Gutî

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="ku">
  <siteinfo>
    <sitename>Wîkîpediya</sitename>
    <dbname>kuwiki</dbname>
    <base>https://ku.wikipedia.org/wiki/Destp%C3%AAk</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.3</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Medya</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Taybet</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Gotûbêj</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Bikarhêner</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Gotûbêja bikarhêner</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wîkîpediya</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Gotûbêja Wîkîpediyayê</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Wêne</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Gotûbêja wêneyî</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Gotûbêja MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Şablon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Gotûbêja şablonê</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Alîkarî</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Gotûbêja alîkariyê</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategorî</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Gotûbêja kategoriyê</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Portal</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Gotûbêja portalê</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Modul</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Gotûbêja modulê</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Gutî</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2298</id>
    <revision>
      <id>2030074</id>
      <parentid>1790228</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T12:59:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2030074</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3204" sha1="dklhxpfdqazw0ajc0mzgmrxa8t20ub0" xml:space="preserve">'''Gutî'''&lt;ref&gt;Mihemed Emîn Zekî Beg (2002). Dîroka Kurd û Kurdistanê. Avesta.&lt;/ref&gt; an jî '''Kuti''', '''Kurti''', '''Qurti''', '''Kurdu'''&lt;ref name=&quot;Encyclopedia of the Peoples of Africa and the Middle East&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Kurds/History |rûpel=382 |url=http://books.google.com.tr/books?id=stl97FdyRswC&amp;pg=PA380&amp;dq=kurds+guti&amp;hl=tr&amp;sa=X&amp;ei=8BayUeKSOMWohAfTi4GoDQ&amp;ved=0CF8Q6AEwCDgK#v=onepage&amp;q=kurds%20guti&amp;f=false }}&lt;/ref&gt; di dirokê de yek ji pêşiyê [[kurd]]an e li çiyayê [[Zagros]] û li kêlêka [[çemê Zapê]] jiyan e, 2700 sal beriya zayînê, dewleteke xurt û serbixwe sazdikin û tênê heta [[Mezopotamya]], lewre axa wir gelek xweş û bijun bû. Di sala 2649'an a pêşiya zayînê de êrîş dibin ser [[sumer]] û [[akad]]iyan welatê akadiyan ji zevt dikin du qerna wan îdare dikin, peşe di sala 2400'î ya beriya zayînê de bi biraye xwe gele [[lolo]]ra yekbunê çêdikin dewleta wan bi vî rengî gelek xurt û pêşve diçe. Lê piştre li hember akadayî dîsa mexlûb dibin û diçin warê xwe yê kevn çiyayê Zagrosê. Piştre di sala 2270'î ya beriya zayînê de di dema padişahê asûriyan [[Salmanasar]]ê yekem de bi wan re şereki giran datinin. Navê keyê dawî yê gutiyan [[Tîrîgan]] bû.

Guti dema wan de, serdestîya wan pirr mazin hebûya. Bi teybetî, Li dora Çîyayê Cudî û heta ku digihişt ber Zagrosan serdestîya wan mazin hebûya. Ku dikeve bakûrê Şrnaxa Roja me de û ji Şîrnaxa Roja me 35 kîlometre dûr a ji navendê Bajarê dema berê bi navê &quot;finîkê ku Mîrên botan hertimî ji xwe re weke cihekî seyrangehê bihardihînin jî, kirmanên wir, tê gotin û bawer kirin ku ji dema wan in. Kirmanên bilind, peylekê mirovekê i ser hasp sûwar, û hwd, çend ji wan bermehîyên ku mana ji wê demê û hê jî li wir ku heyîna xwe diparêzên in.

== Lîsteya keyên Gutî ==

[[Wêne:Victory stele of Naram Sin 9066.jpg|thumb|[[Narām-Sîn-Stele]]]]

* Erridupizir, li dora 2141–2138 {{bz}} Li Nîppûrê
 
* Imta û ankû Nibia, li dora 2138–2135 {{bz}}
 
* Inkişuş, li dora 2135–2129 {{bz}} (Navê wî li lîsteya keyên sûmerî de heya)

* Zarlagab, li dora 2129–2126 {{bz}}
 
* Şulme, li dora 2126–2120 {{bz}}
 
* Silulumeş û ankû Elulmeş, li dora 2120–2114 {{bz}}
 
* Inimabakeş, li dora 2114–2109 {{bz}}
 
* Igeşauş, li dora 2109–2103 {{bz}}
 
* Yarlagab, li dora 2103–2088 {{bz}}
 
* Ibate, li dora 2088–2085 {{bz}}
 
* Yarla û ankû Yarlangab, li dora 2085–2082 {{bz}}
 
* Kurum, li dora 2082–2081 {{bz}}
 
* Apilkin, li dora, 2081–2078 {{bz}}
 
* La-erabum û ankû Lasirab, li dora 2078–2076 {{bz}}
 
* Irarum, li dora 2076–2074 {{bz}}
 
* Ibranum, li dora 2074–2073 {{bz}}
 
* Hablum, li dora 2073–2071 {{bz}}
 
* Puzur-Suen, li dora 2071–2064 {{bz}} (kurê Hablûm)

* Yarlaganda, li dora 2064–2057 {{bz}} (Li bajarê Umma)
 
* Si'um û ankû Si'u, li dora 2057–2050 {{bz}} (Umma)
 
* Tirigan, li dora 2050–2050 {{bz}} (bi navê Utu-hengal li bajarê Urukê tê dîtin)

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
* ''[[Tarîxa Kurd û Kurdistanê]]'' 1-90.

{{Kontrola otorîteyê}}
{{Dîrok-şitil}}

[[Kategorî:Dîrok]]
[[Kategorî:Keyaniyên berê]]</text>
      <sha1>dklhxpfdqazw0ajc0mzgmrxa8t20ub0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Serhad B. Rênas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4040</id>
    <revision>
      <id>2030092</id>
      <parentid>1831262</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T14:09:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* Berhem */</comment>
      <origin>2030092</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2047" sha1="e1xf69swvh0fgmvxz1zsuqo5tag2y4p" xml:space="preserve">'''Serhad B. Rênas''' rojnamegerekî [[kurd]] e. Damezrînerê malperekî kurdî ya online [[HAWAR NET]]ê ye.

Ji navçeya [[Erxenî]] a bajarê [[Amed]]ê ya [[Bakurê Kurdistanê]] ye. Perwerdehiya xwe ya akademîk di [[Zanîngeha Dîcleyê]] de li beşa Endezyariya Makîneyê pêk anîye. Yekem car di sala 2001an de dest bi weşandina hin gotar û helbestên xwe yên kurdî kiriye. Piştî sala 2003an dest bi weşandina lêkolînên xwe kir û di gelek rojname, kovar û malperên kurdî û tirkî de nivîs, lêkolîn û hûrnêrînên wî hatin weşandin. Bi taybetî li ser dîroka medya, muzîk, sînema û çanda kurdî hûrnêrîn û nivîsên wî hatin weşandin. Di hin weşanên kurdî de peyamnêriyê kir. Di qada medyayê de jî di sala 2005an de rojnameya dîjîtal HawarNetê damezrand. Herwiha di karên wekî vebûna beşên kurdî û wergerandina ji bo zimanê kurdî ya weşanên navneteweyî ên wekî Google, Facebook, Wikipediya û hwd. de jî cîh girtiye.

Pirtûka wî ya bi navê &quot;''Medyaya Kurdî û Medyaya Nû''&quot; ku tê de bi berfirehî girîngî û bandorên vê pergala nû ya medya û ragihandinê ya li ser civaka kurd û têkoşîna rizgariya Kurdistanê dinirxîne di sala 2014an de ji Weşanxaneya Ronahî ku navenda wê li Amedê ye derket&lt;ref&gt;{{Jêder |sernav=Kopîkirina arşîvê |url=http://www.avestakurd.net/berhemn-n/medyaya-kurd-medyaya-n-derket-h5797.html |roja-gihiştinê=2015-05-09 |roja-arşîvê=2015-04-23 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20150423182912/http://www.avestakurd.net/berhemn-n/medyaya-kurd-medyaya-n-derket-h5797.html |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt;.

== Berhem ==

* Medyaya Kurdî û Medyaya Nû, Weşanxaneya Ronahî 2014 (ISBN: 978-605-5855-29-68)

== Girêdanên derve ==
* [http://www.hawarnet.net Malpera HAWARNETê] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181226162941/http://www.hawarnet.net/ |date=2018-12-26 }}

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}

[[Kategorî:Kesên ji Erxeniyê]]
[[Kategorî:Rojnamevanên kurd]]</text>
      <sha1>e1xf69swvh0fgmvxz1zsuqo5tag2y4p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030093</id>
      <parentid>2030092</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T14:09:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030093</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2047" sha1="tpkyi49vmm6rpzd8ajv6kkz3ykeolpf" xml:space="preserve">'''Serhad B. Rênas''' rojnamegerekî [[kurd]] e. Damezrînerê malperekî kurdî ya online [[HAWAR NET]]ê ye.

Ji navçeya [[Erxenî]] a bajarê [[Amed]]ê ya [[Bakurê Kurdistanê]] ye. Perwerdehiya xwe ya akademîk di [[Zanîngeha Dîcleyê]] de li beşa Endezyariya Makîneyê pêk anîye. Yekem car di sala 2001an de dest bi weşandina hin gotar û helbestên xwe yên kurdî kiriye. Piştî sala 2003an dest bi weşandina lêkolînên xwe kir û di gelek rojname, kovar û malperên kurdî û tirkî de nivîs, lêkolîn û hûrnêrînên wî hatin weşandin. Bi taybetî li ser dîroka medya, muzîk, sînema û çanda kurdî hûrnêrîn û nivîsên wî hatin weşandin. Di hin weşanên kurdî de peyamnêriyê kir. Di qada medyayê de jî di sala 2005an de rojnameya dîjîtal HawarNetê damezrand. Herwiha di karên wekî vebûna beşên kurdî û wergerandina ji bo zimanê kurdî ya weşanên navneteweyî ên wekî Google, Facebook, Wikipediya û hwd. de jî cîh girtiye.

Pirtûka wî ya bi navê &quot;''Medyaya Kurdî û Medyaya Nû''&quot; ku tê de bi berfirehî girîngî û bandorên vê pergala nû ya medya û ragihandinê ya li ser civaka kurd û têkoşîna rizgariya Kurdistanê dinirxîne di sala 2014an de ji Weşanxaneya Ronahî ku navenda wê li Amedê ye derket.&lt;ref&gt;{{Jêder |sernav=Kopîkirina arşîvê |url=http://www.avestakurd.net/berhemn-n/medyaya-kurd-medyaya-n-derket-h5797.html |roja-gihiştinê=2015-05-09 |roja-arşîvê=2015-04-23 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20150423182912/http://www.avestakurd.net/berhemn-n/medyaya-kurd-medyaya-n-derket-h5797.html |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt;

== Berhem ==

* Medyaya Kurdî û Medyaya Nû, Weşanxaneya Ronahî 2014 (ISBN: 978-605-5855-29-68)

== Girêdanên derve ==
* [http://www.hawarnet.net Malpera HAWARNETê] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181226162941/http://www.hawarnet.net/ |date=2018-12-26 }}

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}

[[Kategorî:Kesên ji Erxeniyê]]
[[Kategorî:Rojnamevanên kurd]]</text>
      <sha1>tpkyi49vmm6rpzd8ajv6kkz3ykeolpf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kardox</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8061</id>
    <revision>
      <id>2030144</id>
      <parentid>2030021</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T21:57:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030144</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4486" sha1="dz0zap3b1cmeeceajw85132mmzamyr2" xml:space="preserve">{{Agahîdank dewleta dîrokî
| nav kurdî          = Keyaniya Kardoxyayê
| sal destpêk        = Sala 189ê beriya zayînê
| sal dawî           = Sala 90ê beriya zayînê
| nexşe              = 73artzrounis.png
| binnexşe           = Nexşeya keyaniyên Kardoxyayê
| hikûmet            = 
| paytext            = 
| sernav paytext     = 
| ziman              = [[Kardoxî]]
| ol                 = bawerî [[Teşûp]]ê dikirin
| sernav serokE      = Key
| serokE1 sal        = Sedsala 1ê ya berî zayînê
| serokE1            = [[Zarbiyenûs]]
| serokE2 sal        = Sala 115ê piştî zayînê
| serokE2            = Key Manîsarûs
| serokE3 sal        = Sala 340ê piştî zayînê
| serokE3            = Ardaşîr
| serokE4 sal        = Sala 359ê piştî zayînê
| serokE4            = Jovîniyan &lt;ref&gt;The Later Roman Empire: AD 354-378, Ammianus Marcellinus, Translated by Walter Hamilton, page 155, Contributor Andrew Wallace-Hadrill, Published 1986, Penguin Classics, ISBN 0-14-044406-8&lt;/ref&gt;
| berê1              = Împeratoriya seleukî
| berê1_rûpel        = Împeratoriya seleukî
| berê1 al           = Diadochi LA.svg
| paşê1              = Pehlewanistan
| paşê1_rûpel        = Pehlewanistan
| paşê1 al           = Map Parthian Empire-fr.png
}}
'''Kardox''', '''Kardoxya''' an jî '''Kordyene''' (bi yewnaniya kevnare: Κορδυηνή, ''Kordyene'') herêmeke dîrokî ya kevnare bû ku li [[Bakurê Kurdistanê]] ya îro, li başûrê [[Gola Wanê]] bû. Herêma Kardoxyayê di bin serweriya kardoxan de bû ku li gorî hinek dîroknasan [[kardoxî]] gelekî kevnare yên [[kurd]] bûn&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.bartleby.com/65/ku/Kurds.html |sernav=Kurds. The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition. 2001-05 |malper=www.bartleby.com |roja-gihiştinê=2026-05-20}}&lt;/ref&gt; ku bi zimaneke [[hind û îranî]] axivîne. Di heman de ji aliyê dîroknasan ve hatiye diyarkirin ku navê Kordyene peyveke [[proto-kurdî]] ye.

Li gorî Ksenofon kardoxî gelek serbixwe û şervan bûn ku bi ti awayê guh nedabûn şahê persan. Ksenofon diyar kiriye ku şahê persan bi 120.000 şervanan li dijî Kardoxyayê şer daye destpêkirin di vê şer a di navbera şahê persan û Kardoxyayê de, şahê persan têk çûye û li gorî Ksenofon rêjeyeke mezin ê ji şervanên wî di vê şerê li dijî Kardoxyayê jiyana xwe jidest dane.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Jêder-kovar |tarîx=2016 |sernav=Xenophon ( c . 428– c.  354  bc ), Greek Historian and Miscellaneous Writer |url=https://doi.org/10.5040/9781472555328.7995 |kovar=Shakespeare's Books |doi=10.5040/9781472555328.7995}}&lt;/ref&gt;

== Etnografî ==
Her çiqas hinek zanyaran teoriyên ku kardoxiyan wekê civakeke xwemaliyên berê gelên îranî diyar kiribe jî, fikrê gelemper kardoxiyan bi [[gutî]] û bi [[med]]an ve girê daye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Teoriyeke kevneşopî heye ku Kordyene wekê hevwateya kevnar a ferhengî ya &quot;Kurdistanê&quot; û civaka Kardoxyayê wekê proto-kurdan destnîşan kiriye.&lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt;

== Erdnîgarî û aborî ==
Herêma Kardoxyayê (hêrama Botan a îro) devereke çiyayî ye lê berhemdar e ku bi çêregeh û bi daristanên fireh hatiye wesfkirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://soltdm.com/sources/mss/strab/11.htm |sernav=Strabon Book 11 |malper=soltdm.com |roja-gihiştinê=2026-05-21}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=E.J. Brill's First Encyclopaedia of Islam 1913-1936 |weşanger=BRILL |tarîx=1987 |isbn=978-90-04-08265-6 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=7CP7fYghBFQC}}&lt;/ref&gt; Strabo li herêmê hebûna çavkaniyên xwezayî yên hêja yên wekê naftayê ku linavhevketiyeke hîdrokarbonê ya şile ya şewatbar e, destnîşan kiriye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Strabo/16A*.html |sernav=Erdnîgariya Straboyê |malper=penelope.uchicago.edu |roja-gihiştinê=2026-05-21}}&lt;/ref&gt;

Kardoxî di warê avahîsaziyê de kesên pispor bûn û di heman demê de kardoxî ji bo pisporî ya xwe yê ji bo afirandina makîneyên dorpêçkirinê xwedî navûdengeke bêhempa bûn.

== Xanedanên kardoxî ==
[[Wêne:73artzrounis.png|thumb|''Kortsayk'' û xanedanên kardoxiyên din ([[Ancewasî|Anjevatsik]] û [[Mox|Mok]]) di nexşeyê de]]
* [[Kardox]]
* [[Zawdex]]
* [[Mox]]
* [[Ancewasî]]
* [[Kavosiyan]]

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Dewletên kurdan}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Dîrok]]
[[Kategorî:Herêmên dîrokî li Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Kurdistana kevnare]]</text>
      <sha1>dz0zap3b1cmeeceajw85132mmzamyr2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030145</id>
      <parentid>2030144</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T21:58:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2030145</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4352" sha1="h59qar66kret7jvkoi1bug9kmheaxhq" xml:space="preserve">{{Agahîdank dewleta dîrokî
| nav kurdî          = Keyaniya Kardoxyayê
| sal destpêk        = Sala 189ê beriya zayînê
| sal dawî           = Sala 90ê beriya zayînê
| nexşe              = 73artzrounis.png
| binnexşe           = Nexşeya keyaniyên Kardoxyayê
| hikûmet            = 
| paytext            = 
| sernav paytext     = 
| ziman              = [[Kardoxî]]
| ol                 = bawerî [[Teşûp]]ê dikirin
| sernav serokE      = Key
| serokE1 sal        = Sedsala 1ê ya berî zayînê
| serokE1            = [[Zarbiyenûs]]
| serokE2 sal        = Sala 115ê piştî zayînê
| serokE2            = Key Manîsarûs
| serokE3 sal        = Sala 340ê piştî zayînê
| serokE3            = Ardaşîr
| serokE4 sal        = Sala 359ê piştî zayînê
| serokE4            = Jovîniyan &lt;ref&gt;The Later Roman Empire: AD 354-378, Ammianus Marcellinus, Translated by Walter Hamilton, page 155, Contributor Andrew Wallace-Hadrill, Published 1986, Penguin Classics, ISBN 0-14-044406-8&lt;/ref&gt;
| berê1              = Împeratoriya seleukî
| berê1_rûpel        = Împeratoriya seleukî
| berê1 al           = Diadochi LA.svg
| paşê1              = Pehlewanistan
| paşê1_rûpel        = Pehlewanistan
| paşê1 al           = Map Parthian Empire-fr.png
}}
'''Kardox''', '''Kardoxya''' an jî '''Kordyene''' (bi yewnaniya kevnare: Κορδυηνή, ''Kordyene'') herêmeke dîrokî ya kevnare bû ku li [[Bakurê Kurdistanê]] ya îro, li başûrê [[Gola Wanê]] bû. Herêma Kardoxyayê di bin serweriya kardoxan de bû ku li gorî hinek dîroknasan [[kardoxî]] gelekî kevnare yên [[kurd]] bûn&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.bartleby.com/65/ku/Kurds.html |sernav=Kurds. The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition. 2001-05 |malper=www.bartleby.com |roja-gihiştinê=2026-05-20}}&lt;/ref&gt; ku bi zimaneke [[hind û îranî]] axivîne. Di heman de ji aliyê dîroknasan ve hatiye diyarkirin ku navê Kordyene peyveke [[proto-kurdî]] ye.

Li gorî Ksenofon kardoxî gelek serbixwe û şervan bûn ku bi ti awayê guh nedabûn şahê persan. Ksenofon diyar kiriye ku şahê persan bi 120.000 şervanan li dijî Kardoxyayê şer daye destpêkirin di vê şer a di navbera şahê persan û Kardoxyayê de, şahê persan têk çûye û li gorî Ksenofon rêjeyeke mezin ê ji şervanên wî di vê şerê li dijî Kardoxyayê jiyana xwe jidest dane.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Jêder-kovar |tarîx=2016 |sernav=Xenophon ( c . 428– c.  354  bc ), Greek Historian and Miscellaneous Writer |url=https://doi.org/10.5040/9781472555328.7995 |kovar=Shakespeare's Books |doi=10.5040/9781472555328.7995}}&lt;/ref&gt;

== Etnografî ==
Her çiqas hinek zanyaran teoriyên ku kardoxiyan wekê civakeke xwemaliyên berê gelên îranî diyar kiribe jî, fikrê gelemper kardoxiyan bi [[gutî]] û bi [[med]]an ve girê daye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Teoriyeke kevneşopî heye ku Kordyene wekê hevwateya kevnar a ferhengî ya &quot;Kurdistanê&quot; û civaka Kardoxyayê wekê proto-kurdan destnîşan kiriye.&lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt;

== Erdnîgarî û aborî ==
Herêma Kardoxyayê (hêrama Botan a îro) devereke çiyayî ye lê berhemdar e ku bi çêregeh û bi daristanên fireh hatiye wesfkirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://soltdm.com/sources/mss/strab/11.htm |sernav=Strabon Book 11 |malper=soltdm.com |roja-gihiştinê=2026-05-21}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=E.J. Brill's First Encyclopaedia of Islam 1913-1936 |weşanger=BRILL |tarîx=1987 |isbn=978-90-04-08265-6 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=7CP7fYghBFQC}}&lt;/ref&gt; Strabo li herêmê hebûna çavkaniyên xwezayî yên hêja yên wekê naftayê ku linavhevketiyeke hîdrokarbonê ya şile ya şewatbar e, destnîşan kiriye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Strabo/16A*.html |sernav=Erdnîgariya Straboyê |malper=penelope.uchicago.edu |roja-gihiştinê=2026-05-21}}&lt;/ref&gt;

Kardoxî di warê avahîsaziyê de kesên pispor bûn û di heman demê de kardoxî ji bo pisporî ya xwe yê ji bo afirandina makîneyên dorpêçkirinê xwedî navûdengeke bêhempa bûn.

== Xanedanên kardoxî ==
* [[Kardox]]
* [[Zawdex]]
* [[Mox]]
* [[Ancewasî]]
* [[Kavosiyan]]

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Dewletên kurdan}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Dîrok]]
[[Kategorî:Herêmên dîrokî li Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Kurdistana kevnare]]</text>
      <sha1>h59qar66kret7jvkoi1bug9kmheaxhq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030146</id>
      <parentid>2030145</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T21:58:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030146</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4352" sha1="toap2wmc9xzy4y7mx15thv1938o7qec" xml:space="preserve">{{Agahîdank dewleta dîrokî
| nav kurdî          = Keyaniya Kardoxyayê
| sal destpêk        = Sala 189ê beriya zayînê
| sal dawî           = Sala 90ê beriya zayînê
| nexşe              = 73artzrounis.png
| binnexşe           = Nexşeya xanedanên Kardoxyayê
| hikûmet            = 
| paytext            = 
| sernav paytext     = 
| ziman              = [[Kardoxî]]
| ol                 = bawerî [[Teşûp]]ê dikirin
| sernav serokE      = Key
| serokE1 sal        = Sedsala 1ê ya berî zayînê
| serokE1            = [[Zarbiyenûs]]
| serokE2 sal        = Sala 115ê piştî zayînê
| serokE2            = Key Manîsarûs
| serokE3 sal        = Sala 340ê piştî zayînê
| serokE3            = Ardaşîr
| serokE4 sal        = Sala 359ê piştî zayînê
| serokE4            = Jovîniyan &lt;ref&gt;The Later Roman Empire: AD 354-378, Ammianus Marcellinus, Translated by Walter Hamilton, page 155, Contributor Andrew Wallace-Hadrill, Published 1986, Penguin Classics, ISBN 0-14-044406-8&lt;/ref&gt;
| berê1              = Împeratoriya seleukî
| berê1_rûpel        = Împeratoriya seleukî
| berê1 al           = Diadochi LA.svg
| paşê1              = Pehlewanistan
| paşê1_rûpel        = Pehlewanistan
| paşê1 al           = Map Parthian Empire-fr.png
}}
'''Kardox''', '''Kardoxya''' an jî '''Kordyene''' (bi yewnaniya kevnare: Κορδυηνή, ''Kordyene'') herêmeke dîrokî ya kevnare bû ku li [[Bakurê Kurdistanê]] ya îro, li başûrê [[Gola Wanê]] bû. Herêma Kardoxyayê di bin serweriya kardoxan de bû ku li gorî hinek dîroknasan [[kardoxî]] gelekî kevnare yên [[kurd]] bûn&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.bartleby.com/65/ku/Kurds.html |sernav=Kurds. The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition. 2001-05 |malper=www.bartleby.com |roja-gihiştinê=2026-05-20}}&lt;/ref&gt; ku bi zimaneke [[hind û îranî]] axivîne. Di heman de ji aliyê dîroknasan ve hatiye diyarkirin ku navê Kordyene peyveke [[proto-kurdî]] ye.

Li gorî Ksenofon kardoxî gelek serbixwe û şervan bûn ku bi ti awayê guh nedabûn şahê persan. Ksenofon diyar kiriye ku şahê persan bi 120.000 şervanan li dijî Kardoxyayê şer daye destpêkirin di vê şer a di navbera şahê persan û Kardoxyayê de, şahê persan têk çûye û li gorî Ksenofon rêjeyeke mezin ê ji şervanên wî di vê şerê li dijî Kardoxyayê jiyana xwe jidest dane.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Jêder-kovar |tarîx=2016 |sernav=Xenophon ( c . 428– c.  354  bc ), Greek Historian and Miscellaneous Writer |url=https://doi.org/10.5040/9781472555328.7995 |kovar=Shakespeare's Books |doi=10.5040/9781472555328.7995}}&lt;/ref&gt;

== Etnografî ==
Her çiqas hinek zanyaran teoriyên ku kardoxiyan wekê civakeke xwemaliyên berê gelên îranî diyar kiribe jî, fikrê gelemper kardoxiyan bi [[gutî]] û bi [[med]]an ve girê daye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Teoriyeke kevneşopî heye ku Kordyene wekê hevwateya kevnar a ferhengî ya &quot;Kurdistanê&quot; û civaka Kardoxyayê wekê proto-kurdan destnîşan kiriye.&lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt;

== Erdnîgarî û aborî ==
Herêma Kardoxyayê (hêrama Botan a îro) devereke çiyayî ye lê berhemdar e ku bi çêregeh û bi daristanên fireh hatiye wesfkirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://soltdm.com/sources/mss/strab/11.htm |sernav=Strabon Book 11 |malper=soltdm.com |roja-gihiştinê=2026-05-21}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=E.J. Brill's First Encyclopaedia of Islam 1913-1936 |weşanger=BRILL |tarîx=1987 |isbn=978-90-04-08265-6 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=7CP7fYghBFQC}}&lt;/ref&gt; Strabo li herêmê hebûna çavkaniyên xwezayî yên hêja yên wekê naftayê ku linavhevketiyeke hîdrokarbonê ya şile ya şewatbar e, destnîşan kiriye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Strabo/16A*.html |sernav=Erdnîgariya Straboyê |malper=penelope.uchicago.edu |roja-gihiştinê=2026-05-21}}&lt;/ref&gt;

Kardoxî di warê avahîsaziyê de kesên pispor bûn û di heman demê de kardoxî ji bo pisporî ya xwe yê ji bo afirandina makîneyên dorpêçkirinê xwedî navûdengeke bêhempa bûn.

== Xanedanên kardoxî ==
* [[Kardox]]
* [[Zawdex]]
* [[Mox]]
* [[Ancewasî]]
* [[Kavosiyan]]

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Dewletên kurdan}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Dîrok]]
[[Kategorî:Herêmên dîrokî li Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Kurdistana kevnare]]</text>
      <sha1>toap2wmc9xzy4y7mx15thv1938o7qec</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030151</id>
      <parentid>2030146</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T04:06:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2030151</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4352" sha1="05vgogt7rgm1y92kq4xtr5fbpgimnbk" xml:space="preserve">{{Agahîdank dewleta dîrokî
| nav kurdî          = Keyaniya Kardoxyayê
| sal destpêk        = Sala 189ê beriya zayînê
| sal dawî           = Sala 90ê beriya zayînê
| nexşe              = 73artzrounis.png
| binnexşe           = Nexşeya xanedanên Kardoxyayê
| hikûmet            = 
| paytext            = 
| sernav paytext     = 
| ziman              = [[Kardoxî]]
| ol                 = bawerî [[Teşûp]]ê dikirin
| sernav serokE      = Key
| serokE1 sal        = Sedsala 1ê ya berî zayînê
| serokE1            = [[Zarbiyenûs]]
| serokE2 sal        = Sala 115ê piştî zayînê
| serokE2            = Key Manîsarûs
| serokE3 sal        = Sala 340ê piştî zayînê
| serokE3            = Ardaşîr
| serokE4 sal        = Sala 359ê piştî zayînê
| serokE4            = Jovîniyan &lt;ref&gt;The Later Roman Empire: AD 354-378, Ammianus Marcellinus, Translated by Walter Hamilton, page 155, Contributor Andrew Wallace-Hadrill, Published 1986, Penguin Classics, ISBN 0-14-044406-8&lt;/ref&gt;
| berê1              = Împeratoriya seleukî
| berê1_rûpel        = Împeratoriya seleukî
| berê1 al           = Diadochi LA.svg
| paşê1              = Pehlewanistan
| paşê1_rûpel        = Pehlewanistan
| paşê1 al           = Map Parthian Empire-fr.png
}}
'''Kardox''', '''Kardoxya''' an jî '''Kordyene''' (bi yewnaniya kevnare: Κορδυηνή, ''Kordyene'') herêmeke dîrokî ya kevnare bû ku li [[Bakurê Kurdistanê]] ya îro, li başûrê [[Gola Wanê]] bû. Herêma Kardoxyayê di bin serweriya kardoxan de bû ku li gorî hinek dîroknasan [[kardoxî]] gelekî kevnare yên [[kurd]] bûn&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.bartleby.com/65/ku/Kurds.html |sernav=Kurds. The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition. 2001-05 |malper=www.bartleby.com |roja-gihiştinê=2026-05-20}}&lt;/ref&gt; ku bi zimaneke [[hind û îranî]] axivîne. Di heman de ji aliyê dîroknasan ve hatiye diyarkirin ku navê Kordyene peyveke [[proto-kurdî]] ye.

Li gorî Ksenofon kardoxî gelek serbixwe û şervan bûn ku bi ti awayê guh nedabûn şahê persan. Ksenofon diyar kiriye ku şahê persan bi 120.000 şervanan li dijî Kardoxyayê şer daye destpêkirin di vê şer a di navbera şahê persan û Kardoxyayê de, şahê persan têk çûye û li gorî Ksenofon rêjeyeke mezin ê ji şervanên wî di vê şerê li dijî Kardoxyayê jiyana xwe jidest dane.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Jêder-kovar |tarîx=2016 |sernav=Xenophon ( c . 428– c.  354  bc ), Greek Historian and Miscellaneous Writer |url=https://doi.org/10.5040/9781472555328.7995 |kovar=Shakespeare's Books |doi=10.5040/9781472555328.7995}}&lt;/ref&gt;

== Etnografî ==
Her çiqas hinek zanyaran teoriyên ku kardoxiyan wekê civakeke xwemaliyên berê gelên îranî diyar kiribe jî, fikrê gelemper kardoxiyan bi [[gutî]] û bi [[med]]an ve girê daye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Teoriyeke kevneşopî heye ku Kordyene wekê hevwateya kevnar a ferhengî ya &quot;Kurdistanê&quot; û civaka Kardoxyayê wekê proto-kurdan destnîşan kiriye.&lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt;

== Erdnîgarî û aborî ==
Herêma Kardoxyayê (herêma Botan a îro) devereke çiyayî ye lê berhemdar e ku bi çêregeh û bi daristanên fireh hatiye wesfkirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://soltdm.com/sources/mss/strab/11.htm |sernav=Strabon Book 11 |malper=soltdm.com |roja-gihiştinê=2026-05-21}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=E.J. Brill's First Encyclopaedia of Islam 1913-1936 |weşanger=BRILL |tarîx=1987 |isbn=978-90-04-08265-6 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=7CP7fYghBFQC}}&lt;/ref&gt; Strabo li herêmê hebûna çavkaniyên xwezayî yên hêja yên wekê naftayê ku linavhevketiyeke hîdrokarbonê ya şile ya şewatbar e, destnîşan kiriye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Strabo/16A*.html |sernav=Erdnîgariya Straboyê |malper=penelope.uchicago.edu |roja-gihiştinê=2026-05-21}}&lt;/ref&gt;

Kardoxî di warê avahîsaziyê de kesên pispor bûn û di heman demê de kardoxî ji bo pisporî ya xwe yê ji bo afirandina makîneyên dorpêçkirinê xwedî navûdengeke bêhempa bûn.

== Xanedanên kardoxî ==
* [[Kardox]]
* [[Zawdex]]
* [[Mox]]
* [[Ancewasî]]
* [[Kavosiyan]]

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Dewletên kurdan}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Dîrok]]
[[Kategorî:Herêmên dîrokî li Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Kurdistana kevnare]]</text>
      <sha1>05vgogt7rgm1y92kq4xtr5fbpgimnbk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030155</id>
      <parentid>2030151</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T04:31:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030155</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4352" sha1="ebhda40fyeiu8n11df8q0fv0o2k9o4p" xml:space="preserve">{{Agahîdank dewleta dîrokî
| nav kurdî          = Keyaniya Kardoxyayê
| sal destpêk        = Sala 189ê beriya zayînê
| sal dawî           = Sala 90ê beriya zayînê
| nexşe              = 73artzrounis.png
| binnexşe           = Nexşeya xanedanên Kardoxyayê
| hikûmet            = 
| paytext            = 
| sernav paytext     = 
| ziman              = [[Kardoxî]]
| ol                 = bawerî [[Teşûp]]ê dikirin
| sernav serokE      = Key
| serokE1 sal        = Sedsala 1ê ya berî zayînê
| serokE1            = [[Zarbiyenûs]]
| serokE2 sal        = Sala 115ê piştî zayînê
| serokE2            = Key Manîsarûs
| serokE3 sal        = Sala 340ê piştî zayînê
| serokE3            = Ardaşîr
| serokE4 sal        = Sala 359ê piştî zayînê
| serokE4            = Jovîniyan &lt;ref&gt;The Later Roman Empire: AD 354-378, Ammianus Marcellinus, Translated by Walter Hamilton, page 155, Contributor Andrew Wallace-Hadrill, Published 1986, Penguin Classics, ISBN 0-14-044406-8&lt;/ref&gt;
| berê1              = Împeratoriya seleukî
| berê1_rûpel        = Împeratoriya seleukî
| berê1 al           = Diadochi LA.svg
| paşê1              = Pehlewanistan
| paşê1_rûpel        = Pehlewanistan
| paşê1 al           = Map Parthian Empire-fr.png
}}
'''Kardox''', '''Kardoxya''' an jî '''Kordyene''' (bi yewnaniya kevnare: Κορδυηνή, ''Kordyene'') herêmeke dîrokî ya kevnare bû ku li [[Bakurê Kurdistanê]] ya îro, li başûrê [[Gola Wanê]] bû. Herêma Kardoxyayê di bin serweriya kardoxan de bû ku li gorî hinek dîroknasan [[kardoxî]] gelekî kevnare yên [[kurd]] bûn&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.bartleby.com/65/ku/Kurds.html |sernav=Kurds. The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition. 2001-05 |malper=www.bartleby.com |roja-gihiştinê=2026-05-20}}&lt;/ref&gt; ku bi zimaneke [[hind û îranî]] axivîne. Di heman de ji aliyê dîroknasan ve hatiye diyarkirin ku navê Kordyene peyveke [[proto kurdî]] ye.

Li gorî Ksenofon kardoxî gelek serbixwe û şervan bûn ku bi ti awayê guh nedabûn şahê persan. Ksenofon diyar kiriye ku şahê persan bi 120.000 şervanan li dijî Kardoxyayê şer daye destpêkirin di vê şer a di navbera şahê persan û Kardoxyayê de, şahê persan têk çûye û li gorî Ksenofon rêjeyeke mezin ê ji şervanên wî di vê şerê li dijî Kardoxyayê jiyana xwe jidest dane.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Jêder-kovar |tarîx=2016 |sernav=Xenophon ( c . 428– c.  354  bc ), Greek Historian and Miscellaneous Writer |url=https://doi.org/10.5040/9781472555328.7995 |kovar=Shakespeare's Books |doi=10.5040/9781472555328.7995}}&lt;/ref&gt;

== Etnografî ==
Her çiqas hinek zanyaran teoriyên ku kardoxiyan wekê civakeke xwemaliyên berê gelên îranî diyar kiribe jî, fikrê gelemper kardoxiyan bi [[gutî]] û bi [[med]]an ve girê daye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Teoriyeke kevneşopî heye ku Kordyene wekê hevwateya kevnar a ferhengî ya &quot;Kurdistanê&quot; û civaka Kardoxyayê wekê proto-kurdan destnîşan kiriye.&lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt;

== Erdnîgarî û aborî ==
Herêma Kardoxyayê (herêma Botan a îro) devereke çiyayî ye lê berhemdar e ku bi çêregeh û bi daristanên fireh hatiye wesfkirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://soltdm.com/sources/mss/strab/11.htm |sernav=Strabon Book 11 |malper=soltdm.com |roja-gihiştinê=2026-05-21}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=E.J. Brill's First Encyclopaedia of Islam 1913-1936 |weşanger=BRILL |tarîx=1987 |isbn=978-90-04-08265-6 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=7CP7fYghBFQC}}&lt;/ref&gt; Strabo li herêmê hebûna çavkaniyên xwezayî yên hêja yên wekê naftayê ku linavhevketiyeke hîdrokarbonê ya şile ya şewatbar e, destnîşan kiriye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Strabo/16A*.html |sernav=Erdnîgariya Straboyê |malper=penelope.uchicago.edu |roja-gihiştinê=2026-05-21}}&lt;/ref&gt;

Kardoxî di warê avahîsaziyê de kesên pispor bûn û di heman demê de kardoxî ji bo pisporî ya xwe yê ji bo afirandina makîneyên dorpêçkirinê xwedî navûdengeke bêhempa bûn.

== Xanedanên kardoxî ==
* [[Kardox]]
* [[Zawdex]]
* [[Mox]]
* [[Ancewasî]]
* [[Kavosiyan]]

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Dewletên kurdan}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Dîrok]]
[[Kategorî:Herêmên dîrokî li Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Kurdistana kevnare]]</text>
      <sha1>ebhda40fyeiu8n11df8q0fv0o2k9o4p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Seîdê Nûrsî</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8065</id>
    <revision>
      <id>2030129</id>
      <parentid>1948716</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T18:22:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>45060</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2030129</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20850" sha1="mzzf1jqtwithzz417nf7n9h250fi2r1" xml:space="preserve">{{Wergerîne|ckb|ziman2=|bijartî=1}}
{{Agahîdank mirov
| nav                = Seîdê Nûrsî
| bernav             = {{Lîsteyapehn|
* Bedîuzeman
* Seîdê Kurdî}}
| sernavê_wêne       = Seîdê Nursî
| roja_jidayikbûnê   = {{Dîrok|12|adar|1878}}
| cihê_jidayikbûnê   = Gundê [[Nûrs]], [[Hîzan]] - [[Bedlîs]]
| bav                = Mîrze
| dê                 = Nûrê
| roja_mirinê        = {{Dîrok|23|adar|1960}}, (82 Salî)
| cihê_mirinê        = [[Riha]] ([[Tirkiye]])
| hevwelatî          = {{Ala|Kurdistan}}
| netewe             = [[Kurd]]
| serdem             = Sedsala 19an û 20an
| destûrname         = Şêx Muhemmedê Celalî
| bandorbar          = [[Muhemmed]], [[Ebdulqadirê Geylanî]], [[Xezalî]], [[Farabî]], [[Ehmedê Xanî]], [[Şêx Esadê Erbîlî]]
| bandorker          = [[Muhemmed Seîd Remezan el-Bûtî]], [[Xelîl Xeyalî]]
| pîşe               = [[Fîlozof]], [[Alim]], [[Nivîskar]]
}}
'''Bedîuzzeman Seîd Nûrsî''', yan ''' Bedîuzzeman Seîdê Kurdî'''&lt;ref name=&quot;amouda.com&quot;&gt;{{Jêder |sernav=Kopîkirina arşîvê |url=http://www.amouda.com/bedi-uzzeman.htm |tarîxa-gihiştinê=2014-12-09 |tarîxa-arşîvê=2016-04-09 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160409120348/http://amouda.com/bedi-uzzeman.htm |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt; (jdb. 1878&lt;ref&gt;{{Jêder |sernav=Kopîkirina arşîvê |url=http://www.koprudergisi.com/index.asp?Bolum=EskiSayilar&amp;Goster=Yazi&amp;YaziNo=502 |tarîxa-gihiştinê=2010-07-30 |tarîxa-arşîvê=2011-07-13 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20110713164932/http://www.koprudergisi.com/index.asp?Bolum=EskiSayilar&amp;Goster=Yazi&amp;YaziNo=502 |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt; li [[Nors]]/[[Nûrs]], [[Xîzan]] − m. {{Mirin|23|adar|1960}} li [[Riha]]) [[fîlozof]] û nivîskarekî [[kurd]] yê [[Îslam]]ê ye. Muellifê [[Risaleyê Nûr|Kulliyata Risaleyên Nûr]] e.

Jê re ''Bedîuzzeman''&lt;ref name=&quot;amouda.com&quot; /&gt; (&quot;Di dema wî de kes asayê wî tune&quot;) tê gotin. Di dîroka Îslamê de çar kes xwediyê vê şerefa mezin bûne.
Digel leqeba ''Bedîuzzeman'', tê zanîn ku navên ''Seîdê Nûrsî, Seîdê Kurdî, Mela Seîd, Mela Seîdê Meşhûr'' jî bi kar anîne.

== Jiyana Bedîuzzeman Seîdê Kurdî ==
[[Wêne:سەعید نوورسی 1.jpg|thumb|Seîdê Nûrsî û birayê wî Şêx Ebdulrehman. Çavkanî: Arşîva dîjîtal û orîjînal a Navenda Zhîn.]]
Bedîuzzeman Seîdê Kurdî, di sala 1878an de (navbera 5 kanûna paşîn - 12 adar) li bajarê [[Bedlîs]]ê, navçeya [[Xîzan]]ê, li gundê [[Nûrs]]ê ji dayik bûye. Bavê wî sofî Mîrze, dêya wî jî Nûre xanim bû&lt;ref&gt;{{Jêder |sernav=http://www.nuradilan.com |url=http://www.nuradilan.com/derheq-secereya-ustad-da-hun-dikarin-zanyariye-bidin |tarîxa-gihiştinê=2013-08-19 |tarîxa-arşîvê=2016-03-04 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160304130642/http://www.nuradilan.com/derheq-secereya-ustad-da-hun-dikarin-zanyariye-bidin |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt;. Tehsîla pêşîn û navîn li welêt diqedîne. Di xortaniya xwe de xebatên welatperweriyê dike. Beşdarî [[Şerê cîhanî yê yekem]] dibe. Li Rûsyayê, du salan dîl dimîne û paşê vedigere welêt. Di tevgera welatperweriyê de xebata xwe domand. Paşê, dev ji van xebatan berda û bi temamî xwe da rêya dînî. Di vê xebatê de dijayetiya rejîmê kişand. Li gelek deran heps û sirgûnî kişand. Li [[Riha]]yê di 23 adara sala 1960 de çû ser heqiya xwe.

Di kitêba xwe ya [[Munazerat]]ê de, Bedîuzzeman gotiye &quot;Mirin roja newroza me ye&quot;. Pirr balkêş e ku du roj piştî [[Newroz]]ê û hem di sibeha şeveke [[Leylet-ul Qedr]]ê de wefat kiriye.

=== Perwerdehî ===

Bedîuzzeman Seîd Nûrsî di sala [[1878]]an de li [[Nûrs]]ê gundekî [[Xîzan]]ê navçeya [[Bidlîs]]ê ji dayik bû. Perwerdahiya pêşîn ji [[Mela Ebdullah]] girt. [[Îcazet]]a xwe li [[Bazîd]]ê li Medresa [[Şêx Muhemmedê Celalî]] stand. Navê [[Bedîuzzeman]] (بَديعُ الزَّمان ''Badî' az-zamân'') lê hat danîn ji ber ku di zanîna Îslamî de pir pêşveçuyî bû, di nav civata Îslamnasan de cîhek zaf mezin digirt. Di sala 1894an de li kitêbxaneya Bidlîsê du sal xwendina xwe berdewam kir û di Ulema Îslamî de bû xwedî navekî giran. Ji wir çû Wanê. 10 sal li Wanê ma. Xebatên xwe li wir berdewam kir.

Di hengama ku li bajarê Wanê ma, di qonaxa waliyê Wanê de kitêbên hemdem û yên li ser zanistên fenî dîtin û bi balkêşî ew zanistên hanê di demeke kurt de bidest xistin. Di jiyana xwe ya li bajarê Wanê de kitêbek li ser [[matematîk]]ê jî nivîsandiye, lê mixabin ew kitêb di agirekî de şewitiye.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=adar 2024}}

Li qonaxa walî di rojnameyekê de vê nûçeyê dibîne: &quot;yan divê em hemû Quranan ji nav misilmanan hilînin yan jî misilmanan ji [[Quran]]ê sar bikin. Jiholêrakirina hemû Quranan bêîmkan e lê divê em bi awayekî misilmanan ji Quranê sar bikin. Yan na heta ku Quran di destê wan de be em bi ti awayî nikarin li wan hikim bikin.&quot; Li ser vê nûçeya hanê Xîreta Bedîuzzeman Seîdê Kurdî ya dînî difûre û wiha dibêje &quot;Ez'ê nîşanî hemû cîhanê bidim ku Quran xwedî ronahiyekê ye ku ne vedimire û ne jî dikare bê vemirandin!&quot;

Li ser vê yekê berê xwe dide paytextê osmanî Stembolê û li wê derê di xaneya Şekercî de odeyekê kirê dike û li ser deriyê wê odê lewheyeke balkêş darde dike: &quot;ji hemû pirsan re bersiv heye, lê ji ti kesî pirs nayên kirin&quot;. Li ser vê daxuyaniya balkêş bi sedan kes ji ehlê ilm û zanistê berê xwe didin xana şekirciyan û pirsên xwe yên herî zor jê dikin. Ew jî bi alikariya Xwedayê Zane bê dudilî û xeletî bersivê li hemûyan vedigere. Li ser vê yekê navê wî di nav cîhana zanayên paytext de jî pêl bi pêl belav dibe û navdar dibe. Dema ku [[rektor]]ê [[zanîngeha el-Ezher]]ê ji bo serîdanekê hatiye Stembolê, alimên wê derê jê lawa dikin ku bi Bedîuzzeman Seîdê Kurdî re têkeve nîqaşê. Ew alimê han jî ji bo ku asta zanistiya wî bipîve, pirseke wiha jê dike: &quot;Gelo nerîna te derbarê Ewropa û Osmaniyan çi ye?&quot; Bedîuzzeman bersivê lê vedigerîne: &quot;Ewropa bi dewleteke îslamî avis e û dê rojekê ji dayîk bibe. Osmanî jî bi dewleteke ewropî avis e û dê rojekê ji dayîk bibe!&quot; Li ser vê bersivê rektorê el-Ezherê wiha dibêje: &quot;Ez jî di heman nerînê de bûm, lê tenê Bedîuzzeman dikare bi vê kurtayê bilêv bike. Naxwe bi vî xortî re kes nikare têkeve nîqaşê û zora wî bibe!{{Çavkanî hewce ye|tarîx=adar 2024}}

=== Zanîngeha Zehra ===

Xewna wî ya herî girîng ew bû ku li Wanê zanîngeheke Îslamî bi navê ''[[Medreseya Zehra]]'' were avakirin.

Ev daxwaza xwe ragihand padişahê Osmanî. Guh nedan gotinên wî û ew berê avêtin timarxanê, paşê ji wir girtin avêtin girtîxanê. Piştî serbestberdana wî li Stembolê di &quot;xîtaba li Hurriye&quot; de ji gel re got ku &quot;Meşrûtiye&quot; ne tiştekî dijî Îslamê ye. Ew axaftin di rojnamên wê demê de hat weşandin.

Di sala 1910an de zivirî welêt û hat Wanê. Li bajarên Kurdistan geriya, çû [[Mûş]], Bidlîs, [[Çolemêrg]], [[Amed]] û Rihayê. Li wan deran di nivîs û axaftinên xwe yên bi navê ''[[Munazerat]]'' de bi serokê eşîrên kurdan re li ser buyerên demê peyivî. Di sala pey wî de çû [[Şam]]ê û di mizgefta [[emewî]] de xutbek li ser kêşeyên
siyasî, aborî û civatî yên civata Îslamê da. Ew xutbe paşê bi navê ''[[Xutbeya Şamê]]'' hat çapkirin.

Ji Şamê hat Stembolê û tev li gerra [[Siltan Reşad]] li welatên rojhilatê bû. Li [[Skopiye]]yê tev li hîmavitina Zanîngehê bû. Dema ji ber [[Şerê Balkanê]] ew proje hat sekinandin, bi hikûmeta osmanî da pejirandin, ku ew texsîsata Zanîngeha Skopiyê li ''Medresa Zehra'' were guhêztin. Paşê hat Wanê. Hîmê Zanîngeha Zehra di sala 1913an de li kêleka behra Wanê, li [[Artemît]]ê hat avitin. Lê ji ber destpêkirina Şerê Cîhanî yê yekem avakirin rawest.

Di vê navberê de pêwendiyên xwe bi kurdên li Stembolê re çêdikir serî dida qehwexaneyên ku kurd lê rûdiniştin û di ber xwe dida ku wan hişyar bike û yekîtiya navxweyî çêbike da ku bi saya vê yekîtiyê hem namûsa kurdayetiyê û hem jî ya alema îslamê rizgar bike.

Ji bo nimûne maqaleyeke xwe de Bedîuzzeman Seîdê Kurdî nexweşî û çareseriya nexweşiyên kurda û qenciyên wan weha rêz dike.

:« Ey gelî kurdan! Îttifaqê de quwwet, îttihadê de heyat, di biratiyê de se'adet heye. Kabika Îttihadê û şirîta muhebbetê qewî bigrin da we ji belayê xelas ke. Qenc guhê xwe bidinê, ezê tiştekî ji we re bibêjim: Hûn bizanin ku sê cewherên me hene, hifza xwe ji me dixwazin. Yek [[îslamiyet]] e, ku hezar xûna şehîdan buhayê wê dane. Ê duduwan [[însaniyet]], ku lazim e em nezera xelqê de, bi xizmeta 'eqlî, ciwanmêranî û însaniyeta xwe nîşanî dinê bidin. Ê sisêyan, [[milliyeta]] me ye, ku meziyet da me, ê berê ku bi qenciya xwe saxin, em bi karê xwe, bi hifza milliyeta xwe, ruhê wan qebra wan de şad bikin.

:Piştî wê, sê dujminê me hene, me xerab dikin. Yek [[feqîrtî]] ye, çil hezar hemmalê [[Stembol]]ê delîla wê ye. Ê duduwan [[cehalet]] û [[bêxwendinî]] ku hezar ji me da yek &quot;qezete-rojname&quot; nikarin bixwînin delîla wê ye. Ê sisêyan [[dujminî]] û [[îxtilaf]] e, ku ew 'edawet quweta me wunda dike, me jî musteheqî terbiyê dike û hukumet jî ji bêînsafiya xwe zulm li me dikir. ku we ev seh kir, bizanin çara me ew e, ku em sê şûrê elmas bi destên xwe bigrin, ta ku em hersê cewherên xwe ji destên xwe nekin! Hersê dujminê xwe ser xwe rakin. Û şûrê ewil [[merîfet]] û xwendin e. Ê duduwan [[îtifaq]] û [[muhebet]]a millî ye. Ê sisêyan însanê şuxla xwe bi nefsa xwe bike û mîna sefîlan ji qudreta xelkê hêvî neke û pişta xwe nedê. Wesiyeta paşê: xwandin, xwandin, xwandin û destêhevgirtin, destêhevgirtin, destêhevgirtin. »
[[Wêne:Bediuzzaman after Russian camp.png|çep|thumb|'''Bedîuzzeman''' li Almanya 1918, piştî ji girtigehâ Rûsya revîya]]

=== Dema Şerê Cîhanî ===

Seîd Nûrsî bi şagirtên xwe ji bo parastina welat dijî Rûsya ket şer. Xebata xweya nivîsandinê di şer de jî neda rawestandin û Îşarat-ul I'caz qedand. Ji telebeyên wî [[Hemzeyê Muksê]] di nivîseke ser jiyana Mela Seîd de wiha behsa Işarat ul-I'caz dike:
:« Heta niha tefsîreke di wî menhecî da telîf bûyî mewcûd nîne û hetta ez dikarim bibêjim ku, ji bilî mehsûlê qeriheyê xwe malê ewqaf derc nekiriye. Îsbat dike ku Kelamê Qedîm bi nezmtî mu'ciz, bi mefhûmtî heqq û heqîqet e û bi funûnê musbete temamen muwafiq û rehnuma ye. Beriya ku hezretê Ustad vê tefsîrê telîf bike ez di helqeya tedrîsa wî da bûm. Kelamê Qedîm hildida destê xwe û bi kurdî teqrîr dikir, hêç li kitêb û tefsîrê nedinihêrrî. Ji hevalên me efendiyekî bi namê Mela Hebîb bi kurdî not digirt. Ze'f dewam nekir herba 'umûmî destpê kir. Bedîuzzeman Seîd Efendî gava muharebeyê da di cebheya herbê da wek me'xez tenê malikê wan notan bû, lê elyewm ew kitaba ku me li Metbe'eya Ewqaf bi teb'a wê ra iştixal kir, telîf kiriye. » &lt;ref&gt;[http://kurdinur.blogspot.com/2011/01/tarixceya-heyata-bediuzzeman.html http://kurdinur.blogspot.com]&lt;/ref&gt;

Di şer de pir kes ji xwendevanên wî şehîd ketin. Ew jî ji aliyê rûsan hat girtin. Di şoreşa Rûsyayê de tevlihevî li Rûsya çêbû û ev jî ji bo rvîna wî bû sedem. Ji Kostroma derbasî Petersburgê, ji wir jî Warşovayê û di dawiyê de Viyanayê bû. Bi alîkariya Hikûmeta Alman derbasî Stembolê bû. Dema osmanî di Şerê Cîhanî yekem de binketin û brîtanî ketin Stembolê Seîdê Nursî berhemekî xwe bi navê 'Xutuwatî Sîtte' dijî dagirkeriya brîtanî weşand. Desthilatdarê brîtanî dan ragihandin ku mirî an jînde wî bigrin û bînin.

=== Serhildana Anatolyayê ===

Dema serhildana Anatoliyayê dijî dagirkeran destpêkir [[Şêx-ul Îslam]] dijî wan fetwa derxist. Seîd Nursî jî dijî wê fetwayê fetwak wederxist û da ragihandin ku serhildana '[[Quwa-î Milliye]]' cîhad e û kesên dijî desthilatdaran şer bikin mucahîd in. Herwiha li aliyê [[Mustafa Kemal Atatürk|Mustafa Kemal]] dijî desthilatdaran mucadele kir.
Ev ji aliyê Mustefa Kemal û hevalên wî hat dîtin û wan xwast ku Bedîuzzeman were [[Enqere]]yê.

=== Dema Enqereyê ===

Bedîuzzeman di 25ê çiriya paşîn a sala 1922an de bi merasîmeka fermî hat meclîsa Enqereyê. Li Meclîsa Enqereyê bi piraniya dengan berdewamkirina avakirina Zanîngeha Zehra li Wanê da pejirandin. Lê dema raghiand endamên meclîsê ku bila ev nimêj bikin û girîngiya nimçjkirinê ji gel re bibêjin ew û meclîs ji hev qetiyan. Di dawiyê de ew têgihîşt ku daxwaza îslamnexwazan pêkhatiye.

=== Dema Nefiyê ===

Di serhildana [[Şêx Seîd]] de di sala 1925an de ew jî hat girtin û li [[Burdur]]ê hat nefîkirin. Di destpêka sala 1926an de ew anîn gundekî piçûkê [[Sparta]]yê, [[Barla]]. Piraniya berhema xwe a herî mezim, [[Risaleyê Nûr|Risaleyên Nûr]] li vir nivîsand û da weşandin. Ji ber ku hikûmetê dixwast ew li ber çavên wan be, Bedîuzzeman anîn nava Spartayê. Li vir polîs ew û 120 şagirtên wî girtin û birin girtîxaneya [[Eskişehir]]ê. Biryara dadgehê ew bû ku wê Bedîuzzeman 11 di girtîgehê de binmîne û pişt re nefî [[Kastamonu]] be. Di sala 1943an de careka din hat girtin. De'we hemû li ser [[Risaleyê Nûr]] lê dihat kirin. Ew ji wir şandin [[Denizli]]yê li wir heta 1944an ma. Piştî berdana wî dîsa serbest nema û ew şandin [[Emirdağ]]ê navçeya [[Afyon]]ê.

Li wir li hemberê bîna hikûmetê bicîh kirin. Nedihîştin biçe mizgeftê jî. Dewletê pê nikari bû, ewî karê xwe yê ronakkirina cîwanan li her derê berdewam kir. Sê caran hewl dan xwe ku wî bi jehrê bikujin.

Bi saya serê pêşveçûna gerdişên teknîk êdî nivîsên wî li her derê dikarî bûn werin belavkirin. Ev di çavên hikûmeta [[CHP]]ê de bibû qîtek. Lewma cardin hate girtin û 20 meh heps jê re hat dayinç Lê dadgeheka din ev biryar ji holê rakir û ew serbest ma. Paşê biryerk din ji Enqerê hat û li Afyonê hat rawestandin. Di dawiya sala 1949an de car din hîştin ku were Emirdağê.

=== Dema Partiya Demokrat ===

Di dema [[Partiya Demokrat (Tirkiye)|Partiya Demokrat]] de jî ji bo sedema [[Qanûna şepqe|şepqe]] hat dadkirin, pişt re ji bo kitêba wî a ''[[Rêbera Ciwanan]]''. Piştî dadkirinê li Stembolê sê mehan li wir ma û zivirî Ispartayê.

Di sala dawiya jiyana xwe de çû [[Riha]]yê. Pir nexweş li ber mirinê bû. Lê hikûmetê ew li [[Kurdistan]]ê nedixwast, jê re ferman derxistin da ku biçe Ispartayê. Li Rihaye 23ê adarê di sala 1960 gihîşt rihmeta xwedê. Piştî [[Alparslan Türkeş]] generalek nijadperest bi zordariyê hikûmet kir destê xwe laşê Bedîuzzeman dizîn û bi balafireke leşkerî revandin birin. Heta niha kes nizane li ku ye.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=adar 2024}}

== Nîşe ==
Seîd Nûrsî di sala [[1909]]an de xwestiye [[rojname]]yek kurdî derxîne.

== Çend Gotinên Wî ==
''&quot;Ku em kurd in, dibe ku bêne xapandin. Lê em tu kesî naxapînin. Em ji bo jiyaneke bêrûmet tenezulî derewan nakin.&quot;''
&lt;ref&gt;{{Jêder |sernav=Kopîkirina arşîvê |url=http://www.rizgari.com/modules.php?name=News&amp;file=article&amp;sid=19462 |tarîxa-gihiştinê=2009-07-05 |tarîxa-arşîvê=2010-02-19 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20100219203411/http://rizgari.com/modules.php?name=News&amp;file=article&amp;sid=19462 |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.risalehaber.com/news_detail.php?id=58608&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.risaleakademi.com/arastirma-projeleri/mektup-hatra-ve-belgeler/313-bediuezzamann-gazete-mueracaat{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=kanûna paşîn 2024 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://archive.today/20130630060837/www.risaleakademi.com/images/Risale/img_0148%20-%20kopya.jpg&lt;/ref&gt;

== Wesata wî li Kurdan ==

Şîretên [[Seîdê Nûrsî]] li gelê [[kurd]]an kiriye. Seîdê Nûrsî ji weke [[Ehmedê Xanî]] ji bo Yekitiya kurdan xebat kiriye, Wî jî xwestiye kurd bi hev re yekiti çêbikin di qisedanekî xwe de waha gotiye.&lt;ref&gt;{{Jêder |sernav=Kopîkirina arşîvê |url=http://www.nudempress.com/haber/bediuzzaman-said-i-nursnin-kurt-halkina-nasihati-795.html |tarîxa-gihiştinê=2015-11-11 |tarîxa-arşîvê=2016-08-21 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160821192335/http://www.nudempress.com/haber/bediuzzaman-said-i-nursnin-kurt-halkina-nasihati-795.html |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://m.risalehaber.com/said-nursi-kurtlere-2-tavsiyeyi-3-kere-tekrarladi-213526h.htm |sernav=Kopîkirina arşîvê |tarîxa-gihiştinê=2023-03-10 |tarîxa-arşîvê=2023-03-10 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20230310213957/https://m.risalehaber.com/said-nursi-kurtlere-2-tavsiyeyi-3-kere-tekrarladi-213526h.htm |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt;

'''Ey Gelê Kurd''' !

''Dî ttîfaqê de quwwet, di îttihadê de heyat, di biratiyê de se'adet, di hikûmetê de selamet heye. Kabika Îttihadê û sirîta muhebbetê qewî bigrin da we ji belayê xelas bike.''

''Qenc guhê xwe bidinê, ez ê tiştekî ji we re bibêjim:
Hûn bizanin ku sê cewherên me hene, hifzê ji me dixwazin.&lt;br/&gt;
▪'''Yê yekemîn''': [[Îslam]]iyet e, ku bi hezaran xûna şehîdan buhayê wê dane.''

▪'''Yê duduwan''': [[Mirov|Însaniyet]], ku gerek e em nezera xelqê de bi xizmeta 'eqlî, ciwanmêranî û însanîyetîya xwe nîsanî dunyayê bidin.

▪'''Yê sisiyan''': [[Kurd|Mîlîyeta me]] ye, ku mezîyetê da me; ê berê ku bi qencîya xwe sax in , em bi karê xwe bi hifza mîllîyeta xwe, ruhê wan qebra wan de sad bikin.

Piştî wê, sê dujminê me hene, me xerab dikin.
'''Yek feqîrî ye'''. Çil hezar hemmalê [[Stenbol|Stembolê]] delîlê wê ye.

'''Yê duduwan''': Cehalet û bêxwendinî ye ku hezar ji nav me kes hene nikarin [[rojname]]yek bixwînin ev delîla wê ye.

'''Yê sisiyan''': Dijmintayî û îxtîlaf e ku ev 'edawet quweta me wunda dike, me jî musteheqî terbîyê dike û hukumet jî, ji bêînsafîya xwe zulm li me dike.

Ku we ew seh kir, bizanin çara me ew e, ku em sê şûrê elmas bi destên xwe bigrin, ta ku em hersê cewherên xwe ji destên xwe nekin! Hersê dijminê xwe ser xwe rakin.

&lt;br/&gt;▪'''Şûrê pêşhîn''': M'rîfet û Xwendin e.
&lt;br/&gt;▪'''Yê duduwan''': Îtîfaq û Muhebeta mîlî ye.
&lt;br/&gt;▪'''Yê sisiyan''': Însanê şuxla xwe bi nefsa xwe bike û mîna sefîlan ji qudreta xelkê hêvî neke û pişta xwe nedê.

Wesîyeta paşê:

&quot;Xwendin&quot;, &quot;xwendin&quot;, &quot;xwendin&quot; û bi destêhevgirtin, bi destêhevgirtin, bi destêhevgirtin.

== Berhemên wî ==
* ''[[Risaleyê Nûr]]''

Kitêbên Seîdê Kurdî yên bi kurdî ew in:

=== Weşanên Nûbihar ===
* ''Rîsaleya Biratiyê''
* ''Peyivên Biçûk''
* ''Peyiva Bîst û Sêyemîn''
* ''Vateyê Qijkekî'' (Kirmanckî/Zazakî)
* ''Munazerat'' (Digel Metnê tirkî)

=== Weşanên Zehra ===
;Kitêbên piçûk:
* ''Xutbeya Şamê''
* ''Munazerat''
* ''Mûcizeyên Qur'anê''
* ''Mûcizeyên Ehmedî''
* ''Dîwana Herba Urfî''
* ''Rîsaleya Munacatê''
* ''Rîsaleyên Îxlasê''
* ''Rîsaleyên Remezan û Îqtisad û Şukrê''
* ''Rîsaleya Mîrac û Şeqqa Qemerê''
* ''Rîsaleya Nexweşan''

;Kitêbên mezin:
* ''Dersên Civakî''
* ''Mesnewiya Nûriye''
* ''Mektûbat''

=== Weşanên Envar ===
* ''Peyvên Biçûk''

=== Weşanên RNK ===
* ''Peyvên Biçûk - Peyva Bîst û Sêyemîn - Mektûba Bîstemîn''

=== Weşanên Weqfa Xizmet (Hizmet Vakfı) ===
* ''Rîsaleya Siruştê''
* ''Kelîmeya Bîst û Sisêyan''
* ''Rîsaleya Uxuwwetê''
* ''Şehadetnameya du Dibistanên Musîbetê Yan Jî Dîwana Herba Urfî û Seîdê Kurdî''
* ''Rîsaleya Nexweşan''
* ''Rêbera Ciwanan''

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Kategoriya Commonsê|Said Nursi}}
* [http://www.mizgin.net/Jiyana_Bediuzzeman.asp Gotara der barê Seîdê Kurdî de Mizgîn.net]{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=kanûna paşîn 2021 }}
* [http://www.felsefevan.com/index.php?option=pek_content&amp;task=view&amp;id=729&amp;Itemid=26 Bediuzeman çawa bû Bediuzeman?]{{Mirin girêdan|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [[Şîreta Seîdê Nûrsî li Kurdan]]

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Alimên kurd]]
[[Kategorî:Fîlozofên kurd]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1878]]
[[Kategorî:Kurdên Bakurê Kurdistanê]]
[[Kategorî:Mirin 1960]]
[[Kategorî:Mirovê olê]]
[[Kategorî:Misilman]]
[[Kategorî:Neqşîbendî]]
[[Kategorî:Nivîskarên kurd]]
[[Kategorî:Rexnegirên ateîzmê]]
[[Kategorî:Tefsîrvanên kurd]]
[[Kategorî:Zanayên îslamê]]
[[Kategorî:Zanyarên îslamê]]</text>
      <sha1>mzzf1jqtwithzz417nf7n9h250fi2r1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030134</id>
      <parentid>2030129</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T19:22:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addtarix.py|Bot]]: Tarîx hat sererastkirin: {{[[Şablon:Mirin girêdan|Mirin girêdan]]}}</comment>
      <origin>2030134</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20854" sha1="hnutwd7699h7gbphahuoqflphu37nwf" xml:space="preserve">{{Wergerîne|ckb|ziman2=|bijartî=1}}
{{Agahîdank mirov
| nav                = Seîdê Nûrsî
| bernav             = {{Lîsteyapehn|
* Bedîuzeman
* Seîdê Kurdî}}
| sernavê_wêne       = Seîdê Nursî
| roja_jidayikbûnê   = {{Dîrok|12|adar|1878}}
| cihê_jidayikbûnê   = Gundê [[Nûrs]], [[Hîzan]] - [[Bedlîs]]
| bav                = Mîrze
| dê                 = Nûrê
| roja_mirinê        = {{Dîrok|23|adar|1960}}, (82 Salî)
| cihê_mirinê        = [[Riha]] ([[Tirkiye]])
| hevwelatî          = {{Ala|Kurdistan}}
| netewe             = [[Kurd]]
| serdem             = Sedsala 19an û 20an
| destûrname         = Şêx Muhemmedê Celalî
| bandorbar          = [[Muhemmed]], [[Ebdulqadirê Geylanî]], [[Xezalî]], [[Farabî]], [[Ehmedê Xanî]], [[Şêx Esadê Erbîlî]]
| bandorker          = [[Muhemmed Seîd Remezan el-Bûtî]], [[Xelîl Xeyalî]]
| pîşe               = [[Fîlozof]], [[Alim]], [[Nivîskar]]
}}
'''Bedîuzzeman Seîd Nûrsî''', yan ''' Bedîuzzeman Seîdê Kurdî'''&lt;ref name=&quot;amouda.com&quot;&gt;{{Jêder |sernav=Kopîkirina arşîvê |url=http://www.amouda.com/bedi-uzzeman.htm |tarîxa-gihiştinê=2014-12-09 |tarîxa-arşîvê=2016-04-09 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160409120348/http://amouda.com/bedi-uzzeman.htm |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt; (jdb. 1878&lt;ref&gt;{{Jêder |sernav=Kopîkirina arşîvê |url=http://www.koprudergisi.com/index.asp?Bolum=EskiSayilar&amp;Goster=Yazi&amp;YaziNo=502 |tarîxa-gihiştinê=2010-07-30 |tarîxa-arşîvê=2011-07-13 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20110713164932/http://www.koprudergisi.com/index.asp?Bolum=EskiSayilar&amp;Goster=Yazi&amp;YaziNo=502 |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt; li [[Nors]]/[[Nûrs]], [[Xîzan]] − m. {{Mirin|23|adar|1960}} li [[Riha]]) [[fîlozof]] û nivîskarekî [[kurd]] yê [[Îslam]]ê ye. Muellifê [[Risaleyê Nûr|Kulliyata Risaleyên Nûr]] e.

Jê re ''Bedîuzzeman''&lt;ref name=&quot;amouda.com&quot; /&gt; (&quot;Di dema wî de kes asayê wî tune&quot;) tê gotin. Di dîroka Îslamê de çar kes xwediyê vê şerefa mezin bûne.
Digel leqeba ''Bedîuzzeman'', tê zanîn ku navên ''Seîdê Nûrsî, Seîdê Kurdî, Mela Seîd, Mela Seîdê Meşhûr'' jî bi kar anîne.

== Jiyana Bedîuzzeman Seîdê Kurdî ==
[[Wêne:سەعید نوورسی 1.jpg|thumb|Seîdê Nûrsî û birayê wî Şêx Ebdulrehman. Çavkanî: Arşîva dîjîtal û orîjînal a Navenda Zhîn.]]
Bedîuzzeman Seîdê Kurdî, di sala 1878an de (navbera 5 kanûna paşîn - 12 adar) li bajarê [[Bedlîs]]ê, navçeya [[Xîzan]]ê, li gundê [[Nûrs]]ê ji dayik bûye. Bavê wî sofî Mîrze, dêya wî jî Nûre xanim bû&lt;ref&gt;{{Jêder |sernav=http://www.nuradilan.com |url=http://www.nuradilan.com/derheq-secereya-ustad-da-hun-dikarin-zanyariye-bidin |tarîxa-gihiştinê=2013-08-19 |tarîxa-arşîvê=2016-03-04 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160304130642/http://www.nuradilan.com/derheq-secereya-ustad-da-hun-dikarin-zanyariye-bidin |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt;. Tehsîla pêşîn û navîn li welêt diqedîne. Di xortaniya xwe de xebatên welatperweriyê dike. Beşdarî [[Şerê cîhanî yê yekem]] dibe. Li Rûsyayê, du salan dîl dimîne û paşê vedigere welêt. Di tevgera welatperweriyê de xebata xwe domand. Paşê, dev ji van xebatan berda û bi temamî xwe da rêya dînî. Di vê xebatê de dijayetiya rejîmê kişand. Li gelek deran heps û sirgûnî kişand. Li [[Riha]]yê di 23 adara sala 1960 de çû ser heqiya xwe.

Di kitêba xwe ya [[Munazerat]]ê de, Bedîuzzeman gotiye &quot;Mirin roja newroza me ye&quot;. Pirr balkêş e ku du roj piştî [[Newroz]]ê û hem di sibeha şeveke [[Leylet-ul Qedr]]ê de wefat kiriye.

=== Perwerdehî ===

Bedîuzzeman Seîd Nûrsî di sala [[1878]]an de li [[Nûrs]]ê gundekî [[Xîzan]]ê navçeya [[Bidlîs]]ê ji dayik bû. Perwerdahiya pêşîn ji [[Mela Ebdullah]] girt. [[Îcazet]]a xwe li [[Bazîd]]ê li Medresa [[Şêx Muhemmedê Celalî]] stand. Navê [[Bedîuzzeman]] (بَديعُ الزَّمان ''Badî' az-zamân'') lê hat danîn ji ber ku di zanîna Îslamî de pir pêşveçuyî bû, di nav civata Îslamnasan de cîhek zaf mezin digirt. Di sala 1894an de li kitêbxaneya Bidlîsê du sal xwendina xwe berdewam kir û di Ulema Îslamî de bû xwedî navekî giran. Ji wir çû Wanê. 10 sal li Wanê ma. Xebatên xwe li wir berdewam kir.

Di hengama ku li bajarê Wanê ma, di qonaxa waliyê Wanê de kitêbên hemdem û yên li ser zanistên fenî dîtin û bi balkêşî ew zanistên hanê di demeke kurt de bidest xistin. Di jiyana xwe ya li bajarê Wanê de kitêbek li ser [[matematîk]]ê jî nivîsandiye, lê mixabin ew kitêb di agirekî de şewitiye.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=adar 2024}}

Li qonaxa walî di rojnameyekê de vê nûçeyê dibîne: &quot;yan divê em hemû Quranan ji nav misilmanan hilînin yan jî misilmanan ji [[Quran]]ê sar bikin. Jiholêrakirina hemû Quranan bêîmkan e lê divê em bi awayekî misilmanan ji Quranê sar bikin. Yan na heta ku Quran di destê wan de be em bi ti awayî nikarin li wan hikim bikin.&quot; Li ser vê nûçeya hanê Xîreta Bedîuzzeman Seîdê Kurdî ya dînî difûre û wiha dibêje &quot;Ez'ê nîşanî hemû cîhanê bidim ku Quran xwedî ronahiyekê ye ku ne vedimire û ne jî dikare bê vemirandin!&quot;

Li ser vê yekê berê xwe dide paytextê osmanî Stembolê û li wê derê di xaneya Şekercî de odeyekê kirê dike û li ser deriyê wê odê lewheyeke balkêş darde dike: &quot;ji hemû pirsan re bersiv heye, lê ji ti kesî pirs nayên kirin&quot;. Li ser vê daxuyaniya balkêş bi sedan kes ji ehlê ilm û zanistê berê xwe didin xana şekirciyan û pirsên xwe yên herî zor jê dikin. Ew jî bi alikariya Xwedayê Zane bê dudilî û xeletî bersivê li hemûyan vedigere. Li ser vê yekê navê wî di nav cîhana zanayên paytext de jî pêl bi pêl belav dibe û navdar dibe. Dema ku [[rektor]]ê [[zanîngeha el-Ezher]]ê ji bo serîdanekê hatiye Stembolê, alimên wê derê jê lawa dikin ku bi Bedîuzzeman Seîdê Kurdî re têkeve nîqaşê. Ew alimê han jî ji bo ku asta zanistiya wî bipîve, pirseke wiha jê dike: &quot;Gelo nerîna te derbarê Ewropa û Osmaniyan çi ye?&quot; Bedîuzzeman bersivê lê vedigerîne: &quot;Ewropa bi dewleteke îslamî avis e û dê rojekê ji dayîk bibe. Osmanî jî bi dewleteke ewropî avis e û dê rojekê ji dayîk bibe!&quot; Li ser vê bersivê rektorê el-Ezherê wiha dibêje: &quot;Ez jî di heman nerînê de bûm, lê tenê Bedîuzzeman dikare bi vê kurtayê bilêv bike. Naxwe bi vî xortî re kes nikare têkeve nîqaşê û zora wî bibe!{{Çavkanî hewce ye|tarîx=adar 2024}}

=== Zanîngeha Zehra ===

Xewna wî ya herî girîng ew bû ku li Wanê zanîngeheke Îslamî bi navê ''[[Medreseya Zehra]]'' were avakirin.

Ev daxwaza xwe ragihand padişahê Osmanî. Guh nedan gotinên wî û ew berê avêtin timarxanê, paşê ji wir girtin avêtin girtîxanê. Piştî serbestberdana wî li Stembolê di &quot;xîtaba li Hurriye&quot; de ji gel re got ku &quot;Meşrûtiye&quot; ne tiştekî dijî Îslamê ye. Ew axaftin di rojnamên wê demê de hat weşandin.

Di sala 1910an de zivirî welêt û hat Wanê. Li bajarên Kurdistan geriya, çû [[Mûş]], Bidlîs, [[Çolemêrg]], [[Amed]] û Rihayê. Li wan deran di nivîs û axaftinên xwe yên bi navê ''[[Munazerat]]'' de bi serokê eşîrên kurdan re li ser buyerên demê peyivî. Di sala pey wî de çû [[Şam]]ê û di mizgefta [[emewî]] de xutbek li ser kêşeyên
siyasî, aborî û civatî yên civata Îslamê da. Ew xutbe paşê bi navê ''[[Xutbeya Şamê]]'' hat çapkirin.

Ji Şamê hat Stembolê û tev li gerra [[Siltan Reşad]] li welatên rojhilatê bû. Li [[Skopiye]]yê tev li hîmavitina Zanîngehê bû. Dema ji ber [[Şerê Balkanê]] ew proje hat sekinandin, bi hikûmeta osmanî da pejirandin, ku ew texsîsata Zanîngeha Skopiyê li ''Medresa Zehra'' were guhêztin. Paşê hat Wanê. Hîmê Zanîngeha Zehra di sala 1913an de li kêleka behra Wanê, li [[Artemît]]ê hat avitin. Lê ji ber destpêkirina Şerê Cîhanî yê yekem avakirin rawest.

Di vê navberê de pêwendiyên xwe bi kurdên li Stembolê re çêdikir serî dida qehwexaneyên ku kurd lê rûdiniştin û di ber xwe dida ku wan hişyar bike û yekîtiya navxweyî çêbike da ku bi saya vê yekîtiyê hem namûsa kurdayetiyê û hem jî ya alema îslamê rizgar bike.

Ji bo nimûne maqaleyeke xwe de Bedîuzzeman Seîdê Kurdî nexweşî û çareseriya nexweşiyên kurda û qenciyên wan weha rêz dike.

:« Ey gelî kurdan! Îttifaqê de quwwet, îttihadê de heyat, di biratiyê de se'adet heye. Kabika Îttihadê û şirîta muhebbetê qewî bigrin da we ji belayê xelas ke. Qenc guhê xwe bidinê, ezê tiştekî ji we re bibêjim: Hûn bizanin ku sê cewherên me hene, hifza xwe ji me dixwazin. Yek [[îslamiyet]] e, ku hezar xûna şehîdan buhayê wê dane. Ê duduwan [[însaniyet]], ku lazim e em nezera xelqê de, bi xizmeta 'eqlî, ciwanmêranî û însaniyeta xwe nîşanî dinê bidin. Ê sisêyan, [[milliyeta]] me ye, ku meziyet da me, ê berê ku bi qenciya xwe saxin, em bi karê xwe, bi hifza milliyeta xwe, ruhê wan qebra wan de şad bikin.

