikar bûn bi kapsûlê birevin. Nasedo (yek ji wan du parêzkarên sax) li ser çolê New Mexico di komek keviran de veşartiya.Zêdeyî 40 sal şûnda, Max, Isabel û Michael bi temenê şeş-salî de kapsulên xwe hiştin. Klona çaremîn, Tess, ku di kapsûla xwe de ma bû, paşê ji hêla Nasedo ve hat dîtin û mezin kirin. Max û Isabel digel dêûbavên xwe yên birêz Philip û Diane Evans xaniyek dilovanî û aram dîtin. Ji aliyekî ve, Michael, di lênêrîna bavê manewî ku bi kotekî ye û her wiha alkolîk e. Di destpêka rêzefîlmê de, Max, Isabel û Michael niha 16 salî ne û xwendekarên li Dibistana Bilind a Roswell in. Ew gelek baldar in ku balê nedin û her gav li cem hevdû bimînin. Ew dizanin ku ewna candarên deresayî ne, lê ne ku ew ji ku derê tên û çima ew li ser Erdê ne. <br /> == Şêwaza vegotinê == Her çend ku naverok di rêzefîlm de li ser çarenûsa Max, Isabel û Michael e, lê Liz Parker bi giranî rola vebêjerê digire.Hema hema her beş bi kêmanî sehneyek heye ku Liz nîşan dide dema ku ew di rojnivîska xwe de dinivîse. <br /> {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Rêzefîlmên amerîkî]] [[Kategorî:Rêzefîlmên honaka zanistî]] [[Kategorî:Şovên televîzyonê yên amerîkî bi zimanê înglizî]] 7kkndo0cmpxy6cct8ixxvya84vwtxbl 0 85634 2029991 2001950 2026-05-21T05:52:14Z Balyozbot 42414 [[User:Balyozxane/skrîpt/py/removexebat.py|Bot]]: Şablona {{[[Şablon:Xebat|xebat]]}} hat rakirin; paqijiyên kozmetîk (Destpêkê standard kir.) 2029991 wikitext text/x-wiki {{Çend problem| {{Paqij bike|tarîx=nîsan 2024}} {{Şêwaz|tarîx=nîsan 2024}} {{Kêmgirêdan|tarîx=tebax 2021}} }} '''Riza Çolpan''' (jdb. [[Payîza sala 1935]], [[Kûpik]], Mêzgir - m. 8 nîsan 2026 li [[Awistralya]]yê) nivîskarekî kurd bû.<ref>https://www.rupelanu.org/dersimli-yazar-riza-colpan-avusturalyada-yasamini-kaybetti-2007yy.htm</ref> == Jiyan == Riza Çolpan, di payîza sala 1935, di gundê nav Kûpik da ji dayîk bûye, hatiye dinyayê. Ev gund, gundekî Dersimê, girêdayî yê qeza wê ya Mêzgirê ye. Di payîza sala 1946an, ku Riza di wê demê da zarokekî 11 salî ye, du cendermeyên Romê tên Riza Çolpan dibin dibistana ku piştî tevkuştina Dersimê di gundê nav [[Şîlk]]ê da hatiye çêkirin. Riza heya pola sêyem di wê dibistanê da dixwîne û fêrî zimanê tirk dibe, ku ew dibistan nêzî çar kîlometre dûrî gundê wî ye. Di sala 1949an da vêca dewleta Romê di gundê nav [[Qurqurik]], di taxa [[Zênan]] da dibistanek dî çêdike, ku ew dibistan bêtir nêzî gundê wî Kûpikê ye. Riza heya pola dûwahî, ango pola pêncem di wê dibistanê da dixwîne, lê ji ber tunebûna pênce qurişê wê demê, mamoste dîplomayê nade wî. Ji ber wê yekê Çolpan di sala 1951, di 14yê meha nîsanê, ango Nîsanê da, ji ber zilma zirdê kekê xwe Husên, û pênce quriş nedayîna wî, ji bo wêneyê dîplomayê, dibe terkî welat, diçe [[Edene]]yê, di kulbeya zeviyên [[pembû]] da dixebite, di destpêka meha tebaxê da dadigere gundê xwe, dîsa dikeve bin zilma zirde kekê xwe, piştî zivistana sala 1952, di meha gulanê da carek dî diçe Edeneyê, li wir qasî sê mehan dixebite, dîsa di meha tebaxê da dadigere gund. Çolpan di roja 14ê nîsana 1953an da bavê xwe dimire, vêca Riza berê xwe dide [[Stembol]]ê. Heya sala 1959an li wir di cure cure karan da kar kir, [[barkêş]], piştî karên usa zor û giran, vêca wê jiyana xwe ya nebaş û zor, diguhêrîne, diçe di bar û pavyonên şevan, di aşxananda dibe [[garson]] dixebite, ji diya xwe û birayên xwe ra xerclixê dişîne û di wê navber û demê de gelek roman û helbestên hin nivîskar û hozanên tirk dixwîne, di 16ê meha [[çiriya pêşin]], 1959 da dibe [[leşkerê behrê]], ango [[Bahriye]]. Riza di wê artêşa dijmin da sê sal dibe leşker. Piştî teskere standinê diçe [[Qibris]]ê ji keçek bi eslê xwe ve kurd dizewice. Di 28ê sibata 1965an da li tev du keç û xanima xwe Refahê, dadigere Stembolê, diçe di melbenda nav [[Qasimpaşa]], di taxa [[Küçük Piyale]] da cîwar dibe. Dûra diçe li [[Ortaköy]]ê, di karxana nav [[Pepo Temizleme Fabrikası]] da destpêka kar dike, di wê karxanê de karkiran rêz dike û destpêka karê sediqatiyê dike, di gelek çalakî û meşê ciwanên sîyasî da cî digire, dibe sempatîyê “Partîya Karkirên Tirkîyê” dibe nasê navên hin nivîskar û kesên navdar. Wekî mînak: Karl Marks, Engels, Lenîn, Stalîn, Mao, Troçkî. Dibe nasê navê hin nivîskarên rûs. Ên wekî [[Pûşkîn]], [[Maksîm Gorkî]], [[Tolstoy]], [[Dostoyeweskî]] û [[Gogol]], dibe nasê navê [[Viktor Hugo]], [[Jack London]], [[Şiteyînberg]] û pirtûkên wana dixwîne. Dibe nase gelek nivîskarên tirk, kesên wekî [[Çetîn Altay]], [[İlhan Selçuk]], [[İlhami Soysal]], [[Refik Erduran]], [[Burhan Felek]] û [[Ulunay]]. Dibe nasê romanên [[Kerime Nadir]], [[Esad Mahmut Karakurt]], [[Feride Celal]], [[Muazzez Tahsîn Berkant]], [[Fikret Feridun Es]]; di hozanan da jî dibe nasê pirtûkên [[Cahit Sidki Taranca]], [[Orhan Veli]], [[Ali Rıza Akkoyunlu]], [[Umit Yaşar Oĝuzcan]] û gelek hozan û nivîskarên cîhanî û pitûkên wan dixwîne û dibe [[sosyalîst]] û [[komînîst]]ekî tûj, lê gelek jî nezan, ajawegêr, ango anarşîst, birûskê serdestên Romê dikişîne ser xwe. Ji ber vê yekê rojekî hevalekî wî yê hezkirî, ji wî ra: “Riza, kuro ya devê xwe dade hêsa bisekin, yan jî rojekî bi zû ji vî welatî derkeve here welatekî dî. Eger tu usa tevbigerî û birûskên Romê bikşînî ser xwe, dê faşîstên Rom te bikujin” dibêje,{{Çavkanî hewce ye|tarîx=nîsan 2026}} Riza di 19ê meha çileyê paşin a 1970an da, sê zarokên xwe, li tev Xanim xwe Refah, dayîk û sê birayê xwe yên biçûk paşve dihêle, berê xwe dide Awistralyayê, li bajarê Sydneyê cîwar dibe, heqê rûniştandinê distîne, dûra diçe serî li wezereta koçebaran dixîne, dawetname ya zarok û xanima xwe dişîne, piştî heft meh ewana diçin, zarok digêhêjin bavê xwe, xanim jî mêrê xwe. Çolpan li [[Sydney]]ê jî vala naskine, di dûwahîya sala 1974an da li tev Mistefa Yalçinê Qibrisî [[Komala Kedkarên Tirkiyê li Awistralya]] dadimezrîne, li tev hin çepgirên tirk qasî du salan kar dike, dûra ji ber şovanîzm û nijadperestîya xwedêgiravî hin çepên tirk, Riza ji wan dûr dikeve, vêca kurdên ku wekî koçebar çûne Sydney wan rêz dike, di roja 29-1979 da, li tev du hevalên xwe [[Şahin Bekir]] û [[Heqîyê Gêxîyê]], [[Komela Kurdên Awistralya]] dadimezrîne; Şahîn Bekir dibe serok, ew bi xwe jî dibe sekretêr, heya dûwahiya sala 1982, di komelê da dixebitê, piştî gelek kar û xebatên nerênî, ên hin hevalan, Riza ji Komelê dûr dikeve, vêca Komel dikeve destê alîgirên PKKiyan. Piştî ku Komel dikeve destê PKKiyan, Riza mêla xwe dide ser xwendina pirtûkan. Di sala 1983yan da diçe [[Yekîtiya Sovyetan]]. Moskova ji Riza ra dibe wêstgeha yekem, lê li wir cîhana Riza tê xurîn, hildişe. Piştî Moskovayê diçe [[Azerbeycan]]ê, li wir jî diçe [[Gurcistan]] û [[Ermenistan]]ê, dibe nasê gelek kurdên [[êzdî]], hozan, hunermend û zanyarên wan birayên xwe. Diçe [[çiyayê Elegazê]] di konê çadiranda radize, dibe mêvanê xwedîyê naxira pezan, ji wan gelek tiştan fêr dibe. Li [[Lenîngrad]]ê dibe nase profesor [[Qanêtê Kurdo]], [[Ordîxanê Celîl]] û [[Zera Ûso]]. Di gera duwem da diçe [[Qazaxistan]]ê, li wir jî dibe nasê gelek kesên zanyar, kurd birayên xwe. Ango Riza ji kîjan kesî ra dibe heval, dibe nas û dipeyîve, ji wî tiştekî fêr dibê, wî ji xwe ra wekî mamoste dihesibîne û dibîne. Çolpan piştî ewqas kar û gerê, di 14yê nîsana 1984an da [[qeyrana dil]] derbas dike, ji mirinê difilite. Piştî qencbûyînê, vêca diçe [[Melbourne]] li wir kurdên wî bajarî rêz dike, di dûwahiya hemen salê da li wir tev hevalê xwe [[Zekî Çakir]] û [[Fadil Sûnayê Farqînî]] [[Komela Kurdên Vîktoriya]] dadimezrîne, Zekî Çakir dibe serok. Piştî du sal, ew komel jî dikeve destê PKKiyan, êdî ji Riza ra rêya avakirina komelan, kar û barên civakî teng dibe, îcar vêca Riza destpêka nivîsandina pirtûkan dike. 18 car diçe Ewropayê, çar car diçe Yekîtiya Sovyetan, carek diçe [[Amerîka]], [[Kanada]] û [[Çîn]]ê û carekî jî diçe [[Sûrî]], [[Iraq]] û [[Îran]]ê. Ango sê parçeyên Kurdistanê. Ji bilî ewqas ger, kar û xebatên cur be cur, Riza di gelek [[konferans]], [[semîner]] û [[panel]]an da beşdar dibe. == Pirtûk == Çolpan heya vê sala 2020, 24 pirtûk nivîsîne. Ji van piranî helbest in. Ên din 4 roman, 1- Çîrokên Gelî. 1- Berhevok, 2- Bi du zimanan, ango bi tirkî û bi kurdî bîranînên wî, 3 tene jî bi nivîsê wî yên ku di hin rojname û malperên kompîtor, ên kurdî da derketine, ên din jî hemû helbest in. Ji wan jî 5 pirtûk bi 2 zimanan ve hatine çapkirin. Ango 2 pirtûk bi hev ra. Ji bilî evqas gotinan, eger kesek bixwaze li ser tevahîya jîyana Riza Çolpan serwext bibe, ew dikaribe bhîranînê wî yên ku wî bi du zimanan, ango bi kurdî û bi tirkî nivîsîye, bixwîne. A ku bi zara dayîkê ve hatîye nivîsîn, ev e: “Serhatî û Bîranînên Min, Jan û Jîyan” Weşanên Veng, Stenbol, A ku bi tirkî hatîye nivîsîn jî, ev e: “Coğrafyasını Arayan Irmak, Acı ve Yaşam”. Weşanên Doz, Stenbol. == Mirin == Riza Çolpan di 8ê nîsanê de li Sidneyê (Awistraliya) mir. Çolpan bavê çar zarokan bû. == Berhem == # PKK’nın Yanlışları ve Kürd Küçük Burjuva Milliyetçiliği. # Türkiyeli Emekçiler Destanı. (Helbest, şiir) # Destana Dîroka Kurd û Kurdistan. (Helbest, şiir) # Xidê Naxirvan û Tevkuştina Dersimê. (Roman) # Nado Kurê Xwe Firot. (Roman) # Çîrokên Gelî. (Halk hikâyeleri) # Dayîka bedbext Ez im Kurdistan. (Helbest, şiir). # Hîroşîma Duwem Helebce. (Helbest, şiir) # Hesreta 50 Salî û Kilamek jibo Apo. (Helbest, şüir) # Serhatîyên Rustem û Namerdîya Namerdan. (Roman) # Destana Evîna Seîd Mistefê û Axcîhanê. (Berhevok) # Duyguların dili. Zimanê Pejnan. (Helbest, şiir, bi du zimanan) # Bimire Birakujî, Bijî Kurdistan. (Helbest, şiir) # Nâzım’a Mektup. Ji Nazim ra Name. (Şiir, Helbest, bi du zimanan) # Altmış Yılın Hasreti. Kesera Şêşt Salî. (Helbest, şiir, bi du zimanan) # Duyguların Sesi. Dengê Pejnan. (Helbest, şiir, bi du zimanan) # Serhatî û Bîranînên Min, Jan û Jîyan. (Anılarının Kürdçesi) # Coğrafyasını Arayan Irmak, Acı ve Yaşam. (Anılarının Türkçesi) # Bir Ömrün Son Duyguları. Pejnên Jîyanek Dûwahî. (Helbest, şiir bi du zimanan) # Avusturalya’da Kürd Sesi. # Avusturalya’dan Kürdistan’a Gelen Ses. (Gazete ve kompitörsitelerinde, Kürdçe, ve Türkçe yazılan yazılar) (Nivîsên ku di rojname û malperên kompîtor da, bi du zimanan, bi kurdî û tirkî derketine) # İkinci cilt, yine özel yazılar. Derpêça duwem. (Nivîsên taybet) # Yine iki dilde yazılan yazılardan. (Dîsa ji hin nivîsên taybet, bi du zimanan) # Gurên Devbixwîn, Ên Çar Ling û Ên Du Ling == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * http://navkurd.net/category/riza-colpan/{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=îlon 2024 }} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Nivîskarên kurd|Riza, Çolpan]] oqw8lfvqao912wh8b0sfnzer49n4tag 0 88138 2029028 1751077 2026-05-20T12:37:48Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029028 wikitext text/x-wiki '''Şaristana Erdel''' yek ji navçeyên parêzgeha [[Çarmihal û Bextiyarî (parêzgeh)|Çarmihal û Bextiyarî]] ye li Rojhilatê Kurdistanê, bi dewleta Îranê ve girêdayî ye û navenda vê navçeyê bajarê Erdel e. == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Parêzgeha Çarmihal û Bextiyarî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 1990an li Îranê]] [[Kategorî:Navçeyên parêzgeha Çarmihal û Bextiyarî|Erdel]] 3w7qalh63qjtmcfc7djxcv8jt73jk3v 0 88139 2029091 1751104 2026-05-20T12:44:45Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029091 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Kuhreng }} '''Kuhreng''' yek ji navçeyên parêzgeha [[Çarmihal û Bextiyarî (parêzgeh)|Çarmihal û Bextiyarî]] ye li Rojhilatê Kurdistanê, bi dewleta Îranê ve girêdayî ye û navenda vê navçeyê bajarê Kuhreng e. == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Parêzgeha Çarmihal û Bextiyarî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2001ê li Îranê]] [[Kategorî:Navçeyên parêzgeha Çarmihal û Bextiyarî|Kuhreng]] isy4kjw2lv1age5jn22jrnf0uysq5kc 0 88315 2029093 1974211 2026-05-20T12:44:58Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir, Valahiya agahîdankê standard kir.) 2029093 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank navçe | nav = Navçeya Similqan | wêne = North Khorasan.svg | sernavê_wêne = Navçeyên Xorasana Bakur | dewlet = [[Îran]] | parêzgeh = [[Xorasana Bakur (parêzgeh)|Xorasana Bakur]] | serbajar = [[Aşxane]] }} '''navçe Similqan''' yek ji navçeyên parêzgeha [[Xorasana Bakur (parêzgeh)|Xorasana Bakur]] ye ku bi dewleta Îranê ve girêdayî ye û navenda vê navçeyê bajarê [[Aşxane]] e. == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Parêzgeha Xorasana Bakur}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2001ê li Îranê]] [[Kategorî:Navçeyên parêzgeha Xorasana Bakur]] ap49f5hvvw0uoasfqi11qah6vr7x9pc 0 88326 2029015 1820295 2026-05-20T12:36:13Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029015 wikitext text/x-wiki [[Wêne:Jolfa shahrestan.png|thumb|Cihê navçeya Colfayê li parêzgeha [[Azerbaycana Rojhilat]] ]] '''Colfa''' yek ji navçeyên parêzgeha [[Azerbaycana Rojhilat (parêzgeh)|Azerbaycana Rojhilat]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye û navenda vê navçeyê bajarê Colfa e. == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Azerbaycana Rojhilat}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 1995an li Îranê]] [[Kategorî:Navçeyên Azerbaycana Rojhilat]] akxgi1e5whzkwvkt3vhr17h3zzfrv6z 0 88330 2029035 1782209 2026-05-20T12:38:39Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029035 wikitext text/x-wiki [[Wêne:Shabestar shahrestan.png|thumb|Cihê navçeya Şebosterê li parêzgeha [[Azerbaycana Rojhilat]] ]] '''Şeboster''' ({{bi-fa|شبستر}}) yek ji navçeyên parêzgeha [[Azerbaycana Rojhilat (parêzgeh)|Azerbaycana Rojhilat]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye û navenda vê navçeyê bajarê Şeboster e. == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Azerbaycana Rojhilat}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 1990an li Îranê]] [[Kategorî:Navçeyên Azerbaycana Rojhilat]] [[Kategorî:Şeboster (navçe)| ]] 1a3nmwq9eogxepno56ui7t1il5eep2x 0 88331 2029087 1773803 2026-05-20T12:44:21Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029087 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane}} '''Ecebşîr''' yek ji navçeyên parêzgeha [[Azerbaycana Rojhilat (parêzgeh)|Azerbaycana Rojhilat]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye û navenda vê navçeyê bajarê Ecebşîr e. == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Azerbaycana Rojhilat}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2001ê li Îranê]] [[Kategorî:Navçeyên Azerbaycana Rojhilat]] 3surp01gzrygvf6mupwltfzp8z4h1q2 0 88335 2029021 1838490 2026-05-20T12:36:50Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029021 wikitext text/x-wiki [[Wêne:Malekan shahrestan.png|thumb|Cihê navçeya Melekanê li parêzgeha [[Azerbaycana Rojhilat]] ]] '''Melekan''' ({{bi-fa|ملکان}}) yek ji navçeyên parêzgeha [[Azerbaycana Rojhilat (parêzgeh)|Azerbaycana Rojhilat]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye û navenda vê navçeyê bajarê Melekan e. == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Azerbaycana Rojhilat}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 1995an li Îranê]] [[Kategorî:Navçeyên Azerbaycana Rojhilat]] ltrwdh441w2er68s0cueumi3synmndc 0 88337 2029096 1814525 2026-05-20T12:45:10Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029096 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | welat = }} '''Verzeqan''' yek ji navçeyên parêzgeha [[Azerbaycana Rojhilat (parêzgeh)|Azerbaycana Rojhilat]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye û navenda vê navçeyê bajarê Verzeqan e. == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Azerbaycana Rojhilat}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2001ê li Îranê]] [[Kategorî:Navçeyên Azerbaycana Rojhilat]] d1d4vkk708s010a2dysyo10dacb1vxs 0 88372 2029026 1751172 2026-05-20T12:37:20Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029026 wikitext text/x-wiki '''Şeft''' yek ji navçeyên parêzgeha [[Gîlan (parêzgeh)|Gîlan]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye û navenda vê navçeyê bajarê Şeft e. == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Parêzgeha Gîlanê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 1995an li Îranê]] [[Kategorî:Navçeyên parêzgeha Gîlanê]] 9zy5ud67kuchii2bnxya3ybbl06dg3x 0 88425 2028996 1751072 2026-05-20T12:34:19Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028996 wikitext text/x-wiki '''Elburz''' yek ji navçeyên parêzgeha [[Qazwên (parêzgeh)|Qazwên]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye û navenda vê navçeyê bajarê Elburz e. == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Parêzgeha Qazwênê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2005an li Îranê]] [[Kategorî:Navçeyên parêzgeha Qazwênê]] 750x6w7coli8x46wkxymk9a7bjjukxa 0 88427 2029085 1751040 2026-05-20T12:44:05Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029085 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Abyek }} '''Abyek'''yek ji navçeyên parêzgeha [[Qazwên (parêzgeh)|Qazwên]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye û navenda vê navçeyê bajarê Abyek e. == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Parêzgeha Qazwênê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2001ê li Îranê]] [[Kategorî:Navçeyên parêzgeha Qazwênê]] izj6lg5eqf9a6sraz44m7jxna392osv 0 88501 2029045 1765082 2026-05-20T12:39:57Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029045 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | wdneyîne = Beşa îdarî | statû = Navçe | nav = Cem | parêzgeh = [[Bûşehr (parêzgeh)|Bûşehr]] | demonîm = [[Cemî]], xelkê Cemê }} '''Cem''' yek ji navçeyên parêzgeha [[Bûşehr (parêzgeh)|Bûşehrê]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye û navenda vê navçeyê bajarê Cem e. == Nahiyeyên navçeya Bûşehrê == {{Beşa vala|tarîx=hezîran 2024}} == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Parêzgeha Bûşehrê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2003an li Îranê]] [[Kategorî:Bûşehr (parêzgeh)]] 5cgg8vzpfiy5ygwvtib9nil4j3j3kle 0 88532 2029055 1764446 2026-05-20T12:41:03Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029055 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | statû = Navçe | nav = Nezerabad | etîketa_binebeşê2 = [[Parêzgehên Îranê|Parêzgeh]] | navê_binebeşê2 = [[Elborz (parêzgeh)|Elborz]] | wdneyîne = Beşa îdarî | mapframe-zoom = 7 }} '''Nezerabad''' yek ji navçeyên parêzgeha [[Elborz (parêzgeh)|Elborzê]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye û navenda vê navçeyê bajarê Nezerabad e. == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Parêzgeha Elborzê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2003an li Îranê]] [[Kategorî:Elborz (parêzgeh)]] jif6ulszvau010hidwh68n6bu0zlrnf 0 88551 2028966 1762639 2026-05-20T12:11:52Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin 2028966 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | statû = Navçe | nav = Rostem | etîketa_binebeşê2 = [[Parêzgehên Îranê|Parêzgeh]] | navê_binebeşê2 = [[Fars (parêzgeh)|Fars]] | wdneyîne = Beşa îdarî | mapframe-zoom = 7 }} '''Rostem''' yek ji navçeyên parêzgeha [[Fars (parêzgeh)|Farsê]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye û navenda vê navçeyê bajarê Masiri e. == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Parêzgeha Farsê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Fars (parêzgeh)]] [[Kategorî:Navçeyên Farsê (parêzgeh)]] ejaohn3rfvxedb83pdqabki7mnv7lws 0 88574 2029086 1751678 2026-05-20T12:44:11Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029086 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | statû = Navçe | nav = Azadşehr | etîketa_binebeşê2 = [[Parêzgehên Îranê|Parêzgeh]] | navê_binebeşê2 = [[Gulistan (parêzgeh)|Gulistan]] | wdneyîne = Beşa îdarî | mapframe-zoom = 7 }} '''Azadşehr''' yek ji navçeyên parêzgeha [[Gulistan (parêzgeh)|Gulistanê]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye û navenda vê navçeyê bajarê Azadşehr e. == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Şaristanên Gulistanê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2001ê li Îranê]] [[Kategorî:Navçeyên parêzgeha Gulistanê]] putday4yjqcqnxfeed6158w4u4j9sbs 0 88575 2029092 1751687 2026-05-20T12:44:51Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029092 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | statû = Navçe | nav = Ramyan | etîketa_binebeşê2 = [[Parêzgehên Îranê|Parêzgeh]] | navê_binebeşê2 = [[Gulistan (parêzgeh)|Gulistan]] | wdneyîne = Beşa îdarî | mapframe-zoom = 7 }} '''Ramyan''' yek ji navçeyên parêzgeha [[Gulistan (parêzgeh)|Gulistanê]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye û navenda vê navçeyê bajarê Ramyan e. == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Şaristanên Gulistanê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2001ê li Îranê]] [[Kategorî:Navçeyên parêzgeha Gulistanê]] stc4kc2had7i010b5kstbfp4pitwpty 0 88608 2029046 1767116 2026-05-20T12:40:03Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029046 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | statû = Navçe | nav = Dehaqan | etîketa_binebeşê2 = [[Parêzgehên Îranê|Parêzgeh]] | navê_binebeşê2 = [[Îsfehan (parêzgeh)|Îsfehan]] | wdneyîne = Beşa îdarî }} '''Dehaqan''' yek ji navçeyên parêzgeha [[Îsfehan (parêzgeh)|Îsfehanê]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye û navenda vê navçeyê bajarê Dehaqan e. == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Parêzgeha Îsfehanê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2003an li Îranê]] [[Kategorî:Dehaqan (navçe)| ]] [[Kategorî:Navçeyên parêzgeha Îsfehanê]] 7nv60mfys4dfm8q7aop6687wqfq1c7e 0 88635 2028998 1749125 2026-05-20T12:34:31Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028998 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | statû = Navçe | nav = Gelogah | etîketa_binebeşê2 = [[Parêzgehên Îranê|Parêzgeh]] | navê_binebeşê2 = [[Mazenderan (parêzgeh)|Mazenderan]] | wdneyîne = Beşa îdarî | mapframe-zoom = 8 }} '''Gelogah''' yek ji navçeyên parêzgeha [[Mazenderan (parêzgeh)|Mazenderanê]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye û navenda vê navçeyê bajarê [[Gelogah]] e. == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Parêzgeha Mazenderanê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2005an li Îranê]] [[Kategorî:Gelogah (navçe)| ]] [[Kategorî:Navçeyên parêzgeha Mazenderanê]] kswnjw74h1ncedl4pqcevws4oaol29v 0 88636 2029019 1749129 2026-05-20T12:36:39Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029019 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | statû = Navçe | nav = Mehmûdabad | etîketa_binebeşê2 = [[Parêzgehên Îranê|Parêzgeh]] | navê_binebeşê2 = [[Mazenderan (parêzgeh)|Mazenderan]] | wdneyîne = Beşa îdarî | mapframe-zoom = 8 }} '''Mehmûdabad''' yek ji navçeyên parêzgeha [[Mazenderan (parêzgeh)|Mazenderanê]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye û navenda vê navçeyê bajarê [[Mehmûdabad]] e. == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Parêzgeha Mazenderanê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 1995an li Îranê]] [[Kategorî:Navçeyên parêzgeha Mazenderanê]] 2za75rbng7nfppwwt4dn7nox6mry4mc 0 88638 2029023 1749063 2026-05-20T12:37:02Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029023 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | statû = Navçe | nav = Neka | etîketa_binebeşê2 = [[Parêzgehên Îranê|Parêzgeh]] | navê_binebeşê2 = [[Mazenderan (parêzgeh)|Mazenderan]] | wdneyîne = Beşa îdarî | mapframe-zoom = 8 }} '''Neka''' yek ji navçeyên parêzgeha [[Mazenderan (parêzgeh)|Mazenderanê]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye û navenda vê navçeyê bajarê [[Neka]] e. == Herêmên şaristana Neka == {{Beşa vala|tarîx=hezîran 2024}} == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Parêzgeha Mazenderanê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 1995an li Îranê]] [[Kategorî:Navçeyên parêzgeha Mazenderanê]] gh5egvaesx7vh9u0h24pbtl0lv6sf6m 0 88701 2029060 1749240 2026-05-20T12:41:31Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029060 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | statû = Navçe | nav = Serbîşe | etîketa_binebeşê2 = [[Parêzgehên Îranê|Parêzgeh]] | navê_binebeşê2 = [[Xorasana Başûr (parêzgeh)|Xorasana Başûr]] | wdneyîne = Beşa îdarî | mapframe-zoom = 8 | point = none }} '''Serbîşe''' yek ji navçeyên parêzgeha [[Xorasana Başûr (parêzgeh)|Xorasana Başûr]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye û navenda vê navçeyê bajarê Serbîşe e. == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Parêzgeha Xorasana Başûr}} {{Kontrola otorîteyê}} {{erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2003an li Îranê]] [[Kategorî:Navçeyên parêzgeha Xorasana Başûr]] ksojuh8q39l9qic81d13uo19egz6fn9 0 88702 2028995 1749245 2026-05-20T12:34:13Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028995 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | statû = Navçe | nav = Dermyan | etîketa_binebeşê2 = [[Parêzgehên Îranê|Parêzgeh]] | navê_binebeşê2 = [[Xorasana Başûr (parêzgeh)|Xorasana Başûr]] | wdneyîne = Beşa îdarî | mapframe-zoom = 8 | point = none }} '''Dermyan''' yek ji navçeyên parêzgeha [[Xorasana Başûr (parêzgeh)|Xorasana Başûr]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye û navenda vê navçeyê bajarê Asadiyeh e. == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Parêzgeha Xorasana Başûr}} {{Kontrola otorîteyê}} {{erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2005an li Îranê]] [[Kategorî:Navçeyên parêzgeha Xorasana Başûr]] fspf9gwehnxyb7wpneaag25gkm7lo7r 0 88703 2029007 1749242 2026-05-20T12:35:25Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029007 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | statû = Navçe | nav = Serayan | etîketa_binebeşê2 = [[Parêzgehên Îranê|Parêzgeh]] | navê_binebeşê2 = [[Xorasana Başûr (parêzgeh)|Xorasana Başûr]] | wdneyîne = Beşa îdarî | mapframe-zoom = 8 | point = none }} '''Serayan''' yek ji navçeyên parêzgeha [[Xorasana Başûr (parêzgeh)|Xorasana Başûr]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye û navenda vê navçeyê bajarê Serayan e. == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Parêzgeha Xorasana Başûr}} {{Kontrola otorîteyê}} {{erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2005an li Îranê]] [[Kategorî:Navçeyên parêzgeha Xorasana Başûr]] h2n95ln1c4ccp3fcsij9gc6b5mff433 0 88708 2029013 1780446 2026-05-20T12:36:01Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029013 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | statû = Navçe | nav = Berdesken | etîketa_binebeşê2 = [[Parêzgehên Îranê|Parêzgeh]] | navê_binebeşê2 = [[Xorasana Rezewî (parêzgeh)|Xorasana Rezewî]] | wdneyîne = Beşa îdarî | mapframe-zoom = 7 }} '''Berdesken''' yek ji navçeyên parêzgeha [[Xorasana Rezewî (parêzgeh)|Xorasana Rezewî]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye û navenda vê navçeyê bajarê Berdesken e. == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Parêzgeha Xorasana Rezewî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 1995an li Îranê]] [[Kategorî:Navçeyên parêzgeha Xorasana Rezewî]] i1vat9szfykvvys93zs2n2y0f6p8v6h 0 88715 2029033 1848189 2026-05-20T12:38:29Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029033 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | statû = Navçe | nav = Çenaran | etîketa_binebeşê2 = [[Parêzgehên Îranê|Parêzgeh]] | navê_binebeşê2 = [[Xorasana Rezewî (parêzgeh)|Xorasana Rezewî]] | wdneyîne = Beşa îdarî | mapframe-zoom = 8 }} '''Çenaran''' yek ji navçeyên parêzgeha [[Xorasana Rezewî (parêzgeh)|Xorasana Rezewî]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye û navenda vê navçeyê bajarê Çenaran e. Piraniya xelkê vê navçeyê Kurd in. == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Parêzgeha Xorasana Rezewî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 1990an li Îranê]] [[Kategorî:Navçeyên parêzgeha Xorasana Rezewî]] 4ayki2bunt4ne294x22r77h69g2zn9u 0 88716 2029063 1838699 2026-05-20T12:41:49Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029063 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | statû = Navçe | nav = Xelîlabad | etîketa_binebeşê2 = [[Parêzgehên Îranê|Parêzgeh]] | navê_binebeşê2 = [[Xorasana Rezewî (parêzgeh)|Xorasana Rezewî]] | wdneyîne = Beşa îdarî | mapframe-zoom = 9 }} '''Xelîlabad''' yek ji navçeyên parêzgeha [[Xorasana Rezewî (parêzgeh)|Xorasana Rezewî]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye û navenda vê navçeyê bajarê Xelîlabad e. == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Parêzgeha Xorasana Rezewî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2003an li Îranê]] [[Kategorî:Navçeyên parêzgeha Xorasana Rezewî]] 6mwb73l01dftlfeszpmt7jl408fimfo 0 88731 2029050 1792539 2026-05-20T12:40:30Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029050 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | statû = Navçe | nav = Kelat | etîketa_binebeşê2 = [[Parêzgehên Îranê|Parêzgeh]] | navê_binebeşê2 = [[Xorasana Rezewî (parêzgeh)|Xorasana Rezewî]] | wdneyîne = Beşa îdarî | mapframe-zoom = 7 }} '''Kelat''' yek ji navçeyên parêzgeha [[Xorasana Rezewî (parêzgeh)|Xorasana Rezewî]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye û navenda vê navçeyê bajarê Kelat e. == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Parêzgeha Xorasana Rezewî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2003an li Îranê]] [[Kategorî:Navçeyên parêzgeha Xorasana Rezewî]] blw5w8c8nm9688xjj2thh4wefe2v5s5 0 88735 2029001 1819148 2026-05-20T12:34:54Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029001 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | statû = Navçe | nav = Mehvelat | etîketa_binebeşê2 = [[Parêzgehên Îranê|Parêzgeh]] | navê_binebeşê2 = [[Xorasana Rezewî (parêzgeh)|Xorasana Rezewî]] | wdneyîne = Beşa îdarî | mapframe-zoom = 7 }} '''Mehvelat''' yek ji navçeyên parêzgeha [[Xorasana Rezewî (parêzgeh)|Xorasana Rezewî]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye û navenda vê navçeyê bajarê Feyzabad e. == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Parêzgeha Xorasana Rezewî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2005an li Îranê]] [[Kategorî:Navçeyên parêzgeha Xorasana Rezewî]] pdojpbaa4s0fj2l0m1galxbenup25x7 0 90050 2028910 1820239 2026-05-20T12:06:21Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028910 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank mirov/wîkîdane}} '''Robinho''', navê rastîn '''Robson de Souza''' (jdb. [[25ê kanûna paşîn]] a [[1984]]an li São Vicente), futbolvanekî [[brezîl]]î ye. [[Êrîşber (futbol)|Êrîşber]] ji bo dribbên xwe tê zanîn û, ji bilî teknolojiya wî, ji her tiştî bi bileziya wî ve tête taybet kirin. == serketin == * Copa America : 2007 * Kûpaya Konfederasyonên FIFA : 2005, 2009 ==== Di klûbê de ==== '''FC Santos''' * Paulista League U17: 2001 * Championampiyonê Brazilian : 2002, 2004 * Copa do Brasil : 2010 * Championshipampiyoniya Dewletê ya São Paulo 2015 '''Real Madrid''' * Championampiyona Spanî: 2007, 2008 * Super Kûpaya Spanî: 2008 '''Guangzhou Evergrande''' * Lîga Championsampiyoniya AFC : 2015 * Championampiyona Chineseînî : 2015 '''AC Milan''' * Championampiyona Italiantalî : 2011 * Supercup Italiantalî: 2011 '''Atlético Mineiro''' * Championshipampiyoniya Dewletê ya Minas Gerais 2017 '''Stembol Basakşehir''' * Süper Lig : 2019/20 === Xelatên kesane === * Bola de Ouro : 2004 * Lîstikvanê Salê yê Ciwanên Tevker : 2005 * Lîstikvanê çêtirîn Copa America: 2007 * Copa America Top Scorer: 2007 * Man of the Match di lîstika li dijî ileîlî ya li [[Kasa Cîhanê 2010|Kûpaya Cîhanê 2010]] <ref>[https://de.fifa.com/worldcup/matches/round=249717/match=300061500/index.html ''ika 2010 - Spiele - Brasilien-Chile''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171206200544/http://de.fifa.com/worldcup/matches/round=249717/match=300061500/index.html |date=2017-12-06 }} ''FIFA.com'', 28. Juni 2010, abgerufen am 26. November 2017.</ref> * Bola de Prata : 2016 (Atlético Mineiro) * Prêmio Craque do Brasileirão : Hilbijartina sala 2016 * Prêmio Arthur Friedenreich : 2016 == Yên din == == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Futbolvanên xerîb ên mêr li Înglistanê]] [[Kategorî:Futbolvanên xerîb ên mêr li Spanyayê]] [[Kategorî:Jidayikbûn 1984]] [[Kategorî:Lîstikvanên La Ligayê]] [[Kategorî:Mêr]] [[Kategorî:Mirovên zindî]] cav57wwa3ovetm7ouv7laopdgumrjcd 0 90623 2029029 1773658 2026-05-20T12:38:07Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029029 wikitext text/x-wiki '''Sîmîne''', yek ji nahiyeyên ku bi [[Bokan (navçe)|navçeya Bokan]] ve girêdayî ye. Nahiye dikeve [[Azerbaycana Rojava (parêzgeh)|parezgeha Azerbaycana Rojava]] a [[Rojhilata Kurdistanê]]. == Dabeşkirina nahiyeyê <ref>{{fa}} Malpera fermî ya amarên Îranê [https://www.amar.org.ir/%D9%86%D9%82%D8%B4%D9%87-%D8%AF%D9%87%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D9%87%D8%A7/%D8%B3%D8%A7%D9%84-%DB%B1%DB%B3%DB%B9%DB%B5/%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%8A%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D8%BA%D8%B1%D8%A8%D9%8A] </ref> == Bajar: [[Sîmîne]] * [[Axtaçiyê Mehelî (gundistan)]] * [[Axtaçiyê Rojhilatî (gundistan)]] * [[Behî Dehbokrî (gundistan)]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 1990an li Îranê]] [[Kategorî:Bokan (navçe)]] [[Kategorî:Navçeyên parêzgeha Azerbaycana Rojava]] [[Kategorî:Rojhilata Kurdistanê]] eqx6uhfk8xtea7w74l7nw1j6ygp44mx 0 90834 2029030 1802729 2026-05-20T12:38:11Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029030 wikitext text/x-wiki '''Textê Silêman''', yek ji nahiyeyên ku bi [[Tîkab (navçe)|navçeya Tîkabê]] ve girêdayî ye. Nahiye dikeve [[Azerbaycana Rojava (parêzgeh)|parezgeha Azerbaycana Rojava]] a [[Rojhilata Kurdistanê]]. == Dabeşkirina nahiyeyê <ref>{{fa}} Malpera fermî ya amarên Îranê [https://www.amar.org.ir/%D9%86%D9%82%D8%B4%D9%87-%D8%AF%D9%87%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D9%87%D8%A7/%D8%B3%D8%A7%D9%84-%DB%B1%DB%B3%DB%B9%DB%B5/%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%8A%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D8%BA%D8%B1%D8%A8%D9%8A] </ref> == Sê gundistan li vê nahiyeyê hene; * [[Ehmedava (gundistan)]] * [[Çemen (gundistan)]] * [[Sarox (gundistan)]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Navçeya Tîkabê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 1990an li Îranê]] [[Kategorî:Navçeyên parêzgeha Azerbaycana Rojava]] [[Kategorî:Rojhilata Kurdistanê]] [[Kategorî:Tîkab]] 1hp4zm2gzbreh851v9q6dos2n8hhndq 0 91299 2029032 1751164 2026-05-20T12:38:22Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029032 wikitext text/x-wiki [[Wêne:چەمەن.jpg|thumb|Gundistana Çemenê]] '''Gundistana Çemenê''' navê herêmeke gundistanî ye li [[Textê Silêman (nahiye)|nahiyeya Textê Silêman]] ku bi [[Tîkab (navçe)|navçeya Tîkabê]] ve girêdayî ye. Herêm dikeve [[Azerbaycana Rojava (parêzgeh)|parêzgeha Azerbaycana Rojava]] ya [[Rojhilata Kurdistanê]] == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Navçeya Tîkabê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 1990an li Îranê]] [[Kategorî:Tîkab]] 3fdzwqyw20io9kzrvkcfh972jln9nzh 0 93530 2029036 1394863 2026-05-20T12:38:45Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir, Valahiya beşan rast kir.) 2029036 wikitext text/x-wiki '''Gundistana Şinoya Serî''' navê herêmeke gundistanî ye li [[Navenda navçeya Şino (nahiye)|Navenda navçeya Şinoyê]] ku bi [[Şino (navçe)|Navçeya Şinoyê]] ve girêdayî ye. Herêm dikeve [[Azerbaycana Rojava (parêzgeh)|parêzgeha Azerbaycana Rojava]] ya [[Rojhilata Kurdistanê]] == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Avabûnên 1990an li Îranê]] [[Kategorî:Şino (navçe)]] lqwjqrifcjbyzf276xyxsgm15d1x9ws 0 94509 2028987 1830453 2026-05-20T12:15:04Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin 2028987 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = | navê_din = | navê_fermî = | mertal = | al = | nexşeya_cihan = Çîn | nc_relief = erê <!-- "Nexşeya topografî" derdikeve --> | nc_firehî = 250px | koordînat = | damezrandin = <!------- Kargêrî -------> | welat = [[Çîn]] | dûgel = | kargêrî_sernav = | kargêrî = | herêm = [[Jiangsu]] | parêzgeh = | şaristan = | bexş = | navçe = | nahiye = | gundistan = | serbajar = | parêzgar = | şaredar = <!------- Demografî -----> | navê_nîştecihan = | gelhe = 1.247.400 | gelhe_sal = 2018 | berbelavî = <!------- Erdnîgarî -----> | rûerd = 1.492 | rûerd1_sernav = | bilindayî = | dem = UTC+8 (CST) <!------- Agahiyên din --> | koda_postayê = 226500 | koda_telefonê = + 86 (0) 513 | malper = [http://www.rugao.gov.cn/ Rûpela fermî] <!------- Nexşe ---------> | nexşeSer = ChinaNantongRugao.png | nexşeSer_firehî = 250px | nexşeSer_sernav = Li ser nexşeya herêmê cihê bajarê | nexşe = | nexşe_firehî = | nexşe_sernav = | nexşe2 = | nexşe2_firehî = | nexşe2_sernav = <!------- Wêne ----------> | wêneSer = Viking Century Star (ship, 2003) 001.jpg | wêneSer_firehî = 250px | wêneSer_sernav = Wêneyek ji bajarê | wêne = | wêne_firehî = | wêne_sernav = }} '''Rugao''', bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê [[Çîn]]ê ye û di herêma [[Jiangsu]]yê de cih digire. == Gelhe == Li gorî daneyên sala 2018an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 1.247.400 kesî == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Çîn-şitil}} [[Kategorî:Bajarên Çînê]] [[Kategorî:Bajarên Jiangsuyê]] f955501a0u09deeqskwmi69b7hd15fv 0 95667 2028905 1807201 2026-05-20T12:01:50Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin 2028905 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = | navê_din = | navê_fermî = | mertal = | al = | nexşeya_cihan = Çîn | nc_relief = erê <!-- "Nexşeya topografî" derdikeve --> | nc_firehî = 250px | koordînat = | damezrandin = <!------- Kargêrî -------> | welat = [[Çîn]] | dûgel = | kargêrî_sernav = | kargêrî = | herêm = [[Shandong]] | parêzgeh = | şaristan = | bexş = | navçe = | nahiye = | gundistan = | serbajar = | parêzgar = | şaredar = <!------- Demografî -----> | navê_nîştecihan = | gelhe = 2.801.100 | gelhe_sal = 2010 | berbelavî = <!------- Erdnîgarî -----> | rûerd = 5.310 | rûerd1_sernav = | bilindayî = | dem = UTC+8 (CST) <!------- Agahiyên din --> | koda_postayê = 276800 | koda_telefonê = + 86 (0) 633 | malper = [http://www.rizhao.gov.cn/ Rûpela fermî] <!------- Nexşe ---------> | nexşeSer = | nexşeSer_firehî = | nexşeSer_sernav = | nexşe = ChinaShandongRizhao.png | nexşe_firehî = 250px | nexşe_sernav = Li ser nexşeya parêzgehê cihê bajarê | nexşe2 = | nexşe2_firehî = | nexşe2_sernav = <!------- Wêne ----------> | wêneSer = Rizhao sea-port.jpg | wêneSer_firehî = 250px | wêneSer_sernav = Wêneyek ji bajarê | wêne = | wêne_firehî = | wêne_sernav = }} '''Rizhao''', bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê [[Çîn]]ê ye û di herêma [[Shandong]]ê de cih digire. == Gelhe == Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 2.801.100 kesî<ref>{{Jêder-malper |url=http://cbs.gov.np/wp-content/uploads/2012/11/VDC_Municipality.pdf |sernav=Wayback Machine |tarîx=2013-01-24 |malper=web.archive.org |tarîxa-gihiştinê=2020-12-05 |tarîxa-arşîvê=2015-02-13 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20150213064822/http://cbs.gov.np/wp-content/uploads/2012/11/VDC_Municipality.pdf |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Çîn-şitil}} [[Kategorî:Bajarên Çînê]] [[Kategorî:Bajarên Shandongê]] f401jtq7vyvgnncd937attbkp976hix 0 95668 2028952 1766324 2026-05-20T12:10:40Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin 2028952 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = | navê_din = | navê_fermî = | mertal = | al = | nexşeya_cihan = Çîn | nc_relief = erê <!-- "Nexşeya topografî" derdikeve --> | nc_firehî = 250px | koordînat = | damezrandin = <!------- Kargêrî -------> | welat = [[Çîn]] | dûgel = | kargêrî_sernav = | kargêrî = | herêm = [[Shandong]] | parêzgeh = | şaristan = | bexş = | navçe = | nahiye = | gundistan = | serbajar = | parêzgar = | şaredar = <!------- Demografî -----> | navê_nîştecihan = | gelhe = 667.500 | gelhe_sal = 2004 | berbelavî = <!------- Erdnîgarî -----> | rûerd = 1.392 | rûerd1_sernav = | bilindayî = | dem = UTC+8 (CST) <!------- Agahiyên din --> | koda_postayê = 264300 | koda_telefonê = + 86 (0) 631 | malper = [http://www.rongcheng.gov.cn/ Rûpela fermî] <!------- Nexşe ---------> | nexşeSer = | nexşeSer_firehî = | nexşeSer_sernav = | nexşe = ChinaWeihaiRongcheng.png | nexşe_firehî = 250px | nexşe_sernav = Li ser nexşeya Weihai yê cihê bajarê | nexşe2 = | nexşe2_firehî = | nexşe2_sernav = <!------- Wêne ----------> | wêneSer = Rongcheng, Weihai.jpg | wêneSer_firehî = 250px | wêneSer_sernav = Wêneyek ji bajarê | wêne = | wêne_firehî = | wêne_sernav = }} '''Rongcheng''', bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê [[Çîn]]ê ye û di herêma [[Shandong]]ê de cih digire. == Gelhe == Li gorî daneyên sala 2004an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 667.500 kesî == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Çîn-şitil}} [[Kategorî:Bajarên Çînê]] [[Kategorî:Bajarên Shandongê]] kdkw69maqhh2lzs45l2o8jlzbc3l2cu 0 95669 2028988 1811318 2026-05-20T12:15:22Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin 2028988 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = | navê_din = | navê_fermî = | mertal = | al = | nexşeya_cihan = Çîn | nc_relief = erê <!-- "Nexşeya topografî" derdikeve --> | nc_firehî = 250px | koordînat = | damezrandin = <!------- Kargêrî -------> | welat = [[Çîn]] | dûgel = | kargêrî_sernav = | kargêrî = | herêm = [[Shandong]] | parêzgeh = | şaristan = | bexş = | navçe = | nahiye = | gundistan = | serbajar = | parêzgar = | şaredar = <!------- Demografî -----> | navê_nîştecihan = | gelhe = 582.482 | gelhe_sal = 2010 | berbelavî = <!------- Erdnîgarî -----> | rûerd = | rûerd1_sernav = | bilindayî = | dem = UTC+8 (CST) <!------- Agahiyên din --> | koda_postayê = 264500 | koda_telefonê = + 86 (0) 631 | malper = [http://www.rushan.gov.cn/ Rûpela fermî] <!------- Nexşe ---------> | nexşeSer = | nexşeSer_firehî = | nexşeSer_sernav = | nexşe = ChinaWeihaiRushan.png | nexşe_firehî = 250px | nexşe_sernav = Li ser nexşeya Weihaiyê cihê bajarê | nexşe2 = | nexşe2_firehî = | nexşe2_sernav = <!------- Wêne ----------> | wêneSer = 东眺大乳山.jpg | wêneSer_firehî = 250px | wêneSer_sernav = Wêneyek ji çiyayê şîrê a mezin | wêne = | wêne_firehî = | wêne_sernav = }} '''Rushan''', bajarekî di asta parêzgehê de ya welatê [[Çîn]]ê ye û di herêma [[Shandong]]ê de cih digire. == Gelhe == Li gorî daneyên sala 2010an hejmara niştecihên vî bajarî digehêje 582.482 kesî<ref>{{Jêder-malper |url=http://cbs.gov.np/wp-content/uploads/2012/11/VDC_Municipality.pdf |sernav=Wayback Machine |tarîx=2013-01-24 |malper=web.archive.org |tarîxa-gihiştinê=2020-12-05 |tarîxa-arşîvê=2015-02-13 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20150213064822/http://cbs.gov.np/wp-content/uploads/2012/11/VDC_Municipality.pdf |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Çîn-şitil}} [[Kategorî:Bajarên Çînê]] [[Kategorî:Bajarên Shandongê]] 494y2c8kyzz3q1aznbeqqf73c5d6aiv 0 96665 2029923 1324963 2026-05-20T18:47:25Z Wikihez 39702 Wikihezî/ê navê [[Axdere Eher]] weke [[Axdere, Eher]] guhart 1324963 wikitext text/x-wiki '''Axdere Eher''' ({{bi-fa|?}}), gundekî ser bi navenda bajarê [[Eher (şaristan)|Eherê]] li [[Azerbaycana Rojhilat]] ya [[Îran]]ê ye. == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Îran-gund-şitil}} [[Kategorî:Gundên Eherê]] fheo4ng8d803s9nxratovuc7gijg0b3 0 96674 2029925 1325130 2026-05-20T18:47:56Z Wikihez 39702 Wikihezî/ê navê [[Aydînlû Eher]] weke [[Aydînlû, Eher]] guhart 1325130 wikitext text/x-wiki '''Aydînlû Eher''' ({{bi-fa|?}}), gundekî ser bi navenda bajarê [[Eher (şaristan)|Eherê]] li [[Azerbaycana Rojhilat]] ya [[Îran]]ê ye. == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Îran-gund-şitil}} [[Kategorî:Gundên Eherê]] 6by09qrvbu0z090xybc5jwja3xmnf0i 0 96684 2029929 1331426 2026-05-20T18:51:14Z Wikihez 39702 [[Bikarhêner:Wikihez/tagger|T:]] + {{[[Şablon:Agahîdank wargeh/wîkîdane|Agahîdank wargeh/wîkîdane]]}} 2029929 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | welat = }} '''Bîniq''' ({{bi-fa|?}}), gundekî ser bi navenda bajarê [[Eher (şaristan)|Eherê]] li [[Azerbaycana Rojhilat]] ya [[Îran]]ê ye. == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Îran-gund-şitil}} [[Kategorî:Gundên Eherê]] nn0r0ww50v1uakj2y4jf0afbyp0gvkv 0 96685 2029930 1331667 2026-05-20T18:51:54Z Wikihez 39702 [[Bikarhêner:Wikihez/tagger|T:]] + {{[[Şablon:Agahîdank wargeh/wîkîdane|Agahîdank wargeh/wîkîdane]]}} 2029930 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | welat = }} '''Caban Divdange''' ({{bi-fa|?}}), gundekî ser bi navenda bajarê [[Eher (şaristan)|Eherê]] li [[Azerbaycana Rojhilat]] ya [[Îran]]ê ye. == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Îran-gund-şitil}} [[Kategorî:Gundên Eherê]] q5s9nzt0e0f52rg5km23eaamc47757z 0 96690 2029932 1332338 2026-05-20T18:53:08Z Wikihez 39702 [[Bikarhêner:Wikihez/tagger|T:]] + {{[[Şablon:Agahîdank wargeh/wîkîdane|Agahîdank wargeh/wîkîdane]]}} 2029932 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | welat = }} '''Ceferava''' ({{bi-fa|?}}), gundekî ser bi navenda bajarê [[Eher (şaristan)|Eherê]] li [[Azerbaycana Rojhilat]] ya [[Îran]]ê ye. == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Îran-gund-şitil}} [[Kategorî:Gundên Eherê]] sfsfa1kxi55pands7v7a9gesmg00kzw 0 96692 2029933 1332628 2026-05-20T18:53:57Z Wikihez 39702 [[Bikarhêner:Wikihez/tagger|T:]] + {{[[Şablon:Agahîdank wargeh/wîkîdane|Agahîdank wargeh/wîkîdane]]}} 2029933 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | welat = }} '''Cevan Şêx''' ({{bi-fa|?}}), gundekî ser bi navenda bajarê [[Eher (şaristan)|Eherê]] li [[Azerbaycana Rojhilat]] ya [[Îran]]ê ye. == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Îran-gund-şitil}} [[Kategorî:Gundên Eherê]] 300002isal5jlv5xs2ucqvt7xruoecf 0 97100 2029073 1919533 2026-05-20T12:43:00Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029073 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane}} '''Kurdkendî, Bostanabad''' ({{bi-fa|كردكندي}}), gundekî ser bi navenda bajarê [[Bostanabad (şaristan)|Bostanabadê]] li [[Azerbaycana Rojhilat]] ya [[Îran]]ê ye. == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Îran-gund-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2021ê li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên Azerbaycana Rojhilat]] [[Kategorî:Gundên Bostanabadê]] 85qk2jofjjayf56xuk3uww8ybfdyrf6 0 100094 2029987 1806766 2026-05-21T04:54:48Z CommonsDelinker 599 [[c:COM:CDC|Bot]]: Bergamo-Stemma.svg şonê CoA_Città_di_Bergamo.svg 2029987 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = | navê_din = Bèrghem | navê_fermî = | mertal = Bergamo-Stemma.svg | al = Flag of Bergamo.svg | nexşeya_cihan = Îtalya | nc_relief = erê <!-- "Nexşeya topografî" derdikeve --> | nc_firehî = 250px | koordînat = | damezrandin = <!------- Kargêrî -------> | welat = {{Ala|Îtalya}} | dûgel = | kargêrî_sernav = | kargêrî = | herêm = [[Lombardiya]] | parêzgeh = [[Bergamo (parêzgeh)]] | şaristan = | bexş = | navçe = | nahiye = | gundistan = | serbajar = | parêzgar = | şaredar = <!------- Demografî -----> | navê_nîştecihan = | gelhe = 122.243 | gelhe_sal = 2019 | berbelavî = <!------- Erdnîgarî -----> | rûerd = 39.60 | rûerd1_sernav = | bilindayî = 249 m | dem = UTC+1 (CET) UTC+2 (CEST) <!------- Agahiyên din --> | koda_postayê = 24100 | koda_telefonê = 035 | malper = [http://www.comune.bergamo.it/ bergamo.it/] <!------- Nexşe ---------> | nexşeSer = | nexşeSer_firehî = | nexşeSer_sernav = | nexşe = Map Region of Lombardia.svg | nexşe_firehî = 250px | nexşe_sernav = Li ser nexşeyê cihê Herêma Lombardiya diyar dibe. | nexşe2 = | nexşe2_firehî = | nexşe2_sernav = <!------- Wêne ----------> | wêneSer = Bergamo collage.png | wêneSer_firehî = 250px | wêneSer_sernav = Bergehên ji bajarê | wêne = | wêne_firehî = | wêne_sernav = }} '''Bergamo''' (bi zimanê lombardî: ''Bèrghem''), bajarekî komûn a [[Îtalya]]yê û yek ji bajarên herêma [[Lombardiya]]yê ye. Bajêr, di heman demê de navenda parêzgeha Bergamoyê ye. == Gelhe == Di navbera sedsalên 19e û 20an de grafîka geşiya nifûsa bajêr wiha ye:<ref>{{Jêder-malper |url=http://demo.istat.it/pop2018/index3.html |sernav=Statistiche demografiche ISTAT |malper=demo.istat.it |tarîxa-gihiştinê= |tarîxa-arşîvê=2019-06-30 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20190630220127/http://demo.istat.it/pop2018/index3.html |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.7) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:373 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:150000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10000 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 bar:2010 text:2010 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from:0 till: 44765 bar:1871 from:0 till: 42662 bar:1881 from:0 till: 44291 bar:1901 from:0 till: 52482 bar:1911 from:0 till: 64422 bar:1921 from:0 till: 72260 bar:1931 from:0 till: 80050 bar:1936 from:0 till: 86788 bar:1951 from:0 till: 104166 bar:1961 from:0 till: 115887 bar:1971 from:0 till: 128096 bar:1981 from:0 till: 123504 bar:1991 from:0 till: 114936 bar:2001 from:0 till: 113143 bar:2010 from:0 till: 120694 PlotData= bar:1861 at: 44765 fontsize:S text: 44.765 shift:(-8,5) bar:1871 at: 42662 fontsize:S text: 42.662 shift:(-10,5) bar:1881 at: 44291 fontsize:S text: 44.291 shift:(-10,5) bar:1901 at: 52482 fontsize:S text: 52.482 shift:(-10,5) bar:1911 at: 64422 fontsize:S text: 64.422 shift:(-10,5) bar:1921 at: 72260 fontsize:S text: 72.260 shift:(-10,5) bar:1931 at: 80050 fontsize:S text: 80.050 shift:(-10,5) bar:1936 at: 86788 fontsize:S text: 86.788 shift:(-10,5) bar:1951 at: 104166 fontsize:S text: 104.166 shift:(-10,5) bar:1961 at: 115887 fontsize:S text: 115.887 shift:(-10,5) bar:1971 at: 128096 fontsize:S text: 128.096 shift:(-10,5) bar:1981 at: 123504 fontsize:S text: 123.504 shift:(-10,5) bar:1991 at: 114936 fontsize:S text: 114.936 shift:(-10,5) bar:2001 at: 113143 fontsize:S text: 113.143 shift:(-10,5) bar:2010 at: 120694 fontsize:S text: 120.694 shift:(-10,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text: Jêderka ISTAT </timeline> == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Bajar-şitil}} [[Kategorî:Bajar û bajarokên Lombardiyayê]] 2zeyx7wr37ttokyo3d4mddbmky0qbhm 0 101324 2029099 1752104 2026-05-20T12:48:43Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029099 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank mirov/wîkîdane2 }} '''Elon Reeve Musk''' FRS (28ê hezîrana 1971) mirovek [[karsaz]] û [[veberhêner]] [[Afrîkaya Başûr]] e. Ew damezrîner, [[CEO]], û [[Endezyarî|Endezyarê]] sereke li [[SpaceX]] e. Di heman demê de veberhênerê milyaket, CEO, û Mîmarê Hilberê ya Tesla, Inc. - û her weha damezrînerê [[The Boring Company]] û hev-avakarê [[Neuralink]] û [[OpenAI]] e. Bi dewlemendiya 242 mîlyar dolarên Amerîkî, Musk li gorî [[Indeksa Mîlyarderên Bloomberg]] û navnîşa mîlyarderên rastîn ên [[Forbes (kovar)|Forbes]]-ê dewlemendtirîn kesê cîhanê ye.<ref>{{Jêder-nûçe |url=https://www.bloomberg.com/billionaires/profiles/elon-r-musk/ |sernav=Elon Musk |xebat=Forbes: Elon Musk net worth }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |url=https://www.bloomberg.com/billionaires/ |sernav=Bloomberg Billionaires Index |xebat=Bloomberg L.P. |roja-gihiştinê=5 hezîran 2022 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |url=https://www.forbes.com/real-time-billionaires/ |sernav=Real Time Billionaires |xebat=Forbes |roja-gihiştinê=5 hezîran 2022 }}</ref> Musk li [[Pretoria]], [[Afrîkaya Başûr]] ji dayik bû û li wir mezin zarokatiya xwe derbas kir. Ew bi kurtî beşdarî [[Zanîngeha Pretoria]] bû berî ku di 17 saliya xwe de biçe [[Kanada]]yê. Wî bi rêya dayika xwe ya Kanadayî hemwelatiya Kanadayî wergirt. Du sal şûnda, wî serlêdana xwe li z[[anîngeha Queen's]] kir, dû re derbasî [[Zanîngeha Pennsylvania]] bû û li wir [[lîsansa Bachelor]] di [[Aborî]] û [[Fizîk]]ê de wergirt. Ew di sala 1995an de çû [[Kalîforniya]]yê da ku beşdarî [[Zanîngeha Stanford]] bibe lê li şûna wê biryar da ku kariyerek karsaziyê bişopîne û bi vî rengî bi birayê xwe [[Kimbal Musk|Kimbal]] re pargîdaniya nermalava webê [[Zip2]] damezrand. [[Startup]] a wan di sala 1999an de ji hêla [[Compaq]] ve bi $307 mîlyon dolar hate kirîn. Di heman salê de Musk [[bank]]ek bi navê [[X.com]] damezrand, ya ku di 2000an de bi [[Confinity]] re bû yek û [[PayPal]] ava kir. [[eBay]] di sala 2002 de, bi 1,5 milyar dolarî PayPal kirî. Di 2002 de, Musk SpaceX, pargîdaniyek hilberîner û karûbarên veguheztina fezayê SpaceX damezrand, ku ew wekî CEO û Endezyarê sereke kar dike. Di 2004 de, ew bû veberhênerê wê û di hilberînerê wesayîtên elektrîkê [[Tesla (şîrket)|Tesla Motors, Inc.]] (niha Tesla, Inc.). Ew bû serokê wê û mîmarê hilberê û di dawiyê de di sala 2008an de pozîsyona CEO girt. Di 2006an de, wî alîkariya afirandina [[SolarCity]], pargîdaniyek enerjiya rojê, kir, ya ku piştre ji hêla Tesla ve hat kirîn û bû [[Tesla Energy|Tesla Energy.]] Di 2015an de, wî OpenAI damezirand, ya ku pargîdaniyek lêkolînê ya neqezenc e ku îstîxbarata sûnî ya heval (AI) pêşve dike. Di sala 2016an de, ew bû hev-damezrênerê Neuralink, ku pargîdaniyek neuroteknolojiyê ye ku balê dikişîne li ser pêşkeftina navgînên mêjî-komputerê. Dûv re wî The Boring Company, pargîdaniyek çêkirina tunelan ava kir. Ew razî bû ku di sala 2022an de, servîsa sereke ya tora civakî ya Amerîkî Twitter bi 44 mîlyar dolarî bikire, lê piştre diyar kir ku ew xwe ji kirînê vedikişîne; ew naha bi Twitter-ê re bi mebesta temamkirina danûstendinê di nav şerek qanûnî de ye. Musk veguheztina pergalek bo vaktrîna bilez a hyperloop pêşniyar kiriye û niha serokê Weqfa Musk e, ku ji lêkolîn û perwerdehiya zanistî re bexşan dike. Musk ji ber kirina daxuyaniyên nezanistî û nakokî, wek belavkirina agahdariya çewt di derbarê [[Covid-19|pandemiya COVID-19]] de, hate rexne kirin. Di sala 2018an de, [[Komîsyona Ewlekarî û Veguheztinê ya Dewletên Yekbûyî (SEC)]] doz li Musk kir, ji ber ku wî bi derewîn tweet kiribû ku wî fon ji bo desteserkirina taybet a Tesla peyda kiriye; wî bi SEC re rûnişt lê sûcê xwe qebûl nekir, û bi demkî ji serokatiya xwe ya Tesla îstifa kir. Di sala 2019an de, wî dozek îftirayê li dijî wî qezenc kir. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Bernamesazên amerîkî]] [[Kategorî:Elon Musk| ]] [[Kategorî:Endamên Royal Society]] [[Kategorî:Jidayikbûn 1971]] [[Kategorî:Karsazên amerîkî]] [[Kategorî:Kesên başûrafrîkayî]] [[Kategorî:Malbata Musk]] [[Kategorî:Mirovên zindî]] [[Kategorî:Pîşesaziya jîriya çêkirî li DYAyê]] [[Kategorî:Tesla, Inc.]] 7dvqtgvioyd6jfpkis64piahji1a256 0 101567 2028936 1963656 2026-05-20T12:08:35Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028936 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank gol | nav = | navê_din = | herêm = [[Buskerud]] | wêne = Rødungen vinter.jpg | wêne_sernav = | bilindî = 957 | rûber = 13,10 | dirêjî = | firehî = | kûrahî = | qeware = | nexşeya_cihan = Norwêc | nc_firehî = | koordînat = | cure = | girav = }} '''Rødungen''', goleke di nava sinorê parêzgeha [[Buskerud]]a [[Norwêc]]ê de ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.wikizero.com/en/List_of_lakes_of_Norway |sernav=Wikizero - List of lakes of Norway |malper=www.wikizero.com |tarîxa-gihiştinê= |roja-arşîvê=2021-05-31 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20210531092807/https://www.wikizero.com/en/List_of_lakes_of_Norway |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Pîvana perava golê 26,95 km û bilindahiya ji asta deryayê 957 mêtre ye. == Mijarên têkildar == * [[Lîsteya golên Norwêcê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Gol-şitil}} [[Kategorî:Golên Buskerudê]] [[Kategorî:Golên Vikenê]] httvqwsoqdo9n0bq2qau0b6y42uoh5s 0 104829 2028965 1849447 2026-05-20T12:11:47Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028965 wikitext text/x-wiki {{Wergerîne|en}} {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | welat = {{ala|Skotlenda}} | wêneyê_nexşeyê = Ross-shire - British Isles.svg }} '''Ross-shire''' wîlayetek [[Skotlenda]]yê ye. == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} == Çavkanî == <references group=""></references>{{Parêzgehên Giravên Brîtanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{KY-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1890an de hilweşiyan]] [[Kategorî:Wîlayetên Qiraliyeta Yekbûyî (1801–1922)]] [[Kategorî:Wîlayetên Skotlendayê]] ih2t7ntqeewvbtjrfnyypp8xeqqgxwj 0 104830 2028976 1838326 2026-05-20T12:13:22Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028976 wikitext text/x-wiki {{Wergerîne|en}} {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | welat = {{ala|Skotlenda}} | wêneyê_nexşeyê = Roxburghshire - British Isles.svg }} '''Roxburghshire''' wîlayetek [[Skotlenda]]yê ye. == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} == Çavkanî == <references group=""></references>{{Parêzgehên Giravên Brîtanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{KY-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Wîlayetên Qiraliyeta Yekbûyî (1801–1922)]] [[Kategorî:Wîlayetên Skotlendayê]] blhjezs8v9g9a6ml06bqirlh3np6ogx 0 106626 2028969 1857149 2026-05-20T12:12:49Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028969 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Rottweil | sernavê_wêne = Dîmenek ji bajêr }} '''Rottweil''' bajarokekî [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Rottweil (navçe)|Rottweil]] li herêma [[Baden-Württemberg]] a [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref> == Cografya == {{Beşa vala|tarîx=gulan 2024}} == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Bajarok û şaredariyên Rottweil (navçe)}} {{Kontrola otorîteyê}} {{BadenWürttemberg-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Bajarên împeratoriyê yên azad]] [[Kategorî:Bajarokên Baden-Württemberg]] [[Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1140an de hatine avakirin]] [[Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1802an de hilweşiyan]] [[Kategorî:Komarên berê]] [[Kategorî:Rottweil (navçe)]] liisxef2e6fx7qo0q6enbhs7nsprgij 0 106964 2028968 1708571 2026-05-20T12:12:35Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028968 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | wdneyîne = Beşa îdarî | nav = Rothenburg ob der Tauber | sernavê_wêne = Dîmenek ji bajêr | etîketa_binebeşê2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]] | navê_binebeşê2 = [[Bavyera]] | etîketa_binebeşê3 = [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]] | navê_binebeşê3 = [[Ansbach (navçe)|Ansbach]] }} '''Rothenburg ob der Tauber''' bajarokekî [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Ansbach (navçe)|Ansbach]] li herêma [[Bavyera]] ya [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref> == Cografya == {{Beşa vala|tarîx=gulan 2024}} == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Bajarok û şaredariyên Ansbach (navçe)}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Bavyera-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Ansbach (navçe)]] [[Kategorî:Bajarên împeratoriyê yên azad]] [[Kategorî:Bajarokên Bavyera]] [[Kategorî:Cihên holokostê li Almanyayê]] [[Kategorî:Cihên merkezî li Almanyayê]] [[Kategorî:Rothenburg ob der Tauber| ]] 0sn4b0uh46ql5sgv69pux00ebybddqk 0 108286 2028959 1696671 2026-05-20T12:11:16Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028959 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | wdneyîne = Beşa îdarî | nav = Rosenheim | statû = [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]]<br>{{biçûk|''(Landkreis)''}} | etîketa_binebeşê2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{biçûk|Land}})'' | navê_binebeşê2 = [[Bavyera]] | etîketa_binebeşê3 = [[Regierungsbezirk|Navçeya îdarî]]<br>''({{biçûk|Regierungsbezirk}})'' | navê_binebeşê3 = [[Bavyeraya Jorîn]] }} '''Rosenheim''', yek ji [[Navçeyên Almanyayê|navçeyên (''Landkreis)'']] herêma [[Bavyera]], [[Almanya]]yê ye. == Bajarok û şaredarî == [[Wêne:Municipalities in RO.svg|thumb|300px|çep|Bajarok û şaredariyên Landkreis Rosenheim]] {| ! align=left width=33%|Bajarok ! align=left width=33%|Şaredarî ! align=left width=33%| |- valign=top || # [[Bad Aibling]] # [[Kolbermoor]] # [[Wasserburg am Inn]] '''Şaredariyên îdarî''' # [[Breitbrunn am Chiemsee]] # [[Halfing]] # [[Pfaffing]] # [[Rott am Inn]] '''Şaredariya bazarî''' # [[Bad Endorf]] # [[Bruckmühl]] # [[Neubeuern]] # [[Prien am Chiemsee]] || # [[Albaching]] # [[Amerang]] # [[Aschau im Chiemgau]] # [[Babensham]] # [[Bad Feilnbach]] # [[Bernau am Chiemsee]] # [[Brannenburg]] # [[Breitbrunn am Chiemsee]] # [[Chiemsee (municipality)|Chiemsee]] # [[Edling, Germany|Edling]] # [[Eggstätt]] # [[Eiselfing]] # [[Feldkirchen-Westerham]] # [[Flintsbach]] # [[Frasdorf]] # [[Griesstätt]] # [[Großkarolinenfeld]] # [[Gstadt am Chiemsee]] # [[Halfing]] # [[Höslwang]] || <ol start=21> <li> [[Kiefersfelden]] <li> [[Nußdorf am Inn]] <li> [[Oberaudorf]] <li> [[Pfaffing]] <li> [[Prutting]] <li> [[Ramerberg]] <li> [[Raubling]] <li> [[Riedering]] <li> [[Rimsting]] <li> [[Rohrdorf, Bavyera|Rohrdorf]] <li> [[Rott am Inn]] <li> [[Samerberg]] <li> [[Schechen]] <li> [[Schonstett]] <li> [[Söchtenau]] <li> [[Soyen]] <li> [[Stephanskirchen]] <li> [[Tuntenhausen]] <li> [[Vogtareuth]] </ol> |} == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Bajarok û şaredariyên Rosenheim (navçe)}} {{Navçeyên Almanyayê Bavyera}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Bavyera-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Navçeyên Bavyera]] [[Kategorî:Navçeyên Bavyeraya Jorîn]] [[Kategorî:Rosenheim (navçe)| ]] jdxvo2q7e80ccbooap014sus8w51gug 0 108360 2028958 1841106 2026-05-20T12:11:11Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028958 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | wdneyîne = Beşa îdarî | nav = | statû = [[lîsteya bajarên Almanyayê|Bajarê xweser]] | etîketa_binebeşê2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{biçûk|Land}})'' | navê_binebeşê2 = [[Bavyera]] | etîketa_binebeşê3 = [[Regierungsbezirk|Navçeya îdarî]]<br>''({{biçûk|Regierungsbezirk}})'' | navê_binebeşê3 = [[Bavyeraya Jorîn]] }} '''Rosenheim''' [[lîsteya bajarên Almanyayê|bajarekî xweser]] e li [[Bavyera]], [[Almanya]]yê. == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Navçeyên Almanyayê Bavyera}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Bavyera-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Bajarokên Bavyera]] [[Kategorî:Cihên holokostê li Almanyayê]] [[Kategorî:Navçeyên Bavyeraya Jorîn]] c9088fdz86wi8x9z1ixkf0p3qrl9b7p 0 109315 2028888 1833452 2026-05-20T12:00:04Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028888 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Rieneck | sernavê_wêne = Dîmenek ji bajêr | etîketa_binebeşê2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{Biçûk|Land}})'' | navê_binebeşê2 = [[Bavyera]] | etîketa_binebeşê3 = [[Regierungsbezirk|Navçeya îdarî]]<br>''({{Biçûk|Regierungsbezirk}})'' | navê_binebeşê3 = [[Frankonyaya Jêrîn]] | etîketa_binebeşê4 = [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]] | navê_binebeşê4 = [[Main-Spessart]] }} '''Rieneck''' bajarokekî [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Main-Spessart]] li herêma [[Bavyera]] ya [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref> == Cografya == {{Beşa vala|tarîx=adar 2024}} == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Bajarok û şaredariyên Main-Spessart}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Bavyera-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Bajarokên Bavyera]] [[Kategorî:Cihên holokostê li Almanyayê]] [[Kategorî:Main-Spessart]] aid44ymzyx8cpfel61zyvmu9qj38zdo 0 109889 2028891 1800937 2026-05-20T12:00:20Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028891 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Rietzneuendorf-Staakow | sernavê_wêne = Dîmenek ji bajêr | etîketa_binebeşê2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{biçûk|Land}})'' | navê_binebeşê2 = [[Brandenburg]] | etîketa_binebeşê4 = [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]] | navê_binebeşê4 = [[Dahme-Spreewald]] }} '''Rietzneuendorf-Staakow''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Dahme-Spreewald]] li [[Brandenburg]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref> == Cografya == {{Beşa vala|tarîx=tebax 2024}} == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Bajarok û şaredariyên Dahme-Spreewald}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Brandenburg-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Cihên li Dahme-Spreewaldê]] [[Kategorî:Dahme-Spreewald]] [[Kategorî:Şaredariyên Brandenburg]] macjxnrnqzq2q3mic8p0nlpkr0ien7a 0 110027 2028979 1766909 2026-05-20T12:13:53Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028979 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Röderland | sernavê_wêne = Dîmenek ji bajêr | etîketa_binebeşê2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{biçûk|Land}})'' | navê_binebeşê2 = [[Brandenburg]] | etîketa_binebeşê4 = [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]] | navê_binebeşê4 = [[Elbe-Elster]] }} '''Röderland''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Elbe-Elster]] li [[Brandenburg]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref> == Cografya == {{Beşa vala|tarîx=hezîran 2024}} == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Bajarok û şaredariyên Elbe-Elster}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Brandenburg-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Cihên li Elbe-Elsterê]] [[Kategorî:Elbe-Elster]] [[Kategorî:Şaredariyên Brandenburg]] jb6fya7d6ta9hiwgvzq79snbb6d2hzw 0 110327 2028890 1835551 2026-05-20T12:00:16Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028890 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Rietz-Neuendorf | sernavê_wêne = Dîmenek ji bajêr | etîketa_binebeşê2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{biçûk|Land}})'' | navê_binebeşê2 = [[Brandenburg]] | etîketa_binebeşê4 = [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]] | navê_binebeşê4 = [[Oder-Spree]] }} '''Rietz-Neuendorf''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Oder-Spree]] li [[Brandenburg]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref> == Cografya == {{Beşa vala|tarîx=îlon 2024}} == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Bajarok û şaredariyên Oder-Spree}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Brandenburg-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Cihên li Oder-Spreeyê]] [[Kategorî:Oder-Spree]] [[Kategorî:Şaredariyên Brandenburg]] fufx5y7bat6tw1wlaazzmrse7fa4r5l 0 110415 2028962 1864211 2026-05-20T12:11:30Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028962 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Roskow | sernavê_wêne = Dîmenek ji bajêr | etîketa_binebeşê2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{biçûk|Land}})'' | navê_binebeşê2 = [[Brandenburg]] | etîketa_binebeşê4 = [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]] | navê_binebeşê4 = [[Potsdam-Mittelmark]] }} '''Roskow''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Potsdam-Mittelmark]] li [[Brandenburg]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref> == Cografya == {{Beşa vala|tarîx=çiriya paşîn 2024}} == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Bajarok û şaredariyên Potsdam-Mittelmark}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Brandenburg-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Cihên li Potsdam-Mittelmarkê]] [[Kategorî:Potsdam-Mittelmark]] [[Kategorî:Şaredariyên Brandenburg]] r08qzfpcxlrcs610m46r2ihluzkicx7 0 110430 2028957 1829454 2026-05-20T12:11:03Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028957 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Rosenau | sernavê_wêne = Dîmenek ji bajêr | etîketa_binebeşê2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br>''({{biçûk|Land}})'' | navê_binebeşê2 = [[Brandenburg]] | etîketa_binebeşê4 = [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]] | navê_binebeşê4 = [[Potsdam-Mittelmark]] }} '''Rosenau''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya ''(Landkreis)'']] [[Potsdam-Mittelmark]] li [[Brandenburg]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref> == Cografya == {{Beşa vala|tarîx=îlon 2024}} == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Bajarok û şaredariyên Potsdam-Mittelmark}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Brandenburg-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Cihên li Potsdam-Mittelmarkê]] [[Kategorî:Potsdam-Mittelmark]] [[Kategorî:Şaredariyên Brandenburg]] dx7mc7ltpywwyv53bhtvzadlkf5uuqe 0 110873 2028978 1776554 2026-05-20T12:13:49Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028978 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | statû = [[Bajar]] | sernavê_wêne = Dîmenek ji bajêr }} '''Röbel''', bajarekî [[Navçeyên Almanyayê|navçeya (''Landkreis)'']] [[Mecklenburgische Seenplatte (navçe)|Mecklenburgische Seenplatteê]] li herêma [[Mecklenburg-Vorpommern]] a [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Bajarok û şaredariyên Mecklenburgische Seenplatte (navçe)}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Mecklenburg-Vorpommern-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 1261ê li Ewropayê]] [[Kategorî:Bajarokên Mecklenburg-Vorpommern]] [[Kategorî:Bajar û bajarokên Mecklenburgê]] [[Kategorî:Mecklenburgische Seenplatte (navçe)]] 1jybiq2u5ojbtixuqxtx2rktnuxnilw 0 110875 2028934 1869049 2026-05-20T12:08:25Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin 2028934 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | statû = [[Bajar]] | sernavê_wêne = Dîmenek ji bajêr }} '''Rochlitz''', bajarekî [[Navçeyên Almanyayê|navçeya (''Landkreis)'']] [[Mittelsachsen (navçe)|Mittelsachsenê]] li herêma [[Saksonya]]ya [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Almanya-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Bajarên Almanyayê]] [[Kategorî:Cihên holokostê li Almanyayê]] djvbbhqmv54t5dyfa3j9bwjarh6f1a5 0 110881 2028935 1677449 2026-05-20T12:08:30Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028935 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | statû = [[Bajar]] | sernavê_wêne = Dîmenek ji bajêr }} '''Rodgau''', bajarekî [[Navçeyên Almanyayê|navçeya (''Landkreis)'']] [[Offenbach (navçe)|Offenbachê]] li herêma [[Hesse]] ya [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Bajarok û şaredariyên Offenbach (navçe)}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Hessen-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Bajarokên Hessenê]] [[Kategorî:Cihên holokostê li Almanyayê]] [[Kategorî:Offenbach (navçe)]] bo3khzmw636kv2e92kksjlhwxcjaj0z 0 110890 2028980 1790624 2026-05-20T12:13:59Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028980 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | statû = [[Bajar]] | sernavê_wêne = Dîmenek ji bajêr }} '''Rösrath''', bajarekî [[Navçeyên Almanyayê|navçeya (''Landkreis)'']] [[Rheinisch-Bergischer Kreis]]ê li herêma [[Nordrhein-Westfalen]] a [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Bajarok û şaredariyên Rheinisch-Bergischer Kreis}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Nordrhein-Westfalen-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Bajarokên Nordrhein-Westfalen]] [[Kategorî:Navçeyên Parêzgeha Rheinê]] [[Kategorî:Rheinisch-Bergischer Kreis]] 819qd9e6lsy8r6hsn18fw00uhkcyj7x 0 113837 2028895 1821599 2026-05-20T12:00:52Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028895 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Rimsberg | sernavê_wêne = Dîmenek ji bajêr | etîketa_binebeşê2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br/>''({{biçûk|Land}})'' | navê_binebeşê2 = [[Rheinland-Pfalz]] | etîketa_binebeşê4 = [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]] | navê_binebeşê4 = [[Birkenfeld (navçe)|Birkenfeld]] }} '''Rimsberg''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya]] ''(Landkreis)'' [[Birkenfeld (navçe)|Birkenfeldê]] li [[Rheinland-Pfalz]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref> == Cografya == {{Beşa vala|tarîx=tebax 2024}} == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Bajarok û şaredariyên Birkenfeld (navçe)}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Rheinland-Pfalz-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Birkenfeld (navçe)]] [[Kategorî:Dukiya Oldenburgê ya Mezin]] [[Kategorî:Şaredariyên Rheinland-Pfalzê]] 6vh2iznsebdps5fk7dzgyx6y12pxhrk 0 113838 2028896 1840008 2026-05-20T12:00:56Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028896 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Rinzenberg | sernavê_wêne = Dîmenek ji bajêr | etîketa_binebeşê2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br/>''({{biçûk|Land}})'' | navê_binebeşê2 = [[Rheinland-Pfalz]] | etîketa_binebeşê4 = [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]] | navê_binebeşê4 = [[Birkenfeld (navçe)|Birkenfeld]] }} '''Rinzenberg''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya]] ''(Landkreis)'' [[Birkenfeld (navçe)|Birkenfeldê]] li [[Rheinland-Pfalz]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref> == Cografya == {{Beşa vala|tarîx=îlon 2024}} == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Bajarok û şaredariyên Birkenfeld (navçe)}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Rheinland-Pfalz-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Birkenfeld (navçe)]] [[Kategorî:Dukiya Oldenburgê ya Mezin]] [[Kategorî:Şaredariyên Rheinland-Pfalzê]] knxh0166u3ac9hpy8wyrfdzn46c5uu2 0 113839 2028981 1824514 2026-05-20T12:14:04Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028981 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Rötsweiler-Nockenthal | sernavê_wêne = Dîmenek ji bajêr | etîketa_binebeşê2 = [[Herêmên Almanyayê|Herêma federe]]<br/>''({{biçûk|Land}})'' | navê_binebeşê2 = [[Rheinland-Pfalz]] | etîketa_binebeşê4 = [[Navçeyên Almanyayê|Navçe]] | navê_binebeşê4 = [[Birkenfeld (navçe)|Birkenfeld]] }} '''Rötsweiler-Nockenthal''' şaredariyeke [[navçeyên Almanyayê|navçeya]] ''(Landkreis)'' [[Birkenfeld (navçe)|Birkenfeldê]] li [[Rheinland-Pfalz]], [[Almanya]]yê ye.<ref>{{Deutsche-staedte.de}}</ref> == Cografya == {{Beşa vala|tarîx=tebax 2024}} == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Bajarok û şaredariyên Birkenfeld (navçe)}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Rheinland-Pfalz-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Birkenfeld (navçe)]] [[Kategorî:Dukiya Oldenburgê ya Mezin]] [[Kategorî:Şaredariyên Rheinland-Pfalzê]] imn3xjveurmtq02xf920cth8xpk0h19 0 123830 2029985 1943543 2026-05-21T04:12:33Z InternetArchiveBot 45060 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2029985 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank mirov/wîkîdane2 }} '''Mohammad-Javad Azari Jahromi''' ({{bi-fa|محمدجواد آذری جهرمی}} ; {{Dîrok|16|Îlon|1982}} ji dayik bûye) siyasetmedar û efserê <ref name="Barlow">{{Jêder |paşnav=Barlow |pêşnav=Rebecca |sernav=Human Rights and Agents of Change in Iran: Towards a Theory of Change |sal=2018 |paşnav2=Akbarzadeh |pêşnav2=Shahram |rûpel=43 |weşanger=Springer |isbn=9811088241 }}</ref> ku ji sala 2017 heta 2021 di rêveberiya Serokkomar [[Hesen Rûhanî|Hesen Rûhanî de]] Wezîrê Teknolojiya Agahdarî û Ragihandinê ye. Di {{Dîrok|20|tebax|2017}} de bi 152 dengên erê, 120 na, 7 bê alî û 9 dengên nederbasdar ji parlamenê dengê pêbaweriyê stendibû.<ref>{{Jêder |sernav=Almost All Ministers Proposed by Rouhani Receive Vote of Confidence |tarîx=20 tebax 2017 |url=http://ifpnews.com/exclusive/almost-ministers-proposed-rouhani-receive-vote-confidence/ |kovar=Iran Front Page |roja-gihiştinê=20 tebax 2017 |archive-date=2019-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190425172754/https://ifpnews.com/exclusive/almost-ministers-proposed-rouhani-receive-vote-confidence/ |url-status=dead }}</ref> Ew niha ciwantirîn endamê kabîneya Îranê ye û herwiha yekem wezîrê Îranê ye ku piştî [[Şoreşa Îslamî ya Îranê|Şoreşa Îranê]] ji dayik bûye <ref name="FT">{{Jêder |sernav=Proposed ICT Minister Promises More, Better Internet |tarîx=16 tebax 2017 |url=https://financialtribune.com/articles/economy-sci-tech/70387/proposed-ict-minister-promises-more-better-internet |kovar=Financial Tribune |roja-gihiştinê=20 tebax 2017 |roja-arşîvê=2018-06-19 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20180619040449/https://financialtribune.com/articles/economy-sci-tech/70387/proposed-ict-minister-promises-more-better-internet |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> == Jiyan û perwerdehiya destpêkê == Azarî Cehromî li bajarê [[Cehrum|Cehrom ê]] [[Fars (parêzgeh)|parêzgeha Farsê]] ji dayîk bûye û di malbateke xizan de mezin bûye. Di şerê [[Şerê Îran û Iraqê|Îran û Iraqê de]] birayê wî yê 16 salî hat kuştin. <ref name="Faghihi">{{Jêder-malper |url=https://foreignpolicy.com/2019/10/25/iran-information-minister-mohammad-javad-azari-jahromi-islamic-republic/ |sernav=Is Iran’s Information Minister the Islamic Republic’s Emmanuel Macron? |paşnav=Faghihi |pêşnav=Rohollah |tarîx=25 çiriya pêşîn 2019 |malper=Foreign Policy |urlya-arşîvê= |roja-arşîvê= |rewşa-urlyê=zindî |roja-gihiştinê=28 kanûna paşîn 2021 }}</ref> Wî endezyariya elektrîkê li Zanîngeha Teknolojiyê ya Hêz û Avê xwend, li wir ew jina xwe ya paşerojê nas kir. <ref name="Faghihi" /> == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * {{Commons-biçûk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1982]] [[Kategorî:Mirovên zindî]] 7jajb0ge1mrf36db99u6be4n710c1on 2029988 2029985 2026-05-21T05:12:09Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Wikihez/skrîpt/py/citeKurdifier.py|Bot]]: Kurdîkirina çavkaniyan 2029988 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank mirov/wîkîdane2 }} '''Mohammad-Javad Azari Jahromi''' ({{bi-fa|محمدجواد آذری جهرمی}} ; {{Dîrok|16|Îlon|1982}} ji dayik bûye) siyasetmedar û efserê <ref name="Barlow">{{Jêder |paşnav=Barlow |pêşnav=Rebecca |sernav=Human Rights and Agents of Change in Iran: Towards a Theory of Change |sal=2018 |paşnav2=Akbarzadeh |pêşnav2=Shahram |rûpel=43 |weşanger=Springer |isbn=9811088241 }}</ref> ku ji sala 2017 heta 2021 di rêveberiya Serokkomar [[Hesen Rûhanî|Hesen Rûhanî de]] Wezîrê Teknolojiya Agahdarî û Ragihandinê ye. Di {{Dîrok|20|tebax|2017}} de bi 152 dengên erê, 120 na, 7 bê alî û 9 dengên nederbasdar ji parlamenê dengê pêbaweriyê stendibû.<ref>{{Jêder |sernav=Almost All Ministers Proposed by Rouhani Receive Vote of Confidence |tarîx=20 tebax 2017 |url=http://ifpnews.com/exclusive/almost-ministers-proposed-rouhani-receive-vote-confidence/ |kovar=Iran Front Page |roja-gihiştinê=20 tebax 2017 |roja-arşîvê=2019-04-25 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20190425172754/https://ifpnews.com/exclusive/almost-ministers-proposed-rouhani-receive-vote-confidence/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Ew niha ciwantirîn endamê kabîneya Îranê ye û herwiha yekem wezîrê Îranê ye ku piştî [[Şoreşa Îslamî ya Îranê|Şoreşa Îranê]] ji dayik bûye <ref name="FT">{{Jêder |sernav=Proposed ICT Minister Promises More, Better Internet |tarîx=16 tebax 2017 |url=https://financialtribune.com/articles/economy-sci-tech/70387/proposed-ict-minister-promises-more-better-internet |kovar=Financial Tribune |roja-gihiştinê=20 tebax 2017 |roja-arşîvê=2018-06-19 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20180619040449/https://financialtribune.com/articles/economy-sci-tech/70387/proposed-ict-minister-promises-more-better-internet |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> == Jiyan û perwerdehiya destpêkê == Azarî Cehromî li bajarê [[Cehrum|Cehrom ê]] [[Fars (parêzgeh)|parêzgeha Farsê]] ji dayîk bûye û di malbateke xizan de mezin bûye. Di şerê [[Şerê Îran û Iraqê|Îran û Iraqê de]] birayê wî yê 16 salî hat kuştin. <ref name="Faghihi">{{Jêder-malper |url=https://foreignpolicy.com/2019/10/25/iran-information-minister-mohammad-javad-azari-jahromi-islamic-republic/ |sernav=Is Iran’s Information Minister the Islamic Republic’s Emmanuel Macron? |paşnav=Faghihi |pêşnav=Rohollah |tarîx=25 çiriya pêşîn 2019 |malper=Foreign Policy |urlya-arşîvê= |roja-arşîvê= |rewşa-urlyê=zindî |roja-gihiştinê=28 kanûna paşîn 2021 }}</ref> Wî endezyariya elektrîkê li Zanîngeha Teknolojiyê ya Hêz û Avê xwend, li wir ew jina xwe ya paşerojê nas kir. <ref name="Faghihi" /> == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == * {{Commons-biçûk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Jidayikbûn 1982]] [[Kategorî:Mirovên zindî]] cgfall1y753q78eonhcaanjl2upiz0h 0 124112 2029845 1989795 2026-05-20T17:18:10Z Balyozbot 42414 [[User:Balyozxane/skrîpt/py/addbekategori.py|Bot]]: Şablona {{[[Şablon:Bêkategorî|bêkategorî]]}} lê hat zêdekirin 2029845 wikitext text/x-wiki {{Bêkategorî|tarîx=gulan 2026}} {{Sêwî|tarîx=çiriya pêşîn 2024}} {{Agahîdank pirtûk | sernav = Hetîkî | sernivîser = <!-- Berg û Rûpelsazî (edîtor) --> | ISBN = | pîvan = <!-- Pîvana pirtûkê --> | wêneçêker = <!-- Wêneyên bergê û pirtûkê kî cêkir? --> | rûpel = 256 | weşanxane = [[Weşanên Avesta]] | dîrok = <!-- Çapa yekemîn --> | ziman = | sererastkirin = | cîh = | sernavê xwemalî = Disgrace | welat = | şêwe = | pêşgotin = | nivîskar = <!-- + Berhevkirin & Verisandin --> | binwêne = | mezinahiyawêne = | wêne = | wergêr = Yunus Eroğlu ( [[Ciwanmerd Kulek]] ) | pirtûk = }} '''Hetîketî''' ( sernavê resen ''Disgrace'') romaneke [[John M. Coetzee]] ye ku di sala 1999an de hatiye çapkirin, [[Xelata Man Booker]] wergirtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://thebookerprizes.com/the-booker-library/books/disgrace |sernav=Disgrace |ziman=En }}</ref> Herwiha 4 sal piştî weşana wê nivîskar [[Xelata Nobelê ya Wêjeyê]] jî wergirtiye. == Wergera kurdî == Wergêrê kurd [[Ciwanmerd Kulek]] di sala 2010ê de vê kitêbê wergerand bo kurdî. Kitêb ji [[Weşanên Avesta]]yê derket.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdilit.net/?p=2575&lang=tr |sernav=Ciwanmerd Kulek: Romancı, öykücü ve çevirmen. |malper=Kurdîlit |ziman=Tr }}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} c1fi7x2yn4s3e1n0kfb7v2firka80ej 0 124949 2029110 1983206 2026-05-20T14:20:21Z Avestaboy 34898 Rastnivîs 2029110 wikitext text/x-wiki {{Agahîdanka giştî | nav = Zimanê wêlsî | navê xwemalî = | renga malbat = [[Brîtonî]], [[keltî]], [[hind û ewropî]] | dewlet = [[Keyaniya Yekbûyî]] | herêm = [[Wales]], [[Înglistan]], [[Arjentîn]], [[Kanada]] | wêne = Welsh speakers in Wales 2011.svg | binnexşe = Li gorî serjimêriya 2011an, sedî ji axiverên Walesî li deverên sereke yên Wales. | firehiya nexşe = | zimanê zikmakî = Kelt | malbat2 = [[Zimanên keltî]] | malbat3 = [[Zimanên brîtanî]] | malbat4 = | malbat5 = | malbat6 = Zimanê walesî | iso1 = cy | iso2 = cor | iso3 = | agahdarî = }} '''Zimanê wêlsî''', '''zimanê kimrî''' yan jî '''zimanê welşî'''<ref>[sic] {{Jêder-kitêb|sernav=[[Kurmancî (kovar)|Kurmancî: Rojameya taybetî ya Enstîtuya kurdî ya Parîsê li ser pirsên zaravê kurmancî]]|paşnav=|pêşnav= |weşanger=Parîs: Enstîtuya kurdî ya Parîsê|sal=1987 |rûpel=1:1}}</ref> (bi walesî: ''cymraeg'' ({{IPA-cy|kəmˈraːiɡ}}) [[Zimanên brîtanî|zimanekî brîtanî]] yê ku xwecihê gelê wêlsî ye. Wêlsî li [[Wêls]], ji hêla hinan ve li [[Înglistan]] û li [[Y Wladfa]] (koloniya wêlsî li parêzgeha [[Chubut]], [[Arjentîn]]) bi xwemalî tê axaftin. [[Wêne:WIKITONGUES-_Sandra_speaking_Welsh.webm|thumb|Vîdyoya axivera Zimanê wêlsî]] Li gorî serjimêriya 2011, 19.0% ji gelheya Wêlsê ya sê salî an mezintir (562,016 kes) karîbûn bi wêlsî biaxivin, û nêzîkê sê çaryeka gelheya li Wêlesê got ku wan jêhatîbûna zimanê wêlsî tune.<ref>{{Jêder-malper |url=https://research.senedd.wales/research-articles/covid-19-the-welsh-language-and-a-million-speakers/ |sernav=COVID-19, the Welsh language and a million speakers |malper=research.senedd.wales |ziman=en-GB |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20210119220451/https://research.senedd.wales/research-articles/covid-19-the-welsh-language-and-a- |roja-arşîvê=19ê kanûna paşîn a 2021 |rewşa-urlyê=mirî |roja-gihiştinê=2021-04-07 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/culturalidentity/language/articles/languageinenglandandwales/2013-03-04#w |sernav=Language in England and Wales – Office for National Statistics |malper=www.ons.gov.uk |ziman=en-GB |roja-gihiştinê=2021-11-14 }}</ref> Texmînan destnîşan dike ku 29.5% (892,500) ji mirovên sê salî an mezintir li Wêlsê dikarin di îlona 2021an de bi Wêlsî biaxivin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://statswales.gov.wales/Catalogue/Welsh-Language/Annual-Population-Survey-Welsh-Language/annualpopulationsurveyestimates |sernav=Annual Population Survey – Ability to speak Welsh by local authority and year |malper=statswales.gov.wales |ziman=en |roja-gihiştinê=2022-01-27 }}{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=adar 2022 }}</ref> Pîvana zimanê wêlsî 2011 li Wêlsê statûya fermî da zimanê wêlsî,<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.legislation.gov.uk/mwa/2011/1/contents |sernav=Welsh Language (Wales) Measure 2011 |malper=[[legislation.gov.uk]] |weşanger=[[The National Archives (United Kingdom)|The National Archives]] |ziman=En |roja-gihiştinê=2016-05-30 |jêgirtin=The Welsh language has official status in Wales. }}</ref>  ku ew kir yekane zimanê ku li her deverê Keyaniya Yekbûyî de jure fermî ye, digel ku Îngilîzî de facto fermî ye. Hem zimanê wêlsî û hem jî îngilîzî de jure zimanên fermî yên [[Parlamena Wêlsê]] ne.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.legislation.gov.uk/anaw/2012/1 |sernav=National Assembly for Wales (Official Languages) Act 2012 |malper=www.[[legislation.gov.uk]] |weşanger=[[The National Archives (United Kingdom)|The National Archives]] |roja-gihiştinê=2018-04-19 }}</ref> Hikûmeta Wêlsê plan dike ku heta sala 2050 hejmara axêverên zimanê wêlsî bibe milyonek.Ji sala 1980an vir ve, hejmara zarokên ku diçin dibistanên navîn ên wêlsî  zêde bûne û hejmara ku diçin dibistanên duzimanî û du-navîn ên wêlsî kêm bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |url=https://www.itv.com/news/2017-09-04/back-to-school-but-not-an-english-one/ |sernav=Almost a quarter of children in Wales are taught only in Welsh, as the language experiences a revival |tarîx=2017-09-04 |weşanger=ITV News |roja-gihiştinê=2020-06-01 }}</ref> Wêlsî di warê axêverên çalak de di nav zimanên keltî de yê herî zindî ye, û yekane zimanê keltî ye ku ji hêla [[UNESCO]] ve di xetereyê de nayê hesibandin. == Dîrok == Zimanê wêlsiyan ji zimanê brîtonan pêşketiye. Derketina wêlsî ne tavilê bû û bi zelalî hate nas kirin. Di şûna wê de, veguhertin di demek dirêj de pêk hat, di gel ku hin dîroknas îdia dikin ku ew di dawiya sedsala 9an de qewimiye, bi demeka ku ji hêla zimannas [[Kenneth H. Jackson]] ve hat pêşniyarkirin, [[Şerê Dyrhamê]], şerek leşkerî di navbera [[Keyaniya Wessexê|Saksonên Rojavayî]] û brîtonan de di sala 577 PZ de, ku Brîtanyaya Başûr-Rojavayê ji têkiliya rasterast a bejahî ya bi walesiyan re veqetand. Di dîroka wêlsî de çar serdem têne nas kirin, bi tixûbên ne diyar: wêlsiya prîmitîv, wêlsiya kevn, wêlsiya navîn û wêlsiya nûjen. Serdema ku yekser piştî çêbûna ziman carinan wekî wêlsiya prîmitîv tê binavkirin, li dûv wê serdema wêlsiya kevn - ku bi gelemperî ji destpêka sedsala 9an heya demek di sedsala 12an de dirêj dibe. Serdema wêlsiya navîn tê hesibandin ku ji wê hingê heya sedsala 14an dom kiriye, dema dema wêlsiya nûjen dest pê kir, ku di encamê de li wêlsiya paşîn û derengiya nû tê dabeşkirin. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Zimanên keltî]] [[Kategorî:Zimanên Arjentînê]] [[Kategorî:Zimanên Keyaniya Yekbûyî]] [[Kategorî:Zimanên Wêlsê]] [[Kategorî:Zimanê wêlsî| ]] ry8v8867f4rl33xrs9fleyofx90onhy 2029112 2029110 2026-05-20T14:21:09Z Avestaboy 34898 Rastnivîs 2029112 wikitext text/x-wiki {{Agahîdanka giştî | nav = Zimanê wêlsî | navê xwemalî = | renga malbat = [[Brîtonî]], [[keltî]], [[hind û ewropî]] | dewlet = [[Keyaniya Yekbûyî]] | herêm = [[Wales]], [[Înglistan]], [[Arjentîn]], [[Kanada]] | wêne = Welsh speakers in Wales 2011.svg | binnexşe = Li gorî serjimêriya 2011an, sedî ji axiverên Walesî li deverên sereke yên Wales. | firehiya nexşe = | zimanê zikmakî = Kelt | malbat2 = [[Zimanên keltî]] | malbat3 = [[Zimanên brîtanî]] | malbat4 = | malbat5 = | malbat6 = Zimanê walesî | iso1 = cy | iso2 = cor | iso3 = | agahdarî = }} '''Zimanê wêlsî''', '''zimanê kimrî''' yan jî '''zimanê welşî'''<ref>[sic] {{Jêder-kitêb|sernav=[[Kurmancî (kovar)|Kurmancî: Rojameya taybetî ya Enstîtuya kurdî ya Parîsê li ser pirsên zaravê kurmancî]]|paşnav=|pêşnav= |weşanger=Parîs: Enstîtuya kurdî ya Parîsê|sal=1987 |rûpel=1:1}}</ref> (bi walesî: ''cymraeg'' ({{IPA-cy|kəmˈraːiɡ}}) [[Zimanên brîtanî|zimanekî brîtanî]] yê ku xwecihê gelê wêlsî ye. Wêlsî li [[Wêls]], ji hêla hinan ve li [[Înglistan]] û li [[Y Wladfa]] (koloniya wêlsî li parêzgeha [[Chubut]], [[Arjentîn]]) bi xwemalî tê axaftin. [[Wêne:WIKITONGUES-_Sandra_speaking_Welsh.webm|thumb|Vîdyoya axivera Zimanê wêlsî]] Li gorî serjimêriya 2011, 19.0% ji gelheya Wêlsê ya sê salî an mezintir (562,016 kes) karîbûn bi wêlsî biaxivin, û nêzîkê sê çaryeka gelheya li Wêlesê got ku wan jêhatîbûna zimanê wêlsî tune.<ref>{{Jêder-malper |url=https://research.senedd.wales/research-articles/covid-19-the-welsh-language-and-a-million-speakers/ |sernav=COVID-19, the Welsh language and a million speakers |malper=research.senedd.wales |ziman=en-GB |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20210119220451/https://research.senedd.wales/research-articles/covid-19-the-welsh-language-and-a- |roja-arşîvê=19ê kanûna paşîn a 2021 |rewşa-urlyê=mirî |roja-gihiştinê=2021-04-07 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/culturalidentity/language/articles/languageinenglandandwales/2013-03-04#w |sernav=Language in England and Wales – Office for National Statistics |malper=www.ons.gov.uk |ziman=en-GB |roja-gihiştinê=2021-11-14 }}</ref> Texmînan destnîşan dike ku 29.5% (892,500) ji mirovên sê salî an mezintir li Wêlsê dikarin di îlona 2021an de bi Wêlsî biaxivin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://statswales.gov.wales/Catalogue/Welsh-Language/Annual-Population-Survey-Welsh-Language/annualpopulationsurveyestimates |sernav=Annual Population Survey – Ability to speak Welsh by local authority and year |malper=statswales.gov.wales |ziman=en |roja-gihiştinê=2022-01-27 }}{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=adar 2022 }}</ref> Pîvana zimanê wêlsî 2011 li Wêlsê statûya fermî da zimanê wêlsî,<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.legislation.gov.uk/mwa/2011/1/contents |sernav=Welsh Language (Wales) Measure 2011 |malper=[[legislation.gov.uk]] |weşanger=[[The National Archives (United Kingdom)|The National Archives]] |ziman=En |roja-gihiştinê=2016-05-30 |jêgirtin=The Welsh language has official status in Wales. }}</ref>  ku ew kir yekane zimanê ku li her deverê Keyaniya Yekbûyî de jure fermî ye, digel ku Îngilîzî de facto fermî ye. Hem zimanê wêlsî û hem jî îngilîzî de jure zimanên fermî yên [[Parlamena Wêlsê]] ne.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.legislation.gov.uk/anaw/2012/1 |sernav=National Assembly for Wales (Official Languages) Act 2012 |malper=www.[[legislation.gov.uk]] |weşanger=[[The National Archives (United Kingdom)|The National Archives]] |roja-gihiştinê=2018-04-19 }}</ref> Hikûmeta Wêlsê plan dike ku heta sala 2050 hejmara axêverên zimanê wêlsî bibe milyonek.Ji sala 1980an vir ve, hejmara zarokên ku diçin dibistanên navîn ên wêlsî  zêde bûne û hejmara ku diçin dibistanên duzimanî û du-navîn ên wêlsî kêm bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |url=https://www.itv.com/news/2017-09-04/back-to-school-but-not-an-english-one/ |sernav=Almost a quarter of children in Wales are taught only in Welsh, as the language experiences a revival |tarîx=2017-09-04 |weşanger=ITV News |roja-gihiştinê=2020-06-01 }}</ref> Wêlsî di warê axêverên çalak de di nav zimanên keltî de yê herî zindî ye û yekane zimanê keltî ye ku ji hêla [[UNESCO]] ve di xetereyê de nayê hesibandin. == Dîrok == Zimanê wêlsiyan ji zimanê brîtonan pêşketiye. Derketina wêlsî ne tavilê bû û bi zelalî hate nas kirin. Di şûna wê de, veguhertin di demek dirêj de pêk hat, di gel ku hin dîroknas îdia dikin ku ew di dawiya sedsala 9an de qewimiye, bi demeka ku ji hêla zimannas [[Kenneth H. Jackson]] ve hat pêşniyarkirin, [[Şerê Dyrhamê]], şerek leşkerî di navbera [[Keyaniya Wessexê|Saksonên Rojavayî]] û brîtonan de di sala 577 PZ de, ku Brîtanyaya Başûr-Rojavayê ji têkiliya rasterast a bejahî ya bi walesiyan re veqetand. Di dîroka wêlsî de çar serdem têne nas kirin, bi tixûbên ne diyar: wêlsiya prîmitîv, wêlsiya kevn, wêlsiya navîn û wêlsiya nûjen. Serdema ku yekser piştî çêbûna ziman carinan wekî wêlsiya prîmitîv tê binavkirin, li dûv wê serdema wêlsiya kevn - ku bi gelemperî ji destpêka sedsala 9an heya demek di sedsala 12an de dirêj dibe. Serdema wêlsiya navîn tê hesibandin ku ji wê hingê heya sedsala 14an dom kiriye, dema dema wêlsiya nûjen dest pê kir, ku di encamê de li wêlsiya paşîn û derengiya nû tê dabeşkirin. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Zimanên keltî]] [[Kategorî:Zimanên Arjentînê]] [[Kategorî:Zimanên Keyaniya Yekbûyî]] [[Kategorî:Zimanên Wêlsê]] [[Kategorî:Zimanê wêlsî| ]] 2xgaklyzg2co3metej2wb6rfyfae019 2029113 2029112 2026-05-20T14:24:11Z Avestaboy 34898 2029113 wikitext text/x-wiki {{Agahîdanka giştî | nav = Zimanê wêlsî | navê xwemalî = | renga malbat = [[Brîtonî]], [[keltî]], [[hind û ewropî]] | dewlet = [[Keyaniya Yekbûyî]] | herêm = [[Wêls]], [[Înglistan]], [[Arjentîn]], [[Kanada]] | wêne = Welsh speakers in Wales 2011.svg | binnexşe = Li gorî serjimêriya 2011an, sedî ji axiverên Walesî li deverên sereke yên Wales. | firehiya nexşe = | zimanê zikmakî = Kelt | malbat2 = [[Zimanên keltî]] | malbat3 = [[Zimanên brîtanî]] | malbat4 = | malbat5 = | malbat6 = Zimanê walesî | iso1 = cy | iso2 = cor | iso3 = | agahdarî = }} '''Zimanê wêlsî''', '''zimanê kimrî''' yan jî '''zimanê welşî'''<ref>[sic] {{Jêder-kitêb|sernav=[[Kurmancî (kovar)|Kurmancî: Rojameya taybetî ya Enstîtuya kurdî ya Parîsê li ser pirsên zaravê kurmancî]]|paşnav=|pêşnav= |weşanger=Parîs: Enstîtuya kurdî ya Parîsê|sal=1987 |rûpel=1:1}}</ref> (bi walesî: ''cymraeg'' ({{IPA-cy|kəmˈraːiɡ}}) [[Zimanên brîtanî|zimanekî brîtanî]] yê ku xwecihê gelê wêlsî ye. Wêlsî li [[Wêls]], ji hêla hinan ve li [[Înglistan]] û li [[Y Wladfa]] (koloniya wêlsî li parêzgeha [[Chubut]], [[Arjentîn]]) bi xwemalî tê axaftin. [[Wêne:WIKITONGUES-_Sandra_speaking_Welsh.webm|thumb|Vîdyoya axivera Zimanê wêlsî]] Li gorî serjimêriya 2011, 19.0% ji gelheya Wêlsê ya sê salî an mezintir (562,016 kes) karîbûn bi wêlsî biaxivin, û nêzîkê sê çaryeka gelheya li Wêlesê got ku wan jêhatîbûna zimanê wêlsî tune.<ref>{{Jêder-malper |url=https://research.senedd.wales/research-articles/covid-19-the-welsh-language-and-a-million-speakers/ |sernav=COVID-19, the Welsh language and a million speakers |malper=research.senedd.wales |ziman=en-GB |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20210119220451/https://research.senedd.wales/research-articles/covid-19-the-welsh-language-and-a- |roja-arşîvê=19ê kanûna paşîn a 2021 |rewşa-urlyê=mirî |roja-gihiştinê=2021-04-07 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/culturalidentity/language/articles/languageinenglandandwales/2013-03-04#w |sernav=Language in England and Wales – Office for National Statistics |malper=www.ons.gov.uk |ziman=en-GB |roja-gihiştinê=2021-11-14 }}</ref> Texmînan destnîşan dike ku 29.5% (892,500) ji mirovên sê salî an mezintir li Wêlsê dikarin di îlona 2021an de bi Wêlsî biaxivin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://statswales.gov.wales/Catalogue/Welsh-Language/Annual-Population-Survey-Welsh-Language/annualpopulationsurveyestimates |sernav=Annual Population Survey – Ability to speak Welsh by local authority and year |malper=statswales.gov.wales |ziman=en |roja-gihiştinê=2022-01-27 }}{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=adar 2022 }}</ref> Pîvana zimanê wêlsî 2011 li Wêlsê statûya fermî da zimanê wêlsî,<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.legislation.gov.uk/mwa/2011/1/contents |sernav=Welsh Language (Wales) Measure 2011 |malper=[[legislation.gov.uk]] |weşanger=[[The National Archives (United Kingdom)|The National Archives]] |ziman=En |roja-gihiştinê=2016-05-30 |jêgirtin=The Welsh language has official status in Wales. }}</ref>  ku ew kir yekane zimanê ku li her deverê Keyaniya Yekbûyî de jure fermî ye, digel ku Îngilîzî de facto fermî ye. Hem zimanê wêlsî û hem jî îngilîzî de jure zimanên fermî yên [[Parlamena Wêlsê]] ne.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.legislation.gov.uk/anaw/2012/1 |sernav=National Assembly for Wales (Official Languages) Act 2012 |malper=www.[[legislation.gov.uk]] |weşanger=[[The National Archives (United Kingdom)|The National Archives]] |roja-gihiştinê=2018-04-19 }}</ref> Hikûmeta Wêlsê plan dike ku heta sala 2050 hejmara axêverên zimanê wêlsî bibe milyonek.Ji sala 1980an vir ve, hejmara zarokên ku diçin dibistanên navîn ên wêlsî  zêde bûne û hejmara ku diçin dibistanên duzimanî û du-navîn ên wêlsî kêm bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |url=https://www.itv.com/news/2017-09-04/back-to-school-but-not-an-english-one/ |sernav=Almost a quarter of children in Wales are taught only in Welsh, as the language experiences a revival |tarîx=2017-09-04 |weşanger=ITV News |roja-gihiştinê=2020-06-01 }}</ref> Wêlsî di warê axêverên çalak de di nav zimanên keltî de yê herî zindî ye û yekane zimanê keltî ye ku ji hêla [[UNESCO]] ve di xetereyê de nayê hesibandin. == Dîrok == Zimanê wêlsiyan ji zimanê brîtonan pêşketiye. Derketina wêlsî ne tavilê bû û bi zelalî hate nas kirin. Di şûna wê de, veguhertin di demek dirêj de pêk hat, di gel ku hin dîroknas îdia dikin ku ew di dawiya sedsala 9an de qewimiye, bi demeka ku ji hêla zimannas [[Kenneth H. Jackson]] ve hat pêşniyarkirin, [[Şerê Dyrhamê]], şerek leşkerî di navbera [[Keyaniya Wessexê|Saksonên Rojavayî]] û brîtonan de di sala 577 PZ de, ku Brîtanyaya Başûr-Rojavayê ji têkiliya rasterast a bejahî ya bi walesiyan re veqetand. Di dîroka wêlsî de çar serdem têne nas kirin, bi tixûbên ne diyar: wêlsiya prîmitîv, wêlsiya kevn, wêlsiya navîn û wêlsiya nûjen. Serdema ku yekser piştî çêbûna ziman carinan wekî wêlsiya prîmitîv tê binavkirin, li dûv wê serdema wêlsiya kevn - ku bi gelemperî ji destpêka sedsala 9an heya demek di sedsala 12an de dirêj dibe. Serdema wêlsiya navîn tê hesibandin ku ji wê hingê heya sedsala 14an dom kiriye, dema dema wêlsiya nûjen dest pê kir, ku di encamê de li wêlsiya paşîn û derengiya nû tê dabeşkirin. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Zimanên keltî]] [[Kategorî:Zimanên Arjentînê]] [[Kategorî:Zimanên Keyaniya Yekbûyî]] [[Kategorî:Zimanên Wêlsê]] [[Kategorî:Zimanê wêlsî| ]] k5mo81acj8apmk41fiinhcwm9qp7bvy 2029159 2029113 2026-05-20T15:32:09Z Balyozbot 42414 [[User:Balyozxane/skrîpt/py/kuCosmeticsCore.py|Bot]]: Paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029159 wikitext text/x-wiki {{Agahîdanka giştî | nav = Zimanê wêlsî | navê xwemalî = | renga malbat = [[Brîtonî]], [[keltî]], [[hind û ewropî]] | dewlet = [[Keyaniya Yekbûyî]] | herêm = [[Wêls]], [[Înglistan]], [[Arjentîn]], [[Kanada]] | wêne = Welsh speakers in Wales 2011.svg | binnexşe = Li gorî serjimêriya 2011an, sedî ji axiverên Walesî li deverên sereke yên Wales. | firehiya nexşe = | zimanê zikmakî = Kelt | malbat2 = [[Zimanên keltî]] | malbat3 = [[Zimanên brîtanî]] | malbat4 = | malbat5 = | malbat6 = Zimanê walesî | iso1 = cy | iso2 = cor | iso3 = | agahdarî = }} '''Zimanê wêlsî''', '''zimanê kimrî''' yan jî '''zimanê welşî'''<ref>[sic] {{Jêder-kitêb|sernav=[[Kurmancî (kovar)|Kurmancî: Rojameya taybetî ya Enstîtuya kurdî ya Parîsê li ser pirsên zaravê kurmancî]]|paşnav=|pêşnav= |weşanger=Parîs: Enstîtuya kurdî ya Parîsê|sal=1987 |rûpel=1:1}}</ref> (bi walesî: ''cymraeg'' ({{IPA-cy|kəmˈraːiɡ}}) [[Zimanên brîtanî|zimanekî brîtanî]] yê ku xwecihê gelê wêlsî ye. Wêlsî li [[Wêls]], ji hêla hinan ve li [[Înglistan]] û li [[Y Wladfa]] (koloniya wêlsî li parêzgeha [[Chubut]], [[Arjentîn]]) bi xwemalî tê axaftin. [[Wêne:WIKITONGUES-_Sandra_speaking_Welsh.webm|thumb|Vîdyoya axivera Zimanê wêlsî]] Li gorî serjimêriya 2011, 19.0% ji gelheya Wêlsê ya sê salî an mezintir (562,016 kes) karîbûn bi wêlsî biaxivin, û nêzîkê sê çaryeka gelheya li Wêlesê got ku wan jêhatîbûna zimanê wêlsî tune.<ref>{{Jêder-malper |url=https://research.senedd.wales/research-articles/covid-19-the-welsh-language-and-a-million-speakers/ |sernav=COVID-19, the Welsh language and a million speakers |malper=research.senedd.wales |ziman=en-GB |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20210119220451/https://research.senedd.wales/research-articles/covid-19-the-welsh-language-and-a- |roja-arşîvê=19ê kanûna paşîn a 2021 |rewşa-urlyê=mirî |roja-gihiştinê=2021-04-07 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/culturalidentity/language/articles/languageinenglandandwales/2013-03-04#w |sernav=Language in England and Wales – Office for National Statistics |malper=www.ons.gov.uk |ziman=en-GB |roja-gihiştinê=2021-11-14 }}</ref> Texmînan destnîşan dike ku 29.5% (892,500) ji mirovên sê salî an mezintir li Wêlsê dikarin di îlona 2021an de bi Wêlsî biaxivin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://statswales.gov.wales/Catalogue/Welsh-Language/Annual-Population-Survey-Welsh-Language/annualpopulationsurveyestimates |sernav=Annual Population Survey – Ability to speak Welsh by local authority and year |malper=statswales.gov.wales |ziman=en |roja-gihiştinê=2022-01-27 }}{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=adar 2022 }}</ref> Pîvana zimanê wêlsî 2011 li Wêlsê statûya fermî da zimanê wêlsî,<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.legislation.gov.uk/mwa/2011/1/contents |sernav=Welsh Language (Wales) Measure 2011 |malper=[[legislation.gov.uk]] |weşanger=[[The National Archives (United Kingdom)|The National Archives]] |ziman=En |roja-gihiştinê=2016-05-30 |jêgirtin=The Welsh language has official status in Wales. }}</ref>  ku ew kir yekane zimanê ku li her deverê Keyaniya Yekbûyî de jure fermî ye, digel ku Îngilîzî de facto fermî ye. Hem zimanê wêlsî û hem jî îngilîzî de jure zimanên fermî yên [[Parlamena Wêlsê]] ne.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.legislation.gov.uk/anaw/2012/1 |sernav=National Assembly for Wales (Official Languages) Act 2012 |malper=www.[[legislation.gov.uk]] |weşanger=[[The National Archives (United Kingdom)|The National Archives]] |roja-gihiştinê=2018-04-19 }}</ref> Hikûmeta Wêlsê plan dike ku heta sala 2050 hejmara axêverên zimanê wêlsî bibe milyonek.Ji sala 1980an vir ve, hejmara zarokên ku diçin dibistanên navîn ên wêlsî  zêde bûne û hejmara ku diçin dibistanên duzimanî û du-navîn ên wêlsî kêm bûne.<ref>{{Jêder-nûçe |url=https://www.itv.com/news/2017-09-04/back-to-school-but-not-an-english-one/ |sernav=Almost a quarter of children in Wales are taught only in Welsh, as the language experiences a revival |tarîx=2017-09-04 |weşanger=ITV News |roja-gihiştinê=2020-06-01 }}</ref> Wêlsî di warê axêverên çalak de di nav zimanên keltî de yê herî zindî ye û yekane zimanê keltî ye ku ji hêla [[UNESCO]] ve di xetereyê de nayê hesibandin. == Dîrok == Zimanê wêlsiyan ji zimanê brîtonan pêşketiye. Derketina wêlsî ne tavilê bû û bi zelalî hate nas kirin. Di şûna wê de, veguhertin di demek dirêj de pêk hat, di gel ku hin dîroknas îdia dikin ku ew di dawiya sedsala 9an de qewimiye, bi demeka ku ji hêla zimannas [[Kenneth H. Jackson]] ve hat pêşniyarkirin, [[Şerê Dyrhamê]], şerek leşkerî di navbera [[Keyaniya Wessexê|Saksonên Rojavayî]] û brîtonan de di sala 577 PZ de, ku Brîtanyaya Başûr-Rojavayê ji têkiliya rasterast a bejahî ya bi walesiyan re veqetand. Di dîroka wêlsî de çar serdem têne nas kirin, bi tixûbên ne diyar: wêlsiya prîmitîv, wêlsiya kevn, wêlsiya navîn û wêlsiya nûjen. Serdema ku yekser piştî çêbûna ziman carinan wekî wêlsiya prîmitîv tê binavkirin, li dûv wê serdema wêlsiya kevn - ku bi gelemperî ji destpêka sedsala 9an heya demek di sedsala 12an de dirêj dibe. Serdema wêlsiya navîn tê hesibandin ku ji wê hingê heya sedsala 14an dom kiriye, dema dema wêlsiya nûjen dest pê kir, ku di encamê de li wêlsiya paşîn û derengiya nû tê dabeşkirin. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Zimanên Arjentînê]] [[Kategorî:Zimanên keltî]] [[Kategorî:Zimanên Keyaniya Yekbûyî]] [[Kategorî:Zimanên Wêlsê]] [[Kategorî:Zimanê wêlsî| ]] tkqltp25ok8926aldognb95mlnk4kov 0 125203 2030055 2028404 2026-05-21T09:46:53Z Avestaboy 34898 /* */ 2030055 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank xwedawend | cure = yewnan }} '''Odîseus''' (bi yewnaniya kevn: Ὀδυσσεύς, Ὀδυσεύς, ''Odysseús'', ''Odyseús'') di edebiyat û mîtolojiya yewnanî de cihekî girîng digire. Keyê [[Îtakê]]yê ye. Destana [[Îlyada]] û [[Odîseya]] bi çavên wê tê qesekirin. Her du destanên [[Homêros|Homêrosê]] de lehengek pir girîng e. Destana Îlyada behsa [[Şerê Troyayê]], destana Odesîya jî behsa , piştî şer vegera Odîseusê ya welatê Îtakêyê dike. [[Wêne: Odysseus and Nausicaa.jpg |thumb | Pieter Lastman-Odîseus û Nausicaa (p.z.1619)]] == Mîta Odîseus == Odîseus lawê [[Antikleia]] û [[Laertes]]ê bû. Bapîrê wî wek dizekî navdar dihat zanîn. Ew jî bi xwe jî zilamekî şûm û qurnaz bû. Ew bi şîretên xwe dihat naskirin. Hêj emrê wî genc bû ji bo zewicandina [[Helenê]]yê, ew û Tyandareos şîretan bavê Helenê kiribûn. Şîreta wan jî ew bu ku "Helenêyê kî bixwaze ji wî re bizewicê, lê heger qirejiyek bikeve li ser Helenêyê hemû xwestiyên wê, Helenêyê biparêze". Ew şîret ji aliyê bavê Helenê û hemû xwestiyan hat qebûlkirin. Di nav xwestiyan de Odîseus jî hebû lê Helenêyê çû [[Menelaos]]ê bijart. Soz hatibû dayîn. === Şerê Troyayê === {{Gotara bingehîn|Şerê Troyayê}} Di demekê şûnde Helenêyê ji hêla [[Parîsê Troyayî|Parîsê]] mîrzayê [[Troya]]yê hat revandin. [[Şerê Troyayê]] li ber deriyê bû. Odîseus çaxê şerê Troyayê dest pê kiribû hêj nû ji [[Pênelopê]] ra zewicî bû. Nedixwest ku tevlî Şerê Troyayê be. Ji ber wê texlîtên dîna kir. [[Agamemnon]]ê kekê Menelaosê û keyê [[Mîkên]] ya rastî derxist holê ku hişê Odîseosê bi cih e.<ref name=":0">https://www.greeka.com/ionian/ithaca/myths/odysseus/</ref> Paşê ew neçar beşdar bû hezên [[Akayî]] , çu [[Ilia]]yê. Vê şerê da rolekê pir giring lîst û pir qehremanî kir. Peywirên sixurî kir û lehengiya xwe bi pêş ket. Lê şer deh sal dirêj bû êdî sebra wan qediya dixwastin vegerin mal. Odîseus fikra [[hespê Troyayê]] pêşkeşî key Agamemnon kir. Hespa Troyayê hespekî bi dar çêkirî û nava wê vala bû ku leşker dikarîbûn di nav de cih be. Ev fikr gelek kêfa Agamemnonê anî û hespê çêkirin, leşkerên xwe yên bijartî jî xistin di nav wê de. Hespê danîn nava deşta Iliayê û Akayî xwe xef kirin. Troyayî gotin qey şer qediya ye û vê hespê jî Akayiyan ji bo hebandina [[Posîdon]]ê çêkirin. Hespê anîn di nava bajarê. Şenga 'serkeftin'ê dest pê kir. Wext bû nîvê şevê Troyayî raketin an jî serxweş bûn di wê demê leşkerên bijartî di nav hespê derketin. Odîseus jî di nav wan de bû. Deriyê bajarê ji bo Akayiyan vekirin. Troya hat wêrankirin.[[Wêne:El_incendio_de_Troya_(Francisco_Collantes).jpg|220x124px|thumb|rast|Wêrankirina Troyayê - Francisco Collantes]] Piştî wêrankirina bajarê [[Troya]]yê [[Posîdon]] rik ji Odîseus girt. Êşên wî tu carê neqediya.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=[[Odîseya]] |paşnav=[[homer]] }}</ref> Pir kes hatibûn kuştin. Yên mayî jî hatibûn nifirkirin. {{Jêgirtin|(Atênê dibêje): ...:Jiber ku te çavê kurê wî(Posîdon) kor kiriye, ew bi dilê xwe de ji bo te rik girtiye |çavkanî=Odesîya- Homer}} Îxtilafa yekem di nava key Agamemnonê û birayê wî key Menalaos derket. Hezên xwe cûda kirin. Odîseus û leşkerên wî di nav hêzên Menelaos da siwarê keştiya bûn derketin rê. === Talankirina welatê Kîkonan === Bahozekî çêbû, Odîseus û 12 keştiyên wî ji hêzên din dûr ket. Di demekê şûn de Odîseus nêzîkê welatê [[Kîkon]]an bû. Odîseus bi gotinên zilamên xwe bi awayekî nejidil derket qeraxê ji bo talanê. Kîkonan wan dîtin û revîn. Odîseus û hevalên wî dest bi talanê kirin. Odîseus got leşkerên xwe vegerin keştiyan lê leşker bi bandora şerab û xwarinan sist bûn. Di bin tava nîvroyê raketin. Di demekê şunda Kîkonan pê cîranên xwe yên har zivirîn erîş kirin ser hêzê Odîseus. Hêzên Odîseus li wir derbekî baş xwar. Sedema vê rewşa nebaş jî ya Odîseus fermandarê duyem [[Eurîloxos]] bû. Vê ga îxtilaf kete di nav her duyan û her du dest bi şer kirin lê di demekê şûnde îxtilaf qediya ew jî dewam kirin rêya xwe.<ref name=":0"/> [[Wêne:Odysseus_vecht_met_de_Kikonen_De_werken_van_Odysseus_(serietitel),_RP-P-OB-66.735.jpg|220x124px|thumb|rast|Odîseus di bin erîşa Kîkonan]] === Li Lotusxwaran === Odîseus zivirî aliyê başûr. Ji rêya xwe derketin nêzîkê welatê Lotusxwaran bûn. Odîseus dest bi lekolînên kir derheqê wî qewmê. Hin leşkerên wî ji keştiyan peya bûn çûn di nav gel. Di nav gel de cureyekî sosina [[Lotus]]an rast hatin û wan xwarin. Ew lotus hişbir bû. Her tişt ber çavê wan ne zelal bûn û serxweş bûn. Malbat û welat ji bîra wan çû. Tenê dixwastin wan lotusan bixwin. Odîseus û leşkerên wî yên sax wan girtin anîn, razan û hişyar bûn, dîsa jî lotus dixwastin. Odîseus neçar ma wan ji dîrekê ve gireda. === Kîklop Polîfêmos === {{Gotara bingehîn|Polîfêmos}} Çend hefteyan rastê kesi nehatin. Paşê welatekî xerîb dîtin. Derketin lekolînan derheqê wî welatê kirin. Hinek meşiyan hatin devê şikeftekê pir mezin. Texmînkirin ku ew malê afirandiyekî dêvan bû. Li wir xwarinên pir xweş dîtin ketin ser xwarin. Heman demê de li wir pezan jî dîtin. Hinek pezan jî xwarin. Demekê şûn de xwediyê şikeftê [[Kîklop]] [[Polîfêmos]] hate şikefta xwe. Wek her carê Polîfêmos pê zinarekî ku li şûna derîyê diemilanda, devê şikeftê girt. Odîseus hevalên wî baz dan milê derîyê lê negihiştin. Polîfêmus ji wan re pirs kir: - Hûn kî ne, çi ne? Odîseus vegerand, behsa rêwîtiya xwe kir û tenê armancên xweyên lêgerîna xwarinan ji kîklopê re got. Navê xwe wek "Ti kes"ê gote wî. Kiklop vê yekê qebûl nekir, wan êsîr û xulamê xwe kir. Kîklopê re her roj xwarinan çêdikirin. Ev jî têra Kîklopî nedikir, her roj du zilamên Odîseus dîwarê dida mejiyê wan diperçiqand. Soxiyê Odîseus ji vê zilmê têr bû. Ji bo xilasbûnê planan çêkir. Rojekî meyekî dijwar da Kîklopê. Gote wî 'ev mey meya Îtakayê ye, mirov tew vê vedixwin. Kîklop jî jê bawer kir. Meyê carekê quliband, hişê wê çû, xwe dirêjî erdê kir, Odîseus jî darekî ji bo wê gavê amade kiribû, darê anî xiste nava çavê Kîklopê. Jixwe Kîklop tenê xwedî yek çav in. Polîfêmos bi temamî kor bû. Kir zareza û got kî min kor kir. Odîseus vegerand: "Ti kes". Kîklopên din hatin hawara Polîfêmosê. Kîklopên din bersiva "Ti kes"ê re pir keniyan û henekan Polîfêmosê kirin. Bû sibe Polîfêmos ji bi pez berdana çêre, zinarê li şûna deriyê vekir. Li wê demê Odîseus û hevalên wî xwe bi hiriyên pez kiribûn. Her yekî xwe xef kire di nav di pezan. Bi awayekî xef ji şikefta derketin, baz dan keştiyan. Odîseus dema giha keştiyê zivirî henakan li Polîfemosê kir. Polîfemos jî bersiva henekê zinarekî avêt, lê keştiyî neket. Polîfêmos zêdetir hêrs. Nifiran kire Odîseusê. Polîfêmos kurê Posîdonê bû, ji ber wê Xwedawend bû neyarê Odîseusê yên sondxwarî. [[Wêne:Odysseus_and_his_men_blinding_the_cyclop_Polyphemus_with_a_s_Wellcome_V0041713.jpg|220x124px|thumb|rast|Odîseus û hevalên wî li Kîklopê]] === Çenteya Ayolos === Odîseus û keştiyên wî nêzîkê xwedawenda bayê [[Ayolos]]ê hatin. Ji vê deverê re digotin [[Ayolîa]]. Ayolos ji wî re çenteyekê tije bi bayê da. Odîseus dîsa derkete rê. Odîseus her roj û şev wê çenteyê diparast ku kes çenteyê veneke. Soxiyê keştiyên wî gelek nêzikê Îtakayê bûn. Lê xewa lehengê hat û raza. Leşkerên wî bêdudilî çenteyê vekirin hemû ba carekê de derket derve bahoz çêbû. keştiyên dîsa ji welat dûr çû. Odîseis heta şîyar bû keştî dîsa hatibûn welatê Ayolîayê. Ayolos vî carê bayê ji wan re neda. Ew neçar man û bêba derketin rê. === Li Lîstrîgoniyan === Odîseus û keştiyên wî nêzîkê girava [[Telepîlos]]ê bû. Di derdora giravê ji xeynî cihekî temamî teht bû. Ji ber vê yekê kî bihata giravê neçar dibûya keştiyên xwe dixist wî cihê. Ji xeynî keştiya Odîseus hemû keştî jî çûn wî cihê. Odîseus lenger avêt behra har. Du leşker derketin giravê rastî keçikekî hatin. Keçik wan bir li qeleya bavê xwe. Nêzîkî qeleyê, wan jinek [[dêw]] dît ku gazî mêrê xwe kir. Zilamek dêw, mêrê wê, bi bez derket û yek ji wan leşkeran revand û yên din saxî xwar. Yê din ji bo jiyana xwe beziya û tevahiya qewmê dêwên ku li wê derê hebûn da dû wî. Li benderê, zilamên Odîseus bazdan ji bo veşartinê, lê dêw keştiyên wan bi kevirên mezin şikandin û ew sax kirin. Tenê Odîseus karî bi keştiya xwe birevîne ji ber ku wî ew li derveyî giravê lenger kiribû. Ew û çend hevalên wî sax man.[[Wêne:Odysseus_bei_den_Laestrygonen.jpg|220x124px|thumb|rast|Odîseus li Lîstrîgoniyan]] === Pîrebok Kîrkê === {{Gotara bingehîn|Kîrkê}} Odîseus û hevalên wî yên sax mayî hatin girava pîreboka bihêz [[Kîrkê]]. Navê vê giravê [[Aîaîa]] bû. Pîrebok dizaniya ku ew ti bên. Ji bo wan efsûnan amade kiribû. Leşkeran derketin giravê hatin qesra Kîrkeyê. Li wir di heywanên kovî -ku demekê berê ew jî wek wan mirav bûn- rast hatin. Pîrebok pê çova xwe şervanan kire beraz. [[Hermês]], ilacan da Odîseusê ku xwe ji efsûnên Kîrkêyê biparêze. Rasta hev hatin Kîrkê fêm kir ku efsûnên wî li hember lehengê kêr nedihat. Odîseus ji wê xwest ku hevalên wî dîsa bike mirov. Kîrkê li hemberî wî daxwazê şerta tekiliyên cinsî ji wî re pêşkeş kir. Odîseus neçar ma qebûl kir. Leheng û hevalên wî salek mane wî giravê, leheng mêrîtî ji pîrebokê re kir. Çaxê derketina rê Kîrkê ji wan ra alikarî kir. Rêya xilasbûnê nîşa Odîseus kir. Ji wî re got: "Here dinyaya bin erdî peyamnerê kor [[Tîresios]]ê bibîne ji wî peywiran bistîne. Piştî çûyîna Odîseus du zarokê Kîrkeyê çêbû ji Odîseusê. Lehengên bi navê [[Agrios]] û [[Latinos]] bûn desthilatdarê Tîrsenan.<ref name=":1">(1015) [[Teogonîa]]-[[Hêsîodos]]</ref> === Li dinyaya binerdî === Bi gotina Pîrebok Kîrkeyê Odîseus û zilamên wî derketin rêya dinyaya binerdî. Li qeraxa rûbara [[Acheron]]ê qurbanan pêşkeşî [[Hadês]]ê kirin. Hadês hişt leheng bihata dinyaya binerdî. Ji xeynî wî mirovekî sax nehatibû dinyaya binerdî. Xwedawend ji wî re şîretan kir. Gote wî bila rêya navbera Skîla û Çarîbdîsê de biçe. === Li Sîrenan === Li Hadêsê derketin çend rojan rûyê axê nedîtin. Di demekê de dengekî ecêb û nexweş hate guhên wan. Pê vê dengên dixwastin ku ji şadbûnê bigirîn. Ev yên [[Sîren]]an bû, Kîrkê derheqê wan agahî dabû lehengê. Pîrebok rêya xilasbûnê jî ji wan re gotibû, pê şimayê guhên xwe bigirtana dengê wan seh nedikirin. Heger dengên wan seh bikin, ti xwe ji keştiyê bavêjin, ti Sîren jî wan bikuje. Lê ew bi xwe dixwast ku stranên wan bibihîze. Ji ber vê hevalên wî guhên xwe girtin, ew negirt. Ferman da: wî girêdan stûna keştiyê. Dengên Sîrenan dihat Odîseus, pê wê dengê efsûn dibûya, dixwast ku biçe li wan. Lava kir leşkerên xwe lê leşker gotinê wî nekir. Wî bernedan, keştî jî hûrik hûrik ji warê sîrenan dûr bû. Heta dengê sîrenan qediya şîmayan jî ne avêtin, taya Odîseus jî sist nekirin. === Skîla û Çarîbdîs === {{Gotara bingehîn|Skîla}} Pê şîretên Tîresiosê nêzîkî cinawir Skîla û avger Çarîbdîsê bûn. Di navbera her du yan tengavekî hebû divê li wir derbas bûna. Skîla di demekê berê de [[Nîmfê]]yekê bû lê niha canewarekî bi şeş serî bû. Çaxê keştiyeke nêzîkê Skîlayê be, şeş zilamên wê dibûn xwarina Skîlayê. Odîseus neçar ma şeş zilamên xwe da canewarê derbasî ba avgerê jî bû û çû. Ti demê dengê hevalên wî ji guhên wî de neçû, kezeba wî ji wan re êşa. [[Wêne:Scylla_and_Charybdis.jpg|220x124px|thumb|rast|Skîla û Çarîbdîs]] === Çêlekên Helîosê === Odîseus piştî wê peywira dijwar çêkir, hate girava [[Trînakîya]]yê. Ev girav ji bo [[Hêlios]] pîroz bû. Çêlekên wî bi awayekî serbest li ser giravê diçêriyan. Pêyamnêr û pîrebok ji bo nexwarina wan hişyarî dabûn Odîseus. Leşkeran gotina Odîseus nekirin dest pê kuştin û xwarina çêlekan kirin. Helios ji vê yekê gelek aciz bû, çû li [[Zeus]]ê giliyan. Zeusê re got: Ez ê rojê bişinîm li Hadêsê û ji bo ku tu carê tav dernekeve. Zeus brûskekê şande keştiya Odîseus keştiya wî binav bû hemû leşkerên wî mir. Tenê ew sax ma, li Skîla û Çarîbdîsê derbas bû, revî.[[Wêne:Pellegrino_Tibaldi_001.jpg|220x124px|thumb|rast|kuştinên çêlekên Helîosê]] === Ba Kalîpsoyê 7 sal === {{Gotara bingehîn|Kalîpso}} Odîseus bi tenê li ser giravekê hişyar bû. Ev girava Kalîpsoyê bû, Kalîpso xwest ku Odîseus bibe mêrê wê, li hemberê vê yekê nemirtiyê bida wî. Odîseus vê qebûl kir zehf derbas nebû bêriya jin û zaroka xwe kir. Lê Kalîpso wî berneda, heft sal ma li wê giravê û neçarî mêranî ji Kalîpsoyê re kir. Piştî heft salan [[Atênê]] ji bavê xwe Zeusê azadkirina Odîseusê xwest. Zeus qebûl kir, [[Hermês]]ê şande pê. Kalîpso dilneçûyî fermana Zeusê kir. Cara dawî li şikefta Kalîpsoyê bûn jin û mêr, paşê Odêseus pê pelemekî kete rê. Piştî çûyîna Odîseus du zarokên Kalîpsoyê ji Odîseusê çêbû ew Nausîthus û Nausînus bûn.<ref name=":1"/> Posîdonê bela xwe ji Odîseusê bernedida. Disa bahozekî rabû. Disa derket qeraxa welatekî din. [[Wêne:Bottega_del_Guercino_-_La_ninfa_Calipso_accomiata_Ulisse,_80_x_120.jpg|220x124px|thumb|rast|Nîmfê Kalîpso Odîseus rê dike - [[Bottega del Guercino]]]] === Li welatê Faeakîyan === Odîseus çaxê hişyar buyî bêteqet û tazî bû. Li wir dotmîra [[Faeakîya]]yê [[Nafsîka]]yê dît. Pê pêlan cihê bedena xwe yên taybet weşart û ji Nafsîkayê kêmasiyên xwe xwest. Dotmîr jî ji wê re mevandariya qesrê pêşkeş kir. Odîseus çûyîna qesrê qebul kir. Key [[Alkînous]] û keybanû [[Arete]] gelek baş wî kirin mêvan. Lê demekê şûnde wextê çîrok û stranan hat. Hozanan behsa Şerê Troyayê kirin. Odîseus nekarî xwe, girî. Piştî hinekî pirsan neçar ma nasnameya xwe eşkere kir. Behsa tekoşîna xwe ya vegera malê kir. Dilê Faeakîyan ji Odîseus re ma, keştiyên xwe yên herî bilez û hinek xwarinan dane wî. Odîseus careke din ji bo welatê xwe bi rê ket.[[Wêne:Francesco_Hayez_028.jpg|220x124px|thumb|rast|Odîseus digirî - [[Francesco Hayez]]]] {{Jêgirtin|(Odîseus eşkere dike): Belê ez im kurê Laertesê Odîseus, belê destana hîleyên wî di dinyayê de tê gotin, navê wî heta li asimanan bilind buyî ez im. Welatê min Îtakê ye.|çavkanî=Odesiya- Homer}} === Soxiyê Key Odîseus li Îtakêyê === Odîseus xwe weşart û pê cilên parsekan hate qesra xwe. Li xulamên xwe û kurê xwe [[Têlemaxos]]ê re axivî. Ji wan xwestiyên ji bo Pênelopêyê re hatî bihîst. "Parsek" rasta Pênelopêyê hat û ji wê re behsa "lehengiya Odîseus" kir. Pênelopê girî, demekî şûnde ji bo behn derxistinê wek her caran peywiran da xwestiyên xwe. Peywira vê carê ew bu ku : kevana Odîseus bikarbînin û tîrê qulê donzdeh teverê derbas kirin. Her kes dizaniya ew pêywir bêderfet e. Ji ber ku bikaranîna kevana Odîseus re meharet hewce bû. Gelek xwestî neceriband, lê kalê parsek destê xwe avête kevanê, kişand û tîrê berda tîr çû di nav donzdeh qulê teverê derbas bû. Tikilheviyek peyda bû, parsek Odîseus e, ev eşkere bû. Odîseus bi alîkariya Têlemaxos û şivanê berazan [[Eumaeus]] sed û heşt xwestiyan kuşt. Xulamên ku xwe kiribûn lîstokê xwestiyan yên kêf û zewqê jî hatin daliqandin. Pênelopê baz da hate di nav tikilheviyê, lê yeqîn nekir ku ew mêrên wî yên bîst salê winda bûyî ye. Ezmûneke din ji bo 'parsekê' amade kir. Ji parsekê xwest ku cihdoşeka xwe ji cihrazanê bîne li odeya mezin. Lê Odîseus ji vê yekê qebûl nekir. Tenê ew her du dizaniyan ku ew cihdoşek ji dara hêj nebirî û dara sax pêk dihat, ji ber wê ne gengaz bû derketina wî cihdoşekê. === Dawiya emrê wî === Edî Odîseus niha ser texta xwe bû desthilatdariyê dikir. Piştî çend salan bi gotina peyamner Tîresios textê hişt ji bo kurê xwe. Kurê xwe û Pênelopê hişt, leheng siwarê keştiyê bû û çû. Pê gotina peyamnêrê sekanekî destê xwe girt ji hemû welatan pirs kir ku ev çiye? Hemû jî dizaniyan. Lê hate di nav gelek navbeyna girava Îtakêyê li wir rastê qewmekî hat. Ew nizaniyan sekan çiye. Li wir bicih bû. Dotmîra qewmê jî ji xwe re kir jin, heta dawiya emrê xwe di naw wan de jiya.<ref name=":0"/> == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Emelên Zeusî]] [[Kategorî:Keyên mîtolojiya yewnanî]] [[Kategorî:Lehengên mîtolojiya yewnanî]] [[Kategorî:Mîtolojiya yewnanî]] 5f5o7rk9zaompt4kqx8fessxkqj8297 2030063 2030055 2026-05-21T11:32:35Z Balyozbot 42414 [[User:Balyozxane/skrîpt/py/kuCosmeticsCore.py|Bot]]: Paqijiyên kozmetîk (Lînk paqij kir.) 2030063 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank xwedawend | cure = yewnan }} '''Odîseus''' (bi yewnaniya kevn: Ὀδυσσεύς, Ὀδυσεύς, ''Odysseús'', ''Odyseús'') di edebiyat û mîtolojiya yewnanî de cihekî girîng digire. Keyê [[Îtakê]]yê ye. Destana [[Îlyada]] û [[Odîseya]] bi çavên wê tê qesekirin. Her du destanên [[Homêros]]ê de lehengek pir girîng e. Destana Îlyada behsa [[Şerê Troyayê]], destana Odesîya jî behsa , piştî şer vegera Odîseusê ya welatê Îtakêyê dike. [[Wêne: Odysseus and Nausicaa.jpg |thumb | Pieter Lastman-Odîseus û Nausicaa (p.z.1619)]] == Mîta Odîseus == Odîseus lawê [[Antikleia]] û [[Laertes]]ê bû. Bapîrê wî wek dizekî navdar dihat zanîn. Ew jî bi xwe jî zilamekî şûm û qurnaz bû. Ew bi şîretên xwe dihat naskirin. Hêj emrê wî genc bû ji bo zewicandina [[Helenê]]yê, ew û Tyandareos şîretan bavê Helenê kiribûn. Şîreta wan jî ew bu ku "Helenêyê kî bixwaze ji wî re bizewicê, lê heger qirejiyek bikeve li ser Helenêyê hemû xwestiyên wê, Helenêyê biparêze". Ew şîret ji aliyê bavê Helenê û hemû xwestiyan hat qebûlkirin. Di nav xwestiyan de Odîseus jî hebû lê Helenêyê çû [[Menelaos]]ê bijart. Soz hatibû dayîn. === Şerê Troyayê === {{Gotara bingehîn|Şerê Troyayê}} Di demekê şûnde Helenêyê ji hêla [[Parîsê Troyayî|Parîsê]] mîrzayê [[Troya]]yê hat revandin. [[Şerê Troyayê]] li ber deriyê bû. Odîseus çaxê şerê Troyayê dest pê kiribû hêj nû ji [[Pênelopê]] ra zewicî bû. Nedixwest ku tevlî Şerê Troyayê be. Ji ber wê texlîtên dîna kir. [[Agamemnon]]ê kekê Menelaosê û keyê [[Mîkên]] ya rastî derxist holê ku hişê Odîseosê bi cih e.<ref name=":0">https://www.greeka.com/ionian/ithaca/myths/odysseus/</ref> Paşê ew neçar beşdar bû hezên [[Akayî]] , çu [[Ilia]]yê. Vê şerê da rolekê pir giring lîst û pir qehremanî kir. Peywirên sixurî kir û lehengiya xwe bi pêş ket. Lê şer deh sal dirêj bû êdî sebra wan qediya dixwastin vegerin mal. Odîseus fikra [[hespê Troyayê]] pêşkeşî key Agamemnon kir. Hespa Troyayê hespekî bi dar çêkirî û nava wê vala bû ku leşker dikarîbûn di nav de cih be. Ev fikr gelek kêfa Agamemnonê anî û hespê çêkirin, leşkerên xwe yên bijartî jî xistin di nav wê de. Hespê danîn nava deşta Iliayê û Akayî xwe xef kirin. Troyayî gotin qey şer qediya ye û vê hespê jî Akayiyan ji bo hebandina [[Posîdon]]ê çêkirin. Hespê anîn di nava bajarê. Şenga 'serkeftin'ê dest pê kir. Wext bû nîvê şevê Troyayî raketin an jî serxweş bûn di wê demê leşkerên bijartî di nav hespê derketin. Odîseus jî di nav wan de bû. Deriyê bajarê ji bo Akayiyan vekirin. Troya hat wêrankirin.[[Wêne:El_incendio_de_Troya_(Francisco_Collantes).jpg|220x124px|thumb|rast|Wêrankirina Troyayê - Francisco Collantes]] Piştî wêrankirina bajarê [[Troya]]yê [[Posîdon]] rik ji Odîseus girt. Êşên wî tu carê neqediya.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=[[Odîseya]] |paşnav=[[homer]] }}</ref> Pir kes hatibûn kuştin. Yên mayî jî hatibûn nifirkirin. {{Jêgirtin|(Atênê dibêje): ...:Jiber ku te çavê kurê wî(Posîdon) kor kiriye, ew bi dilê xwe de ji bo te rik girtiye |çavkanî=Odesîya- Homer}} Îxtilafa yekem di nava key Agamemnonê û birayê wî key Menalaos derket. Hezên xwe cûda kirin. Odîseus û leşkerên wî di nav hêzên Menelaos da siwarê keştiya bûn derketin rê. === Talankirina welatê Kîkonan === Bahozekî çêbû, Odîseus û 12 keştiyên wî ji hêzên din dûr ket. Di demekê şûn de Odîseus nêzîkê welatê [[Kîkon]]an bû. Odîseus bi gotinên zilamên xwe bi awayekî nejidil derket qeraxê ji bo talanê. Kîkonan wan dîtin û revîn. Odîseus û hevalên wî dest bi talanê kirin. Odîseus got leşkerên xwe vegerin keştiyan lê leşker bi bandora şerab û xwarinan sist bûn. Di bin tava nîvroyê raketin. Di demekê şunda Kîkonan pê cîranên xwe yên har zivirîn erîş kirin ser hêzê Odîseus. Hêzên Odîseus li wir derbekî baş xwar. Sedema vê rewşa nebaş jî ya Odîseus fermandarê duyem [[Eurîloxos]] bû. Vê ga îxtilaf kete di nav her duyan û her du dest bi şer kirin lê di demekê şûnde îxtilaf qediya ew jî dewam kirin rêya xwe.<ref name=":0"/> [[Wêne:Odysseus_vecht_met_de_Kikonen_De_werken_van_Odysseus_(serietitel),_RP-P-OB-66.735.jpg|220x124px|thumb|rast|Odîseus di bin erîşa Kîkonan]] === Li Lotusxwaran === Odîseus zivirî aliyê başûr. Ji rêya xwe derketin nêzîkê welatê Lotusxwaran bûn. Odîseus dest bi lekolînên kir derheqê wî qewmê. Hin leşkerên wî ji keştiyan peya bûn çûn di nav gel. Di nav gel de cureyekî sosina [[Lotus]]an rast hatin û wan xwarin. Ew lotus hişbir bû. Her tişt ber çavê wan ne zelal bûn û serxweş bûn. Malbat û welat ji bîra wan çû. Tenê dixwastin wan lotusan bixwin. Odîseus û leşkerên wî yên sax wan girtin anîn, razan û hişyar bûn, dîsa jî lotus dixwastin. Odîseus neçar ma wan ji dîrekê ve gireda. === Kîklop Polîfêmos === {{Gotara bingehîn|Polîfêmos}} Çend hefteyan rastê kesi nehatin. Paşê welatekî xerîb dîtin. Derketin lekolînan derheqê wî welatê kirin. Hinek meşiyan hatin devê şikeftekê pir mezin. Texmînkirin ku ew malê afirandiyekî dêvan bû. Li wir xwarinên pir xweş dîtin ketin ser xwarin. Heman demê de li wir pezan jî dîtin. Hinek pezan jî xwarin. Demekê şûn de xwediyê şikeftê [[Kîklop]] [[Polîfêmos]] hate şikefta xwe. Wek her carê Polîfêmos pê zinarekî ku li şûna derîyê diemilanda, devê şikeftê girt. Odîseus hevalên wî baz dan milê derîyê lê negihiştin. Polîfêmus ji wan re pirs kir: - Hûn kî ne, çi ne? Odîseus vegerand, behsa rêwîtiya xwe kir û tenê armancên xweyên lêgerîna xwarinan ji kîklopê re got. Navê xwe wek "Ti kes"ê gote wî. Kiklop vê yekê qebûl nekir, wan êsîr û xulamê xwe kir. Kîklopê re her roj xwarinan çêdikirin. Ev jî têra Kîklopî nedikir, her roj du zilamên Odîseus dîwarê dida mejiyê wan diperçiqand. Soxiyê Odîseus ji vê zilmê têr bû. Ji bo xilasbûnê planan çêkir. Rojekî meyekî dijwar da Kîklopê. Gote wî 'ev mey meya Îtakayê ye, mirov tew vê vedixwin. Kîklop jî jê bawer kir. Meyê carekê quliband, hişê wê çû, xwe dirêjî erdê kir, Odîseus jî darekî ji bo wê gavê amade kiribû, darê anî xiste nava çavê Kîklopê. Jixwe Kîklop tenê xwedî yek çav in. Polîfêmos bi temamî kor bû. Kir zareza û got kî min kor kir. Odîseus vegerand: "Ti kes". Kîklopên din hatin hawara Polîfêmosê. Kîklopên din bersiva "Ti kes"ê re pir keniyan û henekan Polîfêmosê kirin. Bû sibe Polîfêmos ji bi pez berdana çêre, zinarê li şûna deriyê vekir. Li wê demê Odîseus û hevalên wî xwe bi hiriyên pez kiribûn. Her yekî xwe xef kire di nav di pezan. Bi awayekî xef ji şikefta derketin, baz dan keştiyan. Odîseus dema giha keştiyê zivirî henakan li Polîfemosê kir. Polîfemos jî bersiva henekê zinarekî avêt, lê keştiyî neket. Polîfêmos zêdetir hêrs. Nifiran kire Odîseusê. Polîfêmos kurê Posîdonê bû, ji ber wê Xwedawend bû neyarê Odîseusê yên sondxwarî. [[Wêne:Odysseus_and_his_men_blinding_the_cyclop_Polyphemus_with_a_s_Wellcome_V0041713.jpg|220x124px|thumb|rast|Odîseus û hevalên wî li Kîklopê]] === Çenteya Ayolos === Odîseus û keştiyên wî nêzîkê xwedawenda bayê [[Ayolos]]ê hatin. Ji vê deverê re digotin [[Ayolîa]]. Ayolos ji wî re çenteyekê tije bi bayê da. Odîseus dîsa derkete rê. Odîseus her roj û şev wê çenteyê diparast ku kes çenteyê veneke. Soxiyê keştiyên wî gelek nêzikê Îtakayê bûn. Lê xewa lehengê hat û raza. Leşkerên wî bêdudilî çenteyê vekirin hemû ba carekê de derket derve bahoz çêbû. keştiyên dîsa ji welat dûr çû. Odîseis heta şîyar bû keştî dîsa hatibûn welatê Ayolîayê. Ayolos vî carê bayê ji wan re neda. Ew neçar man û bêba derketin rê. === Li Lîstrîgoniyan === Odîseus û keştiyên wî nêzîkê girava [[Telepîlos]]ê bû. Di derdora giravê ji xeynî cihekî temamî teht bû. Ji ber vê yekê kî bihata giravê neçar dibûya keştiyên xwe dixist wî cihê. Ji xeynî keştiya Odîseus hemû keştî jî çûn wî cihê. Odîseus lenger avêt behra har. Du leşker derketin giravê rastî keçikekî hatin. Keçik wan bir li qeleya bavê xwe. Nêzîkî qeleyê, wan jinek [[dêw]] dît ku gazî mêrê xwe kir. Zilamek dêw, mêrê wê, bi bez derket û yek ji wan leşkeran revand û yên din saxî xwar. Yê din ji bo jiyana xwe beziya û tevahiya qewmê dêwên ku li wê derê hebûn da dû wî. Li benderê, zilamên Odîseus bazdan ji bo veşartinê, lê dêw keştiyên wan bi kevirên mezin şikandin û ew sax kirin. Tenê Odîseus karî bi keştiya xwe birevîne ji ber ku wî ew li derveyî giravê lenger kiribû. Ew û çend hevalên wî sax man.[[Wêne:Odysseus_bei_den_Laestrygonen.jpg|220x124px|thumb|rast|Odîseus li Lîstrîgoniyan]] === Pîrebok Kîrkê === {{Gotara bingehîn|Kîrkê}} Odîseus û hevalên wî yên sax mayî hatin girava pîreboka bihêz [[Kîrkê]]. Navê vê giravê [[Aîaîa]] bû. Pîrebok dizaniya ku ew ti bên. Ji bo wan efsûnan amade kiribû. Leşkeran derketin giravê hatin qesra Kîrkeyê. Li wir di heywanên kovî -ku demekê berê ew jî wek wan mirav bûn- rast hatin. Pîrebok pê çova xwe şervanan kire beraz. [[Hermês]], ilacan da Odîseusê ku xwe ji efsûnên Kîrkêyê biparêze. Rasta hev hatin Kîrkê fêm kir ku efsûnên wî li hember lehengê kêr nedihat. Odîseus ji wê xwest ku hevalên wî dîsa bike mirov. Kîrkê li hemberî wî daxwazê şerta tekiliyên cinsî ji wî re pêşkeş kir. Odîseus neçar ma qebûl kir. Leheng û hevalên wî salek mane wî giravê, leheng mêrîtî ji pîrebokê re kir. Çaxê derketina rê Kîrkê ji wan ra alikarî kir. Rêya xilasbûnê nîşa Odîseus kir. Ji wî re got: "Here dinyaya bin erdî peyamnerê kor [[Tîresios]]ê bibîne ji wî peywiran bistîne. Piştî çûyîna Odîseus du zarokê Kîrkeyê çêbû ji Odîseusê. Lehengên bi navê [[Agrios]] û [[Latinos]] bûn desthilatdarê Tîrsenan.<ref name=":1">(1015) [[Teogonîa]]-[[Hêsîodos]]</ref> === Li dinyaya binerdî === Bi gotina Pîrebok Kîrkeyê Odîseus û zilamên wî derketin rêya dinyaya binerdî. Li qeraxa rûbara [[Acheron]]ê qurbanan pêşkeşî [[Hadês]]ê kirin. Hadês hişt leheng bihata dinyaya binerdî. Ji xeynî wî mirovekî sax nehatibû dinyaya binerdî. Xwedawend ji wî re şîretan kir. Gote wî bila rêya navbera Skîla û Çarîbdîsê de biçe. === Li Sîrenan === Li Hadêsê derketin çend rojan rûyê axê nedîtin. Di demekê de dengekî ecêb û nexweş hate guhên wan. Pê vê dengên dixwastin ku ji şadbûnê bigirîn. Ev yên [[Sîren]]an bû, Kîrkê derheqê wan agahî dabû lehengê. Pîrebok rêya xilasbûnê jî ji wan re gotibû, pê şimayê guhên xwe bigirtana dengê wan seh nedikirin. Heger dengên wan seh bikin, ti xwe ji keştiyê bavêjin, ti Sîren jî wan bikuje. Lê ew bi xwe dixwast ku stranên wan bibihîze. Ji ber vê hevalên wî guhên xwe girtin, ew negirt. Ferman da: wî girêdan stûna keştiyê. Dengên Sîrenan dihat Odîseus, pê wê dengê efsûn dibûya, dixwast ku biçe li wan. Lava kir leşkerên xwe lê leşker gotinê wî nekir. Wî bernedan, keştî jî hûrik hûrik ji warê sîrenan dûr bû. Heta dengê sîrenan qediya şîmayan jî ne avêtin, taya Odîseus jî sist nekirin. === Skîla û Çarîbdîs === {{Gotara bingehîn|Skîla}} Pê şîretên Tîresiosê nêzîkî cinawir Skîla û avger Çarîbdîsê bûn. Di navbera her du yan tengavekî hebû divê li wir derbas bûna. Skîla di demekê berê de [[Nîmfê]]yekê bû lê niha canewarekî bi şeş serî bû. Çaxê keştiyeke nêzîkê Skîlayê be, şeş zilamên wê dibûn xwarina Skîlayê. Odîseus neçar ma şeş zilamên xwe da canewarê derbasî ba avgerê jî bû û çû. Ti demê dengê hevalên wî ji guhên wî de neçû, kezeba wî ji wan re êşa. [[Wêne:Scylla_and_Charybdis.jpg|220x124px|thumb|rast|Skîla û Çarîbdîs]] === Çêlekên Helîosê === Odîseus piştî wê peywira dijwar çêkir, hate girava [[Trînakîya]]yê. Ev girav ji bo [[Hêlios]] pîroz bû. Çêlekên wî bi awayekî serbest li ser giravê diçêriyan. Pêyamnêr û pîrebok ji bo nexwarina wan hişyarî dabûn Odîseus. Leşkeran gotina Odîseus nekirin dest pê kuştin û xwarina çêlekan kirin. Helios ji vê yekê gelek aciz bû, çû li [[Zeus]]ê giliyan. Zeusê re got: Ez ê rojê bişinîm li Hadêsê û ji bo ku tu carê tav dernekeve. Zeus brûskekê şande keştiya Odîseus keştiya wî binav bû hemû leşkerên wî mir. Tenê ew sax ma, li Skîla û Çarîbdîsê derbas bû, revî.[[Wêne:Pellegrino_Tibaldi_001.jpg|220x124px|thumb|rast|kuştinên çêlekên Helîosê]] === Ba Kalîpsoyê 7 sal === {{Gotara bingehîn|Kalîpso}} Odîseus bi tenê li ser giravekê hişyar bû. Ev girava Kalîpsoyê bû, Kalîpso xwest ku Odîseus bibe mêrê wê, li hemberê vê yekê nemirtiyê bida wî. Odîseus vê qebûl kir zehf derbas nebû bêriya jin û zaroka xwe kir. Lê Kalîpso wî berneda, heft sal ma li wê giravê û neçarî mêranî ji Kalîpsoyê re kir. Piştî heft salan [[Atênê]] ji bavê xwe Zeusê azadkirina Odîseusê xwest. Zeus qebûl kir, [[Hermês]]ê şande pê. Kalîpso dilneçûyî fermana Zeusê kir. Cara dawî li şikefta Kalîpsoyê bûn jin û mêr, paşê Odêseus pê pelemekî kete rê. Piştî çûyîna Odîseus du zarokên Kalîpsoyê ji Odîseusê çêbû ew Nausîthus û Nausînus bûn.<ref name=":1"/> Posîdonê bela xwe ji Odîseusê bernedida. Disa bahozekî rabû. Disa derket qeraxa welatekî din. [[Wêne:Bottega_del_Guercino_-_La_ninfa_Calipso_accomiata_Ulisse,_80_x_120.jpg|220x124px|thumb|rast|Nîmfê Kalîpso Odîseus rê dike - [[Bottega del Guercino]]]] === Li welatê Faeakîyan === Odîseus çaxê hişyar buyî bêteqet û tazî bû. Li wir dotmîra [[Faeakîya]]yê [[Nafsîka]]yê dît. Pê pêlan cihê bedena xwe yên taybet weşart û ji Nafsîkayê kêmasiyên xwe xwest. Dotmîr jî ji wê re mevandariya qesrê pêşkeş kir. Odîseus çûyîna qesrê qebul kir. Key [[Alkînous]] û keybanû [[Arete]] gelek baş wî kirin mêvan. Lê demekê şûnde wextê çîrok û stranan hat. Hozanan behsa Şerê Troyayê kirin. Odîseus nekarî xwe, girî. Piştî hinekî pirsan neçar ma nasnameya xwe eşkere kir. Behsa tekoşîna xwe ya vegera malê kir. Dilê Faeakîyan ji Odîseus re ma, keştiyên xwe yên herî bilez û hinek xwarinan dane wî. Odîseus careke din ji bo welatê xwe bi rê ket.[[Wêne:Francesco_Hayez_028.jpg|220x124px|thumb|rast|Odîseus digirî - [[Francesco Hayez]]]] {{Jêgirtin|(Odîseus eşkere dike): Belê ez im kurê Laertesê Odîseus, belê destana hîleyên wî di dinyayê de tê gotin, navê wî heta li asimanan bilind buyî ez im. Welatê min Îtakê ye.|çavkanî=Odesiya- Homer}} === Soxiyê Key Odîseus li Îtakêyê === Odîseus xwe weşart û pê cilên parsekan hate qesra xwe. Li xulamên xwe û kurê xwe [[Têlemaxos]]ê re axivî. Ji wan xwestiyên ji bo Pênelopêyê re hatî bihîst. "Parsek" rasta Pênelopêyê hat û ji wê re behsa "lehengiya Odîseus" kir. Pênelopê girî, demekî şûnde ji bo behn derxistinê wek her caran peywiran da xwestiyên xwe. Peywira vê carê ew bu ku : kevana Odîseus bikarbînin û tîrê qulê donzdeh teverê derbas kirin. Her kes dizaniya ew pêywir bêderfet e. Ji ber ku bikaranîna kevana Odîseus re meharet hewce bû. Gelek xwestî neceriband, lê kalê parsek destê xwe avête kevanê, kişand û tîrê berda tîr çû di nav donzdeh qulê teverê derbas bû. Tikilheviyek peyda bû, parsek Odîseus e, ev eşkere bû. Odîseus bi alîkariya Têlemaxos û şivanê berazan [[Eumaeus]] sed û heşt xwestiyan kuşt. Xulamên ku xwe kiribûn lîstokê xwestiyan yên kêf û zewqê jî hatin daliqandin. Pênelopê baz da hate di nav tikilheviyê, lê yeqîn nekir ku ew mêrên wî yên bîst salê winda bûyî ye. Ezmûneke din ji bo 'parsekê' amade kir. Ji parsekê xwest ku cihdoşeka xwe ji cihrazanê bîne li odeya mezin. Lê Odîseus ji vê yekê qebûl nekir. Tenê ew her du dizaniyan ku ew cihdoşek ji dara hêj nebirî û dara sax pêk dihat, ji ber wê ne gengaz bû derketina wî cihdoşekê. === Dawiya emrê wî === Edî Odîseus niha ser texta xwe bû desthilatdariyê dikir. Piştî çend salan bi gotina peyamner Tîresios textê hişt ji bo kurê xwe. Kurê xwe û Pênelopê hişt, leheng siwarê keştiyê bû û çû. Pê gotina peyamnêrê sekanekî destê xwe girt ji hemû welatan pirs kir ku ev çiye? Hemû jî dizaniyan. Lê hate di nav gelek navbeyna girava Îtakêyê li wir rastê qewmekî hat. Ew nizaniyan sekan çiye. Li wir bicih bû. Dotmîra qewmê jî ji xwe re kir jin, heta dawiya emrê xwe di naw wan de jiya.<ref name=":0"/> == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Emelên Zeusî]] [[Kategorî:Keyên mîtolojiya yewnanî]] [[Kategorî:Lehengên mîtolojiya yewnanî]] [[Kategorî:Mîtolojiya yewnanî]] qoye9i8uprkrg1pibupiw2pw8tksom9 0 134490 2029888 1913508 2026-05-20T18:22:58Z Kurê Acemî 105128 2029888 wikitext text/x-wiki {{Agahîdanka giştî}} '''Zanîngeha Karlova''' ({{bi-cs|Univerzita Karlova}}, '''UK'''; {{bi-la|Universitas Carolina}}; {{ziman-de|Karls-Universität}}; ), ku wekî '''Zanîngeha Karlova li Pragê''' an jî di dîrokê de wekî '''Zanîngeha Pragê''' ({{bi-la|Universitas Pragensis}}) tê zanîn, zanîngeha herî kevn û herî mezin a [[Çekya|Komara Çekyayê]] ye<ref>Joachim W. Stieber: "Pope Eugenius IV, the Council of Basel and the secular and ecclesiastical authorities in the Empire: the conflict over supreme authority and power in the church", Studies in the history of Christian thought, Vol. 13, Brill, 1978, {{ISBN|90-04-05240-2}}, p.82; [[Gustav Stolper?action=edit&redlink=1|Gustav Stolper]]: "German Realities", Read Books, 2007, {{ISBN|1-4067-0839-9}}, p. 228; George Henry Danton: "Germany ten years after", Ayer Publishing, 1928, {{ISBN|0-8369-5693-1}}, p. 210; Vejas Gabriel Liulevicius: "The German Myth of the East: 1800 to the Present", Oxford Studies in Modern European History Series, Oxford University Press, 2009, {{ISBN|0-19-954631-2}}, p. 109; Levi Seeley: "History of Education", BiblioBazaar, {{ISBN|1-103-39196-8}}, p. 141</ref> Ew yek ji kevintirîn zanîngehên Ewropayê ye ku di xebata berdewam de ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.degreelibrary.org/30-of-the-oldest-universities-in-the-world/ |sernav=30 of the Oldest Universities in the World |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20150710010658/http://www.degreelibrary.org/30-of-the-oldest-universities-in-the-world/ |roja-arşîvê=2015-07-10 |rewşa-urlyê=mirî |roja-gihiştinê=2015-08-15 }}</ref> Îro, zanîngeh ji 17 fakûlteyên li [[Prag]], [[Hradec Králové]], û [[Plzeň]] pêk tê. Zanîngeha Pragê yek ji sê zanîngehên herî mezin ên [[Ewropaya Navendî]] û [[Ewropaya Rojhilat|Rojhilat]] de ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.iu.qs.com/2011/09/eastern-europe-and-central-asia-in-the-2011-qs-world-university-rankings/ |sernav=QS Intelligence Unit &#124; Eastern Europe and Central Asia in the 2011 QS World University Rankings |paşnav=Chau |pêşnav=Abby |tarîx=2011-09-20 |weşanger=Iu.qs.com |roja-gihiştinê=2014-08-12 |roja-arşîvê=2017-05-31 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170531182226/http://www.iu.qs.com/2011/09/eastern-europe-and-central-asia-in-the-2011-qs-world-university-rankings/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref name="Webometrics.info">{{Jêder-malper |url=http://www.webometrics.info/en/ranking_europe/central_eastern_europe |sernav=Central & Eastern Europe &#124; Ranking Web of Universities |weşanger=Webometrics.info |roja-gihiştinê=2014-08-12 }}</ref> Di cîhanê de di rêza 200–300 de ye.<ref name="shanghairanking.com">{{Jêder-malper |url=http://www.shanghairanking.com/ARWU2018.html |sernav=Academic Ranking of World Universities 2020 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20180816224432/http://www.shanghairanking.com/ARWU2020.html |roja-arşîvê=2018-08-16 |rewşa-urlyê=mirî |roja-gihiştinê=2018-10-26 }}</ref><ref name="auto1">{{Jêder-malper |url=https://www.topuniversities.com/university-rankings/world-university-rankings/2019 |sernav=QS World University Rankings 2019 |tarîx=2018-05-29 }}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Rêza kategoriyê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 1348an li Ewropayê]] [[Kategorî:Zanîngehên li Çekyayê]] sjglbt9qdm9a79rdqzc40da94swbvyp 3 134571 2028990 2023420 2026-05-20T12:29:26Z Avestaboy 34898 /* Kurdîkirina nexşeyê */ beşeke nû 2028990 wikitext text/x-wiki {{Bikarhêner:Balyozbot/archiveconfig |archive = Gotûbêja bikarhêner:Wikihez/Arşîv %(counter)d |algo = old(30d) |counter = 2 |maxarchivesize = 70K |archiveheader = {{Arşîvkirin}} |minthreadstoarchive = 1 |minthreadsleft = 5 }}{{Serê gotûbêjê|search=yes|arpol=no|wp=no|disclaimer=no|bottom=no|age=30|units=roj|bot=Balyozbot|minthreadsleft=5|archieves=yes}} <!-- Template:Setup auto archiving --> == Maîl == :Silav bira li ser wîkîpediyayê çawa e maîl tê şandin min nedît. Ew aplîkasyona ku te şand min daxistiye. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 17:42, 11 hezîran 2025 (UTC) ::@[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] Silav bira. Dikarî cewab bidî li emaîla ku min ji te re şand yan jî dikarî pê li vê lînkê bikî û bişînî: [[Taybet:EmailUser/Wikihez]] Ew lînk di sayfeya her bikarhênerî de xuya dike dibêje "E-name ji vî bikarhênerî re bişîne" [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 18:11, 11 hezîran 2025 (UTC) :::{{r|Penaber49}} Pirsek: [https://ku.wikipedia.org/wiki/Taybet:Be%C5%9Fdar%C3%AE/Z%C3%AAtkar Ev bikarhêner] {{b|Baran Agir}} e , dîsa vegeriye? Nizanim we beştariyên wî kontrol kirin, çito nin? Asteng bikim? [[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu|gotûbêj]]) 19:16, 11 hezîran 2025 (UTC) ::::Ti şik tine ye ku ev bikarhêner Baran Agir e, ji aliyê qelîteyê ve jî ti pêşketin di nivîsên wî de çênebûye. Lê wextê min beşdariyên wî kontrol dikir, min bi xemgînî dît ku @[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] jî kelîmeyên normal sansûr kiriye. [https://ku.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%B0smet_%C4%B0n%C3%B6n%C3%BC&diff=1942253&oldid=1941925] [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 19:36, 11 hezîran 2025 (UTC) ::::Silav birêz @[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] belê rast ew kes e. Mixabin bi awayekî bê kontrol dîsa dest bi beşdariyan kiriye. Ya rastî ji ber tevgerên wî yê bê kontrol bê asteng kirin êdî çêtir e. ::::Silav Bira @Wikihez ku awayê min niha dît tenê kelîmeya grûp wekî kom veguhestiye ez wê peyvê biguherînim. Min ji te re emailek şandiye te dît? [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 19:45, 11 hezîran 2025 (UTC) :::::{{r|Penaber49}} Erê hat. Min cewab jî da. Te nedît? --[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 19:47, 11 hezîran 2025 (UTC) ::::::Qet ji min re danezan nehat ez ê niha lê binêrim. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 19:49, 11 hezîran 2025 (UTC) ::::::Silav @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] aniha li ser telefona min tîp û wêne biçûk têne nîşandin . Gelo tu dikarî eynî cara din girêdan û linkê tomar bikî ? Silav û rêz [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 20:19, 23 hezîran 2025 (UTC) :::::::Silav@[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]], min tam fêm nekir. Dikarî hinek îzah bikî problem çi ye? [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 08:15, 24 hezîran 2025 (UTC) ::::::::Silav @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ez çawa dikarim li ser Wîkîpediyayê xûyabûna standard ya Wîkîpediyayê dîsa bi kar bînim ? [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 14:14, 24 hezîran 2025 (UTC) :::::::::@[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] , @[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] gelo hûn dikarin alîkariya min bikin ? [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 19:33, 24 hezîran 2025 (UTC) ::::::::::Silav @[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] gelo tu li peya "Rûyê kevn biemilîne" di menuyê de digerî? [[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 09:35, 26 hezîran 2025 (UTC) == Pirsgirêkên têketinê == Silav heval @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]], @[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]], @[[Bikarhêner:Gomada|Gomada]], @[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ez @[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] me . Min dixwest xwe qeyt bikim . Lê mixabin Wîkîpediya şîfreya min qebûl nake . Berê dibû. Ez nikarim jî [[E-Peyam|e-peyam]] hildim. Ji ber ku ew e-peyam a min a berê ye û min e-peyamê rojan e û aktûel ne ekiribû.Ez çawa dikarim problemê çareser bikim ? [[Taybet:Beşdarî/2001:9E8:FB10:1B00:25F4:2B7A:2115:D5F5|2001:9E8:FB10:1B00:25F4:2B7A:2115:D5F5]] 15:25, 26 hezîran 2025 (UTC) :Silav Avestaboy ger te şifreya xwe jibîr nekiribe careke din dîsa biceribîne rûpelê nû bike. Ew divê tu xwe bi awayekî têketî xwe bibînî. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 15:56, 26 hezîran 2025 (UTC) ::Silav @[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]], @[[Bikarhêner:Gomada|Gomada]], @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]], @[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] Hûn dikarin alîkariya min bikin ? [[Taybet:Beşdarî/2001:9E8:FB10:8800:E889:D1F0:5D88:E48F|2001:9E8:FB10:8800:E889:D1F0:5D88:E48F]] 11:59, 30 hezîran 2025 (UTC) :::Silav Avestaboy. Eger te şifreya hesabê xwe û ya emaîla xwe ji bîr kiribe, ne mimkûn e ti kes alîkariya te bike. Loma lazim e hesabekî nû çêkî. Lê tu dibêjî "qeyd bikim" gelo çima qeyd dikî? Belkî tu li şûna "têketinê", pê li "hesabekî çêke" dikî? [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 21:53, 30 hezîran 2025 (UTC) :::Silav @[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]], tu çawan î? Gelo te problema xwe ya têketinê çareser kiriye? Gelo te hewl daye bi alîkariya komputereke din (here înternetkafeyekê) têkevî? Wîkîpediyê bêriya te kiriye :) [[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 06:31, 2 tîrmeh 2025 (UTC) ::::Silav @[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ez di komputerê de têketî me . Lê ez nikarim nû bikevim an jî şîfre û e-peyama xwe biguherînim . Tê gotin ku maîlek hatiye şandîn. Lê nûçeyên [[E-Peyam]]<nowiki/>ê tunîn. [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 15:39, 8 tîrmeh 2025 (UTC) :::::@[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] [[Taybet:Beşdarî/2001:9E8:FB13:5A00:FAC4:E69:1A71:F5E7|2001:9E8:FB13:5A00:FAC4:E69:1A71:F5E7]] 11:02, 9 tîrmeh 2025 (UTC) ::::::@[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] [[Taybet:Beşdarî/2001:9E8:FB13:5A00:FAC4:E69:1A71:F5E7|2001:9E8:FB13:5A00:FAC4:E69:1A71:F5E7]] 11:02, 9 tîrmeh 2025 (UTC) :::::::@[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] Gelo şifreya te di browsera te de ne qeydkirî ye? Eger chrome bi kar tînî li vir sayfeya alîkariyê heye [https://support.google.com/chrome/answer/95606?hl=en&co=GENIE.Platform%3DDesktop#zippy=%2Cmanually-add-a-new-password%2Ccheck-or-remove-sites-that-dont-save-passwords%2Cstart-or-stop-saving-passwords] [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 20:54, 9 tîrmeh 2025 (UTC) ::::::::Silav hevalno @[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]], @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] , @[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]], @[[Bikarhêner:Gomada|Gomada]], @[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] aniha ew problem tune û çareser bû. Lê xûyabûna Wîkîpediyayê aniha li ser telefonê ji min re zor e. Berê nivîs û wêne mezin bûn û agahîdank (infobox) li binê tekstê (metn) bû. Aniha wêne û nivîs mixabin biçûk in û agahîdank jî kêleka tekstê tê xe . Gelo ez çawa dikarim vê biguherînim ? [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 09:58, 17 tîrmeh 2025 (UTC) :::::::::Silav Avestaboy ev yek li gorî browseran diguhere. Ger tu Google cromê bikar tînê tu divê tu li beşa mihengê derbasê guhertoya mobilê bibî. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 10:08, 17 tîrmeh 2025 (UTC) == Rastnivîsa wêneyê (Zimanên keltî) == Silav hevalê @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] tu çawanî ? Başî ? Di gotara [[Zimanên keltî]] de navên zimanan li gorî rastnivîsa berê hatine nivîsandin. Gelo tu dikarî bi riya [[Jîriya destkarî|jîriya çêkirî]] re wek mînak [[ChatGPT]] rastnivîsa wêneyê rojane û aktûel bikî ? [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 18:13, 7 îlon 2025 (UTC) :Silav hevalno @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] , @[[Bikarhêner:Bikarhêner|Bikarhêner]] , @[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] û @[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ez xwedî telefoneke nû me. Mixabin piştî çend rojan de dîsa xûyabûna Wîkîpediyayê li ser telefona destan dîsa jî nivîs û wêneyan biçûk nîşan dide . Ez lewma nikarim gotarên nû binnivîs im û kategoriyan çê bikim. Gelo hûn ji kerema xwe re alîkariya min bikin ? [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 08:32, 28 îlon 2025 (UTC) ::Silav @[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] dema ku telefon guheri li gorî pergalên bikaranînan IOS û Android û li gorî nivîsbariya şîrketan wek mînak xiaomi hyperos 2.0. Dibe ku di rewşên wiha de di chrome de guhertin çêbibin. Bi demê re careke din dîsa mirov fêrê gohertoyê dibe. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 09:25, 28 îlon 2025 (UTC) == Pirsek ji [[User:Spencerio10|Spencerio10]] (17:22, 11 sibat 2026) == Hello --[[Bikarhêner:Spencerio10|Spencerio10]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Spencerio10|gotûbêj]]) 17:22, 11 sibat 2026 (UTC) == Pirsek ji [[User:VikiAzad|VikiAzad]] (23:48, 3 adar 2026) == Silav û rêz, tû aktîfî? --[[Bikarhêner:VikiAzad|VikiAzad]] ([[Gotûbêja bikarhêner:VikiAzad|gotûbêj]]) 23:48, 3 adar 2026 (UTC) == Yekrengiya agahîdankên gundan == Silav bira @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] tu bi xêr hatî. Ji ber sansûrên li hemberê Bakurê Kurdistanê ez difikirim ku navê Bakurê Kurdistanê di nav Agahîdankan de cih bigire gelek baştir be. Di heman demê ji ber gund wargehên lokal in li cihê nexşeya Tirkiyeyê nexşeyên parêzgehan di nav Agahîdankan de hebin êdî baştir e, tu çi difikirî? [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 21:35, 19 gulan 2026 (UTC) :Silav bira. @[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]]: Bi botê ne mimkûn e ez zanibim kîjan gotar dikeve Bakurê Kurdistanê û kîjan xerîteya parêzgehan hene an tine loma divê em yek bi yek {{param|nexşeya_reptiyeyê|Bidlîs}}, {{param|nexşeya_reptiyeyê|Bakurê Kurdistanê}} binivîsin heta em çareyek bibînin. [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 21:42, 19 gulan 2026 (UTC) ::Herwiha wisa jî mimkûn e {{param|nexşeya_reptiyeyê|Mûş#Bakurê Kurdistanê}} Her du xerîte nîşan dide [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 21:44, 19 gulan 2026 (UTC) ::rast e bira. Ji bo gundan tenê nexşeya parêzgehan hebe, bes e. Ger ku bi awayek manuel were çêkirin jî li gorî kategoriya navçeyan mirov dikare nexşeya parêzgehan li Agahîdankê zêde bike. Qet nebe navê Bakurê Kurdistanê li parametreya welat were zêde kirin gelek baş dibe. Ger ku te rêyeke bidîta û hemî Agahîdank bi yek rengiyeke bihata çêkirin ew dem xebatek gelek bi kalîte derdiket holê. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 21:57, 19 gulan 2026 (UTC) == Kurdîkirina nexşeyê == Silav @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] .Tu çawa nî ? Baş î ? Di Wîkîpediyaya bi kurdî de gelek nexşe bi zimanên biyanî hatine çêkirin. Ev pir xemgîn e . Gelo tu dikarî ji kerema xwe re guherto û varyanteke bi kurdî ya nexşe çê bikî ? Mixabin ez nizanim ew çawa çê dibe. Minê an jî bi xwe çê bikira . Navê dewlet : [[Keyaniya Yekbûyî]] Navê welatan: [[Îrlendaya Bakur]], [[Skotlenda]], [[Înglistan]] û [[Wêls]] in . https://commons.wikimedia.org/wiki/File:United_Kingdom_labelled_map7_vector.svg#mw-jump-to-license [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 12:29, 20 gulan 2026 (UTC) f6s43i01v2k6fks88tv3perqdh2r8cl 2029104 2028990 2026-05-20T13:41:24Z Wikihez 39702 /* Kurdîkirina nexşeyê */ Bersiv 2029104 wikitext text/x-wiki {{Bikarhêner:Balyozbot/archiveconfig |archive = Gotûbêja bikarhêner:Wikihez/Arşîv %(counter)d |algo = old(30d) |counter = 2 |maxarchivesize = 70K |archiveheader = {{Arşîvkirin}} |minthreadstoarchive = 1 |minthreadsleft = 5 }}{{Serê gotûbêjê|search=yes|arpol=no|wp=no|disclaimer=no|bottom=no|age=30|units=roj|bot=Balyozbot|minthreadsleft=5|archieves=yes}} <!-- Template:Setup auto archiving --> == Maîl == :Silav bira li ser wîkîpediyayê çawa e maîl tê şandin min nedît. Ew aplîkasyona ku te şand min daxistiye. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 17:42, 11 hezîran 2025 (UTC) ::@[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] Silav bira. Dikarî cewab bidî li emaîla ku min ji te re şand yan jî dikarî pê li vê lînkê bikî û bişînî: [[Taybet:EmailUser/Wikihez]] Ew lînk di sayfeya her bikarhênerî de xuya dike dibêje "E-name ji vî bikarhênerî re bişîne" [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 18:11, 11 hezîran 2025 (UTC) :::{{r|Penaber49}} Pirsek: [https://ku.wikipedia.org/wiki/Taybet:Be%C5%9Fdar%C3%AE/Z%C3%AAtkar Ev bikarhêner] {{b|Baran Agir}} e , dîsa vegeriye? Nizanim we beştariyên wî kontrol kirin, çito nin? Asteng bikim? [[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu|gotûbêj]]) 19:16, 11 hezîran 2025 (UTC) ::::Ti şik tine ye ku ev bikarhêner Baran Agir e, ji aliyê qelîteyê ve jî ti pêşketin di nivîsên wî de çênebûye. Lê wextê min beşdariyên wî kontrol dikir, min bi xemgînî dît ku @[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] jî kelîmeyên normal sansûr kiriye. [https://ku.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%B0smet_%C4%B0n%C3%B6n%C3%BC&diff=1942253&oldid=1941925] [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 19:36, 11 hezîran 2025 (UTC) ::::Silav birêz @[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] belê rast ew kes e. Mixabin bi awayekî bê kontrol dîsa dest bi beşdariyan kiriye. Ya rastî ji ber tevgerên wî yê bê kontrol bê asteng kirin êdî çêtir e. ::::Silav Bira @Wikihez ku awayê min niha dît tenê kelîmeya grûp wekî kom veguhestiye ez wê peyvê biguherînim. Min ji te re emailek şandiye te dît? [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 19:45, 11 hezîran 2025 (UTC) :::::{{r|Penaber49}} Erê hat. Min cewab jî da. Te nedît? --[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 19:47, 11 hezîran 2025 (UTC) ::::::Qet ji min re danezan nehat ez ê niha lê binêrim. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 19:49, 11 hezîran 2025 (UTC) ::::::Silav @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] aniha li ser telefona min tîp û wêne biçûk têne nîşandin . Gelo tu dikarî eynî cara din girêdan û linkê tomar bikî ? Silav û rêz [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 20:19, 23 hezîran 2025 (UTC) :::::::Silav@[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]], min tam fêm nekir. Dikarî hinek îzah bikî problem çi ye? [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 08:15, 24 hezîran 2025 (UTC) ::::::::Silav @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ez çawa dikarim li ser Wîkîpediyayê xûyabûna standard ya Wîkîpediyayê dîsa bi kar bînim ? [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 14:14, 24 hezîran 2025 (UTC) :::::::::@[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] , @[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] gelo hûn dikarin alîkariya min bikin ? [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 19:33, 24 hezîran 2025 (UTC) ::::::::::Silav @[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] gelo tu li peya "Rûyê kevn biemilîne" di menuyê de digerî? [[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 09:35, 26 hezîran 2025 (UTC) == Pirsgirêkên têketinê == Silav heval @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]], @[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]], @[[Bikarhêner:Gomada|Gomada]], @[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ez @[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] me . Min dixwest xwe qeyt bikim . Lê mixabin Wîkîpediya şîfreya min qebûl nake . Berê dibû. Ez nikarim jî [[E-Peyam|e-peyam]] hildim. Ji ber ku ew e-peyam a min a berê ye û min e-peyamê rojan e û aktûel ne ekiribû.Ez çawa dikarim problemê çareser bikim ? [[Taybet:Beşdarî/2001:9E8:FB10:1B00:25F4:2B7A:2115:D5F5|2001:9E8:FB10:1B00:25F4:2B7A:2115:D5F5]] 15:25, 26 hezîran 2025 (UTC) :Silav Avestaboy ger te şifreya xwe jibîr nekiribe careke din dîsa biceribîne rûpelê nû bike. Ew divê tu xwe bi awayekî têketî xwe bibînî. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 15:56, 26 hezîran 2025 (UTC) ::Silav @[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]], @[[Bikarhêner:Gomada|Gomada]], @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]], @[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] Hûn dikarin alîkariya min bikin ? [[Taybet:Beşdarî/2001:9E8:FB10:8800:E889:D1F0:5D88:E48F|2001:9E8:FB10:8800:E889:D1F0:5D88:E48F]] 11:59, 30 hezîran 2025 (UTC) :::Silav Avestaboy. Eger te şifreya hesabê xwe û ya emaîla xwe ji bîr kiribe, ne mimkûn e ti kes alîkariya te bike. Loma lazim e hesabekî nû çêkî. Lê tu dibêjî "qeyd bikim" gelo çima qeyd dikî? Belkî tu li şûna "têketinê", pê li "hesabekî çêke" dikî? [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 21:53, 30 hezîran 2025 (UTC) :::Silav @[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]], tu çawan î? Gelo te problema xwe ya têketinê çareser kiriye? Gelo te hewl daye bi alîkariya komputereke din (here înternetkafeyekê) têkevî? Wîkîpediyê bêriya te kiriye :) [[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 06:31, 2 tîrmeh 2025 (UTC) ::::Silav @[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ez di komputerê de têketî me . Lê ez nikarim nû bikevim an jî şîfre û e-peyama xwe biguherînim . Tê gotin ku maîlek hatiye şandîn. Lê nûçeyên [[E-Peyam]]<nowiki/>ê tunîn. [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 15:39, 8 tîrmeh 2025 (UTC) :::::@[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] [[Taybet:Beşdarî/2001:9E8:FB13:5A00:FAC4:E69:1A71:F5E7|2001:9E8:FB13:5A00:FAC4:E69:1A71:F5E7]] 11:02, 9 tîrmeh 2025 (UTC) ::::::@[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] [[Taybet:Beşdarî/2001:9E8:FB13:5A00:FAC4:E69:1A71:F5E7|2001:9E8:FB13:5A00:FAC4:E69:1A71:F5E7]] 11:02, 9 tîrmeh 2025 (UTC) :::::::@[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] Gelo şifreya te di browsera te de ne qeydkirî ye? Eger chrome bi kar tînî li vir sayfeya alîkariyê heye [https://support.google.com/chrome/answer/95606?hl=en&co=GENIE.Platform%3DDesktop#zippy=%2Cmanually-add-a-new-password%2Ccheck-or-remove-sites-that-dont-save-passwords%2Cstart-or-stop-saving-passwords] [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 20:54, 9 tîrmeh 2025 (UTC) ::::::::Silav hevalno @[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]], @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] , @[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]], @[[Bikarhêner:Gomada|Gomada]], @[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] aniha ew problem tune û çareser bû. Lê xûyabûna Wîkîpediyayê aniha li ser telefonê ji min re zor e. Berê nivîs û wêne mezin bûn û agahîdank (infobox) li binê tekstê (metn) bû. Aniha wêne û nivîs mixabin biçûk in û agahîdank jî kêleka tekstê tê xe . Gelo ez çawa dikarim vê biguherînim ? [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 09:58, 17 tîrmeh 2025 (UTC) :::::::::Silav Avestaboy ev yek li gorî browseran diguhere. Ger tu Google cromê bikar tînê tu divê tu li beşa mihengê derbasê guhertoya mobilê bibî. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 10:08, 17 tîrmeh 2025 (UTC) == Rastnivîsa wêneyê (Zimanên keltî) == Silav hevalê @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] tu çawanî ? Başî ? Di gotara [[Zimanên keltî]] de navên zimanan li gorî rastnivîsa berê hatine nivîsandin. Gelo tu dikarî bi riya [[Jîriya destkarî|jîriya çêkirî]] re wek mînak [[ChatGPT]] rastnivîsa wêneyê rojane û aktûel bikî ? [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 18:13, 7 îlon 2025 (UTC) :Silav hevalno @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] , @[[Bikarhêner:Bikarhêner|Bikarhêner]] , @[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] û @[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ez xwedî telefoneke nû me. Mixabin piştî çend rojan de dîsa xûyabûna Wîkîpediyayê li ser telefona destan dîsa jî nivîs û wêneyan biçûk nîşan dide . Ez lewma nikarim gotarên nû binnivîs im û kategoriyan çê bikim. Gelo hûn ji kerema xwe re alîkariya min bikin ? [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 08:32, 28 îlon 2025 (UTC) ::Silav @[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] dema ku telefon guheri li gorî pergalên bikaranînan IOS û Android û li gorî nivîsbariya şîrketan wek mînak xiaomi hyperos 2.0. Dibe ku di rewşên wiha de di chrome de guhertin çêbibin. Bi demê re careke din dîsa mirov fêrê gohertoyê dibe. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 09:25, 28 îlon 2025 (UTC) == Pirsek ji [[User:Spencerio10|Spencerio10]] (17:22, 11 sibat 2026) == Hello --[[Bikarhêner:Spencerio10|Spencerio10]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Spencerio10|gotûbêj]]) 17:22, 11 sibat 2026 (UTC) == Pirsek ji [[User:VikiAzad|VikiAzad]] (23:48, 3 adar 2026) == Silav û rêz, tû aktîfî? --[[Bikarhêner:VikiAzad|VikiAzad]] ([[Gotûbêja bikarhêner:VikiAzad|gotûbêj]]) 23:48, 3 adar 2026 (UTC) == Yekrengiya agahîdankên gundan == Silav bira @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] tu bi xêr hatî. Ji ber sansûrên li hemberê Bakurê Kurdistanê ez difikirim ku navê Bakurê Kurdistanê di nav Agahîdankan de cih bigire gelek baştir be. Di heman demê ji ber gund wargehên lokal in li cihê nexşeya Tirkiyeyê nexşeyên parêzgehan di nav Agahîdankan de hebin êdî baştir e, tu çi difikirî? [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 21:35, 19 gulan 2026 (UTC) :Silav bira. @[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]]: Bi botê ne mimkûn e ez zanibim kîjan gotar dikeve Bakurê Kurdistanê û kîjan xerîteya parêzgehan hene an tine loma divê em yek bi yek {{param|nexşeya_reptiyeyê|Bidlîs}}, {{param|nexşeya_reptiyeyê|Bakurê Kurdistanê}} binivîsin heta em çareyek bibînin. [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 21:42, 19 gulan 2026 (UTC) ::Herwiha wisa jî mimkûn e {{param|nexşeya_reptiyeyê|Mûş#Bakurê Kurdistanê}} Her du xerîte nîşan dide [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 21:44, 19 gulan 2026 (UTC) ::rast e bira. Ji bo gundan tenê nexşeya parêzgehan hebe, bes e. Ger ku bi awayek manuel were çêkirin jî li gorî kategoriya navçeyan mirov dikare nexşeya parêzgehan li Agahîdankê zêde bike. Qet nebe navê Bakurê Kurdistanê li parametreya welat were zêde kirin gelek baş dibe. Ger ku te rêyeke bidîta û hemî Agahîdank bi yek rengiyeke bihata çêkirin ew dem xebatek gelek bi kalîte derdiket holê. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 21:57, 19 gulan 2026 (UTC) == Kurdîkirina nexşeyê == Silav @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] .Tu çawa nî ? Baş î ? Di Wîkîpediyaya bi kurdî de gelek nexşe bi zimanên biyanî hatine çêkirin. Ev pir xemgîn e . Gelo tu dikarî ji kerema xwe re guherto û varyanteke bi kurdî ya nexşe çê bikî ? Mixabin ez nizanim ew çawa çê dibe. Minê an jî bi xwe çê bikira . Navê dewlet : [[Keyaniya Yekbûyî]] Navê welatan: [[Îrlendaya Bakur]], [[Skotlenda]], [[Înglistan]] û [[Wêls]] in . https://commons.wikimedia.org/wiki/File:United_Kingdom_labelled_map7_vector.svg#mw-jump-to-license [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 12:29, 20 gulan 2026 (UTC) :silav @[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] dikarî vê amûrê https://svgtranslate.toolforge.org/ bi kar bînî, tercimekirina dosyeyên bi Formata .svg gelek hêsan dike. Eger ez bikim ez ê Qiraliyeta Yekbûyî binivîsim. Loma dibêjim tu bikî çêtir e [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 13:41, 20 gulan 2026 (UTC) ci28xo1huikj4mj0n2pskymbb0hv242 2029105 2029104 2026-05-20T14:00:08Z Avestaboy 34898 /* Kurdîkirina nexşeyê */ Bersiv 2029105 wikitext text/x-wiki {{Bikarhêner:Balyozbot/archiveconfig |archive = Gotûbêja bikarhêner:Wikihez/Arşîv %(counter)d |algo = old(30d) |counter = 2 |maxarchivesize = 70K |archiveheader = {{Arşîvkirin}} |minthreadstoarchive = 1 |minthreadsleft = 5 }}{{Serê gotûbêjê|search=yes|arpol=no|wp=no|disclaimer=no|bottom=no|age=30|units=roj|bot=Balyozbot|minthreadsleft=5|archieves=yes}} <!-- Template:Setup auto archiving --> == Maîl == :Silav bira li ser wîkîpediyayê çawa e maîl tê şandin min nedît. Ew aplîkasyona ku te şand min daxistiye. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 17:42, 11 hezîran 2025 (UTC) ::@[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] Silav bira. Dikarî cewab bidî li emaîla ku min ji te re şand yan jî dikarî pê li vê lînkê bikî û bişînî: [[Taybet:EmailUser/Wikihez]] Ew lînk di sayfeya her bikarhênerî de xuya dike dibêje "E-name ji vî bikarhênerî re bişîne" [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 18:11, 11 hezîran 2025 (UTC) :::{{r|Penaber49}} Pirsek: [https://ku.wikipedia.org/wiki/Taybet:Be%C5%9Fdar%C3%AE/Z%C3%AAtkar Ev bikarhêner] {{b|Baran Agir}} e , dîsa vegeriye? Nizanim we beştariyên wî kontrol kirin, çito nin? Asteng bikim? [[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu|gotûbêj]]) 19:16, 11 hezîran 2025 (UTC) ::::Ti şik tine ye ku ev bikarhêner Baran Agir e, ji aliyê qelîteyê ve jî ti pêşketin di nivîsên wî de çênebûye. Lê wextê min beşdariyên wî kontrol dikir, min bi xemgînî dît ku @[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] jî kelîmeyên normal sansûr kiriye. [https://ku.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%B0smet_%C4%B0n%C3%B6n%C3%BC&diff=1942253&oldid=1941925] [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 19:36, 11 hezîran 2025 (UTC) ::::Silav birêz @[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] belê rast ew kes e. Mixabin bi awayekî bê kontrol dîsa dest bi beşdariyan kiriye. Ya rastî ji ber tevgerên wî yê bê kontrol bê asteng kirin êdî çêtir e. ::::Silav Bira @Wikihez ku awayê min niha dît tenê kelîmeya grûp wekî kom veguhestiye ez wê peyvê biguherînim. Min ji te re emailek şandiye te dît? [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 19:45, 11 hezîran 2025 (UTC) :::::{{r|Penaber49}} Erê hat. Min cewab jî da. Te nedît? --[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 19:47, 11 hezîran 2025 (UTC) ::::::Qet ji min re danezan nehat ez ê niha lê binêrim. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 19:49, 11 hezîran 2025 (UTC) ::::::Silav @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] aniha li ser telefona min tîp û wêne biçûk têne nîşandin . Gelo tu dikarî eynî cara din girêdan û linkê tomar bikî ? Silav û rêz [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 20:19, 23 hezîran 2025 (UTC) :::::::Silav@[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]], min tam fêm nekir. Dikarî hinek îzah bikî problem çi ye? [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 08:15, 24 hezîran 2025 (UTC) ::::::::Silav @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ez çawa dikarim li ser Wîkîpediyayê xûyabûna standard ya Wîkîpediyayê dîsa bi kar bînim ? [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 14:14, 24 hezîran 2025 (UTC) :::::::::@[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] , @[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] gelo hûn dikarin alîkariya min bikin ? [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 19:33, 24 hezîran 2025 (UTC) ::::::::::Silav @[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] gelo tu li peya "Rûyê kevn biemilîne" di menuyê de digerî? [[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 09:35, 26 hezîran 2025 (UTC) == Pirsgirêkên têketinê == Silav heval @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]], @[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]], @[[Bikarhêner:Gomada|Gomada]], @[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ez @[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] me . Min dixwest xwe qeyt bikim . Lê mixabin Wîkîpediya şîfreya min qebûl nake . Berê dibû. Ez nikarim jî [[E-Peyam|e-peyam]] hildim. Ji ber ku ew e-peyam a min a berê ye û min e-peyamê rojan e û aktûel ne ekiribû.Ez çawa dikarim problemê çareser bikim ? [[Taybet:Beşdarî/2001:9E8:FB10:1B00:25F4:2B7A:2115:D5F5|2001:9E8:FB10:1B00:25F4:2B7A:2115:D5F5]] 15:25, 26 hezîran 2025 (UTC) :Silav Avestaboy ger te şifreya xwe jibîr nekiribe careke din dîsa biceribîne rûpelê nû bike. Ew divê tu xwe bi awayekî têketî xwe bibînî. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 15:56, 26 hezîran 2025 (UTC) ::Silav @[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]], @[[Bikarhêner:Gomada|Gomada]], @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]], @[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] Hûn dikarin alîkariya min bikin ? [[Taybet:Beşdarî/2001:9E8:FB10:8800:E889:D1F0:5D88:E48F|2001:9E8:FB10:8800:E889:D1F0:5D88:E48F]] 11:59, 30 hezîran 2025 (UTC) :::Silav Avestaboy. Eger te şifreya hesabê xwe û ya emaîla xwe ji bîr kiribe, ne mimkûn e ti kes alîkariya te bike. Loma lazim e hesabekî nû çêkî. Lê tu dibêjî "qeyd bikim" gelo çima qeyd dikî? Belkî tu li şûna "têketinê", pê li "hesabekî çêke" dikî? [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 21:53, 30 hezîran 2025 (UTC) :::Silav @[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]], tu çawan î? Gelo te problema xwe ya têketinê çareser kiriye? Gelo te hewl daye bi alîkariya komputereke din (here înternetkafeyekê) têkevî? Wîkîpediyê bêriya te kiriye :) [[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 06:31, 2 tîrmeh 2025 (UTC) ::::Silav @[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ez di komputerê de têketî me . Lê ez nikarim nû bikevim an jî şîfre û e-peyama xwe biguherînim . Tê gotin ku maîlek hatiye şandîn. Lê nûçeyên [[E-Peyam]]<nowiki/>ê tunîn. [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 15:39, 8 tîrmeh 2025 (UTC) :::::@[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] [[Taybet:Beşdarî/2001:9E8:FB13:5A00:FAC4:E69:1A71:F5E7|2001:9E8:FB13:5A00:FAC4:E69:1A71:F5E7]] 11:02, 9 tîrmeh 2025 (UTC) ::::::@[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] [[Taybet:Beşdarî/2001:9E8:FB13:5A00:FAC4:E69:1A71:F5E7|2001:9E8:FB13:5A00:FAC4:E69:1A71:F5E7]] 11:02, 9 tîrmeh 2025 (UTC) :::::::@[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] Gelo şifreya te di browsera te de ne qeydkirî ye? Eger chrome bi kar tînî li vir sayfeya alîkariyê heye [https://support.google.com/chrome/answer/95606?hl=en&co=GENIE.Platform%3DDesktop#zippy=%2Cmanually-add-a-new-password%2Ccheck-or-remove-sites-that-dont-save-passwords%2Cstart-or-stop-saving-passwords] [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 20:54, 9 tîrmeh 2025 (UTC) ::::::::Silav hevalno @[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]], @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] , @[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]], @[[Bikarhêner:Gomada|Gomada]], @[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] aniha ew problem tune û çareser bû. Lê xûyabûna Wîkîpediyayê aniha li ser telefonê ji min re zor e. Berê nivîs û wêne mezin bûn û agahîdank (infobox) li binê tekstê (metn) bû. Aniha wêne û nivîs mixabin biçûk in û agahîdank jî kêleka tekstê tê xe . Gelo ez çawa dikarim vê biguherînim ? [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 09:58, 17 tîrmeh 2025 (UTC) :::::::::Silav Avestaboy ev yek li gorî browseran diguhere. Ger tu Google cromê bikar tînê tu divê tu li beşa mihengê derbasê guhertoya mobilê bibî. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 10:08, 17 tîrmeh 2025 (UTC) == Rastnivîsa wêneyê (Zimanên keltî) == Silav hevalê @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] tu çawanî ? Başî ? Di gotara [[Zimanên keltî]] de navên zimanan li gorî rastnivîsa berê hatine nivîsandin. Gelo tu dikarî bi riya [[Jîriya destkarî|jîriya çêkirî]] re wek mînak [[ChatGPT]] rastnivîsa wêneyê rojane û aktûel bikî ? [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 18:13, 7 îlon 2025 (UTC) :Silav hevalno @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] , @[[Bikarhêner:Bikarhêner|Bikarhêner]] , @[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] û @[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ez xwedî telefoneke nû me. Mixabin piştî çend rojan de dîsa xûyabûna Wîkîpediyayê li ser telefona destan dîsa jî nivîs û wêneyan biçûk nîşan dide . Ez lewma nikarim gotarên nû binnivîs im û kategoriyan çê bikim. Gelo hûn ji kerema xwe re alîkariya min bikin ? [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 08:32, 28 îlon 2025 (UTC) ::Silav @[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] dema ku telefon guheri li gorî pergalên bikaranînan IOS û Android û li gorî nivîsbariya şîrketan wek mînak xiaomi hyperos 2.0. Dibe ku di rewşên wiha de di chrome de guhertin çêbibin. Bi demê re careke din dîsa mirov fêrê gohertoyê dibe. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 09:25, 28 îlon 2025 (UTC) == Pirsek ji [[User:Spencerio10|Spencerio10]] (17:22, 11 sibat 2026) == Hello --[[Bikarhêner:Spencerio10|Spencerio10]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Spencerio10|gotûbêj]]) 17:22, 11 sibat 2026 (UTC) == Pirsek ji [[User:VikiAzad|VikiAzad]] (23:48, 3 adar 2026) == Silav û rêz, tû aktîfî? --[[Bikarhêner:VikiAzad|VikiAzad]] ([[Gotûbêja bikarhêner:VikiAzad|gotûbêj]]) 23:48, 3 adar 2026 (UTC) == Yekrengiya agahîdankên gundan == Silav bira @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] tu bi xêr hatî. Ji ber sansûrên li hemberê Bakurê Kurdistanê ez difikirim ku navê Bakurê Kurdistanê di nav Agahîdankan de cih bigire gelek baştir be. Di heman demê ji ber gund wargehên lokal in li cihê nexşeya Tirkiyeyê nexşeyên parêzgehan di nav Agahîdankan de hebin êdî baştir e, tu çi difikirî? [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 21:35, 19 gulan 2026 (UTC) :Silav bira. @[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]]: Bi botê ne mimkûn e ez zanibim kîjan gotar dikeve Bakurê Kurdistanê û kîjan xerîteya parêzgehan hene an tine loma divê em yek bi yek {{param|nexşeya_reptiyeyê|Bidlîs}}, {{param|nexşeya_reptiyeyê|Bakurê Kurdistanê}} binivîsin heta em çareyek bibînin. [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 21:42, 19 gulan 2026 (UTC) ::Herwiha wisa jî mimkûn e {{param|nexşeya_reptiyeyê|Mûş#Bakurê Kurdistanê}} Her du xerîte nîşan dide [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 21:44, 19 gulan 2026 (UTC) ::rast e bira. Ji bo gundan tenê nexşeya parêzgehan hebe, bes e. Ger ku bi awayek manuel were çêkirin jî li gorî kategoriya navçeyan mirov dikare nexşeya parêzgehan li Agahîdankê zêde bike. Qet nebe navê Bakurê Kurdistanê li parametreya welat were zêde kirin gelek baş dibe. Ger ku te rêyeke bidîta û hemî Agahîdank bi yek rengiyeke bihata çêkirin ew dem xebatek gelek bi kalîte derdiket holê. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 21:57, 19 gulan 2026 (UTC) == Kurdîkirina nexşeyê == Silav @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] .Tu çawa nî ? Baş î ? Di Wîkîpediyaya bi kurdî de gelek nexşe bi zimanên biyanî hatine çêkirin. Ev pir xemgîn e . Gelo tu dikarî ji kerema xwe re guherto û varyanteke bi kurdî ya nexşe çê bikî ? Mixabin ez nizanim ew çawa çê dibe. Minê an jî bi xwe çê bikira . Navê dewlet : [[Keyaniya Yekbûyî]] Navê welatan: [[Îrlendaya Bakur]], [[Skotlenda]], [[Înglistan]] û [[Wêls]] in . https://commons.wikimedia.org/wiki/File:United_Kingdom_labelled_map7_vector.svg#mw-jump-to-license [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 12:29, 20 gulan 2026 (UTC) :silav @[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] dikarî vê amûrê https://svgtranslate.toolforge.org/ bi kar bînî, tercimekirina dosyeyên bi Formata .svg gelek hêsan dike. Eger ez bikim ez ê Qiraliyeta Yekbûyî binivîsim. Loma dibêjim tu bikî çêtir e [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 13:41, 20 gulan 2026 (UTC) ::@[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] Gelek spas . Ez bawerim ku nexşe temam e. Ez dixwazim nexşeya [[Keyaniya Yekbûyî]] jî bi kurdî wergerînim . Lê mixabin nabe. https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Kingdom_of_kurdistan_1923.png#mw-jump-to-license [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 14:00, 20 gulan 2026 (UTC) rc70oils45uo471vgwlu1c0c9ayxjti 2029107 2029105 2026-05-20T14:04:03Z Wikihez 39702 /* Kurdîkirina nexşeyê */ Bersiv 2029107 wikitext text/x-wiki {{Bikarhêner:Balyozbot/archiveconfig |archive = Gotûbêja bikarhêner:Wikihez/Arşîv %(counter)d |algo = old(30d) |counter = 2 |maxarchivesize = 70K |archiveheader = {{Arşîvkirin}} |minthreadstoarchive = 1 |minthreadsleft = 5 }}{{Serê gotûbêjê|search=yes|arpol=no|wp=no|disclaimer=no|bottom=no|age=30|units=roj|bot=Balyozbot|minthreadsleft=5|archieves=yes}} <!-- Template:Setup auto archiving --> == Maîl == :Silav bira li ser wîkîpediyayê çawa e maîl tê şandin min nedît. Ew aplîkasyona ku te şand min daxistiye. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 17:42, 11 hezîran 2025 (UTC) ::@[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] Silav bira. Dikarî cewab bidî li emaîla ku min ji te re şand yan jî dikarî pê li vê lînkê bikî û bişînî: [[Taybet:EmailUser/Wikihez]] Ew lînk di sayfeya her bikarhênerî de xuya dike dibêje "E-name ji vî bikarhênerî re bişîne" [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 18:11, 11 hezîran 2025 (UTC) :::{{r|Penaber49}} Pirsek: [https://ku.wikipedia.org/wiki/Taybet:Be%C5%9Fdar%C3%AE/Z%C3%AAtkar Ev bikarhêner] {{b|Baran Agir}} e , dîsa vegeriye? Nizanim we beştariyên wî kontrol kirin, çito nin? Asteng bikim? [[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu|gotûbêj]]) 19:16, 11 hezîran 2025 (UTC) ::::Ti şik tine ye ku ev bikarhêner Baran Agir e, ji aliyê qelîteyê ve jî ti pêşketin di nivîsên wî de çênebûye. Lê wextê min beşdariyên wî kontrol dikir, min bi xemgînî dît ku @[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] jî kelîmeyên normal sansûr kiriye. [https://ku.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%B0smet_%C4%B0n%C3%B6n%C3%BC&diff=1942253&oldid=1941925] [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 19:36, 11 hezîran 2025 (UTC) ::::Silav birêz @[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] belê rast ew kes e. Mixabin bi awayekî bê kontrol dîsa dest bi beşdariyan kiriye. Ya rastî ji ber tevgerên wî yê bê kontrol bê asteng kirin êdî çêtir e. ::::Silav Bira @Wikihez ku awayê min niha dît tenê kelîmeya grûp wekî kom veguhestiye ez wê peyvê biguherînim. Min ji te re emailek şandiye te dît? [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 19:45, 11 hezîran 2025 (UTC) :::::{{r|Penaber49}} Erê hat. Min cewab jî da. Te nedît? --[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 19:47, 11 hezîran 2025 (UTC) ::::::Qet ji min re danezan nehat ez ê niha lê binêrim. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 19:49, 11 hezîran 2025 (UTC) ::::::Silav @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] aniha li ser telefona min tîp û wêne biçûk têne nîşandin . Gelo tu dikarî eynî cara din girêdan û linkê tomar bikî ? Silav û rêz [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 20:19, 23 hezîran 2025 (UTC) :::::::Silav@[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]], min tam fêm nekir. Dikarî hinek îzah bikî problem çi ye? [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 08:15, 24 hezîran 2025 (UTC) ::::::::Silav @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ez çawa dikarim li ser Wîkîpediyayê xûyabûna standard ya Wîkîpediyayê dîsa bi kar bînim ? [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 14:14, 24 hezîran 2025 (UTC) :::::::::@[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] , @[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] gelo hûn dikarin alîkariya min bikin ? [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 19:33, 24 hezîran 2025 (UTC) ::::::::::Silav @[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] gelo tu li peya "Rûyê kevn biemilîne" di menuyê de digerî? [[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 09:35, 26 hezîran 2025 (UTC) == Pirsgirêkên têketinê == Silav heval @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]], @[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]], @[[Bikarhêner:Gomada|Gomada]], @[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ez @[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] me . Min dixwest xwe qeyt bikim . Lê mixabin Wîkîpediya şîfreya min qebûl nake . Berê dibû. Ez nikarim jî [[E-Peyam|e-peyam]] hildim. Ji ber ku ew e-peyam a min a berê ye û min e-peyamê rojan e û aktûel ne ekiribû.Ez çawa dikarim problemê çareser bikim ? [[Taybet:Beşdarî/2001:9E8:FB10:1B00:25F4:2B7A:2115:D5F5|2001:9E8:FB10:1B00:25F4:2B7A:2115:D5F5]] 15:25, 26 hezîran 2025 (UTC) :Silav Avestaboy ger te şifreya xwe jibîr nekiribe careke din dîsa biceribîne rûpelê nû bike. Ew divê tu xwe bi awayekî têketî xwe bibînî. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 15:56, 26 hezîran 2025 (UTC) ::Silav @[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]], @[[Bikarhêner:Gomada|Gomada]], @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]], @[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] Hûn dikarin alîkariya min bikin ? [[Taybet:Beşdarî/2001:9E8:FB10:8800:E889:D1F0:5D88:E48F|2001:9E8:FB10:8800:E889:D1F0:5D88:E48F]] 11:59, 30 hezîran 2025 (UTC) :::Silav Avestaboy. Eger te şifreya hesabê xwe û ya emaîla xwe ji bîr kiribe, ne mimkûn e ti kes alîkariya te bike. Loma lazim e hesabekî nû çêkî. Lê tu dibêjî "qeyd bikim" gelo çima qeyd dikî? Belkî tu li şûna "têketinê", pê li "hesabekî çêke" dikî? [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 21:53, 30 hezîran 2025 (UTC) :::Silav @[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]], tu çawan î? Gelo te problema xwe ya têketinê çareser kiriye? Gelo te hewl daye bi alîkariya komputereke din (here înternetkafeyekê) têkevî? Wîkîpediyê bêriya te kiriye :) [[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 06:31, 2 tîrmeh 2025 (UTC) ::::Silav @[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ez di komputerê de têketî me . Lê ez nikarim nû bikevim an jî şîfre û e-peyama xwe biguherînim . Tê gotin ku maîlek hatiye şandîn. Lê nûçeyên [[E-Peyam]]<nowiki/>ê tunîn. [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 15:39, 8 tîrmeh 2025 (UTC) :::::@[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] [[Taybet:Beşdarî/2001:9E8:FB13:5A00:FAC4:E69:1A71:F5E7|2001:9E8:FB13:5A00:FAC4:E69:1A71:F5E7]] 11:02, 9 tîrmeh 2025 (UTC) ::::::@[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] [[Taybet:Beşdarî/2001:9E8:FB13:5A00:FAC4:E69:1A71:F5E7|2001:9E8:FB13:5A00:FAC4:E69:1A71:F5E7]] 11:02, 9 tîrmeh 2025 (UTC) :::::::@[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] Gelo şifreya te di browsera te de ne qeydkirî ye? Eger chrome bi kar tînî li vir sayfeya alîkariyê heye [https://support.google.com/chrome/answer/95606?hl=en&co=GENIE.Platform%3DDesktop#zippy=%2Cmanually-add-a-new-password%2Ccheck-or-remove-sites-that-dont-save-passwords%2Cstart-or-stop-saving-passwords] [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 20:54, 9 tîrmeh 2025 (UTC) ::::::::Silav hevalno @[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]], @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] , @[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]], @[[Bikarhêner:Gomada|Gomada]], @[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] aniha ew problem tune û çareser bû. Lê xûyabûna Wîkîpediyayê aniha li ser telefonê ji min re zor e. Berê nivîs û wêne mezin bûn û agahîdank (infobox) li binê tekstê (metn) bû. Aniha wêne û nivîs mixabin biçûk in û agahîdank jî kêleka tekstê tê xe . Gelo ez çawa dikarim vê biguherînim ? [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 09:58, 17 tîrmeh 2025 (UTC) :::::::::Silav Avestaboy ev yek li gorî browseran diguhere. Ger tu Google cromê bikar tînê tu divê tu li beşa mihengê derbasê guhertoya mobilê bibî. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 10:08, 17 tîrmeh 2025 (UTC) == Rastnivîsa wêneyê (Zimanên keltî) == Silav hevalê @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] tu çawanî ? Başî ? Di gotara [[Zimanên keltî]] de navên zimanan li gorî rastnivîsa berê hatine nivîsandin. Gelo tu dikarî bi riya [[Jîriya destkarî|jîriya çêkirî]] re wek mînak [[ChatGPT]] rastnivîsa wêneyê rojane û aktûel bikî ? [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 18:13, 7 îlon 2025 (UTC) :Silav hevalno @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] , @[[Bikarhêner:Bikarhêner|Bikarhêner]] , @[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] û @[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ez xwedî telefoneke nû me. Mixabin piştî çend rojan de dîsa xûyabûna Wîkîpediyayê li ser telefona destan dîsa jî nivîs û wêneyan biçûk nîşan dide . Ez lewma nikarim gotarên nû binnivîs im û kategoriyan çê bikim. Gelo hûn ji kerema xwe re alîkariya min bikin ? [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 08:32, 28 îlon 2025 (UTC) ::Silav @[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] dema ku telefon guheri li gorî pergalên bikaranînan IOS û Android û li gorî nivîsbariya şîrketan wek mînak xiaomi hyperos 2.0. Dibe ku di rewşên wiha de di chrome de guhertin çêbibin. Bi demê re careke din dîsa mirov fêrê gohertoyê dibe. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 09:25, 28 îlon 2025 (UTC) == Pirsek ji [[User:Spencerio10|Spencerio10]] (17:22, 11 sibat 2026) == Hello --[[Bikarhêner:Spencerio10|Spencerio10]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Spencerio10|gotûbêj]]) 17:22, 11 sibat 2026 (UTC) == Pirsek ji [[User:VikiAzad|VikiAzad]] (23:48, 3 adar 2026) == Silav û rêz, tû aktîfî? --[[Bikarhêner:VikiAzad|VikiAzad]] ([[Gotûbêja bikarhêner:VikiAzad|gotûbêj]]) 23:48, 3 adar 2026 (UTC) == Yekrengiya agahîdankên gundan == Silav bira @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] tu bi xêr hatî. Ji ber sansûrên li hemberê Bakurê Kurdistanê ez difikirim ku navê Bakurê Kurdistanê di nav Agahîdankan de cih bigire gelek baştir be. Di heman demê ji ber gund wargehên lokal in li cihê nexşeya Tirkiyeyê nexşeyên parêzgehan di nav Agahîdankan de hebin êdî baştir e, tu çi difikirî? [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 21:35, 19 gulan 2026 (UTC) :Silav bira. @[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]]: Bi botê ne mimkûn e ez zanibim kîjan gotar dikeve Bakurê Kurdistanê û kîjan xerîteya parêzgehan hene an tine loma divê em yek bi yek {{param|nexşeya_reptiyeyê|Bidlîs}}, {{param|nexşeya_reptiyeyê|Bakurê Kurdistanê}} binivîsin heta em çareyek bibînin. [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 21:42, 19 gulan 2026 (UTC) ::Herwiha wisa jî mimkûn e {{param|nexşeya_reptiyeyê|Mûş#Bakurê Kurdistanê}} Her du xerîte nîşan dide [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 21:44, 19 gulan 2026 (UTC) ::rast e bira. Ji bo gundan tenê nexşeya parêzgehan hebe, bes e. Ger ku bi awayek manuel were çêkirin jî li gorî kategoriya navçeyan mirov dikare nexşeya parêzgehan li Agahîdankê zêde bike. Qet nebe navê Bakurê Kurdistanê li parametreya welat were zêde kirin gelek baş dibe. Ger ku te rêyeke bidîta û hemî Agahîdank bi yek rengiyeke bihata çêkirin ew dem xebatek gelek bi kalîte derdiket holê. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 21:57, 19 gulan 2026 (UTC) == Kurdîkirina nexşeyê == Silav @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] .Tu çawa nî ? Baş î ? Di Wîkîpediyaya bi kurdî de gelek nexşe bi zimanên biyanî hatine çêkirin. Ev pir xemgîn e . Gelo tu dikarî ji kerema xwe re guherto û varyanteke bi kurdî ya nexşe çê bikî ? Mixabin ez nizanim ew çawa çê dibe. Minê an jî bi xwe çê bikira . Navê dewlet : [[Keyaniya Yekbûyî]] Navê welatan: [[Îrlendaya Bakur]], [[Skotlenda]], [[Înglistan]] û [[Wêls]] in . https://commons.wikimedia.org/wiki/File:United_Kingdom_labelled_map7_vector.svg#mw-jump-to-license [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 12:29, 20 gulan 2026 (UTC) :silav @[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] dikarî vê amûrê https://svgtranslate.toolforge.org/ bi kar bînî, tercimekirina dosyeyên bi Formata .svg gelek hêsan dike. Eger ez bikim ez ê Qiraliyeta Yekbûyî binivîsim. Loma dibêjim tu bikî çêtir e [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 13:41, 20 gulan 2026 (UTC) ::@[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] Gelek spas . Ez bawerim ku nexşe temam e. Ez dixwazim nexşeya [[Keyaniya Yekbûyî]] jî bi kurdî wergerînim . Lê mixabin nabe. https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Kingdom_of_kurdistan_1923.png#mw-jump-to-license [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 14:00, 20 gulan 2026 (UTC) :::@[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] çunkî bi.png dawî dibe. Divê.svg be. Wê xerîteyê jê bibe yekî din bibîne [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 14:04, 20 gulan 2026 (UTC) rp6quprrmjaie3fdog4e4xipnm0gq1u 2029108 2029107 2026-05-20T14:07:17Z Avestaboy 34898 /* Kurdîkirina nexşeyê */ Bersiv 2029108 wikitext text/x-wiki {{Bikarhêner:Balyozbot/archiveconfig |archive = Gotûbêja bikarhêner:Wikihez/Arşîv %(counter)d |algo = old(30d) |counter = 2 |maxarchivesize = 70K |archiveheader = {{Arşîvkirin}} |minthreadstoarchive = 1 |minthreadsleft = 5 }}{{Serê gotûbêjê|search=yes|arpol=no|wp=no|disclaimer=no|bottom=no|age=30|units=roj|bot=Balyozbot|minthreadsleft=5|archieves=yes}} <!-- Template:Setup auto archiving --> == Maîl == :Silav bira li ser wîkîpediyayê çawa e maîl tê şandin min nedît. Ew aplîkasyona ku te şand min daxistiye. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 17:42, 11 hezîran 2025 (UTC) ::@[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] Silav bira. Dikarî cewab bidî li emaîla ku min ji te re şand yan jî dikarî pê li vê lînkê bikî û bişînî: [[Taybet:EmailUser/Wikihez]] Ew lînk di sayfeya her bikarhênerî de xuya dike dibêje "E-name ji vî bikarhênerî re bişîne" [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 18:11, 11 hezîran 2025 (UTC) :::{{r|Penaber49}} Pirsek: [https://ku.wikipedia.org/wiki/Taybet:Be%C5%9Fdar%C3%AE/Z%C3%AAtkar Ev bikarhêner] {{b|Baran Agir}} e , dîsa vegeriye? Nizanim we beştariyên wî kontrol kirin, çito nin? Asteng bikim? [[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu|gotûbêj]]) 19:16, 11 hezîran 2025 (UTC) ::::Ti şik tine ye ku ev bikarhêner Baran Agir e, ji aliyê qelîteyê ve jî ti pêşketin di nivîsên wî de çênebûye. Lê wextê min beşdariyên wî kontrol dikir, min bi xemgînî dît ku @[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] jî kelîmeyên normal sansûr kiriye. [https://ku.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%B0smet_%C4%B0n%C3%B6n%C3%BC&diff=1942253&oldid=1941925] [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 19:36, 11 hezîran 2025 (UTC) ::::Silav birêz @[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] belê rast ew kes e. Mixabin bi awayekî bê kontrol dîsa dest bi beşdariyan kiriye. Ya rastî ji ber tevgerên wî yê bê kontrol bê asteng kirin êdî çêtir e. ::::Silav Bira @Wikihez ku awayê min niha dît tenê kelîmeya grûp wekî kom veguhestiye ez wê peyvê biguherînim. Min ji te re emailek şandiye te dît? [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 19:45, 11 hezîran 2025 (UTC) :::::{{r|Penaber49}} Erê hat. Min cewab jî da. Te nedît? --[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 19:47, 11 hezîran 2025 (UTC) ::::::Qet ji min re danezan nehat ez ê niha lê binêrim. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 19:49, 11 hezîran 2025 (UTC) ::::::Silav @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] aniha li ser telefona min tîp û wêne biçûk têne nîşandin . Gelo tu dikarî eynî cara din girêdan û linkê tomar bikî ? Silav û rêz [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 20:19, 23 hezîran 2025 (UTC) :::::::Silav@[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]], min tam fêm nekir. Dikarî hinek îzah bikî problem çi ye? [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 08:15, 24 hezîran 2025 (UTC) ::::::::Silav @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ez çawa dikarim li ser Wîkîpediyayê xûyabûna standard ya Wîkîpediyayê dîsa bi kar bînim ? [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 14:14, 24 hezîran 2025 (UTC) :::::::::@[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] , @[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] gelo hûn dikarin alîkariya min bikin ? [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 19:33, 24 hezîran 2025 (UTC) ::::::::::Silav @[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] gelo tu li peya "Rûyê kevn biemilîne" di menuyê de digerî? [[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 09:35, 26 hezîran 2025 (UTC) == Pirsgirêkên têketinê == Silav heval @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]], @[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]], @[[Bikarhêner:Gomada|Gomada]], @[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ez @[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] me . Min dixwest xwe qeyt bikim . Lê mixabin Wîkîpediya şîfreya min qebûl nake . Berê dibû. Ez nikarim jî [[E-Peyam|e-peyam]] hildim. Ji ber ku ew e-peyam a min a berê ye û min e-peyamê rojan e û aktûel ne ekiribû.Ez çawa dikarim problemê çareser bikim ? [[Taybet:Beşdarî/2001:9E8:FB10:1B00:25F4:2B7A:2115:D5F5|2001:9E8:FB10:1B00:25F4:2B7A:2115:D5F5]] 15:25, 26 hezîran 2025 (UTC) :Silav Avestaboy ger te şifreya xwe jibîr nekiribe careke din dîsa biceribîne rûpelê nû bike. Ew divê tu xwe bi awayekî têketî xwe bibînî. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 15:56, 26 hezîran 2025 (UTC) ::Silav @[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]], @[[Bikarhêner:Gomada|Gomada]], @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]], @[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] Hûn dikarin alîkariya min bikin ? [[Taybet:Beşdarî/2001:9E8:FB10:8800:E889:D1F0:5D88:E48F|2001:9E8:FB10:8800:E889:D1F0:5D88:E48F]] 11:59, 30 hezîran 2025 (UTC) :::Silav Avestaboy. Eger te şifreya hesabê xwe û ya emaîla xwe ji bîr kiribe, ne mimkûn e ti kes alîkariya te bike. Loma lazim e hesabekî nû çêkî. Lê tu dibêjî "qeyd bikim" gelo çima qeyd dikî? Belkî tu li şûna "têketinê", pê li "hesabekî çêke" dikî? [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 21:53, 30 hezîran 2025 (UTC) :::Silav @[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]], tu çawan î? Gelo te problema xwe ya têketinê çareser kiriye? Gelo te hewl daye bi alîkariya komputereke din (here înternetkafeyekê) têkevî? Wîkîpediyê bêriya te kiriye :) [[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 06:31, 2 tîrmeh 2025 (UTC) ::::Silav @[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ez di komputerê de têketî me . Lê ez nikarim nû bikevim an jî şîfre û e-peyama xwe biguherînim . Tê gotin ku maîlek hatiye şandîn. Lê nûçeyên [[E-Peyam]]<nowiki/>ê tunîn. [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 15:39, 8 tîrmeh 2025 (UTC) :::::@[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] [[Taybet:Beşdarî/2001:9E8:FB13:5A00:FAC4:E69:1A71:F5E7|2001:9E8:FB13:5A00:FAC4:E69:1A71:F5E7]] 11:02, 9 tîrmeh 2025 (UTC) ::::::@[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] [[Taybet:Beşdarî/2001:9E8:FB13:5A00:FAC4:E69:1A71:F5E7|2001:9E8:FB13:5A00:FAC4:E69:1A71:F5E7]] 11:02, 9 tîrmeh 2025 (UTC) :::::::@[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] Gelo şifreya te di browsera te de ne qeydkirî ye? Eger chrome bi kar tînî li vir sayfeya alîkariyê heye [https://support.google.com/chrome/answer/95606?hl=en&co=GENIE.Platform%3DDesktop#zippy=%2Cmanually-add-a-new-password%2Ccheck-or-remove-sites-that-dont-save-passwords%2Cstart-or-stop-saving-passwords] [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 20:54, 9 tîrmeh 2025 (UTC) ::::::::Silav hevalno @[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]], @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] , @[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]], @[[Bikarhêner:Gomada|Gomada]], @[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] aniha ew problem tune û çareser bû. Lê xûyabûna Wîkîpediyayê aniha li ser telefonê ji min re zor e. Berê nivîs û wêne mezin bûn û agahîdank (infobox) li binê tekstê (metn) bû. Aniha wêne û nivîs mixabin biçûk in û agahîdank jî kêleka tekstê tê xe . Gelo ez çawa dikarim vê biguherînim ? [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 09:58, 17 tîrmeh 2025 (UTC) :::::::::Silav Avestaboy ev yek li gorî browseran diguhere. Ger tu Google cromê bikar tînê tu divê tu li beşa mihengê derbasê guhertoya mobilê bibî. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 10:08, 17 tîrmeh 2025 (UTC) == Rastnivîsa wêneyê (Zimanên keltî) == Silav hevalê @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] tu çawanî ? Başî ? Di gotara [[Zimanên keltî]] de navên zimanan li gorî rastnivîsa berê hatine nivîsandin. Gelo tu dikarî bi riya [[Jîriya destkarî|jîriya çêkirî]] re wek mînak [[ChatGPT]] rastnivîsa wêneyê rojane û aktûel bikî ? [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 18:13, 7 îlon 2025 (UTC) :Silav hevalno @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] , @[[Bikarhêner:Bikarhêner|Bikarhêner]] , @[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] û @[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ez xwedî telefoneke nû me. Mixabin piştî çend rojan de dîsa xûyabûna Wîkîpediyayê li ser telefona destan dîsa jî nivîs û wêneyan biçûk nîşan dide . Ez lewma nikarim gotarên nû binnivîs im û kategoriyan çê bikim. Gelo hûn ji kerema xwe re alîkariya min bikin ? [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 08:32, 28 îlon 2025 (UTC) ::Silav @[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] dema ku telefon guheri li gorî pergalên bikaranînan IOS û Android û li gorî nivîsbariya şîrketan wek mînak xiaomi hyperos 2.0. Dibe ku di rewşên wiha de di chrome de guhertin çêbibin. Bi demê re careke din dîsa mirov fêrê gohertoyê dibe. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 09:25, 28 îlon 2025 (UTC) == Pirsek ji [[User:Spencerio10|Spencerio10]] (17:22, 11 sibat 2026) == Hello --[[Bikarhêner:Spencerio10|Spencerio10]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Spencerio10|gotûbêj]]) 17:22, 11 sibat 2026 (UTC) == Pirsek ji [[User:VikiAzad|VikiAzad]] (23:48, 3 adar 2026) == Silav û rêz, tû aktîfî? --[[Bikarhêner:VikiAzad|VikiAzad]] ([[Gotûbêja bikarhêner:VikiAzad|gotûbêj]]) 23:48, 3 adar 2026 (UTC) == Yekrengiya agahîdankên gundan == Silav bira @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] tu bi xêr hatî. Ji ber sansûrên li hemberê Bakurê Kurdistanê ez difikirim ku navê Bakurê Kurdistanê di nav Agahîdankan de cih bigire gelek baştir be. Di heman demê ji ber gund wargehên lokal in li cihê nexşeya Tirkiyeyê nexşeyên parêzgehan di nav Agahîdankan de hebin êdî baştir e, tu çi difikirî? [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 21:35, 19 gulan 2026 (UTC) :Silav bira. @[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]]: Bi botê ne mimkûn e ez zanibim kîjan gotar dikeve Bakurê Kurdistanê û kîjan xerîteya parêzgehan hene an tine loma divê em yek bi yek {{param|nexşeya_reptiyeyê|Bidlîs}}, {{param|nexşeya_reptiyeyê|Bakurê Kurdistanê}} binivîsin heta em çareyek bibînin. [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 21:42, 19 gulan 2026 (UTC) ::Herwiha wisa jî mimkûn e {{param|nexşeya_reptiyeyê|Mûş#Bakurê Kurdistanê}} Her du xerîte nîşan dide [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 21:44, 19 gulan 2026 (UTC) ::rast e bira. Ji bo gundan tenê nexşeya parêzgehan hebe, bes e. Ger ku bi awayek manuel were çêkirin jî li gorî kategoriya navçeyan mirov dikare nexşeya parêzgehan li Agahîdankê zêde bike. Qet nebe navê Bakurê Kurdistanê li parametreya welat were zêde kirin gelek baş dibe. Ger ku te rêyeke bidîta û hemî Agahîdank bi yek rengiyeke bihata çêkirin ew dem xebatek gelek bi kalîte derdiket holê. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 21:57, 19 gulan 2026 (UTC) == Kurdîkirina nexşeyê == Silav @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] .Tu çawa nî ? Baş î ? Di Wîkîpediyaya bi kurdî de gelek nexşe bi zimanên biyanî hatine çêkirin. Ev pir xemgîn e . Gelo tu dikarî ji kerema xwe re guherto û varyanteke bi kurdî ya nexşe çê bikî ? Mixabin ez nizanim ew çawa çê dibe. Minê an jî bi xwe çê bikira . Navê dewlet : [[Keyaniya Yekbûyî]] Navê welatan: [[Îrlendaya Bakur]], [[Skotlenda]], [[Înglistan]] û [[Wêls]] in . https://commons.wikimedia.org/wiki/File:United_Kingdom_labelled_map7_vector.svg#mw-jump-to-license [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 12:29, 20 gulan 2026 (UTC) :silav @[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] dikarî vê amûrê https://svgtranslate.toolforge.org/ bi kar bînî, tercimekirina dosyeyên bi Formata .svg gelek hêsan dike. Eger ez bikim ez ê Qiraliyeta Yekbûyî binivîsim. Loma dibêjim tu bikî çêtir e [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 13:41, 20 gulan 2026 (UTC) ::@[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] Gelek spas . Ez bawerim ku nexşe temam e. Ez dixwazim nexşeya [[Keyaniya Yekbûyî]] jî bi kurdî wergerînim . Lê mixabin nabe. https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Kingdom_of_kurdistan_1923.png#mw-jump-to-license [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 14:00, 20 gulan 2026 (UTC) :::@[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] çunkî bi.png dawî dibe. Divê.svg be. Wê xerîteyê jê bibe yekî din bibîne [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 14:04, 20 gulan 2026 (UTC) ::::@[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] Nexşeya [[Keyaniya Orşelîmê]] ema svg ye û ew jî mixabin nabe. [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 14:07, 20 gulan 2026 (UTC) 45qt4paiqd3pxhgqf38fxwi1l9vaeyw 2029109 2029108 2026-05-20T14:08:00Z Avestaboy 34898 /* Kurdîkirina nexşeyê */ 2029109 wikitext text/x-wiki {{Bikarhêner:Balyozbot/archiveconfig |archive = Gotûbêja bikarhêner:Wikihez/Arşîv %(counter)d |algo = old(30d) |counter = 2 |maxarchivesize = 70K |archiveheader = {{Arşîvkirin}} |minthreadstoarchive = 1 |minthreadsleft = 5 }}{{Serê gotûbêjê|search=yes|arpol=no|wp=no|disclaimer=no|bottom=no|age=30|units=roj|bot=Balyozbot|minthreadsleft=5|archieves=yes}} <!-- Template:Setup auto archiving --> == Maîl == :Silav bira li ser wîkîpediyayê çawa e maîl tê şandin min nedît. Ew aplîkasyona ku te şand min daxistiye. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 17:42, 11 hezîran 2025 (UTC) ::@[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] Silav bira. Dikarî cewab bidî li emaîla ku min ji te re şand yan jî dikarî pê li vê lînkê bikî û bişînî: [[Taybet:EmailUser/Wikihez]] Ew lînk di sayfeya her bikarhênerî de xuya dike dibêje "E-name ji vî bikarhênerî re bişîne" [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 18:11, 11 hezîran 2025 (UTC) :::{{r|Penaber49}} Pirsek: [https://ku.wikipedia.org/wiki/Taybet:Be%C5%9Fdar%C3%AE/Z%C3%AAtkar Ev bikarhêner] {{b|Baran Agir}} e , dîsa vegeriye? Nizanim we beştariyên wî kontrol kirin, çito nin? Asteng bikim? [[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu|gotûbêj]]) 19:16, 11 hezîran 2025 (UTC) ::::Ti şik tine ye ku ev bikarhêner Baran Agir e, ji aliyê qelîteyê ve jî ti pêşketin di nivîsên wî de çênebûye. Lê wextê min beşdariyên wî kontrol dikir, min bi xemgînî dît ku @[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] jî kelîmeyên normal sansûr kiriye. [https://ku.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%B0smet_%C4%B0n%C3%B6n%C3%BC&diff=1942253&oldid=1941925] [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 19:36, 11 hezîran 2025 (UTC) ::::Silav birêz @[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] belê rast ew kes e. Mixabin bi awayekî bê kontrol dîsa dest bi beşdariyan kiriye. Ya rastî ji ber tevgerên wî yê bê kontrol bê asteng kirin êdî çêtir e. ::::Silav Bira @Wikihez ku awayê min niha dît tenê kelîmeya grûp wekî kom veguhestiye ez wê peyvê biguherînim. Min ji te re emailek şandiye te dît? [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 19:45, 11 hezîran 2025 (UTC) :::::{{r|Penaber49}} Erê hat. Min cewab jî da. Te nedît? --[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 19:47, 11 hezîran 2025 (UTC) ::::::Qet ji min re danezan nehat ez ê niha lê binêrim. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 19:49, 11 hezîran 2025 (UTC) ::::::Silav @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] aniha li ser telefona min tîp û wêne biçûk têne nîşandin . Gelo tu dikarî eynî cara din girêdan û linkê tomar bikî ? Silav û rêz [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 20:19, 23 hezîran 2025 (UTC) :::::::Silav@[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]], min tam fêm nekir. Dikarî hinek îzah bikî problem çi ye? [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 08:15, 24 hezîran 2025 (UTC) ::::::::Silav @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ez çawa dikarim li ser Wîkîpediyayê xûyabûna standard ya Wîkîpediyayê dîsa bi kar bînim ? [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 14:14, 24 hezîran 2025 (UTC) :::::::::@[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] , @[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] gelo hûn dikarin alîkariya min bikin ? [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 19:33, 24 hezîran 2025 (UTC) ::::::::::Silav @[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] gelo tu li peya "Rûyê kevn biemilîne" di menuyê de digerî? [[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 09:35, 26 hezîran 2025 (UTC) == Pirsgirêkên têketinê == Silav heval @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]], @[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]], @[[Bikarhêner:Gomada|Gomada]], @[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ez @[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] me . Min dixwest xwe qeyt bikim . Lê mixabin Wîkîpediya şîfreya min qebûl nake . Berê dibû. Ez nikarim jî [[E-Peyam|e-peyam]] hildim. Ji ber ku ew e-peyam a min a berê ye û min e-peyamê rojan e û aktûel ne ekiribû.Ez çawa dikarim problemê çareser bikim ? [[Taybet:Beşdarî/2001:9E8:FB10:1B00:25F4:2B7A:2115:D5F5|2001:9E8:FB10:1B00:25F4:2B7A:2115:D5F5]] 15:25, 26 hezîran 2025 (UTC) :Silav Avestaboy ger te şifreya xwe jibîr nekiribe careke din dîsa biceribîne rûpelê nû bike. Ew divê tu xwe bi awayekî têketî xwe bibînî. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 15:56, 26 hezîran 2025 (UTC) ::Silav @[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]], @[[Bikarhêner:Gomada|Gomada]], @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]], @[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] Hûn dikarin alîkariya min bikin ? [[Taybet:Beşdarî/2001:9E8:FB10:8800:E889:D1F0:5D88:E48F|2001:9E8:FB10:8800:E889:D1F0:5D88:E48F]] 11:59, 30 hezîran 2025 (UTC) :::Silav Avestaboy. Eger te şifreya hesabê xwe û ya emaîla xwe ji bîr kiribe, ne mimkûn e ti kes alîkariya te bike. Loma lazim e hesabekî nû çêkî. Lê tu dibêjî "qeyd bikim" gelo çima qeyd dikî? Belkî tu li şûna "têketinê", pê li "hesabekî çêke" dikî? [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 21:53, 30 hezîran 2025 (UTC) :::Silav @[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]], tu çawan î? Gelo te problema xwe ya têketinê çareser kiriye? Gelo te hewl daye bi alîkariya komputereke din (here înternetkafeyekê) têkevî? Wîkîpediyê bêriya te kiriye :) [[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 06:31, 2 tîrmeh 2025 (UTC) ::::Silav @[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ez di komputerê de têketî me . Lê ez nikarim nû bikevim an jî şîfre û e-peyama xwe biguherînim . Tê gotin ku maîlek hatiye şandîn. Lê nûçeyên [[E-Peyam]]<nowiki/>ê tunîn. [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 15:39, 8 tîrmeh 2025 (UTC) :::::@[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] [[Taybet:Beşdarî/2001:9E8:FB13:5A00:FAC4:E69:1A71:F5E7|2001:9E8:FB13:5A00:FAC4:E69:1A71:F5E7]] 11:02, 9 tîrmeh 2025 (UTC) ::::::@[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] [[Taybet:Beşdarî/2001:9E8:FB13:5A00:FAC4:E69:1A71:F5E7|2001:9E8:FB13:5A00:FAC4:E69:1A71:F5E7]] 11:02, 9 tîrmeh 2025 (UTC) :::::::@[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] Gelo şifreya te di browsera te de ne qeydkirî ye? Eger chrome bi kar tînî li vir sayfeya alîkariyê heye [https://support.google.com/chrome/answer/95606?hl=en&co=GENIE.Platform%3DDesktop#zippy=%2Cmanually-add-a-new-password%2Ccheck-or-remove-sites-that-dont-save-passwords%2Cstart-or-stop-saving-passwords] [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 20:54, 9 tîrmeh 2025 (UTC) ::::::::Silav hevalno @[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]], @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] , @[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]], @[[Bikarhêner:Gomada|Gomada]], @[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] aniha ew problem tune û çareser bû. Lê xûyabûna Wîkîpediyayê aniha li ser telefonê ji min re zor e. Berê nivîs û wêne mezin bûn û agahîdank (infobox) li binê tekstê (metn) bû. Aniha wêne û nivîs mixabin biçûk in û agahîdank jî kêleka tekstê tê xe . Gelo ez çawa dikarim vê biguherînim ? [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 09:58, 17 tîrmeh 2025 (UTC) :::::::::Silav Avestaboy ev yek li gorî browseran diguhere. Ger tu Google cromê bikar tînê tu divê tu li beşa mihengê derbasê guhertoya mobilê bibî. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 10:08, 17 tîrmeh 2025 (UTC) == Rastnivîsa wêneyê (Zimanên keltî) == Silav hevalê @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] tu çawanî ? Başî ? Di gotara [[Zimanên keltî]] de navên zimanan li gorî rastnivîsa berê hatine nivîsandin. Gelo tu dikarî bi riya [[Jîriya destkarî|jîriya çêkirî]] re wek mînak [[ChatGPT]] rastnivîsa wêneyê rojane û aktûel bikî ? [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 18:13, 7 îlon 2025 (UTC) :Silav hevalno @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] , @[[Bikarhêner:Bikarhêner|Bikarhêner]] , @[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] û @[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ez xwedî telefoneke nû me. Mixabin piştî çend rojan de dîsa xûyabûna Wîkîpediyayê li ser telefona destan dîsa jî nivîs û wêneyan biçûk nîşan dide . Ez lewma nikarim gotarên nû binnivîs im û kategoriyan çê bikim. Gelo hûn ji kerema xwe re alîkariya min bikin ? [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 08:32, 28 îlon 2025 (UTC) ::Silav @[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] dema ku telefon guheri li gorî pergalên bikaranînan IOS û Android û li gorî nivîsbariya şîrketan wek mînak xiaomi hyperos 2.0. Dibe ku di rewşên wiha de di chrome de guhertin çêbibin. Bi demê re careke din dîsa mirov fêrê gohertoyê dibe. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 09:25, 28 îlon 2025 (UTC) == Pirsek ji [[User:Spencerio10|Spencerio10]] (17:22, 11 sibat 2026) == Hello --[[Bikarhêner:Spencerio10|Spencerio10]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Spencerio10|gotûbêj]]) 17:22, 11 sibat 2026 (UTC) == Pirsek ji [[User:VikiAzad|VikiAzad]] (23:48, 3 adar 2026) == Silav û rêz, tû aktîfî? --[[Bikarhêner:VikiAzad|VikiAzad]] ([[Gotûbêja bikarhêner:VikiAzad|gotûbêj]]) 23:48, 3 adar 2026 (UTC) == Yekrengiya agahîdankên gundan == Silav bira @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] tu bi xêr hatî. Ji ber sansûrên li hemberê Bakurê Kurdistanê ez difikirim ku navê Bakurê Kurdistanê di nav Agahîdankan de cih bigire gelek baştir be. Di heman demê ji ber gund wargehên lokal in li cihê nexşeya Tirkiyeyê nexşeyên parêzgehan di nav Agahîdankan de hebin êdî baştir e, tu çi difikirî? [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 21:35, 19 gulan 2026 (UTC) :Silav bira. @[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]]: Bi botê ne mimkûn e ez zanibim kîjan gotar dikeve Bakurê Kurdistanê û kîjan xerîteya parêzgehan hene an tine loma divê em yek bi yek {{param|nexşeya_reptiyeyê|Bidlîs}}, {{param|nexşeya_reptiyeyê|Bakurê Kurdistanê}} binivîsin heta em çareyek bibînin. [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 21:42, 19 gulan 2026 (UTC) ::Herwiha wisa jî mimkûn e {{param|nexşeya_reptiyeyê|Mûş#Bakurê Kurdistanê}} Her du xerîte nîşan dide [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 21:44, 19 gulan 2026 (UTC) ::rast e bira. Ji bo gundan tenê nexşeya parêzgehan hebe, bes e. Ger ku bi awayek manuel were çêkirin jî li gorî kategoriya navçeyan mirov dikare nexşeya parêzgehan li Agahîdankê zêde bike. Qet nebe navê Bakurê Kurdistanê li parametreya welat were zêde kirin gelek baş dibe. Ger ku te rêyeke bidîta û hemî Agahîdank bi yek rengiyeke bihata çêkirin ew dem xebatek gelek bi kalîte derdiket holê. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 21:57, 19 gulan 2026 (UTC) == Kurdîkirina nexşeyê == Silav @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] .Tu çawa nî ? Baş î ? Di Wîkîpediyaya bi kurdî de gelek nexşe bi zimanên biyanî hatine çêkirin. Ev pir xemgîn e . Gelo tu dikarî ji kerema xwe re guherto û varyanteke bi kurdî ya nexşe çê bikî ? Mixabin ez nizanim ew çawa çê dibe. Minê an jî bi xwe çê bikira . Navê dewlet : [[Keyaniya Yekbûyî]] Navê welatan: [[Îrlendaya Bakur]], [[Skotlenda]], [[Înglistan]] û [[Wêls]] in . https://commons.wikimedia.org/wiki/File:United_Kingdom_labelled_map7_vector.svg#mw-jump-to-license [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 12:29, 20 gulan 2026 (UTC) :silav @[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] dikarî vê amûrê https://svgtranslate.toolforge.org/ bi kar bînî, tercimekirina dosyeyên bi Formata .svg gelek hêsan dike. Eger ez bikim ez ê Qiraliyeta Yekbûyî binivîsim. Loma dibêjim tu bikî çêtir e [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 13:41, 20 gulan 2026 (UTC) ::@[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] Gelek spas . Ez bawerim ku nexşe temam e. Ez dixwazim nexşeya [[Keyaniya Kurdistanê]] jî bi kurdî wergerînim . Lê mixabin nabe. https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Kingdom_of_kurdistan_1923.png#mw-jump-to-license [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 14:00, 20 gulan 2026 (UTC) :::@[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] çunkî bi.png dawî dibe. Divê.svg be. Wê xerîteyê jê bibe yekî din bibîne [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 14:04, 20 gulan 2026 (UTC) ::::@[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] Nexşeya [[Keyaniya Orşelîmê]] ema svg ye û ew jî mixabin nabe. [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 14:07, 20 gulan 2026 (UTC) 3twsznhe68ddyzac7x2k98vkii74fk3 0 135837 2029098 1913453 2026-05-20T12:46:07Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029098 wikitext text/x-wiki {{Agahîdanka giştî }} '''Chat Generative Pre-trained Transformer''' yan jî bi kurtasî '''ChatGPT''', boteke hevpeyvînê (diyalog) ye ku ji hêla şîrketa [[OpenAI]]ê ve hatiye pêşve xistin û di çiriya paşîn a sala 2022an de hatiye weşandin. ChatGPT wekî prototîpek hate destpêkirin û ji bo bersivên xwe yên berfireh û bersivên eşkereyên di warê zanîn de di demekê kurt de bal kişandiye ser xwe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.theverge.com/2022/12/5/23493932/chatgpt-ai-generated-answers-temporarily-banned-stack-overflow-llms-dangers |sernav=AI-generated answers temporarily banned on coding Q&A site Stack Overflow |paşnav=Vincent |pêşnav=James |tarîx=2022-12-05 |malper=The Verge |ziman=en-US |roja-gihiştinê=2022-12-21 }}</ref> == Taybetmendî == Li gorî amûrê berê [[InstructGPT]]yê, ChatGPT hewl dide ku bersivên xelet û xapînok kêm bike. Di mînakekê de, dema ku ji [[InstructGPT]] pirsa "Ji min re bêje ka kengê [[Krîstofor Kolumbus|Christopher Columbus]] di sala 2015an de hatiye [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê|Dewletên Yekbûyî]]" wekî rast qebûl dikir. ChatGPT agahdariya li ser seferên Columbus û agahdariya li ser cîhana nûjen bikar tîne ku tevî têgihiştinên Columbus ji bo avakirina bersivek ku texmîn dike ka dê çi bibe ger Columbus di sala 2015an de were Dewletên Yekbûyî.<ref>{{Jêder-malper |url=https://openai.com/blog/chatgpt/ |sernav=ChatGPT: Optimizing Language Models for Dialogue |tarîx=2022-11-30 |malper=OpenAI |ziman=en |roja-gihiştinê=2022-12-21 }}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Nivîsbariya 2022an]] [[Kategorî:Pîşesaziya jîriya çêkirî li DYAyê]] [[Kategorî:Teknolojî]] be1j6yyubxm578n7ubo100lbimijofs 0 138024 2029856 1983840 2026-05-20T17:18:19Z Balyozbot 42414 [[User:Balyozxane/skrîpt/py/addbekategori.py|Bot]]: Şablona {{[[Şablon:Bêkategorî|bêkategorî]]}} lê hat zêdekirin 2029856 wikitext text/x-wiki {{Bêkategorî|tarîx=gulan 2026}} {{Agahîdanka giştî}} '''Êrîşa li ser Charlie Hebdo''' êrîşeke terorîstî ya îslamî bû ku di 7ê [[kanûna paşîn]]ê [[2015]]an de li [[Parîs]]ê li ser redaksiyona kovara satirîk [[Charlie Hebdo]] pêk hat. == Agahiyên bingehîn == === Laîktî û mafê blasfemiyê/kufrê li Fransayê === Li Fransayê, di navbera salên [[1789]] û [[1830]] de, bi azadbûna pêşkeftî ya komarê ji [[dêra katolîk]], qanûnên [[Blasfemî|blasfemiyê/kufrê]] rawestiyan. Li Fransayê prensîba [[sekulerîzm]]ê (''laïcité'' – veqetandina dêr û dewletê) di sala [[1905]]an de bi qanûna ''Cudakirina Dêr û Dewletê'' hate qebûlkirin û di sala [[1945]]an de bû beşek ji [[makezagon]]ê. Li gorî şert û mercên wê, divê hikûmet û hemû rêveberî û xizmetguzariyên giştî bê ol bin û nûnerên wan jî xwe ji nîşandana olê dûr bixin, lê hemwelatî û rêxistinên taybet azad in ku ola xwe ya bijarte li her cihê ku ew dixwazin, eşkere bikin ( tevî ku cudakirina li ser olê hatiye qedexekirin).<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.legifrance.gouv.fr/loda/id/JORFTEXT000000508749 |sernav=Legifrance.gov.fr |malper=www.legifrance.gouv.fr |roja-gihiştinê=2023-02-26 }}</ref> Digel vê yekê mafê nivîskar, mîzahvan, karîkaturîst û şexsan heye ku henekan li mirov, aktorên giştî û kesayetiyên olan bikin. Ev maf û mekanîzmayên qanûnî ji bo parastina [[Azadiya ramanê|azadiya raman û axaftinê]] hatine amadekirin. Di wê demê de li Fransayê dêra katolîk tehdîda herî hêzdar ji bo azadiya axaftinê bû.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.thewashingtonreview.org/articles/secularism-in-turkey-france-and-the-united-states.html |sernav=Secularism in Turkey, France, and the United States {{!}} Articles Archive |tarîx=2015-09-30 |malper=web.archive.org |roja-gihiştinê=2023-02-26 |roja-arşîvê=2015-09-30 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20150930103454/http://www.thewashingtonreview.org/articles/secularism-in-turkey-france-and-the-united-states.html |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Her çend wêneyên Muhemmed ji hêla [[Quran]]ê bixwe ve ne qedexe ne. Lê nêrînên îslamî yên navdar ji mêj ve li dijî sûretên mirovî, nemaze yên pêxemberan derketine. Nêrînên bi vî rengî di nav komên îslamî yên çekdar de jî cih girtiye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.newsweek.com/koran-does-not-forbid-images-prophet-298298 |sernav=The Koran Does Not Forbid Images of the Prophet |tarîx=2015-01-09 |malper=Newsweek |ziman=en |roja-gihiştinê=2023-02-26 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.cnn.com/2015/01/07/living/islam-prophet-images/index.html |sernav=Why Islam forbids images of Mohammed |paşnav=Burke |pêşnav=Daniel |tarîx=2015-01-07 |malper=CNN |ziman=en |roja-gihiştinê=2023-02-26 }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-30813742 |sernav=Why does depicting the Prophet Muhammad cause offence? |tarîx=2015-01-14 |malper=BBC News |ziman=en-GB |roja-gihiştinê=2023-02-26 }}</ref> Li gorî vê yekê, hin misliman di wê baweriyê de ne ku sitranên îslamê, nûnerên olî û berî her tiştî pêxemberên îslamî di dîna Îslamê de kufr e û bi îdamê tê cezakirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/20101202-Pakistani-Christian-sentenced-to-death-for-blashphemy-against-Islam |sernav=Focus - Praying for a pardon: Christian sentenced to death for 'blaspheming against Islam' |tarîx=2010-12-02 |malper=France 24 |ziman=en |roja-gihiştinê=2023-02-26 }}</ref> Ev hesta herî navdar di kuştina [[fîlmçêker]]ê [[Holenda|holendî]] yê nakok [[Theo van Gogh]] de pêk hat. Li gorî BBC, Fransa bi vê rastiyê re têdikoşe ku hin zarok û neviyên malbatên koçber hene, ku pir caran nerazî ne û naxwazin bi şêwazên jiyana lîberal ên rojavayî re tevbigerin - di nav de toleransa olî û azadiya axaftinê".<ref>{{Jêder-nûçe |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-30717728 |sernav=Paris attack highlights Europe's struggle with Islamism |tarîx=2015-01-07 |malper=BBC News |ziman=en-GB |roja-gihiştinê=2023-02-26 }}</ref> Wek mînak, dema ku [[mamoste]]yê [[dîrok]]ê yê dibistana navîn [[Kuştina Samuel Paty|Samuel Paty]] ji aliyê [[ciwan]]ekî [[Tundraw|radîkal]]-[[Îslamîzm|îslamîst]] ê [[çeçen]] ve li ser kolanan hat serjêkirin, nîqaşên tund li ser bûyerê û qanûna kufrê û [[laîsîzm]]ê hatin destpêkirin. === Pêşdîrok === [[Wêne:Paris_2006-02-11_anti-caricature_protest_bannieres_dsc07473.jpg|rast|thumb|Xwenîşanderên misilman di 11ê sibatê 2006an de li Parîsê li dijî weşandina karîkaturên Muhemmed dimeşin. Nîşanek bi "Charlie Hebdo" dorpêçkirî û xaçkirî hatiye girtin.]] Charlie Hebdo kovareke satirîk a heftane ye; Li gel kovara [[Le Canard enchaîné]], ew kovara herî girîng a satirîk a Fransayê tê dîtin.<ref>{{Jêder-kitêb |url=https://books.google.de/books?id=C38pS46989gC&pg=PA209#v=onepage&q&f=false |sernav=Laughter and Power |paşnav=Phillips |pêşnav=John |tarîx=2006 |weşanger=Peter Lang |isbn=978-3-03910-504-5 |ziman=en }}</ref> Kovar yek ji wan kêmanan e li cîhanê ku di [[sibat]]a [[2006]]an de karîkaturên [[Muhemmed]] yên kovara [[Jyllands-Posten]] a danîmarkî ji nû ve çap kiribû. Jyllands-Posten û karîkaturîstê wê [[Kurt Westergaard]] bi xwe di sala [[2010]]an de bûbûn armanca êrîşan.<ref>{{Jêder-nûçe |url=https://www.spiegel.de/kultur/gesellschaft/charlie-hebdo-chronologie-von-anschlaegen-auf-redaktionen-a-1011718.html |sernav="Charlie Hebdo": Chronologie von Anschlägen auf Redaktionen |paşnav=Steinmetz |pêşnav=Vanessa |tarîx=2015-01-08 |malper=Der Spiegel |ziman=de |roja-gihiştinê=2023-02-26 }}</ref>[[Wêne:20111102_Incendie_Charlie_Hebdo_Paris_XXe_07.jpg|rast|thumb|Bermahiyên li derveyî ofîsên rojnameyê piştî êrîşa mijdara 2011an.]]Di 2ê [[çiriya paşîn]]ê [[2011]]an de hejmareke taybet li ser serkeftina hilbijartinê ya [[Îslamîzm|îslamîstan]] li [[Tûnis]]ê bi sernavê ''Charia Hebdo'' hat weşandin û wek sernivîskarê wê "Mohammed" hat binavkirin, ku ew jî wek karîkaturek bi sernivîsa ''“100 qamçiyan ger hûn bi kenê nemirin!”'' di rûpela pêşîn de hatibû nîşandan. Di heman rojê de li ser redaksiyonan êrîşek şewitandinê hat kirin. Piştî ku Charlie Hebdo di [[îlon]]ê [[2012]]an de bêtir karîkaturên Muhemmed weşandin, zilamek li [[La Rochelle]] hate girtin ku banga kuştina sernivîskar û weşanger [[Stéphane Charbonnier]] kiribû.<ref>{{Jêder-nûçe |url=https://www.spiegel.de/panorama/justiz/morddrohung-gegen-charlie-hebdo-chefredakteur-a-857343.html |sernav=Morddrohung gegen "Charlie Hebdo"-Chefredakteur |tarîx=2012-09-22 |malper=Der Spiegel |ziman=de |roja-gihiştinê=2023-02-26 }}</ref> Di destpêka [[adar]]a [[2013]]an de, Charbonnier wekî yek ji deh kesan "ji ber sûcên li dijî Îslamê mirî an sax" di kovara [[Îslama siyasî|radîkal-îslamîst]] [[Inspire]] de hate navnîş kirin. Kovara ku girêdayî şaxê [[Yemen]]ê yê [[Elqaîde]]yê ye, duruşmeyên “Rojê yek gule ji kafiran diparêze” û “Pêxember Muhammed aleyhisselam biparêzin.” bi kar anî. Di rûpela pêşîn a Charlie Hebdo ya 7ê kanûna paşînê 2015an de [[Romannivîs|romana]] [[Michel Houellebecq]] ya bi navê [[Soumission]], di heman rojê de hate weşandin. Pirtûk di sala 2022an de Fransayek îslamîkirî vedibêje, ku tê de qanûnên [[şerîet]]ê tên sepandin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.tagesschau.de/kultur/houellebecq-101.html |sernav=Debatten über neuen Houellebecq-Roman: Rassismus oder gelungene Satire? {{!}} tagesschau.de |tarîx=2015-01-07 |malper=web.archive.org |roja-gihiştinê=2023-02-26 |roja-arşîvê=2015-01-07 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20150107031909/http://www.tagesschau.de/kultur/houellebecq-101.html |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref><ref>{{Jêder-nûçe |url=https://www.spiegel.de/politik/ausland/charlie-hebdo-satiremagazin-mit-skandal-tradition-a-1011723.html |sernav=Anschlag auf Satiremagazin: Warum "Charlie Hebdo"? |paşnav=Reinbold |pêşnav=Fabian |tarîx=2015-01-07 |malper=Der Spiegel |ziman=de |roja-gihiştinê=2023-02-26 }}</ref> Di heman hejmarê de yek ji karîkaturên herî dawî yên edîtorê [[Charbonnier]] jî bi sernavê "''Li Fransayê hê êrîş nehatiye kirin''" hate weşandin, digel bersiva xêzkirî a îslamîstekî çekdar: “''Bisekine û bibîne. Hîna heta dawiya meha kanûna paşînê heye ji bo dayîna silavên xwe yên cejnê.''”<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.deutschlandfunk.de/deutschlandfunk-dokument-die-letzte-karikatur-des-chefs-von-100.html |sernav=Deutschlandfunk-Dokument - Die letzte Karikatur des Chefs von "Charlie Hebdo" |paşnav=deutschlandfunk.de |malper=Die Nachrichten |ziman=de |roja-gihiştinê=2023-02-26 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nouvelobs.com/charlie-hebdo/20150107.OBS9468/charlie-hebdo-le-dernier-dessin-de-charb-toujours-pas-d-attentats.html |sernav="Charlie Hebdo". Le dernier dessin de Charb : "Toujours pas d'attentats" |tarîx=2015-01-07 |malper=L'Obs |ziman=fr |roja-gihiştinê=2023-02-26 }}</ref> === Êrîş === [[Wêne:Lieu assassinat du policier Ahmed Merabet.JPG|thumb|Boulevard Richard-Lenoir, cihê ku polîs Ehmed Merabet lê hat qetilkirin.]] Sûcdar Saîd û Chérif Kouachi, ku paşê berpirsiyariya [[Elqaîde|Elqaîdê]] li [[Yemen]]ê girt ser xwe, ketin nav nivîsgehên edîtoriya kovarê, li wir yanzdeh kes kuştin (di nav de efserekî polîsê ku ji bo ewlehiya kesane hatiye wezîfedarkirin), gelek kesên din ên ku li wir bûn birîndar kirin û dema ku reviyan polîsekî din qetil kirin. Li herêma [[Île-de-France]] di rojên 7-9ê kanûna paşînê 2015an de gelek êrîşên têkildar li dû xwe pêk hatin, di nav de dorpêçkirina supermarketa Hypercacher, ku tê de terorîstek çar mirovên [[Cihûtî|cihû]] qetil kir. Sûcdar bi rêya têlefonê îdiaya pabendbûna xwe bi [[Dewleta Îslamî ya Iraq û Şamê|Dewleta Îslamî]] re kir û got ku kiryarên wî bi êrîşa li ser Charlie Hebdo re girêdayî ne; ew ji aliyê hêzên ewlehiyê ve hat kuştin, dema ku supermarket hat dorpêç kirin. Di 9ê kanûna paşînê de, berpirsên êrîşa li ser Charlie Hebdo li bakurê rojhilatê Parîsê hatin dîtin û di encama gulebarana hêzên ewlehiyê de hatin kuştin. Di kanûna paşînê [[2020]]an de, dadgeha Parîsê ji ber alîkarî û piştgirîyê cezayên zindanê yên dirêj li gelek tawanbaran birî. Gumanbarê sereke Alî Riza Polat bi sûcê alîkarî û destekkirina sûcên terorê hat dîtin û 30 sal cezayê girtîgehê lê hat birîn. == Qurbanî == [[Wêne:Plaque_Charlie_Hebdo.jpg|alt=A commemorative plaque.|rast|thumb|Plaketa bîranînê li 10 rue Nicolas-Appert, Parîs]] === Yên kuştî === ==== Karîkaturîst û rojnamevan ==== * Cabu (Jean Cabut), 76, karîkaturîst. * Elsa Cayat, 54, psîkoanalîst û qunciknivîs - jina tenê ya ku di gulebaranê de hat kuştin. * Charb (Stéphane Charbonnier), 47, karîkaturîst, qunciknivîs û rêvebirê weşana ''Charlie Hebdo''. * Philippe Honoré, 73, karîkaturîst. * Bernard Maris, 68, aborînas, edîtor û qunciknivîs. * Mustapha Ourrad, 60, edîtorê kopî. * Tignous (Bernard Verlhac), 57, karîkaturîst. * Georges Wolinski, 80, karîkaturîst. ==== Yên din ==== * Frédéric Boisseau, 42, xebatkarê lênihêrîna avahiyê ji bo Sodexo, di lobiyê de hate kuştin dema ku li ser bangê hat avahiyê, yekem qurbaniya gulebaranê bû. * Franck Brinsolaro, 49, polîsê servîsa parastinê ji bo Charb wekî cerdevan hate wezîfedarkirin. * Ahmed Merabet, 42, efserê polîs, dema ku li derve li erdê birîndar bû, guleyek ji serê xwe reşandin. * Michel Renaud, 69, nivîskarek rêwî û organîzatorê festîvalê serdana Cabuyê dikir. <gallery mode="packed"> File:CABU AOUT 2012.jpg|[[Cabu]] File:2011-11-02 Incendie à Charlie Hebdo - Charb - 06.jpg|[[Charb]] File:Philippe Honoré, dessinateur de Charlie Hebdo (crop).jpg|[[Philippe Honoré (cartoonist)|Honoré]] File:Tignous 20080318 Salon du livre 1.jpg|[[Tignous]] File:Salon du livre de Paris 2011 - Georges Wolinski - 007.JPG|[[Georges Wolinski|Wolinski]] </gallery> === Yên birîndar === * Philippe Lançon, rojnamevan - gule li rûyê xwe girt û di rewşeke giran de ma, lê sax bû. * Fabrice Nicolino, 59, rojnamevan - ji lingê xwe gule berdan. * Riss (Laurent Sourisseau), 48, karîkaturîst û derhênerê edîtorê-teqe li milê xwe. * Polîsên nenas. == Bersiv == === Hikûmeta Fransa === Serok [[François Hollande]] li cihê bûyerê ji dezgehên ragihandinê re axivî û got "bêguman êrîşeke terorîstî ye" û got ku "çendîn êrîşên terorîstî di hefteyên dawî de hatin têkbirin".<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.france24.com/en/20150107-live-blog-gun-shots-french-paris-charlie-hebdo-satirical-magazine/ |sernav=France - Live: Deadly shooting at Paris HQ of French satirical magazine - France 24 |tarîx=2015-01-07 |malper=web.archive.org |roja-gihiştinê=2023-02-26 |roja-arşîvê=2015-01-07 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20150107145735/http://www.france24.com/en/20150107-live-blog-gun-shots-french-paris-charlie-hebdo-satirical-magazine/ |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Paşê wî ev gulebarana wek "êrîşa terorîstî ya herî giran ya hovîtiyê"<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/google-pays-tribute-to-charlie-hebdo-attack-victims-with-black-ribbon-on-homepage-9966794.html |sernav=Google pays tribute to Charlie Hebdo attack victims with black ribbon |tarîx=2015-01-09 |malper=The Independent |ziman=en |roja-gihiştinê=2023-02-26 }}</ref> bi nav kir, rojnamevanên kuştî wek "qehreman" bi nav kir,<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.voanews.com/a/shooting-at-paris-based-weekly-paper/2588648.html |sernav=1 of 3 Suspects in Paris Shootings Surrenders |malper=VOA |ziman=en |roja-gihiştinê=2023-02-26 }}</ref> û 8ê Çile rojek şîna neteweyî îlan kir.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.france24.com/en/20150107-charlie-hebdo-paris-attack-journalist-terror-/ |sernav=France - French, world leaders condemn attack at Charlie Hebdo - France 24 |tarîx=2015-01-08 |malper=web.archive.org |roja-gihiştinê=2023-02-26 |roja-arşîvê=2015-01-08 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20150108000732/http://www.france24.com/en/20150107-charlie-hebdo-paris-attack-journalist-terror-/ |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> === Welatên din === [[Wêne:Ambassade_de_France_US_-_Barack_Obama_-_Condoléances_Charlie_Hebdo_-_001.jpg|thumb|Obama li Balyozxaneya Fransa, Washington, D.C pirtûka sersaxiyê îmze dike.]] Êrîş yekser ji aliyê bi dehan hikûmetên li çaraliyê cîhanê ve hat şermezarkirin. Serokên navneteweyî di nav de [[Barack Obama]], [[Vladimir Putin]], [[Stephen Harper]], [[Narendra Modi]], [[Benjamin Netanyahu]], [[Angela Merkel]], [[Matteo Renzi]], [[David Cameron]], [[Mark Rutte]] û [[Tony Abbott]] daxuyaniyên sersaxiyê û hêrsê pêşkêş kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/france/11332726/Charlie-Hebdo-world-leaders-reactions-to-terror-attack.html |sernav=Charlie Hebdo: world leaders' reactions to terror attack |malper=www.telegraph.co.uk |roja-gihiştinê=2023-02-26 }}</ref> Serokê Rûsyayê [[Vladîmîr Putîn|Vladimîr Pûtîn]] hewl da ku hêrsa misilmanan li ser karîkaturên Charlie Hebdo li dijî [[Rojava|welatên rojava]] bi kar bîne.<ref>{{Jêder-nûçe |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-02-17/putin-points-muslim-rage-at-cold-war-foes-as-jihadis-vow-attacks |sernav=Putin Points Muslim Rage at Cold War Foes |tarîx=2015-02-17 |malper=Bloomberg.com |ziman=en |roja-gihiştinê=2023-02-26 }}</ref> Tê bawer kirin ku Pûtîn piştgirî da protestoyên misilmanên Rûsyayê li dijî Charlie Hebdo û rojava.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/charlie-hebdo-protests-chechnya-declares-holiday-for-rally-against-prophet-mohamed-cartoons-as-angry-worldwide-reaction-grows-9990339.html |sernav=Chechnya declares public holiday to support huge anti-Charlie Hebdo rally |tarîx=2015-01-20 |malper=The Independent |ziman=en |roja-gihiştinê=2023-02-26 }}</ref> [[Libnan]], [[Îran]], [[Erebistana Siûdî]], [[Urdun]], [[Behreyn]], [[Maroko]], [[Cezayir|Cezayîr]] û [[Qeter]] hemûyan ev bûyer şermezar kirin, herwiha [[Zanîngeha Ezherê ya Misrê]], ku saziya sereke ya [[Sunîtî|sunnî]] ya cîhana misilman e.<ref>{{Jêder-nûçe |url=https://www.theguardian.com/world/2015/jan/07/charlie-hebdo-killings-arab-states-jihadi-extremist-sympathisers-isis |sernav=Charlie Hebdo killings condemned by Arab states – but hailed online by extremists |paşnav=Black |pêşnav=Ian |tarîx=2015-01-07 |malper=The Guardian |ziman=en-GB |roja-gihiştinê=2023-02-26 }}</ref> Rêxistinên îslamî yên ku di nav wan de [[Konseya Baweriya Misilman a Fransî]], [[Meclisa Misilman a Brîtanyayê]] û [[Foruma Îslamî ya Ewropayê]] jî hene, li dijî êrîşê derketin. [[Yekîtiya Rêxistinên Îslamî yên Fransayê]] bi daxuyaniyekê êrîş şermezar kir û [[Îmam Hesen Çelgûmî]] jî diyar kir ku kesên li pişt êrîşê “Ruhê xwe firotin dojehê”.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.huffpost.com/entry/muslims-respond-charlie-hebdo_n_6429710 |sernav=Muslims Around The World Condemn Charlie Hebdo Attack |tarîx=2015-01-07 |malper=HuffPost |ziman=en |roja-gihiştinê=2023-02-26 }}</ref> [[Koma Azadiyên Sivîl ên Misilman]] ku bingeha wê li [[DYA]]yê ye, [[Encumena Têkiliyên Amerîkî-Îslamî]], êrîş şermezar kir û mafê azadiya axaftinê parast, "heta axaftinên ku tinazê xwe bi bawerî û kesayetên olî dike".<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.cair.com/press-center/press-releases/12797-american-muslims-condemn-paris-terror-attack-defend-free-speech.html |sernav=U.S. Muslims Condemn Paris Terror Attack, Defend Free Speech - CAIR |tarîx=2015-01-09 |malper=web.archive.org |roja-gihiştinê=2023-02-26 |roja-arşîvê=2015-01-09 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20150109231425/http://www.cair.com/press-center/press-releases/12797-american-muslims-condemn-paris-terror-attack-defend-free-speech.html |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Alîkarê serokê [[Civata Misilmanên Ehmedî yên DYAyê]] ev êrîş şermezar kir û got, "Sûcdarên li pişt vê hovîtiyê, hemû rêgezên îslamî yên dilovanî, edalet û aştiyê binpê kirine."<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.latimes.com/world/europe/la-fg-charlie-hedbo-attack-live-updates-20150107-htmlstory.html |sernav=Paris rampage live updates: Britain bolsters security; France mourns victims of Charlie Hebdo attack |tarîx=2015-01-07 |malper=Los Angeles Times |ziman=en-US |roja-gihiştinê=2023-02-26 }}</ref> , Encumena Netewî ya Misilmanên Kanadayî, ku rêxistineke azadîxwazên medenî ye, jî êrîş şermezar kir.<ref>{{Jêder-malper |url=http://ca.news.yahoo.com/blogs/dailybrew/canadian-muslim-leaders-condemn-attack-on-frances-194759746.html |sernav=Canadian Muslim leaders condemn attack on France's Charlie Hebdo |malper=ca.news.yahoo.com |ziman=en-CA |roja-gihiştinê=2023-02-26 }}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} myplntvf1y272d7c04dxx4ei3suya87 0 138229 2030049 1932918 2026-05-21T09:27:57Z InternetArchiveBot 45060 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2030049 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank partiya siyasî | nav = Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan | navê rastî = ''Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi'' | navê rastî ziman = | ziman1 = | navê ziman1 = | ziman2 = | navê ziman2 = | ziman3 = | navê ziman3 = | ziman4 = | navê ziman4 = | logo = DEM_PARTİ_LOGOSU.png | sernûçe = | kodareng = #03a64f | kurte = DEM Partî | rêber = | serok = [[Tülay Hatimoğulları Oruç]]{{Break}}[[Tuncer Bakırhan]] | rêvebir = | gelemperî sekreter = | sekreterê ewl = | sekreterê giştî = | serokatî = | sekreter = | serokê axaftinê = | avaker = 604 kes | sernav rêber1 = | navê rêber1 = | sernav rêber2 = | navê rêber2 = | sernav rêber3 = | navê rêber3 = | sernav rêber4 = | navê rêber4 = | sernav rêber5 = | navê rêber5 = | damezrandin = {{Destpêka dem|2010|07|29}} | qanûnîkirin = | qedexekirin = | beralîker = | derizandin = | pêşrew = | beralîkirin = | domdar = | sergeh = [[Enqere]] | rojname = | sazandina ramanê = | baskê xwendekaran = | baskê ciwanan = | baskê jinan = | sernav bask1 = | bask1 = | sernav bask2 = | bask2 = | sernav bask3 = | bask3 = | sernav bask4 = | bask4 = | salê endamê = 2023 | endam = {{Zêdebûn}}3.052 kes | îdeolojî = Siyaseta kesk, Azadîxwaziya çep, Rasterast Demokrasî, Sekûlerîzm | helwest = | dîn = | neteweyî = [[Partiya Demokratîk a Gelan]] | herêmî = [[Partiya Demokratîk a Gelan]] [[Tifaqa Ked û Azadiyê]] [[Kongreya Demokratîk a Gelan]] | ewropayî = [[Partiya Kesk a Ewropayê]] | parzemînî = [[Partiya Kesk a Ewropayê]] | navneteweyî = | civîna ewropayê = | sernav alîgir1 = | alîgir1 = | reng = {{Reng box|#3A913F|border=darkgray}} {{Reng box|#8C4799|border=darkgray}} {{Reng box|#FFB81C|border=darkgray}} [[Kesk]], [[Mor]], [[Pirteqalî]] | dirûşm = Rabe DEM Hat! | sirûd = | cihê têkoşînê = | sernav vala1 = | vala1 = | sernav vala2 = | vala2 = | sernav vala3 = | vala3 = | sernav vala4 = | vala4 = | sernav rûniştek1 = [[Meclîsa Mezin a Newengeran a Tirkiyeyê|Parlamen]]: | rûniştek1 = {{Composition bar|57|600|hex=#9932CC}} | sernav rûniştek2 = | rûniştek2 = | sernav rûniştek3 = | rûniştek3 = | sernav rûniştek4 = | rûniştek4 = | nîşan = | ala = | malper = {{URL|https://demparti.org.tr/}} | dewlet = | welat = | welat dab1 = | partî dab1 = | hilbijartin dab1 = | welat2 = | welat dab2 = | partî dab2 = | hilbijartin dab2 = | jêrenot = }} '''Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan''', (bi [[Zimanê tirkî|tirkî]]: ''Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi'') bi kurtasî '''DEM Partî''' yan jî bi navê berê '''Partiya Çep a Kesk''', '''Partiya Keskan û Pêşerojê ya Çep''', (bi [[Zimanê tirkî|tirkî]]: ''Yeşiller ve Sol Gelecek Partisi'') bi kurtasî '''YSP''', partiyeke siyasî ye ku di destpêkê de li ser esasê siyaseta kesk ku xwedî ramanên “lîberaliya çep” e ku di 29ê [[tîrmeh]]a sala [[2010]]an de li [[Enqere]]yê hatiye damezrandin.<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://yesilgazete.org/yeni-siyasetin-adi-kondu-yesiller-ve-sol-gelecek/ |sernav=Yeni Siyasetin adı kondu: Yeşiller ve Sol Gelecek - Yeşil Gazete |tarîx=2012-11-27 |ziman=tr |roja-gihiştinê=2023-03-14 |archive-date=2012-12-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121202061537/http://www.yesilgazete.org/blog/2012/11/27/yeni-siyasetin-adi-kondu-yesiller-ve-sol-gelecek/ |url-status=dead }}</ref><ref name=":1">{{Jêder-malper |url=http://www.turnusol.biz/public/haber.aspx?id=14211&pid=75&haber=Bas%25FDn%2520YGSPnin%2520kurulu%25FEunu%2520nas%25FDl%2520g%25F6rd%25FC |sernav=Basın YGSP'nin kuruluşunu nasıl gördü - www.turnusol.biz > Fikir imecesi |tarîx=2016-03-07 |malper=web.archive.org |roja-gihiştinê=2023-03-14 |roja-arşîvê=2016-03-07 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160307024643/http://www.turnusol.biz/public/haber.aspx?id=14211&pid=75&haber=Bas%25FDn%2520YGSPnin%2520kurulu%25FEunu%2520nas%25FDl%2520g%25F6rd%25FC |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Sembola DEM partiyê [[dar]]ek e ku koka darê [[binefş]]î şeklê mirovî çêdike, taca darê ji [[pel]]ên [[kesk]] pêk tê û [[Roj (stêrk)|rojek]] [[zer]] di nîvê tacê de serê şiklê [[mirov]] çêdike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://yesilsolparti.org/tuzuk/ |sernav=Tüzük |malper=Yeşil Sol Parti |ziman=tr |roja-gihiştinê=2023-04-02 |roja-arşîvê=2023-03-22 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20230322214632/https://yesilsolparti.org/tuzuk/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Hevserokên partiyê ya îro [[Tülay Hatimoğulları Oruç]] û [[Tuncer Bakırhan]] in. Li gorî tweetên [[Selahattin Demirtaş]] ku di beriya hilbijartina sala 2023an de hatiye parvekirin ku îhtîmal hebû [[Partiya Demokratîk a Gelan|PDG]] were girtin, siyasetmedarên [[Partiya Demokratîk a Gelan|PDGê]] bi Partiya Çep a Kesk beşdarî hilbijartinê dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/crg5j5v1yy5o |sernav=Yeşil Sol Parti, HDP'nin parti üzerinden seçime girme ihtimaline nasıl bakıyor? |tarîx=2023-03-14 |malper=BBC News Türkçe |ziman=tr |roja-gihiştinê=2023-03-14 }}</ref> Piştî kongreya awarteya ku 15 cotmeha sala 2023an hatiye lidarxistin navê partiyê wekê Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan hatiye guhertin (Bi kurtasî HEDEP). Piştî guhertina nav kurtasiya navê bi hinceta ku dişibe navê HADEP ku berî ji aliyê dadgeha tirk ve hatiye girtin navê kurtasî ya HEDEPê ji aliyê Dadgeha Bilind ve nehatiye pejandin. Piştre di 11 kanûna pêşîn a sala 2023an navê kurtasî ya Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan wekê DEM Partî hatiye guhertin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/c4n5gx4z1eeo |sernav=DEM Partî: Kurtenavê nû yê Partiya Wekheviya û Demokrasiya Gelan. |tarîx=2023-12-11 |malper=BBC News Türkçe |ziman=tr |roja-gihiştinê=2023-12-11 }}</ref> == Dîrok == Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan, di destpêkê de wekî Partiya Çep a Kesk di 29ê tîrmeha sala 2010an de bi yekbûna [[Partiya Wekhevî û Demokrasiyê]] û [[Partiya Keskan]] û bi beşdariya kesên din ên serbixwe yên di nava tevgerê de li [[Enqere]]yê hatiye avakirin.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Partî yek ji beşdarên [[Kongreya Demokratîk a Gelan]] (KDG) ye ku di sala 2012an de bûye serkêşiya însiyatîva siyasî ya avakirina [[Partiya Demokratîk a Gelan]] (PDG). Di sala [[2014]]an de, partiyê di [[Hilbijartina Serokomariya Tirkiyê ya sala 2014an|hilbijartinên serokomariya Tirkiyê ya sala 2014an]] de wek berbijêrê serokomariya Tirkiyê piştgiriya [[Selahattin Demirtaş]] dike û di hilbijartina parlemanî ya hezîrana sala 2015an de jî piştgirî daye HDPê.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.yesillervesolgelecek.org/diyoruz-ki/basin-aciklamalari/2015-02-10 |sernav=Barışa ve Umuda Şans Ver! - Basın Açıklamaları :: Yeşiller ve Sol Gelecek Partisi |tarîx=2015-07-15 |malper=web.archive.org |roja-gihiştinê=2023-04-02 |roja-arşîvê=2015-07-15 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20150715121426/http://www.yesillervesolgelecek.org/diyoruz-ki/basin-aciklamalari/2015-02-10 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Hevserokên partiyê ji ber parvekirinên medyaya civakî û pirtûkên di destê wan de hatin binçavkirin û di [[sibat]]a sala [[2018]]an de bi awayekî demkî hatibûn girtin û bi qedexeya derketina derveyê welat hatibûn berdan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://europeangreens.eu/news/stop-leaders-turkish-green-party-being-jailed-under-false-charges |sernav=Stop the leaders of the Turkish Green Party from being jailed under false charges |malper=European Greens |ziman=en |roja-gihiştinê=2023-03-14 |roja-arşîvê=2023-05-23 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20230523070020/https://europeangreens.eu/news/stop-leaders-turkish-green-party-being-jailed-under-false-charges |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Di Kongreya Duyem a Asayî ya Partiyê de di 2ê [[nîsan]]a sala [[2016]]an de partiyê navê xwe guhert û kir ''Yeşil Sol Partisi'' (YSP).<ref>{{Jêder-malper |url=https://yesilsolparti.org/partimizin-2-olagan-konferanskongeresi-ankarada-gerceklestirildi/ |sernav=Partimizin 2. Olağan Konferans/Kongere'si Ankara'da Gerçekleştirildi |paşnav=Şarkı |pêşnav=Fırat |tarîx=2016-04-03 |malper=Yeşil Sol Parti |ziman=tr |roja-gihiştinê=2023-04-02 |roja-arşîvê=2023-03-15 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20230315174330/https://yesilsolparti.org/partimizin-2-olagan-konferanskongeresi-ankarada-gerceklestirildi/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Logoya partiyê ya îro dikare bi biryara duyem Kongreya Awarte ya 16ê [[cotmeh]]a [[2022]]an ve were şopandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://medyascope.tv/2022/10/18/yesil-sol-partinin-logosu-degisti-parti-es-sozcusu-ibrahim-akin-kapatilirsa-hdp-seceneksiz-degil/ |sernav=Yeşil Sol Parti'nin logosu değişti {{!}} Parti Eş Sözcüsü İbrahim Akın: "Kapatılırsa, HDP seçeneksiz değil" |paşnav=Şen |pêşnav=Dilek |tarîx=2022-10-18 |malper=Medyascope |ziman=tr |roja-gihiştinê=2023-04-02 }}</ref> Piştre Selahattin Demirtaş pêşniyar kir ku ger HDP bê qedexekirin, dê hemû namzedên fraksiyonên HDPê li ser navê YSP di hilbijartinên giştî yên sala 2023 de bibin namzed.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/crg5j5v1yy5o |sernav=Yeşil Sol Parti, HDP'nin parti üzerinden seçime girme ihtimaline nasıl bakıyor? |tarîx=2023-03-14 |malper=BBC News Türkçe |ziman=tr |roja-gihiştinê=2023-04-02 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.fr.de/politik/tuerkei-wahl-hdp-ysl-prokurdisch-razzien-festnahmen-erdogan-92149626.html |sernav=Auch Plan-B von HDP unter Druck - Razzien gegen Mitglieder von Grüne Links Partei |malper=www.fr.de |ziman=de |roja-gihiştinê=2023-04-02 }}</ref> Bi biryara 24ê [[adar]]a 2023an, HDPê, [[Partiya Tevgera Karkeran]] û [[Partiya Azadiya Civakî]] biryar dane ku ji bo hilbijartinên serokomarî û parlamenê di nav lîsteyên YSPê de bibin yek. Ev yek dibe sedema xurtkirina tifaqa [[Tifaqa Netewe]] ya serokê mixalefetê [[Kemal Kılıçdaroğlu|Kemal Kilicdaroglu]]. Ji ber vê yekê YSPê ji bo hilbijartinên serokkomariyê yên sala 2023an wekî partiyek diyarker hatiye dîtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nd-aktuell.de/artikel/1171738.wahlen-in-der-tuerkei-duestere-aussichten-fuer-erdoğan.html |sernav=Düstere Aussichten für Erdoğan (nd-aktuell.de) |paşnav=Wimmer |pêşnav=Christopher |malper=nd-aktuell.de |ziman=de |roja-gihiştinê=2023-04-02 }}</ref> Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan di 15e cotmeha sala 2023an di çarem kongreya xwe ya asayî de navê xwe ji Partiya Çep û Pêşerojê ya Keskan veguhêze Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan û di heman kongreyê de [[Tülay Hatimoğulları Oruç]] û [[Tuncer Bakırhan]] wekê hevserokên partiyê hatine hilbijartin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://medyascope.tv/2023/10/16/hedepte-parti-meclisinin-yuzde-80i-degistirildi/ |sernav=HEDEP'te Parti Meclisi'nin yüzde 80’i değiştirildi |paşnav=Aslan |pêşnav=Ferit |tarîx=2023-10-16 |malper=Medyascope |ziman=tr |roja-gihiştinê=2023-10-16 }}</ref> === Hilbijartinên giştî yên sala 2023ê === [[Wêne:2023 Türkiye Milletvekili Seçimleri.png|thumb|Encamên hilbijartina parlamena Tirkiyê ya 2023an: Rengê YSPê mor e.]] Tevî ku YSPê ji Platforma Siyaseta Kesk veqetiya, wê weke pêkhateya HDPê xebatên xwe yên siyasî berdewam kir û di [[Hilbijartinên giştî li Tirkiyeyê 2023|hilbijartinên vê serdemê]] de bi HDPê re tevgeriya. Îhtîmala ku HDP ji aliyê Dadgeha Destûra Bingehîn ve bê girtin derketibû pêş. Jiber vê yekê di kongreya ku di 16ê cotmeha sala 2022an de pêk hat logoya partiyê wek temayek logoya [[Partiya Demokratîk a Gelan]] hate guhertin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://medyascope.tv/2022/10/18/yesil-sol-partinin-logosu-degisti-parti-es-sozcusu-ibrahim-akin-kapatilirsa-hdp-seceneksiz-degil/ |sernav=Yeşil Sol Parti'nin logosu değişti {{!}} Parti Eş Sözcüsü İbrahim Akın: "Kapatılırsa, HDP seçeneksiz değil" |paşnav=Şen |pêşnav=Dilek |tarîx=2022-10-18 |malper=Medyascope |ziman=tr |roja-gihiştinê=2023-05-15 }}</ref> Piştre di 14ê adara sala 2023an de [[Selahattin Demirtaş]] ragihand, eger [[HDP]]ê bê girtin, dê di hilbijartinên giştî yên sala 2023an de, berbijarê parlamenteriyê yên HDPê bikevin nav lîsteyên YSPê û bi vî awayê beşdarê hilbijartinê bibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/crg5j5v1yy5o |sernav=Yeşil Sol Parti, HDP'nin parti üzerinden seçime girme ihtimaline nasıl bakıyor? |tarîx=2023-03-14 |malper=BBC News Türkçe |ziman=tr |roja-gihiştinê=2023-05-15 }}</ref> Li ser biryara di 24ê adara sala 2023an de [[Partiya Demokratîk a Gelan]] (HDP), [[Partiya Tevgera Kedkaran]] (EHP) û [[Partiya Azadiya Civakî]] (TÖP) biryar dane ku ji lîsteyên YSPê bi navê [[Tifaqa Ked û Azadiyê]] bikevin hilbijartinên giştî yên sala 2023an. Piştre di 6ê nîsana 2023an de [[Partiya Kedê]] (EMEP) jî biryar da ku tevî lîsteyên YSPê bibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.sozcu.com.tr/2023/gundem/son-dakika-yskdan-emep-aciklamasi-7645787/ |sernav=YSK’dan EMEP açıklaması - Son dakika haberleri – Sözcü |tarîx=2023-04-06 |malper=web.archive.org |roja-gihiştinê=2023-05-15 |roja-arşîvê=2023-04-06 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20230406140230/https://www.sozcu.com.tr/2023/gundem/son-dakika-yskdan-emep-aciklamasi-7645787/ |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> YSPê bi rêjeya ji sedî 8,78 dengan werdigire û 62 parlementer distîne. TÎP a ku ji sedî 1,7ê dengan wergirtiye bi 4 parlamenteran li meclîsê cih girtiye. Bi vî awayî wê Tifaqa Ked û Azadiyê bigihêje 66 wekîlan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.yenisafak.com/hangi-parti-hangi-ilden-ne-kadar-milletvekili-cikardi-h-4530947 |sernav=Hangi parti hangi ilden ne kadar milletvekili çıkardı |paşnav=Şafak |pêşnav=Yeni |malper=Yeni Şafak |ziman=tr-TR |roja-gihiştinê=2023-05-16 }}</ref> === Hilbijartinên herêmî yên sala 2024ê === [[Wêne:2024 Mahali İdareler Seçimleri.png|thumb|Serkeftina partiyan a hilbijartinên herêmî yên li Bakurê Kurdistanê û Tirkiyeyê ya sala 2024an li gorî parêzgeh û navçeyan]] Di [[Hilbijartinên herêmî yên li Bakurê Kurdistanê û Tirkiyeyê 2024|hilbijartinên herêmî yên ku di adarê 2024ê de li Bakurê Kurdistanê û li Tirkiyeyê]] hatin lidarxistin de DEM Partiyê li Bakurê Kurdistanê şaredariyên 3 bajarên mezin, 7 bajar, 58 navçe, (di nav de şaredariya navçeya navandî ya [[Mêrsîn]]ê ya [[Akdenîz]] heye) û şaredariyên 7 bajarokan, bi giştî 75 şaredarî bidestxistiye. == Profîla siyasî == Di rêziknameya partiyê de tê gotin ku Partiya DEMê ji bo jiyan û paşerojeke nû, ji bo avakirina [[Civaka demokratîk|civakeke demokratîk]], [[Azadî (felsefe)|azadîxwaz]], [[wekhevî]]xwaz, [[dad]]perwer, [[ekolojî]]k, [[wekheviya zayendî]] û hevgirtinê berpirsyariya siyasî digire ser xwe. Partî têgihîştina têkoşînê ya piralî, bi beşdarbûn û nîqaşkirinê dixwazin. Her wiha ew [[Mafên mirovan|mafên mirovan ên gerdûnî]] diparêzin, mafên [[xweza]]yê û hemû zindiyan diparêzin û li dijî [[mîlîtarîzm]]ê têdikoşin. Partî xwe wekî ekolojîst, partiyek siyasî ya demokratîk a [[Aştî|aştiyane]] ku ji bo ked û [[Dadmendî|dadmendiya]] civakî kar dike, dibîne. Partî ji bo ji holê rakirina her cure zext, îstîsmar û [[Cudakarî|cudakariyê]] têdikoşe. Lewma ji bo avakirina jiyaneke li gorî rûmeta mirovan, û ji bo rêveberiya demokratîk a gel têdikoşe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://demparti.org.tr/tr/tuzuk/17557/ |sernav=Parti Tüzüğü |malper=demparti.org.tr }}</ref> DEM Partî ji aliyê hinekan ve weke alternatîfeke muhtemel a HDPê tê dîtin, bi taybetî ji ber îxtîmala qedexekirina HDPê. Dewleta Tirk zextên xwe yên li ser HDPê zêde kiribû û gelek caran wek “partiyeke terorîst” bi nav kiribû. Ji ber vê yekê daxwaza qedexekirina partiyê jî hate kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dw.com/de/parteiverbot-der-hdp-erdogan-sucht-die-eskalation/a-58016246 |sernav=Erdogan eskaliert: Kurdenpartei vor dem Aus – DW – 23.06.2021 |malper=dw.com |roja-gihiştinê=2024-10-28 |ziman=de }}</ref> == Hevberdevk û hevserokên Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! # ! Nav ! Despêka kar ! Bidawîbûna kar |- | 1 || Sevil Turan - Arif Ali Cangı || 25ê Mijdar 2012 || 30ê Mijdar 2012 |- | 2 || Sevil Turan - Naci Sönmez || 30ê Mijdar 2012 || 2ê Nîsan 2016 |- | 3 || Eylem Tuncaelli - Naci Sönmez || 2ê Nîsan 2016 || 1ê Kanûna pêşîn 2018 |- | 4 || Eylem Tuncaelli - Sinan Tutal || 1ê Kanûna pêşîn 2018 || 22-23ê Gulan 2021 |- | 5 || Ayşe Erdem - İbrahim Akın || 22-23ê Gulan 2021 || 16ê Cotmeh 2022 |- | 6 || Çiğdem Kılıçgün Uçar - İbrahim Akın || 16ê Cotmeh 2022 || 15ê Cotmeh 2023 |- |7 |[[Tülay Hatimoğulları Oruç|Tülay Hatimoğulları]] - [[Tuncer Bakırhan]] | 15ê Cotmeh 2023 | |} == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Tevgera Civaka Demokratîk}} {{Rêxistinên siyasî yên Kurdistanê}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Avabûnên 2012an li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Globalîzasyona alternatîv]] [[Kategorî:Partiyên siyasî yên ku di 2023an de hatine avakirin]] [[Kategorî:Partiyên siyasî yên neteweperwerê kurd]] [[Kategorî:Partiyên siyasî yên Bakurê Kurdistanê]] [[Kategorî:Partiyên siyasî yên Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Partiyên sosyaldemokrat]] 489vfdq27juchm7g8hn5k9xidple5ti 2030061 2030049 2026-05-21T10:12:12Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Wikihez/skrîpt/py/citeKurdifier.py|Bot]]: Kurdîkirina çavkaniyan; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2030061 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank partiya siyasî | nav = Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan | navê rastî = ''Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi'' | navê rastî ziman = | ziman1 = | navê ziman1 = | ziman2 = | navê ziman2 = | ziman3 = | navê ziman3 = | ziman4 = | navê ziman4 = | logo = DEM_PARTİ_LOGOSU.png | sernûçe = | kodareng = #03a64f | kurte = DEM Partî | rêber = | serok = [[Tülay Hatimoğulları Oruç]]{{Break}}[[Tuncer Bakırhan]] | rêvebir = | gelemperî sekreter = | sekreterê ewl = | sekreterê giştî = | serokatî = | sekreter = | serokê axaftinê = | avaker = 604 kes | sernav rêber1 = | navê rêber1 = | sernav rêber2 = | navê rêber2 = | sernav rêber3 = | navê rêber3 = | sernav rêber4 = | navê rêber4 = | sernav rêber5 = | navê rêber5 = | damezrandin = {{Destpêka dem|2010|07|29}} | qanûnîkirin = | qedexekirin = | beralîker = | derizandin = | pêşrew = | beralîkirin = | domdar = | sergeh = [[Enqere]] | rojname = | sazandina ramanê = | baskê xwendekaran = | baskê ciwanan = | baskê jinan = | sernav bask1 = | bask1 = | sernav bask2 = | bask2 = | sernav bask3 = | bask3 = | sernav bask4 = | bask4 = | salê endamê = 2023 | endam = {{Zêdebûn}}3.052 kes | îdeolojî = Siyaseta kesk, Azadîxwaziya çep, Rasterast Demokrasî, Sekûlerîzm | helwest = | dîn = | neteweyî = [[Partiya Demokratîk a Gelan]] | herêmî = [[Partiya Demokratîk a Gelan]] [[Tifaqa Ked û Azadiyê]] [[Kongreya Demokratîk a Gelan]] | ewropayî = [[Partiya Kesk a Ewropayê]] | parzemînî = [[Partiya Kesk a Ewropayê]] | navneteweyî = | civîna ewropayê = | sernav alîgir1 = | alîgir1 = | reng = {{Reng box|#3A913F|border=darkgray}} {{Reng box|#8C4799|border=darkgray}} {{Reng box|#FFB81C|border=darkgray}} [[Kesk]], [[Mor]], [[Pirteqalî]] | dirûşm = Rabe DEM Hat! | sirûd = | cihê têkoşînê = | sernav vala1 = | vala1 = | sernav vala2 = | vala2 = | sernav vala3 = | vala3 = | sernav vala4 = | vala4 = | sernav rûniştek1 = [[Meclîsa Mezin a Newengeran a Tirkiyeyê|Parlamen]]: | rûniştek1 = {{Composition bar|57|600|hex=#9932CC}} | sernav rûniştek2 = | rûniştek2 = | sernav rûniştek3 = | rûniştek3 = | sernav rûniştek4 = | rûniştek4 = | nîşan = | ala = | malper = {{URL|https://demparti.org.tr/}} | dewlet = | welat = | welat dab1 = | partî dab1 = | hilbijartin dab1 = | welat2 = | welat dab2 = | partî dab2 = | hilbijartin dab2 = | jêrenot = }} '''Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan''', (bi [[Zimanê tirkî|tirkî]]: ''Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi'') bi kurtasî '''DEM Partî''' yan jî bi navê berê '''Partiya Çep a Kesk''', '''Partiya Keskan û Pêşerojê ya Çep''', (bi [[Zimanê tirkî|tirkî]]: ''Yeşiller ve Sol Gelecek Partisi'') bi kurtasî '''YSP''', partiyeke siyasî ye ku di destpêkê de li ser esasê siyaseta kesk ku xwedî ramanên “lîberaliya çep” e ku di 29ê [[tîrmeh]]a sala [[2010]]an de li [[Enqere]]yê hatiye damezrandin.<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://yesilgazete.org/yeni-siyasetin-adi-kondu-yesiller-ve-sol-gelecek/ |sernav=Yeni Siyasetin adı kondu: Yeşiller ve Sol Gelecek - Yeşil Gazete |tarîx=2012-11-27 |ziman=tr |roja-gihiştinê=2023-03-14 |roja-arşîvê=2012-12-02 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20121202061537/http://www.yesilgazete.org/blog/2012/11/27/yeni-siyasetin-adi-kondu-yesiller-ve-sol-gelecek/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref name=":1">{{Jêder-malper |url=http://www.turnusol.biz/public/haber.aspx?id=14211&pid=75&haber=Bas%25FDn%2520YGSPnin%2520kurulu%25FEunu%2520nas%25FDl%2520g%25F6rd%25FC |sernav=Basın YGSP'nin kuruluşunu nasıl gördü - www.turnusol.biz > Fikir imecesi |tarîx=2016-03-07 |malper=web.archive.org |roja-gihiştinê=2023-03-14 |roja-arşîvê=2016-03-07 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160307024643/http://www.turnusol.biz/public/haber.aspx?id=14211&pid=75&haber=Bas%25FDn%2520YGSPnin%2520kurulu%25FEunu%2520nas%25FDl%2520g%25F6rd%25FC |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Sembola DEM partiyê [[dar]]ek e ku koka darê [[binefş]]î şeklê mirovî çêdike, taca darê ji [[pel]]ên [[kesk]] pêk tê û [[Roj (stêrk)|rojek]] [[zer]] di nîvê tacê de serê şiklê [[mirov]] çêdike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://yesilsolparti.org/tuzuk/ |sernav=Tüzük |malper=Yeşil Sol Parti |ziman=tr |roja-gihiştinê=2023-04-02 |roja-arşîvê=2023-03-22 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20230322214632/https://yesilsolparti.org/tuzuk/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Hevserokên partiyê ya îro [[Tülay Hatimoğulları Oruç]] û [[Tuncer Bakırhan]] in. Li gorî tweetên [[Selahattin Demirtaş]] ku di beriya hilbijartina sala 2023an de hatiye parvekirin ku îhtîmal hebû [[Partiya Demokratîk a Gelan|PDG]] were girtin, siyasetmedarên [[Partiya Demokratîk a Gelan|PDGê]] bi Partiya Çep a Kesk beşdarî hilbijartinê dibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/crg5j5v1yy5o |sernav=Yeşil Sol Parti, HDP'nin parti üzerinden seçime girme ihtimaline nasıl bakıyor? |tarîx=2023-03-14 |malper=BBC News Türkçe |ziman=tr |roja-gihiştinê=2023-03-14 }}</ref> Piştî kongreya awarteya ku 15 cotmeha sala 2023an hatiye lidarxistin navê partiyê wekê Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan hatiye guhertin (Bi kurtasî HEDEP). Piştî guhertina nav kurtasiya navê bi hinceta ku dişibe navê HADEP ku berî ji aliyê dadgeha tirk ve hatiye girtin navê kurtasî ya HEDEPê ji aliyê Dadgeha Bilind ve nehatiye pejandin. Piştre di 11 kanûna pêşîn a sala 2023an navê kurtasî ya Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan wekê DEM Partî hatiye guhertin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/c4n5gx4z1eeo |sernav=DEM Partî: Kurtenavê nû yê Partiya Wekheviya û Demokrasiya Gelan. |tarîx=2023-12-11 |malper=BBC News Türkçe |ziman=tr |roja-gihiştinê=2023-12-11 }}</ref> == Dîrok == Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan, di destpêkê de wekî Partiya Çep a Kesk di 29ê tîrmeha sala 2010an de bi yekbûna [[Partiya Wekhevî û Demokrasiyê]] û [[Partiya Keskan]] û bi beşdariya kesên din ên serbixwe yên di nava tevgerê de li [[Enqere]]yê hatiye avakirin.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Partî yek ji beşdarên [[Kongreya Demokratîk a Gelan]] (KDG) ye ku di sala 2012an de bûye serkêşiya însiyatîva siyasî ya avakirina [[Partiya Demokratîk a Gelan]] (PDG). Di sala [[2014]]an de, partiyê di [[Hilbijartina Serokomariya Tirkiyê ya sala 2014an|hilbijartinên serokomariya Tirkiyê ya sala 2014an]] de wek berbijêrê serokomariya Tirkiyê piştgiriya [[Selahattin Demirtaş]] dike û di hilbijartina parlemanî ya hezîrana sala 2015an de jî piştgirî daye HDPê.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.yesillervesolgelecek.org/diyoruz-ki/basin-aciklamalari/2015-02-10 |sernav=Barışa ve Umuda Şans Ver! - Basın Açıklamaları :: Yeşiller ve Sol Gelecek Partisi |tarîx=2015-07-15 |malper=web.archive.org |roja-gihiştinê=2023-04-02 |roja-arşîvê=2015-07-15 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20150715121426/http://www.yesillervesolgelecek.org/diyoruz-ki/basin-aciklamalari/2015-02-10 |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Hevserokên partiyê ji ber parvekirinên medyaya civakî û pirtûkên di destê wan de hatin binçavkirin û di [[sibat]]a sala [[2018]]an de bi awayekî demkî hatibûn girtin û bi qedexeya derketina derveyê welat hatibûn berdan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://europeangreens.eu/news/stop-leaders-turkish-green-party-being-jailed-under-false-charges |sernav=Stop the leaders of the Turkish Green Party from being jailed under false charges |malper=European Greens |ziman=en |roja-gihiştinê=2023-03-14 |roja-arşîvê=2023-05-23 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20230523070020/https://europeangreens.eu/news/stop-leaders-turkish-green-party-being-jailed-under-false-charges |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Di Kongreya Duyem a Asayî ya Partiyê de di 2ê [[nîsan]]a sala [[2016]]an de partiyê navê xwe guhert û kir ''Yeşil Sol Partisi'' (YSP).<ref>{{Jêder-malper |url=https://yesilsolparti.org/partimizin-2-olagan-konferanskongeresi-ankarada-gerceklestirildi/ |sernav=Partimizin 2. Olağan Konferans/Kongere'si Ankara'da Gerçekleştirildi |paşnav=Şarkı |pêşnav=Fırat |tarîx=2016-04-03 |malper=Yeşil Sol Parti |ziman=tr |roja-gihiştinê=2023-04-02 |roja-arşîvê=2023-03-15 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20230315174330/https://yesilsolparti.org/partimizin-2-olagan-konferanskongeresi-ankarada-gerceklestirildi/ |rewşa-urlyê=mirî }}</ref> Logoya partiyê ya îro dikare bi biryara duyem Kongreya Awarte ya 16ê [[cotmeh]]a [[2022]]an ve were şopandin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://medyascope.tv/2022/10/18/yesil-sol-partinin-logosu-degisti-parti-es-sozcusu-ibrahim-akin-kapatilirsa-hdp-seceneksiz-degil/ |sernav=Yeşil Sol Parti'nin logosu değişti {{!}} Parti Eş Sözcüsü İbrahim Akın: "Kapatılırsa, HDP seçeneksiz değil" |paşnav=Şen |pêşnav=Dilek |tarîx=2022-10-18 |malper=Medyascope |ziman=tr |roja-gihiştinê=2023-04-02 }}</ref> Piştre Selahattin Demirtaş pêşniyar kir ku ger HDP bê qedexekirin, dê hemû namzedên fraksiyonên HDPê li ser navê YSP di hilbijartinên giştî yên sala 2023 de bibin namzed.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/crg5j5v1yy5o |sernav=Yeşil Sol Parti, HDP'nin parti üzerinden seçime girme ihtimaline nasıl bakıyor? |tarîx=2023-03-14 |malper=BBC News Türkçe |ziman=tr |roja-gihiştinê=2023-04-02 }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=https://www.fr.de/politik/tuerkei-wahl-hdp-ysl-prokurdisch-razzien-festnahmen-erdogan-92149626.html |sernav=Auch Plan-B von HDP unter Druck - Razzien gegen Mitglieder von Grüne Links Partei |malper=www.fr.de |ziman=de |roja-gihiştinê=2023-04-02 }}</ref> Bi biryara 24ê [[adar]]a 2023an, HDPê, [[Partiya Tevgera Karkeran]] û [[Partiya Azadiya Civakî]] biryar dane ku ji bo hilbijartinên serokomarî û parlamenê di nav lîsteyên YSPê de bibin yek. Ev yek dibe sedema xurtkirina tifaqa [[Tifaqa Netewe]] ya serokê mixalefetê [[Kemal Kılıçdaroğlu|Kemal Kilicdaroglu]]. Ji ber vê yekê YSPê ji bo hilbijartinên serokkomariyê yên sala 2023an wekî partiyek diyarker hatiye dîtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.nd-aktuell.de/artikel/1171738.wahlen-in-der-tuerkei-duestere-aussichten-fuer-erdoğan.html |sernav=Düstere Aussichten für Erdoğan (nd-aktuell.de) |paşnav=Wimmer |pêşnav=Christopher |malper=nd-aktuell.de |ziman=de |roja-gihiştinê=2023-04-02 }}</ref> Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan di 15e cotmeha sala 2023an di çarem kongreya xwe ya asayî de navê xwe ji Partiya Çep û Pêşerojê ya Keskan veguhêze Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan û di heman kongreyê de [[Tülay Hatimoğulları Oruç]] û [[Tuncer Bakırhan]] wekê hevserokên partiyê hatine hilbijartin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://medyascope.tv/2023/10/16/hedepte-parti-meclisinin-yuzde-80i-degistirildi/ |sernav=HEDEP'te Parti Meclisi'nin yüzde 80’i değiştirildi |paşnav=Aslan |pêşnav=Ferit |tarîx=2023-10-16 |malper=Medyascope |ziman=tr |roja-gihiştinê=2023-10-16 }}</ref> === Hilbijartinên giştî yên sala 2023ê === [[Wêne:2023 Türkiye Milletvekili Seçimleri.png|thumb|Encamên hilbijartina parlamena Tirkiyê ya 2023an: Rengê YSPê mor e.]] Tevî ku YSPê ji Platforma Siyaseta Kesk veqetiya, wê weke pêkhateya HDPê xebatên xwe yên siyasî berdewam kir û di [[Hilbijartinên giştî li Tirkiyeyê 2023|hilbijartinên vê serdemê]] de bi HDPê re tevgeriya. Îhtîmala ku HDP ji aliyê Dadgeha Destûra Bingehîn ve bê girtin derketibû pêş. Jiber vê yekê di kongreya ku di 16ê cotmeha sala 2022an de pêk hat logoya partiyê wek temayek logoya [[Partiya Demokratîk a Gelan]] hate guhertin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://medyascope.tv/2022/10/18/yesil-sol-partinin-logosu-degisti-parti-es-sozcusu-ibrahim-akin-kapatilirsa-hdp-seceneksiz-degil/ |sernav=Yeşil Sol Parti'nin logosu değişti {{!}} Parti Eş Sözcüsü İbrahim Akın: "Kapatılırsa, HDP seçeneksiz değil" |paşnav=Şen |pêşnav=Dilek |tarîx=2022-10-18 |malper=Medyascope |ziman=tr |roja-gihiştinê=2023-05-15 }}</ref> Piştre di 14ê adara sala 2023an de [[Selahattin Demirtaş]] ragihand, eger [[HDP]]ê bê girtin, dê di hilbijartinên giştî yên sala 2023an de, berbijarê parlamenteriyê yên HDPê bikevin nav lîsteyên YSPê û bi vî awayê beşdarê hilbijartinê bibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/crg5j5v1yy5o |sernav=Yeşil Sol Parti, HDP'nin parti üzerinden seçime girme ihtimaline nasıl bakıyor? |tarîx=2023-03-14 |malper=BBC News Türkçe |ziman=tr |roja-gihiştinê=2023-05-15 }}</ref> Li ser biryara di 24ê adara sala 2023an de [[Partiya Demokratîk a Gelan]] (HDP), [[Partiya Tevgera Kedkaran]] (EHP) û [[Partiya Azadiya Civakî]] (TÖP) biryar dane ku ji lîsteyên YSPê bi navê [[Tifaqa Ked û Azadiyê]] bikevin hilbijartinên giştî yên sala 2023an. Piştre di 6ê nîsana 2023an de [[Partiya Kedê]] (EMEP) jî biryar da ku tevî lîsteyên YSPê bibin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.sozcu.com.tr/2023/gundem/son-dakika-yskdan-emep-aciklamasi-7645787/ |sernav=YSK’dan EMEP açıklaması - Son dakika haberleri – Sözcü |tarîx=2023-04-06 |malper=web.archive.org |roja-gihiştinê=2023-05-15 |roja-arşîvê=2023-04-06 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20230406140230/https://www.sozcu.com.tr/2023/gundem/son-dakika-yskdan-emep-aciklamasi-7645787/ |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> YSPê bi rêjeya ji sedî 8,78 dengan werdigire û 62 parlementer distîne. TÎP a ku ji sedî 1,7ê dengan wergirtiye bi 4 parlamenteran li meclîsê cih girtiye. Bi vî awayî wê Tifaqa Ked û Azadiyê bigihêje 66 wekîlan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.yenisafak.com/hangi-parti-hangi-ilden-ne-kadar-milletvekili-cikardi-h-4530947 |sernav=Hangi parti hangi ilden ne kadar milletvekili çıkardı |paşnav=Şafak |pêşnav=Yeni |malper=Yeni Şafak |ziman=tr-TR |roja-gihiştinê=2023-05-16 }}</ref> === Hilbijartinên herêmî yên sala 2024ê === [[Wêne:2024 Mahali İdareler Seçimleri.png|thumb|Serkeftina partiyan a hilbijartinên herêmî yên li Bakurê Kurdistanê û Tirkiyeyê ya sala 2024an li gorî parêzgeh û navçeyan]] Di [[Hilbijartinên herêmî yên li Bakurê Kurdistanê û Tirkiyeyê 2024|hilbijartinên herêmî yên ku di adarê 2024ê de li Bakurê Kurdistanê û li Tirkiyeyê]] hatin lidarxistin de DEM Partiyê li Bakurê Kurdistanê şaredariyên 3 bajarên mezin, 7 bajar, 58 navçe, (di nav de şaredariya navçeya navandî ya [[Mêrsîn]]ê ya [[Akdenîz]] heye) û şaredariyên 7 bajarokan, bi giştî 75 şaredarî bidestxistiye. == Profîla siyasî == Di rêziknameya partiyê de tê gotin ku Partiya DEMê ji bo jiyan û paşerojeke nû, ji bo avakirina [[Civaka demokratîk|civakeke demokratîk]], [[Azadî (felsefe)|azadîxwaz]], [[wekhevî]]xwaz, [[dad]]perwer, [[ekolojî]]k, [[wekheviya zayendî]] û hevgirtinê berpirsyariya siyasî digire ser xwe. Partî têgihîştina têkoşînê ya piralî, bi beşdarbûn û nîqaşkirinê dixwazin. Her wiha ew [[Mafên mirovan|mafên mirovan ên gerdûnî]] diparêzin, mafên [[xweza]]yê û hemû zindiyan diparêzin û li dijî [[mîlîtarîzm]]ê têdikoşin. Partî xwe wekî ekolojîst, partiyek siyasî ya demokratîk a [[Aştî|aştiyane]] ku ji bo ked û [[Dadmendî|dadmendiya]] civakî kar dike, dibîne. Partî ji bo ji holê rakirina her cure zext, îstîsmar û [[Cudakarî|cudakariyê]] têdikoşe. Lewma ji bo avakirina jiyaneke li gorî rûmeta mirovan, û ji bo rêveberiya demokratîk a gel têdikoşe.<ref>{{Jêder-malper |url=https://demparti.org.tr/tr/tuzuk/17557/ |sernav=Parti Tüzüğü |malper=demparti.org.tr }}</ref> DEM Partî ji aliyê hinekan ve weke alternatîfeke muhtemel a HDPê tê dîtin, bi taybetî ji ber îxtîmala qedexekirina HDPê. Dewleta Tirk zextên xwe yên li ser HDPê zêde kiribû û gelek caran wek “partiyeke terorîst” bi nav kiribû. Ji ber vê yekê daxwaza qedexekirina partiyê jî hate kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.dw.com/de/parteiverbot-der-hdp-erdogan-sucht-die-eskalation/a-58016246 |sernav=Erdogan eskaliert: Kurdenpartei vor dem Aus – DW – 23.06.2021 |malper=dw.com |roja-gihiştinê=2024-10-28 |ziman=de }}</ref> == Hevberdevk û hevserokên Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! # ! Nav ! Despêka kar ! Bidawîbûna kar |- | 1 || Sevil Turan - Arif Ali Cangı || 25ê Mijdar 2012 || 30ê Mijdar 2012 |- | 2 || Sevil Turan - Naci Sönmez || 30ê Mijdar 2012 || 2ê Nîsan 2016 |- | 3 || Eylem Tuncaelli - Naci Sönmez || 2ê Nîsan 2016 || 1ê Kanûna pêşîn 2018 |- | 4 || Eylem Tuncaelli - Sinan Tutal || 1ê Kanûna pêşîn 2018 || 22-23ê Gulan 2021 |- | 5 || Ayşe Erdem - İbrahim Akın || 22-23ê Gulan 2021 || 16ê Cotmeh 2022 |- | 6 || Çiğdem Kılıçgün Uçar - İbrahim Akın || 16ê Cotmeh 2022 || 15ê Cotmeh 2023 |- |7 |[[Tülay Hatimoğulları Oruç|Tülay Hatimoğulları]] - [[Tuncer Bakırhan]] | 15ê Cotmeh 2023 | |} == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Tevgera Civaka Demokratîk}} {{Rêxistinên siyasî yên Kurdistanê}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Avabûnên 2012an li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Globalîzasyona alternatîv]] [[Kategorî:Partiyên siyasî yên Bakurê Kurdistanê]] [[Kategorî:Partiyên siyasî yên ku di 2023an de hatine avakirin]] [[Kategorî:Partiyên siyasî yên neteweperwerê kurd]] [[Kategorî:Partiyên siyasî yên Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Partiyên sosyaldemokrat]] o68fg7ladmiuagfbdvb08nyqwdwhy3t 0 140856 2028964 1848862 2026-05-20T12:11:40Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; {{[[Şablon:Bêkategorî|bêkategorî]]}} hat rakirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028964 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Nelson | statû = Bajar | sernavê_wêne = Dîmenek ji bajarê }} '''Rossland''' ser bi herêma West Kootenay ya başûrê navendîya [[Kolombiyaya Brîtanî|British Columbia]] ve ye. Rûberê bajêr 59.79 km2 ne. Bilindahî wî 1,023 m ne. li gorî serjimêrîya sal 2016 bi tevahî 3,729 kesan lê dijîyan.<ref>Ji wikipidia Englîzî </ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Bajarên Kolumbiya Brîtanî]] 67rgejl69drui10j9ydju1navooq8wl 0 140903 2029080 1834800 2026-05-20T12:43:37Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029080 wikitext text/x-wiki {{Maneyên din|Çarbirc}} [[Wêne:Chahar Borj County.png|250px|]] [[Wêne:West Azerbaijan ku.svg|thumb|Şaristanên Azerbaycana Rojavayê]] '''Çarbirc''' yek ji navçeyên parêzgeha [[Azerbaycana Rojava (parêzgeh)|Azerbaycana Rojava]] ye li Rojhilatê Kurdistanê, bi dewleta Îranê ve girêdayî ye û navenda vê navçeyê bajarê [[Çarbirc]] e. == Gelhe == Li gor [[Serjimariya Mirovan û Malana Îranê]], di sala 2016an de, hejmara rûniştivanên vê bajêristanê 26,219 kesane. == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Navçeyên parêzgeha Azerbaycana Rojava}} {{Bajar û gundên Çarbircê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2021ê li Îranê]] [[Kategorî:Çarbirc]] [[Kategorî:Navçeyên Azerbaycana Rojavayê]] 0c8zlvqt2tj5jgk76b7sf3l7wedsi8u 0 140904 2029064 1841863 2026-05-20T12:42:07Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029064 wikitext text/x-wiki {{Maneyên din|Barûq}} [[Wêne:Baruq County.png]] [[Wêne:West Azerbaijan ku.svg|thumb|Şaristanên Azerbaycana Rojavayê]] '''Barûq''' yek ji navçeyên parêzgeha [[Azerbaycana Rojava (parêzgeh)|Azerbaycana Rojava]] ye li Rojhilatê Kurdistanê, bi dewleta Îranê ve girêdayî ye û navenda vê navçeyê bajarê [[Barûq]] e. == Gelhe == Li gor [[Serjimariya Mirovan û Malana Îranê]], di sala 2016an de, hejmara rûniştivanên vê bajêristanê 22,385 kesane. == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Navçeyên parêzgeha Azerbaycana Rojava}} {{Bajar û gundên Barûq}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2021ê li Îranê]] [[Kategorî:Barûq]] [[Kategorî:Navçeyên Azerbaycana Rojavayê]] 4kn2eoj47mznfschxnaddio1d9vzh5h 0 140945 2029041 1791737 2026-05-20T12:39:29Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029041 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = Abêş Ehmed | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = | welat_alî = | dûgel = {{ala|Îran}} | parêzgeh = [[Azerbaycana Rojhilat (parêzgeh)|Azerbaycana Rojhilat]] | serbajar = | rûerd = | gelhe = 2.329 ([[2016]]) | bilindayî = | nexşe = | wêne = | wêne_sernav = | malper = }} '''Abêş Ehmed''' ({{bi-fa|آبش‌احمد}}), yek ji bajarê parêzgeha [[Azerbaycana Rojhilat (parêzgeh)|Azerbaycana Rojhilat]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye. == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Azerbaycana Rojhilat}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2003an li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên Azerbaycana Rojhilat]] lu8todxyw8wdoivpko33eaa6erycefg 0 140999 2029067 1760240 2026-05-20T12:42:27Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029067 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = Dizec Hisênbeg | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = | welat_alî = | dûgel = {{ala|Îran}} | parêzgeh = [[Azerbaycana Rojhilat (parêzgeh)|Azerbaycana Rojhilat]] | serbajar = | rûerd = | gelhe = 4,060 ([[2016]]) | bilindayî = | nexşe = | wêne = | wêne_sernav = | malper = }} '''Dizec Hisênbeg ''' ({{bi-fa|دیزج حسین بیگ}}), yek ji bajarê parêzgeha [[Azerbaycana Rojhilat (parêzgeh)|Azerbaycana Rojhilata]] [[Îran]]ê ye. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2021ê li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên Azerbaycana Rojhilat]] [[Kategorî:Bajarên Îranê]] l9b5afrmt3tt8lxaxo7vtq11jv50h8a 0 141024 2029052 1825353 2026-05-20T12:40:42Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029052 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = Kûze Kenan | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = | welat_alî = | dûgel = {{ala|Îran}} | parêzgeh = [[Azerbaycana Rojhilat (parêzgeh)|Azerbaycana Rojhilat]] | serbajar = | rûerd = | gelhe = 4,730 ([[2016]]) | bilindayî = | nexşe = | wêne = | wêne_sernav = | malper = }} '''Kûze Kenan ''' ({{bi-fa|کوزه‌کنان}}), yek ji bajarê parêzgeha [[Azerbaycana Rojhilat (parêzgeh)|Azerbaycana Rojhilata]] [[Îran]]ê ye. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2003an li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên Azerbaycana Rojhilat]] [[Kategorî:Bajarên Îranê]] q4enll7mv3zrrlokhjbwk3xtmcttx7n 0 141048 2029014 1750212 2026-05-20T12:36:08Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029014 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = Ceferabad | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = {{ala|Îran}} | parêzgeh = [[Erdebîl (parêzgeh)|Erdebîl]] | şaristan = | bexş = | gundistan = | navê_nîştecihan = | gelhe = 7,226 | gelhe_sal = [[2016]] | rûerd = | bilindayî = | dem = | wêneSer = | wêneSer_firehî = | wêneSer_sernav = | malper = }} '''Ceferabad''' ({{bi-fa|جعفراباد }}) yek ji bajarê parêzgeha [[Erdebîl (parêzgeh)|Erdebîlê]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye. {{Parêzgeha Erdebîlê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 1995an li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên parêzgeha Erdebîlê]] brkcm5svq2sgkorxrpotmh35zwyypiv 0 141072 2029076 1750654 2026-05-20T12:43:16Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029076 wikitext text/x-wiki {{Bêçavkanî|tarîx=adar 2024}} {{Agahîdank bajar | nav = Owiltan | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = {{Ala|Îran}} | parêzgeh = [[Erdebîl (parêzgeh)|Erdebîl]] | şaristan = | bexş = | gundistan = | navê_nîştecihan = | gelhe = 3.622{{Çavkanî hewce ye|tarîx=adar 2024}} | gelhe_sal = [[2016]] | rûerd = | bilindayî = | dem = | wêneSer = | wêneSer_firehî = | wêneSer_sernav = | malper = }} '''Owiltan''' ({{bi-fa|اولتان }}) yek ji bajarê parêzgeha [[Erdebîl (parêzgeh)|Erdebîlê]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye. {{Parêzgeha Erdebîlê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2021ê li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên parêzgeha Erdebîlê]] 9rd44vb8h3pdekn5k8zzqiki09rk2gb 0 141083 2029022 1750586 2026-05-20T12:36:56Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029022 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = Mahnêşan | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = {{ala|Îran}} | parêzgeh = [[Zencan (parêzgeh)|Zencan]] | şaristan = | bexş = | gundistan = | navê_nîştecihan = | gelhe = 5,487 | gelhe_sal = [[2016]] | rûerd = | bilindayî = | dem = | wêneSer = | wêneSer_firehî = | wêneSer_sernav = | malper = }} '''Mahnêşan''' ({{bi-fa|ماه‌نشان }}) yek ji bajarê parêzgeha [[Zencan (parêzgeh)|Zencanê]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye. {{Parêzgeha Zencanê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 1995an li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên parêzgeha Zencanê]] 5309q7lff9goxz1siwuc98wlsbcf6xf 0 141112 2029005 1750768 2026-05-20T12:35:18Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029005 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = Segizabad | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = {{ala|Îran}} | parêzgeh = [[Qazwên (parêzgeh)|Qazwên]] | şaristan = | bexş = | gundistan = | navê_nîştecihan = | gelhe = 5,492 | gelhe_sal = [[2016]] | rûerd = | bilindayî = | dem = | wêneSer = | wêneSer_firehî = | wêneSer_sernav = | malper = }} '''Segizabad''' ({{bi-fa|سگزاباد }}) yek ji bajarê parêzgeha [[Qazwên (parêzgeh)|Qazwênê]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye. {{Parêzgeha Qazwênê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2005an li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên parêzgeha Qazwênê]] mbeqv5ypzykiolc0z9vuzpk6eymcxmd 0 141114 2029084 1750015 2026-05-20T12:43:59Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029084 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = Abgerm | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = {{Ala|Îran}} | parêzgeh = [[Qazwên (parêzgeh)|Qazwên]] | şaristan = | bexş = | gundistan = | navê_nîştecihan = | gelhe = 6,336 | gelhe_sal = [[2016]] | rûerd = | bilindayî = | dem = | wêneSer = | wêneSer_firehî = | wêneSer_sernav = | malper = }} '''Abgerm''' ({{bi-fa|ابگرم }}) yek ji bajarê parêzgeha [[Qazwên (parêzgeh)|Qazwênê]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye. {{Parêzgeha Qazwênê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2001ê li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên parêzgeha Qazwênê]] tul5oglbr4laxexzzrhwfyh71e0e4w1 0 141118 2029008 1750824 2026-05-20T12:35:31Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029008 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = Sîrdan | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = {{ala|Îran}} | parêzgeh = [[Qazwên (parêzgeh)|Qazwên]] | şaristan = | bexş = | gundistan = | navê_nîştecihan = | gelhe = 1,489 | gelhe_sal = [[2016]] | rûerd = | bilindayî = | dem = | wêneSer = | wêneSer_firehî = | wêneSer_sernav = | malper = }} '''Sîrdan''' ({{bi-fa|سیردان }}) yek ji bajarê parêzgeha [[Qazwên (parêzgeh)|Qazwênê]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye. {{Parêzgeha Qazwênê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2005an li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên parêzgeha Qazwênê]] t8afu427yemhqu691iuy1bwin9klh0e 0 141145 2029053 1750526 2026-05-20T12:40:50Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029053 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = Levendêvîl | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = {{ala|Îran}} | parêzgeh = [[Gîlan (parêzgeh)|Gîlan]] | şaristan = | bexş = | gundistan = | navê_nîştecihan = | gelhe = 11.235 | gelhe_sal = [[2016]] | rûerd = | bilindayî = | dem = | wêneSer = | wêneSer_firehî = | wêneSer_sernav = | malper = }} '''Levendêvîl''' ({{bi-fa|لوندویل }}) yek ji bajarê parêzgeha [[Gîlan (parêzgeh)|Gîlanê]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye. {{Parêzgeha Gîlanê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2003an li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên parêzgeha Gîlanê]] 1y5woeuz7ra79yh81qj2x6cw5zd9h3j 0 141164 2029048 1750436 2026-05-20T12:40:19Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029048 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = Hevîq | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = {{ala|Îran}} | parêzgeh = [[Gîlan (parêzgeh)|Gîlan]] | şaristan = | bexş = | gundistan = | navê_nîştecihan = | gelhe = 8.500 | gelhe_sal = [[2016]] | rûerd = | bilindayî = | dem = | wêneSer = | wêneSer_firehî = | wêneSer_sernav = | malper = }} '''Hevîq''' ({{bi-fa|حویق }}) yek ji bajarê parêzgeha [[Gîlan (parêzgeh)|Gîlanê]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye. {{Parêzgeha Gîlanê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2003an li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên parêzgeha Gîlanê]] h22ameaeynzosnflly442jladzbyfav 0 141168 2029059 1750715 2026-05-20T12:41:25Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029059 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = Rankûh | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = {{ala|Îran}} | parêzgeh = [[Gîlan (parêzgeh)|Gîlan]] | şaristan = | bexş = | gundistan = | navê_nîştecihan = | gelhe = 2.154 | gelhe_sal = [[2016]] | rûerd = | bilindayî = | dem = | wêneSer = | wêneSer_firehî = | wêneSer_sernav = | malper = }} '''Rankûh''' ({{bi-fa|رانکوه }}) yek ji bajarê parêzgeha [[Gîlan (parêzgeh)|Gîlanê]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye. {{Parêzgeha Gîlanê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2003an li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên parêzgeha Gîlanê]] 6lybqamsxtr7vkipocb03fcgsf743ev 0 141258 2029062 1750828 2026-05-20T12:41:42Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029062 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | reng_sernivîs_hindur = | reng_sernivîs_nivîs = | reng_beş_hindur = | reng_beş_nivîs = | sernavê_şablonê = | nav = | navê_din = | navê_fermî = | mertal = | al = | nexşeya_cihan = #Rojhilata Kurdistanê#Îran | nexşeya_cihan_bin = | nc_relief = erê | nc_firehî = | koordînat = | damezrandin = <!------- Kargêrî -------> | welat = [[Rojhilata Kurdistanê]] | dûgel = [[Îran]] | kargêrî_sernav = | kargêrî = | kargêrî2_sernav = | kargêrî2 = | kargêrî3_sernav = | kargêrî3 = | ... | kargêrî7_sernav = | kargêrî7 = | herêm = | parêzgeh = [[Çarmihal û Bextiyarî (parêzgeh)|Çarmihal û Bextiyarî]] | şaristan = | bexş = | navçe = | nahiye = | gundistan = | serbajar = | parêzgar = | şaredar = <!------- Demografî -----> | navê_nîştecihan = | gelhe = 5.581 <ref>https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395</ref> | gelhe_sal = [[2016]] | gelhe_çavkanî = | berbelavî = | gelhe1_sernav = | gelhe1 = | gelhe1_sal = | gelhe2_sernav = | gelhe2 = | gelhe2_sal = | gelhe3_sernav = | gelhe3 = | gelhe3_sal = <!------- Erdnîgarî -----> | rûerd = | rûerd1_sernav = | rûerd1 = | rûerd2_sernav = | rûerd2 = | rûerd3_sernav = | rûerd3 = | bilindayî = | dem = <!------- Agahiyên din --> | koda_postayê = | koda_telefonê = | malper = <!------- Nexşe ---------> | nexşeSer = | nexşeSer_firehî = | nexşeSer_sernav = | nexşe = | nexşe_firehî = | nexşe_sernav = | nexşe2 = | nexşe2_firehî = | nexşe2_sernav = <!------- Wêne ----------> | wêneSer = | wêneSer_firehî = | wêneSer_sernav = | wêne = | wêne_firehî = | wêne_sernav = | wêne2 = | wêne2_firehî = | wêne2_sernav = }} '''Sûdcan''', yek ji [[bajar]]ên bi ser [[parêzgeh]]a [[Çarmihal û Bextiyarî (parêzgeh)|Çarmihal û Bextiyarî]] ya [[Rojhilata Kurdistanê]] ye ku di nav sinorê [[Îran]]ê de maye. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Parêzgeha Çarmihal û Bextiyarî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2003an li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên parêzgeha Çarmihal û Bextiyarî]] 9oza25cw4boct75sujun2bvkj5ybn4t 0 141272 2029038 1750454 2026-05-20T12:39:12Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029038 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | reng_sernivîs_hindur = | reng_sernivîs_nivîs = | reng_beş_hindur = | reng_beş_nivîs = | sernavê_şablonê = | nav = | navê_din = | navê_fermî = | mertal = | al = | nexşeya_cihan = #Rojhilata Kurdistanê#Îran | nexşeya_cihan_bin = | nc_relief = erê | nc_firehî = | koordînat = | damezrandin = <!------- Kargêrî -------> | welat = [[Rojhilata Kurdistanê]] | dûgel = [[Îran]] | kargêrî_sernav = | kargêrî = | kargêrî2_sernav = | kargêrî2 = | kargêrî3_sernav = | kargêrî3 = | ... | kargêrî7_sernav = | kargêrî7 = | herêm = | parêzgeh = [[Çarmihal û Bextiyarî (parêzgeh)|Çarmihal û Bextiyarî]] | şaristan = | bexş = | navçe = | nahiye = | gundistan = | serbajar = | parêzgar = | şaredar = <!------- Demografî -----> | navê_nîştecihan = | gelhe = 2.829 <ref>https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395</ref> | gelhe_sal = [[2016]] | gelhe_çavkanî = | berbelavî = | gelhe1_sernav = | gelhe1 = | gelhe1_sal = | gelhe2_sernav = | gelhe2 = | gelhe2_sal = | gelhe3_sernav = | gelhe3 = | gelhe3_sal = <!------- Erdnîgarî -----> | rûerd = | rûerd1_sernav = | rûerd1 = | rûerd2_sernav = | rûerd2 = | rûerd3_sernav = | rûerd3 = | bilindayî = | dem = <!------- Agahiyên din --> | koda_postayê = | koda_telefonê = | malper = <!------- Nexşe ---------> | nexşeSer = | nexşeSer_firehî = | nexşeSer_sernav = | nexşe = | nexşe_firehî = | nexşe_sernav = | nexşe2 = | nexşe2_firehî = | nexşe2_sernav = <!------- Wêne ----------> | wêneSer = | wêneSer_firehî = | wêneSer_sernav = | wêne = | wêne_firehî = | wêne_sernav = | wêne2 = | wêne2_firehî = | wêne2_sernav = }} '''Hûre''', yek ji [[bajar]]ên bi ser [[parêzgeh]]a [[Çarmihal û Bextiyarî (parêzgeh)|Çarmihal û Bextiyarî]] ya [[Rojhilata Kurdistanê]] ye ku di nav sinorê [[Îran]]ê de maye. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Parêzgeha Çarmihal û Bextiyarî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2017an li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên parêzgeha Çarmihal û Bextiyarî]] luqicy3oyoapkmj31j0sitmpqgmthtd 0 141357 2029054 1750623 2026-05-20T12:40:55Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029054 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = Nexil Teqî | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = {{ala|Îran}} | welat_alî = | dûgel = | parêzgeh = [[Bûşehr (parêzgeh)|Bûşehr]] | serbajar = | rûerd = | gelhe = 18,837 <ref>https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395</ref> (2016) | bilindayî = | nexşe = | wêne = | wêne_sernav = | malper = }} '''Nexil Teqî''', navê yek ji [[bajar]]ên li [[parêzgeh]]a [[Bûşehr (parêzgeh)|Bûşehrê]] ye û Girêdayî dewleta [[Îran]]ê ye. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Parêzgeha Bûşehrê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2003an li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên parêzgeha Bûşehrê]] 9luvi2s394n0mb5wilps742hc83ulci 0 141360 2029043 1750147 2026-05-20T12:39:44Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029043 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = Benek | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = {{ala|Îran}} | welat_alî = | dûgel = | parêzgeh = [[Bûşehr (parêzgeh)|Bûşehr]] | serbajar = | rûerd = | gelhe = 14.126 <ref>https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395</ref> (2016) | bilindayî = | nexşe = | wêne = | wêne_sernav = | malper = }} '''benek''', navê yek ji [[bajar]]ên li [[parêzgeh]]a [[Bûşehr (parêzgeh)|Bûşehrê]] ye û Girêdayî dewleta [[Îran]]ê ye. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Parêzgeha Bûşehrê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2003an li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên parêzgeha Bûşehrê]] hibeuhpd590kar6y4ewrrnsymy2rqir 0 141361 2029042 1750119 2026-05-20T12:39:39Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029042 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = Bender Eselûye | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = {{ala|Îran}} | welat_alî = | dûgel = | parêzgeh = [[Bûşehr (parêzgeh)|Bûşehr]] | serbajar = | rûerd = | gelhe = 13.557 <ref>https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395</ref> (2016) | bilindayî = | nexşe = | wêne = | wêne_sernav = | malper = }} '''Bender Eselûye''', navê yek ji [[bajar]]ên li [[parêzgeh]]a [[Bûşehr (parêzgeh)|Bûşehrê]] ye û Girêdayî dewleta [[Îran]]ê ye. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Parêzgeha Bûşehrê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Aboriya Îranê]] [[Kategorî:Avabûnên 2003an li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên parêzgeha Bûşehrê]] lcnl16zunzc4y0dltif8afpdr2bsp39 0 141370 2028992 1750135 2026-05-20T12:33:55Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028992 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = Bender Sîraf | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = {{ala|Îran}} | welat_alî = | dûgel = | parêzgeh = [[Bûşehr (parêzgeh)|Bûşehr]] | serbajar = | rûerd = | gelhe = 6.992 <ref>https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395</ref> (2016) | bilindayî = | nexşe = | wêne = | wêne_sernav = | malper = }} '''Bender Sîraf''', navê yek ji [[bajar]]ên li [[parêzgeh]]a [[Bûşehr (parêzgeh)|Bûşehrê]] ye û Girêdayî dewleta [[Îran]]ê ye. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Parêzgeha Bûşehrê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2005an li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên parêzgeha Bûşehrê]] 0dxrupn4bk8lky6m92tj8pc1xirrdky 0 141406 2029009 1750888 2026-05-20T12:35:37Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029009 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = Xelîlşehr | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = {{ala|Îran}} | dûgel = | parêzgeh = [[Mazenderan (parêzgeh)|Mazenderan]] | şaristan = | bexş = | gundistan = | gelhe = 19,421 <ref>https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395</ref> | gelhe_sal = [[2016]] | rûerd = | bilindayî = | wêneSer = | wêneSer_firehî = | wêneSer_sernav = | malper = }} '''Xelîlşehr''' bajarek li bakurê [[Îran]]ê ser bi [[Mazenderan (parêzgeh)|parêzgeha Mazenderanê]] ye. Pirranya xelkê li wir dijîn [[Mazenderanî (gel)|gelê Mazenderanî]] ne û bi [[zimanê mazenderanî]] diaxivin. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Parêzgeha Mazenderanê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2005an li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên parêzgeha Mazenderanê]] 9n5gd8t0xbpxg4bm4o3zqae545gvhxv 0 141422 2029011 1751002 2026-05-20T12:35:49Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029011 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = Îzedşehr | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = {{ala|Îran}} | dûgel = | parêzgeh = [[Mazenderan (parêzgeh)|Mazenderan]] | şaristan = | bexş = | gundistan = | gelhe = 7.439 <ref>https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395</ref> | gelhe_sal = [[2016]] | rûerd = | bilindayî = | wêneSer = | wêneSer_firehî = | wêneSer_sernav = | malper = }} '''Îzedşehr''' bajarek li bakurê [[Îran]]ê ser bi [[Mazenderan (parêzgeh)|parêzgeha Mazenderanê]] ye. Pirranya xelkê li wir dijîn [[Mazenderanî (gel)|gelê Mazenderanî]] ne û bi [[zimanê mazenderanî]] diaxivin. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Parêzgeha Mazenderanê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2005an li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên parêzgeha Mazenderanê]] s7fw8f069luy108ylhfc8wz1vyk1r58 0 141423 2028999 1750390 2026-05-20T12:34:37Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028999 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = Getab | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = {{ala|Îran}} | dûgel = | parêzgeh = [[Mazenderan (parêzgeh)|Mazenderan]] | şaristan = | bexş = | gundistan = | gelhe = 7.374 <ref>https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395</ref> | gelhe_sal = [[2016]] | rûerd = | bilindayî = | wêneSer = | wêneSer_firehî = | wêneSer_sernav = | malper = }} '''Getab''' bajarek li bakurê [[Îran]]ê ser bi [[Mazenderan (parêzgeh)|parêzgeha Mazenderanê]] ye. Pirranya xelkê li wir dijîn [[Mazenderanî (gel)|gelê Mazenderanî]] ne û bi [[zimanê mazenderanî]] diaxivin. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Parêzgeha Mazenderanê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2005an li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên parêzgeha Mazenderanê]] 4uhqr97wetw60632xvpulpig079dhwa 0 141440 2028993 1750232 2026-05-20T12:34:01Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028993 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = Dabûdeşt | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = {{ala|Îran}} | dûgel = | parêzgeh = [[Mazenderan (parêzgeh)|Mazenderan]] | şaristan = | bexş = | gundistan = | gelhe = 2000 <ref>https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395</ref> | gelhe_sal = [[2016]] | rûerd = | bilindayî = | wêneSer = | wêneSer_firehî = | wêneSer_sernav = | malper = }} '''Dabûdeşt''' bajarek li bakurê [[Îran]]ê ser bi [[Mazenderan (parêzgeh)|parêzgeha Mazenderanê]] ye. Pirranya xelkê li wir dijîn [[Mazenderanî (gel)|gelê Mazenderanî]] ne û bi [[zimanê mazenderanî]] diaxivin. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Parêzgeha Mazenderanê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2005an li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên parêzgeha Mazenderanê]] bug7xppoczdvx993b72zxqehzzkmfw6 0 141543 2029010 1763608 2026-05-20T12:35:42Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029010 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = {{ala|Îran}} | welat_alî = | dûgel = | parêzgeh = [[Kerec (navçe)|Kerec]] | serbajar = | rûerd = | gelhe = 48,828 <ref>https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395</ref> (2016) | bilindayî = | nexşe = | wêne = | wêne_sernav = | malper = }} '''Çarbax ''' ({{bi-fa|چهارباغ}}), yek ji bajarê parêzgeha [[Kerec (navçe)|Kerecê]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2005an li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên parêzgeha Elborzê]] 9w7miwmgctwat0r5gznjnqkoqf39cxt 0 141558 2029020 1926464 2026-05-20T12:36:45Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029020 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = {{ala|Îran}} | welat_alî = | dûgel = | parêzgeh = [[Tehran (parêzgeh)|Tehranê]] | serbajar = | rûerd = | gelhe = 281,027 <ref>https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395</ref> (2016) | bilindayî = | nexşe = | wêne = Golha square.jpg | wêne_sernav = | malper = }} '''Melard ''' ({{bi-fa|ملارد}}), yek ji bajarê parêzgeha [[Tehran (parêzgeh)|Tehranê]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye. [[Wêne:Jade_malard.jpg|thumb|main st]] [[Wêne:Pahlavi_park.jpg|thumb|park of sarasiab]] [[Wêne:Malard-marlik.jpg|thumb|marlik]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Parêzgeha Tehranê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 1995an li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên parêzgeha Tehranê]] hzfg113bcpfdtury4m54r09ue49iuv0 0 141559 2029004 1750749 2026-05-20T12:35:11Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029004 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = {{ala|Îran}} | welat_alî = | dûgel = | parêzgeh = [[Tehran (parêzgeh)|Tehranê]] | serbajar = | rûerd = | gelhe = 23,699 <ref>https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395</ref> (2016) | bilindayî = | nexşe = | wêne = | wêne_sernav = | malper = }} '''Salehye ''' ({{bi-fa|صالحیه}}), yek ji bajarê parêzgeha [[Tehran (parêzgeh)|Tehranê]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Parêzgeha Tehranê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2005an li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên parêzgeha Tehranê]] 5ib5slkxg9honoeoiyi5ihm7yr2k0l4 0 141573 2029024 1750620 2026-05-20T12:37:08Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029024 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = {{ala|Îran}} | welat_alî = | dûgel = | parêzgeh = [[Tehran (parêzgeh)|Tehranê]] | serbajar = | rûerd = | gelhe = 200,393 <ref>https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395</ref> (2016) | bilindayî = | nexşe = | wêne = | wêne_sernav = | malper = }} '''nesîmşehr ''' ({{bi-fa|نسیم شهر}}), yek ji bajarê parêzgeha [[Tehran (parêzgeh)|Tehranê]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Parêzgeha Tehranê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 1995an li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên parêzgeha Tehranê]] c9uv4st0glf36pi5lpobo7qm98ckwk5 0 141591 2028991 1750014 2026-05-20T12:33:49Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028991 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = {{ala|Îran}} | welat_alî = | dûgel = | parêzgeh = [[Tehran (parêzgeh)|Tehranê]] | serbajar = | rûerd = | gelhe = 49,121 <ref>https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395</ref> (2016) | bilindayî = | nexşe = | wêne = | wêne_sernav = | malper = }} '''Abelî ''' ({{bi-fa|ابعلی}}), yek ji bajarê parêzgeha [[Tehran (parêzgeh)|Tehranê]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Parêzgeha Tehranê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2005an li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên parêzgeha Tehranê]] as26pux5srp3rh7lh15eczzp3264x2d 0 141595 2028997 1750317 2026-05-20T12:34:25Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028997 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = {{ala|Îran}} | welat_alî = | dûgel = | parêzgeh = [[Tehran (parêzgeh)|Tehranê]] | serbajar = | rûerd = | gelhe = 1,124 <ref>https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395</ref> (2016) | bilindayî = | nexşe = | wêne = | wêne_sernav = | malper = }} '''Ercomend ''' ({{bi-fa|ارجمند}}), yek ji bajarê parêzgeha [[Tehran (parêzgeh)|Tehranê]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Parêzgeha Tehranê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2005an li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên parêzgeha Tehranê]] 6lilzevfctwera62i5duab2wmiw9oa4 0 141598 2029078 1750797 2026-05-20T12:43:26Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029078 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = {{ala|Îran}} | welat_alî = | dûgel = | parêzgeh = [[Tehran (parêzgeh)|Tehranê]] | serbajar = | rûerd = | gelhe = 7,200 <ref>https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395</ref> (2012) | bilindayî = | nexşe = | wêne = | wêne_sernav = | malper = }} '''Seîdabad ''' ({{bi-fa|سعیداباد }}), yek ji bajarê parêzgeha [[Tehran (parêzgeh)|Tehranê]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Parêzgeha Tehranê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2021ê li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên parêzgeha Tehranê]] 13p0tnezknjh80t05h211uc9ws69ina 0 141623 2029070 1751095 2026-05-20T12:42:43Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029070 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | statû = Navçe | nav = Herend | etîketa_binebeşê2 = [[Parêzgehên Îranê|Parêzgeh]] | navê_binebeşê2 = [[Îsfehan (parêzgeh)|Îsfehan]] | wdneyîne = Beşa îdarî | mapframe-zoom = 7 }} '''herend''' yek ji navçeyên parêzgeha [[Îsfehan (parêzgeh)|Îsfehanê]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye û navenda vê navçeyê bajarê herend e. == Çavkanî == {{Parêzgeha Îsfehanê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2021ê li Îranê]] [[Kategorî:Navçeyên parêzgeha Îsfehanê]] 889wzyxndktz0408uuhdend3fjwwazy 0 141685 2029090 1750399 2026-05-20T12:44:39Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029090 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = | welat_alî = | dûgel = {{ala|Îran}} | parêzgeh = [[Îsfehan (parêzgeh)|Îsfehanê]] | serbajar = | rûerd = | gelhe = 9,904 <ref>https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395</ref>([[2016]]) | bilindayî = | nexşe = | wêne = | wêne_sernav = | malper = }} '''Golşehr ''' ({{bi-fa|گلشهر}}), yek ji bajarê parêzgeha [[Îsfehan (parêzgeh)|Îsfehanê]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Parêzgeha Îsfehanê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2001ê li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên parêzgeha Îsfehanê]] mpp9yaayy2ch2rz45el0ndzx7618vqg 0 141701 2029061 1750815 2026-05-20T12:41:37Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029061 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = | welat_alî = | dûgel = {{ala|Îran}} | parêzgeh = [[Îsfehan (parêzgeh)|Îsfehanê]] | serbajar = | rûerd = | gelhe = 9,462 <ref>https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395</ref>([[2016]]) | bilindayî = | nexşe = | wêne = | wêne_sernav = | malper = }} '''Sêfîdşehr ''' ({{bi-fa|سفیدشهر}}), yek ji bajarê parêzgeha [[Îsfehan (parêzgeh)|Îsfehanê]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Parêzgeha Îsfehanê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2003an li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên parêzgeha Îsfehanê]] nyn3lbfsd551rem7drnih3rp007ox70 0 141702 2029065 1750204 2026-05-20T12:42:16Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029065 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = | welat_alî = | dûgel = {{Ala|Îran}} | parêzgeh = [[Îsfehan (parêzgeh)|Îsfehanê]] | serbajar = | rûerd = | gelhe = 7,212 <ref>https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395</ref>([[2016]]) | bilindayî = | nexşe = | wêne = | wêne_sernav = | malper = }} '''Bûstan ''' ({{bi-fa|بوستان}}), yek ji bajarê parêzgeha [[Îsfehan (parêzgeh)|Îsfehanê]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Parêzgeha Îsfehanê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2021ê li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên parêzgeha Îsfehanê]] 33nh7oslejrjbd0j08mtqbls0z0ex15 0 141703 2029044 1750159 2026-05-20T12:39:49Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029044 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = | welat_alî = | dûgel = {{ala|Îran}} | parêzgeh = [[Îsfehan (parêzgeh)|Îsfehanê]] | serbajar = | rûerd = | gelhe = 5,689 <ref>https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395</ref>([[2016]]) | bilindayî = | nexşe = | wêne = | wêne_sernav = | malper = }} '''Berfenbar ''' ({{bi-fa|برف انبار}}), yek ji bajarê parêzgeha [[Îsfehan (parêzgeh)|Îsfehanê]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Parêzgeha Îsfehanê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2003an li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên parêzgeha Îsfehanê]] 20eo3m612bp7axpykaoj6yl255i1gw3 0 141706 2029051 1750487 2026-05-20T12:40:36Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029051 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = | welat_alî = | dûgel = {{ala|Îran}} | parêzgeh = [[Îsfehan (parêzgeh)|Îsfehanê]] | serbajar = | rûerd = | gelhe = 5,100 <ref>https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395</ref>([[2016]]) | bilindayî = | nexşe = | wêne = | wêne_sernav = | malper = }} '''Komşêçê ''' ({{bi-fa|کمشچه}}), yek ji bajarê parêzgeha [[Îsfehan (parêzgeh)|Îsfehanê]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Parêzgeha Îsfehanê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2003an li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên parêzgeha Îsfehanê]] gnu7gwa7veisnd08me2nka1rgh2i3il 0 141720 2029018 1750540 2026-05-20T12:36:33Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029018 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = | welat_alî = | dûgel = {{ala|Îran}} | parêzgeh = [[Îsfehan (parêzgeh)|Îsfehanê]] | serbajar = | rûerd = | gelhe = 3,727 <ref>https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395</ref>([[2016]]) | bilindayî = | nexşe = | wêne = | wêne_sernav = | malper = }} '''Mehabad ''' ({{bi-fa|مهاباد}}), yek ji bajarê parêzgeha [[Îsfehan (parêzgeh)|Îsfehanê]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Parêzgeha Îsfehanê}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 1995an li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên parêzgeha Îsfehanê]] ela5jotrgyuhgjzvhxxlgyxyxm6ag5c 0 144242 2029089 1752051 2026-05-20T12:44:32Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029089 wikitext text/x-wiki {{Sêwî|tarîx=hezîran 2024}} {{Agahîdank bajar | nav = | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = | welat_alî = | dûgel = {{ala|Îran}} | parêzgeh = [[Gulistan (parêzgeh)|Gulistan]] | serbajar = | rûerd = | gelhe = 19.461 <ref>https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395</ref>([[2016]]) | bilindayî = | nexşe = | wêne = | wêne_sernav = | malper = }} '''Fazêlabad ''' ({{bi-fa|‌فاضل اباد }}), yek ji bajarê parêzgeha [[Gulistan (parêzgeh)|Gulistanê]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2001ê li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên parêzgeha Gulistanê]] flsdswfjxfxukam1cb7otjiiuohee0p 0 144248 2029016 1752047 2026-05-20T12:36:19Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029016 wikitext text/x-wiki {{Sêwî|tarîx=hezîran 2024}} {{Agahîdank bajar | nav = | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = | welat_alî = | dûgel = {{Ala|Îran}} | parêzgeh = [[Gulistan (parêzgeh)|Gulistan]] | serbajar = | rûerd = | gelhe = 8.184 <ref>https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395</ref>([[2016]]) | bilindayî = | nexşe = | wêne = | wêne_sernav = | malper = }} '''Delend ''' ({{bi-fa|‌دلند }}), yek ji bajarê parêzgeha [[Gulistan (parêzgeh)|Gulistanê]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 1995an li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên parêzgeha Gulistanê]] qf39nht2poscml9hknmzh3jnh6x3d7t 0 144250 2029094 1752071 2026-05-20T12:45:04Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029094 wikitext text/x-wiki {{Sêwî|tarîx=hezîran 2024}} {{Agahîdank bajar | nav = | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = | welat_alî = | dûgel = {{ala|Îran}} | parêzgeh = [[Gulistan (parêzgeh)|Gulistan]] | serbajar = | rûerd = | gelhe = 7.589 <ref>https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395</ref>([[2016]]) | bilindayî = | nexşe = | wêne = | wêne_sernav = | malper = }} '''Sorxen Kelatê ''' ({{bi-fa|‌سرخنکلاته }}), yek ji bajarê parêzgeha [[Gulistan (parêzgeh)|Gulistanê]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2001ê li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên parêzgeha Gulistanê]] nbfmnrcxld5bqy4j89r8bjmtvndfa5o 0 144252 2029088 1752050 2026-05-20T12:44:27Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029088 wikitext text/x-wiki {{Sêwî|tarîx=hezîran 2024}} {{Agahîdank bajar | nav = | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = | welat_alî = | dûgel = {{ala|Îran}} | parêzgeh = [[Gulistan (parêzgeh)|Gulistan]] | serbajar = | rûerd = | gelhe = 7.003 <ref>https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395</ref>([[2016]]) | bilindayî = | nexşe = | wêne = | wêne_sernav = | malper = }} '''Enbar Alûm ''' ({{bi-fa|‌انبارالوم }}), yek ji bajarê parêzgeha [[Gulistan (parêzgeh)|Gulistanê]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2001ê li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên parêzgeha Gulistanê]] 4u2va3g392e1saisu4o7oevzr4x3e9b 0 144258 2029057 1752065 2026-05-20T12:41:14Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029057 wikitext text/x-wiki {{Sêwî|tarîx=hezîran 2024}} {{Agahîdank bajar | nav = | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = | welat_alî = | dûgel = {{ala|Îran}} | parêzgeh = [[Gulistan (parêzgeh)|Gulistan]] | serbajar = | rûerd = | gelhe = 2.989 <ref>https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395</ref>([[2016]]) | bilindayî = | nexşe = | wêne = | wêne_sernav = | malper = }} '''Nûdêh Xandûz ''' ({{bi-fa|‌نوده خاندوز }}), yek ji bajarê parêzgeha [[Gulistan (parêzgeh)|Gulistanê]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2003an li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên parêzgeha Gulistanê]] 0wpjfakwetagfdgggv5fqiq96jfzjfl 0 144264 2029072 1752059 2026-05-20T12:42:53Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029072 wikitext text/x-wiki {{Sêwî|tarîx=hezîran 2024}} {{Agahîdank bajar | nav = | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = | welat_alî = | dûgel = {{ala|Îran}} | parêzgeh = [[Gulistan (parêzgeh)|Gulistan]] | serbajar = | rûerd = | gelhe = 5.616 <ref>https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395</ref>([[2016]]) | bilindayî = | nexşe = | wêne = | wêne_sernav = | malper = }} '''Kerend ''' ({{bi-fa|‌کرند }}), yek ji bajarê parêzgeha [[Gulistan (parêzgeh)|Gulistanê]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2021ê li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên parêzgeha Gulistanê]] 0c0ygq5d039mkzed4mm0liz9e16o5wz 0 145796 2028972 1730919 2026-05-20T12:13:02Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028972 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Rouvroy | statû = [[Komunên Fransayê|Komun]] | sernavê_wêne = Dîmenek ji komunê }} '''Rouvroy''', [[Komunên Fransayê|komuneke]] li [[Departmenên Fransayê|departmena]] [[Pas-de-Calais]] a li [[Herêmên Fransayê|herêma]] [[Hauts-de-France]]yê ye ku li bakurê [[Fransa]]yê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.insee.fr/fr/recherche?q=Seine-et-Marne&debut=0 |sernav=Résultats de la recherche {{!}} Insee |malper=www.insee.fr |roja-gihiştinê=2023-11-13 }}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Binêre == * [[Komunên Pas-de-Calaisê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Fransa-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Flanderên fransî]] [[Kategorî:Komunên Pas-de-Calaisê]] ovczwljxm3yxa7p3ebyglx52ttuhcdh 0 146476 2028948 1731570 2026-05-20T12:10:17Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028948 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Ronchin | statû = [[Komunên Fransayê|Komun]] | sernavê_wêne = Dîmenek ji komunê }} '''Ronchin''', [[Komunên Fransayê|komuneke]] li [[Departmenên Fransayê|departmena]] [[Nord]] a li [[Herêmên Fransayê|herêma]] [[Hauts-de-France]]yê ye ku li bakurê [[Fransa]]yê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.insee.fr/fr/recherche?q=Seine-et-Marne&debut=0 |sernav=Résultats de la recherche {{!}} Insee |malper=www.insee.fr |roja-gihiştinê=2023-11-15 }}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Binêre == * [[Komunên Nordê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Fransa-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Flanderên fransî]] [[Kategorî:Komunên Nordê]] 1oc3oz42y5tins1n577lvsav0bovrph 0 146477 2028950 1731571 2026-05-20T12:10:28Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028950 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Roncq | statû = [[Komunên Fransayê|Komun]] | sernavê_wêne = Dîmenek ji komunê }} '''Roncq''', [[Komunên Fransayê|komuneke]] li [[Departmenên Fransayê|departmena]] [[Nord]] a li [[Herêmên Fransayê|herêma]] [[Hauts-de-France]]yê ye ku li bakurê [[Fransa]]yê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.insee.fr/fr/recherche?q=Seine-et-Marne&debut=0 |sernav=Résultats de la recherche {{!}} Insee |malper=www.insee.fr |roja-gihiştinê=2023-11-15 }}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Binêre == * [[Komunên Nordê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Fransa-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Flanderên fransî]] [[Kategorî:Komunên Nordê]] dez1vibqlbmk2q0nkt53e51emvk7ex2 0 146480 2028971 1731574 2026-05-20T12:12:58Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028971 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Roucourt | statû = [[Komunên Fransayê|Komun]] | sernavê_wêne = Dîmenek ji komunê }} '''Roucourt''', [[Komunên Fransayê|komuneke]] li [[Departmenên Fransayê|departmena]] [[Nord]] a li [[Herêmên Fransayê|herêma]] [[Hauts-de-France]]yê ye ku li bakurê [[Fransa]]yê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.insee.fr/fr/recherche?q=Seine-et-Marne&debut=0 |sernav=Résultats de la recherche {{!}} Insee |malper=www.insee.fr |roja-gihiştinê=2023-11-15 }}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Binêre == * [[Komunên Nordê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Fransa-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Flanderên fransî]] [[Kategorî:Komunên Nordê]] je44fc5c19vyvdy7r8dg3ou2z40d44m 0 146483 2028982 1731577 2026-05-20T12:14:12Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028982 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Rubrouck | statû = [[Komunên Fransayê|Komun]] | sernavê_wêne = Dîmenek ji komunê }} '''Rubrouck''', [[Komunên Fransayê|komuneke]] li [[Departmenên Fransayê|departmena]] [[Nord]] a li [[Herêmên Fransayê|herêma]] [[Hauts-de-France]]yê ye ku li bakurê [[Fransa]]yê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.insee.fr/fr/recherche?q=Seine-et-Marne&debut=0 |sernav=Résultats de la recherche {{!}} Insee |malper=www.insee.fr |roja-gihiştinê=2023-11-15 }}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Binêre == * [[Komunên Nordê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Fransa-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Flanderên fransî]] [[Kategorî:Komunên Nordê]] e3fcg60epr7m3wwqksqnh29i9ak0axc 0 149164 2029079 1755867 2026-05-20T12:43:32Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; {{[[Şablon:Bêkategorî|bêkategorî]]}} hat rakirin; paqijiyên kozmetîk (Destpêkê standard kir, Binê standard kir.) 2029079 wikitext text/x-wiki {{Sêwî|tarîx=hezîran 2024}} {{Agahîdank bajar | nav = | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = {{ala|Îran}} | welat_alî = | dûgel = | parêzgeh = [[Xorasana Bakur (parêzgeh)|Xorasana Bakur]] | serbajar = | rûerd = | gelhe = 6,518 <ref>https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395</ref> (2016) | bilindayî = | nexşe = | wêne = | wêne_sernav = | malper = }} '''Xanliq ''' ({{bi-fa|خانلق}}), bajarekî parêzgeha [[Xorasana Bakur (parêzgeh)|Xorasana Bakur]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye.Piraniya xelkê vî bajarî Kurd in. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2021ê li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên parêzgeha Xorasana Bakur]] 0s6ecywog5qwan597uwzy12o2k4sdbj 0 149167 2028994 1750249 2026-05-20T12:34:07Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028994 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = {{Ala|Îran}} | welat_alî = | dûgel = | parêzgeh = [[Xorasana Bakur (parêzgeh)|Xorasana Bakur]] | serbajar = | rûerd = | gelhe = 4,926 <ref>https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395</ref> (2016) | bilindayî = | nexşe = | wêne = | wêne_sernav = | malper = }} '''Dereq ''' ({{bi-fa|درق}}), yek ji bajarê parêzgeha [[Xorasana Bakur (parêzgeh)|Xorasana Bakur]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye.Piraniya xelkê vî bajarî Kurd in. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Parêzgeha Xorasana Bakur}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2005an li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên parêzgeha Xorasana Bakur]] fc5279npi8e19ud5sujifv2vq4zm5jl 0 149178 2029058 1974223 2026-05-20T12:41:20Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029058 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = {{ala|Îran}} | welat_alî = | dûgel = | parêzgeh = [[Xorasana Bakur (parêzgeh)|Xorasana Bakur]] | serbajar = | rûerd = | gelhe = 2,001 <ref>https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395</ref> (2016) | bilindayî = | nexşe = | wêne = | wêne_sernav = | malper = | navçe = [[Mane (navçe)|navçe Mane]] }} '''Pîşqele''' ({{bi-fa|پیش قلعه}}), yek ji bajarê parêzgeha [[Xorasana Bakur (parêzgeh)|Xorasana Bakur]] e ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye. Piraniya xelkê vî bajarî kurd in. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Parêzgeha Xorasana Bakur}} {{Kontrola otorîteyê}} {{şitil}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2003an li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên parêzgeha Xorasana Bakur]] 5og94v1c6wchsek1rx7oduiuxm2t8nh 0 149207 2029037 1750263 2026-05-20T12:39:03Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029037 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = {{Ala|Îran}} | welat_alî = | dûgel = | parêzgeh = [[Xorasana Başûr (parêzgeh)|Xorasana Başûr]] | serbajar = | rûerd = | gelhe = 2,431 <ref>https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395</ref> (2016) | bilindayî = | nexşe = | wêne = | wêne_sernav = | malper = }} '''Dorêh ''' ({{bi-fa|درح}}), yek ji bajarê parêzgeha [[Xorasana Başûr (parêzgeh)|Xorasana Başûr]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Parêzgeha Xorasana Başûr}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2017an li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên parêzgeha Xorasana Başûr]] ns0cx926scj86qbeb0qt4yawtjdt82n 0 151072 2029049 1750461 2026-05-20T12:40:24Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029049 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = {{ala|Îran}} | welat_alî = | dûgel = | parêzgeh = [[Xorasana Rezewî (parêzgeh)|Xorasana Rezewî]] | serbajar = | rûerd = | gelhe = 11,102 <ref>https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395</ref> (2016) | bilindayî = | nexşe = | wêne = | wêne_sernav = | malper = }} '''karîz ''' ({{bi-fa|کاریز}}), yek ji bajarê parêzgeha [[Xorasana Rezewî (parêzgeh)|Xorasana Rezewî]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Parêzgeha Xorasana Rezewî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2003an li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên parêzgeha Xorasana Rezewî]] hebts84dq7vnh07dmunzf648cxgj2wv 0 151073 2029002 1750565 2026-05-20T12:34:59Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029002 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = {{ala|Îran}} | welat_alî = | dûgel = | parêzgeh = [[Xorasana Rezewî (parêzgeh)|Xorasana Rezewî]] | serbajar = | rûerd = | gelhe = 10,105 <ref>https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395</ref> (2016) | bilindayî = | nexşe = | wêne = | wêne_sernav = | malper = }} '''Meşhed Rîze ''' ({{bi-fa|مشهد ریزه}}), yek ji bajarê parêzgeha [[Xorasana Rezewî (parêzgeh)|Xorasana Rezewî]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Parêzgeha Xorasana Rezewî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2005an li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên parêzgeha Xorasana Rezewî]] lxht7124ietesp20eucnsddjaimw0rg 0 151076 2029056 1750627 2026-05-20T12:41:08Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029056 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = {{ala|Îran}} | welat_alî = | dûgel = | parêzgeh = [[Xorasana Rezewî (parêzgeh)|Xorasana Rezewî]] | serbajar = | rûerd = | gelhe = 9,176 <ref>https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395</ref> (2016) | bilindayî = | nexşe = | wêne = | wêne_sernav = | malper = }} '''Neştîfan ''' ({{bi-fa|نشتیفان}}), yek ji bajarê parêzgeha [[Xorasana Rezewî (parêzgeh)|Xorasana Rezewî]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Parêzgeha Xorasana Rezewî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2003an li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên parêzgeha Xorasana Rezewî]] j6da0uedy79m6yplaoizwolugkmgd9e 0 151080 2029047 1750359 2026-05-20T12:40:09Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029047 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = {{ala|Îran}} | welat_alî = | dûgel = | parêzgeh = [[Xorasana Rezewî (parêzgeh)|Xorasana Rezewî]] | serbajar = | rûerd = | gelhe = 8,442 <ref>https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395</ref> (2016) | bilindayî = | nexşe = | wêne = | wêne_sernav = | malper = }} '''Ferhad Gêrd ''' ({{bi-fa|فرهادگرد}}), yek ji bajarê parêzgeha [[Xorasana Rezewî (parêzgeh)|Xorasana Rezewî]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Parêzgeha Xorasana Rezewî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2003an li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên parêzgeha Xorasana Rezewî]] msmuzjsrrbch9uknxtkuup8hwx3jux4 0 151423 2029003 1750635 2026-05-20T12:35:05Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029003 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = {{ala|Îran}} | welat_alî = | dûgel = | parêzgeh = [[Xorasana Rezewî (parêzgeh)|Xorasana Rezewî]] | serbajar = | rûerd = | gelhe = 7,371 <ref>https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395</ref> (2016) | bilindayî = | nexşe = | wêne = | wêne_sernav = | malper = }} '''Nîlşehr ''' ({{bi-fa|نیل شهر}}), yek ji bajarê parêzgeha [[Xorasana Rezewî (parêzgeh)|Xorasana Rezewî]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Parêzgeha Xorasana Rezewî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2005an li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên parêzgeha Xorasana Rezewî]] 8ivovvdarnoa75oj8fp6n1wkd0z7rl9 0 151425 2029000 1750490 2026-05-20T12:34:44Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029000 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = {{ala|Îran}} | welat_alî = | dûgel = | parêzgeh = [[Xorasana Rezewî (parêzgeh)|Xorasana Rezewî]] | serbajar = | rûerd = | gelhe = 6,460 <ref>https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395</ref> (2016) | bilindayî = | nexşe = | wêne = | wêne_sernav = | malper = }} '''Kondor ''' ({{bi-fa|کندر}}), yek ji bajarê parêzgeha [[Xorasana Rezewî (parêzgeh)|Xorasana Rezewî]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Parêzgeha Xorasana Rezewî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2005an li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên parêzgeha Xorasana Rezewî]] 72z4b8t8r07epoxxxdktxeja3251h16 0 151429 2029017 1750374 2026-05-20T12:36:24Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029017 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = {{ala|Îran}} | welat_alî = | dûgel = | parêzgeh = [[Xorasana Rezewî (parêzgeh)|Xorasana Rezewî]] | serbajar = | rûerd = | gelhe = 5,884 <ref>https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395</ref> (2016) | bilindayî = | nexşe = | wêne = | wêne_sernav = | malper = }} '''Fîrûze ''' ({{bi-fa|فیروزه}}), yek ji bajarê parêzgeha [[Xorasana Rezewî (parêzgeh)|Xorasana Rezewî]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Parêzgeha Xorasana Rezewî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 1995an li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên parêzgeha Xorasana Rezewî]] 9gb0rrvwwo29vwdvo046cyr4wpz0o2m 0 151438 2029069 1750385 2026-05-20T12:42:37Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029069 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = {{ala|Îran}} | welat_alî = | dûgel = | parêzgeh = [[Xorasana Rezewî (parêzgeh)|Xorasana Rezewî]] | serbajar = | rûerd = | gelhe = 4,316 <ref>https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395</ref> (2016) | bilindayî = | nexşe = | wêne = | wêne_sernav = | malper = }} '''Germab ''' ({{bi-fa|گرم اباد}}), yek ji bajarê parêzgeha [[Xorasana Rezewî (parêzgeh)|Xorasana Rezewî]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Parêzgeha Xorasana Rezewî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2021ê li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên parêzgeha Xorasana Rezewî]] jyrvskz8bonxn5pi6rfi3sfjcv423zc 0 151439 2029082 1750987 2026-05-20T12:43:47Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029082 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = {{ala|Îran}} | welat_alî = | dûgel = | parêzgeh = [[Xorasana Rezewî (parêzgeh)|Xorasana Rezewî]] | serbajar = | rûerd = | gelhe = 4,288 <ref>https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395</ref> (2016) | bilindayî = | nexşe = | wêne = | wêne_sernav = | malper = }} '''Êshaqabad ''' ({{bi-fa|اسحاق اباد}}), yek ji bajarê parêzgeha [[Xorasana Rezewî (parêzgeh)|Xorasana Rezewî]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Parêzgeha Xorasana Rezewî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2021ê li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên parêzgeha Xorasana Rezewî]] 9x4d25s62ndokgmr91hqhedw2h47pta 0 151440 2029077 1848199 2026-05-20T12:43:20Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; {{[[Şablon:Bêkategorî|bêkategorî]]}} hat rakirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029077 wikitext text/x-wiki {{Sêwî|tarîx=çiriya pêşîn 2024}} {{Agahîdank bajar | nav = | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = {{ala|Îran}} | welat_alî = | dûgel = | parêzgeh = [[Xorasana Rezewî (parêzgeh)|Xorasana Rezewî]] | serbajar = | rûerd = | gelhe = 4,285 <ref>https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395</ref> (2016) | bilindayî = | nexşe = | wêne = | wêne_sernav = | malper = }} '''Sede ''' ({{bi-fa|سده}}), yek ji bajarê parêzgeha [[Xorasana Rezewî (parêzgeh)|Xorasana Rezewî]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Avabûnên 2021ê li Îranê]] qq6nnbhus12qemihz0etvi3d3rjzq58 0 151442 2029074 1750591 2026-05-20T12:43:05Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029074 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = {{ala|Îran}} | welat_alî = | dûgel = | parêzgeh = [[Xorasana Rezewî (parêzgeh)|Xorasana Rezewî]] | serbajar = | rûerd = | gelhe = 3,834 <ref>https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395</ref> (2016) | bilindayî = | nexşe = | wêne = | wêne_sernav = | malper = }} '''Mêzrêc ''' ({{bi-fa|مزرج}}), yek ji bajarê parêzgeha [[Xorasana Rezewî (parêzgeh)|Xorasana Rezewî]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Parêzgeha Xorasana Rezewî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2021ê li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên parêzgeha Xorasana Rezewî]] gmdq8pi4jt3lhs2tzpl34i30ff797y4 0 151446 2029012 1751019 2026-05-20T12:35:54Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029012 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = {{ala|Îran}} | welat_alî = | dûgel = | parêzgeh = [[Xorasana Rezewî (parêzgeh)|Xorasana Rezewî]] | serbajar = | rûerd = | gelhe = 3,745 <ref>https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395</ref> (2016) | bilindayî = | nexşe = | wêne = | wêne_sernav = | malper = }} '''Şehrzû ''' ({{bi-fa|شهرزو}}), yek ji bajarê parêzgeha [[Xorasana Rezewî (parêzgeh)|Xorasana Rezewî]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Parêzgeha Xorasana Rezewî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2005an li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên parêzgeha Xorasana Rezewî]] i9mpfpocn20ov4zukbbfh7u9y1l97lq 0 151448 2029075 1750616 2026-05-20T12:43:11Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029075 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = {{ala|Îran}} | welat_alî = | dûgel = | parêzgeh = [[Xorasana Rezewî (parêzgeh)|Xorasana Rezewî]] | serbajar = | rûerd = | gelhe = 3,633 <ref>https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395</ref> (2016) | bilindayî = | nexşe = | wêne = | wêne_sernav = | malper = }} '''Neser ''' ({{bi-fa|نسر}}), yek ji bajarê parêzgeha [[Xorasana Rezewî (parêzgeh)|Xorasana Rezewî]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Parêzgeha Xorasana Rezewî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2021ê li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên parêzgeha Xorasana Rezewî]] t05j7aptu2w77clsp8k8uo2pepphdam 0 151449 2029081 1750964 2026-05-20T12:43:42Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029081 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = {{ala|Îran}} | welat_alî = | dûgel = | parêzgeh = [[Xorasana Rezewî (parêzgeh)|Xorasana Rezewî]] | serbajar = | rûerd = | gelhe = 3,597 <ref>https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395</ref> (2016) | bilindayî = | nexşe = | wêne = | wêne_sernav = | malper = }} '''Çenar ''' ({{bi-fa|چنار}}), yek ji bajarê parêzgeha [[Xorasana Rezewî (parêzgeh)|Xorasana Rezewî]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Parêzgeha Xorasana Rezewî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2021ê li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên parêzgeha Xorasana Rezewî]] lkhgs54czdxx20f83ambyxcjtvzm2ul 0 151453 2029083 1751020 2026-05-20T12:43:52Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029083 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = {{ala|Îran}} | welat_alî = | dûgel = | parêzgeh = [[Xorasana Rezewî (parêzgeh)|Xorasana Rezewî]] | serbajar = | rûerd = | gelhe = 3,320 <ref>https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395</ref> (2016) | bilindayî = | nexşe = | wêne = | wêne_sernav = | malper = }} '''Şehrê Kohnê ''' ({{bi-fa|شهر کهنه}}), yek ji bajarê parêzgeha [[Xorasana Rezewî (parêzgeh)|Xorasana Rezewî]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Parêzgeha Xorasana Rezewî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2021ê li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên parêzgeha Xorasana Rezewî]] 6dwkp5ld3vhwp0i9w4hm8xwddex74ms 0 151457 2029071 1750433 2026-05-20T12:42:48Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029071 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = {{ala|Îran}} | welat_alî = | dûgel = | parêzgeh = [[Xorasana Rezewî (parêzgeh)|Xorasana Rezewî]] | serbajar = | rûerd = | gelhe = 2,872 <ref>https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395</ref> (2016) | bilindayî = | nexşe = | wêne = | wêne_sernav = | malper = }} '''Hesenabad ''' ({{bi-fa|حسن اباد}}), yek ji bajarê parêzgeha [[Xorasana Rezewî (parêzgeh)|Xorasana Rezewî]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Parêzgeha Xorasana Rezewî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2021ê li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên parêzgeha Xorasana Rezewî]] mcq91p3hhpccbcgvjncqq8h8f1efs5t 0 151462 2029025 1750958 2026-05-20T12:37:13Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029025 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = {{ala|Îran}} | welat_alî = | dûgel = | parêzgeh = [[Xorasana Rezewî (parêzgeh)|Xorasana Rezewî]] | serbajar = | rûerd = | gelhe = 2,374 <ref>https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395</ref> (2016) | bilindayî = | nexşe = | wêne = | wêne_sernav = | malper = }} '''Çapêşlû ''' ({{bi-fa|چاپشلو}}), yek ji bajarê parêzgeha [[Xorasana Rezewî (parêzgeh)|Xorasana Rezewî]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Parêzgeha Xorasana Rezewî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 1995an li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên parêzgeha Xorasana Rezewî]] t1uhsq1njwjzub3ui2akn4vky6y6hxy 0 151470 2029068 1750302 2026-05-20T12:42:33Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029068 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = {{ala|Îran}} | welat_alî = | dûgel = | parêzgeh = [[Xorasana Rezewî (parêzgeh)|Xorasana Rezewî]] | serbajar = | rûerd = | gelhe = 1,588 <ref>https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395</ref> (2016) | bilindayî = | nexşe = | wêne = | wêne_sernav = | malper = }} '''Elmaciq ''' ({{bi-fa|الماجق}}), yek ji bajarê parêzgeha [[Xorasana Rezewî (parêzgeh)|Xorasana Rezewî]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Parêzgeha Xorasana Rezewî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2021ê li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên parêzgeha Xorasana Rezewî]] kv4zy2weyyao4l44g9ic91a1fowm7ma 0 151472 2029040 1750775 2026-05-20T12:39:22Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029040 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = {{ala|Îran}} | welat_alî = | dûgel = | parêzgeh = [[Xorasana Rezewî (parêzgeh)|Xorasana Rezewî]] | serbajar = | rûerd = | gelhe = 1,408 <ref>https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395</ref> (2016) | bilindayî = | nexşe = | wêne = | wêne_sernav = | malper = }} '''Semîabad ''' ({{bi-fa|سمیع اباد}}), yek ji bajarê parêzgeha [[Xorasana Rezewî (parêzgeh)|Xorasana Rezewî]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Parêzgeha Xorasana Rezewî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2017an li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên parêzgeha Xorasana Rezewî]] lac28aetg7frinc1hx6oebet2ot9z1e 0 151475 2029066 1750219 2026-05-20T12:42:22Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029066 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = {{ala|Îran}} | welat_alî = | dûgel = | parêzgeh = [[Xorasana Rezewî (parêzgeh)|Xorasana Rezewî]] | serbajar = | rûerd = | gelhe = 1,261 <ref>https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395</ref> (2016) | bilindayî = | nexşe = | wêne = | wêne_sernav = | malper = }} '''Cenetabad ''' ({{bi-fa|جنت اباد}}), yek ji bajarê parêzgeha [[Xorasana Rezewî (parêzgeh)|Xorasana Rezewî]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Parêzgeha Xorasana Rezewî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2021ê li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên parêzgeha Xorasana Rezewî]] 0smcvwrqyp7x1jpueaxk43m43o2y6e8 0 153964 2029039 1750566 2026-05-20T12:39:17Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029039 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank bajar | nav = | navê_fermî = | nexşeya_cihan = Îran | koordînat = | welat = {{ala|Îran}} | welat_alî = | dûgel = | parêzgeh = [[Xorasana Rezewî (parêzgeh)|Xorasana Rezewî]] | serbajar = | rûerd = | gelhe = 3,540 <ref>https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395</ref> (2016) | bilindayî = | nexşe = | wêne = | wêne_sernav = | malper = }} '''Meşkan Xoşab ''' ({{bi-fa|مشکان (خوشاب)}}), yek ji bajarê parêzgeha [[Xorasana Rezewî (parêzgeh)|Xorasana Rezewî]] ye ku bi dewleta [[Îran]]ê ve girêdayî ye. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Parêzgeha Xorasana Rezewî}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Erdnîgarî-Îran-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 2017an li Îranê]] [[Kategorî:Bajarên parêzgeha Xorasana Rezewî]] 1kl6ipjywsfdtef8eqtypfq82xtb91p 2 156563 2030024 2027633 2026-05-21T08:20:48Z Balyozbot 42414 Bota sererastkirina beralîkirinên kategoriyan 2030024 wikitext text/x-wiki == 2026-05-21T08:20:47Z == * [[:Kategorî:Redirects connected to a Wikidata item]]: 39 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin * Çerxa beralîkirinê ji [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya başûrî]] * Beralîkirinên nû ji rapora dawî ve: == 2026-05-20T08:20:50Z == * [[:Kategorî:Redirects connected to a Wikidata item]]: 39 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin * Çerxa beralîkirinê ji [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya başûrî]] * Beralîkirinên nû ji rapora dawî ve: == 2026-05-19T08:21:11Z == * [[:Kategorî:Huner li Kîprosê]]: 4 hat(in) dîtin, 4 hat(in) barkirin * [[:Kategorî:Hunerên ahengê li Kîprosê]]: 2 hat(in) dîtin, 2 hat(in) barkirin * [[:Kategorî:Mîmarî li Kîprosê]]: 1 hat(in) dîtin, 1 hat(in) barkirin * [[:Kategorî:Redirects connected to a Wikidata item]]: 39 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin * [[:Kategorî:Şahî li Kîprosê]]: 2 hat(in) dîtin, 2 hat(in) barkirin * Çerxa beralîkirinê ji [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya başûrî]] * Şablona [[Şablon:Beralîkirina kategoriyê]] li rûpela [[:Kategorî:Medyaya Kîprosê]] hat zêdekirin * Beralîkirinên nû ji rapora dawî ve: *# [[:Kategorî:Brîtanya Mezin]] → [[:Kategorî:Brîtanyaya Mezin]] *# [[:Kategorî:Huner li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Huner li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Hunerên ahengê li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Hunerên ahengê li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Muzîka Kîprosê]] → [[:Kategorî:Muzîka Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Mîmarî li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Mîmarî li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Şahî li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Şahî li Qibrisê]] == 2026-05-18T08:20:58Z == * [[:Kategorî:Redirects connected to a Wikidata item]]: 39 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin * Çerxa beralîkirinê ji [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya başûrî]] * Beralîkirinên nû ji rapora dawî ve: == 2026-05-17T08:20:40Z == * [[:Kategorî:Redirects connected to a Wikidata item]]: 39 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin * Çerxa beralîkirinê ji [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya başûrî]] * Beralîkirinên nû ji rapora dawî ve: == 2026-05-16T08:20:45Z == * [[:Kategorî:Redirects connected to a Wikidata item]]: 39 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin * Çerxa beralîkirinê ji [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya başûrî]] * Beralîkirinên nû ji rapora dawî ve: *# [[:Kategorî:Jin li gorî pîşeyê]] → [[:Kategorî:Jin li gorî pîşeyan]] == 2026-05-15T08:20:56Z == * [[:Kategorî:Redirects connected to a Wikidata item]]: 39 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin * Çerxa beralîkirinê ji [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya başûrî]] * Beralîkirinên nû ji rapora dawî ve: '''[//ku.wikipedia.org/w/index.php?title=Bikarh%C3%AAner%3ABalyozbot%2Fkontrol%2Fberal%C3%AEkirin%C3%AAn_kategoriyan&oldid=2011922 Qeydên kevn]''' 4bmwlhy8la2lbl3kyhagbiwm6c4mxk2 2030067 2030024 2026-05-21T11:51:47Z Balyozbot 42414 Bota sererastkirina beralîkirinên kategoriyan 2030067 wikitext text/x-wiki == 2026-05-21T11:51:46Z == * Ne-beralîkirina nehêvîkirî: [[:Kategorî:Beralîkirinên kategoriyan yên ne vala ne]] * [[:Kategorî:Redirects connected to a Wikidata item]]: 39 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin * Çerxa beralîkirinê ji [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya başûrî]] * Beralîkirinên nû ji rapora dawî ve: *# [[:Kategorî:1890î li Portugalê]] → [[:Kategorî:1890î li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:1893 li Portugalê]] → [[:Kategorî:1893 li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:1920î li Kîprosê]] → [[:Kategorî:1920î li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:1926 li Kîprosê]] → [[:Kategorî:1926 li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:1930î li Portugalê]] → [[:Kategorî:1930î li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:1938 li Portugalê]] → [[:Kategorî:1938 li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:1960 li Kîprosê]] → [[:Kategorî:1960 li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:1960î li Kîprosê]] → [[:Kategorî:1960î li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:1960î li Walesê]] → [[:Kategorî:1960î li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:1970î li Kîprosê]] → [[:Kategorî:1970î li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:1970î li Walesê]] → [[:Kategorî:1970î li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:1974 li Walesê]] → [[:Kategorî:1974 li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:1980î li Kîprosê]] → [[:Kategorî:1980î li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:1989 li Kîprosê]] → [[:Kategorî:1989 li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:1990î li Portugalê]] → [[:Kategorî:1990î li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:1996 li Portugalê]] → [[:Kategorî:1996 li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:2010an şitlek drama fîlm]] → [[:Kategorî:Şitilên fîlmên dramayê 2010an]] *# [[:Kategorî:2020î li Kîprosê]] → [[:Kategorî:2020î li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Aboriya Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Aboriya Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Aboriya Walesê]] → [[:Kategorî:Aboriya Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Aborîzan li gorî neteweyan]] → [[:Kategorî:Aborînas li gorî neteweyan]] *# [[:Kategorî:Aborîzan]] → [[:Kategorî:Aborînas]] *# [[:Kategorî:Aborîzanên amerîkî]] → [[:Kategorî:Aborînasên amerîkî]] *# [[:Kategorî:Aborîzanên bangladeşî]] → [[:Kategorî:Aborînasên bengladeşî]] *# [[:Kategorî:Aborîzanên bengladeşî]] → [[:Kategorî:Aborînasên bengladeşî]] *# [[:Kategorî:Abxazya]] → [[:Kategorî:Ebxazya]] *# [[:Kategorî:Agahîdank wargeh/wîkîdane bêdûgel]] → [[:Kategorî:Agahîdank wargeh/wîkîdane bêdewlet]] *# [[:Kategorî:Ajalnasî]] → [[:Kategorî:Zoolojî]] *# [[:Kategorî:Ajalên difirin]] → [[:Kategorî:Heywanên difirin]] *# [[:Kategorî:Ajalên ku rewşa wan baş e]] → [[:Kategorî:Cureyên bi kêmtirîn metirsî]] *# [[:Kategorî:Ajalên çîrokî]] → [[:Kategorî:Heywanên mîtolojîk]] *# [[:Kategorî:Akademiyên netewî]] → [[:Kategorî:Akademiyên neteweyî]] *# [[:Kategorî:Akademiyên zanistî yên netewî]] → [[:Kategorî:Akademiyên zanistî yên neteweyî]] *# [[:Kategorî:Aktor li gorî bajar an bajarokê Îtalyayê]] → [[:Kategorî:Aktor li gorî bajar an bajarokên Îtalyayê]] *# [[:Kategorî:Aktor li gotî neteweyan]] → [[:Kategorî:Aktor li gorî neteweyan]] *# [[:Kategorî:Aktorên Fîlîpînî]] → [[:Kategorî:Aktorên filîpînî]] *# [[:Kategorî:Aktorên awistralyayî]] → [[:Kategorî:Aktorên awistralî]] *# [[:Kategorî:Aktorên fîlîpînî]] → [[:Kategorî:Aktorên filîpînî]] *# [[:Kategorî:Aktorên hindî]] → [[:Kategorî:Aktorên hindistanî]] *# [[:Kategorî:Aktorên kîprosî]] → [[:Kategorî:Aktorên qibrisî]] *# [[:Kategorî:Aktorên polon]] → [[:Kategorî:Aktorên polonyayî]] *# [[:Kategorî:Aktorên walesî]] → [[:Kategorî:Aktorên wêlsî]] *# [[:Kategorî:Aktrîsên Afro-amerîkî yên sedsala 20an]] → [[:Kategorî:Aktrîsên afro-amerîkî yên sedsala 20an]] *# [[:Kategorî:Aktrîsên awistralyayî]] → [[:Kategorî:Aktrîsên awistralî]] *# [[:Kategorî:Aktrîsên brazîlî]] → [[:Kategorî:Aktrîsên brezîlî]] *# [[:Kategorî:Aktrîsên hindî]] → [[:Kategorî:Aktrîsên hindistanî]] *# [[:Kategorî:Aktrîsên ji Meksîkê]] → [[:Kategorî:Aktrîsên ji Meksîkoyê]] *# [[:Kategorî:Aktrîsên walesî]] → [[:Kategorî:Aktrîsên wêlsî]] *# [[:Kategorî:Alava avakirina avahiyan]] → [[:Kategorî:Keresteyên avakirinê]] *# [[:Kategorî:Alim dînî]] → [[:Kategorî:Alimên dînî]] *# [[:Kategorî:Alîm li gorî binebeşê]] → [[:Kategorî:Alim li gorî binebeşê]] *# [[:Kategorî:Alîm û akademisyen li gorî mijaran]] → [[:Kategorî:Alim û akademisyen li gorî mijaran]] *# [[:Kategorî:Alîm û akademisyen]] → [[:Kategorî:Alim û akademisyen]] *# [[:Kategorî:Alîmên dînî]] → [[:Kategorî:Alimên dînî]] *# [[:Kategorî:Anarşî]] → [[:Kategorî:Anarşîzm]] *# [[:Kategorî:Anatolya Navîn]] → [[:Kategorî:Anatolyaya Navîn]] *# [[:Kategorî:Ansîklopedîstên ketelan]] → [[:Kategorî:Ensîklopedîstên ketelan]] *# [[:Kategorî:Ansîklopedîstên swîsrî]] → [[:Kategorî:Ensîklopedîstên swîsrî]] *# [[:Kategorî:Antigûa û Berbûda]] → [[:Kategorî:Antîgua û Berbûda]] *# [[:Kategorî:Antropologên brîtanî]] → [[:Kategorî:Mirovnasên brîtanî]] *# [[:Kategorî:Antîkomûnîzm]] → [[:Kategorî:Antîkomunîzm]] *# [[:Kategorî:Apocynaceae]] → [[:Kategorî:Famîleya kinfan]] *# [[:Kategorî:Apple Inc.]] → [[:Kategorî:Apple, Inc.]] *# [[:Kategorî:Apîyolojî]] → [[:Kategorî:Apiyolojî]] *# [[:Kategorî:Arizona (erdnîgarî)]] → [[:Kategorî:Arîzona (erdnîgarî)]] *# [[:Kategorî:Arjantîn]] → [[:Kategorî:Arjentîn]] *# [[:Kategorî:Arjantînî]] → [[:Kategorî:Arjentînî]] *# [[:Kategorî:Arma]] → [[:Kategorî:Nîşan]] *# [[:Kategorî:Article namespace templates]] → [[:Kategorî:Şablonên ji bo gotaran]] *# [[:Kategorî:Articles which use infobox templates with no data rows]] → [[:Kategorî:Articles using infobox templates with no data rows]] *# [[:Kategorî:Articles with multiple maintenance issues]] → [[:Kategorî:Gotarên bi gelek probleman]] *# [[:Kategorî:Artuklu]] → [[:Kategorî:Ertuqî]] *# [[:Kategorî:Artêşa Parastina ên Şoreşa Îslamî]] → [[:Kategorî:Artêşa Pasdaran a Şoreşa Îslamî ya Îranê]] *# [[:Kategorî:Arşîvên li Awistriyayê]] → [[:Kategorî:Arşîvên li Awistiryayê]] *# [[:Kategorî:Asklipîos]] → [[:Kategorî:Asklêpios]] *# [[:Kategorî:Astrofizîk]] → [[:Kategorî:Stêrfizîk]] *# [[:Kategorî:Astrofîzîknas]] → [[:Kategorî:Stêrfîzîknas]] *# [[:Kategorî:Astronom]] → [[:Kategorî:Stêrnas]] *# [[:Kategorî:Astronomên DYAyê]] → [[:Kategorî:Stêrnasên amerîkî]] *# [[:Kategorî:Astronomên ereb]] → [[:Kategorî:Stêrnasên ereb]] *# [[:Kategorî:Astronomên fars]] → [[:Kategorî:Stêrnasên faris]] *# [[:Kategorî:Astronomên hindî]] → [[:Kategorî:Stêrnasên hindistanî]] *# [[:Kategorî:Astronomên jin]] → [[:Kategorî:Stêrnasên jin]] *# [[:Kategorî:Astronomên kurd]] → [[:Kategorî:Stêrnasên kurd]] *# [[:Kategorî:Astronomên misilman]] → [[:Kategorî:Stêrnasên misilman]] *# [[:Kategorî:Astronomên swêdî]] → [[:Kategorî:Stêrnasên swêdî]] *# [[:Kategorî:Astronomên tirk]] → [[:Kategorî:Stêrnasên tirk]] *# [[:Kategorî:Astronomên yewnanî]] → [[:Kategorî:Stêrnasên yewnan]] *# [[:Kategorî:Astronomî li Ûkraynayê]] → [[:Kategorî:Stêrnasî li Ûkraynayê]] *# [[:Kategorî:Astronomî]] → [[:Kategorî:Stêrnasî]] *# [[:Kategorî:Astronot]] → [[:Kategorî:Esmanger]] *# [[:Kategorî:Asîd]] → [[:Kategorî:Tirşe]] *# [[:Kategorî:Asûrî]] → [[:Kategorî:Suryanî]] *# [[:Kategorî:Av li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Av li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Av li Walesê]] → [[:Kategorî:Av li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Avabûn 1663 li Înglistanê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1663an li Înglistanê]] *# [[:Kategorî:Avabûn li gorî welat û hezarsalê]] → [[:Kategorî:Avabûn li gorî welat û hezarsalan]] *# [[:Kategorî:Avabûnên 1890î li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1890î li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên 1893an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1893an li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên 1901an li Norwêcê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1901ê li Norwêcê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên 1901an li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1901ê li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Avabûnên 1901an]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1901ê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên 1920î li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1920î li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên 1926an li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1926an li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên 1930î li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1930î li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên 1938an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1938an li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên 1960î li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1960î li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên 1961ê li Walesê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1961ê li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên 1970î li Walesê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1970î li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên 1980î li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1980î li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên 1990î li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1990î li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên 1996an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1996an li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên 2012an li Sûrîyê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 2012an li Sûriyê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 1ê li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 1ê li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 2an li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 2an li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 2an li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 2an li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 2an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 2an li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 2an li Walesê]] → [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 2an li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 3an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 3an li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 3an li Walesê]] → [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 3an li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên li Kroatyayê li gorî hezarsalan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Xirwatistanê li gorî hezarsalan]] *# [[:Kategorî:Avabûnên li Kroatyayê li gorî sedsalan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Xirwatistanê li gorî sedsalan]] *# [[:Kategorî:Avabûnên li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên li Kîprosê li gorî dehsalan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Qibrisê li gorî dehsalan]] *# [[:Kategorî:Avabûnên li Kîprosê li gorî salan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Qibrisê li gorî salan]] *# [[:Kategorî:Avabûnên li Portugalê li gorî dehsalan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Portûgalê li gorî dehsalan]] *# [[:Kategorî:Avabûnên li Portugalê li gorî hezarsalan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Portûgalê li gorî hezarsalan]] *# [[:Kategorî:Avabûnên li Portugalê li gorî salan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Portûgalê li gorî salan]] *# [[:Kategorî:Avabûnên li Portugalê li gorî sedsalan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Portûgalê li gorî sedsalan]] *# [[:Kategorî:Avabûnên li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên li Walesê li gorî dehsalan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Wêlsê li gorî dehsalan]] *# [[:Kategorî:Avabûnên li Walesê li gorî hezarsalan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Wêlsê li gorî hezarsalan]] *# [[:Kategorî:Avabûnên li Walesê]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 11an li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 11an li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 19an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 19an li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 20an li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 20an li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 20an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 20an li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 20an li Walesê]] → [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 20an li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 8an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 8an li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Avahiya dîrokî]] → [[:Kategorî:Avahiyên dîrokî]] *# [[:Kategorî:Avahiyên li Kîprosê li gorî bajaran]] → [[:Kategorî:Avahiyên li Qibrisê li gorî bajaran]] *# [[:Kategorî:Avahiyên li Kîprosê li gorî cureyan]] → [[:Kategorî:Avahiyên li Qibrisê li gorî cureyan]] *# [[:Kategorî:Avahî li Berlînê]] → [[:Kategorî:Avahiyên li Berlînê]] *# [[:Kategorî:Avahîsaz li gorî neteweyan]] → [[:Kategorî:Mîmar li gorî neteweyan]] *# [[:Kategorî:Avahîsaz]] → [[:Kategorî:Mîmar]] *# [[:Kategorî:Avahîsazên kurd]] → [[:Kategorî:Mîmarên kurd]] *# [[:Kategorî:Avahîsazî]] → [[:Kategorî:Mîmarî]] *# [[:Kategorî:Avûstûrya]] → [[:Kategorî:Awistirya]] *# [[:Kategorî:Awayên rêvebirinan]] → [[:Kategorî:Şiklên birevêbirinê]] *# [[:Kategorî:Awistralyayî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Awistralî li gorî pîşeyan]] *# [[:Kategorî:Awistralyayî]] → [[:Kategorî:Awistralî]] *# [[:Kategorî:Awistriya]] → [[:Kategorî:Awistirya]] *# [[:Kategorî:Awustralya]] → [[:Kategorî:Awistralya]] *# [[:Kategorî:Azerbeycan]] → [[:Kategorî:Azerbaycan]] *# [[:Kategorî:Aşik]] → [[:Kategorî:Gede]] *# [[:Kategorî:Aşîtî]] → [[:Kategorî:Aştî]] *# [[:Kategorî:BIBSYS]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera BIBSYS]] *# [[:Kategorî:BNE]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera BNE]] *# [[:Kategorî:BNF]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera BNF]] *# [[:Kategorî:Babel - Users by language]] → [[:Kategorî:Bikarhêner ziman]] *# [[:Kategorî:Babîl - Bikarhênerên li gorî zimanê]] → [[:Kategorî:Bikarhêner ziman]] *# [[:Kategorî:Bahamas]] → [[:Kategorî:Bahama]] *# [[:Kategorî:Bajar û komûnên Basilicatayê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Basilicatayê]] *# [[:Kategorî:Bajaren parêzgeha Xorasana Rezewî]] → [[:Kategorî:Bajarên parêzgeha Xorasana Rezewî]] *# [[:Kategorî:Bajarokên Hessen]] → [[:Kategorî:Bajarokên Hessenê]] *# [[:Kategorî:Bajarên Almanî]] → [[:Kategorî:Bajarên Almanyayê]] *# [[:Kategorî:Bajarên Awistriyayê]] → [[:Kategorî:Bajarên Awistiryayê]] *# [[:Kategorî:Bajarên Brazîlê]] → [[:Kategorî:Bajarên Brezîlê]] *# [[:Kategorî:Bajarên Danîmarkê]] → [[:Kategorî:Bajarên Danîmarkayê]] *# [[:Kategorî:Bajarên Kirmanşanê]] → [[:Kategorî:Bajarên parêzgeha Kirmaşanê]] *# [[:Kategorî:Bajarên Komara Çekî]] → [[:Kategorî:Bajarên Çekyayê]] *# [[:Kategorî:Bajarên Macaristanê]] → [[:Kategorî:Bajarên Mecaristanê]] *# [[:Kategorî:Bajarên Nemsayê]] → [[:Kategorî:Bajarên Awistriyayê]] *# [[:Kategorî:Bajarên Polendayê]] → [[:Kategorî:Bajarên Polonyayê]] *# [[:Kategorî:Bajarên Walesê]] → [[:Kategorî:Bajarên Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Bajarên herêma Emîliya Romanyayê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Emîliya Romanyayê]] *# [[:Kategorî:Bajarên herêma Friuli-Venezia Giulia]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Friuli-Venezia Giulia]] *# [[:Kategorî:Bajarên herêma Kampaniyayê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Kampaniyayê]] *# [[:Kategorî:Bajarên herêma Lombardiyayê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Lombardiyayê]] *# [[:Kategorî:Bajarên herêma Markeyê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Markeyê]] *# [[:Kategorî:Bajarên herêma Molîzeyê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Molîzeyê]] *# [[:Kategorî:Bajarên herêma Piemontê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Piemontê]] *# [[:Kategorî:Bajarên herêma Pugliayê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Pugliayê]] *# [[:Kategorî:Bajarên herêma Trentino-Alto Adige/Südtirolê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Trentino-Alto Adige/Südtirolê]] *# [[:Kategorî:Bajarên herêma Umbriyayê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Umbriyayê]] *# [[:Kategorî:Bajarên herêma Venetoyê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Venetoyê]] *# [[:Kategorî:Balindeyên wîçwîçokan]] → [[:Kategorî:Fîkar]] *# [[:Kategorî:Bandora civakî]] → [[:Kategorî:Tesîra civakî]] *# [[:Kategorî:Bangeşe li gorî neteweyan]] → [[:Kategorî:Propaganda li gorî neteweyan]] *# [[:Kategorî:Bangeşe li Îranê]] → [[:Kategorî:Propaganda li Îranê]] *# [[:Kategorî:Bangeşe]] → [[:Kategorî:Propaganda]] *# [[:Kategorî:Bangladeş]] → [[:Kategorî:Bengladeş]] *# [[:Kategorî:Bangladeşî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Bengladeşî li gorî pîşeyan]] *# [[:Kategorî:Bangladeşî]] → [[:Kategorî:Bengladeşî]] *# [[:Kategorî:Bedlîs (navend)]] → [[:Kategorî:Bidlîs (navend)]] *# [[:Kategorî:Bedlîs]] → [[:Kategorî:Bidlîs]] *# [[:Kategorî:Bees (bîrdozî)]] → [[:Kategorî:Be's (bîrdozî)]] *# [[:Kategorî:Berhem li gorî nivîskarên awistirî]] → [[:Kategorî:Berhemên nivîskarên awistirî]] *# [[:Kategorî:Berhem li gorî nivîskarên swêdî]] → [[:Kategorî:Berhemên nivîskarên swêdî]] *# [[:Kategorî:Berhemên 2001an]] → [[:Kategorî:Berhemên 2001ê]] *# [[:Kategorî:Berhemên japonan]] → [[:Kategorî:Berhemên japoniyan]] *# [[:Kategorî:Bernamenûsên kurd]] → [[:Kategorî:Bernamenivîsên kurd]] *# [[:Kategorî:Bestekarên kroatî]] → [[:Kategorî:Bestekarên xirwat]] *# [[:Kategorî:Bestekarên kîprosî]] → [[:Kategorî:Bestekarên qibrisî]] *# [[:Kategorî:Bexşên parêzgeha Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Nahiyeyên parêzgeha Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:Bexşên Îranê]] → [[:Kategorî:Nahiyeyên Îranê]] *# [[:Kategorî:Bexşên şaristana Sineyê]] → [[:Kategorî:Nahiyeyên navçeya Sineyê]] *# [[:Kategorî:Bexşên şaristana Ûrmiyeyê]] → [[:Kategorî:Nahiyeyên Ûrmiyeyê (navçe)]] *# [[:Kategorî:Beşên psîkolojiyê]] → [[:Kategorî:Beşên derûnnasiyê]] *# [[:Kategorî:Bijîşkên fars]] → [[:Kategorî:Bijîşkên faris]] *# [[:Kategorî:Bijîşkên yewnanî]] → [[:Kategorî:Bijîşkên yewnan]] *# [[:Kategorî:Bikarhênerê kurd]] → [[:Kategorî:Bikarhênerên kurd]] *# [[:Kategorî:Binebeşên zanista siyasetê]] → [[:Kategorî:Binebeşên siyasetnasiyê]] *# [[:Kategorî:Blogerên polon]] → [[:Kategorî:Blogerên polonyayî]] *# [[:Kategorî:Blogerên walesî]] → [[:Kategorî:Blogerên wêlsî]] *# [[:Kategorî:Bolîvîa]] → [[:Kategorî:Bolîvya]] *# [[:Kategorî:Bomhemya]] → [[:Kategorî:Bohemya]] *# [[:Kategorî:Bordèu]] → [[:Kategorî:Bordo]] *# [[:Kategorî:Brazîl]] → [[:Kategorî:Brezîl]] *# [[:Kategorî:Brazîlî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Brezîlî li gorî pîşeyan]] *# [[:Kategorî:Brazîlî]] → [[:Kategorî:Brezîlî]] *# [[:Kategorî:Brîtanya Mezin]] → [[:Kategorî:Brîtanyaya Mezin]] *# [[:Kategorî:Burkîna Fazo]] → [[:Kategorî:Burkîna Faso]] *# [[:Kategorî:Bîlard]] → [[:Kategorî:Bîlardo]] *# [[:Kategorî:Bîrdozî]] → [[:Kategorî:Îdeolojî]] *# [[:Kategorî:Bûyer li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Bûyer li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Bûyer li Portugalê]] → [[:Kategorî:Bûyer li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Bûyer li Walesê]] → [[:Kategorî:Bûyer li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Bûyerên dîrokî li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Bûyerên dîrokî li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Bûyerên dîrokî li Portugalê]] → [[:Kategorî:Bûyerên dîrokî li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:CDU]] → [[:Kategorî:Yekîtiya Demokratên Xiristiyan a Almanyayê]] *# [[:Kategorî:CS1 American English-language sources (en-us)]] → [[:Kategorî:CS1 îngilîziya amerîkî-language sources (en-us)]] *# [[:Kategorî:CS1 British English-language sources (en-gb)]] → [[:Kategorî:CS1 îngilîziya brîtanî-language sources (en-gb)]] *# [[:Kategorî:CS1 Canadian English-language sources (en-ca)]] → [[:Kategorî:CS1 îngilîziya kanadayî-language sources (en-ca)]] *# [[:Kategorî:CS1 English-language sources (en)]] → [[:Kategorî:CS1 îngilîzî-language sources (en)]] *# [[:Kategorî:CS1 European Spanish-language sources (es-es)]] → [[:Kategorî:CS1 spanî (Ewropa)-language sources (es-es)]] *# [[:Kategorî:CS1 indonezî-language sources (id)]] → [[:Kategorî:CS1 endonezî-language sources (id)]] *# [[:Kategorî:CS1 uses Korean-language script (ko)]] → [[:Kategorî:CS1 uses koreyî-language script (ko)]] *# [[:Kategorî:CS1 uses rusî-language script (ru)]] → [[:Kategorî:CS1 uses rûsî-language script (ru)]] *# [[:Kategorî:CS1 îngilîziya amerîkî-language sources (en)]] → [[:Kategorî:CS1 îngilîziya amerîkî-language sources (en-us)]] *# [[:Kategorî:Cardiff]] → [[:Kategorî:Kardîf]] *# [[:Kategorî:Cejnên êzîdiyan]] → [[:Kategorî:Cejnên êzdiyan]] *# [[:Kategorî:Ceng li gorî şêwazan]] → [[:Kategorî:Cureyên şer]] *# [[:Kategorî:Cihên arkeolojîkên li Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Şûnewarên Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:Cihên dîrokî li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Cihên dîrokî li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Cihên merkezî li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Cihên merkezî li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Cihên turîstîk li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Cihên turîstîk li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Cihên tûrîstîk li gorî parzemînan]] → [[:Kategorî:Cihên turîstîk li gorî parzemînan]] *# [[:Kategorî:Cihên tûrîstîk li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Cihên turîstîk li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Cihên tûrîstîk li Îtalyayê]] → [[:Kategorî:Cihên turîstîk li Îtalyayê]] *# [[:Kategorî:Cihên tûrîstîk ên Ewropayê li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Cihên turîstîk ên Ewropayê li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Cihên tûrîstîk ên Ewropayê]] → [[:Kategorî:Cihên turîstîk ên Ewropayê]] *# [[:Kategorî:Cihên tûrîstîk]] → [[:Kategorî:Cihên turîstîk]] *# [[:Kategorî:Citation Style 1 templates]] → [[:Kategorî:Şablonên Çavkaniyên Stîl 1]] *# [[:Kategorî:Citation Style 1 translation templates]] → [[:Kategorî:Şablonên Çavkaniyên Stîl 1 yên tercimekirinê]] *# [[:Kategorî:Citation and verifiability maintenance templates]] → [[:Kategorî:Şablonên çavdêriyê ji bo çavkanî û teyîdkirinê]] *# [[:Kategorî:Citation templates]] → [[:Kategorî:Şablonên çavkaniyan]] *# [[:Kategorî:Civaka Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Civaka Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Civaka Walesê]] → [[:Kategorî:Civaka Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Classification templates]] → [[:Kategorî:Şablonên sinifandinê]] *# [[:Kategorî:Cleanup templates]] → [[:Kategorî:Şablonên paqijkirinê]] *# [[:Kategorî:Cureya wêjeyî]] → [[:Kategorî:Cureyê wêjeyî]] *# [[:Kategorî:Cureyên tûrîzmê]] → [[:Kategorî:Cureyên turîzmê]] *# [[:Kategorî:Cêwîyên yewnan]] → [[:Kategorî:Cêwiyên yewnan]] *# [[:Kategorî:Cîhadvan]] → [[:Kategorî:Micahîd]] *# [[:Kategorî:Dabeşkirina îdarî ya asta duyem li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Dabeşkirinên îdarî yên asta duyem li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Dabeşkirinên siyayî yên DYAyê]] → [[:Kategorî:Dabeşkirinên siyasî yên DYAyê]] *# [[:Kategorî:Dabeşkirinên îdarî li gorî dûgelan]] → [[:Kategorî:Dabeşkirinên îdarî li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Dada leşkerî]] → [[:Kategorî:Dadweriya leşkerî]] *# [[:Kategorî:Dadgehên Albanyayê]] → [[:Kategorî:Dadgehên li Albanyayê]] *# [[:Kategorî:Dadgehên Awistiryayê]] → [[:Kategorî:Dadgehên li Awistiryayê]] *# [[:Kategorî:Dadgehên Awistralyayê]] → [[:Kategorî:Dadgehên li Awistralyayê]] *# [[:Kategorî:Dadgehên Belçîkayê]] → [[:Kategorî:Dadgehên li Belçîkayê]] *# [[:Kategorî:Dadgehên Tirkiyeyê]] → [[:Kategorî:Dadgehên li Tirkiyeyê]] *# [[:Kategorî:Dadgehên Yewnanistanê]] → [[:Kategorî:Dadgehên li Yewnanistanê]] *# [[:Kategorî:Dadgehên li Kenya]] → [[:Kategorî:Dadgehên li Kenyayê]] *# [[:Kategorî:Dadweriya mafên telîfê]] → [[:Kategorî:Dadweriya mafê daneriyê]] *# [[:Kategorî:Daneya Komputerê]] → [[:Kategorî:Daneyên komputerê]] *# [[:Kategorî:Danserên kamboçyayî]] → [[:Kategorî:Danserên kambocayî]] *# [[:Kategorî:Danserên kîprosî]] → [[:Kategorî:Danserên qibrisî]] *# [[:Kategorî:Danserên skotlendî mêr]] → [[:Kategorî:Danserên skotlendî yên mêr]] *# [[:Kategorî:Danserên yewnan yên jin]] → [[:Kategorî:Danserên yewnan ên jin]] *# [[:Kategorî:Danserên îngilîz yên mêr]] → [[:Kategorî:Danserên îngilîz ên mêr]] *# [[:Kategorî:Daxwazên yekkirina dîrokê]] → [[:Kategorî:Yekkirina dîrokê]] *# [[:Kategorî:Dehsal li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Dehsal li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Dehsal li Portugalê]] → [[:Kategorî:Dehsal li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Dem]] → [[:Kategorî:Zeman]] *# [[:Kategorî:Departement]] → [[:Kategorî:Departmen]] *# [[:Kategorî:Departmanên Fransayê]] → [[:Kategorî:Departementên Fransayê]] *# [[:Kategorî:Deryaya Azov]] → [[:Kategorî:Deryaya Azovê]] *# [[:Kategorî:Destpêkirinên 1901an]] → [[:Kategorî:Destpêkirinên 1901ê]] *# [[:Kategorî:Destpêkirinên hezarsala 2yem]] → [[:Kategorî:Destpêkirinên hezarsala 2an]] *# [[:Kategorî:Destpêkirinên sedsala 21an]] → [[:Kategorî:Destpêkirinên sedsala 21ê]] *# [[:Kategorî:Dewletên DYA]] → [[:Kategorî:Dewletên DYAyê]] *# [[:Kategorî:Dewletên berê li gorî şiklê birêvebirinê]] → [[:Kategorî:Dewletên dîrokî li gorî şiklê birêvebirinê]] *# [[:Kategorî:Dewletên biniqaş]] → [[:Kategorî:Herêmên binîqaş]] *# [[:Kategorî:Dewletên kurda]] → [[:Kategorî:Dewletên kurdan]] *# [[:Kategorî:Dewê Xinis]] → [[:Kategorî:Xinûs]] *# [[:Kategorî:Dezgehên birêvebirinê]] → [[:Kategorî:Dezgehên hikûmetê]] *# [[:Kategorî:Diana, prensesa Wales]] → [[:Kategorî:Diana, prensesa Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Documentation assistance templates]] → [[:Kategorî:Şablonên alîkar ji bo belgekirinê]] *# [[:Kategorî:Documentation see also templates]] → [[:Kategorî:Şablonên belgekirinê yên binêre herwiha]] *# [[:Kategorî:Documentation templates]] → [[:Kategorî:Şablonên belgekirinê]] *# [[:Kategorî:Dotmîrên swîsreyî]] → [[:Kategorî:Dotmîrên swîsrî]] *# [[:Kategorî:Dozger]] → [[:Kategorî:Dozgêr]] *# [[:Kategorî:Dozgerên kurd]] → [[:Kategorî:Dozgêrên kurd]] *# [[:Kategorî:Doğu Anadolu Bölgesi]] → [[:Kategorî:Herêma Rojhilatê Anatolyayê]] *# [[:Kategorî:Drag queen]] → [[:Kategorî:Dragqueen]] *# [[:Kategorî:Dêrên Çiyayên Athosê]] → [[:Kategorî:Dêrên Çiyayê Athosê]] *# [[:Kategorî:Dîgor]] → [[:Kategorî:Dîxor]] *# [[:Kategorî:Dînnasî]] → [[:Kategorî:Îlahiyat]] *# [[:Kategorî:Dîroka Cihûyan li Ewropayê]] → [[:Kategorî:Dîroka cihûyan li Ewropayê]] *# [[:Kategorî:Dîroka Jenev ê]] → [[:Kategorî:Dîroka Jenevê]] *# [[:Kategorî:Dîroka Kroatyayê li gorî mijaran]] → [[:Kategorî:Dîroka Xirwatistanê li gorî mijaran]] *# [[:Kategorî:Dîroka Kroatyayê li gorî serdeman]] → [[:Kategorî:Dîroka Xirwatistanê li gorî serdeman]] *# [[:Kategorî:Dîroka Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Dîroka Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Dîroka Portugalê li gorî serdeman]] → [[:Kategorî:Dîroka Portûgalê li gorî serdeman]] *# [[:Kategorî:Dîroka Portugalê]] → [[:Kategorî:Dîroka Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Dîroka Rojavayê Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Dîroka Rojavaya Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:Dîroka Walesê li gorî serdeman]] → [[:Kategorî:Dîroka Wêlsê li gorî serdeman]] *# [[:Kategorî:Dîroka Walesê]] → [[:Kategorî:Dîroka Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Dîroka dadweriyê]] → [[:Kategorî:Dîroka dadê]] *# [[:Kategorî:Dîroka dînê li gorî parzemînan]] → [[:Kategorî:Dîroka dîn li gorî parzemînan]] *# [[:Kategorî:Dîroka leşkerî ya Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Dîroka leşkerî ya Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Dîroka leşkerî ya Kîprosê]] → [[:Kategorî:Dîroka leşkerî ya Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Dîroka Îsraelê]] → [[:Kategorî:Dîroka Îsraêlê]] *# [[:Kategorî:Dîroknasên fars]] → [[:Kategorî:Dîroknasên faris]] *# [[:Kategorî:Dîroknasên polon]] → [[:Kategorî:Dîroknasên polonyayî]] *# [[:Kategorî:Dîrokzan]] → [[:Kategorî:Dîroknas]] *# [[:Kategorî:Dîzayner li gorî neteweyan]] → [[:Kategorî:Sêwirîner li gorî neteweyan]] *# [[:Kategorî:Dîzayner]] → [[:Kategorî:Sêwirîner]] *# [[:Kategorî:Edalet]] → [[:Kategorî:Dadmendî]] *# [[:Kategorî:Edaleta tawanî]] → [[:Kategorî:Dadmendiya sizayî]] *# [[:Kategorî:Edebiyatvanên kurd]] → [[:Kategorî:Wêjevanên kurd]] *# [[:Kategorî:Efrîka]] → [[:Kategorî:Afrîka]] *# [[:Kategorî:Efrîqa]] → [[:Kategorî:Afrîka]] *# [[:Kategorî:Efrîqaya Başûr]] → [[:Kategorî:Afrîkaya Başûr]] *# [[:Kategorî:Elbîstan]] → [[:Kategorî:Albistan]] *# [[:Kategorî:Elewiyên tirk]] → [[:Kategorî:Tirkên elewî]] *# [[:Kategorî:Elewî li gorî neteweyê]] → [[:Kategorî:Elewî li gorî neteweyan]] *# [[:Kategorî:Elmanya]] → [[:Kategorî:Almanya]] *# [[:Kategorî:Elî Xaminêyî]] → [[:Kategorî:Elî Xamineyî]] *# [[:Kategorî:Emerîkaya Başûr]] → [[:Kategorî:Amerîkaya Başûr]] *# [[:Kategorî:Emerîkî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Amerîkî li gorî pîşeyan]] *# [[:Kategorî:Emerîkî]] → [[:Kategorî:Amerîkî]] *# [[:Kategorî:Emîrtiyên Erebî yên Yekbûyî]] → [[:Kategorî:Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]] *# [[:Kategorî:Endamê Konseya Ewropayê]] → [[:Kategorî:Endamên Konseya Ewropayê]] *# [[:Kategorî:Endamên G20yê]] → [[:Kategorî:Endamên G20ê]] *# [[:Kategorî:Endamên akademiyên netewî]] → [[:Kategorî:Endamên akademiyên neteweyî]] *# [[:Kategorî:Endazyar]] → [[:Kategorî:Endezyar]] *# [[:Kategorî:Endazyarên alman]] → [[:Kategorî:Endezyarên alman]] *# [[:Kategorî:Endazyarên elman]] → [[:Kategorî:Endezyarên alman]] *# [[:Kategorî:Endustriyên xizmetê li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Endustriyên xizmetê li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Endustrlî li gorî parzemînan]] → [[:Kategorî:Endustrî li gorî parzemînan]] *# [[:Kategorî:Endustrî li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Endustrî li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Enerjî]] → [[:Kategorî:Wize]] *# [[:Kategorî:Ensîklopediyên serhêl]] → [[:Kategorî:Ensîklopediyên înternetê]] *# [[:Kategorî:Erdhejên li DYA'yê]] → [[:Kategorî:Erdhejên li DYAyê]] *# [[:Kategorî:Erdhejên Şîleyê]] → [[:Kategorî:Erdhejên li Şîleyê]] *# [[:Kategorî:Erdnasên fars]] → [[:Kategorî:Erdnîgarnasên faris]] *# [[:Kategorî:Erdnigariya Bulgaristanê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Bulgaristanê]] *# [[:Kategorî:Erdnigariya Qirgizistanê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Qirgizistanê]] *# [[:Kategorî:Erdnîgariya Awistriyayê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Awistiryayê]] *# [[:Kategorî:Erdnîgariya Brazîlê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Brezîlê]] *# [[:Kategorî:Erdnîgariya Fransayê li gorî departmanan]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Fransayê li gorî departementan]] *# [[:Kategorî:Erdnîgariya Hessen]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Hessenê]] *# [[:Kategorî:Erdnîgariya Holandayê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Holendayê]] *# [[:Kategorî:Erdnîgariya Komara Çekî]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Çekyayê]] *# [[:Kategorî:Erdnîgariya Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Erdnîgariya Nemsayê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Awistiryayê]] *# [[:Kategorî:Erdnîgariya Rojavayê Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Rojavaya Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:Erdnîgariya Sudanê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Sûdanê]] *# [[:Kategorî:Erdnîgariya Walesê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Erdnîgariya tûrîzmê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya turîzmê]] *# [[:Kategorî:Erdnîgariya yewnana kevnare]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Yewnanistana kevnare]] *# [[:Kategorî:Erdzanî]] → [[:Kategorî:Erdnasî]] *# [[:Kategorî:Erzirom]] → [[:Kategorî:Erzîrom]] *# [[:Kategorî:Escalloniaceae]] → [[:Kategorî:Famîleya eskalonyayan]] *# [[:Kategorî:Esmangerên polon]] → [[:Kategorî:Esmangerên polonyayî]] *# [[:Kategorî:Estonî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Eston li gorî pîşeyan]] *# [[:Kategorî:Estonî]] → [[:Kategorî:Eston]] *# [[:Kategorî:Eyûbiyan]] → [[:Kategorî:Eyûbî]] *# [[:Kategorî:Ezman]] → [[:Kategorî:Esman]] *# [[:Kategorî:Eşîrên Rojavayê Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Eşîrên Rojavaya Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:FAST]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera FAST]] *# [[:Kategorî:Famîleya keweran]] → [[:Kategorî:Famîleya şêfeletan]] *# [[:Kategorî:Famîleya sosinên Înka]] → [[:Kategorî:Famîleya sosinên înka]] *# [[:Kategorî:Fas]] → [[:Kategorî:Maroko]] *# [[:Kategorî:Faunaya Okyanûsya]] → [[:Kategorî:Faunaya Okanûsiyayê]] *# [[:Kategorî:Faunaya Çemê Dîcleyê]] → [[:Kategorî:Faunaya Dîcleyê]] *# [[:Kategorî:Faunaya Çemê Firatê]] → [[:Kategorî:Faunaya Firatê]] *# [[:Kategorî:Felsefevanên kurd]] → [[:Kategorî:Fîlozofên kurd]] *# [[:Kategorî:Felsefevanên tirk]] → [[:Kategorî:Fîlozofên tirk]] *# [[:Kategorî:Felsefeya dadweriyê]] → [[:Kategorî:Felsefeya dadê]] *# [[:Kategorî:Femînîst]] → [[:Kategorî:Femînîzm]] *# [[:Kategorî:Fiqihzan]] → [[:Kategorî:Fiqihnas]] *# [[:Kategorî:Fiqihzanên kurd]] → [[:Kategorî:Fiqihnasên kurd]] *# [[:Kategorî:Firaq]] → [[:Kategorî:Firax]] *# [[:Kategorî:Firmesun]] → [[:Kategorî:Fîlozof]] *# [[:Kategorî:Firokevan]] → [[:Kategorî:Pîlot]] *# [[:Kategorî:Firîşte di Pirtûka Henox de]] → [[:Kategorî:Firîşteyên di Pirtûka Henox de]] *# [[:Kategorî:Fizîknas ereb]] → [[:Kategorî:Fizîknasên ereb]] *# [[:Kategorî:Fizîknasên fars]] → [[:Kategorî:Fizîknasên faris]] *# [[:Kategorî:Fizîknasên polon]] → [[:Kategorî:Fizîknasên polonyayî]] *# [[:Kategorî:Fizîkvanên kurd]] → [[:Kategorî:Fizîknasên kurd]] *# [[:Kategorî:Folklor li gorî herêman]] → [[:Kategorî:Zargotin li gorî herêman]] *# [[:Kategorî:Folklora Rojhilata Navîn]] → [[:Kategorî:Zargotina Rojhilata Navîn]] *# [[:Kategorî:Folklora asyayî]] → [[:Kategorî:Zargotina asyayî]] *# [[:Kategorî:Formata dosyayên]] → [[:Kategorî:Formata faylê]] *# [[:Kategorî:Fotokêş]] → [[:Kategorî:Wênegir]] *# [[:Kategorî:Fotokêşên îtalî]] → [[:Kategorî:Wênegirên îtalî]] *# [[:Kategorî:Futbol Amerîkî]] → [[:Kategorî:Futbola amerîkî]] *# [[:Kategorî:Fîlmên 2001]] → [[:Kategorî:Fîlmên 2001ê]] *# [[:Kategorî:Fîlmên 2005]] → [[:Kategorî:Fîlmên 2005an]] *# [[:Kategorî:Fîlmên honaka zanistiyê]] → [[:Kategorî:Fîlmên honaka zanistî]] *# [[:Kategorî:Fîlmên li ser xwekujiyê]] → [[:Kategorî:Fîlmên li ser xwekuştinê]] *# [[:Kategorî:Fîlmên superlehengên afroamerîkan]] → [[:Kategorî:Fîlmên superlehengên afroamerîkî]] *# [[:Kategorî:Fîlmên îranê]] → [[:Kategorî:Fîlmên îranî]] *# [[:Kategorî:Fîlozofên skotlandî]] → [[:Kategorî:Fîlozofên skotlendî]] *# [[:Kategorî:Fîlozofên yewnanî]] → [[:Kategorî:Fîlozofên yewnan]] *# [[:Kategorî:Fîlîpînî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Filîpînî li gorî pîşeyan]] *# [[:Kategorî:Fîlîpînî]] → [[:Kategorî:Filîpînî]] *# [[:Kategorî:Fîziyolojî]] → [[:Kategorî:Fizyolojî]] *# [[:Kategorî:Fîzîknasên brîtanî]] → [[:Kategorî:Fizîknasên brîtanî]] *# [[:Kategorî:Fîzîkzanên ereb]] → [[:Kategorî:Fizîknasên ereb]] *# [[:Kategorî:GND]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera GND]] *# [[:Kategorî:Generic WikiProject templates]] → [[:Kategorî:Şablonên Wîkîprojeyan]] *# [[:Kategorî:Gernas]] → [[:Kategorî:Leheng]] *# [[:Kategorî:Gerîlayên Kurd di şer de hatin kuştin]] → [[:Kategorî:Gerîlayên kurd di şer de hatin kuştin]] *# [[:Kategorî:Giravên Salomon]] → [[:Kategorî:Giravên Silêman]] *# [[:Kategorî:Girtîgehên Iraqê]] → [[:Kategorî:Girtîgehên li Iraqê]] *# [[:Kategorî:Giyanewer]] → [[:Kategorî:Jiyan]] *# [[:Kategorî:Globalîzasyona çandî]] → [[:Kategorî:Cîhanîbûna çandî]] *# [[:Kategorî:Golên Anatolya Navîn]] → [[:Kategorî:Golên Anatolyaya Navîn]] *# [[:Kategorî:Gotara bi Xwarîn]] → [[:Kategorî:Gotara bi Xwarîn]] *# [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya başûr]] → [[:Kategorî:Gotarên bi kurdiya başûr]] *# [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya navendî]] → [[:Kategorî:Gotara bi soranî]] *# [[:Kategorî:Gotara bi zaravayên kurdî]] → [[:Kategorî:Gotarên bi zaravayên din]] *# [[:Kategorî:Gotara bijartî]] → [[:Kategorî:Gotarên bijartî]] *# [[:Kategorî:Gotarên Fransayê yên bi muhîmiya Herî kêm]] → [[:Kategorî:Gotarên Fransayê bi muhîmiya Herî kêm]] *# [[:Kategorî:Gotarên Fransayê yên bi sinifa NA]] → [[:Kategorî:Gotarên Fransayê bi sinifa NA]] *# [[:Kategorî:Gotarên bi "Agahîdank Bajar" û koordînatê]] → [[:Kategorî:Gotarên bi "Agahîdank bajar" û koordînatê]] *# [[:Kategorî:Gotarên bi "Infobox Navçe" û koordînatê]] → [[:Kategorî:Gotarên bi "Agahîdank navçe" û koordînatê]] *# [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera WORLDCATID]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera WorldCat Entities]] *# [[:Kategorî:Gotarên bi wergerandina xirab]] → [[:Kategorî:Rûpelên bi wergerandina xirab]] *# [[:Kategorî:Gotarên bingehîn bi Nesinifandî]] → [[:Kategorî:Gotarên bingehîn ên nehatine sinifandin]] *# [[:Kategorî:Gotarên bê çavkanî]] → [[:Kategorî:Gotarên bêçavkanî]] *# [[:Kategorî:Gotarên ku divê werin sererastkirin]] → [[:Kategorî:Gotarên ku divê werin paqijkirin]] *# [[:Kategorî:Gotarên ku ne ensîklopedîk in]] → [[:Kategorî:Gotarên bi navdariya ne eşkere]] *# [[:Kategorî:Gotarên ku werin sererastkirin]] → [[:Kategorî:Gotarên ku divê werin sererastkirin]] *# [[:Kategorî:Goştê berazê]] → [[:Kategorî:Goştê berazan]] *# [[:Kategorî:Gundistanên şaristana Ûrmiyeyê]] → [[:Kategorî:Gundistanên Ûrmiyeyê (navçe)]] *# [[:Kategorî:Gundên Depeyê]] → [[:Kategorî:Gundên Depê]] *# [[:Kategorî:Gundên Kuluyê]] → [[:Kategorî:Gundên Qulekê]] *# [[:Kategorî:Gundên Melkişîyê]] → [[:Kategorî:Gundên Melkişiyê]] *# [[:Kategorî:Gundên Pirsûsê]] → [[:Kategorî:Gundên Sirûcê]] *# [[:Kategorî:Gundên Silîvana]] → [[:Kategorî:Gundên Mirgewerê]] *# [[:Kategorî:Gundên noqavkirî bi sedema Projeya Başûrê Rojhilata Anatoliyayê (GAP)]] → [[:Kategorî:Cihên noqavkirî bi sedema Projeya Başûrê Rojhilata Anatoliyayê (GAP)]] *# [[:Kategorî:Gundên parêzgeha Dêrsimê]] → [[:Kategorî:Gundên Dêrsimê (parêzgeh)]] *# [[:Kategorî:Gundên Çaypareê]] → [[:Kategorî:Gundên Çaypareyê]] *# [[:Kategorî:Gundên çaypareyê]] → [[:Kategorî:Gundên Çaypareyê]] *# [[:Kategorî:Gundên çaypareê]] → [[:Kategorî:Gundên Çaypareyê]] *# [[:Kategorî:Gundên şaristana Şot]] → [[:Kategorî:Gundên Şotê (navçe)]] *# [[:Kategorî:Gundên şaristana Şotê]] → [[:Kategorî:Gundên Şotê (navçe)]] *# [[:Kategorî:Gîtarvanên kîprosî]] → [[:Kategorî:Gîtarvanên qibrisî]] *# [[:Kategorî:Gûatêmala]] → [[:Kategorî:Guatemala]] *# [[:Kategorî:Gûatêmalî]] → [[:Kategorî:Guatemalî]] *# [[:Kategorî:Güneydoğu Anadolu Bölgesi]] → [[:Kategorî:Herêma Başûrê Rojhilatê Anatolyayê]] *# [[:Kategorî:Hedîsvanê fars]] → [[:Kategorî:Hedîsvanên faris]] *# [[:Kategorî:Hedîsvanên fars]] → [[:Kategorî:Hedîsvanên faris]] *# [[:Kategorî:Helbestvan li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Helbestvan li gorî neteweyan]] *# [[:Kategorî:Helbestvanên fars]] → [[:Kategorî:Helbestvanên faris]] *# [[:Kategorî:Helbestvanên fînlandî]] → [[:Kategorî:Helbestvanên fînlendî]] *# [[:Kategorî:Helbestvanên kurd Xorasanê]] → [[:Kategorî:Helbestvanên kurdên Xorasanê]] *# [[:Kategorî:Helbestvanên polon]] → [[:Kategorî:Helbestvanên polonyayî]] *# [[:Kategorî:Helbestvanên romantîkê]] → [[:Kategorî:Helbestvanên romantîk]] *# [[:Kategorî:Helbestvanên zimanê farsî]] → [[:Kategorî:Helbestvanên zimanê farisî]] *# [[:Kategorî:Helbestvanên şîlîyî]] → [[:Kategorî:Helbestvanên şîliyî]] *# [[:Kategorî:Hemîd Kerzeî]] → [[:Kategorî:Hamid Kerzay]] *# [[:Kategorî:Hemû gotarên reklamî]] → [[:Kategorî:Hemû gotarên wekî reklamê]] *# [[:Kategorî:Hemû rûpelên bi kêm girêdanan]] → [[:Kategorî:Hemû gotarên bi kêm girêdanan]] *# [[:Kategorî:Hemû rûpelên bi kêm girêdanên]] → [[:Kategorî:Hemû rûpelên bi kêm girêdanan]] *# [[:Kategorî:Hemû şirket]] → [[:Kategorî:Şirket]] *# [[:Kategorî:Herpetologî]] → [[:Kategorî:Herpetolojî]] *# [[:Kategorî:Herêmên Holandayê]] → [[:Kategorî:Parêzgehên Holendayê]] *# [[:Kategorî:Herêmên Holendayê]] → [[:Kategorî:Parêzgehên Holendayê]] *# [[:Kategorî:Herêmên Komara Çekî]] → [[:Kategorî:Herêmên Çekyayê]] *# [[:Kategorî:Herêmên Yewnanistanê]] → [[:Kategorî:Parêzgehên Yewnanistanê]] *# [[:Kategorî:Herêmên dîrokî li Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Herêmên dîrokî yên Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:Herêmên otonom]] → [[:Kategorî:Herêmên xweser]] *# [[:Kategorî:Hewanasî]] → [[:Kategorî:Meteorolojî]] *# [[:Kategorî:Heywanên çîrokî]] → [[:Kategorî:Heywanên mîtolojîk]] *# [[:Kategorî:Hezarsal li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Hezarsal li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Hezarsal li Portugalê]] → [[:Kategorî:Hezarsal li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Hezarsal li Walesê]] → [[:Kategorî:Hezarsal li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Hezarsala 1em]] → [[:Kategorî:Hezarsala 1ê]] *# [[:Kategorî:Hezarsala 1ê li Portugalê]] → [[:Kategorî:Hezarsala 1ê li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Hezarsala 2an li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Hezarsala 2an li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Hezarsala 2an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Hezarsala 2an li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Hezarsala 2yem]] → [[:Kategorî:Hezarsala 2an]] *# [[:Kategorî:Hezarsala 3an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Hezarsala 3an li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Hezarsala 3an li Walesê]] → [[:Kategorî:Hezarsala 3an li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Hezzo]] → [[:Kategorî:Hezo]] *# [[:Kategorî:Hikûmdarên Asyayê]] → [[:Kategorî:Hikûmdarên li Asyayê]] *# [[:Kategorî:Hikûmeta Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Hikûmeta Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Hilanok]] → [[:Kategorî:Asansor]] *# [[:Kategorî:Hochsauerland]] → [[:Kategorî:Hochsauerlandkreis]] *# [[:Kategorî:Homoseksuelî]] → [[:Kategorî:Hevzayendîtî]] *# [[:Kategorî:Huner li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Huner li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Huner li Walesê]] → [[:Kategorî:Huner li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Hunermendê Operayê]] → [[:Kategorî:Hunermendê operayê]] *# [[:Kategorî:Hunermendê operayê]] → [[:Kategorî:Hunermendên operayê]] *# [[:Kategorî:Hunermendên hindî]] → [[:Kategorî:Hunermendên hindistanî]] *# [[:Kategorî:Hunermendên ji Cardiffê]] → [[:Kategorî:Hunermendên ji Kardîfê]] *# [[:Kategorî:Hunermendên jin ên bîseksuel]] → [[:Kategorî:Hunermendên bîseksuel ên jin]] *# [[:Kategorî:Hunermendên kurd Xorasanê]] → [[:Kategorî:Hunermendên kurdên Xorasanê]] *# [[:Kategorî:Hunerên ahengê li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Hunerên ahengê li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Hunerên ahengê li Walesê]] → [[:Kategorî:Hunerên ahengê li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Hêzên esmanî yên Brîtanyayê]] → [[:Kategorî:Hêzên Esmanî yên Brîtanyayê]] *# [[:Kategorî:Hêzên esmanî yên Keyaniyê]] → [[:Kategorî:Hêzên esmanî yên Brîtanyayê]] *# [[:Kategorî:ISNI]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera ISNI]] *# [[:Kategorî:Infobox]] → [[:Kategorî:Agahîdank]] *# [[:Kategorî:Japonya]] → [[:Kategorî:Japon]] *# [[:Kategorî:Jazz]] → [[:Kategorî:Caz]] *# [[:Kategorî:Jidayikbun 1970]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1970]] *# [[:Kategorî:Jidayikbûn hezarsala 2yem]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn hezarsala 2an]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 0î b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 0î b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 10 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 10 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 100 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 100 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1000î]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1000î]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1001]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1001]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1002]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1002]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1003]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1003]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1004]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1004]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1005]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1005]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1006]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1006]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1007]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1007]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1008]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1008]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1009]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1009]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 100]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 100]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 100î b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 100î b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 100î]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 100î]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1010]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1010]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1010î]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1010î]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1012]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1012]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1013]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1013]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1014]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1014]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1015]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1015]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1016]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1016]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1017]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1017]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1018]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1018]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1019]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1019]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1020]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1020]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1020î]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1020î]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1021]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1021]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1022]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1022]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1023]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1023]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1024]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1024]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1025]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1025]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1026]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1026]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1027]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1027]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1028]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1028]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1029]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1029]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1030]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1030]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1030î]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1030î]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1031]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1031]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1032]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1032]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1033]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1033]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1034]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1034]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1035]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1035]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1036]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1036]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1037]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1037]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1038]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1038]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1039]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1039]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1040]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1040]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1040î]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1040î]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1041]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1041]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1042]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1042]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1043]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1043]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1044]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1044]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1045]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1045]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1046]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1046]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1047]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1047]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1048]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1048]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1049]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1049]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1050]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1050]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1050î]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1050î]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1051]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1051]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1052]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1052]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1053]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1053]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1054]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1054]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1055]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1055]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1056]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1056]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1057]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1057]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1058]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1058]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1059]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1059]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 106 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 106 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1060]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1060]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1061]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1061]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1062]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1062]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1063]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1063]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1064]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1064]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1065]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1065]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1066]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1066]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1067]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1067]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1068]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1068]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1069]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1069]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1070]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1070]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1071]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1071]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1072]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1072]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1073]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1073]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1074]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1074]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1075]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1075]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1076]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1076]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1077]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1077]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1078]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1078]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1079]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1079]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1080]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1080]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1081]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1081]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1082]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1082]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1083]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1083]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1084]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1084]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1085]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1085]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1086]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1086]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1087]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1087]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1088]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1088]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1089]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1089]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1090]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1090]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1091]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1091]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1092]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1092]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1093]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1093]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1094]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1094]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1095]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1095]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1096]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1096]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1097]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1097]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1098]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1098]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1099]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1099]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1100]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1100]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1101]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1101]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1102]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1102]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1103]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1103]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1104]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1104]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1105]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1105]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1106]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1106]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1107]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1107]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1108]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1108]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1109]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1109]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1110]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1110]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1111]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1111]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1112]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1112]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1113]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1113]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1114]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1114]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1115]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1115]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1116]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1116]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1117]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1117]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1118]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1118]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1119]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1119]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1120]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1120]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1121]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1121]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1122]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1122]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1123]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1123]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1124]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1124]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1125]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1125]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1126]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1126]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1127]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1127]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1128]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1128]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1129]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1129]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1130]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1130]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1131]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1131]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1132]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1132]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1133]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1133]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1134]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1134]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1135]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1135]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1136]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1136]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1137]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1137]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1138]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1138]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1139]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1139]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1140]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1140]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1141]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1141]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1142]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1142]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1143]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1143]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1144]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1144]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1145]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1145]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1146]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1146]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1147]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1147]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1148]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1148]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1149]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1149]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1150]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1150]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1151]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1151]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1152]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1152]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1153]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1153]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1154]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1154]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1155]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1155]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1156]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1156]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1157]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1157]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1158]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1158]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1159]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1159]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1160]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1160]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1161]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1161]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1162]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1162]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1163]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1163]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1164]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1164]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1165]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1165]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1166]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1166]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1167]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1167]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1168]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1168]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1169]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1169]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1170]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1170]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1171]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1171]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1172]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1172]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1173]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1173]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1174]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1174]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1175]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1175]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1176]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1176]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1177]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1177]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1178]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1178]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1179]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1179]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1180]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1180]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1181]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1181]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1182]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1182]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1183]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1183]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1184]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1184]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1185]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1185]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1186]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1186]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1187]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1187]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1188]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1188]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1189]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1189]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1190]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1190]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1191]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1191]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1192]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1192]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1193]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1193]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1194]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1194]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1195]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1195]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1196]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1196]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1197]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1197]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1198]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1198]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1199]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1199]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1200]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1200]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1201]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1201]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1202]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1202]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1203]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1203]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1204]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1204]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1205]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1205]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1206]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1206]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1207]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1207]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1208]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1208]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1209]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1209]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1210]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1210]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1211]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1211]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1212]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1212]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1213]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1213]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1214]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1214]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1215]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1215]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1216]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1216]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1217]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1217]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1218]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1218]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1219]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1219]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 121]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 121]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1220]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1220]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1221]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1221]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1222]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1222]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1223]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1223]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1224]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1224]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1225]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1225]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1226]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1226]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1227]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1227]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1228]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1228]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1229]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1229]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1230]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1230]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1231]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1231]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1232]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1232]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1233]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1233]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1234]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1234]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1235]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1235]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1236]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1236]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1237]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1237]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1238]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1238]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1239]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1239]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 123]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 123]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1240]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1240]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1241]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1241]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1242]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1242]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1243]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1243]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1244]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1244]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1245]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1245]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1246]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1246]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1247]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1247]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1248]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1248]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1249]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1249]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 124]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 124]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1250]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1250]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1251]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1251]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1252]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1252]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1253]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1253]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1254]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1254]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1255]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1255]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1256]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1256]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1257]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1257]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1258]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1258]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1259]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1259]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1260]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1260]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1261]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1261]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1262]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1262]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1263]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1263]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1264]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1264]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1265]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1265]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1266]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1266]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1267]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1267]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1268]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1268]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1269]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1269]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 126]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 