:Piştî wê, sê dujminê me hene, me xerab dikin. Yek [[feqîrtî]] ye, çil hezar hemmalê [[Stembol]]ê delîla wê ye. Ê duduwan [[cehalet]] û [[bêxwendinî]] ku hezar ji me da yek &quot;qezete-rojname&quot; nikarin bixwînin delîla wê ye. Ê sisêyan [[dujminî]] û [[îxtilaf]] e, ku ew 'edawet quweta me wunda dike, me jî musteheqî terbiyê dike û hukumet jî ji bêînsafiya xwe zulm li me dikir. ku we ev seh kir, bizanin çara me ew e, ku em sê şûrê elmas bi destên xwe bigrin, ta ku em hersê cewherên xwe ji destên xwe nekin! Hersê dujminê xwe ser xwe rakin. Û şûrê ewil [[merîfet]] û xwendin e. Ê duduwan [[îtifaq]] û [[muhebet]]a millî ye. Ê sisêyan însanê şuxla xwe bi nefsa xwe bike û mîna sefîlan ji qudreta xelkê hêvî neke û pişta xwe nedê. Wesiyeta paşê: xwandin, xwandin, xwandin û destêhevgirtin, destêhevgirtin, destêhevgirtin. »
[[Wêne:Bediuzzaman after Russian camp.png|çep|thumb|'''Bedîuzzeman''' li Almanya 1918, piştî ji girtigehâ Rûsya revîya]]

=== Dema Şerê Cîhanî ===

Seîd Nûrsî bi şagirtên xwe ji bo parastina welat dijî Rûsya ket şer. Xebata xweya nivîsandinê di şer de jî neda rawestandin û Îşarat-ul I'caz qedand. Ji telebeyên wî [[Hemzeyê Muksê]] di nivîseke ser jiyana Mela Seîd de wiha behsa Işarat ul-I'caz dike:
:« Heta niha tefsîreke di wî menhecî da telîf bûyî mewcûd nîne û hetta ez dikarim bibêjim ku, ji bilî mehsûlê qeriheyê xwe malê ewqaf derc nekiriye. Îsbat dike ku Kelamê Qedîm bi nezmtî mu'ciz, bi mefhûmtî heqq û heqîqet e û bi funûnê musbete temamen muwafiq û rehnuma ye. Beriya ku hezretê Ustad vê tefsîrê telîf bike ez di helqeya tedrîsa wî da bûm. Kelamê Qedîm hildida destê xwe û bi kurdî teqrîr dikir, hêç li kitêb û tefsîrê nedinihêrrî. Ji hevalên me efendiyekî bi namê Mela Hebîb bi kurdî not digirt. Ze'f dewam nekir herba 'umûmî destpê kir. Bedîuzzeman Seîd Efendî gava muharebeyê da di cebheya herbê da wek me'xez tenê malikê wan notan bû, lê elyewm ew kitaba ku me li Metbe'eya Ewqaf bi teb'a wê ra iştixal kir, telîf kiriye. » &lt;ref&gt;[http://kurdinur.blogspot.com/2011/01/tarixceya-heyata-bediuzzeman.html http://kurdinur.blogspot.com]&lt;/ref&gt;

Di şer de pir kes ji xwendevanên wî şehîd ketin. Ew jî ji aliyê rûsan hat girtin. Di şoreşa Rûsyayê de tevlihevî li Rûsya çêbû û ev jî ji bo rvîna wî bû sedem. Ji Kostroma derbasî Petersburgê, ji wir jî Warşovayê û di dawiyê de Viyanayê bû. Bi alîkariya Hikûmeta Alman derbasî Stembolê bû. Dema osmanî di Şerê Cîhanî yekem de binketin û brîtanî ketin Stembolê Seîdê Nursî berhemekî xwe bi navê 'Xutuwatî Sîtte' dijî dagirkeriya brîtanî weşand. Desthilatdarê brîtanî dan ragihandin ku mirî an jînde wî bigrin û bînin.

=== Serhildana Anatolyayê ===

Dema serhildana Anatoliyayê dijî dagirkeran destpêkir [[Şêx-ul Îslam]] dijî wan fetwa derxist. Seîd Nursî jî dijî wê fetwayê fetwak wederxist û da ragihandin ku serhildana '[[Quwa-î Milliye]]' cîhad e û kesên dijî desthilatdaran şer bikin mucahîd in. Herwiha li aliyê [[Mustafa Kemal Atatürk|Mustafa Kemal]] dijî desthilatdaran mucadele kir.
Ev ji aliyê Mustefa Kemal û hevalên wî hat dîtin û wan xwast ku Bedîuzzeman were [[Enqere]]yê.

=== Dema Enqereyê ===

Bedîuzzeman di 25ê çiriya paşîn a sala 1922an de bi merasîmeka fermî hat meclîsa Enqereyê. Li Meclîsa Enqereyê bi piraniya dengan berdewamkirina avakirina Zanîngeha Zehra li Wanê da pejirandin. Lê dema raghiand endamên meclîsê ku bila ev nimêj bikin û girîngiya nimçjkirinê ji gel re bibêjin ew û meclîs ji hev qetiyan. Di dawiyê de ew têgihîşt ku daxwaza îslamnexwazan pêkhatiye.

=== Dema Nefiyê ===

Di serhildana [[Şêx Seîd]] de di sala 1925an de ew jî hat girtin û li [[Burdur]]ê hat nefîkirin. Di destpêka sala 1926an de ew anîn gundekî piçûkê [[Sparta]]yê, [[Barla]]. Piraniya berhema xwe a herî mezim, [[Risaleyê Nûr|Risaleyên Nûr]] li vir nivîsand û da weşandin. Ji ber ku hikûmetê dixwast ew li ber çavên wan be, Bedîuzzeman anîn nava Spartayê. Li vir polîs ew û 120 şagirtên wî girtin û birin girtîxaneya [[Eskişehir]]ê. Biryara dadgehê ew bû ku wê Bedîuzzeman 11 di girtîgehê de binmîne û pişt re nefî [[Kastamonu]] be. Di sala 1943an de careka din hat girtin. De'we hemû li ser [[Risaleyê Nûr]] lê dihat kirin. Ew ji wir şandin [[Denizli]]yê li wir heta 1944an ma. Piştî berdana wî dîsa serbest nema û ew şandin [[Emirdağ]]ê navçeya [[Afyon]]ê.

Li wir li hemberê bîna hikûmetê bicîh kirin. Nedihîştin biçe mizgeftê jî. Dewletê pê nikari bû, ewî karê xwe yê ronakkirina cîwanan li her derê berdewam kir. Sê caran hewl dan xwe ku wî bi jehrê bikujin.

Bi saya serê pêşveçûna gerdişên teknîk êdî nivîsên wî li her derê dikarî bûn werin belavkirin. Ev di çavên hikûmeta [[CHP]]ê de bibû qîtek. Lewma cardin hate girtin û 20 meh heps jê re hat dayinç Lê dadgeheka din ev biryar ji holê rakir û ew serbest ma. Paşê biryerk din ji Enqerê hat û li Afyonê hat rawestandin. Di dawiya sala 1949an de car din hîştin ku were Emirdağê.

=== Dema Partiya Demokrat ===

Di dema [[Partiya Demokrat (Tirkiye)|Partiya Demokrat]] de jî ji bo sedema [[Qanûna şepqe|şepqe]] hat dadkirin, pişt re ji bo kitêba wî a ''[[Rêbera Ciwanan]]''. Piştî dadkirinê li Stembolê sê mehan li wir ma û zivirî Ispartayê.

Di sala dawiya jiyana xwe de çû [[Riha]]yê. Pir nexweş li ber mirinê bû. Lê hikûmetê ew li [[Kurdistan]]ê nedixwast, jê re ferman derxistin da ku biçe Ispartayê. Li Rihaye 23ê adarê di sala 1960 gihîşt rihmeta xwedê. Piştî [[Alparslan Türkeş]] generalek nijadperest bi zordariyê hikûmet kir destê xwe laşê Bedîuzzeman dizîn û bi balafireke leşkerî revandin birin. Heta niha kes nizane li ku ye.{{Çavkanî hewce ye|tarîx=adar 2024}}

== Nîşe ==
Seîd Nûrsî di sala [[1909]]an de xwestiye [[rojname]]yek kurdî derxîne.

== Çend Gotinên Wî ==
''&quot;Ku em kurd in, dibe ku bêne xapandin. Lê em tu kesî naxapînin. Em ji bo jiyaneke bêrûmet tenezulî derewan nakin.&quot;''
&lt;ref&gt;{{Jêder |sernav=Kopîkirina arşîvê |url=http://www.rizgari.com/modules.php?name=News&amp;file=article&amp;sid=19462 |tarîxa-gihiştinê=2009-07-05 |tarîxa-arşîvê=2010-02-19 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20100219203411/http://rizgari.com/modules.php?name=News&amp;file=article&amp;sid=19462 |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.risalehaber.com/news_detail.php?id=58608&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.risaleakademi.com/arastirma-projeleri/mektup-hatra-ve-belgeler/313-bediuezzamann-gazete-mueracaat{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=kanûna paşîn 2024 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://archive.today/20130630060837/www.risaleakademi.com/images/Risale/img_0148%20-%20kopya.jpg&lt;/ref&gt;

== Wesata wî li Kurdan ==

Şîretên [[Seîdê Nûrsî]] li gelê [[kurd]]an kiriye. Seîdê Nûrsî ji weke [[Ehmedê Xanî]] ji bo Yekitiya kurdan xebat kiriye, Wî jî xwestiye kurd bi hev re yekiti çêbikin di qisedanekî xwe de waha gotiye.&lt;ref&gt;{{Jêder |sernav=Kopîkirina arşîvê |url=http://www.nudempress.com/haber/bediuzzaman-said-i-nursnin-kurt-halkina-nasihati-795.html |tarîxa-gihiştinê=2015-11-11 |tarîxa-arşîvê=2016-08-21 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160821192335/http://www.nudempress.com/haber/bediuzzaman-said-i-nursnin-kurt-halkina-nasihati-795.html |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://m.risalehaber.com/said-nursi-kurtlere-2-tavsiyeyi-3-kere-tekrarladi-213526h.htm |sernav=Kopîkirina arşîvê |tarîxa-gihiştinê=2023-03-10 |tarîxa-arşîvê=2023-03-10 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20230310213957/https://m.risalehaber.com/said-nursi-kurtlere-2-tavsiyeyi-3-kere-tekrarladi-213526h.htm |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt;

'''Ey Gelê Kurd''' !

''Dî ttîfaqê de quwwet, di îttihadê de heyat, di biratiyê de se'adet, di hikûmetê de selamet heye. Kabika Îttihadê û sirîta muhebbetê qewî bigrin da we ji belayê xelas bike.''

''Qenc guhê xwe bidinê, ez ê tiştekî ji we re bibêjim:
Hûn bizanin ku sê cewherên me hene, hifzê ji me dixwazin.&lt;br/&gt;
▪'''Yê yekemîn''': [[Îslam]]iyet e, ku bi hezaran xûna şehîdan buhayê wê dane.''

▪'''Yê duduwan''': [[Mirov|Însaniyet]], ku gerek e em nezera xelqê de bi xizmeta 'eqlî, ciwanmêranî û însanîyetîya xwe nîsanî dunyayê bidin.

▪'''Yê sisiyan''': [[Kurd|Mîlîyeta me]] ye, ku mezîyetê da me; ê berê ku bi qencîya xwe sax in , em bi karê xwe bi hifza mîllîyeta xwe, ruhê wan qebra wan de sad bikin.

Piştî wê, sê dujminê me hene, me xerab dikin.
'''Yek feqîrî ye'''. Çil hezar hemmalê [[Stenbol|Stembolê]] delîlê wê ye.

'''Yê duduwan''': Cehalet û bêxwendinî ye ku hezar ji nav me kes hene nikarin [[rojname]]yek bixwînin ev delîla wê ye.

'''Yê sisiyan''': Dijmintayî û îxtîlaf e ku ev 'edawet quweta me wunda dike, me jî musteheqî terbîyê dike û hukumet jî, ji bêînsafîya xwe zulm li me dike.

Ku we ew seh kir, bizanin çara me ew e, ku em sê şûrê elmas bi destên xwe bigrin, ta ku em hersê cewherên xwe ji destên xwe nekin! Hersê dijminê xwe ser xwe rakin.

&lt;br/&gt;▪'''Şûrê pêşhîn''': M'rîfet û Xwendin e.
&lt;br/&gt;▪'''Yê duduwan''': Îtîfaq û Muhebeta mîlî ye.
&lt;br/&gt;▪'''Yê sisiyan''': Însanê şuxla xwe bi nefsa xwe bike û mîna sefîlan ji qudreta xelkê hêvî neke û pişta xwe nedê.

Wesîyeta paşê:

&quot;Xwendin&quot;, &quot;xwendin&quot;, &quot;xwendin&quot; û bi destêhevgirtin, bi destêhevgirtin, bi destêhevgirtin.

== Berhemên wî ==
* ''[[Risaleyê Nûr]]''

Kitêbên Seîdê Kurdî yên bi kurdî ew in:

=== Weşanên Nûbihar ===
* ''Rîsaleya Biratiyê''
* ''Peyivên Biçûk''
* ''Peyiva Bîst û Sêyemîn''
* ''Vateyê Qijkekî'' (Kirmanckî/Zazakî)
* ''Munazerat'' (Digel Metnê tirkî)

=== Weşanên Zehra ===
;Kitêbên piçûk:
* ''Xutbeya Şamê''
* ''Munazerat''
* ''Mûcizeyên Qur'anê''
* ''Mûcizeyên Ehmedî''
* ''Dîwana Herba Urfî''
* ''Rîsaleya Munacatê''
* ''Rîsaleyên Îxlasê''
* ''Rîsaleyên Remezan û Îqtisad û Şukrê''
* ''Rîsaleya Mîrac û Şeqqa Qemerê''
* ''Rîsaleya Nexweşan''

;Kitêbên mezin:
* ''Dersên Civakî''
* ''Mesnewiya Nûriye''
* ''Mektûbat''

=== Weşanên Envar ===
* ''Peyvên Biçûk''

=== Weşanên RNK ===
* ''Peyvên Biçûk - Peyva Bîst û Sêyemîn - Mektûba Bîstemîn''

=== Weşanên Weqfa Xizmet (Hizmet Vakfı) ===
* ''Rîsaleya Siruştê''
* ''Kelîmeya Bîst û Sisêyan''
* ''Rîsaleya Uxuwwetê''
* ''Şehadetnameya du Dibistanên Musîbetê Yan Jî Dîwana Herba Urfî û Seîdê Kurdî''
* ''Rîsaleya Nexweşan''
* ''Rêbera Ciwanan''

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Kategoriya Commonsê|Said Nursi}}
* [http://www.mizgin.net/Jiyana_Bediuzzeman.asp Gotara der barê Seîdê Kurdî de Mizgîn.net]{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=kanûna paşîn 2021 }}
* [http://www.felsefevan.com/index.php?option=pek_content&amp;task=view&amp;id=729&amp;Itemid=26 Bediuzeman çawa bû Bediuzeman?]{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=gulan 2026 }}
* [[Şîreta Seîdê Nûrsî li Kurdan]]

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Alimên kurd]]
[[Kategorî:Fîlozofên kurd]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1878]]
[[Kategorî:Kurdên Bakurê Kurdistanê]]
[[Kategorî:Mirin 1960]]
[[Kategorî:Mirovê olê]]
[[Kategorî:Misilman]]
[[Kategorî:Neqşîbendî]]
[[Kategorî:Nivîskarên kurd]]
[[Kategorî:Rexnegirên ateîzmê]]
[[Kategorî:Tefsîrvanên kurd]]
[[Kategorî:Zanayên îslamê]]
[[Kategorî:Zanyarên îslamê]]</text>
      <sha1>hnutwd7699h7gbphahuoqflphu37nwf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rich Skrenta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9144</id>
    <revision>
      <id>2030084</id>
      <parentid>1834956</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T13:47:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>45060</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2030084</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1801" sha1="ohb9wpm6uiyb25dz1qns7q85z4m9qh2" xml:space="preserve">{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| sernavê_wêne       = 2009
}}
'''Richard &quot;Rich&quot; Skrenta''' programevaneke komputerê, û weşînereke ku di salan 1982 da yekemîn [[virusa komputerê]] [[Elk Cloner]] li makîneyên [[Apple II]] de peyda kir.

Navbera salan [[1989]] û [[1991]]an da ew bi [[Amiga Unix]] re ser [[Commodore Business Machines]] kar kir.
Navbera salan [[1991]] û [[1995]]an da ew li Unix System Labs da û ji salan [[1996]] heta [[1998]]an IP-level encryption bi [[Sun Microsystems]] kar kir.
Skrenta demek din Sun berda û yek jî avakeran [[Open Directory Project]] bû.

Ew hîn li rêza ODPê de û lêgerînan [[Netscape]], Muzîka [[AOL]], û Bazarê [[AOL]] dixebit e.
Têkiliya xwe da [[VMS Monster]], berî [[MUD]] bû, ji bo [[Virtual Memory System|VMS]]. VMS Monster bestlêrabûnê bo [[TinyMUD]] e.

Salan 1989da ew destbi xebatê listek wek minandina listîkwanê çêkir. Di salan [[1994]]an de listikeke bi navê ''Olympia'' dan-bo-listik ji aliya [[Shadow Island Games]] çêkir. Ew hîn CEOê rojane bo [[Topix.net]] e.

== Girêdanên derve ==
* http://www.skrenta.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220316050834/http://www.skrenta.com/ |date=2022-03-16 }}
* http://www.topix.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210313144825/https://www.topix.net/ |date=2021-03-13 }}
* [http://www.npost.com/interview.jsp?intID=INT00102 Roportaj bi Rich Skrenta, Avakerê Topixê] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060418202524/http://www.npost.com/interview.jsp?intID=INT00102 |date=2006-04-18 }}

{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}

[[Kategorî:Amerîkî]]
[[Kategorî:Bernamesazên amerîkî]]
[[Kategorî:Înformatîsyen]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1967]]
[[Kategorî:Mêr]]
[[Kategorî:Mirovên zindî]]
[[Kategorî:Programçêker]]</text>
      <sha1>ohb9wpm6uiyb25dz1qns7q85z4m9qh2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Zimanê spanî</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9449</id>
    <revision>
      <id>2030154</id>
      <parentid>1841036</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T04:23:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>45060</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2030154</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="78809" sha1="o3rewcgpevu6er1rpebkbhrvmagxh5a" xml:space="preserve">
{{Agahîdank ziman
| nav                = Spanî
| navê xwemalî       = castellano, español
| renga malbat       = Hind û ewropî
| dewlet             = [[Spanya]], [[Venezuela]], [[Arjentîn]], [[Meksîk]], [[Kolombiya]], [[Paraguay]], [[Şîle]], [[Perû]], [[Bolîvya]], [[Guatemala]], [[Hondûras]], [[El Salvador]], [[Nicaragua]], [[Kûba]], [[Ekuador]], [[Belîze]], [[Kosta Rîka]], [[Porto Rîko]], [[Panama]], [[Komara Domînîk]], [[Dewletên Yekbûyî]]
| herêm              = [[Spanya]], [[Amerîkayê Latînî]], [[Gîneya Ekvatoral]]
| nexşe              = Map-Hispanophone World.svg
| binnexşe           = belavbuna aviverên  Spanî li ser nexşeya cîhan,
| firehiya nexşe     = 
| zimanê zikmakî     = 483 mîlyon axiverên zikmakî&lt;ref name=&quot;viva18&quot;&gt;{{Cite report |title=El español: una lengua viva – Informe 2019 |url=https://cvc.cervantes.es/lengua/espanol_lengua_viva/pdf/espanol_lengua_viva_2019.pdf |publisher=[[Instituto Cervantes]] |date=2019 |access-date=26 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200218134448/https://cvc.cervantes.es/lengua/espanol_lengua_viva/pdf/espanol_lengua_viva_2019.pdf |archivedate=18 February 2020 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| malbat2            = [[Zimanên Îtalî]]
| malbat3            = [[Zimanên romanî]]
| malbat4            = [[Zimanên romanî yên bejahiyî yên rojavayî]]
| malbat5            = [[Beşa galî, îberî û romanî]]
| malbat6            = [[Îberî û romanî ya bakur-navendî]]
| iso1               = es
| iso2               = spa
| iso3               = spa
| agahdarî           = 
}}
'''Spanî''' (bi spanî: ''español'') an jî '''kastîlî''' (bi spanî: ''castellano''), zimanekî malbata [[zimanê nûlatînî]] ye û li [[Kastîlya]]ya ku dikeve navenda [[nîvgirava Îberî]] peyda bûye. Niha bi 483 milyon axiverên ve yek ji zimanên herî giring ên cîhanî ye. Axiverê zimanê spanî herî zêde li [[Spanya]] û [[Amerîka]]yê ye. Zimanê spanî piştê zimanê çîniya [[mandarîn]] zimanê duyem e ku herî zêde axiverên xwecîhiya wî heye. Piştî [[inglîzî]], çîniya [[mandarîn]] û zimanê [[hîndî]] çaremîn zimanê ku li cihanê herî zêde tê axaftin.&lt;ref&gt;Siehe hierzu Vergleich von Spanisch und Portugiesisch.&lt;/ref&gt;

Spanî zimanekî di nav [[beşa galî, îberî û romanî]] de ye. Zimanê spanî piştê hilweşandina [[Împeratoriya Romê ya Rojava]] di 5em sedsalê de, ji zaravayên [[latîniya gelêrî]] (''[[vulgar latin]]'') li herêma [[Rom]]ê ya [[Hispania]]yê werar bûye. Şopa spanî bi nivîsên latînî ya herî kevin di sedsala 9an de li bakurê Hispaniayê hatiye dîtin û li bajarê [[Toledo]] yekem nivîsên sîstematîk bi vî zimanê hatiye bikaranîn. Toledo di sedsalê 13an de bajarekî giring li [[Keyaniya Kastîlya]] bû. Sersala 1492, zimanê spanî ji aliye wekîlên [[împeratoriya Spanya]] bi taybetî li Amerîkayê û cihên din li Afrîkayê, Okyanûsya û Filîpînê belav bû.

== Hêjmara axiverên pêşbînî ==
Tê pêşbînîkirin ku ji 437 milyonê zêdetir axiverên zikmakî ya spanî heye. [[Enstîtuya Cervantes]] angaşt dike ku bi pêşbînî 477 milyon kes axiverên zikmakî heye û 572 milyon kes zimanê spanî wek yekemîn ziman an jî zimanê duyem diaxive û ji 21 milyonê zêdetir xwendekarê zimanê spanî heye.

== Navên zimanê spanî û bêjenasî ==
[[Wêne:Carta_de_Idioma_Español_Castellano.png|280px|thumb|rast|Nexşeya welatên spanîaxiver ku cihên bikar anîna ''castellano'' (sor) û ''español'' (şîn)]]

=== Navên ziman ===
Li Spanya û li welatên spanîaxivêr de ji zimanê spanî re tenê ''español'' (&quot;spanî&quot;) nabêjin. Her wekî ''español'' , ''castillano'' (&quot;kastîlî&quot;) jî tê gotin. Kastîlî zimanê [[Keyaniya Kastîlyayê]] ye û ji zimanên din wek zimanê [[galîsî]], [[baskî]], [[astûrî]], [[ketelanî]], [[aragonî]] û [[oksîtanî]] cuda ye.

[[Makezagona Spanî]] ya 1978, terma ''castellano'' bo ravekirina zimanê Fermî li dijî zimanên din li Spanyayê (las demás lenguas españolas) bikar tîne. Xwendina Gotara III wek diêt;

* ''El castellano es la lengua española oficial del Estado. ... Las demás lenguas españolas serán también oficiales en las respectivas Comunidades Autónomas...''
* Kastîlyan zimanê fermî ya dewleta Spanyaye. ... Zimanên dinên spanî li Civatên Xweserî de zimanê fermî bibe

[[Royal Akademiya Spanî]] niha li çapamenî da terma español bikar tîne lê ji 1713 heta sala 1923 zimanê castellano cihê español hatîbu bikar anîn

=== Bêjenasî ===

Terma ''castellano'' ji peyva latînî ya ''castellanus'' tê ku wateya ''castellanus'' bi pêwendendarê [[keleh]] an birc. jixwe peyva ''Castel'' tê wateya &quot;keleh&quot;.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://latinlexicon.org/definition.php?p1=1002184 |sernav=Kopîkirina arşîvê |roja-gihiştinê=2020-07-15 |archive-date=2021-04-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210422115300/https://latinlexicon.org/definition.php?p1=1002184 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Ji bo bêjenasiya terma ''español'' pêşniyazên cuda hatiye pêşkêşkirin. Li gorî [[Akademiya Şahane ya Spanî]] ''español'' ji peyva ''hispaniolus'' ya [[latîniya gelêrî]] hatiye dariştin. ew jî peyva latînî ya navê parêzgehê ''Hispania'' tê ku li nivgiravê Îberî jî nav Hispania de bû.&lt;ref&gt;http://dle.rae.es/?id=GUSX1EQ&lt;/ref&gt;

== Dîrok ==
[[Wêne:CartulariosValpuesta.jpg|rast|thumb| Vîzîgot [[Cartulariesê Valpuesta]] nivîsen forma kevin ya latînî, di 2010an de ji aliyê Akademiya Şahane ya Spanî wekî tomerê nivîsên peyvê kastîlyanê berê hat diyar kirin&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.euskonews.com/udalak/valpuesta/cartularioshistoria.htm |sernav=cartularioshistoria |malper=www.euskonews.com |tarîxa-gihiştinê=22 îlon 2016 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160402124945/http://www.euskonews.com/udalak/valpuesta/cartularioshistoria.htm |tarîxa-arşîvê=2 nîsan 2016 |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt;]]

Zimanê spanî ji zimanê latînî yê gelêrî werar bû ku ew ziman ji aliyê [[Romî|romiyan]] di demê [[Şerê Duyem ê Pûnîk]] de, di destpêka 210 berî zayînê de li [[nîvgravê Îberî]] hat.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.britannica.com/topic/Spanish-language |sernav=Spanish language {{!}} History, Speakers, &amp; Dialects {{!}} Britannica |malper=www.britannica.com |ziman=en |tarîxa-gihiştinê=2023-03-19 }}&lt;/ref&gt;

[[Wêne:Linguistic map Southwestern Europe.gif|thumb|Nexşeya kronolojîk ku werarbûna zimanê spanî li Başûr Rojavayê [[Ewropa]] de nîşan dide ]]

Spanyolî zimanekî romanî ye û bi vî awayî ji latîniya gelêrî, di bin bandora baskî û erebî de, li bakurê nîvgirava Îberî pêşketiye. Tîpîk ji pêşkeftina fonetîka spanî, di nav tiştên din de, [[lenîsyon]] (latînî: ''vita'', spanî: ''vida''), [[palatalîzasyon]] (bi latînî: ''annus'', spanî: ''año'') û [[dîftongîzekirin]] (guhartinên stûnê) yên &quot;e/o&quot; ji latîniya gelêrî ne (latînî: ''terra'', spanî: ''tierra'', latînî: ''novus'', spanî: ''nuevo''). Di piraniya zimanên din ên romanî de diyardeyên bi vî rengî têne dîtin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://renaissance-translations.com/spanish-language-history/ |sernav=Spanish Language History |malper=Translation Agency - Renaissance Translations |ziman=en-US |tarîxa-gihiştinê=2023-03-19 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://learnmorethanspanish.com/blog/the-spanish-language-history-evolution-influences/ |sernav=The Spanish language: history, evolution and influences |paşnav=Gonzalez |pêşnav=Jennifer |tarîx=2020-06-11 |malper=Learn More Than Spanish |ziman=en-US |tarîxa-gihiştinê=2023-03-19 }}&lt;/ref&gt;

Di dema ''Reconquista'' de, ev zaravayê bakur hat birin başûr, û ew hîn jî zimanek hindikahî ye li bakurê Fasê.

Ziman di dema kolonîzasyona Spanyayê de ku di destpêka sedsala 16an de dest pê kir, hat [[parzemîna Amerîkî]], [[Mîkronezya]], [[Guam]], [[Giravên Mariana]], [[Palau]] û [[Fîlîpîn]]ê.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://limaspanishhouse.com/history-of-the-spanish-language/ |sernav=The History of the Spanish Language |paşnav=House |pêşnav=Lima Spanish |tarîx=2021-02-16 |malper=Lima Spanish House |ziman=es |tarîxa-gihiştinê=2023-03-19 }}&lt;/ref&gt;

Di sedsala 20an de, spanî jî gihîşt [[Gîneya Ekvatorî]] û [[Sahraya Rojava]].

== Hejmara spanîaxiverên li gorî dewletên dinyayê ==
Tabloya jêr hejmara spanîaxiverên li 78 welatê de nîşan dide.
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; &lt;!-- If you can make the &quot;sort&quot; function work according to numerical values, then change &quot;wikitable&quot;, above, back to &quot;wikitable sortable&quot;. See Talk/&quot;Spanish speakers by country&quot; table sort doesn't work properly --&gt;
|+Tabloya spanîaxiverên li cihanê(&lt;span style=&quot;background:#efefef;&gt;grî&lt;/span&gt; û * zimanê fermî nîşan dide.)
|-
! style=&quot;width:18%;&quot;|Welat
! style=&quot;width:12%;&quot; data-sort-type=&quot;hejmar&quot;|Nifûs&lt;ref name=&quot;UN 2011 to 2100 estimate&quot;&gt;{{Jêder-malper | url =http://esa.un.org/unpd/wpp/Excel-Data/population.htm |sernav=UN 2011 to 2100 estimate | format =MS Excel PDF |kesên-din=UN Population data |tarîxa-gihiştinê=7 sibat 2018 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20150510051033/http://esa.un.org/unpd/wpp/Excel-Data/population.htm |tarîxa-arşîvê=10 gulan 2015 |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt;
! style=&quot;width:14%;&quot; data-sort-type=&quot;hejmar&quot;|Spanî wek zimanê duyem &lt;ref&gt;Ethnologue, 18th Ed.: [[:es:Anexo:Hablantes de español según Ethnologue (edición 18)]].&lt;/ref&gt;
! style=&quot;width:14%;&quot; data-sort-type=&quot;hejmar&quot;|Axiverên zikmakî û axiverên jêhatî ku wek nêzîkê zimanê zikmakî diaxivin &lt;ref name=&quot;Eurob2012&quot;&gt;{{Jêder |weşanger=Page TS2: Population older than 15 years old of each country. page T74: Speakers who speak Spanish very well. Page T46: Speakers who speak well enough in order to be able to have a conversation. [[:es:Anexo:Hablantes de español en la U.E. según el Eurobarómetro (2012)]] |cih=EU | format =PDF | url =http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_386_anx_en.pdf |sernav=Eurobarometer |sal=2012 |tarîxa-gihiştinê=12 nîsan 2013 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20130429224902/http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_386_anx_en.pdf |tarîxa-arşîvê=29 nîsan 2013 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
! style=&quot;width:14%;&quot; data-sort-type=&quot;hejmar&quot;|Hejmara hemû axiverên spanî &lt;ref name=&quot;Eurob2012&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;SpanishStudents&quot;&gt;{{Jêder | url =http://www.cedro.org/docs/default-source/otros/informe_cervantes.pdf?sfvrsn=2 |beş=Cifras |weşanger=Instituto Cervantes |sernav=El español: una lengua viva |hejmar=2015 | format =PDF |cih=ES |ziman=es |rûpel=10 |tarîxa-gihiştinê=14 sibat 2016 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160224003013/http://www.cedro.org/docs/default-source/otros/informe_cervantes.pdf?sfvrsn=2 |tarîxa-arşîvê=24 sibat 2016 |rewşa-urlyê=zindî }} Students across the World.&lt;/ref&gt;&lt;ref name = &quot;DemografíaLengEsp&quot;&gt;{{Jêder | url =http://eprints.ucm.es/8936/1/DT03-06.pdf |sernav=Demografía de la lengua española |rûpel=10 |cih=ES |ziman=es |tarîxa-gihiştinê=23 sibat 2010 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20100923081035/http://eprints.ucm.es/8936/1/DT03-06.pdf |tarîxa-arşîvê=23 îlon 2010 |rewşa-urlyê=zindî }}, to countries with official Spanish status.&lt;/ref&gt;

|- style=&quot;background:#efefef;&quot;
| {{Ala|Meksîk}}*
| 127,792,286 &lt;ref&gt;{{Jêder | url =http://www.conapo.gob.mx/work/models/CONAPO/Mapa_Ind_Dem/index_2.html |sernav=2018 population estimate |weşanger=CONAPO estimate |cih=MX |ziman=es |tarîxa-gihiştinê=30 kanûna paşîn 2018 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20180210015237/http://www.conapo.gob.mx/work/models/CONAPO/Mapa_Ind_Dem/index_2.html |tarîxa-arşîvê=10 sibat 2018 |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt;
| {{Formatnum:118463449}} (92.7%)&lt;ref&gt;{{Jêder | url =https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mx.html |weşanger=CIA |cih=USA |sernav=The World Factbook | contribution =MX |tarîxa-gihiştinê=1 gulan 2011 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20180129161335/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mx.html |tarîxa-arşîvê=29 kanûna paşîn 2018 |rewşa-urlyê=zindî }}: Spanish only 92.7%&lt;/ref&gt;
|{{Formatnum:123702933}} (96,8%)&lt;ref name=&quot;viva18&quot;/&gt;
|{{Formatnum:125875402}} (98.5%)&lt;ref name=&quot;DemografíaLengEsp&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê}}
| 327,167,439&lt;ref&gt;{{Jêder | url =https://data.census.gov/cedsci/table?q=hispanics&amp;tid=ACSDP1Y2018.DP05 |cih=US |weşanger=Census Bureau |sernav=(1 July, 2018) }}&lt;/ref&gt;
|41,460,427&lt;ref&gt;Spanish speakers older than 5 years old ({{Jêder | url =https://data.census.gov/cedsci/table?q=spanish%20speakers%20united%20states&amp;g=0100000US&amp;hidePreview=false&amp;tid=ACSST1Y2018.S1601&amp;vintage=2018&amp;layer=VT_2018_040_00_PY_D1&amp;cid=S1601_C01_001E |cih=US |weşanger=Census Bureau |sal=2018 |sernav=Table }})&lt;/ref&gt; (13.5%)&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://factfinder.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=ACS_17_1YR_S1601&amp;prodType=table |sernav=American FactFinder – Results |nivîskar=Data Access and Dissemination Systems (DADS) |xebat=census.gov |tarîxa-gihiştinê=21 çiriya pêşîn 2018 |urlya-arşîvê=https://archive.today/20200214011034/http://factfinder.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=ACS_17_1YR_S1601&amp;prodType=table |tarîxa-arşîvê=14 sibat 2020 |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt;
|41,460,427&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.nytimes.com/2017/08/23/us/spanish-language-united-states.html |sernav=Spanish Thrives in the U.S. Despite an English-Only Drive |pêşnav=Simon |paşnav=Romero |tarîx=23 tebax 2017 |via=NYTimes.com |tarîxa-gihiştinê=26 kanûna pêşîn 2019 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20200104073249/https://www.nytimes.com/2017/08/23/us/spanish-language-united-states.html |tarîxa-arşîvê=4 kanûna paşîn 2020 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.lainformacion.com/mundo/Datos-espanol-Estados-Unidos-Donald-Trump_0_992901230.html |sernav=15 datos sobre el peso del español en EEUU que Donald Trump debería ver |malper=La Información |tarîxa-gihiştinê=26 kanûna pêşîn 2019 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20191226205118/https://www.lainformacion.com/mundo/Datos-espanol-Estados-Unidos-Donald-Trump_0_992901230.html |tarîxa-arşîvê=26 kanûna pêşîn 2019 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;

|- style=&quot;background:#efefef;&quot;
|{{Ala|Kolombiya}}*
| 50,372,424&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.dane.gov.co/index.php/estadisticas-por-tema/demografia-y-poblacion/proyecciones-de-poblacion |sernav=PROYECCIONES DE POBLACIÓN |paşnav= |pêşnav= |tarîx=2020 |malper= |weşanger=DANE |cih=CO |ziman=es |tarîxa-gihiştinê=15 sibat 2019 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20190322235136/https://www.dane.gov.co/index.php/estadisticas-por-tema/demografia-y-poblacion/proyecciones-de-poblacion |tarîxa-arşîvê=22 adar 2019 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
|49,522,424 (98,9%)
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |49,969,445 (99,2%)&lt;ref name=&quot;viva18&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#efefef;&quot;
| {{Ala|Spanya}}*
| 47,329,981 &lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.boe.es/boe/dias/2019/12/27/pdfs/BOE-A-2019-18604.pdf |sernav=Datos básicos |weşanger=INE |cih=ES |ziman=es |tarîx=1 kanûna paşîn 2019 |tarîxa-gihiştinê=3 kanûna paşîn 2020 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20191228122029/https://www.boe.es/boe/dias/2019/12/27/pdfs/BOE-A-2019-18604.pdf |tarîxa-arşîvê=28 kanûna pêşîn 2019 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
| {{Formatnum:43496253}} (91,9%)&lt;ref name=&quot;viva18&quot;/&gt;
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;|{{Formatnum:46383381}} (98%)&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 goodspeakers&quot;&gt;[http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_386_anx_en.pdf Eurobarometr 2012] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130429224902/http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_386_anx_en.pdf |date=29 April 2013 }} (page T74): Non native people who speak Spanish very well.&lt;/ref&gt;

|- style=&quot;background:#efefef;&quot;
| {{Ala|Arjentîn}}*
| 45,376,763&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.indec.gov.ar/nuevaweb/cuadros/2/c1_proyecciones_nac_2010_2040.xls |sernav=Argentinian census INDEC estimate for 2017 |tarîx= |tarîxa-gihiştinê=24 adar 2014 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20140226000745/http://www.indec.gov.ar/nuevaweb/cuadros/2/c1_proyecciones_nac_2010_2040.xls |tarîxa-arşîvê=26 sibat 2014 |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt;{{Refn|40,872,286 people is the census population result for 2010&lt;ref name=&quot;proyecciones&quot;&gt;{{Jêder | url =http://www.indec.gov.ar/bajarPublicacion.asp?idc=3D2BFB85B73CA5EE01EF7C16425C4F61164ABA15860CC2C245A368C60365FEE807EA9BDED4FEDB76 |sernav=Estimaciones y proyecciones de población 2010–2040: Total del país |sal=2013 |weşanger=INDEC |tarîxa-gihiştinê=22 sibat 2015 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20181001080738/https://www.indec.gov.ar/bajarPublicacion.asp?idc=3D2BFB85B73CA5EE01EF7C16425C4F61164ABA15860CC2C245A368C60365FEE807EA9BDED4FEDB76 |tarîxa-arşîvê=1 çiriya pêşîn 2018 |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt;}}
| 42,269,777 (95.5%){{Refn|According to Ethnologue (see {{Jêder-malper |url=http://www.ethnologue.com/country/AR/languages |sernav=Argentina |malper=Ethnologue |postscript=none }}), there were 40,3 million speakers Spanish as mother tongue in 2013. The Argentinian population in 2013 was projected to be 42,2 million.&lt;ref name=&quot;proyecciones&quot;/&gt;}}
| 44 514 605 (98,1%)&lt;ref name=&quot;viva18&quot;/&gt;
|{{Formatnum:45104502}} (99.4%)&lt;ref name=&quot;DemografíaLengEsp&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#efefef;&quot;
| {{Ala|Venezuela}}*
| 32,605,423&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.ine.gov.ve/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;id=98&amp;Itemid=51 |sernav=Proyecciones de Población |xebat=ine.gov.ve |tarîxa-gihiştinê=12 çiriya pêşîn 2014 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20151113143228/http://www.ine.gov.ve/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;id=98&amp;Itemid=51 |tarîxa-arşîvê=13 çiriya paşîn 2015 |rewşa-urlyê=zindî }} (2020)&lt;/ref&gt;
|{{Formatnum:31507179}} &lt;small&gt;(1,098,244 bi zimanê zikmakîyê din va)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder |jêgirtin=There are 1,098,244 people who speak other language as their mother tongue (main languages: Chinese 400,000, Portuguese 254,000, Wayuu 199,000, Arabic 110,000) | contribution-url =http://www.ethnologue.com/country/VE/languages |weşanger=Ethnologue |sernav=VE | contribution =Languages }}&lt;/ref&gt;
|{{Formatnum:31725077}} (97.3%)&lt;ref name=&quot;viva18&quot;/&gt;
|{{Formatnum:32214158}} (98.8%)&lt;ref name=&quot;DemografíaLengEsp&quot; /&gt;

|- style=&quot;background:#efefef;&quot;
| {{Ala|Perû}}*
| 32,824,358&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |pêşnav=Ezio |paşnav=Quispe Fernández | url =https://www.inei.gob.pe/media/principales_indicadores/libro.pdf |ziman=es |sernav=Cifras |tercimeya-sernav=Numbers |sal=2020 |weşanger=INEI |cih=[[Peru|PE]] |tarîxa-gihiştinê= |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20171010220428/http://www.inei.gob.pe/media/principales_indicadores/libro.pdf |tarîxa-arşîvê=10 çiriya pêşîn 2017 |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt;
| {{Formatnum:27211393}} (82.9%)&lt;ref&gt;{{Jêder |jêgirtin=Spanish (official) 84.1%, Quechua (official) 13%, Aymara 1.7%, Ashaninka 0.3%, other native languages (includes a large number of minor Amazonian languages) 0.7%, other 0.2% |sal=2007 |sernav=The World factbook | contribution =Census | url =https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pe.html |weşanger=CIA |cih=[[United States|US]] |tarîxa-gihiştinê=4 çiriya pêşîn 2011 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20161105025708/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pe.html |tarîxa-arşîvê=5 çiriya paşîn 2016 |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder |jêgirtin=There are 5,782,260 people who speak other language as mother tongue (main languages: Quechua (among 32 Quechua's varieties) 4,773,900, Aymara (2 varieties) 661 000, Chinese 100,000). | contribution-url =http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=pe |sernav=Country | contribution =PE |weşanger=Ethnologue }}&lt;/ref&gt;
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;|{{Formatnum:29541922}} (86.6%)&lt;ref name=&quot;viva18&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#efefef;&quot;
| {{Ala|Şîle}}*
| 19,458,310&lt;ref&gt;{{Jêder-malper | url=http://www.ine.cl/canales/chile_estadistico/demografia_y_vitales/proyecciones/Informes/Microsoft%20Word%20-%20InforP_T.pdf |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20091230181515/http://www.ine.cl/canales/chile_estadistico/demografia_y_vitales/proyecciones/Informes/Microsoft%20Word%20-%20InforP_T.pdf |tarîxa-arşîvê=30 kanûna pêşîn 2009 |rewşa-urlyê=zindî |xebat=Proyecciones |sernav=Informes |tercimeya-sernav=Reports |weşanger=INE |cih=[[Chile|CL]] |sal=2017 |rûpel=36 |format=PDF |ziman=es |tarîxa-gihiştinê=21 nîsan 2010 }}&lt;/ref&gt;
| 18 660 519 &lt;small&gt;(281,600 bi zimanê zikmakîyê din va)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder |jêgirtin=There are 281,600 people who speak another language, mainly Mapudungun (250.000) | contribution-url =http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=CL |sernav=Country | contribution =CL |weşanger=Ethnologue }}&lt;/ref&gt;
|{{Formatnum:18660519}} (95.9%)&lt;ref name=&quot;viva18&quot;/&gt;
|{{Formatnum:19322102}} (99.3%)&lt;ref name=&quot;DemografíaLengEsp&quot; /&gt;

|- style=&quot;background:#efefef;&quot;
| {{Ala|Ekuador}}*
| 17,424,000&lt;ref&gt;{{Jêder | url =http://www.ecuadorencifras.gob.ec/ |cih=[[Ecuador|EC]] |sernav=Pop. clock |weşanger=INEC | contribution =Estimate | format =[[SWF]] |tarîxa-gihiştinê=5 kanûna paşîn 2016 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20151205221709/http://www.ecuadorencifras.gob.ec/ |tarîxa-arşîvê=5 kanûna pêşîn 2015 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
| 16 204 320 (93%)&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |nivîskar=CIA Factbook |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ec.html |sernav=(2019) |weşanger=CIA Factbook |tarîx=19 sibat 1999 |tarîxa-gihiştinê=24 adar 2014 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20151208201813/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ec.html |tarîxa-arşîvê=8 kanûna pêşîn 2015 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
|{{Formatnum:16692192}} (95.8%)&lt;ref name=&quot;viva18&quot;/&gt; 
|{{Formatnum:16845732}} (98.1%)&lt;ref name=&quot;DemografíaLengEsp&quot; /&gt;

|- style=&quot;background:#efefef;&quot;
| {{Ala|Guatemala}}*
| 18,055,025&lt;ref&gt;[http://www.oj.gob.gt/estadisticaj/reportes/poblacion-total-por-municipio(1).pdf www.oj.gob.gt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180723003849/http://www.oj.gob.gt/estadisticaj/reportes/poblacion-total-por-municipio(1).pdf |date=23 July 2018 }} Estmation for 2020&lt;/ref&gt;
| {{Formatnum:12620462}} (69.9%)&lt;ref&gt;{{Jêder | contribution =GT |jêgirtin=Spanish (official) 69.9%, Amerindian languages 40% |sernav=The World factbook | contribution-url =https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gt.html |weşanger=CIA |tarîxa-gihiştinê=2020-07-16 |tarîxa-arşîvê=2015-10-02 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20151002082023/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gt.html |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt;
|{{Formatnum:14137085}} (78.3%)&lt;ref name=&quot;viva18&quot;/&gt;  
|{{Formatnum:15599542}} (86.4%)&lt;ref name=&quot;DemografíaLengEsp&quot; /&gt;

|- style=&quot;background:#efefef;&quot;
| {{Ala|Kûba}}*
| 11,209,628&lt;ref&gt;http://www.onei.gob.cu/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200314034430/http://www.onei.gob.cu/ |date=14 March 2020 }} ONEI (31 December 2018 estimation)&lt;/ref&gt;
| 11 187 209 (99.8%)&lt;ref name=&quot;viva18&quot;/&gt; 
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;|{{Formatnum:11187209}} (99.8%)&lt;ref name=&quot;viva18&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#efefef;&quot;
| {{Ala|Komara Domînîk}}*
| 10,448,499&lt;ref&gt;https://www.one.gob.do/demograficas/proyecciones-de-poblacion/poblacion-estimada-y-proyectada {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191114004418/https://www.one.gob.do/demograficas/proyecciones-de-poblacion/poblacion-estimada-y-proyectada |date=14 November 2019 }} ONE estimate&quot;&lt;/ref&gt;
| 10 197 735 (97.6%)&lt;ref name=&quot;viva18&quot;/&gt; 
| 10 197 735 (97.6%)&lt;ref name=&quot;viva18&quot;/&gt;
|{{Formatnum:10302220}} (99.6%)&lt;ref name=&quot;DemografíaLengEsp&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#efefef;&quot;
| {{Ala|Bolîvya}}*
| 11,584,000&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.ine.gob.bo/ |sernav=Population clock |weşanger=INE |tarîx= |tarîxa-gihiştinê=21 nîsan 2010 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20101011115006/http://www.ine.gob.bo/indice/indice.aspx?d1=0301&amp;d2=6 |tarîxa-arşîvê=11 çiriya pêşîn 2010 }}&lt;/ref&gt;
| {{Formatnum:7031488}} (60.7%)&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bl.html |sernav=South America :: Bolivia — The World Factbook - Central Intelligence Agency |malper=www.cia.gov |tarîxa-gihiştinê=13 adar 2020 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20151018095905/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bl.html |tarîxa-arşîvê=18 çiriya pêşîn 2015 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
|{{Formatnum:9614720}} (83%)&lt;ref name=&quot;viva18&quot;/&gt;
|{{Formatnum:10182336}} (87.9%)&lt;ref name=&quot;DemografíaLengEsp&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#efefef;&quot;
| {{Ala|Hondûras}}*
| 9,251,313&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.ine.gob.hn/V3/ |sernav=INE (Pop clock) |tarîx= |tarîxa-gihiştinê=5 sibat 2011 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20110519232641/http://www.ine.gob.hn/drupal/sites/default/files/Resumen%20de%20la%20Proyeccion%20de%20Poblacion%20de%20Honduras%202001-2015_0.xls |tarîxa-arşîvê=19 gulan 2011 }}&lt;/ref&gt;
| 9 039 287 &lt;small&gt;(207,750 bi zimanê zikmakîyê din va)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;There are 207,750 people who speak another language, mainly Garifuna (98,000).: [http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=HN Ethnologue] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111013214744/http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=HN |date=13 October 2011 }}&lt;/ref&gt;
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;|{{Formatnum:9039287}} (98.7%)&lt;ref name=&quot;viva18&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#efefef;&quot;
| {{Ala|El Salvador}}*
| 6,765,753&lt;ref name=&quot;Informe 2017 - pg 7&quot;&gt;{{Jêder |sernav=Informe 2017 |url=http://cvc.cervantes.es/lengua/espanol_lengua_viva/pdf/espanol_lengua_viva_2017.pdf |sal=2017 |tercimeya-sernav= |rûpel=7 |cih=[[Spain|ES]] |weşanger=Instituto Cervantes |format=PDF |tarîxa-gihiştinê=20 tîrmeh 2017 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170721110755/http://cvc.cervantes.es/lengua/espanol_lengua_viva/pdf/espanol_lengua_viva_2017.pdf |tarîxa-arşîvê=21 tîrmeh 2017 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
| 6 745 456 &lt;ref&gt;There are 14,100 people who speak other language as their mother tongue (main language, Kekchí with 12,300 speakers): [http://www.ethnologue.com/country/SV Ethnologue] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160207044049/http://www.ethnologue.com/country/SV |date=7 February 2016 }}.&lt;/ref&gt;
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;|{{Formatnum:6745456}} (99.7%)&lt;ref name=&quot;viva18&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Fransa}}
| 65,635,000&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.insee.fr/en/bases-de-donnees/bsweb/serie.asp?idbank=001641607 |sernav=INSEE estimate to 1/11/2012 |weşanger=Insee.fr |tarîx= |tarîxa-gihiştinê=20 tebax 2012 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20161105124237/http://www.insee.fr/en/bases-de-donnees/bsweb/serie.asp?idbank=001641607 |tarîxa-arşîvê=5 çiriya paşîn 2016 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
| 477,564 &lt;small&gt;(1%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 nativespeakers&quot;&gt;[http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_386_anx_en.pdf Eurobarometr 2012] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130429224902/http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_386_anx_en.pdf |date=29 April 2013 }} (page T40): Native speakers.&lt;/ref&gt; of 47,756,439&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;
| 1,910,258 &lt;small&gt;(4%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 goodspeakers&quot;/&gt; of 47,756,439&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;) &lt;/small&gt;
| 6,685,901 &lt;small&gt;(14%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 speakers&quot;&gt;[http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_386_anx_en.pdf Eurobarometr 2012] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130429224902/http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_386_anx_en.pdf |date=29 April 2013 }} (page T64): Non native people who speak Spanish well enough in order to be able to have a conversation.&lt;/ref&gt; of 47,756,439&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;&gt;[http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_386_anx_en.pdf Eurobarometr 2012] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130429224902/http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_386_anx_en.pdf |date=29 April 2013 }} (page TS2): Population older than 15. (age scale used for the Eurobarometer survey)&lt;/ref&gt;)&lt;/small&gt;

|- style=&quot;background:#efefef;&quot;
| {{Ala|Nîkaragua}}*
| 6,218,321&lt;ref name=&quot;UN 2011 to 2100 estimate&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Informe 2017 - pg 7&quot;/&gt;
| 6,037,990 (97.1%) &lt;small&gt;(490,124 bi zimanê zikmakîyê din va)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;Informe 2017 - pg 7&quot;/&gt;&lt;ref&gt;There are 490,124 people who speak another language, mainly Mískito (154,000).: [http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=NI Ethnologue] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130115100732/http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=NI |date=15 January 2013 }}&lt;/ref&gt;
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;|{{Formatnum:6218321}} &lt;small&gt;(180,331 axiverên netemam)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;Informe 2017 - pg 7&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Brezîl }}
| 211,671,000&lt;ref&gt;{{Jêder |ziman=pt |tercimeya-sernav=IBGE publishes the populational estimates for municipalities in 2 011 | url =http://www.ibge.gov.br/apps/populacao/projecao/index.html |sernav=IBGE population estimation |sal=2016 |cih=BR |tarîxa-gihiştinê=7 kanûna paşîn 2016 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20151116063907/http://www.ibge.gov.br/apps/populacao/projecao/index.html |tarîxa-arşîvê=16 çiriya paşîn 2015 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
| 460,018 &lt;ref name=&quot;viva18&quot;/&gt;
| 460,018
| 6,056,018 &lt;ref&gt;{{Cite report |title=El español: una lengua viva – Informe 2019 |pp=9–10 |url=https://cvc.cervantes.es/lengua/espanol_lengua_viva/pdf/espanol_lengua_viva_2019.pdf |publisher=[[Instituto Cervantes]] |date=2019 |access-date=26 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200218134448/https://cvc.cervantes.es/lengua/espanol_lengua_viva/pdf/espanol_lengua_viva_2019.pdf |archivedate=18 February 2020 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Îtalya}}
| 60,795,612&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://ec.europa.eu/eurostat/tgm/table.do?tab=table&amp;language=en&amp;pcode=tps00001&amp;tableSelection=1&amp;footnotes=yes&amp;labeling=labels&amp;plugin=1 |sernav=Eurostat 2015 estimation |weşanger=Istat.it |tarîx= |tarîxa-gihiştinê=24 adar 2014 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20150807053109/http://ec.europa.eu/eurostat/tgm/table.do?tab=table&amp;language=en&amp;pcode=tps00001&amp;tableSelection=1&amp;footnotes=yes&amp;labeling=labels&amp;plugin=1 |tarîxa-arşîvê=7 tebax 2015 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
| 255,459&lt;ref&gt;[[Languages of Italy]]&lt;/ref&gt;
| 1,037,248 &lt;small&gt;(2%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 goodspeakers&quot;/&gt; of 51,862,391&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;
| 5,704,863 &lt;small&gt;(11%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 speakers&quot;/&gt; of 51,862,391&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;

|- style=&quot;background:#efefef;&quot;
| {{Ala|Kosta Rîka}}*
| 4,890,379&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.inec.go.cr/Web/Home/pagPrincipal.aspx |sernav=ENEC estimation to 2016 |weşanger=INEC |tarîx= |tarîxa-gihiştinê=5 sibat 2011 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20120327062704/http://www.inec.go.cr/Web/Home/pagPrincipal.aspx |tarîxa-arşîvê=27 adar 2012 }}&lt;/ref&gt;
| 4,806,069 &lt;small&gt;(84,310 bi zimanê zikmakîyê din va)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.ethnologue.com/country/CR |sernav=Costa Rica |xebat=Ethnologue |tarîxa-gihiştinê=1 adar 2015 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20150325140401/http://www.ethnologue.com/country/CR |tarîxa-arşîvê=25 adar 2015 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;|{{Formatnum:4851256}} (99.2%)&lt;ref name=&quot;DemografíaLengEsp&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#efefef;&quot;
| {{Ala|Paraguay}}*
| 7,252,672&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.dgeec.gov.py/Publicaciones/Biblioteca/proyeccion%20nacional/Estimacion%20y%20proyeccion%20Nacional.pdf |sernav=www.dgeec.gov.py |tarîxa-gihiştinê=18 adar 2020 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20200422222151/https://www.dgeec.gov.py/Publicaciones/Biblioteca/proyeccion%20nacional/Estimacion%20y%20proyeccion%20Nacional.pdf |tarîxa-arşîvê=22 nîsan 2020 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
| 4,460,393 (61.5%)&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pa.html |sernav=South America :: Paraguay — The World Factbook - Central Intelligence Agency |malper=www.cia.gov |tarîxa-gihiştinê=18 adar 2020 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20151104205444/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pa.html |tarîxa-arşîvê=4 çiriya paşîn 2015 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;|{{Formatnum:4946322}} (68,2%)&lt;ref name=&quot;viva18&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#efefef;&quot;
| {{Ala|Panama}}*
| 3,764,166&lt;ref&gt;[http://www.ine.gob.gt/np/poblacion/index.htm Census INE estimate for 2013] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111007193855/http://www.ine.gob.gt/np/poblacion/index.htm |date=7 October 2011 }} (véase &quot;Proyección de Población por municipio 2008–2020&quot;)&lt;/ref&gt;
| 3,263,123 &lt;small&gt;(501,043 bi zimanê zikmakîyê din va)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;There are 501,043 people who speak another language as mother tongue: {{Jêder | url =http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=PA |sernav=PA |weşanger=Ethnologue |tarîxa-gihiştinê=17 çiriya pêşîn 2011 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20111021142552/http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=PA |tarîxa-arşîvê=21 çiriya pêşîn 2011 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;|{{Formatnum:3504439}} (93.1%)&lt;ref name=&quot;DemografíaLengEsp&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#efefef;&quot;
| {{Ala|Ûrûguay}}*
| 3,480,222&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.ine.gub.uy/web/guest/estimaciones-y-proyecciones |sernav=2016 INE estimation |sal=2016 |tarîxa-gihiştinê= |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20190322200708/http://www.ine.gub.uy/web/guest/estimaciones-y-proyecciones |tarîxa-arşîvê=22 adar 2019 |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt;
| 3,330,022 &lt;small&gt;(150,200 bi zimanê zikmakîyê din va)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;There are 150,200 people who speak another language as mother tongue, {{Jêder | url =http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=UY |sernav=UY |weşanger=Ethnologue |tarîxa-gihiştinê=17 çiriya pêşîn 2011 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20111116095609/http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=UY |tarîxa-arşîvê=16 çiriya paşîn 2011 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;|{{Formatnum:3441940}} (98.9%)&lt;ref name=&quot;DemografíaLengEsp&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#efefef;&quot;
| {{Ala|Porto Rîko}}*
| 3,474,182&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.census.gov/popest/data/national/totals/2015/index.html |sernav=2015 US. census Bureau |format=PDF |tarîx= |tarîxa-gihiştinê= |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20151223044815/http://www.census.gov/popest/data/national/totals/2015/index.html |tarîxa-arşîvê=23 kanûna pêşîn 2015 }}&lt;/ref&gt;
| {{Formatnum:3303947}} (95.1%)&lt;ref&gt;95.10% of the population speaks Spanish ([https://www.census.gov/popest/data/municipios/totals/2011/tables/PRM-EST2011-01.xls US. Census Bureau] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924081747/http://www.census.gov/popest/data/municipios/totals/2011/tables/PRM-EST2011-01.xls |date=24 September 2015 }})&lt;/ref&gt;
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;|{{Formatnum:3432492}} (98.8%)&lt;ref name=&quot;DemografíaLengEsp&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Keyaniya Yekbûyî}}
| 64,105,700&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/bulletins/annualmidyearpopulationestimates/2014-06-26 |sernav=Annual Mid year Population Estimates: 2013 |weşanger=U.K. Gov. Census |tarîx=2014 |tarîxa-gihiştinê=20 nîsan 2016 |urlya-arşîvê=http://arquivo.pt/wayback/20160515170501/http://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/bulletins/annualmidyearpopulationestimates/2014-06-26 |tarîxa-arşîvê=15 gulan 2016 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
| 120,000&lt;ref&gt;[[Languages of the United Kingdom]]&lt;/ref&gt;
| 518,480 &lt;small&gt;(1%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 goodspeakers&quot;/&gt; of 51,848,010&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;
| 3,110,880 &lt;small&gt;(6%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 speakers&quot;/&gt; of 51,848,010&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;

|- background:#efefef;&quot;
| {{Ala|Filîpîn}}*
| 101,562,305&lt;ref&gt;{{Jêder | url =http://www.popcom.gov.ph/ |weşanger=National Statistics Office |sernav=Medium projection |tarîx=2015 |cih=PH |tarîxa-gihiştinê=8 hezîran 2013 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20190403061418/http://www.popcom.gov.ph/ |tarîxa-arşîvê=3 nîsan 2019 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
|
| 438,882&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.realinstitutoelcano.org/wps/portal/rielcano/contenido?WCM_GLOBAL_CONTEXT=/elcano/elcano_es/zonas_es/asia-pacifico/ari27-2009 |sernav=native knowledge speakers |ziman=es |weşanger=Realinstitutoelcano.org |tarîx=18 sibat 2009 |tarîxa-gihiştinê=24 adar 2014 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20140209231124/http://www.realinstitutoelcano.org/wps/portal/rielcano/contenido?WCM_GLOBAL_CONTEXT=%2Felcano%2Felcano_es%2Fzonas_es%2Fasia-pacifico%2Fari27-2009 |tarîxa-arşîvê=9 sibat 2014 }}&lt;/ref&gt;

| 3,016,773&lt;ref&gt;1,816,773 Spanish + 1,200,000 Spanish creole: {{Jêder |pêşnav=Antonio |paşnav=Quilis |sernav=La lengua española en Filipinas |sal=1996 |rûpel=54 and 55 | url =http://www.cervantesvirtual.com/servlet/SirveObras/01350553135573500088680/209438_0013.pdf |weşanger=Cervantes virtual | format =PDF |tarîxa-gihiştinê=1 kanûna pêşîn 2009 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090806190230/http://www.cervantesvirtual.com/servlet/SirveObras/01350553135573500088680/209438_0013.pdf |tarîxa-arşîvê=6 tebax 2009 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder |sernav=Ten Reasons | url =http://www.educacion.gob.es/australia/dms/consejerias-exteriores/australia/Ten_reasons_to_learn_and_teach_Spanish_2007.pdf |weşanger=Mepsyd |cih=ES |rûpel=23 |tarîxa-gihiştinê=2020-07-16 |tarîxa-arşîvê=2017-05-25 |urlya-arşîvê=https://wayback.archive-it.org/all/20170525033732/http://www.educacion.gob.es/australia/dms/consejerias-exteriores/australia/Ten_reasons_to_learn_and_teach_Spanish_2007.pdf |rewşa-urlyê=mirî }}{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=gulan 2020 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder |url=http://www.spanish-differences.com/Philippines-Spanish.php |weşanger=Spanish differences |sernav=Philippines |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20121221132020/http://www.spanish-differences.com/Philippines-Spanish.php |tarîxa-arşîvê=21 kanûna pêşîn 2012 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20121017230300/http://eldiae.es/wp-content/uploads/2012/07/2012_el_espanol_en_el_mundo.pdf Spanish in the world 2012 (Instituto Cervantes)]: 3,017,265 Spanish speakers. 439,000 with native knowledge, 2,557,773 with limited knowledge (page 6), and 20,492 Spanish students (page 10).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |nivîskar=Nestor Diaz: More than 2 million Spanish speakers and around 3 million with Chavacano speakers |url=http://www.aresprensa.com/cms/cms/front_content.php?idart=208 |sernav=FILIPINAS / Vigoroso regreso del español |weşanger=Aresprensa.com |tarîx=24 nîsan 2010 |tarîxa-gihiştinê=20 tebax 2012 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20081223115032/http://www.aresprensa.com/cms/cms/front_content.php?idart=208 |tarîxa-arşîvê=23 kanûna pêşîn 2008 |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;The figure of 2 900 000 Spanish speakers is in {{Jêder | url =https://books.google.com/books?ei=vCXASpS0LqXkmwO0lZnlBg&amp;ct=result&amp;q=Pluricentric+languages%3A+differing+norms+in+different+nations+spanish+philippines+speakers&amp;btnG=Buscar+libros |sernav=Pluricentric languages: differing norms in different nations |rûpel=45 |pêşnav=RW |paşnav=Thompson }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder | url =http://contenidos.educarex.es/mci/2004/30/WebQuest/faseprevia_archivos/www.sispain.org/english/language/worldwid.html |sernav=World wide Spanish language |weşanger=Sispain |tarîxa-gihiştinê=11 çiriya pêşîn 2012 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160304063552/http://contenidos.educarex.es/mci/2004/30/WebQuest/faseprevia_archivos/www.sispain.org/english/language/worldwid.html |tarîxa-arşîvê=4 adar 2016 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Almanya}}
| 81,292,400&lt;ref&gt;{{Jêder | url =https://www.destatis.de/EN/FactsFigures/SocietyState/Population/CurrentPopulation/Tables/Census_SexAndCitizenship.html |sernav=German census |tarîx=31 adar 2015 |cih=DE |weşanger=Destatis |tarîxa-gihiştinê=7 kanûna paşîn 2016 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160628112855/https://www.destatis.de/EN/FactsFigures/SocietyState/Population/CurrentPopulation/Tables/Census_SexAndCitizenship.html |tarîxa-arşîvê=28 hezîran 2016 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
|
| 644,091 &lt;small&gt;(1%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 goodspeakers&quot;/&gt; of 64,409,146&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;
| 2,576,366 &lt;small&gt;(4%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 speakers&quot;/&gt; of 64,409,146&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Maroko}}
| 34,378,000&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://esa.un.org/unpd/wpp/Publications/Files/Key_Findings_WPP_2015.pdf |sernav=World Population Prospects: The 2015 Revi sion, Key Findings and Advance Tables |weşanger=United Nations Department of Economic and Social Affairs/Population Division |rûpel=15 |tarîxa-gihiştinê=10 kanûna paşîn 2016 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20140320035709/http://esa.un.org/unpd/wpp/unpp/panel_population.htm |tarîxa-arşîvê=20 adar 2014 |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt;
| 6,586&lt;ref name=&quot;eldiae6&quot;&gt;{{Jêder |sernav=El español en el mundo | url =http://eldiae.es/wp-content/uploads/2012/07/2012_el_espanol_en_el_mundo.pdf |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20121017230300/http://eldiae.es/wp-content/uploads/2012/07/2012_el_espanol_en_el_mundo.pdf |rewşa-urlyê=mirî |tarîxa-arşîvê=17 çiriya pêşîn 2012 |sal=2012 |tercimeya-sernav=Spanish in the world |weşanger=Instituto Cervantes | format =PDF |cih=[[Spain|ES]] |rûpel=6 |tarîxa-gihiştinê=16 tîrmeh 2020 }}&lt;/ref&gt;
| 6,586
| 1,664,823 &lt;ref name=&quot;viva18&quot;/&gt;&lt;ref&gt;[http://www.slideshare.net/magdarol/el-espaol-en-el-contexto-sociolingstico-marroqui-evolucin-y-perspectivas-i El español en el contexto Sociolingüístico marroquí: Evolución y perspectivas (page 39)]: Between 4 and 7 million people have Spanish knowledge (M. Ammadi, 2002) {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20131106191132/http://www.slideshare.net/magdarol/el-espaol-en-el-contexto-sociolingstico-marroqui-evolucin-y-perspectivas-i |date=6 November 2013 }}&lt;/ref&gt; (10%)&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.exteriores.gob.es/Embajadas/RABAT/es/Noticias/Documents/LENGESPMARR.pdf |format=PDF |sernav=Euromonitor, 2012 |rûpel=32 |xebat=exteriores.gob.es |tarîxa-gihiştinê=19 nîsan 2015 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20150425134251/http://www.exteriores.gob.es/Embajadas/RABAT/es/Noticias/Documents/LENGESPMARR.pdf |tarîxa-arşîvê=25 nîsan 2015 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;