126]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1270]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1270]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1271]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1271]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1272]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1272]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1273]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1273]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1274]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1274]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1275]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1275]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1276]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1276]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1277]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1277]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1278]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1278]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1279]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1279]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1280]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1280]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1281]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1281]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1282]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1282]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1283]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1283]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1284]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1284]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1285]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1285]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1286]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1286]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1287]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1287]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1288]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1288]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1289]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1289]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1290]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1290]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1291]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1291]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1292]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1292]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1293]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1293]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1294]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1294]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1295]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1295]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1296]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1296]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1297]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1297]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1298]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1298]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1299]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1299]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 129]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 129]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 12]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 12]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1301]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1301]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1302]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1302]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1303]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1303]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1304]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1304]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1305]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1305]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1306]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1306]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1307]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1307]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1308]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1308]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1309]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1309]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 130]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 130]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1310]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1310]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1312]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1312]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1313]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1313]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1314]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1314]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1315]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1315]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1316]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1316]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1317]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1317]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1318]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1318]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1319]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1319]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1320]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1320]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1321]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1321]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1322]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1322]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1323]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1323]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1324]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1324]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1325]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1325]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1326]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1326]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1327]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1327]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1328]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1328]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1329]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1329]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1330]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1330]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1331]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1331]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1332]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1332]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1333]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1333]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1334]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1334]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1335]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1335]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1336]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1336]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1337]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1337]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1338]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1338]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1339]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1339]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1340]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1340]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1341]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1341]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1342]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1342]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1343]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1343]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1344]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1344]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1345]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1345]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1346]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1346]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1347]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1347]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1348]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1348]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1349]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1349]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1350]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1350]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1351]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1351]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1352]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1352]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1353]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1353]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1354]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1354]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1355]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1355]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1356]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1356]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1357]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1357]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1358]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1358]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1359]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1359]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1360]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1360]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1361]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1361]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1362]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1362]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1363]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1363]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1364]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1364]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1365]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1365]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1366]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1366]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1367]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1367]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1368]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1368]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1369]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1369]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1370]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1370]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1371]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1371]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1372]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1372]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1373]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1373]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1374]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1374]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1375]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1375]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1376]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1376]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1377]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1377]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1378]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1378]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1379]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1379]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1380]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1380]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1381]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1381]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1382]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1382]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1383]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1383]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1384]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1384]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1385]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1385]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1386]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1386]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1387]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1387]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1388]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1388]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1389]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1389]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1390]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1390]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1391]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1391]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1392]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1392]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1393]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1393]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1394]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1394]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1395]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1395]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1396]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1396]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1397]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1397]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1398]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1398]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1399]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1399]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 140 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 140 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1401]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1401]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1402]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1402]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1403]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1403]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1404]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1404]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1405]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1405]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1406]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1406]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1407]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1407]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1408]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1408]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1409]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1409]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1410]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1410]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1412]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1412]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1413]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1413]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1414]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1414]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1415]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1415]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1416]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1416]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1417]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1417]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1418]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1418]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1419]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1419]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1420]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1420]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1421]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1421]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1422]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1422]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1423]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1423]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1424]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1424]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1425]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1425]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1426]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1426]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1427]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1427]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1428]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1428]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1429]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1429]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1430]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1430]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1431]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1431]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1432]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1432]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1433]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1433]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1434]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1434]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1435]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1435]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1436]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1436]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1437]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1437]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1438]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1438]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1439]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1439]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1440]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1440]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1441]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1441]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1442]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1442]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1443]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1443]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1444]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1444]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1445]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1445]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1446]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1446]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1447]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1447]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1448]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1448]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1449]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1449]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1450]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1450]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1451]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1451]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1452]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1452]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1453]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1453]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1454]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1454]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1455]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1455]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1456]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1456]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1457]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1457]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1458]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1458]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1459]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1459]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 145]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 145]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1460]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1460]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1461]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1461]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1462]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1462]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1463]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1463]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1464]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1464]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1465]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1465]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1466]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1466]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1467]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1467]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1468]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1468]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1469]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1469]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1470]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1470]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1471]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1471]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1472]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1472]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1473]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1473]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1474]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1474]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1475]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1475]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1476]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1476]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1477]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1477]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1478]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1478]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1479]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1479]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1480]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1480]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1481]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1481]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1482]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1482]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1483]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1483]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1484]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1484]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1485]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1485]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1486]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1486]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1487]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1487]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1488]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1488]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1489]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1489]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1490]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1490]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1491]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1491]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1492]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1492]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1493]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1493]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1494]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1494]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1495]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1495]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1496]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1496]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1497]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1497]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1498]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1498]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1499]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1499]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1500]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1500]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1501]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1501]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1502]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1502]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1503]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1503]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1504]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1504]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1505]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1505]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1506]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1506]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1507]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1507]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1508]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1508]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1509]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1509]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1510]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1510]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1511]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1511]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1512]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1512]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1513]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1513]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1514]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1514]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1515]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1515]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1516]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1516]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1517]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1517]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1518]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1518]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1519]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1519]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1520]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1520]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1521]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1521]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1522]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1522]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1523]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1523]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1524]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1524]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1525]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1525]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1526]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1526]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1527]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1527]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1528]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1528]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1529]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1529]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1530]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1530]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1531]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1531]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1532]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1532]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1533]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1533]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1534]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1534]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1535]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1535]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1536]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1536]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1537]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1537]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1538]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1538]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1539]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1539]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1540]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1540]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1541]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1541]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1542]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1542]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1543]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1543]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1544]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1544]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1545]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1545]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1546]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1546]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1547]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1547]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1548]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1548]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1549]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1549]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1550]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1550]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1551]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1551]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1552]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1552]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1553]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1553]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1554]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1554]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1555]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1555]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1556]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1556]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1557]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1557]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1558]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1558]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1559]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1559]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1560]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1560]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1561]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1561]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1562]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1562]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1563]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1563]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1564]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1564]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1565]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1565]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1566]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1566]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1567]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1567]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1568]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1568]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1569]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1569]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1570]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1570]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1571]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1571]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1572]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1572]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1573]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1573]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1574]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1574]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1575]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1575]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1576]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1576]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1577]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1577]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1578]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1578]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1579]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1579]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1580]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1580]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1581]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1581]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1582]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1582]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1583]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1583]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1584]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1584]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1585]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1585]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1586]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1586]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1587]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1587]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1588]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1588]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1589]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1589]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1590]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1590]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1591]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1591]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1592]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1592]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1593]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1593]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1594]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1594]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1595]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1595]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1596]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1596]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1597]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1597]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1598]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1598]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1599]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1599]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 15]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 15]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1601]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1601]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1602]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1602]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1603]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1603]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1604]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1604]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1605]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1605]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1606]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1606]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1607]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1607]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1608]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1608]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1609]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1609]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1610]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1610]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1611]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1611]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1612]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1612]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1613]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1613]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1614]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1614]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1615]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1615]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1616]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1616]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1617]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1617]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1618]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1618]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1619]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1619]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 161]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 161]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1620]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1620]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1621]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1621]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1622]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1622]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1623]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1623]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1624]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1624]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1625]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1625]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1626]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1626]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1627]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1627]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1628]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1628]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1629]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1629]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1630]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1630]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1631]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1631]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1632]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1632]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1633]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1633]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1634]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1634]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1635]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1635]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1636]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1636]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1637]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1637]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1638]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1638]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1639]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1639]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1640]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1640]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1641]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1641]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1642]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1642]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1643]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1643]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1644]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1644]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1645]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1645]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1646]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1646]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1647]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1647]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1648]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1648]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1649]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1649]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1650]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1650]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1651]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1651]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1652]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1652]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1653]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1653]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1654]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1654]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1655]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1655]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1656]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1656]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1657]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1657]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1658]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1658]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1659]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1659]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 165]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 165]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1660]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1660]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1661]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1661]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1662]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1662]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1663]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1663]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1664]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1664]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1665]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1665]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1666]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1666]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1667]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1667]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1668]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1668]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1669]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1669]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1670]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1670]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1671]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1671]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1672]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1672]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1673]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1673]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1674]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1674]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1675]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1675]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1676]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1676]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1677]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1677]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1678]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1678]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1679]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1679]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1680]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1680]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1681]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1681]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1682]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1682]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1683]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1683]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1684]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1684]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1685]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1685]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1686]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1686]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1687]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1687]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1688]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1688]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1689]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1689]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1690]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1690]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1691]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1691]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1692]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1692]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1693]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1693]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1694]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1694]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1695]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1695]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1696]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1696]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1697]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1697]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1698]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1698]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1699]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1699]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1700]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1700]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1701]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1701]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1702]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1702]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1703]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1703]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1704]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1704]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1705]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1705]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1706]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1706]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1707]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1707]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1708]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1708]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1709]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1709]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1710]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1710]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1711]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1711]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1712]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1712]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1713]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1713]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1714]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1714]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1715]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1715]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1716]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1716]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1717]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1717]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1718]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1718]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1719]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1719]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1720]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1720]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1721]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1721]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1722]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1722]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1723]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1723]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1724]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1724]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1725]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1725]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1726]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1726]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1727]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1727]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1728]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1728]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1729]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1729]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1730]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1730]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1731]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1731]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1732]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1732]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1733]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1733]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1734]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1734]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1735]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1735]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1736]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1736]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1737]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1737]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1738]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1738]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1739]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1739]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1740]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1740]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1741]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1741]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1742]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1742]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1743]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1743]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1744]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1744]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1745]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1745]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1746]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1746]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1747]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1747]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1748]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1748]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1749]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1749]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1750]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1750]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1751]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1751]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1752]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1752]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1753]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1753]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1754]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1754]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1755]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1755]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1756]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1756]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1757]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1757]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1758]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1758]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1759]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1759]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1760]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1760]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1761]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1761]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1762]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1762]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1763]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1763]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1764]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1764]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1765]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1765]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1766]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1766]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1767]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1767]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1768]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1768]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1769]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1769]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1770]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1770]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1771]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1771]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1772]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1772]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1773]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1773]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1774]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1774]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1775]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1775]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1776]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1776]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1777]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1777]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1778]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1778]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1779]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1779]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1780]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1780]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1781]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1781]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1782]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1782]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1783]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1783]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1784]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1784]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1785]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1785]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1786]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1786]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1787]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1787]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1788]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1788]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1789]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1789]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1790]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1790]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1791]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1791]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1792]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1792]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1793]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1793]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1794]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1794]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1795]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1795]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1796]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1796]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1797]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1797]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1798]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1798]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1799]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1799]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1800]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1800]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1801]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1801]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1802]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1802]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1803]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1803]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1804]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1804]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1805]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1805]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1806]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1806]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1807]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1807]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1808]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1808]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1809]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1809]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 180]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 180]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1810]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1810]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1811]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1811]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1812]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1812]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1813]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1813]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1814]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1814]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1815]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1815]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1816]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1816]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1817]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1817]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1818]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1818]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1819]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1819]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1820]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1820]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1821]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1821]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1822]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1822]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1823]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1823]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1824]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1824]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1825]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1825]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1826]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1826]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1827]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1827]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1828]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1828]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1829]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1829]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1830]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1830]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1831]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1831]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1832]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1832]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1833]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1833]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1834]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1834]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1835]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1835]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1836]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1836]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1837]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1837]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1838]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1838]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1839]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1839]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1840]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1840]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1841]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1841]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1842]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1842]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1843]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1843]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1844]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1844]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1845]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1845]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1846]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1846]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1847]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1847]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1848]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1848]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1849]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1849]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 185 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 185 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1850]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1850]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1851]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1851]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1852]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1852]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1853]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1853]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1854]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1854]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1855]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1855]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1856]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1856]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1857]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1857]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1858]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1858]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1859]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1859]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1860]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1860]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1861]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1861]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1862]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1862]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1863]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1863]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1864]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1864]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1865]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1865]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1866]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1866]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1867]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1867]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1868]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1868]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1869]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1869]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1870]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1870]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1871]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1871]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1872]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1872]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1873]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1873]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1874]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1874]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1875]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1875]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1876]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1876]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1877]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1877]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1878]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1878]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1879]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1879]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1880]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1880]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1881]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1881]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1882]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1882]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1883]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1883]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1884]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1884]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1885]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1885]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1886]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1886]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1887]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1887]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1888]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1888]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1889]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1889]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 188]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 188]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1890]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1890]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1891]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1891]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1892]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1892]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1893]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1893]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1894]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1894]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1895]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1895]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1896]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1896]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1897]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1897]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1898]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1898]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1899]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1899]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 189]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 189]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1900]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1900]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1901]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1901]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1903]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1903]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1904]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1904]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1905]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1905]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1906]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1906]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1907]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1907]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1908]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1908]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1909]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1909]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1910]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1910]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1911]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1911]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1912]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1912]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1913]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1913]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1914]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1914]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1915]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1915]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1916]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1916]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1917]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1917]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1918]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1918]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1919]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1919]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1920]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1920]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1921]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1921]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1922]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1922]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1923]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1923]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1924]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1924]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1925]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1925]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1926]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1926]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1927]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1927]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1928]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1928]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 192]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 192]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1930]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1930]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1931]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1931]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1932]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1932]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1933]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1933]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1934]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1934]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1935]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1935]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1936]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1936]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1937]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1937]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1938]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1938]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1939]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1939]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1940]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1940]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1941]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1941]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1942]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1942]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1943]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1943]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1944]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1944]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1945]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1945]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1948]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1948]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1949]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1949]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1952]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1952]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1953]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1953]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1955]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1955]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1958]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1958]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1959]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1959]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1961]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1961]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1962]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1962]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1963]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1963]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1964]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1964]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1965]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1965]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1966]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1966]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1967]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1967]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1971]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1971]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1972]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1972]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1973]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1973]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1976]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1976]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1978]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1978]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1979]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1979]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1980]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1980]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1981]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1981]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1982]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1982]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1983]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1983]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1984]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1984]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1985]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1985]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1986]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1986]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1987]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1987]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1988]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1988]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1989]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1989]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1990]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1990]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1991]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1991]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1992]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1992]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1993]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1993]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1994]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1994]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1995]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1995]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1996]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1996]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1997]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1997]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1998]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1998]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 2000]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 2000]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 2001]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 2001]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 2002]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 2002]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 2003]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 2003]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 2006]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 2006]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 2007]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 2007]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 2009]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 2009]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 2012]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 2012]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 204]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 204]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 205]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 205]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 208]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 208]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 216]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 216]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 225]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 225]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 229 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 229 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 240]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 240]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 247 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 247 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 260 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 260 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 265 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 265 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 272]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 272]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 27]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 27]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 284 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 284 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 286 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 286 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 298]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 298]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 3 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 3 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 309 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 309 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 309]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 309]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 30]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 30]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 321]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 321]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 328]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 328]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 32]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 32]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 347]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 347]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 354]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 354]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 356 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 356 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 360]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 360]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 37]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 37]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 384 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 384 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 384]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 384]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 39]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 39]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 40]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 40]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 42 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 42 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 428 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 428 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 43 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 43 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 473]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 473]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 476]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 476]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 497]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 497]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 51]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 51]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 539]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 539]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 53]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 53]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 544 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 544 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 546]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 546]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 549]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 549]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 551 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 551 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 555]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 555]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 556]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 556]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 560]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 560]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 563]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 563]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 565]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 565]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 567]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 567]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 568]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 568]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 569]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 569]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 570]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 570]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 573]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 573]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 574]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 574]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 575]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 575]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 576]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 576]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 579]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 579]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 580]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 580]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 581]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 581]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 583]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 583]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 584]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 584]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 585]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 585]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 588]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 588]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 590]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 590]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 591]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 591]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 592]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 592]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 593]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 593]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 594]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 594]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 595]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 595]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 596]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 596]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 598]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 598]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 599]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 599]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 600]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 600]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 601]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 601]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 603]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 603]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 605]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 605]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 606]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 606]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 608]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 608]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 610]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 610]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 611]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 611]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 612]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 612]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 614]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 614]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 615]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 615]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 619]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 619]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 61]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 61]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 624]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 624]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 625]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 625]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 626]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 626]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 63 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 63 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 646]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 646]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 65 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 65 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 668]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 668]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 675 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 675 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 675]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 675]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 677]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 677]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 69 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 69 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 699]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 699]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 70 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 70 b.z.]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 700]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 700]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 711]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 711]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 714]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 714]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 718]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 718]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 721]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 721]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 724]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 724]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 740]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 740]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 742]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 742]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 750]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 750]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 766]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 766]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 767]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 767]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 768]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 768]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 76]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 76]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 776]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 776]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 780]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 780]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 781]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 781]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 786]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 786]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 787]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 787]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 789]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 789]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 790]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 790]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 796]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 796]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 798]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 798]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 800]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 800]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 801]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 801]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 802]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 802]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 804]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 804]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 805]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 805]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 810]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 810]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 815]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 815]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 820]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 820]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 821]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 821]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 824]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 824]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 827]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 827]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 828]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 828]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 830]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 830]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 835]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 835]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 839]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 839]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 850]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 850]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 853]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 853]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 858]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 858]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 864]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 864]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 865]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 865]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 86]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 86]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 873]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 873]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 880]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 880]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 893]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 893]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 895]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 895]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 896]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 896]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 900]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 900]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 901]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 901]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 903]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 903]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 908]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 908]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 910]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 910]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 920]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 920]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 932]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 932]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 935]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 935]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 936]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 936]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 940]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 940]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 945]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 945]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 950]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 950]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 953]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 953]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 960]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 960]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 965]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 965]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 966]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 966]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 971]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 971]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 972]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 972]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 973]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 973]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 974]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 974]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 978]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 978]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 980]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 980]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 998]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 998]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn Dijon]] → [[:Kategorî:Kesên ji Dijonê]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn sedsala 7'an]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn sedsala 7an]] *# [[:Kategorî:Jidayîkbûn sedsala 7an]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn sedsala 7an]] *# [[:Kategorî:Jin li Antarktîka]] → [[:Kategorî:Jin li Antarktîkayê]] *# [[:Kategorî:Jin li gorî pîşeyê]] → [[:Kategorî:Jin li gorî pîşeyan]] *# [[:Kategorî:Jinên Azerî]] → [[:Kategorî:Jinên azerî]] *# [[:Kategorî:Jinên awistralyayî]] → [[:Kategorî:Jinên awistralî]] *# [[:Kategorî:Jinên fînlandî]] → [[:Kategorî:Jinên fînlendî]] *# [[:Kategorî:Jinên li Awistralyayê]] → [[:Kategorî:Jin li Awistralyayê]] *# [[:Kategorî:Jinên li Okyanûsyayê]] → [[:Kategorî:Jin li Okyanûsyayê]] *# [[:Kategorî:Jinên polon]] → [[:Kategorî:Jinên polonyayî]] *# [[:Kategorî:Joanne K. Rowling]] → [[:Kategorî:J. K. Rowling]] *# [[:Kategorî:Jîngeh li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Jîngeh li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Jîngeh li Walesê]] → [[:Kategorî:Jîngeh li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Kabilcevz]] → [[:Kategorî:Qabilcewz]] *# [[:Kategorî:Kafkasya]] → [[:Kategorî:Qefqasya]] *# [[:Kategorî:Kamboçyayî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Kambocayî li gorî pîşeyan]] *# [[:Kategorî:Kamboçyayî]] → [[:Kategorî:Kambocayî]] *# [[:Kategorî:Kanalên Amerîkayê]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên Amerîkayê]] *# [[:Kategorî:Kanalên pirzimanî]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên pirzimanî]] *# [[:Kategorî:Kanalên televîzyona yên Brezîlya]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên Brezîlê]] *# [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên Arjantînî]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên Arjentînê]] *# [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên Brezîlya]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên Brezîlê]] *# [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên bi spanî]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên bi zimanê spanî]] *# [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên inglîzî]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên bi zimanê inglîzî]] *# [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên portekîzî]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên bi zimanê portûgalî]] *# [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên portûgalî]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên bi zimanê portûgalî]] *# [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên spanî]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên bi zimanê spanî]] *# [[:Kategorî:Karakterên honakî]] → [[:Kategorî:Kesayetên honakî]] *# [[:Kategorî:Kardiyolojî]] → [[:Kategorî:Dilnasî]] *# [[:Kategorî:Kareba]] → [[:Kategorî:Elektrîk]] *# [[:Kategorî:Karsazên walesî]] → [[:Kategorî:Karsazên wêlsî]] *# [[:Kategorî:Karsazî li Walesê]] → [[:Kategorî:Karsazî li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Karta dayikî]] → [[:Kategorî:Makekart]] *# [[:Kategorî:Kasa Cîhanê ya Jinan a FIFA]] → [[:Kategorî:Kasa Cîhanî ya Jinan a FIFA]] *# [[:Kategorî:Kasa Cîhanê]] → [[:Kategorî:Kasa Cîhanî]] *# [[:Kategorî:Katalan]] → [[:Kategorî:Ketelan]] *# [[:Kategorî:Kategoriyên li gorî parzemîn û sedsalan]] → [[:Kategorî:Kategorî li gorî parzemîn û sedsalan]] *# [[:Kategorî:Kategoriyên mirovan ên antropolojîk]] → [[:Kategorî:Kategoriyên antropolojîk ên mirovan]] *# [[:Kategorî:Kategorî li gorî bajarên li Înglistanê]] → [[:Kategorî:Kategorî li gorî bajarên Înglistanê]] *# [[:Kategorî:Kategorî li gorî dûgelan]] → [[:Kategorî:Kategorî li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Kel]] → [[:Kategorî:Keleh]] *# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Asyayê li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Asyayê li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Asyayê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Asyayê]] *# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Efxanistanê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Efxanistanê]] *# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Ewropayê li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Ewropayê li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Ewropayê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Ewropayê]] *# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Tirkiyeyê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Tirkiyeyê]] *# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li gorî parzemînan]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li gorî parzemînan]] *# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Îranê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Îranê]] *# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Îtalyayê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Îtalyayê]] *# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê]] *# [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Kelheyên Wanê]] → [[:Kategorî:Kelehên Wanê]] *# [[:Kategorî:Kelheyên li Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Kelehên li Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:Kembodja]] → [[:Kategorî:Kamboca]] *# [[:Kategorî:Keneda]] → [[:Kategorî:Kanada]] *# [[:Kategorî:Kentucky]] → [[:Kategorî:Kentakî]] *# [[:Kategorî:Kes li gorî olan]] → [[:Kategorî:Kes li gorî dînan]] *# [[:Kategorî:Kes li gorî pîşe,sedsal û neteweyan]] → [[:Kategorî:Kes li gorî pîşe, sedsal û neteweyan]] *# [[:Kategorî:Keseyetên di destanên kurdan de]] → [[:Kategorî:Kesayetên di destanên kurdan de]] *# [[:Kategorî:Kesên Asyayî yên sedsala 20an]] → [[:Kategorî:Kesên asyayî yên sedsala 20an]] *# [[:Kategorî:Kesên Asyayî yên sedsala 21an]] → [[:Kategorî:Kesên asyayî yên sedsala 21an]] *# [[:Kategorî:Kesên Leşciwanî]] → [[:Kategorî:Leşciwanî]] *# [[:Kategorî:Kesên hezarsala 2yem]] → [[:Kategorî:Kesên hezarsala 2an]] *# [[:Kategorî:Kesên ji Almanya]] → [[:Kategorî:Kesên ji Almanyayê]] *# [[:Kategorî:Kesên ji Arjentînê]] → [[:Kategorî:Arjentînî]] *# [[:Kategorî:Kesên ji Awistriyayê li gorî bajaran]] → [[:Kategorî:Kesên ji Awistiryayê li gorî bajaran]] *# [[:Kategorî:Kesên ji Cardiffê li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Kesên ji Kardîfê li gorî pîşeyan]] *# [[:Kategorî:Kesên ji Cardiffê]] → [[:Kategorî:Kesên ji Kardîfê]] *# [[:Kategorî:Kesên ji Kinikan]] → [[:Kategorî:Kesên ji Kinikanê]] *# [[:Kategorî:Kesên ji Navçeyên Kurdistanê (parêzgeh)]] → [[:Kategorî:Kesên ji Kurdistanê (parêzgeh)]] *# [[:Kategorî:Kesên ji Ohioê]] → [[:Kategorî:Kesên ji Ohioyê]] *# [[:Kategorî:Kesên ji Seqiz]] → [[:Kategorî:Kesên ji Seqizê]] *# [[:Kategorî:Kesên ji Stenbolê]] → [[:Kategorî:Kesên ji Stembolê]] *# [[:Kategorî:Kesên leşciwan]] → [[:Kategorî:Leşciwanî]] *# [[:Kategorî:Kesên sedsala 10'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 10an]] *# [[:Kategorî:Kesên sedsala 11'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 11an]] *# [[:Kategorî:Kesên sedsala 12'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 12an]] *# [[:Kategorî:Kesên sedsala 13'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 13an]] *# [[:Kategorî:Kesên sedsala 14'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 14an]] *# [[:Kategorî:Kesên sedsala 15'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 15an]] *# [[:Kategorî:Kesên sedsala 16'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 16an]] *# [[:Kategorî:Kesên sedsala 17'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 17an]] *# [[:Kategorî:Kesên sedsala 18'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 18an]] *# [[:Kategorî:Kesên sedsala 19'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 19an]] *# [[:Kategorî:Kesên sedsala 20'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 20an]] *# [[:Kategorî:Kesên sedsala 6'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 6an]] *# [[:Kategorî:Kesên sedsala 7'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 7an]] *# [[:Kategorî:Kesên sedsala 8'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 8an]] *# [[:Kategorî:Kesên sedsala 9'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 9an]] *# [[:Kategorî:Keyaniya Asturiasê]] → [[:Kategorî:Keyaniya Astûryayê]] *# [[:Kategorî:Keyaniya Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Keyaniya Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Keyaniyên Walesê]] → [[:Kategorî:Keyaniyên Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Keyên Markoyê]] → [[:Kategorî:Keyên Marokoyê]] *# [[:Kategorî:Koandamêt heywanan]] → [[:Kategorî:Anatomiya guhandaran]] *# [[:Kategorî:Kobanê]] → [[:Kategorî:Kobanî]] *# [[:Kategorî:Kolonîtî]] → [[:Kategorî:Kolonyalîzm]] *# [[:Kategorî:Koma etnodînî]] → [[:Kategorî:Komên etnodînî]] *# [[:Kategorî:Komagene]] → [[:Kategorî:Komagênê]] *# [[:Kategorî:Komara Mehabadê]] → [[:Kategorî:Komara Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:Komara Tirk a Bakurê Kîprosê]] → [[:Kategorî:Bakurê Kîprosê]] *# [[:Kategorî:Komara Tirkî ya Bakurê Kîprosê]] → [[:Kategorî:Bakurê Kîprosê]] *# [[:Kategorî:Komara Çekî]] → [[:Kategorî:Çekya]] *# [[:Kategorî:Komunên Aveyronê]] → [[:Kategorî:Komunên Avaironê]] *# [[:Kategorî:Komunên Fransayê li gorî departmanan]] → [[:Kategorî:Komunên Fransayê li gorî departementan]] *# [[:Kategorî:Komunên parêzgeha Agrigentoyê]] → [[:Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Agrigentoyê]] *# [[:Kategorî:Komunên parêzgeha Alessandriayê]] → [[:Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Alessandriayê]] *# [[:Kategorî:Komunên parêzgeha Chieti]] → [[:Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Chieti]] *# [[:Kategorî:Komên avê li Asyayê]] → [[:Kategorî:Komên avê yên Asyayê]] *# [[:Kategorî:Komên avê li Pakistanê]] → [[:Kategorî:Komên avê yên Pakistanê]] *# [[:Kategorî:Komên avê yên Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Komên avê yên Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Komên avê yên Sudanê]] → [[:Kategorî:Komên avê yên Sûdanê]] *# [[:Kategorî:Komên avê yên Walesê]] → [[:Kategorî:Komên avê yên Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Komên etnîk li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Komên etnîk li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Komên etnîkî li Çînê]] → [[:Kategorî:Komên etnîk li Çînê]] *# [[:Kategorî:Komên etnîkî yên bi hidûdên navmiletî hatine parkirin]] → [[:Kategorî:Komên etnîkî yên bi hidûdên navneteweyî hatine parkirin]] *# [[:Kategorî:Komên etnîkî yên Çînê]] → [[:Kategorî:Komên etnîk li Çînê]] *# [[:Kategorî:Komûnên Fransayê]] → [[:Kategorî:Komunên Fransayê]] *# [[:Kategorî:Komûnên departementa Girondeê]] → [[:Kategorî:Komunên Girondayê]] *# [[:Kategorî:Komûnên departementa Loire-Atlantique]] → [[:Kategorî:Komunên departementa Loire-Atlantique]] *# [[:Kategorî:Komûnîzm]] → [[:Kategorî:Komunîzm]] *# [[:Kategorî:Konfederalîzma Demokratîk]] → [[:Kategorî:Konfederalîzma demokratîk]] *# [[:Kategorî:Konfusyus]] → [[:Kategorî:Konfuçyus]] *# [[:Kategorî:Koordînat li ser Wîkîdatayê ye]] → [[:Kategorî:Koordînat li ser Wîkîdaneyê ye]] *# [[:Kategorî:Kosovo]] → [[:Kategorî:Kosova]] *# [[:Kategorî:Kroatya]] → [[:Kategorî:Xirwatistan]] *# [[:Kategorî:Kroatî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Xirwat li gorî pîşeyan]] *# [[:Kategorî:Kroatî]] → [[:Kategorî:Xirwat]] *# [[:Kategorî:Krowatî]] → [[:Kategorî:Xirwatî]] *# [[:Kategorî:Krîmînolojî]] → [[:Kategorî:Tawannasî]] *# [[:Kategorî:Kulu]] → [[:Kategorî:Qulek]] *# [[:Kategorî:Kurdnas li gorî neteweyan]] → [[:Kategorî:Kurdolog li gorî neteweyan]] *# [[:Kategorî:Kurdnas]] → [[:Kategorî:Kurdolog]] *# [[:Kategorî:Kurdnasên awistirî]] → [[:Kategorî:Kurdologên awistirî]] *# [[:Kategorî:Kurdnasên fransî]] → [[:Kategorî:Kurdologên fransî]] *# [[:Kategorî:Kurdnasên kurd]] → [[:Kategorî:Kurdologên kurd]] *# [[:Kategorî:Kurdnasên rûs]] → [[:Kategorî:Kurdologên rûs]] *# [[:Kategorî:Kurdnasên îtalî]] → [[:Kategorî:Kurdologên îtalî]] *# [[:Kategorî:Kurdnasî]] → [[:Kategorî:Kurdolojî]] *# [[:Kategorî:Kurdên Anatoliyaya Navîn]] → [[:Kategorî:Kurdên Anatolyaya Navîn]] *# [[:Kategorî:Kurdên Kafkasyayê]] → [[:Kategorî:Kurdên Qefqasyayê]] *# [[:Kategorî:Kurdên Osmanî]] → [[:Kategorî:Kurdên Împeratoriya Osmanî]] *# [[:Kategorî:Kurdên YKKS'ê]] → [[:Kategorî:Kurdên Sovyeta Berê]] *# [[:Kategorî:Kurdên ji Misirê]] → [[:Kategorî:Kurdên Misirê]] *# [[:Kategorî:Kurdên osmanî]] → [[:Kategorî:Kurdên Împeratoriya Osmanî]] *# [[:Kategorî:Kurdên rojhilat]] → [[:Kategorî:Kurdên Rojhilata Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:Kurt]] → [[:Kategorî:Şitil]] *# [[:Kategorî:Kuv]] → [[:Kategorî:Karok]] *# [[:Kategorî:Kîmyagerên çek (gel)]] → [[:Kategorî:Kîmyagerên çekyayî]] *# [[:Kategorî:Kîmyagerên çek]] → [[:Kategorî:Kîmyagerên çekyayî]] *# [[:Kategorî:Kîprosî li gorî sedsal û pîşeyan]] → [[:Kategorî:Qibrisî li gorî sedsal û pîşeyan]] *# [[:Kategorî:Kîprosî li gorî sedsalan]] → [[:Kategorî:Qibrisî li gorî sedsalan]] *# [[:Kategorî:Kîvroşk]] → [[:Kategorî:Kerguh]] *# [[:Kategorî:LCCN]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera LCCN]] *# [[:Kategorî:LNB]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera LNB]] *# [[:Kategorî:Language maintenance templates]] → [[:Kategorî:Şablonên çavdêriyê ji bo zimên]] *# [[:Kategorî:Language templates]] → [[:Kategorî:Şablonên zimanan]] *# [[:Kategorî:Latînî]] → [[:Kategorî:Zimanê latînî]] *# [[:Kategorî:Lezbiyentî]] → [[:Kategorî:Lezbiyenî]] *# [[:Kategorî:Leşkeriya Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Leşkeriya Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Leşkeriya Kîprosê]] → [[:Kategorî:Leşkeriya Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Leşkerên Kurd]] → [[:Kategorî:Leşkerên kurd]] *# [[:Kategorî:Li gorî zayendê kes]] → [[:Kategorî:Kes li gorî zayendê]] *# [[:Kategorî:Lîga Şampiyonên UEFA'yê ya 2010/2011]] → [[:Kategorî:Lîga Şampiyonên UEFAyê 2010/2011]] *# [[:Kategorî:Lîsteya fîlmên kurdî]] → [[:Kategorî:Sînemaya kurdî]] *# [[:Kategorî:Lîsteya navên Xwedê li gorî îslamê]] → [[:Kategorî:Navên Xwedê di îslamê de]] *# [[:Kategorî:Lîstikvanê bîlardê]] → [[:Kategorî:Lîstikvanên bîlardoyê]] *# [[:Kategorî:Lîstikvanên kurd]] → [[:Kategorî:Aktorên kurd]] *# [[:Kategorî:Macar]] → [[:Kategorî:Mecar]] *# [[:Kategorî:Malbata Mihemedê]] → [[:Kategorî:Malbata Muhemmed]] *# [[:Kategorî:Malbatên ji Ohioê]] → [[:Kategorî:Malbatên ji Ohioyê]] *# [[:Kategorî:Malbatên kurd]] → [[:Kategorî:Malbatên kurdî]] *# [[:Kategorî:Malperên ku 2004'ê avabûne]] → [[:Kategorî:Malperên ku di 2004an de ava bûne]] *# [[:Kategorî:Mangavan]] → [[:Kategorî:Mangaka]] *# [[:Kategorî:Matematîkzan li gorî neteweyan]] → [[:Kategorî:Matematîknas li gorî neteweyan]] *# [[:Kategorî:Matematîkzan]] → [[:Kategorî:Matematîknas]] *# [[:Kategorî:Matematîkzanên ereb]] → [[:Kategorî:Matematîknasên ereb]] *# [[:Kategorî:Matematîkzanên faris]] → [[:Kategorî:Matematîknasên faris]] *# [[:Kategorî:Matematîkzanên fars]] → [[:Kategorî:Matematîknasên faris]] *# [[:Kategorî:Matematîkzanên fransî]] → [[:Kategorî:Matematîknasên fransî]] *# [[:Kategorî:Matematîkzanên hindistanî]] → [[:Kategorî:Matematîknasên hindistanî]] *# [[:Kategorî:Matematîkzanên hindî]] → [[:Kategorî:Matematîknasên hindistanî]] *# [[:Kategorî:Matematîkzanên kurd]] → [[:Kategorî:Matematîknasên kurd]] *# [[:Kategorî:Matematîkzanên swêdî]] → [[:Kategorî:Matematîknasên swêdî]] *# [[:Kategorî:Matematîkzanên tirk]] → [[:Kategorî:Matematîknasên tirk]] *# [[:Kategorî:Matematîkzanên yewnan]] → [[:Kategorî:Matematîknasên yewnan]] *# [[:Kategorî:Matematîkzanên yewnanî]] → [[:Kategorî:Matematîknasên yewnan]] *# [[:Kategorî:Meclîsa Mezin a Newengeran a Tirkiyeyê]] → [[:Kategorî:Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]] *# [[:Kategorî:Meclîsa Mezin ya Neteweyî ya Tirkiyeyê]] → [[:Kategorî:Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]] *# [[:Kategorî:Medya almanî]] → [[:Kategorî:Medyaya Almanyayê]] *# [[:Kategorî:Medya azerî]] → [[:Kategorî:Medyaya Azerbaycanê]] *# [[:Kategorî:Medya fransî]] → [[:Kategorî:Medyaya Fransayê]] *# [[:Kategorî:Medyaya Kîprosê]] → [[:Kategorî:Medyaya Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Meksîka]] → [[:Kategorî:Meksîk]] *# [[:Kategorî:Mela Hisênê Bateyî]] → [[:Kategorî:Mela Huseynê Bateyî]] *# [[:Kategorî:Melayê Bateyî]] → [[:Kategorî:Mela Huseynê Bateyî]] *# [[:Kategorî:Meledî]] → [[:Kategorî:Meletî]] *# [[:Kategorî:Melek]] → [[:Kategorî:Firîşte]] *# [[:Kategorî:Merên kûbayî]] → [[:Kategorî:Mêrên kûbayî]] *# [[:Kategorî:Mexlûqên efsanevî]] → [[:Kategorî:Mexlûqên efsanewî]] *# [[:Kategorî:Mezheba îslamî]] → [[:Kategorî:Mezhebên îslamê]] *# [[:Kategorî:Mihemed]] → [[:Kategorî:Muhemmed]] *# [[:Kategorî:Mirin hezarsala 1em]] → [[:Kategorî:Mirin hezarsala 1ê]] *# [[:Kategorî:Mirin hezarsala 2yem]] → [[:Kategorî:Mirin hezarsala 2an]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 10'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 10an]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 11'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 11an]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 12'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 12an]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 13'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 13an]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 14'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 14an]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 15'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 15an]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 16'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 16an]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 17'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 17an]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 18'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 18an]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 19'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 19an]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 20'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 20an]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 21'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 21ê]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 21an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 21ê]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 4'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 4an]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 6'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 6an]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 8'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 8an]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 8an b.z.]] → [[:Kategorî:Mirinên di sedsala 8an a b.z. de]] *# [[:Kategorî:Mirin sedsala 9'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 9an]] *# [[:Kategorî:Mirovnasiya çandî]] → [[:Kategorî:Antropolojiya çandî]] *# [[:Kategorî:Mirovnasî]] → [[:Kategorî:Antropolojî]] *# [[:Kategorî:Modelên jin ên arjentînî]] → [[:Kategorî:Modelên arjentînî yên jin]] *# [[:Kategorî:Modelên kîprosî]] → [[:Kategorî:Modelên qibrisî]] *# [[:Kategorî:Modelên çek (gel)]] → [[:Kategorî:Modelên çekyayî]] *# [[:Kategorî:Modelên çek]] → [[:Kategorî:Modelên çekyayî]] *# [[:Kategorî:Modulên nexşeya cihanên welatan]] → [[:Kategorî:Modulên nexşeya cihan ên welatan]] *# [[:Kategorî:Morarşiyên berê li gorî cureyan]] → [[:Kategorî:Monarşiyên berê li gorî cureyan]] *# [[:Kategorî:Moskow]] → [[:Kategorî:Mosko]] *# [[:Kategorî:Motorçerxe]] → [[:Kategorî:Motorsiklet]] *# [[:Kategorî:Muhemmed Reza Pehlewî]] → [[:Kategorî:Mohammad Reza Pehlewî]] *# [[:Kategorî:MusicBrainz]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera MusicBrainz]] *# [[:Kategorî:Muzîka Kîprosê]] → [[:Kategorî:Muzîka Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Muzîknasên brezîlí]] → [[:Kategorî:Muzîknasên brezîlî]] *# [[:Kategorî:Muzîknasên kîprosî]] → [[:Kategorî:Muzîknasên qibrisî]] *# [[:Kategorî:Muzîknasên şîlîyî]] → [[:Kategorî:Muzîknasên şîliyî]] *# [[:Kategorî:Muzîkologên kurd]] → [[:Kategorî:Muzîknasên kurd]] *# [[:Kategorî:Muzîkvanên ji Cardiffê]] → [[:Kategorî:Muzîkvanên ji Kardîfê]] *# [[:Kategorî:Muzîkvanên jin ên amerîkî]] → [[:Kategorî:Muzîkvanên amerîkî yên jin]] *# [[:Kategorî:Muzîkvanên kîprosî]] → [[:Kategorî:Muzîkvanên qibrisî]] *# [[:Kategorî:Muzîkvanên polon]] → [[:Kategorî:Muzîkvanên polonyayî]] *# [[:Kategorî:Muzîkvanên walesî]] → [[:Kategorî:Muzîkvanên wêlsî]] *# [[:Kategorî:Mêmfis]] → [[:Kategorî:Memfîs]] *# [[:Kategorî:Mêrên awistralyayî]] → [[:Kategorî:Mêrên awistralî]] *# [[:Kategorî:Mêrên kîprosî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Mêrên qibrisî li gorî pîşeyan]] *# [[:Kategorî:Mêrên kîprosî]] → [[:Kategorî:Mêrên qibrisî]] *# [[:Kategorî:Mîmarî li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Mîmarî li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Mîmarî li Taywanê]] → [[:Kategorî:Avahîsazî li Taywanê]] *# [[:Kategorî:Mîtolojiya walesî]] → [[:Kategorî:Mîtolojiya wêlsî]] *# [[:Kategorî:Mîtolojîya yewnanî]] → [[:Kategorî:Mîtolojiya yewnanî]] *# [[:Kategorî:NDL]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera NDL]] *# [[:Kategorî:NKC]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera NKC]] *# [[:Kategorî:NLA]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera NLA]] *# [[:Kategorî:NTA]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera NTA]] *# [[:Kategorî:NY]] → [[:Kategorî:Neteweyên Yekbûyî]] *# [[:Kategorî:Nanjing]] → [[:Kategorî:Nankîn]] *# [[:Kategorî:Navçeya Avûstûrya jêr]] → [[:Kategorî:Navçeya Awistriya Jêrîn]] *# [[:Kategorî:Navçeya Baden-Württemberg]] → [[:Kategorî:Baden-Württemberg]] *# [[:Kategorî:Navçeya Bayern]] → [[:Kategorî:Bavyera]] *# [[:Kategorî:Navçeya Hessen]] → [[:Kategorî:Hessen]] *# [[:Kategorî:Navçeya Niedersachsen]] → [[:Kategorî:Saksonya Jêrîn]] *# [[:Kategorî:Navçeya Nordrhein-Westfalen]] → [[:Kategorî:Nordrhein-Westfalen]] *# [[:Kategorî:Navçeya Overijsselê]] → [[:Kategorî:Overijssel]] *# [[:Kategorî:Navçeya Sachsen]] → [[:Kategorî:Saksonya]] *# [[:Kategorî:Navçeyên Enqerê]] → [[:Kategorî:Navçeyên Enqereyê]] *# [[:Kategorî:Navçeyên Hessen]] → [[:Kategorî:Navçeyên Hessenê]] *# [[:Kategorî:Navê gedan]] → [[:Kategorî:Navê gedeyan]] *# [[:Kategorî:Naxçivan]] → [[:Kategorî:Komara Xweser a Naxçivanê]] *# [[:Kategorî:Nebat]] → [[:Kategorî:Riwek]] *# [[:Kategorî:Nemrûd (qeralê sumerî)]] → [[:Kategorî:Nemrûd (key)]] *# [[:Kategorî:Nemsa]] → [[:Kategorî:Awistirya]] *# [[:Kategorî:Neurolog]] → [[:Kategorî:Norolog]] *# [[:Kategorî:Neurolojî]] → [[:Kategorî:Norolojî]] *# [[:Kategorî:Neuss (navçe)]] → [[:Kategorî:Rhein-Kreis Neuss]] *# [[:Kategorî:Nexweşiyên neurolojîk]] → [[:Kategorî:Nexweşiyên norolojîk]] *# [[:Kategorî:Nifûs]] → [[:Kategorî:Gelhe]] *# [[:Kategorî:Nijada Qefqasoîd]] → [[:Kategorî:Nijada spî]] *# [[:Kategorî:Niue]] → [[:Kategorî:Niûe]] *# [[:Kategorî:Nivîskarên belarûs]] → [[:Kategorî:Nivîskarên belarûsî]] *# [[:Kategorî:Nivîskarên fars]] → [[:Kategorî:Nivîskarên faris]] *# [[:Kategorî:Nivîskarên fransayî]] → [[:Kategorî:Nivîskarên fransî]] *# [[:Kategorî:Nivîskarên honaka zanistiyê]] → [[:Kategorî:Nivîskarên honaka zanistî]] *# [[:Kategorî:Nivîskarên jin ên bîseksuel]] → [[:Kategorî:Nivîskarên bîseksuel ên jin]] *# [[:Kategorî:Nivîskarên komûnîst]] → [[:Kategorî:Nivîskarên komunîst]] *# [[:Kategorî:Nivîskarên kurd Xorasanê]] → [[:Kategorî:Nivîskarên kurdên Xorasanê]] *# [[:Kategorî:Nivîskarên kîprosî]] → [[:Kategorî:Nivîskarên qibrisî]] *# [[:Kategorî:Nivîskarên polon]] → [[:Kategorî:Nivîskarên polonyayî]] *# [[:Kategorî:Nivîskarên yewnanî]] → [[:Kategorî:Nivîskarên yewnan]] *# [[:Kategorî:Nivîskarên çek (gel)]] → [[:Kategorî:Nivîskarên çekyayî]] *# [[:Kategorî:Nivîskarên çek]] → [[:Kategorî:Nivîskarên çekyayî]] *# [[:Kategorî:Norway stub templates]] → [[:Kategorî:Şablonên şitilên Norwêcê]] *# [[:Kategorî:Norweg]] → [[:Kategorî:Norwêc]] *# [[:Kategorî:Nêrîna bêalî hewce ye]] → [[:Kategorî:Gotarên ku nêrîna bêalî hewce ye]] *# [[:Kategorî:Nîvxwedayên mîtolojiya yewnanî]] → [[:Kategorî:Nîvxwedayên mîtolojiya klasîk]] *# [[:Kategorî:Nû Înglistan]] → [[:Kategorî:New England]] *# [[:Kategorî:Olzan]] → [[:Kategorî:Teolog]] *# [[:Kategorî:Organ]] → [[:Kategorî:Endam (biyolojî)]] *# [[:Kategorî:Organel]] → [[:Kategorî:Endamok]] *# [[:Kategorî:PDK-Î]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Demokrat a Kurdistana Îranê]] *# [[:Kategorî:PDK-Îran]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Demokrat a Kurdistana Îranê]] *# [[:Kategorî:PDK-Îraq]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Demokrat a Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:PDS]] → [[:Kategorî:Partiya Sosyalîzma Demokrat]] *# [[:Kategorî:PLWABN]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera PLWABN]] *# [[:Kategorî:PSK]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Sosyalîst a Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:Padîşahên seleukîd]] → [[:Kategorî:Şahên seleukî]] *# [[:Kategorî:Pages using citations with old-style implicit et al.]] → [[:Kategorî:CS1 errors: explicit use of et al.]] *# [[:Kategorî:Pages with citations having redundant parameters]] → [[:Kategorî:CS1 errors: redundant parameter]] *# [[:Kategorî:Pages with citations using unsupported parameters]] → [[:Kategorî:CS1 errors: unsupported parameter]] *# [[:Kategorî:Pakrewan]] → [[:Kategorî:Şehîd]] *# [[:Kategorî:Pakrewanên misilman]] → [[:Kategorî:Şehîdên misilman]] *# [[:Kategorî:Pakrewanên xiristiyan]] → [[:Kategorî:Şehîdên xiristiyan]] *# [[:Kategorî:Palatîna Jorîn]] → [[:Kategorî:Oberpfalz]] *# [[:Kategorî:Paqijkirina zimanî]] → [[:Kategorî:Purîzma zimanî]] *# [[:Kategorî:Parastina xwezayê li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Parastina xwezayê li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Parlamena Kîprosê]] → [[:Kategorî:Parlamena Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Partiya Gel a Awistriyayê]] → [[:Kategorî:Partiya Gel a Awistiryayê]] *# [[:Kategorî:Partiya Gel]] → [[:Kategorî:Partiya Gel a Awistriyayê]] *# [[:Kategorî:Partiya Sosyaldemokrat]] → [[:Kategorî:Partiyên sosyaldemokrat]] *# [[:Kategorî:Partiya Sosyalizma Demokrat]] → [[:Kategorî:Partiya Sosyalîzma Demokrat]] *# [[:Kategorî:Partiya Xirîstiyanî]] → [[:Kategorî:Partiyên xirîstiyanî]] *# [[:Kategorî:Partiya sosyalîst]] → [[:Kategorî:Partiyên sosyalîst]] *# [[:Kategorî:Partiya xirîstiyanî]] → [[:Kategorî:Partiyên xirîstiyanî]] *# [[:Kategorî:Partiyên Tirkiyeyê]] → [[:Kategorî:Partiyên siyasî yên Tirkiyeyê]] *# [[:Kategorî:Partî (Başûrê Kurdistanê)]] → [[:Kategorî:Partiyên siyasî yên Başûrê Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:Partî (Iraq)]] → [[:Kategorî:Partiyên siyasî yên Iraqê]] *# [[:Kategorî:Partî (Rojavayê Kurdistanê)]] → [[:Kategorî:Partiyên siyasî yên Rojavaya Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:Partî (Tirkiye)]] → [[:Kategorî:Partiyên siyasî yên Tirkiyeyê]] *# [[:Kategorî:Partî (Îran)]] → [[:Kategorî:Partiyên siyasî yên Îranê]] *# [[:Kategorî:Partî siyasî yên Îranê]] → [[:Kategorî:Partiyên siyasî yên Îranê]] *# [[:Kategorî:Parêzgeha Dêrsimê]] → [[:Kategorî:Dêrsim (parêzgeh)]] *# [[:Kategorî:Parêzgehên Kanadayê]] → [[:Kategorî:Parêzgeh û herêmên Kanadayê]] *# [[:Kategorî:Parêzgehên Walesê]] → [[:Kategorî:Parêzgehên Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Pasîfîst]] → [[:Kategorî:Aştîxwaz]] *# [[:Kategorî:Paytextên DYA]] → [[:Kategorî:Paytextên DYAyê]] *# [[:Kategorî:Paytextên dabeşkirinên îdarî li Ewropeyê]] → [[:Kategorî:Paytextên dabeşkirinên îdarî li Ewropayê]] *# [[:Kategorî:Perwerde li Awistriyayê]] → [[:Kategorî:Perwerde li Awistiryayê]] *# [[:Kategorî:Perwerde li Jenevre]] → [[:Kategorî:Perwerde li Jenevê]] *# [[:Kategorî:Perwerdehî li Nîkosyayê]] → [[:Kategorî:Perwerde li Nîkosyayê]] *# [[:Kategorî:Peykertiraş]] → [[:Kategorî:Peykervan]] *# [[:Kategorî:Peymana Versailles]] → [[:Kategorî:Peymana Versayê]] *# [[:Kategorî:Peştûnan]] → [[:Kategorî:Peştûn]] *# [[:Kategorî:Pirtûk li ser îslamê]] → [[:Kategorî:Pirtûkên li ser îslamê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkhezên polon]] → [[:Kategorî:Pirtûkhezên polonyayî]] *# [[:Kategorî:Pirtûkhezên walesî]] → [[:Kategorî:Pirtûkhezên wêlsî]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxane Azerbaycanê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Azerbaycanê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxane li gorî dewletan]] → [[:Kategorî:Pirtûkxane li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxaneya Wîkîpediyayê]] → [[:Kategorî:Kitêbxaneya Wîkîpediyayê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Afrîkayê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Afrîkayê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Almanyayê li gorî bajaran]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Almanyayê li gorî bajaran]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Amerîkaya Bakur]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Amerîkaya Bakur]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Asyayê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Asyayê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Azerbaycanê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Azerbaycanê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Keyaniya Yekbûyî]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Keyaniya Yekbûyî]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Misirê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Misirê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Orşelîmê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Orşelîmê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Tirkiyeyê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Tirkiyeyê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Yewnanistanê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Yewnanistanê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên dîjîtal ên Brîtanyayê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên dîjîtal ên li Brîtanyayê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Înglistanê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Înglistanê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Îsraêlê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Îsraêlê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkên Erdnîgariyê]] → [[:Kategorî:Pirtûkên erdnîgarî]] *# [[:Kategorî:Pirtûkên Erdnîgarî]] → [[:Kategorî:Pirtûkên Erdnîgariyê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkên astronomiyê]] → [[:Kategorî:Pirtûkên stêrnasiyê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkên bê bergê]] → [[:Kategorî:Pirtûkên bê berg]] *# [[:Kategorî:Pirtûkên erdnîgarî]] → [[:Kategorî:Pirtûkên erdnîgariyê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkên li ser astronomiyê]] → [[:Kategorî:Pirtûkên stêrnasiyê]] *# [[:Kategorî:Pirtûkên zimanê azerî]] → [[:Kategorî:Pirtûkên azerî]] *# [[:Kategorî:Pirtûkên îngilîzî]] → [[:Kategorî:Pirtûkên inglîzî]] *# [[:Kategorî:Playmates]] → [[:Kategorî:Playmate]] *# [[:Kategorî:Polon li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Polonyayî li gorî pîşeyan]] *# [[:Kategorî:Polonên honakî]] → [[:Kategorî:Kesên polonyayî yên honakî]] *# [[:Kategorî:Popvanên polon]] → [[:Kategorî:Popvanên polonyayî]] *# [[:Kategorî:Pornostêrkên Japon]] → [[:Kategorî:Pornostêrkên japonî]] *# [[:Kategorî:Pornostêrkên fransiz]] → [[:Kategorî:Pornostêrkên fransî]] *# [[:Kategorî:Pornostêrkên macar]] → [[:Kategorî:Pornostêrkên mecar]] *# [[:Kategorî:Pornostêrkên marokanî]] → [[:Kategorî:Pornostêrkên marokan]] *# [[:Kategorî:Pornostêrkên Ûkraynî]] → [[:Kategorî:Pornostêrkên ûkraynî]] *# [[:Kategorî:Pornostêrkên çek (gel)]] → [[:Kategorî:Pornostêrkên çekyayî]] *# [[:Kategorî:Porê mirovan]] → [[:Kategorî:Porê mirov]] *# [[:Kategorî:Psîkologî]] → [[:Kategorî:Derûnnasî]] *# [[:Kategorî:Psîkolojiya sepandî]] → [[:Kategorî:Derûnnasiya sepandî]] *# [[:Kategorî:Pêjgeha awistriyayî]] → [[:Kategorî:Pêjgeha awistirî]] *# [[:Kategorî:Pêjgeha kroatî]] → [[:Kategorî:Pêjgeha xirwat]] *# [[:Kategorî:Pêjgeha kurd]] → [[:Kategorî:Pêjgeha kurdî]] *# [[:Kategorî:Pêjgeha macar]] → [[:Kategorî:Pêjgeha mecar]] *# [[:Kategorî:Pêjgeha mecar]] → [[:Kategorî:Pêjgeha mecarî]] *# [[:Kategorî:Pêjgeha polon]] → [[:Kategorî:Pêjgeha polonyayî]] *# [[:Kategorî:Pêjgeha polonyayî]] → [[:Kategorî:Pêjgeha polonî]] *# [[:Kategorî:Pêjgeha serb]] → [[:Kategorî:Pêjgeha serbî]] *# [[:Kategorî:Pêjgeha şîleyê]] → [[:Kategorî:Pêjgeha Şîliyê]] *# [[:Kategorî:Pêvayoyên biyolojîk]] → [[:Kategorî:Pêvajoyên biyolojîk]] *# [[:Kategorî:Pîşesaziya çapemeniyê]] → [[:Kategorî:Pîşesaziya medyayê]] *# [[:Kategorî:Pîşeyê MusicBrainz]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera MusicBrainz work]] *# [[:Kategorî:Qehreman]] → [[:Kategorî:Leheng]] *# [[:Kategorî:Qeyser]] → [[:Kategorî:Împerator]] *# [[:Kategorî:Qirtasî]] → [[:Kategorî:Nivîsemenî]] *# [[:Kategorî:Qubris]] → [[:Kategorî:Kîpros]] *# [[:Kategorî:Qûm (parêzgeh)]] → [[:Kategorî:Qum (parêzgeh)]] *# [[:Kategorî:Rapvanên jin ên amerîkî]] → [[:Kategorî:Rapvanên amerîkî yên jin]] *# [[:Kategorî:Rejîsor]] → [[:Kategorî:Derhêner]] *# [[:Kategorî:Rejîsorên fransî]] → [[:Kategorî:Derhênerên fransî]] *# [[:Kategorî:Rewşa gîyanî]] → [[:Kategorî:Rewşa giyanî]] *# [[:Kategorî:Roja hefteyê]] → [[:Kategorî:Rojên hefteyê]] *# [[:Kategorî:Rojavayê Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Rojavaya Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:Rojbûnî yên 1985'an]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1985]] *# [[:Kategorî:Rojbûyînên 1985'an]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1985]] *# [[:Kategorî:Rojhilatnasên polon]] → [[:Kategorî:Rojhilatnasên polonyayî]] *# [[:Kategorî:Rojnamegerên jin li gorî neteweyan]] → [[:Kategorî:Rojnamevanên jin li gorî neteweyan]] *# [[:Kategorî:Rojnamegerên jin ên îtalî]] → [[:Kategorî:Rojnamevanên jin ên îtalî]] *# [[:Kategorî:Rojnamevanên hindî]] → [[:Kategorî:Rojnamevanên hindistanî]] *# [[:Kategorî:Rojnamevanên jin ên îtalî]] → [[:Kategorî:Rojnamevanên îtalî yên jin]] *# [[:Kategorî:Rojnameyên DYA'yê]] → [[:Kategorî:Rojnameyên DYAyê]] *# [[:Kategorî:Rojnameyên mûsewî]] → [[:Kategorî:Rojnamegeriya mûsewî]] *# [[:Kategorî:Romaya Kevnare]] → [[:Kategorî:Romaya kevnare]] *# [[:Kategorî:Rêbaza civakî]] → [[:Kategorî:Polîtîkaya civakî]] *# [[:Kategorî:Rêbaza raya giştî]] → [[:Kategorî:Polîtîkaya raya giştî]] *# [[:Kategorî:Rêxistinên Apoyî li Sûriyê]] → [[:Kategorî:Rêxistinên apoyî li Sûriyê]] *# [[:Kategorî:Rêxistinên Apoyî]] → [[:Kategorî:Rêxistinên apoyî]] *# [[:Kategorî:Rêxistinên Ermeniyên Sûriyê]] → [[:Kategorî:Rêxistinên ermeniyên Sûriyê]] *# [[:Kategorî:Rêxistinên netewî]] → [[:Kategorî:Rêxistinên neteweyî]] *# [[:Kategorî:Rêxistinên paramilîter bi merkeza li Tirkiyeyê]] → [[:Kategorî:Rêxistinên paramilîter ên li Tirkiyeyê]] *# [[:Kategorî:Rêxistinên siyasî ji li gorî îdeolojiyan]] → [[:Kategorî:Rêxistinên siyasî li gorî îdeolojiyan]] *# [[:Kategorî:Rêxistinên têkildarî birêvebirinê]] → [[:Kategorî:Rêxistinên têkildarî hikûmetê]] *# [[:Kategorî:Rêxistinên îslamî yên kurd]] → [[:Kategorî:Rêxistinên îslamî yên kurdan]] *# [[:Kategorî:Rêzimana xelet]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêzimana xelet]] *# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Agahîdank balafirgeh yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Agahîdank balafirgeh bi parametreyên xelet bi kar tînin]] *# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Agahîdank hunermend yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Agahîdank hunermend bi parametreyên xelet bi kar tînin]] *# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Agahîdank jînenîgarî (Wîkîdane) yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Agahîdank mirov/wîkîdane bi parametreyên xelet bi kar tînin]] *# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Agahîdank mirov yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Agahîdank mirov bi parametreyên xelet bi kar tînin]] *# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Agahîdank model yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Agahîdank model bi parametreyên xelet bi kar tînin]] *# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Agahîdank nivîskar yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Agahîdank nivîskar bi parametreyên xelet bi kar tînin]] *# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Agahîdank xwedî meqam yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Agahîdank xwedî meqam bi parametreyên xelet bi kar tînin]] *# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Agahîdank zanyar yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Agahîdank zanyar bi parametreyên xelet bi kar tînin]] *# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Taxobox yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Taxobox bi parametreyên xelet bi kar tînin]] *# [[:Kategorî:Rûpelên bêgirêdanên gotarên din]] → [[:Kategorî:Rûpelên bê dergeh]] *# [[:Kategorî:Rûpelên ku agahîdanka pirtûkê bi parametreyên nakokî bikar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Agahîdanka pirtûk bi parametreyên xelet bi kar tînin]] *# [[:Kategorî:Rûpelên pîvanên bikaranîna kontrola otorîte]] → [[:Kategorî:Gotarên bi agahiyên kontrola otorîteyê]] *# [[:Kategorî:Rûsya Sipî]] → [[:Kategorî:Belarûs]] *# [[:Kategorî:Rûsî]] → [[:Kategorî:Rûs]] *# [[:Kategorî:SUDOC]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera SUDOC]] *# [[:Kategorî:Sal li Portugalê]] → [[:Kategorî:Sal li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Sala 1663an li gorî welatan]] → [[:Kategorî:1663 li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Salên sedsala 19an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Salên sedsala 19an li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Salên sedsala 20an li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Salên sedsala 20an li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Salên sedsala 20an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Salên sedsala 20an li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Salên sedsala 20an li Walesê]] → [[:Kategorî:Salên sedsala 20an li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Salên sedsala 21ê li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Salên sedsala 21ê li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Saziya Zimanê kurdî]] → [[:Kategorî:Saziya Zimanê Kurdî]] *# [[:Kategorî:Sedsal li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Sedsal li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Sedsal li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Sedsal li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Sedsal li Portugalê]] → [[:Kategorî:Sedsal li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 10'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 10an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 10an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 10an li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 11'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 11an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 11an li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Sedsala 11an li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 11an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 11an li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 12'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 12an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 12an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 12an li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 13'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 13an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 13an li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Sedsala 13an li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 13an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 13an li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 14'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 14an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 14an li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Sedsala 14an li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 15'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 15an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 15an li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Sedsala 15an li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 16'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 16an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 17'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 17an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 18'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 18an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 19'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 19an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 19an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Sedsala 19an li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 20'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 20an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 20.]] → [[:Kategorî:Sedsala 20an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 20an li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Sedsala 20an li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 20an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Sedsala 20an li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 20an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 20an li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 21'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 21ê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 21an]] → [[:Kategorî:Sedsala 21ê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 4'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 4an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 5'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 5an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 5an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 5an li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 6'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 6an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 6an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 6an li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 7'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 7an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 8'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 8an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 8an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Sedsala 8an li Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 8an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 8an li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Sedsala 9'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 9an]] *# [[:Kategorî:Sedsala 9an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 9an li Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Sefewiyan]] → [[:Kategorî:Dewleta Sefewiyan]] *# [[:Kategorî:Sefewî]] → [[:Kategorî:Dewleta Sefewiyan]] *# [[:Kategorî:Sehebayên Mihemed]] → [[:Kategorî:Sehebayên Muhemmed]] *# [[:Kategorî:Selçûqî]] → [[:Kategorî:Selcûqî]] *# [[:Kategorî:Sembol]] → [[:Kategorî:Çeveng]] *# [[:Kategorî:Senarîst]] → [[:Kategorî:Senaryonivîs]] *# [[:Kategorî:Senifandina mijarên sereke]] → [[:Kategorî:Sinifandina mijarên sereke]] *# [[:Kategorî:Serdem]] → [[:Kategorî:Serdemên dîrokê]] *# [[:Kategorî:Serdema Kevnare]] → [[:Kategorî:Serdema kevnare]] *# [[:Kategorî:Serdema Navîn]] → [[:Kategorî:Serdema navîn]] *# [[:Kategorî:Serdema helenîstîk]] → [[:Kategorî:Serdema helenîstî]] *# [[:Kategorî:Serhildanan]] → [[:Kategorî:Serhildan]] *# [[:Kategorî:Serhildêrên êzîdî]] → [[:Kategorî:Serhildêrên êzdî]] *# [[:Kategorî:Serokdewletên Bangladeşê]] → [[:Kategorî:Serokdewletên Bengladeşê]] *# [[:Kategorî:Serokdewletên DYA'yê]] → [[:Kategorî:Serokdewletên DYAyê]] *# [[:Kategorî:Serokkomarên Komara Çekî]] → [[:Kategorî:Serokkomarên Çekyayê]] *# [[:Kategorî:Serokwezîrên Fînlandê]] → [[:Kategorî:Serokwezîrên Fînlendayê]] *# [[:Kategorî:Sinciq]] → [[:Kategorî:Sincik]] *# [[:Kategorî:Siyaseta Ekuadorê]] → [[:Kategorî:Siyaseta Ekwadorê]] *# [[:Kategorî:Siyaseta Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Siyaseta Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Siyaseta Walesê]] → [[:Kategorî:Siyaseta Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Siyaseta Ûrûguay]] → [[:Kategorî:Siyaseta Ûrûguayê]] *# [[:Kategorî:Siyasetmedarê CDU]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Yekîtiya Demokratên Xiristiyan a Almanyayê]] *# [[:Kategorî:Siyasetmedarê PDS]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Sosyalîzma Demokrat]] *# [[:Kategorî:Siyasetmedarê Tirkiyê]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê]] *# [[:Kategorî:Siyasetmedarên Lezbiyen]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên lezbiyen]] *# [[:Kategorî:Siyasetmedarên Marokan]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên marokan]] *# [[:Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Sosyalizma Demokrat]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Sosyalîzma Demokrat]] *# [[:Kategorî:Siyasetmedarên almanyayê]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Almanyayê]] *# [[:Kategorî:Siyasetmedarên bangladeşî]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên bengladeşî]] *# [[:Kategorî:Siyasetmedarên hindî]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên hindistanî]] *# [[:Kategorî:Siyasetmedarên jin ên bîseksuel]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên bîseksuel ên jin]] *# [[:Kategorî:Siyasetmedarên kroatî]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên xirwat]] *# [[:Kategorî:Siyasetmedarên yewnanî]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên yewnan]] *# [[:Kategorî:Siyasetmedarên Îsraelê]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên îsraêlî]] *# [[:Kategorî:Skot]] → [[:Kategorî:Skotlendî]] *# [[:Kategorî:Somaliya]] → [[:Kategorî:Somalya]] *# [[:Kategorî:Standardên Telekomunîkasyon û Komputerê]] → [[:Kategorî:Standardên telekomunîkasyon û komputerê]] *# [[:Kategorî:Standartên Internetê]] → [[:Kategorî:Standardên Internetê]] *# [[:Kategorî:Standartên Telekomunîkasyon û Komputerê]] → [[:Kategorî:Standardên telekomunîkasyon û komputerê]] *# [[:Kategorî:Standartên li ser bingeha XMLê]] → [[:Kategorî:Standardên li ser bingeha XMLê]] *# [[:Kategorî:Stranbêjên ereb]] → [[:Kategorî:Hunermendên ereb]] *# [[:Kategorî:Stranbêjên jin ên amerîkî]] → [[:Kategorî:Stranbêjên amerîkî yên jin]] *# [[:Kategorî:Stranbêjên kîprosî]] → [[:Kategorî:Stranbêjên qibrisî]] *# [[:Kategorî:Stranbêjên polon]] → [[:Kategorî:Stranbêjên polonyayî]] *# [[:Kategorî:Stranbêjên walesî]] → [[:Kategorî:Stranbêjên wêlsî]] *# [[:Kategorî:Stranbêjên Îranê]] → [[:Kategorî:Stranbêjên îranî]] *# [[:Kategorî:Strannivîsên kîprosî]] → [[:Kategorî:Strannivîsên qibrisî]] *# [[:Kategorî:Stêrnas DYAyê]] → [[:Kategorî:Stêrnasên amerîkî]] *# [[:Kategorî:Stêrnasên fars]] → [[:Kategorî:Stêrnasên faris]] *# [[:Kategorî:Stêrnasên fînî]] → [[:Kategorî:Stêrnasên fînlendî]] *# [[:Kategorî:Stêrnasên hindî]] → [[:Kategorî:Stêrnasên hindistanî]] *# [[:Kategorî:Stêrnasî li Slovenya]] → [[:Kategorî:Stêrnasî li Slovenyayê]] *# [[:Kategorî:Stêrnasî lî li Amerîkaya Başûr]] → [[:Kategorî:Stêrnasî li Amerîkaya Başûr]] *# [[:Kategorî:Stêrzanên kurd]] → [[:Kategorî:Stêrnasên kurd]] *# [[:Kategorî:Sultan]] → [[:Kategorî:Siltan]] *# [[:Kategorî:Superlehengên Marvel Comics yên mêr]] → [[:Kategorî:Superlehengên mêr ên Marvel Comics]] *# [[:Kategorî:Superlehengên polon]] → [[:Kategorî:Superlehengên polonyayî]] *# [[:Kategorî:Supersirûştî]] → [[:Kategorî:Serxwezayî]] *# [[:Kategorî:Swisrî]] → [[:Kategorî:Swîsrî]] *# [[:Kategorî:Swêd (siyaset)]] → [[:Kategorî:Siyaseta Swêdê]] *# [[:Kategorî:Swîsreyî]] → [[:Kategorî:Swîsrî]] *# [[:Kategorî:Sîcîlya]] → [[:Kategorî:Sîsîlya]] *# [[:Kategorî:Sîstema hezmê]] → [[:Kategorî:Koendama herisê]] *# [[:Kategorî:Sîstema mîzê]] → [[:Kategorî:Koendama mîzê]] *# [[:Kategorî:Sîstema rehikan]] → [[:Kategorî:Koendama demarê]] *# [[:Kategorî:Sûcan]] → [[:Kategorî:Sûc]] *# [[:Kategorî:Talk message boxes]] → [[:Kategorî:Şablonên hişyarde ji bo gotûbêjan]] *# [[:Kategorî:Tatar]] → [[:Kategorî:Teter]] *# [[:Kategorî:Tawan]] → [[:Kategorî:Sûc]] *# [[:Kategorî:Tawanên şerên Tirkiyeyê]] → [[:Kategorî:Tawanên şer ên Tirkiyeyê]] *# [[:Kategorî:Teknîkên bangeşeyê]] → [[:Kategorî:Teknîkên propagandayê]] *# [[:Kategorî:Telebe]] → [[:Kategorî:Xwendekar]] *# [[:Kategorî:Template namespace templates]] → [[:Kategorî:Şablonên ji bo şablonan]] *# [[:Kategorî:Templates generating COinS]] → [[:Kategorî:Şablonên ku COinS çêdikin]] *# [[:Kategorî:Tendurustî li Efxanistanê]] → [[:Kategorî:Tenduristî li Efxanistanê]] *# [[:Kategorî:Tendurustî li Mecaristanê]] → [[:Kategorî:Tenduristî li Mecaristanê]] *# [[:Kategorî:Tendurustî li Misirê]] → [[:Kategorî:Tenduristî li Misirê]] *# [[:Kategorî:Tendurustî li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Tenduristî li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Tendurustî li Îsraêlê]] → [[:Kategorî:Tenduristî li Îsraêlê]] *# [[:Kategorî:Tennessee]] → [[:Kategorî:Tênêsî]] *# [[:Kategorî:Tevgera wêjeyî]] → [[:Kategorî:Tevgerên wêjeyî]] *# [[:Kategorî:Tevgerên neteweperest li gorî parzemînan]] → [[:Kategorî:Tevgerên neteweperwer li gorî parzemînan]] *# [[:Kategorî:Tevinek]] → [[:Kategorî:Şane]] *# [[:Kategorî:Tevineka girdikî]] → [[:Kategorî:Masûlkeşane]] *# [[:Kategorî:Tevineka girêdanê]] → [[:Kategorî:Bestereşane]] *# [[:Kategorî:Tevineka rehikî]] → [[:Kategorî:Demareşane]] *# [[:Kategorî:Tevineka serrûyî]] → [[:Kategorî:Rûkeşeşane]] *# [[:Kategorî:Tracking templates]] → [[:Kategorî:Şablonên şopandinê]] *# [[:Kategorî:Tramvay]] → [[:Kategorî:Tramway]] *# [[:Kategorî:Tramwey]] → [[:Kategorî:Tramway]] *# [[:Kategorî:Translation templates]] → [[:Kategorî:Şablonên tercimekirinê]] *# [[:Kategorî:Trove]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera Trove]] *# [[:Kategorî:Turîzm li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Turîzm li Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Têgeh]] → [[:Kategorî:Konsept]] *# [[:Kategorî:Têgehên siyasetê]] → [[:Kategorî:Konseptên siyasetê]] *# [[:Kategorî:Têgihnasî]] → [[:Kategorî:Termînolojî]] *# [[:Kategorî:Têgînên astronomiyê]] → [[:Kategorî:Têgînên stêrnasiyê]] *# [[:Kategorî:Têkiliyên derve yên Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Têkiliyên derve yên Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Têkiliyên derve yên Kîprosê]] → [[:Kategorî:Têkiliyên derve yên Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Têlî]] → [[:Kategorî:Tîl]] *# [[:Kategorî:Tîmên superlehengên Marvel]] → [[:Kategorî:Tîmên superlehengan ên Marvel Comics]] *# [[:Kategorî:Tûrabdîn]] → [[:Kategorî:Tor]] *# [[:Kategorî:Tûrîzm li gorî parzemînan]] → [[:Kategorî:Turîzm li gorî parzemînan]] *# [[:Kategorî:Tûrîzm li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Turîzm li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Tûrîzm li Îtalyayê]] → [[:Kategorî:Turîzm li Îtalyayê]] *# [[:Kategorî:Tûrîzm]] → [[:Kategorî:Turîzm]] *# [[:Kategorî:Tûrîzma li Ewropayê li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Turîzm li Ewropayê li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Tûrîzma li Ewropayê]] → [[:Kategorî:Turîzm li Ewropayê]] *# [[:Kategorî:Tûrîzma çandî]] → [[:Kategorî:Turîzma çandî]] *# [[:Kategorî:UN]] → [[:Kategorî:Neteweyên Yekbûyî]] *# [[:Kategorî:User en-2]] → [[:Kategorî:Bikarhêner en-2]] *# [[:Kategorî:User en-3]] → [[:Kategorî:Bikarhêner en-3]] *# [[:Kategorî:VIAF]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera VIAF]] *# [[:Kategorî:Vîrûs]] → [[:Kategorî:Vîrus]] *# [[:Kategorî:Vîrûsnas]] → [[:Kategorî:Vîrusnas]] *# [[:Kategorî:WORLDCATID]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera WorldCat Entities]] *# [[:Kategorî:Walaxîye]] → [[:Kategorî:Ûlaxya]] *# [[:Kategorî:Wales]] → [[:Kategorî:Wêls]] *# [[:Kategorî:Walesî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Wêlsî li gorî pîşeyan]] *# [[:Kategorî:Wargehên Hessen]] → [[:Kategorî:Wargehên Hessenê]] *# [[:Kategorî:Welatên Katalanî]] → [[:Kategorî:Welatên Ketelanî]] *# [[:Kategorî:Welatên nordî]] → [[:Kategorî:Welatên nordîk]] *# [[:Kategorî:Wergerandina xirab]] → [[:Kategorî:Rûpelên bi wergerandina xirab]] *# [[:Kategorî:Werziş li Îngilistanê]] → [[:Kategorî:Werziş li Înglistanê]] *# [[:Kategorî:Werzişkar li gorî neteweyan]] → [[:Kategorî:Werzişvan li gorî neteweyan]] *# [[:Kategorî:Werzişkar]] → [[:Kategorî:Werzişvan]] *# [[:Kategorî:Werzişkarên alman]] → [[:Kategorî:Werzişvanên alman]] *# [[:Kategorî:Werzişkarên amerîkî]] → [[:Kategorî:Werzişvanên amerîkî]] *# [[:Kategorî:Werzişkarên fransî]] → [[:Kategorî:Werzişvanên fransî]] *# [[:Kategorî:Werzişkarên holendî]] → [[:Kategorî:Werzişvanên holendî]] *# [[:Kategorî:Werzişkarên kurd]] → [[:Kategorî:Werzişvanên kurd]] *# [[:Kategorî:Werzişkarên swêdî]] → [[:Kategorî:Werzişvanên swêdî]] *# [[:Kategorî:Weşandin 2004]] → [[:Kategorî:Weşanên sala 2004an]] *# [[:Kategorî:Wikidata templates]] → [[:Kategorî:Şablonên Wîkîdaneyê]] *# [[:Kategorî:Wikimedia]] → [[:Kategorî:Weqfa Wikimedia]] *# [[:Kategorî:Wikipedia maintenance templates]] → [[:Kategorî:Şablonên hişyarde]] *# [[:Kategorî:Wikipedia template categories]] → [[:Kategorî:Kategoriyên Wîkîpediyayê yên şablonan]] *# [[:Kategorî:Wikipedia templates by namespace]] → [[:Kategorî:Şablonên Wîkîpediyayê li gorî valahiya nav]] *# [[:Kategorî:Wikipedia translation templates]] → [[:Kategorî:Şablonên Wîkîpediyayê yên tercimekirinê]] *# [[:Kategorî:Wêjeya ermenî ya sedsala 21an]] → [[:Kategorî:Wêjeya ermenî ya sedsala 21ê]] *# [[:Kategorî:Wêjeya sedsala 21an]] → [[:Kategorî:Wêjeya sedsala 21ê]] *# [[:Kategorî:Wîkîpediya:Çavlêgerandin]] → [[:Kategorî:Gotarên ku divê werin paqijkirin]] *# [[:Kategorî:Wîlayetên Walesê]] → [[:Kategorî:Parêzgehên Walesê]] *# [[:Kategorî:Wîlayetên Îrlendaya Bakurê]] → [[:Kategorî:Parêzgehên Îrlendaya Bakurê]] *# [[:Kategorî:Wîlayetên Îrlendayê]] → [[:Kategorî:Parêzgehên Îrlendayê]] *# [[:Kategorî:Xanedaniyên kurdî]] → [[:Kategorî:Xanedanên kurdan]] *# [[:Kategorî:Xelata wêjeya honaka zanistî]] → [[:Kategorî:Xelatên wêjeya honaka zanistî]] *# [[:Kategorî:Xelatgirên Xelata Şerefnamê]] → [[:Kategorî:Xelatgirên Xelata Şerefnameyê]] *# [[:Kategorî:Xelatên edebî yên ewropî]] → [[:Kategorî:Xelatên wêjeyî yên ewropî]] *# [[:Kategorî:Xelatên edebî yên spanî]] → [[:Kategorî:Xelatên edebî yên Spanyayê]] *# [[:Kategorî:Xizinde]] → [[:Kategorî:Xijende]] *# [[:Kategorî:Xristiyan]] → [[:Kategorî:Xirîstiyanî]] *# [[:Kategorî:Xwedabanûyên şerê]] → [[:Kategorî:Xwedabanûyên şer]] *# [[:Kategorî:Xwedawendên şerê]] → [[:Kategorî:Xwedawendên şer]] *# [[:Kategorî:Xwedayan]] → [[:Kategorî:Xweda]] *# [[:Kategorî:Xwekujî]] → [[:Kategorî:Xwekuj]] *# [[:Kategorî:Yaneya futbolê ji Amedê]] → [[:Kategorî:Yaneyên futbolê ji Amedê]] *# [[:Kategorî:Yaneya futbolê ji Diyarbekirê]] → [[:Kategorî:Yaneyên futbolê ji Diyarbekirê]] *# [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Almanyayê]] → [[:Kategorî:Yaneyên futbolê ya Almanyayê]] *# [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Holandê]] → [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Holendayê]] *# [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Macaristanê]] → [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Mecaristanê]] *# [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Skotlandê]] → [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Skotlendayê]] *# [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Îngilistanê]] → [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Înglistanê]] *# [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Îsraelê]] → [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Îsraêlê]] *# [[:Kategorî:Yaneyên futbolê yên Îraqê]] → [[:Kategorî:Yaneyên futbolê yên Iraqê]] *# [[:Kategorî:Yewnanistan (Wêje)]] → [[:Kategorî:Wêjeya Yewnanistanê]] *# [[:Kategorî:Yewnanî]] → [[:Kategorî:Zimanê yewnanî]] *# [[:Kategorî:Zanayên Ola Êzîdîtiyê]] → [[:Kategorî:Zanayên dînê êzdîtiyê]] *# [[:Kategorî:Zanist û teknolojî li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Zanist û teknolojî li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Zanista dadweriyê]] → [[:Kategorî:Zanista dadê]] *# [[:Kategorî:Zanistvanên ereb]] → [[:Kategorî:Zanyarên ereb]] *# [[:Kategorî:Zanistvanên fars]] → [[:Kategorî:Zanyarên faris]] *# [[:Kategorî:Zanistvanên kurd]] → [[:Kategorî:Zanyarên kurd]] *# [[:Kategorî:Zanistvanên misilman]] → [[:Kategorî:Zanyarên misilman]] *# [[:Kategorî:Zanistên mirovatiyê]] → [[:Kategorî:Lêkolînên mirovahiyê]] *# [[:Kategorî:Zanistên siruştê]] → [[:Kategorî:Zanistên siruştî]] *# [[:Kategorî:Zanyarên fars]] → [[:Kategorî:Zanyarên faris]] *# [[:Kategorî:Zanyarên kîprosî]] → [[:Kategorî:Zanyarên qibrisî]] *# [[:Kategorî:Zanyarên polon]] → [[:Kategorî:Zanyarên polonyayî]] *# [[:Kategorî:Zanyarên Îngîlîz]] → [[:Kategorî:Zanyarên îngilîz]] *# [[:Kategorî:Zanyarên îngîlîz]] → [[:Kategorî:Zanyarên îngilîz]] *# [[:Kategorî:Zanîngeh li gorî dûgelan]] → [[:Kategorî:Zanîngeh li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Zanîngeha Chicagoyê]] → [[:Kategorî:Zanîngeha Şîkagoyê]] *# [[:Kategorî:Zanîngeha Kîprosê]] → [[:Kategorî:Zanîngeha Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Zanîngeha Moskowê]] → [[:Kategorî:Zanîngeha Moskoyê]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Almanyayê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Almanyayê]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Awistiryayê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Awistiryayê]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Belçîkayê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Belçîkayê]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Brazîlê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên Brezîlê]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Brezîlê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Brezîlê]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Fransayê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Fransayê]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Iraqê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Iraqê]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Kanadayê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Kanadayê]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Keyaniya Yekbûyî]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Keyaniya Yekbûyî]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Marokoyê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Marokoyê]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Misirê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Misirê]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Zelandaya Nû]] → [[:Kategorî:Zanîngehên Zelendaya Nû]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Çekyayê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Çekyayê]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Îranê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Îranê]] *# [[:Kategorî:Zanîngehên Îtalyayê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Îtalyayê]] *# [[:Kategorî:Zargotina walesî]] → [[:Kategorî:Zargotina wêlsî]] *# [[:Kategorî:Zaro]] → [[:Kategorî:Zarokatî]] *# [[:Kategorî:Zengan (parêzgeh)]] → [[:Kategorî:Zencan (parêzgeh)]] *# [[:Kategorî:Zimanmalbat]] → [[:Kategorî:Malbatên zimanan]] *# [[:Kategorî:Zimanê napolî]] → [[:Kategorî:Zimanê napolîtanî]] *# [[:Kategorî:Zimanê programkirinê]] → [[:Kategorî:Zimanê bernamekirinê]] *# [[:Kategorî:Zimanê çêkirî]] → [[:Kategorî:Zimanên çêkirî]] *# [[:Kategorî:Zimanên Asyayê li gorî welat]] → [[:Kategorî:Zimanên Asyayê li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Zimanên Bosniya û Herzegovînayê]] → [[:Kategorî:Zimanên Bosniya û Herzegovîna]] *# [[:Kategorî:Zimanên Ewropayê li gorî welat]] → [[:Kategorî:Zimanên Ewropayê li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Zimanên Keltî]] → [[:Kategorî:Zimanên keltî]] *# [[:Kategorî:Zimanên Kolumbiyayê]] → [[:Kategorî:Zimanên Kolombiyayê]] *# [[:Kategorî:Zimanên Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Zimanên Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Zimanên Slavî]] → [[:Kategorî:Zimanên slavî]] *# [[:Kategorî:Zimanên Walesê]] → [[:Kategorî:Zimanên Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Zimanên galloîtalî]] → [[:Kategorî:Zimanên galoîtalî]] *# [[:Kategorî:Zimanên karlûkî]] → [[:Kategorî:Zimanên qarlûqî]] *# [[:Kategorî:Zimanên laponî]] → [[:Kategorî:Zimanên sámî]] *# [[:Kategorî:Zoolocî]] → [[:Kategorî:Zoolojî]] *# [[:Kategorî:Zoologî]] → [[:Kategorî:Zoolojî]] *# [[:Kategorî:Çalakvan li gorî mijar û neteweyan]] → [[:Kategorî:Çalakvan li gorî pirsgirêk û neteweyan]] *# [[:Kategorî:Çalakvanên kîprosî]] → [[:Kategorî:Çalakvanên qibrisî]] *# [[:Kategorî:Çalakvanên mafên mirovan ên bûrkînafasoyî]] → [[:Kategorî:Çalakvanên mafên mirovan ên burkînafasoyî]] *# [[:Kategorî:Çand li Cardiffê]] → [[:Kategorî:Çand li Kardîfê]] *# [[:Kategorî:Çanda Kolumbiyayê]] → [[:Kategorî:Çanda Kolombiyayê]] *# [[:Kategorî:Çanda Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Çanda Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Çanda Meksîkî]] → [[:Kategorî:Çanda Meksîkê]] *# [[:Kategorî:Çanda Portugalê]] → [[:Kategorî:Çanda Portûgalê]] *# [[:Kategorî:Çanda Walesê]] → [[:Kategorî:Çanda Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Çanda almanî]] → [[:Kategorî:Çanda Almanyayê]] *# [[:Kategorî:Çanda farsî]] → [[:Kategorî:Çanda farisî]] *# [[:Kategorî:Çanda hindî]] → [[:Kategorî:Çanda Hindistanê]] *# [[:Kategorî:Çanda japonî]] → [[:Kategorî:Çanda Japonê]] *# [[:Kategorî:Çanda li gorî serdeman]] → [[:Kategorî:Çand li gorî serdeman]] *# [[:Kategorî:Çanda rojhilata navîn]] → [[:Kategorî:Hunera rojhilata navîn]] *# [[:Kategorî:Çanda Înternetê]] → [[:Kategorî:Çanda înternetê]] *# [[:Kategorî:Çanda Îtalyayê li gorî herêman]] → [[:Kategorî:Çanda îtalî li gorî herêman]] *# [[:Kategorî:Çax]] → [[:Kategorî:Serdemên dîrokê]] *# [[:Kategorî:Çaxa Antîk]] → [[:Kategorî:Serdema kevnare]] *# [[:Kategorî:Çaxa Nû]] → [[:Kategorî:Serdema Nû]] *# [[:Kategorî:Çek (gel) li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Çekyayî li gorî pîşeyan]] *# [[:Kategorî:Çek (gel)]] → [[:Kategorî:Çekyayî]] *# [[:Kategorî:Çemên Awistriyayê]] → [[:Kategorî:Çemên Awistiryayê]] *# [[:Kategorî:Çemên Ewropayê yên navnetewî]] → [[:Kategorî:Çemên Ewropayê yên navneteweyî]] *# [[:Kategorî:Çemên Macaristanê]] → [[:Kategorî:Çemên Mecaristanê]] *# [[:Kategorî:Çemên Sudanê]] → [[:Kategorî:Çemên Sûdanê]] *# [[:Kategorî:Çermnasî]] → [[:Kategorî:Dermatolojî]] *# [[:Kategorî:Çiyayên DYA'yê]] → [[:Kategorî:Çiyayên DYAyê]] *# [[:Kategorî:Çêkerên hind]] → [[:Kategorî:Çêkerên hindistanî]] *# [[:Kategorî:Çêlikan]] → [[:Kategorî:Komîşîr]] *# [[:Kategorî:Çînên civakî li împeratoriya Romayê]] → [[:Kategorî:Çînên civakî li împeratoriya Romê]] *# [[:Kategorî:Êzîdîtî]] → [[:Kategorî:Êzdîtî]] *# [[:Kategorî:Êşkence]] → [[:Kategorî:Îşkence]] *# [[:Kategorî:Îcatker]] → [[:Kategorî:Dahêner]] *# [[:Kategorî:Împeratoriya Romê ya Pîroz]] → [[:Kategorî:Împeratoriya Romayê ya Pîroz]] *# [[:Kategorî:Împeratoriya Selçûqiyan]] → [[:Kategorî:Împeratoriya Selcûqiyan]] *# [[:Kategorî:Îngilistan]] → [[:Kategorî:Înglistan]] *# [[:Kategorî:Îrlandî]] → [[:Kategorî:Îrlendî]] *# [[:Kategorî:Îslam li gorî neteweyan]] → [[:Kategorî:Îslam li gorî welatan]] *# [[:Kategorî:Îsraîl]] → [[:Kategorî:Îsraêl]] *# [[:Kategorî:Ûrûgûay]] → [[:Kategorî:Ûrûguay]] *# [[:Kategorî:Şablon (Brazîl)]] → [[:Kategorî:Şablon (Brezîl)]] *# [[:Kategorî:Şablon (Kosovo)]] → [[:Kategorî:Şablon (Kosova)]] *# [[:Kategorî:Şablon (bi zimanê)]] → [[:Kategorî:Şablon (sîmbol zimanê)]] *# [[:Kategorî:Şablon (bi-x)]] → [[:Kategorî:Şablon (bi-zimanê)]] *# [[:Kategorî:Şablon (tipên erebî)]] → [[:Kategorî:Şablon (tîpguhêziya erebî)]] *# [[:Kategorî:Şablon (tipên kîrîlî)]] → [[:Kategorî:Şablon (tîpguhêziya kîrîlî)]] *# [[:Kategorî:Şablon (tipên latînî)]] → [[:Kategorî:Şablon (tîpguhêziya latînî)]] *# [[:Kategorî:Şablonên erdnîgarî]] → [[:Kategorî:Şablonên erdnîgariyê]] *# [[:Kategorî:Şablonên fîzyolojiyê]] → [[:Kategorî:Şablonên fizyolojiyê]] *# [[:Kategorî:Şablonên heşyarde]] → [[:Kategorî:Şablonên hişyarde]] *# [[:Kategorî:Şablonên hişyarde ji bo kategoriyan]] → [[:Kategorî:Şablonên ji bo kategoriyan]] *# [[:Kategorî:Şablonên hişyarde yên bi parametreyên kêm]] → [[:Kategorî:Şablonên hişyarde ji bo gotaran bi parametreyên kêm]] *# [[:Kategorî:Şablonên ji bo valahiya nav ya kategoriyê]] → [[:Kategorî:Şablonên ji bo kategoriyan]] *# [[:Kategorî:Şablonên navbera bikarhêner]] → [[:Kategorî:Şablonên valahiya nava bikarhêneran]] *# [[:Kategorî:Şablonên şitilên jînenigariyê]] → [[:Kategorî:Şablonên şitilên jînenîgariyê]] *# [[:Kategorî:Şahên efsanewî]] → [[:Kategorî:Keyên efsanewî]] *# [[:Kategorî:Şahên seleukîd]] → [[:Kategorî:Şahên seleukî]] *# [[:Kategorî:Şahî li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Şahî li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Şanezanist]] → [[:Kategorî:Biyolojiya xaneyî]] *# [[:Kategorî:Şaredariyên Hessen]] → [[:Kategorî:Şaredariyên Hessenê]] *# [[:Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan a Palermoyê]] → [[:Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan ê Palermoyê]] *# [[:Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan a Torînoyê]] → [[:Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan ê Torînoyê]] *# [[:Kategorî:Şaredariyên metropola Napoliyê]] → [[:Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan ê Napoliyê]] *# [[:Kategorî:Şaristana Şot]] → [[:Kategorî:Şot (navçe)]] *# [[:Kategorî:Şaristana Şotê]] → [[:Kategorî:Şot (navçe)]] *# [[:Kategorî:Şaristanên Azerbaycana Rojavayê]] → [[:Kategorî:Navçeyên Azerbaycana Rojavayê]] *# [[:Kategorî:Şaristanên Hemedanê]] → [[:Kategorî:Navçeyên Hemedanê]] *# [[:Kategorî:Şaristanên Kirmanşanê]] → [[:Kategorî:Navçeyên Kirmanşanê]] *# [[:Kategorî:Şaristanên Kurdistanê (parêzgeh)]] → [[:Kategorî:Navçeyên Kurdistanê (parêzgeh)]] *# [[:Kategorî:Şaristanên Îranê]] → [[:Kategorî:Navçeyên Îranê]] *# [[:Kategorî:Şaşiyên agahîdankan]] → [[:Kategorî:Xeletiyên agahîdankan]] *# [[:Kategorî:Şerê Rûs-Ûkraynayê]] → [[:Kategorî:Şerê Rûsyayê li ser Ûkraynayê]] *# [[:Kategorî:Şerên Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Şerên Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Şerên Kîprosê]] → [[:Kategorî:Şerên Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Şiklên erdê yên Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Şiklên erdê yên Xirwatistanê]] *# [[:Kategorî:Şiklên erdê yên Sudanê]] → [[:Kategorî:Şiklên erdê yên Sûdanê]] *# [[:Kategorî:Şiklên erdê yên Walesê]] → [[:Kategorî:Şiklên erdê yên Wêlsê]] *# [[:Kategorî:Şitilên Kurdistan'ê]] → [[:Kategorî:Şitilên Kurdistanê]] *# [[:Kategorî:Şitilên Nivîsbariyê]] → [[:Kategorî:Şitilên nivîsbariyê]] *# [[:Kategorî:Şitilên Nivîsbarîyê]] → [[:Kategorî:Şitilên nivîsbariyê]] *# [[:Kategorî:Şitilên Riha'yê]] → [[:Kategorî:Şitilên Rihayê]] *# [[:Kategorî:Şitilên Teknolojiyê]] → [[:Kategorî:Şitilên teknolojiyê]] *# [[:Kategorî:Şitilên Teknolojîyê]] → [[:Kategorî:Şitilên teknolojiyê]] *# [[:Kategorî:Şitilên Televîzyonê]] → [[:Kategorî:Şitilên televîzyonê]] *# [[:Kategorî:Şitilên Wikimedia'yê]] → [[:Kategorî:Şitilên Wikimediayê]] *# [[:Kategorî:Şitilên astronoman]] → [[:Kategorî:Şitilên stêrnasan]] *# [[:Kategorî:Şitilên bi şaşî û kêmasî]] → [[:Kategorî:Şablonên şitilan ên bi şaşî û kêmasî]] *# [[:Kategorî:Şitilên dînî]] → [[:Kategorî:Şitilên dîn]] *# [[:Kategorî:Şitilên fîlmên dramayê 2010an]] → [[:Kategorî:Şitilên fîlmên dramayê yên 2010î]] *# [[:Kategorî:Şoreşa Pîşesaziyê]] → [[:Kategorî:Şoreşa pîşesaziyê]] *# [[:Kategorî:Şotê (navçe)]] → [[:Kategorî:Şot (navçe)]] == 2026-05-21T08:20:47Z == * [[:Kategorî:Redirects connected to a Wikidata item]]: 39 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin * Çerxa beralîkirinê ji [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya başûrî]] * Beralîkirinên nû ji rapora dawî ve: == 2026-05-20T08:20:50Z == * [[:Kategorî:Redirects connected to a Wikidata item]]: 39 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin * Çerxa beralîkirinê ji [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya başûrî]] * Beralîkirinên nû ji rapora dawî ve: == 2026-05-19T08:21:11Z == * [[:Kategorî:Huner li Kîprosê]]: 4 hat(in) dîtin, 4 hat(in) barkirin * [[:Kategorî:Hunerên ahengê li Kîprosê]]: 2 hat(in) dîtin, 2 hat(in) barkirin * [[:Kategorî:Mîmarî li Kîprosê]]: 1 hat(in) dîtin, 1 hat(in) barkirin * [[:Kategorî:Redirects connected to a Wikidata item]]: 39 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin * [[:Kategorî:Şahî li Kîprosê]]: 2 hat(in) dîtin, 2 hat(in) barkirin * Çerxa beralîkirinê ji [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya başûrî]] * Şablona [[Şablon:Beralîkirina kategoriyê]] li rûpela [[:Kategorî:Medyaya Kîprosê]] hat zêdekirin * Beralîkirinên nû ji rapora dawî ve: *# [[:Kategorî:Brîtanya Mezin]] → [[:Kategorî:Brîtanyaya Mezin]] *# [[:Kategorî:Huner li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Huner li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Hunerên ahengê li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Hunerên ahengê li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Muzîka Kîprosê]] → [[:Kategorî:Muzîka Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Mîmarî li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Mîmarî li Qibrisê]] *# [[:Kategorî:Şahî li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Şahî li Qibrisê]] == 2026-05-18T08:20:58Z == * [[:Kategorî:Redirects connected to a Wikidata item]]: 39 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin * Çerxa beralîkirinê ji [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya başûrî]] * Beralîkirinên nû ji rapora dawî ve: == 2026-05-17T08:20:40Z == * [[:Kategorî:Redirects connected to a Wikidata item]]: 39 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin * Çerxa beralîkirinê ji [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya başûrî]] * Beralîkirinên nû ji rapora dawî ve: == 2026-05-16T08:20:45Z == * [[:Kategorî:Redirects connected to a Wikidata item]]: 39 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin * Çerxa beralîkirinê ji [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya başûrî]] * Beralîkirinên nû ji rapora dawî ve: *# [[:Kategorî:Jin li gorî pîşeyê]] → [[:Kategorî:Jin li gorî pîşeyan]] '''[//ku.wikipedia.org/w/index.php?title=Bikarh%C3%AAner%3ABalyozbot%2Fkontrol%2Fberal%C3%AEkirin%C3%AAn_kategoriyan&oldid=2012156 Qeydên kevn]''' 1eklet9unyzd08c8ioijfgfznhhg2gd 828 181385 2030027 2011669 2026-05-21T09:03:17Z Balyozbot 42414 rojanekirin 2030027 Scribunto text/plain return { ["Agahîdank_bajar"] = 2600, ["Agahîdank_cih/areadisp"] = 46000, ["Agahîdank_cih/densdisp"] = 43000, ["Agahîdank_cih/girêdan"] = 28000, ["Agahîdank_cih/lengthdisp"] = 46000, ["Agahîdank_cih/metrîk"] = 48000, ["Agahîdank_cih/pref"] = 48000, ["Agahîdank_cih/stûn"] = 28000, ["Agahîdank_cih/stûn/styles.css"] = 28000, ["Agahîdank_gund"] = 11000, ["Agahîdank_hunermend/style.css"] = 3300, ["Agahîdank_mirov"] = 2900, ["Agahîdank_mirov/style.css"] = 2900, ["Agahîdank_mirov/wîkîdane"] = 2100, ["Agahîdank_nivîskar/style.css"] = 3200, ["Agahîdank_wargeh"] = 62000, ["Agahîdank_wargeh/en"] = 62000, ["Agahîdank_wargeh/inglîzî"] = 62000, ["Agahîdank_wargeh/wîkîdane"] = 51000, ["Agahîdank_zanyar/style.css"] = 2900, ["Agahîdanka_giştî"] = 2300, ["Agahîdanka_giştî/navik"] = 2300, ["Agahîdanka_giştî/styles.css"] = 2300, ["Ala"] = 3400, ["Ala/core"] = 3400, ["Alfabeya_kurdî_ya_latînî"] = 11000, ["Ambox"] = 18000, ["Asbox"] = 84000, ["Modul:Arguments"] = 219000, ["Modul:Asbox"] = 84000, ["Modul:Authority_control"] = 91000, ["Modul:Authority_control/auxiliary"] = 4700, ["Modul:Authority_control/config"] = 91000, } rwadiuom45fw3joqwesf0litvqu03sc 828 181386 2030028 2011670 2026-05-21T09:03:18Z Balyozbot 42414 rojanekirin 2030028 Scribunto text/plain return { ["Banner_holder"] = 99000, ["Banner_holder/styles.css"] = 99000, ["Bavyera-erdnîgarî-şitil"] = 2100, ["Belgekirin"] = 3600, ["Belgekirin/binrûpel"] = 2000, ["Beralîkirina_kategoriyê"] = 2600, ["Beşa_vala"] = 5800, ["Bi-fa"] = 5000, ["Bi-tr"] = 5200, ["Bi-zimanê"] = 12000, ["Biçûk"] = 5300, ["Bişirîn"] = 11000, ["Blist"] = 47000, ["Both"] = 65000, ["Br_separated_entries"] = 4200, ["Bulleted_list"] = 47000, ["Bêçavkanî"] = 2900, ["Modul:Banner_shell"] = 99000, ["Modul:Belgekirin"] = 4100, ["Modul:Belgekirin/config"] = 4100, ["Modul:Belgekirin/styles.css"] = 4100, ["Modul:Buffer"] = 84000, } oe17vj31abyr862kv594k82mnkmsalk 828 181387 2030029 2011671 2026-05-21T09:03:19Z Balyozbot 42414 rojanekirin 2030029 Scribunto text/plain return { ["CatAutoTOC"] = 30000, ["CatAutoTOC/core"] = 30000, ["Category_handler"] = 6100, ["Category_other"] = 33000, ["Category_see_also_if_exists"] = 2600, ["Category_see_also_if_exists_2"] = 5700, ["Century_name_from_decade_or_year"] = 4500, ["Clear"] = 77000, ["Cmbox"] = 6400, ["Colon"] = 2000, ["Commonscat"] = 23000, ["Coord"] = 52000, ["Modul:Category_handler"] = 22000, ["Modul:Category_handler/blacklist"] = 21000, ["Modul:Category_handler/config"] = 21000, ["Modul:Category_handler/data"] = 21000, ["Modul:Category_handler/shared"] = 21000, ["Modul:Check_for_clobbered_parameters"] = 62000, ["Modul:Check_for_deprecated_parameters"] = 21000, ["Modul:Check_for_unknown_parameters"] = 192000, ["Modul:Citation/CS1"] = 57000, ["Modul:Citation/CS1/COinS"] = 57000, ["Modul:Citation/CS1/Configuration"] = 57000, ["Modul:Citation/CS1/Date_validation"] = 57000, ["Modul:Citation/CS1/Identifiers"] = 57000, ["Modul:Citation/CS1/Utilities"] = 57000, ["Modul:Citation/CS1/Whitelist"] = 57000, ["Modul:Citation/CS1/styles.css"] = 57000, ["Modul:Class"] = 99000, ["Modul:Class/definition.json"] = 99000, ["Modul:Class_mask"] = 99000, ["Modul:Complex_date"] = 56000, ["Modul:Coordinates"] = 63000, } jc1mrn6cvdnqkezlzma5zvbkp7i31fe 828 181388 2030030 2011672 2026-05-21T09:03:20Z Balyozbot 42414 rojanekirin 2030030 Scribunto text/plain return { ["Çavkanî"] = 75000, ["Çavkanî/styles.css"] = 75000, ["Çavkanî_bigere"] = 73000, ["Çavkanî_bigere_sereke"] = 2900, ["Çepê_paqij_bike"] = 47000, } 5oztc2kaq2nsa0lesj406c4hn0l8uax 828 181389 2030031 1971724 2026-05-21T09:03:21Z Balyozbot 42414 rojanekirin 2030031 Scribunto text/plain return { ["DECADE"] = 13000, ["Daneyên_welat_Îran"] = 5700, ["De"] = 7200, ["Delink"] = 3800, ["Deutsche-staedte.de"] = 7100, ["Modul:DateI18n"] = 56000, ["Modul:Delink"] = 3800, ["Modul:Disambiguation"] = 99000, ["Modul:Disambiguation/templates"] = 99000, } nikugzb90mli1tamiszkd80rh82vi2v 828 181390 2030032 1951110 2026-05-21T09:03:22Z Balyozbot 42414 rojanekirin 2030032 Scribunto text/plain return { ["EditAtWikidata"] = 46000, ["Erdnîgarî-Îran-şitil"] = 2500, ["Modul:EditAtWikidata"] = 62000, } 0yhrhy9in8js6q8folxn2bgyegimsct 828 181392 2030033 2007795 2026-05-21T09:03:25Z Balyozbot 42414 rojanekirin 2030033 Scribunto text/plain return { ["FindYDCportal"] = 3700, ["Find_general_sources"] = 73000, ["Find_sources"] = 73000, ["Find_sources_mainspace"] = 2900, ["Fix"] = 3300, ["Fix/category"] = 3300, ["For_loop"] = 100000, ["Fransa-erdnîgarî-şitil"] = 27000, ["Modul:FindYDCportal"] = 7900, ["Modul:Find_sources"] = 76000, ["Modul:Find_sources/config"] = 76000, ["Modul:Find_sources/links"] = 76000, ["Modul:Find_sources/templates/Find_general_sources"] = 73000, ["Modul:Find_sources/templates/Find_sources_mainspace"] = 2900, ["Modul:ForLoop"] = 100000, } 0r5wjwo6c0e3w95btrnvk4g0rqby8kk 828 181393 2030034 2011673 2026-05-21T09:03:26Z Balyozbot 42414 rojanekirin 2030034 Scribunto text/plain return { ["GirêdanWikidata"] = 51000, ["Gotara_bingehîn"] = 4700, ["Modul:GetParameters"] = 56000, } j70nqd1snulzm8ok2a3cj2xwgjmzg3i 828 181394 2030035 2007796 2026-05-21T09:03:27Z Balyozbot 42414 rojanekirin 2030035 Scribunto text/plain return { ["Hatnote"] = 5900, ["Herfêgir"] = 53000, ["Hlist"] = 23000, ["Hlist/styles.css"] = 83000, ["Modul:HTMLDecode"] = 30000, ["Modul:Hatnote"] = 7400, ["Modul:Hatnote/styles.css"] = 7300, ["Modul:Historical_populations"] = 47000, } fl7ajj7jl6j4snr5dyxeo1bcm313p4j 828 181395 2030036 2011674 2026-05-21T09:03:28Z Balyozbot 42414 rojanekirin 2030036 Scribunto text/plain return { ["ISO_639_navê_de"] = 7400, ["ISO_639_navê_fa"] = 5200, ["ISO_639_navê_tr"] = 5300, ["If_empty"] = 66000, ["Ifempty"] = 66000, ["Importance"] = 69000, ["Importance/colour"] = 69000, ["Importance_mask"] = 96000, ["Infobox"] = 69000, ["Infobox/Bin"] = 69000, ["Infobox_Cih/metric"] = 48000, ["Infobox_Cih/pref"] = 48000, ["Infobox_mapframe"] = 57000, ["Infobox_settlement/areadisp"] = 46000, ["Infobox_settlement/columns"] = 28000, ["Infobox_settlement/densdisp"] = 43000, ["Infobox_settlement/lengthdisp"] = 46000, ["Infobox_settlement/link"] = 28000, ["Infobox_settlement/styles.css"] = 62000, ["Modul:I18n"] = 98000, ["Modul:I18n/complex_date"] = 56000, ["Modul:ISO_3166"] = 57000, ["Modul:ISO_3166/data/National"] = 57000, ["Modul:ISOdate"] = 56000, ["Modul:If_empty"] = 66000, ["Modul:Infobox"] = 70000, ["Modul:Infobox/styles.css"] = 70000, ["Modul:InfoboxImage"] = 65000, ["Modul:InfoboxImage/data"] = 57000, ["Modul:Infobox_dim"] = 51000, ["Modul:Infobox_mapframe"] = 57000, } 148j1k3cgisrbucg2ekvyyyv4nvrufm 828 181397 2030037 2004068 2026-05-21T09:03:30Z Balyozbot 42414 rojanekirin 2030037 Scribunto text/plain return { ["Jêder-kitêb"] = 2300, ["Jêder-malper"] = 54000, } n6tj0yxvu4zix5swat6xkrpm581xfjx 828 181398 2030038 2011675 2026-05-21T09:03:31Z Balyozbot 42414 rojanekirin 2030038 Scribunto text/plain return { ["Kalika_wîkîprojeyê"] = 99000, ["Kategoriya_Commonsê"] = 28000, ["Kategoriya_Commonsê_ya_biçûk"] = 47000, ["Kategoriya_çavdêriyê"] = 2200, ["Kontrola_otorîteyê"] = 91000, ["Koord"] = 62000, ["Kurdistan-erdnîgarî-şitil"] = 9300, ["Kurtkirin"] = 12000, } a4k0ep2vpvurc7j87w1i3syq5pw8sl3 828 181399 2030039 2011676 2026-05-21T09:03:32Z Balyozbot 42414 rojanekirin 2030039 Scribunto text/plain return { ["LASTYEAR"] = 100000, ["Lgz"] = 11000, ["Link_if_exists"] = 5300, ["Linkif"] = 5300, ["Location_map"] = 57000, ["Lînka_gotara_zaravayê"] = 11000, ["Modul:List"] = 58000, } 5u7xpyxsbzw787xbmytdg8hcb7cl20t 828 181400 2030040 2011677 2026-05-21T09:03:33Z Balyozbot 42414 rojanekirin 2030040 Scribunto text/plain return { ["MONTHNAME"] = 2500, ["MONTHNUMBER"] = 2500, ["Main_other"] = 182000, ["Max"] = 163000, ["Max/2"] = 46000, ["Mbox"] = 3000, ["Mehsal"] = 7100, ["Mehsal-1"] = 7100, ["Monthyear"] = 7100, ["Monthyear-1"] = 7100, ["Modul:Mapframe"] = 57000, ["Modul:Matematîk"] = 48000, ["Modul:Math"] = 178000, ["Modul:Message_box"] = 122000, ["Modul:Message_box/ambox.css"] = 18000, ["Modul:Message_box/cmbox.css"] = 6400, ["Modul:Message_box/configuration"] = 26000, ["Modul:Message_box/tmbox.css"] = 101000, } pryxrjmq8jhur1rnudd5rd94x623k5x 828 181401 2030041 2011678 2026-05-21T09:03:34Z Balyozbot 42414 rojanekirin 2030041 Scribunto text/plain return { ["Namespace_detect"] = 3000, ["Navbox"] = 35000, ["Navseasoncats"] = 19000, ["Navseasoncats_with_centuries_below_decade"] = 2200, ["Navseasoncats_with_decades_below_year"] = 11000, ["Nekuarab"] = 12000, ["Nexşeya_cihan"] = 60000, ["Nifûsa_tarîxî"] = 47000, ["Nifûsa_tarîxî/wd"] = 46000, ["Modul:Namespace_detect"] = 3000, ["Modul:Namespace_detect/config"] = 23000, ["Modul:Namespace_detect/data"] = 23000, ["Modul:Navbar"] = 101000, ["Modul:Navbar/configuration"] = 101000, ["Modul:Navbar/styles.css"] = 97000, ["Modul:Navbox"] = 79000, ["Modul:Navbox/configuration"] = 79000, ["Modul:Navbox/styles.css"] = 79000, ["Modul:Navseasoncats"] = 19000, ["Modul:Navseasoncats_with_centuries_below_decade"] = 2200, ["Modul:Nexşeya_cihan"] = 61000, ["Modul:Nexşeya_cihan/dane/Almanya"] = 7500, ["Modul:Nexşeya_cihan/dane/Fransa"] = 29000, ["Modul:Nexşeya_cihan/dane/Tirkiye"] = 6400, ["Modul:Nexşeya_cihan/dane/Îran"] = 4700, ["Modul:Nexşeya_cihan/dane/Îtalya"] = 7900, ["Modul:Nifûsa_tarîxî/Wîkîdane"] = 46000, } ovxxvo96zk2inyotdgluomx0huy6xxc 828 181403 2030042 2011679 2026-05-21T09:03:36Z Balyozbot 42414 rojanekirin 2030042 Scribunto text/plain return { ["PAGENAMEBASE"] = 66000, ["PAGENAMEU"] = 7100, ["Paqij"] = 78000, ["Parzemîn_an_welat"] = 5800, ["Parzemîna_welatekî"] = 3000, ["Paşgir"] = 8700, ["Paşgir/hejmar"] = 13000, ["Paşgir/çemandî"] = 6200, ["Paşgira_hejmaran"] = 4600, ["Plainlist/styles.css"] = 15000, ["Portal"] = 35000, ["Precision"] = 48000, ["Modul:Pagetype"] = 99000, ["Modul:Pagetype/config"] = 99000, ["Modul:Parametreyên_nenas_venêre"] = 193000, ["Modul:Paşgir"] = 96000, ["Modul:Portal"] = 35000, ["Modul:Portal/images/d"] = 8200, ["Modul:Portal/images/e"] = 4200, ["Modul:Portal/images/j"] = 3100, ["Modul:Portal/images/k"] = 23000, } 7vl0fdx79ezzncwb1lcrrfyw2gkwz2z 828 181405 2030043 2011680 2026-05-21T09:03:38Z Balyozbot 42414 rojanekirin 2030043 Scribunto text/plain return { ["Reng"] = 80000, ["Rnd"] = 48000, ["Rêzkirin/pj"] = 6200, ["Modul:Redirect"] = 99000, } mt28er8kt3lyo88tp898glr1dz1vksg 828 181406 2030044 2011681 2026-05-21T09:03:39Z Balyozbot 42414 rojanekirin 2030044 Scribunto text/plain return { ["Sal_bi_paşgir"] = 2600, ["Sembola_alayê"] = 5000, ["Sembola_alayê/core"] = 5000, ["Serê_gotûbêjê"] = 100000, ["Side_box"] = 28000, ["Single_namespace"] = 2700, ["Sister_project"] = 28000, ["Standard-kat"] = 12000, ["Str_find"] = 7000, ["Str_left"] = 6800, ["Str_len"] = 117000, ["Str_rightc"] = 117000, ["Str_sub_long"] = 116000, ["Str_sub_old"] = 117000, ["Strong"] = 100000, ["Sêwî"] = 7100, ["Sîmbol_zimanê"] = 7600, ["Modul:See_also_if_exists"] = 2600, ["Modul:Separated_entries"] = 4600, ["Modul:Side_box"] = 28000, ["Modul:Side_box/styles.css"] = 28000, ["Modul:String"] = 194000, ["Modul:String2"] = 56000, } 80j2d07kjkvg9mme8pag3i9oz9fu2rg 828 181407 2030045 2002428 2026-05-21T09:03:40Z Balyozbot 42414 rojanekirin 2030045 Scribunto text/plain return { ["Ş"] = 2200, ["Şitil"] = 12000, } ladlgi33tarxytrv3os7x0rt2fqw1ot 828 181408 2030046 2011682 2026-05-21T09:03:41Z Balyozbot 42414 rojanekirin 2030046 Scribunto text/plain return { ["Talk_header/styles.css"] = 100000, ["Tamî"] = 48000, ["Template_other"] = 30000, ["Title_decade"] = 2600, ["Title_year"] = 8100, ["Tooltip"] = 12000, ["Trim"] = 3200, ["Trim0"] = 2400, ["Modul:TableTools"] = 58000, ["Modul:Template_parameter_value"] = 96000, } mt0t5yajxia93sgvi7u8jov1j8gd43p 828 181412 2030047 2011683 2026-05-21T09:03:45Z Balyozbot 42414 rojanekirin 2030047 Scribunto text/plain return { ["Wdib"] = 55000, ["Webarchive"] = 2600, ["Welat/çemandî"] = 5900, ["WikiProject_banner_shell/styles.css"] = 99000, ["Wikidata"] = 67000, ["WikidataCoord"] = 51000, ["WikidataKoord"] = 51000, ["Wikidata_image"] = 3200, ["Wîkîdaneyê_bibîne"] = 11000, ["Wîkîproje_Almanya"] = 9200, ["Wîkîproje_Fransa"] = 31000, ["Wîkîproje_Kurdistan"] = 22000, ["Wîkîproje_Sal"] = 21000, ["Wîkîproje_Welat"] = 2600, ["Wîkîproje_Îtalya"] = 8900, ["Modul:Wd"] = 67000, ["Modul:Wd/i18n"] = 67000, ["Modul:Webarchive"] = 2600, ["Modul:Webarchive/data"] = 2600, ["Modul:WikiProject_banner"] = 96000, ["Modul:WikiProject_banner/auxiliary"] = 21000, ["Modul:WikiProject_banner/config"] = 96000, ["Modul:WikiProject_banner/styles.css"] = 96000, ["Modul:Wikidata"] = 3500, ["Modul:Wikidata/i18n"] = 3500, ["Modul:WikidataIB"] = 97000, ["Modul:WikidataIB/i18n"] = 97000, ["Modul:WikidataIB/nolinks"] = 97000, ["Modul:WikidataIB/titleformats"] = 97000, ["Modul:WikidataKoord"] = 51000, ["Modul:Wikitext_Parsing"] = 96000, } lmcnfsfaqdzvp36fbkdckmju12yyvda 828 181414 2030048 2011684 2026-05-21T09:03:47Z Balyozbot 42414 rojanekirin 2030048 Scribunto text/plain return { ["Y"] = 103000, ["YYYY_beginnings_or_endings_category_header"] = 2500, ["YYYY_beginnings_or_endings_category_header/core"] = 2500, ["YearInCountryPortalBox"] = 4200, ["YearInCountryPortalBox/make"] = 4200, ["YearInCountryPortalBox/parse"] = 4200, ["Yearly_archive_list"] = 100000, ["Yesno"] = 167000, ["Yesno-no"] = 77000, ["Modul:Yesno"] = 206000, } qhyelybiji3ksp3iv7sihzzkrjs2pje 1 182396 2029264 1927300 2026-05-20T17:06:16Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Dîn|Wîkîproje Dîn]] 2029264 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=|1= {{Wîkîproje Kurdistan|muhîmî=navîn}} {{Wîkîproje Dîn|muhîmî=}} }} 2kai7qh2xq5fhgimy3g2s4ankl53tve 1 184759 2029257 1459252 2026-05-20T17:06:08Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Dîn|Wîkîproje Dîn]] 2029257 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=|1= {{Wîkîproje Kurdistan|muhîmî=}} {{Wîkîproje Dîn|muhîmî=Kêm}} }} aj4hb1lvl5nqla153e2kdicd3ntvi5m 1 200413 2029220 1481988 2026-05-20T17:05:25Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029220 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=|1= {{Wîkîproje Kurdistan|muhîmî=}} {{Wîkîproje Almanya|muhîmî=}} }} ouxm2uaqr1904vr2st9g138dxrqchyj 4 208688 2029969 2021414 2026-05-20T20:05:18Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/kontrolabingehîn.py|Bot]]: Naverok hat kontrolkirin û îkon lê hat zêdekirin. Ji bo xeletiyan bnr. [[Bikarhêner:Balyozbot/Xeletiyên gotarên bingehîn|log]] 2029969 wikitext text/x-wiki {{shortcut|WP:GB/4/Civak}} [[File:Círculos Concéntricos.svg|60px|Vital articles|left]] Niha li ser Wîkîpediyaya kurdî [[Special:Statistics|{{NUMBEROFARTICLES}}]] gotar hene. Çend ji wan wekî '''gotara bingehîn''' hatine hilbijartin. Ev gotarên bingehîn jî di nav çar levelan de hatine parkirin. Di Level 1 de deh gotarên bingehîn ên herî muhîm cih digirin, û her level li ser levela pêşiya wê mezin dibe: [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/1|Level 1]] (10 gotar) - [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/2|Level 2]] (100 gotar) - [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn|Level 3]] (1.000 gotar) - [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4|Level 4]] (10.000 gotar) Divê rûpelê de lîsteya Civak û zanistên civakî ya level 4 hene. Ji bo guhartina lîsteyê, pêşî li [[Gotûbêja Wîkîpediyayê:Gotarên bingehîn|rûpela gotûbêjê]] nîqaşekê bidin destpêkirin. Lîsteya gotarên bingehîn rêberî dike ku kîjan gotar pêşî were baştirkirin û herwiha kalîteya gotarên bingehîn jî bi vî awayî [[Special:Recentchangeslinked/Wîkîpediya:Gotarên bingehîn|tên teqîpkirin]]. Lîste pêşî ji rûpela Wîkîpediyaya îngilîzî hatiye kopîkirin û li gorî hewcedariyên Wîkîpediyaya kurdî divê werin sererastkirin. Lîste ji aliyê [[Wîkîpediya:Wîkîproje Gotarên bingehîn|Wîkîprojeya Gotarên bingehîn]] vê tên kontrolkirin. {{Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/Nav bar}} {{center|{{Clickable button 2|Gotareke bingehîn a bi levela 4 pêş bixe|class=mw-ui-progressive|url=https://randomincategory.toolforge.org/?category=Gotarên%20bingehîn%20ên%20Wîkîpediyayê%20bi%20level%204&server=ku.wikipedia.org&cmnamespace=&cmtype=&returntype=subject}}}} == Kurte == {{TOC right|limit=4}} Tabloya li jêr kalîteya gotarên di vê lîsteyê de nîşan dide. Ji aliyê [[User:Balyozbot|Balyozbot]] ve her roj tê rojanekirin. <!-- update summary table: The text between update comments will be automatically overwritten by the bot. --> Hemû 924 gotar. Ji bo statîstîkên berfirehtir binêrin [[Wîkîpediya:Wîkîproje Gotarên bingehîn/Statîstîk|Rûpela statîstîkê]]. {| class="wikitable sortable" |- ! Sinif !! #Gotar |- | {{class/icon|B}} [[:Kategorî:Gotarên bingehîn ên Wîkîpediyayê bi sinifa B|B]] || 3 |- | {{class/icon|C}} [[:Kategorî:Gotarên bingehîn ên Wîkîpediyayê bi sinifa C|C]] || 12 |- | {{class/icon|Destpêkî}} [[:Kategorî:Gotarên bingehîn ên Wîkîpediyayê bi sinifa Destpêkî|Destpêkî]] || 88 |- | {{class/icon|Şitil}} [[:Kategorî:Gotarên bingehîn ên Wîkîpediyayê bi sinifa Şitil|Şitil]] || 268 |- | {{class/icon|Xwestî}} <span title="Gotarên ku divê werin çêkirin">Xwestî</span> || 553 |} <!-- update end: summary table --> =Society and social sciences = {{Vital article count|925}} ==Society and social sciences: General== {{Vital article count|8}} {{Div col|colwidth=20em}} # {{lgb|Pêragihandin|level=2|stûr=erê|îtalîk=erê|îkon=Şitil}} ## {{lgb|en=Nonverbal communication|îkon=Xwestî}} ### {{lgb|en=Body language|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Zanistên civakî|level=3|stûr=erê|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Humanities|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Agahî|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Meme|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Safety|îkon=Xwestî}} {{Div col end}} ==Anthropology == {{Vital article count|6}} {{Col-begin}} {{Col-break}} # {{lgb|Mirovnasî|level=3|stûr=erê|îkon=Destpêkî}} ## {{lgb|en=Biological anthropology|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|Mirovnasiya zimannasiyî|îkon=Şitil}} {{Col-break}} ====Societal adaptations ==== {{Vital article count|3}} # {{lgb|en=Farmer|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Nêçîrvan û komker|îkon=Şitil}} # {{lgb|Barkiranî|îkon=Şitil}} {{Col-end}} ==Tîcaret û ekonomî== {{Vital article count|122}} {{Div col|colwidth=15em}} ===Tîcaret û ekonomî: Giştî=== {{Vital article count|75}} # {{lgb|en=Business|level=2|stûr=erê|îtalîk=erê|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Company|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Corporation|level=3|stûr=erê|îkon=Xwestî}} ### {{lgb|en=Multinational corporation|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Partnership|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=E-commerce|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Aborînasî|level=2|stûr=erê|îtalîk=erê|îkon=Şitil}} ## {{lgb|en=Macroeconomics|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Microeconomics|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Econometrics|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Economic growth|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|Aborî|level=3|stûr=erê|îkon=Şitil}} ### {{lgb|en=Economy of China|îkon=Xwestî}} ### {{lgb|en=Economy of the European Union|îkon=Xwestî}} ### {{lgb|en=Economy of the United States|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|Têrbûna berhemên hundirî|îkon=Destpêkî}} ### {{lgb|en=Goods|îkon=Xwestî}} ### {{lgb|en=Service (economics)|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Inflation|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Deflation|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Labour economics|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Market (economics)|îkon=Xwestî}} ### {{lgb|en=Black market|îkon=Xwestî}} ### {{lgb|en=Market failure|îkon=Xwestî}} ### {{lgb|en=Monopoly|îkon=Xwestî}} ### {{lgb|en=Perfect competition|îkon=Xwestî}} ### {{lgb|en=Supply and demand|level=3|stûr=erê|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Productivity|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Subsidy|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Bac|en=Tax|level=3|stûr=erê|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Income tax|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Property tax|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Sales tax|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Value-added tax|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Trade|level=2|stûr=erê|îtalîk=erê|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=International trade|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Protectionism|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Management|level=3|stûr=erê|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Logistics|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Bazarkarî|level=3|stûr=erê|îkon=Destpêkî}} ## {{lgb|Reklam|îkon=Şitil}} ### {{lgb|en=Brand|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Sales|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Retail|level=3|stûr=erê|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Shopping mall|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Supermarket|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Property|level=3|stûr=erê|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|Sermaye|îkon=Şitil}} ## {{lgb|Çandinî|level=2|stûr=erê|îtalîk=erê|îkon=Şitil}} ## {{lgb|Avakirin|level=3|stûr=erê|îkon=Şitil}} ## {{lgb|en=Energy industry|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Film industry|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Fishing industry|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Forestry|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Fur trade|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|Nêçîr|level=3|stûr=erê|îkon=Şitil}} ### {{lgb|en=Fishing|level=3|stûr=erê|îkon=Xwestî}} ### {{lgb|en=Whaling|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|Pîşesazî|level=2|stûr=erê|îtalîk=erê|îkon=Destpêkî}} ### {{lgb|en=Aerospace manufacturer|îkon=Xwestî}} ### {{lgb|en=Automotive industry|îkon=Xwestî}} ### {{lgb|en=Chemical industry|îkon=Xwestî}} ### {{lgb|en=Clothing industry|îkon=Xwestî}} ### {{lgb|en=Food industry|îkon=Xwestî}} ### {{lgb|en=Textile manufacturing|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Mining|level=3|stûr=erê|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Music industry|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Insurance|level=3|stûr=erê|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Investment|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Derivative (finance)|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Real estate|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Stock|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Stock exchange|îkon=Xwestî}} ### {{lgb|en=New York Stock Exchange|îkon=Xwestî}} ### {{lgb|en=London Stock Exchange|îkon=Xwestî}} ===Banking and finance === {{Vital article count|21}} ====Banking and finance: General==== {{Vital article count|11}} # {{lgb|en=Accounting|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Bank|level=3|stûr=erê|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Bankruptcy|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Cheque|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Karta bankê|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Debt|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Credit card|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Interest|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Loan|îkon=Xwestî}} ### {{lgb|en=Mortgage|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Finance|level=3|stûr=erê|îkon=Xwestî}} ====Money ==== {{Vital article count|5}} # {{lgb|Pere|level=3|stûr=erê|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Currency|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Banknote|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Coin|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Exchange rate|îkon=Xwestî}} ====Specific currencies ==== {{Vital article count|5}} # {{lgb|Ewro|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Japanese yen|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Sterlîna inglîzî|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Renminbi|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=United States dollar|îkon=Xwestî}} ===Employment === {{Vital article count|8}} # {{lgb|en=Domestic worker|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Employment|level=3|stûr=erê|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Layoff|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Malnişînî|îkon=Şitil}} ## {{lgb|en=Pension|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Unemployment|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Wage|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Work (human activity)|îkon=Xwestî}} ===Companies === {{Vital article count|18}} ====Companies: General==== {{Vital article count|12}} # {{lgb|Alibaba Group|îkon=Şitil}} # {{lgb|Amazon (kompanî)|îkon=Şitil}} # {{lgb|Apple, Inc.|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=AT&T|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=General Electric|îkon=Xwestî}} # {{lgb|IBM|îkon=Şitil}} # {{lgb|McDonald’s|îkon=Şitil}} # {{lgb|Microsoft|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Nestlé|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Samsung|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Standard Oil|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Walmart|îkon=Xwestî}} ====Car companies ==== {{Vital article count|4}} # {{lgb|Ford|îkon=Destpêkî}} # {{lgb|en=General Motors|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Toyota|îkon=Şitil}} # {{lgb|Volkswagen|îkon=Şitil}} ====Media companies ==== {{Vital article count|2}} # {{lgb|en=Nintendo|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=The Walt Disney Company|îkon=Xwestî}} <small>For other media companies, see under Mass media</small> {{Div col end}} ==Culture == {{Vital article count|35}} {{Col-begin}} {{Col-break}} ===Basics === {{Vital article count|13}} # {{lgb|Çand|level=2|stûr=erê|îtalîk=erê|îkon=Destpêkî}} # {{lgb|en=Popular culture|level=3|stûr=erê|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Bişavtin|îkon=Şitil}} # {{lgb|Kevneşopî|îkon=Destpêkî}} ## {{lgb|en=Oral tradition|level=3|stûr=erê|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Greeting|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Body modification|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Body piercing|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Circumcision|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|Sinetkirina jinan|îkon=Şitil}} ## {{lgb|en=Tattoo|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Tabû|îkon=Şitil}} ## {{lgb|en=Human cannibalism|îkon=Xwestî}} {{Col-break}} ===Festivals, holidays, and observances === {{Vital article count|22}} # {{lgb|en=Birthday|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Festîval|level=3|stûr=erê|îkon=Şitil}} ## {{lgb|en=Carnival|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Harvest festival|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Holi|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Diwali|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=World's fair|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Holiday|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|Gaxand|îkon=Destpêkî}} ## {{lgb|Hêkesork|îkon=Şitil}} ### {{lgb|en=Pentecost|îkon=Xwestî}}<!--Christmas celebrates the birth of Christ; Pentecost celebrates the birth/founding of the Christian/Catholic church--> ## {{lgb|Halloween|îkon=Destpêkî}} ## {{lgb|en=New Year|îkon=Xwestî}} ### {{lgb|en=New Year's Day|îkon=Xwestî}} ### {{lgb|Sala Nû ya Çînê|îkon=Şitil}} ### {{lgb|en=Rosh Hashanah|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|Newroz|îkon=Destpêkî}} ## {{lgb|en=Passover|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|Yom Kippur|îkon=Şitil}} # {{lgb|Remezan (meh)|îkon=Destpêkî}} ## {{lgb|Cejna Remezanê|îkon=Destpêkî}} # {{lgb|en=Sabbath|îkon=Xwestî}} {{Col-end}} ==Education == {{Vital article count|49}} {{Col-begin}} {{Col-break}} ===Education: General=== {{Vital article count|14}} # {{lgb|Perwerde|level=2|stûr=erê|îtalîk=erê|îkon=Destpêkî}} ## {{lgb|en=Early childhood education|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Primary education|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Secondary education|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Learning|level=3|stûr=erê|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Skill|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Pirtûkxane|level=3|stûr=erê|îkon=Şitil}} # {{lgb|Dibistan|level=3|stûr=erê|îkon=Şitil}} ## {{lgb|Dibistana şevînî|îkon=Şitil}} ## {{lgb|en=Curriculum|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|Mamoste|îkon=Şitil}} ## {{lgb|en=Exam|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Zanîngeh|level=3|stûr=erê|îkon=Şitil}} ## {{lgb|en=College|îkon=Xwestî}} {{Col-break}} ===Kitêbxane === {{Vital article count|4}} ==== Afrîka ==== {{Vital article count|1}} # {{lgb|Pirtûkxaneya Îskenderiyeyê|îkon=Şitil}} ==== Americas ==== {{Vital article count|1}} # {{lgb|Pirtûkxaneya Kongreyê|îkon=Destpêkî}} ==== Ewropa ==== {{Vital article count|2}} # {{lgb|en=Vatican Library|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Pirtûkxaneya Brîtanyayê|îkon=Şitil}} {{Col-end}} ===Educational institutions === {{Vital article count|31}} {{Col-begin}} {{Col-break}} ====Africa ==== {{Vital article count|1}} # {{lgb|Zanîngeha Elezherê|îkon=Şitil}} ====Americas ==== {{Vital article count|12}} # {{lgb|en=National Autonomous University of Mexico|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=University of Toronto|îkon=Xwestî}} ===== United States ===== {{Vital article count|10}} # {{lgb|Zanîngeha Şîkagoyê|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=California Institute of Technology|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Zanîngeha Harvardê|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Columbia University|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Johns Hopkins University|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Enstîtuya Teknolojiyê ya Massachusettsê|îkon=Destpêkî}} # {{lgb|en=Princeton University|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Zanîngeha Stanfordê|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=University of California, Berkeley|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Yale University|îkon=Xwestî}} ====Asia ==== {{Vital article count|5}} # {{lgb|en=Indian Institutes of Technology|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Peking University|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Tsinghua University|îkon=Xwestî}} ===== Japon ===== {{Vital article count|2}} # {{lgb|en=Kyoto University|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=University of Tokyo|îkon=Xwestî}} {{Col-break}} ==== Ewropa==== {{Vital article count|13}} # {{lgb|Zanîngeha Moskoyê|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=University of Copenhagen|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=University of Paris|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Zanîngeha Viyanayê|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=ETH Zurich|îkon=Xwestî}} ===== Almanya ===== {{Vital article count|4}} # {{lgb|en=Ludwig Maximilian University of Munich|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Humboldt University of Berlin|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=University of Göttingen|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Heidelberg University|îkon=Xwestî}} ===== Îtalya===== {{Vital article count|2}} # {{lgb|en=University of Bologna|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Sapienza University of Rome|îkon=Xwestî}} ===== UK ===== {{Vital article count|2}} # {{lgb|Zanîngeha Cambridge|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=University of Oxford|îkon=Xwestî}} {{Col-end}} ==Ethnology == {{Vital article count|38}} {{Div col|colwidth=15em}} ===Ethnology: General=== {{Vital article count|7}} # {{lgb|en=Ethnology|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Ethnicity|level=2|stûr=erê|îtalîk=erê|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Indigenous peoples|level=3|stûr=erê|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Diyaspora|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Ethnocentrism|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Ethnography|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Mafê çarenûsê|îkon=Destpêkî}} ===Ethnic groups === {{Vital article count|31}} # {{lgb|Xwecihên Awistralyayê|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Adivasi|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=African Pygmies|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Ereb|îkon=Destpêkî}} ## {{lgb|en=Bedouin|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Austronesian peoples|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Bantu peoples|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Zulu people|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Bask (gel)|îkon=Şitil}} # {{lgb|Amazîx (gel)|îkon=Destpêkî}} # {{lgb|Han (netewe)|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Hmong people|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Xwecihên Amerîkayê|îkon=Şitil}} ## {{lgb|en=Cherokee|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Inuit|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Iroquois|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Maya peoples|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|Navajo (gel)|en=Navajo|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|Kîçwa|îkon=Şitil}} ## {{lgb|en=Sioux|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Cihû|îkon=Nesinifandî}} # {{lgb|Kurd|îkon=C}} # {{lgb|en=Maasai people|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Māori people|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Roman (gel)|îkon=Destpêkî}} # {{lgb|Sámî|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=San people|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Slav|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Tibetan people|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Ûygûr|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Yoruba people|îkon=Xwestî}} {{Div col end}} ==International organizations == {{Vital article count|29}} {{Div col|colwidth=15em}} ===United Nations organizations === {{Vital article count|10}} # {{lgb|Neteweyên Yekbûyî|level=3|stûr=erê|îkon=C}} # {{lgb|Saziya Navneteweyî ya Atomê|îkon=Destpêkî}} # {{lgb|en=International Court of Justice|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Dadgeha Cezayê ya Navneteweyî|îkon=Şitil}} # {{lgb|IMF|îkon=Şitil}} # {{lgb|UNESCO|îkon=C}} # {{lgb|UNICEF|îkon=Destpêkî}} # {{lgb|Koma Bankeya Dinyayê|îkon=Destpêkî}} # {{lgb|Rêxistina Tenduristiyê ya Cîhanê|îkon=C}} # {{lgb|en=World Trade Organization|îkon=Xwestî}} ===Governmental organizations === {{Vital article count|16}} # {{lgb|Yekîtiya Afrîkayê|îkon=Şitil}} # {{lgb|Yekîtiya Erebî|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=ASEAN|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Commonwealth of Independent States|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Commonwealth of Nations|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Konseya Ewropayê|îkon=Destpêkî}} # {{lgb|Yekîtiya Ewropayê|level=3|stûr=erê|îkon=C}} # {{lgb|en=G20|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Interpol|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=League of Nations|îkon=Xwestî}} # {{lgb|NATO|level=3|stûr=erê|îkon=Destpêkî}} # {{lgb|en=North American Free Trade Agreement|îkon=Xwestî}} # {{lgb|OECD|îkon=Destpêkî}} # {{lgb|OPEC|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Organization for Security and Co-operation in Europe|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Organization of American States|îkon=Xwestî}} ===Non-governmental organizations === {{Vital article count|3}} # {{lgb|en=International Red Cross and Red Crescent Movement|level=3|stûr=erê|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Xelata Nobelê|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Scouting|îkon=Xwestî}} {{Div col end}} ==Language == {{Vital article count|198}} ===Basics === {{Vital article count|62}} {{Div col|colwidth=15em}} # {{lgb|Ziman|level=2|stûr=erê|îtalîk=erê|îkon=C}} ## {{lgb|en=Origin of language|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Rêziman|level=3|stûr=erê|îkon=Şitil}} ## {{lgb|en=Syntax|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Sentence (linguistics)|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Clause|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Phrase|îkon=Xwestî}} ### {{lgb|Gotinên pêşiyan|îkon=Şitil}} ## {{lgb|Navdêr|îkon=Şitil}} ### {{lgb|Nav|en=Name|îkon=Xwestî}} #### {{lgb|en=Personal name|level=3|stûr=erê|îkon=Xwestî}} #### {{lgb|Paşnav|îkon=Şitil}} ## {{lgb|Lêker|îkon=Destpêkî}} ### {{lgb|en=Grammatical tense|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|Rengdêr|îkon=Şitil}} ## {{lgb|Hoker|îkon=Şitil}} ## {{lgb|Cînav|îkon=Şitil}} ## {{lgb|en=Preposition and postposition|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|Gihanek|îkon=Şitil}} ## {{lgb|Baneşan|îkon=Şitil}} # {{lgb|Zimannasî|level=3|stûr=erê|îkon=Destpêkî}} ## {{lgb|en=Comparative linguistics|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|Zimannasiya dîrokî|îkon=Şitil}} ### {{lgb|Bêjenasî|îkon=Destpêkî}} ## {{lgb|en=Linguistic typology|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Xwendewarî|îkon=Şitil}} ## {{lgb|en=Reading|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Morphology (linguistics)|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|Morfem|îkon=Şitil}} # {{lgb|Denganî|îkon=Destpêkî}} ## {{lgb|Dengdar|îkon=Şitil}} ## {{lgb|Alfabeya fonetîk a navneteweyî|îkon=Destpêkî}} ## {{lgb|en=Prosody (linguistics)|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|Dengdêr|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Phonology|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|Vac|îkon=Şitil}} ## {{lgb|Kîte|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Rhetoric|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Semantics|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Euphemism|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Profanity|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Semiotics|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Pragmatics|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Symbol|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Sociolinguistics|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|Devik|îkon=Destpêkî}} ## {{lgb|Zarava|îkon=Şitil}} ## {{lgb|en=Diglossia|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Endangered language|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Language death|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|Pirzimanî|îkon=Şitil}} ## {{lgb|en=Slang|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Peyivîn|level=3|stûr=erê|îkon=Şitil}} ## {{lgb|en=Speech act|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Werger|îkon=Şitil}} # {{lgb|Peyv|level=3|stûr=erê|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Writing|level=2|stûr=erê|îtalîk=erê|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|Alfabe|level=3|stûr=erê|îkon=Şitil}} ## {{lgb|Tîp|îkon=Şitil}} ## {{lgb|Ortografî|îkon=Şitil}} ## {{lgb|Translîterasyon|îkon=Şitil}} ## {{lgb|Pergala nivîsê|îkon=Şitil}} {{Div col end}} ===Language families === {{Vital article count|28}} {{Div col|colwidth=15em}} # {{lgb|Malbata zimanî|îkon=Şitil}} # {{lgb|Malbata zimanên afrîkayî û asyayî|îkon=Şitil}} ## {{lgb|Zimanên samî|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Algic languages|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Austroasiatic languages|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Austronesian languages|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Creole language|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Dravidian languages|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Eskaleut languages|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Zimanên hind û ewropî|level=3|stûr=erê|îkon=Destpêkî}} ## {{lgb|Zimanên hind û arî|îkon=Şitil}} ## {{lgb|Zimanên romanî|îkon=Şitil}} ## {{lgb|Zimanên germanî|îkon=Şitil}} ## {{lgb|Zimanên îranî|îkon=Şitil}} ## {{lgb|Zimanên slavî|îkon=Şitil}} # {{lgb|Zimanên kartvelî|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Khoisan languages|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Kra–Dai languages|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Zimanên nîjerî û kongoyî|îkon=Şitil}} ## {{lgb|en=Bantu languages|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Nilo-Saharan languages|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=North Caucasian languages|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Sign language|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Sino-Tibetan languages|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Trans–New Guinea languages|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Zimanên tirkî|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Uralic languages|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Uto-Aztecan languages|îkon=Xwestî}} {{Div col end}} ===Alphabets and writing systems === {{Vital article count|17}} {{Div col|colwidth=15em}} # {{lgb|en=Arabic script|level=3|stûr=erê|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Brahmic scripts|level=3|stûr=erê|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Braille|îkon=Destpêkî}} # {{lgb|en=Chinese characters|level=3|stûr=erê|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Nivîsa mîxî|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Cyrillic script|level=3|stûr=erê|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Devanagarî|îkon=Şitil}} # {{lgb|Hiyeroglîfên misirî|îkon=Destpêkî}} # {{lgb|Alfabeya yewnanî|level=3|stûr=erê|îkon=Destpêkî}} # {{lgb|en=Hangul|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Japanese writing system|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Alfabeya latînî|level=3|stûr=erê|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Maya script|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Morse code|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Alfabeya fînîkî|îkon=Şitil}} # {{lgb|Kevirê Rosettayê|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Runes|îkon=Xwestî}} {{Div col end}} ===Specific languages === {{Vital article count|91}} {{Col-begin}} {{Col-break}} ====Indo-European languages ==== {{Vital article count|42}} # {{lgb|Zimanê ermenî|îkon=Şitil}} # {{lgb|Zimanê yewnanî|level=3|stûr=erê|îkon=Şitil}} ## {{lgb|Yewnaniya kevn|îkon=Şitil}} ===== Zimanên germanî ===== {{Vital article count|10}} # {{lgb|Zimanê danîmarkî|Danîmarkî|îkon=Destpêkî}} # {{lgb|Zimanê holendî|Holendî|îkon=Şitil}} # {{lgb|Zimanê inglîzî|Inglîzî|level=3|stûr=erê|îkon=Destpêkî}} ## {{lgb|en=English grammar|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Old English|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Middle English|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Modern English|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Zimanê almanî|level=3|stûr=erê|îkon=B}} # {{lgb|Zimanê swêdî|îkon=Şitil}} # {{lgb|Zimanê yîdîş|îkon=Şitil}} ===== Romance languages ===== {{Vital article count|6}} # {{lgb|Zimanê fransî|level=3|stûr=erê|îkon=Destpêkî}} # {{lgb|Zimanê îtalî|îkon=Şitil}} # {{lgb|Zimanê latînî|level=3|stûr=erê|îkon=Şitil}} # {{lgb|Zimanê portûgalî|level=3|stûr=erê|îkon=Şitil}} # {{lgb|Zimanê rûmenî|îkon=Şitil}} # {{lgb|Zimanê spanî|level=3|stûr=erê|îkon=C}} ===== Slavic languages ===== {{Vital article count|6}} # {{lgb|Zimanê çekî|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Old Church Slavonic|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Zimanê polonî|îkon=C}} # {{lgb|Zimanê rûsî|level=3|stûr=erê|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Serbo-Croatian|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Zimanê ûkraynî|îkon=Şitil}} ===== Iranian languages ===== {{Vital article count|3}} # {{lgb|Zimanê kurdî|îkon=C}} # {{lgb|Zimanê peşto|îkon=Şitil}} # {{lgb|Zimanê farisî|îkon=Destpêkî}} {{Col-break}} ===== Zimanên îndo-aryanî ===== {{Vital article count|14}} # {{lgb|Zimanê assamî|Assamî|îkon=Şitil}} # {{lgb|Zimanê bengalî|Bengalî|level=3|stûr=erê|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Hindustani language|level=3|stûr=erê|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|Zimanê hindî|Hindî|îkon=Şitil}} ## {{lgb|Zimanê urdû|Urdû|îkon=Şitil}} # {{lgb|Zimanê marathî|Barathî|îkon=Şitil}} # {{lgb|Zimanê nepalî|Nepalî|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Odia language|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Pali|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Zimanê sanskrîtî|Sanskrîtî|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Sindhi language|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Sinhala language|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Zimanê pencabî|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Gujarati language|îkon=Xwestî}} ====Zimanên afroasyayî ==== {{Vital article count|12}} # {{lgb|en=Akkadian language|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Zimanê amharî|Amharî|îkon=Şitil}} # {{lgb|Zimanê erebî|Erebî|level=3|stûr=erê|îkon=Şitil}} ## {{lgb|en=Classical Arabic|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Egyptian Arabic|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Aramaic|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Zimanê amazigh|Amazigh|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Egyptian language|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Zimanê îbranî|Îbranî|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Hausa language|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Oromo language|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Somali language|îkon=Xwestî}} ====Zimanên sîno-tîbetî ==== {{Vital article count|9}} # {{lgb|Zimanê bûrmayî|Bûrmayî|îkon=Şitil}} # {{lgb|Zimanê çînî|Çînî|level=3|stûr=erê|îkon=Şitil}} ## {{lgb|en=Classical Chinese|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Hakka Chinese|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|Mandarîn|îkon=Şitil}} ## {{lgb|en=Sichuanese dialects|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Wu Chinese|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|Kantonezî|îkon=Şitil}} ## {{lgb|en=Min Chinese|îkon=Xwestî}} {{Col-break}} ====Zimanên awistronezyayî ==== {{Vital article count|7}} # {{lgb|en=Cebuano language|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Zimanê îndonezî|Îndonezî|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Javanese language|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Zimanê malagasî|Malagasî|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Malay language|level=3|stûr=erê|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Sundanese language|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Zimanê tagalogî|Tagalogî|îkon=Şitil}} ====Austro-Asiatic languages ==== {{Vital article count|2}} # {{lgb|Zimanê khmerî|îkon=Şitil}} # {{lgb|Zimanê viyetnamî|îkon=Şitil}} ====Dravidian languages ==== {{Vital article count|4}} # {{lgb|en=Kannada|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Malayalam|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Zimanê tamîlî|îkon=Şitil}} # {{lgb|Zimanê telugû|îkon=Şitil}} ====Zimanên Nîjer-Kongoyê ==== {{Vital article count|4}} # {{lgb|en=Fula language|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Igbo language|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Zimanê swahîlî|Swahîlî|level=3|stûr=erê|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Yoruba language|îkon=Xwestî}} ====Zimanên tirkî==== {{Vital article count|4}} # {{lgb|Zimanê azerî|Azerî|îkon=Şitil}} # {{lgb|Zimanê qazaxî|Qazaxî|îkon=Şitil}} # {{lgb|Zimanê tirkî|Tirkî|îkon=Şitil}} # {{lgb|Zimanê ûzbêkî|Ûzbêkî|îkon=Şitil}} ==== Zimanên din ==== {{Vital article count|7}} # {{lgb|Zimanê esperanto|îkon=B}} # {{lgb|Zimanê japonî|level=3|stûr=erê|îkon=Şitil}} # {{lgb|Zimanê mecarî|îkon=Şitil}} # {{lgb|Zimanê korêyî|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Quechuan languages|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Zimanê sumerî|îkon=B}} # {{lgb|Zimanê taylendî|îkon=Şitil}} {{Col-end}} == Hiqûq == {{Vital article count|85}} <small>For legal history see [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/History#History_of_other_topics_.2816_articles.29|History of other topics]]</small> {{Col-begin}} {{Col-break}} ===Giştî=== {{Vital article count|28}} # {{lgb|Dad|level=2|stûr=erê|îtalîk=erê|îkon=Destpêkî}} # {{lgb|en=Alternative dispute resolution|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Appeal|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Cezayê mirinê|îkon=Destpêkî}} # {{lgb|Destûra bingehîn|level=3|stûr=erê|îkon=Destpêkî}} # {{lgb|en=Contract|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Damages|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Equity (law)|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Evidence (law)|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Forensic science|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Impartiality|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Injunction|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Jurisprudence|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Statutory interpretation|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Dadmendî|level=3|stûr=erê|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Lawsuit|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Negligence|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Presumption of innocence|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Maf|îkon=Şitil}} ## {{lgb|en=Civil and political rights|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Freedom of religion|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|Azadiya derbirinê|îkon=Destpêkî}} ## {{lgb|Azadiya ramanê|îkon=Şitil}} ## {{lgb|en=Suffrage|level=3|stûr=erê|îkon=Xwestî}} ### {{lgb|en=Women's suffrage|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Tort|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Trial|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Govan|îkon=Şitil}} {{Col-break}} === Sûc === {{Vital article count|19}} # {{lgb|Tawan|level=3|stûr=erê|îkon=Şitil}} ## {{lgb|en=Organized crime|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Driving under the influence|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Fraud|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Human trafficking|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Illegal drug trade|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Kidnapping|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Piracy|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Kolberî|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Theft|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Robbery|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Assault|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Battery (crime)|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Domestic violence|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Homicide|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|Kujî|îkon=Destpêkî}} # {{lgb|en=Sexual assault|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Rape|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Îşkence|îkon=Destpêkî}} ===Institutions and professions === {{Vital article count|8}} # {{lgb|Dadgeh|îkon=Destpêkî}} # {{lgb|Dadger|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Judiciary|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Rule of law|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Jury|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Parêzer|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Police|level=3|stûr=erê|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Ewlekarî|îkon=Destpêkî}} {{Col-break}} ===Subjects === {{Vital article count|17}} # {{lgb|Hiqûqa kargêrî|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Civil law (legal system)|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Common law|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Criminal law|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Criminal procedure|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Customary law|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Intellectual property|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|Mafê daneriyê|îkon=Şitil}} ## {{lgb|en=Patent|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Hiqûqa navneteweyî|îkon=C}} # {{lgb|en=Precedent|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Hiqûqa tiştan|îkon=Şitil}} ## {{lgb|en=Inheritance|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Will and testament|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Religious law|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Statutory law|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Trust (law)|îkon=Xwestî}} ===Specific documents === {{Vital article count|13}} # {{lgb|Zagonên Hamurabî|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Corpus Juris Civilis|îtalîk=erê|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Daxuyaniya Mafên Mirovan û Welatiyan|îtalîk=erê|îkon=Destpêkî}} # {{lgb|en=Geneva Conventions|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=International Covenant on Civil and Political Rights|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Magna Carta|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Napoleonic Code|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Nuremberg principles|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Statute of Westminster 1931|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Constitution of the United States|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=United States Declaration of Independence|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Danezana Gerdûnî ya Mafên Mirovan|îtalîk=erê|îkon=Şitil}} {{Col-end}} ==Mass media == {{Vital article count|51}} <small>For technology of mass communication, television, radio, etc., see technology section</small> {{Col-begin}} {{Col-break}} ===Mass media: General=== {{Vital article count|11}} # {{lgb|en=Cartoon|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Sensûr|îkon=Destpêkî}} # {{lgb|Rojnamegerî|îkon=Şitil}} # {{lgb|Çapemenî|level=2|stûr=erê|îtalîk=erê|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=News|level=3|stûr=erê|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=News media|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Photojournalism|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Propaganda|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Public relations|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Publishing|level=3|stûr=erê|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Western (genre)|îkon=Xwestî}} ===Kovarên akademîk=== {{Vital article count|5}} # {{lgb|en=Academic journal|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Journal des sçavans|îtalîk=erê|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|Nature (kovar)|îtalîk=erê|îkon=Şitil}} ## {{lgb|en=Philosophical Transactions of the Royal Society|îtalîk=erê|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|Science|îtalîk=erê|îkon=Şitil}} ===Kovar=== {{Vital article count|7}} # {{lgb|Kovar|îkon=Destpêkî}} ## {{lgb|National Geographic|îkon=Şitil}} ## {{lgb|Playboy|îtalîk=erê|îkon=Şitil}} ## {{lgb|en=Scientific American|îtalîk=erê|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|Time (kovar)|îkon=Şitil}} ## {{lgb|en=Vogue (magazine)|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Weekly Shōnen Jump|îtalîk=erê|îkon=Xwestî}} {{Col-break}} ===Gazete=== {{Vital article count|6}} # {{lgb|Rojname|îkon=Şitil}} ## {{lgb|The Times|îtalîk=erê|îkon=Şitil}} ## {{lgb|The New York Times|îtalîk=erê|îkon=Şitil}} ## {{lgb|The Wall Street Journal|îtalîk=erê|îkon=Şitil}} ## {{lgb|The Washington Post|îtalîk=erê|îkon=Şitil}} ## {{lgb|Le Monde|îtalîk=erê|îkon=Şitil}} ===Radyo === {{Vital article count|1}} # {{lgb|en=The Hitchhiker's Guide to the Galaxy (radio series)|îkon=Xwestî}} ===Televîzyon === {{Vital article count|17}} # {{lgb|Belgefîlm|îkon=Destpêkî}} # {{lgb|Xelatên Emmy|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Game show|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Reality-TV|îkon=Şitil}} # {{lgb|Sîtkom|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Soap opera|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Talk show|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Television show|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|Doctor Who|îtalîk=erê|îkon=Şitil}} ## {{lgb|Eurovision Song Contest|îtalîk=erê|îkon=Şitil}} ## {{lgb|en=Looney Tunes|îtalîk=erê|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Meet the Press|îtalîk=erê|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Sesame Street|îtalîk=erê|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=The Simpsons|îtalîk=erê|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|Star Trek|îtalîk=erê|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Television broadcaster|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|BBC|îkon=Destpêkî}} ===Websîte === {{Vital article count|4}} # {{lgb|Facebook|îkon=Şitil}} # {{lgb|Google|îkon=Destpêkî}} ## {{lgb|YouTube|îkon=Destpêkî}} # {{lgb|Wîkîpediya|îkon=Şitil}} {{Col-end}} ==Siyaset û hikûmet== {{Vital article count|74}} {{Col-begin}} {{Col-break}} ===Siyaset === {{Vital article count|21}} # {{lgb|Siyaset|level=2|stûr=erê|îtalîk=erê|îkon=Destpêkî}} # {{lgb|Siyasetnasî|level=3|stûr=erê|îkon=Şitil}} # {{lgb|Dîplomasî|level=3|stûr=erê|îkon=Şitil}} ## {{lgb|en=Diplomatic mission|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|Têkiliyên navneteweyî|îkon=Şitil}} # {{lgb|Împeryalîzm|level=3|stûr=erê|îkon=Şitil}} ## {{lgb|Kolonyalîzm|level=3|stûr=erê|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Globalization|level=3|stûr=erê|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Civics|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|Welatînî|îkon=Şitil}} # {{lgb|Azadiyên bajarwerî|îkon=Şitil}} # {{lgb|Hilbijartin|îkon=Şitil}} ## {{lgb|en=Opinion poll|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Political campaign|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Political party|level=3|stûr=erê|îkon=Xwestî}} ### {{lgb|Partiya Komunîst a Çînê|îkon=Şitil}} ## {{lgb|en=Referendum|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Netewe|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Revolution|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Riot|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Cult of personality|îkon=Xwestî}} ===Cureyên hikûmetan=== {{Vital article count|9}} # {{lgb|Hikûmet|level=2|stûr=erê|îtalîk=erê|îkon=Destpêkî}} ## {{lgb|Demokrasî|level=3|stûr=erê|îkon=Destpêkî}} ## {{lgb|Dîktatorî|level=3|stûr=erê|îkon=Şitil}} ## {{lgb|Keyîtî|level=3|stûr=erê|îkon=Şitil}} ### {{lgb|Keyîtiya serberdayî|îkon=Şitil}} ### {{lgb|Padîşahiya destûrî|îkon=Şitil}} ## {{lgb|Teokrasî|îkon=Şitil}} ## {{lgb|Olîgarşî|îkon=Şitil}} ## {{lgb|Komar|îkon=Şitil}} {{Col-break}} ===State structure and administration === {{Vital article count|22}} # {{lgb|Dewlet|level=3|stûr=erê|îkon=Şitil}} ## {{lgb|Bajar-welat|îkon=Destpêkî}} ## {{lgb|Dewleta yekneteweyî|îkon=Destpêkî}} ### {{lgb|Dewleta yekpare|îkon=Şitil}} ### {{lgb|en=Federation|îkon=Xwestî}} ### {{lgb|Federalîzm|îkon=Destpêkî}} ## {{lgb|Konfederasyon|îkon=Şitil}} ## {{lgb|Împeratorî|îkon=Şitil}} ## {{lgb|Hukmeta jînfirehiyê|îkon=Şitil}} ### {{lgb|Jînfirehî|level=3|stûr=erê|îkon=Şitil}} # {{lgb|Serwerî|îkon=Destpêkî}} # {{lgb|Ewlekariya neteweyî|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Decentralization|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Desthilata Cîbicîkar|îkon=Destpêkî}} ## {{lgb|Serokdewlet|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Legislature|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|Parlamen|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Public policy|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Economic policy|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Public administration|îkon=Xwestî}} ### {{lgb|en=Civil service|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Separation of powers|îkon=Xwestî}} {{Col-break}} ===Ideology and political theory === {{Vital article count|22}} # {{lgb|Îdeolojî|level=3|stûr=erê|îkon=Destpêkî}} ## {{lgb|Şebenga siyasî|îkon=Şitil}} # {{lgb|Anarşîzm|level=3|stûr=erê|îkon=Şitil}} # {{lgb|Kapîtalîzm|level=3|stûr=erê|îkon=Destpêkî}} # {{lgb|Sosyalîzm|level=3|stûr=erê|îkon=Şitil}} # {{lgb|Komunîzm|level=3|stûr=erê|îkon=Destpêkî}} ## {{lgb|Marksîzm|îkon=Şitil}} ### {{lgb|en=Leninism|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Faşîzm|level=3|stûr=erê|îkon=Şitil}} ## {{lgb|Nasyonalsosyalîzm|îkon=Destpêkî}} # {{lgb|Lîberalîzm|level=3|stûr=erê|îkon=Şitil}} ## {{lgb|Lîbertarîzm|îkon=Şitil}} # {{lgb|Muhafizekarî|level=3|stûr=erê|îkon=Şitil}} # {{lgb|Neteweperwerî|level=3|stûr=erê|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Patriotism|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Gelperestî|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Totalitarianism|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Christian democracy|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Sosyaldemokrasî|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Green politics|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Multiculturalism|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Îslamîzm|îkon=Destpêkî}} {{Col-end}} ==Psychology == {{Vital article count|81}} {{Col-begin}} {{Col-break}} ===Basics === {{Vital article count|7}} # {{lgb|Derûnnasî|level=2|stûr=erê|îtalîk=erê|îkon=Destpêkî}} # {{lgb|en=Clinical psychology|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Derûnnasiya kognîtîv|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Developmental psychology|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Personality psychology|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Psychology of religion|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Psîkoterapî|îkon=Şitil}} ===Psychology schools === {{Vital article count|6}} # {{lgb|en=Analytical psychology|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Rêbaza tevgerzaniyê|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Evolutionary psychology|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Gestalt psychology|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Humanistic psychology|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Psîkoanalîz|îkon=Destpêkî}} ===Interpersonal relations === {{Vital article count|17}} # {{lgb|en=Aggression|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Altruism|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Blame|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Bullying|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Charisma|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Competition|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Conformity|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Empatî|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Forgiveness|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Honour|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Lie|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Qada taybet|level=3|stûr=erê|îkon=Şitil}} # {{lgb|Pêşdarazî|îkon=Şitil}} # {{lgb|Siza|îkon=Şitil}} # {{lgb|Rêzgirtin|îkon=Destpêkî}} # {{lgb|en=Shyness|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Trust (social science)|îkon=Xwestî}} {{Col-break}} ===Emotions and traits === {{Vital article count|29}} # {{lgb|en=Emotion|level=2|stûr=erê|îtalîk=erê|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Agreeableness|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Hêrs|level=3|stûr=erê|îkon=Destpêkî}} # {{lgb|Anksiyete|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Conscientiousness|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Courage|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Curiosity|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Dignity|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Disgust|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Doubt|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Embarrassment|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Extraversion and introversion|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Tirs|level=3|stûr=erê|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Guilt (emotion)|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Happiness|level=3|stûr=erê|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Hatred|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Hope|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Humour|level=3|stûr=erê|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Jealousy|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Evîn|level=3|stûr=erê|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Lust|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Neuroticism|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Pleasure|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Remorse|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Xemgînî|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Self-esteem|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Shame|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Surprise (emotion)|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Êşîn|îkon=Destpêkî}} {{Col-break}} ===Concepts === {{Vital article count|22}} # {{lgb|Amnezî|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Attention|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Cognition|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Cognitive development|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Confirmation bias|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Hişar|level=3|stûr=erê|îkon=Şitil}} # {{lgb|Afirînerî|îkon=Şitil}} # {{lgb|Xewn|level=3|stûr=erê|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Human behavior|level=3|stûr=erê|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Human intelligence|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Hypnosis|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Imagination|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Introspection|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Bîrkan|level=3|stûr=erê|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Mind|level=2|stûr=erê|îtalîk=erê|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Mood (psychology)|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Motivation|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Girêcana oidîpûs|îkon=Destpêkî}} # {{lgb|en=Perception|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Personality|level=3|stûr=erê|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Stereotype|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Hizir|level=3|stûr=erê|îkon=Şitil}} {{Col-end}} ==Society == {{Vital article count|79}} {{Col-begin}} {{Col-break|width=34%}} ===Basics === {{Vital article count|7}} # {{lgb|Civak|level=1|stûr=erê|îtalîk=erê|îkon=Destpêkî}} # {{lgb|en=Civil society|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Institution|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Norm (civaknasî)|îkon=Destpêkî}} # {{lgb|en=Social order|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Hevgirtin|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Public|îkon=Xwestî}} ===Groups === {{Vital article count|12}} # {{lgb|en=Club (organization)|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Civat|level=3|stûr=erê|îkon=Destpêkî}} # {{lgb|Çete|îkon=Şitil}} # {{lgb|Rêxistin|îkon=Şitil}} ## {{lgb|en=Non-governmental organization|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Nonprofit organization|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Trade union|level=3|stûr=erê|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Secret society|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Tora civakî (civaknasî)|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Support group|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Tribe|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Komele|îkon=Şitil}} ===Services and institutions === {{Vital article count|5}} # {{lgb|en=Emergency management|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Firefighting|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Sêwîxane|îkon=Şitil}} # {{lgb|Girtîgeh|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Social work|îkon=Xwestî}} {{Col-break|width=33%}} ===Mesele=== {{Vital article count|27}} # {{lgb|Pirsgirêka civakî|îkon=Şitil}} # {{lgb|Zarokjiberbirin|level=3|stûr=erê|îkon=Destpêkî}} # {{lgb|en=Animal welfare|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Karkirina zarokan|îkon=Şitil}} # {{lgb|Gendelî|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Deforestation|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Disability|level=3|stûr=erê|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Environmentalism|level=3|stûr=erê|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Êtenazî|îkon=Destpêkî}} # {{lgb|Xela|level=3|stûr=erê|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Homelessness|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Human migration|level=3|stûr=erê|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|Penaberî|îkon=Destpêkî}} # {{lgb|en=Human overpopulation|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=One-child policy|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Humanitarianism|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Aştîxwazî|îkon=Şitil}} ## {{lgb|Aştî|level=3|stûr=erê|îkon=Şitil}} ## {{lgb|en=World peace|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Pollution|level=3|stûr=erê|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Air pollution|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Water pollution|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Population ageing|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Xizanî|level=3|stûr=erê|îkon=Şitil}} # {{lgb|Tevgera civakî|îkon=Destpêkî}} # {{lgb|en=Sustainable development|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Violence|level=3|stûr=erê|îkon=Xwestî}} {{Col-break|width=33%}} ===Statûya civakî=== {{Vital article count|28}} # {{lgb|en=Economic inequality|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Gender equality|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|Femînîzm|level=3|stûr=erê|îkon=C}} ## {{lgb|Mafên jinan|îkon=Şitil}} # {{lgb|Mafên mirovan|level=3|stûr=erê|îkon=Destpêkî}} ## {{lgb|en=Liberty|level=3|stûr=erê|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Social equality|level=3|stûr=erê|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Hindikayî|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Political freedom|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Race (human categorization)|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Social stratification|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Xulamtî|level=3|stûr=erê|îkon=Şitil}} ====Kast==== {{Vital article count|2}} # {{lgb|en=Caste|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Caste system in India|îkon=Xwestî}} ====Sinifên civakî==== {{Vital article count|8}} # {{lgb|en=Social class|level=3|stûr=erê|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Clergy|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Eunuch|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Upper class|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Çîna navîn|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Working class|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Underclass|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Peasant|îkon=Xwestî}} ====Diskrîmînasyon==== {{Vital article count|6}} # {{lgb|Dîskrîmînasyon|level=3|stûr=erê|îkon=Destpêkî}} # {{lgb|en=Class discrimination|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Homofobî|îkon=C}} # {{lgb|Nîjadperestî|level=3|stûr=erê|îkon=Destpêkî}} # {{lgb|Zayendperestî|level=3|stûr=erê|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Genocide denial|îkon=Xwestî}} {{Col-end}} ==Sosyolojî== {{Vital article count|21}} {{Div col|colwidth=15em}} # {{lgb|Civaknasî|level=3|stûr=erê|îkon=Şitil}} # {{lgb|Tawannasî|Krîmînolojî|îkon=Şitil}} # {{lgb|Gelhenasî|îkon=Destpêkî}} ## {{lgb|en=Census|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Etiquette|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Generation|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Nature versus nurture|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Peer pressure|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Power (social and political)|level=3|stûr=erê|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Social change|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Social control|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Deviance (sociology)|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Social group|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Identity (social science)|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Social reality|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Social research|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Social theory|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Socialization|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Sociological theory|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Structure and agency|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Subculture|îkon=Xwestî}} {{Div col end}} ==Şer û leşkerî== {{Vital article count|49}} <small>''See also [[Wikipedia:Vital_articles/Level/4/Technology#Military_technology_.2867_articles.29|Military technology]]''</small> {{Col-begin}} {{Col-break}} ===Basics === {{Vital article count|11}} # {{lgb|Şer|level=2|stûr=erê|îtalîk=erê|îkon=Destpêkî}} # {{lgb|en=Casualty (person)|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Conscription|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Desertion|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Duşerkî|îkon=Destpêkî}} # {{lgb|en=Law of war|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Militarism|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Prisoner of war|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Penaber|îkon=Destpêkî}} # {{lgb|en=War crime|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|Komkujî|level=3|stûr=erê|îkon=Şitil}} ===Wars by type === {{Vital article count|6}} # {{lgb|en=Civil war|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Counterinsurgency|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Ethnic conflict|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Insurgency|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Invasion|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Religious war|îkon=Xwestî}} {{Col-break}} ===Warfare by type === {{Vital article count|9}} # {{lgb|Terorîzm|level=3|stûr=erê|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Aerial warfare|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Anti-aircraft warfare|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Armoured warfare|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Xefnêrî|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Naval warfare|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Siege|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Nîşanbaz|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Trench warfare|îkon=Xwestî}} ===Military === {{Vital article count|23}} ====Basics ==== {{Vital article count|7}} # {{lgb|en=Military|level=3|stûr=erê|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Military education and training|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Military–industrial complex|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Military science|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Operational level of war|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Military strategy|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Military tactics|îkon=Xwestî}} {{Col-break}} ====Military forces ==== {{Vital article count|8}} # {{lgb|Artêş|îkon=Destpêkî}} ## {{lgb|en=Cavalry|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Infantry|îkon=Xwestî}} ## {{lgb|en=Militia|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Navy|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Air force|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Leşker|îkon=Şitil}} # {{lgb|en=Military reserve|îkon=Xwestî}} ====Military operations ==== {{Vital article count|4}} # {{lgb|en=Battle|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Blockade|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Military exercise|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Peacekeeping|îkon=Xwestî}} ====Military organization ==== {{Vital article count|2}} # {{lgb|en=Military organization|îkon=Xwestî}} # {{lgb|en=Staff (military)|îkon=Xwestî}} ====Military ranks ==== {{Vital article count|2}} # {{lgb|en=Military rank|îkon=Xwestî}} # {{lgb|Efser|îkon=Şitil}} {{Col-end}} {{Core topics}} [[Kategorî:Gotarên bingehîn ên Wîkîpediyayê li gorî levelê|4]] gr0xbo4y74boy8toawirb71wbmvj91f 1 209255 2029367 1578109 2026-05-20T17:08:25Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029367 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=Şitil|bingehîn=erê|1= {{Wîkîproje DYA|muhîmî=Herî zêde}} }} qyrvr4klfwy4y73zhfcw4cbu00luoez 1 210679 2029542 1508526 2026-05-20T17:12:01Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Îtalya|Wîkîproje Îtalya]] 2029542 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|bingehîn=erê|sinif=şitil|1= {{Wîkîproje Îtalya|muhîmî=Navîn}} }} 2u4n5ksr922aoh84vjw8vz3nv0vaq5w 1 211072 2029202 1909124 2026-05-20T17:05:04Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029202 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=Şitil|bingehîn=erê|1= {{Wîkîproje Dîn|muhîmî=Herî zêde}} {{Wîkîproje Almanya|muhîmî=}} }} 769bxhr59o4jt52z8tkqzya1mcqc43d 1 211164 2029262 1631968 2026-05-20T17:06:14Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Dîn|Wîkîproje Dîn]] 2029262 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=Destpêkî|bingehîn=erê|1= {{Wîkîproje Dîn|muhîmî=Zêde}} }} il9h3l3itw3i1iq2j0ew4n1x4rl3821 1 211257 2029302 1908355 2026-05-20T17:07:04Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029302 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=Şitil|bingehîn=erê|1= {{Wîkîproje DYA|muhîmî=Navîn}} }} e05z2b8ky3lsu7zpy1qdvys97lqkap0 2 211750 2029962 2022461 2026-05-20T20:01:48Z Balyozbot 42414 Problemek hat qeydkirin 2029962 wikitext text/x-wiki # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Rûpela [[HIV]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne. # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Civak û zanistên civakî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Dengnasî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Phonology]] bi kar tîne. # Gotûbêja [[Cihû]] tine ye # [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Rûpela [[HIV]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne. 0tav1neeu9s2nx1nzdx6zun3ud6a1rh 1 211779 2029537 1511204 2026-05-20T17:11:55Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Îtalya|Wîkîproje Îtalya]] 2029537 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê |sinif=Şitil |bingehîn=erê |1= {{Wîkîproje Îtalya|muhîmî=Zêde}} }} okoj8qn0vczz4euq3cs48owj3jyqqqz 4 214165 2029883 1942732 2026-05-20T17:53:17Z Balyozbot 42414 [[User:Balyozxane/skrîpt/py/listeyabikarhêneran.py|Bot]]: Lîsteya guhartinên botan hat rojanekirin 2029883 wikitext text/x-wiki {{/ser}} <center> {|class="wikitable sortable" ! # ! Bikarhêner ! Hejmara guhartinan |- | 1 | {{b|Balyozbot}} | 814889 |- | 2 | {{b|WîkîBot}} | 37319 |- | 3 | {{b|SieBot}} | 26410 |- | 4 | {{b|TXiKiBoT}} | 19321 |- | 5 | {{b|Luckas-bot}} | 17287 |- | 6 | {{b|InternetArchiveBot}} | 14875 |- | 7 | {{b|VolkovBot}} | 13954 |- | 8 | {{b|Escarbot}} | 10256 |- | 9 | {{b|Thijs!bot}} | 9729 |- | 10 | {{b|JAnDbot}} | 9153 |- | 11 | {{b|WikitanvirBot}} | 8977 |- | 12 | {{b|AramBot}} | 7122 |- | 13 | {{b|MelancholieBot}} | 6834 |- | 14 | {{b|AlleborgoBot}} | 5091 |- | 15 | {{b|Alexbot}} | 4188 |- | 16 | {{b|GanimalBot}} | 4109 |- | 17 | {{b|FoxBot}} | 3926 |- | 18 | {{b|Loveless}} | 3922 |- | 19 | {{b|TobeBot}} | 3779 |- | 20 | {{b|SakuraBot}} | 3603 |- | 21 | {{b|Idioma-bot}} | 2800 |- | 22 | {{b|PipepBot}} | 2080 |- | 23 | {{b|JhsBot}} | 1904 |- | 24 | {{b|Synthebot}} | 1842 |- | 25 | {{b|BotMultichill}} | 1825 |- | 26 | {{b|Ripchip Bot}} | 1823 |- | 27 | {{b|CalakBot}} | 1795 |- | 28 | {{b|タチコマ robot}} | 1648 |- | 29 | {{b|Mjbmrbot}} | 1587 |- | 30 | {{b|AvocatoBot}} | 1501 |- | 31 | {{b|MediaWiki message delivery}} | 1481 |- | 32 | {{b|YurikBot}} | 1349 |- | 33 | {{b|Robbot}} | 1233 |- | 34 | {{b|AvicBot}} | 1122 |- | 35 | {{b|RobotJcb}} | 1088 |- | 36 | {{b|BodhisattvaBot}} | 1027 |- | 37 | {{b|Vagobot}} | 1002 |} bwti3udod4ge5na5ok95zow3o2agqrk 2030026 2029883 2026-05-21T08:39:07Z Balyozbot 42414 [[User:Balyozxane/skrîpt/py/listeyabikarhêneran.py|Bot]]: Lîsteya guhartinên botan hat rojanekirin 2030026 wikitext text/x-wiki {{/ser}} <center> {|class="wikitable sortable" ! # ! Bikarhêner ! Hejmara guhartinan |- | 1 | {{b|Balyozbot}} | 814910 |- | 2 | {{b|WîkîBot}} | 37319 |- | 3 | {{b|SieBot}} | 26410 |- | 4 | {{b|TXiKiBoT}} | 19321 |- | 5 | {{b|Luckas-bot}} | 17287 |- | 6 | {{b|InternetArchiveBot}} | 14881 |- | 7 | {{b|VolkovBot}} | 13954 |- | 8 | {{b|Escarbot}} | 10256 |- | 9 | {{b|Thijs!bot}} | 9729 |- | 10 | {{b|JAnDbot}} | 9153 |- | 11 | {{b|WikitanvirBot}} | 8977 |- | 12 | {{b|AramBot}} | 7122 |- | 13 | {{b|MelancholieBot}} | 6834 |- | 14 | {{b|AlleborgoBot}} | 5091 |- | 15 | {{b|Alexbot}} | 4188 |- | 16 | {{b|GanimalBot}} | 4109 |- | 17 | {{b|FoxBot}} | 3926 |- | 18 | {{b|Loveless}} | 3922 |- | 19 | {{b|TobeBot}} | 3779 |- | 20 | {{b|SakuraBot}} | 3603 |- | 21 | {{b|Idioma-bot}} | 2800 |- | 22 | {{b|PipepBot}} | 2080 |- | 23 | {{b|JhsBot}} | 1904 |- | 24 | {{b|Synthebot}} | 1842 |- | 25 | {{b|BotMultichill}} | 1825 |- | 26 | {{b|Ripchip Bot}} | 1823 |- | 27 | {{b|CalakBot}} | 1795 |- | 28 | {{b|タチコマ robot}} | 1648 |- | 29 | {{b|Mjbmrbot}} | 1587 |- | 30 | {{b|AvocatoBot}} | 1501 |- | 31 | {{b|MediaWiki message delivery}} | 1481 |- | 32 | {{b|YurikBot}} | 1349 |- | 33 | {{b|Robbot}} | 1233 |- | 34 | {{b|AvicBot}} | 1122 |- | 35 | {{b|RobotJcb}} | 1088 |- | 36 | {{b|BodhisattvaBot}} | 1027 |- | 37 | {{b|Vagobot}} | 1002 |} qhs84dkdzgucm065h33nvp2r8tq0u9u 2 214168 2029881 1898411 2026-05-20T17:52:10Z Balyozbot 42414 fix 2029881 wikitext text/x-wiki <syntaxhighlight lang="python"> #!/usr/bin/env python3 """ python pwb.py updatewin -f:"listeyabikarheneran.py" -s:"fix" """ import pywikibot import pymysql import datetime bot_name = "User:Balyozxane/skrîpt/py/listeyabikarhêneran.py" # Database connection details db_hostname_format = "kuwiki.analytics.db.svc.wikimedia.cloud" db_port = 3306 db_name_format = "kuwiki_p" db_connect_file = "~/replica.my.cnf" # Create a connection to the database connection = pymysql.connect( host=db_hostname_format, port=db_port, database=db_name_format, read_default_file=db_connect_file, charset='utf8' ) # Create a cursor cursor = connection.cursor() # Use the kuwiki_p database cursor.execute("USE kuwiki_p;") # First Query: Get top non-bot users query_1 = """ SELECT ROW_NUMBER() OVER (ORDER BY user.user_editcount DESC) AS rêza_hejmarî, user.user_name, user.user_editcount FROM user LEFT JOIN user_groups ugs ON ugs.ug_user = user.user_id AND ugs.ug_group = 'bot' WHERE ugs.ug_user IS NULL -- Yên ne di koma bot de ne AND user.user_name NOT IN ( -- Kontrola kategoriyê bi rêya linktarget (cl_to rakirî ye) SELECT REPLACE(page_title, "_", " ") FROM categorylinks JOIN linktarget ON cl_target_id = lt_id JOIN page ON categorylinks.cl_from = page.page_id WHERE page_namespace = 2 AND lt_namespace = 14 AND lt_title = "Botên_Wîkîpediyayê" ) -- Parzûnên din AND user.user_name NOT LIKE '%bot%' AND user.user_name NOT LIKE '%Bot%' AND user.user_name NOT LIKE '%BOT%' AND user.user_name NOT LIKE '%CommonsDelinker%' ORDER BY user_editcount DESC LIMIT 100; """ # Execute the first query cursor.execute(query_1) # Fetch the results of the first query results_1 = cursor.fetchall() # Second Query: Get bot users with edit count greater than 1000 query_2 = """ SELECT ROW_NUMBER() OVER (ORDER BY user_editcount DESC) AS rêz, user_name, user_editcount FROM user INNER JOIN user_groups ON ug_user = user_id WHERE ug_group = 'bot' AND user_editcount > 1000 ORDER BY user_editcount DESC; """ # Execute the second query cursor.execute(query_2) # Fetch the results of the second query results_2 = cursor.fetchall() # Close the cursor and the database connection cursor.close() connection.close() # Constructing the Wikitable markup for the first query wikitable_1 = """ {{/ser}} <center> {|class="wikitable sortable" ! # ! Bikarhêner ! Hejmara guhartinan """ for row in results_1: row_number, user_name, user_editcount = row user_name = user_name.decode('utf-8') user_name = user_name.replace('_', ' ') user_name_temp = f"{{{{b|{user_name}}}}}" wikitable_1 += f"\n|-\n| {row_number}\n| {user_name_temp}\n| {user_editcount}" # Adding table closing tags for the first query wikitable_1 += "\n|}" # Constructing the Wikitable markup for the second query wikitable_2 = """ {{/ser}} <center> {|class="wikitable sortable" ! # ! Bikarhêner ! Hejmara guhartinan """ for row in results_2: row_number, user_name, user_editcount = row user_name = user_name.decode('utf-8') user_name = user_name.replace('_', ' ') user_name_temp = f"{{{{b|{user_name}}}}}" wikitable_2 += f"\n|-\n| {row_number}\n| {user_name_temp}\n| {user_editcount}" # Adding table closing tags for the second query wikitable_2 += "\n|}" # Connect to the Kurdish Wikipedia site = pywikibot.Site("ku", "wikipedia") # Get the pages for both queries page_1 = pywikibot.Page(site, "Wîkîpediya:Lîsteya bikarhêneran li gorî hejmara guhartinan") page_2 = pywikibot.Page(site, "Wîkîpediya:Lîsteya botan li gorî hejmara guhartinan") # Edit the pages page_1.text = wikitable_1 page_2.text = wikitable_2 # Save the edits for both pages page_1.save(summary=f"[[{bot_name}|Bot]]: Lîsteya guhartinên bikarhêneran hat rojanekirin") print("First page updated at:", datetime.datetime.now()) page_2.save(summary=f"[[{bot_name}|Bot]]: Lîsteya guhartinên botan hat rojanekirin") print("Second page updated at:", datetime.datetime.now()) </syntaxhighlight> kyeebvvpvka4t6r68wteq37h9iqpwf8 2 214438 2029169 1898087 2026-05-20T17:00:27Z Balyozbot 42414 fix 2029169 wikitext text/x-wiki <syntaxhighlight lang="python"> #!