|- style=&quot;background:#efefef;&quot;
| {{Ala|Gînêya Rojbendî}}*
| 1,622,000&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.guineaecuatorialpress.com/estadistica.php |sernav=Equatorial Guinea census |sal=2010 |weşanger=Population statistics |tarîxa-gihiştinê=21 nîsan 2010 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20100806160229/http://www.guineaecuatorialpress.com/estadistica.php |tarîxa-arşîvê=6 tebax 2010 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
| 1,683&lt;ref&gt;Spanish according to INE 2011&lt;/ref&gt;
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| 918,000&lt;ref name=&quot;DemografíaLengEsp&quot;/&gt; (90.5%)&lt;ref name=&quot;DemografíaLengEsp&quot;/&gt;&lt;ref&gt;14% of the population speaks Spanish natively and other 74% as a second language: {{Jêder | url =http://cvc.cervantes.es/lengua/anuario/anuario_06-07/pdf/paises_08.pdf |sernav=CVC |weşanger=Cervantes |cih=ES | contribution =Anuario | format =PDF |ziman=es |sal=2007 |tarîxa-gihiştinê=7 sibat 2010 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20121026105600/http://cvc.cervantes.es/lengua/anuario/anuario_06-07/pdf/paises_08.pdf |tarîxa-arşîvê=26 çiriya pêşîn 2012 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Romanya}}
| 21,355,849&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/table.do?tab=table&amp;language=en&amp;pcode=tps00001&amp;tableSelection=1&amp;footnotes=yes&amp;labeling=labels&amp;plugin=1 |sernav=Eurostat (1/1/2012 estimate) |weşanger=Epp.eurostat.ec.europa.eu |tarîx=17 çiriya pêşîn 2013 |tarîxa-gihiştinê=24 adar 2014 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20110720161751/http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/table.do?tab=table&amp;language=en&amp;pcode=tps00001&amp;tableSelection=1&amp;footnotes=yes&amp;labeling=labels&amp;plugin=1 |tarîxa-arşîvê=20 tîrmeh 2011 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
|
| 182,467 &lt;small&gt;(1%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 goodspeakers&quot;/&gt; of 18,246,731&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;) &lt;/small&gt;
| 912,337 &lt;small&gt;(5%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 speakers&quot;/&gt; of 18,246,731&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Portûgal}}
| 10,636,888&lt;ref&gt;Eurostat 1 January 2010&lt;/ref&gt;
|
| 323,237 &lt;small&gt;(4%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 goodspeakers&quot;/&gt; of 8,080,915&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;
| 808,091 &lt;small&gt;(10%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 speakers&quot;/&gt; of 8,080,915&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Kanada}}
| 34,605,346&lt;ref&gt;{{Jêder | url =http://www.statcan.gc.ca/start-debut-eng.html |sernav=Statcan |weşanger=GC |cih=CA |tarîxa-gihiştinê=7 tebax 2012 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160704083932/http://www.statcan.gc.ca/start-debut-eng.html |tarîxa-arşîvê=4 tîrmeh 2016 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
| 553,495&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.statcan.gc.ca/daily-quotidien/170817/dq170817a-eng.htm |sernav=An increasingly diverse linguistic profile: Corrected data from the 2016 Census |weşanger=Statistics Canada |tarîx= |tarîxa-gihiştinê=10 îlon 2019 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20180504001733/http://www.statcan.gc.ca/daily-quotidien/170817/dq170817a-eng.htm |tarîxa-arşîvê=4 gulan 2018 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
| 643,800 &lt;small&gt;(87%&lt;ref&gt;87% of the Hispanics, speak Spanish. [http://www.mequieroir.com/paises/canada/emigrar/hispanos-y-latinos/ mequieroir.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160401040310/http://www.mequieroir.com/paises/canada/emigrar/hispanos-y-latinos/ |date=1 April 2016 }}&lt;/ref&gt; of 740,000&lt;ref&gt;There are 740,000 Hispanics in Canada in 2015, according to &quot;Hispanovation: La creciente influencia hispánica en Canadá&quot; (Social Media Week in Toronto): [http://www.univision.com/noticias/mes-de-la-hispanidad/la-influencia-de-los-hispanos-sigue-creciendo-y-ahora-llega-hasta-canada www.univision.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160421014726/http://www.univision.com/noticias/mes-de-la-hispanidad/la-influencia-de-los-hispanos-sigue-creciendo-y-ahora-llega-hasta-canada |date=21 April 2016 }}, [http://www.abc.es/internacional/20130928/abci-canada-hispanos-201309271302.html www.abc.es] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160531142631/http://www.abc.es/internacional/20130928/abci-canada-hispanos-201309271302.html |date=31 May 2016 }}.&lt;/ref&gt;)&lt;ref name=&quot;InstitutoCervantes&quot;/&gt;&lt;/small&gt;|| 736,653&lt;ref name=&quot;SpanishStudents&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Holenda}}
| 16,665,900&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.cbs.nl/en-GB/menu/themas/bevolking/cijfers/extra/bevolkingsteller.htm |sernav=Netherland Census ClockPop |weşanger=Cbs.nl |tarîx= |tarîxa-gihiştinê=20 tebax 2012 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090617194723/http://www.cbs.nl/en-GB/menu/themas/bevolking/cijfers/extra/bevolkingsteller.htm |tarîxa-arşîvê=17 hezîran 2009 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
|
| 133,719 &lt;small&gt;(1%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 goodspeakers&quot;/&gt; of 13,371,980&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;
| 668,599 &lt;small&gt;(5%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 speakers&quot;/&gt; of 13,371,980&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt; )&lt;/small&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Swêd}}
| 9,555,893&lt;ref&gt;[http://www.scb.se/Pages/Product____25799.aspx 2012 census]{{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20131105201119/http://www.scb.se/Pages/Product____25799.aspx |date=5 November 2013 }}&lt;/ref&gt;
| 77,912 &lt;small&gt;(1%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 nativespeakers&quot;/&gt; of 7,791,240&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;
| 77,912 &lt;small&gt;(1% of 7,791,240)&lt;/small&gt;
| 467,474 &lt;small&gt;(6%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 speakers&quot;/&gt; of 7,791,240&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;) &lt;/small&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Awistralya}}
| 21,507,717&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/0?opendocument&amp;navpos=220 |sernav=2011 Census |weşanger=Censusdata.abs.gov.au |tarîx= |tarîxa-gihiştinê=24 adar 2014 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20140403010101/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/0?opendocument&amp;navpos=220 |tarîxa-arşîvê=3 nîsan 2014 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
| 111,400&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Lookup/2071.0main+features902012-2013 |sernav=2071.0 – Reflecting a Nation: Stories from the 2011 Census, 2012–2013 |weşanger=Abs.gov.au |tarîx= |tarîxa-gihiştinê=14 hezîran 2013 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160701083307/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Lookup/2071.0main+features902012-2013 |tarîxa-arşîvê=1 tîrmeh 2016 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
| 111,400
| 447,175&lt;ref&gt;Page 32 of the [http://eprints.ucm.es/8936/1/DT03-06.pdf &quot;Demografía de la lengua española&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100923081035/http://eprints.ucm.es/8936/1/DT03-06.pdf |date=23 September 2010 }}&lt;/ref&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Belçîka}}
| 10,918,405&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/table.do?tab=table&amp;language=en&amp;pcode=tps00001&amp;tableSelection=1&amp;footnotes=yes&amp;labeling=labels&amp;plugin=1 |sernav=Eurostat estimate to 1/1/2011 |weşanger=Epp.eurostat.ec.europa.eu |tarîx=2 nîsan 2012 |tarîxa-gihiştinê=20 tebax 2012 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20110720161751/http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/table.do?tab=table&amp;language=en&amp;pcode=tps00001&amp;tableSelection=1&amp;footnotes=yes&amp;labeling=labels&amp;plugin=1 |tarîxa-arşîvê=20 tîrmeh 2011 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
|
| 89,395 &lt;small&gt;(1%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 goodspeakers&quot;/&gt; of 8,939,546&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;
| 446,977 &lt;small&gt;(5%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 speakers&quot;/&gt; of 8,939,546&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Bênîn}}
| 10,008,749&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.insae-bj.org/ |sernav=Accueil – INSAE |malper=www.insae-bj.org |tarîxa-gihiştinê=20 nîsan 2016 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20151217002938/http://www.insae-bj.org/ |tarîxa-arşîvê=17 kanûna pêşîn 2015 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
|
|
| 412,515 (''Xwendekarên Spanî'')&lt;ref name=&quot;SpanishStudents&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Peravê Diranfîl}}
| 21,359,000&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.ins.ci/stats/Tableaux/Tab06.htm |sernav=ins.ci Census, 2009 |weşanger= |tarîxa-gihiştinê=20 nîsan 2016 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20120113022857/http://www.ins.ci/stats/Tableaux/Tab06.htm |tarîxa-arşîvê=13 kanûna paşîn 2012 |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt;
|
|
| 341,073 (''Xwendekarên Spanî'')&lt;ref name=&quot;SpanishStudents&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Polonya}}
| 38,092,000
|
| 324,137 &lt;small&gt;(1%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 goodspeakers&quot;/&gt; of 32,413,735&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;
| 324,137 &lt;small&gt;(1% of 32,413,735)&lt;/small&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Awistirya}}
| 8,205,533
|
| 70,098 &lt;small&gt;(1%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 goodspeakers&quot;/&gt; of 7,009,827&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;
| 280,393 &lt;small&gt;(4%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 speakers&quot;/&gt; of 7,009,827&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Cezayir}}
| 33,769,669
|
|
| 223,422&lt;ref name=&quot;eldiae6&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Belîze}}
| 333,200&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.statisticsbelize.org.bz/dms20uc/dynamicdata/docs/20100112164405_2.pdf |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20131209073216/http://www.statisticsbelize.org.bz/dms20uc/dynamicdata/docs/20100112164405_2.pdf |sernav=Belize Airports Analysis &amp;#124; Statistical Institute of Belize |tarîxa-arşîvê=9 kanûna pêşîn 2013 |malper=www.statisticsbelize.org.bz }}&lt;/ref&gt;
| 173,597&lt;ref name=&quot;eldiae6&quot;/&gt;
| 173,597&lt;ref name=&quot;eldiae6&quot;/&gt;
| 195,597&lt;ref name=&quot;eldiae6&quot;/&gt; (62.8%)&lt;ref name=&quot;Demografía de la lengua española&quot;&gt;Page 32 of [http://eprints.ucm.es/8936/1/DT03-06.pdf Demografía de la lengua española] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100923081035/http://eprints.ucm.es/8936/1/DT03-06.pdf |date=23 September 2010 }} (52,1% native speakers + 11,7% with some Spanish knowledge))&lt;/ref&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Senegal}}
| 12,853,259
|
|
| 205,000 (''Xwendekarên Spanî'')&lt;ref name=&quot;SpanishStudents&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Danîmarka}}
| 5,484,723
|
|45,613 &lt;small&gt;(1%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 goodspeakers&quot;/&gt; of 4,561,264&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;
|182,450 &lt;small&gt;(4%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 speakers&quot;/&gt; of 4,561,264&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Îsraêl}}
| 7,112,359
|
| 130,000&lt;ref name=&quot;eldiae6&quot;/&gt;
| 175,231&lt;ref&gt;Pages 34, 35 of the [http://eprints.ucm.es/8936/1/DT03-06.pdf &quot;Demografía de la lengua española&quot;, page 35] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100923081035/http://eprints.ucm.es/8936/1/DT03-06.pdf |date=23 September 2010 }}.&lt;/ref&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Japon}}
| 127,288,419
| 100,229&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.iom.int/files/live/sites/iom/files/pbn/docs/Perfil_Migratorio_Peru_2012.pdf |sernav=Migration data |tarîx=2012 |malper=iom.int |tarîxa-gihiştinê=12 nîsan 2016 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20140209161716/http://www.iom.int/files/live/sites/iom/files/pbn/docs/Perfil_Migratorio_Peru_2012.pdf |tarîxa-arşîvê=9 sibat 2014 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
| 100,229
| 167,514 (60,000 ''Xwendekarên Spanî'')&lt;ref name=&quot;SpanishStudents&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Gabon}}
| 1,545,255&lt;ref&gt;[https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/2826.htm www.state.gov] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190604184355/https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/2826.htm |date=4 June 2019 }}. 2015 estimate&lt;/ref&gt;
|
|
| 167,410 (''Xwendekarên Spanî''&lt;ref name=&quot;SpanishStudents&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Swîsre}}
| 7,581,520
| 150,782 (2,24%)&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/de/index/themen/01/05/blank/key/sprachen.html |sernav=Bevölkerung |pêşnav=Bundesamt für |paşnav=Statistik |malper=www.bfs.admin.ch |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160114180444/http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/de/index/themen/01/05/blank/key/sprachen.html |tarîxa-arşîvê=14 kanûna paşîn 2016 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;111,942 Spaniards in 2016 ([http://www.ine.es/jaxi/tabla.do?path=/t20/p85001/a2016/l0/&amp;file=01001.px&amp;type=pcaxis&amp;L=0 INE] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200218134503/https://www.ine.es/jaxi/tabla.do?path=%2Ft20%2Fp85001%2Fa2016%2Fl0%2F&amp;file=01001.px&amp;type=pcaxis&amp;L=0|date=18 February 2020}}) + 17,113 Peruvians in 2012 ([http://www.iom.int/files/live/sites/iom/files/pbn/docs/Perfil_Migratorio_Peru_2012.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140209161716/http://www.iom.int/files/live/sites/iom/files/pbn/docs/Perfil_Migratorio_Peru_2012.pdf|date=9 February 2014}}) + 5706 Argentines in 2012 ([http://www.iom.int/files/live/sites/iom/files/pbn/docs/Perfil-Migratorio-de-argentina-2012.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140704090804/http://www.iom.int/files/live/sites/iom/files/pbn/docs/Perfil-Migratorio-de-argentina-2012.pdf|date=4 July 2014}}) + 2864 Chileans in 2012&lt;/ref&gt;
| 150,782
| 165,202 (14,420 ''Xwendekarên Spanî''&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://cvc.cervantes.es/lengua/anuario/anuario_06-07/pdf/cifras.pdf |sernav=cvc.cervantes.es (annuary 2006–07) |weşanger= |tarîxa-gihiştinê=25 îlon 2009 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20120106014858/http://cvc.cervantes.es/lengua/anuario/anuario_06-07/pdf/cifras.pdf |tarîxa-arşîvê=6 kanûna paşîn 2012 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Îrlenda}}
| 4,581,269&lt;ref&gt;[http://www.cso.ie/census/documents/Prelim%20complete.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111130161432/http://www.cso.ie/census/documents/Prelim%20complete.pdf|date=30 November 2011}}&lt;/ref&gt;
|
| 35,220 &lt;small&gt;(1%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 goodspeakers&quot;/&gt; of 3,522,000&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;
| 140,880 &lt;small&gt;(4%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 speakers&quot;/&gt; of 3,522,000&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Fînlenda}}
| 5,244,749
|
|
| 133,200 &lt;small&gt;(3%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 speakers&quot;/&gt; of 4,440,004&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Bulgaristan}}
| 7,262,675
|
| 130,750 &lt;small&gt;(2%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 goodspeakers&quot;/&gt; of 6,537,510&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;
| 130,750 &lt;small&gt;(2%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 speakers&quot;/&gt; of 6,537,510&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Bonaire}} and {{Ala|Curaçao}}
| 223,652
| 10,699&lt;ref name=&quot;eldiae6&quot;/&gt;
| 10,699&lt;ref name=&quot;eldiae6&quot;/&gt;
| 125,534&lt;ref name=&quot;eldiae6&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Norwêc}}
| 5,165,800
| 21,187&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.ssb.no/en/befolkning/statistikker/innvbef/aar/2016-03-03?fane=tabell&amp;sort=nummer&amp;tabell=258404 |sernav=cvc.cervantes.es |weşanger=cvc.cervantes.es |tarîx= |tarîxa-gihiştinê=24 adar 2014 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20161114184435/http://www.ssb.no/en/befolkning/statistikker/innvbef/aar/2016-03-03?fane=tabell&amp;sort=nummer&amp;tabell=258404 |tarîxa-arşîvê=14 çiriya paşîn 2016 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
|
| 103,309&lt;ref name=&quot;SpanishStudents&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Çekya}}
| 10,513,209&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.czso.cz/eng/redakce.nsf/i/population |sernav=czso.cz |ziman=cs |weşanger=czso.cz |tarîx=31 kanûna pêşîn 2013 |tarîxa-gihiştinê=24 adar 2014 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20140331091537/http://www.czso.cz/eng/redakce.nsf/i/population |tarîxa-arşîvê=31 adar 2014 }}&lt;/ref&gt;
|
|
| 90,124 &lt;small&gt;(1%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 speakers&quot;/&gt; of 9,012,443&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Mecaristan }}
| 9,957,731&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.ksh.hu/docs/eng/xstadat/xstadat_annual/i_wdsd003b.html |sernav=(2012) |weşanger=ksh.hu |tarîx= |tarîxa-gihiştinê=24 adar 2014 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20131116130759/https://www.ksh.hu/docs/eng/xstadat/xstadat_annual/i_wdsd003b.html |tarîxa-arşîvê=16 çiriya paşîn 2013 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
|
|
| 83,206 &lt;small&gt;(1%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 speakers&quot;/&gt; of 8,320,614&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Aruba}}
| 101,484&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.censo2010.aw/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=112&amp;Itemid=48&amp;lang=pa |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20120117181117/http://www.censo2010.aw/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=112&amp;Itemid=48&amp;lang=pa |rewşa-urlyê=mirî |tarîxa-arşîvê=17 kanûna paşîn 2012 |sernav=Resultado 2010 – Persona |weşanger=Censo2010.aw |tarîx=6 çiriya pêşîn 2010 |tarîxa-gihiştinê=20 tebax 2012 }}&lt;/ref&gt;
| 6,800&lt;ref name=&quot;eldiae6&quot;/&gt;
| 6,800&lt;ref name=&quot;eldiae6&quot;/&gt;
| 75,402&lt;ref name=&quot;eldiae6&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Trînîdad û Tobago}}
| 1,317,714&lt;ref&gt;[http://www.cso.gov.tt/statistics/Pages/details.aspx?category=Population%20Statistics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120107040217/http://www.cso.gov.tt/statistics/Pages/details.aspx?category=Population%20Statistics|date=7 January 2012}}&lt;/ref&gt;
| 4,100&lt;ref name=&quot;eldiae6&quot;/&gt;
| 4,100&lt;ref name=&quot;eldiae6&quot;/&gt;
| 65,886&lt;ref name=&quot;eldiae6&quot;/&gt; (5%)&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://cvc.cervantes.es/lengua/anuario/anuario_06-07/pdf/paises_41.pdf |sernav=Data |malper=cvc.cervantes.es |tarîxa-gihiştinê=14 adar 2018 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20180809115415/https://cvc.cervantes.es/lengua/anuario/anuario_06-07/pdf/paises_41.pdf |tarîxa-arşîvê=9 tebax 2018 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Kamerûn}}
| 21,599,100&lt;ref&gt;[http://www.statistics-cameroon.org/downloads/annuaire2010/chap4.pdf Evolution de la population par sexe de 1976 à 2012] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130115100619/http://www.statistics-cameroon.org/downloads/annuaire2010/chap4.pdf |date=15 January 2013 }} en: ''Annuaire Statistique du Cameroun 2010''. Consultado el 23 August 2012.&lt;/ref&gt;
|
|
| 63,560 (''Xwendekarên Spanî'')&lt;ref name=&quot;SpanishStudents&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Andorra}}
| 84,484
| 33,305&lt;ref name=&quot;eldiae6&quot;/&gt;
| 33,305&lt;ref name=&quot;eldiae6&quot;/&gt;
| 54,909&lt;ref name=&quot;eldiae6&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Slovenya}}
|
|
| 35,194 &lt;small&gt;(2%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 goodspeakers&quot;/&gt; of 1,759,701&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;) &lt;/small&gt;
| 52,791 &lt;small&gt;(3%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 speakers&quot;/&gt; of 1,759,701&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Nû Zelenda}}
|
| 21,645&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.stats.govt.nz/methods_and_services/population_clock.aspx |sernav=New Zealand census (2006) |weşanger=Stats.govt.nz |tarîx=13 sibat 2009 |tarîxa-gihiştinê=24 adar 2014 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20100604223109/http://www.stats.govt.nz/methods_and_services/population_clock.aspx |tarîxa-arşîvê=4 hezîran 2010 }}&lt;/ref&gt;
| 21,645
| 47,322 (25,677 ''Xwendekarên Spanî'')&lt;ref name=&quot;SpanishStudents&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Slovakya}}
| 5,455,407
|
|
| 45,500 &lt;small&gt;(1%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 speakers&quot;/&gt; of 4,549,955&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Çîn}}
| 1,339,724,852&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.stats.gov.cn/english/newsandcomingevents/t20110428_402722237.htm |sernav=Press Release on Major Figures of the 2010 National Population Census |weşanger=Stats.gov.cn |tarîx= |tarîxa-gihiştinê=20 tebax 2012 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20120418131915/http://www.stats.gov.cn/english/newsandcomingevents/t20110428_402722237.htm |tarîxa-arşîvê=18 nîsan 2012 }}&lt;/ref&gt;
|
|
| 30,000 (''Xwendekarên Spanî'')&lt;ref&gt;25,000 Spanish students in the university + 5,000 in the &quot;Instituto Cervantes&quot;[http://www.cervantes.es/imagenes/File/prensa/Anuario%202012.pdf cervantes.es (page 4)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131110143057/http://www.cervantes.es/imagenes/File/prensa/Anuario%202012.pdf |date=10 November 2013 }}&lt;/ref&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Cîbraltar|ensign}}
| 29,441&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.gibraltar.gov.gi/statistics/faqs |sernav=Statistics – FAQ's |weşanger=Gibraltar.gov.gi |tarîx=12 çiriya paşîn 2012 |tarîxa-gihiştinê=24 adar 2014 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20140105204953/https://www.gibraltar.gov.gi/statistics/faqs |tarîxa-arşîvê=5 kanûna paşîn 2014 }}&lt;/ref&gt;
| 22,758 (77.3%&lt;ref&gt;[http://www.um.es/tonosdigital/znum19/secciones/estudios-23-Gibraltar.htm www.um.es] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140626004221/http://www.um.es/tonosdigital/znum19/secciones/estudios-23-Gibraltar.htm |date=26 June 2014 }} (5.2. Datos descriptivos de los usos de español e inglés, Gráfico 2). 77.3% of the Gibraltar population speak Spanish with their mother more, or equal than English.&lt;/ref&gt;)
|
|
|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Lîtvanya}}
| 2,972,949&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://db1.stat.gov.lt/statbank/selectvarval/saveselections.asp?MainTable=M3010101&amp;PLanguage=1&amp;TableStyle=&amp;Buttons=&amp;PXSId=7743&amp;IQY=&amp;TC=&amp;ST=ST&amp;rvar0=&amp;rvar1=&amp;rvar2=&amp;rvar3=&amp;rvar4=&amp;rvar5=&amp;rvar6=&amp;rvar7=&amp;rvar8=&amp;rvar9=&amp;rvar10=&amp;rvar11=&amp;rvar12=&amp;rvar13=&amp;rvar14= |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20100819130935/http://db1.stat.gov.lt/statbank/selectvarval/saveselections.asp?MainTable=M3010101&amp;PLanguage=1&amp;TableStyle=&amp;Buttons=&amp;PXSId=7743&amp;IQY=&amp;TC=&amp;ST=ST&amp;rvar0=&amp;rvar1=&amp;rvar2=&amp;rvar3=&amp;rvar4=&amp;rvar5=&amp;rvar6=&amp;rvar7=&amp;rvar8=&amp;rvar9=&amp;rvar10=&amp;rvar11=&amp;rvar12=&amp;rvar13=&amp;rvar14= |rewşa-urlyê=mirî |tarîxa-arşîvê=19 tebax 2010 |sernav=(2013) |weşanger=db1.stat.gov.lt |tarîx= |tarîxa-gihiştinê=24 adar 2014 }}&lt;/ref&gt;
|
|
| 28,297 &lt;small&gt;(1%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 speakers&quot;/&gt; of 2,829,740&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Lûksembûrg}}
| 524,853
| 4,049 &lt;small&gt;(1%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 nativespeakers&quot;/&gt; of 404,907&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;
| 8,098 &lt;small&gt;(2%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 goodspeakers&quot;/&gt; of 404,907&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;
| 24,294 &lt;small&gt;(6%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 speakers&quot;/&gt; of 404,907&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Rûsya}}
| 143,400,000&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.gks.ru/bgd/free/B13_00/IssWWW.exe/Stg/dk04/8-0.htm |sernav=Демография |weşanger=Gks.ru |tarîx=27 kanûna pêşîn 2011 |tarîxa-gihiştinê=24 adar 2014 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20140326010717/http://www.gks.ru/bgd/free/B13_00/IssWWW.exe/Stg/dk04/8-0.htm |tarîxa-arşîvê=26 adar 2014 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
| 3,320&lt;ref name=&quot;eldiae6&quot;/&gt;
| 3,320&lt;ref name=&quot;eldiae6&quot;/&gt;
| 23,320&lt;ref name=&quot;eldiae6&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#efefef;&quot;
| {{Ala|Sahraya Rojava}}*
| 513,000&lt;ref name=&quot;UN 2009 estimate&quot;&gt;{{Jêder-malper | url =https://www.un.org/esa/population/publications/wpp2008/wpp2008_text_tables.pdf |sernav=2009 estimate | format =PDF |tarîx= |sal=2008 |tarîxa-gihiştinê=21 nîsan 2010 |weşanger=UN |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090318041906/http://www.un.org/esa/population/publications/wpp2008/wpp2008_text_tables.pdf |tarîxa-arşîvê=18 adar 2009 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
| n.a.&lt;ref&gt;The Spanish 1970 census claims 16.648 Spanish speakers in Western Sahara ([http://cvc.cervantes.es/lengua/anuario/anuario_99/otero/p03.htm#7] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090917062525/http://cvc.cervantes.es/lengua/anuario/anuario_99/otero/p03.htm#7|date=17 September 2009}}) but probably most of them were people born in Spain who left after the Moroccan annexation&lt;/ref&gt;
|
| 22,000&lt;ref name=&quot;eldiae6&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Guam}}
|
|
|
| 19,092&lt;ref&gt;Page 34 of the [http://eprints.ucm.es/8936/1/DT03-06.pdf Demografía de la Lengua Española] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100923081035/http://eprints.ucm.es/8936/1/DT03-06.pdf |date=23 September 2010 }}&lt;/ref&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Letonya}}
| 2,209,000&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.csb.gov.lv/en/statistikas-temas/population-key-indicators-30624.html |sernav=Population – Key Indicators &amp;#124; Latvijas statistika |weşanger=Csb.gov.lv |tarîx= |tarîxa-gihiştinê=14 hezîran 2013 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20130628214416/http://www.csb.gov.lv/en/statistikas-temas/population-key-indicators-30624.html |tarîxa-arşîvê=28 hezîran 2013 |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt;
|
|
| 13,943 &lt;small&gt;(1%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 speakers&quot;/&gt; of 1,447,866&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Tirkiye}}
| 73,722,988&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.turkstat.gov.tr/PreTablo.do?tb_id=39&amp;ust_id=11 |sernav=::Welcome to Turkish Statistical Institute(TurkStat)'s Web Pages:: |weşanger=TurkStat |tarîx= |tarîxa-gihiştinê=20 tebax 2012 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20181001080405/http://www.turkstat.gov.tr/PreTablo.do?tb_id=39&amp;ust_id=11 |tarîxa-arşîvê=1 çiriya pêşîn 2018 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
| 1,134&lt;ref name=&quot;eldiae6&quot;/&gt;
| 1,134&lt;ref name=&quot;eldiae6&quot;/&gt;
| 13,480&lt;ref name=&quot;eldiae6&quot;/&gt;&lt;ref&gt;8,000 (Page 37 of the [http://eprints.ucm.es/8936/1/DT03-06.pdf Demografía de la lengua española] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100923081035/http://eprints.ucm.es/8936/1/DT03-06.pdf |date=23 September 2010 }}) + 4,346 ''Xwendekarê spanî (Li gorî Instituto Cervantes)''&lt;/ref&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Kîpros}}
|
|
|
| 2%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 speakers&quot;/&gt; of 660,400&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Hindistan}}
| 1,210,193,422&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/indiaatglance.html |sernav=Census of India : Provisional Population Totals : India :Census 2011 |weşanger=Censusindia.gov.in |tarîx= |tarîxa-gihiştinê=24 adar 2014 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20110515203127/http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/indiaatglance.html |tarîxa-arşîvê=15 gulan 2011 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
|
|
| 9,750 (''Xwendekarên Spanî'')&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.cervantes.es/imagenes/File/prensa/Anuario%202012.pdf |sernav=cervantes.es (page 6) |format=PDF |tarîx= |tarîxa-gihiştinê=24 adar 2014 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20140620092732/http://www.cervantes.es/imagenes/File/prensa/Anuario%202012.pdf |tarîxa-arşîvê=20 hezîran 2014 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Estonya}}
|
|
|
| 9,457 &lt;small&gt;(1%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 speakers&quot;/&gt; of 945,733&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Jamaîka}}
| 2,711,476&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://statinja.gov.jm/Demo_SocialStats/population.aspx |sernav=Jamaican Population |weşanger=Statinja.gov.jm |tarîx= |tarîxa-gihiştinê=24 adar 2014 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20141006125038/http://statinja.gov.jm/Demo_SocialStats/population.aspx |tarîxa-arşîvê=6 çiriya pêşîn 2014 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
| 8,000&lt;ref name=&quot;tango&quot;&gt;[http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=JM Languages of Jamaica] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022185559/http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=JM |date=22 October 2012 }},&lt;/ref&gt;
| 8,000&lt;ref name=&quot;tango&quot;/&gt;
| 8,000&lt;ref name=&quot;tango&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Namîbya}}
|
| 3,870&lt;ref&gt;[http://cvc.cervantes.es/lengua/anuario/anuario_06-07/pdf/paises_12.pdf El español en Namibia, 2005.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130302153728/http://cvc.cervantes.es/lengua/anuario/anuario_06-07/pdf/paises_12.pdf|date=2 March 2013}} ''[[Instituto Cervantes]]''.&lt;/ref&gt;
|
|
|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Misir}}
|
|
|
| 3,500&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://cvc.cervantes.es/lengua/anuario/anuario_06-07/pdf/cifras.pdf |sernav=cvc.cervantes.es |format=PDF |tarîx= |tarîxa-gihiştinê=24 adar 2014 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20120106014858/http://cvc.cervantes.es/lengua/anuario/anuario_06-07/pdf/cifras.pdf |tarîxa-arşîvê=6 kanûna paşîn 2012 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Malta}}
|
|
|
| 3,354 &lt;small&gt;(1%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 speakers&quot;/&gt; of 335,476&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;

|- style=&quot;background:#efefef;&quot;
| {{Ala|Yekîtiya Ewropayê}} (ji bilî Spanya)*
| 460,624,488&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/table.do?tab=table&amp;language=en&amp;pcode=tps00001&amp;tableSelection=1&amp;footnotes=yes&amp;labeling=labels&amp;plugin=1 |sernav=Eurostat – Tables, Graphs and Maps Interface (TGM) table |weşanger=Epp.eurostat.ec.europa.eu |tarîx=17 çiriya pêşîn 2013 |tarîxa-gihiştinê=24 adar 2014 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20110720161751/http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/table.do?tab=table&amp;language=en&amp;pcode=tps00001&amp;tableSelection=1&amp;footnotes=yes&amp;labeling=labels&amp;plugin=1 |tarîxa-arşîvê=20 tîrmeh 2011 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
| 2,397,000 (934,984 jixwe hejmarkirî)&lt;ref&gt;[http://eprints.ucm.es/8936/1/DT03-06.pdf Demografía de la lengua española, page 37] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100923081035/http://eprints.ucm.es/8936/1/DT03-06.pdf |date=23 September 2010 }} (2,397,000 people speak Spanish as a native language in the E.U. excluded Spain, but It is already counted population who speak Spanish as a native language in France (477,564), Italy (255,459), U.K. (120,000) Sweden (77,912) and Luxemburg (4,049)).&lt;/ref&gt;
|
|
|- style=&quot;background:#efefef;&quot;
| '''Tevahî'''
| 7,626,000,000 (Tevahî nifûsa cihah)&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.census.gov/population/international/ |sernav=International Programs – People and Households – U.S. Census Bureau |weşanger=Census.gov |tarîx=5 kanûna paşîn 2016 |tarîxa-gihiştinê=20 tebax 2012 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20120819022202/http://www.census.gov/population/international/ |tarîxa-arşîvê=19 tebax 2012 }}&lt;/ref&gt;
| '''{{Formatnum:{{#expr: 118463449  + 41460427 + 49522424 + 43496253 + 43879330 + 31507179 + 27211393 + 18660519 + 16204320 + 12620462 + 11187209 + 10197735 + 7031488 + 9039287 + 477564 +  6090000 + 460018 + 6156772 + 628784 + 5025820 + 4460393 + 3777457 +  3368352 + 10848 + 3051631 + 371967 + 8228 + 301867 + 2451 + 38758 + 553495 + 87227  + 78273 + 117498 + 71390 + 212822 + 95000 + 108179 + 197971 + 47300 + 10699 + 21187 + 5325 + 1377 + 6800 + 4100 + 33305 + 25084 + 20320 + 16062 + 12573 + 18870 + 22758 + 13710 + 4049 + 5228 + 16788 + 2495 + 1134 + 1201 + 1000 + 8000 + 3000 + 2810 round 0}}}}'''&lt;ref name=&quot;InstitutoCervantes&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;EthnologueSp&quot;&gt;{{E18|spa|Spanish}}&lt;/ref&gt; ({{Formatnum:{{#expr: 47568285600 / 7626000000 round 1}}}}&amp;nbsp;%)&lt;ref&gt;426,515,910 axiverên L1 di sala 2012 ([[ethnologue:spa|ethnologue]] {{Jêder-malper |url=http://www.ethnologue.com/language/spa |sernav=Kopîkirina arşîvê |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20131028220823/http://www.ethnologue.com/language/spa |tarîxa-arşîvê=28 çiriya pêşîn 2013 |rewşa-urlyê=bot: unknown |tarîxa-gihiştinê=16 tîrmeh 2020 }}) of 7,097,500,000 kes li cihanê di sala 2012 ([http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/UN]): 6%.&lt;/ref&gt;

|'''{{Formatnum:{{#expr: 123702933 + 41460427 + 49969445 + 46383381 + 44514605 + 31725077 + 29541922 + 18660519 + 16692192 + 14137085 + 11187209 + 10197735 + 9614720 + 9039287 + 6745456 + 1910258 + 460018 + 6031460 + 1037248 + 5075459 + 4946322  + 3931942 + 3462255 + 10848 + 3207128 + 518480 + 438882 + 644091 + 199306 + 182467 + 323237 + 643800 + 133719 + 101472 + 117498 + 89395 + 324137 + 197971 + 70098 + 175422 + 212822 + 45613 + 95000 + 108179 + 35220 + 130750 + 125534 + 25084 + 1377 + 75402 + 4100 + 54906 + 47300 + 35194 + 22000 + 18870 + 22758 + 8098 + 5228 + 16788 + 8000 + 6474 + 3870 + 2810 + 2495 + 1134 + 1201 + 1000 round 0}}}}'''&lt;ref name=&quot;InstitutoCervantes&quot; /&gt; ({{Formatnum:{{#expr: 49847451800 / 7626000000 round 1}}}}&amp;nbsp;% )

|'''{{Formatnum:{{#expr: 125875402 + 56817620 + 49969445 + 46383381 + 45104502 + 32214158 + 29541922 + 19322102  + 17092944 + 15599542 + 11187209 + 10302220 + 10182336 + 9039287 + 6745456 + 6685901 + 6266599 + 6056018 + 5704863 + 5075459 + 4946322 + 3931942 + 3462255 + 3207128 + 3110880  + 3016763 + 2576365 + 1664823 + 1275850 + 912337 + 808091 + 736653 + 668599 + 566178 + 467474 + 492069 + 446977 + 412515 + 324137 + 280393 + 256530 + 223422 + 212391 + 209250 + 205000 + 194095 + 175231 + 167514 + 167410 + 140880 + 140670 + 133200 + 130750 + 114859 + 90124 + 86742 + 83206 + 83064 + 74686 + 73656 + 70401 + 60582 + 54906 + 52791 + 57883 + 48000 + 45500 + 37295 + 29441 + 28297  + 24294 + 22000 + 20235 + 16788 + 13943 + 13480  + 10750 + 9457 + 8000 + 7344 + 6104 + 3969 + 3354 + 227 round 0}}}}'''&lt;ref name=&quot;viva18&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;EthnologueSp&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;krysstal1&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.krysstal.com/spoken.html |sernav=The 30 Most Spoken Languages in the World |weşanger=KryssTal |tarîx= |tarîxa-gihiştinê=16 kanûna paşîn 2013 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20150907191321/http://www.krysstal.com/spoken.html |tarîxa-arşîvê=7 îlon 2015 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt; ({{Formatnum:{{#expr: 55182665200 / 7626000000 round 1}}}}&amp;nbsp;%)&lt;ref&gt;517,824,310 speakers L1 and L2 in 2012 ([[ethnologue:spa|ethnologue]] {{Jêder-malper |url=http://www.ethnologue.com/language/spa |sernav=Kopîkirina arşîvê |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20131028220823/http://www.ethnologue.com/language/spa |tarîxa-arşîvê=28 çiriya pêşîn 2013 |rewşa-urlyê=bot: unknown |tarîxa-gihiştinê=16 tîrmeh 2020 }}) of 7,097,500,000 c 2012 ([http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/UN]): 7.3%.&lt;/ref&gt;

|}

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Rêza kategoriyê}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Zimanên îtalî]]
[[Kategorî:Zimanên romanî]]
[[Kategorî:Zimanên DYAyê]]
[[Kategorî:Zimanên Spanyayê]]
[[Kategorî:Zimanê spanî| ]]</text>
      <sha1>o3rewcgpevu6er1rpebkbhrvmagxh5a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030173</id>
      <parentid>2030154</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T05:12:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Bikarhêner:Wikihez/skrîpt/py/citeKurdifier.py|Bot]]: Kurdîkirina çavkaniyan; paqijiyên kozmetîk (Destpêkê standard kir, Binê standard kir.)</comment>
      <origin>2030173</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="78818" sha1="rgd4oeevivobvbf8ib38rnzhmuog15m" xml:space="preserve">{{Agahîdank ziman
| nav                = Spanî
| navê xwemalî       = castellano, español
| renga malbat       = Hind û ewropî
| dewlet             = [[Spanya]], [[Venezuela]], [[Arjentîn]], [[Meksîk]], [[Kolombiya]], [[Paraguay]], [[Şîle]], [[Perû]], [[Bolîvya]], [[Guatemala]], [[Hondûras]], [[El Salvador]], [[Nicaragua]], [[Kûba]], [[Ekuador]], [[Belîze]], [[Kosta Rîka]], [[Porto Rîko]], [[Panama]], [[Komara Domînîk]], [[Dewletên Yekbûyî]]
| herêm              = [[Spanya]], [[Amerîkayê Latînî]], [[Gîneya Ekvatoral]]
| nexşe              = Map-Hispanophone World.svg
| binnexşe           = belavbuna aviverên  Spanî li ser nexşeya cîhan,
| firehiya nexşe     = 
| zimanê zikmakî     = 483 mîlyon axiverên zikmakî&lt;ref name=&quot;viva18&quot;&gt;{{Cite report |title=El español: una lengua viva – Informe 2019 |url=https://cvc.cervantes.es/lengua/espanol_lengua_viva/pdf/espanol_lengua_viva_2019.pdf |publisher=[[Instituto Cervantes]] |date=2019 |access-date=26 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200218134448/https://cvc.cervantes.es/lengua/espanol_lengua_viva/pdf/espanol_lengua_viva_2019.pdf |archivedate=18 February 2020 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| malbat2            = [[Zimanên Îtalî]]
| malbat3            = [[Zimanên romanî]]
| malbat4            = [[Zimanên romanî yên bejahiyî yên rojavayî]]
| malbat5            = [[Beşa galî, îberî û romanî]]
| malbat6            = [[Îberî û romanî ya bakur-navendî]]
| iso1               = es
| iso2               = spa
| iso3               = spa
| agahdarî           = 
}}
'''Spanî''' (bi spanî: ''español'') an jî '''kastîlî''' (bi spanî: ''castellano''), zimanekî malbata [[zimanê nûlatînî]] ye û li [[Kastîlya]]ya ku dikeve navenda [[nîvgirava Îberî]] peyda bûye. Niha bi 483 milyon axiverên ve yek ji zimanên herî giring ên cîhanî ye. Axiverê zimanê spanî herî zêde li [[Spanya]] û [[Amerîka]]yê ye. Zimanê spanî piştê zimanê çîniya [[mandarîn]] zimanê duyem e ku herî zêde axiverên xwecîhiya wî heye. Piştî [[inglîzî]], çîniya [[mandarîn]] û zimanê [[hîndî]] çaremîn zimanê ku li cihanê herî zêde tê axaftin.&lt;ref&gt;Siehe hierzu Vergleich von Spanisch und Portugiesisch.&lt;/ref&gt;

Spanî zimanekî di nav [[beşa galî, îberî û romanî]] de ye. Zimanê spanî piştê hilweşandina [[Împeratoriya Romê ya Rojava]] di 5em sedsalê de, ji zaravayên [[latîniya gelêrî]] (''[[vulgar latin]]'') li herêma [[Rom]]ê ya [[Hispania]]yê werar bûye. Şopa spanî bi nivîsên latînî ya herî kevin di sedsala 9an de li bakurê Hispaniayê hatiye dîtin û li bajarê [[Toledo]] yekem nivîsên sîstematîk bi vî zimanê hatiye bikaranîn. Toledo di sedsalê 13an de bajarekî giring li [[Keyaniya Kastîlya]] bû. Sersala 1492, zimanê spanî ji aliye wekîlên [[împeratoriya Spanya]] bi taybetî li Amerîkayê û cihên din li Afrîkayê, Okyanûsya û Filîpînê belav bû.

== Hêjmara axiverên pêşbînî ==
Tê pêşbînîkirin ku ji 437 milyonê zêdetir axiverên zikmakî ya spanî heye. [[Enstîtuya Cervantes]] angaşt dike ku bi pêşbînî 477 milyon kes axiverên zikmakî heye û 572 milyon kes zimanê spanî wek yekemîn ziman an jî zimanê duyem diaxive û ji 21 milyonê zêdetir xwendekarê zimanê spanî heye.

== Navên zimanê spanî û bêjenasî ==
[[Wêne:Carta_de_Idioma_Español_Castellano.png|280px|thumb|rast|Nexşeya welatên spanîaxiver ku cihên bikar anîna ''castellano'' (sor) û ''español'' (şîn)]]

=== Navên ziman ===
Li Spanya û li welatên spanîaxivêr de ji zimanê spanî re tenê ''español'' (&quot;spanî&quot;) nabêjin. Her wekî ''español'' , ''castillano'' (&quot;kastîlî&quot;) jî tê gotin. Kastîlî zimanê [[Keyaniya Kastîlyayê]] ye û ji zimanên din wek zimanê [[galîsî]], [[baskî]], [[astûrî]], [[ketelanî]], [[aragonî]] û [[oksîtanî]] cuda ye.

[[Makezagona Spanî]] ya 1978, terma ''castellano'' bo ravekirina zimanê Fermî li dijî zimanên din li Spanyayê (las demás lenguas españolas) bikar tîne. Xwendina Gotara III wek diêt;

* ''El castellano es la lengua española oficial del Estado. ... Las demás lenguas españolas serán también oficiales en las respectivas Comunidades Autónomas...''
* Kastîlyan zimanê fermî ya dewleta Spanyaye. ... Zimanên dinên spanî li Civatên Xweserî de zimanê fermî bibe

[[Royal Akademiya Spanî]] niha li çapamenî da terma español bikar tîne lê ji 1713 heta sala 1923 zimanê castellano cihê español hatîbu bikar anîn

=== Bêjenasî ===

Terma ''castellano'' ji peyva latînî ya ''castellanus'' tê ku wateya ''castellanus'' bi pêwendendarê [[keleh]] an birc. jixwe peyva ''Castel'' tê wateya &quot;keleh&quot;.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://latinlexicon.org/definition.php?p1=1002184 |sernav=Kopîkirina arşîvê |roja-gihiştinê=2020-07-15 |roja-arşîvê=2021-04-22 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20210422115300/https://latinlexicon.org/definition.php?p1=1002184 |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt;

Ji bo bêjenasiya terma ''español'' pêşniyazên cuda hatiye pêşkêşkirin. Li gorî [[Akademiya Şahane ya Spanî]] ''español'' ji peyva ''hispaniolus'' ya [[latîniya gelêrî]] hatiye dariştin. ew jî peyva latînî ya navê parêzgehê ''Hispania'' tê ku li nivgiravê Îberî jî nav Hispania de bû.&lt;ref&gt;http://dle.rae.es/?id=GUSX1EQ&lt;/ref&gt;

== Dîrok ==
[[Wêne:CartulariosValpuesta.jpg|rast|thumb| Vîzîgot [[Cartulariesê Valpuesta]] nivîsen forma kevin ya latînî, di 2010an de ji aliyê Akademiya Şahane ya Spanî wekî tomerê nivîsên peyvê kastîlyanê berê hat diyar kirin&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.euskonews.com/udalak/valpuesta/cartularioshistoria.htm |sernav=cartularioshistoria |malper=www.euskonews.com |tarîxa-gihiştinê=22 îlon 2016 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160402124945/http://www.euskonews.com/udalak/valpuesta/cartularioshistoria.htm |tarîxa-arşîvê=2 nîsan 2016 |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt;]]

Zimanê spanî ji zimanê latînî yê gelêrî werar bû ku ew ziman ji aliyê [[Romî|romiyan]] di demê [[Şerê Duyem ê Pûnîk]] de, di destpêka 210 berî zayînê de li [[nîvgravê Îberî]] hat.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.britannica.com/topic/Spanish-language |sernav=Spanish language {{!}} History, Speakers, &amp; Dialects {{!}} Britannica |malper=www.britannica.com |ziman=en |tarîxa-gihiştinê=2023-03-19 }}&lt;/ref&gt;

[[Wêne:Linguistic map Southwestern Europe.gif|thumb|Nexşeya kronolojîk ku werarbûna zimanê spanî li Başûr Rojavayê [[Ewropa]] de nîşan dide ]]

Spanyolî zimanekî romanî ye û bi vî awayî ji latîniya gelêrî, di bin bandora baskî û erebî de, li bakurê nîvgirava Îberî pêşketiye. Tîpîk ji pêşkeftina fonetîka spanî, di nav tiştên din de, [[lenîsyon]] (latînî: ''vita'', spanî: ''vida''), [[palatalîzasyon]] (bi latînî: ''annus'', spanî: ''año'') û [[dîftongîzekirin]] (guhartinên stûnê) yên &quot;e/o&quot; ji latîniya gelêrî ne (latînî: ''terra'', spanî: ''tierra'', latînî: ''novus'', spanî: ''nuevo''). Di piraniya zimanên din ên romanî de diyardeyên bi vî rengî têne dîtin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://renaissance-translations.com/spanish-language-history/ |sernav=Spanish Language History |malper=Translation Agency - Renaissance Translations |ziman=en-US |tarîxa-gihiştinê=2023-03-19 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://learnmorethanspanish.com/blog/the-spanish-language-history-evolution-influences/ |sernav=The Spanish language: history, evolution and influences |paşnav=Gonzalez |pêşnav=Jennifer |tarîx=2020-06-11 |malper=Learn More Than Spanish |ziman=en-US |tarîxa-gihiştinê=2023-03-19 }}&lt;/ref&gt;

Di dema ''Reconquista'' de, ev zaravayê bakur hat birin başûr, û ew hîn jî zimanek hindikahî ye li bakurê Fasê.

Ziman di dema kolonîzasyona Spanyayê de ku di destpêka sedsala 16an de dest pê kir, hat [[parzemîna Amerîkî]], [[Mîkronezya]], [[Guam]], [[Giravên Mariana]], [[Palau]] û [[Fîlîpîn]]ê.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://limaspanishhouse.com/history-of-the-spanish-language/ |sernav=The History of the Spanish Language |paşnav=House |pêşnav=Lima Spanish |tarîx=2021-02-16 |malper=Lima Spanish House |ziman=es |tarîxa-gihiştinê=2023-03-19 }}&lt;/ref&gt;

Di sedsala 20an de, spanî jî gihîşt [[Gîneya Ekvatorî]] û [[Sahraya Rojava]].

== Hejmara spanîaxiverên li gorî dewletên dinyayê ==
Tabloya jêr hejmara spanîaxiverên li 78 welatê de nîşan dide.
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; &lt;!-- If you can make the &quot;sort&quot; function work according to numerical values, then change &quot;wikitable&quot;, above, back to &quot;wikitable sortable&quot;. See Talk/&quot;Spanish speakers by country&quot; table sort doesn't work properly --&gt;
|+Tabloya spanîaxiverên li cihanê(&lt;span style=&quot;background:#efefef;&gt;grî&lt;/span&gt; û * zimanê fermî nîşan dide.)
|-
! style=&quot;width:18%;&quot;|Welat
! style=&quot;width:12%;&quot; data-sort-type=&quot;hejmar&quot;|Nifûs&lt;ref name=&quot;UN 2011 to 2100 estimate&quot;&gt;{{Jêder-malper | url =http://esa.un.org/unpd/wpp/Excel-Data/population.htm |sernav=UN 2011 to 2100 estimate | format =MS Excel PDF |kesên-din=UN Population data |tarîxa-gihiştinê=7 sibat 2018 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20150510051033/http://esa.un.org/unpd/wpp/Excel-Data/population.htm |tarîxa-arşîvê=10 gulan 2015 |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt;
! style=&quot;width:14%;&quot; data-sort-type=&quot;hejmar&quot;|Spanî wek zimanê duyem &lt;ref&gt;Ethnologue, 18th Ed.: [[:es:Anexo:Hablantes de español según Ethnologue (edición 18)]].&lt;/ref&gt;
! style=&quot;width:14%;&quot; data-sort-type=&quot;hejmar&quot;|Axiverên zikmakî û axiverên jêhatî ku wek nêzîkê zimanê zikmakî diaxivin &lt;ref name=&quot;Eurob2012&quot;&gt;{{Jêder |weşanger=Page TS2: Population older than 15 years old of each country. page T74: Speakers who speak Spanish very well. Page T46: Speakers who speak well enough in order to be able to have a conversation. [[:es:Anexo:Hablantes de español en la U.E. según el Eurobarómetro (2012)]] |cih=EU | format =PDF | url =http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_386_anx_en.pdf |sernav=Eurobarometer |sal=2012 |tarîxa-gihiştinê=12 nîsan 2013 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20130429224902/http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_386_anx_en.pdf |tarîxa-arşîvê=29 nîsan 2013 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
! style=&quot;width:14%;&quot; data-sort-type=&quot;hejmar&quot;|Hejmara hemû axiverên spanî &lt;ref name=&quot;Eurob2012&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;SpanishStudents&quot;&gt;{{Jêder | url =http://www.cedro.org/docs/default-source/otros/informe_cervantes.pdf?sfvrsn=2 |beş=Cifras |weşanger=Instituto Cervantes |sernav=El español: una lengua viva |hejmar=2015 | format =PDF |cih=ES |ziman=es |rûpel=10 |tarîxa-gihiştinê=14 sibat 2016 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160224003013/http://www.cedro.org/docs/default-source/otros/informe_cervantes.pdf?sfvrsn=2 |tarîxa-arşîvê=24 sibat 2016 |rewşa-urlyê=zindî }} Students across the World.&lt;/ref&gt;&lt;ref name = &quot;DemografíaLengEsp&quot;&gt;{{Jêder | url =http://eprints.ucm.es/8936/1/DT03-06.pdf |sernav=Demografía de la lengua española |rûpel=10 |cih=ES |ziman=es |tarîxa-gihiştinê=23 sibat 2010 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20100923081035/http://eprints.ucm.es/8936/1/DT03-06.pdf |tarîxa-arşîvê=23 îlon 2010 |rewşa-urlyê=zindî }}, to countries with official Spanish status.&lt;/ref&gt;

|- style=&quot;background:#efefef;&quot;
| {{Ala|Meksîk}}*
| 127,792,286 &lt;ref&gt;{{Jêder | url =http://www.conapo.gob.mx/work/models/CONAPO/Mapa_Ind_Dem/index_2.html |sernav=2018 population estimate |weşanger=CONAPO estimate |cih=MX |ziman=es |tarîxa-gihiştinê=30 kanûna paşîn 2018 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20180210015237/http://www.conapo.gob.mx/work/models/CONAPO/Mapa_Ind_Dem/index_2.html |tarîxa-arşîvê=10 sibat 2018 |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt;
| {{Formatnum:118463449}} (92.7%)&lt;ref&gt;{{Jêder | url =https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mx.html |weşanger=CIA |cih=USA |sernav=The World Factbook | contribution =MX |tarîxa-gihiştinê=1 gulan 2011 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20180129161335/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mx.html |tarîxa-arşîvê=29 kanûna paşîn 2018 |rewşa-urlyê=zindî }}: Spanish only 92.7%&lt;/ref&gt;
|{{Formatnum:123702933}} (96,8%)&lt;ref name=&quot;viva18&quot;/&gt;
|{{Formatnum:125875402}} (98.5%)&lt;ref name=&quot;DemografíaLengEsp&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê}}
| 327,167,439&lt;ref&gt;{{Jêder | url =https://data.census.gov/cedsci/table?q=hispanics&amp;tid=ACSDP1Y2018.DP05 |cih=US |weşanger=Census Bureau |sernav=(1 July, 2018) }}&lt;/ref&gt;
|41,460,427&lt;ref&gt;Spanish speakers older than 5 years old ({{Jêder | url =https://data.census.gov/cedsci/table?q=spanish%20speakers%20united%20states&amp;g=0100000US&amp;hidePreview=false&amp;tid=ACSST1Y2018.S1601&amp;vintage=2018&amp;layer=VT_2018_040_00_PY_D1&amp;cid=S1601_C01_001E |cih=US |weşanger=Census Bureau |sal=2018 |sernav=Table }})&lt;/ref&gt; (13.5%)&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://factfinder.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=ACS_17_1YR_S1601&amp;prodType=table |sernav=American FactFinder – Results |nivîskar=Data Access and Dissemination Systems (DADS) |xebat=census.gov |tarîxa-gihiştinê=21 çiriya pêşîn 2018 |urlya-arşîvê=https://archive.today/20200214011034/http://factfinder.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=ACS_17_1YR_S1601&amp;prodType=table |tarîxa-arşîvê=14 sibat 2020 |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt;
|41,460,427&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.nytimes.com/2017/08/23/us/spanish-language-united-states.html |sernav=Spanish Thrives in the U.S. Despite an English-Only Drive |pêşnav=Simon |paşnav=Romero |tarîx=23 tebax 2017 |via=NYTimes.com |tarîxa-gihiştinê=26 kanûna pêşîn 2019 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20200104073249/https://www.nytimes.com/2017/08/23/us/spanish-language-united-states.html |tarîxa-arşîvê=4 kanûna paşîn 2020 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.lainformacion.com/mundo/Datos-espanol-Estados-Unidos-Donald-Trump_0_992901230.html |sernav=15 datos sobre el peso del español en EEUU que Donald Trump debería ver |malper=La Información |tarîxa-gihiştinê=26 kanûna pêşîn 2019 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20191226205118/https://www.lainformacion.com/mundo/Datos-espanol-Estados-Unidos-Donald-Trump_0_992901230.html |tarîxa-arşîvê=26 kanûna pêşîn 2019 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;

|- style=&quot;background:#efefef;&quot;
|{{Ala|Kolombiya}}*
| 50,372,424&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.dane.gov.co/index.php/estadisticas-por-tema/demografia-y-poblacion/proyecciones-de-poblacion |sernav=PROYECCIONES DE POBLACIÓN |paşnav= |pêşnav= |tarîx=2020 |malper= |weşanger=DANE |cih=CO |ziman=es |tarîxa-gihiştinê=15 sibat 2019 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20190322235136/https://www.dane.gov.co/index.php/estadisticas-por-tema/demografia-y-poblacion/proyecciones-de-poblacion |tarîxa-arşîvê=22 adar 2019 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
|49,522,424 (98,9%)
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |49,969,445 (99,2%)&lt;ref name=&quot;viva18&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#efefef;&quot;
| {{Ala|Spanya}}*
| 47,329,981 &lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.boe.es/boe/dias/2019/12/27/pdfs/BOE-A-2019-18604.pdf |sernav=Datos básicos |weşanger=INE |cih=ES |ziman=es |tarîx=1 kanûna paşîn 2019 |tarîxa-gihiştinê=3 kanûna paşîn 2020 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20191228122029/https://www.boe.es/boe/dias/2019/12/27/pdfs/BOE-A-2019-18604.pdf |tarîxa-arşîvê=28 kanûna pêşîn 2019 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
| {{Formatnum:43496253}} (91,9%)&lt;ref name=&quot;viva18&quot;/&gt;
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;|{{Formatnum:46383381}} (98%)&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 goodspeakers&quot;&gt;[http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_386_anx_en.pdf Eurobarometr 2012] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130429224902/http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_386_anx_en.pdf |date=29 April 2013 }} (page T74): Non native people who speak Spanish very well.&lt;/ref&gt;

|- style=&quot;background:#efefef;&quot;
| {{Ala|Arjentîn}}*
| 45,376,763&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.indec.gov.ar/nuevaweb/cuadros/2/c1_proyecciones_nac_2010_2040.xls |sernav=Argentinian census INDEC estimate for 2017 |tarîx= |tarîxa-gihiştinê=24 adar 2014 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20140226000745/http://www.indec.gov.ar/nuevaweb/cuadros/2/c1_proyecciones_nac_2010_2040.xls |tarîxa-arşîvê=26 sibat 2014 |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt;{{Refn|40,872,286 people is the census population result for 2010&lt;ref name=&quot;proyecciones&quot;&gt;{{Jêder | url =http://www.indec.gov.ar/bajarPublicacion.asp?idc=3D2BFB85B73CA5EE01EF7C16425C4F61164ABA15860CC2C245A368C60365FEE807EA9BDED4FEDB76 |sernav=Estimaciones y proyecciones de población 2010–2040: Total del país |sal=2013 |weşanger=INDEC |tarîxa-gihiştinê=22 sibat 2015 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20181001080738/https://www.indec.gov.ar/bajarPublicacion.asp?idc=3D2BFB85B73CA5EE01EF7C16425C4F61164ABA15860CC2C245A368C60365FEE807EA9BDED4FEDB76 |tarîxa-arşîvê=1 çiriya pêşîn 2018 |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt;}}
| 42,269,777 (95.5%){{Refn|According to Ethnologue (see {{Jêder-malper |url=http://www.ethnologue.com/country/AR/languages |sernav=Argentina |malper=Ethnologue |postscript=none }}), there were 40,3 million speakers Spanish as mother tongue in 2013. The Argentinian population in 2013 was projected to be 42,2 million.&lt;ref name=&quot;proyecciones&quot;/&gt;}}
| 44 514 605 (98,1%)&lt;ref name=&quot;viva18&quot;/&gt;
|{{Formatnum:45104502}} (99.4%)&lt;ref name=&quot;DemografíaLengEsp&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#efefef;&quot;
| {{Ala|Venezuela}}*
| 32,605,423&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.ine.gov.ve/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;id=98&amp;Itemid=51 |sernav=Proyecciones de Población |xebat=ine.gov.ve |tarîxa-gihiştinê=12 çiriya pêşîn 2014 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20151113143228/http://www.ine.gov.ve/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;id=98&amp;Itemid=51 |tarîxa-arşîvê=13 çiriya paşîn 2015 |rewşa-urlyê=zindî }} (2020)&lt;/ref&gt;
|{{Formatnum:31507179}} &lt;small&gt;(1,098,244 bi zimanê zikmakîyê din va)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder |jêgirtin=There are 1,098,244 people who speak other language as their mother tongue (main languages: Chinese 400,000, Portuguese 254,000, Wayuu 199,000, Arabic 110,000) | contribution-url =http://www.ethnologue.com/country/VE/languages |weşanger=Ethnologue |sernav=VE | contribution =Languages }}&lt;/ref&gt;
|{{Formatnum:31725077}} (97.3%)&lt;ref name=&quot;viva18&quot;/&gt;
|{{Formatnum:32214158}} (98.8%)&lt;ref name=&quot;DemografíaLengEsp&quot; /&gt;

|- style=&quot;background:#efefef;&quot;
| {{Ala|Perû}}*
| 32,824,358&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |pêşnav=Ezio |paşnav=Quispe Fernández | url =https://www.inei.gob.pe/media/principales_indicadores/libro.pdf |ziman=es |sernav=Cifras |tercimeya-sernav=Numbers |sal=2020 |weşanger=INEI |cih=[[Peru|PE]] |tarîxa-gihiştinê= |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20171010220428/http://www.inei.gob.pe/media/principales_indicadores/libro.pdf |tarîxa-arşîvê=10 çiriya pêşîn 2017 |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt;
| {{Formatnum:27211393}} (82.9%)&lt;ref&gt;{{Jêder |jêgirtin=Spanish (official) 84.1%, Quechua (official) 13%, Aymara 1.7%, Ashaninka 0.3%, other native languages (includes a large number of minor Amazonian languages) 0.7%, other 0.2% |sal=2007 |sernav=The World factbook | contribution =Census | url =https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pe.html |weşanger=CIA |cih=[[United States|US]] |tarîxa-gihiştinê=4 çiriya pêşîn 2011 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20161105025708/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pe.html |tarîxa-arşîvê=5 çiriya paşîn 2016 |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder |jêgirtin=There are 5,782,260 people who speak other language as mother tongue (main languages: Quechua (among 32 Quechua's varieties) 4,773,900, Aymara (2 varieties) 661 000, Chinese 100,000). | contribution-url =http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=pe |sernav=Country | contribution =PE |weşanger=Ethnologue }}&lt;/ref&gt;
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;|{{Formatnum:29541922}} (86.6%)&lt;ref name=&quot;viva18&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#efefef;&quot;
| {{Ala|Şîle}}*
| 19,458,310&lt;ref&gt;{{Jêder-malper | url=http://www.ine.cl/canales/chile_estadistico/demografia_y_vitales/proyecciones/Informes/Microsoft%20Word%20-%20InforP_T.pdf |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20091230181515/http://www.ine.cl/canales/chile_estadistico/demografia_y_vitales/proyecciones/Informes/Microsoft%20Word%20-%20InforP_T.pdf |tarîxa-arşîvê=30 kanûna pêşîn 2009 |rewşa-urlyê=zindî |xebat=Proyecciones |sernav=Informes |tercimeya-sernav=Reports |weşanger=INE |cih=[[Chile|CL]] |sal=2017 |rûpel=36 |format=PDF |ziman=es |tarîxa-gihiştinê=21 nîsan 2010 }}&lt;/ref&gt;
| 18 660 519 &lt;small&gt;(281,600 bi zimanê zikmakîyê din va)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder |jêgirtin=There are 281,600 people who speak another language, mainly Mapudungun (250.000) | contribution-url =http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=CL |sernav=Country | contribution =CL |weşanger=Ethnologue }}&lt;/ref&gt;
|{{Formatnum:18660519}} (95.9%)&lt;ref name=&quot;viva18&quot;/&gt;
|{{Formatnum:19322102}} (99.3%)&lt;ref name=&quot;DemografíaLengEsp&quot; /&gt;

|- style=&quot;background:#efefef;&quot;
| {{Ala|Ekuador}}*
| 17,424,000&lt;ref&gt;{{Jêder | url =http://www.ecuadorencifras.gob.ec/ |cih=[[Ecuador|EC]] |sernav=Pop. clock |weşanger=INEC | contribution =Estimate | format =[[SWF]] |tarîxa-gihiştinê=5 kanûna paşîn 2016 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20151205221709/http://www.ecuadorencifras.gob.ec/ |tarîxa-arşîvê=5 kanûna pêşîn 2015 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
| 16 204 320 (93%)&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |nivîskar=CIA Factbook |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ec.html |sernav=(2019) |weşanger=CIA Factbook |tarîx=19 sibat 1999 |tarîxa-gihiştinê=24 adar 2014 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20151208201813/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ec.html |tarîxa-arşîvê=8 kanûna pêşîn 2015 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
|{{Formatnum:16692192}} (95.8%)&lt;ref name=&quot;viva18&quot;/&gt; 
|{{Formatnum:16845732}} (98.1%)&lt;ref name=&quot;DemografíaLengEsp&quot; /&gt;

|- style=&quot;background:#efefef;&quot;
| {{Ala|Guatemala}}*
| 18,055,025&lt;ref&gt;[http://www.oj.gob.gt/estadisticaj/reportes/poblacion-total-por-municipio(1).pdf www.oj.gob.gt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180723003849/http://www.oj.gob.gt/estadisticaj/reportes/poblacion-total-por-municipio(1).pdf |date=23 July 2018 }} Estmation for 2020&lt;/ref&gt;
| {{Formatnum:12620462}} (69.9%)&lt;ref&gt;{{Jêder | contribution =GT |jêgirtin=Spanish (official) 69.9%, Amerindian languages 40% |sernav=The World factbook | contribution-url =https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gt.html |weşanger=CIA |tarîxa-gihiştinê=2020-07-16 |tarîxa-arşîvê=2015-10-02 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20151002082023/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gt.html |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt;
|{{Formatnum:14137085}} (78.3%)&lt;ref name=&quot;viva18&quot;/&gt;  
|{{Formatnum:15599542}} (86.4%)&lt;ref name=&quot;DemografíaLengEsp&quot; /&gt;

|- style=&quot;background:#efefef;&quot;
| {{Ala|Kûba}}*
| 11,209,628&lt;ref&gt;http://www.onei.gob.cu/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200314034430/http://www.onei.gob.cu/ |date=14 March 2020 }} ONEI (31 December 2018 estimation)&lt;/ref&gt;
| 11 187 209 (99.8%)&lt;ref name=&quot;viva18&quot;/&gt; 
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;|{{Formatnum:11187209}} (99.8%)&lt;ref name=&quot;viva18&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#efefef;&quot;
| {{Ala|Komara Domînîk}}*
| 10,448,499&lt;ref&gt;https://www.one.gob.do/demograficas/proyecciones-de-poblacion/poblacion-estimada-y-proyectada {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191114004418/https://www.one.gob.do/demograficas/proyecciones-de-poblacion/poblacion-estimada-y-proyectada |date=14 November 2019 }} ONE estimate&quot;&lt;/ref&gt;
| 10 197 735 (97.6%)&lt;ref name=&quot;viva18&quot;/&gt; 
| 10 197 735 (97.6%)&lt;ref name=&quot;viva18&quot;/&gt;
|{{Formatnum:10302220}} (99.6%)&lt;ref name=&quot;DemografíaLengEsp&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#efefef;&quot;
| {{Ala|Bolîvya}}*
| 11,584,000&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.ine.gob.bo/ |sernav=Population clock |weşanger=INE |tarîx= |tarîxa-gihiştinê=21 nîsan 2010 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20101011115006/http://www.ine.gob.bo/indice/indice.aspx?d1=0301&amp;d2=6 |tarîxa-arşîvê=11 çiriya pêşîn 2010 }}&lt;/ref&gt;
| {{Formatnum:7031488}} (60.7%)&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bl.html |sernav=South America :: Bolivia — The World Factbook - Central Intelligence Agency |malper=www.cia.gov |tarîxa-gihiştinê=13 adar 2020 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20151018095905/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bl.html |tarîxa-arşîvê=18 çiriya pêşîn 2015 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
|{{Formatnum:9614720}} (83%)&lt;ref name=&quot;viva18&quot;/&gt;
|{{Formatnum:10182336}} (87.9%)&lt;ref name=&quot;DemografíaLengEsp&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#efefef;&quot;
| {{Ala|Hondûras}}*
| 9,251,313&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.ine.gob.hn/V3/ |sernav=INE (Pop clock) |tarîx= |tarîxa-gihiştinê=5 sibat 2011 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20110519232641/http://www.ine.gob.hn/drupal/sites/default/files/Resumen%20de%20la%20Proyeccion%20de%20Poblacion%20de%20Honduras%202001-2015_0.xls |tarîxa-arşîvê=19 gulan 2011 }}&lt;/ref&gt;
| 9 039 287 &lt;small&gt;(207,750 bi zimanê zikmakîyê din va)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;There are 207,750 people who speak another language, mainly Garifuna (98,000).: [http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=HN Ethnologue] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111013214744/http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=HN |date=13 October 2011 }}&lt;/ref&gt;
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;|{{Formatnum:9039287}} (98.7%)&lt;ref name=&quot;viva18&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#efefef;&quot;
| {{Ala|El Salvador}}*
| 6,765,753&lt;ref name=&quot;Informe 2017 - pg 7&quot;&gt;{{Jêder |sernav=Informe 2017 |url=http://cvc.cervantes.es/lengua/espanol_lengua_viva/pdf/espanol_lengua_viva_2017.pdf |sal=2017 |tercimeya-sernav= |rûpel=7 |cih=[[Spain|ES]] |weşanger=Instituto Cervantes |format=PDF |tarîxa-gihiştinê=20 tîrmeh 2017 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20170721110755/http://cvc.cervantes.es/lengua/espanol_lengua_viva/pdf/espanol_lengua_viva_2017.pdf |tarîxa-arşîvê=21 tîrmeh 2017 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
| 6 745 456 &lt;ref&gt;There are 14,100 people who speak other language as their mother tongue (main language, Kekchí with 12,300 speakers): [http://www.ethnologue.com/country/SV Ethnologue] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160207044049/http://www.ethnologue.com/country/SV |date=7 February 2016 }}.&lt;/ref&gt;
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;|{{Formatnum:6745456}} (99.7%)&lt;ref name=&quot;viva18&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Fransa}}
| 65,635,000&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.insee.fr/en/bases-de-donnees/bsweb/serie.asp?idbank=001641607 |sernav=INSEE estimate to 1/11/2012 |weşanger=Insee.fr |tarîx= |tarîxa-gihiştinê=20 tebax 2012 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20161105124237/http://www.insee.fr/en/bases-de-donnees/bsweb/serie.asp?idbank=001641607 |tarîxa-arşîvê=5 çiriya paşîn 2016 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
| 477,564 &lt;small&gt;(1%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 nativespeakers&quot;&gt;[http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_386_anx_en.pdf Eurobarometr 2012] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130429224902/http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_386_anx_en.pdf |date=29 April 2013 }} (page T40): Native speakers.&lt;/ref&gt; of 47,756,439&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;
| 1,910,258 &lt;small&gt;(4%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 goodspeakers&quot;/&gt; of 47,756,439&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;) &lt;/small&gt;
| 6,685,901 &lt;small&gt;(14%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 speakers&quot;&gt;[http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_386_anx_en.pdf Eurobarometr 2012] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130429224902/http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_386_anx_en.pdf |date=29 April 2013 }} (page T64): Non native people who speak Spanish well enough in order to be able to have a conversation.&lt;/ref&gt; of 47,756,439&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;&gt;[http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_386_anx_en.pdf Eurobarometr 2012] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130429224902/http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_386_anx_en.pdf |date=29 April 2013 }} (page TS2): Population older than 15. (age scale used for the Eurobarometer survey)&lt;/ref&gt;)&lt;/small&gt;

|- style=&quot;background:#efefef;&quot;
| {{Ala|Nîkaragua}}*
| 6,218,321&lt;ref name=&quot;UN 2011 to 2100 estimate&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Informe 2017 - pg 7&quot;/&gt;
| 6,037,990 (97.1%) &lt;small&gt;(490,124 bi zimanê zikmakîyê din va)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;Informe 2017 - pg 7&quot;/&gt;&lt;ref&gt;There are 490,124 people who speak another language, mainly Mískito (154,000).: [http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=NI Ethnologue] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130115100732/http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=NI |date=15 January 2013 }}&lt;/ref&gt;
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;|{{Formatnum:6218321}} &lt;small&gt;(180,331 axiverên netemam)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;Informe 2017 - pg 7&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Brezîl }}
| 211,671,000&lt;ref&gt;{{Jêder |ziman=pt |tercimeya-sernav=IBGE publishes the populational estimates for municipalities in 2 011 | url =http://www.ibge.gov.br/apps/populacao/projecao/index.html |sernav=IBGE population estimation |sal=2016 |cih=BR |tarîxa-gihiştinê=7 kanûna paşîn 2016 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20151116063907/http://www.ibge.gov.br/apps/populacao/projecao/index.html |tarîxa-arşîvê=16 çiriya paşîn 2015 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
| 460,018 &lt;ref name=&quot;viva18&quot;/&gt;
| 460,018
| 6,056,018 &lt;ref&gt;{{Cite report |title=El español: una lengua viva – Informe 2019 |pp=9–10 |url=https://cvc.cervantes.es/lengua/espanol_lengua_viva/pdf/espanol_lengua_viva_2019.pdf |publisher=[[Instituto Cervantes]] |date=2019 |access-date=26 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200218134448/https://cvc.cervantes.es/lengua/espanol_lengua_viva/pdf/espanol_lengua_viva_2019.pdf |archivedate=18 February 2020 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Îtalya}}
| 60,795,612&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://ec.europa.eu/eurostat/tgm/table.do?tab=table&amp;language=en&amp;pcode=tps00001&amp;tableSelection=1&amp;footnotes=yes&amp;labeling=labels&amp;plugin=1 |sernav=Eurostat 2015 estimation |weşanger=Istat.it |tarîx= |tarîxa-gihiştinê=24 adar 2014 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20150807053109/http://ec.europa.eu/eurostat/tgm/table.do?tab=table&amp;language=en&amp;pcode=tps00001&amp;tableSelection=1&amp;footnotes=yes&amp;labeling=labels&amp;plugin=1 |tarîxa-arşîvê=7 tebax 2015 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
| 255,459&lt;ref&gt;[[Languages of Italy]]&lt;/ref&gt;
| 1,037,248 &lt;small&gt;(2%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 goodspeakers&quot;/&gt; of 51,862,391&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;
| 5,704,863 &lt;small&gt;(11%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 speakers&quot;/&gt; of 51,862,391&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;

|- style=&quot;background:#efefef;&quot;
| {{Ala|Kosta Rîka}}*
| 4,890,379&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.inec.go.cr/Web/Home/pagPrincipal.aspx |sernav=ENEC estimation to 2016 |weşanger=INEC |tarîx= |tarîxa-gihiştinê=5 sibat 2011 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20120327062704/http://www.inec.go.cr/Web/Home/pagPrincipal.aspx |tarîxa-arşîvê=27 adar 2012 }}&lt;/ref&gt;
| 4,806,069 &lt;small&gt;(84,310 bi zimanê zikmakîyê din va)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.ethnologue.com/country/CR |sernav=Costa Rica |xebat=Ethnologue |tarîxa-gihiştinê=1 adar 2015 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20150325140401/http://www.ethnologue.com/country/CR |tarîxa-arşîvê=25 adar 2015 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;|{{Formatnum:4851256}} (99.2%)&lt;ref name=&quot;DemografíaLengEsp&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#efefef;&quot;
| {{Ala|Paraguay}}*
| 7,252,672&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.dgeec.gov.py/Publicaciones/Biblioteca/proyeccion%20nacional/Estimacion%20y%20proyeccion%20Nacional.pdf |sernav=www.dgeec.gov.py |tarîxa-gihiştinê=18 adar 2020 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20200422222151/https://www.dgeec.gov.py/Publicaciones/Biblioteca/proyeccion%20nacional/Estimacion%20y%20proyeccion%20Nacional.pdf |tarîxa-arşîvê=22 nîsan 2020 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
| 4,460,393 (61.5%)&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pa.html |sernav=South America :: Paraguay — The World Factbook - Central Intelligence Agency |malper=www.cia.gov |tarîxa-gihiştinê=18 adar 2020 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20151104205444/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pa.html |tarîxa-arşîvê=4 çiriya paşîn 2015 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;|{{Formatnum:4946322}} (68,2%)&lt;ref name=&quot;viva18&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#efefef;&quot;
| {{Ala|Panama}}*
| 3,764,166&lt;ref&gt;[http://www.ine.gob.gt/np/poblacion/index.htm Census INE estimate for 2013] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111007193855/http://www.ine.gob.gt/np/poblacion/index.htm |date=7 October 2011 }} (véase &quot;Proyección de Población por municipio 2008–2020&quot;)&lt;/ref&gt;
| 3,263,123 &lt;small&gt;(501,043 bi zimanê zikmakîyê din va)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;There are 501,043 people who speak another language as mother tongue: {{Jêder | url =http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=PA |sernav=PA |weşanger=Ethnologue |tarîxa-gihiştinê=17 çiriya pêşîn 2011 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20111021142552/http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=PA |tarîxa-arşîvê=21 çiriya pêşîn 2011 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;|{{Formatnum:3504439}} (93.1%)&lt;ref name=&quot;DemografíaLengEsp&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#efefef;&quot;
| {{Ala|Ûrûguay}}*
| 3,480,222&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.ine.gub.uy/web/guest/estimaciones-y-proyecciones |sernav=2016 INE estimation |sal=2016 |tarîxa-gihiştinê= |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20190322200708/http://www.ine.gub.uy/web/guest/estimaciones-y-proyecciones |tarîxa-arşîvê=22 adar 2019 |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt;
| 3,330,022 &lt;small&gt;(150,200 bi zimanê zikmakîyê din va)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;There are 150,200 people who speak another language as mother tongue, {{Jêder | url =http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=UY |sernav=UY |weşanger=Ethnologue |tarîxa-gihiştinê=17 çiriya pêşîn 2011 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20111116095609/http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=UY |tarîxa-arşîvê=16 çiriya paşîn 2011 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;|{{Formatnum:3441940}} (98.9%)&lt;ref name=&quot;DemografíaLengEsp&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#efefef;&quot;
| {{Ala|Porto Rîko}}*
| 3,474,182&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.census.gov/popest/data/national/totals/2015/index.html |sernav=2015 US. census Bureau |format=PDF |tarîx= |tarîxa-gihiştinê= |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20151223044815/http://www.census.gov/popest/data/national/totals/2015/index.html |tarîxa-arşîvê=23 kanûna pêşîn 2015 }}&lt;/ref&gt;
| {{Formatnum:3303947}} (95.1%)&lt;ref&gt;95.10% of the population speaks Spanish ([https://www.census.gov/popest/data/municipios/totals/2011/tables/PRM-EST2011-01.xls US. Census Bureau] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924081747/http://www.census.gov/popest/data/municipios/totals/2011/tables/PRM-EST2011-01.xls |date=24 September 2015 }})&lt;/ref&gt;
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;|{{Formatnum:3432492}} (98.8%)&lt;ref name=&quot;DemografíaLengEsp&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Keyaniya Yekbûyî}}
| 64,105,700&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/bulletins/annualmidyearpopulationestimates/2014-06-26 |sernav=Annual Mid year Population Estimates: 2013 |weşanger=U.K. Gov. Census |tarîx=2014 |tarîxa-gihiştinê=20 nîsan 2016 |urlya-arşîvê=http://arquivo.pt/wayback/20160515170501/http://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/bulletins/annualmidyearpopulationestimates/2014-06-26 |tarîxa-arşîvê=15 gulan 2016 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
| 120,000&lt;ref&gt;[[Languages of the United Kingdom]]&lt;/ref&gt;
| 518,480 &lt;small&gt;(1%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 goodspeakers&quot;/&gt; of 51,848,010&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;
| 3,110,880 &lt;small&gt;(6%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 speakers&quot;/&gt; of 51,848,010&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;

|- background:#efefef;&quot;
| {{Ala|Filîpîn}}*
| 101,562,305&lt;ref&gt;{{Jêder | url =http://www.popcom.gov.ph/ |weşanger=National Statistics Office |sernav=Medium projection |tarîx=2015 |cih=PH |tarîxa-gihiştinê=8 hezîran 2013 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20190403061418/http://www.popcom.gov.ph/ |tarîxa-arşîvê=3 nîsan 2019 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
|
| 438,882&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.realinstitutoelcano.org/wps/portal/rielcano/contenido?WCM_GLOBAL_CONTEXT=/elcano/elcano_es/zonas_es/asia-pacifico/ari27-2009 |sernav=native knowledge speakers |ziman=es |weşanger=Realinstitutoelcano.org |tarîx=18 sibat 2009 |tarîxa-gihiştinê=24 adar 2014 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20140209231124/http://www.realinstitutoelcano.org/wps/portal/rielcano/contenido?WCM_GLOBAL_CONTEXT=%2Felcano%2Felcano_es%2Fzonas_es%2Fasia-pacifico%2Fari27-2009 |tarîxa-arşîvê=9 sibat 2014 }}&lt;/ref&gt;

| 3,016,773&lt;ref&gt;1,816,773 Spanish + 1,200,000 Spanish creole: {{Jêder |pêşnav=Antonio |paşnav=Quilis |sernav=La lengua española en Filipinas |sal=1996 |rûpel=54 and 55 | url =http://www.cervantesvirtual.com/servlet/SirveObras/01350553135573500088680/209438_0013.pdf |weşanger=Cervantes virtual | format =PDF |tarîxa-gihiştinê=1 kanûna pêşîn 2009 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090806190230/http://www.cervantesvirtual.com/servlet/SirveObras/01350553135573500088680/209438_0013.pdf |tarîxa-arşîvê=6 tebax 2009 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder |sernav=Ten Reasons | url =http://www.educacion.gob.es/australia/dms/consejerias-exteriores/australia/Ten_reasons_to_learn_and_teach_Spanish_2007.pdf |weşanger=Mepsyd |cih=ES |rûpel=23 |tarîxa-gihiştinê=2020-07-16 |tarîxa-arşîvê=2017-05-25 |urlya-arşîvê=https://wayback.archive-it.org/all/20170525033732/http://www.educacion.gob.es/australia/dms/consejerias-exteriores/australia/Ten_reasons_to_learn_and_teach_Spanish_2007.pdf |rewşa-urlyê=mirî }}{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=gulan 2020 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder |url=http://www.spanish-differences.com/Philippines-Spanish.php |weşanger=Spanish differences |sernav=Philippines |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20121221132020/http://www.spanish-differences.com/Philippines-Spanish.php |tarîxa-arşîvê=21 kanûna pêşîn 2012 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20121017230300/http://eldiae.es/wp-content/uploads/2012/07/2012_el_espanol_en_el_mundo.pdf Spanish in the world 2012 (Instituto Cervantes)]: 3,017,265 Spanish speakers. 439,000 with native knowledge, 2,557,773 with limited knowledge (page 6), and 20,492 Spanish students (page 10).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |nivîskar=Nestor Diaz: More than 2 million Spanish speakers and around 3 million with Chavacano speakers |url=http://www.aresprensa.com/cms/cms/front_content.php?idart=208 |sernav=FILIPINAS / Vigoroso regreso del español |weşanger=Aresprensa.com |tarîx=24 nîsan 2010 |tarîxa-gihiştinê=20 tebax 2012 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20081223115032/http://www.aresprensa.com/cms/cms/front_content.php?idart=208 |tarîxa-arşîvê=23 kanûna pêşîn 2008 |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;The figure of 2 900 000 Spanish speakers is in {{Jêder | url =https://books.google.com/books?ei=vCXASpS0LqXkmwO0lZnlBg&amp;ct=result&amp;q=Pluricentric+languages%3A+differing+norms+in+different+nations+spanish+philippines+speakers&amp;btnG=Buscar+libros |sernav=Pluricentric languages: differing norms in different nations |rûpel=45 |pêşnav=RW |paşnav=Thompson }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder | url =http://contenidos.educarex.es/mci/2004/30/WebQuest/faseprevia_archivos/www.sispain.org/english/language/worldwid.html |sernav=World wide Spanish language |weşanger=Sispain |tarîxa-gihiştinê=11 çiriya pêşîn 2012 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160304063552/http://contenidos.educarex.es/mci/2004/30/WebQuest/faseprevia_archivos/www.sispain.org/english/language/worldwid.html |tarîxa-arşîvê=4 adar 2016 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Almanya}}
| 81,292,400&lt;ref&gt;{{Jêder | url =https://www.destatis.de/EN/FactsFigures/SocietyState/Population/CurrentPopulation/Tables/Census_SexAndCitizenship.html |sernav=German census |tarîx=31 adar 2015 |cih=DE |weşanger=Destatis |tarîxa-gihiştinê=7 kanûna paşîn 2016 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160628112855/https://www.destatis.de/EN/FactsFigures/SocietyState/Population/CurrentPopulation/Tables/Census_SexAndCitizenship.html |tarîxa-arşîvê=28 hezîran 2016 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
|
| 644,091 &lt;small&gt;(1%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 goodspeakers&quot;/&gt; of 64,409,146&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;
| 2,576,366 &lt;small&gt;(4%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 speakers&quot;/&gt; of 64,409,146&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Maroko}}
| 34,378,000&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://esa.un.org/unpd/wpp/Publications/Files/Key_Findings_WPP_2015.pdf |sernav=World Population Prospects: The 2015 Revi sion, Key Findings and Advance Tables |weşanger=United Nations Department of Economic and Social Affairs/Population Division |rûpel=15 |tarîxa-gihiştinê=10 kanûna paşîn 2016 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20140320035709/http://esa.un.org/unpd/wpp/unpp/panel_population.htm |tarîxa-arşîvê=20 adar 2014 |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt;
| 6,586&lt;ref name=&quot;eldiae6&quot;&gt;{{Jêder |sernav=El español en el mundo | url =http://eldiae.es/wp-content/uploads/2012/07/2012_el_espanol_en_el_mundo.pdf |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20121017230300/http://eldiae.es/wp-content/uploads/2012/07/2012_el_espanol_en_el_mundo.pdf |rewşa-urlyê=mirî |tarîxa-arşîvê=17 çiriya pêşîn 2012 |sal=2012 |tercimeya-sernav=Spanish in the world |weşanger=Instituto Cervantes | format =PDF |cih=[[Spain|ES]] |rûpel=6 |tarîxa-gihiştinê=16 tîrmeh 2020 }}&lt;/ref&gt;
| 6,586
| 1,664,823 &lt;ref name=&quot;viva18&quot;/&gt;&lt;ref&gt;[http://www.slideshare.net/magdarol/el-espaol-en-el-contexto-sociolingstico-marroqui-evolucin-y-perspectivas-i El español en el contexto Sociolingüístico marroquí: Evolución y perspectivas (page 39)]: Between 4 and 7 million people have Spanish knowledge (M. Ammadi, 2002) {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20131106191132/http://www.slideshare.net/magdarol/el-espaol-en-el-contexto-sociolingstico-marroqui-evolucin-y-perspectivas-i |date=6 November 2013 }}&lt;/ref&gt; (10%)&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.exteriores.gob.es/Embajadas/RABAT/es/Noticias/Documents/LENGESPMARR.pdf |format=PDF |sernav=Euromonitor, 2012 |rûpel=32 |xebat=exteriores.gob.es |tarîxa-gihiştinê=19 nîsan 2015 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20150425134251/http://www.exteriores.gob.es/Embajadas/RABAT/es/Noticias/Documents/LENGESPMARR.pdf |tarîxa-arşîvê=25 nîsan 2015 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;