/usr/bin/python3 """ python pwb.py updatewin -file:"getwikiproje.py" -summary:"fix" Lîsteya rûpelên ku li ser enwîkiyê wîkîproje heye lê li kuwîkiyê tine ye çêdike û skrîpteke din dide şuxilandin ji bo ku eynî Wîkîprojeyê li rûpelan zêde bike. """ # # (C) w:ku:User:Balyozxane :) # # Distributed under the terms of the MIT license. # import pymysql import os import requests import urllib.parse def generate_en_query(pap_project): en_query = f""" SELECT ll.ll_title AS ku_page_title FROM page INNER JOIN page_assessments as1 ON as1.pa_page_id = page.page_id AND as1.pa_project_id IN (SELECT pap_project_id FROM page_assessments_projects WHERE pap_project_title = '{pap_project}') INNER JOIN page_assessments as2 ON as2.pa_page_id = page.page_id INNER JOIN langlinks AS ll ON ll.ll_from = page.page_id AND ll.ll_lang = 'ku' WHERE page.page_namespace IN (0, 14, 10) GROUP BY ku_page_title ORDER BY FIELD( (CASE WHEN as2.pa_importance = "Top" THEN "Herî zêde" WHEN as2.pa_importance = "High" THEN "Zêde" WHEN as2.pa_importance = "Mid" THEN "Navîn" WHEN as2.pa_importance = "Low" THEN "Kêm" WHEN as2.pa_importance = "NA" THEN "NA" WHEN as2.pa_importance = "Unknown" THEN "Nayê zanîn" END), "Herî zêde", "Zêde", "Navîn", "Kêm", "Nayê zanîn" ), ku_page_title; """ return en_query def generate_ku_query(ku_project): ku_query = f""" SELECT CASE WHEN page.page_namespace = 1 THEN page_title WHEN page.page_namespace = 15 THEN CONCAT('Kategorî:', page_title) WHEN page.page_namespace = 11 THEN CONCAT('Şablon:', page_title) ELSE page_title END AS modified_page_title FROM categorylinks -- Tabloya nû ya ku sernavên kategoriyan dihewîne JOIN bike JOIN linktarget ON cl_target_id = lt_id JOIN page ON page_id = cl_from WHERE -- Namespace 14 (Kategorî) û sernavê kategoriyê diyar bike lt_namespace = 14 AND BINARY lt_title = 'Hemû_rûpelên_Wîkîproje_{ku_project}'; """ return ku_query def get_category_members(category_title): base_url = f'https://ku.wikipedia.org/w/api.php' params = { "action": "query", "format": "json", "list": "categorymembers", "cmtitle": category_title, "cmlimit": "max" # Retrieve all members of the category } response = requests.get(base_url, params=params) data = response.json() if 'error' in data: print(f"Error: {data['error']['info']}") return None else: return [member['title'] for member in data['query']['categorymembers']] def get_enwiki_title(kuwiki_title): encoded_title = urllib.parse.quote(kuwiki_title) url = f"https://www.wikidata.org/w/api.php?action=wbgetentities&sites=kuwiki&titles={encoded_title}&props=sitelinks&format=json" response = requests.get(url) data = response.json() entity = next(iter(data["entities"].values())) # Get the first (and only) entity if "sitelinks" in entity and "enwiki" in entity["sitelinks"]: enwiki_title = entity["sitelinks"]["enwiki"]["title"] return enwiki_title else: return None def getList(lang_code, query_name): # Database connection details # Note: If you are using Toolforge, you may ignore the database username and password db_hostname_format = lang_code + "wiki.analytics.db.svc.wikimedia.cloud" # Hostname of the database server db_port = 3306 # Port number for the database server # db_username = "" # Add your actual database username credential (if not using Toolforge) # db_password = "" # Add your actual database password credential (if not using Toolforge) db_name_format = lang_code + "wiki_p" # Name of the target database db_connect_file = "~/replica.my.cnf" # path to the "my.cnf" file # Create a connection to the database connection = pymysql.connect( host=db_hostname_format, port=db_port, # user=db_username, # password=db_password, database=db_name_format, read_default_file=db_connect_file, # "my.cnf" file contains user and password and read these parameters from under the [client] section. charset='utf8' ) # Create a cursor cursor = connection.cursor() # Use the kuwiki_p database cursor.execute("USE " + lang_code + "wiki_p;") query = query_name # Execute the query cursor.execute(query) # Fetch the results results = cursor.fetchall() # Close the cursor and the database connection cursor.close() connection.close() # Process the results and return if results: processed_results = [] for result in results: ku_page_title = result[0] ku_page_title = ku_page_title.decode('utf-8') ku_page_title = ku_page_title.replace('_', ' ') processed_results.append(ku_page_title) return processed_results else: print("No results found from the query.") return [] category_title = 'Kategorî:Wîkîprojeyên aktîv' category_members = get_category_members(category_title) project_titles = [] queries = {} for member in category_members: ku_title = member en_title = get_enwiki_title(member) if en_title: project_titles.append((ku_title, en_title)) ku_project = ku_title.replace("Wîkîpediya:Wîkîproje ", "") pap_project = en_title.replace("Wikipedia:WikiProject ", "") en_query = generate_en_query(pap_project) ku_query = generate_ku_query(ku_project) queries[ku_title] = {'pap_project': pap_project, 'ku_project': ku_project, 'en_query': en_query, 'ku_query': ku_query} unique_results = [] for ku_title, query_data in queries.items(): en_listeya_projeye = getList("en", query_data['en_query']) ku_listeya_projeye = getList("ku", query_data['ku_query']) # Find unique results by taking the set difference unique_results.extend(set(en_listeya_projeye) - set(ku_listeya_projeye)) toolforge_home = os.getenv('HOMEPATH', '/data/project/balyozbot/') # Write unique results to a file output_file_path = os.path.join(toolforge_home, 'getwikiprojelist.txt') with open(output_file_path, 'w', encoding='utf-8') as output_file: for result in unique_results: output_file.write(f"{result}\n") print(f"Unique results written to {output_file_path}.") # Now call the second script on unique_results unique_results_path = os.path.join(toolforge_home, 'getwikiprojelist.txt') os.system(f"$HOME/pwbvenv/bin/pwb addwikiproje -always -file:getwikiprojelist.txt") </syntaxhighlight> pn4nhm2v0jp1qjc1z3u6fi8e0hy13r1 0 262645 2028985 1771941 2026-05-20T12:14:52Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028985 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Ruffano | statû = Komun | sernavê_wêne = Dîmenek ji komunê }} '''Ruffano''' komun û şaredariyeke parêzgeha [[Lecce (parêzgeh)|Lecce]] ya li herêma [[Puglia]]yê ye ku li başûrê [[Îtalya]]yê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://dati.istat.it/ |sernav=Statistiche Istat |malper=dati.istat.it |roja-gihiştinê=2024-07-04}}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Mijarên têkildar == * [[Lîsteya şaredariyên parêzgeha Lecceyê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Îtalya-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Bajar û bajarokên Pugliayê]] [[Kategorî:Cihên Salentoyê]] [[Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Lecceyê]] g5elnyqxwr8wiqybrcy3vq6d2hwyjys 0 264557 2028940 1782273 2026-05-20T12:09:18Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028940 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Roggiano Gravina | statû = Komun | sernavê_wêne = Dîmenek ji komunê }} '''Roggiano Gravina''' komun û şaredariyeke parêzgeha [[Cosenza (parêzgeh)|Cosenzaya]] li herêma [[Kalabriya]]yê ye ku yek ji şaredariyên li başûrê [[Îtalya]]yê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://dati.istat.it/ |sernav=Statistiche Istat |malper=dati.istat.it |roja-gihiştinê=2024-07-14}}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Mijarên têkildar == * [[Lîsteya şaredariyên parêzgeha Cosenzayê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Îtalya-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Bajar û bajarokên Kalabriyayê]] [[Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Cosenzayê]] qi83wfbwb4r9r4umn75fq7ux8e34okq 0 264558 2028942 1782272 2026-05-20T12:09:27Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028942 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Rogliano | statû = Komun | sernavê_wêne = Dîmenek ji komunê }} '''Rogliano''' komun û şaredariyeke parêzgeha [[Cosenza (parêzgeh)|Cosenzaya]] li herêma [[Kalabriya]]yê ye ku yek ji şaredariyên li başûrê [[Îtalya]]yê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://dati.istat.it/ |sernav=Statistiche Istat |malper=dati.istat.it |roja-gihiştinê=2024-07-14}}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Mijarên têkildar == * [[Lîsteya şaredariyên parêzgeha Cosenzayê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Îtalya-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Bajar û bajarokên Kalabriyayê]] [[Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Cosenzayê]] sg0nb06frviir7mytvq6pqrj78wo2k1 0 264559 2028955 1782271 2026-05-20T12:10:54Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028955 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Rose | statû = Komun | sernavê_wêne = Dîmenek ji komunê }} '''Rose''' komun û şaredariyeke parêzgeha [[Cosenza (parêzgeh)|Cosenzaya]] li herêma [[Kalabriya]]yê ye ku yek ji şaredariyên li başûrê [[Îtalya]]yê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://dati.istat.it/ |sernav=Statistiche Istat |malper=dati.istat.it |roja-gihiştinê=2024-07-14}}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Mijarên têkildar == * [[Lîsteya şaredariyên parêzgeha Cosenzayê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Îtalya-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Bajar û bajarokên Kalabriyayê]] [[Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Cosenzayê]] 1xu4iw33b029gyhz5fg9xqgopweqwiw 0 264560 2028960 1782270 2026-05-20T12:11:20Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028960 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Roseto Capo Spulico | statû = Komun | sernavê_wêne = Dîmenek ji komunê }} '''Roseto Capo Spulico''' komun û şaredariyeke parêzgeha [[Cosenza (parêzgeh)|Cosenzaya]] li herêma [[Kalabriya]]yê ye ku yek ji şaredariyên li başûrê [[Îtalya]]yê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://dati.istat.it/ |sernav=Statistiche Istat |malper=dati.istat.it |roja-gihiştinê=2024-07-14}}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Mijarên têkildar == * [[Lîsteya şaredariyên parêzgeha Cosenzayê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Îtalya-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Bajar û bajarokên Kalabriyayê]] [[Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Cosenzayê]] r9lve94zp59lmrmwcgq8vm02iixxoku 0 264562 2028975 1782268 2026-05-20T12:13:15Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028975 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Rovito | statû = Komun | sernavê_wêne = Dîmenek ji komunê }} '''Rovito''' komun û şaredariyeke parêzgeha [[Cosenza (parêzgeh)|Cosenzaya]] li herêma [[Kalabriya]]yê ye ku yek ji şaredariyên li başûrê [[Îtalya]]yê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://dati.istat.it/ |sernav=Statistiche Istat |malper=dati.istat.it |roja-gihiştinê=2024-07-14}}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Mijarên têkildar == * [[Lîsteya şaredariyên parêzgeha Cosenzayê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Îtalya-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Bajar û bajarokên Kalabriyayê]] [[Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Cosenzayê]] tmuo2h4gy7n49hcsxhe5ljihcsfna4k 0 264707 2028920 1783597 2026-05-20T12:07:12Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028920 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Roccabernarda | statû = Komun | sernavê_wêne = Dîmenek ji komunê }} '''Roccabernarda''' komun û şaredariyeke parêzgeha [[Crotone (parêzgeh)|Crotone]] a li herêma [[Kalabriya]]yê ye ku yek ji şaredariyên li başûrê [[Îtalya]]yê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://dati.istat.it/ |sernav=Statistiche Istat |malper=dati.istat.it |roja-gihiştinê=2024-07-14}}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Mijarên têkildar == * [[Lîsteya şaredariyên parêzgeha Crotone]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Îtalya-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Bajar û bajarokên Kalabriyayê]] [[Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Crotone]] l6mltq6gc8jfags3zg0z34f5000ku53 0 264708 2028914 1783596 2026-05-20T12:06:40Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028914 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Rocca di Neto | statû = Komun | sernavê_wêne = Dîmenek ji komunê }} '''Rocca di Neto''' komun û şaredariyeke parêzgeha [[Crotone (parêzgeh)|Crotone]] a li herêma [[Kalabriya]]yê ye ku yek ji şaredariyên li başûrê [[Îtalya]]yê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://dati.istat.it/ |sernav=Statistiche Istat |malper=dati.istat.it |roja-gihiştinê=2024-07-14}}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Mijarên têkildar == * [[Lîsteya şaredariyên parêzgeha Crotone]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Îtalya-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Bajar û bajarokên Kalabriyayê]] [[Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Crotone]] 4mz092hunp9dqxwz7shgb2mmvu74i6u 0 264748 2028947 1783556 2026-05-20T12:10:13Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028947 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Rombiolo | statû = Komun | sernavê_wêne = Dîmenek ji komunê }} '''Rombiolo''' komun û şaredariyeke parêzgeha [[Vibo Valentia (parêzgeh)|Vibo Valentiaya]] li herêma [[Kalabriya]]yê ye ku yek ji şaredariyên li başûrê [[Îtalya]]yê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://dati.istat.it/ |sernav=Statistiche Istat |malper=dati.istat.it |roja-gihiştinê=2024-07-14}}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Mijarên têkildar == * [[Lîsteya şaredariyên parêzgeha Vibo Valentiayê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Îtalya-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Bajar û bajarokên Kalabriyayê]] [[Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Vibo Valentiayê]] ep7l4wo3pw6f1tby3vwt9841imvtmxt 0 264867 2028906 1784847 2026-05-20T12:01:54Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028906 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Rizziconi | statû = Komun | sernavê_wêne = Dîmenek ji komunê }} '''Rizziconi''' komun û şaredariyeke bajarê metropol a [[Reggio Calabria]]ya li herêma [[Kalabriya]]yê ye ku yek ji şaredariyên li başûrê [[Îtalya]]yê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://dati.istat.it/ |sernav=Statistiche Istat |malper=dati.istat.it |roja-gihiştinê=2024-07-17}}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Mijarên têkildar == * [[Lîsteya şaredariyên metropol a Reggio Calabriayê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Îtalya-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Bajar û bajarokên Kalabriyayê]] [[Kategorî:Şaredariyên metropol a Reggio Calabriayê]] 167twvbjwr8k893jtnnt6rgobtjm8ou 0 264868 2028922 1784845 2026-05-20T12:07:21Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028922 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Roccaforte del Greco | statû = Komun | sernavê_wêne = Dîmenek ji komunê }} '''Roccaforte del Greco''' komun û şaredariyeke bajarê metropol a [[Reggio Calabria]]ya li herêma [[Kalabriya]]yê ye ku yek ji şaredariyên li başûrê [[Îtalya]]yê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://dati.istat.it/ |sernav=Statistiche Istat |malper=dati.istat.it |roja-gihiştinê=2024-07-17}}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Mijarên têkildar == * [[Lîsteya şaredariyên metropol a Reggio Calabriayê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Îtalya-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Bajar û bajarokên Kalabriyayê]] [[Kategorî:Şaredariyên metropol a Reggio Calabriayê]] qbzqkwta2x97q52yk9yhjhp0y5kd0f9 0 264869 2028931 1784844 2026-05-20T12:08:09Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028931 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Roccella Ionica | statû = Komun | sernavê_wêne = Dîmenek ji komunê }} '''Roccella Ionica''' komun û şaredariyeke bajarê metropol a [[Reggio Calabria]]ya li herêma [[Kalabriya]]yê ye ku yek ji şaredariyên li başûrê [[Îtalya]]yê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://dati.istat.it/ |sernav=Statistiche Istat |malper=dati.istat.it |roja-gihiştinê=2024-07-17}}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Mijarên têkildar == * [[Lîsteya şaredariyên metropol a Reggio Calabriayê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Îtalya-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Bajar û bajarokên Kalabriyayê]] [[Kategorî:Şaredariyên metropol a Reggio Calabriayê]] t4h93vi68cs7j8a76og71intdjhszte 0 264870 2028941 1784843 2026-05-20T12:09:23Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028941 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Roghudi | statû = Komun | sernavê_wêne = Dîmenek ji komunê }} '''Roghudi''' komun û şaredariyeke bajarê metropol a [[Reggio Calabria]]ya li herêma [[Kalabriya]]yê ye ku yek ji şaredariyên li başûrê [[Îtalya]]yê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://dati.istat.it/ |sernav=Statistiche Istat |malper=dati.istat.it |roja-gihiştinê=2024-07-17}}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Mijarên têkildar == * [[Lîsteya şaredariyên metropol a Reggio Calabriayê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Îtalya-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Bajar û bajarokên Kalabriyayê]] [[Kategorî:Şaredariyên metropol a Reggio Calabriayê]] gxmhduf0d27gm4qy9jp4vh3cwko3x6m 0 264871 2028953 1784841 2026-05-20T12:10:44Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028953 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Rosarno | statû = Komun | sernavê_wêne = Dîmenek ji komunê }} '''Rosarno''' komun û şaredariyeke bajarê metropol a [[Reggio Calabria]]ya li herêma [[Kalabriya]]yê ye ku yek ji şaredariyên li başûrê [[Îtalya]]yê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://dati.istat.it/ |sernav=Statistiche Istat |malper=dati.istat.it |roja-gihiştinê=2024-07-17}}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Mijarên têkildar == * [[Lîsteya şaredariyên metropol a Reggio Calabriayê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Îtalya-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Bajar û bajarokên Kalabriyayê]] [[Kategorî:Şaredariyên metropol a Reggio Calabriayê]] rg2zonso4b0bt3wxb4wzdjz8jzbezpg 0 265296 2028921 1786854 2026-05-20T12:07:17Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028921 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Roccadaspide | statû = Komun | sernavê_wêne = Dîmenek ji komunê }} '''Roccadaspide''' komun û şaredariyeke parêzgeha [[Salerno (parêzgeh)|Salernoya]] li herêma [[Kampaniya]]yê ye ku yek ji şaredariyên li başûrê rojavayê [[Îtalya]]yê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://dati.istat.it/ |sernav=Statistiche Istat |malper=dati.istat.it |roja-gihiştinê=2024-07-14}}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Mijarên têkildar == * [[Lîsteya şaredariyên parêzgeha Salernoyê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Îtalya-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Bajar û bajarokên Kampaniyayê]] [[Kategorî:Cihên Cilentoyê]] [[Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Salernoyê]] 0wx77aplp4yxt0mxxgw5b9idhdjb8fg 0 265297 2028924 1786853 2026-05-20T12:07:33Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028924 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Roccagloriosa | statû = Komun | sernavê_wêne = Dîmenek ji komunê }} '''Roccagloriosa''' komun û şaredariyeke parêzgeha [[Salerno (parêzgeh)|Salernoya]] li herêma [[Kampaniya]]yê ye ku yek ji şaredariyên li başûrê rojavayê [[Îtalya]]yê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://dati.istat.it/ |sernav=Statistiche Istat |malper=dati.istat.it |roja-gihiştinê=2024-07-14}}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Mijarên têkildar == * [[Lîsteya şaredariyên parêzgeha Salernoyê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Îtalya-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Bajar û bajarokên Kampaniyayê]] [[Kategorî:Cihên Cilentoyê]] [[Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Salernoyê]] j0q7cz41co6j9b58swlgzp4vzj8wndl 0 265299 2028937 1786851 2026-05-20T12:08:40Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028937 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Rofrano | statû = Komun | sernavê_wêne = Dîmenek ji komunê }} '''Rofrano''' komun û şaredariyeke parêzgeha [[Salerno (parêzgeh)|Salernoya]] li herêma [[Kampaniya]]yê ye ku yek ji şaredariyên li başûrê rojavayê [[Îtalya]]yê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://dati.istat.it/ |sernav=Statistiche Istat |malper=dati.istat.it |roja-gihiştinê=2024-07-14}}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Mijarên têkildar == * [[Lîsteya şaredariyên parêzgeha Salernoyê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Îtalya-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Bajar û bajarokên Kampaniyayê]] [[Kategorî:Cihên Cilentoyê]] [[Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Salernoyê]] elis7hwiqstprgnkx0kkiyjxo9djtf4 0 265300 2028944 1786850 2026-05-20T12:09:37Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028944 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Romagnano al Monte | statû = Komun | sernavê_wêne = Dîmenek ji komunê }} '''Romagnano al Monte''' komun û şaredariyeke parêzgeha [[Salerno (parêzgeh)|Salernoya]] li herêma [[Kampaniya]]yê ye ku yek ji şaredariyên li başûrê rojavayê [[Îtalya]]yê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://dati.istat.it/ |sernav=Statistiche Istat |malper=dati.istat.it |roja-gihiştinê=2024-07-14}}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Mijarên têkildar == * [[Lîsteya şaredariyên parêzgeha Salernoyê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Îtalya-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Bajar û bajarokên Kampaniyayê]] [[Kategorî:Cihên Cilentoyê]] [[Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Salernoyê]] 2qg1i3gyuh388olsa510ku6pdfr6vcw 0 265301 2028954 1786849 2026-05-20T12:10:50Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028954 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Roscigno | statû = Komun | sernavê_wêne = Dîmenek ji komunê }} '''Roscigno''' komun û şaredariyeke parêzgeha [[Salerno (parêzgeh)|Salernoya]] li herêma [[Kampaniya]]yê ye ku yek ji şaredariyên li başûrê rojavayê [[Îtalya]]yê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://dati.istat.it/ |sernav=Statistiche Istat |malper=dati.istat.it |roja-gihiştinê=2024-07-14}}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Mijarên têkildar == * [[Lîsteya şaredariyên parêzgeha Salernoyê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Îtalya-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Bajar û bajarokên Kampaniyayê]] [[Kategorî:Cihên Cilentoyê]] [[Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Salernoyê]] 1qsjyz6wi5aisaoppznet3jnkga16nu 0 267043 2028893 1795406 2026-05-20T12:00:32Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028893 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Rignano sull'Arno | statû = Komun | sernavê_wêne = Dîmenek ji komunê }} '''Rignano sull'Arno''' komun û şaredariyeke bajarê metropolîten a [[Florens]]a li herêma [[Toskana]]yê ye ku yek ji şaredariyên navendî yên [[Îtalya]]yê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://dati.istat.it/ |sernav=Statistiche Istat |malper=dati.istat.it |roja-gihiştinê=2024-07-17}}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Mijarên têkildar == * [[Lîsteya şaredariyên bajarê metropolîten a Florensê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Îtalya-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Bajar û bajarokên Toskanayê]] [[Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan a Florensê]] cgw6viv3pykwdqd2th8tibmjy51papf 0 267044 2028986 1795405 2026-05-20T12:14:58Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028986 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Rufina | statû = Komun | sernavê_wêne = Dîmenek ji komunê }} '''Rufina''' komun û şaredariyeke bajarê metropolîten a [[Florens]]a li herêma [[Toskana]]yê ye ku yek ji şaredariyên navendî yên [[Îtalya]]yê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://dati.istat.it/ |sernav=Statistiche Istat |malper=dati.istat.it |roja-gihiştinê=2024-07-17}}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Mijarên têkildar == * [[Lîsteya şaredariyên bajarê metropolîten a Florensê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Îtalya-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Bajar û bajarokên Toskanayê]] [[Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan a Florensê]] mhbdj0mtmy2qkl3i092evc3vv5ri2pm 0 267419 2028901 1797881 2026-05-20T12:01:25Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028901 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Ripi | statû = Komun | sernavê_wêne = Dîmenek ji komunê }} '''Ripi''' komun û şaredariyeke parêzgeha [[Frosinone (parêzgeh)|Frosinoneya]] li herêma [[Lazio]]yê ye ku yek ji şaredariyên navendî yên [[Îtalya]]yê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://dati.istat.it/ |sernav=Statistiche Istat |malper=dati.istat.it |roja-gihiştinê=2024-07-28}}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Mijarên têkildar == * [[Lîsteya şaredariyên parêzgeha Frosinoneyê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Îtalya-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Bajar û bajarokên Lazioyê]] [[Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Frosinoneyê]] iflpfb2f3wr2lutg0n06jwpcx7rkesw 0 267420 2028912 1797879 2026-05-20T12:06:29Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028912 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Rocca d'Arce | statû = Komun | sernavê_wêne = Dîmenek ji komunê }} '''Rocca d'Arce''' komun û şaredariyeke parêzgeha [[Frosinone (parêzgeh)|Frosinoneya]] li herêma [[Lazio]]yê ye ku yek ji şaredariyên navendî yên [[Îtalya]]yê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://dati.istat.it/ |sernav=Statistiche Istat |malper=dati.istat.it |roja-gihiştinê=2024-07-28}}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Mijarên têkildar == * [[Lîsteya şaredariyên parêzgeha Frosinoneyê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Îtalya-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Bajar û bajarokên Lazioyê]] [[Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Frosinoneyê]] 5ggodeoaeoqv6xg5128fnszlsmmwosx 0 267421 2028927 1797877 2026-05-20T12:07:49Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028927 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Roccasecca | statû = Komun | sernavê_wêne = Dîmenek ji komunê }} '''Roccasecca''' komun û şaredariyeke parêzgeha [[Frosinone (parêzgeh)|Frosinoneya]] li herêma [[Lazio]]yê ye ku yek ji şaredariyên navendî yên [[Îtalya]]yê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://dati.istat.it/ |sernav=Statistiche Istat |malper=dati.istat.it |roja-gihiştinê=2024-07-28}}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Mijarên têkildar == * [[Lîsteya şaredariyên parêzgeha Frosinoneyê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Îtalya-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Bajar û bajarokên Lazioyê]] [[Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Frosinoneyê]] lqsowagchfxgsbt2h10fovdkityuxo0 0 267511 2028902 1797788 2026-05-20T12:01:30Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028902 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Riva Ligure | statû = Komun | sernavê_wêne = Dîmenek ji komunê }} '''Riva Ligure''' komun û şaredariyeke parêzgeha [[Imperia (parêzgeh)|Imperiaya]] li herêma [[Lîgûrya]]yê ye ku yek ji şaredariyên li bakurê rojavayê [[Îtalya]]yê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://dati.istat.it/ |sernav=Statistiche Istat |malper=dati.istat.it |roja-gihiştinê=2024-07-28}}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Mijarên têkildar == * [[Lîsteya şaredariyên parêzgeha Imperiayê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Îtalya-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Bajar û bajarokên Lîgûryayê]] [[Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Imperiayê]] 0bbnfnclpe9dnh87aih8qpei1pzh71a 0 267512 2028933 1797787 2026-05-20T12:08:18Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028933 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Rocchetta Nervina | statû = Komun | sernavê_wêne = Dîmenek ji komunê }} '''Rocchetta Nervina''' komun û şaredariyeke parêzgeha [[Imperia (parêzgeh)|Imperiaya]] li herêma [[Lîgûrya]]yê ye ku yek ji şaredariyên li bakurê rojavayê [[Îtalya]]yê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://dati.istat.it/ |sernav=Statistiche Istat |malper=dati.istat.it |roja-gihiştinê=2024-07-28}}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Mijarên têkildar == * [[Lîsteya şaredariyên parêzgeha Imperiayê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Îtalya-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Bajar û bajarokên Lîgûryayê]] [[Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Imperiayê]] lmk165mw6senlxnut65cayj4x9ji4wm 0 267685 2028913 1799318 2026-05-20T12:06:33Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028913 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Rocca di Botte | statû = Komun | sernavê_wêne = Dîmenek ji komunê }} '''Rocca di Botte''' komun û şaredariyeke parêzgeha [[L'Aquila (parêzgeh)|L'Aquilaya]] li herêma [[Abruzzo]]yê ye ku yek ji şaredariyên li başûrê [[Îtalya]]yê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://dati.istat.it/ |sernav=Statistiche Istat |malper=dati.istat.it |roja-gihiştinê=2024-08-01}}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Mijarên têkildar == * [[Lîsteya şaredariyên parêzgeha L'Aquilayê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Îtalya-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Bajar û bajarokên Abruzzoyê]] [[Kategorî:Marsica]] [[Kategorî:Şaredariyên parêzgeha L'Aquilayê]] lf6ldcqak1az9nvrvtosd8ns5kp7o1g 0 267752 2028925 1799267 2026-05-20T12:07:37Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028925 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Roccagorga | statû = Komun | sernavê_wêne = Dîmenek ji komunê }} '''Roccagorga''' komun û şaredariyeke parêzgeha [[Latina (parêzgeh)|Latinaya]] li herêma [[Lazio]]yê ye ku yek ji şaredariyên li herêma navendî ya [[Îtalya]]yê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://dati.istat.it/ |sernav=Statistiche Istat |malper=dati.istat.it |roja-gihiştinê=2024-08-01}}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Mijarên têkildar == * [[Lîsteya şaredariyên parêzgeha Latinayê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Îtalya-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Bajar û bajarokên Lazioyê]] [[Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Latinayê]] kxm83qh04at9vbrzq68net0mxtoolnq 0 267753 2028916 1799266 2026-05-20T12:06:54Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028916 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Rocca Massima | statû = Komun | sernavê_wêne = Dîmenek ji komunê }} '''Rocca Massima''' komun û şaredariyeke parêzgeha [[Latina (parêzgeh)|Latinaya]] li herêma [[Lazio]]yê ye ku yek ji şaredariyên li herêma navendî ya [[Îtalya]]yê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://dati.istat.it/ |sernav=Statistiche Istat |malper=dati.istat.it |roja-gihiştinê=2024-08-01}}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Mijarên têkildar == * [[Lîsteya şaredariyên parêzgeha Latinayê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Îtalya-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Bajar û bajarokên Lazioyê]] [[Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Latinayê]] 2fvrngerb4p3se0y9uu75slhjestbf9 0 267754 2028928 1799265 2026-05-20T12:07:54Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028928 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Roccasecca dei Volsci | statû = Komun | sernavê_wêne = Dîmenek ji komunê }} '''Roccasecca dei Volsci''' komun û şaredariyeke parêzgeha [[Latina (parêzgeh)|Latinaya]] li herêma [[Lazio]]yê ye ku yek ji şaredariyên li herêma navendî ya [[Îtalya]]yê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://dati.istat.it/ |sernav=Statistiche Istat |malper=dati.istat.it |roja-gihiştinê=2024-08-01}}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Mijarên têkildar == * [[Lîsteya şaredariyên parêzgeha Latinayê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Îtalya-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Bajar û bajarokên Lazioyê]] [[Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Latinayê]] euwu17tnywp3951y2iv506rdj5kuzyk 0 267840 2028889 1799182 2026-05-20T12:00:11Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028889 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Rieti | statû = Bajar | sernavê_wêne = Dîmenek ji bajêr }} '''Rieti''' komun û bajareke parêzgeha [[Rieti (parêzgeh)|Rietiya]] li herêma [[Lazio]]yê ye ku yek ji bajarên li herêma navendî ya [[Îtalya]]yê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://dati.istat.it/ |sernav=Statistiche Istat |malper=dati.istat.it |roja-gihiştinê=2024-08-01}}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Mijarên têkildar == * [[Lîsteya şaredariyên parêzgeha Rietiyê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Îtalya-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Bajar û bajarokên Lazioyê]] [[Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Rietiyê]] o5ifojsoqn8cgn4b41g008ssti5lq15 0 267841 2028903 1799181 2026-05-20T12:01:35Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028903 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Rivodutri | statû = Komun | sernavê_wêne = Dîmenek ji komunê }} '''Rivodutri''' komun û şaredariyeke parêzgeha [[Rieti (parêzgeh)|Rietiya]] li herêma [[Lazio]]yê ye ku yek ji şaredariyên li herêma navendî ya [[Îtalya]]yê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://dati.istat.it/ |sernav=Statistiche Istat |malper=dati.istat.it |roja-gihiştinê=2024-08-01}}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Mijarên têkildar == * [[Lîsteya şaredariyên parêzgeha Rietiyê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Îtalya-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Bajar û bajarokên Lazioyê]] [[Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Rietiyê]] izakghbffo1tnluusv3a4xxyofjypr1 0 267842 2028926 1799180 2026-05-20T12:07:45Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028926 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Roccantica | statû = Komun | sernavê_wêne = Dîmenek ji komunê }} '''Roccantica''' komun û şaredariyeke parêzgeha [[Rieti (parêzgeh)|Rietiya]] li herêma [[Lazio]]yê ye ku yek ji şaredariyên li herêma navendî ya [[Îtalya]]yê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://dati.istat.it/ |sernav=Statistiche Istat |malper=dati.istat.it |roja-gihiştinê=2024-08-01}}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Mijarên têkildar == * [[Lîsteya şaredariyên parêzgeha Rietiyê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Îtalya-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Bajar û bajarokên Lazioyê]] [[Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Rietiyê]] q7rnepggvqqa7wvhjn4iz65jirmb9f7 0 267843 2028919 1799179 2026-05-20T12:07:07Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028919 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Rocca Sinibalda | statû = Komun | sernavê_wêne = Dîmenek ji komunê }} '''Rocca Sinibalda''' komun û şaredariyeke parêzgeha [[Rieti (parêzgeh)|Rietiya]] li herêma [[Lazio]]yê ye ku yek ji şaredariyên li herêma navendî ya [[Îtalya]]yê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://dati.istat.it/ |sernav=Statistiche Istat |malper=dati.istat.it |roja-gihiştinê=2024-08-01}}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Mijarên têkildar == * [[Lîsteya şaredariyên parêzgeha Rietiyê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Îtalya-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Bajar û bajarokên Lazioyê]] [[Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Rietiyê]] 0ro3nnhezv4memdo7s7qzg3wdouq70u 0 267983 2028892 1800653 2026-05-20T12:00:27Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028892 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Rignano Flaminio | statû = Komun | sernavê_wêne = Dîmenek ji komunê }} '''Rignano Flaminio''' komun û şaredariyeke bajarê metropolîten a [[Roma]]ya li herêma [[Lazio]]yê ye ku yek ji şaredariyên navendî yên [[Îtalya]]yê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://dati.istat.it/ |sernav=Statistiche Istat |malper=dati.istat.it |roja-gihiştinê=2024-07-17}}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Mijarên têkildar == * [[Lîsteya şaredariyên bajarê metropolîten a Romayê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Îtalya-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Bajar û bajarokên Lazioyê]] [[Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan a Romayê]] bzc2jcmmnxuzo299ykt4nopzafglu97 0 267984 2028898 1800652 2026-05-20T12:01:07Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028898 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Riofreddo | statû = Komun | sernavê_wêne = Dîmenek ji komunê }} '''Riofreddo''' komun û şaredariyeke bajarê metropolîten a [[Roma]]ya li herêma [[Lazio]]yê ye ku yek ji şaredariyên navendî yên [[Îtalya]]yê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://dati.istat.it/ |sernav=Statistiche Istat |malper=dati.istat.it |roja-gihiştinê=2024-07-17}}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Mijarên têkildar == * [[Lîsteya şaredariyên bajarê metropolîten a Romayê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Îtalya-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Bajar û bajarokên Lazioyê]] [[Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan a Romayê]] rmtb8sfdvnru7tnuqr4fslp9vi66jnt 0 267985 2028911 1800651 2026-05-20T12:06:25Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028911 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Rocca Canterano | statû = Komun | sernavê_wêne = Dîmenek ji komunê }} '''Rocca Canterano''' komun û şaredariyeke bajarê metropolîten a [[Roma]]ya li herêma [[Lazio]]yê ye ku yek ji şaredariyên navendî yên [[Îtalya]]yê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://dati.istat.it/ |sernav=Statistiche Istat |malper=dati.istat.it |roja-gihiştinê=2024-07-17}}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Mijarên têkildar == * [[Lîsteya şaredariyên bajarê metropolîten a Romayê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Îtalya-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Bajar û bajarokên Lazioyê]] [[Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan a Romayê]] siwsvtd0gbm624vp6gkkvtkpf1o05to 0 267987 2028915 1800649 2026-05-20T12:06:47Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028915 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Rocca di Papa | statû = Komun | sernavê_wêne = Dîmenek ji komunê }} '''Rocca di Papa''' komun û şaredariyeke bajarê metropolîten a [[Roma]]ya li herêma [[Lazio]]yê ye ku yek ji şaredariyên navendî yên [[Îtalya]]yê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://dati.istat.it/ |sernav=Statistiche Istat |malper=dati.istat.it |roja-gihiştinê=2024-07-17}}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Mijarên têkildar == * [[Lîsteya şaredariyên bajarê metropolîten a Romayê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Îtalya-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Bajar û bajarokên Lazioyê]] [[Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan a Romayê]] if8m5ntlez827x7ceishrlof0jii4pj 0 267988 2028923 1800648 2026-05-20T12:07:28Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028923 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Roccagiovine | statû = Komun | sernavê_wêne = Dîmenek ji komunê }} '''Roccagiovine''' komun û şaredariyeke bajarê metropolîten a [[Roma]]ya li herêma [[Lazio]]yê ye ku yek ji şaredariyên navendî yên [[Îtalya]]yê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://dati.istat.it/ |sernav=Statistiche Istat |malper=dati.istat.it |roja-gihiştinê=2024-07-17}}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Mijarên têkildar == * [[Lîsteya şaredariyên bajarê metropolîten a Romayê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Îtalya-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Bajar û bajarokên Lazioyê]] [[Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan a Romayê]] b6z4v0ahihuvd3i75t14a9eoj2ltanh 0 267989 2028917 1800647 2026-05-20T12:06:58Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028917 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Rocca Priora | statû = Komun | sernavê_wêne = Dîmenek ji komunê }} '''Rocca Priora''' komun û şaredariyeke bajarê metropolîten a [[Roma]]ya li herêma [[Lazio]]yê ye ku yek ji şaredariyên navendî yên [[Îtalya]]yê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://dati.istat.it/ |sernav=Statistiche Istat |malper=dati.istat.it |roja-gihiştinê=2024-07-17}}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Mijarên têkildar == * [[Lîsteya şaredariyên bajarê metropolîten a Romayê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Îtalya-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Bajar û bajarokên Lazioyê]] [[Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan a Romayê]] 7ewjn5nkn7cizdj3s6k3o1smi5xlk3c 0 267990 2028918 1800646 2026-05-20T12:07:02Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028918 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Rocca Santo Stefano | statû = Komun | sernavê_wêne = Dîmenek ji komunê }} '''Rocca Santo Stefano''' komun û şaredariyeke bajarê metropolîten a [[Roma]]ya li herêma [[Lazio]]yê ye ku yek ji şaredariyên navendî yên [[Îtalya]]yê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://dati.istat.it/ |sernav=Statistiche Istat |malper=dati.istat.it |roja-gihiştinê=2024-07-17}}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Mijarên têkildar == * [[Lîsteya şaredariyên bajarê metropolîten a Romayê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Îtalya-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Bajar û bajarokên Lazioyê]] [[Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan a Romayê]] dim8x166soou3e2obn3ei8ozdcndcrr 0 267991 2028943 1800645 2026-05-20T12:09:31Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028943 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Roiate | statû = Komun | sernavê_wêne = Dîmenek ji komunê }} '''Roiate''' komun û şaredariyeke bajarê metropolîten a [[Roma]]ya li herêma [[Lazio]]yê ye ku yek ji şaredariyên navendî yên [[Îtalya]]yê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://dati.istat.it/ |sernav=Statistiche Istat |malper=dati.istat.it |roja-gihiştinê=2024-07-17}}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Mijarên têkildar == * [[Lîsteya şaredariyên bajarê metropolîten a Romayê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Îtalya-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Bajar û bajarokên Lazioyê]] [[Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan a Romayê]] 5aagl40iuoqlre5v5fgw7lc43qt87zm 0 267992 2028974 1800644 2026-05-20T12:13:10Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028974 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Roviano | statû = Komun | sernavê_wêne = Dîmenek ji komunê }} '''Roviano''' komun û şaredariyeke bajarê metropolîten a [[Roma]]ya li herêma [[Lazio]]yê ye ku yek ji şaredariyên navendî yên [[Îtalya]]yê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://dati.istat.it/ |sernav=Statistiche Istat |malper=dati.istat.it |roja-gihiştinê=2024-07-17}}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Mijarên têkildar == * [[Lîsteya şaredariyên bajarê metropolîten a Romayê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Îtalya-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Bajar û bajarokên Lazioyê]] [[Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan a Romayê]] hvs9dme3eza47fhjp5pg3czjuuywo3o 0 268263 2028949 1800468 2026-05-20T12:10:24Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028949 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Ronco Scrivia | statû = Komun | sernavê_wêne = Dîmenek ji komunê }} '''Ronco Scrivia''' komun û şaredariyeke bajarê metropolîten a [[Genova]]ya li herêma [[Lîgûrya]]yê ye ku yek ji şaredariyên bakurê rojavayê [[Îtalya]]yê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://dati.istat.it/ |sernav=Statistiche Istat |malper=dati.istat.it |roja-gihiştinê=2024-08-03}}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Mijarên têkildar == * [[Lîsteya şaredariyên bajarê metropolîten a Genovayê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Îtalya-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Bajar û bajarokên Lîgûryayê]] [[Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan a Genovayê]] i26gxdqkvyxjb3yyqxshl7n3ylrmbdm 0 268264 2028951 1800467 2026-05-20T12:10:33Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028951 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Rondanina | statû = Komun | sernavê_wêne = Dîmenek ji komunê }} '''Rondanina''' komun û şaredariyeke bajarê metropolîten a [[Genova]]ya li herêma [[Lîgûrya]]yê ye ku yek ji şaredariyên bakurê rojavayê [[Îtalya]]yê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://dati.istat.it/ |sernav=Statistiche Istat |malper=dati.istat.it |roja-gihiştinê=2024-08-03}}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Mijarên têkildar == * [[Lîsteya şaredariyên bajarê metropolîten a Genovayê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Îtalya-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Bajar û bajarokên Lîgûryayê]] [[Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan a Genovayê]] 86ygjnwbq9lcph2vm317gg5shms7hjt 0 268265 2028963 1800466 2026-05-20T12:11:35Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028963 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Rossiglione | statû = Komun | sernavê_wêne = Dîmenek ji komunê }} '''Rossiglione''' komun û şaredariyeke bajarê metropolîten a [[Genova]]ya li herêma [[Lîgûrya]]yê ye ku yek ji şaredariyên bakurê rojavayê [[Îtalya]]yê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://dati.istat.it/ |sernav=Statistiche Istat |malper=dati.istat.it |roja-gihiştinê=2024-08-03}}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Mijarên têkildar == * [[Lîsteya şaredariyên bajarê metropolîten a Genovayê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Îtalya-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Bajar û bajarokên Lîgûryayê]] [[Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan a Genovayê]] 2mnz7ps7uq41zca9sbbt3gzr5oh8b8y 0 268267 2028973 1800465 2026-05-20T12:13:06Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028973 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Rovegno | statû = Komun | sernavê_wêne = Dîmenek ji komunê }} '''Rovegno''' komun û şaredariyeke bajarê metropolîten a [[Genova]]ya li herêma [[Lîgûrya]]yê ye ku yek ji şaredariyên bakurê rojavayê [[Îtalya]]yê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://dati.istat.it/ |sernav=Statistiche Istat |malper=dati.istat.it |roja-gihiştinê=2024-08-03}}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Mijarên têkildar == * [[Lîsteya şaredariyên bajarê metropolîten a Genovayê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Îtalya-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Bajar û bajarokên Lîgûryayê]] [[Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan a Genovayê]] in7cal3tkxn20egcfa4p3lr43mvmhgw 0 268342 2028899 1920380 2026-05-20T12:01:15Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028899 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Riomaggiore | statû = Komun | sernavê_wêne = Dîmenek ji komunê }} '''Riomaggiore''' komun û şaredariyeke parêzgeha [[La Spezia (parêzgeh)|La Speziaya]] li herêma [[Lîgûrya]]yê ye ku yek ji şaredariyên bakurê rojavayê [[Îtalya]]yê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://dati.istat.it/ |sernav=Statistiche Istat |malper=dati.istat.it |roja-gihiştinê=2024-08-01}}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Mijarên têkildar == * [[Lîsteya şaredariyên parêzgeha La Speziayê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Îtalya-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Avabûnên 1861ê li Îtalyayê]] [[Kategorî:Bajar û bajarokên Lîgûryayê]] [[Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Îtalyayê]] [[Kategorî:Şaredariyên parêzgeha La Speziayê]] 1as3dfv1unpr7tq0o2lgml1l5yh54ss 0 268343 2028932 1801891 2026-05-20T12:08:14Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028932 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Rocchetta di Vara | statû = Komun | sernavê_wêne = Dîmenek ji komunê }} '''Rocchetta di Vara''' komun û şaredariyeke parêzgeha [[La Spezia (parêzgeh)|La Speziaya]] li herêma [[Lîgûrya]]yê ye ku yek ji şaredariyên bakurê rojavayê [[Îtalya]]yê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://dati.istat.it/ |sernav=Statistiche Istat |malper=dati.istat.it |roja-gihiştinê=2024-08-01}}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Mijarên têkildar == * [[Lîsteya şaredariyên parêzgeha La Speziayê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Îtalya-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Bajar û bajarokên Lîgûryayê]] [[Kategorî:Şaredariyên parêzgeha La Speziayê]] hwxuw3ex7km0b5tui9u8ajys3b13bpd 0 268427 2028930 1801816 2026-05-20T12:08:04Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028930 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Roccavignale | statû = Komun | sernavê_wêne = Dîmenek ji komunê }} '''Roccavignale''' komun û şaredariyeke parêzgeha [[Savona (parêzgeh)|Savonaya]] li herêma [[Lîgûrya]]yê ye ku yek ji şaredariyên bakurê rojavayê [[Îtalya]]yê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://dati.istat.it/ |sernav=Statistiche Istat |malper=dati.istat.it |roja-gihiştinê=2024-08-01}}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Mijarên têkildar == * [[Lîsteya şaredariyên parêzgeha Savonayê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Îtalya-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Bajar û bajarokên Lîgûryayê]] [[Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Savonayê]] qpzvc0u8k4o6qhy8rnbr7u4o0r3ix7w 0 268470 2028897 1801308 2026-05-20T12:01:02Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028897 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Rio | statû = Komun | sernavê_wêne = Dîmenek ji komunê }} '''Rio''' komun û şaredariyeke parêzgeha [[Livorno (parêzgeh)|Livornoya]] li herêma [[Toskana]]yê ye ku yek ji şaredariyên navendî yên [[Îtalya]]yê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://dati.istat.it/ |sernav=Statistiche Istat |malper=dati.istat.it |roja-gihiştinê=2024-08-01}}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Mijarên têkildar == * [[Lîsteya şaredariyên parêzgeha Livornoyê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Îtalya-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Bajar û bajarokên Toskanayê]] [[Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Livornoyê]] q0makomc9ps4no5ppckybvn1ht2vopr 0 268471 2028961 1801787 2026-05-20T12:11:25Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028961 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Rosignano Marittimo | statû = Komun | sernavê_wêne = Dîmenek ji komunê }} '''Rosignano Marittimo''' komun û şaredariyeke parêzgeha [[Livorno (parêzgeh)|Livornoya]] li herêma [[Toskana]]yê ye ku yek ji şaredariyên navendî yên [[Îtalya]]yê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://dati.istat.it/ |sernav=Statistiche Istat |malper=dati.istat.it |roja-gihiştinê=2024-08-01}}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Mijarên têkildar == * [[Lîsteya şaredariyên parêzgeha Livornoyê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Îtalya-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Bajar û bajarokên Toskanayê]] [[Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Livornoyê]] rko3d0kmpta0x7dwipoja5kqyziqrt4 0 271879 2028929 1816958 2026-05-20T12:08:00Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028929 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Roccastrada | statû = Komun | sernavê_wêne = Dîmenek ji komunê }} '''Roccastrada''' komun û şaredariyeke parêzgeha [[Grosseto (parêzgeh)|Grossetoya]] li herêma [[Toskana]]yê ye ku yek ji şaredariyên [[Îtalya]]ya navendî ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://dati.istat.it/ |sernav=Statistiche Istat |malper=dati.istat.it |roja-gihiştinê=2024-08-12}}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Mijarên têkildar == * [[Lîsteya şaredariyên parêzgeha Grossetoyê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Îtalya-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Bajar û bajarokên Toskanayê]] [[Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Grossetoyê]] tstvmu6mtbo64khoj6s4fmpv32dmakq 0 272018 2028900 1818011 2026-05-20T12:01:20Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2028900 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank wargeh/wîkîdane | nav = Riparbella | statû = Komun | sernavê_wêne = Dîmenek ji komunê }} '''Riparbella''' komun û şaredariyeke parêzgeha [[Pisa (parêzgeh)|Pisaya]] li herêma [[Toskana]] ye ku yek ji şaredariyên [[Îtalya]]ya navendî ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://dati.istat.it/ |sernav=Statistiche Istat |malper=dati.istat.it |roja-gihiştinê=2024-08-13}}</ref> == Nifûs == {{Nifûsa tarîxî/wd}} {{Çepê paqij bike}} == Mijarên têkildar == * [[Lîsteya şaredariyên parêzgeha Pisayê]] == Çavkanî == {{Çavkanî}} == Girêdanên derve == {{Kategoriya Commonsê ya biçûk}} {{Kontrola otorîteyê}} {{Îtalya-erdnîgarî-şitil}} [[Kategorî:Bajar û bajarokên Toskanayê]] [[Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Pisayê]] s2jk4uzr86jiqd4h4hjlow2phofm2y9 0 285446 2029841 1983841 2026-05-20T17:18:06Z Balyozbot 42414 [[User:Balyozxane/skrîpt/py/addbekategori.py|Bot]]: Şablona {{[[Şablon:Bêkategorî|bêkategorî]]}} lê hat zêdekirin 2029841 wikitext text/x-wiki {{Bêkategorî|tarîx=gulan 2026}} {{Agahîdanka giştî}} '''Gucci''' an '''Guccio Gucci S.p.A.''',<ref>{{Jêder-malper |url=https://italianbusinessregister.it/en-US/web/guest/search-results |sernav=Research {{!}} Italian Business Register |malper=italianbusinessregister |roja-gihiştinê=2024-11-24 |ziman=en-US }}</ref> malek [[modeya luks]] a [[îtalyan]]î ye ku li [[Firenze]], [[Îtalya]]yê ye.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.kering.com/en/group |sernav=Group {{!}} Kering |malper=web.archive.org |tarîx=2013-04-24 |roja-gihiştinê=2024-11-24 |roja-arşîvê=2013-04-24 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20130424035247/http://www.kering.com/en/group |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://www.businessoffashion.com/2013/04/why-did-ppr-change-its-name-to-kering.html |sernav=Why Did PPR Change Its Name to Kering? - BoF - The Business of Fashion |malper=web.archive.org |tarîx=2013-07-19 |roja-gihiştinê=2024-11-24 |roja-arşîvê=2013-07-19 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20130719223600/http://www.businessoffashion.com/2013/04/why-did-ppr-change-its-name-to-kering.html |rewşa-urlyê=mirî }}</ref><ref>{{Jêder-malper |url=http://www.guccigroup.com/documents/2010/Press%20Release%20_Announcement%20AMcQ%20and%20Gucci%20Group%2027%2005%2010%20ENG%20FINAL.pdf |sernav=Wayback Machine |malper=web.archive.org |roja-gihiştinê=2024-11-24 |roja-arşîvê=2011-02-05 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20110205093156/http://www.guccigroup.com/documents/2010/Press%20Release%20_Announcement%20AMcQ%20and%20Gucci%20Group%2027%2005%2010%20ENG%20FINAL.pdf |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Rêzên hilberên wê [[Çenteya destan|çenteyên destan]], [[kinc]]ên amade, [[pêlav]], [[aksesûar]], û [[xemilandina malê]] hene; û ew bi navê ''Gucci Beauty'' lîsansa nav û marqeya xwe dide [[Coty]] ji bo [[parfûm]] û [[kozmetîk]]ê.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.voguebusiness.com/beauty/turning-around-coty-why-existing-brands-not-manda-is-the-ambition |sernav=Turning around Coty: Why existing brands, not M&A, is the ambition {{!}} Vogue Business |malper=web.archive.org |tarîx=2023-01-07 |roja-gihiştinê=2024-11-24 |roja-arşîvê=2023-01-07 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20230107000827/https://www.voguebusiness.com/beauty/turning-around-coty-why-existing-brands-not-manda-is-the-ambition |rewşa-urlyê=bot: unknown }}</ref> Gucci di sala [[1921]]ê de ji hêla [[Guccio Gucci]] ([[1881]]–[[1953]]) ve li Firenze, [[Toskana]] hate damezrandin. Di bin rêberiya [[Aldo Gucci]] (kurê Guccio), Gucci bû [[marqe]]yek navdar a [[cîhan]]ê, [[îkon]]ek [[serdem]]a [[dolce vita]] ya îtalî. Piştî nakokiyên malbatî di [[salên 1980î]] de, malbata Gucci di sala [[1993]]ê de bi tevahî ji pargîdaniyê hate derxistin. Piştî vê krîzê, marqe ji nû ve hat vejandin û di sala [[1999]]ê de Gucci bû şaxek [[Pargîdanî|pargîdaniya]] [[Fransa|fransî]] [[PPR]], ku paşê navê xwe kir [[Kering]]. Di sala 2023ê de, Gucci 538 [[firotgeh]]an bi 20,711 karmendan xebitand, û 9,9 mîlyar € di firotanê de çêkir.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.france24.com/en/live-news/20240208-gucci-owner-kering-profits-slump-in-trying-year |sernav=Gucci owner Kering profits slump in 'trying year' |malper=France 24 |tarîx=2024-02-08 |roja-gihiştinê=2024-11-24 |ziman=en }}</ref> [[Stefano Cantino]] ji [[Çiriya pêşîn|cotmeha]] [[2024]]ê vir ve [[CEO]]yê Gucci ye,<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.voguebusiness.com/story/companies/gucci-taps-stefano-cantino-as-ceo |sernav=Gucci names Stefano Cantino as CEO |malper=Vogue Business |tarîx=2024-10-08 |roja-gihiştinê=2024-11-24 |ziman=en-US |paşnav=Guilbault |pêşnav=Laure }}</ref> û ji [[Kanûna paşîn|Çileyê]] [[2023]]ê vir ve derhênerê afirîner [[Sabato De Sarno]] ye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://fashionunited.fr/actualite/mode/gucci-devoile-sa-premiere-collection-masculine-signee-sabato-de-sarno/2024011233967 |sernav=Gucci dévoile sa première collection masculine signée Sabato De Sarno |malper=FashionUnited |tarîx=2024-01-12 |roja-gihiştinê=2024-11-24 |ziman=fr |paşnav=AFP }}</ref> == Dîroka Gucci == Gucci di sala 1921 de ji hêla Guccio Gucci ve li Firenze, Îtalyayê hate damezrandin. Pargîdanî di destpêkê de wekî firotgehek kelûpelên çerm dest pê kir ku ji çîna jorîn çente, valîz û aksesûarên bi kalîte pêşkêş dikir. Fikra Guccio bû ku hilberên xweşik û bi destan bi bîhnfirehiya îtalî biafirîne. Pargîdanî zû serketî bû, di [[salên 1930î]] de li [[Mîlano]] û [[Roma]]yê firotgehên xwe vekir û ji bo luks û kalîteyê bû bi navûdeng. Di dema [[Şerê Cîhanî yê Duyem|Şerê Cîhanê yê Duyem]] de, marqe ji kêmbûna materyalan êş kişand, lê ev bû sedema nûbûnek: Gucci di salên şer de ji bo hilberên xwe gomek û materyalên din ên alternatîf bikar anî. Di [[salên 1950î]] de, Gucci dest bi berfirehkirina [[navneteweyî]] kir û yekem firotgehên xwe li [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] vekir. Marqe bi taybetî li DYAyê, nemaze di nav [[Stêrk (mirov)|stêrkên]] [[Hollywood]]ê de ku hilberên Gucci li xwe dikirin, bû [[sembol]]ek [[statû]]yê. Di [[salên 1960î]] de, Gucci [[Kember (cil)|kembera]] xwe ya navdar "[[Double G]]" derxist, ku zû bû nîşanek bazirganî ya marqeyê. Pargîdanî xwe wekî hevwateya [[luks]] û [[zerafet]]ê destnîşan kir. Lê [[salên 1970î]] û [[Salên 1980î|1980î]] bi nakokiyên navxweyî re derbas bûn, ji ber ku malbata Gucci ji hev ket û birêvebirina pargîdaniyê dijwartir bû. Neviyên Guccio, nemaze Aldo Gucci, rêvebirina pargîdaniyê domandin, lê marqe bala xwe û kalîteyê winda kir. Di [[salên 1990î]] de, Gucci ket nav [[krîz]]ê. Zêdebûna bazirganiya navê Gucci zirar da wêneya luks a marqeyê. Di sala [[1994]]ê de, [[Sêwirîner|sêwiranerê]] ciwan [[Tom Ford]] wekî derhênerê afirîner hate hilbijartin. Ford bi ji nû ve şîrovekirina modeya Gucci, pargîdaniyê şoreş kir û rûyek seksi, giranbiha û nûjen da marqeyê. Di bin serokatiya Ford de, Gucci mezinbûnek nû dît û bû yek ji markayên herî lêgerîn ên salên 1990î. Di sala [[1999]]ê de, Gucci bi koma luks a fransî [[Pinault-Printemps-Redoute (PPR)]] re bû yek, ku paşê navê xwe wek [[Kering]] guhart. Gucci marqeya herî girîng a komê ma. Di sala [[2004]]ê de, Tom Ford ji pargîdaniyê derket û sêwirînera îtalî [[Frida Giannini]] li şûna wî hat. Giannini riya serketinê domand û [[îkon]]ên din ên wekî "[[Gucci Bamboo Bag]]" hilberandin. Lêbelê, marqe di [[salên 2010î]] de krîzek nû derbas kir, ji ber ku bazara luksê guherî û Gucci nikarîbû gazî ciwanan bike. Di sala 2015ê de, sêwirîner [[Alessandro Michele]] rêberiya afirîner a Gucci girt. Michele di sêwirana Gucci de guhertinek radîkal anî, bi tevlêkirina [[vintage]], [[Eksantrîzm|eksantrîk]] û herikîna [[Zayenda biyolojîk|zayendî]] di berhevokên xwe de. Vê yekê bi taybetî bang li nifşên ciwan kir û alîkariya Gucci kir ku xwe wekî yek ji nûjentirîn malên modeyê li cîhanê destnîşan bike. Di bin serokatiya Michele de, Gucci ji marqeyek lûksê ya [[Muhafizekarî|muhafezekar]] veguherî etîketek [[avant-garde]] ya afirîner, û her tim bi daxuyaniyên yekta û çandî dihat derket holê. Gucci di heman demê de dest pê kir ku bêtir balê bikişîne ser [[domdarî]] û berpirsiyariya [[civak]]î. Ev yek marqeyê di nav xerîdarên hişmendiya jîngehê de populer kir. Di sala [[2021]]ê de, Gucci 100 saliya xwe bi berhevokek balkêş pîroz kir, ku [[dîrok]]a malê bi şîroveyek nûjen re li hev kir. Di salên dawî de, Gucci bi hevkariyên cûrbecûr û kampanyayên nûjen re berferehkirina wêneya marqeya xweya luks berdewam kir. Gucci hê jî yek ji wan malên modayê yên herî naskirî yên cîhanê ye, û hem di cîhana modeya bilind û hem jî di [[Çanda populer|çanda pop]] de xwedî bandorek mezin e. Şirket bi hilberên xwe yên berbiçav ên wekî çente, pêlav, cil û berg û aksesûar tê zanîn. Îro, Gucci yek ji markayên luks ên herî bi qîmet ê cîhanê dimîne, û hem ji ber mîrateya xwe û hem jî ji ber kapasîteya xwe ya nûbûnê tê pîroz kirin. == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} 2cnrb62hnen9uiyuh6lsl8fe8w3tzkl 1 302652 2029523 1909028 2026-05-20T17:11:38Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Fransa|Wîkîproje Fransa]] 2029523 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=|1= {{Wîkîproje Edebiyat|muhîmî=}} {{Wîkîproje Fransa|muhîmî=Kêm}} }} ay6h8mnrt12a3pywjwcb9eae7dsxiv4 14 311237 2029097 1957607 2026-05-20T12:45:52Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029097 wikitext text/x-wiki {{Standard-kat}} [[Kategorî:Huner li Efxanistanê]] [[Kategorî:Mîmariya asyayî li gorî welatan]] [[Kategorî:Mîmarî li Asyaya Başûr]] [[Kategorî:Mîmarî li gorî welatan]] see4jfyk3yrce2l1lyaykk0yz1s6byx 14 314532 2029942 1983167 2026-05-20T19:07:39Z Wikihez 39702 2029942 wikitext text/x-wiki {{Kategoriya şitilê |gotar=[[erdnîgarî|ernîgariya]] [[Îngilistan]]ê |şablon=Îngilîstan-erdnîgarî-şitil |kategorî=Erdnîgariya Îngilistanê |kat2=Şitilên Îngilistanê}} [[Kategorî:Şitilên erdnîgariyê|Îngilistan]] 714hxubqnojw8lb81ultk51uh1c94rs 2029943 2029942 2026-05-20T19:08:26Z Wikihez 39702 2029943 wikitext text/x-wiki {{Kategoriya şitilê |gotar=[[erdnîgarî|ernîgariya]] [[Îngilistan]]ê |şablon=Îngilîstan-erdnîgarî-şitil |kategorî=Erdnîgariya Înglistanê }} [[Kategorî:Şitilên erdnîgariyê|Îngilistan]] 1a9kfx17u2vv8wfclia45d9fsy5hj1x 1 314843 2029369 1993773 2026-05-20T17:08:28Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]], [[WP:Wîkîproje Fransa|Wîkîproje Fransa]], [[WP:Wîkîproje Îtalya|Wîkîproje Îtalya]], [[WP:Wîkîproje Kurdistan|Wîkîproje Kurdistan]] 2029369 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=|1= {{Wîkîproje DYA|muhîmî=Navîn}} {{Wîkîproje Fransa|muhîmî=Navîn}} {{Wîkîproje Îtalya|muhîmî=Navîn}} {{Wîkîproje Kurdistan|muhîmî=Navîn}} }} == Sernav == Difikirim ku sernavê gotarê guhertinê lazime ji ber ku Îranê bersiv dayê Amerîka û Îsraîlê. Li gorî min sernavê nû 'Şerê Îran 2026' dikane bibe. Wîkîpediyayê îngîlîzî û tirkî jî wîsa guhartiye. Hûn çi difikirin? [[Bikarhêner:VikiAzad|VikiAzad]] ([[Gotûbêja bikarhêner:VikiAzad|gotûbêj]]) 16:08, 2 adar 2026 (UTC) :@[[Bikarhêner:VikiAzad|VikiAzad]] Rastnivîsa [[Îsraêl]] li ser Wîkîpediyayê hatiye tercîh kirin. [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 18:59, 2 adar 2026 (UTC) == Danasîna di bin navê gotarê de == Silav @[[Bikarhêner:VikiAzad|VikiAzad]] di demek guncav de ev danasîna di bin navê gotarê de ''rêze êrîşên esmanî li ser Îranê di sibata 2026an de'' tu dikarî tenê wekê "Şerekê li Rojavaya Asyayê" biguherînî? Ev danasîna hem bi hêz e û hem jî danasîneke global e. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 11:14, 25 adar 2026 (UTC) :Çêbû✅ [[Bikarhêner:VikiAzad|VikiAzad]] ([[Gotûbêja bikarhêner:VikiAzad|gotûbêj]]) 18:03, 28 adar 2026 (UTC) ::Spas, destxweş bî [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 18:09, 28 adar 2026 (UTC) 255nx04y7b7c4ggmoe9e4poqcc0h783 15 315021 2029766 1990033 2026-05-20T17:16:34Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029766 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} == Qaîdeyên nivîskî ya Wîkîpediya kurdî == Silav @[[Bikarhêner:VikiAzad|VikiAzad]] Wîkîpediya kurdî berevajiyê Wîkîpediya îngilîzî û tirkî wekê Wîkîpediya fransî, spanî û wekê gelek zimanên din ên ewropî tenê navên taybet tîpa destpêkê bi tîpa gir dinivîse. Asya û Asyayê navê teybet e ev her du bi tîpên mezin têne destekkirin lê asyayî peyv e divê tîpên biçûk were nivîsandin. Wek mînak gundî, bajarî, fransî ewropî rast in. Gundî, Bajarî, Ewropî Fransî çewt e. Ji kerema xwe navê kategoriyê wekê Kesên asyayî yên sedsala 20an biguherîne. Qewet be. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 20:38, 15 adar 2026 (UTC) :Min jî piştî ku vê [[:Kategorî:Sedsala 20an li Asyayê|kategoriyê]] mêze kir şunda rûpel bi tîpên mezin ava kiribû. Lê belê ne wîsa bûye. Ezê şunda hinekî din dîqet bikim. Spas ji bo agahdarkirinê. Qewet be. :[[Kategorî:Sedsala 20an li Asyayê]] :[[Bikarhêner:VikiAzad|VikiAzad]] ([[Gotûbêja bikarhêner:VikiAzad|gotûbêj]]) 21:04, 15 adar 2026 (UTC) 7kz3pxp546941lxj9q1o3t7f9jcyren 0 315109 2029870 1991088 2026-05-20T17:39:38Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Wikihez/skrîpt/py/citeKurdifier.py|Bot]]: Kurdîkirina çavkaniyan; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir, Lînk paqij kir.) 2029870 wikitext text/x-wiki '''Rehabîlîtasiyon''' pêvajoya ji nû ve perwerdekirina sûcdarên tawanbar û amadekirina wan ji bo vegera [[civak]]ê ye. Armanc ev e ku sedemên bingehîn ên sûc werin çareserkirin da ku piştî serbestberdana girtiyan ji [[girtîgeh]]ê, pêşî li dubarebûna sûc were girtin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://study.com/academy/lesson/criminal-rehabilitation-programs-statistics-definition.html |sernav=Criminal Rehabilitation: Programs, Statistics & Definition |malper=Study.com |tarîx=18 çiriya paşîn 2021 |roja-gihiştinê=25 nîsan 2023 |paşnav=Madison |pêşnav=Elisha }}</ref> Bi gelemperî ev li ser nêzikatiyên psîkolojîk dihewîne ku li ser xirabûnên nasnameyî yên bi celebên taybetî yên tawanbarên ku ji aliyê sûcdaran takekesî ve têne kirin, hedef digirin, lê dibe ku perwedehiya gelemperîtir a wekî jêhatîbûnên xwendinê û perwedehiya pîşeyî jî dihewîne. == Rêbaz == Ji bo rehabîlîtasyonekê serkeftî ya girtiyekî/ê jî dibe alîkar ku kesên mehkûm: * di rewşek xirab de ne ku tenduristiya wan tehdît dike, ji wergirtina lênihêrîna bijîşkî sûd werdigirin û ji awayên din ên muameleya xerab a cidî têne parastin,<ref name="ovey">Clare Ovey, ''[https://www.coe.int/t/DGHL/STANDARDSETTING/PRISONS/Conference_19_files/COURT-%20Clare%20Ovey%20Helsinki.pdf Ensuring respect of the rights of prisoners under the European Convention on Human Rights as part of their reintegration process] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140727113442/https://www.coe.int/t/DGHL/STANDARDSETTING/PRISONS/Conference_19_files/COURT-%20Clare%20Ovey%20Helsinki.pdf|date=2014-07-27}}'', Registry of the European Court of Human Rights.</ref> * dikarin têkiliyên xwe bi cihana derve re biparêzin,<ref name="ovey" /> * fêrî jêhatîyên nû bibin da ku ji wan re di jiyana kar a li derveyî welêt de bibin alîkar,<ref name="ovey" /> * ji rêziknameyên qanûnî yên zelal û berfireh sûd werbigirin ku ewlehiyên pêkan zelal dikin û karanîn û jiholêrakirina her tomarên daneyan ên têkildarî mijarên sûc birêve dibin,<ref name="ovey" /> * di hin rewşan de bi kîmyewî têne dermankirin,<ref>{{Jêder-nûçe |paşnav=Elmhirst |pêşnav=Sophie |lînka-nivîskar= |tarîx=1 adar 2016 |sernav=What should we do about paedophiles? &#124; Child protection |url=https://www.theguardian.com/society/2016/mar/01/what-should-we-do-about-paedophiles |rewşa-urlyê=zindî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20220219150642/https://www.theguardian.com/society/2016/mar/01/what-should-we-do-about-paedophiles |roja-arşîvê=2022-02-19 |roja-gihiştinê=2022-02-24 |rojname=[[The Guardian]] |cih=London }}</ref> * û wergirtina cezayên girtîgehê yên dirêjtir.<ref>{{Jêder-kovar |paşnav=Landersø |pêşnav=Rasmus |tarîx=February 2015 |sernav=Does Incarceration Length Affect Labor Market Outcomes? |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/10.1086/682911 |kovar=The Journal of Law and Economics |cild=58 |hejmar=1 |rr=205–234 |doi=10.1086/682911 |issn=0022-2186 |gihiştina-urlyê=subscription }}</ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} [[Kategorî:Girtîgeh]] [[Kategorî:Sûc]] 3868aqbllihhkglutijj164tnx6n61i 1 315247 2029267 1994327 2026-05-20T17:06:22Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Dîn|Wîkîproje Dîn]] 2029267 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=|1= {{Wîkîproje Dîn|muhîmî=Kêm}} }} == Otanazî yan otenazî? == [[Otanazî]] yan [[otenazî]]? [[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 10:19, 29 adar 2026 (UTC) :Silav @[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] li bakur bi gelemperî wekê otenazî tê binavkirin. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 10:29, 29 adar 2026 (UTC) ::Rojbaş @[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]], gelek spas, tu çawan î? Ez bixwe hînî "otanazî", "êtanazî" yan "alîkariya mirinê" bûme, lê otenazî jî ne xirab e. Birêz @[[Bikarhêner:Biyolojiyabikurdi|Biyolojiyabikurdi]] tu jê re çi dibêjî? Silav û rêz. [[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 10:42, 29 adar 2026 (UTC) :::Silav, :::Di zanista biyoljiyê de gava peyvek înglîzî bi tîpên “eu” dest pê dike divê kurdiya wê “ ê ” be. :::Mînak, xaneya '''êkaryotî''' (bi înglîzî: eukaryotic cell), '''êglena''' (bi înglîzî: euglena), '''êbakterî''' (bi înglîzî: eubacteria) :::Lê dengê “eu” hin caran bi awayekî din jî hatiye kurdîkirin. Mînak, divê “europe” bi kurdî wekî, “êrop” bihata lêvkirin. Lê em li dewsa wê peyva “ewropa” bi kar tînin. Ez dibêjim '''êtanazî''' baştir e. [[Bikarhêner:Biyolojiyabikurdi|Biyolojiyabikurdi]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Biyolojiyabikurdi|gotûbêj]]) 13:52, 29 adar 2026 (UTC) ::::Destxweş bî, mamoste @[[Bikarhêner:Biyolojiyabikurdi|Biyolojiyabikurdi]]! [[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 18:16, 29 adar 2026 (UTC) :Silav @[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]], peyva ''otenazî'' biya min rast e. [[Bikarhêner:Kurê Acemî|Kurê Acemî]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Kurê Acemî|gotûbêj]]) 11:42, 29 adar 2026 (UTC) ::Silav @[[Bikarhêner:Kurê Acemî|Kurê Acemî]], gelek spas. [[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 11:55, 29 adar 2026 (UTC) *[[Tanatos]] *[[tanatolojî]] *[[tanatoz]] *[[tanatokenoz]] *[[tanatofobî]] *[[tanatomanî]] 3wd9duriljphpol4argm0wxjj6ych08 15 315770 2029275 1998217 2026-05-20T17:06:32Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Dîn|Wîkîproje Dîn]], [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]], [[WP:Wîkîproje Mîtolojî|Wîkîproje Mîtolojî]] 2029275 wikitext text/x-wiki {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Dîn}} {{Wîkîproje Edebiyat}} {{Wîkîproje Mîtolojî}} }} #BERALÎKIRIN [[Gotûbêja kategoriyê:Zargotin]] e5lgqtih4l4i9ry78hb5kd61xj2r7i4 2029983 2029275 2026-05-21T03:53:08Z Balyozbot 42414 Bot: {{[[Şablon:Serê gotûbêjê|Serê gotûbêjê]]}} lê hat zêdekirin 2029983 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Dîn}} {{Wîkîproje Edebiyat}} {{Wîkîproje Mîtolojî}} }} #BERALÎKIRIN [[Gotûbêja kategoriyê:Zargotin]] do7hc7zdgw25ovmfx7pnjm0xy4ke0g5 0 315934 2029990 2000575 2026-05-21T05:52:09Z Balyozbot 42414 [[User:Balyozxane/skrîpt/py/removexebat.py|Bot]]: Şablona {{[[Şablon:Xebat|xebat]]}} hat rakirin; paqijiyên kozmetîk (Destpêkê standard kir.) 2029990 wikitext text/x-wiki {{Sêwî|tarîx=nîsan 2026}} {{Agahîdank nivîskar | nav = | navê_rastî = <!-- Navê bi zimanê zikmakî heke ji rûpelê cuda be--> | bernav = | wêne = | mezinahiya_wêne = | sernavê_wêne = | pîşe = [[Helbestvan]],[[nivîskar]] | navê_jidayikbûnê = | roja_jidayikbûnê = | cihê_jidayikbûnê = [[Llanfihangel-yng-Ngwynfa]], [[Montgomeryshire]],[[Wêls]] | roja_mirinê = | cihê_mirinê = [[Llanfihangel-yng-Ngwynfa]], [[Montgomeryshire]],[[Wêls]] | koordînatên_cihê_goristanê = | netewe = | hevwelatî = | perwerde = | destûrname = | ziman = [[Zimanê wêlsî]] | tevger = <!-- Tevgera wêjeyî --> | şêwe = <!-- Şêweya wêjeyî --> | serdem = | salên_çalak = | berhem = <!-- Berhemên navdar --> | bandorbar = | bandorker = | hevjîn = <!-- zewicî --> | partner = <!-- nezewicî --> | bav = | dê = | zarok = | malper = <!-- bi vî awayî: {{URL|mînak.com}} --> | şanenav = <!-- îmze --> | mezinahiya_şanenavê = | modul = | jêrenot = <!-- Agahiyên din (bûyer, ...) --> }} '''Ann Griffiths''' , bi paşnavê jidayikbûnê '''Thomas''' (1776–1805), helbestvaneke wêlsî û nivîskara sirûdên xiristiyanî yên metodîstî bi zimanê wêlsî bû. Helbestên wê baweriya wê ya xiristiyanî ya germ û zanîna wê ya kûr ya nivîsarên pîroz ên xiristiyanî nîşan didin. == Jînenîgarî == [[Wêne:A letter in the hand of Ann Griffiths (1776-1805) NLW3365236.jpg|thumb|Nameyeke bi destê Ann Griffiths hatiye nivîsîn]] == Çavkanî == {{çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Helbestvanên wêlsî yên jin]] [[Kategorî:Jidayikbûn 1776]] [[Kategorî:Mirin 1805]] ril9xcxn61gm83uzfv3mjbchhu0mwor 0 315940 2029114 2001595 2026-05-20T14:32:31Z Avestaboy 34898 Rastnivîs 2029114 wikitext text/x-wiki {{Bêkategorî|tarîx=nîsan 2026}} {{Agahîdank yaneya futbolê | nav = Swansea City AFC | amblem = Swansea City AFC logo.svg | navê tije = Swansea City Football Club | bernav = The Swans (Qaz), The Jacks | damezirandin = 1912 | stad = [[Swansea.com Stadium]] | kapasîte = 21.088 | serok = Andy Coleman | rahêner = Luke Williams | lîg = [[EFL Championship]] | sezona_borî = EFL Championship, 14. (2023-24) | malper = [https://www.swanseacity.com swanseacity.com] | pattern_la1 = | pattern_b1 = _swansea2324h | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = ffffff | body1 = ffffff | rightarm1 = ffffff | shorts1 = ffffff | socks1 = ffffff | pattern_la2 = | pattern_b2 = _swansea2324a | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = 000000 | body2 = 000000 | rightarm2 = 000000 | shorts2 = 000000 | socks2 = 000000 }} '''Swansea City Football Club''' (bi [[Zimanê kîmri|kîmri]]: ''Clwb Pêl-droed Dinas Abertawe''), yaneyeke futbolê ya profesyonel a [[Wêls|Wêlsê]] ye ku li bajarê [[Swansea]]yê hatiye damezirandin. Her çend yaneyeke Walesê be jî, di pergala lîgên [[Înglistan|Înglistanê]] de cih digire û niha di [[EFL Championship]]ê de têdikoşe.<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://www.swanseacity.com/history |sernav=History {{!}} Swansea |malper=www.swanseacity.com |roja-gihiştinê=2026-04-13 |ziman=en}}</ref> == Dîrok == Yane di sala 1912'an de bi navê '''Swansea Town''' hat avakirin. Di sala 2011'an de, Swansea City bû yekem yaneya Walesê ku derket [[Premier League]]ê. Serkeftina wan a herî mezin di sala 2013'an de bû, dema ku wan [[Kupaya Lîgê]] (League Cup) qezenc kir û mafê beşdarbûna lîgên Ewropayê bi dest xist.<ref name=":0"/> == Stadyum == Swansea City lîstikên xwe li '''Swansea.com Stadium''' (berê wekî Liberty Stadium dihat naskirin) dilîze. Ev stad di sala 2005'an de hat vekirin û kapasîteya wê 21.088 kes e.<ref name=":0"/> == Serkeftin == * '''[[Kupaya Lîgê]] (League Cup)''' ** Şampiyon (1): 2012–13 * '''Kupaya Walesê (Welsh Cup)''' ** Şampiyon (10): 1913, 1932, 1950, 1961, 1966, 1981, 1982, 1983, 1989, 1991 * '''Football League Trophy''' ** Şampiyon (2): 1994, 2006 == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} iwythbhklt32ifzjd8khuv8edqwsx4t 2029115 2029114 2026-05-20T14:32:54Z Avestaboy 34898 Rastnivîs 2029115 wikitext text/x-wiki {{Bêkategorî|tarîx=nîsan 2026}} {{Agahîdank yaneya futbolê | nav = Swansea City AFC | amblem = Swansea City AFC logo.svg | navê tije = Swansea City Football Club | bernav = The Swans (Qaz), The Jacks | damezirandin = 1912 | stad = [[Swansea.com Stadium]] | kapasîte = 21.088 | serok = Andy Coleman | rahêner = Luke Williams | lîg = [[EFL Championship]] | sezona_borî = EFL Championship, 14. (2023-24) | malper = [https://www.swanseacity.com swanseacity.com] | pattern_la1 = | pattern_b1 = _swansea2324h | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = ffffff | body1 = ffffff | rightarm1 = ffffff | shorts1 = ffffff | socks1 = ffffff | pattern_la2 = | pattern_b2 = _swansea2324a | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = 000000 | body2 = 000000 | rightarm2 = 000000 | shorts2 = 000000 | socks2 = 000000 }} '''Swansea City Football Club''' (bi [[Zimanê kîmri|kîmri]]: ''Clwb Pêl-droed Dinas Abertawe''), yaneyeke futbolê ya profesyonel a [[Wêls|Wêlsê]] ye ku li bajarê [[Swansea]]yê hatiye damezirandin. Her çend yaneyeke Walesê be jî, di pergala lîgên [[Înglistan|Înglistanê]] de cih digire û niha di [[EFL Championship]]ê de têdikoşe.<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://www.swanseacity.com/history |sernav=History {{!}} Swansea |malper=www.swanseacity.com |roja-gihiştinê=2026-04-13 |ziman=en}}</ref> == Dîrok == Yane di sala 1912'an de bi navê '''Swansea Town''' hat avakirin. Di sala 2011'an de, Swansea City bû yekem yaneya Wêlsê ku derket [[Premier League]]ê. Serkeftina wan a herî mezin di sala 2013'an de bû, dema ku wan [[Kupaya Lîgê]] (League Cup) qezenc kir û mafê beşdarbûna lîgên Ewropayê bi dest xist.<ref name=":0"/> == Stadyum == Swansea City lîstikên xwe li '''Swansea.com Stadium''' (berê wekî Liberty Stadium dihat naskirin) dilîze. Ev stad di sala 2005'an de hat vekirin û kapasîteya wê 21.088 kes e.<ref name=":0"/> == Serkeftin == * '''[[Kupaya Lîgê]] (League Cup)''' ** Şampiyon (1): 2012–13 * '''Kupaya Walesê (Welsh Cup)''' ** Şampiyon (10): 1913, 1932, 1950, 1961, 1966, 1981, 1982, 1983, 1989, 1991 * '''Football League Trophy''' ** Şampiyon (2): 1994, 2006 == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} qhkn01hx73m406ct6i6gb2s27aozjqe 2029116 2029115 2026-05-20T14:33:12Z Avestaboy 34898 2029116 wikitext text/x-wiki {{Bêkategorî|tarîx=nîsan 2026}} {{Agahîdank yaneya futbolê | nav = Swansea City AFC | amblem = Swansea City AFC logo.svg | navê tije = Swansea City Football Club | bernav = The Swans (Qaz), The Jacks | damezirandin = 1912 | stad = [[Swansea.com Stadium]] | kapasîte = 21.088 | serok = Andy Coleman | rahêner = Luke Williams | lîg = [[EFL Championship]] | sezona_borî = EFL Championship, 14. (2023-24) | malper = [https://www.swanseacity.com swanseacity.com] | pattern_la1 = | pattern_b1 = _swansea2324h | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = ffffff | body1 = ffffff | rightarm1 = ffffff | shorts1 = ffffff | socks1 = ffffff | pattern_la2 = | pattern_b2 = _swansea2324a | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = 000000 | body2 = 000000 | rightarm2 = 000000 | shorts2 = 000000 | socks2 = 000000 }} '''Swansea City Football Club''' (bi [[Zimanê kîmri|kîmri]]: ''Clwb Pêl-droed Dinas Abertawe''), yaneyeke futbolê ya profesyonel a [[Wêls|Wêlsê]] ye ku li bajarê [[Swansea]]yê hatiye damezirandin. Her çend yaneyeke Walesê be jî, di pergala lîgên [[Înglistan|Înglistanê]] de cih digire û niha di [[EFL Championship]]ê de têdikoşe.<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://www.swanseacity.com/history |sernav=History {{!}} Swansea |malper=www.swanseacity.com |roja-gihiştinê=2026-04-13 |ziman=en}}</ref> == Dîrok == Yane di sala 1912'an de bi navê '''Swansea Town''' hat avakirin. Di sala 2011'an de, Swansea City bû yekem yaneya Wêlsê ku derket [[Premier League]]ê. Serkeftina wan a herî mezin di sala 2013'an de bû, dema ku wan [[Kupaya Lîgê]] (League Cup) qezenc kir û mafê beşdarbûna lîgên Ewropayê bi dest xist.<ref name=":0"/> == Stadyum == Swansea City lîstikên xwe li '''Swansea.com Stadium''' (berê wekî Liberty Stadium dihat naskirin) dilîze. Ev stad di sala 2005'an de hat vekirin û kapasîteya wê 21.088 kes e.<ref name=":0"/> == Serkeftin == * '''[[Kupaya Lîgê]] (League Cup)''' ** Şampiyon (1): 2012–13 * '''Kupaya Wêlsê (Welsh Cup)''' ** Şampiyon (10): 1913, 1932, 1950, 1961, 1966, 1981, 1982, 1983, 1989, 1991 * '''Football League Trophy''' ** Şampiyon (2): 1994, 2006 == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} fy7jd8kbu94kkwsbzczq7p7s33685au 2029117 2029116 2026-05-20T14:35:01Z Avestaboy 34898 Sereraskirin 2029117 wikitext text/x-wiki {{Bêkategorî|tarîx=nîsan 2026}} {{Agahîdank yaneya futbolê | nav = Swansea City AFC | amblem = Swansea City AFC logo.svg | navê tije = Swansea City Football Club | bernav = The Swans (Qaz), The Jacks | damezirandin = 1912 | stad = [[Swansea.com Stadium]] | kapasîte = 21.088 | serok = Andy Coleman | rahêner = Luke Williams | lîg = [[EFL Championship]] | sezona_borî = EFL Championship, 14. (2023-24) | malper = [https://www.swanseacity.com swanseacity.com] | pattern_la1 = | pattern_b1 = _swansea2324h | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = ffffff | body1 = ffffff | rightarm1 = ffffff | shorts1 = ffffff | socks1 = ffffff | pattern_la2 = | pattern_b2 = _swansea2324a | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = 000000 | body2 = 000000 | rightarm2 = 000000 | shorts2 = 000000 | socks2 = 000000 }} '''Swansea City Football Club''' (bi [[Zimanê wêlsî|wêlsî]]: ''Clwb Pêl-droed Dinas Abertawe''), yaneyeke futbolê ya profesyonel a [[Wêls|Wêlsê]] ye ku li bajarê [[Swansea]]yê hatiye damezirandin. Her çend yaneyeke Walesê be jî, di pergala lîgên [[Înglistan|Înglistanê]] de cih digire û niha di [[EFL Championship]]ê de têdikoşe.<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://www.swanseacity.com/history |sernav=History {{!}} Swansea |malper=www.swanseacity.com |roja-gihiştinê=2026-04-13 |ziman=en}}</ref> == Dîrok == Yane di sala 1912'an de bi navê '''Swansea Town''' hat avakirin. Di sala 2011'an de, Swansea City bû yekem yaneya Wêlsê ku derket [[Premier League]]ê. Serkeftina wan a herî mezin di sala 2013'an de bû, dema ku wan [[Kupaya Lîgê]] (League Cup) qezenc kir û mafê beşdarbûna lîgên Ewropayê bi dest xist.<ref name=":0"/> == Stadyum == Swansea City lîstikên xwe li '''Swansea.com Stadium''' (berê wekî Liberty Stadium dihat naskirin) dilîze. Ev stad di sala 2005'an de hat vekirin û kapasîteya wê 21.088 kes e.<ref name=":0"/> == Serkeftin == * '''[[Kupaya Lîgê]] (League Cup)''' ** Şampiyon (1): 2012–13 * '''Kupaya Wêlsê (Welsh Cup)''' ** Şampiyon (10): 1913, 1932, 1950, 1961, 1966, 1981, 1982, 1983, 1989, 1991 * '''Football League Trophy''' ** Şampiyon (2): 1994, 2006 == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} juvcuzy4gnq1k475d2o40m8adg6gek9 2029118 2029117 2026-05-20T14:37:26Z Avestaboy 34898 /* */ 2029118 wikitext text/x-wiki {{Bêkategorî|tarîx=nîsan 2026}}{{Agahîdank yaneya futbolê | nav = Swansea City AFC | amblem = Swansea City AFC logo.svg | navê tije = Swansea City Football Club | bernav = The Swans (Qaz), The Jacks | damezirandin = 1912 | stad = [[Swansea.com Stadium]] | kapasîte = 21.088 | serok = Andy Coleman | rahêner = Luke Williams | lîg = [[EFL Championship]] | sezona_borî = EFL Championship, 14. (2023-24) | malper = [https://www.swanseacity.com swanseacity.com] | pattern_la1 = | pattern_b1 = _swansea2324h | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = ffffff | body1 = ffffff | rightarm1 = ffffff | shorts1 = ffffff | socks1 = ffffff | pattern_la2 = | pattern_b2 = _swansea2324a | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = 000000 | body2 = 000000 | rightarm2 = 000000 | shorts2 = 000000 | socks2 = 000000 }} '''Swansea City Football Club''' (bi [[Zimanê wêlsî|wêlsî]]: ''Clwb Pêl-droed Dinas Abertawe''), yaneyeke futbolê ya profesyonel a [[Wêls|Wêlsê]] ye ku li bajarê [[Swansea]]yê hatiye damezirandin. Her çend yaneyeke Walesê be jî, di pergala lîgên [[Înglistan|Înglistanê]] de cih digire û niha di [[EFL Championship]]ê de têdikoşe.<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://www.swanseacity.com/history |sernav=History {{!}} Swansea |malper=www.swanseacity.com |roja-gihiştinê=2026-04-13 |ziman=en}}</ref> == Dîrok == Yane di sala 1912'an de bi navê '''Swansea Town''' hat avakirin. Di sala 2011'an de, Swansea City bû yekem yaneya Wêlsê ku derket [[Premier League]]ê. Serkeftina wan a herî mezin di sala 2013'an de bû, dema ku wan [[Kupaya Lîgê]] (League Cup) qezenc kir û mafê beşdarbûna lîgên Ewropayê bi dest xist.<ref name=":0"/> == Stadyum == Swansea City lîstikên xwe li '''Swansea.com Stadium''' (berê wekî Liberty Stadium dihat naskirin) dilîze. Ev stad di sala 2005'an de hat vekirin û kapasîteya wê 21.088 kes e.<ref name=":0"/> == Serkeftin == * '''[[Kupaya Lîgê]] (League Cup)''' ** Şampiyon (1): 2012–13 * '''Kupaya Wêlsê (Welsh Cup)''' ** Şampiyon (10): 1913, 1932, 1950, 1961, 1966, 1981, 1982, 1983, 1989, 1991 * '''Football League Trophy''' ** Şampiyon (2): 1994, 2006 == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} 34dc7czq7yddtocjfq4bq34phw7e7ac 2029119 2029118 2026-05-20T14:40:21Z Avestaboy 34898 2029119 wikitext text/x-wiki {{Bêkategorî|tarîx=nîsan 2026}}{{Agahîdank yaneya futbolê | nav = Swansea City AFC | amblem = Swansea City AFC logo.svg | navê tije = Swansea City Football Club | bernav = The Swans (Qaz), The Jacks | damezirandin = 1912 | stad = [[Swansea.com Stadium]] | kapasîte = 21.088 | serok = Andy Coleman | rahêner = Luke Williams | lîg = [[EFL Championship]] | sezona_borî = EFL Championship, 14. (2023-24) | malper = [https://www.swanseacity.com swanseacity.com] | pattern_la1 = | pattern_b1 = _swansea2324h | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = ffffff | body1 = ffffff | rightarm1 = ffffff | shorts1 = ffffff | socks1 = ffffff | pattern_la2 = | pattern_b2 = _swansea2324a | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = 000000 | body2 = 000000 | rightarm2 = 000000 | shorts2 = 000000 | socks2 = 000000 }} '''Swansea City Football Club''' (bi [[Zimanê wêlsî|wêlsî]]: ''Clwb Pêl-droed Dinas Abertawe''), yaneyeke futbolê ya profesyonel a [[Wêls|Wêlsê]] ye ku li bajarê [[Swansea]]yê hatiye damezirandin. Her çend yaneyeke Walesê be jî, di pergala lîgên [[Înglistan|Înglistanê]] de cih digire û niha di [[EFL Championship]]ê de têdikoşe.<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://www.swanseacity.com/history |sernav=History {{!}} Swansea |malper=www.swanseacity.com |roja-gihiştinê=2026-04-13 |ziman=en}}</ref> == Dîrok == Yane di sala 1912'an de bi navê '''Swansea Town''' hat avakirin. Di sala 2011'an de, Swansea City bû yekem yaneya Wêlsê ku derket [[Premier League]]ê. Serkeftina wan a herî mezin di sala 2013'an de bû, dema ku wan [[Kupaya Lîgê]] (League Cup) qezenc kir û mafê beşdarbûna lîgên Ewropayê bi dest xist.<ref name=":0"/> == Stadyum == Swansea City lîstikên xwe li '''Swansea.com Stadium''' (berê wekî Liberty Stadium dihat naskirin) dilîze. Ev stad di sala 2005'an de hat vekirin û kapasîteya wê 21.088 kes e.<ref name=":0"/> == Serkeftin == * '''[[Kupaya Lîgê]] (League Cup)''' ** Şampiyon (1): 2012–13 * '''Kupaya Wêlsê (Welsh Cup)''' ** Şampiyon (10): 1913, 1932, 1950, 1961, 1966, 1981, 1982, 1983, 1989, 1991 * '''Football League Trophy''' ** Şampiyon (2): 1994, 2006 == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Yaneyên futbolê li Wêlsê]] a7fjxuuintb50wp5xyzxd73d6v46zl5 2029168 2029119 2026-05-20T16:32:41Z Balyozbot 42414 [[User:Balyozxane/skrîpt/py/kuCosmeticsCore.py|Bot]]: Paqijiyên kozmetîk (--{{Bêkategorî}}, Lînk paqij kir.) 2029168 wikitext text/x-wiki {{Agahîdank yaneya futbolê | nav = Swansea City AFC | amblem = Swansea City AFC logo.svg | navê tije = Swansea City Football Club | bernav = The Swans (Qaz), The Jacks | damezirandin = 1912 | stad = [[Swansea.com Stadium]] | kapasîte = 21.088 | serok = Andy Coleman | rahêner = Luke Williams | lîg = [[EFL Championship]] | sezona_borî = EFL Championship, 14. (2023-24) | malper = [https://www.swanseacity.com swanseacity.com] | pattern_la1 = | pattern_b1 = _swansea2324h | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = ffffff | body1 = ffffff | rightarm1 = ffffff | shorts1 = ffffff | socks1 = ffffff | pattern_la2 = | pattern_b2 = _swansea2324a | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = 000000 | body2 = 000000 | rightarm2 = 000000 | shorts2 = 000000 | socks2 = 000000 }} '''Swansea City Football Club''' (bi [[Zimanê wêlsî|wêlsî]]: ''Clwb Pêl-droed Dinas Abertawe''), yaneyeke futbolê ya profesyonel a [[Wêls]]ê ye ku li bajarê [[Swansea]]yê hatiye damezirandin. Her çend yaneyeke Walesê be jî, di pergala lîgên [[Înglistan]]ê de cih digire û niha di [[EFL Championship]]ê de têdikoşe.<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://www.swanseacity.com/history |sernav=History {{!}} Swansea |malper=www.swanseacity.com |roja-gihiştinê=2026-04-13 |ziman=en}}</ref> == Dîrok == Yane di sala 1912'an de bi navê '''Swansea Town''' hat avakirin. Di sala 2011'an de, Swansea City bû yekem yaneya Wêlsê ku derket [[Premier League]]ê. Serkeftina wan a herî mezin di sala 2013'an de bû, dema ku wan [[Kupaya Lîgê]] (League Cup) qezenc kir û mafê beşdarbûna lîgên Ewropayê bi dest xist.<ref name=":0"/> == Stadyum == Swansea City lîstikên xwe li '''Swansea.com Stadium''' (berê wekî Liberty Stadium dihat naskirin) dilîze. Ev stad di sala 2005'an de hat vekirin û kapasîteya wê 21.088 kes e.<ref name=":0"/> == Serkeftin == * '''[[Kupaya Lîgê]] (League Cup)''' ** Şampiyon (1): 2012–13 * '''Kupaya Wêlsê (Welsh Cup)''' ** Şampiyon (10): 1913, 1932, 1950, 1961, 1966, 1981, 1982, 1983, 1989, 1991 * '''Football League Trophy''' ** Şampiyon (2): 1994, 2006 == Çavkanî == {{Çavkanî}} {{Kontrola otorîteyê}} [[Kategorî:Yaneyên futbolê li Wêlsê]] jrwvt2xtqzyod1upmjc13cqjhl0pc8v 0 315954 2029835 2000952 2026-05-20T17:17:59Z Balyozbot 42414 [[User:Balyozxane/skrîpt/py/addbekategori.py|Bot]]: Şablona {{[[Şablon:Bêkategorî|bêkategorî]]}} lê hat zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Destpêkê standard kir, Valahiya agahîdankê standard kir.) 2029835 wikitext text/x-wiki {{Bêkategorî|tarîx=gulan 2026}} {{Agahîdank yaneya futbolê | nav = Aston Villa F.C. | navê_tavahî = Aston Villa Football Club | bernav = The Villans, The Lions | wêne = [[Wêne:Aston Villa logo.svg|150px]] | damezrandin = [[1874]] | stad = [[Villa Park]] | kapasîte = 42.640 | serok = Nassef Sawiris | rahêner = [[Unai Emery]] | lîg = [[Premier League]] | malper = [https://www.avfc.co.uk/ avfc.co.uk] }} '''Aston Villa Football Club''' (bi kurtî: '''Aston Villa'''), klûbeke futbolê ya profesyonel a îngilîz e ku li herêma Aston a [[Birmingham]]ê hatiye damezrandin. Klûb di sala 1874an de hatiye avakirin û ji sala 1897an ve maçên xwe li stadê [[Villa Park]]ê dileyize. Aston Villa yek ji tîmên damezrîner ên Lîga Futbolê (Football League) di sala 1888an de û [[Premier League]] di sala 1992an de ye. Di dîroka xwe de, wan her heft caran lîga herî bilind a Înglistanê û heft caran jî [[FA Cup]] qezenc kirine. Serkeftina herî mezin a klûbê di sala 1982an de ye, dema ku wan di fînalê de Bayern München bir û bûne şampiyonê [[Kupa Şampiyonên Ewropayê]] (navê berê yê Lîga Şampiyonan).<ref> == Çavkanî == {{Çavkanî}} hi1kbf6pqiiosubyxfi84m86o2qd081 1 316279 2029246 2005176 2026-05-20T17:05:55Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029246 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=|1= {{Wîkîproje Almanya|muhîmî=}} }} == Bikaranîna niqteya sterk (*) == Silav @[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]]. “*” ku ji aliya min hatiye bikaranîn, dibe ku li ser platformên jîriya çêkirî jî tê bikaranîn, lê ev ji aliyê min hatiye bikaranîn. Di dema xwendekariya min li Azerbaycanê, me têne bi wê awayî nivîsand. Biborin. [[Bikarhêner:Kurê Acemî|Kurê Acemî]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Kurê Acemî|gotûbêj]]) 09:30, 28 nîsan 2026 (UTC) r6kzhpexihmoc6t5ty62jjawu78cv3a 0 317491 2029141 2026696 2026-05-20T15:13:04Z Penaber49 39672 2029141 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} {{Sêwî|tarîx=gulan 2026}} '''Tevgera siyasî ya kurdan''' an jî '''tevgera azadî ya kurdan'''<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Fis köyünden Kobanê'ye Kürt özgürlük hareketi |paşnav=Aydinoglu |pêşnav=Ergun |weşanger=Versus Kitap |tarîx=2014 |isbn=978-605-4972-16-6 |çap=1. baskı |cih=Kadıköy, İstanbul |series=Versus kitap}}</ref> têgeha xebatên tevahiya partî û saziyên kurdan e ku hewl dide li seranserê [[Kurdistan]]ê li dijî zextên dewletên serwer mafê kurdan bidest bixe an jî zextên dewletan kêm bike.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Kurdistan {{!}} region, Asia |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/325241/Kurdistan |roja-gihiştinê=2026-05-17 |xebat=Encyclopedia Britannica |ziman=en}}</ref> Piştî ku li Tirkiyeyê û li [[Bakurê Kurdistanê]] di sala 1945an de serdema pirpartiyî hatiye despêkirin, li Bakurê Kurdistanê çend partiyên etnîkî yên kurdî hatine damezrandin. Yekem partiya siyasî ku li Bakurê Kurdistanê hewl daye ku zextên Tirkiyeyê li ser kurdan bide rawestandin an jî bide kêm kirin, [[Partiya Kedê ya Gel]] (HEP) bû ku di sala 1990an de hatiye damezrandin.<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://gazetearsivi.milliyet.com.tr/ |sernav=HEP hate damezirandin |malper=gazetearsivi.milliyet.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-17}}</ref> Di heman demê de Partiya Kedê ya Gel yekem partiya siyasî ya kurd bû di sala 1993an de ji aliyê Tirkiyeyê ve hatibû girtin û hatibû qedexe kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.milliyet.com.tr/hep--dep-ve-hadep--br-de--font-color-darkblue-kapatilmisti--font-/siyaset/siyasetdetay/11.12.2009/1172724/default.htm |sernav=HEP, DEP û HADEP jî hatin girtin |malper=www.milliyet.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-17 |paşnav=}}</ref> == Partiyên siyasî û têkoşînên herêmî == === Bakurê Kurdistanê === Li Bakurê Kurdistanê tevgeriya siyasî ya kurd yekem car di hilbijartinên sala 1991ê de bi hevpeymaniya di navbera Partiya Sosyal Demokrat a Gel û Partiya Kedê ya Gel de dest pê kiriye<ref name=":0" /> ku bi vê hevpeymaniyê hinek parlamenterên hatine hilbijartin û çûne meclîsa Enqereyê. Piştê ku Partiya Kedê ya Gel ji aliyê Tirkiyeyê ve hatiye girtin, li [[Bakurê Kurdistanê]] tevgera siyasî kurdan li pey hev bi partiyên wekê [[Partiya Azadî û Wekheviyê]] (ÖZEP), [[Partiya Azadî û Demokrasiyê]] (ÖZDEP),<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalDetayV3 |sernav=radikal |malper=www.radikal.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-18}}</ref> [[Partiya Demokrasiyê]] (DEP), [[Partiya Demokrasiya Gel]] (HADEP), [[Partiya Gel a Demokratîk]] (DEHAP), [[Partiya Civaka Azad]] (ÖTP), [[Partiya Civaka Demokratîk]] (DTP) û [[Partiya Aştî û Demokrasiyê]] (BDP) ku hemî jî nêzîkî Tevgera Civaka Demokratîk in, hatine guhertin. Di roja îro de li Bakurê Kurdistanê partiyên wekê [[Partiya Herêmên Demokratîk]] (DBP), [[Partiya Demokratîk a Gelan]] (HDP) û Partiya DEMê<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/c4n5gx4z1eeo |sernav=Partiya DEM: Navê nû yê kurtkirî ji bo Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan. |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2023-12-11 |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=tr}}</ref> li ser heman xeta siyasî berdewam dikin. Serhildana [[Partiya Karkerên Kurdistanê]] serhildana herî dawî yê kurdan e ku di sala 2025an de li ser daxwaza [[Abdullah Öcalan]] têkoşîna xwe yê çekdarî bidawî aniye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/czdv8lgn78yo |sernav=Di merasîma çekberdana PKKê de çi qewimî? |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2025-07-10 |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=tr}}</ref> === Rojavayê Kurdistanê === Piştî serxwebûna [[Sûrî|Sûriyeyê]], di sala 1946an de neteweperestiya erebî bilind bûye. Bi taybetî ji dawiya salên 1950an ve û rejîma partiya baesê li [[Rojavaya Kurdistanê|Rojavayê Kurdistanê]] siyaseteke tepeserkirina dijwar li dijî nifûsa kurd dabû destpêkirin. Di sala 1962an de piştê hêjmara nifûsa li [[Hesîçe|Hesekê]] zêdetirî 120.000 kurd ji hemwelatîbûnê hatine derxistin û kurd wekê "biyanî" hatine destnîşankirin.<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://welattv.net/node/6181 |sernav=Şêst û du sal di ser hêjmara nifûsê ku tê de kurdên li Rojavayê Kurdistanê ji hemwelatîbûnê hatin bêparkirin re derbas bûn. |malper=welattv.net |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=en}}</ref> Ev kes ji mafên herî bingehîn ên wekê mafê xwedîbûna milk, ger, girtina meqamên giştî û wergirtina perwerdeyê bêpar mane.<ref name=":1" /> Rejîma baesê bi şêwazên curbecûr dest danîne li ser deverên kurdî heta ku di sala 2011an ku şerê navxweyî ya Sûriyeyê destpêkiriye li Rojavayê Kurdistanê zextên xwe yê li ser kurdan berdewam kiriye. [[Partiya Yekîtiya Demokrat]]îk ku di sala 2003an de li Rojavayê Kurdistanê hatiye damezrandin, nûnertiya tevgera siyasî ya li Rojavayê Kurdistanê kiriye. [[Serhildana Qamişlo|Serhildana Qamîşloya]] sala 2004an wekê hewldana serhildana girseyî ya yekem a Rojavayê Kurdistanê ye ku li dijî zextên rejîma baesê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Kurdish Political Parties in Syria |weşanger=I.B.Tauris |tarîx=2014 |isbn=978-0-7556-0917-8 |url=https://doi.org/10.5040/9780755609178.ch-001}}</ref> Di tîrmeha sala 2012an de Yekîneyên Parastina Gel ji bo ku Rojavayê Kurdistanê li dijî DAÎŞê biparêze hatiye damezrandin. [[Hêzên Sûriya Demokratîk]] ku hêzeke Rojavayê Kurdistanê ye di roja îro de wekê beşek hêzên Sûriyeyê ye, bi awayekî defakto Rojavayê Kurdistanê kontrol dike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.voanews.com/a/syrian-kurds-launch-new-attempt-to-prosecute-captured-is-foreign-fighters/7139770.html |sernav=Syrian Kurds Launch New Attempt to Prosecute Captured IS Foreign Fighters |malper=Voice of America |tarîx=2023-06-15 |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=en |paşnav=Seldin |pêşnav=Jeff}}</ref> === Başûrê Kurdistanê === Li Başûrê Kurdistanê têkoşîna kurdan li dijî gelek êrîşên rejîma baesê wekê têkoşîneke hebûnê ji destpêka salên 1920î vir ve berdewam kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/cvg3gpxm8mmo |sernav=Salvegera Komkujiya Helebçeyê: "Tiştê ku min dît, dîtina herî xirab bû ku min di jiyana xwe de dîtiye" |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2024-09-12 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> Tevgera çekdarî ya nûjen ku di sala 1961ê de di bin serokatiya mela Mistefa Barzanî de dest pê kiriye, piştî hilweşandina rejîma Sedam Huseyn di sala 2003an de, rê da xweseriya destûrî û pêvajoyên jeopolîtîk û siyasî yên berdewam. Serhildanên ku di nîvê yekem ê sedsala 20an de di bin serokatiya Şêx Mehmûd Berzencî û Mele Mistefa Barzanî de dest pê kiribûn, di sala 1961ê de veguherîbûn şerên çekdarî yê berfirehên li dijî dagirkeriya axa Kurdistanê. Her çiqas di navbera hikûmeta Bexdayê û Partiya Demokrat a Kurdistanê (KDP) ya di bin serokatiya Barzanî de di sala 1970an de peymanek otonomiyê hatibe îmzekirin jî, ev xweseriya ku bi vê peymanê hatibû avakirin zêde berdewam nekiriye. Di şerê Iraq-Iraqê ya salên 1980an de, rejîma Sedam li dijî kurdan rêzeke komkujiyên giran daye destpêkirin ku di komkujiyan ku bi salan berdewam kiriye de bi hezaran kurd hatine kuştin. Di komkujiyên Enfalê û komkujiya Helebçeyê ya 1988an de bi hezaran kurd bi karanîna çekên kîmyewî ya rejîma Iraqê jiyana jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.diyarbakirbarosu.org.tr/haberler/16-mart-1988-halepce-katliami-soykirimdir-soykirim-olarak-taninmalidir |sernav=Komkujiya Helebçeyê ya 16ê adara 1988an jenosîd e û divê wekê wisa were naskirin! |malper=Baroya Amedê |tarîx=2020-03-16 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr |paşnav= |pêşnav=}}</ref> Piştê Şerê Kendavê ya sala 1991ê, koalîsyona bi pêşengiya Amerîkayê li dijî rejîma Iraqê ji bo parastina kurdan li Başûrê Kurdistanê "herêmeke bêfirîn" (operasyona aştîyê) ragihandiye. Piştê paşveçûna rejîma baesê rêveberiyeke fiîlî li Başûrê Kurdistanê hatiye avakirin. Piştê şerê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ku li dîjî rejîma dîktator a baesê ya Iraqê ku di sala 2003an hatibû destpêkirin ku di encamê de rejîma Sedam Huseyn hatiye hilweşandin. Bi Destûra Bingehîn a Iraqê ya nû ya ku di sala 2005an de hatiye pejirandin, li Başûrê Kurdistanê herêmeke xweser a wekê herêmeke federal hatiye avakirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.usip.org/publications/2019/07/iraq-timeline-2003-war |sernav=Iraq Timeline: Since the 2003 War |malper=United States Institute of Peace |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=en}}</ref> === Rojhilata Kurdistanê === Li Rojhilata Kurdistanê têkoşîna kurdan xwedî dîrokeke dirêj e ku di nav de ji daxwazên mafên çandî û serxwebûna aborî bigire heya xweseriyeke berfirehtir heye. Kurd û saziyên Rojhilata Kurdistanê li seranserê parêzgehên têkoşîna xwe ya ji bo mafan hem bi rêya partiyên siyasî û hem jî bi tevgerên sivîl berdewam kirine. == Çavkanî == {{Çavkanî}} [[Kategorî:Hereketa serxwebûnê ya Kurdistanê]] [[Kategorî:Neteweperweriya kurdî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Tevgerên siyasî li Tirkiyeyê]] ln7ttks7e9yy40i5ymxez3pa5s76pbp 2029142 2029141 2026-05-20T15:17:10Z Penaber49 39672 2029142 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} {{Sêwî|tarîx=gulan 2026}} '''Tevgera siyasî ya kurdan''' an jî '''tevgera azadî ya kurdan'''<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Fis köyünden Kobanê'ye Kürt özgürlük hareketi |paşnav=Aydinoglu |pêşnav=Ergun |weşanger=Versus Kitap |tarîx=2014 |isbn=978-605-4972-16-6 |çap=1. baskı |cih=Kadıköy, İstanbul |series=Versus kitap}}</ref> têgeha xebatên tevahiya partî û saziyên kurdan e ku hewl dide li seranserê [[Kurdistan]]ê li dijî zextên dewletên serwer mafê kurdan bidest bixe an jî zextên dewletan kêm bike.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Kurdistan {{!}} region, Asia |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/325241/Kurdistan |roja-gihiştinê=2026-05-17 |xebat=Encyclopedia Britannica |ziman=en}}</ref> Piştî ku li Tirkiyeyê û li [[Bakurê Kurdistanê]] di sala 1945an de serdema pirpartiyî hatiye despêkirin, li Bakurê Kurdistanê çend partiyên etnîkî yên kurdî hatine damezrandin. Yekem partiya siyasî ku li Bakurê Kurdistanê hewl daye ku zextên Tirkiyeyê li ser kurdan bide rawestandin an jî bide kêm kirin, [[Partiya Kedê ya Gel]] (HEP) bû ku di sala 1990an de hatiye damezrandin.<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://gazetearsivi.milliyet.com.tr/ |sernav=HEP hate damezirandin |malper=gazetearsivi.milliyet.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-17}}</ref> Di heman demê de Partiya Kedê ya Gel yekem partiya siyasî ya kurd bû di sala 1993an de ji aliyê Tirkiyeyê ve hatibû girtin û hatibû qedexe kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.milliyet.com.tr/hep--dep-ve-hadep--br-de--font-color-darkblue-kapatilmisti--font-/siyaset/siyasetdetay/11.12.2009/1172724/default.htm |sernav=HEP, DEP û HADEP jî hatin girtin |malper=www.milliyet.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-17 |paşnav=}}</ref> == Partiyên siyasî û têkoşînên herêmî == === Bakurê Kurdistanê === Li Bakurê Kurdistanê tevgeriya siyasî ya kurd yekem car di hilbijartinên sala 1991ê de bi hevpeymaniya di navbera Partiya Sosyal Demokrat a Gel û Partiya Kedê ya Gel de dest pê kiriye<ref name=":0" /> ku bi vê hevpeymaniyê hinek parlamenterên hatine hilbijartin û çûne meclîsa Enqereyê. Piştê ku Partiya Kedê ya Gel ji aliyê Tirkiyeyê ve hatiye girtin, li [[Bakurê Kurdistanê]] tevgera siyasî kurdan li pey hev bi partiyên wekê [[Partiya Azadî û Wekheviyê]] (ÖZEP), [[Partiya Azadî û Demokrasiyê]] (ÖZDEP),<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalDetayV3 |sernav=radikal |malper=www.radikal.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-18}}</ref> [[Partiya Demokrasiyê]] (DEP), [[Partiya Demokrasiya Gel]] (HADEP), [[Partiya Gel a Demokratîk]] (DEHAP), [[Partiya Civaka Azad]] (ÖTP), [[Partiya Civaka Demokratîk]] (DTP) û [[Partiya Aştî û Demokrasiyê]] (BDP) ku hemî jî nêzîkî Tevgera Civaka Demokratîk in, hatine guhertin. Di roja îro de li Bakurê Kurdistanê partiyên wekê [[Partiya Herêmên Demokratîk]] (DBP), [[Partiya Demokratîk a Gelan]] (HDP) û Partiya DEMê<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/c4n5gx4z1eeo |sernav=Partiya DEM: Navê nû yê kurtkirî ji bo Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan. |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2023-12-11 |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=tr}}</ref> li ser heman xeta siyasî berdewam dikin. Serhildana [[Partiya Karkerên Kurdistanê]] serhildana herî dawî yê kurdan e ku di sala 2025an de li ser daxwaza [[Abdullah Öcalan]] têkoşîna xwe yê çekdarî bidawî aniye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/czdv8lgn78yo |sernav=Di merasîma çekberdana PKKê de çi qewimî? |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2025-07-10 |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=tr}}</ref> === Rojavayê Kurdistanê === Piştî serxwebûna [[Sûrî|Sûriyeyê]], di sala 1946an de neteweperestiya erebî bilind bûye. Bi taybetî ji dawiya salên 1950an ve û rejîma partiya baesê li [[Rojavaya Kurdistanê|Rojavayê Kurdistanê]] siyaseteke tepeserkirina dijwar li dijî nifûsa kurd dabû destpêkirin. Di sala 1962an de piştê hêjmara nifûsa li [[Hesîçe|Hesekê]] zêdetirî 120.000 kurd ji hemwelatîbûnê hatine derxistin û kurd wekê "biyanî" hatine destnîşankirin.<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://welattv.net/node/6181 |sernav=Şêst û du sal di ser hêjmara nifûsê ku tê de kurdên li Rojavayê Kurdistanê ji hemwelatîbûnê hatin bêparkirin re derbas bûn. |malper=welattv.net |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=en}}</ref> Ev kes ji mafên herî bingehîn ên wekê mafê xwedîbûna milk, ger, girtina meqamên giştî û wergirtina perwerdeyê bêpar mane.<ref name=":1" /> Rejîma baesê bi şêwazên curbecûr dest danîne li ser deverên kurdî heta ku di sala 2011an ku şerê navxweyî ya Sûriyeyê destpêkiriye li Rojavayê Kurdistanê zextên xwe yê li ser kurdan berdewam kiriye. [[Partiya Yekîtiya Demokrat]]îk ku di sala 2003an de li Rojavayê Kurdistanê hatiye damezrandin, nûnertiya tevgera siyasî ya li Rojavayê Kurdistanê kiriye. [[Serhildana Qamişlo|Serhildana Qamîşloya]] sala 2004an wekê hewldana serhildana girseyî ya yekem a Rojavayê Kurdistanê ye ku li dijî zextên rejîma baesê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Kurdish Political Parties in Syria |weşanger=I.B.Tauris |tarîx=2014 |isbn=978-0-7556-0917-8 |url=https://doi.org/10.5040/9780755609178.ch-001}}</ref> Di tîrmeha sala 2012an de Yekîneyên Parastina Gel ji bo ku Rojavayê Kurdistanê li dijî DAÎŞê biparêze hatiye damezrandin. [[Hêzên Sûriya Demokratîk]] ku hêzeke Rojavayê Kurdistanê ye di roja îro de wekê beşek hêzên Sûriyeyê ye, bi awayekî defakto Rojavayê Kurdistanê kontrol dike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.voanews.com/a/syrian-kurds-launch-new-attempt-to-prosecute-captured-is-foreign-fighters/7139770.html |sernav=Syrian Kurds Launch New Attempt to Prosecute Captured IS Foreign Fighters |malper=Voice of America |tarîx=2023-06-15 |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=en |paşnav=Seldin |pêşnav=Jeff}}</ref> === Başûrê Kurdistanê === Li Başûrê Kurdistanê têkoşîna kurdan li dijî gelek êrîşên rejîma baesê wekê têkoşîneke hebûnê ji destpêka salên 1920î vir ve berdewam kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/cvg3gpxm8mmo |sernav=Salvegera Komkujiya Helebçeyê: "Tiştê ku min dît, dîtina herî xirab bû ku min di jiyana xwe de dîtiye" |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2024-09-12 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> Tevgera çekdarî ya nûjen ku di sala 1961ê de di bin serokatiya mela Mistefa Barzanî de dest pê kiriye, piştî hilweşandina rejîma Sedam Huseyn di sala 2003an de, rê da xweseriya destûrî û pêvajoyên jeopolîtîk û siyasî yên berdewam. Serhildanên ku di nîvê yekem ê sedsala 20an de di bin serokatiya Şêx Mehmûd Berzencî û Mele Mistefa Barzanî de dest pê kiribûn, di sala 1961ê de veguherîbûn şerên çekdarî yê berfirehên li dijî dagirkeriya axa Kurdistanê. Her çiqas di navbera hikûmeta Bexdayê û Partiya Demokrat a Kurdistanê (KDP) ya di bin serokatiya Barzanî de di sala 1970an de peymanek otonomiyê hatibe îmzekirin jî, ev xweseriya ku bi vê peymanê hatibû avakirin zêde berdewam nekiriye. Di şerê Iraq-Iraqê ya salên 1980an de, rejîma Sedam li dijî kurdan rêzeke komkujiyên giran daye destpêkirin ku di komkujiyan ku bi salan berdewam kiriye de bi hezaran kurd hatine kuştin. Di komkujiyên Enfalê û komkujiya Helebçeyê ya 1988an de bi hezaran kurd bi karanîna çekên kîmyewî ya rejîma Iraqê jiyana jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.diyarbakirbarosu.org.tr/haberler/16-mart-1988-halepce-katliami-soykirimdir-soykirim-olarak-taninmalidir |sernav=Komkujiya Helebçeyê ya 16ê adara 1988an jenosîd e û divê wekê wisa were naskirin! |malper=Baroya Amedê |tarîx=2020-03-16 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr |paşnav= |pêşnav=}}</ref> Piştê Şerê Kendavê ya sala 1991ê, koalîsyona bi pêşengiya Amerîkayê li dijî rejîma Iraqê ji bo parastina kurdan li Başûrê Kurdistanê "herêmeke bêfirîn" (operasyona aştîyê) ragihandiye. Piştê paşveçûna rejîma baesê rêveberiyeke fiîlî li Başûrê Kurdistanê hatiye avakirin. Piştê şerê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ku li dîjî rejîma dîktator a baesê ya Iraqê ku di sala 2003an hatibû destpêkirin ku di encamê de rejîma Sedam Huseyn hatiye hilweşandin. Bi Destûra Bingehîn a Iraqê ya nû ya ku di sala 2005an de hatiye pejirandin, li Başûrê Kurdistanê herêmeke xweser a wekê herêmeke federal hatiye avakirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.usip.org/publications/2019/07/iraq-timeline-2003-war |sernav=Iraq Timeline: Since the 2003 War |malper=United States Institute of Peace |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=en}}</ref> === Rojhilata Kurdistanê === Li Rojhilata Kurdistanê têkoşîna kurdan xwedî dîrokeke dirêj e ku di nav de ji daxwazên mafên çandî û serxwebûna aborî bigire heya xweseriyeke berfirehtir heye. Kurd û saziyên Rojhilata Kurdistanê li seranserê parêzgehên têkoşîna xwe ya ji bo mafan hem bi rêya partiyên siyasî û hem jî bi tevgerên sivîl berdewam kirine. Komara Kurd a Mehabadê (1946) piştî Şerê Cîhanê yê Duyem bi piştgiriya Yekîtiya Sovyetê hatiye damezrandin û di bin serokatiya Qazî Mihemed de hatiye ragihandin ku yek ji sembolên dîrokî yên herî girîng ên tevgera siyasî ya kurd a nûjen e. Ev serguzeştî ku tenê 11 mehan berdewam kiriye, bingeha hişmendiyeke neteweyî ya xurt di nav kurdên Rojhilata Kurdistanê û kurdên li seranserê Kurdistanê ava kiriye. == Çavkanî == {{Çavkanî}} [[Kategorî:Hereketa serxwebûnê ya Kurdistanê]] [[Kategorî:Neteweperweriya kurdî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Tevgerên siyasî li Tirkiyeyê]] 088cg212itde3uadidm2jqypg6i17jb 2029146 2029142 2026-05-20T15:21:39Z Penaber49 39672 2029146 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} {{Sêwî|tarîx=gulan 2026}} '''Tevgera siyasî ya kurdan''' an jî '''tevgera azadî ya kurdan'''<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Fis köyünden Kobanê'ye Kürt özgürlük hareketi |paşnav=Aydinoglu |pêşnav=Ergun |weşanger=Versus Kitap |tarîx=2014 |isbn=978-605-4972-16-6 |çap=1. baskı |cih=Kadıköy, İstanbul |series=Versus kitap}}</ref> têgeha xebatên tevahiya partî û saziyên kurdan e ku hewl dide li seranserê [[Kurdistan]]ê li dijî zextên dewletên serwer mafê kurdan bidest bixe an jî zextên dewletan kêm bike.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Kurdistan {{!}} region, Asia |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/325241/Kurdistan |roja-gihiştinê=2026-05-17 |xebat=Encyclopedia Britannica |ziman=en}}</ref> Piştî ku li Tirkiyeyê û li [[Bakurê Kurdistanê]] di sala 1945an de serdema pirpartiyî hatiye despêkirin, li Bakurê Kurdistanê çend partiyên etnîkî yên kurdî hatine damezrandin. Yekem partiya siyasî ku li Bakurê Kurdistanê hewl daye ku zextên Tirkiyeyê li ser kurdan bide rawestandin an jî bide kêm kirin, [[Partiya Kedê ya Gel]] (HEP) bû ku di sala 1990an de hatiye damezrandin.<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://gazetearsivi.milliyet.com.tr/ |sernav=HEP hate damezirandin |malper=gazetearsivi.milliyet.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-17}}</ref> Di heman demê de Partiya Kedê ya Gel yekem partiya siyasî ya kurd bû di sala 1993an de ji aliyê Tirkiyeyê ve hatibû girtin û hatibû qedexe kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.milliyet.com.tr/hep--dep-ve-hadep--br-de--font-color-darkblue-kapatilmisti--font-/siyaset/siyasetdetay/11.12.2009/1172724/default.htm |sernav=HEP, DEP û HADEP jî hatin girtin |malper=www.milliyet.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-17 |paşnav=}}</ref> == Partiyên siyasî û têkoşînên herêmî == === Bakurê Kurdistanê === Li Bakurê Kurdistanê tevgeriya siyasî ya kurd yekem car di hilbijartinên sala 1991ê de bi hevpeymaniya di navbera Partiya Sosyal Demokrat a Gel û Partiya Kedê ya Gel de dest pê kiriye<ref name=":0" /> ku bi vê hevpeymaniyê hinek parlamenterên hatine hilbijartin û çûne meclîsa Enqereyê. Piştê ku Partiya Kedê ya Gel ji aliyê Tirkiyeyê ve hatiye girtin, li [[Bakurê Kurdistanê]] tevgera siyasî kurdan li pey hev bi partiyên wekê [[Partiya Azadî û Wekheviyê]] (ÖZEP), [[Partiya Azadî û Demokrasiyê]] (ÖZDEP),<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalDetayV3 |sernav=radikal |malper=www.radikal.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-18}}</ref> [[Partiya Demokrasiyê]] (DEP), [[Partiya Demokrasiya Gel]] (HADEP), [[Partiya Gel a Demokratîk]] (DEHAP), [[Partiya Civaka Azad]] (ÖTP), [[Partiya Civaka Demokratîk]] (DTP) û [[Partiya Aştî û Demokrasiyê]] (BDP) ku hemî jî nêzîkî Tevgera Civaka Demokratîk in, hatine guhertin. Di roja îro de li Bakurê Kurdistanê partiyên wekê [[Partiya Herêmên Demokratîk]] (DBP), [[Partiya Demokratîk a Gelan]] (HDP) û Partiya DEMê<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/c4n5gx4z1eeo |sernav=Partiya DEM: Navê nû yê kurtkirî ji bo Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan. |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2023-12-11 |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=tr}}</ref> li ser heman xeta siyasî berdewam dikin. Serhildana [[Partiya Karkerên Kurdistanê]] serhildana herî dawî yê kurdan e ku di sala 2025an de li ser daxwaza [[Abdullah Öcalan]] têkoşîna xwe yê çekdarî bidawî aniye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/czdv8lgn78yo |sernav=Di merasîma çekberdana PKKê de çi qewimî? |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2025-07-10 |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=tr}}</ref> === Rojavayê Kurdistanê === Piştî serxwebûna [[Sûrî|Sûriyeyê]], di sala 1946an de neteweperestiya erebî bilind bûye. Bi taybetî ji dawiya salên 1950an ve û rejîma partiya baesê li [[Rojavaya Kurdistanê|Rojavayê Kurdistanê]] siyaseteke tepeserkirina dijwar li dijî nifûsa kurd dabû destpêkirin. Di sala 1962an de piştê hêjmara nifûsa li [[Hesîçe|Hesekê]] zêdetirî 120.000 kurd ji hemwelatîbûnê hatine derxistin û kurd wekê "biyanî" hatine destnîşankirin.<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://welattv.net/node/6181 |sernav=Şêst û du sal di ser hêjmara nifûsê ku tê de kurdên li Rojavayê Kurdistanê ji hemwelatîbûnê hatin bêparkirin re derbas bûn. |malper=welattv.net |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=en}}</ref> Ev kes ji mafên herî bingehîn ên wekê mafê xwedîbûna milk, ger, girtina meqamên giştî û wergirtina perwerdeyê bêpar mane.<ref name=":1" /> Rejîma baesê bi şêwazên curbecûr dest danîne li ser deverên kurdî heta ku di sala 2011an ku şerê navxweyî ya Sûriyeyê destpêkiriye li Rojavayê Kurdistanê zextên xwe yê li ser kurdan berdewam kiriye. [[Partiya Yekîtiya Demokrat]]îk ku di sala 2003an de li Rojavayê Kurdistanê hatiye damezrandin, nûnertiya tevgera siyasî ya li Rojavayê Kurdistanê kiriye. [[Serhildana Qamişlo|Serhildana Qamîşloya]] sala 2004an wekê hewldana serhildana girseyî ya yekem a Rojavayê Kurdistanê ye ku li dijî zextên rejîma baesê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Kurdish Political Parties in Syria |weşanger=I.B.Tauris |tarîx=2014 |isbn=978-0-7556-0917-8 |url=https://doi.org/10.5040/9780755609178.ch-001}}</ref> Di tîrmeha sala 2012an de Yekîneyên Parastina Gel ji bo ku Rojavayê Kurdistanê li dijî DAÎŞê biparêze hatiye damezrandin. [[Hêzên Sûriya Demokratîk]] ku hêzeke Rojavayê Kurdistanê ye di roja îro de wekê beşek hêzên Sûriyeyê ye, bi awayekî defakto Rojavayê Kurdistanê kontrol dike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.voanews.com/a/syrian-kurds-launch-new-attempt-to-prosecute-captured-is-foreign-fighters/7139770.html |sernav=Syrian Kurds Launch New Attempt to Prosecute Captured IS Foreign Fighters |malper=Voice of America |tarîx=2023-06-15 |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=en |paşnav=Seldin |pêşnav=Jeff}}</ref> === Başûrê Kurdistanê === Li Başûrê Kurdistanê têkoşîna kurdan li dijî gelek êrîşên rejîma baesê wekê têkoşîneke hebûnê ji destpêka salên 1920î vir ve berdewam kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/cvg3gpxm8mmo |sernav=Salvegera Komkujiya Helebçeyê: "Tiştê ku min dît, dîtina herî xirab bû ku min di jiyana xwe de dîtiye" |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2024-09-12 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> Tevgera çekdarî ya nûjen ku di sala 1961ê de di bin serokatiya mela Mistefa Barzanî de dest pê kiriye, piştî hilweşandina rejîma Sedam Huseyn di sala 2003an de, rê da xweseriya destûrî û pêvajoyên jeopolîtîk û siyasî yên berdewam. Serhildanên ku di nîvê yekem ê sedsala 20an de di bin serokatiya Şêx Mehmûd Berzencî û Mele Mistefa Barzanî de dest pê kiribûn, di sala 1961ê de veguherîbûn şerên çekdarî yê berfirehên li dijî dagirkeriya axa Kurdistanê. Her çiqas di navbera hikûmeta Bexdayê û Partiya Demokrat a Kurdistanê (KDP) ya di bin serokatiya Barzanî de di sala 1970an de peymanek otonomiyê hatibe îmzekirin jî, ev xweseriya ku bi vê peymanê hatibû avakirin zêde berdewam nekiriye. Di şerê Iraq-Iraqê ya salên 1980an de, rejîma Sedam li dijî kurdan rêzeke komkujiyên giran daye destpêkirin ku di komkujiyan ku bi salan berdewam kiriye de bi hezaran kurd hatine kuştin. Di komkujiyên Enfalê û komkujiya Helebçeyê ya 1988an de bi hezaran kurd bi karanîna çekên kîmyewî ya rejîma Iraqê jiyana jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.diyarbakirbarosu.org.tr/haberler/16-mart-1988-halepce-katliami-soykirimdir-soykirim-olarak-taninmalidir |sernav=Komkujiya Helebçeyê ya 16ê adara 1988an jenosîd e û divê wekê wisa were naskirin! |malper=Baroya Amedê |tarîx=2020-03-16 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr |paşnav= |pêşnav=}}</ref> Piştê Şerê Kendavê ya sala 1991ê, koalîsyona bi pêşengiya Amerîkayê li dijî rejîma Iraqê ji bo parastina kurdan li Başûrê Kurdistanê "herêmeke bêfirîn" (operasyona aştîyê) ragihandiye. Piştê paşveçûna rejîma baesê rêveberiyeke fiîlî li Başûrê Kurdistanê hatiye avakirin. Piştê şerê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ku li dîjî rejîma dîktator a baesê ya Iraqê ku di sala 2003an hatibû destpêkirin ku di encamê de rejîma Sedam Huseyn hatiye hilweşandin. Bi Destûra Bingehîn a Iraqê ya nû ya ku di sala 2005an de hatiye pejirandin, li Başûrê Kurdistanê herêmeke xweser a wekê herêmeke federal hatiye avakirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.usip.org/publications/2019/07/iraq-timeline-2003-war |sernav=Iraq Timeline: Since the 2003 War |malper=United States Institute of Peace |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=en}}</ref> === Rojhilata Kurdistanê === Li Rojhilata Kurdistanê têkoşîna kurdan xwedî dîrokeke dirêj e ku di nav de ji daxwazên mafên çandî û serxwebûna aborî bigire heya xweseriyeke berfirehtir heye. Kurd û saziyên Rojhilata Kurdistanê li seranserê parêzgehên têkoşîna xwe ya ji bo mafan hem bi rêya partiyên siyasî û hem jî bi tevgerên sivîl berdewam kirine. Komara Kurd a Mehabadê (1946) piştî Şerê Cîhanê yê Duyem bi piştgiriya Yekîtiya Sovyetê hatiye damezrandin û di bin serokatiya Qazî Mihemed de hatiye ragihandin ku yek ji sembolên dîrokî yên herî girîng ên tevgera siyasî ya kurd a nûjen e. Ev serguzeştî ku tenê 11 mehan berdewam kiriye, bingeha hişmendiyeke neteweyî ya xurt di nav kurdên Rojhilata Kurdistanê û kurdên li seranserê Kurdistanê ava kiriye. Kurdan di destpêkê de alikarî dane Şoreşa Îslamî ya sala 1979an lê dema ku daxwazên wan ên dînî û etnîkî ji aliyê rejîma nû ve hatine red kirin, di demek kurt de nakokî di navbera Rojhilata Kurdistanê û rejîma îslamî ya Îranê de derketine. Piştî şoreşê, di navbera partiyên kurdî û hikûmeta navendî de pevçûnên çekdarî yên giran çêbûn ku bûye sedema demek dirêj a rewşa awarte ya li Rojhilata Kurdistanê. == Çavkanî == {{Çavkanî}} [[Kategorî:Hereketa serxwebûnê ya Kurdistanê]] [[Kategorî:Neteweperweriya kurdî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Tevgerên siyasî li Tirkiyeyê]] 7fo441yi70f63ym16luctlv3cdomf2z 2029149 2029146 2026-05-20T15:24:13Z Penaber49 39672 2029149 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} {{Sêwî|tarîx=gulan 2026}} '''Tevgera siyasî ya kurdan''' an jî '''tevgera azadî ya kurdan'''<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Fis köyünden Kobanê'ye Kürt özgürlük hareketi |paşnav=Aydinoglu |pêşnav=Ergun |weşanger=Versus Kitap |tarîx=2014 |isbn=978-605-4972-16-6 |çap=1. baskı |cih=Kadıköy, İstanbul |series=Versus kitap}}</ref> têgeha xebatên tevahiya partî û saziyên kurdan e ku hewl dide li seranserê [[Kurdistan]]ê li dijî zextên dewletên serwer mafê kurdan bidest bixe an jî zextên dewletan kêm bike.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Kurdistan {{!}} region, Asia |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/325241/Kurdistan |roja-gihiştinê=2026-05-17 |xebat=Encyclopedia Britannica |ziman=en}}</ref> Piştî ku li Tirkiyeyê û li [[Bakurê Kurdistanê]] di sala 1945an de serdema pirpartiyî hatiye despêkirin, li Bakurê Kurdistanê çend partiyên etnîkî yên kurdî hatine damezrandin. Yekem partiya siyasî ku li Bakurê Kurdistanê hewl daye ku zextên Tirkiyeyê li ser kurdan bide rawestandin an jî bide kêm kirin, [[Partiya Kedê ya Gel]] (HEP) bû ku di sala 1990an de hatiye damezrandin.<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://gazetearsivi.milliyet.com.tr/ |sernav=HEP hate damezirandin |malper=gazetearsivi.milliyet.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-17}}</ref> Di heman demê de Partiya Kedê ya Gel yekem partiya siyasî ya kurd bû di sala 1993an de ji aliyê Tirkiyeyê ve hatibû girtin û hatibû qedexe kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.milliyet.com.tr/hep--dep-ve-hadep--br-de--font-color-darkblue-kapatilmisti--font-/siyaset/siyasetdetay/11.12.2009/1172724/default.htm |sernav=HEP, DEP û HADEP jî hatin girtin |malper=www.milliyet.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-17 |paşnav=}}</ref> == Partiyên siyasî û têkoşînên herêmî == === Bakurê Kurdistanê === Li Bakurê Kurdistanê tevgeriya siyasî ya kurd yekem car di hilbijartinên sala 1991ê de bi hevpeymaniya di navbera Partiya Sosyal Demokrat a Gel û Partiya Kedê ya Gel de dest pê kiriye<ref name=":0" /> ku bi vê hevpeymaniyê hinek parlamenterên hatine hilbijartin û çûne meclîsa Enqereyê. Piştê ku Partiya Kedê ya Gel ji aliyê Tirkiyeyê ve hatiye girtin, li [[Bakurê Kurdistanê]] tevgera siyasî kurdan li pey hev bi partiyên wekê [[Partiya Azadî û Wekheviyê]] (ÖZEP), [[Partiya Azadî û Demokrasiyê]] (ÖZDEP),<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalDetayV3 |sernav=radikal |malper=www.radikal.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-18}}</ref> [[Partiya Demokrasiyê]] (DEP), [[Partiya Demokrasiya Gel]] (HADEP), [[Partiya Gel a Demokratîk]] (DEHAP), [[Partiya Civaka Azad]] (ÖTP), [[Partiya Civaka Demokratîk]] (DTP) û [[Partiya Aştî û Demokrasiyê]] (BDP) ku hemî jî nêzîkî Tevgera Civaka Demokratîk in, hatine guhertin. Di roja îro de li Bakurê Kurdistanê partiyên wekê [[Partiya Herêmên Demokratîk]] (DBP), [[Partiya Demokratîk a Gelan]] (HDP) û Partiya DEMê<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/c4n5gx4z1eeo |sernav=Partiya DEM: Navê nû yê kurtkirî ji bo Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan. |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2023-12-11 |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=tr}}</ref> li ser heman xeta siyasî berdewam dikin. Serhildana [[Partiya Karkerên Kurdistanê]] serhildana herî dawî yê kurdan e ku di sala 2025an de li ser daxwaza [[Abdullah Öcalan]] têkoşîna xwe yê çekdarî bidawî aniye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/czdv8lgn78yo |sernav=Di merasîma çekberdana PKKê de çi qewimî? |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2025-07-10 |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=tr}}</ref> === Rojavayê Kurdistanê === Piştî serxwebûna [[Sûrî|Sûriyeyê]], di sala 1946an de neteweperestiya erebî bilind bûye. Bi taybetî ji dawiya salên 1950an ve û rejîma partiya baesê li [[Rojavaya Kurdistanê|Rojavayê Kurdistanê]] siyaseteke tepeserkirina dijwar li dijî nifûsa kurd dabû destpêkirin. Di sala 1962an de piştê hêjmara nifûsa li [[Hesîçe|Hesekê]] zêdetirî 120.000 kurd ji hemwelatîbûnê hatine derxistin û kurd wekê "biyanî" hatine destnîşankirin.<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://welattv.net/node/6181 |sernav=Şêst û du sal di ser hêjmara nifûsê ku tê de kurdên li Rojavayê Kurdistanê ji hemwelatîbûnê hatin bêparkirin re derbas bûn. |malper=welattv.net |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=en}}</ref> Ev kes ji mafên herî bingehîn ên wekê mafê xwedîbûna milk, ger, girtina meqamên giştî û wergirtina perwerdeyê bêpar mane.<ref name=":1" /> Rejîma baesê bi şêwazên curbecûr dest danîne li ser deverên kurdî heta ku di sala 2011an ku şerê navxweyî ya Sûriyeyê destpêkiriye li Rojavayê Kurdistanê zextên xwe yê li ser kurdan berdewam kiriye. [[Partiya Yekîtiya Demokrat]]îk ku di sala 2003an de li Rojavayê Kurdistanê hatiye damezrandin, nûnertiya tevgera siyasî ya li Rojavayê Kurdistanê kiriye. [[Serhildana Qamişlo|Serhildana Qamîşloya]] sala 2004an wekê hewldana serhildana girseyî ya yekem a Rojavayê Kurdistanê ye ku li dijî zextên rejîma baesê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Kurdish Political Parties in Syria |weşanger=I.B.Tauris |tarîx=2014 |isbn=978-0-7556-0917-8 |url=https://doi.org/10.5040/9780755609178.ch-001}}</ref> Di tîrmeha sala 2012an de Yekîneyên Parastina Gel ji bo ku Rojavayê Kurdistanê li dijî DAÎŞê biparêze hatiye damezrandin. [[Hêzên Sûriya Demokratîk]] ku hêzeke Rojavayê Kurdistanê ye di roja îro de wekê beşek hêzên Sûriyeyê ye, bi awayekî defakto Rojavayê Kurdistanê kontrol dike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.voanews.com/a/syrian-kurds-launch-new-attempt-to-prosecute-captured-is-foreign-fighters/7139770.html |sernav=Syrian Kurds Launch New Attempt to Prosecute Captured IS Foreign Fighters |malper=Voice of America |tarîx=2023-06-15 |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=en |paşnav=Seldin |pêşnav=Jeff}}</ref> === Başûrê Kurdistanê === Li Başûrê Kurdistanê têkoşîna kurdan li dijî gelek êrîşên rejîma baesê wekê têkoşîneke hebûnê ji destpêka salên 1920î vir ve berdewam kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/cvg3gpxm8mmo |sernav=Salvegera Komkujiya Helebçeyê: "Tiştê ku min dît, dîtina herî xirab bû ku min di jiyana xwe de dîtiye" |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2024-09-12 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> Tevgera çekdarî ya nûjen ku di sala 1961ê de di bin serokatiya mela Mistefa Barzanî de dest pê kiriye, piştî hilweşandina rejîma Sedam Huseyn di sala 2003an de, rê da xweseriya destûrî û pêvajoyên jeopolîtîk û siyasî yên berdewam. Serhildanên ku di nîvê yekem ê sedsala 20an de di bin serokatiya Şêx Mehmûd Berzencî û Mele Mistefa Barzanî de dest pê kiribûn, di sala 1961ê de veguherîbûn şerên çekdarî yê berfirehên li dijî dagirkeriya axa Kurdistanê. Her çiqas di navbera hikûmeta Bexdayê û Partiya Demokrat a Kurdistanê (KDP) ya di bin serokatiya Barzanî de di sala 1970an de peymanek otonomiyê hatibe îmzekirin jî, ev xweseriya ku bi vê peymanê hatibû avakirin zêde berdewam nekiriye. Di şerê Iraq-Iraqê ya salên 1980an de, rejîma Sedam li dijî kurdan rêzeke komkujiyên giran daye destpêkirin ku di komkujiyan ku bi salan berdewam kiriye de bi hezaran kurd hatine kuştin. Di komkujiyên Enfalê û komkujiya Helebçeyê ya 1988an de bi hezaran kurd bi karanîna çekên kîmyewî ya rejîma Iraqê jiyana jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.diyarbakirbarosu.org.tr/haberler/16-mart-1988-halepce-katliami-soykirimdir-soykirim-olarak-taninmalidir |sernav=Komkujiya Helebçeyê ya 16ê adara 1988an jenosîd e û divê wekê wisa were naskirin! |malper=Baroya Amedê |tarîx=2020-03-16 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr |paşnav= |pêşnav=}}</ref> Piştê Şerê Kendavê ya sala 1991ê, koalîsyona bi pêşengiya Amerîkayê li dijî rejîma Iraqê ji bo parastina kurdan li Başûrê Kurdistanê "herêmeke bêfirîn" (operasyona aştîyê) ragihandiye. Piştê paşveçûna rejîma baesê rêveberiyeke fiîlî li Başûrê Kurdistanê hatiye avakirin. Piştê şerê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ku li dîjî rejîma dîktator a baesê ya Iraqê ku di sala 2003an hatibû destpêkirin ku di encamê de rejîma Sedam Huseyn hatiye hilweşandin. Bi Destûra Bingehîn a Iraqê ya nû ya ku di sala 2005an de hatiye pejirandin, li Başûrê Kurdistanê herêmeke xweser a wekê herêmeke federal hatiye avakirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.usip.org/publications/2019/07/iraq-timeline-2003-war |sernav=Iraq Timeline: Since the 2003 War |malper=United States Institute of Peace |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=en}}</ref> === Rojhilata Kurdistanê === Li Rojhilata Kurdistanê têkoşîna kurdan xwedî dîrokeke dirêj e ku di nav de ji daxwazên mafên çandî û serxwebûna aborî bigire heya xweseriyeke berfirehtir heye. Kurd û saziyên Rojhilata Kurdistanê li seranserê parêzgehên têkoşîna xwe ya ji bo mafan hem bi rêya partiyên siyasî û hem jî bi tevgerên sivîl berdewam kirine. Komara Kurd a Mehabadê (1946) piştî Şerê Cîhanê yê Duyem bi piştgiriya Yekîtiya Sovyetê hatiye damezrandin û di bin serokatiya Qazî Mihemed de hatiye ragihandin ku yek ji sembolên dîrokî yên herî girîng ên tevgera siyasî ya kurd a nûjen e. Ev serguzeştî ku tenê 11 mehan berdewam kiriye, bingeha hişmendiyeke neteweyî ya xurt di nav kurdên Rojhilata Kurdistanê û kurdên li seranserê Kurdistanê ava kiriye. Kurdan di destpêkê de alikarî dane Şoreşa Îslamî ya sala 1979an lê dema ku daxwazên wan ên dînî û etnîkî ji aliyê rejîma nû ve hatine red kirin, di demek kurt de nakokî di navbera Rojhilata Kurdistanê û rejîma îslamî ya Îranê de derketine. Piştî şoreşê, di navbera partiyên kurdî û hikûmeta navendî de pevçûnên çekdarî yên giran çêbûn ku bûye sedema demek dirêj a rewşa awarte ya li Rojhilata Kurdistanê. Partiya Demokratîk a Kurdistana Îranê (KDP-Î) di sala 1945an de hatiye damezrandin ku Komara Mehabadê birêve biriye û bi salan têkoşîna çekdarî meşandiye ku îro bi gelemperî li sirgûniyê û di qada siyasî de têkoşîna xwe berdewam dike. == Çavkanî == {{Çavkanî}} [[Kategorî:Hereketa serxwebûnê ya Kurdistanê]] [[Kategorî:Neteweperweriya kurdî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Tevgerên siyasî li Tirkiyeyê]] 1nh2oj63zv3xq2xwi4e90awauatz2ca 2029153 2029149 2026-05-20T15:25:48Z Penaber49 39672 2029153 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} {{Sêwî|tarîx=gulan 2026}} '''Tevgera siyasî ya kurdan''' an jî '''tevgera azadî ya kurdan'''<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Fis köyünden Kobanê'ye Kürt özgürlük hareketi |paşnav=Aydinoglu |pêşnav=Ergun |weşanger=Versus Kitap |tarîx=2014 |isbn=978-605-4972-16-6 |çap=1. baskı |cih=Kadıköy, İstanbul |series=Versus kitap}}</ref> têgeha xebatên tevahiya partî û saziyên kurdan e ku hewl dide li seranserê [[Kurdistan]]ê li dijî zextên dewletên serwer mafê kurdan bidest bixe an jî zextên dewletan kêm bike.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Kurdistan {{!}} region, Asia |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/325241/Kurdistan |roja-gihiştinê=2026-05-17 |xebat=Encyclopedia Britannica |ziman=en}}</ref> Piştî ku li Tirkiyeyê û li [[Bakurê Kurdistanê]] di sala 1945an de serdema pirpartiyî hatiye despêkirin, li Bakurê Kurdistanê çend partiyên etnîkî yên kurdî hatine damezrandin. Yekem partiya siyasî ku li Bakurê Kurdistanê hewl daye ku zextên Tirkiyeyê li ser kurdan bide rawestandin an jî bide kêm kirin, [[Partiya Kedê ya Gel]] (HEP) bû ku di sala 1990an de hatiye damezrandin.<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://gazetearsivi.milliyet.com.tr/ |sernav=HEP hate damezirandin |malper=gazetearsivi.milliyet.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-17}}</ref> Di heman demê de Partiya Kedê ya Gel yekem partiya siyasî ya kurd bû di sala 1993an de ji aliyê Tirkiyeyê ve hatibû girtin û hatibû qedexe kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.milliyet.com.tr/hep--dep-ve-hadep--br-de--font-color-darkblue-kapatilmisti--font-/siyaset/siyasetdetay/11.12.2009/1172724/default.htm |sernav=HEP, DEP û HADEP jî hatin girtin |malper=www.milliyet.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-17 |paşnav=}}</ref> == Partiyên siyasî û têkoşînên herêmî == === Bakurê Kurdistanê === Li Bakurê Kurdistanê tevgeriya siyasî ya kurd yekem car di hilbijartinên sala 1991ê de bi hevpeymaniya di navbera Partiya Sosyal Demokrat a Gel û Partiya Kedê ya Gel de dest pê kiriye<ref name=":0" /> ku bi vê hevpeymaniyê hinek parlamenterên hatine hilbijartin û çûne meclîsa Enqereyê. Piştê ku Partiya Kedê ya Gel ji aliyê Tirkiyeyê ve hatiye girtin, li [[Bakurê Kurdistanê]] tevgera siyasî kurdan li pey hev bi partiyên wekê [[Partiya Azadî û Wekheviyê]] (ÖZEP), [[Partiya Azadî û Demokrasiyê]] (ÖZDEP),<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalDetayV3 |sernav=radikal |malper=www.radikal.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-18}}</ref> [[Partiya Demokrasiyê]] (DEP), [[Partiya Demokrasiya Gel]] (HADEP), [[Partiya Gel a Demokratîk]] (DEHAP), [[Partiya Civaka Azad]] (ÖTP), [[Partiya Civaka Demokratîk]] (DTP) û [[Partiya Aştî û Demokrasiyê]] (BDP) ku hemî jî nêzîkî Tevgera Civaka Demokratîk in, hatine guhertin. Di roja îro de li Bakurê Kurdistanê partiyên wekê [[Partiya Herêmên Demokratîk]] (DBP), [[Partiya Demokratîk a Gelan]] (HDP) û Partiya DEMê<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/c4n5gx4z1eeo |sernav=Partiya DEM: Navê nû yê kurtkirî ji bo Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan. |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2023-12-11 |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=tr}}</ref> li ser heman xeta siyasî berdewam dikin. Serhildana [[Partiya Karkerên Kurdistanê]] serhildana herî dawî yê kurdan e ku di sala 2025an de li ser daxwaza [[Abdullah Öcalan]] têkoşîna xwe yê çekdarî bidawî aniye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/czdv8lgn78yo |sernav=Di merasîma çekberdana PKKê de çi qewimî? |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2025-07-10 |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=tr}}</ref> === Rojavayê Kurdistanê === Piştî serxwebûna [[Sûrî|Sûriyeyê]], di sala 1946an de neteweperestiya erebî bilind bûye. Bi taybetî ji dawiya salên 1950an ve û rejîma partiya baesê li [[Rojavaya Kurdistanê|Rojavayê Kurdistanê]] siyaseteke tepeserkirina dijwar li dijî nifûsa kurd dabû destpêkirin. Di sala 1962an de piştê hêjmara nifûsa li [[Hesîçe|Hesekê]] zêdetirî 120.000 kurd ji hemwelatîbûnê hatine derxistin û kurd wekê "biyanî" hatine destnîşankirin.<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://welattv.net/node/6181 |sernav=Şêst û du sal di ser hêjmara nifûsê ku tê de kurdên li Rojavayê Kurdistanê ji hemwelatîbûnê hatin bêparkirin re derbas bûn. |malper=welattv.net |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=en}}</ref> Ev kes ji mafên herî bingehîn ên wekê mafê xwedîbûna milk, ger, girtina meqamên giştî û wergirtina perwerdeyê bêpar mane.<ref name=":1" /> Rejîma baesê bi şêwazên curbecûr dest danîne li ser deverên kurdî heta ku di sala 2011an ku şerê navxweyî ya Sûriyeyê destpêkiriye li Rojavayê Kurdistanê zextên xwe yê li ser kurdan berdewam kiriye. [[Partiya Yekîtiya Demokrat]]îk ku di sala 2003an de li Rojavayê Kurdistanê hatiye damezrandin, nûnertiya tevgera siyasî ya li Rojavayê Kurdistanê kiriye. [[Serhildana Qamişlo|Serhildana Qamîşloya]] sala 2004an wekê hewldana serhildana girseyî ya yekem a Rojavayê Kurdistanê ye ku li dijî zextên rejîma baesê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Kurdish Political Parties in Syria |weşanger=I.B.Tauris |tarîx=2014 |isbn=978-0-7556-0917-8 |url=https://doi.org/10.5040/9780755609178.ch-001}}</ref> Di tîrmeha sala 2012an de Yekîneyên Parastina Gel ji bo ku Rojavayê Kurdistanê li dijî DAÎŞê biparêze hatiye damezrandin. [[Hêzên Sûriya Demokratîk]] ku hêzeke Rojavayê Kurdistanê ye di roja îro de wekê beşek hêzên Sûriyeyê ye, bi awayekî defakto Rojavayê Kurdistanê kontrol dike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.voanews.com/a/syrian-kurds-launch-new-attempt-to-prosecute-captured-is-foreign-fighters/7139770.html |sernav=Syrian Kurds Launch New Attempt to Prosecute Captured IS Foreign Fighters |malper=Voice of America |tarîx=2023-06-15 |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=en |paşnav=Seldin |pêşnav=Jeff}}</ref> === Başûrê Kurdistanê === Li Başûrê Kurdistanê têkoşîna kurdan li dijî gelek êrîşên rejîma baesê wekê têkoşîneke hebûnê ji destpêka salên 1920î vir ve berdewam kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/cvg3gpxm8mmo |sernav=Salvegera Komkujiya Helebçeyê: "Tiştê ku min dît, dîtina herî xirab bû ku min di jiyana xwe de dîtiye" |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2024-09-12 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> Tevgera çekdarî ya nûjen ku di sala 1961ê de di bin serokatiya mela Mistefa Barzanî de dest pê kiriye, piştî hilweşandina rejîma Sedam Huseyn di sala 2003an de, rê da xweseriya destûrî û pêvajoyên jeopolîtîk û siyasî yên berdewam. Serhildanên ku di nîvê yekem ê sedsala 20an de di bin serokatiya Şêx Mehmûd Berzencî û Mele Mistefa Barzanî de dest pê kiribûn, di sala 1961ê de veguherîbûn şerên çekdarî yê berfirehên li dijî dagirkeriya axa Kurdistanê. Her çiqas di navbera hikûmeta Bexdayê û Partiya Demokrat a Kurdistanê (KDP) ya di bin serokatiya Barzanî de di sala 1970an de peymanek otonomiyê hatibe îmzekirin jî, ev xweseriya ku bi vê peymanê hatibû avakirin zêde berdewam nekiriye. Di şerê Iraq-Iraqê ya salên 1980an de, rejîma Sedam li dijî kurdan rêzeke komkujiyên giran daye destpêkirin ku di komkujiyan ku bi salan berdewam kiriye de bi hezaran kurd hatine kuştin. Di komkujiyên Enfalê û komkujiya Helebçeyê ya 1988an de bi hezaran kurd bi karanîna çekên kîmyewî ya rejîma Iraqê jiyana jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.diyarbakirbarosu.org.tr/haberler/16-mart-1988-halepce-katliami-soykirimdir-soykirim-olarak-taninmalidir |sernav=Komkujiya Helebçeyê ya 16ê adara 1988an jenosîd e û divê wekê wisa were naskirin! |malper=Baroya Amedê |tarîx=2020-03-16 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr |paşnav= |pêşnav=}}</ref> Piştê Şerê Kendavê ya sala 1991ê, koalîsyona bi pêşengiya Amerîkayê li dijî rejîma Iraqê ji bo parastina kurdan li Başûrê Kurdistanê "herêmeke bêfirîn" (operasyona aştîyê) ragihandiye. Piştê paşveçûna rejîma baesê rêveberiyeke fiîlî li Başûrê Kurdistanê hatiye avakirin. Piştê şerê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ku li dîjî rejîma dîktator a baesê ya Iraqê ku di sala 2003an hatibû destpêkirin ku di encamê de rejîma Sedam Huseyn hatiye hilweşandin. Bi Destûra Bingehîn a Iraqê ya nû ya ku di sala 2005an de hatiye pejirandin, li Başûrê Kurdistanê herêmeke xweser a wekê herêmeke federal hatiye avakirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.usip.org/publications/2019/07/iraq-timeline-2003-war |sernav=Iraq Timeline: Since the 2003 War |malper=United States Institute of Peace |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=en}}</ref> === Rojhilata Kurdistanê === Li Rojhilata Kurdistanê têkoşîna kurdan xwedî dîrokeke dirêj e ku di nav de ji daxwazên mafên çandî û serxwebûna aborî bigire heya xweseriyeke berfirehtir heye. Kurd û saziyên Rojhilata Kurdistanê li seranserê parêzgehên têkoşîna xwe ya ji bo mafan hem bi rêya partiyên siyasî û hem jî bi tevgerên sivîl berdewam kirine. Komara Kurd a Mehabadê (1946) piştî Şerê Cîhanê yê Duyem bi piştgiriya Yekîtiya Sovyetê hatiye damezrandin û di bin serokatiya Qazî Mihemed de hatiye ragihandin ku yek ji sembolên dîrokî yên herî girîng ên tevgera siyasî ya kurd a nûjen e. Ev serguzeştî ku tenê 11 mehan berdewam kiriye, bingeha hişmendiyeke neteweyî ya xurt di nav kurdên Rojhilata Kurdistanê û kurdên li seranserê Kurdistanê ava kiriye. Kurdan di destpêkê de alikarî dane Şoreşa Îslamî ya sala 1979an lê dema ku daxwazên wan ên dînî û etnîkî ji aliyê rejîma nû ve hatine red kirin, di demek kurt de nakokî di navbera Rojhilata Kurdistanê û rejîma îslamî ya Îranê de derketine. Piştî şoreşê, di navbera partiyên kurdî û hikûmeta navendî de pevçûnên çekdarî yên giran çêbûn ku bûye sedema demek dirêj a rewşa awarte ya li Rojhilata Kurdistanê. Partiya Demokratîk a Kurdistana Îranê (KDP-Î) di sala 1945an de hatiye damezrandin ku Komara Mehabadê birêve biriye û bi salan têkoşîna çekdarî meşandiye ku îro bi gelemperî li sirgûniyê û di qada siyasî de têkoşîna xwe berdewam dike. Rêxistina Komala rêxistineke marksîst ê li Rojhilata Kurdistanê bû ku di berxwedana çekdarî de, nemaze di salên piştî şoreşê de roleke pêşeng lîstiye. == Çavkanî == {{Çavkanî}} [[Kategorî:Hereketa serxwebûnê ya Kurdistanê]] [[Kategorî:Neteweperweriya kurdî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Tevgerên siyasî li Tirkiyeyê]] 8vi2alqzy9hy4gs6co64umoldznbhwi 2029156 2029153 2026-05-20T15:28:35Z Penaber49 39672 2029156 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} {{Sêwî|tarîx=gulan 2026}} '''Tevgera siyasî ya kurdan''' an jî '''tevgera azadî ya kurdan'''<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Fis köyünden Kobanê'ye Kürt özgürlük hareketi |paşnav=Aydinoglu |pêşnav=Ergun |weşanger=Versus Kitap |tarîx=2014 |isbn=978-605-4972-16-6 |çap=1. baskı |cih=Kadıköy, İstanbul |series=Versus kitap}}</ref> têgeha xebatên tevahiya partî û saziyên kurdan e ku hewl dide li seranserê [[Kurdistan]]ê li dijî zextên dewletên serwer mafê kurdan bidest bixe an jî zextên dewletan kêm bike.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Kurdistan {{!}} region, Asia |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/325241/Kurdistan |roja-gihiştinê=2026-05-17 |xebat=Encyclopedia Britannica |ziman=en}}</ref> Piştî ku li Tirkiyeyê û li [[Bakurê Kurdistanê]] di sala 1945an de serdema pirpartiyî hatiye despêkirin, li Bakurê Kurdistanê çend partiyên etnîkî yên kurdî hatine damezrandin. Yekem partiya siyasî ku li Bakurê Kurdistanê hewl daye ku zextên Tirkiyeyê li ser kurdan bide rawestandin an jî bide kêm kirin, [[Partiya Kedê ya Gel]] (HEP) bû ku di sala 1990an de hatiye damezrandin.<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://gazetearsivi.milliyet.com.tr/ |sernav=HEP hate damezirandin |malper=gazetearsivi.milliyet.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-17}}</ref> Di heman demê de Partiya Kedê ya Gel yekem partiya siyasî ya kurd bû di sala 1993an de ji aliyê Tirkiyeyê ve hatibû girtin û hatibû qedexe kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.milliyet.com.tr/hep--dep-ve-hadep--br-de--font-color-darkblue-kapatilmisti--font-/siyaset/siyasetdetay/11.12.2009/1172724/default.htm |sernav=HEP, DEP û HADEP jî hatin girtin |malper=www.milliyet.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-17 |paşnav=}}</ref> == Partiyên siyasî û têkoşînên herêmî == === Bakurê Kurdistanê === Li Bakurê Kurdistanê tevgeriya siyasî ya kurd yekem car di hilbijartinên sala 1991ê de bi hevpeymaniya di navbera Partiya Sosyal Demokrat a Gel û Partiya Kedê ya Gel de dest pê kiriye<ref name=":0" /> ku bi vê hevpeymaniyê hinek parlamenterên hatine hilbijartin û çûne meclîsa Enqereyê. Piştê ku Partiya Kedê ya Gel ji aliyê Tirkiyeyê ve hatiye girtin, li [[Bakurê Kurdistanê]] tevgera siyasî kurdan li pey hev bi partiyên wekê [[Partiya Azadî û Wekheviyê]] (ÖZEP), [[Partiya Azadî û Demokrasiyê]] (ÖZDEP),<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalDetayV3 |sernav=radikal |malper=www.radikal.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-18}}</ref> [[Partiya Demokrasiyê]] (DEP), [[Partiya Demokrasiya Gel]] (HADEP), [[Partiya Gel a Demokratîk]] (DEHAP), [[Partiya Civaka Azad]] (ÖTP), [[Partiya Civaka Demokratîk]] (DTP) û [[Partiya Aştî û Demokrasiyê]] (BDP) ku hemî jî nêzîkî Tevgera Civaka Demokratîk in, hatine guhertin. Di roja îro de li Bakurê Kurdistanê partiyên wekê [[Partiya Herêmên Demokratîk]] (DBP), [[Partiya Demokratîk a Gelan]] (HDP) û Partiya DEMê<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/c4n5gx4z1eeo |sernav=Partiya DEM: Navê nû yê kurtkirî ji bo Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan. |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2023-12-11 |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=tr}}</ref> li ser heman xeta siyasî berdewam dikin. Serhildana [[Partiya Karkerên Kurdistanê]] serhildana herî dawî yê kurdan e ku di sala 2025an de li ser daxwaza [[Abdullah Öcalan]] têkoşîna xwe yê çekdarî bidawî aniye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/czdv8lgn78yo |sernav=Di merasîma çekberdana PKKê de çi qewimî? |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2025-07-10 |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=tr}}</ref> === Rojavayê Kurdistanê === Piştî serxwebûna [[Sûrî|Sûriyeyê]], di sala 1946an de neteweperestiya erebî bilind bûye. Bi taybetî ji dawiya salên 1950an ve û rejîma partiya baesê li [[Rojavaya Kurdistanê|Rojavayê Kurdistanê]] siyaseteke tepeserkirina dijwar li dijî nifûsa kurd dabû destpêkirin. Di sala 1962an de piştê hêjmara nifûsa li [[Hesîçe|Hesekê]] zêdetirî 120.000 kurd ji hemwelatîbûnê hatine derxistin û kurd wekê "biyanî" hatine destnîşankirin.<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://welattv.net/node/6181 |sernav=Şêst û du sal di ser hêjmara nifûsê ku tê de kurdên li Rojavayê Kurdistanê ji hemwelatîbûnê hatin bêparkirin re derbas bûn. |malper=welattv.net |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=en}}</ref> Ev kes ji mafên herî bingehîn ên wekê mafê xwedîbûna milk, ger, girtina meqamên giştî û wergirtina perwerdeyê bêpar mane.<ref name=":1" /> Rejîma baesê bi şêwazên curbecûr dest danîne li ser deverên kurdî heta ku di sala 2011an ku şerê navxweyî ya Sûriyeyê destpêkiriye li Rojavayê Kurdistanê zextên xwe yê li ser kurdan berdewam kiriye. [[Partiya Yekîtiya Demokrat]]îk ku di sala 2003an de li Rojavayê Kurdistanê hatiye damezrandin, nûnertiya tevgera siyasî ya li Rojavayê Kurdistanê kiriye. [[Serhildana Qamişlo|Serhildana Qamîşloya]] sala 2004an wekê hewldana serhildana girseyî ya yekem a Rojavayê Kurdistanê ye ku li dijî zextên rejîma baesê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Kurdish Political Parties in Syria |weşanger=I.B.Tauris |tarîx=2014 |isbn=978-0-7556-0917-8 |url=https://doi.org/10.5040/9780755609178.ch-001}}</ref> Di tîrmeha sala 2012an de Yekîneyên Parastina Gel ji bo ku Rojavayê Kurdistanê li dijî DAÎŞê biparêze hatiye damezrandin. [[Hêzên Sûriya Demokratîk]] ku hêzeke Rojavayê Kurdistanê ye di roja îro de wekê beşek hêzên Sûriyeyê ye, bi awayekî defakto Rojavayê Kurdistanê kontrol dike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.voanews.com/a/syrian-kurds-launch-new-attempt-to-prosecute-captured-is-foreign-fighters/7139770.html |sernav=Syrian Kurds Launch New Attempt to Prosecute Captured IS Foreign Fighters |malper=Voice of America |tarîx=2023-06-15 |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=en |paşnav=Seldin |pêşnav=Jeff}}</ref> === Başûrê Kurdistanê === Li Başûrê Kurdistanê têkoşîna kurdan li dijî gelek êrîşên rejîma baesê wekê têkoşîneke hebûnê ji destpêka salên 1920î vir ve berdewam kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/cvg3gpxm8mmo |sernav=Salvegera Komkujiya Helebçeyê: "Tiştê ku min dît, dîtina herî xirab bû ku min di jiyana xwe de dîtiye" |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2024-09-12 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> Tevgera çekdarî ya nûjen ku di sala 1961ê de di bin serokatiya mela Mistefa Barzanî de dest pê kiriye, piştî hilweşandina rejîma Sedam Huseyn di sala 2003an de, rê da xweseriya destûrî û pêvajoyên jeopolîtîk û siyasî yên berdewam. Serhildanên ku di nîvê yekem ê sedsala 20an de di bin serokatiya Şêx Mehmûd Berzencî û Mele Mistefa Barzanî de dest pê kiribûn, di sala 1961ê de veguherîbûn şerên çekdarî yê berfirehên li dijî dagirkeriya axa Kurdistanê. Her çiqas di navbera hikûmeta Bexdayê û Partiya Demokrat a Kurdistanê (KDP) ya di bin serokatiya Barzanî de di sala 1970an de peymanek otonomiyê hatibe îmzekirin jî, ev xweseriya ku bi vê peymanê hatibû avakirin zêde berdewam nekiriye. Di şerê Iraq-Iraqê ya salên 1980an de, rejîma Sedam li dijî kurdan rêzeke komkujiyên giran daye destpêkirin ku di komkujiyan ku bi salan berdewam kiriye de bi hezaran kurd hatine kuştin. Di komkujiyên Enfalê û komkujiya Helebçeyê ya 1988an de bi hezaran kurd bi karanîna çekên kîmyewî ya rejîma Iraqê jiyana jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.diyarbakirbarosu.org.tr/haberler/16-mart-1988-halepce-katliami-soykirimdir-soykirim-olarak-taninmalidir |sernav=Komkujiya Helebçeyê ya 16ê adara 1988an jenosîd e û divê wekê wisa were naskirin! |malper=Baroya Amedê |tarîx=2020-03-16 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr |paşnav= |pêşnav=}}</ref> Piştê Şerê Kendavê ya sala 1991ê, koalîsyona bi pêşengiya Amerîkayê li dijî rejîma Iraqê ji bo parastina kurdan li Başûrê Kurdistanê "herêmeke bêfirîn" (operasyona aştîyê) ragihandiye. Piştê paşveçûna rejîma baesê rêveberiyeke fiîlî li Başûrê Kurdistanê hatiye avakirin. Piştê şerê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ku li dîjî rejîma dîktator a baesê ya Iraqê ku di sala 2003an hatibû destpêkirin ku di encamê de rejîma Sedam Huseyn hatiye hilweşandin. Bi Destûra Bingehîn a Iraqê ya nû ya ku di sala 2005an de hatiye pejirandin, li Başûrê Kurdistanê herêmeke xweser a wekê herêmeke federal hatiye avakirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.usip.org/publications/2019/07/iraq-timeline-2003-war |sernav=Iraq Timeline: Since the 2003 War |malper=United States Institute of Peace |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=en}}</ref> === Rojhilata Kurdistanê === Li Rojhilata Kurdistanê têkoşîna kurdan xwedî dîrokeke dirêj e ku di nav de ji daxwazên mafên çandî û serxwebûna aborî bigire heya xweseriyeke berfirehtir heye. Kurd û saziyên Rojhilata Kurdistanê li seranserê parêzgehên têkoşîna xwe ya ji bo mafan hem bi rêya partiyên siyasî û hem jî bi tevgerên sivîl berdewam kirine. Komara Kurd a Mehabadê (1946) piştî Şerê Cîhanê yê Duyem bi piştgiriya Yekîtiya Sovyetê hatiye damezrandin û di bin serokatiya Qazî Mihemed de hatiye ragihandin ku yek ji sembolên dîrokî yên herî girîng ên tevgera siyasî ya kurd a nûjen e. Ev serguzeştî ku tenê 11 mehan berdewam kiriye, bingeha hişmendiyeke neteweyî ya xurt di nav kurdên Rojhilata Kurdistanê û kurdên li seranserê Kurdistanê ava kiriye. Kurdan di destpêkê de alikarî dane Şoreşa Îslamî ya sala 1979an lê dema ku daxwazên wan ên dînî û etnîkî ji aliyê rejîma nû ve hatine red kirin, di demek kurt de nakokî di navbera Rojhilata Kurdistanê û rejîma îslamî ya Îranê de derketine. Piştî şoreşê, di navbera partiyên kurdî û hikûmeta navendî de pevçûnên çekdarî yên giran çêbûn ku bûye sedema demek dirêj a rewşa awarte ya li Rojhilata Kurdistanê. Partiya Demokratîk a Kurdistana Îranê (KDP-Î) di sala 1945an de hatiye damezrandin ku Komara Mehabadê birêve biriye û bi salan têkoşîna çekdarî meşandiye ku îro bi gelemperî li sirgûniyê û di qada siyasî de têkoşîna xwe berdewam dike. Rêxistina Komala rêxistineke marksîst ê li Rojhilata Kurdistanê bû ku di berxwedana çekdarî de, nemaze di salên piştî şoreşê de roleke pêşeng lîstiye. Yek ji partî rêxistinên leşkerî yên Rojhilata Kurdistanê Partiya Jiyana Azad a Kurdistanê (PJAK) ye ku ku di destpêka salên 2000an de hatiye damezrandin û hinek caran li herêmên çiyayî yên nêzîkî sinorê Bakurê Kurdistanê bi hêzên Îranê re ketiye nav şer û pevçunan. == Çavkanî == {{Çavkanî}} [[Kategorî:Hereketa serxwebûnê ya Kurdistanê]] [[Kategorî:Neteweperweriya kurdî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Tevgerên siyasî li Tirkiyeyê]] r95w1559lkczusxhc8m4ed3maa4oi8p 2029158 2029156 2026-05-20T15:31:20Z Penaber49 39672 2029158 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} {{Sêwî|tarîx=gulan 2026}} '''Tevgera siyasî ya kurdan''' an jî '''tevgera azadî ya kurdan'''<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Fis köyünden Kobanê'ye Kürt özgürlük hareketi |paşnav=Aydinoglu |pêşnav=Ergun |weşanger=Versus Kitap |tarîx=2014 |isbn=978-605-4972-16-6 |çap=1. baskı |cih=Kadıköy, İstanbul |series=Versus kitap}}</ref> têgeha xebatên tevahiya partî û saziyên kurdan e ku hewl dide li seranserê [[Kurdistan]]ê li dijî zextên dewletên serwer mafê kurdan bidest bixe an jî zextên dewletan kêm bike.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Kurdistan {{!}} region, Asia |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/325241/Kurdistan |roja-gihiştinê=2026-05-17 |xebat=Encyclopedia Britannica |ziman=en}}</ref> Piştî ku li Tirkiyeyê û li [[Bakurê Kurdistanê]] di sala 1945an de serdema pirpartiyî hatiye despêkirin, li Bakurê Kurdistanê çend partiyên etnîkî yên kurdî hatine damezrandin. Yekem partiya siyasî ku li Bakurê Kurdistanê hewl daye ku zextên Tirkiyeyê li ser kurdan bide rawestandin an jî bide kêm kirin, [[Partiya Kedê ya Gel]] (HEP) bû ku di sala 1990an de hatiye damezrandin.<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://gazetearsivi.milliyet.com.tr/ |sernav=HEP hate damezirandin |malper=gazetearsivi.milliyet.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-17}}</ref> Di heman demê de Partiya Kedê ya Gel yekem partiya siyasî ya kurd bû di sala 1993an de ji aliyê Tirkiyeyê ve hatibû girtin û hatibû qedexe kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.milliyet.com.tr/hep--dep-ve-hadep--br-de--font-color-darkblue-kapatilmisti--font-/siyaset/siyasetdetay/11.12.2009/1172724/default.htm |sernav=HEP, DEP û HADEP jî hatin girtin |malper=www.milliyet.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-17 |paşnav=}}</ref> == Partiyên siyasî û têkoşînên herêmî == === Bakurê Kurdistanê === Li Bakurê Kurdistanê tevgeriya siyasî ya kurd yekem car di hilbijartinên sala 1991ê de bi hevpeymaniya di navbera Partiya Sosyal Demokrat a Gel û Partiya Kedê ya Gel de dest pê kiriye<ref name=":0" /> ku bi vê hevpeymaniyê hinek parlamenterên hatine hilbijartin û çûne meclîsa Enqereyê. Piştê ku Partiya Kedê ya Gel ji aliyê Tirkiyeyê ve hatiye girtin, li [[Bakurê Kurdistanê]] tevgera siyasî kurdan li pey hev bi partiyên wekê [[Partiya Azadî û Wekheviyê]] (ÖZEP), [[Partiya Azadî û Demokrasiyê]] (ÖZDEP),<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalDetayV3 |sernav=radikal |malper=www.radikal.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-18}}</ref> [[Partiya Demokrasiyê]] (DEP), [[Partiya Demokrasiya Gel]] (HADEP), [[Partiya Gel a Demokratîk]] (DEHAP), [[Partiya Civaka Azad]] (ÖTP), [[Partiya Civaka Demokratîk]] (DTP) û [[Partiya Aştî û Demokrasiyê]] (BDP) ku hemî jî nêzîkî Tevgera Civaka Demokratîk in, hatine guhertin. Di roja îro de li Bakurê Kurdistanê partiyên wekê [[Partiya Herêmên Demokratîk]] (DBP), [[Partiya Demokratîk a Gelan]] (HDP) û Partiya DEMê<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/c4n5gx4z1eeo |sernav=Partiya DEM: Navê nû yê kurtkirî ji bo Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan. |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2023-12-11 |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=tr}}</ref> li ser heman xeta siyasî berdewam dikin. Serhildana [[Partiya Karkerên Kurdistanê]] serhildana herî dawî yê kurdan e ku di sala 2025an de li ser daxwaza [[Abdullah Öcalan]] têkoşîna xwe yê çekdarî bidawî aniye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/czdv8lgn78yo |sernav=Di merasîma çekberdana PKKê de çi qewimî? |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2025-07-10 |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=tr}}</ref> === Rojavayê Kurdistanê === Piştî serxwebûna [[Sûrî|Sûriyeyê]], di sala 1946an de neteweperestiya erebî bilind bûye. Bi taybetî ji dawiya salên 1950an ve û rejîma partiya baesê li [[Rojavaya Kurdistanê|Rojavayê Kurdistanê]] siyaseteke tepeserkirina dijwar li dijî nifûsa kurd dabû destpêkirin. Di sala 1962an de piştê hêjmara nifûsa li [[Hesîçe|Hesekê]] zêdetirî 120.000 kurd ji hemwelatîbûnê hatine derxistin û kurd wekê "biyanî" hatine destnîşankirin.<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://welattv.net/node/6181 |sernav=Şêst û du sal di ser hêjmara nifûsê ku tê de kurdên li Rojavayê Kurdistanê ji hemwelatîbûnê hatin bêparkirin re derbas bûn. |malper=welattv.net |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=en}}</ref> Ev kes ji mafên herî bingehîn ên wekê mafê xwedîbûna milk, ger, girtina meqamên giştî û wergirtina perwerdeyê bêpar mane.<ref name=":1" /> Rejîma baesê bi şêwazên curbecûr dest danîne li ser deverên kurdî heta ku di sala 2011an ku şerê navxweyî ya Sûriyeyê destpêkiriye li Rojavayê Kurdistanê zextên xwe yê li ser kurdan berdewam kiriye. [[Partiya Yekîtiya Demokrat]]îk ku di sala 2003an de li Rojavayê Kurdistanê hatiye damezrandin, nûnertiya tevgera siyasî ya li Rojavayê Kurdistanê kiriye. [[Serhildana Qamişlo|Serhildana Qamîşloya]] sala 2004an wekê hewldana serhildana girseyî ya yekem a Rojavayê Kurdistanê ye ku li dijî zextên rejîma baesê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Kurdish Political Parties in Syria |weşanger=I.B.Tauris |tarîx=2014 |isbn=978-0-7556-0917-8 |url=https://doi.org/10.5040/9780755609178.ch-001}}</ref> Di tîrmeha sala 2012an de Yekîneyên Parastina Gel ji bo ku Rojavayê Kurdistanê li dijî DAÎŞê biparêze hatiye damezrandin. [[Hêzên Sûriya Demokratîk]] ku hêzeke Rojavayê Kurdistanê ye di roja îro de wekê beşek hêzên Sûriyeyê ye, bi awayekî defakto Rojavayê Kurdistanê kontrol dike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.voanews.com/a/syrian-kurds-launch-new-attempt-to-prosecute-captured-is-foreign-fighters/7139770.html |sernav=Syrian Kurds Launch New Attempt to Prosecute Captured IS Foreign Fighters |malper=Voice of America |tarîx=2023-06-15 |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=en |paşnav=Seldin |pêşnav=Jeff}}</ref> === Başûrê Kurdistanê === Li Başûrê Kurdistanê têkoşîna kurdan li dijî gelek êrîşên rejîma baesê wekê têkoşîneke hebûnê ji destpêka salên 1920î vir ve berdewam kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/cvg3gpxm8mmo |sernav=Salvegera Komkujiya Helebçeyê: "Tiştê ku min dît, dîtina herî xirab bû ku min di jiyana xwe de dîtiye" |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2024-09-12 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> Tevgera çekdarî ya nûjen ku di sala 1961ê de di bin serokatiya mela Mistefa Barzanî de dest pê kiriye, piştî hilweşandina rejîma Sedam Huseyn di sala 2003an de, rê da xweseriya destûrî û pêvajoyên jeopolîtîk û siyasî yên berdewam. Serhildanên ku di nîvê yekem ê sedsala 20an de di bin serokatiya Şêx Mehmûd Berzencî û Mele Mistefa Barzanî de dest pê kiribûn, di sala 1961ê de veguherîbûn şerên çekdarî yê berfirehên li dijî dagirkeriya axa Kurdistanê. Her çiqas di navbera hikûmeta Bexdayê û Partiya Demokrat a Kurdistanê (KDP) ya di bin serokatiya Barzanî de di sala 1970an de peymanek otonomiyê hatibe îmzekirin jî, ev xweseriya ku bi vê peymanê hatibû avakirin zêde berdewam nekiriye. Di şerê Iraq-Iraqê ya salên 1980an de, rejîma Sedam li dijî kurdan rêzeke komkujiyên giran daye destpêkirin ku di komkujiyan ku bi salan berdewam kiriye de bi hezaran kurd hatine kuştin. Di komkujiyên Enfalê û komkujiya Helebçeyê ya 1988an de bi hezaran kurd bi karanîna çekên kîmyewî ya rejîma Iraqê jiyana jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.diyarbakirbarosu.org.tr/haberler/16-mart-1988-halepce-katliami-soykirimdir-soykirim-olarak-taninmalidir |sernav=Komkujiya Helebçeyê ya 16ê adara 1988an jenosîd e û divê wekê wisa were naskirin! |malper=Baroya Amedê |tarîx=2020-03-16 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr |paşnav= |pêşnav=}}</ref> Piştê Şerê Kendavê ya sala 1991ê, koalîsyona bi pêşengiya Amerîkayê li dijî rejîma Iraqê ji bo parastina kurdan li Başûrê Kurdistanê "herêmeke bêfirîn" (operasyona aştîyê) ragihandiye. Piştê paşveçûna rejîma baesê rêveberiyeke fiîlî li Başûrê Kurdistanê hatiye avakirin. Piştê şerê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ku li dîjî rejîma dîktator a baesê ya Iraqê ku di sala 2003an hatibû destpêkirin ku di encamê de rejîma Sedam Huseyn hatiye hilweşandin. Bi Destûra Bingehîn a Iraqê ya nû ya ku di sala 2005an de hatiye pejirandin, li Başûrê Kurdistanê herêmeke xweser a wekê herêmeke federal hatiye avakirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.usip.org/publications/2019/07/iraq-timeline-2003-war |sernav=Iraq Timeline: Since the 2003 War |malper=United States Institute of Peace |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=en}}</ref> === Rojhilata Kurdistanê === Li Rojhilata Kurdistanê têkoşîna kurdan xwedî dîrokeke dirêj e ku di nav de ji daxwazên mafên çandî û serxwebûna aborî bigire heya xweseriyeke berfirehtir heye. Kurd û saziyên Rojhilata Kurdistanê li seranserê parêzgehên têkoşîna xwe ya ji bo mafan hem bi rêya partiyên siyasî û hem jî bi tevgerên sivîl berdewam kirine. Komara Kurd a Mehabadê (1946) piştî Şerê Cîhanê yê Duyem bi piştgiriya Yekîtiya Sovyetê hatiye damezrandin û di bin serokatiya Qazî Mihemed de hatiye ragihandin ku yek ji sembolên dîrokî yên herî girîng ên tevgera siyasî ya kurd a nûjen e. Ev serguzeştî ku tenê 11 mehan berdewam kiriye, bingeha hişmendiyeke neteweyî ya xurt di nav kurdên Rojhilata Kurdistanê û kurdên li seranserê Kurdistanê ava kiriye. Kurdan di destpêkê de alikarî dane Şoreşa Îslamî ya sala 1979an lê dema ku daxwazên wan ên dînî û etnîkî ji aliyê rejîma nû ve hatine red kirin, di demek kurt de nakokî di navbera Rojhilata Kurdistanê û rejîma îslamî ya Îranê de derketine. Piştî şoreşê, di navbera partiyên kurdî û hikûmeta navendî de pevçûnên çekdarî yên giran çêbûn ku bûye sedema demek dirêj a rewşa awarte ya li Rojhilata Kurdistanê. Partiya Demokratîk a Kurdistana Îranê (KDP-Î) di sala 1945an de hatiye damezrandin ku Komara Mehabadê birêve biriye û bi salan têkoşîna çekdarî meşandiye ku îro bi gelemperî li sirgûniyê û di qada siyasî de têkoşîna xwe berdewam dike. Rêxistina Komala rêxistineke marksîst ê li Rojhilata Kurdistanê bû ku di berxwedana çekdarî de, nemaze di salên piştî şoreşê de roleke pêşeng lîstiye. Yek ji partî rêxistinên leşkerî yên Rojhilata Kurdistanê Partiya Jiyana Azad a Kurdistanê (PJAK) ye ku ku di destpêka salên 2000an de hatiye damezrandin û hinek caran li herêmên çiyayî yên nêzîkî sinorê Bakurê Kurdistanê bi hêzên Îranê re ketiye nav şer û pevçunan. Gelek partî û saziyên Rojhilata Kurdistanê ku ji aliyê rejîma Îranê hatin sirgûn kirin têkoşîna azadî û statûya Rojhilata Kurdistanê bi organîzekirina kampanyayên siyasî yên hevbeş ên berdewam dikin. == Çavkanî == {{Çavkanî}} [[Kategorî:Hereketa serxwebûnê ya Kurdistanê]] [[Kategorî:Neteweperweriya kurdî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Tevgerên siyasî li Tirkiyeyê]] 1dszjegs1wno95qjfh10m4l4x7a1yr2 2029162 2029158 2026-05-20T15:33:29Z Penaber49 39672 2029162 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} {{Sêwî|tarîx=gulan 2026}} '''Tevgera siyasî ya kurdan''' an jî '''tevgera azadî ya kurdan'''<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Fis köyünden Kobanê'ye Kürt özgürlük hareketi |paşnav=Aydinoglu |pêşnav=Ergun |weşanger=Versus Kitap |tarîx=2014 |isbn=978-605-4972-16-6 |çap=1. baskı |cih=Kadıköy, İstanbul |series=Versus kitap}}</ref> têgeha xebatên tevahiya partî û saziyên kurdan e ku hewl dide li seranserê [[Kurdistan]]ê li dijî zextên dewletên serwer mafê kurdan bidest bixe an jî zextên dewletan kêm bike.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Kurdistan {{!}} region, Asia |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/325241/Kurdistan |roja-gihiştinê=2026-05-17 |xebat=Encyclopedia Britannica |ziman=en}}</ref> Piştî ku li Tirkiyeyê û li [[Bakurê Kurdistanê]] di sala 1945an de serdema pirpartiyî hatiye despêkirin, li Bakurê Kurdistanê çend partiyên etnîkî yên kurdî hatine damezrandin. Yekem partiya siyasî ku li Bakurê Kurdistanê hewl daye ku zextên Tirkiyeyê li ser kurdan bide rawestandin an jî bide kêm kirin, [[Partiya Kedê ya Gel]] (HEP) bû ku di sala 1990an de hatiye damezrandin.<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://gazetearsivi.milliyet.com.tr/ |sernav=HEP hate damezirandin |malper=gazetearsivi.milliyet.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-17}}</ref> Di heman demê de Partiya Kedê ya Gel yekem partiya siyasî ya kurd bû di sala 1993an de ji aliyê Tirkiyeyê ve hatibû girtin û hatibû qedexe kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.milliyet.com.tr/hep--dep-ve-hadep--br-de--font-color-darkblue-kapatilmisti--font-/siyaset/siyasetdetay/11.12.2009/1172724/default.htm |sernav=HEP, DEP û HADEP jî hatin girtin |malper=www.milliyet.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-17 |paşnav=}}</ref> == Partiyên siyasî û têkoşînên herêmî == === Bakurê Kurdistanê === Li Bakurê Kurdistanê tevgeriya siyasî ya kurd yekem car di hilbijartinên sala 1991ê de bi hevpeymaniya di navbera Partiya Sosyal Demokrat a Gel û Partiya Kedê ya Gel de dest pê kiriye<ref name=":0" /> ku bi vê hevpeymaniyê hinek parlamenterên hatine hilbijartin û çûne meclîsa Enqereyê. Piştê ku Partiya Kedê ya Gel ji aliyê Tirkiyeyê ve hatiye girtin, li [[Bakurê Kurdistanê]] tevgera siyasî kurdan li pey hev bi partiyên wekê [[Partiya Azadî û Wekheviyê]] (ÖZEP), [[Partiya Azadî û Demokrasiyê]] (ÖZDEP),<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalDetayV3 |sernav=radikal |malper=www.radikal.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-18}}</ref> [[Partiya Demokrasiyê]] (DEP), [[Partiya Demokrasiya Gel]] (HADEP), [[Partiya Gel a Demokratîk]] (DEHAP), [[Partiya Civaka Azad]] (ÖTP), [[Partiya Civaka Demokratîk]] (DTP) û [[Partiya Aştî û Demokrasiyê]] (BDP) ku hemî jî nêzîkî Tevgera Civaka Demokratîk in, hatine guhertin. Di roja îro de li Bakurê Kurdistanê partiyên wekê [[Partiya Herêmên Demokratîk]] (DBP), [[Partiya Demokratîk a Gelan]] (HDP) û Partiya DEMê<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/c4n5gx4z1eeo |sernav=Partiya DEM: Navê nû yê kurtkirî ji bo Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan. |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2023-12-11 |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=tr}}</ref> li ser heman xeta siyasî berdewam dikin. Serhildana [[Partiya Karkerên Kurdistanê]] serhildana herî dawî yê kurdan e ku di sala 2025an de li ser daxwaza [[Abdullah Öcalan]] têkoşîna xwe yê çekdarî bidawî aniye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/czdv8lgn78yo |sernav=Di merasîma çekberdana PKKê de çi qewimî? |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2025-07-10 |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=tr}}</ref> === Rojavayê Kurdistanê === Piştî serxwebûna [[Sûrî|Sûriyeyê]], di sala 1946an de neteweperestiya erebî bilind bûye. Bi taybetî ji dawiya salên 1950an ve û rejîma partiya baesê li [[Rojavaya Kurdistanê|Rojavayê Kurdistanê]] siyaseteke tepeserkirina dijwar li dijî nifûsa kurd dabû destpêkirin. Di sala 1962an de piştê hêjmara nifûsa li [[Hesîçe|Hesekê]] zêdetirî 120.000 kurd ji hemwelatîbûnê hatine derxistin û kurd wekê "biyanî" hatine destnîşankirin.<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://welattv.net/node/6181 |sernav=Şêst û du sal di ser hêjmara nifûsê ku tê de kurdên li Rojavayê Kurdistanê ji hemwelatîbûnê hatin bêparkirin re derbas bûn. |malper=welattv.net |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=en}}</ref> Ev kes ji mafên herî bingehîn ên wekê mafê xwedîbûna milk, ger, girtina meqamên giştî û wergirtina perwerdeyê bêpar mane.<ref name=":1" /> Rejîma baesê bi şêwazên curbecûr dest danîne li ser deverên kurdî heta ku di sala 2011an ku şerê navxweyî ya Sûriyeyê destpêkiriye li Rojavayê Kurdistanê zextên xwe yê li ser kurdan berdewam kiriye. [[Partiya Yekîtiya Demokrat]]îk ku di sala 2003an de li Rojavayê Kurdistanê hatiye damezrandin, nûnertiya tevgera siyasî ya li Rojavayê Kurdistanê kiriye. [[Serhildana Qamişlo|Serhildana Qamîşloya]] sala 2004an wekê hewldana serhildana girseyî ya yekem a Rojavayê Kurdistanê ye ku li dijî zextên rejîma baesê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Kurdish Political Parties in Syria |weşanger=I.B.Tauris |tarîx=2014 |isbn=978-0-7556-0917-8 |url=https://doi.org/10.5040/9780755609178.ch-001}}</ref> Di tîrmeha sala 2012an de Yekîneyên Parastina Gel ji bo ku Rojavayê Kurdistanê li dijî DAÎŞê biparêze hatiye damezrandin. [[Hêzên Sûriya Demokratîk]] ku hêzeke Rojavayê Kurdistanê ye di roja îro de wekê beşek hêzên Sûriyeyê ye, bi awayekî defakto Rojavayê Kurdistanê kontrol dike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.voanews.com/a/syrian-kurds-launch-new-attempt-to-prosecute-captured-is-foreign-fighters/7139770.html |sernav=Syrian Kurds Launch New Attempt to Prosecute Captured IS Foreign Fighters |malper=Voice of America |tarîx=2023-06-15 |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=en |paşnav=Seldin |pêşnav=Jeff}}</ref> === Başûrê Kurdistanê === Li Başûrê Kurdistanê têkoşîna kurdan li dijî gelek êrîşên rejîma baesê wekê têkoşîneke hebûnê ji destpêka salên 1920î vir ve berdewam kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/cvg3gpxm8mmo |sernav=Salvegera Komkujiya Helebçeyê: "Tiştê ku min dît, dîtina herî xirab bû ku min di jiyana xwe de dîtiye" |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2024-09-12 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> Tevgera çekdarî ya nûjen ku di sala 1961ê de di bin serokatiya mela Mistefa Barzanî de dest pê kiriye, piştî hilweşandina rejîma Sedam Huseyn di sala 2003an de, rê da xweseriya destûrî û pêvajoyên jeopolîtîk û siyasî yên berdewam. Serhildanên ku di nîvê yekem ê sedsala 20an de di bin serokatiya Şêx Mehmûd Berzencî û Mele Mistefa Barzanî de dest pê kiribûn, di sala 1961ê de veguherîbûn şerên çekdarî yê berfirehên li dijî dagirkeriya axa Kurdistanê. Her çiqas di navbera hikûmeta Bexdayê û Partiya Demokrat a Kurdistanê (KDP) ya di bin serokatiya Barzanî de di sala 1970an de peymanek otonomiyê hatibe îmzekirin jî, ev xweseriya ku bi vê peymanê hatibû avakirin zêde berdewam nekiriye. Di şerê Iraq-Iraqê ya salên 1980an de, rejîma Sedam li dijî kurdan rêzeke komkujiyên giran daye destpêkirin ku di komkujiyan ku bi salan berdewam kiriye de bi hezaran kurd hatine kuştin. Di komkujiyên Enfalê û komkujiya Helebçeyê ya 1988an de bi hezaran kurd bi karanîna çekên kîmyewî ya rejîma Iraqê jiyana jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.diyarbakirbarosu.org.tr/haberler/16-mart-1988-halepce-katliami-soykirimdir-soykirim-olarak-taninmalidir |sernav=Komkujiya Helebçeyê ya 16ê adara 1988an jenosîd e û divê wekê wisa were naskirin! |malper=Baroya Amedê |tarîx=2020-03-16 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr |paşnav= |pêşnav=}}</ref> Piştê Şerê Kendavê ya sala 1991ê, koalîsyona bi pêşengiya Amerîkayê li dijî rejîma Iraqê ji bo parastina kurdan li Başûrê Kurdistanê "herêmeke bêfirîn" (operasyona aştîyê) ragihandiye. Piştê paşveçûna rejîma baesê rêveberiyeke fiîlî li Başûrê Kurdistanê hatiye avakirin. Piştê şerê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ku li dîjî rejîma dîktator a baesê ya Iraqê ku di sala 2003an hatibû destpêkirin ku di encamê de rejîma Sedam Huseyn hatiye hilweşandin. Bi Destûra Bingehîn a Iraqê ya nû ya ku di sala 2005an de hatiye pejirandin, li Başûrê Kurdistanê herêmeke xweser a wekê herêmeke federal hatiye avakirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.usip.org/publications/2019/07/iraq-timeline-2003-war |sernav=Iraq Timeline: Since the 2003 War |malper=United States Institute of Peace |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=en}}</ref> === Rojhilata Kurdistanê === Li Rojhilata Kurdistanê têkoşîna kurdan xwedî dîrokeke dirêj e ku di nav de ji daxwazên mafên çandî û serxwebûna aborî bigire heya xweseriyeke berfirehtir heye. Kurd û saziyên Rojhilata Kurdistanê li seranserê parêzgehên têkoşîna xwe ya ji bo mafan hem bi rêya partiyên siyasî û hem jî bi tevgerên sivîl berdewam kirine.<ref name=":2">{{Jêder-malper |url=https://www.clingendael.org/publication/kurdish-struggle-iran-power-dynamics-and-quest-autonomy |sernav=The Kurdish struggle in Iran: Power dynamics and the quest for autonomy {{!}} Clingendael |malper=www.clingendael.org |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=en |paşnav=@ClingendaelInstitute |paşnav2=@Clingendaelorg |paşnav3=@clingendael-institute}}</ref> Komara Kurd a Mehabadê (1946) piştî Şerê Cîhanê yê Duyem bi piştgiriya Yekîtiya Sovyetê hatiye damezrandin û di bin serokatiya Qazî Mihemed de hatiye ragihandin ku yek ji sembolên dîrokî yên herî girîng ên tevgera siyasî ya kurd a nûjen e. Ev serguzeştî ku tenê 11 mehan berdewam kiriye, bingeha hişmendiyeke neteweyî ya xurt di nav kurdên Rojhilata Kurdistanê û kurdên li seranserê Kurdistanê ava kiriye.<ref name=":2" /> Kurdan di destpêkê de alikarî dane Şoreşa Îslamî ya sala 1979an lê dema ku daxwazên wan ên dînî û etnîkî ji aliyê rejîma nû ve hatine red kirin, di demek kurt de nakokî di navbera Rojhilata Kurdistanê û rejîma îslamî ya Îranê de derketine. Piştî şoreşê, di navbera partiyên kurdî û hikûmeta navendî de pevçûnên çekdarî yên giran çêbûn ku bûye sedema demek dirêj a rewşa awarte ya li Rojhilata Kurdistanê. Partiya Demokratîk a Kurdistana Îranê (KDP-Î) di sala 1945an de hatiye damezrandin ku Komara Mehabadê birêve biriye û bi salan têkoşîna çekdarî meşandiye ku îro bi gelemperî li sirgûniyê û di qada siyasî de têkoşîna xwe berdewam dike. Rêxistina Komala rêxistineke marksîst ê li Rojhilata Kurdistanê bû ku di berxwedana çekdarî de, nemaze di salên piştî şoreşê de roleke pêşeng lîstiye. Yek ji partî rêxistinên leşkerî yên Rojhilata Kurdistanê Partiya Jiyana Azad a Kurdistanê (PJAK) ye ku ku di destpêka salên 2000an de hatiye damezrandin û hinek caran li herêmên çiyayî yên nêzîkî sinorê Bakurê Kurdistanê bi hêzên Îranê re ketiye nav şer û pevçunan. Gelek partî û saziyên Rojhilata Kurdistanê ku ji aliyê rejîma Îranê hatin sirgûn kirin têkoşîna azadî û statûya Rojhilata Kurdistanê bi organîzekirina kampanyayên siyasî yên hevbeş ên berdewam dikin. == Çavkanî == {{Çavkanî}} [[Kategorî:Hereketa serxwebûnê ya Kurdistanê]] [[Kategorî:Neteweperweriya kurdî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Tevgerên siyasî li Tirkiyeyê]] mz6ctnp96p0gaotjpbpjh9poqepo70g 2029163 2029162 2026-05-20T15:34:05Z Penaber49 39672 2029163 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} {{Sêwî|tarîx=gulan 2026}} '''Tevgera siyasî ya kurdan''' an jî '''tevgera azadî ya kurdan'''<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Fis köyünden Kobanê'ye Kürt özgürlük hareketi |paşnav=Aydinoglu |pêşnav=Ergun |weşanger=Versus Kitap |tarîx=2014 |isbn=978-605-4972-16-6 |çap=1. baskı |cih=Kadıköy, İstanbul |series=Versus kitap}}</ref> têgeha xebatên tevahiya partî û saziyên kurdan e ku hewl dide li seranserê [[Kurdistan]]ê li dijî zextên dewletên serwer mafê kurdan bidest bixe an jî zextên dewletan kêm bike.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Kurdistan {{!}} region, Asia |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/325241/Kurdistan |roja-gihiştinê=2026-05-17 |xebat=Encyclopedia Britannica |ziman=en}}</ref> Piştî ku li Tirkiyeyê û li [[Bakurê Kurdistanê]] di sala 1945an de serdema pirpartiyî hatiye despêkirin, li Bakurê Kurdistanê çend partiyên etnîkî yên kurdî hatine damezrandin. Yekem partiya siyasî ku li Bakurê Kurdistanê hewl daye ku zextên Tirkiyeyê li ser kurdan bide rawestandin an jî bide kêm kirin, [[Partiya Kedê ya Gel]] (HEP) bû ku di sala 1990an de hatiye damezrandin.<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://gazetearsivi.milliyet.com.tr/ |sernav=HEP hate damezirandin |malper=gazetearsivi.milliyet.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-17}}</ref> Di heman demê de Partiya Kedê ya Gel yekem partiya siyasî ya kurd bû di sala 1993an de ji aliyê Tirkiyeyê ve hatibû girtin û hatibû qedexe kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.milliyet.com.tr/hep--dep-ve-hadep--br-de--font-color-darkblue-kapatilmisti--font-/siyaset/siyasetdetay/11.12.2009/1172724/default.htm |sernav=HEP, DEP û HADEP jî hatin girtin |malper=www.milliyet.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-17 |paşnav=}}</ref> == Partiyên siyasî û têkoşînên herêmî == === Bakurê Kurdistanê === Li Bakurê Kurdistanê tevgeriya siyasî ya kurd yekem car di hilbijartinên sala 1991ê de bi hevpeymaniya di navbera Partiya Sosyal Demokrat a Gel û Partiya Kedê ya Gel de dest pê kiriye<ref name=":0" /> ku bi vê hevpeymaniyê hinek parlamenterên hatine hilbijartin û çûne meclîsa Enqereyê. Piştê ku Partiya Kedê ya Gel ji aliyê Tirkiyeyê ve hatiye girtin, li [[Bakurê Kurdistanê]] tevgera siyasî kurdan li pey hev bi partiyên wekê [[Partiya Azadî û Wekheviyê]] (ÖZEP), [[Partiya Azadî û Demokrasiyê]] (ÖZDEP),<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalDetayV3 |sernav=radikal |malper=www.radikal.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-18}}</ref> [[Partiya Demokrasiyê]] (DEP), [[Partiya Demokrasiya Gel]] (HADEP), [[Partiya Gel a Demokratîk]] (DEHAP), [[Partiya Civaka Azad]] (ÖTP), [[Partiya Civaka Demokratîk]] (DTP) û [[Partiya Aştî û Demokrasiyê]] (BDP) ku hemî jî nêzîkî Tevgera Civaka Demokratîk in, hatine guhertin. Di roja îro de li Bakurê Kurdistanê partiyên wekê [[Partiya Herêmên Demokratîk]] (DBP), [[Partiya Demokratîk a Gelan]] (HDP) û Partiya DEMê<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/c4n5gx4z1eeo |sernav=Partiya DEM: Navê nû yê kurtkirî ji bo Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan. |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2023-12-11 |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=tr}}</ref> li ser heman xeta siyasî berdewam dikin. Serhildana [[Partiya Karkerên Kurdistanê]] serhildana herî dawî yê kurdan e ku di sala 2025an de li ser daxwaza [[Abdullah Öcalan]] têkoşîna xwe yê çekdarî bidawî aniye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/czdv8lgn78yo |sernav=Di merasîma çekberdana PKKê de çi qewimî? |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2025-07-10 |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=tr}}</ref> === Rojavayê Kurdistanê === Piştî serxwebûna [[Sûrî|Sûriyeyê]], di sala 1946an de neteweperestiya erebî bilind bûye. Bi taybetî ji dawiya salên 1950an ve û rejîma partiya baesê li [[Rojavaya Kurdistanê|Rojavayê Kurdistanê]] siyaseteke tepeserkirina dijwar li dijî nifûsa kurd dabû destpêkirin. Di sala 1962an de piştê hêjmara nifûsa li [[Hesîçe|Hesekê]] zêdetirî 120.000 kurd ji hemwelatîbûnê hatine derxistin û kurd wekê "biyanî" hatine destnîşankirin.<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://welattv.net/node/6181 |sernav=Şêst û du sal di ser hêjmara nifûsê ku tê de kurdên li Rojavayê Kurdistanê ji hemwelatîbûnê hatin bêparkirin re derbas bûn. |malper=welattv.net |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=en}}</ref> Ev kes ji mafên herî bingehîn ên wekê mafê xwedîbûna milk, ger, girtina meqamên giştî û wergirtina perwerdeyê bêpar mane.<ref name=":1" /> Rejîma baesê bi şêwazên curbecûr dest danîne li ser deverên kurdî heta ku di sala 2011an ku şerê navxweyî ya Sûriyeyê destpêkiriye li Rojavayê Kurdistanê zextên xwe yê li ser kurdan berdewam kiriye. [[Partiya Yekîtiya Demokrat]]îk ku di sala 2003an de li Rojavayê Kurdistanê hatiye damezrandin, nûnertiya tevgera siyasî ya li Rojavayê Kurdistanê kiriye. [[Serhildana Qamişlo|Serhildana Qamîşloya]] sala 2004an wekê hewldana serhildana girseyî ya yekem a Rojavayê Kurdistanê ye ku li dijî zextên rejîma baesê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Kurdish Political Parties in Syria |weşanger=I.B.Tauris |tarîx=2014 |isbn=978-0-7556-0917-8 |url=https://doi.org/10.5040/9780755609178.ch-001}}</ref> Di tîrmeha sala 2012an de Yekîneyên Parastina Gel ji bo ku Rojavayê Kurdistanê li dijî DAÎŞê biparêze hatiye damezrandin. [[Hêzên Sûriya Demokratîk]] ku hêzeke Rojavayê Kurdistanê ye di roja îro de wekê beşek hêzên Sûriyeyê ye, bi awayekî defakto Rojavayê Kurdistanê kontrol dike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.voanews.com/a/syrian-kurds-launch-new-attempt-to-prosecute-captured-is-foreign-fighters/7139770.html |sernav=Syrian Kurds Launch New Attempt to Prosecute Captured IS Foreign Fighters |malper=Voice of America |tarîx=2023-06-15 |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=en |paşnav=Seldin |pêşnav=Jeff}}</ref> === Başûrê Kurdistanê === Li Başûrê Kurdistanê têkoşîna kurdan li dijî gelek êrîşên rejîma baesê wekê têkoşîneke hebûnê ji destpêka salên 1920î vir ve berdewam kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/cvg3gpxm8mmo |sernav=Salvegera Komkujiya Helebçeyê: "Tiştê ku min dît, dîtina herî xirab bû ku min di jiyana xwe de dîtiye" |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2024-09-12 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> Tevgera çekdarî ya nûjen ku di sala 1961ê de di bin serokatiya mela Mistefa Barzanî de dest pê kiriye, piştî hilweşandina rejîma Sedam Huseyn di sala 2003an de, rê da xweseriya destûrî û pêvajoyên jeopolîtîk û siyasî yên berdewam. Serhildanên ku di nîvê yekem ê sedsala 20an de di bin serokatiya Şêx Mehmûd Berzencî û Mele Mistefa Barzanî de dest pê kiribûn, di sala 1961ê de veguherîbûn şerên çekdarî yê berfirehên li dijî dagirkeriya axa Kurdistanê. Her çiqas di navbera hikûmeta Bexdayê û Partiya Demokrat a Kurdistanê (KDP) ya di bin serokatiya Barzanî de di sala 1970an de peymanek otonomiyê hatibe îmzekirin jî, ev xweseriya ku bi vê peymanê hatibû avakirin zêde berdewam nekiriye. Di şerê Iraq-Iraqê ya salên 1980an de, rejîma Sedam li dijî kurdan rêzeke komkujiyên giran daye destpêkirin ku di komkujiyan ku bi salan berdewam kiriye de bi hezaran kurd hatine kuştin. Di komkujiyên Enfalê û komkujiya Helebçeyê ya 1988an de bi hezaran kurd bi karanîna çekên kîmyewî ya rejîma Iraqê jiyana jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.diyarbakirbarosu.org.tr/haberler/16-mart-1988-halepce-katliami-soykirimdir-soykirim-olarak-taninmalidir |sernav=Komkujiya Helebçeyê ya 16ê adara 1988an jenosîd e û divê wekê wisa were naskirin! |malper=Baroya Amedê |tarîx=2020-03-16 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr |paşnav= |pêşnav=}}</ref> Piştê Şerê Kendavê ya sala 1991ê, koalîsyona bi pêşengiya Amerîkayê li dijî rejîma Iraqê ji bo parastina kurdan li Başûrê Kurdistanê "herêmeke bêfirîn" (operasyona aştîyê) ragihandiye. Piştê paşveçûna rejîma baesê rêveberiyeke fiîlî li Başûrê Kurdistanê hatiye avakirin. Piştê şerê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ku li dîjî rejîma dîktator a baesê ya Iraqê ku di sala 2003an hatibû destpêkirin ku di encamê de rejîma Sedam Huseyn hatiye hilweşandin. Bi Destûra Bingehîn a Iraqê ya nû ya ku di sala 2005an de hatiye pejirandin, li Başûrê Kurdistanê herêmeke xweser a wekê herêmeke federal hatiye avakirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.usip.org/publications/2019/07/iraq-timeline-2003-war |sernav=Iraq Timeline: Since the 2003 War |malper=United States Institute of Peace |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=en}}</ref> === Rojhilata Kurdistanê === Li Rojhilata Kurdistanê têkoşîna kurdan xwedî dîrokeke dirêj e ku di nav de ji daxwazên mafên çandî û serxwebûna aborî bigire heya xweseriyeke berfirehtir heye. Kurd û saziyên Rojhilata Kurdistanê li seranserê parêzgehên têkoşîna xwe ya ji bo mafan hem bi rêya partiyên siyasî û hem jî bi tevgerên sivîl berdewam kirine.<ref name=":2">{{Jêder-malper |url=https://www.clingendael.org/publication/kurdish-struggle-iran-power-dynamics-and-quest-autonomy |sernav=The Kurdish struggle in Iran: Power dynamics and the quest for autonomy {{!}} Clingendael |malper=www.clingendael.org |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=en |paşnav=@ClingendaelInstitute |paşnav2=@Clingendaelorg |paşnav3=@clingendael-institute}}</ref> Komara Kurd a Mehabadê (1946) piştî Şerê Cîhanê yê Duyem bi piştgiriya Yekîtiya Sovyetê hatiye damezrandin û di bin serokatiya Qazî Mihemed de hatiye ragihandin ku yek ji sembolên dîrokî yên herî girîng ên tevgera siyasî ya kurd a nûjen e. Ev serguzeştî ku tenê 11 mehan berdewam kiriye, bingeha hişmendiyeke neteweyî ya xurt di nav kurdên Rojhilata Kurdistanê û kurdên li seranserê Kurdistanê ava kiriye.<ref name=":2" /> Kurdan di destpêkê de alikarî dane Şoreşa Îslamî ya sala 1979an lê dema ku daxwazên wan ên dînî û etnîkî ji aliyê rejîma nû ve hatine red kirin, di demek kurt de nakokî di navbera Rojhilata Kurdistanê û rejîma îslamî ya Îranê de derketine. Piştî şoreşê, di navbera partiyên kurdî û hikûmeta navendî de pevçûnên çekdarî yên giran çêbûn ku bûye sedema demek dirêj a rewşa awarte ya li Rojhilata Kurdistanê.<ref name=":2" /> Partiya Demokratîk a Kurdistana Îranê (KDP-Î) di sala 1945an de hatiye damezrandin ku Komara Mehabadê birêve biriye û bi salan têkoşîna çekdarî meşandiye ku îro bi gelemperî li sirgûniyê û di qada siyasî de têkoşîna xwe berdewam dike. Rêxistina Komala rêxistineke marksîst ê li Rojhilata Kurdistanê bû ku di berxwedana çekdarî de, nemaze di salên piştî şoreşê de roleke pêşeng lîstiye. Yek ji partî rêxistinên leşkerî yên Rojhilata Kurdistanê Partiya Jiyana Azad a Kurdistanê (PJAK) ye ku ku di destpêka salên 2000an de hatiye damezrandin û hinek caran li herêmên çiyayî yên nêzîkî sinorê Bakurê Kurdistanê bi hêzên Îranê re ketiye nav şer û pevçunan. Gelek partî û saziyên Rojhilata Kurdistanê ku ji aliyê rejîma Îranê hatin sirgûn kirin têkoşîna azadî û statûya Rojhilata Kurdistanê bi organîzekirina kampanyayên siyasî yên hevbeş ên berdewam dikin. == Çavkanî == {{Çavkanî}} [[Kategorî:Hereketa serxwebûnê ya Kurdistanê]] [[Kategorî:Neteweperweriya kurdî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Tevgerên siyasî li Tirkiyeyê]] 8zfk9r5vq4v5ismywe675nbwettwf3n 2029164 2029163 2026-05-20T15:43:53Z Penaber49 39672 2029164 wikitext text/x-wiki {{Xebat}} {{Sêwî|tarîx=gulan 2026}} '''Tevgera siyasî ya kurdan''' an jî '''tevgera azadî ya kurdan'''<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Fis köyünden Kobanê'ye Kürt özgürlük hareketi |paşnav=Aydinoglu |pêşnav=Ergun |weşanger=Versus Kitap |tarîx=2014 |isbn=978-605-4972-16-6 |çap=1. baskı |cih=Kadıköy, İstanbul |series=Versus kitap}}</ref> têgeha xebatên tevahiya partî û saziyên kurdan e ku hewl dide li seranserê [[Kurdistan]]ê li dijî zextên dewletên serwer mafê kurdan bidest bixe an jî zextên dewletan kêm bike.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Kurdistan {{!}} region, Asia |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/325241/Kurdistan |roja-gihiştinê=2026-05-17 |xebat=Encyclopedia Britannica |ziman=en}}</ref> Piştî ku li Tirkiyeyê û li [[Bakurê Kurdistanê]] di sala 1945an de serdema pirpartiyî hatiye despêkirin, li Bakurê Kurdistanê çend partiyên etnîkî yên kurdî hatine damezrandin. Yekem partiya siyasî ku li Bakurê Kurdistanê hewl daye ku zextên Tirkiyeyê li ser kurdan bide rawestandin an jî bide kêm kirin, [[Partiya Kedê ya Gel]] (HEP) bû ku di sala 1990an de hatiye damezrandin.<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://gazetearsivi.milliyet.com.tr/ |sernav=HEP hate damezirandin |malper=gazetearsivi.milliyet.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-17}}</ref> Di heman demê de Partiya Kedê ya Gel yekem partiya siyasî ya kurd bû di sala 1993an de ji aliyê Tirkiyeyê ve hatibû girtin û hatibû qedexe kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.milliyet.com.tr/hep--dep-ve-hadep--br-de--font-color-darkblue-kapatilmisti--font-/siyaset/siyasetdetay/11.12.2009/1172724/default.htm |sernav=HEP, DEP û HADEP jî hatin girtin |malper=www.milliyet.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-17 |paşnav=}}</ref> == Partiyên siyasî û têkoşînên herêmî == === Bakurê Kurdistanê === Li Bakurê Kurdistanê tevgeriya siyasî ya kurd yekem car di hilbijartinên sala 1991ê de bi hevpeymaniya di navbera Partiya Sosyal Demokrat a Gel û Partiya Kedê ya Gel de dest pê kiriye<ref name=":0" /> ku bi vê hevpeymaniyê hinek parlamenterên hatine hilbijartin û çûne meclîsa Enqereyê. Piştê ku Partiya Kedê ya Gel ji aliyê Tirkiyeyê ve hatiye girtin, li [[Bakurê Kurdistanê]] tevgera siyasî kurdan li pey hev bi partiyên wekê [[Partiya Azadî û Wekheviyê]] (ÖZEP), [[Partiya Azadî û Demokrasiyê]] (ÖZDEP),<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalDetayV3 |sernav=radikal |malper=www.radikal.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-18}}</ref> [[Partiya Demokrasiyê]] (DEP), [[Partiya Demokrasiya Gel]] (HADEP), [[Partiya Gel a Demokratîk]] (DEHAP), [[Partiya Civaka Azad]] (ÖTP), [[Partiya Civaka Demokratîk]] (DTP) û [[Partiya Aştî û Demokrasiyê]] (BDP) ku hemî jî nêzîkî Tevgera Civaka Demokratîk in, hatine guhertin. Di roja îro de li Bakurê Kurdistanê partiyên wekê [[Partiya Herêmên Demokratîk]] (DBP), [[Partiya Demokratîk a Gelan]] (HDP) û Partiya DEMê<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/c4n5gx4z1eeo |sernav=Partiya DEM: Navê nû yê kurtkirî ji bo Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan. |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2023-12-11 |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=tr}}</ref> li ser heman xeta siyasî berdewam dikin. Serhildana [[Partiya Karkerên Kurdistanê]] serhildana herî dawî yê kurdan e ku di sala 2025an de li ser daxwaza [[Abdullah Öcalan]] têkoşîna xwe yê çekdarî bidawî aniye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/czdv8lgn78yo |sernav=Di merasîma çekberdana PKKê de çi qewimî? |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2025-07-10 |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=tr}}</ref> === Rojavayê Kurdistanê === Piştî serxwebûna [[Sûrî|Sûriyeyê]], di sala 1946an de neteweperestiya erebî bilind bûye. Bi taybetî ji dawiya salên 1950an ve û rejîma partiya baesê li [[Rojavaya Kurdistanê|Rojavayê Kurdistanê]] siyaseteke tepeserkirina dijwar li dijî nifûsa kurd dabû destpêkirin. Di sala 1962an de piştê hêjmara nifûsa li [[Hesîçe|Hesekê]] zêdetirî 120.000 kurd ji hemwelatîbûnê hatine derxistin û kurd wekê "biyanî" hatine destnîşankirin.<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://welattv.net/node/6181 |sernav=Şêst û du sal di ser hêjmara nifûsê ku tê de kurdên li Rojavayê Kurdistanê ji hemwelatîbûnê hatin bêparkirin re derbas bûn. |malper=welattv.net |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=en}}</ref> Ev kes ji mafên herî bingehîn ên wekê mafê xwedîbûna milk, ger, girtina meqamên giştî û wergirtina perwerdeyê bêpar mane.<ref name=":1" /> Rejîma baesê bi şêwazên curbecûr dest danîne li ser deverên kurdî heta ku di sala 2011an ku şerê navxweyî ya Sûriyeyê destpêkiriye li Rojavayê Kurdistanê zextên xwe yê li ser kurdan berdewam kiriye. [[Partiya Yekîtiya Demokrat]]îk ku di sala 2003an de li Rojavayê Kurdistanê hatiye damezrandin, nûnertiya tevgera siyasî ya li Rojavayê Kurdistanê kiriye. [[Serhildana Qamişlo|Serhildana Qamîşloya]] sala 2004an wekê hewldana serhildana girseyî ya yekem a Rojavayê Kurdistanê ye ku li dijî zextên rejîma baesê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Kurdish Political Parties in Syria |weşanger=I.B.Tauris |tarîx=2014 |isbn=978-0-7556-0917-8 |url=https://doi.org/10.5040/9780755609178.ch-001}}</ref> Di tîrmeha sala 2012an de Yekîneyên Parastina Gel ji bo ku Rojavayê Kurdistanê li dijî DAÎŞê biparêze hatiye damezrandin. [[Hêzên Sûriya Demokratîk]] ku hêzeke Rojavayê Kurdistanê ye di roja îro de wekê beşek hêzên Sûriyeyê ye, bi awayekî defakto Rojavayê Kurdistanê kontrol dike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.voanews.com/a/syrian-kurds-launch-new-attempt-to-prosecute-captured-is-foreign-fighters/7139770.html |sernav=Syrian Kurds Launch New Attempt to Prosecute Captured IS Foreign Fighters |malper=Voice of America |tarîx=2023-06-15 |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=en |paşnav=Seldin |pêşnav=Jeff}}</ref> === Başûrê Kurdistanê === Li Başûrê Kurdistanê têkoşîna kurdan li dijî gelek êrîşên rejîma baesê wekê têkoşîneke hebûnê ji destpêka salên 1920î vir ve berdewam kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/cvg3gpxm8mmo |sernav=Salvegera Komkujiya Helebçeyê: "Tiştê ku min dît, dîtina herî xirab bû ku min di jiyana xwe de dîtiye" |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2024-09-12 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> Tevgera çekdarî ya nûjen ku di sala 1961ê de di bin serokatiya mela Mistefa Barzanî de dest pê kiriye, piştî hilweşandina rejîma Sedam Huseyn di sala 2003an de, rê da xweseriya destûrî û pêvajoyên jeopolîtîk û siyasî yên berdewam. Serhildanên ku di nîvê yekem ê sedsala 20an de di bin serokatiya Şêx Mehmûd Berzencî û Mele Mistefa Barzanî de dest pê kiribûn, di sala 1961ê de veguherîbûn şerên çekdarî yê berfirehên li dijî dagirkeriya axa Kurdistanê. Her çiqas di navbera hikûmeta Bexdayê û Partiya Demokrat a Kurdistanê (KDP) ya di bin serokatiya Barzanî de di sala 1970an de peymanek otonomiyê hatibe îmzekirin jî, ev xweseriya ku bi vê peymanê hatibû avakirin zêde berdewam nekiriye. Di şerê Iraq-Iraqê ya salên 1980an de, rejîma Sedam li dijî kurdan rêzeke komkujiyên giran daye destpêkirin ku di komkujiyan ku bi salan berdewam kiriye de bi hezaran kurd hatine kuştin. Di komkujiyên Enfalê û komkujiya Helebçeyê ya 1988an de bi hezaran kurd bi karanîna çekên kîmyewî ya rejîma Iraqê jiyana jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.diyarbakirbarosu.org.tr/haberler/16-mart-1988-halepce-katliami-soykirimdir-soykirim-olarak-taninmalidir |sernav=Komkujiya Helebçeyê ya 16ê adara 1988an jenosîd e û divê wekê wisa were naskirin! |malper=Baroya Amedê |tarîx=2020-03-16 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr |paşnav= |pêşnav=}}</ref> Piştê Şerê Kendavê ya sala 1991ê, koalîsyona bi pêşengiya Amerîkayê li dijî rejîma Iraqê ji bo parastina kurdan li Başûrê Kurdistanê "herêmeke bêfirîn" (operasyona aştîyê) ragihandiye. Piştê paşveçûna rejîma baesê rêveberiyeke fiîlî li Başûrê Kurdistanê hatiye avakirin. Piştê şerê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ku li dîjî rejîma dîktator a baesê ya Iraqê ku di sala 2003an hatibû destpêkirin ku di encamê de rejîma Sedam Huseyn hatiye hilweşandin. Bi Destûra Bingehîn a Iraqê ya nû ya ku di sala 2005an de hatiye pejirandin, li Başûrê Kurdistanê herêmeke xweser a wekê herêmeke federal hatiye avakirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.usip.org/publications/2019/07/iraq-timeline-2003-war |sernav=Iraq Timeline: Since the 2003 War |malper=United States Institute of Peace |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=en}}</ref> === Rojhilata Kurdistanê === Li Rojhilata Kurdistanê têkoşîna kurdan xwedî dîrokeke dirêj e ku di nav de ji daxwazên mafên çandî û serxwebûna aborî bigire heya xweseriyeke berfirehtir heye. Kurd û saziyên Rojhilata Kurdistanê li seranserê parêzgehên têkoşîna xwe ya ji bo mafan hem bi rêya partiyên siyasî û hem jî bi tevgerên sivîl berdewam kirine.<ref name=":2">{{Jêder-malper |url=https://www.clingendael.org/publication/kurdish-struggle-iran-power-dynamics-and-quest-autonomy |sernav=The Kurdish struggle in Iran: Power dynamics and the quest for autonomy {{!}} Clingendael |malper=www.clingendael.org |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=en |paşnav=@ClingendaelInstitute |paşnav2=@Clingendaelorg |paşnav3=@clingendael-institute}}</ref> Komara Kurd a Mehabadê (1946) piştî Şerê Cîhanê yê Duyem bi piştgiriya Yekîtiya Sovyetê hatiye damezrandin û di bin serokatiya Qazî Mihemed de hatiye ragihandin ku yek ji sembolên dîrokî yên herî girîng ên tevgera siyasî ya kurd a nûjen e. Ev serguzeştî ku tenê 11 mehan berdewam kiriye, bingeha hişmendiyeke neteweyî ya xurt di nav kurdên Rojhilata Kurdistanê û kurdên li seranserê Kurdistanê ava kiriye.<ref name=":2" /> Kurdan di destpêkê de alikarî dane Şoreşa Îslamî ya sala 1979an lê dema ku daxwazên wan ên dînî û etnîkî ji aliyê rejîma nû ve hatine red kirin, di demek kurt de nakokî di navbera Rojhilata Kurdistanê û rejîma îslamî ya Îranê de derketine. Piştî şoreşê, di navbera partiyên kurdî û hikûmeta navendî de pevçûnên çekdarî yên giran çêbûn ku bûye sedema demek dirêj a rewşa awarte ya li Rojhilata Kurdistanê.<ref name=":2" /> Partiya Demokratîk a Kurdistana Îranê (KDP-Î) di sala 1945an de hatiye damezrandin ku Komara Mehabadê birêve biriye û bi salan têkoşîna çekdarî meşandiye ku îro bi gelemperî li sirgûniyê û di qada siyasî de têkoşîna xwe berdewam dike. Rêxistina Komala rêxistineke marksîst ê li Rojhilata Kurdistanê bû ku di berxwedana çekdarî de, nemaze di salên piştî şoreşê de roleke pêşeng lîstiye. Yek ji partî rêxistinên leşkerî yên Rojhilata Kurdistanê Partiya Jiyana Azad a Kurdistanê (PJAK) ye ku ku di destpêka salên 2000an de hatiye damezrandin û hinek caran li herêmên çiyayî yên nêzîkî sinorê Bakurê Kurdistanê bi hêzên Îranê re ketiye nav şer û pevçunan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/tr/story/490222/slug |sernav=Şer û pevçûn di navbera hêzên Îranê û PJAKê de |malper=Kurdistan24 |tarîx=2023-06-17 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr |paşnav=Kurdistan24}}</ref> Gelek partî û saziyên Rojhilata Kurdistanê ku ji aliyê rejîma Îranê hatin sirgûn kirin têkoşîna azadî û statûya Rojhilata Kurdistanê bi organîzekirina kampanyayên siyasî yên hevbeş ên berdewam dikin. == Çavkanî == {{Çavkanî}} [[Kategorî:Hereketa serxwebûnê ya Kurdistanê]] [[Kategorî:Neteweperweriya kurdî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Tevgerên siyasî li Tirkiyeyê]] g6kr1vrh287p8hq0ybs1o99su00qc0u 2029165 2029164 2026-05-20T15:51:57Z Penaber49 39672 2029165 wikitext text/x-wiki '''Tevgera siyasî ya kurdan''' an jî '''tevgera azadî ya kurdan'''<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Fis köyünden Kobanê'ye Kürt özgürlük hareketi |paşnav=Aydinoglu |pêşnav=Ergun |weşanger=Versus Kitap |tarîx=2014 |isbn=978-605-4972-16-6 |çap=1. baskı |cih=Kadıköy, İstanbul |series=Versus kitap}}</ref> têgeha xebatên tevahiya partî û saziyên kurdan e ku hewl dide li seranserê [[Kurdistan]]ê li dijî zextên dewletên serwer mafê kurdan bidest bixe an jî zextên dewletan kêm bike.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Kurdistan {{!}} region, Asia |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/325241/Kurdistan |roja-gihiştinê=2026-05-17 |xebat=Encyclopedia Britannica |ziman=en}}</ref> Piştî ku li Tirkiyeyê û li [[Bakurê Kurdistanê]] di sala 1945an de serdema pirpartiyî hatiye despêkirin, li Bakurê Kurdistanê çend partiyên etnîkî yên kurdî hatine damezrandin. Yekem partiya siyasî ku li Bakurê Kurdistanê hewl daye ku zextên Tirkiyeyê li ser kurdan bide rawestandin an jî bide kêm kirin, [[Partiya Kedê ya Gel]] (HEP) bû ku di sala 1990an de hatiye damezrandin.<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://gazetearsivi.milliyet.com.tr/ |sernav=HEP hate damezirandin |malper=gazetearsivi.milliyet.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-17}}</ref> Di heman demê de Partiya Kedê ya Gel yekem partiya siyasî ya kurd bû di sala 1993an de ji aliyê Tirkiyeyê ve hatibû girtin û hatibû qedexe kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.milliyet.com.tr/hep--dep-ve-hadep--br-de--font-color-darkblue-kapatilmisti--font-/siyaset/siyasetdetay/11.12.2009/1172724/default.htm |sernav=HEP, DEP û HADEP jî hatin girtin |malper=www.milliyet.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-17 |paşnav=}}</ref> == Partiyên siyasî û têkoşînên herêmî == === Bakurê Kurdistanê === Li Bakurê Kurdistanê tevgeriya siyasî ya kurd yekem car di hilbijartinên sala 1991ê de bi hevpeymaniya di navbera Partiya Sosyal Demokrat a Gel û Partiya Kedê ya Gel de dest pê kiriye<ref name=":0" /> ku bi vê hevpeymaniyê hinek parlamenterên hatine hilbijartin û çûne meclîsa Enqereyê. Piştê ku Partiya Kedê ya Gel ji aliyê Tirkiyeyê ve hatiye girtin, li [[Bakurê Kurdistanê]] tevgera siyasî kurdan li pey hev bi partiyên wekê [[Partiya Azadî û Wekheviyê]] (ÖZEP), [[Partiya Azadî û Demokrasiyê]] (ÖZDEP),<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalDetayV3 |sernav=radikal |malper=www.radikal.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-18}}</ref> [[Partiya Demokrasiyê]] (DEP), [[Partiya Demokrasiya Gel]] (HADEP), [[Partiya Gel a Demokratîk]] (DEHAP), [[Partiya Civaka Azad]] (ÖTP), [[Partiya Civaka Demokratîk]] (DTP) û [[Partiya Aştî û Demokrasiyê]] (BDP) ku hemî jî nêzîkî Tevgera Civaka Demokratîk in, hatine guhertin. Di roja îro de li Bakurê Kurdistanê partiyên wekê [[Partiya Herêmên Demokratîk]] (DBP), [[Partiya Demokratîk a Gelan]] (HDP) û Partiya DEMê<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/c4n5gx4z1eeo |sernav=Partiya DEM: Navê nû yê kurtkirî ji bo Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan. |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2023-12-11 |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=tr}}</ref> li ser heman xeta siyasî berdewam dikin. Serhildana [[Partiya Karkerên Kurdistanê]] serhildana herî dawî yê kurdan e ku di sala 2025an de li ser daxwaza [[Abdullah Öcalan]] têkoşîna xwe yê çekdarî bidawî aniye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/czdv8lgn78yo |sernav=Di merasîma çekberdana PKKê de çi qewimî? |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2025-07-10 |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=tr}}</ref> === Rojavayê Kurdistanê === Piştî serxwebûna [[Sûrî|Sûriyeyê]], di sala 1946an de neteweperestiya erebî bilind bûye. Bi taybetî ji dawiya salên 1950an ve û rejîma partiya baesê li [[Rojavaya Kurdistanê|Rojavayê Kurdistanê]] siyaseteke tepeserkirina dijwar li dijî nifûsa kurd dabû destpêkirin. Di sala 1962an de piştê hêjmara nifûsa li [[Hesîçe|Hesekê]] zêdetirî 120.000 kurd ji hemwelatîbûnê hatine derxistin û kurd wekê "biyanî" hatine destnîşankirin.<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://welattv.net/node/6181 |sernav=Şêst û du sal di ser hêjmara nifûsê ku tê de kurdên li Rojavayê Kurdistanê ji hemwelatîbûnê hatin bêparkirin re derbas bûn. |malper=welattv.net |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=en}}</ref> Ev kes ji mafên herî bingehîn ên wekê mafê xwedîbûna milk, ger, girtina meqamên giştî û wergirtina perwerdeyê bêpar mane.<ref name=":1" /> Rejîma baesê bi şêwazên curbecûr dest danîne li ser deverên kurdî heta ku di sala 2011an ku şerê navxweyî ya Sûriyeyê destpêkiriye li Rojavayê Kurdistanê zextên xwe yê li ser kurdan berdewam kiriye. [[Partiya Yekîtiya Demokrat]]îk ku di sala 2003an de li Rojavayê Kurdistanê hatiye damezrandin, nûnertiya tevgera siyasî ya li Rojavayê Kurdistanê kiriye. [[Serhildana Qamişlo|Serhildana Qamîşloya]] sala 2004an wekê hewldana serhildana girseyî ya yekem a Rojavayê Kurdistanê ye ku li dijî zextên rejîma baesê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Kurdish Political Parties in Syria |weşanger=I.B.Tauris |tarîx=2014 |isbn=978-0-7556-0917-8 |url=https://doi.org/10.5040/9780755609178.ch-001}}</ref> Di tîrmeha sala 2012an de Yekîneyên Parastina Gel ji bo ku Rojavayê Kurdistanê li dijî DAÎŞê biparêze hatiye damezrandin. [[Hêzên Sûriya Demokratîk]] ku hêzeke Rojavayê Kurdistanê ye di roja îro de wekê beşek hêzên Sûriyeyê ye, bi awayekî defakto Rojavayê Kurdistanê kontrol dike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.voanews.com/a/syrian-kurds-launch-new-attempt-to-prosecute-captured-is-foreign-fighters/7139770.html |sernav=Syrian Kurds Launch New Attempt to Prosecute Captured IS Foreign Fighters |malper=Voice of America |tarîx=2023-06-15 |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=en |paşnav=Seldin |pêşnav=Jeff}}</ref> === Başûrê Kurdistanê === Li Başûrê Kurdistanê têkoşîna kurdan li dijî gelek êrîşên rejîma baesê wekê têkoşîneke hebûnê ji destpêka salên 1920î vir ve berdewam kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/cvg3gpxm8mmo |sernav=Salvegera Komkujiya Helebçeyê: "Tiştê ku min dît, dîtina herî xirab bû ku min di jiyana xwe de dîtiye" |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2024-09-12 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> Tevgera çekdarî ya nûjen ku di sala 1961ê de di bin serokatiya mela Mistefa Barzanî de dest pê kiriye, piştî hilweşandina rejîma Sedam Huseyn di sala 2003an de, rê da xweseriya destûrî û pêvajoyên jeopolîtîk û siyasî yên berdewam. Serhildanên ku di nîvê yekem ê sedsala 20an de di bin serokatiya Şêx Mehmûd Berzencî û Mele Mistefa Barzanî de dest pê kiribûn, di sala 1961ê de veguherîbûn şerên çekdarî yê berfirehên li dijî dagirkeriya axa Kurdistanê. Her çiqas di navbera hikûmeta Bexdayê û Partiya Demokrat a Kurdistanê (KDP) ya di bin serokatiya Barzanî de di sala 1970an de peymanek otonomiyê hatibe îmzekirin jî, ev xweseriya ku bi vê peymanê hatibû avakirin zêde berdewam nekiriye. Di şerê Iraq-Iraqê ya salên 1980an de, rejîma Sedam li dijî kurdan rêzeke komkujiyên giran daye destpêkirin ku di komkujiyan ku bi salan berdewam kiriye de bi hezaran kurd hatine kuştin. Di komkujiyên Enfalê û komkujiya Helebçeyê ya 1988an de bi hezaran kurd bi karanîna çekên kîmyewî ya rejîma Iraqê jiyana jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.diyarbakirbarosu.org.tr/haberler/16-mart-1988-halepce-katliami-soykirimdir-soykirim-olarak-taninmalidir |sernav=Komkujiya Helebçeyê ya 16ê adara 1988an jenosîd e û divê wekê wisa were naskirin! |malper=Baroya Amedê |tarîx=2020-03-16 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr |paşnav= |pêşnav=}}</ref> Piştê Şerê Kendavê ya sala 1991ê, koalîsyona bi pêşengiya Amerîkayê li dijî rejîma Iraqê ji bo parastina kurdan li Başûrê Kurdistanê "herêmeke bêfirîn" (operasyona aştîyê) ragihandiye. Piştê paşveçûna rejîma baesê rêveberiyeke fiîlî li Başûrê Kurdistanê hatiye avakirin. Piştê şerê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ku li dîjî rejîma dîktator a baesê ya Iraqê ku di sala 2003an hatibû destpêkirin ku di encamê de rejîma Sedam Huseyn hatiye hilweşandin. Bi Destûra Bingehîn a Iraqê ya nû ya ku di sala 2005an de hatiye pejirandin, li Başûrê Kurdistanê herêmeke xweser a wekê herêmeke federal hatiye avakirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.usip.org/publications/2019/07/iraq-timeline-2003-war |sernav=Iraq Timeline: Since the 2003 War |malper=United States Institute of Peace |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=en}}</ref> === Rojhilata Kurdistanê === Li Rojhilata Kurdistanê têkoşîna kurdan xwedî dîrokeke dirêj e ku di nav de ji daxwazên mafên çandî û serxwebûna aborî bigire heya xweseriyeke berfirehtir heye. Kurd û saziyên Rojhilata Kurdistanê li seranserê parêzgehên têkoşîna xwe ya ji bo mafan hem bi rêya partiyên siyasî û hem jî bi tevgerên sivîl berdewam kirine.<ref name=":2">{{Jêder-malper |url=https://www.clingendael.org/publication/kurdish-struggle-iran-power-dynamics-and-quest-autonomy |sernav=The Kurdish struggle in Iran: Power dynamics and the quest for autonomy {{!}} Clingendael |malper=www.clingendael.org |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=en |paşnav=@ClingendaelInstitute |paşnav2=@Clingendaelorg |paşnav3=@clingendael-institute}}</ref> Komara Kurd a Mehabadê (1946) piştî Şerê Cîhanê yê Duyem bi piştgiriya Yekîtiya Sovyetê hatiye damezrandin û di bin serokatiya Qazî Mihemed de hatiye ragihandin ku yek ji sembolên dîrokî yên herî girîng ên tevgera siyasî ya kurd a nûjen e. Ev serguzeştî ku tenê 11 mehan berdewam kiriye, bingeha hişmendiyeke neteweyî ya xurt di nav kurdên Rojhilata Kurdistanê û kurdên li seranserê Kurdistanê ava kiriye.<ref name=":2" /> Kurdan di destpêkê de alikarî dane Şoreşa Îslamî ya sala 1979an lê dema ku daxwazên wan ên dînî û etnîkî ji aliyê rejîma nû ve hatine red kirin, di demek kurt de nakokî di navbera Rojhilata Kurdistanê û rejîma îslamî ya Îranê de derketine. Piştî şoreşê, di navbera partiyên kurdî û hikûmeta navendî de pevçûnên çekdarî yên giran çêbûn ku bûye sedema demek dirêj a rewşa awarte ya li Rojhilata Kurdistanê.<ref name=":2" /> Partiya Demokratîk a Kurdistana Îranê (KDP-Î) di sala 1945an de hatiye damezrandin ku Komara Mehabadê birêve biriye û bi salan têkoşîna çekdarî meşandiye ku îro bi gelemperî li sirgûniyê û di qada siyasî de têkoşîna xwe berdewam dike. Rêxistina Komala rêxistineke marksîst ê li Rojhilata Kurdistanê bû ku di berxwedana çekdarî de, nemaze di salên piştî şoreşê de roleke pêşeng lîstiye. Yek ji partî rêxistinên leşkerî yên Rojhilata Kurdistanê Partiya Jiyana Azad a Kurdistanê (PJAK) ye ku ku di destpêka salên 2000an de hatiye damezrandin û hinek caran li herêmên çiyayî yên nêzîkî sinorê Bakurê Kurdistanê bi hêzên Îranê re ketiye nav şer û pevçunan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/tr/story/490222/slug |sernav=Şer û pevçûn di navbera hêzên Îranê û PJAKê de |malper=Kurdistan24 |tarîx=2023-06-17 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr |paşnav=Kurdistan24}}</ref> Gelek partî û saziyên Rojhilata Kurdistanê ku ji aliyê rejîma Îranê hatin sirgûn kirin têkoşîna azadî û statûya Rojhilata Kurdistanê bi organîzekirina kampanyayên siyasî yên hevbeş ên berdewam dikin. == Çavkanî == {{Çavkanî}} [[Kategorî:Hereketa serxwebûnê ya Kurdistanê]] [[Kategorî:Neteweperweriya kurdî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Tevgerên siyasî li Tirkiyeyê]] 2qvgveaik6of70oukipb6v79upfkna7 2029166 2029165 2026-05-20T15:55:17Z Penaber49 39672 2029166 wikitext text/x-wiki '''Tevgera siyasî ya kurdan''' an jî '''tevgera azadî ya kurdan'''<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Fis köyünden Kobanê'ye Kürt özgürlük hareketi |paşnav=Aydinoglu |pêşnav=Ergun |weşanger=Versus Kitap |tarîx=2014 |isbn=978-605-4972-16-6 |çap=1. baskı |cih=Kadıköy, İstanbul |series=Versus kitap}}</ref> têgeha xebatên tevahiya partî û saziyên kurdan e ku hewl dide li seranserê [[Kurdistan]]ê li dijî zextên dewletên serwer mafê kurdan bidest bixe an jî zextên dewletan kêm bike.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Kurdistan {{!}} region, Asia |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/325241/Kurdistan |roja-gihiştinê=2026-05-17 |xebat=Encyclopedia Britannica |ziman=en}}</ref> Piştî ku li Tirkiyeyê û li [[Bakurê Kurdistanê]] di sala 1945an de serdema pirpartiyî hatiye despêkirin, li Bakurê Kurdistanê çend partiyên etnîkî yên kurdî hatine damezrandin. Yekem partiya siyasî ku li Bakurê Kurdistanê hewl daye ku zextên Tirkiyeyê li ser kurdan bide rawestandin an jî bide kêm kirin, [[Partiya Kedê ya Gel]] (HEP) bû ku di sala 1990an de hatiye damezrandin.<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://gazetearsivi.milliyet.com.tr/ |sernav=HEP hate damezirandin |malper=gazetearsivi.milliyet.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-17}}</ref> Di heman demê de Partiya Kedê ya Gel yekem partiya siyasî ya kurd bû di sala 1993an de ji aliyê Tirkiyeyê ve hatibû girtin û hatibû qedexe kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.milliyet.com.tr/hep--dep-ve-hadep--br-de--font-color-darkblue-kapatilmisti--font-/siyaset/siyasetdetay/11.12.2009/1172724/default.htm |sernav=HEP, DEP û HADEP jî hatin girtin |malper=www.milliyet.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-17 |paşnav=}}</ref> == Partiyên siyasî û têkoşînên herêmî == === Bakurê Kurdistanê === Li Bakurê Kurdistanê tevgeriya siyasî ya kurd yekem car di hilbijartinên sala 1991ê de bi hevpeymaniya di navbera Partiya Sosyal Demokrat a Gel û Partiya Kedê ya Gel de dest pê kiriye<ref name=":0" /> ku bi vê hevpeymaniyê hinek parlamenterên hatine hilbijartin û çûne meclîsa Enqereyê. Piştê ku Partiya Kedê ya Gel ji aliyê Tirkiyeyê ve hatiye girtin, li [[Bakurê Kurdistanê]] tevgera siyasî kurdan li pey hev bi partiyên wekê [[Partiya Azadî û Wekheviyê]] (ÖZEP), [[Partiya Azadî û Demokrasiyê]] (ÖZDEP),<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalDetayV3 |sernav=radikal |malper=www.radikal.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-18}}</ref> [[Partiya Demokrasiyê]] (DEP), [[Partiya Demokrasiya Gel]] (HADEP), [[Partiya Gel a Demokratîk]] (DEHAP), [[Partiya Civaka Azad]] (ÖTP), [[Partiya Civaka Demokratîk]] (DTP) û [[Partiya Aştî û Demokrasiyê]] (BDP) ku hemî jî nêzîkî Tevgera Civaka Demokratîk in, hatine guhertin. Di roja îro de li Bakurê Kurdistanê partiyên wekê [[Partiya Herêmên Demokratîk]] (DBP), [[Partiya Demokratîk a Gelan]] (HDP) û Partiya DEMê<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/c4n5gx4z1eeo |sernav=Partiya DEM: Navê nû yê kurtkirî ji bo Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan. |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2023-12-11 |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=tr}}</ref> li ser heman xeta siyasî berdewam dikin. Serhildana [[Partiya Karkerên Kurdistanê]] serhildana herî dawî yê kurdan e ku di sala 2025an de li ser daxwaza [[Abdullah Öcalan]] têkoşîna xwe yê çekdarî bidawî aniye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/czdv8lgn78yo |sernav=Di merasîma çekberdana PKKê de çi qewimî? |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2025-07-10 |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=tr}}</ref> === Rojavayê Kurdistanê === Piştî serxwebûna [[Sûrî|Sûriyeyê]], di sala 1946an de neteweperestiya erebî bilind bûye. Bi taybetî ji dawiya salên 1950an ve û rejîma partiya baesê li [[Rojavaya Kurdistanê|Rojavayê Kurdistanê]] siyaseteke tepeserkirina dijwar li dijî nifûsa kurd dabû destpêkirin. Di sala 1962an de piştê hêjmara nifûsa li [[Hesîçe|Hesekê]] zêdetirî 120.000 kurd ji hemwelatîbûnê hatine derxistin û kurd wekê "biyanî" hatine destnîşankirin.<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://welattv.net/node/6181 |sernav=Şêst û du sal di ser hêjmara nifûsê ku tê de kurdên li Rojavayê Kurdistanê ji hemwelatîbûnê hatin bêparkirin re derbas bûn. |malper=welattv.net |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=en}}</ref> Ev kes ji mafên herî bingehîn ên wekê mafê xwedîbûna milk, ger, girtina meqamên giştî û wergirtina perwerdeyê bêpar mane.<ref name=":1" /> Rejîma baesê bi şêwazên curbecûr dest danîne li ser deverên kurdî heta ku di sala 2011an ku şerê navxweyî ya Sûriyeyê destpêkiriye li Rojavayê Kurdistanê zextên xwe yê li ser kurdan berdewam kiriye. [[Partiya Yekîtiya Demokrat]]îk ku di sala 2003an de li Rojavayê Kurdistanê hatiye damezrandin, nûnertiya tevgera siyasî ya li Rojavayê Kurdistanê kiriye. [[Serhildana Qamişlo|Serhildana Qamîşloya]] sala 2004an wekê hewldana serhildana girseyî ya yekem a Rojavayê Kurdistanê ye ku li dijî zextên rejîma baesê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Kurdish Political Parties in Syria |weşanger=I.B.Tauris |tarîx=2014 |isbn=978-0-7556-0917-8 |url=https://doi.org/10.5040/9780755609178.ch-001}}</ref> Di tîrmeha sala 2012an de Yekîneyên Parastina Gel ji bo ku Rojavayê Kurdistanê li dijî DAÎŞê biparêze hatiye damezrandin. [[Hêzên Sûriya Demokratîk]] ku hêzeke Rojavayê Kurdistanê ye di roja îro de wekê beşek hêzên Sûriyeyê ye, bi awayekî defakto Rojavayê Kurdistanê kontrol dike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.voanews.com/a/syrian-kurds-launch-new-attempt-to-prosecute-captured-is-foreign-fighters/7139770.html |sernav=Syrian Kurds Launch New Attempt to Prosecute Captured IS Foreign Fighters |malper=Voice of America |tarîx=2023-06-15 |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=en |paşnav=Seldin |pêşnav=Jeff}}</ref> === Başûrê Kurdistanê === Li Başûrê Kurdistanê têkoşîna kurdan li dijî gelek êrîşên rejîma baesê wekê têkoşîneke hebûnê ji destpêka salên 1920î vir ve berdewam kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/cvg3gpxm8mmo |sernav=Salvegera Komkujiya Helebçeyê: "Tiştê ku min dît, dîtina herî xirab bû ku min di jiyana xwe de dîtiye" |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2024-09-12 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> Tevgera çekdarî ya nûjen ku di sala 1961ê de di bin serokatiya mela Mistefa Barzanî de dest pê kiriye, piştî hilweşandina rejîma Sedam Huseyn di sala 2003an de, rê da xweseriya destûrî û pêvajoyên jeopolîtîk û siyasî yên berdewam. Serhildanên ku di nîvê yekem ê sedsala 20an de di bin serokatiya Şêx Mehmûd Berzencî û Mele Mistefa Barzanî de dest pê kiribûn, di sala 1961ê de veguherîbûn şerên çekdarî yê berfirehên li dijî dagirkeriya axa Kurdistanê. Her çiqas di navbera hikûmeta Bexdayê û Partiya Demokrat a Kurdistanê (KDP) ya di bin serokatiya Barzanî de di sala 1970an de peymanek otonomiyê hatibe îmzekirin jî, ev xweseriya ku bi vê peymanê hatibû avakirin zêde berdewam nekiriye. Di şerê Iraq-Iraqê ya salên 1980an de, rejîma Sedam li dijî kurdan rêzeke komkujiyên giran daye destpêkirin ku di komkujiyan ku bi salan berdewam kiriye de bi hezaran kurd hatine kuştin. Di komkujiyên Enfalê û komkujiya Helebçeyê ya 1988an de bi hezaran kurd bi karanîna çekên kîmyewî ya rejîma Iraqê jiyana jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.diyarbakirbarosu.org.tr/haberler/16-mart-1988-halepce-katliami-soykirimdir-soykirim-olarak-taninmalidir |sernav=Komkujiya Helebçeyê ya 16ê adara 1988an jenosîd e û divê wekê wisa were naskirin! |malper=Baroya Amedê |tarîx=2020-03-16 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr |paşnav= |pêşnav=}}</ref> Piştê Şerê Kendavê ya sala 1991ê, koalîsyona bi pêşengiya Amerîkayê li dijî rejîma Iraqê ji bo parastina kurdan li Başûrê Kurdistanê "herêmeke bêfirîn" (operasyona aştîyê) ragihandiye. Piştê paşveçûna rejîma baesê rêveberiyeke fiîlî li Başûrê Kurdistanê hatiye avakirin. Piştê şerê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ku li dîjî rejîma dîktator a baesê ya Iraqê ku di sala 2003an hatibû destpêkirin ku di encamê de rejîma Sedam Huseyn hatiye hilweşandin. Bi Destûra Bingehîn a Iraqê ya nû ya ku di sala 2005an de hatiye pejirandin, li Başûrê Kurdistanê herêmeke xweser a wekê herêmeke federal hatiye avakirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.usip.org/publications/2019/07/iraq-timeline-2003-war |sernav=Iraq Timeline: Since the 2003 War |malper=United States Institute of Peace |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=en}}</ref> === Rojhilata Kurdistanê === Li Rojhilata Kurdistanê têkoşîna kurdan xwedî dîrokeke dirêj e ku di nav de ji daxwazên mafên çandî û serxwebûna aborî bigire heya xweseriyeke berfirehtir heye. Kurd û saziyên Rojhilata Kurdistanê li seranserê parêzgehên têkoşîna xwe ya ji bo mafan hem bi rêya partiyên siyasî û hem jî bi tevgerên sivîl berdewam kirine.<ref name=":2">{{Jêder-malper |url=https://www.clingendael.org/publication/kurdish-struggle-iran-power-dynamics-and-quest-autonomy |sernav=The Kurdish struggle in Iran: Power dynamics and the quest for autonomy {{!}} Clingendael |malper=www.clingendael.org |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=en |paşnav=@ClingendaelInstitute |paşnav2=@Clingendaelorg |paşnav3=@clingendael-institute}}</ref> Komara Kurd a Mehabadê (1946) piştî Şerê Cîhanê yê Duyem bi piştgiriya Yekîtiya Sovyetê hatiye damezrandin û di bin serokatiya Qazî Mihemed de hatiye ragihandin ku yek ji sembolên dîrokî yên herî girîng ên tevgera siyasî ya kurd a nûjen e. Ev serguzeştî ku tenê 11 mehan berdewam kiriye, bingeha hişmendiyeke neteweyî ya xurt di nav kurdên Rojhilata Kurdistanê û kurdên li seranserê Kurdistanê ava kiriye.<ref name=":2" /> Kurdan di destpêkê de alikarî dane Şoreşa Îslamî ya sala 1979an lê dema ku daxwazên wan ên dînî û etnîkî ji aliyê rejîma nû ve hatine red kirin, di demek kurt de nakokî di navbera Rojhilata Kurdistanê û rejîma îslamî ya Îranê de derketine. Piştî şoreşê, di navbera partiyên kurdî û hikûmeta navendî de pevçûnên çekdarî yên giran çêbûn ku bûye sedema demek dirêj a rewşa awarte ya li Rojhilata Kurdistanê.<ref name=":2" /> Partiya Demokratîk a Kurdistana Îranê (KDP-Î) di sala 1945an de hatiye damezrandin ku Komara Mehabadê birêve biriye û bi salan têkoşîna çekdarî meşandiye ku îro bi gelemperî li sirgûniyê û di qada siyasî de têkoşîna xwe berdewam dike. Rêxistina Komala rêxistineke marksîst ê li Rojhilata Kurdistanê bû ku di berxwedana çekdarî de, nemaze di salên piştî şoreşê de roleke pêşeng lîstiye. Yek ji partî rêxistinên leşkerî yên Rojhilata Kurdistanê Partiya Jiyana Azad a Kurdistanê (PJAK) ye ku ku di destpêka salên 2000an de hatiye damezrandin û hinek caran li herêmên çiyayî yên nêzîkî sinorê Bakurê Kurdistanê bi hêzên Îranê re ketiye nav şer û pevçunan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/tr/story/490222/slug |sernav=Şer û pevçûn di navbera hêzên Îranê û PJAKê de |malper=Kurdistan24 |tarîx=2023-06-17 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr |paşnav=Kurdistan24}}</ref> Gelek partî û saziyên Rojhilata Kurdistanê ku ji aliyê rejîma Îranê hatine sirgûn kirin têkoşîna azadî û têkoşîna statûya Rojhilata Kurdistanê bi organîzekirinên kampanyayên siyasî yên hevbeş berdewam kirine. == Çavkanî == {{Çavkanî}} [[Kategorî:Hereketa serxwebûnê ya Kurdistanê]] [[Kategorî:Neteweperweriya kurdî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Tevgerên siyasî li Tirkiyeyê]] 71kuhmolm4pzgi0tvexgdc85aoampqp 2029167 2029166 2026-05-20T16:32:24Z Balyozbot 42414 [[User:Balyozxane/skrîpt/py/kuCosmeticsCore.py|Bot]]: Paqijiyên kozmetîk (+{{Sêwî}}, --Valahiyên nehewce.) 2029167 wikitext text/x-wiki {{Sêwî|tarîx=gulan 2026}} '''Tevgera siyasî ya kurdan''' an jî '''tevgera azadî ya kurdan'''<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Fis köyünden Kobanê'ye Kürt özgürlük hareketi |paşnav=Aydinoglu |pêşnav=Ergun |weşanger=Versus Kitap |tarîx=2014 |isbn=978-605-4972-16-6 |çap=1. baskı |cih=Kadıköy, İstanbul |series=Versus kitap}}</ref> têgeha xebatên tevahiya partî û saziyên kurdan e ku hewl dide li seranserê [[Kurdistan]]ê li dijî zextên dewletên serwer mafê kurdan bidest bixe an jî zextên dewletan kêm bike.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Kurdistan {{!}} region, Asia |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/325241/Kurdistan |roja-gihiştinê=2026-05-17 |xebat=Encyclopedia Britannica |ziman=en}}</ref> Piştî ku li Tirkiyeyê û li [[Bakurê Kurdistanê]] di sala 1945an de serdema pirpartiyî hatiye despêkirin, li Bakurê Kurdistanê çend partiyên etnîkî yên kurdî hatine damezrandin. Yekem partiya siyasî ku li Bakurê Kurdistanê hewl daye ku zextên Tirkiyeyê li ser kurdan bide rawestandin an jî bide kêm kirin, [[Partiya Kedê ya Gel]] (HEP) bû ku di sala 1990an de hatiye damezrandin.<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://gazetearsivi.milliyet.com.tr/ |sernav=HEP hate damezirandin |malper=gazetearsivi.milliyet.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-17}}</ref> Di heman demê de Partiya Kedê ya Gel yekem partiya siyasî ya kurd bû di sala 1993an de ji aliyê Tirkiyeyê ve hatibû girtin û hatibû qedexe kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.milliyet.com.tr/hep--dep-ve-hadep--br-de--font-color-darkblue-kapatilmisti--font-/siyaset/siyasetdetay/11.12.2009/1172724/default.htm |sernav=HEP, DEP û HADEP jî hatin girtin |malper=www.milliyet.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-17 |paşnav=}}</ref> == Partiyên siyasî û têkoşînên herêmî == === Bakurê Kurdistanê === Li Bakurê Kurdistanê tevgeriya siyasî ya kurd yekem car di hilbijartinên sala 1991ê de bi hevpeymaniya di navbera Partiya Sosyal Demokrat a Gel û Partiya Kedê ya Gel de dest pê kiriye<ref name=":0" /> ku bi vê hevpeymaniyê hinek parlamenterên hatine hilbijartin û çûne meclîsa Enqereyê. Piştê ku Partiya Kedê ya Gel ji aliyê Tirkiyeyê ve hatiye girtin, li [[Bakurê Kurdistanê]] tevgera siyasî kurdan li pey hev bi partiyên wekê [[Partiya Azadî û Wekheviyê]] (ÖZEP), [[Partiya Azadî û Demokrasiyê]] (ÖZDEP),<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalDetayV3 |sernav=radikal |malper=www.radikal.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-18}}</ref> [[Partiya Demokrasiyê]] (DEP), [[Partiya Demokrasiya Gel]] (HADEP), [[Partiya Gel a Demokratîk]] (DEHAP), [[Partiya Civaka Azad]] (ÖTP), [[Partiya Civaka Demokratîk]] (DTP) û [[Partiya Aştî û Demokrasiyê]] (BDP) ku hemî jî nêzîkî Tevgera Civaka Demokratîk in, hatine guhertin. Di roja îro de li Bakurê Kurdistanê partiyên wekê [[Partiya Herêmên Demokratîk]] (DBP), [[Partiya Demokratîk a Gelan]] (HDP) û Partiya DEMê<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/c4n5gx4z1eeo |sernav=Partiya DEM: Navê nû yê kurtkirî ji bo Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan. |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2023-12-11 |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=tr}}</ref> li ser heman xeta siyasî berdewam dikin. Serhildana [[Partiya Karkerên Kurdistanê]] serhildana herî dawî yê kurdan e ku di sala 2025an de li ser daxwaza [[Abdullah Öcalan]] têkoşîna xwe yê çekdarî bidawî aniye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/czdv8lgn78yo |sernav=Di merasîma çekberdana PKKê de çi qewimî? |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2025-07-10 |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=tr}}</ref> === Rojavayê Kurdistanê === Piştî serxwebûna [[Sûrî|Sûriyeyê]], di sala 1946an de neteweperestiya erebî bilind bûye. Bi taybetî ji dawiya salên 1950an ve û rejîma partiya baesê li [[Rojavaya Kurdistanê|Rojavayê Kurdistanê]] siyaseteke tepeserkirina dijwar li dijî nifûsa kurd dabû destpêkirin. Di sala 1962an de piştê hêjmara nifûsa li [[Hesîçe|Hesekê]] zêdetirî 120.000 kurd ji hemwelatîbûnê hatine derxistin û kurd wekê "biyanî" hatine destnîşankirin.<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://welattv.net/node/6181 |sernav=Şêst û du sal di ser hêjmara nifûsê ku tê de kurdên li Rojavayê Kurdistanê ji hemwelatîbûnê hatin bêparkirin re derbas bûn. |malper=welattv.net |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=en}}</ref> Ev kes ji mafên herî bingehîn ên wekê mafê xwedîbûna milk, ger, girtina meqamên giştî û wergirtina perwerdeyê bêpar mane.<ref name=":1" /> Rejîma baesê bi şêwazên curbecûr dest danîne li ser deverên kurdî heta ku di sala 2011an ku şerê navxweyî ya Sûriyeyê destpêkiriye li Rojavayê Kurdistanê zextên xwe yê li ser kurdan berdewam kiriye. [[Partiya Yekîtiya Demokrat]]îk ku di sala 2003an de li Rojavayê Kurdistanê hatiye damezrandin, nûnertiya tevgera siyasî ya li Rojavayê Kurdistanê kiriye. [[Serhildana Qamişlo|Serhildana Qamîşloya]] sala 2004an wekê hewldana serhildana girseyî ya yekem a Rojavayê Kurdistanê ye ku li dijî zextên rejîma baesê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Kurdish Political Parties in Syria |weşanger=I.B.Tauris |tarîx=2014 |isbn=978-0-7556-0917-8 |url=https://doi.org/10.5040/9780755609178.ch-001}}</ref> Di tîrmeha sala 2012an de Yekîneyên Parastina Gel ji bo ku Rojavayê Kurdistanê li dijî DAÎŞê biparêze hatiye damezrandin. [[Hêzên Sûriya Demokratîk]] ku hêzeke Rojavayê Kurdistanê ye di roja îro de wekê beşek hêzên Sûriyeyê ye, bi awayekî defakto Rojavayê Kurdistanê kontrol dike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.voanews.com/a/syrian-kurds-launch-new-attempt-to-prosecute-captured-is-foreign-fighters/7139770.html |sernav=Syrian Kurds Launch New Attempt to Prosecute Captured IS Foreign Fighters |malper=Voice of America |tarîx=2023-06-15 |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=en |paşnav=Seldin |pêşnav=Jeff}}</ref> === Başûrê Kurdistanê === Li Başûrê Kurdistanê têkoşîna kurdan li dijî gelek êrîşên rejîma baesê wekê têkoşîneke hebûnê ji destpêka salên 1920î vir ve berdewam kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/cvg3gpxm8mmo |sernav=Salvegera Komkujiya Helebçeyê: "Tiştê ku min dît, dîtina herî xirab bû ku min di jiyana xwe de dîtiye" |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2024-09-12 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> Tevgera çekdarî ya nûjen ku di sala 1961ê de di bin serokatiya mela Mistefa Barzanî de dest pê kiriye, piştî hilweşandina rejîma Sedam Huseyn di sala 2003an de, rê da xweseriya destûrî û pêvajoyên jeopolîtîk û siyasî yên berdewam. Serhildanên ku di nîvê yekem ê sedsala 20an de di bin serokatiya Şêx Mehmûd Berzencî û Mele Mistefa Barzanî de dest pê kiribûn, di sala 1961ê de veguherîbûn şerên çekdarî yê berfirehên li dijî dagirkeriya axa Kurdistanê. Her çiqas di navbera hikûmeta Bexdayê û Partiya Demokrat a Kurdistanê (KDP) ya di bin serokatiya Barzanî de di sala 1970an de peymanek otonomiyê hatibe îmzekirin jî, ev xweseriya ku bi vê peymanê hatibû avakirin zêde berdewam nekiriye. Di şerê Iraq-Iraqê ya salên 1980an de, rejîma Sedam li dijî kurdan rêzeke komkujiyên giran daye destpêkirin ku di komkujiyan ku bi salan berdewam kiriye de bi hezaran kurd hatine kuştin. Di komkujiyên Enfalê û komkujiya Helebçeyê ya 1988an de bi hezaran kurd bi karanîna çekên kîmyewî ya rejîma Iraqê jiyana jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.diyarbakirbarosu.org.tr/haberler/16-mart-1988-halepce-katliami-soykirimdir-soykirim-olarak-taninmalidir |sernav=Komkujiya Helebçeyê ya 16ê adara 1988an jenosîd e û divê wekê wisa were naskirin! |malper=Baroya Amedê |tarîx=2020-03-16 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr |paşnav= |pêşnav=}}</ref> Piştê Şerê Kendavê ya sala 1991ê, koalîsyona bi pêşengiya Amerîkayê li dijî rejîma Iraqê ji bo parastina kurdan li Başûrê Kurdistanê "herêmeke bêfirîn" (operasyona aştîyê) ragihandiye. Piştê paşveçûna rejîma baesê rêveberiyeke fiîlî li Başûrê Kurdistanê hatiye avakirin. Piştê şerê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ku li dîjî rejîma dîktator a baesê ya Iraqê ku di sala 2003an hatibû destpêkirin ku di encamê de rejîma Sedam Huseyn hatiye hilweşandin. Bi Destûra Bingehîn a Iraqê ya nû ya ku di sala 2005an de hatiye pejirandin, li Başûrê Kurdistanê herêmeke xweser a wekê herêmeke federal hatiye avakirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.usip.org/publications/2019/07/iraq-timeline-2003-war |sernav=Iraq Timeline: Since the 2003 War |malper=United States Institute of Peace |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=en}}</ref> === Rojhilata Kurdistanê === Li Rojhilata Kurdistanê têkoşîna kurdan xwedî dîrokeke dirêj e ku di nav de ji daxwazên mafên çandî û serxwebûna aborî bigire heya xweseriyeke berfirehtir heye. Kurd û saziyên Rojhilata Kurdistanê li seranserê parêzgehên têkoşîna xwe ya ji bo mafan hem bi rêya partiyên siyasî û hem jî bi tevgerên sivîl berdewam kirine.<ref name=":2">{{Jêder-malper |url=https://www.clingendael.org/publication/kurdish-struggle-iran-power-dynamics-and-quest-autonomy |sernav=The Kurdish struggle in Iran: Power dynamics and the quest for autonomy {{!}} Clingendael |malper=www.clingendael.org |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=en |paşnav=@ClingendaelInstitute |paşnav2=@Clingendaelorg |paşnav3=@clingendael-institute}}</ref> Komara Kurd a Mehabadê (1946) piştî Şerê Cîhanê yê Duyem bi piştgiriya Yekîtiya Sovyetê hatiye damezrandin û di bin serokatiya Qazî Mihemed de hatiye ragihandin ku yek ji sembolên dîrokî yên herî girîng ên tevgera siyasî ya kurd a nûjen e. Ev serguzeştî ku tenê 11 mehan berdewam kiriye, bingeha hişmendiyeke neteweyî ya xurt di nav kurdên Rojhilata Kurdistanê û kurdên li seranserê Kurdistanê ava kiriye.<ref name=":2" /> Kurdan di destpêkê de alikarî dane Şoreşa Îslamî ya sala 1979an lê dema ku daxwazên wan ên dînî û etnîkî ji aliyê rejîma nû ve hatine red kirin, di demek kurt de nakokî di navbera Rojhilata Kurdistanê û rejîma îslamî ya Îranê de derketine. Piştî şoreşê, di navbera partiyên kurdî û hikûmeta navendî de pevçûnên çekdarî yên giran çêbûn ku bûye sedema demek dirêj a rewşa awarte ya li Rojhilata Kurdistanê.<ref name=":2" /> Partiya Demokratîk a Kurdistana Îranê (KDP-Î) di sala 1945an de hatiye damezrandin ku Komara Mehabadê birêve biriye û bi salan têkoşîna çekdarî meşandiye ku îro bi gelemperî li sirgûniyê û di qada siyasî de têkoşîna xwe berdewam dike. Rêxistina Komala rêxistineke marksîst ê li Rojhilata Kurdistanê bû ku di berxwedana çekdarî de, nemaze di salên piştî şoreşê de roleke pêşeng lîstiye. Yek ji partî rêxistinên leşkerî yên Rojhilata Kurdistanê Partiya Jiyana Azad a Kurdistanê (PJAK) ye ku ku di destpêka salên 2000an de hatiye damezrandin û hinek caran li herêmên çiyayî yên nêzîkî sinorê Bakurê Kurdistanê bi hêzên Îranê re ketiye nav şer û pevçunan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/tr/story/490222/slug |sernav=Şer û pevçûn di navbera hêzên Îranê û PJAKê de |malper=Kurdistan24 |tarîx=2023-06-17 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr |paşnav=Kurdistan24}}</ref> Gelek partî û saziyên Rojhilata Kurdistanê ku ji aliyê rejîma Îranê hatine sirgûn kirin têkoşîna azadî û têkoşîna statûya Rojhilata Kurdistanê bi organîzekirinên kampanyayên siyasî yên hevbeş berdewam kirine. == Çavkanî == {{Çavkanî}} [[Kategorî:Hereketa serxwebûnê ya Kurdistanê]] [[Kategorî:Neteweperweriya kurdî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Tevgerên siyasî li Tirkiyeyê]] kmituwokwez4ideo4fmjuodtdfc0ly7 2029934 2029167 2026-05-20T18:57:41Z Penaber49 39672 2029934 wikitext text/x-wiki {{Sêwî|tarîx=gulan 2026}} '''Tevgera siyasî ya kurdan''' an jî '''tevgera azadî ya kurdan'''<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Fis köyünden Kobanê'ye Kürt özgürlük hareketi |paşnav=Aydinoglu |pêşnav=Ergun |weşanger=Versus Kitap |tarîx=2014 |isbn=978-605-4972-16-6 |çap=1. baskı |cih=Kadıköy, İstanbul |series=Versus kitap}}</ref> têgeha xebatên tevahiya partî û saziyên [[Kurd|kurdan]] e ku hewl dide li seranserê [[Kurdistan]]ê li dijî zextên dewletên serwer mafê kurdan bidest bixe an jî zextên dewletan kêm bike.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Kurdistan {{!}} region, Asia |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/325241/Kurdistan |roja-gihiştinê=2026-05-17 |xebat=Encyclopedia Britannica |ziman=en}}</ref> Piştî ku li Tirkiyeyê û li [[Bakurê Kurdistanê]] di sala 1945an de serdema pirpartiyî hatiye despêkirin, li Bakurê Kurdistanê çend partiyên etnîkî yên kurdî hatine damezrandin. Yekem partiya siyasî ku li Bakurê Kurdistanê hewl daye ku zextên Tirkiyeyê li ser kurdan bide rawestandin an jî bide kêm kirin, [[Partiya Kedê ya Gel]] (HEP) bû ku di sala 1990an de hatiye damezrandin.<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://gazetearsivi.milliyet.com.tr/ |sernav=HEP hate damezirandin |malper=gazetearsivi.milliyet.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-17}}</ref> Di heman demê de Partiya Kedê ya Gel yekem partiya siyasî ya kurd bû di sala 1993an de ji aliyê Tirkiyeyê ve hatibû girtin û hatibû qedexe kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.milliyet.com.tr/hep--dep-ve-hadep--br-de--font-color-darkblue-kapatilmisti--font-/siyaset/siyasetdetay/11.12.2009/1172724/default.htm |sernav=HEP, DEP û HADEP jî hatin girtin |malper=www.milliyet.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-17 |paşnav=}}</ref> == Partiyên siyasî û têkoşînên herêmî == === Bakurê Kurdistanê === Li Bakurê Kurdistanê tevgeriya siyasî ya kurd yekem car di hilbijartinên sala 1991ê de bi hevpeymaniya di navbera Partiya Sosyal Demokrat a Gel û Partiya Kedê ya Gel de dest pê kiriye<ref name=":0" /> ku bi vê hevpeymaniyê hinek parlamenterên hatine hilbijartin û çûne meclîsa Enqereyê. Piştê ku Partiya Kedê ya Gel ji aliyê Tirkiyeyê ve hatiye girtin, li [[Bakurê Kurdistanê]] tevgera siyasî kurdan li pey hev bi partiyên wekê [[Partiya Azadî û Wekheviyê]] (ÖZEP), [[Partiya Azadî û Demokrasiyê]] (ÖZDEP),<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalDetayV3 |sernav=radikal |malper=www.radikal.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-18}}</ref> [[Partiya Demokrasiyê]] (DEP), [[Partiya Demokrasiya Gel]] (HADEP), [[Partiya Gel a Demokratîk]] (DEHAP), [[Partiya Civaka Azad]] (ÖTP), [[Partiya Civaka Demokratîk]] (DTP) û [[Partiya Aştî û Demokrasiyê]] (BDP) ku hemî jî nêzîkî Tevgera Civaka Demokratîk in, hatine guhertin. Di roja îro de li Bakurê Kurdistanê partiyên wekê [[Partiya Herêmên Demokratîk]] (DBP), [[Partiya Demokratîk a Gelan]] (HDP) û Partiya DEMê<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/c4n5gx4z1eeo |sernav=Partiya DEM: Navê nû yê kurtkirî ji bo Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan. |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2023-12-11 |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=tr}}</ref> li ser heman xeta siyasî berdewam dikin. Serhildana [[Partiya Karkerên Kurdistanê]] serhildana herî dawî yê kurdan e ku di sala 2025an de li ser daxwaza [[Abdullah Öcalan]] têkoşîna xwe yê çekdarî bidawî aniye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/czdv8lgn78yo |sernav=Di merasîma çekberdana PKKê de çi qewimî? |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2025-07-10 |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=tr}}</ref> === Rojavayê Kurdistanê === Piştî serxwebûna [[Sûrî|Sûriyeyê]], di sala 1946an de neteweperestiya erebî bilind bûye. Bi taybetî ji dawiya salên 1950an ve û rejîma partiya baesê li [[Rojavaya Kurdistanê|Rojavayê Kurdistanê]] siyaseteke tepeserkirina dijwar li dijî nifûsa kurd dabû destpêkirin. Di sala 1962an de piştê hêjmara nifûsa li [[Hesîçe|Hesekê]] zêdetirî 120.000 kurd ji hemwelatîbûnê hatine derxistin û kurd wekê "biyanî" hatine destnîşankirin.<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://welattv.net/node/6181 |sernav=Şêst û du sal di ser hêjmara nifûsê ku tê de kurdên li Rojavayê Kurdistanê ji hemwelatîbûnê hatin bêparkirin re derbas bûn. |malper=welattv.net |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=en}}</ref> Ev kes ji mafên herî bingehîn ên wekê mafê xwedîbûna milk, ger, girtina meqamên giştî û wergirtina perwerdeyê bêpar mane.<ref name=":1" /> Rejîma baesê bi şêwazên curbecûr dest danîne li ser deverên kurdî heta ku di sala 2011an ku şerê navxweyî ya Sûriyeyê destpêkiriye li Rojavayê Kurdistanê zextên xwe yê li ser kurdan berdewam kiriye. [[Partiya Yekîtiya Demokrat]]îk ku di sala 2003an de li Rojavayê Kurdistanê hatiye damezrandin, nûnertiya tevgera siyasî ya li Rojavayê Kurdistanê kiriye. [[Serhildana Qamişlo|Serhildana Qamîşloya]] sala 2004an wekê hewldana serhildana girseyî ya yekem a Rojavayê Kurdistanê ye ku li dijî zextên rejîma baesê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Kurdish Political Parties in Syria |weşanger=I.B.Tauris |tarîx=2014 |isbn=978-0-7556-0917-8 |url=https://doi.org/10.5040/9780755609178.ch-001}}</ref> Di tîrmeha sala 2012an de Yekîneyên Parastina Gel ji bo ku Rojavayê Kurdistanê li dijî DAÎŞê biparêze hatiye damezrandin. [[Hêzên Sûriya Demokratîk]] ku hêzeke Rojavayê Kurdistanê ye di roja îro de wekê beşek hêzên Sûriyeyê ye, bi awayekî defakto Rojavayê Kurdistanê kontrol dike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.voanews.com/a/syrian-kurds-launch-new-attempt-to-prosecute-captured-is-foreign-fighters/7139770.html |sernav=Syrian Kurds Launch New Attempt to Prosecute Captured IS Foreign Fighters |malper=Voice of America |tarîx=2023-06-15 |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=en |paşnav=Seldin |pêşnav=Jeff}}</ref> === Başûrê Kurdistanê === Li Başûrê Kurdistanê têkoşîna kurdan li dijî gelek êrîşên rejîma baesê wekê têkoşîneke hebûnê ji destpêka salên 1920î vir ve berdewam kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/cvg3gpxm8mmo |sernav=Salvegera Komkujiya Helebçeyê: "Tiştê ku min dît, dîtina herî xirab bû ku min di jiyana xwe de dîtiye" |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2024-09-12 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> Tevgera çekdarî ya nûjen ku di sala 1961ê de di bin serokatiya mela Mistefa Barzanî de dest pê kiriye, piştî hilweşandina rejîma Sedam Huseyn di sala 2003an de, rê da xweseriya destûrî û pêvajoyên jeopolîtîk û siyasî yên berdewam. Serhildanên ku di nîvê yekem ê sedsala 20an de di bin serokatiya Şêx Mehmûd Berzencî û Mele Mistefa Barzanî de dest pê kiribûn, di sala 1961ê de veguherîbûn şerên çekdarî yê berfirehên li dijî dagirkeriya axa Kurdistanê. Her çiqas di navbera hikûmeta Bexdayê û Partiya Demokrat a Kurdistanê (KDP) ya di bin serokatiya Barzanî de di sala 1970an de peymanek otonomiyê hatibe îmzekirin jî, ev xweseriya ku bi vê peymanê hatibû avakirin zêde berdewam nekiriye. Di şerê Iraq-Iraqê ya salên 1980an de, rejîma Sedam li dijî kurdan rêzeke komkujiyên giran daye destpêkirin ku di komkujiyan ku bi salan berdewam kiriye de bi hezaran kurd hatine kuştin. Di komkujiyên Enfalê û komkujiya Helebçeyê ya 1988an de bi hezaran kurd bi karanîna çekên kîmyewî ya rejîma Iraqê jiyana jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.diyarbakirbarosu.org.tr/haberler/16-mart-1988-halepce-katliami-soykirimdir-soykirim-olarak-taninmalidir |sernav=Komkujiya Helebçeyê ya 16ê adara 1988an jenosîd e û divê wekê wisa were naskirin! |malper=Baroya Amedê |tarîx=2020-03-16 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr |paşnav= |pêşnav=}}</ref> Piştê Şerê Kendavê ya sala 1991ê, koalîsyona bi pêşengiya Amerîkayê li dijî rejîma Iraqê ji bo parastina kurdan li Başûrê Kurdistanê "herêmeke bêfirîn" (operasyona aştîyê) ragihandiye. Piştê paşveçûna rejîma baesê rêveberiyeke fiîlî li Başûrê Kurdistanê hatiye avakirin. Piştê şerê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ku li dîjî rejîma dîktator a baesê ya Iraqê ku di sala 2003an hatibû destpêkirin ku di encamê de rejîma Sedam Huseyn hatiye hilweşandin. Bi Destûra Bingehîn a Iraqê ya nû ya ku di sala 2005an de hatiye pejirandin, li Başûrê Kurdistanê herêmeke xweser a wekê herêmeke federal hatiye avakirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.usip.org/publications/2019/07/iraq-timeline-2003-war |sernav=Iraq Timeline: Since the 2003 War |malper=United States Institute of Peace |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=en}}</ref> === Rojhilata Kurdistanê === Li Rojhilata Kurdistanê têkoşîna kurdan xwedî dîrokeke dirêj e ku di nav de ji daxwazên mafên çandî û serxwebûna aborî bigire heya xweseriyeke berfirehtir heye. Kurd û saziyên Rojhilata Kurdistanê li seranserê parêzgehên têkoşîna xwe ya ji bo mafan hem bi rêya partiyên siyasî û hem jî bi tevgerên sivîl berdewam kirine.<ref name=":2">{{Jêder-malper |url=https://www.clingendael.org/publication/kurdish-struggle-iran-power-dynamics-and-quest-autonomy |sernav=The Kurdish struggle in Iran: Power dynamics and the quest for autonomy {{!}} Clingendael |malper=www.clingendael.org |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=en |paşnav=@ClingendaelInstitute |paşnav2=@Clingendaelorg |paşnav3=@clingendael-institute}}</ref> Komara Kurd a Mehabadê (1946) piştî Şerê Cîhanê yê Duyem bi piştgiriya Yekîtiya Sovyetê hatiye damezrandin û di bin serokatiya Qazî Mihemed de hatiye ragihandin ku yek ji sembolên dîrokî yên herî girîng ên tevgera siyasî ya kurd a nûjen e. Ev serguzeştî ku tenê 11 mehan berdewam kiriye, bingeha hişmendiyeke neteweyî ya xurt di nav kurdên Rojhilata Kurdistanê û kurdên li seranserê Kurdistanê ava kiriye.<ref name=":2" /> Kurdan di destpêkê de alikarî dane Şoreşa Îslamî ya sala 1979an lê dema ku daxwazên wan ên dînî û etnîkî ji aliyê rejîma nû ve hatine red kirin, di demek kurt de nakokî di navbera Rojhilata Kurdistanê û rejîma îslamî ya Îranê de derketine. Piştî şoreşê, di navbera partiyên kurdî û hikûmeta navendî de pevçûnên çekdarî yên giran çêbûn ku bûye sedema demek dirêj a rewşa awarte ya li Rojhilata Kurdistanê.<ref name=":2" /> Partiya Demokratîk a Kurdistana Îranê (KDP-Î) di sala 1945an de hatiye damezrandin ku Komara Mehabadê birêve biriye û bi salan têkoşîna çekdarî meşandiye ku îro bi gelemperî li sirgûniyê û di qada siyasî de têkoşîna xwe berdewam dike. Rêxistina Komala rêxistineke marksîst ê li Rojhilata Kurdistanê bû ku di berxwedana çekdarî de, nemaze di salên piştî şoreşê de roleke pêşeng lîstiye. Yek ji partî rêxistinên leşkerî yên Rojhilata Kurdistanê Partiya Jiyana Azad a Kurdistanê (PJAK) ye ku ku di destpêka salên 2000an de hatiye damezrandin û hinek caran li herêmên çiyayî yên nêzîkî sinorê Bakurê Kurdistanê bi hêzên Îranê re ketiye nav şer û pevçunan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/tr/story/490222/slug |sernav=Şer û pevçûn di navbera hêzên Îranê û PJAKê de |malper=Kurdistan24 |tarîx=2023-06-17 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr |paşnav=Kurdistan24}}</ref> Gelek partî û saziyên Rojhilata Kurdistanê ku ji aliyê rejîma Îranê hatine sirgûn kirin têkoşîna azadî û têkoşîna statûya Rojhilata Kurdistanê bi organîzekirinên kampanyayên siyasî yên hevbeş berdewam kirine. == Çavkanî == {{Çavkanî}} [[Kategorî:Hereketa serxwebûnê ya Kurdistanê]] [[Kategorî:Neteweperweriya kurdî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Tevgerên siyasî li Tirkiyeyê]] 8gzyvkttjsb4bgmypbbsiw5av9xunv8 2029935 2029934 2026-05-20T18:58:12Z Penaber49 39672 2029935 wikitext text/x-wiki {{Sêwî|tarîx=gulan 2026}} '''Tevgera siyasî ya kurdan''' an jî '''tevgera azadî ya kurdan'''<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Fis köyünden Kobanê'ye Kürt özgürlük hareketi |paşnav=Aydinoglu |pêşnav=Ergun |weşanger=Versus Kitap |tarîx=2014 |isbn=978-605-4972-16-6 |çap=1. baskı |cih=Kadıköy, İstanbul |series=Versus kitap}}</ref> têgeha xebatên tevahiya partî û saziyên [[Kurd|kurdan]] e ku hewl dide li seranserê [[Kurdistan]]ê li dijî zextên dewletên serwer mafê kurdan bidest bixe an jî zextên dewletan kêm bike.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Kurdistan {{!}} region, Asia |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/325241/Kurdistan |roja-gihiştinê=2026-05-17 |xebat=Encyclopedia Britannica |ziman=en}}</ref> Piştî ku li Tirkiyeyê û li [[Bakurê Kurdistanê]] di sala 1945an de serdema pirpartiyî hatiye despêkirin, li Bakurê Kurdistanê çend partiyên etnîkî yên kurdî hatine damezrandin. Yekem partiya siyasî ku li Bakurê Kurdistanê hewl daye ku zextên Tirkiyeyê li ser kurdan bide rawestandin an jî bide kêm kirin, [[Partiya Kedê ya Gel]] (HEP) bû ku di sala 1990an de hatiye damezrandin.<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://gazetearsivi.milliyet.com.tr/ |sernav=HEP hate damezirandin |malper=gazetearsivi.milliyet.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-17}}</ref> Di heman demê de Partiya Kedê ya Gel yekem partiya siyasî ya kurd bû di sala 1993an de ji aliyê Tirkiyeyê ve hatibû girtin û hatibû qedexe kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.milliyet.com.tr/hep--dep-ve-hadep--br-de--font-color-darkblue-kapatilmisti--font-/siyaset/siyasetdetay/11.12.2009/1172724/default.htm |sernav=HEP, DEP û HADEP jî hatin girtin |malper=www.milliyet.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-17 |paşnav=}}</ref> == Partiyên siyasî û têkoşînên herêmî == === Bakurê Kurdistanê === Li [[Bakurê Kurdistanê]] tevgeriya siyasî ya kurd yekem car di hilbijartinên sala 1991ê de bi hevpeymaniya di navbera [[Partiya Sosyal Demokrat a Gel]] û Partiya Kedê ya Gel de dest pê kiriye<ref name=":0" /> ku bi vê hevpeymaniyê hinek parlamenterên hatine hilbijartin û çûne meclîsa Enqereyê. Piştê ku Partiya Kedê ya Gel ji aliyê Tirkiyeyê ve hatiye girtin, li [[Bakurê Kurdistanê]] tevgera siyasî kurdan li pey hev bi partiyên wekê [[Partiya Azadî û Wekheviyê]] (ÖZEP), [[Partiya Azadî û Demokrasiyê]] (ÖZDEP),<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalDetayV3 |sernav=radikal |malper=www.radikal.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-18}}</ref> [[Partiya Demokrasiyê]] (DEP), [[Partiya Demokrasiya Gel]] (HADEP), [[Partiya Gel a Demokratîk]] (DEHAP), [[Partiya Civaka Azad]] (ÖTP), [[Partiya Civaka Demokratîk]] (DTP) û [[Partiya Aştî û Demokrasiyê]] (BDP) ku hemî jî nêzîkî Tevgera Civaka Demokratîk in, hatine guhertin. Di roja îro de li Bakurê Kurdistanê partiyên wekê [[Partiya Herêmên Demokratîk]] (DBP), [[Partiya Demokratîk a Gelan]] (HDP) û Partiya DEMê<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/c4n5gx4z1eeo |sernav=Partiya DEM: Navê nû yê kurtkirî ji bo Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan. |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2023-12-11 |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=tr}}</ref> li ser heman xeta siyasî berdewam dikin. Serhildana [[Partiya Karkerên Kurdistanê]] serhildana herî dawî yê kurdan e ku di sala 2025an de li ser daxwaza [[Abdullah Öcalan]] têkoşîna xwe yê çekdarî bidawî aniye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/czdv8lgn78yo |sernav=Di merasîma çekberdana PKKê de çi qewimî? |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2025-07-10 |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=tr}}</ref> === Rojavayê Kurdistanê === Piştî serxwebûna [[Sûrî|Sûriyeyê]], di sala 1946an de neteweperestiya erebî bilind bûye. Bi taybetî ji dawiya salên 1950an ve û rejîma partiya baesê li [[Rojavaya Kurdistanê|Rojavayê Kurdistanê]] siyaseteke tepeserkirina dijwar li dijî nifûsa kurd dabû destpêkirin. Di sala 1962an de piştê hêjmara nifûsa li [[Hesîçe|Hesekê]] zêdetirî 120.000 kurd ji hemwelatîbûnê hatine derxistin û kurd wekê "biyanî" hatine destnîşankirin.<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://welattv.net/node/6181 |sernav=Şêst û du sal di ser hêjmara nifûsê ku tê de kurdên li Rojavayê Kurdistanê ji hemwelatîbûnê hatin bêparkirin re derbas bûn. |malper=welattv.net |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=en}}</ref> Ev kes ji mafên herî bingehîn ên wekê mafê xwedîbûna milk, ger, girtina meqamên giştî û wergirtina perwerdeyê bêpar mane.<ref name=":1" /> Rejîma baesê bi şêwazên curbecûr dest danîne li ser deverên kurdî heta ku di sala 2011an ku şerê navxweyî ya Sûriyeyê destpêkiriye li Rojavayê Kurdistanê zextên xwe yê li ser kurdan berdewam kiriye. [[Partiya Yekîtiya Demokrat]]îk ku di sala 2003an de li Rojavayê Kurdistanê hatiye damezrandin, nûnertiya tevgera siyasî ya li Rojavayê Kurdistanê kiriye. [[Serhildana Qamişlo|Serhildana Qamîşloya]] sala 2004an wekê hewldana serhildana girseyî ya yekem a Rojavayê Kurdistanê ye ku li dijî zextên rejîma baesê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Kurdish Political Parties in Syria |weşanger=I.B.Tauris |tarîx=2014 |isbn=978-0-7556-0917-8 |url=https://doi.org/10.5040/9780755609178.ch-001}}</ref> Di tîrmeha sala 2012an de Yekîneyên Parastina Gel ji bo ku Rojavayê Kurdistanê li dijî DAÎŞê biparêze hatiye damezrandin. [[Hêzên Sûriya Demokratîk]] ku hêzeke Rojavayê Kurdistanê ye di roja îro de wekê beşek hêzên Sûriyeyê ye, bi awayekî defakto Rojavayê Kurdistanê kontrol dike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.voanews.com/a/syrian-kurds-launch-new-attempt-to-prosecute-captured-is-foreign-fighters/7139770.html |sernav=Syrian Kurds Launch New Attempt to Prosecute Captured IS Foreign Fighters |malper=Voice of America |tarîx=2023-06-15 |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=en |paşnav=Seldin |pêşnav=Jeff}}</ref> === Başûrê Kurdistanê === Li Başûrê Kurdistanê têkoşîna kurdan li dijî gelek êrîşên rejîma baesê wekê têkoşîneke hebûnê ji destpêka salên 1920î vir ve berdewam kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/cvg3gpxm8mmo |sernav=Salvegera Komkujiya Helebçeyê: "Tiştê ku min dît, dîtina herî xirab bû ku min di jiyana xwe de dîtiye" |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2024-09-12 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> Tevgera çekdarî ya nûjen ku di sala 1961ê de di bin serokatiya mela Mistefa Barzanî de dest pê kiriye, piştî hilweşandina rejîma Sedam Huseyn di sala 2003an de, rê da xweseriya destûrî û pêvajoyên jeopolîtîk û siyasî yên berdewam. Serhildanên ku di nîvê yekem ê sedsala 20an de di bin serokatiya Şêx Mehmûd Berzencî û Mele Mistefa Barzanî de dest pê kiribûn, di sala 1961ê de veguherîbûn şerên çekdarî yê berfirehên li dijî dagirkeriya axa Kurdistanê. Her çiqas di navbera hikûmeta Bexdayê û Partiya Demokrat a Kurdistanê (KDP) ya di bin serokatiya Barzanî de di sala 1970an de peymanek otonomiyê hatibe îmzekirin jî, ev xweseriya ku bi vê peymanê hatibû avakirin zêde berdewam nekiriye. Di şerê Iraq-Iraqê ya salên 1980an de, rejîma Sedam li dijî kurdan rêzeke komkujiyên giran daye destpêkirin ku di komkujiyan ku bi salan berdewam kiriye de bi hezaran kurd hatine kuştin. Di komkujiyên Enfalê û komkujiya Helebçeyê ya 1988an de bi hezaran kurd bi karanîna çekên kîmyewî ya rejîma Iraqê jiyana jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.diyarbakirbarosu.org.tr/haberler/16-mart-1988-halepce-katliami-soykirimdir-soykirim-olarak-taninmalidir |sernav=Komkujiya Helebçeyê ya 16ê adara 1988an jenosîd e û divê wekê wisa were naskirin! |malper=Baroya Amedê |tarîx=2020-03-16 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr |paşnav= |pêşnav=}}</ref> Piştê Şerê Kendavê ya sala 1991ê, koalîsyona bi pêşengiya Amerîkayê li dijî rejîma Iraqê ji bo parastina kurdan li Başûrê Kurdistanê "herêmeke bêfirîn" (operasyona aştîyê) ragihandiye. Piştê paşveçûna rejîma baesê rêveberiyeke fiîlî li Başûrê Kurdistanê hatiye avakirin. Piştê şerê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ku li dîjî rejîma dîktator a baesê ya Iraqê ku di sala 2003an hatibû destpêkirin ku di encamê de rejîma Sedam Huseyn hatiye hilweşandin. Bi Destûra Bingehîn a Iraqê ya nû ya ku di sala 2005an de hatiye pejirandin, li Başûrê Kurdistanê herêmeke xweser a wekê herêmeke federal hatiye avakirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.usip.org/publications/2019/07/iraq-timeline-2003-war |sernav=Iraq Timeline: Since the 2003 War |malper=United States Institute of Peace |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=en}}</ref> === Rojhilata Kurdistanê === Li Rojhilata Kurdistanê têkoşîna kurdan xwedî dîrokeke dirêj e ku di nav de ji daxwazên mafên çandî û serxwebûna aborî bigire heya xweseriyeke berfirehtir heye. Kurd û saziyên Rojhilata Kurdistanê li seranserê parêzgehên têkoşîna xwe ya ji bo mafan hem bi rêya partiyên siyasî û hem jî bi tevgerên sivîl berdewam kirine.<ref name=":2">{{Jêder-malper |url=https://www.clingendael.org/publication/kurdish-struggle-iran-power-dynamics-and-quest-autonomy |sernav=The Kurdish struggle in Iran: Power dynamics and the quest for autonomy {{!}} Clingendael |malper=www.clingendael.org |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=en |paşnav=@ClingendaelInstitute |paşnav2=@Clingendaelorg |paşnav3=@clingendael-institute}}</ref> Komara Kurd a Mehabadê (1946) piştî Şerê Cîhanê yê Duyem bi piştgiriya Yekîtiya Sovyetê hatiye damezrandin û di bin serokatiya Qazî Mihemed de hatiye ragihandin ku yek ji sembolên dîrokî yên herî girîng ên tevgera siyasî ya kurd a nûjen e. Ev serguzeştî ku tenê 11 mehan berdewam kiriye, bingeha hişmendiyeke neteweyî ya xurt di nav kurdên Rojhilata Kurdistanê û kurdên li seranserê Kurdistanê ava kiriye.<ref name=":2" /> Kurdan di destpêkê de alikarî dane Şoreşa Îslamî ya sala 1979an lê dema ku daxwazên wan ên dînî û etnîkî ji aliyê rejîma nû ve hatine red kirin, di demek kurt de nakokî di navbera Rojhilata Kurdistanê û rejîma îslamî ya Îranê de derketine. Piştî şoreşê, di navbera partiyên kurdî û hikûmeta navendî de pevçûnên çekdarî yên giran çêbûn ku bûye sedema demek dirêj a rewşa awarte ya li Rojhilata Kurdistanê.<ref name=":2" /> Partiya Demokratîk a Kurdistana Îranê (KDP-Î) di sala 1945an de hatiye damezrandin ku Komara Mehabadê birêve biriye û bi salan têkoşîna çekdarî meşandiye ku îro bi gelemperî li sirgûniyê û di qada siyasî de têkoşîna xwe berdewam dike. Rêxistina Komala rêxistineke marksîst ê li Rojhilata Kurdistanê bû ku di berxwedana çekdarî de, nemaze di salên piştî şoreşê de roleke pêşeng lîstiye. Yek ji partî rêxistinên leşkerî yên Rojhilata Kurdistanê Partiya Jiyana Azad a Kurdistanê (PJAK) ye ku ku di destpêka salên 2000an de hatiye damezrandin û hinek caran li herêmên çiyayî yên nêzîkî sinorê Bakurê Kurdistanê bi hêzên Îranê re ketiye nav şer û pevçunan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/tr/story/490222/slug |sernav=Şer û pevçûn di navbera hêzên Îranê û PJAKê de |malper=Kurdistan24 |tarîx=2023-06-17 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr |paşnav=Kurdistan24}}</ref> Gelek partî û saziyên Rojhilata Kurdistanê ku ji aliyê rejîma Îranê hatine sirgûn kirin têkoşîna azadî û têkoşîna statûya Rojhilata Kurdistanê bi organîzekirinên kampanyayên siyasî yên hevbeş berdewam kirine. == Çavkanî == {{Çavkanî}} [[Kategorî:Hereketa serxwebûnê ya Kurdistanê]] [[Kategorî:Neteweperweriya kurdî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Tevgerên siyasî li Tirkiyeyê]] eeq9fcmsjgkgsu4opj8e4rhbislisrf 2029936 2029935 2026-05-20T19:00:35Z Penaber49 39672 2029936 wikitext text/x-wiki {{Sêwî|tarîx=gulan 2026}} '''Tevgera siyasî ya kurdan''' an jî '''tevgera azadî ya kurdan'''<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Fis köyünden Kobanê'ye Kürt özgürlük hareketi |paşnav=Aydinoglu |pêşnav=Ergun |weşanger=Versus Kitap |tarîx=2014 |isbn=978-605-4972-16-6 |çap=1. baskı |cih=Kadıköy, İstanbul |series=Versus kitap}}</ref> têgeha xebatên tevahiya partî û saziyên [[Kurd|kurdan]] e ku hewl dide li seranserê [[Kurdistan]]ê li dijî zextên dewletên serwer mafê kurdan bidest bixe an jî zextên dewletan kêm bike.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Kurdistan {{!}} region, Asia |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/325241/Kurdistan |roja-gihiştinê=2026-05-17 |xebat=Encyclopedia Britannica |ziman=en}}</ref> Piştî ku li Tirkiyeyê û li [[Bakurê Kurdistanê]] di sala 1945an de serdema pirpartiyî hatiye despêkirin, li Bakurê Kurdistanê çend partiyên etnîkî yên kurdî hatine damezrandin. Yekem partiya siyasî ku li Bakurê Kurdistanê hewl daye ku zextên Tirkiyeyê li ser kurdan bide rawestandin an jî bide kêm kirin, [[Partiya Kedê ya Gel]] (HEP) bû ku di sala 1990an de hatiye damezrandin.<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://gazetearsivi.milliyet.com.tr/ |sernav=HEP hate damezirandin |malper=gazetearsivi.milliyet.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-17}}</ref> Di heman demê de Partiya Kedê ya Gel yekem partiya siyasî ya kurd bû di sala 1993an de ji aliyê Tirkiyeyê ve hatibû girtin û hatibû qedexe kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.milliyet.com.tr/hep--dep-ve-hadep--br-de--font-color-darkblue-kapatilmisti--font-/siyaset/siyasetdetay/11.12.2009/1172724/default.htm |sernav=HEP, DEP û HADEP jî hatin girtin |malper=www.milliyet.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-17 |paşnav=}}</ref> == Partiyên siyasî û têkoşînên herêmî == === Bakurê Kurdistanê === Li [[Bakurê Kurdistanê]] tevgeriya siyasî ya kurd yekem car di hilbijartinên sala 1991ê de bi hevpeymaniya di navbera [[Partiya Sosyal Demokrat a Gel]] û Partiya Kedê ya Gel de dest pê kiriye<ref name=":0" /> ku bi vê hevpeymaniyê hinek parlamenterên hatine hilbijartin û çûne meclîsa Enqereyê. Piştê ku Partiya Kedê ya Gel ji aliyê Tirkiyeyê ve hatiye girtin, li [[Bakurê Kurdistanê]] tevgera siyasî kurdan li pey hev bi partiyên wekê [[Partiya Azadî û Wekheviyê]] (ÖZEP), [[Partiya Azadî û Demokrasiyê]] (ÖZDEP),<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalDetayV3 |sernav=radikal |malper=www.radikal.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-18}}</ref> [[Partiya Demokrasiyê]] (DEP), [[Partiya Demokrasiya Gel]] (HADEP), [[Partiya Gel a Demokratîk]] (DEHAP), [[Partiya Civaka Azad]] (ÖTP), [[Partiya Civaka Demokratîk]] (DTP) û [[Partiya Aştî û Demokrasiyê]] (BDP) ku hemî jî nêzîkî Tevgera Civaka Demokratîk in, hatine guhertin. Di roja îro de li Bakurê Kurdistanê partiyên wekê [[Partiya Herêmên Demokratîk]] (DBP), [[Partiya Demokratîk a Gelan]] (HDP) û Partiya DEMê<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/c4n5gx4z1eeo |sernav=Partiya DEM: Navê nû yê kurtkirî ji bo Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan. |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2023-12-11 |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=tr}}</ref> li ser heman xeta siyasî berdewam dikin. Serhildana [[Partiya Karkerên Kurdistanê]] serhildana herî dawî yê kurdan e ku di sala 2025an de li ser daxwaza [[Abdullah Öcalan]] têkoşîna xwe yê çekdarî bidawî aniye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/czdv8lgn78yo |sernav=Di merasîma çekberdana PKKê de çi qewimî? |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2025-07-10 |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=tr}}</ref> === Rojavayê Kurdistanê === Piştî serxwebûna [[Sûrî|Sûriyeyê]], di sala 1946an de neteweperestiya erebî bilind bûye. Bi taybetî ji dawiya salên 1950an ve û rejîma partiya baesê li [[Rojavaya Kurdistanê|Rojavayê Kurdistanê]] siyaseteke tepeserkirina dijwar li dijî nifûsa kurd dabû destpêkirin. Di sala 1962an de piştê hêjmara nifûsa li [[Hesîçe|Hesekê]] zêdetirî 120.000 kurd ji hemwelatîbûnê hatine derxistin û kurd wekê "biyanî" hatine destnîşankirin.<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://welattv.net/node/6181 |sernav=Şêst û du sal di ser hêjmara nifûsê ku tê de kurdên li Rojavayê Kurdistanê ji hemwelatîbûnê hatin bêparkirin re derbas bûn. |malper=welattv.net |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=en}}</ref> Ev kes ji mafên herî bingehîn ên wekê mafê xwedîbûna milk, ger, girtina meqamên giştî û wergirtina perwerdeyê bêpar mane.<ref name=":1" /> Rejîma baesê bi şêwazên curbecûr dest danîne li ser deverên kurdî heta ku di sala 2011an ku şerê navxweyî ya Sûriyeyê destpêkiriye li Rojavayê Kurdistanê zextên xwe yê li ser kurdan berdewam kiriye. [[Partiya Yekîtiya Demokrat]]îk ku di sala 2003an de li Rojavayê Kurdistanê hatiye damezrandin, nûnertiya tevgera siyasî ya li Rojavayê Kurdistanê kiriye. [[Serhildana Qamişlo|Serhildana Qamîşloya]] sala 2004an wekê hewldana serhildana girseyî ya yekem a Rojavayê Kurdistanê ye ku li dijî zextên rejîma baesê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Kurdish Political Parties in Syria |weşanger=I.B.Tauris |tarîx=2014 |isbn=978-0-7556-0917-8 |url=https://doi.org/10.5040/9780755609178.ch-001}}</ref> Di tîrmeha sala 2012an de Yekîneyên Parastina Gel ji bo ku Rojavayê Kurdistanê li dijî DAÎŞê biparêze hatiye damezrandin. [[Hêzên Sûriya Demokratîk]] ku hêzeke Rojavayê Kurdistanê ye di roja îro de wekê beşek hêzên Sûriyeyê ye, bi awayekî defakto Rojavayê Kurdistanê kontrol dike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.voanews.com/a/syrian-kurds-launch-new-attempt-to-prosecute-captured-is-foreign-fighters/7139770.html |sernav=Syrian Kurds Launch New Attempt to Prosecute Captured IS Foreign Fighters |malper=Voice of America |tarîx=2023-06-15 |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=en |paşnav=Seldin |pêşnav=Jeff}}</ref> === Başûrê Kurdistanê === Li [[Başûrê Kurdistanê]] têkoşîna kurdan li dijî gelek êrîşên rejîma baesê wekê têkoşîneke hebûnê ji destpêka salên 1920î vir ve berdewam kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/cvg3gpxm8mmo |sernav=Salvegera Komkujiya Helebçeyê: "Tiştê ku min dît, dîtina herî xirab bû ku min di jiyana xwe de dîtiye" |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2024-09-12 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> Tevgera çekdarî ya nûjen ku di sala 1961ê de di bin serokatiya mela [[Mistefa Barzanî]] de dest pê kiriye, piştî hilweşandina rejîma Sedam Huseyn di sala 2003an de, rê da xweseriya destûrî û pêvajoyên jeopolîtîk û siyasî yên berdewam. Serhildanên ku di nîvê yekem ê sedsala 20an de di bin serokatiya [[Şêx Mehmûdê Berzencî]] û mele Mistefa Barzanî de dest pê kiribûn, di sala 1961ê de veguherîbûn şerên çekdarî yê berfirehên li dijî dagirkeriya axa [[Kurdistan|Kurdistanê]]. Her çiqas di navbera hikûmeta Bexdayê û Partiya Demokrat a Kurdistanê (KDP) ya di bin serokatiya Barzanî de di sala 1970an de peymanek otonomiyê hatibe îmzekirin jî, ev xweseriya ku bi vê peymanê hatibû avakirin zêde berdewam nekiriye. Di şerê Iraq-Iraqê ya salên 1980an de, rejîma Sedam li dijî kurdan rêzeke komkujiyên giran daye destpêkirin ku di komkujiyan ku bi salan berdewam kiriye de bi hezaran kurd hatine kuştin. Di [[Komkujiya Enfalê 1988|komkujiya Enfalê]] û [[Komkujiya Helebceyê 1988|komkujiya Helebçeyê]] ya 1988an de bi hezaran kurd bi karanîna çekên kîmyewî ya rejîma Iraqê jiyana jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.diyarbakirbarosu.org.tr/haberler/16-mart-1988-halepce-katliami-soykirimdir-soykirim-olarak-taninmalidir |sernav=Komkujiya Helebçeyê ya 16ê adara 1988an jenosîd e û divê wekê wisa were naskirin! |malper=Baroya Amedê |tarîx=2020-03-16 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr |paşnav= |pêşnav=}}</ref> Piştê [[Şerê Kendavê 1991|Şerê Kendavê]] ya sala 1991ê, koalîsyona bi pêşengiya [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê|Amerîkayê]] li dijî rejîma Iraqê ji bo parastina kurdan li Başûrê Kurdistanê "herêmeke bêfirîn" (operasyona aştîyê) ragihandiye. Piştê paşveçûna rejîma baesê rêveberiyeke fiîlî li Başûrê Kurdistanê hatiye avakirin. Piştê şerê [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] ku li dîjî rejîma dîktator a baesê ya Iraqê ku di sala 2003an hatibû destpêkirin ku di encamê de rejîma Sedam Huseyn hatiye hilweşandin. Bi Destûra Bingehîn a Iraqê ya nû ya ku di sala 2005an de hatiye pejirandin, li [[Başûrê Kurdistanê]] herêmeke xweser a wekê herêmeke federal hatiye avakirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.usip.org/publications/2019/07/iraq-timeline-2003-war |sernav=Iraq Timeline: Since the 2003 War |malper=United States Institute of Peace |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=en}}</ref> === Rojhilata Kurdistanê === Li Rojhilata Kurdistanê têkoşîna kurdan xwedî dîrokeke dirêj e ku di nav de ji daxwazên mafên çandî û serxwebûna aborî bigire heya xweseriyeke berfirehtir heye. Kurd û saziyên Rojhilata Kurdistanê li seranserê parêzgehên têkoşîna xwe ya ji bo mafan hem bi rêya partiyên siyasî û hem jî bi tevgerên sivîl berdewam kirine.<ref name=":2">{{Jêder-malper |url=https://www.clingendael.org/publication/kurdish-struggle-iran-power-dynamics-and-quest-autonomy |sernav=The Kurdish struggle in Iran: Power dynamics and the quest for autonomy {{!}} Clingendael |malper=www.clingendael.org |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=en |paşnav=@ClingendaelInstitute |paşnav2=@Clingendaelorg |paşnav3=@clingendael-institute}}</ref> Komara Kurd a Mehabadê (1946) piştî Şerê Cîhanê yê Duyem bi piştgiriya Yekîtiya Sovyetê hatiye damezrandin û di bin serokatiya Qazî Mihemed de hatiye ragihandin ku yek ji sembolên dîrokî yên herî girîng ên tevgera siyasî ya kurd a nûjen e. Ev serguzeştî ku tenê 11 mehan berdewam kiriye, bingeha hişmendiyeke neteweyî ya xurt di nav kurdên Rojhilata Kurdistanê û kurdên li seranserê Kurdistanê ava kiriye.<ref name=":2" /> Kurdan di destpêkê de alikarî dane Şoreşa Îslamî ya sala 1979an lê dema ku daxwazên wan ên dînî û etnîkî ji aliyê rejîma nû ve hatine red kirin, di demek kurt de nakokî di navbera Rojhilata Kurdistanê û rejîma îslamî ya Îranê de derketine. Piştî şoreşê, di navbera partiyên kurdî û hikûmeta navendî de pevçûnên çekdarî yên giran çêbûn ku bûye sedema demek dirêj a rewşa awarte ya li Rojhilata Kurdistanê.<ref name=":2" /> Partiya Demokratîk a Kurdistana Îranê (KDP-Î) di sala 1945an de hatiye damezrandin ku Komara Mehabadê birêve biriye û bi salan têkoşîna çekdarî meşandiye ku îro bi gelemperî li sirgûniyê û di qada siyasî de têkoşîna xwe berdewam dike. Rêxistina Komala rêxistineke marksîst ê li Rojhilata Kurdistanê bû ku di berxwedana çekdarî de, nemaze di salên piştî şoreşê de roleke pêşeng lîstiye. Yek ji partî rêxistinên leşkerî yên Rojhilata Kurdistanê Partiya Jiyana Azad a Kurdistanê (PJAK) ye ku ku di destpêka salên 2000an de hatiye damezrandin û hinek caran li herêmên çiyayî yên nêzîkî sinorê Bakurê Kurdistanê bi hêzên Îranê re ketiye nav şer û pevçunan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/tr/story/490222/slug |sernav=Şer û pevçûn di navbera hêzên Îranê û PJAKê de |malper=Kurdistan24 |tarîx=2023-06-17 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr |paşnav=Kurdistan24}}</ref> Gelek partî û saziyên Rojhilata Kurdistanê ku ji aliyê rejîma Îranê hatine sirgûn kirin têkoşîna azadî û têkoşîna statûya Rojhilata Kurdistanê bi organîzekirinên kampanyayên siyasî yên hevbeş berdewam kirine. == Çavkanî == {{Çavkanî}} [[Kategorî:Hereketa serxwebûnê ya Kurdistanê]] [[Kategorî:Neteweperweriya kurdî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Tevgerên siyasî li Tirkiyeyê]] tauccoor7ug8gndzsbc84ue29sw8sqs 2029938 2029936 2026-05-20T19:02:19Z Penaber49 39672 2029938 wikitext text/x-wiki {{Sêwî|tarîx=gulan 2026}} '''Tevgera siyasî ya kurdan''' an jî '''tevgera azadî ya kurdan'''<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Fis köyünden Kobanê'ye Kürt özgürlük hareketi |paşnav=Aydinoglu |pêşnav=Ergun |weşanger=Versus Kitap |tarîx=2014 |isbn=978-605-4972-16-6 |çap=1. baskı |cih=Kadıköy, İstanbul |series=Versus kitap}}</ref> têgeha xebatên tevahiya partî û saziyên [[Kurd|kurdan]] e ku hewl dide li seranserê [[Kurdistan]]ê li dijî zextên dewletên serwer mafê kurdan bidest bixe an jî zextên dewletan kêm bike.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Kurdistan {{!}} region, Asia |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/325241/Kurdistan |roja-gihiştinê=2026-05-17 |xebat=Encyclopedia Britannica |ziman=en}}</ref> Piştî ku li Tirkiyeyê û li [[Bakurê Kurdistanê]] di sala 1945an de serdema pirpartiyî hatiye despêkirin, li Bakurê Kurdistanê çend partiyên etnîkî yên kurdî hatine damezrandin. Yekem partiya siyasî ku li Bakurê Kurdistanê hewl daye ku zextên Tirkiyeyê li ser kurdan bide rawestandin an jî bide kêm kirin, [[Partiya Kedê ya Gel]] (HEP) bû ku di sala 1990an de hatiye damezrandin.<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://gazetearsivi.milliyet.com.tr/ |sernav=HEP hate damezirandin |malper=gazetearsivi.milliyet.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-17}}</ref> Di heman demê de Partiya Kedê ya Gel yekem partiya siyasî ya kurd bû di sala 1993an de ji aliyê Tirkiyeyê ve hatibû girtin û hatibû qedexe kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.milliyet.com.tr/hep--dep-ve-hadep--br-de--font-color-darkblue-kapatilmisti--font-/siyaset/siyasetdetay/11.12.2009/1172724/default.htm |sernav=HEP, DEP û HADEP jî hatin girtin |malper=www.milliyet.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-17 |paşnav=}}</ref> == Partiyên siyasî û têkoşînên herêmî == === Bakurê Kurdistanê === Li [[Bakurê Kurdistanê]] tevgeriya siyasî ya kurd yekem car di hilbijartinên sala 1991ê de bi hevpeymaniya di navbera [[Partiya Sosyal Demokrat a Gel]] û Partiya Kedê ya Gel de dest pê kiriye<ref name=":0" /> ku bi vê hevpeymaniyê hinek parlamenterên hatine hilbijartin û çûne meclîsa Enqereyê. Piştê ku Partiya Kedê ya Gel ji aliyê Tirkiyeyê ve hatiye girtin, li [[Bakurê Kurdistanê]] tevgera siyasî kurdan li pey hev bi partiyên wekê [[Partiya Azadî û Wekheviyê]] (ÖZEP), [[Partiya Azadî û Demokrasiyê]] (ÖZDEP),<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalDetayV3 |sernav=radikal |malper=www.radikal.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-18}}</ref> [[Partiya Demokrasiyê]] (DEP), [[Partiya Demokrasiya Gel]] (HADEP), [[Partiya Gel a Demokratîk]] (DEHAP), [[Partiya Civaka Azad]] (ÖTP), [[Partiya Civaka Demokratîk]] (DTP) û [[Partiya Aştî û Demokrasiyê]] (BDP) ku hemî jî nêzîkî Tevgera Civaka Demokratîk in, hatine guhertin. Di roja îro de li Bakurê Kurdistanê partiyên wekê [[Partiya Herêmên Demokratîk]] (DBP), [[Partiya Demokratîk a Gelan]] (HDP) û Partiya DEMê<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/c4n5gx4z1eeo |sernav=Partiya DEM: Navê nû yê kurtkirî ji bo Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan. |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2023-12-11 |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=tr}}</ref> li ser heman xeta siyasî berdewam dikin. Serhildana [[Partiya Karkerên Kurdistanê]] serhildana herî dawî yê kurdan e ku di sala 2025an de li ser daxwaza [[Abdullah Öcalan]] têkoşîna xwe yê çekdarî bidawî aniye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/czdv8lgn78yo |sernav=Di merasîma çekberdana PKKê de çi qewimî? |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2025-07-10 |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=tr}}</ref> === Rojavayê Kurdistanê === Piştî serxwebûna [[Sûrî|Sûriyeyê]], di sala 1946an de neteweperestiya erebî bilind bûye. Bi taybetî ji dawiya salên 1950an ve û rejîma partiya baesê li [[Rojavaya Kurdistanê|Rojavayê Kurdistanê]] siyaseteke tepeserkirina dijwar li dijî nifûsa kurd dabû destpêkirin. Di sala 1962an de piştê hêjmara nifûsa li [[Hesîçe|Hesekê]] zêdetirî 120.000 kurd ji hemwelatîbûnê hatine derxistin û kurd wekê "biyanî" hatine destnîşankirin.<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://welattv.net/node/6181 |sernav=Şêst û du sal di ser hêjmara nifûsê ku tê de kurdên li Rojavayê Kurdistanê ji hemwelatîbûnê hatin bêparkirin re derbas bûn. |malper=welattv.net |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=en}}</ref> Ev kes ji mafên herî bingehîn ên wekê mafê xwedîbûna milk, ger, girtina meqamên giştî û wergirtina perwerdeyê bêpar mane.<ref name=":1" /> Rejîma baesê bi şêwazên curbecûr dest danîne li ser deverên kurdî heta ku di sala 2011an ku şerê navxweyî ya Sûriyeyê destpêkiriye li Rojavayê Kurdistanê zextên xwe yê li ser kurdan berdewam kiriye. [[Partiya Yekîtiya Demokrat]]îk ku di sala 2003an de li Rojavayê Kurdistanê hatiye damezrandin, nûnertiya tevgera siyasî ya li Rojavayê Kurdistanê kiriye. [[Serhildana Qamişlo|Serhildana Qamîşloya]] sala 2004an wekê hewldana serhildana girseyî ya yekem a Rojavayê Kurdistanê ye ku li dijî zextên rejîma baesê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Kurdish Political Parties in Syria |weşanger=I.B.Tauris |tarîx=2014 |isbn=978-0-7556-0917-8 |url=https://doi.org/10.5040/9780755609178.ch-001}}</ref> Di tîrmeha sala 2012an de Yekîneyên Parastina Gel ji bo ku Rojavayê Kurdistanê li dijî DAÎŞê biparêze hatiye damezrandin. [[Hêzên Sûriya Demokratîk]] ku hêzeke Rojavayê Kurdistanê ye di roja îro de wekê beşek hêzên Sûriyeyê ye, bi awayekî defakto Rojavayê Kurdistanê kontrol dike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.voanews.com/a/syrian-kurds-launch-new-attempt-to-prosecute-captured-is-foreign-fighters/7139770.html |sernav=Syrian Kurds Launch New Attempt to Prosecute Captured IS Foreign Fighters |malper=Voice of America |tarîx=2023-06-15 |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=en |paşnav=Seldin |pêşnav=Jeff}}</ref> === Başûrê Kurdistanê === Li [[Başûrê Kurdistanê]] têkoşîna kurdan li dijî gelek êrîşên rejîma baesê wekê têkoşîneke hebûnê ji destpêka salên 1920î vir ve berdewam kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/cvg3gpxm8mmo |sernav=Salvegera Komkujiya Helebçeyê: "Tiştê ku min dît, dîtina herî xirab bû ku min di jiyana xwe de dîtiye" |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2024-09-12 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> Tevgera çekdarî ya nûjen ku di sala 1961ê de di bin serokatiya mela [[Mistefa Barzanî]] de dest pê kiriye, piştî hilweşandina rejîma Sedam Huseyn di sala 2003an de, rê da xweseriya destûrî û pêvajoyên jeopolîtîk û siyasî yên berdewam. Serhildanên ku di nîvê yekem ê sedsala 20an de di bin serokatiya [[Şêx Mehmûdê Berzencî]] û mele Mistefa Barzanî de dest pê kiribûn, di sala 1961ê de veguherîbûn şerên çekdarî yê berfirehên li dijî dagirkeriya axa [[Kurdistan|Kurdistanê]]. Her çiqas di navbera hikûmeta Bexdayê û Partiya Demokrat a Kurdistanê (KDP) ya di bin serokatiya Barzanî de di sala 1970an de peymanek otonomiyê hatibe îmzekirin jî, ev xweseriya ku bi vê peymanê hatibû avakirin zêde berdewam nekiriye. Di şerê Iraq-Iraqê ya salên 1980an de, rejîma Sedam li dijî kurdan rêzeke komkujiyên giran daye destpêkirin ku di komkujiyan ku bi salan berdewam kiriye de bi hezaran kurd hatine kuştin. Di [[Komkujiya Enfalê 1988|komkujiya Enfalê]] û [[Komkujiya Helebceyê 1988|komkujiya Helebçeyê]] ya 1988an de bi hezaran kurd bi karanîna çekên kîmyewî ya rejîma Iraqê jiyana jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.diyarbakirbarosu.org.tr/haberler/16-mart-1988-halepce-katliami-soykirimdir-soykirim-olarak-taninmalidir |sernav=Komkujiya Helebçeyê ya 16ê adara 1988an jenosîd e û divê wekê wisa were naskirin! |malper=Baroya Amedê |tarîx=2020-03-16 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr |paşnav= |pêşnav=}}</ref> Piştê [[Şerê Kendavê 1991|Şerê Kendavê]] ya sala 1991ê, koalîsyona bi pêşengiya [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê|Amerîkayê]] li dijî rejîma Iraqê ji bo parastina kurdan li Başûrê Kurdistanê "herêmeke bêfirîn" (operasyona aştîyê) ragihandiye. Piştê paşveçûna rejîma baesê rêveberiyeke fiîlî li Başûrê Kurdistanê hatiye avakirin. Piştê şerê [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] ku li dîjî rejîma dîktator a baesê ya Iraqê ku di sala 2003an hatibû destpêkirin ku di encamê de rejîma Sedam Huseyn hatiye hilweşandin. Bi Destûra Bingehîn a Iraqê ya nû ya ku di sala 2005an de hatiye pejirandin, li [[Başûrê Kurdistanê]] herêmeke xweser a wekê herêmeke federal hatiye avakirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.usip.org/publications/2019/07/iraq-timeline-2003-war |sernav=Iraq Timeline: Since the 2003 War |malper=United States Institute of Peace |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=en}}</ref> === Rojhilata Kurdistanê === Li [[Rojhilata Kurdistanê]] têkoşîna kurdan xwedî dîrokeke dirêj e ku di nav de ji daxwazên mafên çandî û serxwebûna aborî bigire heya xweseriyeke berfirehtir heye. Kurd û saziyên Rojhilata Kurdistanê li seranserê parêzgehên têkoşîna xwe ya ji bo mafan hem bi rêya partiyên siyasî û hem jî bi tevgerên sivîl berdewam kirine.<ref name=":2">{{Jêder-malper |url=https://www.clingendael.org/publication/kurdish-struggle-iran-power-dynamics-and-quest-autonomy |sernav=The Kurdish struggle in Iran: Power dynamics and the quest for autonomy {{!}} Clingendael |malper=www.clingendael.org |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=en |paşnav=@ClingendaelInstitute |paşnav2=@Clingendaelorg |paşnav3=@clingendael-institute}}</ref> [[Komara Kurdistanê|Komara Kurd a Mehabadê]] (1946) piştê [[Şerê Cîhanî yê Duyem|Şerê Cîhanê yê Duyem]] bi piştgiriya [[Yekîtiya Komarên Sovyet ên Sosyalîst|Yekîtiya Sovyetê]] hatiye damezrandin û di bin serokatiya [[Qazî Mihemed]] de hatiye ragihandin ku yek ji sembolên dîrokî yên herî girîng ên tevgera siyasî ya kurd a nûjen e. Ev serguzeştî ku tenê 11 mehan berdewam kiriye, bingeha hişmendiyeke neteweyî ya xurt di nav kurdên Rojhilata Kurdistanê û kurdên li seranserê [[Kurdistan|Kurdistanê]] ava kiriye.<ref name=":2" /> Kurdan di destpêkê de alikarî dane Şoreşa Îslamî ya sala 1979an lê dema ku daxwazên wan ên dînî û etnîkî ji aliyê rejîma nû ve hatine red kirin, di demek kurt de nakokî di navbera Rojhilata Kurdistanê û rejîma îslamî ya Îranê de derketine. Piştî şoreşê, di navbera partiyên kurdî û hikûmeta navendî de pevçûnên çekdarî yên giran çêbûn ku bûye sedema demek dirêj a rewşa awarte ya li Rojhilata Kurdistanê.<ref name=":2" /> [[Partiya Demokrat a Kurdistana Îranê|Partiya Demokratîk a Kurdistana Îranê]] (KDP-Î) di sala 1945an de hatiye damezrandin ku Komara Mehabadê birêve biriye û bi salan têkoşîna çekdarî meşandiye ku îro bi gelemperî li sirgûniyê û di qada siyasî de têkoşîna xwe berdewam dike. Rêxistina Komala rêxistineke marksîst ê li Rojhilata Kurdistanê bû ku di berxwedana çekdarî de, nemaze di salên piştî şoreşê de roleke pêşeng lîstiye. Yek ji partî rêxistinên leşkerî yên Rojhilata Kurdistanê [[Partiya Jiyana Azad a Kurdistanê]] (PJAK) ye ku ku di destpêka salên 2000an de hatiye damezrandin û hinek caran li herêmên çiyayî yên nêzîkî sinorê Bakurê Kurdistanê bi hêzên Îranê re ketiye nav şer û pevçunan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/tr/story/490222/slug |sernav=Şer û pevçûn di navbera hêzên Îranê û PJAKê de |malper=Kurdistan24 |tarîx=2023-06-17 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr |paşnav=Kurdistan24}}</ref> Gelek partî û saziyên Rojhilata Kurdistanê ku ji aliyê rejîma Îranê hatine sirgûn kirin têkoşîna azadî û têkoşîna statûya [[Rojhilata Kurdistanê]] bi organîzekirinên kampanyayên siyasî yên hevbeş berdewam kirine. == Çavkanî == {{Çavkanî}} [[Kategorî:Hereketa serxwebûnê ya Kurdistanê]] [[Kategorî:Neteweperweriya kurdî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Tevgerên siyasî li Tirkiyeyê]] kaaw8ht9ajs3ah0hluyaezhhii30d8d 2029945 2029938 2026-05-20T19:33:58Z Balyozbot 42414 [[User:Balyozxane/skrîpt/py/kuCosmeticsCore.py|Bot]]: Paqijiyên kozmetîk (Lînk paqij kir.) 2029945 wikitext text/x-wiki {{Sêwî|tarîx=gulan 2026}} '''Tevgera siyasî ya kurdan''' an jî '''tevgera azadî ya kurdan'''<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=Fis köyünden Kobanê'ye Kürt özgürlük hareketi |paşnav=Aydinoglu |pêşnav=Ergun |weşanger=Versus Kitap |tarîx=2014 |isbn=978-605-4972-16-6 |çap=1. baskı |cih=Kadıköy, İstanbul |series=Versus kitap}}</ref> têgeha xebatên tevahiya partî û saziyên [[kurd]]an e ku hewl dide li seranserê [[Kurdistan]]ê li dijî zextên dewletên serwer mafê kurdan bidest bixe an jî zextên dewletan kêm bike.<ref>{{Jêder-nûçe |sernav=Kurdistan {{!}} region, Asia |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/325241/Kurdistan |roja-gihiştinê=2026-05-17 |xebat=Encyclopedia Britannica |ziman=en}}</ref> Piştî ku li Tirkiyeyê û li [[Bakurê Kurdistanê]] di sala 1945an de serdema pirpartiyî hatiye despêkirin, li Bakurê Kurdistanê çend partiyên etnîkî yên kurdî hatine damezrandin. Yekem partiya siyasî ku li Bakurê Kurdistanê hewl daye ku zextên Tirkiyeyê li ser kurdan bide rawestandin an jî bide kêm kirin, [[Partiya Kedê ya Gel]] (HEP) bû ku di sala 1990an de hatiye damezrandin.<ref name=":0">{{Jêder-malper |url=https://gazetearsivi.milliyet.com.tr/ |sernav=HEP hate damezirandin |malper=gazetearsivi.milliyet.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-17}}</ref> Di heman demê de Partiya Kedê ya Gel yekem partiya siyasî ya kurd bû di sala 1993an de ji aliyê Tirkiyeyê ve hatibû girtin û hatibû qedexe kirin.<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.milliyet.com.tr/hep--dep-ve-hadep--br-de--font-color-darkblue-kapatilmisti--font-/siyaset/siyasetdetay/11.12.2009/1172724/default.htm |sernav=HEP, DEP û HADEP jî hatin girtin |malper=www.milliyet.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-17 |paşnav=}}</ref> == Partiyên siyasî û têkoşînên herêmî == === Bakurê Kurdistanê === Li [[Bakurê Kurdistanê]] tevgeriya siyasî ya kurd yekem car di hilbijartinên sala 1991ê de bi hevpeymaniya di navbera [[Partiya Sosyal Demokrat a Gel]] û Partiya Kedê ya Gel de dest pê kiriye<ref name=":0" /> ku bi vê hevpeymaniyê hinek parlamenterên hatine hilbijartin û çûne meclîsa Enqereyê. Piştê ku Partiya Kedê ya Gel ji aliyê Tirkiyeyê ve hatiye girtin, li [[Bakurê Kurdistanê]] tevgera siyasî kurdan li pey hev bi partiyên wekê [[Partiya Azadî û Wekheviyê]] (ÖZEP), [[Partiya Azadî û Demokrasiyê]] (ÖZDEP),<ref>{{Jêder-malper |url=http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalDetayV3 |sernav=radikal |malper=www.radikal.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-18}}</ref> [[Partiya Demokrasiyê]] (DEP), [[Partiya Demokrasiya Gel]] (HADEP), [[Partiya Gel a Demokratîk]] (DEHAP), [[Partiya Civaka Azad]] (ÖTP), [[Partiya Civaka Demokratîk]] (DTP) û [[Partiya Aştî û Demokrasiyê]] (BDP) ku hemî jî nêzîkî Tevgera Civaka Demokratîk in, hatine guhertin. Di roja îro de li Bakurê Kurdistanê partiyên wekê [[Partiya Herêmên Demokratîk]] (DBP), [[Partiya Demokratîk a Gelan]] (HDP) û Partiya DEMê<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/c4n5gx4z1eeo |sernav=Partiya DEM: Navê nû yê kurtkirî ji bo Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan. |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2023-12-11 |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=tr}}</ref> li ser heman xeta siyasî berdewam dikin. Serhildana [[Partiya Karkerên Kurdistanê]] serhildana herî dawî yê kurdan e ku di sala 2025an de li ser daxwaza [[Abdullah Öcalan]] têkoşîna xwe yê çekdarî bidawî aniye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/czdv8lgn78yo |sernav=Di merasîma çekberdana PKKê de çi qewimî? |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2025-07-10 |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=tr}}</ref> === Rojavayê Kurdistanê === Piştî serxwebûna [[Sûrî|Sûriyeyê]], di sala 1946an de neteweperestiya erebî bilind bûye. Bi taybetî ji dawiya salên 1950an ve û rejîma partiya baesê li [[Rojavaya Kurdistanê|Rojavayê Kurdistanê]] siyaseteke tepeserkirina dijwar li dijî nifûsa kurd dabû destpêkirin. Di sala 1962an de piştê hêjmara nifûsa li [[Hesîçe|Hesekê]] zêdetirî 120.000 kurd ji hemwelatîbûnê hatine derxistin û kurd wekê "biyanî" hatine destnîşankirin.<ref name=":1">{{Jêder-malper |url=https://welattv.net/node/6181 |sernav=Şêst û du sal di ser hêjmara nifûsê ku tê de kurdên li Rojavayê Kurdistanê ji hemwelatîbûnê hatin bêparkirin re derbas bûn. |malper=welattv.net |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=en}}</ref> Ev kes ji mafên herî bingehîn ên wekê mafê xwedîbûna milk, ger, girtina meqamên giştî û wergirtina perwerdeyê bêpar mane.<ref name=":1" /> Rejîma baesê bi şêwazên curbecûr dest danîne li ser deverên kurdî heta ku di sala 2011an ku şerê navxweyî ya Sûriyeyê destpêkiriye li Rojavayê Kurdistanê zextên xwe yê li ser kurdan berdewam kiriye. [[Partiya Yekîtiya Demokrat]]îk ku di sala 2003an de li Rojavayê Kurdistanê hatiye damezrandin, nûnertiya tevgera siyasî ya li Rojavayê Kurdistanê kiriye. [[Serhildana Qamişlo|Serhildana Qamîşloya]] sala 2004an wekê hewldana serhildana girseyî ya yekem a Rojavayê Kurdistanê ye ku li dijî zextên rejîma baesê pêk hatiye.<ref>{{Jêder-kitêb |sernav=The Kurdish Political Parties in Syria |weşanger=I.B.Tauris |tarîx=2014 |isbn=978-0-7556-0917-8 |url=https://doi.org/10.5040/9780755609178.ch-001}}</ref> Di tîrmeha sala 2012an de Yekîneyên Parastina Gel ji bo ku Rojavayê Kurdistanê li dijî DAÎŞê biparêze hatiye damezrandin. [[Hêzên Sûriya Demokratîk]] ku hêzeke Rojavayê Kurdistanê ye di roja îro de wekê beşek hêzên Sûriyeyê ye, bi awayekî defakto Rojavayê Kurdistanê kontrol dike.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.voanews.com/a/syrian-kurds-launch-new-attempt-to-prosecute-captured-is-foreign-fighters/7139770.html |sernav=Syrian Kurds Launch New Attempt to Prosecute Captured IS Foreign Fighters |malper=Voice of America |tarîx=2023-06-15 |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=en |paşnav=Seldin |pêşnav=Jeff}}</ref> === Başûrê Kurdistanê === Li [[Başûrê Kurdistanê]] têkoşîna kurdan li dijî gelek êrîşên rejîma baesê wekê têkoşîneke hebûnê ji destpêka salên 1920î vir ve berdewam kiriye.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/cvg3gpxm8mmo |sernav=Salvegera Komkujiya Helebçeyê: "Tiştê ku min dît, dîtina herî xirab bû ku min di jiyana xwe de dîtiye" |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2024-09-12 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}</ref> Tevgera çekdarî ya nûjen ku di sala 1961ê de di bin serokatiya mela [[Mistefa Barzanî]] de dest pê kiriye, piştî hilweşandina rejîma Sedam Huseyn di sala 2003an de, rê da xweseriya destûrî û pêvajoyên jeopolîtîk û siyasî yên berdewam. Serhildanên ku di nîvê yekem ê sedsala 20an de di bin serokatiya [[Şêx Mehmûdê Berzencî]] û mele Mistefa Barzanî de dest pê kiribûn, di sala 1961ê de veguherîbûn şerên çekdarî yê berfirehên li dijî dagirkeriya axa [[Kurdistan]]ê. Her çiqas di navbera hikûmeta Bexdayê û Partiya Demokrat a Kurdistanê (KDP) ya di bin serokatiya Barzanî de di sala 1970an de peymanek otonomiyê hatibe îmzekirin jî, ev xweseriya ku bi vê peymanê hatibû avakirin zêde berdewam nekiriye. Di şerê Iraq-Iraqê ya salên 1980an de, rejîma Sedam li dijî kurdan rêzeke komkujiyên giran daye destpêkirin ku di komkujiyan ku bi salan berdewam kiriye de bi hezaran kurd hatine kuştin. Di [[Komkujiya Enfalê 1988|komkujiya Enfalê]] û [[Komkujiya Helebceyê 1988|komkujiya Helebçeyê]] ya 1988an de bi hezaran kurd bi karanîna çekên kîmyewî ya rejîma Iraqê jiyana jidest dane.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.diyarbakirbarosu.org.tr/haberler/16-mart-1988-halepce-katliami-soykirimdir-soykirim-olarak-taninmalidir |sernav=Komkujiya Helebçeyê ya 16ê adara 1988an jenosîd e û divê wekê wisa were naskirin! |malper=Baroya Amedê |tarîx=2020-03-16 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr |paşnav= |pêşnav=}}</ref> Piştê [[Şerê Kendavê 1991|Şerê Kendavê]] ya sala 1991ê, koalîsyona bi pêşengiya [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê|Amerîkayê]] li dijî rejîma Iraqê ji bo parastina kurdan li Başûrê Kurdistanê "herêmeke bêfirîn" (operasyona aştîyê) ragihandiye. Piştê paşveçûna rejîma baesê rêveberiyeke fiîlî li Başûrê Kurdistanê hatiye avakirin. Piştê şerê [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] ku li dîjî rejîma dîktator a baesê ya Iraqê ku di sala 2003an hatibû destpêkirin ku di encamê de rejîma Sedam Huseyn hatiye hilweşandin. Bi Destûra Bingehîn a Iraqê ya nû ya ku di sala 2005an de hatiye pejirandin, li [[Başûrê Kurdistanê]] herêmeke xweser a wekê herêmeke federal hatiye avakirin.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.usip.org/publications/2019/07/iraq-timeline-2003-war |sernav=Iraq Timeline: Since the 2003 War |malper=United States Institute of Peace |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=en}}</ref> === Rojhilata Kurdistanê === Li [[Rojhilata Kurdistanê]] têkoşîna kurdan xwedî dîrokeke dirêj e ku di nav de ji daxwazên mafên çandî û serxwebûna aborî bigire heya xweseriyeke berfirehtir heye. Kurd û saziyên Rojhilata Kurdistanê li seranserê parêzgehên têkoşîna xwe ya ji bo mafan hem bi rêya partiyên siyasî û hem jî bi tevgerên sivîl berdewam kirine.<ref name=":2">{{Jêder-malper |url=https://www.clingendael.org/publication/kurdish-struggle-iran-power-dynamics-and-quest-autonomy |sernav=The Kurdish struggle in Iran: Power dynamics and the quest for autonomy {{!}} Clingendael |malper=www.clingendael.org |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=en |paşnav=@ClingendaelInstitute |paşnav2=@Clingendaelorg |paşnav3=@clingendael-institute}}</ref> [[Komara Kurdistanê|Komara Kurd a Mehabadê]] (1946) piştê [[Şerê Cîhanî yê Duyem|Şerê Cîhanê yê Duyem]] bi piştgiriya [[Yekîtiya Komarên Sovyet ên Sosyalîst|Yekîtiya Sovyetê]] hatiye damezrandin û di bin serokatiya [[Qazî Mihemed]] de hatiye ragihandin ku yek ji sembolên dîrokî yên herî girîng ên tevgera siyasî ya kurd a nûjen e. Ev serguzeştî ku tenê 11 mehan berdewam kiriye, bingeha hişmendiyeke neteweyî ya xurt di nav kurdên Rojhilata Kurdistanê û kurdên li seranserê [[Kurdistan]]ê ava kiriye.<ref name=":2" /> Kurdan di destpêkê de alikarî dane Şoreşa Îslamî ya sala 1979an lê dema ku daxwazên wan ên dînî û etnîkî ji aliyê rejîma nû ve hatine red kirin, di demek kurt de nakokî di navbera Rojhilata Kurdistanê û rejîma îslamî ya Îranê de derketine. Piştî şoreşê, di navbera partiyên kurdî û hikûmeta navendî de pevçûnên çekdarî yên giran çêbûn ku bûye sedema demek dirêj a rewşa awarte ya li Rojhilata Kurdistanê.<ref name=":2" /> [[Partiya Demokrat a Kurdistana Îranê|Partiya Demokratîk a Kurdistana Îranê]] (KDP-Î) di sala 1945an de hatiye damezrandin ku Komara Mehabadê birêve biriye û bi salan têkoşîna çekdarî meşandiye ku îro bi gelemperî li sirgûniyê û di qada siyasî de têkoşîna xwe berdewam dike. Rêxistina Komala rêxistineke marksîst ê li Rojhilata Kurdistanê bû ku di berxwedana çekdarî de, nemaze di salên piştî şoreşê de roleke pêşeng lîstiye. Yek ji partî rêxistinên leşkerî yên Rojhilata Kurdistanê [[Partiya Jiyana Azad a Kurdistanê]] (PJAK) ye ku ku di destpêka salên 2000an de hatiye damezrandin û hinek caran li herêmên çiyayî yên nêzîkî sinorê Bakurê Kurdistanê bi hêzên Îranê re ketiye nav şer û pevçunan.