|- style=&quot;background:#efefef;&quot;
| {{Ala|Gînêya Rojbendî}}*
| 1,622,000&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.guineaecuatorialpress.com/estadistica.php |sernav=Equatorial Guinea census |sal=2010 |weşanger=Population statistics |tarîxa-gihiştinê=21 nîsan 2010 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20100806160229/http://www.guineaecuatorialpress.com/estadistica.php |tarîxa-arşîvê=6 tebax 2010 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
| 1,683&lt;ref&gt;Spanish according to INE 2011&lt;/ref&gt;
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| 918,000&lt;ref name=&quot;DemografíaLengEsp&quot;/&gt; (90.5%)&lt;ref name=&quot;DemografíaLengEsp&quot;/&gt;&lt;ref&gt;14% of the population speaks Spanish natively and other 74% as a second language: {{Jêder | url =http://cvc.cervantes.es/lengua/anuario/anuario_06-07/pdf/paises_08.pdf |sernav=CVC |weşanger=Cervantes |cih=ES | contribution =Anuario | format =PDF |ziman=es |sal=2007 |tarîxa-gihiştinê=7 sibat 2010 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20121026105600/http://cvc.cervantes.es/lengua/anuario/anuario_06-07/pdf/paises_08.pdf |tarîxa-arşîvê=26 çiriya pêşîn 2012 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Romanya}}
| 21,355,849&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/table.do?tab=table&amp;language=en&amp;pcode=tps00001&amp;tableSelection=1&amp;footnotes=yes&amp;labeling=labels&amp;plugin=1 |sernav=Eurostat (1/1/2012 estimate) |weşanger=Epp.eurostat.ec.europa.eu |tarîx=17 çiriya pêşîn 2013 |tarîxa-gihiştinê=24 adar 2014 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20110720161751/http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/table.do?tab=table&amp;language=en&amp;pcode=tps00001&amp;tableSelection=1&amp;footnotes=yes&amp;labeling=labels&amp;plugin=1 |tarîxa-arşîvê=20 tîrmeh 2011 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
|
| 182,467 &lt;small&gt;(1%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 goodspeakers&quot;/&gt; of 18,246,731&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;) &lt;/small&gt;
| 912,337 &lt;small&gt;(5%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 speakers&quot;/&gt; of 18,246,731&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Portûgal}}
| 10,636,888&lt;ref&gt;Eurostat 1 January 2010&lt;/ref&gt;
|
| 323,237 &lt;small&gt;(4%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 goodspeakers&quot;/&gt; of 8,080,915&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;
| 808,091 &lt;small&gt;(10%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 speakers&quot;/&gt; of 8,080,915&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Kanada}}
| 34,605,346&lt;ref&gt;{{Jêder | url =http://www.statcan.gc.ca/start-debut-eng.html |sernav=Statcan |weşanger=GC |cih=CA |tarîxa-gihiştinê=7 tebax 2012 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160704083932/http://www.statcan.gc.ca/start-debut-eng.html |tarîxa-arşîvê=4 tîrmeh 2016 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
| 553,495&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.statcan.gc.ca/daily-quotidien/170817/dq170817a-eng.htm |sernav=An increasingly diverse linguistic profile: Corrected data from the 2016 Census |weşanger=Statistics Canada |tarîx= |tarîxa-gihiştinê=10 îlon 2019 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20180504001733/http://www.statcan.gc.ca/daily-quotidien/170817/dq170817a-eng.htm |tarîxa-arşîvê=4 gulan 2018 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
| 643,800 &lt;small&gt;(87%&lt;ref&gt;87% of the Hispanics, speak Spanish. [http://www.mequieroir.com/paises/canada/emigrar/hispanos-y-latinos/ mequieroir.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160401040310/http://www.mequieroir.com/paises/canada/emigrar/hispanos-y-latinos/ |date=1 April 2016 }}&lt;/ref&gt; of 740,000&lt;ref&gt;There are 740,000 Hispanics in Canada in 2015, according to &quot;Hispanovation: La creciente influencia hispánica en Canadá&quot; (Social Media Week in Toronto): [http://www.univision.com/noticias/mes-de-la-hispanidad/la-influencia-de-los-hispanos-sigue-creciendo-y-ahora-llega-hasta-canada www.univision.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160421014726/http://www.univision.com/noticias/mes-de-la-hispanidad/la-influencia-de-los-hispanos-sigue-creciendo-y-ahora-llega-hasta-canada |date=21 April 2016 }}, [http://www.abc.es/internacional/20130928/abci-canada-hispanos-201309271302.html www.abc.es] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160531142631/http://www.abc.es/internacional/20130928/abci-canada-hispanos-201309271302.html |date=31 May 2016 }}.&lt;/ref&gt;)&lt;ref name=&quot;InstitutoCervantes&quot;/&gt;&lt;/small&gt;|| 736,653&lt;ref name=&quot;SpanishStudents&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Holenda}}
| 16,665,900&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.cbs.nl/en-GB/menu/themas/bevolking/cijfers/extra/bevolkingsteller.htm |sernav=Netherland Census ClockPop |weşanger=Cbs.nl |tarîx= |tarîxa-gihiştinê=20 tebax 2012 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090617194723/http://www.cbs.nl/en-GB/menu/themas/bevolking/cijfers/extra/bevolkingsteller.htm |tarîxa-arşîvê=17 hezîran 2009 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
|
| 133,719 &lt;small&gt;(1%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 goodspeakers&quot;/&gt; of 13,371,980&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;
| 668,599 &lt;small&gt;(5%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 speakers&quot;/&gt; of 13,371,980&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt; )&lt;/small&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Swêd}}
| 9,555,893&lt;ref&gt;[http://www.scb.se/Pages/Product____25799.aspx 2012 census]{{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20131105201119/http://www.scb.se/Pages/Product____25799.aspx |date=5 November 2013 }}&lt;/ref&gt;
| 77,912 &lt;small&gt;(1%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 nativespeakers&quot;/&gt; of 7,791,240&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;
| 77,912 &lt;small&gt;(1% of 7,791,240)&lt;/small&gt;
| 467,474 &lt;small&gt;(6%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 speakers&quot;/&gt; of 7,791,240&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;) &lt;/small&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Awistralya}}
| 21,507,717&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/0?opendocument&amp;navpos=220 |sernav=2011 Census |weşanger=Censusdata.abs.gov.au |tarîx= |tarîxa-gihiştinê=24 adar 2014 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20140403010101/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/0?opendocument&amp;navpos=220 |tarîxa-arşîvê=3 nîsan 2014 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
| 111,400&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Lookup/2071.0main+features902012-2013 |sernav=2071.0 – Reflecting a Nation: Stories from the 2011 Census, 2012–2013 |weşanger=Abs.gov.au |tarîx= |tarîxa-gihiştinê=14 hezîran 2013 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160701083307/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Lookup/2071.0main+features902012-2013 |tarîxa-arşîvê=1 tîrmeh 2016 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
| 111,400
| 447,175&lt;ref&gt;Page 32 of the [http://eprints.ucm.es/8936/1/DT03-06.pdf &quot;Demografía de la lengua española&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100923081035/http://eprints.ucm.es/8936/1/DT03-06.pdf |date=23 September 2010 }}&lt;/ref&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Belçîka}}
| 10,918,405&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/table.do?tab=table&amp;language=en&amp;pcode=tps00001&amp;tableSelection=1&amp;footnotes=yes&amp;labeling=labels&amp;plugin=1 |sernav=Eurostat estimate to 1/1/2011 |weşanger=Epp.eurostat.ec.europa.eu |tarîx=2 nîsan 2012 |tarîxa-gihiştinê=20 tebax 2012 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20110720161751/http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/table.do?tab=table&amp;language=en&amp;pcode=tps00001&amp;tableSelection=1&amp;footnotes=yes&amp;labeling=labels&amp;plugin=1 |tarîxa-arşîvê=20 tîrmeh 2011 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
|
| 89,395 &lt;small&gt;(1%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 goodspeakers&quot;/&gt; of 8,939,546&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;
| 446,977 &lt;small&gt;(5%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 speakers&quot;/&gt; of 8,939,546&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Bênîn}}
| 10,008,749&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.insae-bj.org/ |sernav=Accueil – INSAE |malper=www.insae-bj.org |tarîxa-gihiştinê=20 nîsan 2016 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20151217002938/http://www.insae-bj.org/ |tarîxa-arşîvê=17 kanûna pêşîn 2015 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
|
|
| 412,515 (''Xwendekarên Spanî'')&lt;ref name=&quot;SpanishStudents&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Peravê Diranfîl}}
| 21,359,000&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.ins.ci/stats/Tableaux/Tab06.htm |sernav=ins.ci Census, 2009 |weşanger= |tarîxa-gihiştinê=20 nîsan 2016 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20120113022857/http://www.ins.ci/stats/Tableaux/Tab06.htm |tarîxa-arşîvê=13 kanûna paşîn 2012 |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt;
|
|
| 341,073 (''Xwendekarên Spanî'')&lt;ref name=&quot;SpanishStudents&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Polonya}}
| 38,092,000
|
| 324,137 &lt;small&gt;(1%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 goodspeakers&quot;/&gt; of 32,413,735&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;
| 324,137 &lt;small&gt;(1% of 32,413,735)&lt;/small&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Awistirya}}
| 8,205,533
|
| 70,098 &lt;small&gt;(1%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 goodspeakers&quot;/&gt; of 7,009,827&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;
| 280,393 &lt;small&gt;(4%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 speakers&quot;/&gt; of 7,009,827&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Cezayir}}
| 33,769,669
|
|
| 223,422&lt;ref name=&quot;eldiae6&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Belîze}}
| 333,200&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.statisticsbelize.org.bz/dms20uc/dynamicdata/docs/20100112164405_2.pdf |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20131209073216/http://www.statisticsbelize.org.bz/dms20uc/dynamicdata/docs/20100112164405_2.pdf |sernav=Belize Airports Analysis &amp;#124; Statistical Institute of Belize |tarîxa-arşîvê=9 kanûna pêşîn 2013 |malper=www.statisticsbelize.org.bz }}&lt;/ref&gt;
| 173,597&lt;ref name=&quot;eldiae6&quot;/&gt;
| 173,597&lt;ref name=&quot;eldiae6&quot;/&gt;
| 195,597&lt;ref name=&quot;eldiae6&quot;/&gt; (62.8%)&lt;ref name=&quot;Demografía de la lengua española&quot;&gt;Page 32 of [http://eprints.ucm.es/8936/1/DT03-06.pdf Demografía de la lengua española] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100923081035/http://eprints.ucm.es/8936/1/DT03-06.pdf |date=23 September 2010 }} (52,1% native speakers + 11,7% with some Spanish knowledge))&lt;/ref&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Senegal}}
| 12,853,259
|
|
| 205,000 (''Xwendekarên Spanî'')&lt;ref name=&quot;SpanishStudents&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Danîmarka}}
| 5,484,723
|
|45,613 &lt;small&gt;(1%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 goodspeakers&quot;/&gt; of 4,561,264&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;
|182,450 &lt;small&gt;(4%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 speakers&quot;/&gt; of 4,561,264&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Îsraêl}}
| 7,112,359
|
| 130,000&lt;ref name=&quot;eldiae6&quot;/&gt;
| 175,231&lt;ref&gt;Pages 34, 35 of the [http://eprints.ucm.es/8936/1/DT03-06.pdf &quot;Demografía de la lengua española&quot;, page 35] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100923081035/http://eprints.ucm.es/8936/1/DT03-06.pdf |date=23 September 2010 }}.&lt;/ref&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Japon}}
| 127,288,419
| 100,229&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.iom.int/files/live/sites/iom/files/pbn/docs/Perfil_Migratorio_Peru_2012.pdf |sernav=Migration data |tarîx=2012 |malper=iom.int |tarîxa-gihiştinê=12 nîsan 2016 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20140209161716/http://www.iom.int/files/live/sites/iom/files/pbn/docs/Perfil_Migratorio_Peru_2012.pdf |tarîxa-arşîvê=9 sibat 2014 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
| 100,229
| 167,514 (60,000 ''Xwendekarên Spanî'')&lt;ref name=&quot;SpanishStudents&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Gabon}}
| 1,545,255&lt;ref&gt;[https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/2826.htm www.state.gov] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190604184355/https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/2826.htm |date=4 June 2019 }}. 2015 estimate&lt;/ref&gt;
|
|
| 167,410 (''Xwendekarên Spanî''&lt;ref name=&quot;SpanishStudents&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Swîsre}}
| 7,581,520
| 150,782 (2,24%)&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/de/index/themen/01/05/blank/key/sprachen.html |sernav=Bevölkerung |pêşnav=Bundesamt für |paşnav=Statistik |malper=www.bfs.admin.ch |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160114180444/http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/de/index/themen/01/05/blank/key/sprachen.html |tarîxa-arşîvê=14 kanûna paşîn 2016 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;111,942 Spaniards in 2016 ([http://www.ine.es/jaxi/tabla.do?path=/t20/p85001/a2016/l0/&amp;file=01001.px&amp;type=pcaxis&amp;L=0 INE] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200218134503/https://www.ine.es/jaxi/tabla.do?path=%2Ft20%2Fp85001%2Fa2016%2Fl0%2F&amp;file=01001.px&amp;type=pcaxis&amp;L=0|date=18 February 2020}}) + 17,113 Peruvians in 2012 ([http://www.iom.int/files/live/sites/iom/files/pbn/docs/Perfil_Migratorio_Peru_2012.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140209161716/http://www.iom.int/files/live/sites/iom/files/pbn/docs/Perfil_Migratorio_Peru_2012.pdf|date=9 February 2014}}) + 5706 Argentines in 2012 ([http://www.iom.int/files/live/sites/iom/files/pbn/docs/Perfil-Migratorio-de-argentina-2012.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140704090804/http://www.iom.int/files/live/sites/iom/files/pbn/docs/Perfil-Migratorio-de-argentina-2012.pdf|date=4 July 2014}}) + 2864 Chileans in 2012&lt;/ref&gt;
| 150,782
| 165,202 (14,420 ''Xwendekarên Spanî''&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://cvc.cervantes.es/lengua/anuario/anuario_06-07/pdf/cifras.pdf |sernav=cvc.cervantes.es (annuary 2006–07) |weşanger= |tarîxa-gihiştinê=25 îlon 2009 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20120106014858/http://cvc.cervantes.es/lengua/anuario/anuario_06-07/pdf/cifras.pdf |tarîxa-arşîvê=6 kanûna paşîn 2012 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Îrlenda}}
| 4,581,269&lt;ref&gt;[http://www.cso.ie/census/documents/Prelim%20complete.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111130161432/http://www.cso.ie/census/documents/Prelim%20complete.pdf|date=30 November 2011}}&lt;/ref&gt;
|
| 35,220 &lt;small&gt;(1%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 goodspeakers&quot;/&gt; of 3,522,000&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;
| 140,880 &lt;small&gt;(4%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 speakers&quot;/&gt; of 3,522,000&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Fînlenda}}
| 5,244,749
|
|
| 133,200 &lt;small&gt;(3%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 speakers&quot;/&gt; of 4,440,004&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Bulgaristan}}
| 7,262,675
|
| 130,750 &lt;small&gt;(2%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 goodspeakers&quot;/&gt; of 6,537,510&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;
| 130,750 &lt;small&gt;(2%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 speakers&quot;/&gt; of 6,537,510&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Bonaire}} and {{Ala|Curaçao}}
| 223,652
| 10,699&lt;ref name=&quot;eldiae6&quot;/&gt;
| 10,699&lt;ref name=&quot;eldiae6&quot;/&gt;
| 125,534&lt;ref name=&quot;eldiae6&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Norwêc}}
| 5,165,800
| 21,187&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.ssb.no/en/befolkning/statistikker/innvbef/aar/2016-03-03?fane=tabell&amp;sort=nummer&amp;tabell=258404 |sernav=cvc.cervantes.es |weşanger=cvc.cervantes.es |tarîx= |tarîxa-gihiştinê=24 adar 2014 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20161114184435/http://www.ssb.no/en/befolkning/statistikker/innvbef/aar/2016-03-03?fane=tabell&amp;sort=nummer&amp;tabell=258404 |tarîxa-arşîvê=14 çiriya paşîn 2016 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
|
| 103,309&lt;ref name=&quot;SpanishStudents&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Çekya}}
| 10,513,209&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.czso.cz/eng/redakce.nsf/i/population |sernav=czso.cz |ziman=cs |weşanger=czso.cz |tarîx=31 kanûna pêşîn 2013 |tarîxa-gihiştinê=24 adar 2014 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20140331091537/http://www.czso.cz/eng/redakce.nsf/i/population |tarîxa-arşîvê=31 adar 2014 }}&lt;/ref&gt;
|
|
| 90,124 &lt;small&gt;(1%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 speakers&quot;/&gt; of 9,012,443&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Mecaristan }}
| 9,957,731&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.ksh.hu/docs/eng/xstadat/xstadat_annual/i_wdsd003b.html |sernav=(2012) |weşanger=ksh.hu |tarîx= |tarîxa-gihiştinê=24 adar 2014 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20131116130759/https://www.ksh.hu/docs/eng/xstadat/xstadat_annual/i_wdsd003b.html |tarîxa-arşîvê=16 çiriya paşîn 2013 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
|
|
| 83,206 &lt;small&gt;(1%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 speakers&quot;/&gt; of 8,320,614&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Aruba}}
| 101,484&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.censo2010.aw/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=112&amp;Itemid=48&amp;lang=pa |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20120117181117/http://www.censo2010.aw/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=112&amp;Itemid=48&amp;lang=pa |rewşa-urlyê=mirî |tarîxa-arşîvê=17 kanûna paşîn 2012 |sernav=Resultado 2010 – Persona |weşanger=Censo2010.aw |tarîx=6 çiriya pêşîn 2010 |tarîxa-gihiştinê=20 tebax 2012 }}&lt;/ref&gt;
| 6,800&lt;ref name=&quot;eldiae6&quot;/&gt;
| 6,800&lt;ref name=&quot;eldiae6&quot;/&gt;
| 75,402&lt;ref name=&quot;eldiae6&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Trînîdad û Tobago}}
| 1,317,714&lt;ref&gt;[http://www.cso.gov.tt/statistics/Pages/details.aspx?category=Population%20Statistics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120107040217/http://www.cso.gov.tt/statistics/Pages/details.aspx?category=Population%20Statistics|date=7 January 2012}}&lt;/ref&gt;
| 4,100&lt;ref name=&quot;eldiae6&quot;/&gt;
| 4,100&lt;ref name=&quot;eldiae6&quot;/&gt;
| 65,886&lt;ref name=&quot;eldiae6&quot;/&gt; (5%)&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://cvc.cervantes.es/lengua/anuario/anuario_06-07/pdf/paises_41.pdf |sernav=Data |malper=cvc.cervantes.es |tarîxa-gihiştinê=14 adar 2018 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20180809115415/https://cvc.cervantes.es/lengua/anuario/anuario_06-07/pdf/paises_41.pdf |tarîxa-arşîvê=9 tebax 2018 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Kamerûn}}
| 21,599,100&lt;ref&gt;[http://www.statistics-cameroon.org/downloads/annuaire2010/chap4.pdf Evolution de la population par sexe de 1976 à 2012] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130115100619/http://www.statistics-cameroon.org/downloads/annuaire2010/chap4.pdf |date=15 January 2013 }} en: ''Annuaire Statistique du Cameroun 2010''. Consultado el 23 August 2012.&lt;/ref&gt;
|
|
| 63,560 (''Xwendekarên Spanî'')&lt;ref name=&quot;SpanishStudents&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Andorra}}
| 84,484
| 33,305&lt;ref name=&quot;eldiae6&quot;/&gt;
| 33,305&lt;ref name=&quot;eldiae6&quot;/&gt;
| 54,909&lt;ref name=&quot;eldiae6&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Slovenya}}
|
|
| 35,194 &lt;small&gt;(2%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 goodspeakers&quot;/&gt; of 1,759,701&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;) &lt;/small&gt;
| 52,791 &lt;small&gt;(3%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 speakers&quot;/&gt; of 1,759,701&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Nû Zelenda}}
|
| 21,645&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.stats.govt.nz/methods_and_services/population_clock.aspx |sernav=New Zealand census (2006) |weşanger=Stats.govt.nz |tarîx=13 sibat 2009 |tarîxa-gihiştinê=24 adar 2014 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20100604223109/http://www.stats.govt.nz/methods_and_services/population_clock.aspx |tarîxa-arşîvê=4 hezîran 2010 }}&lt;/ref&gt;
| 21,645
| 47,322 (25,677 ''Xwendekarên Spanî'')&lt;ref name=&quot;SpanishStudents&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Slovakya}}
| 5,455,407
|
|
| 45,500 &lt;small&gt;(1%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 speakers&quot;/&gt; of 4,549,955&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Çîn}}
| 1,339,724,852&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.stats.gov.cn/english/newsandcomingevents/t20110428_402722237.htm |sernav=Press Release on Major Figures of the 2010 National Population Census |weşanger=Stats.gov.cn |tarîx= |tarîxa-gihiştinê=20 tebax 2012 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20120418131915/http://www.stats.gov.cn/english/newsandcomingevents/t20110428_402722237.htm |tarîxa-arşîvê=18 nîsan 2012 }}&lt;/ref&gt;
|
|
| 30,000 (''Xwendekarên Spanî'')&lt;ref&gt;25,000 Spanish students in the university + 5,000 in the &quot;Instituto Cervantes&quot;[http://www.cervantes.es/imagenes/File/prensa/Anuario%202012.pdf cervantes.es (page 4)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131110143057/http://www.cervantes.es/imagenes/File/prensa/Anuario%202012.pdf |date=10 November 2013 }}&lt;/ref&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Cîbraltar|ensign}}
| 29,441&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.gibraltar.gov.gi/statistics/faqs |sernav=Statistics – FAQ's |weşanger=Gibraltar.gov.gi |tarîx=12 çiriya paşîn 2012 |tarîxa-gihiştinê=24 adar 2014 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20140105204953/https://www.gibraltar.gov.gi/statistics/faqs |tarîxa-arşîvê=5 kanûna paşîn 2014 }}&lt;/ref&gt;
| 22,758 (77.3%&lt;ref&gt;[http://www.um.es/tonosdigital/znum19/secciones/estudios-23-Gibraltar.htm www.um.es] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140626004221/http://www.um.es/tonosdigital/znum19/secciones/estudios-23-Gibraltar.htm |date=26 June 2014 }} (5.2. Datos descriptivos de los usos de español e inglés, Gráfico 2). 77.3% of the Gibraltar population speak Spanish with their mother more, or equal than English.&lt;/ref&gt;)
|
|
|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Lîtvanya}}
| 2,972,949&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://db1.stat.gov.lt/statbank/selectvarval/saveselections.asp?MainTable=M3010101&amp;PLanguage=1&amp;TableStyle=&amp;Buttons=&amp;PXSId=7743&amp;IQY=&amp;TC=&amp;ST=ST&amp;rvar0=&amp;rvar1=&amp;rvar2=&amp;rvar3=&amp;rvar4=&amp;rvar5=&amp;rvar6=&amp;rvar7=&amp;rvar8=&amp;rvar9=&amp;rvar10=&amp;rvar11=&amp;rvar12=&amp;rvar13=&amp;rvar14= |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20100819130935/http://db1.stat.gov.lt/statbank/selectvarval/saveselections.asp?MainTable=M3010101&amp;PLanguage=1&amp;TableStyle=&amp;Buttons=&amp;PXSId=7743&amp;IQY=&amp;TC=&amp;ST=ST&amp;rvar0=&amp;rvar1=&amp;rvar2=&amp;rvar3=&amp;rvar4=&amp;rvar5=&amp;rvar6=&amp;rvar7=&amp;rvar8=&amp;rvar9=&amp;rvar10=&amp;rvar11=&amp;rvar12=&amp;rvar13=&amp;rvar14= |rewşa-urlyê=mirî |tarîxa-arşîvê=19 tebax 2010 |sernav=(2013) |weşanger=db1.stat.gov.lt |tarîx= |tarîxa-gihiştinê=24 adar 2014 }}&lt;/ref&gt;
|
|
| 28,297 &lt;small&gt;(1%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 speakers&quot;/&gt; of 2,829,740&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Lûksembûrg}}
| 524,853
| 4,049 &lt;small&gt;(1%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 nativespeakers&quot;/&gt; of 404,907&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;
| 8,098 &lt;small&gt;(2%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 goodspeakers&quot;/&gt; of 404,907&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;
| 24,294 &lt;small&gt;(6%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 speakers&quot;/&gt; of 404,907&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Rûsya}}
| 143,400,000&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.gks.ru/bgd/free/B13_00/IssWWW.exe/Stg/dk04/8-0.htm |sernav=Демография |weşanger=Gks.ru |tarîx=27 kanûna pêşîn 2011 |tarîxa-gihiştinê=24 adar 2014 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20140326010717/http://www.gks.ru/bgd/free/B13_00/IssWWW.exe/Stg/dk04/8-0.htm |tarîxa-arşîvê=26 adar 2014 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
| 3,320&lt;ref name=&quot;eldiae6&quot;/&gt;
| 3,320&lt;ref name=&quot;eldiae6&quot;/&gt;
| 23,320&lt;ref name=&quot;eldiae6&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#efefef;&quot;
| {{Ala|Sahraya Rojava}}*
| 513,000&lt;ref name=&quot;UN 2009 estimate&quot;&gt;{{Jêder-malper | url =https://www.un.org/esa/population/publications/wpp2008/wpp2008_text_tables.pdf |sernav=2009 estimate | format =PDF |tarîx= |sal=2008 |tarîxa-gihiştinê=21 nîsan 2010 |weşanger=UN |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20090318041906/http://www.un.org/esa/population/publications/wpp2008/wpp2008_text_tables.pdf |tarîxa-arşîvê=18 adar 2009 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
| n.a.&lt;ref&gt;The Spanish 1970 census claims 16.648 Spanish speakers in Western Sahara ([http://cvc.cervantes.es/lengua/anuario/anuario_99/otero/p03.htm#7] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090917062525/http://cvc.cervantes.es/lengua/anuario/anuario_99/otero/p03.htm#7|date=17 September 2009}}) but probably most of them were people born in Spain who left after the Moroccan annexation&lt;/ref&gt;
|
| 22,000&lt;ref name=&quot;eldiae6&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Guam}}
|
|
|
| 19,092&lt;ref&gt;Page 34 of the [http://eprints.ucm.es/8936/1/DT03-06.pdf Demografía de la Lengua Española] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100923081035/http://eprints.ucm.es/8936/1/DT03-06.pdf |date=23 September 2010 }}&lt;/ref&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Letonya}}
| 2,209,000&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.csb.gov.lv/en/statistikas-temas/population-key-indicators-30624.html |sernav=Population – Key Indicators &amp;#124; Latvijas statistika |weşanger=Csb.gov.lv |tarîx= |tarîxa-gihiştinê=14 hezîran 2013 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20130628214416/http://www.csb.gov.lv/en/statistikas-temas/population-key-indicators-30624.html |tarîxa-arşîvê=28 hezîran 2013 |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt;
|
|
| 13,943 &lt;small&gt;(1%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 speakers&quot;/&gt; of 1,447,866&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Tirkiye}}
| 73,722,988&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.turkstat.gov.tr/PreTablo.do?tb_id=39&amp;ust_id=11 |sernav=::Welcome to Turkish Statistical Institute(TurkStat)'s Web Pages:: |weşanger=TurkStat |tarîx= |tarîxa-gihiştinê=20 tebax 2012 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20181001080405/http://www.turkstat.gov.tr/PreTablo.do?tb_id=39&amp;ust_id=11 |tarîxa-arşîvê=1 çiriya pêşîn 2018 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
| 1,134&lt;ref name=&quot;eldiae6&quot;/&gt;
| 1,134&lt;ref name=&quot;eldiae6&quot;/&gt;
| 13,480&lt;ref name=&quot;eldiae6&quot;/&gt;&lt;ref&gt;8,000 (Page 37 of the [http://eprints.ucm.es/8936/1/DT03-06.pdf Demografía de la lengua española] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100923081035/http://eprints.ucm.es/8936/1/DT03-06.pdf |date=23 September 2010 }}) + 4,346 ''Xwendekarê spanî (Li gorî Instituto Cervantes)''&lt;/ref&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Kîpros}}
|
|
|
| 2%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 speakers&quot;/&gt; of 660,400&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Hindistan}}
| 1,210,193,422&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/indiaatglance.html |sernav=Census of India : Provisional Population Totals : India :Census 2011 |weşanger=Censusindia.gov.in |tarîx= |tarîxa-gihiştinê=24 adar 2014 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20110515203127/http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/indiaatglance.html |tarîxa-arşîvê=15 gulan 2011 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
|
|
| 9,750 (''Xwendekarên Spanî'')&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.cervantes.es/imagenes/File/prensa/Anuario%202012.pdf |sernav=cervantes.es (page 6) |format=PDF |tarîx= |tarîxa-gihiştinê=24 adar 2014 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20140620092732/http://www.cervantes.es/imagenes/File/prensa/Anuario%202012.pdf |tarîxa-arşîvê=20 hezîran 2014 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Estonya}}
|
|
|
| 9,457 &lt;small&gt;(1%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 speakers&quot;/&gt; of 945,733&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Jamaîka}}
| 2,711,476&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://statinja.gov.jm/Demo_SocialStats/population.aspx |sernav=Jamaican Population |weşanger=Statinja.gov.jm |tarîx= |tarîxa-gihiştinê=24 adar 2014 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20141006125038/http://statinja.gov.jm/Demo_SocialStats/population.aspx |tarîxa-arşîvê=6 çiriya pêşîn 2014 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
| 8,000&lt;ref name=&quot;tango&quot;&gt;[http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=JM Languages of Jamaica] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022185559/http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=JM |date=22 October 2012 }},&lt;/ref&gt;
| 8,000&lt;ref name=&quot;tango&quot;/&gt;
| 8,000&lt;ref name=&quot;tango&quot;/&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Namîbya}}
|
| 3,870&lt;ref&gt;[http://cvc.cervantes.es/lengua/anuario/anuario_06-07/pdf/paises_12.pdf El español en Namibia, 2005.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130302153728/http://cvc.cervantes.es/lengua/anuario/anuario_06-07/pdf/paises_12.pdf|date=2 March 2013}} ''[[Instituto Cervantes]]''.&lt;/ref&gt;
|
|
|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Misir}}
|
|
|
| 3,500&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://cvc.cervantes.es/lengua/anuario/anuario_06-07/pdf/cifras.pdf |sernav=cvc.cervantes.es |format=PDF |tarîx= |tarîxa-gihiştinê=24 adar 2014 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20120106014858/http://cvc.cervantes.es/lengua/anuario/anuario_06-07/pdf/cifras.pdf |tarîxa-arşîvê=6 kanûna paşîn 2012 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;

|- style=&quot;background:#fff;&quot;
| {{Ala|Malta}}
|
|
|
| 3,354 &lt;small&gt;(1%&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 speakers&quot;/&gt; of 335,476&lt;ref name=&quot;Eurobarometer 2012 population&quot;/&gt;)&lt;/small&gt;

|- style=&quot;background:#efefef;&quot;
| {{Ala|Yekîtiya Ewropayê}} (ji bilî Spanya)*
| 460,624,488&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/table.do?tab=table&amp;language=en&amp;pcode=tps00001&amp;tableSelection=1&amp;footnotes=yes&amp;labeling=labels&amp;plugin=1 |sernav=Eurostat – Tables, Graphs and Maps Interface (TGM) table |weşanger=Epp.eurostat.ec.europa.eu |tarîx=17 çiriya pêşîn 2013 |tarîxa-gihiştinê=24 adar 2014 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20110720161751/http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/table.do?tab=table&amp;language=en&amp;pcode=tps00001&amp;tableSelection=1&amp;footnotes=yes&amp;labeling=labels&amp;plugin=1 |tarîxa-arşîvê=20 tîrmeh 2011 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt;
| 2,397,000 (934,984 jixwe hejmarkirî)&lt;ref&gt;[http://eprints.ucm.es/8936/1/DT03-06.pdf Demografía de la lengua española, page 37] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100923081035/http://eprints.ucm.es/8936/1/DT03-06.pdf |date=23 September 2010 }} (2,397,000 people speak Spanish as a native language in the E.U. excluded Spain, but It is already counted population who speak Spanish as a native language in France (477,564), Italy (255,459), U.K. (120,000) Sweden (77,912) and Luxemburg (4,049)).&lt;/ref&gt;
|
|
|- style=&quot;background:#efefef;&quot;
| '''Tevahî'''
| 7,626,000,000 (Tevahî nifûsa cihah)&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.census.gov/population/international/ |sernav=International Programs – People and Households – U.S. Census Bureau |weşanger=Census.gov |tarîx=5 kanûna paşîn 2016 |tarîxa-gihiştinê=20 tebax 2012 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20120819022202/http://www.census.gov/population/international/ |tarîxa-arşîvê=19 tebax 2012 }}&lt;/ref&gt;
| '''{{Formatnum:{{#expr: 118463449  + 41460427 + 49522424 + 43496253 + 43879330 + 31507179 + 27211393 + 18660519 + 16204320 + 12620462 + 11187209 + 10197735 + 7031488 + 9039287 + 477564 +  6090000 + 460018 + 6156772 + 628784 + 5025820 + 4460393 + 3777457 +  3368352 + 10848 + 3051631 + 371967 + 8228 + 301867 + 2451 + 38758 + 553495 + 87227  + 78273 + 117498 + 71390 + 212822 + 95000 + 108179 + 197971 + 47300 + 10699 + 21187 + 5325 + 1377 + 6800 + 4100 + 33305 + 25084 + 20320 + 16062 + 12573 + 18870 + 22758 + 13710 + 4049 + 5228 + 16788 + 2495 + 1134 + 1201 + 1000 + 8000 + 3000 + 2810 round 0}}}}'''&lt;ref name=&quot;InstitutoCervantes&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;EthnologueSp&quot;&gt;{{E18|spa|Spanish}}&lt;/ref&gt; ({{Formatnum:{{#expr: 47568285600 / 7626000000 round 1}}}}&amp;nbsp;%)&lt;ref&gt;426,515,910 axiverên L1 di sala 2012 ([[ethnologue:spa|ethnologue]] {{Jêder-malper |url=http://www.ethnologue.com/language/spa |sernav=Kopîkirina arşîvê |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20131028220823/http://www.ethnologue.com/language/spa |tarîxa-arşîvê=28 çiriya pêşîn 2013 |rewşa-urlyê=bot: unknown |tarîxa-gihiştinê=16 tîrmeh 2020 }}) of 7,097,500,000 kes li cihanê di sala 2012 ([http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/UN]): 6%.&lt;/ref&gt;

|'''{{Formatnum:{{#expr: 123702933 + 41460427 + 49969445 + 46383381 + 44514605 + 31725077 + 29541922 + 18660519 + 16692192 + 14137085 + 11187209 + 10197735 + 9614720 + 9039287 + 6745456 + 1910258 + 460018 + 6031460 + 1037248 + 5075459 + 4946322  + 3931942 + 3462255 + 10848 + 3207128 + 518480 + 438882 + 644091 + 199306 + 182467 + 323237 + 643800 + 133719 + 101472 + 117498 + 89395 + 324137 + 197971 + 70098 + 175422 + 212822 + 45613 + 95000 + 108179 + 35220 + 130750 + 125534 + 25084 + 1377 + 75402 + 4100 + 54906 + 47300 + 35194 + 22000 + 18870 + 22758 + 8098 + 5228 + 16788 + 8000 + 6474 + 3870 + 2810 + 2495 + 1134 + 1201 + 1000 round 0}}}}'''&lt;ref name=&quot;InstitutoCervantes&quot; /&gt; ({{Formatnum:{{#expr: 49847451800 / 7626000000 round 1}}}}&amp;nbsp;% )

|'''{{Formatnum:{{#expr: 125875402 + 56817620 + 49969445 + 46383381 + 45104502 + 32214158 + 29541922 + 19322102  + 17092944 + 15599542 + 11187209 + 10302220 + 10182336 + 9039287 + 6745456 + 6685901 + 6266599 + 6056018 + 5704863 + 5075459 + 4946322 + 3931942 + 3462255 + 3207128 + 3110880  + 3016763 + 2576365 + 1664823 + 1275850 + 912337 + 808091 + 736653 + 668599 + 566178 + 467474 + 492069 + 446977 + 412515 + 324137 + 280393 + 256530 + 223422 + 212391 + 209250 + 205000 + 194095 + 175231 + 167514 + 167410 + 140880 + 140670 + 133200 + 130750 + 114859 + 90124 + 86742 + 83206 + 83064 + 74686 + 73656 + 70401 + 60582 + 54906 + 52791 + 57883 + 48000 + 45500 + 37295 + 29441 + 28297  + 24294 + 22000 + 20235 + 16788 + 13943 + 13480  + 10750 + 9457 + 8000 + 7344 + 6104 + 3969 + 3354 + 227 round 0}}}}'''&lt;ref name=&quot;viva18&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;EthnologueSp&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;krysstal1&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.krysstal.com/spoken.html |sernav=The 30 Most Spoken Languages in the World |weşanger=KryssTal |tarîx= |tarîxa-gihiştinê=16 kanûna paşîn 2013 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20150907191321/http://www.krysstal.com/spoken.html |tarîxa-arşîvê=7 îlon 2015 |rewşa-urlyê=zindî }}&lt;/ref&gt; ({{Formatnum:{{#expr: 55182665200 / 7626000000 round 1}}}}&amp;nbsp;%)&lt;ref&gt;517,824,310 speakers L1 and L2 in 2012 ([[ethnologue:spa|ethnologue]] {{Jêder-malper |url=http://www.ethnologue.com/language/spa |sernav=Kopîkirina arşîvê |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20131028220823/http://www.ethnologue.com/language/spa |tarîxa-arşîvê=28 çiriya pêşîn 2013 |rewşa-urlyê=bot: unknown |tarîxa-gihiştinê=16 tîrmeh 2020 }}) of 7,097,500,000 c 2012 ([http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/UN]): 7.3%.&lt;/ref&gt;

|}

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Rêza kategoriyê}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Zimanên DYAyê]]
[[Kategorî:Zimanên îtalî]]
[[Kategorî:Zimanên romanî]]
[[Kategorî:Zimanên Spanyayê]]
[[Kategorî:Zimanê spanî| ]]</text>
      <sha1>rgd4oeevivobvbf8ib38rnzhmuog15m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Încîl</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17212</id>
    <revision>
      <id>2030113</id>
      <parentid>1761205</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T17:38:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Davut Özgür Süküti</username>
        <id>141502</id>
      </contributor>
      <origin>2030113</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="968" sha1="dogd1vqrq7q9t8mn30c3a941gzre3fo" xml:space="preserve">[[Wêne:Gutenberg Bible, Lenox Copy, New York Public Library, 2009. Pic 01.jpg|340px|thumb|Încîla [[Johannes Gutenberg]]ê]]'''Kitêba muqedes''' an jî '''Pirtûka pîroz''', navê berhevkiriya nivîsaran e yên ku ji aliyê bawermendên [[xiristiyan]] ve pîroz û peyva [[Xwedê]] tên hesibandin.

Încîl ji du beşên esasî pêk tê, yanî ji [[Peymana Kevin]] û ji [[Peyama Nû]].

== Wergera Încîlê bi kurdî ==
Wergereke Pirtûka Pîroz ji aliyê weşanxaneya GBV-DILLENBURG li Eschenburg, Almanya hat pêk anîn. Wergêr [[Mehmet Sait Alpaslan]] (Seîdê Dêwreş) û [[Resûlê Qereqoçanî|Resul Yildirim]] (Resûlê Qereqoçanî) bûn. Pirtûk di tebaxa 2004'an de derket û ji 1340 rûpel pêk te.

== Mijarên têkildar ==
* [[Încîla Barnabas]]

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Bible}}

{{Kontrola otorîteyê}}
{{Pirtûk-şitil}}

[[Kategorî:Încîl| ]]
[[Kategorî:Pirtûkên pîroz]]</text>
      <sha1>dogd1vqrq7q9t8mn30c3a941gzre3fo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030119</id>
      <parentid>2030113</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T17:49:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <comment>Guhartoya [[Special:Diff/2030113|2030113]] yê [[Special:Contributions/Davut Özgür Süküti|Davut Özgür Süküti]] ([[User talk:Davut Özgür Süküti|gotûbêj]]) şûnde kir</comment>
      <origin>2030119</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1000" sha1="lfirlmyci7ek7mz1eocjtrud77km2kx" xml:space="preserve">[[Wêne:Gutenberg Bible, Lenox Copy, New York Public Library, 2009. Pic 01.jpg|340px|thumb|Încîla [[Johannes Gutenberg]]ê]]'''Încîl''', '''Mizgînî''', '''Kitêba muqedes''' an jî '''Pirtûka pîroz''', navê berhevkiriya nivîsaran e yên ku ji aliyê bawermendên [[xiristiyan]] ve pîroz û peyva [[Xwedê]] tên hesibandin.

Încîl ji du beşên esasî pêk tê, yanî ji [[Peymana Kevin]] û ji [[Peyama Nû]].

== Wergera Încîlê bi kurdî ==
Wergereke Pirtûka Pîroz ji aliyê weşanxaneya GBV-DILLENBURG li Eschenburg, Almanya hat pêk anîn. Wergêr [[Mehmet Sait Alpaslan]] (Seîdê Dêwreş) û [[Resûlê Qereqoçanî|Resul Yildirim]] (Resûlê Qereqoçanî) bûn. Pirtûk di tebaxa 2004'an de derket û ji 1340 rûpel pêk te.

== Mijarên têkildar ==
* [[Încîla Barnabas]]

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Bible}}

{{Kontrola otorîteyê}}
{{Pirtûk-şitil}}

[[Kategorî:Încîl| ]]
[[Kategorî:Pirtûkên pîroz]]</text>
      <sha1>lfirlmyci7ek7mz1eocjtrud77km2kx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030120</id>
      <parentid>2030119</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T17:51:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <comment>Guhartoya [[Special:Diff/2030119|2030119]] yê [[Special:Contributions/Penaber49|Penaber49]] ([[User talk:Penaber49|gotûbêj]]) şûnde kir</comment>
      <origin>2030120</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="968" sha1="dogd1vqrq7q9t8mn30c3a941gzre3fo" xml:space="preserve">[[Wêne:Gutenberg Bible, Lenox Copy, New York Public Library, 2009. Pic 01.jpg|340px|thumb|Încîla [[Johannes Gutenberg]]ê]]'''Kitêba muqedes''' an jî '''Pirtûka pîroz''', navê berhevkiriya nivîsaran e yên ku ji aliyê bawermendên [[xiristiyan]] ve pîroz û peyva [[Xwedê]] tên hesibandin.

Încîl ji du beşên esasî pêk tê, yanî ji [[Peymana Kevin]] û ji [[Peyama Nû]].

== Wergera Încîlê bi kurdî ==
Wergereke Pirtûka Pîroz ji aliyê weşanxaneya GBV-DILLENBURG li Eschenburg, Almanya hat pêk anîn. Wergêr [[Mehmet Sait Alpaslan]] (Seîdê Dêwreş) û [[Resûlê Qereqoçanî|Resul Yildirim]] (Resûlê Qereqoçanî) bûn. Pirtûk di tebaxa 2004'an de derket û ji 1340 rûpel pêk te.

== Mijarên têkildar ==
* [[Încîla Barnabas]]

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Bible}}

{{Kontrola otorîteyê}}
{{Pirtûk-şitil}}

[[Kategorî:Încîl| ]]
[[Kategorî:Pirtûkên pîroz]]</text>
      <sha1>dogd1vqrq7q9t8mn30c3a941gzre3fo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Selahedînê Eyûbî</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17582</id>
    <revision>
      <id>2030073</id>
      <parentid>2013485</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T12:59:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ziv</username>
        <id>59628</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:Tyre 1187.jpg]] → [[File:Français 5594, fol. 205 haut, Bataille de Tyr (1187).jpeg]] → File replacement: Updating from an old and lower-quality version to a newer version with better quality ([[c:c:GR]])</comment>
      <origin>2030073</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="191765" sha1="0v8zcjz7dlyr9piy2pkabzuy0dslprx" xml:space="preserve">{{Agahîdank xwedî meqam
| nav                = Selahedîn
| pênasê_paşîn       = ''Padîşahê ku serkevtinê dide [[Siltanê Misrê|Siltanê Misirê]] û [[Şam (herêma dîrokî)|Sûriyeyê]]&lt;br&gt;Xizmetkarê du Mizgeftên Pîroz
| wêne               = Cristofano dell'altissimo, saladino, ante 1568 - Serie Gioviana.jpg
| mezinahiya_wêne    = 200px
| sernavê_wêne       = Potreya Selahedîn ji aliyê [[Cristofano dell'Altissimo]] di 1568an
| roja_jidayikbûnê   = {{Derdora}} 1137an
| cihê_jidayikbûnê   = [[Tikrît]], [[Mezopotamya|Mezopotamyaya Jorîn]], [[Xanedana Ebasiyan|Xîlefetê Ebasiyan]]
| roja_mirinê        = {{Roja mirinê û temen|1193|3|4|1137}} (56 salî)
| cihê_mirinê        = [[Şam]], [[Xanedana Eyûbiyan|Împeratoriya Eyûbiyan]]
| cihê_goristanê     = [[Goristana Selahedîn]], [[Mizgefta Emewî]], Şam
| netewe             = [[Kurd]]ê [[Sunîtî|sûnî]]
| hevjîn             = [[Îsmetedîn Xatûn]]
| zarok              = [[Efdal kurê Selahedîn]]&lt;br&gt;[[Ezîz Osman]]&lt;br&gt;[[Zahir Xezî]]&lt;br&gt;[[Mûazem Tûranşah kurê Selahedîn]]
| dê                 = Fatma Xatûn
| bav                = [[Necmedîn Eyûb]]
| pîşe               = Wezîrê [[Xanedana Zengiyan|Misira Zengiyan]], fermandarê artêşa zengiyan (1169-1174)&lt;br&gt;Damezrînerê [[Xanedana Eyûbiyan|Împeratoriya Eyûbiyan]], [[Siltanê Misrê|Siltanê]] Misir û [[Şam (herêma dîrokî)|Şamê]], fermandarê sereke yê artêşa eyûbî û hikûmdarê [[Çar Xelîfe|çar xelîfe]] (1174-1193)
| meqam1             = [[Siltanê Misrê|Siltanê Împeratoriya Eyûbiyan]]
| berê1              = ''Meqam hatiye damezrandin''
| paşê1              = [[Ezîz Osman]] (Misir)&lt;br&gt;[[Efdal kurê Selahedîn]] (Sûriye)
| dewr1              = Gulana 1174an - 4ê adara 1193an
| meqam2             = Waliyê Misira [[Xanedana Zengiyan|Zengî]],&lt;br&gt;[[Xanedana Ebasiyan|Wezîrê Xilafetê Ebasiyan]]&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The House of War: The Struggle between Christendom and the Caliphate |paşnav=Mayall |pêşnav=Simon |weşanger=Bloomsbury Publishing |tarîx=2024-09-12 |rûpel=92-93 |isbn=978-1-4728-6435-2 |ziman=en |url=https://books.google.at/books?id=lgfxEAAAQBAJ&amp;pg=PT88&amp;redir_esc=y }}&lt;/ref&gt;{{Sfn|Nicolle|2011|p=11-14}}
| paşê2              = ''Meqam hatiye girtin''
| dewr2              = 26ê îlona 1171an - gulana 1174an
| meqam3             = Waliyê Misira [[Xanedana Zengiyan|Zengî]],&lt;br&gt;[[Fatimî|Wezîrê Xilafetê Fatimiyan]]&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The atlas of the Crusades |paşnav=Riley-Smith |pêşnav=Jonathan Simon Christopher |weşanger=New York : Facts on File |tarîx=1991 |rûpel=58 |isbn=978-0-8160-2186-4 |kesên-din=Internet Archive |url=http://archive.org/details/atlasofcrusadesc00jona |paşnav2=Swanston Graphics Limited }}&lt;/ref&gt;
| berê3              = [[Şêrko|Esededîn Şêrko]]
| paşê3              = ''Meqam hatiye girtin''
| dewr3              = 26ê adara 1169an - 26ê îlona 1171an
| şerên_tevlêbûyî    = {{Tree list}}
* [[Dagirkeriya xaçperestan li ser Misirê]]
**[[Şerê Babaynê]]
**[[Şerê Îskenderiye (1967)]]
**[[Şerê Damiyetayê]]
* [[Şerê Reşan]]
* [[Şerê Aylanê]]
* [[Şerê Îskenderiye (1174)|Şerê Duyem yê Îskenderiye]]
* [[Şerê Hemayê 1175]]
* [[Şerê Montgîsardê]]
* [[Şerê Şamê 1174]]
* [[Şerê Merc Eyûn]]
* [[Şerê Yakûbfort]]
* [[Şerê Ekayê (1179)]]
* [[Şerê Sarayê Belvoirê]]
* [[Şerê Fûlê]]
* [[Şerê Kerekê]]
* [[Şerê Hetînê]]
* [[Şerê Orşelîmê (1187)]]
* [[Şerê Tîrosê (1187)]]
* [[Şerê Sarayê Belvoirê yê Duyem]]
* [[Şerê Latakyayê (1188)]]
* [[Şerê Sarayê Sahyûnê]]
* [[Şerê Şûgûrê]]
* [[Şerê Sarayê Bourzeyê]]
* [[Şerê Sefedê (1188)]]
* [[Sefera xaçperestan a sêyem]]
**[[Şerê Ekayê (1189-1191)]]
**[[Şerê Arsûfê]]
**[[Şerê Ceffayê (1192)]]
}}
'''Selahedînê Eyûbî'''{{Efn|Bi [[Zimanê erebî|erebî]]: صلاح الدين يوسف بن أيوب ''Ṣalāḥ ad-Dīn Yūsuf ibn Ayyūb''; navê tamanî: '''el-Melîk el-Nesîr Ebû Mizafêr Yûsûfê Eyûbî'''}} ({{Derdora}} 1137an - 4ê adara 1193an), zêdetir wekê '''Selahedîn'''{{Efn|Bi [[Zimanê erebî|erebî]]: صلاح الدین ''Ṣalāḥ ad-Dīn''; kurdî: 'Rûmeta Baweriyê'}} tê zanin, fermandar û rêbereke siyasî yê [[kurd]] bû ku di sedsala 12an de hikum kiriye. Selahedîn Eyûbî damezrînerê [[Xanedana Eyûbiyan|xanedana eyûbiyan]] û siltana yekem ê [[Misira kevnare|Misir]] û [[Şam (herêma erdnîgarî)|Şamê]] bû. Kesayetiyek girîng a [[sefera xaçperestan a sêyem]] bû ku wî pêşengiya hewldana leşkerî ya misilmanan li dijî [[Dewletên Xaçperestan|dewletên xaçperestan]] li Şamê kiriye. Selahadîn Eyûbî di lûtkeya desthilatdariya xwe de, dewleta eyûbiyan Misir, [[Lîbya]], Şam, [[Kurdistan]], [[Iraq]], [[Hîcaz]], [[Yemen]] û [[Nûbya]]yê birêve biriye.&lt;ref name=&quot;Lev101&quot;&gt;{{harvnb|Lev|1999|p=101}}&lt;/ref&gt;

Selahadînê Eyûbî li kêleka apê xwe [[Şêrko]], fermandarekî kurd bû ku di xizmeta [[Xanedana Zengiyan|xanedana zengiyan]] de bû û Selahedîn di sala 1164an de bi fermana hikumdarê zengiyan [[Nûredîn Zengî]] diçe [[Fatimî|Misira fatimiyan]].&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Crusader States and Their Neighbours: A Military History, 1099-1187 |paşnav=Morton |pêşnav=Nicholas |weşanger=Oxford University Press |tarîx=2020 |rûpel=163 |isbn=978-0-19-882454-1 |ziman=en |url=https://books.google.at/books?id=5MnhDwAAQBAJ&amp;dq=Ayyubid+Kurdish+tribes&amp;pg=PA166&amp;redir_esc=y }}&lt;/ref&gt; Ji ber ku armanca wan a sereke ew bû ku alîkariya vegerandina Şawer wekî wezîrê xelîfê fatimî yê ciwan el-Edîd bikin, Şêrko hate vegerandina ser kar û piştre di navbera Şêrko û Şawer de şerekî desthilatdariyê dest pê kiriye.&lt;ref name=&quot;Fage583&quot;&gt;{{harvnb|Fage|1978|p=583}}&lt;/ref&gt; Di vê navberê de, Selahedîn bi saya serkevtinên xwe yên leşkerî li dijî êrîşên xaçperestan û nêzîkbûna xwe ya şexsî bi el-Edîd re, di pileya hikûmeta fatimiyan de bilind dibe. Piştî ku Şawer hate kuştin û Şêrko di sala 1169an de dimire, el-Edîd Selahedîn wekê wezîrê tayîn kiriye.&lt;ref name=&quot;Fage583&quot; /&gt; Di dema wezîfeya xwe de, Selahedîn ku misilmanekî [[Sunîtî|sunî]] bû, dest bi têkbirina saziya fatimiyan dike û piştî mirina el-Edîd a di sala 1171an de, wî xîlefetiya fatimiyan a [[Şiîtî|şiî]] yê [[Îsmaîlîtî|îsmaîlî]] ku li [[Qahîre]]yê bû hilweşand û Misirê bi xîlefeta [[Xanedana Ebasiyan|ebasiyan]] a sunî ya li [[Bexda]]yê re ji nû ve girêdaye.&lt;ref name=&quot;Fage583&quot; /&gt;

Di salên piştre de, Selahedîn li [[Filistîn (herêm)|Filistînê]] li dijî xaçperestan êrîşan kir, serkeftin li Yemenê dest pê kir û serhildanên alîgirê fatmiyan li Misirê asteng kir.{{sfn|Canard|1965|p=318}} Ne demek dirêj piştî mirina Nûredîn di sala 1174an de, Selahedîn dest bi fetihkirina herêma Şamê kir, li ser daxwaza waliyê wê bi aştiyane ket Şamê.{{sfn|Grousset|1935|pp=430–431}} Di nîvê sala 1175an de, Selahedîn bajarên [[Hema, Sûriyê|Hema]] û [[Hims]] fetih kir, û dijminatiya axayên din ên zengiyan ku hikumdarên resmî yên mîrektiyên Sûriyeyê bûn, anî holê; paşê wî di [[Şerê Hemayê 1175|şerê Hemayê]] de di sala 1175an de li dijî zengiyan serkeftî û piştre ji hêla xelîfeyê Ebasî el-Mustadî ve wekî 'Siltanê Misir û Sûriyeyê' hate îlankirin.{{sfn|Gibb|2006|p=8}} Selahedîn li bakurê Sûriyeyê û li Kurdistanê fetihkirinên din dest pê kir, ji du hewldanên kuştina wî ji hêla [[Heşhaşî|heşhasiyan]] ve filtî, berî ku di sala 1177an de vegere Misirê ku pirsgirêkên herêmî li wir çareser bike. Di sala 1182an de, Selahedîn piştî girtina [[Heleb]]ê, hemî axên Sûriyeyê bidest dixe.{{sfn|Grousset|1935|pp=458–460}}

Di bin desthildariya Selahedîn de, artêşa eyûbî di [[Şerê Hetînê|şerê diyarker ê Hetînê]] de di sala 1187an de xaçperestan têk biriye û bajarê pîroz a [[Orşelîm]]ê dibin kontrola xwe digire û serdestiya leşkerî ya misilmanan li herêma Şamê ji nû ve ava dike.{{Sfn|Edbury|1991|pp=25–26}} Her çend hebûna [[Keyaniya Orşelîmê]] ya xaçperestan heta dawiya sedsala 13an berdewam kiribe jî, têkçûna di sala 1187an de xalek werçerxê di hewldana leşkerî ya xiristiyanan de li dijî hêzên misilmanan li herêmê nîşan daye.{{Sfn|Hamilton|2000|pp=223–231}} Selahedîn di sala 1193an de li [[Şam]]ê dimire û di goristanekê de li kêleka Mizgefta Emewiyan hatiye definkirin.{{Sfn|Edbury|1991|pp=4–5}} Li gel girîngiya xwe ji bo çanda misilmanan, Selahedîn di [[çanda kurdî]], [[Gelên tirkî|tirkî]] û [[ereb]]an de jî bi awayekî berbiçav tê rêzgirtin. Ew pir caran wekî kesayetiya herî navdar û bihêz a kurd di dîrokê de hatiye binavkirin û pir caran jî wekî hikûmdarê herî bihêz a dîroka îslamê hatiye dîtin.{{Sfn|Edbury|1991|pp=26–29}}

== Jiyana berê ==
Selahedîn li [[Tikrît]]ê di [[Xanedana Ebasiyan|xanedana ebasiyan]] de ji dayik bû. Navê wî yê şexsî &quot;Yûsif&quot; an “Ûsiv” bû; &quot;Selaheddîn&quot; [[Nivîsandina navên erebî bi kurdî|''leqab'']] e, navekî rûmetê yeku tê wateya &quot;Rastiya baweriyê&quot;.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=XVIII. The Rise of Saladin, 1169-1189 |paşnav=Gibb |pêşnav=Hamilton A. R. |weşanger=University of Pennsylvania Press |tarîx=1958-12-31 |rr=563 |isbn=978-1-5128-1864-2 |url=https://doi.org/10.9783/9781512818642-028 }}&lt;/ref&gt; Malbata wî bi eslê xwe [[kurd]] bû,{{sfn|Lane-Poole|1906|p=4}}&lt;ref&gt;Dîroknasê kurd [[Îbn Xelikan]] nivîsandiye, &quot;Dîroknas li ser gotina ku bav û malbata [Selahedîn] ji [[Dvîn]] bûn li hev dikin... Ew kurd bûn û ji êla [[Rewadî (xanedan)|rewadiyan]] bûn, ku şaxek ji eşîra mezin yê [[Hezbanî (xanedan)|hezbaniyan]] ye&quot;: Minorsky (1953), r. 124.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=From Saladin to the Mongols: The Ayyubids of Damascus, 1193–1260 |paşnav=Humphreys |pêşnav=R. Stephen |weşanger=State University of New York Press |sal=1977 |rûpel=29 |isbn=0-87395-263-4 |jêgirtin= }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-ensîklopedî |sernav=Saladin |ensîklopedî=Encyclopædia Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Saladin |tarîx=7 nîsan 2023 |jêgirtin=Selahedîn di malbateke navdar yê kurd jidayîkbû. }}&lt;/ref&gt; û ji gundê Ajdanakan,{{sfn|Lane-Poole|1906|p=4}} nêzîkî bajarê [[Dvîn]] li navenda Ermenistana îro bû.{{sfn|Baha ad-Din|2002|p=17}}{{sfn|Ter-Ghevondyan|1965|p=218}} Ew kurê kirêgirekî kurd, [[Necmedîn Eyûb]] bû.&lt;ref name=&quot;Morton2020&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |paşnav=Morton |pêşnav=Nicholas |url=https://books.google.com/books?id=5MnhDwAAQBAJ&amp;dq=Ayyubid+Kurdish+tribes&amp;pg=PA166 |sernav=The Crusader States and Their Neighbours: A Military History, 1099–1187 |tarîx=2020 |weşanger=Oxford University Press |isbn=978-0-19-882454-1 |rr=163 |ziman=en }}&lt;/ref&gt; Malbata wî ji eşîra [[Xanedana Rewadiyan|rewadiyan]] bûn ku çiqilekî ji êla [[Hezbanî (xanedan)|hezbaniyan]] bûn.{{sfn|Tabbaa|1997|p=31}}

Di serdema Selahedîn de ti zanyarek ji [[Evdilqadirê Gêlanî|Şêx Evdilqadirê Gêlanî]] bêtir bandordar nebû, û Selahedîn ji hêla wî û şagirtên wî ve bi hêz bandor û alîkariya wî hatibû kirin.&lt;ref name=&quot;Futuh-al-Ghayb&quot;&gt;{{Jêder-malper |nivîskar='Abd al-Qadir al-Jilani |tarîx=20 kanûna paşîn 2019 |edîtor=[[:ar:جمال الدين فالح الكيلاني|Jamal ad-Din Faleh al-Kilani]] |sernav=Futuh al-Ghayb (&quot;Revelations of the Unseen&quot;) |url=https://books.google.com/books?id=sVqEDwAAQBAJ&amp;pg=PA3 |ziman=ar |jêgirtin=وقد تأثر به القائد صلاح الدين الأيوبي، والشيخ معين الدين الجشتي، والشيخ شهاب الدين عمر السهروردي رحمهم الله }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Azzam&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |paşnav1=Azzam |pêşnav1=Abdul Rahman |sernav=Saladin |sal=2009 |weşanger=Pearson Longman |isbn=978-1-4058-0736-4 |rûpel=48 |url=https://books.google.com/books?id=r7gMAQAAMAAJ |ziman=en }}&lt;/ref&gt; Di sala 1132an de, artêşa têkçûyî ya [[Îmadedîn Zengî]], Atabegê Mûsilê, dît ku vekişîna wan ji hêla [[Dîcle|çemê Dîcleyê]] ve li hember keleha Tikrîtê hatiye asteng kirin, ku bavê Selahedîn, Necmedîn Eyûb wekî cerdevan lê xizmet dikir. Eyûb ji bo artêşê ferîbot peyda kir û li Tikrîtê penageh da wan. Mucahîd Eyûb Bihruz, koleyek yewnanî yê berê ku ji ber xizmeta xwe ya ji bo [[Selcûqî|selcûqiyan]] wekî waliyê leşkerî yê [[Mezopotamya|bakurê Mezopotamyayê]] hatibû tayîn kirin, Eyûb şermezar kir ji ber ku Zengî penageh daye û di sala 1137an de piştî ku birayê wî [[Şêrko|Esededîn Şêrko]] hevalekî Bihruz kuşt, Eyûb ji Tikrîtê sirgûn kir. Li gorî [[Behaedînê Şedad]], Selahedîn di heman şeva ku malbata wî Tikrît terikand de ji dayik bû. Di sala 1139an de, Eyûb û malbata wî koçî [[Mûsil]]ê kirin, li wir Îmadedîn Zengî deynê xwe qebûl kir û Eyûb wek fermandarê keleha xwe ya li Baalbekê tayîn kir. Piştî mirina Zengî di sala 1146an de, kurê wî, Nûredîn, bû waliyê [[Heleb]]ê û serokê [[Xanedana Zengiyan|zengiyan]].{{sfn|Lyons|Jackson|1982|p=3}}

Selahedîn, ku li [[Şam]]ê dijiya, li gorî agahiyan ji vî bajarî hez dikir, lê agahiyên li ser zarokatiya wî ya zû kêm in.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=3}} Derbarê perwerdeyê de, Selahedîn nivîsandiye, &quot;Zarok bi awayê ku mezinên wan lê mezin bûne tên mezinkirin&quot;. Li gorî jînenîgarên wî, Anne-Marie Eddé{{Sfn|Eddé|2011|p=15}} û el-Wahranî, Selahedîn dikaribû bersiva pirsên li ser [[iqlîdes]], [[almagest]], aritmetîk û hiqûqê bide, lê ev îdealek akademîk bû. Zanîna wî ya [[Quran]]ê û &quot;zanistên olî&quot; wî bi hevdemên wî ve girêdide;{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=8}} çend çavkanî îdîa dikin ku di dema xwendina wî de, ew ji tevlîbûna leşkerî bêtir bi lêkolînên olî re eleqedar bû.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.answers.com/redirectSearch |sernav=Jînenîgariya Selahedîn Eyûbî - The Most Trusted Place for Answering Life's Questions |malper=Answers |roja-gihiştinê=2025-11-11 |ziman=en }}&lt;/ref&gt; Faktorek din ku dibe ku bandor li ser eleqeya wî ya bi olî re kiribe ev bû ku, di dema [[sefera xaçperestan a yekem]] de, Orşelîm ji hêla [[Xiristiyanî|xiristiyanan]] ve hate girtin.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Ji bilî [[îslam]]ê, Selahedîn şecere, biyografî û dîroka ereban, û herwiha xûnên [[Hespê kihêl ê erebî|hespên erebî]] dizanibû. Ya girîngtir, wî ''Hemasa'' [[Ebû Temam]] bi dil dizanibû.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=8}} Ew bi [[Zimanê kurdî|kurdî]] û [[Zimanê erebî|erebî]] diaxivî û bi [[Zimanê tirkî|tirkî]] û [[Zimanê farisî|farisî]] jî dizanibû.{{Sfn|Chase|1988|p=809}}{{Sfn|Şeşen|2009|p=440}}

== Kesayetî û meylên olî ==
[[Wêne:Coin of Saladin, Nisibin mint, 578 H (Obverse and reverse).jpg|thumb|300px|Diravê Selahedîn, bi taca merlon a bi [[Împeratoriya Sasanî|şêwaza sasaniyan]],&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |sernav=acsearch.info – Auction research |url=https://www.acsearch.info/search.html?term=saladin&amp;category=1-2&amp;en=1&amp;de=1&amp;fr=1&amp;it=1&amp;es=1&amp;ot=1&amp;images=1&amp;thesaurus=1&amp;order=0&amp;currency=usd&amp;company= |roja-gihiştinê=3 tebax 2024 |malper=acsearch.info }}&lt;/ref&gt; bi dîroka 578ê hicrî (1182/3ê {{Pz}}).&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |sernav=Copper alloy dirham of Saladin, Nisibin, 578 H. |url=https://numismatics.org/collection/0000.999.7979 |malper=numismatics.org |weşanger=[[American Numismatic Society]] |ziman=en }}&lt;/ref&gt;]]

Li gorî dîroknasê kurd [[Behaedînê Şedad]] (yek ji biyografên hevdem ên Selahedîn), Selahedîn misilmanekî dîndar bû—wî ji guhkirin û xwendina [[Quran]]ê hez dikir, her roj 5 caran nimêj dikir, û &quot;ji [[felsefe]]yan, ji yên ku hebûna [[xweda]] înkar dikirin, ji [[Materyalîzm|materyalîstan]] û ji yên ku li dijî [[Şerîet|Şerîeta Pîroz]] bûn, nefret dikir.&quot; Ew herwiha alîgirê [[Sofîtî|sofîzmê]] û patronê xanqeyan (hostelên sofiyan) li Misir, Sûriyê û Kurdistanê bû, ji bilî [[medrese]]yên ku hînkirinên ortodoks ên [[Sunîtî|sunî]] peyda dikirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Tragedy of the Templars: The Rise and Fall of the Crusader States |nivîskar=Michael Haag |weşanger=[[Profile Books]] |tarîx=2012 |rûpel=158 |isbn=978-1847658548 |jêgirtin=Wek alternatîfek ortodoks lê ezoterîk ji bo îsmaîlîzmê, Selahedîn teşwîqa [[Sofîtî|sofîzmê]] da û xanqe -ango wargehên sofiyan- ava kir û herwiha medrese, kolejên teolojîk ên ku guhertoya pejirandî ya baweriyê pêşve dibirin, damezrand. Di hewldana Selahedîn de ji bo şerkirin û tepeserkirina tiştê ku ew wekî bid'eta îsmaîliyan dihesiband, gelek xanqe û medrese li seranserê [[Qahîre]] û Misirê hatin avakirin. |url=https://books.google.com/books?id=hTPC09XoKs0C }}&lt;/ref&gt; Berî her tiştî ew dilsozê [[cîhad]]ê bû:&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |url=https://books.google.com/books?id=JU0eSxDCOmIC |sernav=Arab Historians of the Crusades |sal=1984 |rr=99–100 |weşanger=University of California Press |isbn=9780520052246 }}&lt;/ref&gt;

{{Quote|Berhemên pîroz [Quran, hedîs, û hwd.] tijî beşên ku behsa cîhadê dikin in. Selahedîn di vê yekê de ji her tiştî bêtir xebatkar û xîretkêş bû... Cîhad û êşa tê de giranî di dilê wî û tevahiya hebûna wî de di her endamekî de dikişand; ew behsa tiştekî din nedikir, tenê li ser alavên şer difikirî, tenê bi kesên ku çek hilgirtibûn re eleqedar bû, ji kesên ku behsa tiştekî din dikirin an jî çalakiyek din teşwîq dikirin re sempatîyek hindik hebû.}}

Di sala 1174an de, Selahedîn ferman da ku mîstîkekî sofiyê, Qadîd el-Qefas (bi [[Zimanê erebî|erebî]]: قديد القفاص), li [[Îskenderiye]] were girtin. Di sala 1191an de, wî ferman da kurê xwe ku fîlozofê sofiyê [[Şihabedînê Suhrewerdî|Yehya Suhrewerdî]], damezrînerê rêbaza [[îşraqîtî]] di [[Felsefeya îslamê|felsefeya misilmanan]] de, li [[Heleb]]ê bidarve bike. Bahaedînê Şedad ku vê bûyerê wekî beşek ji beşa xwe ya li ser dîndartiya siltan vedibêje, dibêje ku tê gotin ku Suhrewerdî &quot;Şerîetê qebûl nekiriyê û vê wekî nederbasdar îlan kiriye.&quot; Piştî şêwirmendiya bi hin [[alim]]an, Selahedîn ferman da ku Suhrewerdî were bidarvekirin. Selahedîn herwiha li dijî [[Heşhaşî|heşhaşiyan]], mezhebek tundrew a [[Şiîtî|şiî]] ya [[Îsmaîlîtî|îsmaîltî]] li [[Dîroka Îranê|Farsistan]] û Sûriyeyê, derket, û wan wekî kefîr û alîgîrên xaçperestanan didît.&lt;ref name=&quot;Christine2015&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |nivîskar=Caldwell Ames |pêşnav=Christine |url=https://books.google.com/books?id=aPgGBwAAQBAJ |sernav=Medieval Heresies |tarîx=2015 |weşanger=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-1107023369 |rûpel=171 }}&lt;/ref&gt;

Selahedîn sofiyên asyayî pêşwazî li Misirê kir û wî û şagirtên wî gelek xanqe û [[Zewiye|''zewiye'']] damezrandin û bexşandin ku dîroknasê misirî [[Meqrîzî]] navnîşek dirêj dide.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |nivîskar=[[J. Spencer Trimingham]] |sernav=The Sufi Orders in Islam |url=https://books.google.com/books?id=NhXqWLd_AMQC |tarîx=1998 |weşanger=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0198028239 |rûpel=17 }}&lt;/ref&gt; Lê hîn ne diyar e ku berjewendiyên Selahedîn di xanqeyê de bi rastî çi bûn û çima wî bi taybetî sofiyan ji derveyî Misirê dixwest. Bersivên van pirsan di celebên sofiyan de ne ku ew dixwest bikişîne. Ji bilî ku pêdivî ye ku sofiyan ji derveyî Misirê werin, xuya ye ku [[waqf]]iyeyê destnîşan kiriye ku ew ji celebek pir taybetî bin:&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |nivîskar=Nathan Hofer |sernav=The Popularisation of Sufism in Ayyubid and Mamluk Egypt, 1173–1325 |url=https://books.google.com/books?id=Pz0kDQAAQBAJ |tarîx=2015 |weşanger=[[Edinburgh University Press]] |isbn=978-0748694228 |rûpel=44 }}&lt;/ref&gt;

{{Quote|Niştecihên xanqeyê bi zanîn û ola xwe dihatin naskirin û bereketa wan dihat xwestin... Damezrîner şert danî ku xanqe ji bo sofiyan wekî komek, ji bo wan kesên ku ji derve tên û li Qahîre û [[Fustat]]ê bicîh dibin, were weqfkirin. Ger ew neyên dîtin, wê demê ew ê ji bo hiqûqnasên belengaz, çi [[şafiî]] bin, çi [[malikî]] bin, û eş'arî bin di baweriya wan de.}}

== Kariyera dêstpêke ==
[[Wêne:Palmer cup left attendants (British Museum).jpg|thumb|Leşkerên eyûbî di cil û bergên selcuqî kûmên şerpûş&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.researchgate.net/publication/299579571_Contadini_Anna_1998_'Poetry_on_Enamelled_Glass_The_Palmer_Cup_in_the_British_Museum'_In_Ward_R_ed_Gilded_and_Enamelled_Glass_from_the_Middle_East_London_British_Museum_Press_pp_56-60 |sernav=(PDF) Contadini, Anna (1998) 'Poetry on Enamelled Glass: The Palmer Cup in the British Museum.' In: Ward, R, (ed.), Gilded and Enamelled Glass from the Middle East. London: British Museum Press, pp. 56-60. |malper=ResearchGate |roja-gihiştinê=2025-11-11 |ziman=en }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.researchgate.net/publication/317006955_Text_and_Image_on_Middle_Eastern_Objects_The_Palmer_Cup_in_Context |sernav=(PDF) Text and Image on Middle Eastern Objects: The Palmer Cup in Context |malper=ResearchGate |roja-gihiştinê=2025-11-11 |ziman=en |trans-quote=Îkonografiya fîgurên wê pir dişibihe ya li ser Kûpaya Palmer, di sêwirana cilên wan de, di serpoş (şarbūş) de û di awayê ku fîgurên dimeşin de têne çêkirin, bi lingê xwe rast û yê din hinekî xwar, bi lingê xwe yê zirav ku hinekî ji erdê bilindtir e. Her çend tarîxek li ser şamdankê tune be jî, ew bi ewlehî dikare were dîroka destpêka sedsala 13an, ji ber ku ew bi eşkereyî aîdî komek karên metalî ye ku niha ji wê serdemê ve hatine damezrandin û ji herêma [[Mûsil]] an [[Botan]]ê ne. Ev hêman her weha dîroka Kûpaya Palmer a sedsala 13an a destpêka piştrast dikin û herêma jêderkê bêtir piştgirî dikin. |paşnav=Contadini |pêşnav=Anna }}&lt;/ref&gt; li ser ''kûpaya Palmerê'' (1200-1215)&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Arab Painting: Text and Image in Illustrated Arabic Manuscripts |paşnav=Contadini |pêşnav=Anna |weşanger=BRILL |tarîx=2010 |rr=11 |isbn=978-90-04-18630-9 |ziman=en |jêgirtin=Nimûneyek ji vê yekê qedeha enamelkirî ya eyûbî ye ku wekî Kûpaya Palmer tê zanin. |url=https://books.google.at/books?id=HA55sqqsaoQC&amp;pg=PA11&amp;redir_esc=y }}&lt;/ref&gt;]]
=== Seferên dêstpêke ===
Kariyera leşkerî ya Selahedîn di bin çavdêriya apê wî [[Şêrko]] de dest pê kir, ku fermandarekî leşkerî yê navdar di bin [[Nûredîn Zengî|Nûredîn]] de bû, mîrê [[Xanedana Zengiyan|zengiyan]] yê Şam û Helebê û mamosteyê herî bi bandor ê Selahedîn bû. Di sala 1163an de, wezîrê xelîfeyê fatimî el-Edîd, Şawer, ji aliyê hevrîkê xwe [[Dirxem]], ku endamekî eşîra bihêz a Benû Ruzzaîk bû, ji Misirê hatibû derxistin. Wî ji Nûredîn piştgiriya leşkerî xwest, ku wî jî guh da daxwaza wî û di sala 1164an de Şêrko şand da ku di sefera wî ya li dijî Dirxem de alîkariya Şawer bike. Selahedîn, di 26 saliya xwe de, bi wan re çû.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=6-7}} Piştî ku Şawer bi serkeftî wekî wezîrê vegeriya, wî daxwaz kir ku Şêrko artêşa xwe ji Misirê bi berdêla 30,000 dînarên zêr vekişîne, lê wî qebûl nekir, israr kir ku ew îradeya Nûredîn e ku ew bimîne. Rola Selahedîn di vê seferê de biçûk bû, û tê zanin ku Şêrko ferman dabû wî ku berî dorpêçkirina Bilbeysê ji aliyê hêzeke hevbeş a xaçperestan û leşkerên Şawer ve, embaran ji Bilbeysê berhev bike.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=9}}

Piştî talankirina Bilbeysê, hêza xaçperest-misirî û artêşa Şêrko dê beşdarî şerê Babeynê li ser sinorê çolê yê [[Nîl]]ê, li rojavayê [[Gîza]]yê, bibin. Selahedîn roleke sereke lîst, fermandariya baskê rastê yê artêşa zengiyan dikir, di heman demê de hêzeke kurdan fermandariya çepê dikir, û Şêrko li navendê bi cih bû. Lêbelê, çavkaniyên misilman ên wê demê, Selahedîn xistin &quot;çenteyê navendê&quot; û ferman dan ku bi vekişîneke sexte dijmin bixin nav xefikê. Hêza xaçperestan di destpêkê de li dijî leşkerên Şêrko serkeftinek bi dest xist, lê erd ji bo hespên wan pir dijwar û qûmî bû, û fermandar Hugo Grenier dema ku êrîşî yekîneya Selahedîn dikir hate girtin. Piştî şerên belavbûyî li geliyên piçûk li başûrê pozîsyona sereke, hêza navendî ya zengiyan vegeriya êrîşê; Selahedîn ji paş ve tevlî bû.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=14}}

Şer bi serkeftina zengiyan bi dawî bû, û li gorî dîroknasê kurd [[Elî îbn Elesîr]], Selahedîn bi alîkariya Şêrko di yek ji &quot;serkeftinên herî berbiçav ên di dîroka tomarkirî de&quot; tê hesibandin, her çend bêtir zilamên Şêrko hatin kuştin û şer ji hêla piraniya çavkaniyan ve wekî serkeftinek tevahî nayê hesibandin. Selahedîn û Şêrko ber bi [[Îskenderiye]] ve çûn ku li wir hatin pêşwazîkirin, pere û çek dan wan û bingehek peyda kirin.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=15}} Piştî ku hêzek xaçperest-misirî ya bilindtir hewl da ku bajêr dorpêç bike, Şêrko artêşa xwe parçe kir. Ew û piraniya hêza xwe ji Îskenderiye vekişiyan, di heman demê de Selahedîn bi erkê parastina bajêr ma, ku li wir ew dorpêçkirî bû.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=16}}

=== Wezîfedarî li Misirê ===
[[Wêne:Saladin in Egypt Conquest.png|thumb|Pêvçûnên Selahedîn li Misirê]]
Şêrko ji bo Misirê bi Şawer û [[Amalrîk I|Amalrîkê I]] re di têkoşîneke desthilatdariyê de bû ku Şawer alîkarî ji Amalrîk xwest. Li gorî agahiyan, di sala 1169an de, Şawer ji aliyê Selahedîn ve hatiye kuştin û Şêrko di dawiya wê salê de mir.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=25}} Piştî mirina wî, hejmarek namzet ji bo rola wezîrê el-Edîd hatin nirxandin ku piraniya wan kurd bûn. Hevgirtina wan a etnîkî bandor li ser çalakiyên malbata eyûbî di kariyera wan a siyasî de kir. Selahedîn û hevkarên wî yên nêzîk ji bandora tirkan razî nebûn. Carekê [[Îsayê Hekarî]], cîgirê kurd ê Selahedîn, ji namzetekî ji bo wezîrê, mîrê kurd Qutb ad-Dîn el-[[Xanedana Hecbaniyan|Hecbanî]], xwest ku bi argumana ku &quot;hem tu û hem jî Selahedîn kurd in û hûn ê nehêlin desthilatdarî bikeve destê tirkan&quot; vekişe.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Life and Legend of the Sultan Saladin |paşnav=Phillips |pêşnav=Jonathan |weşanger=Yale University Press |tarîx=2019 |rr=58 |isbn=978-0-300-24706-0 |cih=New Haven, CT }}&lt;/ref&gt; Nûredîn cîgirê Şêrko hilbijart, lê el-Edîd Selahedîn tayîn kir ku şûna Şawer bigire wek wezîrê.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=28}}

[[Wêne:Experimental crossbow mounted inside a shield, in the Tabṣira by Murḍi Ibn cĀlī Ibn Murḍi al-Ṭarsūsī written for Saladin, late Fāṭimid or early Ayyūbid Egypt, c.1170 CE (Ms. Hunt.264, f.117, Bodleian Library, Oxford, UK).jpg|thumb|Kevaneke ceribandinî ya ku di hundirê mertalekê de hatiye siwarkirin, di ''Tebşîra'' Murdî îbn Calî îbn Murdî el-Tarsûsî de ku ji bo Selahedîn, dawiya fatimiyan an destpêka eyûbiyan li Misirê, dora sala 1170 {{Pz}} hatiye nivîsandin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=FROM AGHT’AMAR TO ‘AYN DĪWĀR: |paşnav=Nicolle |pêşnav=David |weşanger=Peeters Publishers |tarîx=2019-02-06 |rr=81–132 |url=https://doi.org/10.2307/j.ctv1q26z2m.10 }}&lt;/ref&gt;]]

Sedema hilbijartina Selahedîn ku misilmanekî sunî bû, ji aliyê xelîfê şiî el-Edîd ve diguhere. Elî îbn Elesîr îdîa dike ku xelîfe piştî ku şêwirmendên wî jê re gotine ku &quot;kesek ji Selahedîn qelstir an ciwantir tune ye&quot; û &quot;yek ji mîran [fermandaran] guh nedaye wî û xizmeta wî nekiriye&quot;, ew hilbijartiye. Lêbelê, li gorî vê guhertoyê, piştî hin danûstandinan, di dawiyê de piraniya mîran ew qebûl kiriye. Şêwirmendên El-Edîd jî guman dikirin ku Selahedîn ji bo parçekirina zengiyan li Sûriyeyê pêş dixin. El-Wehranî nivîsandiye ku Selahedîn ji ber navûdengê malbata wî di &quot;comerdî û jêhatîbûna wan a leşkerî&quot; de hatiye hilbijartin. [[Îmad ed-Dîn el-Îsfahanî|Îmad ed-Dîn]] nivîsandiye ku piştî heyama şîna kurt a ji bo Şêrko ku di dema wê de &quot;raman ji hev cuda bûn&quot;, mîrên zengî biryar dane ku Selahedîn bidin û xelîfe neçar kirine ku &quot;wî wekî wezîr veberhêne&quot;. Her çend meqam ji ber serokên misilan ên hevrik tevlihev bûn jî, piraniya fermandarên Sûriyeyê piştgirîya Selahedîn kirin ji ber rola wî di sefera Misirê de, ku tê de wî qeydek jêhatîbûnên leşkerî bi dest xist.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=28-29}}

Li gorî çavkaniyên erebî yên wê demê, Selahedîn di 26ê adarê de wek wezîrê karên derve hat tayînkirin û &quot;ji vexwarina şerabê poşman bû û ji bêserûberiyê vegeriya û cilên olî li xwe kir&quot;.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=32}} Ji ber ku di kariyera xwe de ji her demê bêtir hêz û serxwebûn bi dest xistibû, ew hîn jî bi mijara dilsoziya dawîn a di navbera el-Edîd û Nûredîn de rû bi rû mabû. Di dawiya salê de, komek leşker û mîrên misirî hewl dan ku Selahedîn bikujin, lê ji ber ku bi saya serokê îstîxbarata wî Elî îbn Sefyan niyeta wan dizanibûn, wî komplogerê sereke, Nacî, Mu'temîn el-Xîlefe - kontrolkerê sivîl ê Qesra Fatimiyan - girt û kuşt. Roja din, 50.000 leşkerên kole ên afrîkî ji alayên artêşa fatimiyan ên li dijî desthilatdariya Selahedîn, digel mîr û xelkên asayî yên Misirê, serhildanek li dar xistin. Heta 23ê tebaxê, Selahedîn serhildan bi biryardarî tepeser kir û careke din neçar ma ku bi dijwariyek leşkerî ji Qahîreyê re rû bi rû bimîne.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=34-36}}

Ber bi dawiya sala 1169an ve, Selahedîn bi piştgiriya Nûredîn, hêzek mezin a xaçperest û [[Împeratoriya Bîzansê|bîzansî]] li nêzîkî [[Dimyat]]ê têk bir. Piştre, di bihara 1170an de, Nûredîn bavê Selahedîn şand Misirê li gorî daxwaza Selahedîn û herwiha bi teşwîqkirina xelîfeyê [[Xanedana Ebasiyan|ebasî]] yê li Bexdayê [[Mustencîd]] ku armanc dikir zextê li Selahedîn bike da ku xelîfeyê hevrikê xwe, el-Ad, ji desthilatê rake.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=38}} Selahedîn bi xwe jî li Misirê destê xwe xurt dikir û piştgiriya xwe li wir berfireh dikir. Wî dest bi dayîna meqamên bilind li herêmê ji endamên malbata xwe re kir; wî ferman da ku zanîngehek ji bo şaxa [[malikî]] ya îslama [[sunîtî]] li bajêr, û herwiha yek ji bo mezheba [[şafiî]] ku ew li [[Fûstat]]ê girêdayî bû, were avakirin.{{Sfn|Lyon &amp; Jackson|1982|p=41}}

Piştî ku xwe li Misirê bicîh kir, Selahedîn li dijî xaçperestan seferek da destpêkirin û di sala 1170an de [[Deyrê Balah]] dorpêç kir.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=43}} Amalrîk garnîzonên xwe yên templar ji [[Şirîta Xezeyê|Xezeyê]] vekişand da ku di parastina Deyrê Balah de alîkariya wî bike, lê Selahedîn ji hêza wan reviya û di sala 1187an de Xezeyê girt. Di sala 1191an de Selahedîn kelehên li Xezeyê yên ku ji hêla qiral [[Baldwin III]] ve ji bo Şovalyeyên Templar hatibûn çêkirin, wêran kirin.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=43}} Ne diyar e kengî, lê di heman salê de, wî êrîşî keleha xaçperestan a [[Eilat]]ê kir, ku li ser giravek li serê [[kendava Eqebeyê]] hatibû avakirin û girt. Ew ji bo derbasbûna hêzên deryayî yên misilmanan gef nexwar lê dikaribû komên piçûktir ên keştiyên misilmanan aciz bike û Selahedîn biryar da ku wê ji rêya xwe paqij bike.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=43}}

== Desthildariya wî (1171-1193) ==

=== Siltanê Misirê ===
Li gorî Îmad Ed-Dîn, Nûredîn di hezîrana 1171an de ji Selahedîn re nameyek nivîsandiye û jê re gotiye ku xelîfetiya ebasiyan li Misirê ji nû ve ava bike, ku Selahedîn du meh şûnda piştî teşwîqkirina zêde ji hêla Necmedîn Xebûşanî, ''feqîyê''şafî ku bi tundî li dijî desthilatdariya şiî li welêt bû, ev yek hevrêz kir.{{Sfn|Brett|2017|pp=228–29}}{{Sfn|Halm|2014}}{{sfn|Köhler|2013|p=44}} Bi vî awayî çend mîrên Misirê hatin kuştin, lê ji El-Edîd re hate gotin ku ew ji ber serhildana li dijî wî hatine kuştin.{{Sfn|Runciman|1951|p=229}} Li gorî gotinekê, ew paşê nexweş ket an jî jehrî bû.{{sfn|Köhler|2013|p=45}} Dema ku nexweş bû, wî ji Selahedîn xwest ku serdana wî bike da ku jê bixwaze ku ew lênêrîna zarokên xwe yên piçûk bike, lê Selahedîn qebûl nekir, ji ber ku ji xiyanetê li dijî ebasiyan ditirsiya û tê gotin ku piştî ku fêm kir ku El-Edîd çi dixwest, ji kiryara xwe poşman bûye.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=45}} Ew di 13ê îlonê de mir, û pênc roj şûnda, xutbeya ebasiyan li Qahîre û Fustatê hate ragihandi ku Mustadî wekî xelîfe hate ragihandin.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=46-47}}

Di 25ê îlonê de, Selahedîn ji Qahîreyê derket da ku bi Nûredîn re, ku dê ji Sûriyeyê êrîş bike, beşdarî êrîşeke hevbeş a li ser [[Keleha Kerakê|Kerak]] û Montrealê, kelehên çolê yên [[keyaniya Orşelîmê]] bibe. Lêbelê, berî ku bigihîje Montrealê, Selahedîn vegeriya Qahîreyê ji ber ku rapor wergirtin ku di nebûna wî de serokên xaçperestan piştgiriya xwe ya ji bo xayînên li hundirê Misirê zêde kirine da ku ji hundir ve êrîşî Selahedîn bikin û hêza wî kêm bikin, nemaze fatimiyan ku dest bi komployê kirin da ku rûmeta xwe ya berê vegerînin. Ji ber vê yekê, Nûredîn bi tena serê xwe çû.&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Shahri |pêşnav=Waseem |paşnav2=Tahir |pêşnav2=Inayatullah |tarîx=2011-12-15 |sernav=Effect of cycloheximide on postharvest performance of cut spikes of  Consolida ajacis  cv. Violet Blue |url=https://doi.org/10.37855/jah.2011.v13i02.30 |kovar=Journal of Applied Horticulture |cild=13 |hejmar=02 |rr=128-134 |doi=10.37855/jah.2011.v13i02.30 |issn=0972-1045 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Abu-Lughod&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Before European Hegemony: The World System A.D. 1250–1350 |paşnav=Abu-Lughod |pêşnav=Janet L. |lînka-nivîskar=Janet Abu-Lughod |weşanger=Oxford University Press |sal=1991 |rr=[https://archive.org/details/beforeeuropeanhe00abul_1/page/243 243–244] |isbn=978-0-19-506774-3 |cih=New York |beş=The Mideast Heartland |url=https://archive.org/details/beforeeuropeanhe00abul_1/page/243 |sala-orîjînal=1989 |urlya-beşê=https://books.google.com/books?id=rYlgGU2SLiQC&amp;pg=PA244 }}&lt;/ref&gt;

Di havîna sala 1173an de, artêşeke ji Nûbiyayê û komek leşkerên fatimî yên [[ermenî]] yên berê li ser sinorê Misirê hatin ragihandin ku ji bo dorpêçkirina [[Eswan]]ê amadekariyan dikin. Mîrê bajêr ji Selahedîn alîkarî xwestibû û di bin serokatiya [[Tûran Şah]], birayê Selahedîn, de hêzên ewlehiyê wergirtibûn. Di encamê de, leşkerên nûbiyayî têk çûn; lê di sala 1173an de vegeriyan û dîsa têk çûn. Vê carê, hêzên misirî ji Eswanê pêşve çûn û bajarokê Qesr Îbrîm yê li herêma Nûbiyayê girtin. Selahedîn diyariyek ji Nûredîn re şand ku heval û mamosteyê wî bû û 60,000 dînar, &quot;kelûpelên çêkirî yên ecêb&quot;, hin gewher û fîlek. Dema ku van kelûpelan dibir Şamê, Selahedîn fersend dît ku gundewarên xaçperestan wêran bike. Wî êrîşek li dijî kelehên çolê nekir lê hewl da ku erebên bedewî yê misilman ku li ser axa xaçperestan dijiyan ji holê rake da ku frankan ji rêberan bêpar bike.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=60-62}}

Di 31ê tîrmeha 1173an de, bavê Selahedîn, Eyûb, di qezayek siwarbûnê de birîndar bû, ku di dawiyê de bû sedema mirina wî di 9ê tebaxê de.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=64}} Di sala 1174an de, Selahedîn Tûran Şah şand ku [[Yemen]]ê dagir bike da ku ew û bendera wê [[Aden]]ê bide deverên [[Xanedana Eyûbiyan|xanedana eyûbiyan]].