<ref>{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/tr/story/490222/slug |sernav=Şer û pevçûn di navbera hêzên Îranê û PJAKê de |malper=Kurdistan24 |tarîx=2023-06-17 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr |paşnav=Kurdistan24}}</ref> Gelek partî û saziyên Rojhilata Kurdistanê ku ji aliyê rejîma Îranê hatine sirgûn kirin têkoşîna azadî û têkoşîna statûya [[Rojhilata Kurdistanê]] bi organîzekirinên kampanyayên siyasî yên hevbeş berdewam kirine. == Çavkanî == {{Çavkanî}} [[Kategorî:Hereketa serxwebûnê ya Kurdistanê]] [[Kategorî:Neteweperweriya kurdî li Tirkiyeyê]] [[Kategorî:Tevgerên siyasî li Tirkiyeyê]] 3orgu6by9jm7ux21c9eyqy1rdjev6m2 1 317505 2029268 2013184 2026-05-20T17:06:23Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Dîn|Wîkîproje Dîn]] 2029268 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê |sinif=Şitil |bingehîn=erê |1= {{Wîkîproje Dîn|muhîmî=Kêm}} }} ogk6hxd8uapdvpizwrmt7hr5n6fzc80 1 317507 2029181 2013186 2026-05-20T17:04:39Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029181 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê |sinif=Şitil |bingehîn=erê |1= {{Wîkîproje Almanya|muhîmî=Herî zêde}} }} nu39g3ugg3yjol5e0jtxx8zkr8njkjw 1 317512 2029187 2013191 2026-05-20T17:04:46Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]], [[WP:Wîkîproje Dîn|Wîkîproje Dîn]] 2029187 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê |sinif=Şitil |bingehîn=erê |1= {{Wîkîproje Almanya|muhîmî=Zêde}} {{Wîkîproje Dîn|muhîmî=Zêde}} }} 9ivlqq02yzgadjhgub486g7b4sw5ioy 1 317544 2029527 2016442 2026-05-20T17:11:42Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Fransa|Wîkîproje Fransa]] 2029527 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê |sinif=Destpêkî |bingehîn=erê |1= {{Wîkîproje Fransa|muhîmî=Zêde}} }} dsf592zy66dtil457p9k7qscgk9ig2h 14 317846 2029006 2028691 2026-05-20T12:35:24Z Balyozbot 42414 [[User:Balyozxane/skrîpt/py/kuCosmeticsCore.py|Bot]]: Paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.) 2029006 wikitext text/x-wiki {{Standard-kat|wext=1}} [[Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1640î de hatine avakirin]] [[Kategorî:Dewlet û herêm li gorî sala avakirinê]] if6skxqwfnczj2qbbzfyaoa4zgq1ey3 14 317847 2029120 2026-05-20T14:40:51Z Avestaboy 34898 Rûpeleke vala hat çêkirin 2029120 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 2029122 2029120 2026-05-20T14:42:57Z Avestaboy 34898 /* */ 2029122 wikitext text/x-wiki {{Kategoriya Commonsê}} mvsqylo4l8vhbb7zyjpch482g6kym6h 2029123 2029122 2026-05-20T14:44:50Z Avestaboy 34898 /* */ 2029123 wikitext text/x-wiki {{Kategoriya Commonsê}} [[Kategorî:Futbol li Wêlsê]] g8kdk81tbx6nl69fepgtu4pboeejntv 14 317848 2029124 2026-05-20T14:45:33Z Avestaboy 34898 Rûpeleke vala hat çêkirin 2029124 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 2029125 2029124 2026-05-20T14:47:44Z Avestaboy 34898 /* */ 2029125 wikitext text/x-wiki {{Kategoriya Commonsê}} {{Gotara bingehîn}} 2wk9zlhk27bl8ps6eflthtt7pzqxpgi 2029126 2029125 2026-05-20T14:49:33Z Avestaboy 34898 /* */ 2029126 wikitext text/x-wiki {{Kategoriya Commonsê}} {{Gotara bingehîn}} [[Kategorî:Futbol li Keyaniya Yekbûyî]] rxpeky7nosowkxy9hflfx6r4dgwec0i 2029128 2029126 2026-05-20T14:51:45Z Avestaboy 34898 /* */ 2029128 wikitext text/x-wiki {{Kategoriya Commonsê}} {{Gotara bingehîn}} [[Kategorî:Futbol li Keyaniya Yekbûyî| Wêls]] r9rkn2qsd9lxhg151wls7glzboup4m6 14 317849 2029127 2026-05-20T14:49:56Z Avestaboy 34898 Rûpeleke vala hat çêkirin 2029127 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 2029129 2029127 2026-05-20T14:54:47Z Avestaboy 34898 /* */ 2029129 wikitext text/x-wiki {{Kategoriya Commonsê}} {{Gotara bingehîn}} 2wk9zlhk27bl8ps6eflthtt7pzqxpgi 2029130 2029129 2026-05-20T14:55:28Z Avestaboy 34898 /* */ 2029130 wikitext text/x-wiki {{Kategoriya Commonsê}} {{Gotara bingehîn}} [[Kategorî:Werziş li Keyaniya Yekbûyî li gorî werzişan]] haly8nplnx8n5a4al1dprkkahmnwwxp 14 317850 2029131 2026-05-20T14:55:49Z Avestaboy 34898 Rûpeleke vala hat çêkirin 2029131 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 2029132 2029131 2026-05-20T14:56:44Z Avestaboy 34898 /* */ 2029132 wikitext text/x-wiki {{Kategoriya Commonsê}} {{Gotara bingehîn}} 2wk9zlhk27bl8ps6eflthtt7pzqxpgi 2029133 2029132 2026-05-20T14:56:56Z Avestaboy 34898 /* */ 2029133 wikitext text/x-wiki {{Kategoriya Commonsê}} mvsqylo4l8vhbb7zyjpch482g6kym6h 2029134 2029133 2026-05-20T14:58:49Z Avestaboy 34898 /* */ 2029134 wikitext text/x-wiki {{Kategoriya Commonsê}} [[Kategorî:Werziş li Keyaniya Yekbûyî]] l6p9fb8u9y369fg2scax9lnctc2qadi 2029136 2029134 2026-05-20T15:00:02Z Avestaboy 34898 /* */ 2029136 wikitext text/x-wiki {{Kategoriya Commonsê}} [[Kategorî:Werziş li Keyaniya Yekbûyî|*Werziş]] t4yjreed34zk6yrldemyi2qdelh4uih 14 317851 2029135 2026-05-20T14:59:07Z Avestaboy 34898 Rûpeleke vala hat çêkirin 2029135 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 2029137 2029135 2026-05-20T15:01:01Z Avestaboy 34898 /* */ 2029137 wikitext text/x-wiki {{Kategoriya Commonsê}} {{Gotara bingehîn}} 2wk9zlhk27bl8ps6eflthtt7pzqxpgi 2029138 2029137 2026-05-20T15:01:53Z Avestaboy 34898 /* */ 2029138 wikitext text/x-wiki {{Kategoriya Commonsê}} {{Gotara bingehîn}} [[Kategorî:Çanda Keyaniya Yekbûyî]] oetqzo2qk2hc0qlotquk94ecvslyp63 2029139 2029138 2026-05-20T15:03:28Z Avestaboy 34898 /* */ 2029139 wikitext text/x-wiki {{Kategoriya Commonsê}} {{Gotara bingehîn}} [[Kategorî:Çanda Keyaniya Yekbûyî]] [[Kategorî:Werziş li gorî welatan]] cg25nnbsf7lcalkdqjpun5dduooyehd 1 317852 2029170 2026-05-20T17:04:26Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029170 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=Şitil|1= {{Wîkîproje Almanya|muhîmî=}} }} sv2ajvvtfotf6ozw9e8rcutdzeuhkn0 15 317853 2029171 2026-05-20T17:04:27Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029171 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} }} 25q5xg9r673snm41at0k4ytqpfiivk6 15 317854 2029172 2026-05-20T17:04:29Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029172 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} }} 25q5xg9r673snm41at0k4ytqpfiivk6 15 317855 2029173 2026-05-20T17:04:30Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029173 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} }} 25q5xg9r673snm41at0k4ytqpfiivk6 15 317856 2029174 2026-05-20T17:04:32Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029174 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} }} 25q5xg9r673snm41at0k4ytqpfiivk6 15 317857 2029175 2026-05-20T17:04:33Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029175 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} }} 25q5xg9r673snm41at0k4ytqpfiivk6 15 317858 2029176 2026-05-20T17:04:34Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029176 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} }} 25q5xg9r673snm41at0k4ytqpfiivk6 15 317859 2029177 2026-05-20T17:04:35Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029177 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} }} 25q5xg9r673snm41at0k4ytqpfiivk6 15 317860 2029178 2026-05-20T17:04:36Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029178 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} }} 25q5xg9r673snm41at0k4ytqpfiivk6 15 317861 2029179 2026-05-20T17:04:37Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029179 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} }} 25q5xg9r673snm41at0k4ytqpfiivk6 1 317862 2029180 2026-05-20T17:04:38Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029180 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=|1= {{Wîkîproje Almanya|muhîmî=Kêm}} }} 6ljot9kc5inqx8w8dapy5pms6sm7xls 15 317863 2029182 2026-05-20T17:04:41Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029182 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} }} 25q5xg9r673snm41at0k4ytqpfiivk6 15 317864 2029183 2026-05-20T17:04:42Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029183 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} }} 25q5xg9r673snm41at0k4ytqpfiivk6 15 317865 2029184 2026-05-20T17:04:43Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029184 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} }} 25q5xg9r673snm41at0k4ytqpfiivk6 15 317866 2029185 2026-05-20T17:04:44Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029185 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} }} 25q5xg9r673snm41at0k4ytqpfiivk6 15 317867 2029186 2026-05-20T17:04:45Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029186 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} }} 25q5xg9r673snm41at0k4ytqpfiivk6 15 317868 2029188 2026-05-20T17:04:47Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]], [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]], [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029188 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} {{Wîkîproje Edebiyat}} {{Wîkîproje Sal}} }} aig1c7mayvhz1x5cvl3ymsnuu532vf5 15 317869 2029189 2026-05-20T17:04:49Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029189 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} }} 25q5xg9r673snm41at0k4ytqpfiivk6 15 317870 2029190 2026-05-20T17:04:50Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029190 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} }} 25q5xg9r673snm41at0k4ytqpfiivk6 15 317871 2029191 2026-05-20T17:04:51Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029191 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} }} 25q5xg9r673snm41at0k4ytqpfiivk6 15 317872 2029192 2026-05-20T17:04:52Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029192 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} }} 25q5xg9r673snm41at0k4ytqpfiivk6 15 317873 2029193 2026-05-20T17:04:53Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029193 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} }} 25q5xg9r673snm41at0k4ytqpfiivk6 15 317874 2029194 2026-05-20T17:04:54Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]], [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029194 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} {{Wîkîproje Edebiyat}} }} 89i2wx6tevy7vty18g8qde9erjkbzek 15 317875 2029195 2026-05-20T17:04:56Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029195 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} }} 25q5xg9r673snm41at0k4ytqpfiivk6 15 317876 2029196 2026-05-20T17:04:57Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029196 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} }} 25q5xg9r673snm41at0k4ytqpfiivk6 15 317877 2029197 2026-05-20T17:04:58Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029197 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} }} 25q5xg9r673snm41at0k4ytqpfiivk6 1 317878 2029198 2026-05-20T17:04:59Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]], [[WP:Wîkîproje Fransa|Wîkîproje Fransa]] 2029198 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=|1= {{Wîkîproje Almanya|muhîmî=Navîn}} {{Wîkîproje Fransa|muhîmî=Kêm}} }} s2vta7oop70cezux2d5nqr2rexnslii 15 317879 2029199 2026-05-20T17:05:00Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]], [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029199 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} {{Wîkîproje Edebiyat}} }} 89i2wx6tevy7vty18g8qde9erjkbzek 1 317880 2029200 2026-05-20T17:05:02Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029200 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=|1= {{Wîkîproje Almanya|muhîmî=}} }} qg7ishx0fnmsineae3ge8kacefb9o7o 15 317881 2029201 2026-05-20T17:05:03Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029201 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} }} 25q5xg9r673snm41at0k4ytqpfiivk6 15 317882 2029203 2026-05-20T17:05:05Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]], [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029203 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} {{Wîkîproje Edebiyat}} }} 89i2wx6tevy7vty18g8qde9erjkbzek 15 317883 2029204 2026-05-20T17:05:06Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029204 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} }} 25q5xg9r673snm41at0k4ytqpfiivk6 15 317884 2029205 2026-05-20T17:05:07Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]], [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029205 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} {{Wîkîproje Edebiyat}} }} 89i2wx6tevy7vty18g8qde9erjkbzek 15 317885 2029206 2026-05-20T17:05:08Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029206 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} }} 25q5xg9r673snm41at0k4ytqpfiivk6 15 317886 2029207 2026-05-20T17:05:09Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029207 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} }} 25q5xg9r673snm41at0k4ytqpfiivk6 15 317887 2029208 2026-05-20T17:05:11Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029208 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} }} 25q5xg9r673snm41at0k4ytqpfiivk6 15 317888 2029209 2026-05-20T17:05:12Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029209 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} }} 25q5xg9r673snm41at0k4ytqpfiivk6 15 317889 2029210 2026-05-20T17:05:13Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029210 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} }} 25q5xg9r673snm41at0k4ytqpfiivk6 15 317890 2029211 2026-05-20T17:05:14Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029211 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} }} 25q5xg9r673snm41at0k4ytqpfiivk6 15 317891 2029212 2026-05-20T17:05:15Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029212 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} }} 25q5xg9r673snm41at0k4ytqpfiivk6 15 317892 2029213 2026-05-20T17:05:16Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029213 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} }} 25q5xg9r673snm41at0k4ytqpfiivk6 15 317893 2029214 2026-05-20T17:05:17Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029214 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} }} 25q5xg9r673snm41at0k4ytqpfiivk6 15 317894 2029215 2026-05-20T17:05:18Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029215 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} }} 25q5xg9r673snm41at0k4ytqpfiivk6 15 317895 2029216 2026-05-20T17:05:19Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029216 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} }} 25q5xg9r673snm41at0k4ytqpfiivk6 15 317896 2029217 2026-05-20T17:05:21Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]], [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029217 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} {{Wîkîproje Edebiyat}} }} 89i2wx6tevy7vty18g8qde9erjkbzek 15 317897 2029218 2026-05-20T17:05:22Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029218 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} }} 25q5xg9r673snm41at0k4ytqpfiivk6 15 317898 2029219 2026-05-20T17:05:23Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029219 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} }} 25q5xg9r673snm41at0k4ytqpfiivk6 15 317899 2029221 2026-05-20T17:05:26Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029221 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} }} 25q5xg9r673snm41at0k4ytqpfiivk6 15 317900 2029222 2026-05-20T17:05:27Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029222 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} }} 25q5xg9r673snm41at0k4ytqpfiivk6 15 317901 2029223 2026-05-20T17:05:28Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029223 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} }} 25q5xg9r673snm41at0k4ytqpfiivk6 15 317902 2029224 2026-05-20T17:05:29Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029224 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} }} 25q5xg9r673snm41at0k4ytqpfiivk6 15 317903 2029225 2026-05-20T17:05:30Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029225 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} }} 25q5xg9r673snm41at0k4ytqpfiivk6 15 317904 2029226 2026-05-20T17:05:31Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029226 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} }} 25q5xg9r673snm41at0k4ytqpfiivk6 15 317905 2029227 2026-05-20T17:05:32Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029227 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} }} 25q5xg9r673snm41at0k4ytqpfiivk6 15 317906 2029228 2026-05-20T17:05:33Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029228 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} }} 25q5xg9r673snm41at0k4ytqpfiivk6 1 317907 2029229 2026-05-20T17:05:35Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029229 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=Şitil|1= {{Wîkîproje Almanya|muhîmî=}} }} sv2ajvvtfotf6ozw9e8rcutdzeuhkn0 1 317908 2029230 2026-05-20T17:05:36Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029230 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=Şitil|1= {{Wîkîproje Almanya|muhîmî=}} }} sv2ajvvtfotf6ozw9e8rcutdzeuhkn0 15 317909 2029231 2026-05-20T17:05:37Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029231 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} }} 25q5xg9r673snm41at0k4ytqpfiivk6 1 317910 2029232 2026-05-20T17:05:39Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029232 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=|1= {{Wîkîproje Almanya|muhîmî=Zêde}} }} 0rxgeixkruj3ib8c4rotfkrryfqgc4m 15 317911 2029233 2026-05-20T17:05:40Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029233 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} }} 25q5xg9r673snm41at0k4ytqpfiivk6 15 317912 2029234 2026-05-20T17:05:41Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]], [[WP:Wîkîproje Kurdistan|Wîkîproje Kurdistan]] 2029234 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} {{Wîkîproje Kurdistan}} }} 87ig5700kl4kdfqu7zvlvx3vnrbc8jo 15 317913 2029235 2026-05-20T17:05:42Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029235 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} }} 25q5xg9r673snm41at0k4ytqpfiivk6 15 317914 2029236 2026-05-20T17:05:43Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029236 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} }} 25q5xg9r673snm41at0k4ytqpfiivk6 15 317915 2029237 2026-05-20T17:05:45Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029237 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} }} 25q5xg9r673snm41at0k4ytqpfiivk6 1 317916 2029238 2026-05-20T17:05:46Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029238 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=|1= {{Wîkîproje Almanya|muhîmî=}} }} qg7ishx0fnmsineae3ge8kacefb9o7o 15 317917 2029239 2026-05-20T17:05:47Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029239 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} }} 25q5xg9r673snm41at0k4ytqpfiivk6 15 317918 2029240 2026-05-20T17:05:48Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]], [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029240 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} {{Wîkîproje Edebiyat}} }} 89i2wx6tevy7vty18g8qde9erjkbzek 15 317919 2029241 2026-05-20T17:05:49Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029241 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} }} 25q5xg9r673snm41at0k4ytqpfiivk6 1 317920 2029242 2026-05-20T17:05:50Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029242 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=|1= {{Wîkîproje Almanya|muhîmî=Kêm}} }} 6ljot9kc5inqx8w8dapy5pms6sm7xls 15 317921 2029243 2026-05-20T17:05:51Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029243 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} }} 25q5xg9r673snm41at0k4ytqpfiivk6 15 317922 2029244 2026-05-20T17:05:53Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029244 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} }} 25q5xg9r673snm41at0k4ytqpfiivk6 15 317923 2029245 2026-05-20T17:05:54Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029245 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} }} 25q5xg9r673snm41at0k4ytqpfiivk6 15 317924 2029247 2026-05-20T17:05:56Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029247 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} }} 25q5xg9r673snm41at0k4ytqpfiivk6 1 317925 2029248 2026-05-20T17:05:57Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029248 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=Şitil|1= {{Wîkîproje Almanya|muhîmî=}} }} sv2ajvvtfotf6ozw9e8rcutdzeuhkn0 15 317926 2029249 2026-05-20T17:05:58Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029249 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} }} 25q5xg9r673snm41at0k4ytqpfiivk6 15 317927 2029250 2026-05-20T17:05:59Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029250 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} }} 25q5xg9r673snm41at0k4ytqpfiivk6 15 317928 2029251 2026-05-20T17:06:00Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029251 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} }} 25q5xg9r673snm41at0k4ytqpfiivk6 15 317929 2029252 2026-05-20T17:06:01Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029252 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} }} 25q5xg9r673snm41at0k4ytqpfiivk6 15 317930 2029253 2026-05-20T17:06:03Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029253 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} }} 25q5xg9r673snm41at0k4ytqpfiivk6 15 317931 2029254 2026-05-20T17:06:04Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029254 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Almanya}} }} 25q5xg9r673snm41at0k4ytqpfiivk6 1 317932 2029255 2026-05-20T17:06:05Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Almanya|Wîkîproje Almanya]] 2029255 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=|1= {{Wîkîproje Almanya|muhîmî=}} }} qg7ishx0fnmsineae3ge8kacefb9o7o 15 317933 2029256 2026-05-20T17:06:07Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Dîn|Wîkîproje Dîn]], [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029256 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Dîn}} {{Wîkîproje DYA}} }} la9qh0ell4j2nfutl3zk63xyun64a0z 1 317934 2029259 2026-05-20T17:06:10Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Dîn|Wîkîproje Dîn]] 2029259 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=Şitil|1= {{Wîkîproje Dîn|muhîmî=Navîn}} }} 4k4yjcu5au46ihzd1jmgle9kod09ivy 15 317935 2029260 2026-05-20T17:06:11Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Dîn|Wîkîproje Dîn]] 2029260 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Dîn}} }} rbsfcaxlrsm48njyl83acbncfhmfjtq 15 317936 2029261 2026-05-20T17:06:12Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Dîn|Wîkîproje Dîn]], [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]], [[WP:Wîkîproje Mîtolojî|Wîkîproje Mîtolojî]] 2029261 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Dîn}} {{Wîkîproje Edebiyat}} {{Wîkîproje Mîtolojî}} }} 1wk7o55cob4dndxa836z41jcesukxe7 1 317937 2029263 2026-05-20T17:06:15Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Dîn|Wîkîproje Dîn]] 2029263 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=|1= {{Wîkîproje Dîn|muhîmî=Kêm}} }} 9p1fffow8du3ejdm3mpj0oyid6mua9u 1 317938 2029265 2026-05-20T17:06:18Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Dîn|Wîkîproje Dîn]] 2029265 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=|1= {{Wîkîproje Dîn|muhîmî=Herî zêde}} }} le923c0t11cka4rs3iegv28vl2n0uiw 1 317939 2029266 2026-05-20T17:06:20Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Dîn|Wîkîproje Dîn]] 2029266 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=Şitil|1= {{Wîkîproje Dîn|muhîmî=Kêm}} }} eya1n487dxie5qawupe5plxjm16szbo 15 317940 2029269 2026-05-20T17:06:24Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Dîn|Wîkîproje Dîn]] 2029269 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Dîn}} }} rbsfcaxlrsm48njyl83acbncfhmfjtq 1 317941 2029270 2026-05-20T17:06:25Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Dîn|Wîkîproje Dîn]] 2029270 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=|1= {{Wîkîproje Dîn|muhîmî=Zêde}} }} 0i9pmbyr5i43n4jq2969p8ffa2qezps 15 317942 2029271 2026-05-20T17:06:26Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Dîn|Wîkîproje Dîn]] 2029271 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Dîn}} }} rbsfcaxlrsm48njyl83acbncfhmfjtq 1 317943 2029272 2026-05-20T17:06:28Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Dîn|Wîkîproje Dîn]] 2029272 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=|1= {{Wîkîproje Dîn|muhîmî=Herî zêde}} }} le923c0t11cka4rs3iegv28vl2n0uiw 15 317944 2029273 2026-05-20T17:06:29Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Dîn|Wîkîproje Dîn]] 2029273 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Dîn}} }} rbsfcaxlrsm48njyl83acbncfhmfjtq 15 317945 2029274 2026-05-20T17:06:31Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Dîn|Wîkîproje Dîn]] 2029274 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Dîn}} }} rbsfcaxlrsm48njyl83acbncfhmfjtq 15 317946 2029276 2026-05-20T17:06:33Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Dîn|Wîkîproje Dîn]], [[WP:Wîkîproje Mîtolojî|Wîkîproje Mîtolojî]] 2029276 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Dîn}} {{Wîkîproje Mîtolojî}} }} cknawqsb4kgeac8zrwev76b0k6reljx 1 317947 2029277 2026-05-20T17:06:35Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Dîn|Wîkîproje Dîn]] 2029277 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=|1= {{Wîkîproje Dîn|muhîmî=Herî zêde}} }} le923c0t11cka4rs3iegv28vl2n0uiw 1 317948 2029278 2026-05-20T17:06:36Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Dîn|Wîkîproje Dîn]] 2029278 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=Şitil|1= {{Wîkîproje Dîn|muhîmî=Kêm}} }} eya1n487dxie5qawupe5plxjm16szbo 1 317949 2029279 2026-05-20T17:06:37Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Dîn|Wîkîproje Dîn]] 2029279 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=|1= {{Wîkîproje Dîn|muhîmî=Kêm}} }} 9p1fffow8du3ejdm3mpj0oyid6mua9u 1 317950 2029280 2026-05-20T17:06:38Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Dîn|Wîkîproje Dîn]] 2029280 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=|1= {{Wîkîproje Dîn|muhîmî=Kêm}} }} 9p1fffow8du3ejdm3mpj0oyid6mua9u 15 317951 2029281 2026-05-20T17:06:39Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029281 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 1 317952 2029282 2026-05-20T17:06:41Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029282 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=|1= {{Wîkîproje DYA|muhîmî=}} }} he0nb89runpianegi2s876psj3pylc8 1 317953 2029283 2026-05-20T17:06:42Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029283 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=Şitil|1= {{Wîkîproje DYA|muhîmî=}} }} eha9x0fehnzsrbeppy1ze0rcc1xhl8g 15 317954 2029284 2026-05-20T17:06:43Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]], [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029284 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} {{Wîkîproje Sal}} }} jquspyaxd5eo48es4xi30l339hftglh 1 317955 2029285 2026-05-20T17:06:44Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029285 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=Şitil|1= {{Wîkîproje DYA|muhîmî=}} }} eha9x0fehnzsrbeppy1ze0rcc1xhl8g 15 317956 2029286 2026-05-20T17:06:46Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]], [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029286 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} {{Wîkîproje Sal}} }} jquspyaxd5eo48es4xi30l339hftglh 1 317957 2029287 2026-05-20T17:06:47Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029287 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=Şitil|1= {{Wîkîproje DYA|muhîmî=}} }} eha9x0fehnzsrbeppy1ze0rcc1xhl8g 15 317958 2029288 2026-05-20T17:06:48Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029288 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 15 317959 2029289 2026-05-20T17:06:49Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029289 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 1 317960 2029290 2026-05-20T17:06:50Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029290 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=Şitil|1= {{Wîkîproje DYA|muhîmî=}} }} eha9x0fehnzsrbeppy1ze0rcc1xhl8g 1 317961 2029291 2026-05-20T17:06:51Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029291 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=|1= {{Wîkîproje DYA|muhîmî=Kêm}} }} s32begeed9uzuwyt6mpof2eiwer8esf 15 317962 2029292 2026-05-20T17:06:53Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029292 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 15 317963 2029293 2026-05-20T17:06:54Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029293 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 15 317964 2029294 2026-05-20T17:06:55Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029294 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 15 317965 2029295 2026-05-20T17:06:56Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029295 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 15 317966 2029296 2026-05-20T17:06:57Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029296 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 15 317967 2029297 2026-05-20T17:06:58Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]], [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029297 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} {{Wîkîproje Sal}} }} jquspyaxd5eo48es4xi30l339hftglh 15 317968 2029298 2026-05-20T17:06:59Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029298 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 15 317969 2029299 2026-05-20T17:07:00Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]], [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029299 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} {{Wîkîproje Edebiyat}} }} s5uzvhxm7xvgl4mi0qgd0r8nag8wmwl 15 317970 2029300 2026-05-20T17:07:01Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]], [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029300 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} {{Wîkîproje Sal}} }} jquspyaxd5eo48es4xi30l339hftglh 1 317971 2029301 2026-05-20T17:07:03Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029301 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=|1= {{Wîkîproje DYA|muhîmî=Kêm}} }} s32begeed9uzuwyt6mpof2eiwer8esf 15 317972 2029303 2026-05-20T17:07:05Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029303 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 15 317973 2029304 2026-05-20T17:07:06Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029304 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 15 317974 2029305 2026-05-20T17:07:07Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029305 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 15 317975 2029306 2026-05-20T17:07:08Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029306 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 15 317976 2029307 2026-05-20T17:07:09Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029307 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 15 317977 2029308 2026-05-20T17:07:11Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]], [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029308 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} {{Wîkîproje Sal}} }} jquspyaxd5eo48es4xi30l339hftglh 15 317978 2029309 2026-05-20T17:07:12Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]], [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029309 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} {{Wîkîproje Sal}} }} jquspyaxd5eo48es4xi30l339hftglh 15 317979 2029310 2026-05-20T17:07:13Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029310 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 15 317980 2029311 2026-05-20T17:07:14Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029311 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 15 317981 2029312 2026-05-20T17:07:15Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029312 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 15 317982 2029313 2026-05-20T17:07:16Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029313 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 1 317983 2029314 2026-05-20T17:07:17Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029314 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=|1= {{Wîkîproje DYA|muhîmî=Zêde}} }} dszjb5qbrcwkthwwg6bt2vfuwd5ktzm 15 317984 2029315 2026-05-20T17:07:18Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029315 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 15 317985 2029316 2026-05-20T17:07:19Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029316 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 1 317986 2029317 2026-05-20T17:07:21Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029317 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=Şitil|1= {{Wîkîproje DYA|muhîmî=Kêm}} }} f8v59or9i74jnx4y8yz7u2bb597xwzk 15 317987 2029318 2026-05-20T17:07:22Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029318 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 15 317988 2029319 2026-05-20T17:07:23Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]], [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029319 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} {{Wîkîproje Edebiyat}} }} s5uzvhxm7xvgl4mi0qgd0r8nag8wmwl 15 317989 2029320 2026-05-20T17:07:24Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029320 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 15 317990 2029321 2026-05-20T17:07:25Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029321 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 15 317991 2029322 2026-05-20T17:07:26Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029322 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 1 317992 2029323 2026-05-20T17:07:28Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029323 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=Şitil|1= {{Wîkîproje DYA|muhîmî=}} }} eha9x0fehnzsrbeppy1ze0rcc1xhl8g 15 317993 2029324 2026-05-20T17:07:29Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029324 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 15 317994 2029325 2026-05-20T17:07:30Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029325 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 15 317995 2029326 2026-05-20T17:07:31Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]], [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029326 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} {{Wîkîproje Sal}} }} jquspyaxd5eo48es4xi30l339hftglh 15 317996 2029327 2026-05-20T17:07:33Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]], [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029327 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} {{Wîkîproje Sal}} }} jquspyaxd5eo48es4xi30l339hftglh 15 317997 2029328 2026-05-20T17:07:34Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029328 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 15 317998 2029329 2026-05-20T17:07:35Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029329 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 15 317999 2029330 2026-05-20T17:07:36Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029330 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 15 318000 2029331 2026-05-20T17:07:37Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029331 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 15 318001 2029332 2026-05-20T17:07:38Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029332 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 15 318002 2029333 2026-05-20T17:07:39Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]], [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029333 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} {{Wîkîproje Sal}} }} jquspyaxd5eo48es4xi30l339hftglh 15 318003 2029334 2026-05-20T17:07:41Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]], [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029334 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} {{Wîkîproje Sal}} }} jquspyaxd5eo48es4xi30l339hftglh 15 318004 2029335 2026-05-20T17:07:42Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029335 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 15 318005 2029336 2026-05-20T17:07:43Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]], [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029336 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} {{Wîkîproje Sal}} }} jquspyaxd5eo48es4xi30l339hftglh 15 318006 2029337 2026-05-20T17:07:45Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029337 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 15 318007 2029338 2026-05-20T17:07:46Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029338 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 15 318008 2029339 2026-05-20T17:07:47Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029339 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 15 318009 2029340 2026-05-20T17:07:48Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029340 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 15 318010 2029341 2026-05-20T17:07:49Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029341 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 15 318011 2029342 2026-05-20T17:07:51Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029342 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 15 318012 2029343 2026-05-20T17:07:52Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]], [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029343 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} {{Wîkîproje Sal}} }} jquspyaxd5eo48es4xi30l339hftglh 15 318013 2029344 2026-05-20T17:07:53Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029344 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 1 318014 2029345 2026-05-20T17:07:54Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029345 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=Şitil|1= {{Wîkîproje DYA|muhîmî=}} }} eha9x0fehnzsrbeppy1ze0rcc1xhl8g 15 318015 2029346 2026-05-20T17:07:55Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029346 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 15 318016 2029347 2026-05-20T17:08:02Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029347 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 15 318017 2029348 2026-05-20T17:08:03Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]], [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029348 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} {{Wîkîproje Sal}} }} jquspyaxd5eo48es4xi30l339hftglh 15 318018 2029349 2026-05-20T17:08:04Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]], [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]], [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029349 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} {{Wîkîproje Edebiyat}} {{Wîkîproje Sal}} }} 1t9jz8ctodxyg8ai19msj47dhsoa1iw 1 318019 2029350 2026-05-20T17:08:05Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029350 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=|1= {{Wîkîproje DYA|muhîmî=Kêm}} }} s32begeed9uzuwyt6mpof2eiwer8esf 15 318020 2029351 2026-05-20T17:08:06Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]], [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]], [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029351 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} {{Wîkîproje Edebiyat}} {{Wîkîproje Sal}} }} 1t9jz8ctodxyg8ai19msj47dhsoa1iw 15 318021 2029352 2026-05-20T17:08:07Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029352 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 15 318022 2029353 2026-05-20T17:08:09Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]], [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029353 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} {{Wîkîproje Edebiyat}} }} s5uzvhxm7xvgl4mi0qgd0r8nag8wmwl 1 318023 2029354 2026-05-20T17:08:10Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029354 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=Şitil|1= {{Wîkîproje DYA|muhîmî=}} }} eha9x0fehnzsrbeppy1ze0rcc1xhl8g 1 318024 2029355 2026-05-20T17:08:11Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029355 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=Şitil|1= {{Wîkîproje DYA|muhîmî=}} }} eha9x0fehnzsrbeppy1ze0rcc1xhl8g 15 318025 2029356 2026-05-20T17:08:12Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029356 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 15 318026 2029357 2026-05-20T17:08:13Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029357 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 15 318027 2029358 2026-05-20T17:08:14Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029358 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 1 318028 2029359 2026-05-20T17:08:16Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029359 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=|1= {{Wîkîproje DYA|muhîmî=Kêm}} }} s32begeed9uzuwyt6mpof2eiwer8esf 15 318029 2029360 2026-05-20T17:08:17Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]], [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029360 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} {{Wîkîproje Sal}} }} jquspyaxd5eo48es4xi30l339hftglh 15 318030 2029361 2026-05-20T17:08:18Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]], [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029361 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} {{Wîkîproje Sal}} }} jquspyaxd5eo48es4xi30l339hftglh 15 318031 2029362 2026-05-20T17:08:19Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029362 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 1 318032 2029363 2026-05-20T17:08:20Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029363 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=Şitil|1= {{Wîkîproje DYA|muhîmî=}} }} eha9x0fehnzsrbeppy1ze0rcc1xhl8g 15 318033 2029364 2026-05-20T17:08:22Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029364 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 15 318034 2029365 2026-05-20T17:08:23Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029365 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 1 318035 2029366 2026-05-20T17:08:24Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029366 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=Şitil|1= {{Wîkîproje DYA|muhîmî=Zêde}} }} eexkqfzi7i0mspfg7jv2txf3gymcp1v 15 318036 2029368 2026-05-20T17:08:26Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]], [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029368 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} {{Wîkîproje Sal}} }} jquspyaxd5eo48es4xi30l339hftglh 15 318037 2029370 2026-05-20T17:08:29Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029370 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 15 318038 2029371 2026-05-20T17:08:30Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029371 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 15 318039 2029372 2026-05-20T17:08:31Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029372 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 15 318040 2029373 2026-05-20T17:08:32Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029373 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 15 318041 2029374 2026-05-20T17:08:33Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]], [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029374 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} {{Wîkîproje Sal}} }} jquspyaxd5eo48es4xi30l339hftglh 15 318042 2029375 2026-05-20T17:08:34Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029375 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 15 318043 2029376 2026-05-20T17:08:35Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029376 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 15 318044 2029377 2026-05-20T17:08:36Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029377 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 15 318045 2029378 2026-05-20T17:08:37Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029378 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 15 318046 2029379 2026-05-20T17:08:38Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]], [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029379 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} {{Wîkîproje Edebiyat}} }} s5uzvhxm7xvgl4mi0qgd0r8nag8wmwl 15 318047 2029380 2026-05-20T17:08:39Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]], [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]], [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029380 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} {{Wîkîproje Edebiyat}} {{Wîkîproje Sal}} }} 1t9jz8ctodxyg8ai19msj47dhsoa1iw 15 318048 2029381 2026-05-20T17:08:40Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029381 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 15 318049 2029382 2026-05-20T17:08:41Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029382 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 15 318050 2029383 2026-05-20T17:08:42Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]], [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]], [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029383 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} {{Wîkîproje Edebiyat}} {{Wîkîproje Sal}} }} 1t9jz8ctodxyg8ai19msj47dhsoa1iw 15 318051 2029384 2026-05-20T17:08:44Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]], [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029384 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} {{Wîkîproje Sal}} }} jquspyaxd5eo48es4xi30l339hftglh 15 318052 2029385 2026-05-20T17:08:45Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029385 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 15 318053 2029386 2026-05-20T17:08:46Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]], [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]], [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029386 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} {{Wîkîproje Edebiyat}} {{Wîkîproje Sal}} }} 1t9jz8ctodxyg8ai19msj47dhsoa1iw 15 318054 2029387 2026-05-20T17:08:47Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029387 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 15 318055 2029388 2026-05-20T17:08:48Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]], [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029388 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} {{Wîkîproje Edebiyat}} }} s5uzvhxm7xvgl4mi0qgd0r8nag8wmwl 1 318056 2029389 2026-05-20T17:08:49Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029389 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=Şitil|1= {{Wîkîproje DYA|muhîmî=Navîn}} }} py54zv5vl4vacflrp474ksygi9u452n 15 318057 2029390 2026-05-20T17:08:51Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029390 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 1 318058 2029391 2026-05-20T17:08:52Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029391 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=Şitil|1= {{Wîkîproje DYA|muhîmî=}} }} eha9x0fehnzsrbeppy1ze0rcc1xhl8g 15 318059 2029392 2026-05-20T17:08:53Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029392 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 15 318060 2029393 2026-05-20T17:08:54Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029393 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 15 318061 2029394 2026-05-20T17:08:55Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029394 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 15 318062 2029395 2026-05-20T17:08:57Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]], [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029395 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} {{Wîkîproje Edebiyat}} }} s5uzvhxm7xvgl4mi0qgd0r8nag8wmwl 15 318063 2029396 2026-05-20T17:08:58Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029396 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 15 318064 2029397 2026-05-20T17:08:59Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029397 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} }} npjdbyih7pz0hpqxpkzxmnrqbaptmk2 1 318065 2029398 2026-05-20T17:09:00Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]] 2029398 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=Şitil|1= {{Wîkîproje DYA|muhîmî=Kêm}} }} f8v59or9i74jnx4y8yz7u2bb597xwzk 15 318066 2029399 2026-05-20T17:09:02Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje DYA|Wîkîproje DYA]], [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029399 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje DYA}} {{Wîkîproje Edebiyat}} }} s5uzvhxm7xvgl4mi0qgd0r8nag8wmwl 15 318067 2029400 2026-05-20T17:09:03Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029400 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318068 2029401 2026-05-20T17:09:04Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029401 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318069 2029402 2026-05-20T17:09:06Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029402 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318070 2029403 2026-05-20T17:09:07Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029403 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318071 2029404 2026-05-20T17:09:08Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029404 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318072 2029405 2026-05-20T17:09:09Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029405 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318073 2029406 2026-05-20T17:09:11Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029406 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318074 2029407 2026-05-20T17:09:12Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029407 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318075 2029408 2026-05-20T17:09:14Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029408 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318076 2029409 2026-05-20T17:09:15Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]], [[WP:Wîkîproje Fransa|Wîkîproje Fransa]] 2029409 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} {{Wîkîproje Fransa}} }} oiamz6j14vuvvniu4jvsyd206po29ea 15 318077 2029410 2026-05-20T17:09:16Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029410 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318078 2029411 2026-05-20T17:09:17Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]], [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029411 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} {{Wîkîproje Welat}} }} ixhjkb9by63fx3pavvrrvw558pf4fgy 15 318079 2029412 2026-05-20T17:09:19Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029412 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318080 2029413 2026-05-20T17:09:20Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029413 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318081 2029414 2026-05-20T17:09:21Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029414 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318082 2029415 2026-05-20T17:09:22Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029415 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318083 2029416 2026-05-20T17:09:23Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029416 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318084 2029417 2026-05-20T17:09:24Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029417 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318085 2029418 2026-05-20T17:09:26Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029418 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318086 2029419 2026-05-20T17:09:27Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029419 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318087 2029420 2026-05-20T17:09:29Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]], [[WP:Wîkîproje Fransa|Wîkîproje Fransa]], [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029420 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} {{Wîkîproje Fransa}} {{Wîkîproje Sal}} }} dyjxho6p0bga185jtt13fya8b77uhgn 15 318088 2029421 2026-05-20T17:09:30Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029421 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318089 2029422 2026-05-20T17:09:31Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029422 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318090 2029423 2026-05-20T17:09:32Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029423 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318091 2029424 2026-05-20T17:09:33Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]], [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029424 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} {{Wîkîproje Welat}} }} ixhjkb9by63fx3pavvrrvw558pf4fgy 15 318092 2029425 2026-05-20T17:09:34Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029425 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318093 2029426 2026-05-20T17:09:35Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029426 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318094 2029427 2026-05-20T17:09:37Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029427 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318095 2029428 2026-05-20T17:09:38Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]], [[WP:Wîkîproje Îtalya|Wîkîproje Îtalya]] 2029428 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} {{Wîkîproje Îtalya}} }} 72cn6ivgeyxmczoeag0q4u8qxrsok6j 15 318096 2029429 2026-05-20T17:09:39Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029429 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318097 2029430 2026-05-20T17:09:40Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029430 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318098 2029431 2026-05-20T17:09:41Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029431 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318099 2029432 2026-05-20T17:09:42Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029432 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318100 2029433 2026-05-20T17:09:44Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029433 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318101 2029434 2026-05-20T17:09:45Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029434 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318102 2029435 2026-05-20T17:09:46Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029435 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318103 2029436 2026-05-20T17:09:47Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029436 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318104 2029437 2026-05-20T17:09:48Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029437 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318105 2029438 2026-05-20T17:09:50Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029438 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318106 2029439 2026-05-20T17:09:51Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]], [[WP:Wîkîproje Fransa|Wîkîproje Fransa]] 2029439 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} {{Wîkîproje Fransa}} }} oiamz6j14vuvvniu4jvsyd206po29ea 15 318107 2029440 2026-05-20T17:09:53Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029440 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318108 2029441 2026-05-20T17:09:54Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029441 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318109 2029442 2026-05-20T17:09:55Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]], [[WP:Wîkîproje Kurdistan|Wîkîproje Kurdistan]], [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029442 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} {{Wîkîproje Kurdistan}} {{Wîkîproje Sal}} }} ltocatybfo56di78vvbd5ajgf88n4s8 15 318110 2029443 2026-05-20T17:09:56Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029443 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318111 2029444 2026-05-20T17:09:58Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029444 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318112 2029445 2026-05-20T17:09:59Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029445 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318113 2029446 2026-05-20T17:10:00Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029446 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318114 2029447 2026-05-20T17:10:01Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029447 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318115 2029448 2026-05-20T17:10:02Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029448 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318116 2029449 2026-05-20T17:10:03Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]], [[WP:Wîkîproje Îtalya|Wîkîproje Îtalya]] 2029449 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} {{Wîkîproje Îtalya}} }} 72cn6ivgeyxmczoeag0q4u8qxrsok6j 15 318117 2029450 2026-05-20T17:10:04Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029450 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318118 2029451 2026-05-20T17:10:05Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029451 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318119 2029452 2026-05-20T17:10:06Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029452 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318120 2029453 2026-05-20T17:10:08Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029453 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318121 2029454 2026-05-20T17:10:09Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029454 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318122 2029455 2026-05-20T17:10:10Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029455 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318123 2029456 2026-05-20T17:10:11Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029456 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318124 2029457 2026-05-20T17:10:13Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029457 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318125 2029458 2026-05-20T17:10:14Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]], [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029458 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} {{Wîkîproje Sal}} }} ovv47wghkq26f2bn2fn7xgyzpfrtsas 15 318126 2029459 2026-05-20T17:10:15Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029459 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318127 2029460 2026-05-20T17:10:16Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029460 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318128 2029461 2026-05-20T17:10:18Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]], [[WP:Wîkîproje Îtalya|Wîkîproje Îtalya]] 2029461 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} {{Wîkîproje Îtalya}} }} 72cn6ivgeyxmczoeag0q4u8qxrsok6j 15 318129 2029462 2026-05-20T17:10:20Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029462 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318130 2029463 2026-05-20T17:10:21Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029463 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318131 2029464 2026-05-20T17:10:22Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029464 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318132 2029465 2026-05-20T17:10:25Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029465 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318133 2029466 2026-05-20T17:10:26Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029466 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318134 2029467 2026-05-20T17:10:27Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]], [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029467 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} {{Wîkîproje Welat}} }} ixhjkb9by63fx3pavvrrvw558pf4fgy 15 318135 2029468 2026-05-20T17:10:28Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029468 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318136 2029469 2026-05-20T17:10:29Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029469 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318137 2029470 2026-05-20T17:10:30Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029470 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318138 2029471 2026-05-20T17:10:31Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029471 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318139 2029472 2026-05-20T17:10:33Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029472 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318140 2029473 2026-05-20T17:10:35Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029473 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318141 2029474 2026-05-20T17:10:36Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029474 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318142 2029475 2026-05-20T17:10:37Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029475 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318143 2029476 2026-05-20T17:10:38Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029476 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318144 2029477 2026-05-20T17:10:39Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029477 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318145 2029478 2026-05-20T17:10:40Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029478 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318146 2029479 2026-05-20T17:10:41Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029479 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318147 2029480 2026-05-20T17:10:42Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029480 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318148 2029481 2026-05-20T17:10:44Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029481 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318149 2029482 2026-05-20T17:10:45Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029482 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318150 2029483 2026-05-20T17:10:46Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]], [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029483 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} {{Wîkîproje Welat}} }} ixhjkb9by63fx3pavvrrvw558pf4fgy 15 318151 2029484 2026-05-20T17:10:49Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029484 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318152 2029485 2026-05-20T17:10:50Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029485 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318153 2029486 2026-05-20T17:10:52Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029486 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318154 2029487 2026-05-20T17:10:53Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029487 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318155 2029488 2026-05-20T17:10:54Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]], [[WP:Wîkîproje Îtalya|Wîkîproje Îtalya]] 2029488 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} {{Wîkîproje Îtalya}} }} 72cn6ivgeyxmczoeag0q4u8qxrsok6j 15 318156 2029489 2026-05-20T17:10:55Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]], [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029489 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} {{Wîkîproje Welat}} }} ixhjkb9by63fx3pavvrrvw558pf4fgy 15 318157 2029490 2026-05-20T17:10:57Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029490 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318158 2029491 2026-05-20T17:10:58Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029491 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318159 2029492 2026-05-20T17:10:59Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029492 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318160 2029493 2026-05-20T17:11:00Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029493 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318161 2029494 2026-05-20T17:11:01Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029494 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318162 2029495 2026-05-20T17:11:03Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]] 2029495 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} }} dx2nr70md6i6auy4btvqafyreih5g9h 15 318163 2029496 2026-05-20T17:11:04Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Edebiyat|Wîkîproje Edebiyat]], [[WP:Wîkîproje Fransa|Wîkîproje Fransa]] 2029496 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Edebiyat}} {{Wîkîproje Fransa}} }} oiamz6j14vuvvniu4jvsyd206po29ea 15 318164 2029497 2026-05-20T17:11:06Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Fransa|Wîkîproje Fransa]] 2029497 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Fransa}} }} 49c3x0hfde5chwo3i2fqn0ipjfollgr 1 318165 2029498 2026-05-20T17:11:07Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Fransa|Wîkîproje Fransa]] 2029498 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=Şitil|1= {{Wîkîproje Fransa|muhîmî=}} }} lmuooc1jss0icjh5j0ws97ww30tu0bm 15 318166 2029499 2026-05-20T17:11:08Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Fransa|Wîkîproje Fransa]] 2029499 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Fransa}} }} 49c3x0hfde5chwo3i2fqn0ipjfollgr 15 318167 2029500 2026-05-20T17:11:09Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Fransa|Wîkîproje Fransa]] 2029500 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Fransa}} }} 49c3x0hfde5chwo3i2fqn0ipjfollgr 15 318168 2029501 2026-05-20T17:11:11Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Fransa|Wîkîproje Fransa]] 2029501 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Fransa}} }} 49c3x0hfde5chwo3i2fqn0ipjfollgr 1 318169 2029502 2026-05-20T17:11:12Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Fransa|Wîkîproje Fransa]] 2029502 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=Şitil|1= {{Wîkîproje Fransa|muhîmî=}} }} lmuooc1jss0icjh5j0ws97ww30tu0bm 15 318170 2029503 2026-05-20T17:11:13Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Fransa|Wîkîproje Fransa]] 2029503 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Fransa}} }} 49c3x0hfde5chwo3i2fqn0ipjfollgr 15 318171 2029504 2026-05-20T17:11:14Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Fransa|Wîkîproje Fransa]], [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029504 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Fransa}} {{Wîkîproje Welat}} }} sxolnlhyyf4irho14vqm2wa7hdtjjgd 15 318172 2029505 2026-05-20T17:11:15Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Fransa|Wîkîproje Fransa]], [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029505 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Fransa}} {{Wîkîproje Sal}} }} bzrogk7c58b6rz5iisegsf64vaws734 15 318173 2029506 2026-05-20T17:11:16Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Fransa|Wîkîproje Fransa]] 2029506 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Fransa}} }} 49c3x0hfde5chwo3i2fqn0ipjfollgr 15 318174 2029507 2026-05-20T17:11:18Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Fransa|Wîkîproje Fransa]] 2029507 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Fransa}} }} 49c3x0hfde5chwo3i2fqn0ipjfollgr 15 318175 2029508 2026-05-20T17:11:19Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Fransa|Wîkîproje Fransa]] 2029508 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Fransa}} }} 49c3x0hfde5chwo3i2fqn0ipjfollgr 15 318176 2029509 2026-05-20T17:11:20Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Fransa|Wîkîproje Fransa]], [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029509 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Fransa}} {{Wîkîproje Welat}} }} sxolnlhyyf4irho14vqm2wa7hdtjjgd 15 318177 2029510 2026-05-20T17:11:21Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Fransa|Wîkîproje Fransa]] 2029510 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Fransa}} }} 49c3x0hfde5chwo3i2fqn0ipjfollgr 15 318178 2029511 2026-05-20T17:11:23Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Fransa|Wîkîproje Fransa]] 2029511 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Fransa}} }} 49c3x0hfde5chwo3i2fqn0ipjfollgr 1 318179 2029512 2026-05-20T17:11:24Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Fransa|Wîkîproje Fransa]] 2029512 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=Şitil|1= {{Wîkîproje Fransa|muhîmî=}} }} lmuooc1jss0icjh5j0ws97ww30tu0bm 15 318180 2029513 2026-05-20T17:11:25Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Fransa|Wîkîproje Fransa]] 2029513 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Fransa}} }} 49c3x0hfde5chwo3i2fqn0ipjfollgr 15 318181 2029514 2026-05-20T17:11:27Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Fransa|Wîkîproje Fransa]] 2029514 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Fransa}} }} 49c3x0hfde5chwo3i2fqn0ipjfollgr 15 318182 2029515 2026-05-20T17:11:28Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Fransa|Wîkîproje Fransa]] 2029515 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Fransa}} }} 49c3x0hfde5chwo3i2fqn0ipjfollgr 15 318183 2029516 2026-05-20T17:11:29Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Fransa|Wîkîproje Fransa]] 2029516 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Fransa}} }} 49c3x0hfde5chwo3i2fqn0ipjfollgr 1 318184 2029517 2026-05-20T17:11:30Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Fransa|Wîkîproje Fransa]] 2029517 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=Şitil|1= {{Wîkîproje Fransa|muhîmî=}} }} lmuooc1jss0icjh5j0ws97ww30tu0bm 15 318185 2029518 2026-05-20T17:11:32Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Fransa|Wîkîproje Fransa]] 2029518 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Fransa}} }} 49c3x0hfde5chwo3i2fqn0ipjfollgr 15 318186 2029519 2026-05-20T17:11:33Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Fransa|Wîkîproje Fransa]] 2029519 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Fransa}} }} 49c3x0hfde5chwo3i2fqn0ipjfollgr 15 318187 2029520 2026-05-20T17:11:34Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Fransa|Wîkîproje Fransa]] 2029520 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Fransa}} }} 49c3x0hfde5chwo3i2fqn0ipjfollgr 15 318188 2029521 2026-05-20T17:11:35Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Fransa|Wîkîproje Fransa]] 2029521 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Fransa}} }} 49c3x0hfde5chwo3i2fqn0ipjfollgr 15 318189 2029522 2026-05-20T17:11:36Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Fransa|Wîkîproje Fransa]] 2029522 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Fransa}} }} 49c3x0hfde5chwo3i2fqn0ipjfollgr 15 318190 2029524 2026-05-20T17:11:39Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Fransa|Wîkîproje Fransa]] 2029524 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Fransa}} }} 49c3x0hfde5chwo3i2fqn0ipjfollgr 15 318191 2029525 2026-05-20T17:11:40Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Fransa|Wîkîproje Fransa]] 2029525 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Fransa}} }} 49c3x0hfde5chwo3i2fqn0ipjfollgr 15 318192 2029526 2026-05-20T17:11:41Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Fransa|Wîkîproje Fransa]] 2029526 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Fransa}} }} 49c3x0hfde5chwo3i2fqn0ipjfollgr 15 318193 2029528 2026-05-20T17:11:44Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Fransa|Wîkîproje Fransa]] 2029528 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Fransa}} }} 49c3x0hfde5chwo3i2fqn0ipjfollgr 15 318194 2029529 2026-05-20T17:11:45Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Fransa|Wîkîproje Fransa]] 2029529 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Fransa}} }} 49c3x0hfde5chwo3i2fqn0ipjfollgr 15 318195 2029530 2026-05-20T17:11:46Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Fransa|Wîkîproje Fransa]], [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029530 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Fransa}} {{Wîkîproje Sal}} }} bzrogk7c58b6rz5iisegsf64vaws734 15 318196 2029531 2026-05-20T17:11:48Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Fransa|Wîkîproje Fransa]] 2029531 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Fransa}} }} 49c3x0hfde5chwo3i2fqn0ipjfollgr 15 318197 2029532 2026-05-20T17:11:49Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Îtalya|Wîkîproje Îtalya]] 2029532 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Îtalya}} }} m5a6zz1wsshtsgp0hqnz8uol8ny0gsq 15 318198 2029533 2026-05-20T17:11:50Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Îtalya|Wîkîproje Îtalya]] 2029533 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Îtalya}} }} m5a6zz1wsshtsgp0hqnz8uol8ny0gsq 15 318199 2029534 2026-05-20T17:11:51Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Îtalya|Wîkîproje Îtalya]] 2029534 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Îtalya}} }} m5a6zz1wsshtsgp0hqnz8uol8ny0gsq 15 318200 2029535 2026-05-20T17:11:53Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Îtalya|Wîkîproje Îtalya]] 2029535 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Îtalya}} }} m5a6zz1wsshtsgp0hqnz8uol8ny0gsq 1 318201 2029536 2026-05-20T17:11:54Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Îtalya|Wîkîproje Îtalya]] 2029536 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=|1= {{Wîkîproje Îtalya|muhîmî=}} }} 8zopklv01bdelavl1i1mdqjkutfxpwu 15 318202 2029538 2026-05-20T17:11:56Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Îtalya|Wîkîproje Îtalya]] 2029538 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Îtalya}} }} m5a6zz1wsshtsgp0hqnz8uol8ny0gsq 15 318203 2029539 2026-05-20T17:11:57Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Îtalya|Wîkîproje Îtalya]] 2029539 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Îtalya}} }} m5a6zz1wsshtsgp0hqnz8uol8ny0gsq 15 318204 2029540 2026-05-20T17:11:59Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Îtalya|Wîkîproje Îtalya]] 2029540 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Îtalya}} }} m5a6zz1wsshtsgp0hqnz8uol8ny0gsq 15 318205 2029541 2026-05-20T17:12:00Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Îtalya|Wîkîproje Îtalya]] 2029541 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Îtalya}} }} m5a6zz1wsshtsgp0hqnz8uol8ny0gsq 15 318206 2029543 2026-05-20T17:12:02Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Îtalya|Wîkîproje Îtalya]] 2029543 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Îtalya}} }} m5a6zz1wsshtsgp0hqnz8uol8ny0gsq 15 318207 2029544 2026-05-20T17:12:03Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Îtalya|Wîkîproje Îtalya]] 2029544 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Îtalya}} }} m5a6zz1wsshtsgp0hqnz8uol8ny0gsq 15 318208 2029545 2026-05-20T17:12:05Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Îtalya|Wîkîproje Îtalya]] 2029545 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Îtalya}} }} m5a6zz1wsshtsgp0hqnz8uol8ny0gsq 15 318209 2029546 2026-05-20T17:12:06Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Îtalya|Wîkîproje Îtalya]] 2029546 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Îtalya}} }} m5a6zz1wsshtsgp0hqnz8uol8ny0gsq 1 318210 2029547 2026-05-20T17:12:08Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Îtalya|Wîkîproje Îtalya]] 2029547 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=|1= {{Wîkîproje Îtalya|muhîmî=Zêde}} }} kjzhzjr0t0dw9ljovssh7f1wiewbioe 15 318211 2029548 2026-05-20T17:12:09Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Îtalya|Wîkîproje Îtalya]] 2029548 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Îtalya}} }} m5a6zz1wsshtsgp0hqnz8uol8ny0gsq 15 318212 2029549 2026-05-20T17:12:10Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Îtalya|Wîkîproje Îtalya]] 2029549 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Îtalya}} }} m5a6zz1wsshtsgp0hqnz8uol8ny0gsq 15 318213 2029550 2026-05-20T17:12:12Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Îtalya|Wîkîproje Îtalya]] 2029550 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Îtalya}} }} m5a6zz1wsshtsgp0hqnz8uol8ny0gsq 15 318214 2029551 2026-05-20T17:12:13Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Îtalya|Wîkîproje Îtalya]] 2029551 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Îtalya}} }} m5a6zz1wsshtsgp0hqnz8uol8ny0gsq 15 318215 2029552 2026-05-20T17:12:14Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Îtalya|Wîkîproje Îtalya]] 2029552 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Îtalya}} }} m5a6zz1wsshtsgp0hqnz8uol8ny0gsq 15 318216 2029553 2026-05-20T17:12:15Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Îtalya|Wîkîproje Îtalya]] 2029553 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Îtalya}} }} m5a6zz1wsshtsgp0hqnz8uol8ny0gsq 15 318217 2029554 2026-05-20T17:12:16Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Îtalya|Wîkîproje Îtalya]] 2029554 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Îtalya}} }} m5a6zz1wsshtsgp0hqnz8uol8ny0gsq 15 318218 2029555 2026-05-20T17:12:18Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Îtalya|Wîkîproje Îtalya]] 2029555 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Îtalya}} }} m5a6zz1wsshtsgp0hqnz8uol8ny0gsq 15 318219 2029556 2026-05-20T17:12:19Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Îtalya|Wîkîproje Îtalya]] 2029556 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Îtalya}} }} m5a6zz1wsshtsgp0hqnz8uol8ny0gsq 15 318220 2029557 2026-05-20T17:12:20Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Îtalya|Wîkîproje Îtalya]] 2029557 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Îtalya}} }} m5a6zz1wsshtsgp0hqnz8uol8ny0gsq 15 318221 2029558 2026-05-20T17:12:21Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Îtalya|Wîkîproje Îtalya]] 2029558 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Îtalya}} }} m5a6zz1wsshtsgp0hqnz8uol8ny0gsq 15 318222 2029559 2026-05-20T17:12:22Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Îtalya|Wîkîproje Îtalya]] 2029559 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Îtalya}} }} m5a6zz1wsshtsgp0hqnz8uol8ny0gsq 15 318223 2029560 2026-05-20T17:12:23Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Îtalya|Wîkîproje Îtalya]] 2029560 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Îtalya}} }} m5a6zz1wsshtsgp0hqnz8uol8ny0gsq 15 318224 2029561 2026-05-20T17:12:24Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Îtalya|Wîkîproje Îtalya]] 2029561 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Îtalya}} }} m5a6zz1wsshtsgp0hqnz8uol8ny0gsq 15 318225 2029562 2026-05-20T17:12:26Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Îtalya|Wîkîproje Îtalya]] 2029562 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Îtalya}} }} m5a6zz1wsshtsgp0hqnz8uol8ny0gsq 15 318226 2029563 2026-05-20T17:12:27Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Îtalya|Wîkîproje Îtalya]] 2029563 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Îtalya}} }} m5a6zz1wsshtsgp0hqnz8uol8ny0gsq 15 318227 2029564 2026-05-20T17:12:28Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Îtalya|Wîkîproje Îtalya]] 2029564 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Îtalya}} }} m5a6zz1wsshtsgp0hqnz8uol8ny0gsq 15 318228 2029565 2026-05-20T17:12:29Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Îtalya|Wîkîproje Îtalya]] 2029565 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Îtalya}} }} m5a6zz1wsshtsgp0hqnz8uol8ny0gsq 15 318229 2029566 2026-05-20T17:12:30Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Îtalya|Wîkîproje Îtalya]] 2029566 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Îtalya}} }} m5a6zz1wsshtsgp0hqnz8uol8ny0gsq 15 318230 2029567 2026-05-20T17:12:31Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Îtalya|Wîkîproje Îtalya]] 2029567 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Îtalya}} }} m5a6zz1wsshtsgp0hqnz8uol8ny0gsq 15 318231 2029568 2026-05-20T17:12:32Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Kurdistan|Wîkîproje Kurdistan]] 2029568 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Kurdistan}} }} g0y7vw7v8c2p0hbegdwjv2l8qe4xpjg 1 318232 2029569 2026-05-20T17:12:34Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Kurdistan|Wîkîproje Kurdistan]] 2029569 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=|1= {{Wîkîproje Kurdistan|muhîmî=}} }} 0nwyoca94rmnlgz5sgzo5zbkc6a9ckl 15 318233 2029570 2026-05-20T17:12:36Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Kurdistan|Wîkîproje Kurdistan]] 2029570 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Kurdistan}} }} g0y7vw7v8c2p0hbegdwjv2l8qe4xpjg 15 318234 2029571 2026-05-20T17:12:37Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Kurdistan|Wîkîproje Kurdistan]] 2029571 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Kurdistan}} }} g0y7vw7v8c2p0hbegdwjv2l8qe4xpjg 1 318235 2029572 2026-05-20T17:12:38Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Kurdistan|Wîkîproje Kurdistan]] 2029572 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=|1= {{Wîkîproje Kurdistan|muhîmî=}} }} 0nwyoca94rmnlgz5sgzo5zbkc6a9ckl 1 318236 2029573 2026-05-20T17:12:40Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Kurdistan|Wîkîproje Kurdistan]] 2029573 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=Şitil|1= {{Wîkîproje Kurdistan|muhîmî=Navîn}} }} mwag3rgdgr43g2ofusymtuac24aj8j0 1 318237 2029574 2026-05-20T17:12:41Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Kurdistan|Wîkîproje Kurdistan]] 2029574 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=|1= {{Wîkîproje Kurdistan|muhîmî=}} }} 0nwyoca94rmnlgz5sgzo5zbkc6a9ckl 15 318238 2029575 2026-05-20T17:12:42Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Kurdistan|Wîkîproje Kurdistan]] 2029575 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Kurdistan}} }} g0y7vw7v8c2p0hbegdwjv2l8qe4xpjg 15 318239 2029576 2026-05-20T17:12:43Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Kurdistan|Wîkîproje Kurdistan]] 2029576 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Kurdistan}} }} g0y7vw7v8c2p0hbegdwjv2l8qe4xpjg 15 318240 2029577 2026-05-20T17:12:44Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Kurdistan|Wîkîproje Kurdistan]] 2029577 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Kurdistan}} }} g0y7vw7v8c2p0hbegdwjv2l8qe4xpjg 15 318241 2029578 2026-05-20T17:12:45Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Kurdistan|Wîkîproje Kurdistan]] 2029578 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Kurdistan}} }} g0y7vw7v8c2p0hbegdwjv2l8qe4xpjg 15 318242 2029579 2026-05-20T17:12:46Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Kurdistan|Wîkîproje Kurdistan]] 2029579 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Kurdistan}} }} g0y7vw7v8c2p0hbegdwjv2l8qe4xpjg 1 318243 2029580 2026-05-20T17:12:48Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Kurdistan|Wîkîproje Kurdistan]] 2029580 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=|1= {{Wîkîproje Kurdistan|muhîmî=Kêm}} }} 28a5lq01rploffxgasw3soo6bnbnuvd 15 318244 2029581 2026-05-20T17:12:49Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Kurdistan|Wîkîproje Kurdistan]] 2029581 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Kurdistan}} }} g0y7vw7v8c2p0hbegdwjv2l8qe4xpjg 15 318245 2029582 2026-05-20T17:12:50Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Kurdistan|Wîkîproje Kurdistan]] 2029582 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Kurdistan}} }} g0y7vw7v8c2p0hbegdwjv2l8qe4xpjg 15 318246 2029583 2026-05-20T17:12:52Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Kurdistan|Wîkîproje Kurdistan]] 2029583 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Kurdistan}} }} g0y7vw7v8c2p0hbegdwjv2l8qe4xpjg 15 318247 2029584 2026-05-20T17:12:53Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Kurdistan|Wîkîproje Kurdistan]] 2029584 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Kurdistan}} }} g0y7vw7v8c2p0hbegdwjv2l8qe4xpjg 15 318248 2029585 2026-05-20T17:12:54Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Kurdistan|Wîkîproje Kurdistan]] 2029585 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Kurdistan}} }} g0y7vw7v8c2p0hbegdwjv2l8qe4xpjg 15 318249 2029586 2026-05-20T17:12:55Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Kurdistan|Wîkîproje Kurdistan]] 2029586 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Kurdistan}} }} g0y7vw7v8c2p0hbegdwjv2l8qe4xpjg 15 318250 2029587 2026-05-20T17:12:56Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Kurdistan|Wîkîproje Kurdistan]] 2029587 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Kurdistan}} }} g0y7vw7v8c2p0hbegdwjv2l8qe4xpjg 1 318251 2029588 2026-05-20T17:12:58Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Kurdistan|Wîkîproje Kurdistan]] 2029588 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=|1= {{Wîkîproje Kurdistan|muhîmî=}} }} 0nwyoca94rmnlgz5sgzo5zbkc6a9ckl 1 318252 2029589 2026-05-20T17:12:59Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Kurdistan|Wîkîproje Kurdistan]] 2029589 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=|1= {{Wîkîproje Kurdistan|muhîmî=}} }} 0nwyoca94rmnlgz5sgzo5zbkc6a9ckl 15 318253 2029590 2026-05-20T17:13:00Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Kurdistan|Wîkîproje Kurdistan]] 2029590 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Kurdistan}} }} g0y7vw7v8c2p0hbegdwjv2l8qe4xpjg 1 318254 2029591 2026-05-20T17:13:01Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Kurdistan|Wîkîproje Kurdistan]] 2029591 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=|1= {{Wîkîproje Kurdistan|muhîmî=Navîn}} }} fo6ybjsqx7zy2ugydxghuoa66yk8svp 15 318255 2029592 2026-05-20T17:13:03Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Kurdistan|Wîkîproje Kurdistan]] 2029592 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Kurdistan}} }} g0y7vw7v8c2p0hbegdwjv2l8qe4xpjg 15 318256 2029593 2026-05-20T17:13:04Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Kurdistan|Wîkîproje Kurdistan]] 2029593 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Kurdistan}} }} g0y7vw7v8c2p0hbegdwjv2l8qe4xpjg 15 318257 2029594 2026-05-20T17:13:05Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Kurdistan|Wîkîproje Kurdistan]] 2029594 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Kurdistan}} }} g0y7vw7v8c2p0hbegdwjv2l8qe4xpjg 15 318258 2029595 2026-05-20T17:13:06Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Mîtolojî|Wîkîproje Mîtolojî]] 2029595 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Mîtolojî}} }} e3oeomzaqfo2zlvw5ukzb8a6njebi2p 15 318259 2029596 2026-05-20T17:13:08Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Mîtolojî|Wîkîproje Mîtolojî]] 2029596 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Mîtolojî}} }} e3oeomzaqfo2zlvw5ukzb8a6njebi2p 15 318260 2029597 2026-05-20T17:13:10Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029597 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318261 2029598 2026-05-20T17:13:11Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029598 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318262 2029599 2026-05-20T17:13:12Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029599 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318263 2029600 2026-05-20T17:13:13Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029600 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318264 2029601 2026-05-20T17:13:14Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029601 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318265 2029602 2026-05-20T17:13:16Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029602 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318266 2029603 2026-05-20T17:13:17Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029603 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318267 2029604 2026-05-20T17:13:18Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]], [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029604 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} {{Wîkîproje Welat}} }} g97mkaxmwygji8aty67fe85kfjqtrsc 15 318268 2029605 2026-05-20T17:13:19Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029605 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318269 2029606 2026-05-20T17:13:21Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]], [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029606 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} {{Wîkîproje Welat}} }} g97mkaxmwygji8aty67fe85kfjqtrsc 15 318270 2029607 2026-05-20T17:13:22Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029607 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318271 2029608 2026-05-20T17:13:23Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029608 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318272 2029609 2026-05-20T17:13:24Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029609 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318273 2029610 2026-05-20T17:13:26Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029610 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318274 2029611 2026-05-20T17:13:27Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029611 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318275 2029612 2026-05-20T17:13:28Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029612 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318276 2029613 2026-05-20T17:13:29Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029613 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318277 2029614 2026-05-20T17:13:30Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029614 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318278 2029615 2026-05-20T17:13:31Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029615 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318279 2029616 2026-05-20T17:13:33Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]], [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029616 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} {{Wîkîproje Welat}} }} g97mkaxmwygji8aty67fe85kfjqtrsc 15 318280 2029617 2026-05-20T17:13:34Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029617 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318281 2029618 2026-05-20T17:13:35Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029618 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318282 2029619 2026-05-20T17:13:36Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029619 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318283 2029620 2026-05-20T17:13:37Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029620 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318284 2029621 2026-05-20T17:13:38Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029621 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318285 2029622 2026-05-20T17:13:39Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029622 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318286 2029623 2026-05-20T17:13:40Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029623 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318287 2029624 2026-05-20T17:13:42Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029624 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318288 2029625 2026-05-20T17:13:43Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029625 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318289 2029626 2026-05-20T17:13:44Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029626 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318290 2029627 2026-05-20T17:13:46Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029627 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318291 2029628 2026-05-20T17:13:47Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029628 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318292 2029629 2026-05-20T17:13:48Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029629 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318293 2029630 2026-05-20T17:13:49Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]], [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029630 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} {{Wîkîproje Welat}} }} g97mkaxmwygji8aty67fe85kfjqtrsc 15 318294 2029631 2026-05-20T17:13:50Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029631 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318295 2029632 2026-05-20T17:13:51Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029632 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318296 2029633 2026-05-20T17:13:52Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029633 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318297 2029634 2026-05-20T17:13:54Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029634 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318298 2029635 2026-05-20T17:13:55Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029635 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318299 2029636 2026-05-20T17:13:57Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]], [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029636 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} {{Wîkîproje Welat}} }} g97mkaxmwygji8aty67fe85kfjqtrsc 15 318300 2029637 2026-05-20T17:13:58Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029637 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318301 2029638 2026-05-20T17:13:59Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029638 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318302 2029639 2026-05-20T17:14:00Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]], [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029639 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} {{Wîkîproje Welat}} }} g97mkaxmwygji8aty67fe85kfjqtrsc 15 318303 2029640 2026-05-20T17:14:01Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029640 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318304 2029641 2026-05-20T17:14:02Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029641 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318305 2029642 2026-05-20T17:14:03Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029642 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318306 2029643 2026-05-20T17:14:04Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029643 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318307 2029644 2026-05-20T17:14:06Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029644 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318308 2029645 2026-05-20T17:14:07Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029645 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318309 2029646 2026-05-20T17:14:08Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029646 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318310 2029647 2026-05-20T17:14:10Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]], [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029647 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} {{Wîkîproje Welat}} }} g97mkaxmwygji8aty67fe85kfjqtrsc 15 318311 2029648 2026-05-20T17:14:11Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]], [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029648 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} {{Wîkîproje Welat}} }} g97mkaxmwygji8aty67fe85kfjqtrsc 15 318312 2029649 2026-05-20T17:14:12Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]], [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029649 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} {{Wîkîproje Welat}} }} g97mkaxmwygji8aty67fe85kfjqtrsc 15 318313 2029650 2026-05-20T17:14:13Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029650 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318314 2029651 2026-05-20T17:14:14Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029651 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318315 2029652 2026-05-20T17:14:16Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029652 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318316 2029653 2026-05-20T17:14:17Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029653 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318317 2029654 2026-05-20T17:14:18Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029654 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318318 2029655 2026-05-20T17:14:19Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]], [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029655 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} {{Wîkîproje Welat}} }} g97mkaxmwygji8aty67fe85kfjqtrsc 15 318319 2029656 2026-05-20T17:14:20Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]], [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029656 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} {{Wîkîproje Welat}} }} g97mkaxmwygji8aty67fe85kfjqtrsc 15 318320 2029657 2026-05-20T17:14:22Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029657 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318321 2029658 2026-05-20T17:14:23Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029658 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318322 2029659 2026-05-20T17:14:24Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029659 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318323 2029660 2026-05-20T17:14:25Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029660 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318324 2029661 2026-05-20T17:14:27Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029661 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318325 2029662 2026-05-20T17:14:28Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029662 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318326 2029663 2026-05-20T17:14:29Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]], [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029663 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} {{Wîkîproje Welat}} }} g97mkaxmwygji8aty67fe85kfjqtrsc 15 318327 2029664 2026-05-20T17:14:30Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029664 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318328 2029665 2026-05-20T17:14:31Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029665 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318329 2029666 2026-05-20T17:14:33Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029666 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318330 2029667 2026-05-20T17:14:35Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029667 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318331 2029668 2026-05-20T17:14:36Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029668 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318332 2029669 2026-05-20T17:14:37Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029669 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318333 2029670 2026-05-20T17:14:38Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029670 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318334 2029671 2026-05-20T17:14:39Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029671 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318335 2029672 2026-05-20T17:14:41Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029672 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318336 2029673 2026-05-20T17:14:42Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029673 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318337 2029674 2026-05-20T17:14:43Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029674 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318338 2029675 2026-05-20T17:14:44Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029675 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318339 2029676 2026-05-20T17:14:45Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029676 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318340 2029677 2026-05-20T17:14:46Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029677 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318341 2029678 2026-05-20T17:14:48Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029678 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318342 2029679 2026-05-20T17:14:50Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]], [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029679 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} {{Wîkîproje Welat}} }} g97mkaxmwygji8aty67fe85kfjqtrsc 15 318343 2029680 2026-05-20T17:14:51Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029680 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318344 2029681 2026-05-20T17:14:52Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029681 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318345 2029682 2026-05-20T17:14:53Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029682 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318346 2029683 2026-05-20T17:14:54Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]], [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029683 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} {{Wîkîproje Welat}} }} g97mkaxmwygji8aty67fe85kfjqtrsc 15 318347 2029684 2026-05-20T17:14:55Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029684 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318348 2029685 2026-05-20T17:14:56Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029685 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318349 2029686 2026-05-20T17:14:57Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029686 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318350 2029687 2026-05-20T17:14:59Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029687 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318351 2029688 2026-05-20T17:15:00Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029688 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318352 2029689 2026-05-20T17:15:01Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029689 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318353 2029690 2026-05-20T17:15:02Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029690 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318354 2029691 2026-05-20T17:15:03Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]], [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029691 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} {{Wîkîproje Welat}} }} g97mkaxmwygji8aty67fe85kfjqtrsc 15 318355 2029692 2026-05-20T17:15:04Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029692 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318356 2029693 2026-05-20T17:15:05Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029693 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318357 2029694 2026-05-20T17:15:07Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029694 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318358 2029695 2026-05-20T17:15:08Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029695 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318359 2029696 2026-05-20T17:15:09Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029696 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318360 2029697 2026-05-20T17:15:11Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029697 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318361 2029698 2026-05-20T17:15:12Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029698 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318362 2029699 2026-05-20T17:15:13Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029699 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318363 2029700 2026-05-20T17:15:14Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029700 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318364 2029701 2026-05-20T17:15:16Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029701 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318365 2029702 2026-05-20T17:15:17Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029702 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318366 2029703 2026-05-20T17:15:18Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029703 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318367 2029704 2026-05-20T17:15:19Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029704 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318368 2029705 2026-05-20T17:15:21Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]], [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029705 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} {{Wîkîproje Welat}} }} g97mkaxmwygji8aty67fe85kfjqtrsc 15 318369 2029706 2026-05-20T17:15:22Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029706 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318370 2029707 2026-05-20T17:15:23Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029707 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318371 2029708 2026-05-20T17:15:24Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029708 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318372 2029709 2026-05-20T17:15:25Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029709 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318373 2029710 2026-05-20T17:15:26Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029710 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318374 2029711 2026-05-20T17:15:27Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029711 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318375 2029712 2026-05-20T17:15:28Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029712 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318376 2029713 2026-05-20T17:15:29Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]], [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029713 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} {{Wîkîproje Welat}} }} g97mkaxmwygji8aty67fe85kfjqtrsc 15 318377 2029714 2026-05-20T17:15:30Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029714 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318378 2029715 2026-05-20T17:15:31Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029715 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318379 2029716 2026-05-20T17:15:32Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]], [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029716 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} {{Wîkîproje Welat}} }} g97mkaxmwygji8aty67fe85kfjqtrsc 15 318380 2029717 2026-05-20T17:15:34Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029717 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318381 2029718 2026-05-20T17:15:35Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029718 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318382 2029719 2026-05-20T17:15:36Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029719 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318383 2029720 2026-05-20T17:15:37Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029720 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318384 2029721 2026-05-20T17:15:39Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029721 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318385 2029722 2026-05-20T17:15:40Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029722 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318386 2029723 2026-05-20T17:15:41Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029723 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318387 2029724 2026-05-20T17:15:43Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029724 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318388 2029725 2026-05-20T17:15:44Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029725 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318389 2029726 2026-05-20T17:15:45Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029726 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318390 2029727 2026-05-20T17:15:46Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029727 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318391 2029728 2026-05-20T17:15:47Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029728 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318392 2029729 2026-05-20T17:15:49Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029729 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318393 2029730 2026-05-20T17:15:50Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029730 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318394 2029731 2026-05-20T17:15:51Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029731 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318395 2029732 2026-05-20T17:15:52Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029732 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318396 2029733 2026-05-20T17:15:53Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]], [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029733 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} {{Wîkîproje Welat}} }} g97mkaxmwygji8aty67fe85kfjqtrsc 15 318397 2029734 2026-05-20T17:15:55Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029734 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318398 2029735 2026-05-20T17:15:56Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029735 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318399 2029736 2026-05-20T17:15:57Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029736 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318400 2029737 2026-05-20T17:15:58Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029737 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318401 2029738 2026-05-20T17:16:01Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029738 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318402 2029739 2026-05-20T17:16:02Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029739 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318403 2029740 2026-05-20T17:16:03Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029740 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318404 2029741 2026-05-20T17:16:04Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029741 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318405 2029742 2026-05-20T17:16:05Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029742 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318406 2029743 2026-05-20T17:16:06Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029743 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318407 2029744 2026-05-20T17:16:08Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029744 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318408 2029745 2026-05-20T17:16:10Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029745 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318409 2029746 2026-05-20T17:16:11Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029746 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318410 2029747 2026-05-20T17:16:12Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029747 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318411 2029748 2026-05-20T17:16:13Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029748 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318412 2029749 2026-05-20T17:16:14Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029749 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318413 2029750 2026-05-20T17:16:15Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029750 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318414 2029751 2026-05-20T17:16:16Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]], [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029751 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} {{Wîkîproje Welat}} }} g97mkaxmwygji8aty67fe85kfjqtrsc 15 318415 2029752 2026-05-20T17:16:17Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029752 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318416 2029753 2026-05-20T17:16:19Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029753 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318417 2029754 2026-05-20T17:16:20Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029754 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318418 2029755 2026-05-20T17:16:21Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029755 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318419 2029756 2026-05-20T17:16:22Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029756 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318420 2029757 2026-05-20T17:16:23Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029757 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318421 2029758 2026-05-20T17:16:25Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]], [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029758 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} {{Wîkîproje Welat}} }} g97mkaxmwygji8aty67fe85kfjqtrsc 15 318422 2029759 2026-05-20T17:16:26Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029759 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318423 2029760 2026-05-20T17:16:27Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029760 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318424 2029761 2026-05-20T17:16:28Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029761 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318425 2029762 2026-05-20T17:16:29Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]], [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029762 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} {{Wîkîproje Welat}} }} g97mkaxmwygji8aty67fe85kfjqtrsc 15 318426 2029763 2026-05-20T17:16:30Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029763 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318427 2029764 2026-05-20T17:16:32Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029764 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318428 2029765 2026-05-20T17:16:33Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029765 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318429 2029767 2026-05-20T17:16:36Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029767 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318430 2029768 2026-05-20T17:16:37Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029768 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318431 2029769 2026-05-20T17:16:38Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029769 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318432 2029770 2026-05-20T17:16:39Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029770 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318433 2029771 2026-05-20T17:16:40Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029771 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318434 2029772 2026-05-20T17:16:41Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029772 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318435 2029773 2026-05-20T17:16:42Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029773 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318436 2029774 2026-05-20T17:16:43Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]], [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029774 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} {{Wîkîproje Welat}} }} g97mkaxmwygji8aty67fe85kfjqtrsc 15 318437 2029775 2026-05-20T17:16:44Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029775 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318438 2029776 2026-05-20T17:16:46Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029776 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318439 2029777 2026-05-20T17:16:47Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029777 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318440 2029778 2026-05-20T17:16:48Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029778 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318441 2029779 2026-05-20T17:16:49Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029779 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318442 2029780 2026-05-20T17:16:51Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029780 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318443 2029781 2026-05-20T17:16:52Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]], [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029781 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} {{Wîkîproje Welat}} }} g97mkaxmwygji8aty67fe85kfjqtrsc 15 318444 2029782 2026-05-20T17:16:53Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029782 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318445 2029783 2026-05-20T17:16:55Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029783 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318446 2029784 2026-05-20T17:16:56Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029784 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318447 2029785 2026-05-20T17:16:57Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029785 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318448 2029786 2026-05-20T17:16:59Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029786 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318449 2029787 2026-05-20T17:17:00Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029787 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318450 2029788 2026-05-20T17:17:01Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029788 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318451 2029789 2026-05-20T17:17:03Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029789 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318452 2029790 2026-05-20T17:17:04Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029790 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318453 2029791 2026-05-20T17:17:05Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029791 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318454 2029792 2026-05-20T17:17:06Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029792 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318455 2029793 2026-05-20T17:17:07Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029793 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318456 2029794 2026-05-20T17:17:08Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029794 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318457 2029795 2026-05-20T17:17:09Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029795 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318458 2029796 2026-05-20T17:17:11Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029796 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318459 2029797 2026-05-20T17:17:12Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029797 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318460 2029798 2026-05-20T17:17:13Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029798 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318461 2029799 2026-05-20T17:17:15Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029799 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318462 2029800 2026-05-20T17:17:16Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029800 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318463 2029801 2026-05-20T17:17:17Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029801 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318464 2029802 2026-05-20T17:17:19Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029802 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318465 2029803 2026-05-20T17:17:20Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029803 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318466 2029804 2026-05-20T17:17:21Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029804 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318467 2029805 2026-05-20T17:17:22Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029805 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318468 2029806 2026-05-20T17:17:23Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029806 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318469 2029807 2026-05-20T17:17:24Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029807 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318470 2029808 2026-05-20T17:17:25Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029808 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318471 2029809 2026-05-20T17:17:26Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029809 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318472 2029810 2026-05-20T17:17:27Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029810 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318473 2029811 2026-05-20T17:17:28Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029811 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318474 2029812 2026-05-20T17:17:30Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029812 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318475 2029813 2026-05-20T17:17:31Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029813 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318476 2029814 2026-05-20T17:17:32Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029814 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318477 2029815 2026-05-20T17:17:33Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029815 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318478 2029816 2026-05-20T17:17:34Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029816 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318479 2029817 2026-05-20T17:17:35Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029817 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318480 2029818 2026-05-20T17:17:36Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029818 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318481 2029819 2026-05-20T17:17:37Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hatin zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]], [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029819 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} {{Wîkîproje Welat}} }} g97mkaxmwygji8aty67fe85kfjqtrsc 15 318482 2029820 2026-05-20T17:17:39Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029820 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318483 2029821 2026-05-20T17:17:40Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029821 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318484 2029822 2026-05-20T17:17:41Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029822 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318485 2029823 2026-05-20T17:17:43Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029823 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318486 2029824 2026-05-20T17:17:44Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029824 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318487 2029825 2026-05-20T17:17:45Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029825 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318488 2029826 2026-05-20T17:17:46Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029826 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318489 2029827 2026-05-20T17:17:47Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029827 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318490 2029828 2026-05-20T17:17:48Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Sal|Wîkîproje Sal]] 2029828 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Sal}} }} 0y5ulhouwyx54mu3ey0c0nwcj19h93a 15 318491 2029829 2026-05-20T17:17:50Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029829 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Welat}} }} 33k342619kit26gov2zmnz0lgz2e70j 15 318492 2029830 2026-05-20T17:17:52Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029830 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Welat}} }} 33k342619kit26gov2zmnz0lgz2e70j 15 318493 2029831 2026-05-20T17:17:54Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029831 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Welat}} }} 33k342619kit26gov2zmnz0lgz2e70j 15 318494 2029832 2026-05-20T17:17:55Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029832 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Welat}} }} 33k342619kit26gov2zmnz0lgz2e70j 15 318495 2029833 2026-05-20T17:17:57Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029833 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Welat}} }} 33k342619kit26gov2zmnz0lgz2e70j 15 318496 2029834 2026-05-20T17:17:58Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029834 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Welat}} }} 33k342619kit26gov2zmnz0lgz2e70j 15 318497 2029836 2026-05-20T17:18:00Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029836 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Welat}} }} 33k342619kit26gov2zmnz0lgz2e70j 15 318498 2029837 2026-05-20T17:18:01Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029837 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Welat}} }} 33k342619kit26gov2zmnz0lgz2e70j 15 318499 2029838 2026-05-20T17:18:03Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029838 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Welat}} }} 33k342619kit26gov2zmnz0lgz2e70j 1 318500 2029839 2026-05-20T17:18:04Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029839 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=|1= {{Wîkîproje Welat}} }} c3cgy0wz3fz8pivcny6gevh51mbjoks 15 318501 2029840 2026-05-20T17:18:05Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029840 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Welat}} }} 33k342619kit26gov2zmnz0lgz2e70j 15 318502 2029842 2026-05-20T17:18:07Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029842 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Welat}} }} 33k342619kit26gov2zmnz0lgz2e70j 15 318503 2029843 2026-05-20T17:18:08Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029843 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Welat}} }} 33k342619kit26gov2zmnz0lgz2e70j 15 318504 2029844 2026-05-20T17:18:09Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029844 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Welat}} }} 33k342619kit26gov2zmnz0lgz2e70j 15 318505 2029846 2026-05-20T17:18:11Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029846 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Welat}} }} 33k342619kit26gov2zmnz0lgz2e70j 15 318506 2029848 2026-05-20T17:18:13Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029848 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Welat}} }} 33k342619kit26gov2zmnz0lgz2e70j 15 318507 2029849 2026-05-20T17:18:14Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029849 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Welat}} }} 33k342619kit26gov2zmnz0lgz2e70j 15 318508 2029850 2026-05-20T17:18:15Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029850 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Welat}} }} 33k342619kit26gov2zmnz0lgz2e70j 15 318509 2029852 2026-05-20T17:18:16Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029852 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Welat}} }} 33k342619kit26gov2zmnz0lgz2e70j 15 318510 2029853 2026-05-20T17:18:17Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029853 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Welat}} }} 33k342619kit26gov2zmnz0lgz2e70j 15 318511 2029854 2026-05-20T17:18:18Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029854 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Welat}} }} 33k342619kit26gov2zmnz0lgz2e70j 15 318512 2029855 2026-05-20T17:18:20Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029855 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Welat}} }} 33k342619kit26gov2zmnz0lgz2e70j 15 318513 2029857 2026-05-20T17:18:21Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029857 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Welat}} }} 33k342619kit26gov2zmnz0lgz2e70j 15 318514 2029858 2026-05-20T17:18:23Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029858 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Welat}} }} 33k342619kit26gov2zmnz0lgz2e70j 15 318515 2029859 2026-05-20T17:18:26Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029859 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Welat}} }} 33k342619kit26gov2zmnz0lgz2e70j 15 318516 2029860 2026-05-20T17:18:27Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029860 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Welat}} }} 33k342619kit26gov2zmnz0lgz2e70j 15 318517 2029861 2026-05-20T17:18:28Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029861 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Welat}} }} 33k342619kit26gov2zmnz0lgz2e70j 15 318518 2029862 2026-05-20T17:18:30Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029862 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Welat}} }} 33k342619kit26gov2zmnz0lgz2e70j 15 318519 2029863 2026-05-20T17:18:32Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029863 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Welat}} }} 33k342619kit26gov2zmnz0lgz2e70j 15 318520 2029864 2026-05-20T17:18:33Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029864 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Welat}} }} 33k342619kit26gov2zmnz0lgz2e70j 15 318521 2029865 2026-05-20T17:18:34Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029865 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Welat}} }} 33k342619kit26gov2zmnz0lgz2e70j 15 318522 2029866 2026-05-20T17:18:35Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029866 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Welat}} }} 33k342619kit26gov2zmnz0lgz2e70j 15 318523 2029867 2026-05-20T17:18:37Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029867 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Welat}} }} 33k342619kit26gov2zmnz0lgz2e70j 1 318524 2029868 2026-05-20T17:18:39Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029868 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|sinif=Şitil|1= {{Wîkîproje Welat}} }} tw28ejrr5y7gahsb0euurbb5caw0apz 15 318525 2029869 2026-05-20T17:18:40Z Balyozbot 42414 [[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addwikiproje.py|Bot]]: Wîkîproje lê hat zêdekirin: [[WP:Wîkîproje Welat|Wîkîproje Welat]] 2029869 wikitext text/x-wiki {{Serê gotûbêjê}} {{Kalika wîkîprojeyê|1= {{Wîkîproje Welat}} }} 33k342619kit26gov2zmnz0lgz2e70j 0 318526 2029924 2026-05-20T18:47:25Z Wikihez 39702 Wikihezî/ê navê [[Axdere Eher]] weke [[Axdere, Eher]] guhart 2029924 wikitext text/x-wiki #BERALÎKIRIN [[Axdere, Eher]] gobzq5v9s2p5moma9b7zjey0ring4ds 0 318527 2029926 2026-05-20T18:47:56Z Wikihez 39702 Wikihezî/ê navê [[Aydînlû Eher]] weke [[Aydînlû, Eher]] guhart 2029926 wikitext text/x-wiki #BERALÎKIRIN [[Aydînlû, Eher]] cqidpxaxnx6e224g0kr3gbt9uryux3x 0 318528 2030051 2026-05-21T09:36:20Z Avestaboy 34898 Rûpel bi "{{subst:beralîbike|Wêjeya fransî}}" hat çêkirin 2030051 wikitext text/x-wiki #BERALÎKIRIN [[Wêjeya fransî]] r2ystzijoykxmw6ziazq2wsn49dwbkm 0 318529 2030052 2026-05-21T09:37:47Z Avestaboy 34898 Rûpel bi "{{subst:beralîbike|Wêjeya amerîkî}} " hat çêkirin 2030052 wikitext text/x-wiki #BERALÎKIRIN [[Wêjeya amerîkî]]  ar2zbpkzd1ujiwpcrbqkb5wo1mucnbf 0 318530 2030053 2026-05-21T09:39:18Z Avestaboy 34898 Rûpel bi "{{subst:beralîbike|Wêjeya cîhanê}} " hat çêkirin 2030053 wikitext text/x-wiki #BERALÎKIRIN [[Wêjeya cîhanê]]  6o7ghnaqn81ysb6dvdq3xp0qnw86sng 0 318531 2030054 2026-05-21T09:41:25Z Avestaboy 34898 Rûpel bi "{{subst:beralîbike|Wêjeya almanî}} " hat çêkirin 2030054 wikitext text/x-wiki #BERALÎKIRIN [[Wêjeya almanî]]  dz2wy65zfd2bvgik3mu1bqgwuv9uf0d 0 318532 2030056 2026-05-21T09:48:28Z Avestaboy 34898 Rûpel bi "{{subst:beralîbike|Wêjeya spanî}} " hat çêkirin 2030056 wikitext text/x-wiki #BERALÎKIRIN [[Wêjeya spanî]]  d24nwuu9x8ukolwp6txrkmyyn4e4w2n 0 318533 2030057 2026-05-21T09:50:01Z Avestaboy 34898 Rûpel bi "{{subst:beralîbike|Wêjeya japonî}} " hat çêkirin 2030057 wikitext text/x-wiki #BERALÎKIRIN [[Wêjeya japonî]]  tedrxx4du808hfs03ixudlb1vku2a9o 0 318534 2030058 2026-05-21T09:51:17Z Avestaboy 34898 Rûpel bi "{{subst:beralîbike|Wêjeya mecarî}} " hat çêkirin 2030058 wikitext text/x-wiki #BERALÎKIRIN [[Wêjeya mecarî]]  5pangvuoc5is7o6tgn32krd9zq86222 0 318535 2030059 2026-05-21T09:52:45Z Avestaboy 34898 Rûpel bi "{{subst:beralîbike|Wêjeya îtalî}} " hat çêkirin 2030059 wikitext text/x-wiki #BERALÎKIRIN [[Wêjeya îtalî]]  hhf07uog26ez4b501ad9zgtf5ei1fa1 0 318536 2030060 2026-05-21T09:54:00Z Avestaboy 34898 Rûpel bi "{{subst:beralîbike|Wêjeya rûsî}} " hat çêkirin 2030060 wikitext text/x-wiki #BERALÎKIRIN [[Wêjeya rûsî]]  0b4x9ksnw9nyzvokbm6znte2ek4qyj1 0 318537 2030064 2026-05-21T11:41:15Z Wanistan 155322 Rûpel bi "[[Wêne:Nusaybin - Rojname.jpg||thumb|Nusaybin Gazetesi(Rojname)]] Di salên [[1990]] an de, li [[Nisêbîn]] ê rojnameyek bi navê [[Nisêbîn]] derdiket û li çapxaneya Lider Matbaası hate çapkirin. Xwediyê rojnameyê Mehmet Nuri Korkut bû, lê di derxistin û amadekirina wê de hejmarek kesên bi sînor, ku bi qasî hejmareya tiliyan têne hesibandin, rolek girîng lîstin. Navên wekî Mehmet Baysal, Süleyman Balan, Mehmet Yağız û İsmet Kayık bi ked..." hat çêkirin 2030064 wikitext text/x-wiki [[Wêne:Nusaybin - Rojname.jpg||thumb|Nusaybin Gazetesi(Rojname)]] Di salên [[1990]] an de, li [[Nisêbîn]] ê rojnameyek bi navê [[Nisêbîn]] derdiket û li çapxaneya Lider Matbaası hate çapkirin. Xwediyê rojnameyê Mehmet Nuri Korkut bû, lê di derxistin û amadekirina wê de hejmarek kesên bi sînor, ku bi qasî hejmareya tiliyan têne hesibandin, rolek girîng lîstin. Navên wekî Mehmet Baysal, Süleyman Balan, Mehmet Yağız û İsmet Kayık bi ked û hewildanên xwe bandorek berbiçav li ser rêça rojnameyê hiştin. Dikare bê gotin ku ev rojname, ku piştî şert û mercên siyasî yên salên 1990’an derket holê, ji ber taybetmendiya xwe ya pêşengbûnê di nav rojname û kovaran de, wekî mîrateyek çandî û ezmûnek girîng ma. Di wê demê de, rojname bi mijarên wekî pirsgirêka kesayetiyê, erk û berpirsiyariyên kesayetiyên şoreşger, nameyên ji zindanan hatine şandin, pirsgirêkên bajarê, ragihandin û gelek mijarên din, naverokek dewlemend û cihêreng pêşkêş dikir.<ref>[https://web.archive.org/web/20260521113147/https://drive.google.com/file/d/1fj8yXbZP-fdmLeuDumZdcjj1QPDQshAN/view?usp=sharing Nusaybin Gazetesi]</ref> Hin ji wan kesên ku di rojnameyê de ked dan, bûn armanca kuştinên siyasî yên ku kiryarên wan eşkere bûn; hin jî di nav “nemirên” de cih girtin, weke Eyüp Aktaş, û hin bûn penaber. Hinekî din, piştî ku di şert û mercên dijwar ên jiyanê re derbas bûn, salan di zindanan de man û ji bo bawerî û ramanên xwe qurbanîyên mezin dan. Ji ber ku yek ji wan kesên ku rojname derdixistin hate kuştin, û hinên din jî hatin avêtin zindanan an neçar man ku biçin sirgûnê, jiyana weşanê ya rojnameyê bi zehmetiyên giran re rû bi rû ma. Digel van şert û mercên dijwar, ev rojname di dîroka bajarê Nisêbînê de wekî yek ji rojnameyên siyasî yên bajêr ku demeke dirêjtirîn jiyana weşanê domandine tê hesibandin. == Çavkanî == {{Çavkanî}} [[Kategorî:Rojnameyên kurdan bi zimanê tirkî]] [[Kategorî:Rojnameyên kurdî]] t43t2izz9ecdwv52bi25yn7wci0yx8h 2030065 2030064 2026-05-21T11:48:37Z Kurê Acemî 105128 Kurê Acemîî/ê navê [[Nusaybin ( Rojname)]] weke [[Nusaybin (rojname)]] guhart 2030064 wikitext text/x-wiki [[Wêne:Nusaybin - Rojname.jpg||thumb|Nusaybin Gazetesi(Rojname)]] Di salên [[1990]] an de, li [[Nisêbîn]] ê rojnameyek bi navê [[Nisêbîn]] derdiket û li çapxaneya Lider Matbaası hate çapkirin. Xwediyê rojnameyê Mehmet Nuri Korkut bû, lê di derxistin û amadekirina wê de hejmarek kesên bi sînor, ku bi qasî hejmareya tiliyan têne hesibandin, rolek girîng lîstin. Navên wekî Mehmet Baysal, Süleyman Balan, Mehmet Yağız û İsmet Kayık bi ked û hewildanên xwe bandorek berbiçav li ser rêça rojnameyê hiştin. Dikare bê gotin ku ev rojname, ku piştî şert û mercên siyasî yên salên 1990’an derket holê, ji ber taybetmendiya xwe ya pêşengbûnê di nav rojname û kovaran de, wekî mîrateyek çandî û ezmûnek girîng ma. Di wê demê de, rojname bi mijarên wekî pirsgirêka kesayetiyê, erk û berpirsiyariyên kesayetiyên şoreşger, nameyên ji zindanan hatine şandin, pirsgirêkên bajarê, ragihandin û gelek mijarên din, naverokek dewlemend û cihêreng pêşkêş dikir.<ref>[https://web.archive.org/web/20260521113147/https://drive.google.com/file/d/1fj8yXbZP-fdmLeuDumZdcjj1QPDQshAN/view?usp=sharing Nusaybin Gazetesi]</ref> Hin ji wan kesên ku di rojnameyê de ked dan, bûn armanca kuştinên siyasî yên ku kiryarên wan eşkere bûn; hin jî di nav “nemirên” de cih girtin, weke Eyüp Aktaş, û hin bûn penaber. Hinekî din, piştî ku di şert û mercên dijwar ên jiyanê re derbas bûn, salan di zindanan de man û ji bo bawerî û ramanên xwe qurbanîyên mezin dan. Ji ber ku yek ji wan kesên ku rojname derdixistin hate kuştin, û hinên din jî hatin avêtin zindanan an neçar man ku biçin sirgûnê, jiyana weşanê ya rojnameyê bi zehmetiyên giran re rû bi rû ma. Digel van şert û mercên dijwar, ev rojname di dîroka bajarê Nisêbînê de wekî yek ji rojnameyên siyasî yên bajêr ku demeke dirêjtirîn jiyana weşanê domandine tê hesibandin. == Çavkanî == {{Çavkanî}} [[Kategorî:Rojnameyên kurdan bi zimanê tirkî]] [[Kategorî:Rojnameyên kurdî]] t43t2izz9ecdwv52bi25yn7wci0yx8h 0 318538 2030066 2026-05-21T11:48:37Z Kurê Acemî 105128 Kurê Acemîî/ê navê [[Nusaybin ( Rojname)]] weke [[Nusaybin (rojname)]] guhart 2030066 wikitext text/x-wiki #BERALÎKIRIN [[Nusaybin (rojname)]] hmhi4njkd1upw3804a6shl71ynnm3m5