=== Dagirkirina Sûriyeyê ===
[[Wêne:Ayyubid expansion 1174-1193.png|thumb|400px|Herêmên dagirkerî yê [[Xanedana Eyûbiyan|eyûbiyan]], tevîhev kampanyayên Selahedîn, [[Şerefedîn Qerenqûş]] û [[Tûran Şah]] (birayê mezin yê Selahedîn).&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The atlas of the Crusades |paşnav=Riley-Smith |pêşnav=Jonathan Simon Christopher |weşanger=New York : Facts on File |tarîx=1991 |rr=58 |isbn=978-0-8160-2186-4 |kesên-din=Internet Archive |url=http://archive.org/details/atlasofcrusadesc00jona |paşnav2=Swanston Graphics Limited }}&lt;/ref&gt;]]
==== Dagirkirina Şamê ====
Di destpêka havîna 1174an de, Nûredîn artêşek kom dikir û gazî [[Mûsil]], [[Amed]] û [[Cizîr]]ê dikir, wekî amadekariyek eşkere ji bo êrîşek li dijî Misira Selahedîn. Piştî eşkerekirina van amadekariyan, eyûbiyan civînek li dar xistin da ku li ser gefên îhtîmalî nîqaş bikin û Selahedîn leşkerên xwe li derveyî Qahîreyê kom kir. Di 15ê gulanê de, Nûredîn piştî ku nexweş bû û mir, desthilatdariya wî radestî kurê wî yê yanzdeh salî, [[Selîh Îsmaîl Melîk]] kir. Mirina wî ji bo Selahedîn serxwebûna siyasî hişt û di nameyek ji bo Selîh Îsmaîl de soz da ku &quot;wek şûr tevbigere&quot; li dijî dijminên xwe û behsa mirina bavê xwe wekî &quot;lerzîna erdhejê&quot; kir.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=73-74}}

Piştî mirina Nûredîn, Selahedîn bi biryareke dijwar re rû bi rû ma; ew dikaribû artêşa xwe ji Misirê li dijî xaçperestan bigerîne an jî li bendê bimîne heta ku ji hêla Selîh Îsmaîl ve li Sûriyeyê were vexwendin da ku alîkariya wî bike û ji wir şerekî bide destpêkirin. Herwiha ew dikaribû Sûriyeyê berî ku bikeve destê hevrikekî, îlhaq bike, lê ew ditirsiya ku êrîşkirina li ser axa ku berê ya efendiyê wî bû - ku di prensîbên misilmanan de ku ew bawer dikir qedexe ye - wî wekî durû nîşan bide, bi vî rengî wî ji bo serokatiya şerê li dijî xaçperestan ne guncaw bike. Selahedîn dît ku ji bo bidestxistina Sûriyeyê, ew an hewceyê vexwendinek ji Selîh an jî hişyarkirina wî ye ku anarşiya potansiyel dikare ji xaçperestan bibe sedema xetereyê.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=74-75}}

Dema ku Selîh di meha tebaxê de ji bo [[Heleb]]ê hate veguhastin, Gumuştigîn, mîrê bajêr û fermandarekî berê yê Nûredîn, wesayeta wî girt ser xwe. Mîr amade bû ku hemû hevrikên xwe yên li Sûriyê û Kurdistanê, dest pê bi Şamê bike û ji text rake. Di vê rewşa awarte de, mîrê Şamê ji bo alîkariya li dijî Helebê serî li [[Seyfedîn Gazî II|Seyfedînê]] Mûsilê (pismamê Gumuştigîn) da, lê wî red kir, û Sûrî neçar kirin ku alîkariya Selahedîn bixwazin ku wî jî guh da.{{Sfn|Lane-Poole|1906|p=136}} Selahedîn bi 700 siwarên bijartî li çolê siwar bû, ji Kerakê derbas bû û dû re gihîşt [[Bosra]]yê. Li gorî vegotina wî bi xwe, &quot;mîr, leşker û bedewî tevlî wî bûn - hestên dilê wan li ser rûyên wan dihatin dîtin.&quot;{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=81}} Di 23ê mijdara de, ew di nav pesindana giştî de gihîşt Şamê û li wir li mala kevin a bavê xwe bêhna xwe veda, heta ku deriyên [[Keleha Şamê]], ku fermandarê wê Reyhan di destpêkê de red kir ku teslîm bibe,{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=136}} çar roj şûnda, piştî dorpêçkirinek kurt ji hêla birayê wî [[Tûxtekîn Eyûbî]] ve, ji Selahedîn re hatin vekirin.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=83}} Ew xwe li kelehê bi cih kir û rêz û silavên niştecihan wergirt.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=61}}

==== Serkeftinên din li Sûriyeyê ====
[[Wêne:Saladin the Victorious.jpg|thumb|Wêneyekî sedsala 19an ê Selahedînê serkeftî, ji aliyê [[Gustave Doré]] ve.]]
Selahedîn birayê xwe [[Tûxtekîn Eyûbî]] wek waliyê [[Şam]]ê hişt û bajarên din ên ku berê yên [[Nûredîn Zengî|Nûredîn]] bûn lê niha bi pratîkî serbixwe bûn, kêm kirin.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=13}} Artêşa wî bi rehetî [[Hema, Sûriye|Hemayê]] fetih kir, lê ji ber hêza keleha wê ji êrîşa li ser [[Hims]]ê dûr ket.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=13}} Selahedîn ber bi bakur ve ber bi [[Heleb]]ê ve çû û di 30ê kanûnê de piştî ku Gumuştigîn red kir ku textê xwe berde, ew dorpêç kir.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=137}} Es-Selîh ji tirsa girtina ji aliyê Selahedîn ve, ji qesra xwe derket û ji niştecihan xwest ku wî û bajêr radestî hêza dagirker nekin.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=137}} Yek ji dîroknasên Selahedîn îdia kir ku &quot;gel ket bin bandora wî&quot;.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=87}}

Gumuştigîn ji [[Reşîdê Sînan]], serokê ''da'iyê'' [[Heşhaşî]] Sûriyeyê ku ji dema ku wî şûna [[Fatimî|fatimiyên Misirê]] girtibû, bi Selahedîn re di nav nakokiyan de bûn, xwest ku Selahedîn di kampa wî de bikuje.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=138}} Di 11ê gulana 1175an de, komek ji sêzdeh heşhaşiyan bi hêsanî ketin kampa Selahedîn, lê berî ku êrîşa xwe pêk bînin, ji hêla Nesîhê Xumartekîn li Ebû Qubeysê ve hatin tespîtkirin.&lt;ref name=&quot;Lev22&quot;&gt;{{harvnb|Lev|1999|p=22}}&lt;/ref&gt; Yek ji wan ji hêla yek ji fermandarên Selahedîn ve hate kuştin û yên din jî dema ku hewl didan birevin hatin kuştin.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=87}}{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=139}}{{Sfn|Nicolle|2011|p=20}} Ji bo ku pêşveçûna Selahedîn asteng bike, [[Raymond III.|Raymondê Trablûsê]] hêzên xwe li nêzî çemê [[Kebîr]]ê kom kir ku ew li wir ji bo êrîşek li ser axa misilmanan bi cih bûn.{{Sfn|Nicolle|2011|p=20}} Selahedîn paşê ber bi Himsê ve çû, lê piştî ku jê re hate gotin ku hêzek alîkariyê ji hêla Seyfedîn ve ji bajêr re tê şandin, paşve vekişiya.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=88-89}}{{Sfn|Eddé|2011|p=392}}&lt;ref name=&quot;Lev100-101&quot;&gt;{{harvnb|Lev|1999|pp=100–101}}&lt;/ref&gt;

Di vê navberê de hevrikên Selahedîn li Sûriye û Cizîrê şerekî propagandayê li dijî wî dan destpêkirin, îdia kirin ku wî &quot;rewşa xwe [xizmetkarê Nûredîn] ji bîr kiriye&quot; û bi dorpêçkirina kurê xwe, &quot;li dijî [[Xweda|xwedê]] xwe serî hildaye&quot; û ti spasdarî ji bo efendiyê xwe yê kevin nîşan nedaye.&lt;ref name=&quot;Lev1012&quot;&gt;{{harvnb|Lev|1999|p=101}}&lt;/ref&gt; Selahedîn armanc kir ku bi dawîanîna dorpêçê li dijî vê propagandayê derkeve û îdia kir ku ew îslamê ji xaçperestan diparêze; artêşa wî vegeriya Hemayê da ku li wir bi hêzek xaçperestan re şer bike.&lt;ref name=&quot;Lev1012&quot; /&gt; Xaçperest berê xwe dan wir û Selahedîn ev yek wekî &quot;serkeftinek ku deriyên dilê mirovan vedike&quot; îlan kir.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=88-89}} Di demek kurt de piştî vê yekê, Selahedîn di adara 1175an de ketê Himsê û keleha wê girt, piştî berxwedana serhişk a parêzvanên wê.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=140}}&lt;ref name=&quot;Smail35-36&quot;&gt;{{harvnb|Smail|1995|pp=35–36}}&lt;/ref&gt;

Serkeftinên Selahedîn ji bi Seyfedîn tirs kişand. Wekî mîrê [[Xanedana Zengiyan|zengiyan]], tevî Gumuştigîn, wî Sûriye û [[Bakurê Kurdistanê]] wekî milkê malbata xwe didît û dema ku Selahedîn hewl da ku milkên xanedaniya xwe desteser bike, ew hêrs bû.&lt;ref name=&quot;LyonsJackson221&quot;&gt;{{harvnb|Lyons|Jackson|1982|p=221}}&lt;/ref&gt; Seyfedîn artêşek mezin kom kir û şand Helebê ku parêzvanên wê bi bêsebrî li benda wan bûn.&lt;ref name=&quot;Minorsky1953&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Studies in Caucasian History: I. New Light on the Shaddadids of Ganja II. The Shaddadids of Ani III. Prehistory of Saladin |paşnav=Minorsky |pêşnav=V. |weşanger=CUP Archive |tarîx=1953 |rr=147 |isbn=978-0-521-05735-6 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=Pzg8AAAAIAAJ&amp;q=prehistory+of+Saladin }}&lt;/ref&gt; Hêzên hevbeş ên [[Mûsil]] û Helebê li Hemayê li dijî Selahedîn meşiyan.&lt;ref name=&quot;Minorsky1953&quot; /&gt; Selahedîn ku ji ber ku jimara wî pir kêmtir bû, di destpêkê de hewl da ku bi berdana hemî fetihên bakurê herêma Şamê bi zengiyan re li hev bike, lê wan red kir, israr kirin ku ew vegere Misirê.&lt;ref name=&quot;Minorsky1953&quot; /&gt; Dema ku dît ku pevçûn neçar e, Selahedîn ji bo şer amade bû, li [[Şerê Hemayê 1175|qiloçên Hemayê]], li girên li kêleka [[çemê Asî]], pozîsyonek serdest girt.&lt;ref name=&quot;Minorsky1953&quot; /&gt; Di 13ê nîsana 1175an de leşkerên zengiyan ji bo êrîşkirina hêzên wî meşiyan, lê di demek kurt de xwe ji hêla leşkerên eyûbî yên Selahedîn ve dorpêç kirin, ku wan ew perçiqandin.&lt;ref name=&quot;Minorsky1953&quot; /&gt; Şer bi serkeftineke diyarker ji bo Selahedîn bi dawî bû ku reviyayên zengî heta deriyên Helebê şopandin û şêwirmendên es-Selîh neçar kirin ku kontrola Selahedîn li ser parêzgehên Şam, Hims û Hemayê, û herwiha hejmarek bajarokên li derveyî Helebê wekî [[Meeret Numan]], qebûl bikin.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=141}}

[[Wêne:Battle of Saladin - Syria.jpg|thumb|400px|Selahedîn û artêşa xwe li ber dêrên Himsê]]

Piştî serkeftina xwe ya li dijî zengiyan, Selahedîn xwe wek padîşah îlan kir û navê es-Selîh di nimêjên înê û pereyên misilmanan de tepeser kir. Ji wê demê û pê ve wî ferman da ku li hemû mizgeftên Sûriye û Misirê wek padîşahê serwer nimêj bê kirin û li şantiyeya [[Qahîre]]yê pereyên zêrîn ên bi sernavê wî yê fermî - ''el-Melîk an-Nesîr Yûsûf Eyûb'', ''ala'' ''xaya'' &quot;padîşahê bi hêz ji bo alîkariyê, Yûsûf kurê Eyûb; bila al bilind be&quot; derxistin. Xelîfeyê ebasî li [[Bexda]]yê bi dilxwazî ​​​​desthilatdariya Selahedîn pêşwazî kir û ew wekî &quot;Siltanê Misir û Sûriyeyê&quot; îlan kir. Şerê Hamayê dawî li pêşbirka desthilatdariyê ya di navbera eyûbî û zengiyan de neanî û rûbirûbûna dawî di bihara 1176an de çêbû. Selahedîn hêzên mezin ji Misirê kom kiribûn dema ku Seyfedîn leşkeran di navbera mîrektiyên piçûk yê kurdan ên [[Amed]] û [[Cizîr]]ê de kom dikir.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=141-143}} Dema ku Selahedîn ji çemê Asî derbas bû û ji Hemayê derket, roj tarî bû. Wî ev yek wek nîşanek dît, lê wî meşa xwe ber bi bakur ve domand. Ew gihîşta gundê [[Girê Siltan]], ku bi qasî 25 km dûrî [[Heleb]]ê ye, li wir hêzên wî rastî artêşa Seyfedîn hatin.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=144}}

Ew ber bi Helebê ve berdewam kir ku deriyên xwe hîn jî ji wî re girtî bûn, û li ber bajêr rawestiya. Di rê de artêşa wî gundê Buzê girt û dû re [[Minbic]] girt.&lt;ref name=&quot;Lane-Poole1906p223&quot;&gt;{{harvnb|Lane-Poole|1906|p=223}}&lt;/ref&gt; Ji wir, ew ber bi rojava ve çûn da ku di 15ê gulanê de keleha [[Ezaz]]ê dorpêç bikin.&lt;ref name=&quot;Lane-Poole1906p223&quot; /&gt; Çend roj şûnda dema ku Selahedîn di yek ji konên kaptanê xwe de bêhna xwe vedida, sûîqestkarek ber bi wî ve çû û bi kêrekê li serê wî da.&lt;ref name=&quot;Lane-Poole1906p239-240&quot;&gt;{{harvnb|Lane-Poole|1906|pp=239–240}}&lt;/ref&gt; Qapaxa zirxê serê wî nehat qulkirin û ew karî destê sûîqestkar bigire - xencer tenê gambesonê wî dibire - û êrîşkar di demek kurt de hat kuştin.&lt;ref name=&quot;Lane-Poole1906p239-240&quot; /&gt; Selahedîn ji hewldana kuştina xwe, ku wî Gumuştugin û sûîqestkaran bi komployê tawanbar kir, aciz bû û ji ber vê yekê hewldanên xwe di dorpêçê de zêde kir.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=144-146}}

Fermandarê ereban Ezîz di 21ê hezîranê de teslîm bû û Selahedîn hêzên xwe bi lez û bez ber bi Helebê ve şandin da ku Gumuştigîn ceza bike. Êrîşên wî dîsa rastî berxwedanê hatin, lê wî karî ne tenê agirbestekê, lê belê tifaqeke hevbeş bi Helebê re misoger bike, ku tê de destûr hat dayîn ku Gumuştigîn û es-Selîh kontrola xwe ya li ser bajêr bidomînin û di berdêla wê de, wan Selahedîn wekî serwerê hemû axa ku wî fetih kiriye nas kirin. Mîrên kurd yê [[Mêrdîn (bajar)|Mêrdînê]] û [[Heskîf]]ê, hevalbendên misilman ên Helebê, jî Selahedîn wekî padîşahê Sûriyeyê nas kirin. Dema ku peyman hate îmzekirin, xwişka biçûk a es-Selîh hat ba Selahedîn û daxwaza vegerandina keleha Ezazê kir; wî guh da wê û bi gelek diyariyan ew ber bi deriyên Helebê ve bir.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=144-146}}

=== Kampanyayên wî li dijî heşhaşiyan ===
[[Wêne:Masyaf - Gesamtansicht.jpg|thumb|Selahedîn di tebaxa 1176an de di bin şert û mercên ne diyar de dorpêçkirina keleha [[Îsmaîlîtî|îsmaîlî]] ([[Heşhaşî]]) a [[Mesyaf]]ê ku ji hêla [[Reşîdînê Sînan]] ve dihat fermandarkirin, bi dawî kir.]]

Selahedîn êdî bi hevrikên xwe yê [[Xanedana Zengiyan|zengî]] û [[keyaniya Orşelîmê]] re li ser agirbestê razî bû (ya paşîn di havîna 1175an de qewimî), lê rastî gefên mezheba [[Îsmaîlîtî|îsmaîlî]] ya bi navê [[heşhaşî]], ku [[Reşîde Sînan]] pêşengiya wê dikir, hatin. Ew li [[çiyayê Elewiyan]] bicîh bûn û neh kelehên wan fermandar bûn ku hemî li ser bilindahiyên mezin hatibûn avakirin. Gava ku wî piraniya leşkerên xwe şanda Misirê, Selahedîn di tebaxa 1176an de artêşa xwe ber bi rêzeçiyayên Elewiyan ve bir. Piştî ku gund wêran kir, lê di tu kelehekê de nekarî fetih bike, di heman mehê de paşve vekişiya. Piraniya dîroknasên misilman îdîa dikin ku apê Selahedîn, waliyê Hemayê, di navbera wî û Sînan de navbeynkariya peymanek aştiyê kir.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=148}}{{Sfn|Willey|2001|p=47}}{{sfn|Lewis|1969|p=123}}

Selahedîn ji bo parêzvanên xwe çirayên girêdanê peyda kirin û tebeşîr û xweliyan li dora konê xwe yê li derveyî [[Mesyaf]]ê - ku ew dorpêç kiribû - belav kir da ku şopa sûîqestan tesbît bike.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=149-150}} Li gorî vê guhertoyê, şevekê parêzvanên Selahedîn dîtin ku şewqek ji girê Mesyafê dibiriqî û dûv re di nav konên eyûbiyan de winda bû.{{sfn|Lewis|1969|p=127}} Di cih de, Selahedîn şiyar bû û dît ku kesek ji kon derdikeve. Wî dît ku çira ji cihê xwe hatine danîn û li kêleka nivîna xwe skonên germ ên bi şiklê taybetî yê sûîqestan danîn û li jor noteyek bi xencerekî jehrî hatibû danîn.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Letters from the East : Crusaders, Pilgrims and Settlers in the 12th–13th centuries |weşanger=Ashgate |tarîx=2013 |rûpel=92 |isbn=978-1-4724-1395-6 |cih=Farnham, Surrey |kesên-din=Barber, Malcolm., Bate, Keith |oclc=846946318 }}&lt;/ref&gt; Di notê de gef li wî dihat xwarin ku heke ew ji êrîşa xwe venekişe, ew ê were kuştin. Selahedîn bi dengekî bilind qêriya û got ku Sînan bi xwe ew kes bû ku ji kon derketibû.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=149-150}}

Guhertoyeke din jî îdîa dike ku Selahedîn bi lez û bez leşkerên xwe ji Mesyafê vekişandin ji ber ku ew bi lezgînî hewce bûn da ku hêzek xaçperestan li nêzîkî [[çiyayê Libnanê]] biparêzin.{{Sfn|Willey|2001|p=47}} Di rastiyê de, Selahedîn hewl da ku bi Sînan û heşhaşiyên wî re hevpeymaniyek çêbike, di encamê de xaçperestan ji hevalbendek bihêz li dijî xwe bêpar hiştin.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=151}} Ji ber ku derxistina xaçperestan wekî berjewendiyek û pêşaniyek hevbeş dîtin, Selahedîn û Sînan piştre têkiliyên hevkariyê parastin, yê paşîn kontîngentên hêzên xwe şandin da ku artêşa Selahedîn di hejmarek eniyên şer ên biryardar ên paşîn de xurt bike.{{Sfn|Willey|2001|p=48}}&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The New Islamic Dynasties: A Chronological and Genealogical Manual |paşnav=Bosworth |pêşnav=Clifford E. |weşanger=Columbia University Press |sal=1996 |rr=71–75 }}&lt;/ref&gt;

=== Vegera Qahîreyê û seferên li Filistînê ===
[[Wêne:Citadel of Salah El.Din.jpg|thumb|[[Keleha Selahedîn]] ji aliyê Selahedîn ve di sala 1176an de dest bi avakirina wê hatiye kirin da ku wekî navenda desthilatdariya Misirê xizmet bike. Avahiyên paşê di nav sedsalan de lê hatine zêdekirin.]]

Piştî ku Selahedîn ji çiyayên Elewiyan derket, ew vedigere Şamê û leşkerên xwe yên sûriyeyî vegerandin malê. Wî [[Tûran Şah]] wekî fermandarê leşkerî yê Sûriyeyê hişt û tenê bi şagirtên xwe yên şexsî re çû Misirê. Di 22ê Îlonê de ew gihîşt [[Qahîre]]yê. Piştî ku nêzîkî du salan ne li wir bû, li Misirê gelek tişt hebûn ku wî organîze û çavdêrî bike, ango xurtkirin û ji restorkirinên avahîsaziya Qahîreyê. Sûrên bajêr hatin tamîrkirin û dirêjkirinên wan hatin danîn, di heman demê de avakirina [[keleha Qahîreyê]] dest pê kir.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=151}} &quot;Bîra Yûsif&quot; a 85 metrê kûr li ser fermana Selahedîn hate çêkirin. Karê giştî yê sereke ku wî li derveyî Qahîreyê ferman da, pira mezin a li [[Gîza]]yê bû ku armanc ew bû ku li dijî dagirkirinek potansiyel a [[Morî (gel)|morî]] bergiriyek çêbike.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=153}}

Selahedîn li Qahîreyê ma û çavdêriya başkirinên wê kir, zanîngehên wekî Medreseya Şûrçêkeran ava kir û rêveberiya navxweyî ya welêt ferman da. Di mijdara 1177an de ew dest bi êrîşekê li ser [[Filistîn (herêm)|Filistînê]] kir; xaçperest vê dawiyê hatibûn nav axa Şamê, ji ber vê yekê Selahedîn dît ku agirbest êdî ne hêjayî parastinê ye. Xiristiyanan beşek mezin ji artêşa xwe şandin da ku keleha [[Harem, Sûriye|Harem]] a li bakurê [[Heleb]]ê dorpêç bikin, ji ber vê yekê başûrê Filistînê parêzvanên hindik hebûn.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=153}} Selahedîn rewş gihîşt wê astê û ber bi [[Eşkalon]] ve meşiya, ku wî wekî &quot;bûka Sûriyeyê&quot; bi nav kir. [[Williamê Tîrê]] tomar kir ku artêşa eyûbiyan ji 26,000 leşkeran pêk dihat, ku ji wan 8,000 hêzên elîtê û 18,000 leşkerên reşik ên ji [[Sûdan]]ê bûn. Ev artêş dest bi êrîşkirina gundan, talankirina [[Remle]] û [[Lod]]ê kir û heta [[deriyên Orşelîmê]] belav bû.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=154}}

=== Şer û agirbest bi Baldwîn re ===
[[Wêne:Schlacht von Montgisard 2.jpg|thumb|350px|Xaçperestan li hembera dagirkerên eyûbî di [[şerê Montsîgardê]]]]
Eyûbiyan destûr dan [[Baldwîn IV ê Orşelîmê]] ku bi [[Şovalyeyên Templar]] ên navdar ên li [[Xeze]]yê re bikeve Eşkalonê bêyî ku li dijî êrîşeke ji nişka ve tedbîran bigire. Her çend hêza xaçperestan tenê ji 375 şovalyeyan pêk dihat jî, Selahedîn ji ber hebûna fermandarên templar ên pir jêhatî dudilî kir ku wan kemînê deyne. Di 25ê mijdarê de, dema ku piraniya artêşa eyûbiyan ne li wir bû, Selahedîn û zilamên wî di [[şerê Montgisardê]] de (dibe ku li [[Gezer]]ê, ku wekî Tell Jezar jî tê zanîn) li nêzî Remleyê hatin şaşkirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://stmuscholars.org/the-battle-of-montgisard/#markerref-149253-13 |sernav=The Battle of Montgisard: A Heroic Stand Against the Odds – StMU Research Scholars }}&lt;/ref&gt; Berî ku ew karibin xwe ava bikin, hêza Templar artêşa Eyûbiyan bi şûrên laş bi laş têk birin. Di templar de Selahedîn hewl da ku zilamên xwe di rêza şer de birêxistin bike, lê ji ber ku parêzvanên wî dihatin kuştin, wî dît ku têkçûn neçar e û ji ber vê yekê bi mayîyek piçûk ji leşkerên xwe li deveyekî bilez siwar bû, heta xaka Misirê siwar bû.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=155}}{{sfn|Stevenson|1907|p=217}}

Selahedîn, ji ber têkçûna xwe ya li Montgisardê bêhêvî nebû, amade bû ku careke din li dijî xaçperestan şer bike. Di bihara 1178an de, ew di bin dîwarên [[Hims]]ê de kamp danî û çend pevçûn di navbera fermandarên wî û artêşa xaçperestan de çêbûn. Hêzên wî yên li Hemayê li ser dijminê xwe serkeftinek bi dest xistin û talanê, digel gelek dîlên şer, anîn cem Selahedîn ku ferman da ku dîl ji ber &quot;talankirin û wêrankirina erdên bawermendan&quot; werin serjêkirin. Wî mayîna salê li Sûriyeyê derbas kir bêyî ku bi dijminên xwe re rûbirû bibe.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=156}}&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav1=Welsh |pêşnav1=William E. |tarîx=2016 |sernav=A day of terrible slaughter |url=https://www.jstor.org/stable/48578533 |kovar=Medieval Warfare |cild=6 |hejmar=1 |rr=28–35 |jstor=48578533 }}&lt;/ref&gt;

[[Wêne:JacobsFordBattlefield.jpg|thumb|Meydana şer li pîra Yakûbê, ji qeraxa rojava ber bi qeraxa rojhilatê [[çemê Urdunê]] ve xuya dike.]]

Xizmetên îstîxbaratê yên Selahedîn ji wî re ragihandin ku xaçparêz pîlan dikin ku êrîşekê bikin li ser Sûriyeyê. Wî ferman da yek ji fermandarên xwe, [[Ferûx Şah]], ku bi hezar leşkerên xwe sinorê [[Şam]]ê biparêze da ku li benda êrîşekê bin, dûv re vekişin, ji şer dûr bisekinin, û li ser giran fenerên hişyariyê vêxin, piştî vê yekê Selahedîn dê bimeşe. Di nîsana 1179an de, xaçparêz û templaran bi serokatiya qiral Baldwîn li benda berxwedanê nebûn û li bendê man ku êrîşek ji nişka ve li ser şivanên misilman ên ku pez û keriyên xwe li rojhilatê [[girên Golan]]ê diçêriyan bidin destpêkirin. Baldwîn pir bi lez û bez pêş ve çû da ku hêza Ferûx Şah bişopîne, ku li başûrê rojhilatê [[Quneytir]]ê kom dibû û paşê ji hêla eyûbiyan ve hate têkbirin. Bi vê serkeftinê, Selahedîn biryar da ku ji Misirê leşkerên zêdetir gazî bike; wî ji [[Ehmed Necmedîn Eyûbî|Ehmedê Necmedîn]] xwest ku 1500 siwaran bişîne.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=136}}

Di havîna 1179an de, qiral Baldwîn li ser rêya Şamê qereqolek danîbû û armanc kiribû ku rêgehek li ser [[çemê Şeriyayê]] xurt bike ku nêzîkbûna deşta [[Banyas]]ê (deşt di navbera misilman û xiristiyanan de hatibû dabeşkirin) kontrol bike. Selahedîn 100,000 zêr pêşkêşî Baldwîn kiribû da ku dev ji projeyê berde, ku bi taybetî ji bo misilmanan pir acizker bû, lê bê feyde bû. Piştre wî biryar da ku keleha ku jê re &quot;Xastelêt&quot; digotin û ji hêla şovalyeyên templar ve dihat parastin, hilweşîne, û baregeha xwe bar kira Banyasê. Dema ku xaçperestan bi lez daketin da ku êrîşî hêzên misilmanan bikin, ew ketin nav bêserûberiyê, û piyade li paş man. Tevî serkeftina destpêkê, wan misilmanan ewqas dûr şopandin ku belav bûn û Selahedîn bi komkirina leşkerên xwe û êrîşkirina ser xaçperestan sûd wergirt. Şer bi serkeftinek diyarker a eyûbiyan bi dawî bû û gelek şovalyeyên payebilind hatin girtin. Piştre Selahedîn çû ku kelehê dorpêç bike, ku di 30ê tebaxa 1179an de ket.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=157-159}}

Di bihara sala 1180an de, dema ku Selahedîn li herêma [[Sefad]]ê bû, ji bo destpêkirina sefereke dijwar li dijî [[Keyaniya Orşelîmê|qiraliteya Orşelîmê]], qiral Baldwîn bi pêşniyarên aştiyê qasid şandin ba wî. Ji ber ku ziwabûn û berhemên xirab karê komîseriya wî asteng dikirin, Selahedîn razî bû ku agirbestê îmze bike. [[Reymondê III.|Reymondê Trablûsê]] agirbest şermezar kir lê piştî êrîşeke eyûbiyan li ser axa wî di meha gulanê de û piştî xuyabûna flota deryayî ya Selahedîn li derveyî bendera [[Tartûs]]ê, neçar ma ku qebûl bike.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=160-161}}

=== Karûbarên navxweyî ===
[[Wêne:Ayyubids. Egypt. al-Nasir I Salah al-Din Yusuf (Saladin). 1169-1193 CE. Citing Abbasid caliph an-Nasir. Dimashq (Damascus) mint. Dated AH 583 (1187-1188 CE).jpg|thumb|350px|[[Dîrham]]ê Selahedîn (1187-1188).&lt;br&gt;Nivîsa pêş: &quot;Mîr, Parêzvan, Rûmeta cîhanê [û] baweriyê&quot;; li kêlekê: &quot;Yusif bin Eyûb, Li Şamê hate kuştin, Sala sê û heştê û pêncsed&quot;.&lt;br&gt;Nivîsa piş: &quot;[[Îmam Neşiredîn Ellah]], Fermandarê Bawermendan&quot;; li kêlekê: &quot;Ji bilî Xwedê ti xwedayekî din tune ye, [[Muhemmed]] pêxemberê Xwedê ye&quot;.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Luftgefäße |paşnav=Balog |pêşnav=Arthur |weşanger=Springer Berlin Heidelberg |tarîx=1919 |rr=89–93 |isbn=978-3-642-51923-9 |cih=Berlin, Heidelberg |url=https://doi.org/10.1007/978-3-642-51985-7_19 |paşnav2=Sygall |pêşnav2=Salomon }}&lt;/ref&gt;]]

Di hezîrana 1180an de, Selahedîn li [[Goksû]]yê ji bo Nûredîn Mihemed, mîrê [[Xanedana Ertûqî|ertûqî]] yê [[Heskîf]]ê, resepsiyonek li dar xist û diyariyên ku li gorî [[Îmadedîn Zengî|Îmadedîn]] zêdetirî 100,000 dînar bûn pêşkêşî wî û birayê wî Ebû Bekir kir. Ev yek ji bo xurtkirina hevpeymaniyekê bi ertûqiyan re û bandorkirina mîrên din ên li [[Kurdistan]] û [[Anatolya]]yê bû. Berê, Selahedîn piştî ku herdu ketin nav pevçûnê, pêşniyar kir ku di navbera Nûredîn û [[Qiliç Arslanê II.]] - siltanê [[Siltanatiya Rûmê|siltanatiya rûmê]] - de navbeynkariyê bike. Yê paşîn daxwaz kir ku Nûredîn erdên ku wekî mehrê ji bo zewaca bi keça wî re hatibûn dayîn, vegerîne dema ku wî rapor wergirtin ku ew rastî îstismara keça wî tê û ji bo bidestxistina axa selcûqî tê bikaranîn. Nûredîn ji Selahedîn xwest ku di vê mijarê de navbeynkariyê bike, lê Arslan red kir.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=148}}

Piştî ku Nûredîn û Selahedîn li Goksûyê civiyan, mîrê bilind ê selcûqiyên Anatolyayê, Îxtiyar Edînê Hesen, daxwaza Arslan piştrast kir, piştî vê yekê peymanek hat çêkirin. Selahedîn paşê hêrs bû dema ku peyamek ji Arslan wergirt ku Nûredîn bi îstismara li dijî keça xwe tawanbar dikir. Wî gef xwar ku êrîşî bajarê [[Meletî|Meletiyê]] bike û got, &quot;ev du roj meş e ji bo min û ez ê heta ku ez negihîjim bajêr ji hespê xwe dernekevim.&quot; Selcûqiyan ji ber vê gefê tirsiyan û ji bo danûstandinan zext kirin. Selahedîn hîs kir ku Arslan rast e ku li keça xwe xwedî derdikeve, lê Nûredîn li cem wî penageh girtibû, û ji ber vê yekê ew nikaribû baweriya wî xiyanet bike. Di dawiyê de li hev hat kirin ku keça Arslan ji bo salekê were şandin û heke Nûredîn bicî neyne, Selahedîn dê dest ji piştgiriya xwe ya ji bo wî berde.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=148}}

Selahedîn Ferûx-Şah li ser Sûriyeyê hişt û di destpêka sala 1181an de vegeriya [[Qahîre]]yê. Li gorî dîroknasê ereb [[Ebû Şema]], wî niyeta xwe hebû ku meha [[Remezan (meh)|Remezanê]] li Misirê derbas bike û dû re di havînê de here [[Meke]]yê ji bo [[hec]]ê. Ji ber sedemek nediyar, xuya ye ku wî pîlanên xwe yên derbarê hecê de guhertiye û di hezîranê de dema ku qeraxên [[Nîl|çemê Nîlê]] vedikole hatiye dîtin. Ew dîsa bi erebên bedewî re ketiye nav pevçûnê; wî du ji sêyan ji milkên wan rakirine da ku wekî tezmînat ji bo xwediyên milkên li [[Feyyûm]]ê bikar bîne. Erebên bedewî herwiha bi bazirganiya bi xaçperestan re hatine tawanbarkirin û di encamê de genimê wan hatiye desteserkirin û ew neçar mane ku ber bi rojava ve koç bikin. Paşê keştîyên şer ên eyûbiyan li dijî korsanên çemê bedewiyan, yên ku qeraxên gola Tanîsê talan dikirin, hatine bicihkirin.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1906|p=156}}

Di havîna sala 1181an de, rêvebirê berê yê qesra Selahedîn [[Behaeddîn Qereqûş]] rêberiya hêzekê kir da ku Mecedîn - cîgirê berê yê Tûran-Şah li bajarokê [[Zebîd]] yê [[Yemen]]ê îro - bigirin dema ku ew li milkê xwe yê li Qahîreyê [[Îmadedînê Îşfehanî]] pêşwazî dikir. Kesên nêzîk yê Selahedîn Mecedîn bi desteserkirina dahatên Zebîd tawanbar kirin, lê Selahedîn bi xwe bawer dikir ku delîl tune ku piştgiriyê bide van îdiayan. Wî Mecedîn bi berdêla dayîna 80,000 dînar serbest berda. Wekî din, dê pereyên din ji birayên Selahedîn [[Ehmedê Necmedîn Eyûbî|Ehmedê Necmedîn]] û Tacê Milik yê Burî re werin dayîn. Girtina Mecedîn a nakokbar beşek ji nerazîbûna mezintir a têkildarî piştî derketina Tûran-Şah ji Yemenê bû. Her çend cîgirên wî berdewam dahatên ji wîlayetê ji wî re dişandin jî, desthilata navendî kêm bû û di navbera Îzedînê Osmanê yê [[Aden]]ê û Hîtan yê Zebîdê de pevçûnek navxweyî derket. Selahedîn di nameyekê de ji Ehmedê Necmedîn re nivîsand:{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=158-159}}
{{Quote|&quot;Ev axa Yemenê xezîneyek e... Me ew fetih kir, lê heta roja îro me tu vegerandin û tu sûd jê nedîtiye. Tenê lêçûnên bêhejmar, şandina leşkeran... û bendewariyên ku di dawiyê de tiştê ku hêvî dikir nedan.&quot;}}

=== Fetîhkirinên împeralî ===
[[Wêne:Dirham of Saladin, 1215-1216.jpg|thumb|350px|Selahedîn li ser dîrhemeke piştî mirina [[Eşref Mûsa]], bi nivîsa li ser rûyê pêş: &quot;Padîşahê Serkeftî, Dadperweriya Cîhan û Baweriyê, Yûsif ibn Eyûb&quot;.{{Sfn|Nicolle|2011|p=26}} Dîroka wê 1215 {{Pz}} ye; di jiyana Selahedîn de jî pereyên wekhev hatine çapkirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |sernav=coin {{!}} British Museum |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/C_1865-0804-40-X |roja-gihiştinê=2025-11-11 |xebat=The British Museum |ziman=en }}&lt;/ref&gt;]]
==== Kampanyayên li dijî xaçperestên frankî û şerê li dijî zengiyan ====
Seyfedîn di hezîrana 1181an de berê miribû û birayê wî Îzedîn serokatiya [[Mûsil]]ê mîras girt.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=149}} Di 4ê kanûna paşîn de, prensê tac ê [[Xanedana Zengiyan|zengiyan]], Selîh, li [[Heleb]]ê mir. Berî mirina xwe, wî ji efserên xwe yên sereke sond xwar ku bi Îzedîn re dilsoz bin, ji ber ku ew tenê hikumdarê zengiyan bû ku têra xwe bihêz bû û li dijî Selahedîn derkeve. Îzedîn li Helebê hate pêşwazîkirin, lê dagirkirina wê û Mûsilê barekî giran li ser şiyanên wî çêkir. Bi vî awayî, wî Heleb da birayê xwe [[Îmadedîn Zengî]], di berdêla [[Şingal]]ê de. Selahedîn ji bo rêzgirtina li peymana ku berê bi zengiyan re çêkiribû, li dijî van danûstandinan ti dijberî nekir.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=164-165}}

Di 11ê gulana 1182an de, Selahedîn, ligel nîvê artêşa eyûbiyên Misirê û gelek sivîlan, ji Qahîreyê ber bi Sûriyê ve çûn. Êvara berî ku biçe, ew bi hevalên xwe re rûnişt û mamosteyê yek ji kurên wî rêzek helbestan vegot: &quot;ji bêhna giyayê çavê ga yê [[Necid]]ê kêfê bistînin, ji ber ku piştî vê êvarê ew êdî nayê&quot;. Selahedîn ev yek wekî nîşanek xirab fêm kir û careke din Misir nedît.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=149}} Dizanibû ku hêzên xaçperestan li ser sinor kom bûne da ku wî bigirin, wî rêya çolê ya di [[nîvgirava Sîna]]yê re ber bi [[Eqebe]]yê li serê [[kendava Eqebeyê]] girt. Selahedîn, bêyî ku rastî dijberiyê were, gundewarê [[Keleha Montrealê|Montrealê]] wêran kir, di heman demê de hêzên Baldwîn temaşe dikirin û red dikirin ku destwerdanê bikin. Ew di meha hezîranê de gihîşt Şamê da ku hîn bibe ku Ferûx Şah êrîşî [[Celîle]] kiriye, gundê [[Deburiye]] talan kiriye û Hebîs Celdek, kelehek pir girîng ji bo xaçperestan, girtiye.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=167}} Di meha tîrmehê de, Selahedîn artêşa xwe ji [[Urdun]]ê derbas kiriye û ber bi Celîlê ve birine, li wir ew ber bi başûr ve meşiya da ku [[Beytsan]]ê talan bike. Di şerekî neqediyayî de li nêzî Kela Belvoirê bi hêzek girîng a xaçperestan re rû bi rû ma, lê ew nekarî artêşa xiristiyanan tune bike û êdî nekarî ji hêla mentiqî ve artêşa xwe bidomîne, ji ber vê yekê ew ji çem vekişiya. Di meha tebaxê de, ew ji [[geliyê Bikayê]] derbasî [[Bêrût]]ê bû, li wir ew bi fîloya Misirê re civiya û bajar dorpêç kir. Ji ber ku nekarî pêşde biçe, piştî çend rojan ew vekişiya da ku li [[Mezopotamya]]yê bi meseleyan re mijûl bibe.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=168-169}}

Mîrê [[Herran]]ê [[Gokborî]], Selahedîn vexwend ku herêma [[Mîrektiya Botan|Botan]] ku [[Bakurê Kurdistanê]] pêk tîne, dagir bike. Wî pabend bû û agirbesta di navbera wî û zengiyan de di îlona 1182an de bi fermî bi dawî bû.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=169-170}} Berî meşa wî ya ber bi Botanê ve, di navbera hikumdarên zengiyan ên herêmê de alozî çêbûbû, bi giranî ji ber nexwestina wan a rêzgirtina ji bo [[Mûsil]]ê.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=164}} Berî ku ew derbasî [[Firat]]ê bibe, Selahedîn sê rojan Heleb dorpêç kir û ev yek nîşan da ku agirbest bi dawî bûye.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=169-170}}

Dema ku gihîşt bajarokê Bîrayê ku nêzîkiya Firatê ye, Gokborî û [[Nûredînê Heskîfê]] tevlî wî bûn û hêzên hevbeş bajarên Cizîrê yek li dû yekê girtin. Pêşî [[Riha]] ket, piştre [[Sirûc]], paşê [[Reqa]], [[Qirqesiya]] û [[Nisêbîn]].{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=169-170}} Reqa xaleke girîng a derbasbûnê bû û di destê Qutbedîn Înal de bû ku di sala 1176an de [[Minbic]] ji Selahedîn winda kiribû. Dema ku wî mezinahiya artêşa Selahedîn dît, wî hewlek hindik da ku li ber xwe bide û bi şertê ku ew ê milkê xwe biparêze, teslîm bû. Selahedîn bi weşandina artêşekê ku ferman da ku hejmarek bacan werin betalkirin û hemî behskirina wan ji tomarên xezîneyê were jêbirin, tavilê bandor li şêniyên bajêr kir û diyar kir ku &quot;hikûmdarên herî belengaz ew in ku berîkên wan qelew û gelê wan zirav in&quot;. Ji Reqayê, ew çû ku gundèn el-Fudeyn, el-Huseyn, Maksîm, Dureyn, 'Ereban û Xabûr fetih bike - ku hemîyan sond xwaribûn ku jê re dilsoz bin.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=176}}

Selahedîn dest bi girtina Nisêbînê kir û ti berxwedanek pêşkêş ne hewce bû. Nisêbîn, bajarekî navîn, ne xwedî girîngiyeke mezin bû, lê di navbera [[Mêrdîn (bajar)|Mêrdîn]] û Mûsilê de di cihekî stratejîk de bû û bi hêsanî digihîşte [[Amed]]ê.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=177}} Di nav van serkeftinan de, Selahedîn agahî wergirt ku xaçperest êrîşî gundên Şamê dikin. Wî bersiv da:{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=169-170}}

{{Quote|&quot;Bila ew... dema ku ew gundan hildiweşînin, em bajaran digirin; dema ku em vegerin, em ê xwedî hêzek mezintir bin ku em li dijî wan şer bikin.&quot;}}

Di vê navberê de, li Helebê mîrê zengiyan êrîşî bajarên Selahedîn ên li bakur û rojhilat kir, wek Balîs, Minbic, Sirûc, Buza'a, Kerzeyn. Wî keleha xwe ya li [[Ezaz]]ê jî wêran kir da ku rê li ber karanîna wê ji hêla eyûbiyan ve bigire ger ew bixwazin wê fetih bikin.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=169-170}}

=== Şer ji bo Mûsilê ===
[[Wêne:Badr al-Din Lulu frontispiece (guards).jpg|thumb|350px|Leşkerên fermandarê zengî yê kurd [[Bedredînê Lûlû]] ji [[Mûsil]]ê, bi şûr û kincê [[qebe]], baskên [[tîraz]], pêlav û şapikê şerbûş. Kitabê Axanî, 1218–1219.]]

Dema ku Selahedîn nêzîkî [[Mûsil]]ê bû, ew bi pirsgirêka dagirkirina bajarekî mezin û rewakirina vê kiryarê re rû bi rû ma.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=178}} Zengiyên Mûsilê alîkariya [[Nesir (xilafê ebasî)|Nesir]] digerîn, xelîfeyê [[Xanedana Ebasiyan|ebasî]] li [[Bexda]]yê dan ku wezîrê wî wan tercîh dikir. Nesir Bedirê Bedir (kesayetiyek dînî ya payebilind) şand da ku di navbera her du aliyan de navbeynkariyê bike. Selahedîn di 10ê mijdara 1182an de gihîşt bajêr. Îzedîn şertên wî qebûl nekir ji ber ku wî ew bêrûmet û berfireh didît û Selahedîn tavilê bajarê bi kelehek xurt dorpêç kir.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=179}}

Piştî çend pevçûnên biçûk û bêçareseriyekê di dorpêça ku ji hêla xelîfe ve hatibû destpêkirin, Selahedîn niyeta wê ew bû ku rêyek bibîne ku bêyî ku zirarê bide navûdengê xwe vekişe û di heman demê de hin zextên leşkerî bidomîne. Wî biryar da ku êrîşî [[Şingal]]ê bike ku ji hêla birayê Îzedîn Şerefdîn ve dihat girtin. Bajar piştî şerekî 15 rojan di 30ê kanûna paşîn de ket.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=180-181}} Leşkerên Selahedîn dîsîplîna wan şikandin û bajar talan kirin; Selahedîn tenê bi şandina wan bo Mûsilê karî walî û efserên wî biparêze. Piştî ku li Şingalê garnîzonek ava kir, ew li benda hevpeymaniyek bû ku ji hêla Îzedîn ve hatibû kom kirin ku ji hêzên wî, yên ji [[Heleb]], [[Mêrdîn (bajar)|Mêrdîn]] û [[Serhed|zozanê kurdan]] de pêk dihat.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=171}} Selahedîn û artêşa wî di sibata 1183an de li [[Herran]]ê li dijî hevpeymaniyê civiyan, lê gava ku ew nêzîkbûna wî bihîst, ya paşîn ji Selahedîn re peyamber şandin û daxwaza aştiyê kirin. Her hêzek vegeriya bajarên xwe û dîroknasê ereb Elfedîl nivîsand: &quot;Ew [hevbendiya Îzedîn] mîna mêran pêşve çûn, mîna jinan ew winda bûn.&quot;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Saladin |paşnav=Lane-Poole |pêşnav=Stanley |weşanger=Рипол Классик |tarîx=1903 |rr=172 |isbn=978-5-87674-321-3 |ziman=en |url=https://books.google.at/books?id=tmcPAwAAQBAJ&amp;pg=PA172&amp;redir_esc=y }}&lt;/ref&gt;

Di 2ê adarê de, Ehmedê Necmedîn ji Misirê Selahedîn re nivîsand ku xaçperestan li &quot;dilê Îslamê&quot; xistine. Reynaldê Xetiliyon keştî şandibûn [[kendava Eqebeyê]] da ku êrîşî bajar û gundên li peravên [[deryaya Sor]] bike. Ev ne hewldanek bû ku bandora xaçperestan li wê deryayê berfireh bikin an jî rêyên bazirganiyê bigirin, lê tenê tevgerek korsan bû.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=184}} Digel vê yekê, Îmaedîn dinivîse ku êrîş ji bo misilmanan tirsnak bû ji ber ku ew bi êrîşên li ser wê deryayê nehatibûn fêr kirin, û îbn Elesîr zêde dike ku niştecihên wê derê ne wekî şervan û ne jî wekî bazirganan ezmûna xaçperestan tune bû.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=185}}

[[Wêne:Inlaid brass writing box showing 'Scorpio' wearing a mail hauberk, from Mosul AD 1200-1250. (Franks Bequest, British Mus., London).jpg|thumb|Hûrgiliya qutiya nivîsandinê ya ji sifir a xemilandî, leşkerek eyûbî ku cilekî zincîrî li xwe kiriye. [[Mûsil]], 1230–1250 {{Pz}}, Muzexaneya Brîtanî.]]

Ji [[Îbn Cûbeyr]] re hat gotin ku şanzdeh keştîyên misilmanan ji aliyê xaçperestan ve hatine şewitandin, dû re keştîyek û karwanek hecî li [[Eydeb]]ê girtin. Wî herwiha ragihand ku ew dixwazin êrîşî [[Medîne]]yê bikin û cenazeyê pexemberê [[Muhemmed]] rakin. [[Meqrîzî]] bi îdiaya ku gora Muhemmed dê ji bo axa xaçperestan were veguhastin da ku misilman li wir [[hec]]ê bikin, ev gotegot zêde kir. Ehmedê Necmedîn Eyûbî di bin fermandariya kirêgirekî kurd [[Bedredînê Lûlû]] de keştîyên xwe yên şer ji Fustat û [[Îskenderiye]]yê veguhezand deryaya Sor. Wan dorpêça xaçperestan şikandin, piraniya keştîyên wan wêran kirin û yên ku lenger danîn û reviyan çolê şopandin û girtin.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=186}} Xaçperestên saxmayî ku hejmara wan 170 bû, ji aliyê Selahedîn ve li bajarên cûrbecûr yên misilmanan hatin kuştin.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=187}}

Ji aliyê Selahedînê ve şerê li Mûsilê baş derbas bû, lê dîsa jî ew negihîşt armancên xwe û artêşa wî piçûk dibû; Teqî Edîn zilamên xwe vegeranda Hemayê, di heman demê de Nesîrê Mihemed û hêzên wî çûn. Vê yekê Îzedîn û hevalbendên wî teşwîq kir ku êrîşê bikin. Hevpeymaniya berê li Herzemê, ku nêzîkî 140 km dûrî Herranê ye, ji nû ve kom bû. Di destpêka nîsanê de, bêyî ku li benda Nesîrê Mihemed bimînin, Selahedîn û Teqî Edîn dest bi pêşveçûna xwe ya li dijî hevpeymaniyê kirin, bê asteng ber bi rojhilat ve ber bi [[Serê Kaniyê, Riha|serê Kaniyê]] ve meşiyan.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=188}} Di dawiya nîsanê de, piştî sê rojan &quot;şerê rastîn&quot;, li gorî Selahedîn, eyûbiyan bajarê [[Amed]]ê girtibûn. Wî bajar tevî depoyên wê, ku ji 80,000 mûman, bircêk tijî serê tîran û 1,040,000 pirtûkan pêk dihat, da Nûredînê Mihemed. Di berdêla dîplomeyekê de - ku bajar dide wî - Nûredîn sond xwar ku ew ê di her sefera şerê li dijî xaçperestan de li pey wî biçe û zirara li bajêr tamîr bike. Ketina Amîdê, ji bilî axê, Xazî yê Mêrdînê razî kir ku bikeve xizmeta Selahedîn, û koalîsyona Îzedîn re qels kir.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=191}}

Selahedîn hewl da ku piştgiriya xelîfê Nesîr li dijî Îzedîn bi rêya şandina nameyekê ku tê de daxwaza belgeyekê dikir ku ji bo girtina Mûsil û deverên wê hincetek qanûnî bide wî, bi dest bixe. Selahedîn armanc kir ku xelîfe razî bike û îdia bike ku her çend wî Misir û Yemen di bin ala ebasiyan de fetih kirine jî, zengiyên Mûsilê bi eşkereyî piştgirîya selcuqiyan (hevrikên xelîfetiyê) kirine û tenê dema ku hewcedar in hatine cem xelîfe. Wî herwiha hêzên Îzedîn bi têkbirina &quot;Şerê Pîroz&quot; ê misilmanan li dijî xaçperestan tawanbar kir û got ku &quot;ew ne razî ne ku şer nekin, lê ew rê li ber yên ku dikarin digirin&quot;. Selahedîn tevgera xwe parast û îdia kir ku ew hatiye Sûriyeyê da ku li dijî xaçperestan şer bike, dawî li bizavên heşhaşiyan bîne û neheqiya misilmanan rawestîne. Wî herwiha soz da ku eger Mûsil bidin wî, ev yek dê bibe sedema girtina [[Orşelîm]], [[Konstantînopolîs]], [[Gurcistan]] û axên xelîfetiya elmuhadiyan li [[Mexrib]]ê, &quot;heta ku peyva xwedê bilind be û xelîfetiya ebasiyan cîhanê paqij bike, [[dêr]] veguherîne [[mizgeft]]an&quot;. Selahedîn tekez kir ku ev hemû dê bi îradeya xwedê bibe û li şûna ku ji xelîfe piştgiriya darayî an leşkerî bixwaze, ew ê axên [[Tikrît]], [[Dakuk]], [[Xûzistan (parêzgeh)|Xûzistan]], [[girava Kîş]] û [[Oman]]ê bigire û bide xelîfe.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=192-194}}

=== Xwedîkirina Helebê ===
[[Wêne:Citadel of Aleppo.jpg|thumb|400px|[[Keleha Helebê]]]]

Selahedîn bala xwe ji [[Mûsil]]ê ber bi [[Heleb]]ê ve kişand, birayê xwe Tac el-Muluk Burî şand da ku Tel Xelîd, ku 130 km li bakurê rojhilatê bajêr e, bigire. Dorpêçek hate danîn, lê parêzgarê Tel Xalid bi hatina Selahedîn bi xwe di 17ê gulanê de berî ku dorpêç pêk were, teslîm bû. Li gorî Îmaedîn, piştî Tel Xalid, Selahedîn ber bi bakur ve ber bi [[Dîlok|Ayntabê]] ve rêyek guherî, lê dema ku artêşa wî ber bi wê ve zivirî, ew bi dest xist, ev yek jî hişt ku ew bi lez nêzîkî 100 kîlometrê din ber bi Helebê ve biçe paş. Di 21ê gulanê de, wî li derveyî bajêr kamp danî, xwe li rojhilatê [[Keleha Helebê]] bi cih kir, di heman demê de hêzên wî taxa Benaqusa li bakurê rojhilat û Bab Cenan li rojava dorpêç kirin. Wî mirovên xwe bi awayekî xeternak nêzîkî bajêr bi cih kirin, bi hêviya serkeftinek zû.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=195}}

Zengî demek dirêj li ber xwe neda. Ew li cem welatiyên xwe ne populer bû û dixwest vegere [[Şingal]]ê, bajarê ku berê wî birêve dibir. Li ser danûstandinekê Zengî dê Helebê radestî Selahedîn bike û li hember vegerandina kontrola xwe ya li ser Şingalê, [[Nisêbîn]] û [[Reqa]]yê, dê Zengî van herêman wekî vasalên Selahedîn di warê xizmeta leşkerî de bigire. Di 12ê hezîranê de, Heleb bi fermî ket destê eyûbiyan.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=172-173}} Gelê Helebê ji van danûstandinan haydar nebû û dema ku ala Selahedîn li ser kelehê hate bilindkirin, ew matmayî man. Du mîr, di nav wan de hevalekî kevin ê Selahedîn, Îzedîn Jurduk, pêşwazî lê kirin û soz dan wî ku xizmeta xwe bidinê. Selahedîn, tevî soza ku ew ê destwerdanê di serokatiya olî ya bajêr de neke, dadgehên [[henefî]] bi rêveberiya [[şafiî]] veguherand. Her çend pereyên wî kêm bûn jî, Selahedîn destûr da Zengî ku diçû hemû kelehên ku ew dikare pê re rêwîtiyê bike, bigire û yên mayî bifroşe - ku Selahedîn bi xwe kirî. Tevî dudiliya wî ya berê ya ji bo danûstandinê jî, wî di serkeftina xwe de guman nedikir û diyar kir ku Heleb &quot;mifteya axan&quot; e û &quot;ev bajar çavê Sûriyeyê ye û keleh jî şagirtê wê ye&quot;.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=199}} Ji bo Selahedîn, girtina bajêr dawiya zêdetirî heşt salan li bendêbûnê nîşan da ji dema ku wî ji [[Ferûx Şah]] re gotibû ku &quot;em tenê şîr didin û Heleb dê ya me be&quot;.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=198-201}}

Piştî ku şevekê li keleha Helebê derbas kir, Selahedîn ber bi Harimê ve meşiya, nêzîkî [[Antîoxeia]] ku di bin destê xaçperestan de bû. Bajar ji aliyê Surhak, &quot;[[Memlûk|''memlûkekî'']] biçûk&quot; ve dihat girtin. Selahedîn li hember Harimê bajarê [[Bosra]] û milkê li [[Şam]]ê pêşkêşî wî kir, lê gava Surhak bêtir xwest, garnîzonên wî yên li Harimê ew neçar kirin ku derkeve. Cîgirê Selahedîn, Taqîedîn, bi îdiaya ku ew plan dike ku Harimê bide [[Boemondê III]] yê Antîoxeiayê, ew girt. Dema ku Selahedîn teslîm bû, ew dest bi amadekirina parastina Harimê ji xaçperestan kir. Wî ji xelîfe û bindestên xwe yên li [[Yemen]] û [[Baalbek]]ê re ragihand ku ew ê êrîşî [[Ermenî|ermeniyan]] bike. Lêbelê, berî ku ew bikaribe biçe, hejmarek hûrguliyên îdarî hebûn ku werin çareser kirin. Selahedîn li hember wê yekê ku girtiyên misilman di destê wî de bin, bi Boemond re agirbest îlan kir û dû re [[Ezaz]] da Alemedîn Silêman û Heleb da Seyfedîn Yezkuyî - yê berê mîrekî Helebê bû ku tevlî Selahedîn bû û yê din memlûkekî berê yê [[Şêrko]] bû ku di rizgarkirina wî ji hewldana kuştinê ya li Ezazê de alîkarî kir.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=202-203}}

=== Şerên li dijî xaçperestan ===
Êrîşên xaçperestan bûn sedema bertekên din ji aliyê Selahedîn ve. Bi taybetî keyê Antakyayê [[Reynad (keyê Antakyayê)|Reynad]] bi fîloyekê li ser [[deryaya Sor]] rêyeke avê ku Selahedîn pêdivî bû vekirî bihêlê û rêyên bazirganî û hecê yên misilmanan tacîz kir. Reynad gef xwar ku êrîşî bajarên pîroz ên [[Meke]] û [[Medîne]]yê bike.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Crusade and Mission: European Approaches Toward the Muslims |paşnav=Kedar |pêşnav=Benjamin Z. |weşanger=Princeton University Press |tarîx=2014 |rûpel=114 |isbn=978-1-4008-5561-2 |ziman=en |jêgirtin=Thus, even after the failure of the Third Crusade Joachim did not discard the possibility of a future military expedition to Jerusalem. |url=https://books.google.com/books?id=Osr_AwAAQBAJ&amp;q=failure+of+the+third+crusade }}&lt;/ref&gt; Di 29ê îlona 1183an de, Selahedîn çemê Urdunê derbas kir da ku êrîşî Bet-Şeanê bike ku di ve demê bênifûs bû. Roja din hêzên wî bajar talan kirin û şewitandin û ber bi rojava ve çûn.&lt;ref name=&quot;Madden2014&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Concise History of the Crusades |paşnav=Madden |pêşnav=Thomas F. |weşanger=Rowman &amp; Littlefield |tarîx=2014 |rûpel=97 |isbn=978-1-4422-3116-0 |ziman=en |jêgirtin= |url=https://books.google.com/books?id=qz0fAwAAQBAJ&amp;q=third+crusade+christian+defeat }}&lt;/ref&gt; Wan li ser rêya [[Neblûs]]ê hêzên xaçperestan ên ji Qerek û Şawbakê girtin û dîl girtin. Di vê navberê de, hêza sereke ya xaçperestan a di bin serokatiya [[Guy yê Lûzînyayê]] de ji Seforiyê (bakurê Filîstînê) ber bi [[Elfûla]]yê ve çû.&lt;ref name=&quot;Madden2014&quot; /&gt; Selahedîn 500 şervan şandin da ku hêzên wan tacîz bikin û ew bi xwe jî ber bi Eyn Jalutê ve meşiya.&lt;ref name=&quot;Madden2014&quot; /&gt; Dema ku hêza xaçperestan - ku wekî hêza herî mezin a ku padîşahiyê heya niha ji çavkaniyên xwe derxistiye tê hesibandin, lê dîsa jî ji hêla misilmanan ve nehatiye beramber kirin - pêşve çûn, eyûbiyan bi awayekî nediyar ber bi çemê Eyn Jalutê ve çûn.&lt;ref name=&quot;LanePoole2013&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=A History of Egypt |paşnav=Lane-Poole |pêşnav=Stanley |weşanger=Cambridge University Press |tarîx=2013 |rûpel= |isbn=978-1-108-06569-6 |cild=6 In the Middle Ages |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=VYRtAAAAQBAJ&amp;q=treaty+of+ramla }}&lt;/ref&gt; Piştî çend êrîşên eyûbiyan - di nav de êrîşên li ser Zirîn, Forbelet û [[çiyayê Taborê]] - xaçperestan hîn jî nexwest êrîşî hêza xwe ya sereke bikin û Selahedîn dema ku xwarin û pêdiviyan xilas bûn, leşkerên xwe vegerandin aliyê din ê çem.&lt;ref name=&quot;LanePoole2013&quot; /&gt; Selahedîn hîn jî neçar ma ku tolhildanê li Reynald bike, ji ber vê yekê wî du caran Qerak, keleha Reynaldê li keyaniya Transurdunê dorpêç kir.{{Sfn|Marshall|1992|p=21}} Cara yekem di sala 1183an de bû, piştî sefera wî ya bêserkeftin a [[Celîle]], lê hêzek alîkariyê ew neçar kir ku vekişe. Wî sefera xwe ya 1184an bi dorpêçkirina duyem a Qerakê dest pê kir, bi hêviya ku vê carê artêşa xaçperestan bikişîne şer li ser erdê vekirî, lê wan ew têk bir û bi serkeftî keleh rizgar kirin.{{Sfn|Khamisy||p=2014}}

[[Wêne:Kerak BW 1.JPG|thumb|350px|[[Keleha Kerakê]]]]

Piştî têkçûna dorpêçên xwe yên Qerakê, Selahedîn demkî bala xwe da projeyek din a demdirêj û êrîşên li ser axa Îzedîn li dora [[Mûsil]]ê ku wî di sala 1182an de bi serkeftinek mezin dest pê kiribû, ji nû ve dest pê kir. Lêbelê, ji wê demê ve, Îzedîn bi waliyê bihêz ê [[Azerbaycan (Îran)|Azerbaycanê]] û ji miletê [[Cîbel]]ê re hevalbendî kir ku di sala 1185an de dest bi veguhestina leşkerên xwe ber bi [[Zagros (rêzeçiya)|çiyayên Zagrosê]] ve kir û bû sedem ku Selahedîn di êrîşên xwe de dudilî bibe. Parêzvanên Mûsilê, dema ku ew haydar bûn ku alîkarî di rê de ye, hewldanên xwe zêde kirin û Selahedîn paşê nexweş ket, ji ber vê yekê di adara 1186an de peymanek aştiyê di navbera van hate îmzekirin.{{Sfn|Humphreys|1991|p=781}} Di vê navberê de, Reyneld ji bo dorpêçên berê yên Qerakê bi talankirina karwanek heciyan di zivistana 1186-87an de tola xwe avêt. Li gorî kitêba fransî yê [[Estoire d'Eracles]], Reynald xwişka Selahedîn di êrîşek li ser karwanek de girt; ev îdiyakirinê ji çavkaniyên hemdem ne yên misilman ne jî yên frankî hatin piştrastkirin, lêbelê li şûna wê tê gotin ku Reynald êrîşî karwanekî berê kiribû û Selahedîn cerdevan danîne da ku ewlehiya xwişka xwe û kurê wê, yên ku zirar nedîtibûn, misoger bikin. Dema ku Selahedîn ji êrîşê bihîst, sond xwar ku ew ê bi xwe Reynald bikuje sewa hedefkirina şikandina agirbestê, sondek ku ew ê bi cih bîne.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=199}} Ev hêrs herwiha bû sedem ku Selahedîn biryar bide ku ji bo kontrolkirina axayê serhişk ê Qerakê, nîv-tedbîran bavêje û li şûna wê tevahiya avahiya [[keyaniya Orşelîmê]] hilweşîne, bi vî awayî dagirkirina havîna 1187an bileztir kir.{{Sfn|Lane-Pool|1906|p=199}}

Di 4ê tîrmeha 1187an de Selahedîn di [[şerê Hetînê]] bi hêzên hevbeş ên Guyê Lûzinyayê, qiralê hevjînê Orşelîmê, û Reymondê sêyêm yê Treblûsê re rû bi rû ma. Tenê di vî şerî de hêza xaçperestan bi piranî ji aliyê artêşa biryardar a Selahedîn ve hate tunekirin. Ev ji bo xaçperestan karesatek mezin bû û xalek werçerxê bû di dîroka [[seferên xaçperestan]] de. Selahedîn Reynald girt û bi xwe berpirsiyarê darvekirina wî bû ji bo tolhildana êrîşên wî yên li dijî karwanên misilmanan. Endamên van karwanan, bê feyde, bi xwendina agirbesta di navbera misilman û xaçperestan de ji wî rehmet xwestin, lê Reynald ev yek paşguh kir û berî ku hin ji wan bikuje û îşkence bike li dijî pêxemberê misilmanan, [[Muhemmed]] heqaretan kir.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Vita et res gestae Sultani : Almalichi Alnasiri, Saladini abi modaffiri Josephi f. Jobi. f. Sjadsi |paşnav=Shaddad |pêşnav=Baha al-Din Yusuf ibn Rafi Ibn |weşanger=BRILL |tarîx=1732-01-01 |rr=42 |isbn=978-90-04-60012-6 |url=https://doi.org/10.1163/9789004600126 }}&lt;/ref&gt; Dema ku Selahedîn ev yek bihîst, sond xwar ku bi xwe Reynald darve bike. Guyê Lûzinyayê di eynî demê jî hate girtin. Dema ku darvekirina Reynald dît, ew ditirsiya ku ew ê yê din be. Lêbelê, Selahedîn jiyana wî xilas kir, û li ser Reynald got:{{Sfn|Eddé|2011|p=304}}&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Vita et res gestae Sultani : Almalichi Alnasiri, Saladini abi modaffiri Josephi f. Jobi. f. Sjadsi |paşnav=Shaddad |pêşnav=Baha al-Din Yusuf ibn Rafi Ibn |weşanger=BRILL |tarîx=1732-01-01 |rr=115 |isbn=978-90-04-60012-6 |url=https://doi.org/10.1163/9789004600126 }}&lt;/ref&gt;

{{Quote|&quot;[ne] adeta padîşahan e ku padîşahan bikujin; lê wî mirovî hemû sînor derbas kiribû, ji ber vê yekê min bi vî rengî pê re reftar kir.&quot;}}

==== Dagirkirina Orşelîmê ====
[[Wêne:L'armée de Saladin.jpg|thumb|Artêşa Selahedîn ji aliyê destnivîsa fransî, 1337]]

Selahedîn yavaş hemû bajarên xaçperestan girtibû. Selahedîn tercîh kir ku [[Orşelîm]]ê bê xwînrijandin bigire û şertên xweş pêşkêş kir, lê yên li hundir red kirin ku ji bajarê xwe yê pîroz derkevin, sond xwarin ku wê di şerekî heta mirinê de wêran bikin ji bilî ku bi aştiyane radestî wê bibin. Orşelîm roja [[în]]ê di 2ê cotmeha 1187an, piştî dorpêçkirinê teslîmî hêzên wî bû.{{Sfn|Malcom and Lyons||p=272}} Dema ku dorpêç destpêkir, Selahedîn nexwest soza şert û mercên çaryek bide niştecihên frankî yên Orşelîmê.{{Sfn|Eddé|2011|p=263-264}} [[Baliyanê Îbelînê]] gef xwar ku dê her rehîneyekî misilman ku tê texmînkirin 5,000 kes be, bikuje û ger çaryeka wisa neyê peyda kirin, dê mezargehên pîroz ên îslamê yên [[Qubbeyê Sehra]] û [[Mescîda Eqsa]] wêran bike. Selahedîn bi encumena xwe re şêwirî û şert hatin pejirandin. Peyman li kolanên Orşelîmê hate xwendin da ku her kes di nav çil rojan de bikaribe ji xwe re peyda bike û baca lihevkirî ji bo azadiya xwe bide Selahedîn.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.fordham.edu/Halsall/source/1187saladin.asp |sernav=De Expugatione Terrae Sanctae per Saladinum (Dagirkeriya Welatê Pîroz ji aliyê Selahedîn) |malper=www.fordham.edu |roja-gihiştinê=2025-11-11 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://sourcebooks.fordham.edu/halsall/source/1187saladin.asp |sernav=Internet History Sourcebooks Project }}&lt;/ref&gt;

Ji bo her frankekî li bajêr, çi mêr, çi jin, çi zarok be, fîdyeyek neasayî kêm dê bihata dayîn, lê Selahedîn, li dijî daxwaza xezîndarên xwe, destûr da gelek malbatên ku nikaribûn fîdye bidin ku derkevin.{{Sfn|Runciman|1990|p=465}}&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=E.J. Brill's First Encyclopaedia of Islam 1913-1936 |weşanger=BRILL |tarîx=1987 |isbn=978-90-04-08265-6 |ziman=en |url=https://books.google.at/books?id=7CP7fYghBFQC&amp;q=saladin+balian+jerusalem+siege+-wikipedia+-%22Kingdom+of+Heaven%22+destroy+temple+mount&amp;pg=PA1101&amp;redir_esc=y }}&lt;/ref&gt; [[Patrîk Herakliyusê Orşelîmê]] komkirinek organîze kir û beşdarî kir ku fîdye ji bo nêzîkî 18,000 welatiyên xizan da, û 15,000ên din jî wek kole hiştin. Birayê Selahedîn, Ehmedê Necmedîn, &quot;ji Selahedîn hezar ji wan ji bo karanîna xwe xwest û dûv re ew di cih de berdan.&quot;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.britannica.com/event/Crusades |sernav=Crusades {{!}} Definition, History, Map, Significance, &amp; Legacy {{!}} Britannica |malper=www.britannica.com |tarîx=2025-10-26 |roja-gihiştinê=2025-11-11 |ziman=en }}&lt;/ref&gt; Piraniya leşkerên peya wek [[Xulamtî|xulam]] hatin firotin. Piştî girtina Orşelîmê, Selahedîn [[Cihûtî|cihûyan]] gazî kir û destûr da wan ku li bajêr bi cih bibin.{{Sfn|Scharfstein &amp; Gelabert|1997|p=145}} Bi taybetî, niştecihên [[Eşkalon]] ku wargeheke mezin a cihûyan bû, daxwaza wî bersivandin.&lt;ref&gt;''The Conquest of Jerusalem and the Third Crusade'', Trans Peter Edbury, rr 58–59&lt;/ref&gt;

[[Wêne:Français 5594, fol. 205 haut, Bataille de Tyr (1187).jpeg|thumb|250px|Mînîyatureke sedsala 15an ku êrîşeke xaçperestan li dijî artêşa Selahedîn nîşan dide. Beşek ji destnivîsa [[Les Passages d’Outremer|''Les Passages d’Outremer'']], ji hêla [[Sébastien Mamerot]] ve.]]

[[Tîros (bajar)|Tîros]], li peravên [[Libnan]]a îro, bajarê dawî yê xaçperestan ê mezin bû ku ji aliyê hêzên misilmanan ve nehatibû girtin. Ji aliyê stratejîk ve, ji bo Selahedîn dê maqûltir bûya ku Tîros berî Orşelîmê bigire; lêbelê, Selahedîn ji ber girîngiya bajêr ji bo îslamê, hilbijart ku pêşî li pey Orşelîmê biçe. Tîros ji aliyê [[Konradê Montferrat]] ve dihat fermandarkirin ku parastina wê xurt kir û du dorpêçên Selahedîn li ber xwe da.&lt;ref name=&quot;:25&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=A History of the Crusades |paşnav1=Runciman |pêşnav1=Steven |weşanger=CUP Archive |sal=1987 |isbn=9780521347716 |url=https://books.google.com/books?id=QL88AAAAIAAJ&amp;q=editions:FCi_QPOwjk4C&amp;pg=PA466 }}&lt;/ref&gt; Di sala 1188an de, li Tortosayê, Selahedîn Guyê Lûzinyayê berda û ew vegerand cem jina wî [[Sibylla yê Orşelîmê]]. Ew pêşî çûn Treblûsê û dûrve çûn ber [[Entakya]]yê. Di sala 1189an de, wan xwest ku Tîros ji bo padîşahiya xwe vegerînin lê Konrad ku Guy wekî padîşah nas nedikir, qebûl nekir.&lt;ref name=&quot;:25&quot; /&gt; Dûv re Guy dest bi dorpêçkirina [[Eka]]yê kir.{{Sfn|Eddé|2011|p=246}}{{Sfn|Malcolm and Lyons||p=274-276}}

Selahedîn bi şahbanû [[Tamar|Tamar yê Gurcistanê]] re di têkiliyên dostane de bû.{{Sfn|Malcolm and Lyons||p=274-276}} Jînenîgarnivîsê Selahedîn [[Behaedînê Şedad]] radigihîne ku, piştî fetihkirina Orşelîmê ji aliyê Selahedîn ve, şahbanûya gurcî qasid şandin ba siltan da ku milkên desteserkirî yên keşîşxaneyên gurcî yên li Orşelîmê vegerîne.{{Sfn|Edbury||p=60}}{{Sfn|Malcolm and Lyons||p=274-276}} Bersiva Selahedîn nehatiye tomar kirin, lê xuya ye ku hewlên şahbanûyê serketî bûne ji ber ku [[Yakûb yê Vitr]], piskoposê Ekeyê, radigihîne ku gurcî, berevajî heciyên din ên xiristiyan, bi alên xwe yên vekirî, destûr dane ku bi serbestî bikevin bajêr.{{Sfn|Malcolm and Lyons||p=274-276}} Herwiha Şedad îdia dike ku şahbûn Tamar di hewildanên xwe de ji bo bidestxistina bermayiyên [[xaça rastîn]] ji [[Împeratoriya Bîzansê|împeratoriya bîzansê]] çêtir pêşniyar kiriye û 200,000 zêr pêşkêşî Selahedîn kiriye ku bermayiyan di [[şerê Hetînê]] de wekî xenîmet girtibû, lê bê encam maye.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Documents On Intercultural Communication In Mamluk Jerusalem: The Georgians Under Sultan An-Nssir Hasan In 759 (1358) |paşnav=Pahlitzsch |pêşnav=Johannes |weşanger=BRILL |tarîx=2008-01-01 |rr=38-39 |isbn=978-90-474-3303-3 |url=https://doi.org/10.1163/ej.9789004165472.i-467.46 }}&lt;/ref&gt;{{Sfn|Eastmond|1998|p=122-123}}

Li gorî Bahaedîn, piştî van serkeftinan, Selahedîn li ser dagirkirina Ewropayê fikirî û got:&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Arab Historians of the Crusades |paşnav=Gabrieli |pêşnav=Francesco |weşanger=University of California Press |tarîx=1984 |rr=101 |isbn=978-0-520-05224-6 |ziman=en |url=https://books.google.at/books?id=JU0eSxDCOmIC&amp;redir_esc=y }}&lt;/ref&gt;

{{Quote|&quot;Ez difikirim ku gava Xwedê serkeftinê li ser mayîna Filistînê bide min, ez ê axên xwe parve bikim, wesiyetnameyekê çêbikim ku daxwazên xwe diyar bike, dû re li ser vê deryayê ber bi welatên wan ên dûr ve biçim û li wir frankan bişopînim, da ku erdê ji her kesê ku baweriya xwe bi Xwedê nayne, an jî di vê hewldanê de bimire, azad bikim.&quot;}}

=== Xaçperesta sêyem ===
{{Gotara bingehîn|Sefera xaçperestan a sêyem}}
{{Quote box|Bi heman awayî rast e ku comerdî û xwedaparêziya wî, bê fanatîzm, ew kulîlka lîberalî û nezaketê ku modela kronîkên me yên kevin bû, li Sûriyeya
frankî ne kêmtir populerbûn ji axên îslamê bi dest xist.|author=René Grousset (nivîskar){{Sfn|Grousset|1970|195}}}}
Hetîn û ketina [[Orşelîm]]ê bû sedema [[sefera xaçperestan a sêyem]] (1189–1192) ku qismî ji hêla &quot;dehiya Selahedîn&quot; a taybet di sala 1188an de hate fînansekirin. Qiral [[Richard I]] dorpêça [[Eka]]yê ya Guy bi rê ve bir, bajar fetih kir û nêzîkî 3,000 girtiyên şer ên misilman îdam kir.{{Sfn|Gillingham|1979|p=191}} Bahaedîn nivîsand:
{{Quote|Sedemên vê komkujiyê bi awayên cuda têne vegotin; li gorî hin kesan, dîl hatine kuştin wekî tolhildan ji bo mirina wan xiristiyanên ku misilmanan ew kuştine. Yên din jî dibêjin ku padîşahê Îngilterê, dema ku biryar da ku hewl bide Eşkelonê fetih bike, piştî çûyîna xwe neaqilane dît ku ewqas dîl li bajêr bihêle. Tenê Xwedê dizane sedema rastîn çi bû.}}

Artêşên Selahedîn di 7ê îlona 1191an de di [[şerê Ersûfê]] de bi artêşa qiral Richard I re ketin şer ku tê de hêzên Selahedîn windahiyên giran dan û neçar man ku vekişin. Piştî şerê Ersûfê, Richard [[Tel-Avîv|Ceffa]] dagir kir û kelhên bajêr sererast kir. Di vê navberê de Selahedîn ber bi başûr ve çû, li wir kelhên Eşkelonê hilweşand da ku pêşî li vê bajarê girîng ê stratejîk bigire ku li ser xaçerêya di navbera Misir û Filistînê de bû ku ne keve destê xaçperestan.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=God's war |paşnav=Christopher Tyerman |weşanger=Belknap Press of Harvard University Press |tarîx=2006 |rr=460-462 |isbn=978-0-674-02387-1 |kesên-din=Internet Archive |url=http://archive.org/details/godswarnewhistor00tyer }}&lt;/ref&gt;

[[Wêne:Ayyubid.png|thumb|[[Anatolya]] û [[Rojhilata Navîn]] li dora sala 1190an. Împeratoriya Selahedîn û herêmên xweser wî bi sor, û herêmên ku ji dewletên xaçperestan di navbera 1187 û 1189an de hatine standin jî bi pembe ne. Keskê vekirî herêmên xaçperestan ên ku piştî mirina Selahedîn sax man nîşan dide.]]

Di çileya 1192an de, artêşa Richard I gundê Beyît Nûba dagirkir ku tenê diwanzdeh kîlometre dûrî Orşelîmê bû, lê bêyî ku êrîşî Bajarê Pîroz bike vekişiya. Di şûna wê de, Richard I ber bi başûr ve ber bi Eşkelon ve çû, li wir wî kelheyên xwe sererast kir. Di tîrmeha 1192an de, Selahedîn hewl da ku bi êrîşa li ser Ceffa gefê li fermandariya Richard I a li ser peravê bixwe.&lt;ref name=&quot;Morris2001&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Middle Ages |paşnav=Morris Bishop |weşanger=Houghton Mifflin Co. |tarîx=2001 |rr=102 |isbn=978-0-618-05703-0 |kesên-din=Internet Archive |url=http://archive.org/details/middleages00bish_0 }}&lt;/ref&gt; Bajar ji aliyê Selahedîn hate dorpêçkirin; lêbelê, Richard I çend roj şûnda gihîşt wir û artêşa Selahedîn di şerekî li derveyî bajêr de têk bir.&lt;ref name=&quot;Morris2001&quot; /&gt;

[[Şerê Ceffayê (1192)]] bû şerê leşkerî yê dawî yê sefera xaçperestan a sêyem. Piştî ku Richard I Ceffayê ji nû ve dagir kir û kelhên wê sererast kir, ew û Selahedîn dîsa li ser şert û mercan nîqaş kirin. Di dawiyê de Richard I li hev kir ku kelhên Eşkelonê hilweşîne, di heman demê de Selahedîn li hev kir ku kontrola xaçperestan a li ser perava Filistînê ji [[Tîros (bajar)|Tîros]] heta Ceffayê nas bike. Dê destûr bê dayîn ku xiristiyan wekî heciyên bêçek biçin Orşelîmê û padîşahiya Selahedîn dê di sê salên pêş de bi dewletên xaçperest re di aştiyê de be.{{Sfn|Rilley-Smith|2005|p=146}}

== Mirin ==
[[Wêne:Graf Saladin Damascus.JPG|thumb|Gora Selahedînê Eyûbî li Şamê]]
Selahedîn di 4ê adara 1193an (27 Sefer 589 Hicrî) de li Şamê ji ber tayê mir,&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Önal |pêşnav=Reyhan |tarîx=2019 |sernav=TDV İslam Ansiklopedisi’ndeki Belâgat İlmiyle İlgili Maddelerin Değerlendirilmesi |url=https://doi.org/10.17932/iau.arap.2019.020/ayad_v05i2002 |kovar=AYDIN ARAPÇA ARAŞTIRMALARI DERGİSİ |cild=5 |hejmar=2 |rr=239 |doi=10.17932/iau.arap.2019.020/ayad_v05i2002 |issn=2687-279X }}&lt;/ref&gt; ne demek dirêj piştî çûyîna qiral Richard I. Di dema mirina xwe de, Selahedîn perçeyek zêr û çil perçe zîv hebûn. Wî dewlemendiya xwe ya mezin dabû bindestên xwe yên belengaz û tiştek ji bo merasîma cenazeyê wî nehiştibû.{{Sfn|Baha ad-Din|2002|p=19}} Ew di goristanekê de li baxçeyê li derveyî Mizgefta Emewî li Şamê, Sûriyeya îro, hate defînkirin.{{Sfn|Baha ad-Din|2002|p=25}} Di destpêkê de gor beşek ji kompleksek bû ku dibistanek jî di nav de bû, ''Medreseya el-Ezîziye'' ku ji bilî çend stûn û kemerek hundurîn hindik maye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://madainproject.com/mausoleum_of_saladin |sernav=Mausoleum of Saladin - Madain Project (en) |malper=madainproject.com |roja-gihiştinê=2025-11-11 }}&lt;/ref&gt; Heft sedsalan şûnda, împerator [[Wilhelm II]] yê Almanyayê sarkofagek mermerî ya nû ji bo goristanê bexş kir. Lêbelê, sarkofaga orîjînal nehat guheztin; li şûna wê, goristan ku ji bo mêvanan vekirî ye, naha du sarkofag hene: ya mermerî ya li kêlekê hatî danîn û ya darîn a orîjînal ku gora Selahedîn vedişêre.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The library of the Palestine Pilgrims' Text Society |paşnav=Palestine Pilgrims' Text Society |pêşnav=London |weşanger=London Committee of the Palestine Exploration Fund |tarîx=1896-97 |kesên-din=Robarts - University of Toronto |url=http://archive.org/details/libraryofpalesti13paleuoft }}&lt;/ref&gt;

Di salên piştî mirina wî de, ji nû ve avakirina avahiya desthilatdariya xanedana eyûbiyan pêk hat: Çend kur û hevkarên wî yên nêzîk li Misir, Sûriye û Kurdistanê kontrola deverên Misir, Sûriye û Mezopotamyayê girtin destê xwe. Mînakî, kurê wî [[Efdal kurê Selahedîn|Efdal]] li Şamê împeratorî girt destê xwe, di heman demê de kurekî din, [[Ezîz Osman]], li Misirê xebitî. Ev yek berê jî parçebûnek diyarkirî ya yekîtiya mezin a ku Selahedîn carekê ava kiribû nîşan da - ku di demek dirêj de hevgirtina împeratoriyê dijwartir kir.&lt;ref name=&quot;Arens2025&quot;&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Arens |pêşnav=Meinolf |tarîx=2025-01-24 |sernav=Johannes Willms: Louis XIV. Der Sonnenkönig und seine Zeit, München: C. H. Beck Verlag 2023, 532 S. |url=https://doi.org/10.1163/15700739-07701012 |kovar=Zeitschrift für Religions- und Geistesgeschichte |cild=77 |hejmar=1 |rr=104–106 |doi=10.1163/15700739-07701012 |issn=0044-3441 }}&lt;/ref&gt;

[[Wêne:Damascus-SaladinTomb.jpg|thumb|Goristana Selahedîn Eyûbî li keleka Mizgefta Emewî li Şamê]]

Cih û mîmariya goristana wî - goristana Selahedîn - xwedî girîngiyeke sembolîk e: Ew rasterast li bakurê Mizgefta Emewiyan a mezin li Şamê ye û tenê çend sal piştî mirina wî hatiye avakirin. Cihêkirina bi zanebûn di nav Bajarê Kevin de - li şûna goristaneke derdorê - statuya Selahedîn û niyeta danîna wî ya daîmî di bin bala civaka bajêr de destnîşan dike.&lt;ref name=&quot;Arens2025&quot; /&gt;

Gora wî di sedsala 19an û destpêka sedsala 20an de ji aliyê civaka parastinê ve jî girîngîyek girîng wergirt: kolandin û restorasyon di destpêka salên 1870 û 1880an de dest pê kirin û avahiyek nû ya mermerî li Împeratoriya Osmanî hate zêdekirin. Wekî din, ev yek aliyek siyasî nîşan dide: parastin û girîngiya gora Selahedîn ne tenê ji ber sedemên olî û çandî bû, lê di heman demê de wekî sembolek nasnameya neteweyî û meşrûiyeta dîrokî li [[Rojhilata Navîn]] hate bikaranîn.&lt;ref name=&quot;Arens2025&quot; /&gt;

== Malbata wî ==
[[Wêne:AYYUBIDS 14218-The Mohammadan Dynasties Chronological And Genealogical Tables With Historical Introductions 0114.jpg|thumb|300px|Malbata eyûbiyan]]
Li gorî agahiyên ku Selahedîn di dawiya serdema xwe de daye, [[Îmamedîn Îsfehanî]] lîsteyek ji kurên Selahedîn û çîrokên jidayikbûna wan berhev kiriye.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=كتاب الروضتين في اخبار الدولتين: ١ |tarîx=1871 |rr=676-677 |ziman=ar |url=https://books.google.at/books?id=prllAAAAcAAJ&amp;pg=RA5-PA76&amp;redir_esc=y }}&lt;/ref&gt; Endamên navdar ên nifşên Selahedîn ku Îmad rêz kiriye ev in:

* [[Efdal kurê Selahedîn|Efdal Nûredînê Elî]], mîrê Şamê (jdb. {{Derdora}} 1169ê li Şamê - m. 1225an)
* [[Ezîz Osman|Ezîz Îmamedîn Ebû Feth yê Osman]], siltanê Misirê (jdb. 4ê çileya 1172an li Misirê - m. 1198an)
* [[Zahir Xezî|Zahir Xiyatê Mensûr Xezî]], mîrê Helebê (jdb. {{Derdora}} 1173an li Misirê - m. 1216an)
* [[Mûazem Tûranşahê Seleh]] (jdb. {{Derdora}} 1181an li Helebê - m. 1260an li Misirê)

Kurên ku Îmamedîn navnîş kiriye panzdeh in, lê li cîhek din ew dinivîse ku ji Selahedîn hivdeh kur û keçek li pey xwe hiştiye. Tê gotin ku keça Selahedîn bi pismamê xwe [[Kamîlê Edil]] re zewiciye. Dibe ku Selahedîn zarokên din jî hebûn ku berî wî mirine. Kurek, Zahir Dawud, ku Îmamedîn wî wekî heştemîn navnîş kiriye, di nameyek ku ji hêla wezîrê wî ve hatiye nivîsandin de wekî kurê diwanzdehemîn ê Selahedîn tê tomar kirin.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;

Derbarê jin û xulam-jinên Selahedîn de zêde tişt nayê zanin. Wî di sala 1176an de bi [[Îsmetedîn Xatûn]], jina [[Nûredîn Zengî]], re zewicî. Zarokên wê tunebûn. Yek ji jinên wî, Şemse, ligel kurê wê Ezîz di gora [[Îmam Şafiî]] de hatin defînkirin.{{Sfn|Ruciman||p=79-80}}

== Tesîra wî ==
=== Tesîra wî li ser kurdan ===
[[Wêne:King (Saladin from Egypt) from Court Game of Geography MET DP862906.jpg|thumb|200px|Selahedîn Eyûbî]]

Selahedîn, ku bi erebî wekî ''Ṣelāh ad-Dīn Yūsuf ibn Eyyūb'' tê nasîn, di dîrok, bîr û nasnameya [[kurd]]an de cihekî aloz û piralî girtiye. Her çend kariyera wî ya siyasî û leşkerî di çarçoveyek fireh a îslamî û [[Rojhilata Navîn]] de pêşketiye ne ku di çarçoveyek taybetî ya kurdî de, lê belê eslê wî yê kurdî bandorek mayînde li ser awayê ku kurd mîrata xwe ya dîrokî fam dikin kiriye.{{sfn|Humphreys|1987|p=164–167}} Bi sedsalan, Selahedîn ji siltanekî serdema navîn veguheriye kesayetek sembolîk ku serokatiya kurd, berxwedan û kapasîteya yekîtiyê di nav pirrengiyê de temsîl dike.{{sfn|Humphreys|1987|p=164–167}} Jiyan û kirinên wî ji hêla dîroknas, rewşenbîr û tevgerên neteweperwer ên kurd ve bi gelek awayan hatine şîrovekirin ku her yek ji wan îdealên ku li gorî çarçoveyên xwe yên siyasî û çandî ne li ser wî pêşkêş kirine.

Di serdema pêşnûjên de, nivîskarên kurd kêm caran balê dikişandin ser paşxaneya etnîkî ya Selahedîn. Kronîknivîsên serdema navîn, hem misilman û hem jî xiristiyan, bi gelemperî wî wekî ''şampiyonê'' ''îslamê'' an jî hikumdarê [[Xanedana Eyûbiyan|xanedana eyûbiyan]] pêşkêş dikirin, ne wekî nûnerê tu nasnameyeke etnîkî.{{sfn|Humphreys|1987|p=164–167}} Têgeha neteweperweriya kurdî, wekî ku tenê di dawiya sedsala nozdehan û destpêka sedsala bîstan de derket holê, di serdema Selahedîn de tune bû.{{sfn|Humphreys|1987|p=164–167}} Digel vê yekê, rastiya ku ew di şaxa [[Xanedana Rewadiyan|rewadiyan]] ya eşîra [[Xanedana Hecbaniyan|hecbaniyan]] li Tikrîtê de ji dayik bûye, ji bo ramanwerên kurd ên paşê ku dixwestin gelê kurd di nav vegotina şaristaniya mezin a Rojhilata Navîn de bi cih bikin, bû lengerek dîrokî ya girîng.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Life of Saladin |paşnav1=ibn Shaddad |pêşnav1=Baha ad-Din |weşanger=Committee of the Palestine Exploration Fund |sal=2014 |rûpel=420 |isbn=978-1-4021-9246-3 |cih=Minnesota |url=https://www.britannica.com/biography/Baha-al-Din |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20210512151617/https://www.britannica.com/biography/Baha-al-Din |roja-arşîvê=12 gulan 2021 |rewşa-urlyê=zindî |roja-gihiştinê=8 kanûna pêşîn 2020 }}&lt;/ref&gt; Bilindbûna wî ji malbateke leşkerî ya kurd bo hikumdarê Misir û Sûriyeyê ji nifşên paşê re potansiyela takekesên kurd nîşan da ku di asta transherêmî de serokatiyê û naskirinê bi dest bixin.&lt;ref&gt;Andrew S. Ehrenkreutz, Saladin (State University of New York Press, 1972), rr. 44–45&lt;/ref&gt;

Di dawiya serdema [[Împeratoriya Osmanî|osmanî]] û destpêka [[serdema nû]] de, zanyarên kurd dest bi keşfkirina Selahedîn kirin wekî beşek ji vejîneke çandî ya berfirehtir.&lt;ref&gt;The Encyclopaedia of Islam, Volume 5, 1986, rr. 822&lt;/ref&gt; Berhemên wekî [[Şerefname]]ya [[Şerefxanê Bidlîsî]] (1597) wî wekî yek ji kurdên navdar ku li derveyî welatê xwe mezinbûn bi dest xistibûn, behs kirin.&lt;ref name=&quot;Tabbaa31&quot;&gt;{{harvnb|Tabbaa|1997|p=31}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The A to Z of the Kurds |paşnav=M. Gunter |pêşnav=Michael |weşanger=Scarecrow Press |sal=2009 |isbn=9780810863347 |url=https://books.google.com/books?id=gbmTlG4_QxAC&amp;q=Sharafnama&amp;pg=PA28 }}&lt;/ref&gt; Her çend vegotina Bidlîsî ji neteweperestiyê bêtir şecere û xanedanî bû jî, wê bingeh ji bo şîrovekirinên nû yên pêşerojê danî.&lt;ref name=&quot;Angold391&quot;&gt;{{harvnb|Angold|2006|p=391}}&lt;/ref&gt; Di sedsala nozdehan de, dema ku rewşenbîrên kurd di bin zextên navendîbûna osmanî û bandora ewropî de dest bi eşkerekirina nasnameyek kolektîf kirin, Selahedîn wekî sembolek guncan a potansiyela kurd derket holê.&lt;ref name=&quot;FageOliver37-38&quot;&gt;{{harvnb|Fage|Oliver|1977|pp=37–38}}&lt;/ref&gt; Ew wekî delîl hate nîşandan ku kurd dikarin dewletparêzî, serokatiya leşkerî û sofîstîkebûna çandî wekhevî ereb, faris an tirkan bin.&lt;ref name=&quot;FageOliver37-38&quot; /&gt;

Di destpêka sedsala 20an de, di dema hilweşîna împeratoriya osmanî û bilindbûna neteweperestiya nû de, ramanwerên kurd ên wekî [[Celadet Alî Bedirxan]] û yên din ên ku di kovara [[Hawar (kovar)|Hawarê]] de dinivîsandin, Selahedîn wekî mînakek ji bo beşdariya kurdan di şaristaniya îslamî de bi nav kirin.''{{sfn|Minorsky|1953|pp=136}}'' Van rewşenbîran ew ne wekî kesayetek cudaxwaz, lê wekî nîşanek nîşan dan ku kurdan di dîrokê de roleke girîng di parastin û dewlemendkirina civaka misilmanan de lîstine.{{sfn|Minorsky|1953|pp=137}} Çerxa Bedirxan û tevgerên wekhev wêneya Selahedîn bikaranîn da ku li dijî vegotinên ku kurdan wekî derdorê an eşîrî nîşan didan derkevin.&lt;ref&gt;Houtsma, M. Th (1993). E. J. Brill's First Encyclopaedia of Islam, 1913–1936. Brill. p. 164. {{ISBN|978-90-04-09790-2}}&lt;/ref&gt; Serkeftina wî di yekkirina gelên cihêreng di bin armancek hevpar de wekî modelek ji bo armancên siyasî yên kurdan xizmet kir - çi ji bo xweseriyê di nav dewletek mezintir de be an jî ji bo xweseriya neteweyî be.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Crusades: Islamic Perspectives |paşnav=Hillenbrand |pêşnav=Carole |weşanger=Psychology Press |tarîx=1999 |rr=332 |isbn=978-1-57958-210-4 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=6UP-vjDzbB8C }}&lt;/ref&gt;

[[Wêne:Selahaddin Eyyubi El Kurdi.jpg|thumb|Potreya Selahedîn Eyûbî di sedsala 14an]]

Di [[Kurdperwerî|kurdperweriya]] nû de, Selahedîn roleke hîn girîngtir girtiye ser xwe. Peyker, abîdeyên dîrokî û saziyên giştî yên bi navê wî li seranserê [[Başûrê Kurdistanê]] û diyasporaya kurd hene.&lt;ref name=&quot;Catlos425&quot;&gt;{{harvnb|Catlos|1997|p=425}}&lt;/ref&gt; [[Zanîngeha Kurdistanê - Hewlêr|Zanîngeha Selahedîn a li Hewlêrê]] ku di sala 1968an de hatiye damezrandin, wekî yek ji rêzgirtinên herî berbiçav ên mîrata wî di civaka kurd a hemdem de radiweste.&lt;ref name=&quot;Catlos425&quot; /&gt; Ji bo gelek kurdan, Selahedîn hem serbilindiya bi eslê xwe kurd û hem jî girêdanek bi cîhana îslamî ya berfirehtir re temsîl dike.&lt;ref name=&quot;Catlos425&quot; /&gt; Rêberên siyasî yên kurd, di nav de yên ji paşxaneyên îdeolojîk ên cihêreng - çi neteweperestên sekuler bin an tevgerên olî - navê wî wekî sembolek yekgirtî bikar anîne ku ji dabeşbûnên navxweyî derbas dibe.&lt;ref name=&quot;Flinterman16-17&quot;&gt;{{harvnb|Flinterman|2012|pp=16–17}}&lt;/ref&gt;

Di dîroka kurdî de, gelek caran Selahedîn wekî kesayetiyek pêşkêş tê nîşankirin ku hebûna dîrokî ya kurdan li herêmên sereke yên Rojhilata Navîn, bi taybetî li [[Iraq]] û [[Sûrî|Sûriye]] nîşan dide. Kariyera wî li van axan wekî bîranînek tê dîtin ku bandora kurdan ji herêmên çiyayî yên ku bi kevneşopî bi [[Kurdistan]]ê ve girêdayî ne pir wêdetir çûye.&lt;ref name=&quot;DalyPetry226&quot;&gt;{{harvnb|Daly|Petry|1998|p=226}}&lt;/ref&gt; Di vê wateyê de, mîrata Selahedîn piştgiriyê dide vîzyonek ku kurd ne wekî çiyayîyên îzolekirî lê wekî beşdarên yekgirtî di dîroka hevpar a herêmê de dibînin.&lt;ref name=&quot;Shatzmiller57-58&quot;&gt;{{harvnb|Shatzmiller|1994|pp=57–58}}&lt;/ref&gt; Ev şîrove bi taybetî di hewldanên rewşenbîrên kurd de ji bo şerkirina li dijî marjînalîzekirinê di dîrokên neteweyî de ku ji hêla vegotinên ereb, farisî an tirkî ve serdest in, girîng bûye.&lt;ref name=&quot;Shatzmiller59-60&quot;&gt;{{harvnb|Shatzmiller|1994|pp=59–60}}&lt;/ref&gt;

Di heman demê de, şîroveyên kurdî yên li ser Selahedîn ne yekreng in.&lt;ref name=&quot;Shatzmiller59-602&quot;&gt;{{harvnb|Shatzmiller|1994|pp=59–60}}&lt;/ref&gt; Hin ramanwerên neteweperwer nebûna ajandaya wî ya eşkere ya kurdî rexne kirine û destnîşan kirine ku desthilatdariya wî xweserî an çanda kurdî nedaye pêşiyê.&lt;ref name=&quot;Jackson36&quot;&gt;{{harvnb|Jackson|1996|p=36}}&lt;/ref&gt; Ew destnîşan dikin ku dewleta Selahedîn piretnîkî bû û dilsoziya wî di serî de ji îslamê re bû ne ji tu komeke etnîkî re.&lt;ref name=&quot;HouraniRuthven131&quot;&gt;{{harvnb|Hourani|Ruthven|2002|p=131}}&lt;/ref&gt; Lêbelê, tewra ev dengên rexnegir jî qebûl dikin ku paşxaneya wî ya kurdî û torên malbatê di jiyana wî ya zû û kariyera wî de roleke avaker lîstine.&lt;ref name=&quot;Jackson36&quot; /&gt; Xanedana eyûbî bi xwe çend xizm û fermandarên kurd dihewîne ku piştî mirina Selahedîn herêmên sereke birêve birine, bi vî rengî hebûna kurd a domdar di avahiyên siyasî yên sedsala sêzdehan de misoger kiriye.&lt;ref name=&quot;DalyPetry239-240&quot;&gt;{{harvnb|Daly|Petry|1998|pp=239–240}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Cambridge History of Africa |paşnav1=Fage |pêşnav1=J. D. |weşanger=Cambridge University Press |tarîx=1975 |rr=28 |isbn=978-0-521-20981-6 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=GWjxR61xAe0C&amp;dq=ayyubid+Feudal&amp;pg=PA28 |paşnav2=Oliver |pêşnav2=Roland }}&lt;/ref&gt;

Dengvedana sembolîk a Selahedîn a nû di nav kurdan de têkiliya di navbera dîrok û siyaseta nasnameyê de jî nîşan dide. Rêberên kurd di demên krîtîk ên têkoşînê de mîrata wî bikar anîne. Bo nimûne, di serhildanên kurdan ên sedsala 20an de, behsa Selahedîn di wêje, axaftin û gotûbêjên siyasî de wekî çavkaniyek îlham û rewatiyê xuya bû. Wêneya wî ji hêla hem tevgerên neteweperest ên sekuler ên wekî [[Partiya Demokrat a Kurdistanê]] (PDK) û [[Yekîtiya Niştimanî ya Kurdistanê]] (YNK) ve û hem jî ji hêla komên bi awayekî olî ve hatine destnîşankirin ku tekez li ser dîndarî û serokatiya wî ya exlaqî dikin, hatiye seferber kirin. Di vê rola dualî de, Selahedîn wekî pirek di navbera aliyên sekuler û olî yên nasnameya kurdî de xizmet dike.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=State and Rural Society in Medieval Islam: Sultans, Muqta's and Fallahun |paşnav=Sato |pêşnav=Tsugitaka |weşanger=BRILL |tarîx=2021-12-06 |rr=51–52 |isbn=978-90-04-49318-6 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=BGZjEAAAQBAJ&amp;dq=the+iqta+system+of+Egypt+and+Syria+under+the+Ayyubids&amp;pg=PA42 }}&lt;/ref&gt;

Di wêje û hunerê de, mîrata kurdî ya Selahedîn îlhama helbestvan, romannivîs û çêkerên fîlman daye ku dixwazin berdewamiya çandî ya gelê kurd piştrast bikin.&lt;ref name=&quot;Lev11&quot;&gt;{{harvnb|Lev|1999|p=11}}&lt;/ref&gt; Şekilê wî di berhemên bi [[Zimanê kurdî|zimanê Kurdî]] de xuya bûye ku dîroka serdema navîn bi perspektîfa nasnameyê ji nû ve şîrove dikin.&lt;ref name=&quot;Lev11&quot; /&gt; Di van wêneyan de, Selahedîn pir caran ne tenê wekî rizgarkerê [[Orşelîm]]ê, lê di heman demê de wekî kurê çiyayên kurdan ku gihîştiye asta gerdûnî tê xuyang kirin.&lt;ref name=&quot;Lev11&quot; /&gt; Ev motîf wê ramanê xurt dike ku [[çanda kurdî]] dikare kesayetên bi girîngiya dîroka cîhanî hilberîne, û li dijî vegotinên marjînalîzm an bindestiyê derkeve.&lt;ref name=&quot;Lev11&quot; /&gt;

Di perwerdehiya hemdem a kurdî û çanda populer de, navê Selahedîn hîn jî serbilindî û xwestekan tîne bîra mirov. Di bernameyên dibistanê yên li hin deverên Başûrê Kurdistanê de behsa wî wekî lehengekî neteweyî tê kirin, di heman demê de dramayên televîzyonê û festîvalên çandî bîranîna wî pîroz dikin.&lt;ref name=&quot;Sato134&quot;&gt;{{harvnb|Sato|2014|p=134}}&lt;/ref&gt; Rojbûna wî û serketinên wî yên mezin, wekî [[Şerê Hetînê]] (1187), carinan di çarçoveyek fermî û populer de têne bîranîn. Bi rêya van pratîkan, hikumdarên eyûbî di bîra kolektîf a pêvajoya avakirina neteweya kurd de cih girtiye.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Arab painting |paşnav1=Ettinghausen |pêşnav1=Richard |weşanger=New York : Rizzoli |tarîx=1977 |rr=114–115 |isbn=978-0-8478-0081-0 |url=https://archive.org/details/arabpainting0000etti/page/114/mode/2up }}&lt;/ref&gt;

Erdnîgariya siyasî ya Kurdistana îro awayê şîrovekirina bandora Selahedîn bêtir şekil dide. Di nav dîyasporaya kurd a li Ewropa û [[Amerîkaya Bakur]] de, çîroka Selahedîn pir caran wekî nîşanek çandî di pêşangeh, konferansên akademîk û bûyerên civakî de xizmet dike ku hewl didin beşdariyên kurdan di dîroka cîhanê de ronî bikin.&lt;ref name=&quot;Yeomans104-105&quot;&gt;{{harvnb|Yeomans|2006|pp=104–107}}&lt;/ref&gt;

Bi kurtasî, bandora Selahedîn li ser kurdan hem dîrokî û hem jî sembolîk e.&lt;ref name=&quot;natali&quot;&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=[[Denise Natali|Natali]] |pêşnav=Denise |sal=2004 |sernav=Ottoman Kurds and emergent Kurdish nationalism |kovar=Critique: Critical Middle Eastern Studies |cild=13 |hejmar=3 |rr=383–387 |doi=10.1080/1066992042000300701 |s2cid=220375529 }}&lt;/ref&gt; Di dîrokê de, hilkişîna wî ji eslê xwe kurd ber bi lûtkeya hêzê di cîhana îslamî de wekî delîlek ji bo beşdariya kurdan di şekildana siyaseta Rojhilata Navîn a serdema navîn de radiweste. Bi awayekî sembolîk, wêneyê wî ji kurdên îro re çavkaniyek serbilindî, yekîtî û rewatiyê di lêgerîna wan a berdewam a naskirinê de peyda kiriye. Çi wekî lehengek neteweyî yê kurd, reformîstek îslamî, an kesayetek gerdûnî ya edaletê were pîrozkirin, Selahedîn di hişmendiya dîrokî ya kurdan de stûnek navendî dimîne.&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav1=Dockstader |pêşnav1=Jason |paşnav2=Mûkrîyan |pêşnav2=Rojîn |tarîx=2022 |sernav=Kurdish liberty |kovar=[[Philosophy &amp; Social Criticism]] |cild=48 |hejmar=8 |rr=1174–1196 |doi=10.1177/01914537211040250 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; Hebûna wî ya domdar di raman û çanda kurdî de nîşan dide ka çawa bîra dîrokî dikare bi berdewamî ji nû ve were şîrovekirin da ku hewcedariyên nasnameyên pêşkeftî bicîh bîne.&lt;ref name=&quot;Peterson26&quot;&gt;{{harvnb|Petersen|1996|p=26}}&lt;/ref&gt;

=== Di cîhana îslamî de ===
Bandora Selahedîn li ser cîhana misilmanan ji temenê wî û destkeftiyên siyasî yên tavilê yên xanedana eyûbiyan wêdetir diçe.&lt;ref name=&quot;Shillington438&quot;&gt;{{harvnb|Shillington|2005|p=438}}&lt;/ref&gt; Ew di nav şaristaniya îslamî de bûye sembola îdealên edalet, yekîtî, dîndarî û şovalyetiyê û di xeyala kolektîf a misilmanan de li herêm û sedsalan wekî yek ji kesayetên herî mayînde xizmet dike.&lt;ref name=&quot;LyonsJackson8&quot;&gt;{{harvnb|Lyons|Jackson|1982|p=8}}&lt;/ref&gt; Mîrata wî dilsoziya olî, pragmatîzma siyasî û serokatiya exlaqî bi awayekî ku wî kiriye arketîpek hikumdarê misilman ê îdeal, li hev dicivîne.&lt;ref name=&quot;LyonsJackson8&quot; /&gt; Ji kronîkvanên îslamî yên serdema navîn bigire heya neteweperestên ereb ên nû û ramanwerên pan-îslamî, Selahedîn hem wekî lehengek dîrokî û hem jî wekî mînakek exlaqî hatiye nîşandan ku mînaka wî ji serdema wî derbas dibe.&lt;ref name=&quot;LyonsJackson8&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;LyonsJackson14&quot;&gt;{{harvnb|Lyons|Jackson|1982|p=14}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Burns142&quot;&gt;{{Harvnb|Burns|2005|p=142}}&lt;/ref&gt;

Di dema jiyana xwe de, bandora Selahedîn li ser cîhana misilmanan tavilê û kûr bû. Piştî dehsalan ji parçebûna siyasî ya piştî hilweşîna [[Împeratoriya Selcûqiyan|selcûqiyan]], xurtkirina Misir, Sûriye, [[Bakurê Kurdistanê]] û hin beşên [[Nîvgirava Erebistanê|Erebistanê]] temsîla yekbûneke berbiçav a deverên sereke yên îslamî di bin yek desthilatdariyê de kir.{{sfn|Rodenbeck|1999|p=57}} Vê hevgirtina siyasî bingeha hêzek nû di rûbirûbûna cîhana misilmanan bi dewletên [[Seferên xaçperestan|xaçperestan]] re peyda kir.{{sfn|Cummins|2011|p=94}} Vegerandina Orşelîmê ji aliyê Selahedîn ve di sala 1187an de, piştî Şerê Hetînê yê biryardar, wekî serkeftinek bi rêberiya xwedayî hate hesibandin ku rûmeta misilmanan û baweriya olî piştî nêzîkî nod sal kontrola xiristiyanan li ser bajêr vegerand.{{sfn|Cummins|2011|p=94}} Vê bûyerê hesta hevgirtina îslamê ji nû ve zindî kir û yek ji beşên herî pîroz di dîroka misilmanan de dimîne.{{sfn|Cummins|2011|p=94}}

[[Wêne:Egypt stamp Tomb of aggressors (1957), Saladin.jpg|thumb|250px| Pûl ji Misirê, Çapa 1957, GORA ÊRÎŞKARAN: Selahedîn û Şerê Hatînê]]

Nivîskarên dîrokî yê misilman ên hemdem wekî [[Elî îbn Elesîr]], [[Behaedînê Şedad]], û Îmamedînê Îsfehanî Selahedîn wekî mînakek ji dîndarî û edaletê pêşkêş kirin.{{sfn|Clifford|2013|p=69}} Wan pabendbûna wî ya bi cîhadê re ne tenê wekî kampanyayek leşkerî lê wekî hewldanek exlaqî û manewî tekez kirin.{{sfn|Clifford|2013|p=69}} Berevajî gelek hikumdarên serdema xwe, Selahedîn pir caran wekî dûrketina ji luksa kesane, parastina dilnizmiyê û nîşandana comerdî li hember dijminên xwe jî dihat wesifandin.{{sfn|Clifford|2013|p=69}} Reftarên wî yên li hember xaçperestan têkçûyî piştî fetihkirina Orşelîmê - ku bi dilovanî û danûstandinê bêtir ji tolhildana girseyî ve hate nîşankirin - wekî delîlên pabendbûna wî bi exlaqê îslamî yê dilovanî û aramiyê hate şîrove kirin.{{sfn|Irwin|1986|pp=19–21}} Ev reftar bi tundî berevajî komkujiyên xaçperestan ên 1099-an bû, wêneya wî wekî hikumdarekî ku îdeala [[Quran]]ê ya dilovaniyê di serfiraziyê de temsîl dike, xurt kir.{{sfn|Irwin|1986|pp=19–21}}&lt;ref name=&quot;Burns147&quot;&gt;{{Harvnb|Burns|2005|p=147}}&lt;/ref&gt;

Hikumeta Selahedîn bandoreke mayînde li ser cîhana misilmanan jî hişt. Wî li seranserê Misir û Sûriyeyê gelek [[medrese]], nexweşxane û weqfên xêrxwazî ​​(waqf) ava kirin, ku gelek ji wan bi sedsalan dom kirin. Van saziyan ne tenê ji bo [[sunîtî]] hebû, bi taybetî ya medreseya [[şafiî]] ku ew pê ve girêdayî bû, pêşve xistin, lê di heman demê de wekî navendên îdarî ji bo yekbûna rewşenbîrî û civakî ya dewleta wî jî xizmet kirin.&lt;ref name=&quot;madainkubra&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://madainproject.com/madrasa_nuriyya_kubra |sernav=Madrasa Nuriya al-Kubra |malper=Madain Project |roja-gihiştinê=7 gulan 2020 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20200507215612/https://madainproject.com/madrasa_nuriyya_kubra |roja-arşîvê=7 gulan 2020 }}&lt;/ref&gt; Bi pêşvebirina zanistiya sunî û sinordarkirina bandora mîrata [[Îsmaîlîtî|îsmaîlî]] ya [[Fatimî|fatimiyan]] li Misirê, Selahedîn roleke sereke di ji nû ve şekildana peyzaja olî ya rojhilatê [[Deryaya Navîn]] de lîst. Ji nû ve avakirina desthilatdariya sunî li [[Qahîre]]yê bingeha geşbûna rewşenbîrî ya paşê di bin [[Dewleta Memlûkan|memlûkan]] de danî, yên ku xwe wekî mîratgirên mîsyona wî didîtin.&lt;ref name=&quot;archnet-nuriya&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://archnet.org/sites/1840 |sernav=Madrasa al-Nuriyya al-Kubra (Damascus) |malper=Archnet |roja-gihiştinê=7 gulan 2020 |rewşa-urlyê=zindî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20200729011551/https://archnet.org/sites/1840 |roja-arşîvê=29 tîrmeh 2020 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Burns148-9&quot;&gt;{{Harvnb|Burns|2005|pp=148–149}}&lt;/ref&gt;

Bi demê re, wêneya Selahedîn wekî yekkerê cîhana misilmanan aliyekî nêzîkî mîtolojîk bi dest xist.&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Les périples de Kalila et Dimna: quand les fables voyagent dans la littérature et les arts du monde islamique |paşnav1=Brac de La Perrière |pêşnav1=Éloïse |weşanger=Brill |rûpel=107 |isbn=978-90-04-46710-1 |cih=Leiden Boston |paşnav2=EL Khiari |pêşnav2=Aïda |paşnav3=Vernay-Nouri |pêşnav3=Annie }}&lt;/ref&gt; Di demên dagirkirina biyanî an jî nebûna yekîtiya navxweyî de, ramanwerên misilman bi berdewamî navê wî wekî modelek serokatiyê bi kar anîn.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt; Di dema dagirkirinên [[Împeratoriya Mongolî|mongolan]] ên sedsala 13an de, dîroknas ji nebûna kesayetiyek wekî Selahedîn ku bikaribe ummetê li dijî gefên hebûnî bicivîne, gazinan dikirin.&lt;ref name=&quot;Werthmuller2010&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Coptic Identity and Ayyubid Politics in Egypt, 1218-1250 |paşnav=Werthmuller |pêşnav=Kurt J. |weşanger=American Univ in Cairo Press |sal=2010 |rr=16, 125 |isbn=978-977-416-345-6 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=RrxIBXFUGV8C }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=God's War: A New History of the Crusades |paşnav=Tyerman |pêşnav=Christopher |lînka-nivîskar=Christopher Tyerman |weşanger=Penguin |sal=2006 |rûpel=350 }}&lt;/ref&gt; Di sedsalên paşîn de, dîroknas û helbestvanên osmanî wî wekî pêşengê mîsyona parastina îslamê ya împeratoriya xwe pîroz kirin.&lt;ref name=&quot;Werthmuller2010&quot; /&gt; Nimûneya wî bandor li ramana [[sofî]] jî kir ku dilnizmî û xweragirtina wî wekî nîşaneyên dîsîplîna giyanî hatin şîrovekirin.&lt;ref name=&quot;Werthmuller2010&quot; /&gt; Hin nivîskarên sofî Selahedîn wekî hikumdarekî ku otorîteya wî ya dinyayî bi dilsoziya wî ya hundurîn pîroz bûye, didîtin, têkoşîna derveyî ya [[cîhad]]ê bi têkoşîna navxweyî ya giyan re tevlihev dikir.&lt;ref name=&quot;Werthmuller2010&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Burns151&quot;&gt;{{Harvnb|Burns|2005|p=151}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=A History of the Crusades |paşnav=Setton |pêşnav=Kenneth M. |weşanger=Univ of Wisconsin Press |tarîx=1969 |isbn=978-0-299-04844-0 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=2dsycrclykIC&amp;pg=PA695 |paşnav2=Wolff |pêşnav2=Robert Lee |paşnav3=Hazard |pêşnav3=Harry W. }}&lt;/ref&gt;

[[Wêne:SaladinRexAegypti.jpg|thumb|Selahedîn di destnivîsekî sedsala 15an de]]

Di [[serdema nû]] de, bandora Selahedîn li ser cîhana misilmanan di nav rabûna [[kolonyalîzm]], neteweperwerî û tevgerên pan-îslamî de girîngiyeke nû bi dest xistiye.&lt;ref name=&quot;Aziz2009&quot;&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Aziz |pêşnav=M. A. |tarîx=2009 |sernav=The Origins of Arab Nationalism |url=https://www.jstor.org/stable/24711051 |kovar=Pakistan Horizon |cild=62 |hejmar=1 |rr=60 |issn=0030-980X |jstor=24711051 }}&lt;/ref&gt; Di sedsala 19an û destpêka sedsala 20an de, reformîstên wekî [[Cemaleddîn Efganî]] û Mihemed Ebduh Selahedîn wekî modelek dîrokî ji bo vejandina yekîtiya misilmanan û hêza exlaqî li hember serdestiya rojavayî destnîşan kirin.&lt;ref name=&quot;Aziz2009&quot; /&gt; Şîyana wî ya derbasbûna ji dabeşbûnên mezhebî û seferberkirina gelên cihêreng di bin armanceke îslamî ya hevpar de, bû xalek kombûnê ji bo rewşenbîrên ku ji bo îslameke nûjen û reformkirî ku dikare mezinbûna xwe ya berê vegerîne, parêzvaniyê dikirin.&lt;ref name=&quot;Aziz2009&quot; /&gt; Behskirina navê wî di axaftin, wêje û gotûbêjên siyasî de hem berxwedana li dijî împeriyalîzmê û hem jî xwesteka ji bo hevgirtinek pan-îslamî ya nûvekirî sembolîze kir.&lt;ref name=&quot;Aziz2009&quot; /&gt;

Di serdema neteweperestiya erebî de di nîvê sedsala 20an de, mîrata Selahedîn di nav vegotineke berfirehtir a têkoşîna dijî kolonyalîzmê û serbilindiya çandî de hate entegrekirin. Rêberên wekî [[Cemal Ebdul Nasir]] ê Misirê û [[Hefîz Esed]] ê Sûriyeyê wî wekî temsîliyetek dîrokî ya hêz û yekîtiya ereban bi nav dikirin.&lt;ref name=&quot;Anderson2016&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=A History of the Modern Middle East: rulers, rebels, and rogues |paşnav=Anderson |pêşnav=Betty S. |weşanger=Stanford University Press |sal=2016 |rr=119–120 |isbn=978-0-8047-9875-4 |cih=Stanford }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://serbestiyet.com/featured/yuzyilin-casusu-esref-marvan-45256/ |sernav=Yüzyılın casusu Eşref Marvan |malper=Serbestiyet |tarîx=2020-11-15 |roja-gihiştinê=2025-11-11 |ziman=tr }}&lt;/ref&gt; Her çend Selahedîn ji hêla etnîkî ve kurd bû jî, şîroveyên neteweperestiya ereb rola wî wekî rêberê misilman ê cîhana erebî ku Orşelîm ji nû ve ava kir û şaristaniya îslamî li dijî êrîşa ewropî parast, tekez kirin. Abîdeyên ku ji bo rûmeta wî hatine çêkirin - wekî peykerê navdar ê li nêzî [[Şam|keleha Şamê]] - şahidiya cihê wî yê navendî di xeyala dîrokî ya erebî ya nû de dikin.&lt;ref name=&quot;Anderson2016&quot; /&gt; Ev desteserkirina wêneya Selahedîn hem aliyên neteweperestiya sekuler û hem jî yên îslamî yên balkêşiya wî ya domdar nîşan da: ew di heman demê de wekî rizgarkerê axa ereban û wekî xizmetkarekî edaleta îlahî hate nîşandan.&lt;ref name=&quot;Anderson2016&quot; /&gt;

[[Wêne:Saladin's Posthumous coin.png|thumb|Diravekî Selahedîn ji sedsala 12an]]

Di warê zanistên îslamî de, navê Selahedîn hîn jî sembola rêveberiya dadperwer û serokatiya exlaqî ye. Teorîsyen û dîroknasên siyasî yên di cîhana misilmanan de pir caran wî wekî pîvanek ji bo desthilatdariya rewa bi nav dikin - kesek ku erkên olî bi dewletparêziya pragmatîk re hevseng kir. Serweriya wî pir caran bi ya reformîst û yekgirtîyên din ên îslamî re tê berhev kirin, wekî [[Omer|Omer îbn el-Xetab]] an [[Nûredîn Zengî]].&lt;ref name=&quot;Tibi1990&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Arab Nationalism A Critical Enquiry |paşnav=Tibi |pêşnav=Bassam |weşanger=Palgrave Macmillan |sal=1990 |rr=161–177 |isbn=978-1-349-20804-3 |çap=2 }}&lt;/ref&gt; Bi van têkiliyan, Selahedîn mijarek dubare di ramana siyasî ya îslamî de temsîl dike: hikumdarê îdeal ku rêziknameyê sererast dike, baweriyê diparêze û bi dadperwerî hukum dike. Nimûneya wî beşek ji nîqaşên hemdem ên li ser bingehên exlaqî yên serokatiyê di civakên bi piraniya misilmanan de dimîne.&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Hurvitz |pêşnav=Nimrod |tarîx=December 2006 |sernav=Muhibb ad-Din al-Khatib's Semitic Wave Theory and Pan-Arabism |kovar=Middle Eastern Studies |cild=29 |hejmar=1 }}&lt;/ref&gt;

Bandora Selahedîn li ser çand û perwerdehiya îslamî ya nû jî heye. Çîroka jiyana wî li dibistanan tê hînkirin û di wêjeya dîrokî, fîlm û rêzefîlmên televîzyonê de li seranserê cîhana misilmanan tê nîşandan. Di vegotinên populer de, ew ne tenê ji bo serketinên xwe, lê ji bo pabendbûna wî bi fezîletên îslamî - durustî, dilnizmî û bexşandinê - tê pîrozkirin. Bi vî rengî, wêneya wî ji bîrdoziya siyasî derbas dibe û bi hişmendiya exlaqî ya misilmanan bi gelemperî diaxive. Wênekirina wî di medyayê de pir caran ji bo ji nû ve piştrastkirina îhtîmala serokatiya rast di nav aloziya siyasî ya nûjen de xizmet dike. Ji bo gelek misilmanan, Selahedîn hêviya ku bawerî û edalet dikarin di rêveberiyê de bi hev re bijîn temsîl dike, û mînakek berevajî têgihîştina gendelî an zordariyê pêşkêş dike.

Di sedsalên 20 û 21an de, mîrata Selahedîn berdewam kiriye ku tevgerên olî û siyasî îlham bike ku dixwazin yekîtiya misilman ji nû ve bi dest bixin. Rêxistin û înîsiyatîfên çandî yên pan-îslamî pir caran mîrata wî wekî sembola berxwedanê li dijî dabeşbûn û serdestiya biyanî bi nav dikin. Vegerandina Orşelîmê ji aliyê wî ve di gotûbêjên hemdem ên li dora [[Şerê Îsraêl û Hemas|nakokiya Îsraêl û Filistînê]] de xwedî dengek taybetî ye, ku zanyar û rêberên misilman mînaka wî wekî modelek sebir û serkeftina exlaqî bi nav dikin.&lt;ref name=&quot;nervana1112012&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://nervana1.org/2012/10/02/saladin-and-the-current-arab-israeli-conflict/ |sernav=Saladin and the current Arab-Israeli Conflict |malper=Nervana |tarîx=2012-10-02 |roja-gihiştinê=2025-11-11 |ziman=en |paşnav=nervana111 }}&lt;/ref&gt; Xutbeyên înê, dersên olî û daxuyaniyên siyasî li seranserê welatên cûrbecûr ên misilman di navbera rizgarkirina Orşelîmê ji aliyê Selahedîn ve û xwesteka edaletê li [[Filistîn (herêm)|Filistîna nû]] de paralelî kişandine.&lt;ref name=&quot;nervana1112012&quot; /&gt;

[[Wêne:ChristiansBeforeSaladin.jpg|thumb|200px|Selahedîn (rûniştiyê) di ketina Orşelîmê]]

Di heman demê de, rewşenbîr û dîroknasên misilman ên nûjen bi perspektîfek nuwaze nêzîkî mîrata Selahedîn dibin. Digel ku destkeftiyên wî qebûl dikin, ew şert û mercên dîrokî yên ku rê li ber serkeftina wî vekirine jî lêkolîn dikin - yekîtiya herêmî, piştgiriya sazûmanî ya dewleta eyûbî û motîvasyona giyanî ya şopînerên wî.&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Middle East and the Making of the Modern World |paşnav1=Schayegh |pêşnav1=Cyrus |weşanger=Harvard University Press |tarîx=2017 |rr=43 |url=https://www.degruyter.com/document/doi/10.4159/9780674981096/html }}&lt;/ref&gt; Ev analîz xizmetê dikin ku temaşevanên hemdem bi bîr bînin ku mezinbûna Selahedîn ne tenê berhema qehremaniya takekesî bû, lê belê berhema îradeya kolektîf, rêveberiya dîsîplînkirî û pabendbûna li ser bingeha baweriyê bû.&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt; Ji ber vê yekê, çîroka wî pir caran ji bo teşwîqkirina misilmanan ji bo çandina bingehên civakî û exlaqî yên pêwîst ji bo yekîtî û pêşkeftinê tê bikar anîn.&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

Di teolojiya îslamî û gotûbêjên exlaqî de, dilovaniya Selahedîn li hember dijberên xwe wekî mînakek ji ''adab al-cîhadê'' - rêvebirina rast a şer li gorî prensîbên îslamî - tê nîşandan.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Morality and Justice in Islamic Economics and Finance |paşnav1=Chapra |pêşnav1=Muhammad Umer |weşanger=Edward Elgar Publishing |tarîx=2014 |rr=62–63 |isbn=9781783475728 |ziman=en }}&lt;/ref&gt; Comerdîya wî ya li hember xaçperestên têkçûyî, tevî danûstandinên wî yên ji bo fîdyeyê li şûna qirkirina bêserûber, wekî temsîliyeta exlaqa pêxemberî ya dilovaniyê, tewra di şer de jî, tê pesinandin.&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;Mansor, Wan Naim Wan. &quot;Abu Hasan al-Mawardi: The First Islamic Political Scientist.&quot; (2015): 1-8.&lt;/ref&gt; Ev aliyê bandora wî ne tenê wekî fetihkarek lê wekî rêberek exlaqî ku nirxên manewî yên îslamê di rastiyên dijwar ên şer de diparêze, beşdarî navûdengê wî kiriye.&lt;ref name=&quot;:12&quot; /&gt; Herwiha wî wekî kesayetek gerdûnî di nav felsefeya exlaqî ya misilmanan de bi cih kiriye, sinorên mezhebî derbas kiriye û ji bo temaşevanên sunî û şiî balkêş e.&lt;ref name=&quot;:12&quot; /&gt;

Rêzgirtina domdar a Selahedîn di cîhana misilmanan de di gelek mizgeft, dibistan û saziyên ku li ser navê wî hatine binavkirin de diyar e.&lt;ref&gt;Ahmad, Feroz. The Young Turks: The Committee of Union and Progress in Turkish Politics, 1908-1914. Clarendon Press, 1969. {{ISBN|978-0198214755}}&lt;/ref&gt; Gora wî li Şamê bûye cihekî rêzgirtinê yê dîrokî, ku ji hêla misilmanan ji çar aliyên cîhanê ve wekî sembola rûmet û yekîtîyê tê ziyaret kirin. Xanedana eyûbiyan ya ku piştî desthilatdariya wî çû gelek polîtîkayên wî domand, û belavbûna bandora wî li seranserê herêmên dûr ên wekî [[Yemen]] û [[Hîcaz]]ê misoger kir.{{Sfn|Zeine|99-102|p=2017}} Bi rêya avahîsazî, perwerde û piştgiriya olî, bîranîna serokatiya wî di nav tevna sazûmanî ya şaristaniya îslamî de cih girt.{{Sfn|Zeine|99-102|p=2017}}

=== Li Ewropa û cîhanê de ===
[[Wêne:Saladinus Sulthanus.jpg|thumb|250px|Potreyekê Selahedîn di 1577an ji aliyê hunermendê almanî Tobias Timmer]]
Mîrata Selahedîn ne tenê li ser misilmanan, lê di heman demê de li ser şopînerên olên din, bi taybetî [[Xiristiyanî|xiristiyan]] û [[Cihûtî|cihûyan]] jî, bandorek girîng û mayînde kiriye. Navûdengê wî yê mezinahî, edalet û mêrxasiyê di dema [[seferên xaçperestan]] de, awayê ku civakên ne-misilman wî bi bîr tînin, bi awayekî kûr şekil daye.&lt;ref name=&quot;bri187&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Crusades |paşnav=Bridge |pêşnav=Antony |weşanger=Rowman &amp; Littlefield |sal=2023 |ziman=en }}&lt;/ref&gt; Bi sedsalan e, ew li seranserê sînorên olî wekî kesayetiyek kêm dîtbar ku hêza leşkerî bi xweragirtina exlaqî re dike yek, hatiye pesinandin. Her çend vegotinên ewropî yên [[Serdema Navîn|serdema navîn]] di destpêkê de wî wekî dijminekî dijwar ê xiristiyanitiyê nîşan dan jî, nifşên paşîn - hem li [[Katolîk|xiristiyanên katolîk]] û hem jî di [[Cihûtî|kevneşopiya cihûyan]] de - di Selahedîn de mînakek exlaq, tolerans û dewletparêziyê dîtin ku ji dabeşbûnên olî derbas dibe.&lt;ref name=&quot;gro103&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Histoire des croisades et du royaume franc de Jérusalem |tercimeya-sernav=History of the Crusades and the Frankish Kingdom of Jerusalem |paşnav=Grousset |pêşnav=René |weşanger=Payot |sal=1998 |ziman=fr }}&lt;/ref&gt;

Piştî seferên xaçperestan, dîroknivîsên xiristiyan Selahedîn bi gotinên aloz û pir caran dualî wesifandin. Çavkaniyên [[Zimanê latînî|latînî]] yên destpêkê ku ji perspektîfa seferên xaçperestan ên Ewropayê hatine nivîsandin, bi gelemperî rola wî wekî dijberê baweriya xiristiyanî û fetihê [[Orşelîm]]ê di sala 1187an de tekez dikirin.&lt;ref name=&quot;ric308&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Crusades, c. 1071–c. 1291 |paşnav=Richard |pêşnav=Jean |weşanger=Cambridge University Press |sal=1999 |ziman=en }}&lt;/ref&gt; Lêbelê, tewra di nav van vegotinan de jî, heyraniya taybetmendiyên wî yên kesane ne kêm bû.&lt;ref name=&quot;ric308&quot; /&gt; Nivîskarên serdema navîn ên wekî Williamê Tîrosê û dîroknivîsên eropî yên paşê Selahedîn wekî dijberekî esilzade û bi rûmet nîşan dan - yekî ku tevgera wî bi tundî bi hovîtî û zêdegaviyên ku pir caran bi şerê wê demê ve girêdayî bûn re berevajî bû.&lt;ref name=&quot;run690&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Storia delle Crociate |tercimeya-sernav=History of the Crusades |paşnav=Runciman |pêşnav=Steven |weşanger=Einaudi |sal=2005 |isbn=978-88-06-17481-1 |ziman=it |terciman=A. Comba |terciman2=E. Bianchi }}&lt;/ref&gt; Beredayîbûna wî ya li hember nifûsa xiristiyan a têkçûyî ya Orşelîmê piştî vegerandina wê wekî jestek ji bo xweragirtinê ya bêhempa derket pêş.&lt;ref name=&quot;run690&quot; /&gt; Her çend girtina bajêr ji hêla xaçperestan ve di sala 1099an de bi qirkirinek berfireh hatibû nîşankirin jî, muameleya Selahedîn bi sivîlan re bi danûstandin, fîdyeyê û parastina cihên pîroz ve dihat rêvebirin.&lt;ref name=&quot;ric353&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=La grande storia delle crociate |tercimeya-sernav=The Great History of the Crusades |paşnav=Richard |pêşnav=Jean |weşanger=Newton &amp; Compton editori |sal=1999 |isbn=978-88-798-3028-7 |cih=Rome |ziman=it |terciman=Maria Pia Vigoriti }}&lt;/ref&gt; Vê tevgerê bandorek kûr li hevdemên xwe kir û beşdarî ji nû ve nirxandina tiştê ku jê re &quot;dijminê saracen&quot; tê gotin di xeyala ewropî de kir.&lt;ref name=&quot;ric353&quot; /&gt;

Di sedsalên 13 û 14an de, efsaneyên li ser Selahedîn li [[Ewropaya Rojava]] dest bi gerandinê kirin ku pir caran rastiya dîrokî bi alegoriya exlaqî re tevlihev dikirin.&lt;ref name=&quot;run711&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Storia delle Crociate |tercimeya-sernav=History of the Crusades |paşnav=Runciman |pêşnav=Steven |weşanger=Einaudi |sal=2011 |isbn=978-88-06-17481-1 |ziman=it |terciman=A. Comba |terciman2=E. Bianchi }}&lt;/ref&gt; Di romanên serdema navîn û wêjeya şovalye de, ew carinan wekî kafirê arketîp ê exlaqî - kesekî ne-xiristiyan ku dîsa jî îdealên şovalye yên wêrekî, comerdî û rûmetê temsîl dikir - dihat xuyang kirin.&lt;ref name=&quot;Carroll2011&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Jerusalem, Jerusalem: How the Ancient City Ignited Our Modern World |paşnav=Carroll |pêşnav=James |weşanger=HMH |tarîx=2011-03-09 |rûpel=147 |isbn=978-0-547-54905-7 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=yZvTLDOgc1EC&amp;q=treaty+of+ramla }}&lt;/ref&gt; Piştî ''Strana Roland'', ''The Chanson d'Antioche'', û destanên din ên xaçperestan, berhemên ku Selahedîn di rolên sempatîktir de cih digirtin hatin.&lt;ref name=&quot;Carroll2011&quot; /&gt; Di hin guhertoyên ''Gestes d'Outremer'' û ''Çerxa Selahedîn a Fransî ya Kevnar'' de, ew tewra wekî kesekî potansiyel ê ku bûye Xiristiyan an jî wekî hikumdarekî ku ji fezîletên xiristiyan îlham girtiye, dihat xuyang kirin.&lt;ref name=&quot;Crompton2003&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Third Crusade: Richard the Lionhearted vs. Saladin |paşnav=Crompton |pêşnav=Samuel Willard |weşanger=[[Infobase Publishing]] |sal=2003 |rûpel=[https://archive.org/details/thirdcrusaderich0000crom/page/64 64] |isbn=0-7910-7437-4 |url=https://archive.org/details/thirdcrusaderich0000crom/page/64 |series=Great battles through the ages |gihiştina-urlyê=registration }}&lt;/ref&gt; Van wêneyên xeyalî guherînek hêdî hêdî di ramana ewropî de nîşan dan ku heyraniya ji bo jêhatîbûna exlaqî dest pê kir ku ji sînorên îtîrafê derbas bibe.&lt;ref name=&quot;Crompton2003&quot; /&gt;

[[Wêne:WW2 French Algerian anti-Nazi propaganda poster issued by the French Army. Arab warrior fighting against Nazism. Saladin cutting swastika with sword. Algerian An Nasr Magazine No 1, Algiers, June 1943. AnNo known copyright.jpg|thumb|300px|Posterê propagandaya dijî-Nazî yê Fransa-Cezayirî yê [[Şerê Cîhanê yê Duyem]] ku ji hêla artêşa fransî ve hatiye weşandin. Selahedîn bi şûr swastikayê dibire.]]

Di [[Ronesans|serdema ronesans]] û destpêka [[serdema nû]] de, navûdengê Selahedîn wekî modelek şovalyetî û toleransê bêtir mezin bû. Nivîskarên wekî [[Giovanni Boccaccio]], di ''Decameronê'' xwe de, û paşê Voltaire di Ronakbîriyê de, wî wekî kesayetek xwedî fezîleta gerdûnî pîroz kirin.&lt;ref name=&quot;Kriesel2019&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Boccaccio's corpus : allegory, ethics, and vernacularity |paşnav=Kriesel |pêşnav=James C. |weşanger=University of Notre Dame Press |sal=2019 |isbn=978-0-268-10451-1 |cih=Notre Dame, Indiana |url=http://worldcat.org/oclc/1055571067 |oclc=1055571067 }}&lt;/ref&gt; Di çîroka navdar a Boccaccio de, Selahedîn wekî hikumdarekî jîr xuya dike ku li ser bingehên exlaqî yên hevpar ên cihûtî, xiristiyanî û îslamê fêr dibe û îdeala mirovî ya têgihîştina di navbera baweriyan de nîşan dide.&lt;ref name=&quot;:16&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Saladin: The Politics of the Holy War |nivîskar=Malcolm Cameron Lyons, D.E.P. Jackson |weşanger=[[Cambridge University Press]] |sal=1984 |rûpel=277 |isbn=9780521317399 |url=https://books.google.com/books?id=hGR5M0druJIC&amp;q=al+adil+jerusalem+8%2C000+women&amp;pg=PA277 }}&lt;/ref&gt; Ramanwerên Ronakbîriyê li Ewropayê Selahedîn wekî mînakek &quot;misilmanê esilzade&quot; qebûl kirin, edalet û nermbûna wî bi fanatîzma ku ew bi xiristiyaniya serdema navîn ve girêdidin re berawird kirin. Mînakî, Voltaire wî di lîstika xwe ya ''Le Fanatisme'' ''ou Mahomet le Prophète'' de wekî dijberiyek exlaqî ya li hember bêtehamuliya olî bikaranî, bi awayekî neyekser ji bo hevjiyan û exlaqa maqûl arguman kir.&lt;ref name=&quot;:16&quot; /&gt; Bi rêya temsîlkirinên weha, Selahedîn bû beşek ji gotûbêja berfirehtir a ewropî li ser toleransa olî û felsefeya exlaqî.&lt;ref name=&quot;:16&quot; /&gt;

Di nivîsandina teolojîk û dîrokî ya xiristiyan de, bi taybetî ji sedsala 19an û pê ve, wêneya Selahedîn veguherî wêneyê qehremanekî exlaqî. Dîroknasên romantîk ên wekî [[Sir Walter Scott]] beşdarî vê veguherînê bûn. Di romana Scott a 1825an a bi navê ''The Talisman'' de, Selahedîn wekî hikumdarekî mezin, jîr û hema hema pîroz tê xuyang kirin ku erdemên dilovanî û rûmetê temsîl dike.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.timesnownews.com/lifestyle/books/features/stephen-king-confirms-the-one-book-fans-have-been-waiting-for-all-decade-article-117251667 |sernav=Stephen King Confirms the One Book Fans Have Been Waiting For All Decade {{!}} Features - Times Now |malper=www.timesnownews.com |roja-gihiştinê=2025-08-08 }}&lt;/ref&gt; Têkiliyên wî bi padîşahê xiristiyan [[Richard I]] re wekî têkiliyên du dijminên esilzade yên ku bi rêzgirtina hevbeş ve girêdayî ne têne xuyang kirin. Vê wêneyê bandorek mezin li ser çanda populer a rojavayî kir, têgihîştina seferên xaçperestan wekî pêşbaziyek ne di navbera qencî û xerabiyê de lê di navbera du şaristaniyên şovalye de şekil da.{{sfn|Prawer|1972|pp=252, 468}} Wênekirina romantîk a Scott bandor li nifşên nivîskar, wênesaz û çêkerên fîlman kir, Selahedîn kir yek ji wan çend kesayetiyên misilman ku bi berdewamî di bîra dîrokî ya rojavayî de tê heyran kirin.{{sfn|Prawer|1972|pp=252, 468}}

[[Wêne:Saladin in Handlexikon für evangelische Theologen (1891).png|thumb|300px|Jînenîgariya Selahedîn di kitêbekî ji bi teolojên evangelî]]

Ji bilî heyraniya wêjeyî, tevgera dîrokî ya Selahedîn bi awayên pratîkîtir bandor li têkiliyên navbera olî jî kir. Reftara wî ya li hember saziyên xiristiyan li Orşelîmê piştî 1187an toleransek pragmatîk nîşan da ku bandorên demdirêj li ser jiyana hevbeş hebûn.&lt;ref&gt;Hillenbrand, Carole (1999). ''The Crusades: Islamic Perspectives''. Edinburgh University Press. rr. 455–457.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Eddé, Anne-Marie (2011). ''Saladin''. Harvard University Press. rr. 324–329.&lt;/ref&gt; Li şûna wêrankirina Dêra Gora Pîroz an derxistina keşîşan, Selahedîn destûr da heciyên xiristiyan û tertîbên olî ku di bin şert û mercên rêkûpêk de îbadetên xwe bidomînin.&lt;ref&gt;Gabrieli, Francesco (ed.) (1969). ''Arab Historians of the Crusades''. University of California Press. pp. 215–220.&lt;/ref&gt; Bi taybetî civakên [[Dêra ortodoks|ortodoksa yewnanî]] û xiristiyanên rojava ji polîtîkayên wî yên nisbeten nerm sûd wergirtin ku bi siyaseta mezhebî ya pir caran dijwar a dewletên xaçperest re berevajî bû. Vê siyaseta jiyana hevbeş alîkarî kir ku Orşelîm aram bibe û ji bo rêveberiya misilmanan a civakên pir-bawerî mînakek danî, kevneşopiyek ku ji hêla hikumdarê îslamî yên paşîn ve jî berdewam kir.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Muslim Perspectives on the Crusades |paşnav=Hillenbrand |pêşnav=Carole |weşanger=Ashgate |sal=2007 |rr=45–51 |edîtor=Hillenbrand, C. |beş=Image of Saladin in Western Thought }}&lt;/ref&gt;

Têkiliya Selahedîn bi civaka cihûyan re di warê tevlêbûna xwe de jî berbiçav bû. Di bin [[Fatimî|fatimiyan]] de, cihûyên li Misirê bi demên zilm û sinordarkirinên aborî re rû bi rû man. Hatina Selahedîn bo ser desthilatê guhertinên girîng anî: wî polîtîkayên toleransê ji nû ve saz kir û cihûyan di meqamên îdarî û rewşenbîrî de vegerand ser kar.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=God’s War: A New History of the Crusades |paşnav=Tyerman |pêşnav=Christopher |weşanger=Harvard University Press |sal=2006 |rr=575–582 |isbn=9780674023871 }}&lt;/ref&gt; Bi taybetî, fîlozof û bijîşkê navdar [[Mûsa Meymûnîd]] di dadgeha Selahedîn û kurê wî [[Efdal kurê Selahedîn|Efdal]] de xizmet kir, û bû yek ji ramanwerên herî bi bandor ên cihû yên hemî deman.&lt;ref name=&quot;:17&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=A History of the Crusades, Vol. 2 |weşanger=University of Wisconsin Press |sal=1969 |rr=550–557 |paşnavê-edîtor=Setton |pêşnavê-edîtor=Kenneth M. }}&lt;/ref&gt; Hevjiyana Meymûnîd û Selahedîn di heman hawîrdora siyasî de sembola serdemek kurt lê berbiçav a hevkariya çandî bû.&lt;ref name=&quot;:17&quot; /&gt; Dîroknasên cihû paşê serweriya Selahedîn wekî serweriya ewlehî û geşbûna rewşenbîrî ya nisbî bi bîr anîn ku berevajî ezmûnên hevdem ên cihûyan li piraniya Ewropaya xiristiyanî nîşan dide.&lt;ref name=&quot;:17&quot; /&gt;

[[Wêne:Saladin visiting Richard.png|thumb|250px|Selahedîn bi qiral Richard Iê re civiya]]

Bi sedsalan, navûdengê Selahedîn di nav cihûyan de bi piranî erênî maye. Di dîroknivîsiya cihûyan de, ew wekî hikumdarekî tê bîranîn ku edaletê parastiye û kêmneteweyan parastiye.&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Levant |pêşnav=Janet |sal=2018 |sernav=Revisiting Saladin’s Legacy in Christian–Muslim Relations |kovar=Journal of Intercultural Studies |cild=39 |hejmar=4 |rr=427–441 |doi=10.1080/07256868.2018.1498473 }}&lt;/ref&gt; Kronîkên wekî yên [[Birahîm ibn Dawud]] û paşê jî hesabên rêwiyên cihû pesnê dadperweriya wî û hewldanên wî yên ji bo parastina rêkûpêkiyê di civatek pir-olî de didin.&lt;ref name=&quot;Khan2020&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.worldhistory.org/article/1553/saladins-conquest-of-jerusalem-1187-ce/ |sernav=Saladin’s Conquest of Jerusalem (1187 CE) |malper=World History Encyclopedia |roja-gihiştinê=29 çiriya pêşîn 2025 |paşnav=Khan |pêşnav=Syed Muhammad |sal=2020 }}&lt;/ref&gt; Di zanistiya cihûyan a nû û çanda populer de, serdema Selahedîn pir caran wekî mînakek jiyana hevbeş û danûstandina rewşenbîrî di navbera cihû û misilmanan de di serdema navîn de tê destnîşan kirin.&lt;ref name=&quot;Khan2020&quot; /&gt; Ev bîranîna erênî beşdarî vegotinek berfirehtir bûye ku cîhana îslamî û bi taybetî Selahedîn, wekî dîrokî ji xiristiyanitiya serdema navîn tolerantir dibîne.&lt;ref name=&quot;Khan2020&quot; /&gt;

Di serdema nû de, wêneya Selahedîn wekî pirek di navbera şaristaniyan de bandorê li diyaloga navbera baweriyan kiriye.&lt;ref name=&quot;Asbridge2010&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Crusades: The Authoritative History of the War for the Holy Land |paşnav=Asbridge |pêşnav=Thomas |weşanger=HarperCollins |sal=2010 |rr=520–526 |isbn=9780060787295 }}&lt;/ref&gt; Di têkiliyên xiristiyan-misilmanan de, ew pir caran wekî presedanek dîrokî ji bo rêzgirtina hevbeş û jiyana aştiyane tê binavkirin.&lt;ref name=&quot;Asbridge2010&quot; /&gt; Rêberên olî, zanyar û çalakvanên aştiyê tevgera wî wekî delîl nîşan dane ku baweriyên [[Dînên îbrahîmî|îbrahîmî]] bingehên exlaqî yên hevpar parve dikin.&lt;ref name=&quot;Asbridge2010&quot; /&gt; Karakterê wî pir caran di konferans û weşanên navbera olan de wekî modelek ji bo serokatiya exlaqî ya ku ji mezhebîtiyê derbas dibe xuya dibe.&lt;ref name=&quot;Asbridge2010&quot; /&gt; Di vê çarçoveyê de, Selahedîn kêmtir wekî dagirker û bêtir wekî sembola lihevhatin û dîplomasiya exlaqî xizmet dike.&lt;ref name=&quot;Asbridge2010&quot; /&gt;

Medyaya populer jî di xurtkirina balkêşiya wî ya di navbera olî û olî de rolek lîstiye. Fîlmên wekî [[Padîşahiya asîmanan (fîlm)|Padîşahiya asîmanan]] (2005) ku ji hêla [[Ridley Scott]] ve hatiye derhêner kirin, Selahedîn wekî kesayetek rûmet û dilovaniyê nîşan didin, berevajî fanatîzma tundrewên hem misilman û hem jî xiristiyan.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://jewishcurrents.org/october-2-saladin-conquers-jerusalem |sernav=Saladin and the Jews |malper=Jewish Currents |tarîx=2 çiriya pêşîn 2011 |roja-gihiştinê=29 çiriya pêşîn 2025 }}&lt;/ref&gt; Ev wêneyê sînemayî, ku li ser kevneşopiyên dîrokî û edebî disekine, beşdarî wêneyek nûjen a Selahedîn wekî sembola toleransê di cîhanek ku hîn jî bi pevçûnên olî re rû bi rû ye, bûye. Wênekirina wî bi temaşevanên hemdem re ku li mînakên zelaliya exlaqî û rêzgirtina çandî di nav aloziyên berdewam ên di navbera cîhanên îslamî û rojavayî de digerin, deng vedide.&lt;ref name=&quot;Asbridge2010&quot; /&gt;

[[Wêne:Britishmuseumrichardandsaladintiles.jpg|thumb|Nîşanê Richard I û Selahedîn di mûzexaneya brîtanî]]

Di gotûbêjên akademîk û çandî de, bandora Selahedîn dirêjî lêkolînên berawirdî yên şovalyetî, exlaq û rêvebirinê dibe. &lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Tipton |pêşnav=Jonathan |sernav=Saladin’s Tolerance: Religious Minorities and the Ayyūbid State |kovar=Undergraduate History Research Journal |weşanger=Western Oregon University |sal=2015 |rr=1–14 }}&lt;/ref&gt; Zanyarên dîroka serdema navîn destnîşan kirine ku mînaka wî çawa alîkarî kiriye ku îdealên rojavayî yên &quot;dijminê hêja&quot; şekil bide, têgehek ku dubendiyên olî yên sade dixe ber pirsê.&lt;ref name=&quot;:20&quot; /&gt; Di vê wateyê de, Selahedîn rolek paradoksal li Ewropaya xiristiyanî lîst: her çend ew dijberê leşkerî bû jî, ew di heman demê de bû beşek ji têgihîştina xwe ya exlaqî ya Ewropayê bi xwe.&lt;ref name=&quot;:20&quot; /&gt; Dadperweriya wî ya têgihîştî û pabendbûna wî bi kodên exlaqî re îlhama ramanan li ser gerdûnîbûna fezîletê li derveyî sinorên îtîrafê da.&lt;ref name=&quot;:20&quot;&gt;{{Jêder-malper |sernav=There were good times for Jews under Islamic rule |malper=Jewish Refugees UK |tarîx=2024 |url=https://www.jewishrefugees.org.uk/2024/03/there-were-good-times-for-jews-under-islamic-rule.html |roja-gihiştinê=29 çiriya pêşîn 2025 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |sernav=Kurdish inspiration of Jews, Christians, Muslims, and Renaissance thinkers: The Sultan Saladin |malper=Kurdistan24 |tarîx=2018 |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/17556 |roja-gihiştinê=29 çiriya pêşîn 2025 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |sernav=Saladin remembered |malper=Arab News |tarîx=2012 |url=https://www.arabnews.com/node/426587 |roja-gihiştinê=29 çiriya pêşîn 2025 }}&lt;/ref&gt;

== Bermahiyên çandî û siyasî ==

=== Di cîhana îslamî de ===
{{multiple image|image1= Coat of arms of Kurdistan Regional Government.svg |width1=250|caption1=Mertala hikûmeta [[Herêma Kurdistanê]] |image2= Coat of arms of Egypt (Official).svg|width2=200|caption2=Mertala [[Misir]]ê û li ser alayê neteweyî}}
Selahedîn di çanda misilman, [[Çanda kurdî|kurd]], [[ereb]] û [[tirk]]î de bûye kesayetiyek girîng&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Haniffa |pêşnav=Farzana |tarîx=2024-04-16 |sernav=The Moors’ Islamic Cultural Home and the Modern Muslim Ummah: Negotiating Identity, Politics, and Community in 1940s Sri Lanka |url=https://doi.org/10.1163/25899996-20241071 |kovar=International Journal of Islam in Asia |cild=4 |hejmar=1-2 |rr=7 |doi=10.1163/25899996-20241071 |issn=2589-9988 }}&lt;/ref&gt; û ew wekî kurdê herî navdar ê [[dîrok]]ê hatiye wesifandin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Historical dictionary of the Kurds |paşnav=Gunter |pêşnav=Michael M. |weşanger=Scarecrow Press |tarîx=2011 |isbn=978-0-8108-6751-2 |çap= |cih= |series= }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Crusades: Islamic perspectives |paşnav=Hillenbrand |pêşnav=Carole |weşanger=Fitzroy Dearborn Publishers |tarîx=1999 |isbn=978-1-57958-210-4 |cih=Chicago }}&lt;/ref&gt;{{Sfn|Catherwood|2008|p=36}}&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=A quick &amp; dirty guide to war : briefings on present and potential wars |paşnav=Dunnigan |pêşnav=James F. |weşanger=New York : Quill/W. Morrow |tarîx=1991 |rr=174 |isbn=978-0-688-10033-9 |kesên-din=Internet Archive |url=http://archive.org/details/quickdirtyguidet00dunn |paşnav2=Bay |pêşnav2=Austin }}&lt;/ref&gt; Dîroknasê ereb [[Usama bin Mûnqîd]] behsa wî wekî kesê ku desthilatdariya [[Çar Xelîfe|çar xelîfeyan]] vejandiye behs kiriye. Di [[Kurdistan (rojname)|rojnameya Kurdistanê]] de, ew wekî yek ji serokên sereke yên kurd li kêleka [[Bedirxan Beg]] û [[Bazê Dostikî]] hate nîşandan. Nivîskarê tirk [[Mehmet Akif Ersoy]] wî wekî siltanê herî hezkirî yê rojhilatê bi nav kir.&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=ÖNAL |pêşnav=Reyhan |tarîx=2019 |sernav=TDV İslam Ansiklopedisi’ndeki Belâgat İlmiyle İlgili Maddelerin Değerlendirilmesi |url=https://doi.org/10.17932/iau.arap.2019.020/ayad_v05i2002 |kovar=AYDIN ARAPÇA ARAŞTIRMALARI DERGİSİ |cild=5 |hejmar=2 |rr=279–310 |doi=10.17932/iau.arap.2019.020/ayad_v05i2002 |issn=2687-279X }}&lt;/ref&gt;

Di sala 1898an de, [[Împeratoriya Almanî|împeratorê alman]] [[Wilhelm II]] serdana gora Selahedîn kir da ku rêzê lê bigire.{{Sfn|Împerator tacek danî ser gorê ku li ser nivîsa &quot;Şovalyeyekî bê tirs û bê sûc ku pir caran neçar mabû rêça rast a şovalyetiyê fêrî dijberên xwe bike&quot; nivîsandî bû.|Grousset|p=1970|ps=88}} Serdan, digel hestên dijî-împeriyalîst, wêneya Selahedîn di cîhana ereb de wekî lehengê têkoşîna li dijî rojavayê teşwîq kir ku li ser wê wêneya romantîk a ku ji hêla [[Walter Scott]] û ewropiyên din ên li rojava di wê demê de hatî afirandin ava bû. Navûdengê Selahedîn berê di cîhana misilmanan de bi giranî hatibû jibîrkirin û ji hêla kesayetiyên serketîtir ve, wekî [[Baybars I]] yê Misirê hatibû veşartin.{{Sfn|Riley-Smith|2008|p=63-66}}

Dewletên Ereb ên nû hewl dane ku Selahedîn bi rêbazên cûrbecûr bi bîr bînin, pir caran li ser bingeha wêneya wî ya ku di sedsala 19an de li rojava hatiye afirandin.{{Sfn|Madden|2013|p=201-204}} Parêzgeha li dora [[Tikrît]] û [[Semara]]yê li [[Iraq]]a îro bi navê wî hatiye binavkirin, herwiha [[Zanîngeha Selahedînê]] li [[Hewlêr (paytext)|Hewlêrê]], bajarê herî mezin ê [[Başûrê Kurdistanê]]. Civatek derbajarî ya Hewlêrê, Masîf Selahedîn, jî bi navê wî hatiye binavkirin.

Di bajarên nû de çend avahiyên bi Selahedîn ve girêdayî mane. Selahedîn pêşî [[Keleha Selahedînê]] (1175–1183) li [[Qahîre]]yê xurt kir, ku di demên aramtir de pavîlyonek kêfê ya bi qube bû û dîmenek xweşik jê dihat. Li Sûriyeyê, heta bajarê herî piçûk jî li ser kelehek parastinê ye û Selahedîn ev taybetmendiya bingehîn anî Misirê.

Her çend [[Xanedana Eyûbiyan|xanedana eyûbiyan]] a ku wî damezrandibû tenê 57 salan ji wî dirêjtir bijî jî, mîrata Selahedîn di nav cîhana ereb de heta roja îro jî berdewam dike. Bi bilindbûna neteweperestiya erebî di sedsala 20an de, nemaze di warê [[Pevçûna Îsraêl û Filistînê|pevçûka Îsraêl û Filistinê]] de, qehremanî û serokatiya Selahedîn girîngiyek nû bi dest xist. Vegerandina [[Filistîn (herêm)|Filistînê]] ji aliyê Selahedîn ve ji [[Seferên xaçperestan|xaçperestên]] ewropî wekî îlhamek ji bo dijberiya erebên îro a li dijî [[siyonîzm]]ê tê hesibandin. Wekî din, rûmet û yekîtiya berawirdî ya cîhana erebî di bin Selahedîn de wekî sembola bêkêmasî ji bo yekîtiya nû ya ku ji hêla neteweperestên ereb ve, wekî [[Cemal Ebdul Nasir]], dihat xwestin, dihat dîtin. Ji ber vê sedemê, Eyla Selahedîn bû sembola Misira şoreşger û paşê ji hêla çend dewletên din ên ereb ve ([[Komara Ereb yê Yekbûyî]], [[Iraq]], [[Lîbya]], [[Dewleta Filistînê]] û [[Yemen]]) hate pejirandin.&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |sernav=How Saladin became a hero in the West |url=https://www.economist.com/books-and-arts/2019/05/30/how-saladin-became-a-hero-in-the-west |roja-gihiştinê=2025-11-11 |xebat=The Economist |issn=0013-0613 }}&lt;/ref&gt;

==== Mîlîsên şer ====
Di çend [[Şerê navxweyî yê Sûriyê]] de, tevgerên biçûk yê bi navê Selahedînê hatin avakirin, çendek ji van:

* [[Tevgera Neviyên Selahedînê]] komeke Artêşa Azad a Sûriyeyê bû ku li [[Heleb (parêzgeh)|parêzgeha Helebê]] di Şerê navxweyî yê Sûriyê de çalak bû.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.kurdstreet.com/%D8%AA%D9%82%D8%B1%D9%8A%D8%B1-%D9%85%D9%8A%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%8A-%D8%B9%D9%86-%D9%88%D8%B6%D8%B9-%D9%82%D9%88%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%83%D9%88%D9%85%D9%84%D8%A9-%D9%85%D9%8A%D8%AF%D8%A7%D9%86/ |sernav=A field report on the situation of the Komala forces in the field issued by Capt |xebat=Kurd Street |tarîx=12 kanûna paşîn 2014 |roja-gihiştinê=19 sibat 2018 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20180219150848/https://www.kurdstreet.com/%D8%AA%D9%82%D8%B1%D9%8A%D8%B1-%D9%85%D9%8A%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%8A-%D8%B9%D9%86-%D9%88%D8%B6%D8%B9-%D9%82%D9%88%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%83%D9%88%D9%85%D9%84%D8%A9-%D9%85%D9%8A%D8%AF%D8%A7%D9%86/ |roja-arşîvê=19 sibat 2018 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.kurdstreet.com/%D8%AD%D9%84%D8%A8-%D9%82%D8%A7%D8%A6%D8%AF-%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%A1-%D8%A3%D8%AD%D9%81%D8%A7%D8%AF-%D8%B5%D9%84%D8%A7%D8%AD-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%8A%D9%86-%D9%82%D9%88%D8%A7%D8%AA-%D8%B3/ |sernav=Aleppo - commander of the brigade of the descendants of Salah al-Din: Syrian Democratic Forces agents of the Syrian regime |xebat=Kurd Street |tarîx=18 çiriya paşîn 2015 |roja-gihiştinê=29 nîsan 2018 |rewşa-urlyê=mirî |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20180429160644/http://www.kurdstreet.com/%D8%AD%D9%84%D8%A8-%D9%82%D8%A7%D8%A6%D8%AF-%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%A1-%D8%A3%D8%AD%D9%81%D8%A7%D8%AF-%D8%B5%D9%84%D8%A7%D8%AD-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%8A%D9%86-%D9%82%D9%88%D8%A7%D8%AA-%D8%B3/ |roja-arşîvê=29 nîsan 2018 }}&lt;/ref&gt;
* [[Tevgera Selahedîn Eyûbî]] rêxistineke çekdarî bû ku bi piranî ji kurdên [[Rojavaya Kurdistanê]] pêk dihat û di Şerê Navxweyî yê Sûriyê de wekî beşek ji Artêşa Azad a Sûriyeyê şer dikir.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://carnegie-mec.org/diwan/50896?lang=en |sernav=Syria's Armed Opposition: A Brief Overview |xebat=[[Carnegie Endowment for International Peace]] |tarîx=7 sibat 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://main-kikan.blogspot.com/2012/05/blog-post_1503.html |sernav=Kurdish rebel leader Buwar Mustafa split from the army of the Syrian regime |tarîx=12 gulan 2012 }}&lt;/ref&gt;

==== Cîh û war ====

* [[Selahedîn (parêzgeh)|Parêzgeha Selahedîn]], parêzgehekî li [[Iraq]]ê.
* [[Keleha Selahedîn]], kelehekî li herêma [[Latakya]]yê e.&lt;ref&gt;{{harvnb|Kennedy|1994|pp=95–96}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder |sernav=Director-General of UNESCO appeals for protection of Syria's cultural heritage |tarîx=2012-03-30 |url=https://whc.unesco.org/en/news/862 |roja-gihiştinê=2012-04-16 |weşanger=[[UNESCO]] }}&lt;/ref&gt;
* [[Navçeya Selahedîn]], navçeyekê li [[Heleb]]ê ye.&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |tarîx=9 tebax 2012 |sernav=Rebels withdraw from key district of Aleppo |url=https://www.france24.com/en/20120809-syria-aleppo-battle-rages-iran-seeks-mediate-conflict-bashar-al-assad-damascus |roja-gihiştinê=5 kanûna pêşîn 2021 |malper=France 24 }}&lt;/ref&gt;
* [[Balafirgeha Geverê|Balafirgeha Hekarî-Geverê-Selahedîn Eyûbî]], balafirgehê [[Hekarî (parêzgeh)|Hekariyê]].&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.hurriyet.com.tr/arama/arsivnews-aspx |sernav=Arsivnews-Aspx Haberleri - Son Dakika Arsivnews-Aspx Hakkında Güncel Haber ve Bilgiler |malper=HÜRRİYET - ARAMA |roja-gihiştinê=2025-11-11 |ziman=tr }}&lt;/ref&gt;
* [[Keleha Selahedînê (Qahîre)]], kelehekî li [[Qahîre]].&lt;ref name=&quot;Andre85-132&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Cairo |paşnav=Raymond |pêşnav=Andre |weşanger=Harvard University Press |sal=2001 |rr=85–132 |kesên-din=trans. by Willard Wood }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BehrensAbsouseif1989&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Islamic Architecture in Cairo: An Introduction |paşnav=Behrens-Absouseif |pêşnav=Doris |weşanger=E.J. Brill |sal=1989 |rr=78–85 |isbn=9004086773 |cih=Leiden, the Netherlands }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ades226&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=A Traveller's History of Egypt |paşnav=Ades |pêşnav=Harry |weşanger=Arris Publishing Ltd. |sal=2007 |rûpel=226 |isbn=978-1-905214-01-3 }}&lt;/ref&gt;

=== Di cîhana rojavayî de ===
[[Wêne:Saladin Soldan D'Egypte 1584.jpg|thumb|250px|Potreyekê Selahedîn di kitêba ''Saladin Soldan D'Egypte'', 1584]]
Selahedîn li [[Ewropa]]ya [[Serdema Navîn|serdema navîn]] wekî modelek [[Key|padîşahiyê]] û bi taybetî jî ji bo fezîleta dadgehê ya comerdiya şahane bi berfirehî navdar bû. Di destpêka salên 1202/03an de, [[Walther von der Vogelweide]] ji qiralê alman [[Philip ê Swabiyayê]] xwest ku bêtir mîna Selahedîn be ku bawer dikir ku divê destên padîşah qul hebin da ku zêr bikeve nav wan.{{Efn|''Denk an den milten Salatîn / der jach, daz küniges hende dürkel solten sîn / sô wurden sî erforht und ouch geminnet.'' (Li Selahedînê comerd bifikirin ku digot divê destên padîşahan qul bin, da ku hem ji wan bitirsin û hem jî ji wan hez bikin.)}} Di salên 1270an de, [[Jans der Enikel]] çîroka xeyalî lê pejirandî ya sifreya Selahedîn belav dikir{{Efn|Selahedîn mesayekî ji safîrek mezin çêkirî hebû. Dema ku dawiya jiyana wî nêzîk dibû, wî dixwest ku mesayê bi hêviya jiyana herheyî ji xwedê re terxan bike, lê ew nikarîbû biryar bide ka kîjan xwedayê rûmetê bide xwedayê misilmanan, xiristiyanan an cihûyan, ji ber ku rêyek tunebû ku meriv bibêje kîjan ji wan herî bihêz e. Ji ber vê yekê wî mesa kir sê parçe û ji her yekî ji wan sêyeka wê diyariyê da wan (Jans, Weltchronik, 26551–26675).}} ku wî hem wekî dîndar û hem jî jîr ji bo cihêrengiya olî nîşan dida.{{Sfn|Dunphy|2003|p=11}} Di [[Komediya Xwedayî]] (1308–1320) de, [[Dante Alighieri]] wî wekî yek ji ne-xiristiyanên exlaqî yên di bêçaretiyê de behs dike{{Sfn|Inferno, Canto IV||p=rêza 129}} û ew di ''[[Decameron]]'' (1438–53) ya Boccaccio de jî bi awayekî erênî tê xuyang kirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://webhelper.brown.edu/decameron/history/characters/saladin.php |sernav=Decameron Web {{!}} History |malper=webhelper.brown.edu |roja-gihiştinê=2025-11-11 }}&lt;/ref&gt;

Her çend Selahedîn piştî serdema navîn di dîrokê de winda bû jî, ew di [[Wêje|wêjeya nûjen]] de bi ronahiyek sempatîk xuya dike, pêşî di lîstika [[Gotthold Ephraim Lessing]] a bi navê [[Nathan yê Aqilmend|''Nathan yê Aqilmend'']] (1779) de ku fikra navendî ya &quot;Sifreya Selahedîn&quot; vediguhezîne cîhana piştî serdema navîn. Ew di romana [[Walter Scott|Sir Walter Scott]] a bi navê [[The Talisman|''The Talisman'']] (1825) de karakterek navendî ye ku ji her nivîsek din bêtir bandor li ser nêrîna romantîk a li ser Selahedîn kiriye. Scott Selahedîn wekî &quot;zilamek ewropî yê lîberal ê nûjên [sedsala 19an] pêşkêş kir ku li kêleka wî rojavayiyên serdema navîn her gav dê xuyangek xirab nîşan bidana&quot;.{{Sfn|Rilley-Smith|2008|p=67}} Nivîskarê fransî yê sedsala 20an [[Albert Champdor]] wî wekî &quot;''Le plus pur héros de l'Islam''&quot; (kurdî: Qehremanê herî paqij ê îslamê) wesf kir.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Introduction to the History of the Muslim East |paşnav=Sauvaget |pêşnav=Jean |weşanger=University of California Press |tarîx=1965 |rr=166 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=b7sieLyg-EEC&amp;dq=champdor+historian&amp;pg=PA166 }}&lt;/ref&gt; Tevî qirkirina xaçperestan dema ku wan di sala 1099an de [[Orşelîm]] fetih kir, Selahedîn efû û rêwîtiya azad da hemî katolîkên hevpar û tewra artêşa xiristiyanên têkçûyî jî, heya ku ew bikaribin fîdyeya jorîn bidin ([[Dêra ortodoks|xiristiyanên ortodoks yê yewnanî]] hîn çêtir dihatin dermankirin ji ber ku ew pir caran li dijî xaçperestên rojavayî bûn).

Tevî cudahîyên baweriyan, Selahedîn misilman ji alîyê axayên xiristiyan, bi taybetî jî ji alîyê [[Richard I]] ve dihat rêzgirtin. Richard carekê Selahedîn wekî mîrekî mezin pesnê xwe da û got ku ew bê guman rêberê herî mezin û bihêz ê cîhana misilmanan e.{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=357}} Selahedîn, di berdêla xwe de, diyar kir ku ji Richard axayekî xiristiyan ê bi rûmettir tune ye. Piştî peymanê, Selahedîn û Richard gelek diyarî wekî nîşaneyên rêzgirtinê ji hev re şandin lê qet rû bi rû nehatin dîtin. Di nîsana 1191an de, pitika sê mehî ya jineke frankî ji kampa wê hatibû dizîn û li sûkê hatibû firotin. Frankan wê teşwîq kirin ku bi xwe bi gilîya xwe bi Selahedîn re biaxive. Li gorî [[Behaedînê Şedad]], Selahedîn bi pereyê xwe zarokê kirî:{{Sfn|Baha ad-Din|2002|p=147-148}}{{Sfn|Lyons &amp; Jackson|1982|p=325-326}}

{{Quote|Wî ew da dayikê û wê ew girt; bi hêstirên ku ji çavên wê diherikîn û zarok hembêz kir singa xwe. Xelk li wê temaşe dikirin û digirîn û ez (Bahaedînê Şedad) di nav wan de rawestiyabûm. Wê demekê şîr da û dû re Selahedîn ferman da ku hespek ji bo wê bînin û ew vegeriya kampê.}}

Mark Cartwright, rêveberê weşanê yê [[Ensîklopediya Dîroka Cîhanê]], dinivîse: &quot;Bi rastî, hinekî îronîk e ku rêberê misilman bû yek ji mînakên mezin ên şovalyetiyê di wêjeya ewropî ya sedsala 13an de. Di jiyana wî de û ji hingê ve gelek tişt li ser sultan hatine nivîsandin, lê rastiya ku teqdîrkirina dîplomasî û jêhatîbûnên wî yên serokatiyê di çavkaniyên hemdem ên misilman û hem jî yên xiristiyan de tê dîtin, nîşan dide ku Selahedîn bi rastî jî hêjayî pozîsyona xwe ye wekî yek ji rêberên mezin ên serdema navîn.&quot;&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Cartwright |pêşnav=Mark |tarîx=2018-08-30 |sernav=Saladin |url=https://www.worldhistory.org/Saladin/ |kovar=World History Encyclopedia |ziman=en }}&lt;/ref&gt;

== Nîşandana çandî ==
[[Wêne:Statue of Saladin Damascus.jpg|thumb|300px|[[Pêyrekê Selahedîn]] li [[Şam]], [[Sûrî]]]]

=== Çîrok ===

* ''[[Talisman]]'' ji [[Walter Scott]]. Di sala 1825an de hatiye weşandin, ew di dema sefera xaçperestan a sêyem de derbas dibe û li ser têkiliya di navbera Richard I yê Îngilterê û Selahedîn de disekine.
* [[Sêlojiya Seferên Xaçperestan|''Sêlojiya Seferên Xaçperestan'']] (1998–2000) ya [[Jan Guillou]] li ser zilamekî esilzade yê ciwan ji Swêda îro e ku tê sirgûnkirin û neçar dimîne ku beşdarî seferên xaçperestan ên li Rojhilata Navîn bibe. Di wê de ew rastî Selahedîn tê ku di çîrokê de rola &quot;alîkar&quot; dilîze.
* [[Pirtûka Selahedîn|''Pirtûka Selahedîn'']] (1998) ji [[Terîq Elî]], çîrokek li ser jiyana Selahedîn.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Kitêba Selahedîn {{!}} Kirkus Reviews |ziman=en |url=https://www.kirkusreviews.com/book-reviews/tariq-ali/the-book-of-saladin/ }}&lt;/ref&gt;

=== Fîlm, televîziyon û anîmasiyon ===

* [[Xaçperestan (fîlm)|Xaçperestan]] - destana [[Cecil B. DeMille]] ya 1935an; Selahedîn ji hêla [[Ian Keith]] ve wekî dijminê esilzade yê qiral Richard hat nîşandan.
* ''Xezî Selahedîn'' - fîlmek drama yê hindî ya sala 1939 ji hêla I. A. Hafesjee.&lt;ref&gt;{{Jêder |paşnav=Ashraf |pêşnav=Rashid |sernav=Poster of Ghazi Salahuddin-1939 |tarîx=2009-03-06 |url=https://www.flickr.com/photos/rashid_ashraf/26185641169/ |roja-gihiştinê=2025-11-11 }}&lt;/ref&gt;
* [[Kêy Richard û Xaçperestan|''Kêy Richard û Xaçperestan'']] - fîlmeke 1954an ku Selahedîn ji hêla [[Rex Harrison]] hat nîşandan
* [[Selahedînê Serketî (fîlm)|''Selahedînê Serketî'']] - fîlmeke drama yê şer a Misirê ya sala 1963 ku ji hêla [[Yusuf Şahîn]] ve hatî derhêner kirin.
* [[Doctor Who|''Doctor Who'']] - [[Bernard Kay]] di rêzefîlma &quot;[[The Crusade (Doctor who)|The Crusade]]&quot; ya sala 1965an de rola Selahedîn li hember [[Julian Glover]] wek [[Richard I]] dilîze, [[William Hartnell]], [[William Russell]], [[Jacqueline Hill]] û [[Maureen O'Brien]] jî wek doktorê yekem, [[Ian Chesterton]], [[Barbara Wright]] û [[Vicki (Doctor who)|Vicki]] bi rêzê ve rol dilîzin.
* [[Xaçperestan (sînema)|''Xaçperestan'']] - di vê rêzefîlmê ya sala 1995an de ku ji hêla [[Terry Jones]] ve hatiye nivîsandin û pêşkêşkirin, Selahedîn ji hêla [[Kammy Darweish]] ve hat lîstin.
* [[Salah Al-deen Al-Ayyobi (sînema)|''Salah Al-deen Al-Ayyobi'']] - rêzefîlmeke 2001an li ser jînenîgariya Selahedînê.
* [[Padîşahiya asîmanan (fîlm)|''Padîşahiya asîmanan'']] - fîlimeke drama yê dîrokî ji sala 2005an ku Selahedîn ji aliyê [[Gasan Mesûd]] hat lîstin.
* [[Selahedîn: Rêzefîlma Anîmasyonî|''Selahedîn: Rêzefîlma Anîmasyonî'']] - projeyek anîmasyonî ku ji jiyana Selaheddîn îlhama xwe digire û dengê Selaheddîn ji hêla Gavin Yap ve hat dayîn.
* ''Kudüs Fatihi: Selahaddin Eyyubi'' (Selahedîn: Dagirkerê Orşelîmê) – rêzefîlmeke televîzyonê ya 2023-25an a tirkî, ku tê de Selahedîn Eyûbî ji aliyê [[Uğur Güneş]] ve hat lîstin.
* [[Arn: Şovalyeyê Templar|''Arn: Şovalyeyê Templar'']] - Selahedîn ji aliyê [[Milind Soman]] ve hat lîstin.

=== Listîkên vîdiyoyê ===

* Selahedîn di çend beşên rêzefîlma lîstika vîdyoyî ya Sid Meierê [[Civilization (lîstika vîdiyoyê)|''Civilization'']] de wekî rêberê şaristaniya erebî xuya dike.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.civfanatics.com/civ4/civilopedia/civilizations/ |sernav=Civilization IV: Civilizations – CivFanatics |malper=www.civfanatics.com |roja-gihiştinê=2025-11-11 |ziman=en-US }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://civilization.com/news/entries/civilization-vi-saladin-leads-arabia/ |sernav=Civilization® VI – The Official Site {{!}} News {{!}} Civilization VI: Saladin Leads Arabia |malper=Civilization® VI – The Official Site {{!}} News {{!}} Civilization VI: Saladin Leads Arabia |roja-gihiştinê=2025-11-11 |ziman=en }}&lt;/ref&gt; Ew herwiha di senaryoya &quot;Into the Renaissance&quot; a ji berfirehkirina [[Civilization V: Gods &amp; Kings|''Gods &amp; Kings'']] ji bo [[Civilization V|''Civilization V'']] de wekî rêberê [[Xanedana Eyûbiyan|eyûbiyan]] xuya dike.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://guides.gamepressure.com/civ5gk/ |sernav=Sid Meier's Civilization V - Gods &amp; Kings Game Guide |malper=Game Guides |roja-gihiştinê=2025-11-11 |ziman=en-US }}&lt;/ref&gt;
* Selahedîn di lîstika komputerê Sid Meierê [[Civilization VI|''Civilization VI'']] de wekî serokê şaristaniya erebî tê nîşandan.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://civilization.2k.com/civ-vi/leader-pass/great-negotiators/ |sernav=Civilization VI {{!}} Leader Pass: Great Negotiators Pack |malper=civilization.2k.com |roja-gihiştinê=2025-11-11 |ziman=en }}&lt;/ref&gt;
* Selahedîn di lîstika mobîl/PC yê Rise of Kingdoms de karakterek e ku meriv dikare bilîze.
* Lîstika vîdyoyî ya stratejiya rast-dem a populer [[Age of Empires II: The Age of Kings|''Age of Empires II: The Age of Kings'']] kampanyayek li ser serpêhatiyên Selahedîn pêşkêş dike.
* Ew di [[Crusader Kings III|''Crusader Kings III'']] de xuya dike, bi navê xwe Salah al-Din Yusuf ku di sala 1178an de di kampanyaya &quot;Şûrên Baweriyê&quot; de serokatiya siltanatiya eyûbî dike.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://paradoxinteractive.com/games/crusader-kings-iii/legends-of-crusader-kings-iii/salah-al-din-yusuf |sernav=Salah al-Din Yusuf - Paradox Interactive |malper=paradoxinteractive.com |roja-gihiştinê=2025-11-11 |ziman=en-US }}&lt;/ref&gt;

=== Hunera dîtbarî ===

* [[Peykerê Selahedîn]] peykerekî siwarî yê ji bronz ê mezin e ku Selahedîn nîşan dide û li ber [[Keleha Şamê]] ya sedsala 11an li Bajarê Kevn ê Şamê di Sûriyeyê de ye.

== Binêre ==

* [[Şerefxanê Bidlîsî]]
* [[Mihemed Emîn Zekî]]
* [[Behaedînê Şedad]]
* [[Xanedana Şedadiyan]]
* [[Lîsteya xanedan û dewletên kurdan]]

== Çavkanî ==

=== Nîşe ===
{{Notelist}}

=== Jêder ===
{{Çavkanî}}

== Jêderên seretayî û duyem ==

==== Jêderên seretayî ====
* {{Jêder-kitêb |nivîskar=Behaedînê Şedad |lînka-nivîskar= Behaedînê Şedad|sal=2002 |pêşnavê-terciman=D.S. |paşnavê-terciman=Richards |sernav=The Rare and Excellent History of Saladin |weşanger=Ashgate |isbn=978-0754633815 |ref={{SfnRef|Baha ad-Din|2002}} |gihiştina-urlyê=registration |url=https://archive.org/details/rareexcellenthis00dsri }}
* {{Jêder-kitêb |paşnav=Willey |pêşnav=Peter |sernav=The Castles of the Assassins |tarîx=2001 |weşanger=Craven Street Books |isbn=978-0941936644 }}

==== Jêderên duyem ====
{{refbegin|30em}}
* {{Jêder-kitêb |paşnav=Abun-Nasr |pêşnav=Jamil |url=https://books.google.com/books?id=jdlKbZ46YYkC |sernav=A history of the Maghrib in the Islamic period |weşanger=Cambridge University Press |sal=1987 |isbn=0521337674 |cih=Cambridge |rr= |ziman=en }}
* {{Jêder |sernav=The Cambridge History of Christianity: Volume 5, Eastern Christianity |url=https://books.google.com/books?id=1xUV-nMxNGsC |paşnavê-edîtor=Angold |pêşnavê-edîtor=Michael |sal=2006 |weşanger=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-81113-2 }}
* {{Jêder |paşnav1=Ayliffe |pêşnav1=Rosie |paşnav2=Dubin |pêşnav2=Marc |paşnav3=Gawthrop |pêşnav3=John |paşnav4=Richardson |pêşnav4=Terry |sernav=The Rough Guide to Turkey |tarîx=2003 |isbn=978-1-84353-071-8 |weşanger=Rough Guides |gihiştina-urlyê=registration |url=https://archive.org/details/turkey0000unse }}
* {{Jêder |sernav=Islamic Dynasties of the Arab East: State and Civilization During the Later Medieval Times |url=https://books.google.com/books?id=SgjRRuPtfkQC&amp;q=Islamic+Dynasties+of+the+Arab+East |pêşnav1=Abdul |paşnav1=Ali |weşanger=M.D. Publications Pvt. Ltd |sal=1996 |isbn=978-81-7533-008-5 }}
* {{Jêder-kitêb |paşnav=Baadj |pêşnav=Amar S. |url=https://books.google.com/books?id=BvTjCQAAQBAJ |sernav=Saladin, the Almohads and the Banū Ghāniya: The Contest for North Africa (12th and 13th centuries) |weşanger=Brill |sal=2015 |isbn=978-90-04-29857-6 |ziman=en }}
* {{Jêder |sernav=Ayyubid Metalwork with Christian Images |url=https://books.google.com/books?id=IZ7ZIpb-TAgC&amp;q=Christian+communities+Syria+Ayyubid&amp;pg=PA2 |pêşnav1=Eva |paşnav1=Baer |weşanger=Brill |sal=1989 |isbn=978-90-04-08962-4 }}
* {{Jêder |sernav=An Historical Atlas of Islam |url=https://books.google.com/books?id=6DYVAAAAIAAJ&amp;q=Historical+Atlas+of+Islam |pêşnav1=William Charles |paşnav1=Brice |weşanger=Brill |sal=1981 |isbn=978-90-04-06116-3 }}
* {{Jêder-kitêb |cih=Paris |isbn=978-2296001053 |ziman=en |beş= |pêşnav1=Djene Rhys |paşnav1=Bajalan |url=https://books.google.com/books?id=2kwrDwAAQBAJ&amp;dq=Ayyubid+Kurdish+emir&amp;pg=PA31 |sernav=Studies in Kurdish History: Empire, Ethnicity and Identity |paşnav2=Karimi |pêşnav2=Sara Zandi |tarîx=2017 |weşanger=[[Taylor &amp; Francis]] }}
* {{Jêder |sernav=Damascus: A History |url=https://books.google.com/books?id=xTs77Ft6FXQC&amp;q=Damascus+A+history |pêşnav1=Ross |paşnav1=Burns |weşanger=Routledge |sal=2005 |isbn=978-0-415-27105-9 }}
* {{Jêder |sernav=The New Islamic Dynasties |url=https://books.google.com/books?id=2O_BQs6Sro0C |paşnav=Bosworth |pêşnav=C.E. |sal=1996 |weşanger=Columbia University Press |cih=New York |isbn=978-0-231-10714-3 }}
* {{Jêder |paşnav=Catlos |pêşnav=Brian |contribution=Mamluks |paşnavê-edîtor1=Rodriguez |pêşnavê-edîtor1=Junios P. |sernav=The Historical Encyclopedia of World Slavery |cild=1,7 |weşanger=ABC-CLIO |sal=1997 |url=https://books.google.com/books?id=ATq5_6h2AT0C&amp;pg=RA1-PA425 |isbn=978-0-87436-885-7 }}
* {{Jêder |sernav=The Cambridge History of Egypt: Islamic Egypt, 640–1517 |url=https://books.google.com/books?id=CK7It-NrISwC&amp;q=Cambridge+History+of+Egypt+Islamic |pêşnav1=M. W. |paşnav1=Daly |pêşnav2=Carl F. |paşnav2=Petry |weşanger=M.D. Publications Pvt. Ltd |sal=1998 |isbn=978-81-7533-008-5 }}
* {{Jêder |sernav=Cities of the Middle East and North Africa: A Historical Encyclopedia |url=https://books.google.com/books?id=3SapTk5iGDkC&amp;q=Cities+of+the+Middle+East |paşnavê-edîtor1=Dumper |pêşnavê-edîtor1=Michael R.T. |paşnavê-edîtor2=Stanley |pêşnavê-edîtor2=Bruce E. |sal=2007 |weşanger=ABC-CLIO |isbn=978-1-57607-919-5 }}
* {{Jêder |sernav=Sidon: A Study in Oriental History |url=https://archive.org/details/sidonstudyinorie00eiseuoft |paşnav=Eiselen |pêşnav=Frederick Carl |sal=1907 |weşanger=Columbia University Press |cih=New York }}
* {{Jêder |sernav=The Cambridge History of Africa, Volume 2: c. 500 B.C.–A.D. 1050 |url=https://books.google.com/books?id=jjBYQCpfCNkC&amp;pg=PA583 |paşnavê-edîtor=Fage |pêşnavê-edîtor=J. D. |sal=1978 |weşanger=Cambridge University Press |isbn=978-0-52121-592-3 }}
* {{Jêder |paşnav=Flinterman |pêşnav=Willem |sernav=Killing and Kinging |kovar=Leidschrift |cild=27 |hejmar=1 |tarîx=April 2012 |url=http://media.leidenuniv.nl/legacy/killing-and-kinging.pdf |roja-gihiştinê=2015-02-12 |roja-arşîvê=2015-02-12 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20150212042248/http://media.leidenuniv.nl/legacy/killing-and-kinging.pdf |rewşa-urlyê=zindî }}
* {{Jêder |sernav=The Cambridge History of Africa, Volume 3: c. 1050–c. 1600 |url=https://books.google.com/books?id=GWjxR61xAe0C |paşnavê-edîtor1=Fage |pêşnavê-edîtor1=J. D. |paşnavê-edîtor2=Oliver |pêşnavê-edîtor2=Roland |sal=1977 |weşanger=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-20981-6 }}
* {{Jêder |sernav=The Crusades and Their Sources: Essays Presented to Bernard Hamilton |url=https://books.google.com/books?id=xvULAQAAMAAJ |paşnav=France |pêşnav=John |sal=1998 |weşanger=Ashgate |isbn=978-0-86078-624-5 }}
* {{Jêder |sernav=A Brief History of Egypt |url=https://books.google.com/books?id=LZwWCit0FwkC&amp;q=Saladin+spoke+Arabic |pêşnav1=Arthur |paşnav1=Goldschmidt |sal=2008 |weşanger=Infobase Publishing |isbn=978-1-4381-0824-7 }}
* {{Jêder |sernav=The Empire of the Steppes: A History of Central Asia |url=https://books.google.com/books?id=CHzGvqRbV_IC&amp;pg=PA362 |pêşnav1=René |paşnav1=Grousset |sal=2002 |sala-orîjînal=1970 |weşanger=Rutgers University Press |isbn=978-0-8135-1304-1 }}
* {{Jêder |paşnav1=Houtsma |pêşnav1=Martijn Theodoor |paşnav2=Wensinck |pêşnav2=A.J. |url=https://books.google.com/books?id=ro--tXw_hxMC&amp;q=Turanshah+brother+Saladin&amp;pg=PA884 |sernav=E.J. Brill's First Encyclopaedia of Islam, 1913–1936 |weşanger=Brill |sal=1993 |isbn=978-90-04-09796-4 }}
* {{Jêder |sernav=From Saladin to the Mongols: The Ayyubids of Damascus, 1193–1260 |url=https://books.google.com/books?id=JfXl5kvabhoC&amp;q=From+Saladin+to+the+Mongols&amp;pg=PP1 |pêşnav1=Stephen |paşnav1=Humphreys |weşanger=SUNY Press |sal=1977 |isbn=978-0-87395-263-7 }}
* {{Jêder-kitêb |pêşnavê-edîtor1=Hamit |paşnavê-edîtor1=Bozarslan |pêşnavê-edîtor2=Cengiz |paşnavê-edîtor2=Gunes |pêşnavê-edîtor3=Veli |paşnavê-edîtor3=Yadirgi |beş=The History of Kurdish and the Development of Literary Kurmanji |pêşnav=Ergin |paşnav=Öpengin |sernav=The Cambridge History of the Kurds |weşanger=Cambridge University Press |sal=2021 }}
* {{Jêder-ensîklopedî |sernav=Ayyubids |paşnav=Humphreys |pêşnav=R. S. |url=https://iranicaonline.org/articles/ayyubids |ensîklopedî=Encyclopaedia Iranica, Vol. III, Fasc. 2 |rr=164–167 |sal=1987 }}
* {{Jêder |sernav=Women as Patrons of Religious Architecture in Ayyubid Damascus |paşnav1=Humphreys |pêşnav1=Stephen |kovar=Muqarnas |sal=1994 |cild=11 |rr=35–54 |jstor=1523208 |doi=10.2307/1523208 }}
* {{Jêder |sernav=Islamic Law and the State |url=https://books.google.com/books?id=M2kFQqLyqSEC&amp;q=Islamic+Law+and+the+State |pêşnav1=Sherman A. |paşnav1=Jackson |weşanger=Brill |sal=1996 |isbn=978-90-04-10458-7 }}
* {{Jêder |paşnav=Lane-Poole |pêşnav=Stanley |lînka-nivîskar=Stanley Lane-Poole |sernav=Saladin and the Fall of the Kingdom of Jerusalem |weşanger=[[G. P. Putnam's Sons]] |cih=London |sal=1906 |series=Heroes of the Nations |url=https://books.google.com/books?id=M7pIVpjuyw0C }}
* {{Jêder |paşnav=Lane-Poole |pêşnav=Stanley |lînka-nivîskar=Stanley Lane-Poole |sernav=The Mohammedan Dynasties: Chronological and Genealogical Tables with Historical Introductions |url=https://books.google.com/books?id=0QS7x1Z7A2cC |sal=2004 |sala-orîjînal=1894 |weşanger=Kessinger Publishing |isbn=978-1-4179-4570-2 |ref=CITEREFLane-Poole1894 }}
* {{Jêder |sernav=Dictionary of World Biography: The Middle Ages |cild=2 |url=https://books.google.com/books?id=CurSh3Sh_KMC&amp;q=Saladin+spoke+Arabic |pêşnav1=Frank Northen |paşnav1=Magill |weşanger=Routledge |sal=1998 |isbn=978-1-57958-041-4 }}
* {{Jêder |sernav=Jerusalem: Points of Friction - And Beyond |paşnav1=Ma'oz |pêşnav1=Moshe |paşnav2=Nusseibeh |pêşnav2=Sari |sal=2000 |weşanger=Brill |isbn=978-90-41-18843-4 |ref={{SfnRef|Ma'oz &amp; Nusseibeh|2000}} }}
* {{Jêder |sernav=Aden &amp; the Indian Ocean trade: 150 years in the life of a medieval Arabian port |url=https://books.google.com/books?id=z3jfRTRxPOUC&amp;q=Aden+and+the+Indian+Ocean&amp;pg=PA25 |pêşnav1=Roxani Eleni |paşnav1=Margariti |sal=2007 |weşanger=UNC Press |isbn=978-0-8078-3076-5 }}
* {{Jêder |sernav=Yemen: The Bradt Travel Guide |url=https://books.google.com/books?id=eQvhZaEVzjcC&amp;q=Ta'izz+Yemen+Ayyubid&amp;pg=PA131 |pêşnav1=Daniel |paşnav1=McLaughlin |sal=2008 |weşanger=Bradt Travel Guides |isbn=978-1-84162-212-5 }}
* {{Jêder |sernav=Medieval Islamic civilization: An Encyclopedia |url=https://books.google.com/books?id=LaV-IGZ8VKIC |pêşnav1=Josef W. |paşnav1=Meri |pêşnav2=Jeri L. |paşnav2=Bacharach |sal=2006 |weşanger=Taylor and Francis |isbn=978-0-415-96691-7 }}
* {{Jêder-kitêb |paşnav1=Nicolle |pêşnav1=David |sernav=Saladin |tarîx=2011 |weşanger=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-84908-318-8 |url=https://books.google.com/books?id=Ija3CwAAQBAJ |ziman=en }}
* {{Jêder |paşnav1=Özoğlu |pêşnav1=Hakan |sernav=Kurdish Notables and the Ottoman State: Evolving Identities, Competing Loyalties, and Shifting Boundaries |tarîx=2004 |weşanger=SUNY Press |isbn=978-0-7914-5994-2 |url=https://books.google.com/books?id=p032TMrEI5oC |roja-gihiştinê=17 adar 2021 |ziman=en }}
* {{Jêder |sernav=Dictionary of Islamic Architecture |url=https://books.google.com/books?id=Kl2WlM-b_KcC |paşnav1=Petersen |pêşnav1=Andrew |sal=1996 |weşanger=Routledge |isbn=978-0-415-06084-4 }}
* {{Jêder-kitêb |paşnav=Rabbat |pêşnav=Nasser O. |url=https://books.google.com/books?id=9Ep8I5jCD8QC&amp;pg=PA24 |sernav=The Citadel of Cairo: A New Interpretation of Royal Mamluk Architecture |weşanger=Brill |sal=1995 |isbn=978-90-04-10124-1 |ziman=en }}
* {{Jêder-kitêb |paşnav=Raymond |pêşnav=André |url=https://archive.org/details/cairo0000raym |sernav=Cairo |weşanger=Harvard University Press |sal=2000 |isbn=978-0-674-00316-3 |rr= |ziman=en |paşnavê-terciman=Wood |pêşnavê-terciman=Willard |sala-orîjînal=1993 }}
* {{Jêder |sernav=The Crusades, c. 1071–c. 1291 |url=https://books.google.com/books?id=KszvJSv7t30C&amp;q=The+Crusades+1071 |pêşnav1=Jean |paşnav1=Richard |pêşnav2=Jean |paşnav2=Birrell |sal=1999 |weşanger=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-62566-1 }}
* {{Jêder |sernav=The Modern History of Jordan |url=https://books.google.com/books?id=7zdi2sCuIh8C&amp;q=Modern+History+of+Jordan |pêşnav1=Kamal S. |paşnav1=Salibi |weşanger=I.B. Tauris |sal=1998 |isbn=978-1-86064-331-6 }}
* {{Jêder |pêşnav=Tsugitaka |paşnav=Sato |sernav=Sugar in the Social Life of Medieval Islam |url=https://books.google.com/books?id=0eBTBQAAQBAJ&amp;q=Fatimids+emir+al-hajj&amp;pg=PA134 |weşanger=Brill |sal=2014 |isbn=978-90-04-28156-1 }}
* {{Jêder |sernav=Labour in the Medieval Islamic world |url=https://books.google.com/books?id=Bzo0Skd1kcYC&amp;q=Population+of+Egypt+Ayyubid&amp;pg=PA65 |pêşnav1=Maya |paşnav1=Shatzmiller |weşanger=Brill |sal=1994 |isbn=978-90-04-09896-1 }}
* {{Jêder |sernav=Encyclopedia of African history |url=https://books.google.com/books?id=Ftz_gtO-pngC&amp;q=Encyclopedia+of+African+History&amp;pg=PP1 |pêşnav1=Kevin |paşnav1=Shillington |weşanger=CRC Press |sal=2005 |isbn=978-1-57958-453-5 }}
* {{Jêder |sernav=International Encyclopaedia of Islamic Dynasties |url=https://books.google.com/books?id=oT8EZ7ulytgC&amp;q=Ayyubids+Hisn+Kayfa&amp;pg=PA203 |pêşnav1=Nagendra Kumar |paşnav1=Singh |weşanger=Anmol Publications PVT. LTD. |sal=2000 |isbn=978-81-261-0403-1 }}{{Mirin girêdan|tarîx=hezîran 2023|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}
* {{Jêder |sernav=Crusading Warfare 1097–1193 |url=https://books.google.com/books?id=rljJOEIXOrAC&amp;q=Crusading+Warfare+1097%E2%80%931193 |pêşnav1=R.C. |paşnav1=Smail |sal=1995 |weşanger=Barnes &amp; Noble Books |isbn=978-1-56619-769-4 }}
* {{Jêder |sernav=Palestine Under the Moslems: A Description of Syria and the Holy Land from A.D. 650 to 1500 |url=https://books.google.com/books?id=ENANAAAAIAAJ&amp;q=Lajjun+Guy+le+Strange&amp;pg=PA493 |pêşnav1=Guy |paşnav1=le Strange |sal=1890 |weşanger=Committee of the [[Palestine Exploration Fund]] }}
* {{Jêder-kovar |paşnav=Taagepera |pêşnav=Rein |lînka-nivîskar=Rein Taagepera |sal=1997 |sernav=Expansion and Contraction Patterns of Large Polities: Context for Russia |kovar=International Studies Quarterly |cild=41 |hejmar=3 |rr=475–504 |doi=10.1111/0020-8833.00053 |jstor=2600793 |url=https://escholarship.org/content/qt3cn68807/qt3cn68807.pdf?t=otc3in |roja-gihiştinê=2019-07-05 |roja-arşîvê= |urlya-arşîvê= |rewşa-urlyê= }}
* {{Jêder |sernav=Constructions of Power and Piety in Medieval Aleppo |url=https://books.google.com/books?id=30kb0G15IH8C |pêşnav1=Yasser |paşnav1=Tabbaa |sal=1997 |weşanger=Penn State Press |isbn=978-0-271-01562-0 }}
* {{Jêder |sernav=East-West Orientation of Historical Empires |paşnav1=Turchin |pêşnav1=Peter |lînka-nivîskar=Peter Turchin |paşnav2=Adams |pêşnav2=Jonathan M. |paşnav3=Hall |pêşnav3=Thomas D. |kovar=Journal of World-Systems Research |tarîx=December 2006 |cild=12 |hejmar=2 |rr=219–229 |doi=10.5195/JWSR.2006.369 |doi-access=free }}
* {{Jêder |sernav=Egypt and Syria in the Fatimid, Ayyubid, and Mamluk eras III |url=https://books.google.com/books?id=Sk6tAUL5ZWYC&amp;pg=PA61 |pêşnav1=Urbaine |paşnav1=Vermeulen |pêşnav2=D. |paşnav2=De Smet |pêşnav3=J. |paşnav3=Van Steenbergen |weşanger=Peeters Publishers |sal=2001 |isbn=978-90-429-0970-0 }}
* {{Jêder |sernav=Eagle's nest: Ismaili castles in Iran and Syria |url=https://books.google.com/books?id=RTyTn4ErwRIC&amp;q=Syria+population+12th+century&amp;pg=PA41 |pêşnav1=Peter |paşnav1=Willey |weşanger=Institute of Ismaili Studies and I.B. Tauris |sal=2005 |isbn=978-1-85043-464-1 }}
* {{Jêder-kitêb |paşnav=Williams |pêşnav=Caroline |sernav=Islamic Monuments in Cairo: The Practical Guide |weşanger=The American University in Cairo Press |sal=2018 |isbn=9789774168550 |çap=7 |cih=Cairo |rr= |ziman=en }}
* {{Jêder |sernav=The Art and Architecture of Islamic Cairo |url=https://books.google.com/books?id=sNVBbTuPcPkC&amp;q=Art+and+Architecture+of+Islamic+Cairo&amp;pg=PP1 |pêşnav1=Richard |paşnav1=Yeomans |weşanger=Garnet &amp; Ithaca Press |sal=2006 |isbn=978-1-85964-154-5 }}
{{refend}}

== Xwendina bêhtir ==
{{Refbegin}}
* {{Jêder-kitêb |paşnav=Duval |pêşnav=Ben |sal=2022 |sernav=Saladin the Strategist: How the Crusaders Lost the Holy Land |weşanger=[[Byzantine Emporia, LLC]] }}
* {{Jêder-kitêb |paşnav=Gibb |pêşnav=H.A.R. |sal=1973 |sernav=The Life of Saladin: From the Works of Imad ad-Din and Baha ad-Din |weşanger=[[Clarendon Press]] |isbn=978-0-86356-928-9 |oclc=674160 }}
* {{Jêder-kitêb |paşnav=Husain |pêşnav=Shahnaz |sernav=Muslim heroes of the crusades: Salahuddin and Nuruddin |weşanger=Ta-Ha |cih=London |sal=1998 |isbn=978-1-897940-71-6 |oclc=40928075 }}
* {{Jêder-kitêb |paşnav=Reston |pêşnav=James Jr. |lînka-nivîskar=James Reston Jr. |sal=2001 |sernav=Warriors of God: Richard the Lionheart and Saladin in the Third Crusade |cih=New York |weşanger=Anchor Books |isbn=0-385-49562-5 |oclc=45283102 |url=https://archive.org/details/warriorsofgod00jame }}
* {{Jêder-kitêb |paşnav=Hindley |pêşnav=Geoffrey |sal=2007 |sernav=Saladin: Hero of Islam |weşanger=Pen &amp; Sword |isbn=978-1-84415-499-9 |oclc=72868777 }}
* {{Jêder-kitêb |pêşnav=Jonathan |paşnav=Phillips |sernav=The Life and Legend of the Sultan Saladin |sal=2019 |weşanger=[[Yale University Press]] }}
{{Refend}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk|Selahedînê Eyûbî}}
* [https://web.archive.org/web/20090304191952/http://www.third-millennium-library.com/readinghall/GalleryofHistory/Saladin/LIFE-DOOR.html Stanley Lane-Poole, &quot;Hebûna û hilweşandina Kêyaniya Orşelîmê&quot;.] (bi înglizî)
* [http://www.medievalist.globalfolio.net/eng/r/rosebault_saladin/_content.php Rosebault Ch.J. Selahadîn. Keyê Çivalrî] (bi înglizî)
* [http://www.fh-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost12/Libellus/lib_expu.html#1 De expugnatione terrae sanctae per Saladinum] A European account of Saladin's conquests of the Crusader states. {{in lang|la}}
* [http://www.press.jhu.edu/books/title_pages/9465.html Saladin: The Sultan and His Times, 1138–1193] {{Webarchive|url=https://archive.today/20121211094144/http://www.press.jhu.edu/books/title_pages/9465.html |date=11 December 2012 }} (bi înglizî)
* [http://www.shadowedrealm.com/articles/exclusive/richard_saladin_warriors_third_crusade Richard û Selahadîn: Şervanên Seferên Xaçperestan a Sêyem] (bi înglizî)
* [https://archive.org/stream/SalahAndTheFallOfKingdomOfJerusalem/salah%20and%20the%20fall%20of%20kingdom%20of%20jerusalem_djvu.txt Lane-Poole, Stanley (1906). Selahedîn û hilweşandina Keyaniya Orşelîmê.] (bi înglizî)
* {{Ansîklopediya Kurdistanê|selahedine-eyubi|Selahedînê Eyûbî}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Fermandarên misilman]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1138]]
[[Kategorî:Karekterên di Divina Commedia de]]
[[Kategorî:Kesên Dewleta Eyûbiyan]]
[[Kategorî:Kurd]]
[[Kategorî:Kurdên misilman]]
[[Kategorî:Kurdên sedsala 12an]]
[[Kategorî:Leşkerên kurd]]
[[Kategorî:Mirin 1193]]
[[Kategorî:Misilman]]
[[Kategorî:Pêşengên kurd]]
[[Kategorî:Selahedînê Eyûbî| ]]
[[Kategorî:Siltanên Eyûbî]]</text>
      <sha1>0v8zcjz7dlyr9piy2pkabzuy0dslprx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dînewerî</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22978</id>
    <revision>
      <id>2030191</id>
      <parentid>1751617</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T06:49:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2030191</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9244" sha1="ichrh3qumu9rydxwu5ue9r1nua0bdxd" xml:space="preserve">{{Agahîdank mirov
| nav                = Dînewerî
| navê_rastî         = Ebû Henîfe, Ehmedê kurê Dawidê Dînewerî
أبو حنيفة أحمد بن داود الدِينَوَرِي
| bernav             = Dînewerî (Ehmedê Dînewerî)
| wêne               = 
| sernavê_wêne       = Dînewerî
| roja_jidayikbûnê   = [[820]]
| cihê_jidayikbûnê   = [[Kirmaşan]]
| roja_mirinê        = {{Dîrok|24|tîrmeh|895}}-[[896]]&lt;br&gt;(75-80 Salî)
| cihê_mirinê        = [[Dînewer]]
| hevwelatî          = {{Ala|Kurdistan}}
| perwerde           = 
| netewe             = [[Kurd]]
| dîn                = [[Îslam]]
| dê                 = 
| bav                = Dawid
| malper             = 
| salên_çalak        = 
| serdem             = [[Serdema zêrîn a îslamê]]&lt;br&gt;
[Sedsala 9an]
| xebatên_navdar     = 
| bandorbar          = [[Îbn Sikît]]
| bandorker          = [[Bîrûnî]], [[Îbn Beytar]], [[Îbn Sîde]], [[Yaqût Hemawî]], [[Îbn Sîna]], [[Ebdurehman Sûfî]], [[Mehrdad Izady]]
| pîşe               = [[Kurdnasî]], [[dîrok]], [[stêrnasî]], [[erdnîgarî]], [[botanîk]], [[matematîk]], [[lajwerd]] û [[tefsîr]]
}}
'''Dînewerî''' an '''Ehmedê Dînewerî''' an jî '''Ebû Henîfe Dînewerî''' (jdb. 820, [[Kirmaşan]] − m. 24 tîrmeh 895, Dînewer) [[Kurdnasî|Kurdnas]], [[botanîk|riweknas]], [[astronom|stêrnas]], [[erdnîgarî|erdnas]], [[matematîknas]] û [[dîrok]]nasê [[kurd]] e.&lt;ref&gt;[[Mehrdad Izady]], Kurd r.136, ISBN 9789756876404&lt;/ref&gt; Kurdnasê herî pêşîn e ku li ser [[antropolojî]], [[dîrok]] û [[Eslê kurdan|nîjada kurdan]] xebitiye.&lt;ref&gt;A’ Dan Z’ Ye Kürtler, İbrahim Sever Işık, &lt;/ref&gt;

== Jînenîgarî ==
Dînewerî di sala 815an an jî 820an de li [[Rojhilata Kurdistanê]] li bajarê [[Kirmaşan]]ê ji dayik bûye. Navê wî yê rastî ''Ehmed'' e, Navdanka wî Ebû Henîfe (''Bavê Henîfe'') ye, Navê bavê wî Dawid e û navê kalikê wî jî Wenand e.&lt;br&gt;
Wenand bixwe li ser dînê [[zerdeştî]]tiyê bû piştî [[Belavbûna îslamê li Kurdistanê|Belavbûna îslamê]] bûye [[misilman]].&lt;br&gt;
Dînewerî bernavka xwe cihê ku lê ji dayîkbûye ji [[Dînewer|Herêma Dînewerê]] digre û di 24ê tîrmehê 896an de li Dînewerê wefat kiriye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.muslimheritage.com:80/article/al-dinawari-advances-botany |sernav=Al-Dinawari Advances Botany {{!}} Muslim Heritage |malper=www.muslimheritage.com |roja-gihiştinê=2026-05-22 |ziman=en}}&lt;/ref&gt;

==== Perwerdehî û xebatên Dînewerî ====
Dînewerî perwerdehiya xweya [[stêrnasî]], [[matematîk]] û [[mekanîk]]ê li bajarê [[Îsfehan]]ê girtiye, perwerdehiya xweya [[fîlolojî]] û helbestiyê jî li bajarê [[Kufe]] û [[Besre]]yê girtiye. Li Kufeyê li cem Îbn Sikkît (m. 858) ders hildaye.

Dînewerî piştî perwerdeya xwe a li Kufeyê şûnde li herêmên wek [[Îran]], [[Îraq]], [[Efxanistan]], [[Filistîn]], [[Sûrî]], [[Belûçistan]] û [[Xorasan]]ê digere û agahiyên hîn dibe di pirtûka xwe a bi navê [[Kitabu'n-nebat]] de berhev dike.

Dînewerî [[zanistvan]]ê kurd yê pirralî ye, ne tenê li ser qadek du qadan di gelek qadan de çixir kolaye û rê daye pêş zanyarên dû xwe.

Di warê [[Riweknasî|riweknasiyê]] de, di warê [[Ajalnasî|ajalnasiyê]] de, di warê [[Zimannasî|zimannasiyê]] (fîlolojî) de, di warê [[mentiq]]ê de, di warê [[dîrok]]ê de, di warê [[erdnîgarî|erdnîgariyê]] de, di warê astronomiyê de, di warê [[Meteorolojî|meteorolojiyê]] de, di warê matematîk û mekanîkê de berhem nivîsiye û van berhemên wî ji alî zanyarên mezin ên dû wî weke çavkaniyên herî bi bawerî hatine bikarhanîn. Di heman demê de avakarê îlmê qethiyetê ye. Di nava misilmanan de weke &quot;Bavê riweknasiyê&quot; hatiye bi navkirin. Ji ber ku bi pirralîbûna xwe bala gelek zanyarên biyanî kişandiye, gelek zanyarên biyanî li ser lêkolîn kirine. Li [[Ewropa]]yê di derdora zanistî de weke &quot;''Dehayê Kurd''&quot; tê naskirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://kurdistanica.com/ |sernav=KURDISTANICA - .KU for sharing knowledge on Kurdistan since 1992 |roja-gihiştinê=2026-05-22 |ziman=en-US}}&lt;/ref&gt;

Dînewerî di derdorê sala 850î de ji bo xebatên xwe yên li stêrnasiyê [[Çavdêrîxane|çavdêrî]] ava kiriye û du sed sal ev çavdêriya wî hatiye xebitandin. [[Ebdurehman Sûfî]] di sala 946an de tê Dînewerê digere çavdêriya Dînewerî dîtiye lê piştî erişên mongolan ev çavdêrî bi temamî ve hatiye xirabkirin. Bîrûnî bi xebatên Dînewerî ên li ser stêrnasiyê pir bawer kiriye.

Di [[Serdema zêrîn a îslamê]] de gelek pirtûk li ser [[zanist]] û [[dîrok]]ê nivîsandiye. Pirtûka wî a herî bi nav û deng &quot;[[Kitab el-Nebat]]&quot; (''Pirtûka riwekan'') ye.&lt;br&gt;Her çiqas pelên wî negîhîştibin wexta me jî, Dînewerî 13 cîld jî [[tefsîr]]a [[Quran]]ê nivîsiye. [[Yaqût Hemawî]] (1179–1229) ji bo tefsîra Dînewerî gotiye: &quot;''Pêşiya wî tu kesek weke Dînewerî baş Quranê tefsîr nekiribû''&quot;.

== Xebatên wî yên li ser kurdan ==
Dînewerî bûye ji zanyarên yekem ku li ser [[Dîroka Kurdistanê|dîrok]] û [[Antropolojî|antroplojiya]] kurdan lêkolîn kiriye û pirtûkeke bi navê &quot;Ensab el-Ekrad&quot; (''Jêdera Kurdan'') nîvîsandiye. Di vê berhema xwe de ji dîrokên kevnar heya roja xwe bav û kalên kurdan girtiye dest. Dîsa di dîrokê de yekem car wî xerîteya [[Kurdistan]]ê xêz kiriye. Navê Kurdistanê di xeriteya xwe de bikarhaniye.&lt;ref&gt;Gemal Arzu, İslamin Dünü - Bugünü, Hareket Yayinlari-1975 r. 245&lt;/ref&gt; Her çiqas ev berhema wî negihiştîbe roja me jî, di gelek berhemên dîroknasan de behsa vê berhemê dikin. Ji ber vê xebata wî ya li ser kurdan Dînewerî wek [[Kurdolojî|Kurdologê]] herî mezin û pêşîn jî tê qebûlkirin.

== Gotinên ji bo Dînewerî ==
Berhemên Dînewerî bala gelek lêkolîneran kişandiye. Di der barê Dînewerî de ji zanyaran çend nirxandin jî wisa ne:

[[Mehrdad Izady]] dibêje; {{Jêgirtin|''Mîna gelek kesên di dema wî de jiyan Dînewerî jî ne kesayetekî bi demekê an bi komekê bisînor e. Berovajî kesayeteke hemû deman û cîhanî ye. Dema berhemên wî tên lêkolînkirin yekser tê dîtin ku Dînewerî bi nerîna kurdekî mijaran digire dest. Lewma jî berhemên wî yên destpêkê der barê reh û kokên kurdan de ne.&lt;ref&gt;http://diyarname.com/news.php?Idx=2471&lt;/ref&gt;''}}

[[Bruno Silberberg]] (Lêkolînerê [[Almanya|Alman]]) jî dibêje; {{Jêgirtin|''Piştî  lêkolînên hezar salî, bêhtir ji pirtûkên [[Pedanios Dioskûrîdês|Dioskûrîdês]]  û [[Teofrastos]] yên grekan sûd dihate wergirtin. Lê di vê mijarê de berhema Dînewerî ji aliyê agahî û naverokê ve berfirehtir e. Dînewerî ne tenê aliyê nebatan yên xuya dike, aliyê wan yên tibî, xwarinê û hemû taybetmendiyên din tarîf dike. Hemûyan tasnîf dike û şert û mercên lê şîn dibin û digihin tarîf dike. Berhema Dînewerî ji berhemên Dioscorides û Theophraste yên yewnan ku wan jî li ser netaban nivîsaniye berfinehtir e.''}}

[[Yaqût Hemawî]] di berhema xwe a bi navê ''Ebû Hayyan et-Tewhîdî Takrîzu’l'' de gotiye ku;{{Jêgirtin|''&quot;Dinya heta ku bigere behsa berhem, zanîn û fezîleta Dînewerî, Cahiz û Ebu Zeyd bidin dîsa jî kêm e''&quot;}}

== Berhemên wî ==

'''Berhemên li ser zanista matematîk û xwezayiyê'''

* [[Kitabu'n-nebat]] (''Pirtûka Giha'')
* [[Kitabu'l-Enwa]] (''Pirtûka Rewşa Hewayê'')
* Kitab el-Cebr we'l-muqabele (''Pirtûka Cebîrê'')
* Kitab el-Kusûf (''Pirtûka Girtina Berê Rojê'')
* Kitab el-redd ela Reşad el-Îsfexanî (''Pirtûka Valaderxistina Çavdêriyên Astronomik yên El-Îsfaxanî'')
* Kitab el-Hisab (''Pirtûka Hesab'')
* Kitab'ul-Bahsi fî Hisab îl-Hind (''Pirtûka Analiza Aritmatika Hindistanê'')
* Kitab'ul-Cem wet-Tefrîk (''Pirtûka Aritmetikê'')
* Kitab'ul qible wez-zewal (''Pirtûka Pozîzyona Stêrkan'')
* Îslah'ul Mantiq (''Îslahbûna Vacê'')

'''Berhemên li ser zanista civakî'''

* [[Ensabu'l-Ekrad]] (''Jêdera Kurdan'')
* [[Exbaru't-Tiwal]] (''Tevahiya Dîrokê'')
* Kitab el-Kebîr (''Di Dîrokê de Pirtûka Mezin'')
* Kitab el-Fusaha (''Pirtûka Retorikê'')
* Kitab'ul-Buldan (''Pirtûka Erdnîgar'')
* Kitab eş-Şîr we'ş-Şu'ara (''Pirtûka Helbest û Helbestvanan'').
* Dînewerî tevê van berheman 13 cîld jî [[tefsîr]]a [[Quran]]ê nivîsiye.
* [[Çavdêrîxaneya Dînewerî]]

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Astronomên kurd}}
{{Wêjevanên kurd}}
{{Astronomên misilman}}
{{Dîroknasên misilman}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Dîroknasên kurd]]
[[Kategorî:Erdnîgarnasên kurd]]
[[Kategorî:Fîlozofên kurd]]
[[Kategorî:Fîlozofên misilman]]
[[Kategorî:Jidayikbûn sedsala 9an]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 820]]
[[Kategorî:Kesên ji Kirmaşanê]]
[[Kategorî:Kesên sedsala 9an]]
[[Kategorî:Kurdên Rojhilata Kurdistanê]]
[[Kategorî:Kurdolog]]
[[Kategorî:Kurdologên kurd]]
[[Kategorî:Matematîknasên kurd]]
[[Kategorî:Mirin 896]]
[[Kategorî:Mirin 895]]
[[Kategorî:Nivîskarên kurd]]
[[Kategorî:Riweknasên kurd]]
[[Kategorî:Stêrnasên kurd]]
[[Kategorî:Stêrnasên misilman]]
[[Kategorî:Tefsîrvanên kurd]]
[[Kategorî:Zanyarên kurd]]
[[Kategorî:Zanyarên misilman]]</text>
      <sha1>ichrh3qumu9rydxwu5ue9r1nua0bdxd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Îbnî Ruşd</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25376</id>
    <revision>
      <id>2030199</id>
      <parentid>2013499</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T06:52:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2030199</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4611" sha1="kblr0l2n6sb11w9euqjxvzm8xti90n1" xml:space="preserve">{{Agahîdank mirov
| nav                = Îbn Ruşd
| navê_rastî         = Ebû l-Welîd Mihemed ibn Ehmed ibn Ruşd
| wêne               = Statue of Averroes (Córdoba) - BAE09705.jpg
| sernavê_wêne       = Peykerê Ibn Ruşd li Córdoba'yê
| roja_jidayikbûnê   = 14´ê Nîsanê 1126
| cihê_jidayikbûnê   = [[Endulus]], [[Spanya]]
| roja_mirinê        = 10'ê Kanunê 1198
| cihê_mirinê        = 
| dîn                = [[Îslam]]
| dê                 = 
| bav                = 
| netewe             = [[Berberî]]
| hevwelatî          = 
| perwerde           = 
| pîşe               = [[Felsefeya Îslamê]], [[Metafîzîk]], [[Matematîk]] û [[Stêrnasî]]
| salên_çalak        = 
| xebatên_navdar     = 
| malper             = 
| bandorbar          = [[Arîstotelês]], [[John Philoponus]], [[Farabî]], [[Îbn Bace]]
| bandorker          = [[Baruch Spinoza]], [[Îbn Meymûn]], [[Thomas Aquinas]]
}}
'''Îbn Ruşd''' an jî '''Ebû l-Welîd Mihemed ibn Ehmed ibn Ruşd''' ({{bi-ar|أبو الوليد محمد بن احمد بن رشد}} ''Abū 'l-Walīd Muḥammad ibn Aḥmad ibn Rushd''), di 1126an de li [[Kordoba]]yê (bi [[spanî]]: [[Kordoba|Córdoba]], îro li Spanyayê ye) ji dayîk bûye û di 10ê berfanbarê 1198an de li [[Merakeş]]ê miriye.

Ew [[fîlozof]], [[qazî]], [[astronom|stêrnas]], [[matematîknas]] û [[bijîşk]]ekê ko bi eslê xwe ji qebîleyê [[elmiwehid]]an ê [[berberî|berberiyên]] de dihatîbû.

== Jiyan û xebat ==
Ibn Ruşd di sala 1126an de li bajarê [[Endulus]]ê Qurtubeyê (bi [[spanî]]: [[Kordoba|''Córdoba'']]) hate dinê. Ew di malbateke qaziyan de hatibû dinê. Kalê wî Ebû l-Welîd Mihemed (mirin 1126) qaziyê [[elmurabit]]an bû. Bavikê wî jî hate ko xanedana elmiwehidan hate Endulusê li eynî wezîfe bû. Wî di hevotina xwe [[dad]], [[doxtorî|doktorî]], [[fîlozofî]] xwend. Di 1153an de [[wezîr]]ê elmiwehidan [[Îbn Tufeyl]], wî bi hikûmdar [[Ebû Yaqûb Yûsif]] ve danasîne. Ebû Yaqûb Yûsif jî wî bi [[Ebû Zûhr]] ve danasîne û Ebû Zûhr pê re dibe mamosteyê Ibn Ruşd. Di 1160an de ew tê anîna qazîtiya [[Îşbîliye]]yê (îro bi spanî: [[Sevilla]]). Di wan çaxên umrê xwe de ew dest bi şirove kirina berhemên [[Arîstotelês]] dike. Ew pê re li Rojava bo van xebatên xweyên ser şiroveyên Arîstotelês wek ''Kommentator'', ango ''Şirovevan'', tê navkirin. Ew di jiyana xwe de li gelek meqamên girîng û ciyawazî dişixule. Ew di 1169an de tê vebuhtina dadrêsiya Córdoba û Sevilla, di 1182an de jî dibe doktorê [[xelîfe]] Ebû Yequb. Lê pê demeka kurt re ew vedigere [[qazîtî|qazîtiya]] Córdoba. Ew di 10 berfanbarê 1198an de li [[Fas]]ê dimire.

== Bi xebatên xwe li Rojava ==
Îbn Ruşd bi xebatên xwe yên li ser berhemên Arîstotelês li dinêyê Rojava rind dihat nas kirin. Ew di nav [[Xiristiyan]]ên rojava de bi navên xwe yên rast pirtir wek Averroes û bi ûnvana ''Kommentator'' dihat nas kirin. Ew li rojava ewqas tê nas kirin û ewqas bal kişandibû ko, di şopa wî de rêbarekê bi navê Averroîzm hatibû peyda kirin. Nivîskarê [[Dante]] di berhema xwe ya navdarê bi navê [[Komedyaya Xwedayî]] de bi Arîstotelês ve behsa wî dike.

Yek ji berhemên xwe yên herî navdar, ya ko bi navê [[Bêvaciya bêvacî|Bêvaciya Bêvacî]], li ser rexneyên berhema [[Xezalî|Îmam Xezalî]] ya bi navê [[Bêvaciya Fîlozofan]] û fîlozafan hembera Xezalî diparêza bû.

== Pêşangeh ==
&lt;gallery&gt;
Wêne:Bnf lat16151 f22.jpg|Şiroveyên Îbn Ruşd li ser berhema Arîstoteles ya bi navê ''De anima''
Wêne:Averroes closeup.jpg|Ibn Ruşd, di Dibistana Atînayê de. Ji freskoyekê ku [[Raffaello Sanzio]] di sala 1509'an de çêkir
Wêne:Colliget Auerrois totam medicinam V00026 00000002.tif|''Colliget''
&lt;/gallery&gt;

== Girêdanên derve ==
{{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Averroes}}
* [http://www.muslimphilosophy.com/ir/ Biyografî (bi îngilîzî û erebî)]
* [http://www.felsefevan.org/ibni-rusd-1126-1198.html Îbnî Rûşd – 1126-1198 - Ji Malpera Felsefevan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305230556/http://www.felsefevan.org/ibni-rusd-1126-1198.html |date=2016-03-05 }}

{{Astronomên misilman}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Felsefeya siyasetê]]
[[Kategorî:Fîlozof]]
[[Kategorî:Fîlozofên misilman]]
[[Kategorî:Îbnî Ruşd| ]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1126]]
[[Kategorî:Karekterên di Divina Commedia de]]
[[Kategorî:Kesên sedsala 12an]]
[[Kategorî:Matematîknas]]
[[Kategorî:Mirin 1198]]
[[Kategorî:Psîkolog]]
[[Kategorî:Rexnegirên ateîzmê]]
[[Kategorî:Stêrnas]]</text>
      <sha1>kblr0l2n6sb11w9euqjxvzm8xti90n1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030200</id>
      <parentid>2030199</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T06:52:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2030200</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4595" sha1="ahjhu28bamzdvfd26ellc0rk2dlelzw" xml:space="preserve">{{Agahîdank mirov
| nav                = Îbn Ruşd
| navê_rastî         = Ebû l-Welîd Mihemed ibn Ehmed ibn Ruşd
| wêne               = Statue of Averroes (Córdoba) - BAE09705.jpg
| sernavê_wêne       = Peykerê Ibn Ruşd li Córdoba'yê
| roja_jidayikbûnê   = 14´ê Nîsanê 1126
| cihê_jidayikbûnê   = [[Endulus]], [[Spanya]]
| roja_mirinê        = 10'ê Kanunê 1198
| cihê_mirinê        = 
| dîn                = [[Îslam]]
| dê                 = 
| bav                = 
| netewe             = [[Berberî]]
| hevwelatî          = 
| perwerde           = 
| pîşe               = [[Felsefeya Îslamê]], [[Metafîzîk]], [[Matematîk]] û [[Stêrnasî]]
| salên_çalak        = 
| xebatên_navdar     = 
| malper             = 
| bandorbar          = [[Arîstotelês]], [[John Philoponus]], [[Farabî]], [[Îbn Bace]]
| bandorker          = [[Baruch Spinoza]], [[Îbn Meymûn]], [[Thomas Aquinas]]
}}
'''Îbn Ruşd''' an jî '''Ebû l-Welîd Mihemed ibn Ehmed ibn Ruşd''' ({{bi-ar|أبو الوليد محمد بن احمد بن رشد}} ''Abū 'l-Walīd Muḥammad ibn Aḥmad ibn Rushd''), di 1126an de li [[Kordoba]]yê (bi [[spanî]]: [[Kordoba|Córdoba]], îro li Spanyayê ye) ji dayîk bûye û di 10ê berfanbarê 1198an de li [[Merakeş]]ê miriye.

Ew [[fîlozof]], [[qazî]], [[astronom|stêrnas]], [[matematîknas]] û [[bijîşk]]ekê ko bi eslê xwe ji qebîleyê [[elmiwehid]]an ê [[berberî|berberiyên]] de dihatîbû.

== Jiyan û xebat ==
Ibn Ruşd di sala 1126an de li bajarê [[Endulus]]ê Qurtubeyê (bi [[spanî]]: [[Kordoba|''Córdoba'']]) hate dinê. Ew di malbateke qaziyan de hatibû dinê. Kalê wî Ebû l-Welîd Mihemed (mirin 1126) qaziyê elmurabitan bû. Bavikê wî jî hate ko xanedana elmiwehidan hate Endulusê li eynî wezîfe bû. Wî di hevotina xwe [[dad]], [[doxtorî|doktorî]], [[fîlozofî]] xwend. Di 1153an de [[wezîr]]ê elmiwehidan [[Îbn Tufeyl]], wî bi hikûmdar Ebû Yaqûb Yûsif ve danasîne. Ebû Yaqûb Yûsif jî wî bi Ebû Zûhr ve danasîne û Ebû Zûhr pê re dibe mamosteyê Ibn Ruşd. Di 1160an de ew tê anîna qazîtiya Îşbîliyeyê (îro bi spanî: [[Sevilla]]). Di wan çaxên umrê xwe de ew dest bi şirove kirina berhemên [[Arîstotelês]] dike. Ew pê re li Rojava bo van xebatên xweyên ser şiroveyên Arîstotelês wek ''Kommentator'', ango ''Şirovevan'', tê navkirin. Ew di jiyana xwe de li gelek meqamên girîng û ciyawazî dişixule. Ew di 1169an de tê vebuhtina dadrêsiya Córdoba û Sevilla, di 1182an de jî dibe doktorê [[xelîfe]] Ebû Yequb. Lê pê demeka kurt re ew vedigere [[qazîtî|qazîtiya]] Córdoba. Ew di 10 berfanbarê 1198an de li [[Fas]]ê dimire.

== Bi xebatên xwe li Rojava ==
Îbn Ruşd bi xebatên xwe yên li ser berhemên Arîstotelês li dinêyê Rojava rind dihat nas kirin. Ew di nav [[Xiristiyan]]ên rojava de bi navên xwe yên rast pirtir wek Averroes û bi ûnvana ''Kommentator'' dihat nas kirin. Ew li rojava ewqas tê nas kirin û ewqas bal kişandibû ko, di şopa wî de rêbarekê bi navê Averroîzm hatibû peyda kirin. Nivîskarê [[Dante]] di berhema xwe ya navdarê bi navê [[Komedyaya Xwedayî]] de bi Arîstotelês ve behsa wî dike.

Yek ji berhemên xwe yên herî navdar, ya ko bi navê [[Bêvaciya bêvacî|Bêvaciya Bêvacî]], li ser rexneyên berhema [[Xezalî|Îmam Xezalî]] ya bi navê [[Bêvaciya Fîlozofan]] û fîlozafan hembera Xezalî diparêza bû.

== Pêşangeh ==
&lt;gallery&gt;
Wêne:Bnf lat16151 f22.jpg|Şiroveyên Îbn Ruşd li ser berhema Arîstoteles ya bi navê ''De anima''
Wêne:Averroes closeup.jpg|Ibn Ruşd, di Dibistana Atînayê de. Ji freskoyekê ku [[Raffaello Sanzio]] di sala 1509'an de çêkir
Wêne:Colliget Auerrois totam medicinam V00026 00000002.tif|''Colliget''
&lt;/gallery&gt;

== Girêdanên derve ==
{{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Averroes}}
* [http://www.muslimphilosophy.com/ir/ Biyografî (bi îngilîzî û erebî)]
* [http://www.felsefevan.org/ibni-rusd-1126-1198.html Îbnî Rûşd – 1126-1198 - Ji Malpera Felsefevan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305230556/http://www.felsefevan.org/ibni-rusd-1126-1198.html |date=2016-03-05 }}

{{Astronomên misilman}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Felsefeya siyasetê]]
[[Kategorî:Fîlozof]]
[[Kategorî:Fîlozofên misilman]]
[[Kategorî:Îbnî Ruşd| ]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1126]]
[[Kategorî:Karekterên di Divina Commedia de]]
[[Kategorî:Kesên sedsala 12an]]
[[Kategorî:Matematîknas]]
[[Kategorî:Mirin 1198]]
[[Kategorî:Psîkolog]]
[[Kategorî:Rexnegirên ateîzmê]]
[[Kategorî:Stêrnas]]</text>
      <sha1>ahjhu28bamzdvfd26ellc0rk2dlelzw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030201</id>
      <parentid>2030200</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T06:52:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030201</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4591" sha1="siclwa4at05m4zd4uzuqx2jz0j5tvq3" xml:space="preserve">{{Agahîdank mirov
| nav                = Îbn Ruşd
| navê_rastî         = Ebû l-Welîd Mihemed ibn Ehmed ibn Ruşd
| wêne               = Statue of Averroes (Córdoba) - BAE09705.jpg
| sernavê_wêne       = Peykerê Ibn Ruşd li Córdoba'yê
| roja_jidayikbûnê   = 14´ê Nîsanê 1126
| cihê_jidayikbûnê   = [[Endulus]], [[Spanya]]
| roja_mirinê        = 10'ê Kanunê 1198
| cihê_mirinê        = 
| dîn                = [[Îslam]]
| dê                 = 
| bav                = 
| netewe             = [[Berberî]]
| hevwelatî          = 
| perwerde           = 
| pîşe               = [[Felsefeya Îslamê]], [[Metafîzîk]], [[Matematîk]] û [[Stêrnasî]]
| salên_çalak        = 
| xebatên_navdar     = 
| malper             = 
| bandorbar          = [[Arîstotelês]], [[John Philoponus]], [[Farabî]], [[Îbn Bace]]
| bandorker          = [[Baruch Spinoza]], [[Îbn Meymûn]], [[Thomas Aquinas]]
}}
'''Îbn Ruşd''' an jî '''Ebû l-Welîd Mihemed ibn Ehmed ibn Ruşd''' ({{bi-ar|أبو الوليد محمد بن احمد بن رشد}} ''Abū 'l-Walīd Muḥammad ibn Aḥmad ibn Rushd''), di 1126an de li [[Kordoba]]yê (bi [[spanî]]: [[Kordoba|Córdoba]], îro li Spanyayê ye) ji dayîk bûye û di 10ê berfanbarê 1198an de li [[Merakeş]]ê miriye.

Ew [[fîlozof]], [[qazî]], [[astronom|stêrnas]], [[matematîknas]] û [[bijîşk]]ekê ko bi eslê xwe ji qebîleyê elmiwehidan ê [[berberî|berberiyên]] de dihatîbû.

== Jiyan û xebat ==
Ibn Ruşd di sala 1126an de li bajarê [[Endulus]]ê Qurtubeyê (bi [[spanî]]: [[Kordoba|''Córdoba'']]) hate dinê. Ew di malbateke qaziyan de hatibû dinê. Kalê wî Ebû l-Welîd Mihemed (mirin 1126) qaziyê elmurabitan bû. Bavikê wî jî hate ko xanedana elmiwehidan hate Endulusê li eynî wezîfe bû. Wî di hevotina xwe [[dad]], [[doxtorî|doktorî]], [[fîlozofî]] xwend. Di 1153an de [[wezîr]]ê elmiwehidan [[Îbn Tufeyl]], wî bi hikûmdar Ebû Yaqûb Yûsif ve danasîne. Ebû Yaqûb Yûsif jî wî bi Ebû Zûhr ve danasîne û Ebû Zûhr pê re dibe mamosteyê Ibn Ruşd. Di 1160an de ew tê anîna qazîtiya Îşbîliyeyê (îro bi spanî: [[Sevilla]]). Di wan çaxên umrê xwe de ew dest bi şirove kirina berhemên [[Arîstotelês]] dike. Ew pê re li Rojava bo van xebatên xweyên ser şiroveyên Arîstotelês wek ''Kommentator'', ango ''Şirovevan'', tê navkirin. Ew di jiyana xwe de li gelek meqamên girîng û ciyawazî dişixule. Ew di 1169an de tê vebuhtina dadrêsiya Córdoba û Sevilla, di 1182an de jî dibe doktorê [[xelîfe]] Ebû Yequb. Lê pê demeka kurt re ew vedigere [[qazîtî|qazîtiya]] Córdoba. Ew di 10 berfanbarê 1198an de li [[Fas]]ê dimire.

== Bi xebatên xwe li Rojava ==
Îbn Ruşd bi xebatên xwe yên li ser berhemên Arîstotelês li dinêyê Rojava rind dihat nas kirin. Ew di nav [[Xiristiyan]]ên rojava de bi navên xwe yên rast pirtir wek Averroes û bi ûnvana ''Kommentator'' dihat nas kirin. Ew li rojava ewqas tê nas kirin û ewqas bal kişandibû ko, di şopa wî de rêbarekê bi navê Averroîzm hatibû peyda kirin. Nivîskarê [[Dante]] di berhema xwe ya navdarê bi navê [[Komedyaya Xwedayî]] de bi Arîstotelês ve behsa wî dike.

Yek ji berhemên xwe yên herî navdar, ya ko bi navê [[Bêvaciya bêvacî|Bêvaciya Bêvacî]], li ser rexneyên berhema [[Xezalî|Îmam Xezalî]] ya bi navê [[Bêvaciya Fîlozofan]] û fîlozafan hembera Xezalî diparêza bû.

== Pêşangeh ==
&lt;gallery&gt;
Wêne:Bnf lat16151 f22.jpg|Şiroveyên Îbn Ruşd li ser berhema Arîstoteles ya bi navê ''De anima''
Wêne:Averroes closeup.jpg|Ibn Ruşd, di Dibistana Atînayê de. Ji freskoyekê ku [[Raffaello Sanzio]] di sala 1509'an de çêkir
Wêne:Colliget Auerrois totam medicinam V00026 00000002.tif|''Colliget''
&lt;/gallery&gt;

== Girêdanên derve ==
{{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Averroes}}
* [http://www.muslimphilosophy.com/ir/ Biyografî (bi îngilîzî û erebî)]
* [http://www.felsefevan.org/ibni-rusd-1126-1198.html Îbnî Rûşd – 1126-1198 - Ji Malpera Felsefevan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305230556/http://www.felsefevan.org/ibni-rusd-1126-1198.html |date=2016-03-05 }}

{{Astronomên misilman}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Felsefeya siyasetê]]
[[Kategorî:Fîlozof]]
[[Kategorî:Fîlozofên misilman]]
[[Kategorî:Îbnî Ruşd| ]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1126]]
[[Kategorî:Karekterên di Divina Commedia de]]
[[Kategorî:Kesên sedsala 12an]]
[[Kategorî:Matematîknas]]
[[Kategorî:Mirin 1198]]
[[Kategorî:Psîkolog]]
[[Kategorî:Rexnegirên ateîzmê]]
[[Kategorî:Stêrnas]]</text>
      <sha1>siclwa4at05m4zd4uzuqx2jz0j5tvq3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Îbn Erebî</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25383</id>
    <revision>
      <id>2030197</id>
      <parentid>1993222</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T06:51:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030197</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3116" sha1="i3untdufq03my0y2jm56523c4yhr5xi" xml:space="preserve">[[Wêne:Ibn Arabi.jpg|thumb|200px|Îbn Erebî (1165-1240)]]
'''Ebû Ebdullah Muhemmed ibn Elî el-Erebî el-Hatimî el Ta'î''' ({{bi-ar|أبو عبد الله محمد بن علي بن محمد بن العربي الحاتمي الطائي|Abū `Abd-Allah Muḥammad ibn Ali al-`Arabi al-Ḥātimī al-Ṭā’ī}}) an ji '''Îbn Erebî''', zayîn 28ê pûşperê 1165/hîcrî 17 Remezanê 560ê li [[Mursîya|Murcia]], mirin 16ê sermawez 1240 li [[Şam]]ê yek ji [[Sofî]] û zanayên Îslamêyê pêşin bû. Ji bo bandora wiya li ser Sofîtiyê ew wek ''Şeyx el-Ekber'' ango bi kurdî ''Şêxê Mezin'' dihat navkirin.&lt;ref name=&quot;WDL&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.wdl.org/en/item/7437/ |sernav=The Meccan Revelations |malper=[[World Digital Library]] |tarîx=1900-1999 |tarîxa-gihiştinê=2013-07-14 |roja-arşîvê=2015-09-21 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20150921044414/http://www.wdl.org/en/item/7437/ |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt;

== Jiyan ==
Îbn Erebî ji malbateke navdar de dihat. Bavikê wî bi [[Ebdulqadirê Geylanî]] û [[Îbn Ruşd]] ve yek ji mirovên navdarên Sofitiyê bû.

Dema ko Îbn Erebî hîn 8 salî bû, El Mûwahîdan bajarê Murcia dagir kirin û ew bi malbata xwe ve çû [[Sevilla]]yê. Wî li wir dewama hevotîna xwe kir û wek hevotîna wê çaxêyê bastanî li ser tefsîra [[Quran]]ê, [[Sunet]]a [[Muhemmed]] pexember, Şerîetê û gramera erebî xebitî.

Ew di 1182an de bi Îbnî Ruşd ve hev dibîne û Îbn Erebî di eserên xwe de qala vê hevditînê dike.

Di sala 1193an de wî [[Nîvgirava Îber|nîvgirava îber]] terk kir û çû [[Tûnis]]ê. Gorî gotinan di vê gerê de xocê [[Xizir]] bi wî re hevaltiyê dike û xirqayê xwe dida Îbn Erebî. Di sala 1200an de, dema ko 35 salî bû, ji bo [[Hec]]ê ew li [[Spanya]]yê der dike û dihere [[Mekke]]yê. Ew li wir sê salan dije û li wir dest bi nivisîna El Fûtûhat El Mekkiye dike. Di 1223an ew li bajarê [[Şam]]ê bi şûn dibe. Ew salên umre xweyê manî li wir derbaz dike û di 22 Rebîûl II 638 /16 sermawezê, 1240an de dimire. Ew di jiyana xwe de gelek geran dike û gelek deran digere.

Îbn Erebî çiqas di berhemên xwe de qala [[Wahdetî Vûcûd]]ê nake, û cara siftê ji aliya talebeyî wî, Sedredîn Konewî tê karanîn jî ew wek damezrênerê vê tradîsyonê tê ditîn.

== Jêder û çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
* [http://www.ibnarabisociety.org www.ibnarabisociety.org] Koma Muhyiddin Îbn Erebî
* [http://www.irfanokulu.net/muhyiddineng.html www.irfanokulu.net] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071211153626/http://www.irfanokulu.net/muhyiddineng.html |date=2007-12-11 }} Muhyiddin Îbn Erebî
* {{En}} [http://ibnularabifoundation.com/ Ibn al-Arabi Foundation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141203180651/http://www.ibnularabifoundation.com/ |date=2014-12-03 }}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Fîlozof]]
[[Kategorî:Fîlozofên ereb]]
[[Kategorî:Fîlozofên misilman]]
[[Kategorî:Îbn Erebî| ]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1165]]
[[Kategorî:Mirin 1240]]
[[Kategorî:Zanyarên îslamê]]</text>
      <sha1>i3untdufq03my0y2jm56523c4yhr5xi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030198</id>
      <parentid>2030197</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T06:51:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030198</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3118" sha1="a8pzcuyeez1plw75avsivolmr4cwbb8" xml:space="preserve">[[Wêne:Ibn Arabi.jpg|thumb|200px|Îbn Erebî (1165-1240)]]
'''Ebû Ebdullah Muhemmed ibn Elî el-Erebî el-Hatimî el Ta'î''' ({{bi-ar|أبو عبد الله محمد بن علي بن محمد بن العربي الحاتمي الطائي|Abū `Abd-Allah Muḥammad ibn Ali al-`Arabi al-Ḥātimī al-Ṭā’ī}}) an ji '''Îbn Erebî''', zayîn 28ê pûşperê 1165/hîcrî 17 Remezanê 560ê li [[Mursîya|Murcia]], mirin 16ê sermawez 1240ê li [[Şam]]ê yek ji [[Sofî]] û zanayên Îslamêyê pêşin bû. Ji bo bandora wiya li ser Sofîtiyê ew wek ''Şeyx el-Ekber'' ango bi kurdî ''Şêxê Mezin'' dihat navkirin.&lt;ref name=&quot;WDL&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.wdl.org/en/item/7437/ |sernav=The Meccan Revelations |malper=[[World Digital Library]] |tarîx=1900-1999 |tarîxa-gihiştinê=2013-07-14 |roja-arşîvê=2015-09-21 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20150921044414/http://www.wdl.org/en/item/7437/ |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt;

== Jiyan ==
Îbn Erebî ji malbateke navdar de dihat. Bavikê wî bi [[Ebdulqadirê Geylanî]] û [[Îbn Ruşd]] ve yek ji mirovên navdarên Sofitiyê bû.

Dema ko Îbn Erebî hîn 8 salî bû, El Mûwahîdan bajarê Murcia dagir kirin û ew bi malbata xwe ve çû [[Sevilla]]yê. Wî li wir dewama hevotîna xwe kir û wek hevotîna wê çaxêyê bastanî li ser tefsîra [[Quran]]ê, [[Sunet]]a [[Muhemmed]] pexember, Şerîetê û gramera erebî xebitî.

Ew di 1182an de bi Îbnî Ruşd ve hev dibîne û Îbn Erebî di eserên xwe de qala vê hevditînê dike.

Di sala 1193an de wî [[Nîvgirava Îber|nîvgirava îber]] terk kir û çû [[Tûnis]]ê. Gorî gotinan di vê gerê de xocê [[Xizir]] bi wî re hevaltiyê dike û xirqayê xwe dida Îbn Erebî. Di sala 1200an de, dema ko 35 salî bû, ji bo [[Hec]]ê ew li [[Spanya]]yê der dike û dihere [[Mekke]]yê. Ew li wir sê salan dije û li wir dest bi nivisîna El Fûtûhat El Mekkiye dike. Di 1223an ew li bajarê [[Şam]]ê bi şûn dibe. Ew salên umre xweyê manî li wir derbaz dike û di 22 Rebîûl II 638 /16 sermawezê, 1240an de dimire. Ew di jiyana xwe de gelek geran dike û gelek deran digere.

Îbn Erebî çiqas di berhemên xwe de qala [[Wahdetî Vûcûd]]ê nake, û cara siftê ji aliya talebeyî wî, Sedredîn Konewî tê karanîn jî ew wek damezrênerê vê tradîsyonê tê ditîn.

== Jêder û çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
* [http://www.ibnarabisociety.org www.ibnarabisociety.org] Koma Muhyiddin Îbn Erebî
* [http://www.irfanokulu.net/muhyiddineng.html www.irfanokulu.net] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071211153626/http://www.irfanokulu.net/muhyiddineng.html |date=2007-12-11 }} Muhyiddin Îbn Erebî
* {{En}} [http://ibnularabifoundation.com/ Ibn al-Arabi Foundation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141203180651/http://www.ibnularabifoundation.com/ |date=2014-12-03 }}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Fîlozof]]
[[Kategorî:Fîlozofên ereb]]
[[Kategorî:Fîlozofên misilman]]
[[Kategorî:Îbn Erebî| ]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1165]]
[[Kategorî:Mirin 1240]]
[[Kategorî:Zanyarên îslamê]]</text>
      <sha1>a8pzcuyeez1plw75avsivolmr4cwbb8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bêvaciya bêvacî</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25410</id>
    <revision>
      <id>2030202</id>
      <parentid>1793116</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T06:53:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030202</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1217" sha1="cird5u8p679njop6vff9yz4377f2dbn" xml:space="preserve">{{Sernavê îtalîk}}
{{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}}{{Agahîdanka giştî}}
'''''Bêhawayiya bêhawayî''''' ({{bi-ar|تهافت التهافت|Tahâfet et-tahafah}}) an jî '''''Bêvaciya bêvacî''''', berhemeke fîlozofê [[Endulus]]î ya [[Îbn Ruşd]] (1126 - 1198) e. Ew wê pirtûka li ser berhema [[Xezalî]] ya bi navê Bêvaciya fîlozofan (Bêhawayiya fîlozofan) ({{bi-ar|تهافت الفلاسفة}}, ''Tahâfet el-falâsifiyah'') dinivîse û tê de lênêzbûna Xezalî ya fikrên fîlozofan rexne dike û fikrên [[Aristoteles]] û [[fîlozof]]ên din li hembera Xezalî diparêze.

Wî di pirtûka xwe de ji berhema Xezalî de jêgirtin kirina û li ser wan jêgirtinan wek diyalogan pirtûka xwe bi zimanê erebî nivisandî ye. Kitêb ji hêlekê de jî gengeşiya navbera fîlozofên îslamê yên [[neoplatonîst]]ên wek [[Farabî]], [[Îbn Sîna]] û nimînerê [[Eşarî]]yan îmamê Xezalî ye.

== Girêdanên derve ==
* [http://www.muslimphilosophy.com/ir/tt/ pirtûk wek text ] — muslimphilosophy.com

{{Kontrola otorîteyê}}
{{Felsefe-şitil}}
{{Pirtûk-şitil}}

[[Kategorî:Felsefe]]
[[Kategorî:Fîlozofiya îslamî]]
[[Kategorî:Pirtûk]]
[[Kategorî:Pirtûkên felsefeyê]]</text>
      <sha1>cird5u8p679njop6vff9yz4377f2dbn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030203</id>
      <parentid>2030202</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T06:54:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030203</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1447" sha1="dstu7j5hik5rns9tpif6816ae7bd826" xml:space="preserve">{{Sernavê îtalîk}}
{{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}}{{Agahîdanka giştî}}
'''''Bêhawayiya bêhawayî''''' ({{bi-ar|تهافت التهافت|Tahâfet et-tahafah}}) an jî '''''Bêvaciya bêvacî''''', berhemeke fîlozofê [[Endulus]]î ya [[Îbn Ruşd]] (1126 - 1198) e. Ew wê pirtûka li ser berhema [[Xezalî]] ya bi navê Bêvaciya fîlozofan (Bêhawayiya fîlozofan) ({{bi-ar|تهافت الفلاسفة}}, ''Tahâfet el-falâsifiyah'') dinivîse û tê de lênêzbûna Xezalî ya fikrên fîlozofan rexne dike û fikrên [[Aristoteles]] û [[fîlozof]]ên din li hembera Xezalî diparêze.&lt;ref name=&quot;Ahmad&quot;&gt;{{citation |last=Ahmad |first=Jamil |title=Ibn Rushd |date=September 1994 |journal=[[Al-Mawrid]] |volume=4 |issue=9 |url=http://www.monthly-renaissance.com/issue/content.aspx?id=744 |accessdate=2008-10-14}}&lt;/ref&gt;

Wî di pirtûka xwe de ji berhema Xezalî de jêgirtin kirina û li ser wan jêgirtinan wek diyalogan pirtûka xwe bi zimanê erebî nivisandî ye. Kitêb ji hêlekê de jî gengeşiya navbera fîlozofên îslamê yên [[neoplatonîst]]ên wek [[Farabî]], [[Îbn Sîna]] û nimînerê [[Eşarî]]yan îmamê Xezalî ye.

== Girêdanên derve ==
* [http://www.muslimphilosophy.com/ir/tt/ pirtûk wek text ] — muslimphilosophy.com

{{Kontrola otorîteyê}}
{{Felsefe-şitil}}
{{Pirtûk-şitil}}

[[Kategorî:Felsefe]]
[[Kategorî:Fîlozofiya îslamî]]
[[Kategorî:Pirtûk]]
[[Kategorî:Pirtûkên felsefeyê]]</text>
      <sha1>dstu7j5hik5rns9tpif6816ae7bd826</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030204</id>
      <parentid>2030203</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T06:54:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030204</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1464" sha1="l36rll6gr2o6gqnb5uimmtf550j3ymw" xml:space="preserve">{{Sernavê îtalîk}}
{{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}}{{Agahîdanka giştî}}
'''''Bêhawayiya bêhawayî''''' ({{bi-ar|تهافت التهافت|Tahâfet et-tahafah}}) an jî '''''Bêvaciya bêvacî''''', berhemeke fîlozofê [[Endulus]]î ya [[Îbn Ruşd]] (1126 - 1198) e. Ew wê pirtûka li ser berhema [[Xezalî]] ya bi navê Bêvaciya fîlozofan (Bêhawayiya fîlozofan) ({{bi-ar|تهافت الفلاسفة}}, ''Tahâfet el-falâsifiyah'') dinivîse û tê de lênêzbûna Xezalî ya fikrên fîlozofan rexne dike û fikrên [[Aristoteles]] û [[fîlozof]]ên din li hembera Xezalî diparêze.&lt;ref name=&quot;Ahmad&quot;&gt;{{citation |last=Ahmad |first=Jamil |title=Ibn Rushd |date=September 1994 |journal=[[Al-Mawrid]] |volume=4 |issue=9 |url=http://www.monthly-renaissance.com/issue/content.aspx?id=744 |accessdate=2008-10-14}}&lt;/ref&gt;

Wî di pirtûka xwe de ji berhema Xezalî de jêgirtin kirina û li ser wan jêgirtinan wek diyalogan pirtûka xwe bi zimanê erebî nivisandî ye. Kitêb ji hêlekê de jî gengeşiya navbera fîlozofên îslamê yên [[neoplatonîst]]ên wek [[Farabî]], [[Îbn Sîna]] û nimînerê [[Eşarî]]yan îmamê Xezalî ye.

== Çavkanî ==

== Girêdanên derve ==
* [http://www.muslimphilosophy.com/ir/tt/ pirtûk wek text ] — muslimphilosophy.com

{{Kontrola otorîteyê}}
{{Felsefe-şitil}}
{{Pirtûk-şitil}}

[[Kategorî:Felsefe]]
[[Kategorî:Fîlozofiya îslamî]]
[[Kategorî:Pirtûk]]
[[Kategorî:Pirtûkên felsefeyê]]</text>
      <sha1>l36rll6gr2o6gqnb5uimmtf550j3ymw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030205</id>
      <parentid>2030204</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T06:54:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* Çavkanî */</comment>
      <origin>2030205</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1478" sha1="iwlrbgowhi28cnh09cjs4yxqpauxdm3" xml:space="preserve">{{Sernavê îtalîk}}
{{Bêçavkanî|tarîx=tîrmeh 2024}}{{Agahîdanka giştî}}
'''''Bêhawayiya bêhawayî''''' ({{bi-ar|تهافت التهافت|Tahâfet et-tahafah}}) an jî '''''Bêvaciya bêvacî''''', berhemeke fîlozofê [[Endulus]]î ya [[Îbn Ruşd]] (1126 - 1198) e. Ew wê pirtûka li ser berhema [[Xezalî]] ya bi navê Bêvaciya fîlozofan (Bêhawayiya fîlozofan) ({{bi-ar|تهافت الفلاسفة}}, ''Tahâfet el-falâsifiyah'') dinivîse û tê de lênêzbûna Xezalî ya fikrên fîlozofan rexne dike û fikrên [[Aristoteles]] û [[fîlozof]]ên din li hembera Xezalî diparêze.&lt;ref name=&quot;Ahmad&quot;&gt;{{citation |last=Ahmad |first=Jamil |title=Ibn Rushd |date=September 1994 |journal=[[Al-Mawrid]] |volume=4 |issue=9 |url=http://www.monthly-renaissance.com/issue/content.aspx?id=744 |accessdate=2008-10-14}}&lt;/ref&gt;

Wî di pirtûka xwe de ji berhema Xezalî de jêgirtin kirina û li ser wan jêgirtinan wek diyalogan pirtûka xwe bi zimanê erebî nivisandî ye. Kitêb ji hêlekê de jî gengeşiya navbera fîlozofên îslamê yên [[neoplatonîst]]ên wek [[Farabî]], [[Îbn Sîna]] û nimînerê [[Eşarî]]yan îmamê Xezalî ye.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
* [http://www.muslimphilosophy.com/ir/tt/ pirtûk wek text ] — muslimphilosophy.com

{{Kontrola otorîteyê}}
{{Felsefe-şitil}}
{{Pirtûk-şitil}}

[[Kategorî:Felsefe]]
[[Kategorî:Fîlozofiya îslamî]]
[[Kategorî:Pirtûk]]
[[Kategorî:Pirtûkên felsefeyê]]</text>
      <sha1>iwlrbgowhi28cnh09cjs4yxqpauxdm3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030206</id>
      <parentid>2030205</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T06:54:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030206</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1441" sha1="luq2k5hpayfmqjddje6hdamh4qarq5h" xml:space="preserve">{{Sernavê îtalîk}}{{Agahîdanka giştî}}
'''''Bêhawayiya bêhawayî''''' ({{bi-ar|تهافت التهافت|Tahâfet et-tahafah}}) an jî '''''Bêvaciya bêvacî''''', berhemeke fîlozofê [[Endulus]]î ya [[Îbn Ruşd]] (1126 - 1198) e. Ew wê pirtûka li ser berhema [[Xezalî]] ya bi navê Bêvaciya fîlozofan (Bêhawayiya fîlozofan) ({{bi-ar|تهافت الفلاسفة}}, ''Tahâfet el-falâsifiyah'') dinivîse û tê de lênêzbûna Xezalî ya fikrên fîlozofan rexne dike û fikrên [[Aristoteles]] û [[fîlozof]]ên din li hembera Xezalî diparêze.&lt;ref name=&quot;Ahmad&quot;&gt;{{citation |last=Ahmad |first=Jamil |title=Ibn Rushd |date=September 1994 |journal=[[Al-Mawrid]] |volume=4 |issue=9 |url=http://www.monthly-renaissance.com/issue/content.aspx?id=744 |accessdate=2008-10-14}}&lt;/ref&gt;

Wî di pirtûka xwe de ji berhema Xezalî de jêgirtin kirina û li ser wan jêgirtinan wek diyalogan pirtûka xwe bi zimanê erebî nivisandî ye. Kitêb ji hêlekê de jî gengeşiya navbera fîlozofên îslamê yên [[neoplatonîst]]ên wek [[Farabî]], [[Îbn Sîna]] û nimînerê [[Eşarî]]yan îmamê Xezalî ye.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
* [http://www.muslimphilosophy.com/ir/tt/ pirtûk wek text ] — muslimphilosophy.com

{{Kontrola otorîteyê}}
{{Felsefe-şitil}}
{{Pirtûk-şitil}}

[[Kategorî:Felsefe]]
[[Kategorî:Fîlozofiya îslamî]]
[[Kategorî:Pirtûk]]
[[Kategorî:Pirtûkên felsefeyê]]</text>
      <sha1>luq2k5hpayfmqjddje6hdamh4qarq5h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030217</id>
      <parentid>2030206</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T07:12:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Bikarhêner:Wikihez/skrîpt/py/citeKurdifier.py|Bot]]: Kurdîkirina çavkaniyan; paqijiyên kozmetîk (Destpêkê standard kir.)</comment>
      <origin>2030217</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1453" sha1="bio9t1uny1nwt3pssltmupf6lsv12cd" xml:space="preserve">{{Sernavê îtalîk}}
{{Agahîdanka giştî}}
'''''Bêhawayiya bêhawayî''''' ({{bi-ar|تهافت التهافت|Tahâfet et-tahafah}}) an jî '''''Bêvaciya bêvacî''''', berhemeke fîlozofê [[Endulus]]î ya [[Îbn Ruşd]] (1126 - 1198) e. Ew wê pirtûka li ser berhema [[Xezalî]] ya bi navê Bêvaciya fîlozofan (Bêhawayiya fîlozofan) ({{bi-ar|تهافت الفلاسفة}}, ''Tahâfet el-falâsifiyah'') dinivîse û tê de lênêzbûna Xezalî ya fikrên fîlozofan rexne dike û fikrên [[Aristoteles]] û [[fîlozof]]ên din li hembera Xezalî diparêze.&lt;ref name=&quot;Ahmad&quot;&gt;{{Jêder |paşnav=Ahmad |pêşnav=Jamil |sernav=Ibn Rushd |tarîx=September 1994 |kovar=[[Al-Mawrid]] |cild=4 |hejmar=9 |url=http://www.monthly-renaissance.com/issue/content.aspx?id=744 |roja-gihiştinê=2008-10-14 }}&lt;/ref&gt;

Wî di pirtûka xwe de ji berhema Xezalî de jêgirtin kirina û li ser wan jêgirtinan wek diyalogan pirtûka xwe bi zimanê erebî nivisandî ye. Kitêb ji hêlekê de jî gengeşiya navbera fîlozofên îslamê yên [[neoplatonîst]]ên wek [[Farabî]], [[Îbn Sîna]] û nimînerê [[Eşarî]]yan îmamê Xezalî ye.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
* [http://www.muslimphilosophy.com/ir/tt/ pirtûk wek text ] — muslimphilosophy.com

{{Kontrola otorîteyê}}
{{Felsefe-şitil}}
{{Pirtûk-şitil}}

[[Kategorî:Felsefe]]
[[Kategorî:Fîlozofiya îslamî]]
[[Kategorî:Pirtûk]]
[[Kategorî:Pirtûkên felsefeyê]]</text>
      <sha1>bio9t1uny1nwt3pssltmupf6lsv12cd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bêvaciya fîlozofan (pirtûk)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25412</id>
    <revision>
      <id>2030207</id>
      <parentid>1836343</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T06:55:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030207</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1681" sha1="a1w61833oh9wpcvh14ddlwik2m8l1ri" xml:space="preserve">{{Sernavê îtalîk}}{{Agahîdanka giştî}}

'''Bêvaciya fîlozofan''' an jî '''Bêhawayiya fîlozofan''' ({{bi-ar|تهافة الفلاسفة|Tahafah al-Falasifah}}) berhemek [[Xezalî]] ye ko ew di pirtûka xwe de fikrên fîlozofên wek [[Îbn Sîna]], [[Farabî]] û mamosteya fikrên wan, [[Arîstoteles]] rexne dike ye. Îmamê Xazalî bixwe ji bastana tradîsyona [[Eşarî|eşariyan]] bû û va pirtûka ji hêlekê jî gengeşiya navbera rêbara eşariyan û rêbara neoplatonîzmê ye.

Ew pirtûka ji pê ''Meqasîd el-felasifah'' (&quot;Armanca fîlozofan&quot;) re hatiye nivisandin. Meqasîd el-felasifah wek puxteya fikrên Îbn Sîna bû. Xazalî di pirtûka xwe de dibêje ko, tu problema wiya bi şaxên felsefeyê wek [[fizîk]], [[mentiq]], [[astronomî]] û [[matematîk]] ve tune ye. Ew dîsa dibêje ko ew bi tenê rexneyên xwe li ser lênêzbûna wana [[Metafizîk]]ê dike ye.

== Naverok ==
&quot;Bêvaciya fîlozofan&quot; ji bîst beşan pêk tê û ew lênêzbûn îddîayên Îbn Sîna û fîlozofan red dike ye. Îbn Ruşd ji pê re di pirtûka xweyê bi navê [[Bêvaciya Bêvacî]] de Gazalî ji bo va pirtûka wî û lênêzbÛnên wî rexne dike.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
* [http://www.ghazali.org/works/taf-eng.pdf The Incoherence of the Philosophers] Lahore, 1958, 1963 Wergera bi Îngîlîzî ji aliya S. A. Kamali. [pdf]
* [http://www.muslimphilosophy.com/ir/tt/index.html The Incoherence of the Incoherence] Wergera ji alÎya Simon van den Bergh.

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Felsefe]]
[[Kategorî:Fîlozofiya îslamî]]
[[Kategorî:Pirtûk]]
[[Kategorî:Pirtûkên felsefeyê]]
[[Kategorî:Pirtûkên sedsala 11an]]</text>
      <sha1>a1w61833oh9wpcvh14ddlwik2m8l1ri</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030208</id>
      <parentid>2030207</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T06:55:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030208</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1848" sha1="4apnwavz8ftcaaplmu32juu4vtdkt6b" xml:space="preserve">{{Sernavê îtalîk}}{{Agahîdanka giştî}}

'''Bêvaciya fîlozofan''' an jî '''Bêhawayiya fîlozofan''' ({{bi-ar|تهافة الفلاسفة|Tahafah al-Falasifah}}) berhemek [[Xezalî]] ye ko ew di pirtûka xwe de fikrên fîlozofên wek [[Îbn Sîna]], [[Farabî]] û mamosteya fikrên wan, [[Arîstoteles]] rexne dike ye.&lt;ref name=&quot;Iranica&quot;&gt;{{Citation |title=Avicenna |url=http://www.iranicaonline.org/articles/avicenna-i |access-date=2007-12-30 |encyclopedia=Encyclopedia Iranica}}&lt;/ref&gt; Îmamê Xazalî bixwe ji bastana tradîsyona [[Eşarî|eşariyan]] bû û va pirtûka ji hêlekê jî gengeşiya navbera rêbara eşariyan û rêbara neoplatonîzmê ye.

Ew pirtûka ji pê ''Meqasîd el-felasifah'' (&quot;Armanca fîlozofan&quot;) re hatiye nivisandin. Meqasîd el-felasifah wek puxteya fikrên Îbn Sîna bû. Xazalî di pirtûka xwe de dibêje ko, tu problema wiya bi şaxên felsefeyê wek [[fizîk]], [[mentiq]], [[astronomî]] û [[matematîk]] ve tune ye. Ew dîsa dibêje ko ew bi tenê rexneyên xwe li ser lênêzbûna wana [[Metafizîk]]ê dike ye.

== Naverok ==
&quot;Bêvaciya fîlozofan&quot; ji bîst beşan pêk tê û ew lênêzbûn îddîayên Îbn Sîna û fîlozofan red dike ye. Îbn Ruşd ji pê re di pirtûka xweyê bi navê [[Bêvaciya Bêvacî]] de Gazalî ji bo va pirtûka wî û lênêzbÛnên wî rexne dike.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
* [http://www.ghazali.org/works/taf-eng.pdf The Incoherence of the Philosophers] Lahore, 1958, 1963 Wergera bi Îngîlîzî ji aliya S. A. Kamali. [pdf]
* [http://www.muslimphilosophy.com/ir/tt/index.html The Incoherence of the Incoherence] Wergera ji alÎya Simon van den Bergh.

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Felsefe]]
[[Kategorî:Fîlozofiya îslamî]]
[[Kategorî:Pirtûk]]
[[Kategorî:Pirtûkên felsefeyê]]
[[Kategorî:Pirtûkên sedsala 11an]]</text>
      <sha1>4apnwavz8ftcaaplmu32juu4vtdkt6b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030216</id>
      <parentid>2030208</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T07:12:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Bikarhêner:Wikihez/skrîpt/py/citeKurdifier.py|Bot]]: Kurdîkirina çavkaniyan; paqijiyên kozmetîk (Destpêkê standard kir.)</comment>
      <origin>2030216</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1854" sha1="qknefe730pblei3r1tv95m0ca51bga3" xml:space="preserve">{{Sernavê îtalîk}}
{{Agahîdanka giştî}}
'''Bêvaciya fîlozofan''' an jî '''Bêhawayiya fîlozofan''' ({{bi-ar|تهافة الفلاسفة|Tahafah al-Falasifah}}) berhemek [[Xezalî]] ye ko ew di pirtûka xwe de fikrên fîlozofên wek [[Îbn Sîna]], [[Farabî]] û mamosteya fikrên wan, [[Arîstoteles]] rexne dike ye.&lt;ref name=&quot;Iranica&quot;&gt;{{Jêder |sernav=Avicenna |url=http://www.iranicaonline.org/articles/avicenna-i |roja-gihiştinê=2007-12-30 |ensîklopedî=Encyclopedia Iranica }}&lt;/ref&gt; Îmamê Xazalî bixwe ji bastana tradîsyona [[Eşarî|eşariyan]] bû û va pirtûka ji hêlekê jî gengeşiya navbera rêbara eşariyan û rêbara neoplatonîzmê ye.

Ew pirtûka ji pê ''Meqasîd el-felasifah'' (&quot;Armanca fîlozofan&quot;) re hatiye nivisandin. Meqasîd el-felasifah wek puxteya fikrên Îbn Sîna bû. Xazalî di pirtûka xwe de dibêje ko, tu problema wiya bi şaxên felsefeyê wek [[fizîk]], [[mentiq]], [[astronomî]] û [[matematîk]] ve tune ye. Ew dîsa dibêje ko ew bi tenê rexneyên xwe li ser lênêzbûna wana [[Metafizîk]]ê dike ye.

== Naverok ==
&quot;Bêvaciya fîlozofan&quot; ji bîst beşan pêk tê û ew lênêzbûn îddîayên Îbn Sîna û fîlozofan red dike ye. Îbn Ruşd ji pê re di pirtûka xweyê bi navê [[Bêvaciya Bêvacî]] de Gazalî ji bo va pirtûka wî û lênêzbÛnên wî rexne dike.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
* [http://www.ghazali.org/works/taf-eng.pdf The Incoherence of the Philosophers] Lahore, 1958, 1963 Wergera bi Îngîlîzî ji aliya S. A. Kamali. [pdf]
* [http://www.muslimphilosophy.com/ir/tt/index.html The Incoherence of the Incoherence] Wergera ji alÎya Simon van den Bergh.

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Felsefe]]
[[Kategorî:Fîlozofiya îslamî]]
[[Kategorî:Pirtûk]]
[[Kategorî:Pirtûkên felsefeyê]]
[[Kategorî:Pirtûkên sedsala 11an]]</text>
      <sha1>qknefe730pblei3r1tv95m0ca51bga3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hey bin Yeqzan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25420</id>
    <revision>
      <id>2030209</id>
      <parentid>1867364</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T06:56:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030209</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2958" sha1="6r7qbw0ssucwvfjucw9ys899w14wi16" xml:space="preserve">'''Hey bin Yeqzan''' (bi [[erebî]]: حي بن يقظان, ''Ḥayy bin Yaqẓān'', bi [[latînî]]: ''Philosophus Autodidactus'', bi [[kurdî]]: ''Jîndar, lawê Hêşyar'') çîroka erebî ya pêşin, ji hêlekê ya pêşina xelkên [[Rojhelata Navîn]] û çîroka [[fîlozofî]]ya pêşina ji aliya doktor û [[fîlozof]]ê [[Endulus]]ê [[Îbn Tufeyl]] hatiye nivisandine. Paldanka Îbn Tufeyl nivisîna vê pirtûkê de çîrokekê ko [[Îbn Sîna]] li ber wî nivisî bû.

Çîroka ''Hey bin Yeqzan'' li ser wêjeya rojhîlata navîn û pê ku wergera [[latinî]] û [[îngîlîzî]] bû jî li ser wêjeya ewropayî bandoreke mezin kir. Ew di pê di 1671ê de hat wergerina latînî kirin re di 1708'an de hatibû wergerina îngîlizî.

== Bi kurtebirî çîroka Hey ==
Çîroka [[Ibn Tufeyl]] li ser fîlozofiya Ibn Sîna bilind dibe. Çîrok qala zarokekî ji bo tirsa zilm û zora hikûmaderekî, bi dergûşekê ko li avê binav nebe tê berdana deryayekê û pê re jî saxlem digêhê giravekê tenayê di [[Okyanûsa Hîndê]] de dibe, dike. Pê ew li beravên vê giravê li avê difilite birçî dibe, digîre û diqêre. Xezalekê mê vê qêrîne dibîhîze û tê hindê dergûşê û wan textên ko êdî sist bûnî bi lingên xwe dişkêne û wî zarokî der dixe hole. Zarok jî difikire ko ew diya xweya û ji guhanên wê şîr dimêje. Êdî kînga ew zaroka birçî dibe xezal wî zarokî dimêjîne û zarok bi vî halî mezin dike. Êdî Hey mezin dibe û pê mezin dibe re li ser ûyêr û tiştên dor xwe difikire û ji wan bûyeran encam û ramînan der dixe. Mîna ko kênge xezalê ko ew mêjandî mezin kirî dimire laşî wê parçe dike û lêkolîna sebeba mirina wê dike, wiha li ser bedana xwe, stêrkan, pêykan difikire.

Hey bê hevditîn û bê peyivînê tu kesan re, bi fikirîn û hiş û mantiqê bîryar dike û hêşyar dibe ko va dinê û gerdûna ji aliyê aferîndêrekî ve hatiye afirandin. Ji pê demekê re ew welata ko Hey wextekê ji der ketî, lê Hey nedizanî, de mirovekê bi navê Absal dixwaze ko xwe bikişîne înzîva û xelwetê tê vê giravê û li wir ''Hey bin Yeqzan'' dibîne.

Çîroka Ibn Tufeyl her çiqas li ber wî bi hewşêwa navan ji aliya [[Ibn Sîna]] hatibû nivisîn jî wek çîrok û bi şirovan bi navê Tufeyl belav dibe û navdar dibe. Hey bê mamoste bêhevotîna sîstematîk bixwe bixwe, bi ders der xistina bûyêrên kelakên xwe, xwe dihevêjîne. Ew pêşaniya çîrok û romanên wek [[Robinson Crusoe]] yên ko li ser mirovekî li giravekê tena dijîbû.

== Girêdanên derve ==
* [https://web.archive.org/web/20061203042105/http://umcc.ais.org/~maftab/ip/pdf/bktxt/hayy.pdf Wergera Îngîlîziya siftê]

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Erebên honakî]]
[[Kategorî:Felsefe]]
[[Kategorî:Fîlozofiya îslamî]]
[[Kategorî:Pirtûk]]
[[Kategorî:Pirtûkên 1160î]]
[[Kategorî:Romanên spanî]]
[[Kategorî:Wêjeya erebî ya serdema navîn]]</text>
      <sha1>6r7qbw0ssucwvfjucw9ys899w14wi16</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030210</id>
      <parentid>2030209</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T06:56:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030210</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2957" sha1="3isw02vuv72b536sawpbsmrc56dq8z1" xml:space="preserve">'''Hey bin Yeqzan''' (bi [[erebî]]: حي بن يقظان, ''Ḥayy bin Yaqẓān'', bi [[latînî]]: ''Philosophus Autodidactus'', bi [[kurdî]]: ''Jîndar, lawê Hêşyar'') çîroka erebî ya pêşin, ji hêlekê ya pêşina xelkên [[Rojhelata Navîn]] û çîroka [[fîlozofî]]ya pêşina ji aliya doktor û [[fîlozof]]ê [[Endulus]]ê [[Îbn Tufeyl]] hatiye nivisandine. Paldanka Îbn Tufeyl nivisîna vê pirtûkê de çîrokekê ko [[Îbn Sîna]] li ber wî nivisî bû.

Çîroka ''Hey bin Yeqzan'' li ser wêjeya rojhîlata navîn û pê ku wergera [[latinî]] û [[îngîlîzî]] bû jî li ser wêjeya ewropayî bandoreke mezin kir. Ew di pê di 1671ê de hat wergerina latînî kirin re di 1708an de hatibû wergerina îngîlizî.

== Bi kurtebirî çîroka Hey ==
Çîroka [[Ibn Tufeyl]] li ser fîlozofiya Ibn Sîna bilind dibe. Çîrok qala zarokekî ji bo tirsa zilm û zora hikûmaderekî, bi dergûşekê ko li avê binav nebe tê berdana deryayekê û pê re jî saxlem digêhê giravekê tenayê di [[Okyanûsa Hîndê]] de dibe, dike. Pê ew li beravên vê giravê li avê difilite birçî dibe, digîre û diqêre. Xezalekê mê vê qêrîne dibîhîze û tê hindê dergûşê û wan textên ko êdî sist bûnî bi lingên xwe dişkêne û wî zarokî der dixe hole. Zarok jî difikire ko ew diya xweya û ji guhanên wê şîr dimêje. Êdî kînga ew zaroka birçî dibe xezal wî zarokî dimêjîne û zarok bi vî halî mezin dike. Êdî Hey mezin dibe û pê mezin dibe re li ser ûyêr û tiştên dor xwe difikire û ji wan bûyeran encam û ramînan der dixe. Mîna ko kênge xezalê ko ew mêjandî mezin kirî dimire laşî wê parçe dike û lêkolîna sebeba mirina wê dike, wiha li ser bedana xwe, stêrkan, pêykan difikire.

Hey bê hevditîn û bê peyivînê tu kesan re, bi fikirîn û hiş û mantiqê bîryar dike û hêşyar dibe ko va dinê û gerdûna ji aliyê aferîndêrekî ve hatiye afirandin. Ji pê demekê re ew welata ko Hey wextekê ji der ketî, lê Hey nedizanî, de mirovekê bi navê Absal dixwaze ko xwe bikişîne înzîva û xelwetê tê vê giravê û li wir ''Hey bin Yeqzan'' dibîne.

Çîroka Ibn Tufeyl her çiqas li ber wî bi hewşêwa navan ji aliya [[Ibn Sîna]] hatibû nivisîn jî wek çîrok û bi şirovan bi navê Tufeyl belav dibe û navdar dibe. Hey bê mamoste bêhevotîna sîstematîk bixwe bixwe, bi ders der xistina bûyêrên kelakên xwe, xwe dihevêjîne. Ew pêşaniya çîrok û romanên wek [[Robinson Crusoe]] yên ko li ser mirovekî li giravekê tena dijîbû.

== Girêdanên derve ==
* [https://web.archive.org/web/20061203042105/http://umcc.ais.org/~maftab/ip/pdf/bktxt/hayy.pdf Wergera Îngîlîziya siftê]

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Erebên honakî]]
[[Kategorî:Felsefe]]
[[Kategorî:Fîlozofiya îslamî]]
[[Kategorî:Pirtûk]]
[[Kategorî:Pirtûkên 1160î]]
[[Kategorî:Romanên spanî]]
[[Kategorî:Wêjeya erebî ya serdema navîn]]</text>
      <sha1>3isw02vuv72b536sawpbsmrc56dq8z1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030211</id>
      <parentid>2030210</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T06:56:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030211</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2992" sha1="585083et7cwiy5wyhxvbppiiugvsmnk" xml:space="preserve">{{Agahîdank pirtûk/wîkîdane}}

'''Hey bin Yeqzan''' (bi [[erebî]]: حي بن يقظان, ''Ḥayy bin Yaqẓān'', bi [[latînî]]: ''Philosophus Autodidactus'', bi [[kurdî]]: ''Jîndar, lawê Hêşyar'') çîroka erebî ya pêşin, ji hêlekê ya pêşina xelkên [[Rojhelata Navîn]] û çîroka [[fîlozofî]]ya pêşina ji aliya doktor û [[fîlozof]]ê [[Endulus]]ê [[Îbn Tufeyl]] hatiye nivisandine. Paldanka Îbn Tufeyl nivisîna vê pirtûkê de çîrokekê ko [[Îbn Sîna]] li ber wî nivisî bû.

Çîroka ''Hey bin Yeqzan'' li ser wêjeya rojhîlata navîn û pê ku wergera [[latinî]] û [[îngîlîzî]] bû jî li ser wêjeya ewropayî bandoreke mezin kir. Ew di pê di 1671ê de hat wergerina latînî kirin re di 1708an de hatibû wergerina îngîlizî.

== Bi kurtebirî çîroka Hey ==
Çîroka [[Ibn Tufeyl]] li ser fîlozofiya Ibn Sîna bilind dibe. Çîrok qala zarokekî ji bo tirsa zilm û zora hikûmaderekî, bi dergûşekê ko li avê binav nebe tê berdana deryayekê û pê re jî saxlem digêhê giravekê tenayê di [[Okyanûsa Hîndê]] de dibe, dike. Pê ew li beravên vê giravê li avê difilite birçî dibe, digîre û diqêre. Xezalekê mê vê qêrîne dibîhîze û tê hindê dergûşê û wan textên ko êdî sist bûnî bi lingên xwe dişkêne û wî zarokî der dixe hole. Zarok jî difikire ko ew diya xweya û ji guhanên wê şîr dimêje. Êdî kînga ew zaroka birçî dibe xezal wî zarokî dimêjîne û zarok bi vî halî mezin dike. Êdî Hey mezin dibe û pê mezin dibe re li ser ûyêr û tiştên dor xwe difikire û ji wan bûyeran encam û ramînan der dixe. Mîna ko kênge xezalê ko ew mêjandî mezin kirî dimire laşî wê parçe dike û lêkolîna sebeba mirina wê dike, wiha li ser bedana xwe, stêrkan, pêykan difikire.

Hey bê hevditîn û bê peyivînê tu kesan re, bi fikirîn û hiş û mantiqê bîryar dike û hêşyar dibe ko va dinê û gerdûna ji aliyê aferîndêrekî ve hatiye afirandin. Ji pê demekê re ew welata ko Hey wextekê ji der ketî, lê Hey nedizanî, de mirovekê bi navê Absal dixwaze ko xwe bikişîne înzîva û xelwetê tê vê giravê û li wir ''Hey bin Yeqzan'' dibîne.

Çîroka Ibn Tufeyl her çiqas li ber wî bi hewşêwa navan ji aliya [[Ibn Sîna]] hatibû nivisîn jî wek çîrok û bi şirovan bi navê Tufeyl belav dibe û navdar dibe. Hey bê mamoste bêhevotîna sîstematîk bixwe bixwe, bi ders der xistina bûyêrên kelakên xwe, xwe dihevêjîne. Ew pêşaniya çîrok û romanên wek [[Robinson Crusoe]] yên ko li ser mirovekî li giravekê tena dijîbû.

== Girêdanên derve ==
* [https://web.archive.org/web/20061203042105/http://umcc.ais.org/~maftab/ip/pdf/bktxt/hayy.pdf Wergera Îngîlîziya siftê]

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Erebên honakî]]
[[Kategorî:Felsefe]]
[[Kategorî:Fîlozofiya îslamî]]
[[Kategorî:Pirtûk]]
[[Kategorî:Pirtûkên 1160î]]
[[Kategorî:Romanên spanî]]
[[Kategorî:Wêjeya erebî ya serdema navîn]]</text>
      <sha1>585083et7cwiy5wyhxvbppiiugvsmnk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030212</id>
      <parentid>2030211</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T06:57:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030212</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3173" sha1="tv8npipk98eyv0qmk9desjw7tufo6nl" xml:space="preserve">{{Agahîdank pirtûk/wîkîdane}}

'''Hey bin Yeqzan''' (bi [[erebî]]: حي بن يقظان, ''Ḥayy bin Yaqẓān'', bi [[latînî]]: ''Philosophus Autodidactus'', bi [[kurdî]]: ''Jîndar, lawê Hêşyar'') çîroka erebî ya pêşin, ji hêlekê ya pêşina xelkên [[Rojhelata Navîn]] û çîroka [[fîlozofî]]ya pêşina ji aliya doktor û [[fîlozof]]ê [[Endulus]]ê [[Îbn Tufeyl]] hatiye nivisandine.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=History of Islamic philosophy |last1=Nasr |first1=Seyyed |publisher=[[Routledge]] |year=1996 |pages=315 |isbn=0415131596 |last2=Leaman |first2=Oliver}}&lt;/ref&gt; Paldanka Îbn Tufeyl nivisîna vê pirtûkê de çîrokekê ko [[Îbn Sîna]] li ber wî nivisî bû.

Çîroka ''Hey bin Yeqzan'' li ser wêjeya rojhîlata navîn û pê ku wergera [[latinî]] û [[îngîlîzî]] bû jî li ser wêjeya ewropayî bandoreke mezin kir. Ew di pê di 1671ê de hat wergerina latînî kirin re di 1708an de hatibû wergerina îngîlizî.

== Bi kurtebirî çîroka Hey ==
Çîroka [[Ibn Tufeyl]] li ser fîlozofiya Ibn Sîna bilind dibe. Çîrok qala zarokekî ji bo tirsa zilm û zora hikûmaderekî, bi dergûşekê ko li avê binav nebe tê berdana deryayekê û pê re jî saxlem digêhê giravekê tenayê di [[Okyanûsa Hîndê]] de dibe, dike. Pê ew li beravên vê giravê li avê difilite birçî dibe, digîre û diqêre. Xezalekê mê vê qêrîne dibîhîze û tê hindê dergûşê û wan textên ko êdî sist bûnî bi lingên xwe dişkêne û wî zarokî der dixe hole. Zarok jî difikire ko ew diya xweya û ji guhanên wê şîr dimêje. Êdî kînga ew zaroka birçî dibe xezal wî zarokî dimêjîne û zarok bi vî halî mezin dike. Êdî Hey mezin dibe û pê mezin dibe re li ser ûyêr û tiştên dor xwe difikire û ji wan bûyeran encam û ramînan der dixe. Mîna ko kênge xezalê ko ew mêjandî mezin kirî dimire laşî wê parçe dike û lêkolîna sebeba mirina wê dike, wiha li ser bedana xwe, stêrkan, pêykan difikire.

Hey bê hevditîn û bê peyivînê tu kesan re, bi fikirîn û hiş û mantiqê bîryar dike û hêşyar dibe ko va dinê û gerdûna ji aliyê aferîndêrekî ve hatiye afirandin. Ji pê demekê re ew welata ko Hey wextekê ji der ketî, lê Hey nedizanî, de mirovekê bi navê Absal dixwaze ko xwe bikişîne înzîva û xelwetê tê vê giravê û li wir ''Hey bin Yeqzan'' dibîne.

Çîroka Ibn Tufeyl her çiqas li ber wî bi hewşêwa navan ji aliya [[Ibn Sîna]] hatibû nivisîn jî wek çîrok û bi şirovan bi navê Tufeyl belav dibe û navdar dibe. Hey bê mamoste bêhevotîna sîstematîk bixwe bixwe, bi ders der xistina bûyêrên kelakên xwe, xwe dihevêjîne. Ew pêşaniya çîrok û romanên wek [[Robinson Crusoe]] yên ko li ser mirovekî li giravekê tena dijîbû.

== Girêdanên derve ==
* [https://web.archive.org/web/20061203042105/http://umcc.ais.org/~maftab/ip/pdf/bktxt/hayy.pdf Wergera Îngîlîziya siftê]

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Erebên honakî]]
[[Kategorî:Felsefe]]
[[Kategorî:Fîlozofiya îslamî]]
[[Kategorî:Pirtûk]]
[[Kategorî:Pirtûkên 1160î]]
[[Kategorî:Romanên spanî]]
[[Kategorî:Wêjeya erebî ya serdema navîn]]</text>
      <sha1>tv8npipk98eyv0qmk9desjw7tufo6nl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030213</id>
      <parentid>2030212</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T06:57:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bi kurtebirî çîroka Hey */</comment>
      <origin>2030213</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3190" sha1="1vd9i7tqaxe1uhehs9hxjn5rkmpgx9j" xml:space="preserve">{{Agahîdank pirtûk/wîkîdane}}

'''Hey bin Yeqzan''' (bi [[erebî]]: حي بن يقظان, ''Ḥayy bin Yaqẓān'', bi [[latînî]]: ''Philosophus Autodidactus'', bi [[kurdî]]: ''Jîndar, lawê Hêşyar'') çîroka erebî ya pêşin, ji hêlekê ya pêşina xelkên [[Rojhelata Navîn]] û çîroka [[fîlozofî]]ya pêşina ji aliya doktor û [[fîlozof]]ê [[Endulus]]ê [[Îbn Tufeyl]] hatiye nivisandine.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=History of Islamic philosophy |last1=Nasr |first1=Seyyed |publisher=[[Routledge]] |year=1996 |pages=315 |isbn=0415131596 |last2=Leaman |first2=Oliver}}&lt;/ref&gt; Paldanka Îbn Tufeyl nivisîna vê pirtûkê de çîrokekê ko [[Îbn Sîna]] li ber wî nivisî bû.

Çîroka ''Hey bin Yeqzan'' li ser wêjeya rojhîlata navîn û pê ku wergera [[latinî]] û [[îngîlîzî]] bû jî li ser wêjeya ewropayî bandoreke mezin kir. Ew di pê di 1671ê de hat wergerina latînî kirin re di 1708an de hatibû wergerina îngîlizî.

== Bi kurtebirî çîroka Hey ==
Çîroka [[Ibn Tufeyl]] li ser fîlozofiya Ibn Sîna bilind dibe. Çîrok qala zarokekî ji bo tirsa zilm û zora hikûmaderekî, bi dergûşekê ko li avê binav nebe tê berdana deryayekê û pê re jî saxlem digêhê giravekê tenayê di [[Okyanûsa Hîndê]] de dibe, dike. Pê ew li beravên vê giravê li avê difilite birçî dibe, digîre û diqêre. Xezalekê mê vê qêrîne dibîhîze û tê hindê dergûşê û wan textên ko êdî sist bûnî bi lingên xwe dişkêne û wî zarokî der dixe hole. Zarok jî difikire ko ew diya xweya û ji guhanên wê şîr dimêje. Êdî kînga ew zaroka birçî dibe xezal wî zarokî dimêjîne û zarok bi vî halî mezin dike. Êdî Hey mezin dibe û pê mezin dibe re li ser ûyêr û tiştên dor xwe difikire û ji wan bûyeran encam û ramînan der dixe. Mîna ko kênge xezalê ko ew mêjandî mezin kirî dimire laşî wê parçe dike û lêkolîna sebeba mirina wê dike, wiha li ser bedana xwe, stêrkan, pêykan difikire.

Hey bê hevditîn û bê peyivînê tu kesan re, bi fikirîn û hiş û mantiqê bîryar dike û hêşyar dibe ko va dinê û gerdûna ji aliyê aferîndêrekî ve hatiye afirandin. Ji pê demekê re ew welata ko Hey wextekê ji der ketî, lê Hey nedizanî, de mirovekê bi navê Absal dixwaze ko xwe bikişîne înzîva û xelwetê tê vê giravê û li wir ''Hey bin Yeqzan'' dibîne.

Çîroka Ibn Tufeyl her çiqas li ber wî bi hewşêwa navan ji aliya [[Ibn Sîna]] hatibû nivisîn jî wek çîrok û bi şirovan bi navê Tufeyl belav dibe û navdar dibe. Hey bê mamoste bêhevotîna sîstematîk bixwe bixwe, bi ders der xistina bûyêrên kelakên xwe, xwe dihevêjîne. Ew pêşaniya çîrok û romanên wek [[Robinson Crusoe]] yên ko li ser mirovekî li giravekê tena dijîbû.

== Çavkanî ==

== Girêdanên derve ==
* [https://web.archive.org/web/20061203042105/http://umcc.ais.org/~maftab/ip/pdf/bktxt/hayy.pdf Wergera Îngîlîziya siftê]

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Erebên honakî]]
[[Kategorî:Felsefe]]
[[Kategorî:Fîlozofiya îslamî]]
[[Kategorî:Pirtûk]]
[[Kategorî:Pirtûkên 1160î]]
[[Kategorî:Romanên spanî]]
[[Kategorî:Wêjeya erebî ya serdema navîn]]</text>
      <sha1>1vd9i7tqaxe1uhehs9hxjn5rkmpgx9j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030214</id>
      <parentid>2030213</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T06:57:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* Çavkanî */</comment>
      <origin>2030214</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3204" sha1="1xkp0hyy0i3hofgzyejadhipxjz8wu3" xml:space="preserve">{{Agahîdank pirtûk/wîkîdane}}

'''Hey bin Yeqzan''' (bi [[erebî]]: حي بن يقظان, ''Ḥayy bin Yaqẓān'', bi [[latînî]]: ''Philosophus Autodidactus'', bi [[kurdî]]: ''Jîndar, lawê Hêşyar'') çîroka erebî ya pêşin, ji hêlekê ya pêşina xelkên [[Rojhelata Navîn]] û çîroka [[fîlozofî]]ya pêşina ji aliya doktor û [[fîlozof]]ê [[Endulus]]ê [[Îbn Tufeyl]] hatiye nivisandine.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=History of Islamic philosophy |last1=Nasr |first1=Seyyed |publisher=[[Routledge]] |year=1996 |pages=315 |isbn=0415131596 |last2=Leaman |first2=Oliver}}&lt;/ref&gt; Paldanka Îbn Tufeyl nivisîna vê pirtûkê de çîrokekê ko [[Îbn Sîna]] li ber wî nivisî bû.

Çîroka ''Hey bin Yeqzan'' li ser wêjeya rojhîlata navîn û pê ku wergera [[latinî]] û [[îngîlîzî]] bû jî li ser wêjeya ewropayî bandoreke mezin kir. Ew di pê di 1671ê de hat wergerina latînî kirin re di 1708an de hatibû wergerina îngîlizî.

== Bi kurtebirî çîroka Hey ==
Çîroka [[Ibn Tufeyl]] li ser fîlozofiya Ibn Sîna bilind dibe. Çîrok qala zarokekî ji bo tirsa zilm û zora hikûmaderekî, bi dergûşekê ko li avê binav nebe tê berdana deryayekê û pê re jî saxlem digêhê giravekê tenayê di [[Okyanûsa Hîndê]] de dibe, dike. Pê ew li beravên vê giravê li avê difilite birçî dibe, digîre û diqêre. Xezalekê mê vê qêrîne dibîhîze û tê hindê dergûşê û wan textên ko êdî sist bûnî bi lingên xwe dişkêne û wî zarokî der dixe hole. Zarok jî difikire ko ew diya xweya û ji guhanên wê şîr dimêje. Êdî kînga ew zaroka birçî dibe xezal wî zarokî dimêjîne û zarok bi vî halî mezin dike. Êdî Hey mezin dibe û pê mezin dibe re li ser ûyêr û tiştên dor xwe difikire û ji wan bûyeran encam û ramînan der dixe. Mîna ko kênge xezalê ko ew mêjandî mezin kirî dimire laşî wê parçe dike û lêkolîna sebeba mirina wê dike, wiha li ser bedana xwe, stêrkan, pêykan difikire.

Hey bê hevditîn û bê peyivînê tu kesan re, bi fikirîn û hiş û mantiqê bîryar dike û hêşyar dibe ko va dinê û gerdûna ji aliyê aferîndêrekî ve hatiye afirandin. Ji pê demekê re ew welata ko Hey wextekê ji der ketî, lê Hey nedizanî, de mirovekê bi navê Absal dixwaze ko xwe bikişîne înzîva û xelwetê tê vê giravê û li wir ''Hey bin Yeqzan'' dibîne.

Çîroka Ibn Tufeyl her çiqas li ber wî bi hewşêwa navan ji aliya [[Ibn Sîna]] hatibû nivisîn jî wek çîrok û bi şirovan bi navê Tufeyl belav dibe û navdar dibe. Hey bê mamoste bêhevotîna sîstematîk bixwe bixwe, bi ders der xistina bûyêrên kelakên xwe, xwe dihevêjîne. Ew pêşaniya çîrok û romanên wek [[Robinson Crusoe]] yên ko li ser mirovekî li giravekê tena dijîbû.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
* [https://web.archive.org/web/20061203042105/http://umcc.ais.org/~maftab/ip/pdf/bktxt/hayy.pdf Wergera Îngîlîziya siftê]

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Erebên honakî]]
[[Kategorî:Felsefe]]
[[Kategorî:Fîlozofiya îslamî]]
[[Kategorî:Pirtûk]]
[[Kategorî:Pirtûkên 1160î]]
[[Kategorî:Romanên spanî]]
[[Kategorî:Wêjeya erebî ya serdema navîn]]</text>
      <sha1>1xkp0hyy0i3hofgzyejadhipxjz8wu3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030215</id>
      <parentid>2030214</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T07:12:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Bikarhêner:Wikihez/skrîpt/py/citeKurdifier.py|Bot]]: Kurdîkirina çavkaniyan; paqijiyên kozmetîk (Destpêkê standard kir.)</comment>
      <origin>2030215</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3217" sha1="duynpcv6eh5wrzrdlt3zxs7skt51r1n" xml:space="preserve">{{Agahîdank pirtûk/wîkîdane}}
'''Hey bin Yeqzan''' (bi [[erebî]]: حي بن يقظان, ''Ḥayy bin Yaqẓān'', bi [[latînî]]: ''Philosophus Autodidactus'', bi [[kurdî]]: ''Jîndar, lawê Hêşyar'') çîroka erebî ya pêşin, ji hêlekê ya pêşina xelkên [[Rojhelata Navîn]] û çîroka [[fîlozofî]]ya pêşina ji aliya doktor û [[fîlozof]]ê [[Endulus]]ê [[Îbn Tufeyl]] hatiye nivisandine.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=History of Islamic philosophy |paşnav1=Nasr |pêşnav1=Seyyed |weşanger=[[Routledge]] |sal=1996 |rr=315 |isbn=0415131596 |paşnav2=Leaman |pêşnav2=Oliver }}&lt;/ref&gt; Paldanka Îbn Tufeyl nivisîna vê pirtûkê de çîrokekê ko [[Îbn Sîna]] li ber wî nivisî bû.

Çîroka ''Hey bin Yeqzan'' li ser wêjeya rojhîlata navîn û pê ku wergera [[latinî]] û [[îngîlîzî]] bû jî li ser wêjeya ewropayî bandoreke mezin kir. Ew di pê di 1671ê de hat wergerina latînî kirin re di 1708an de hatibû wergerina îngîlizî.

== Bi kurtebirî çîroka Hey ==
Çîroka [[Ibn Tufeyl]] li ser fîlozofiya Ibn Sîna bilind dibe. Çîrok qala zarokekî ji bo tirsa zilm û zora hikûmaderekî, bi dergûşekê ko li avê binav nebe tê berdana deryayekê û pê re jî saxlem digêhê giravekê tenayê di [[Okyanûsa Hîndê]] de dibe, dike. Pê ew li beravên vê giravê li avê difilite birçî dibe, digîre û diqêre. Xezalekê mê vê qêrîne dibîhîze û tê hindê dergûşê û wan textên ko êdî sist bûnî bi lingên xwe dişkêne û wî zarokî der dixe hole. Zarok jî difikire ko ew diya xweya û ji guhanên wê şîr dimêje. Êdî kînga ew zaroka birçî dibe xezal wî zarokî dimêjîne û zarok bi vî halî mezin dike. Êdî Hey mezin dibe û pê mezin dibe re li ser ûyêr û tiştên dor xwe difikire û ji wan bûyeran encam û ramînan der dixe. Mîna ko kênge xezalê ko ew mêjandî mezin kirî dimire laşî wê parçe dike û lêkolîna sebeba mirina wê dike, wiha li ser bedana xwe, stêrkan, pêykan difikire.

Hey bê hevditîn û bê peyivînê tu kesan re, bi fikirîn û hiş û mantiqê bîryar dike û hêşyar dibe ko va dinê û gerdûna ji aliyê aferîndêrekî ve hatiye afirandin. Ji pê demekê re ew welata ko Hey wextekê ji der ketî, lê Hey nedizanî, de mirovekê bi navê Absal dixwaze ko xwe bikişîne înzîva û xelwetê tê vê giravê û li wir ''Hey bin Yeqzan'' dibîne.

Çîroka Ibn Tufeyl her çiqas li ber wî bi hewşêwa navan ji aliya [[Ibn Sîna]] hatibû nivisîn jî wek çîrok û bi şirovan bi navê Tufeyl belav dibe û navdar dibe. Hey bê mamoste bêhevotîna sîstematîk bixwe bixwe, bi ders der xistina bûyêrên kelakên xwe, xwe dihevêjîne. Ew pêşaniya çîrok û romanên wek [[Robinson Crusoe]] yên ko li ser mirovekî li giravekê tena dijîbû.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
* [https://web.archive.org/web/20061203042105/http://umcc.ais.org/~maftab/ip/pdf/bktxt/hayy.pdf Wergera Îngîlîziya siftê]

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Erebên honakî]]
[[Kategorî:Felsefe]]
[[Kategorî:Fîlozofiya îslamî]]
[[Kategorî:Pirtûk]]
[[Kategorî:Pirtûkên 1160î]]
[[Kategorî:Romanên spanî]]
[[Kategorî:Wêjeya erebî ya serdema navîn]]</text>
      <sha1>duynpcv6eh5wrzrdlt3zxs7skt51r1n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rasyonalîzm</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25613</id>
    <revision>
      <id>2030075</id>
      <parentid>1799772</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T13:05:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>45060</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2030075</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1861" sha1="9uoumgujxawzlocybw14t3ccwkvors2" xml:space="preserve">{{Bêçavkanî|tarîx=adar 2024}}
'''Rasyonalîzm''' (ji [[Latînî]] ''ratio'' – ango ''aqil'') yek ji ekolên [[felsefe]] û lênerîna jiyanê û dinêyê ko bi aqil realîteyan fehm dike. Ew bi felsefeya xwe li hembera [[Emprîzm]]ê ko agahiyên mirov bi hesên mirov rave dike dime. Ew herdu ekolan çiqas li hembera hev dimên jî emprîst bitunî realîzmê, realîst jî bitunî emprîzmê red nakin. Di ciyawaziya navbera wan de ewê ko rasyonalîst lênerînê xweya dinê li ber gîşkê didina ber aqil, emprîst jî li ber gîşke lênerîna xweyên dinê didina ber hesan.

Rasyonalîzm di [[sedsala 17'an]] de li [[Fransa]]yê derketibû. Pêşenga vê fîlozofiyê [[René Descartes]] bû. Descartes fikrên xwe bi zanyarî û felsefeya ko bi geometrî şirove kirinî der xistibûn. Wî digot ko bingehên feresatê bi êqil pêk tê. Yên li ser wê wan bilind kirin jî, mirov dikare bi têkdehatinê(deduktion) çareser bike.

Fîlozofê Holandî [[Baruch Spinoza]] û [[almanî]] [[Gottfried Wilhelm Leibniz]] rasyonalîzma kartezyênî pêşdexist. Fikrên wan li hembera [[emprîzm|emprîstîn]] [[brîtanî]] [[John Locke]] û [[David Hume]] disekinî. Dîsa rasyonalîzm bi armanca xweyê agahiyên vebirî li hembera [[Skeptîzm]]ê disekinî.

[[Epîstemolojî]]yê (lêkolîna zanînê) Rasyonalîzmê li felsefe derve di beşên zanyariyên din jî hat nerîtandin.

== Girêdanên derve ==
* [http://plato.stanford.edu/entries/rationalism-empiricism/ Rasyonalîzm û Empîrîzm]
* [http://www.felsefevan.com/index.php?option=pek_content&amp;task=view&amp;id=747&amp;Itemid=9 Aqilparêzî - Rasyonalîzm]{{Mirin girêdan|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}

[[Kategorî:Ekol û tradîsyonên felsefeyê]]
[[Kategorî:Rêbarên Felsefeyê]]
[[Kategorî:Teoriyên epîstemolojiyê]]</text>
      <sha1>9uoumgujxawzlocybw14t3ccwkvors2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030097</id>
      <parentid>2030075</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T14:22:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/addtarix.py|Bot]]: Tarîx hat sererastkirin: {{[[Şablon:Mirin girêdan|Mirin girêdan]]}}</comment>
      <origin>2030097</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1865" sha1="702smcao76lpqye6wsoxdavvhra6l2w" xml:space="preserve">{{Bêçavkanî|tarîx=adar 2024}}
'''Rasyonalîzm''' (ji [[Latînî]] ''ratio'' – ango ''aqil'') yek ji ekolên [[felsefe]] û lênerîna jiyanê û dinêyê ko bi aqil realîteyan fehm dike. Ew bi felsefeya xwe li hembera [[Emprîzm]]ê ko agahiyên mirov bi hesên mirov rave dike dime. Ew herdu ekolan çiqas li hembera hev dimên jî emprîst bitunî realîzmê, realîst jî bitunî emprîzmê red nakin. Di ciyawaziya navbera wan de ewê ko rasyonalîst lênerînê xweya dinê li ber gîşkê didina ber aqil, emprîst jî li ber gîşke lênerîna xweyên dinê didina ber hesan.

Rasyonalîzm di [[sedsala 17'an]] de li [[Fransa]]yê derketibû. Pêşenga vê fîlozofiyê [[René Descartes]] bû. Descartes fikrên xwe bi zanyarî û felsefeya ko bi geometrî şirove kirinî der xistibûn. Wî digot ko bingehên feresatê bi êqil pêk tê. Yên li ser wê wan bilind kirin jî, mirov dikare bi têkdehatinê(deduktion) çareser bike.

Fîlozofê Holandî [[Baruch Spinoza]] û [[almanî]] [[Gottfried Wilhelm Leibniz]] rasyonalîzma kartezyênî pêşdexist. Fikrên wan li hembera [[emprîzm|emprîstîn]] [[brîtanî]] [[John Locke]] û [[David Hume]] disekinî. Dîsa rasyonalîzm bi armanca xweyê agahiyên vebirî li hembera [[Skeptîzm]]ê disekinî.

[[Epîstemolojî]]yê (lêkolîna zanînê) Rasyonalîzmê li felsefe derve di beşên zanyariyên din jî hat nerîtandin.

== Girêdanên derve ==
* [http://plato.stanford.edu/entries/rationalism-empiricism/ Rasyonalîzm û Empîrîzm]
* [http://www.felsefevan.com/index.php?option=pek_content&amp;task=view&amp;id=747&amp;Itemid=9 Aqilparêzî - Rasyonalîzm]{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=gulan 2026 }}

{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}

[[Kategorî:Ekol û tradîsyonên felsefeyê]]
[[Kategorî:Rêbarên Felsefeyê]]
[[Kategorî:Teoriyên epîstemolojiyê]]</text>
      <sha1>702smcao76lpqye6wsoxdavvhra6l2w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Riwek</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25647</id>
    <revision>
      <id>2030087</id>
      <parentid>1771506</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T14:05:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>45060</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2030087</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3271" sha1="ab9n5gmtu6dkgr28ixav8mt79k1qmpa" xml:space="preserve">{{Taxobox
| name = Riwek
| fossil_range = 
| image = Diversity of plants (Streptophyta) version 2.png
| image_caption =
| domain = [[Eukaryota]]
| unranked_regnum = [[Archaeplastida]]
| regnum = '''Plantae'''
| regnum_authority = ''sensu'' Copeland, 1956
| subdivision_ranks = Divisions
| subdivision =
* [[extinction|†]]'''[[Nematophytes]]''' (?)
* '''[[Chlorophyta]]'''
** [[Palmophyllales]]
** [[Prasinophyceae]]
** [[Nephroselmidophyceae]]
** [[Pseudoscourfieldiales]]
** [[Pyramimonadophyceae]]
** [[Mamiellophyceae]]
** [[Scourfieldiales]]
** [[Pedinophyceae]]
** [[Chlorodendrophyceae]]
** [[Trebouxiophyceae]]
** [[Ulvophyceae]]
** [[Chlorophyceae]]
*'''[[Streptophyta]]''' s.l.
** [[Chlorokybophyceae|Chlorokybophyta]]
** [[Mesostigmatophyceae|Mesostigmatophyta]]
** [[Klebsormidiophyceae|Klebsormidiophyta]]
** [[Charophyta]] (stoneworts)
** [[Chaetosphaeridiales]]
** [[Coleochaetophyceae|Coleochaetophyta]]
** [[Zygnematophyceae|Zygnematophyta]]
** [[Embryophyta]] (land plants)
| synonyms=
* [[Viridiplantae]] &lt;small&gt;Cavalier-Smith 1981&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;CavalierSmith1981&quot;&gt;{{Jêder-kovar |pêşnav=T. |paşnav=Cavalier-Smith |tarîx=1981 |sernav=Eukaryote kingdoms: Seven or nine? |kovar=BioSystems |cild=14 |hejmar=3–4 |rr=461–481 |doi=10.1016/0303-2647(81)90050-2 |pmid=7337818 }}&lt;/ref&gt;
* Chlorobionta &lt;small&gt;Jeffrey 1982, emend. Bremer 1985, emend. Lewis and McCourt 2004&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;LewisMcCourt&quot;&gt;{{Jêder-kovar |paşnav1=Lewis |pêşnav1=L.A. |pêşnav2=R.M. |paşnav2=McCourt |tarîx=2004 |sernav=Green algae and the origin of land plants |kovar=American Journal of Botany |cild=91 |rr=1535–1556 |doi=10.3732/ajb.91.10.1535 |pmid=21652308 }}&lt;/ref&gt;
* Chlorobiota &lt;small&gt;Kenrick and Crane 1997&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;KenrickCrane1997&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |paşnav1=Kenrick |pêşnav1=Paul |paşnav2=Crane |pêşnav2=Peter R. |tarîx=1997 |sernav=The origin and early diversification of land plants: A cladistic study |url=https://archive.org/details/originearlydiver0000kenr |cih=Washington, D. C. |weşanger=Smithsonian Institution Press |isbn=1-56098-730-8 }}&lt;/ref&gt;
* Chloroplastida &lt;small&gt;Adl et al., 2005 &lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;Adl&quot;&gt;{{Jêder-kovar |authors=Adl, S.M. |tarîx=2005 |sernav=The new higher level classification of eukaryotes with emphasis on the taxonomy of protists |kovar=Journal of Eukaryote Microbiology |cild=52 |rr=399–451 |doi=10.1111/j.1550-7408.2005.00053.x |nivîskaran-nîşan-bide=etal |pmid=16248873 }}&lt;/ref&gt;
* Phyta Barkley 1939 emed. Holt &amp; Uidica 2007
* Cormophyta Endlicher, 1836
* Cormobionta Rothmaler, 1948
* Euplanta Barkley, 1949
* Telomobionta Takhtajan, 1964
* Embryobionta Cronquist et al., 1966
* Metaphyta Whittaker, 1969
}}
'''Gil û giya''' (bi latînî ''Plantae''), navê cîhana botanîk a [[riwek]]an e. Di zimanê Kurdî de hemû riwek di bin [[dar|dar û ber]] û [[gîha|gil û gîhayan]] da tên hesibandin.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
* [http://www.felsefevan.com/index.php?option=pek_content&amp;task=view&amp;id=656&amp;Itemid=51 Riwekên Goştxwer] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120304135251/http://www.felsefevan.com/index.php?option=pek_content&amp;task=view&amp;id=656&amp;Itemid=51 |date=2012-03-04 }}

{{Kontrola otorîteyê}}
{{Riwek-şitil}}

[[Kategorî:Riwek| ]]</text>
      <sha1>ab9n5gmtu6dkgr28ixav8mt79k1qmpa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fehîm Işik</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30413</id>
    <revision>
      <id>2030094</id>
      <parentid>1843045</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T14:11:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030094</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2399" sha1="4j531zs2p47pqnu1kdm30wiq0p07m07" xml:space="preserve">{{Xebat}}{{bêçavkanî|tarîx=îlon 2024}}
'''Fehim Işık''' (jdb. 1961, [[Amed]]) nivîskarekî kurd e.

== Jiyan ==
Fehîm Işık di sala [[1961]]an de li [[Amed]]ê ji dayîk bûye. Xwendina xwe ya seretayî, navencî û zanîngehê li [[Amed]]ê temam kir. Di sala [[1988]]an de [[Zanîngeha Dîcle]], Fakulteya Fen û Wêjeyê, beşa Biyolojiyê qedand. Demekî kurt li [[Êlih]]ê mamosteyî kir. Di sala 1989an de dest bi berpirsiyariya kovara [[Deng (kovar)]] kir.

Di dest pêka sala [[1990]]an de ji ber nivîsekî xwe hate darizandin û 4 sal û 2 meh cezayê hepsê dan wî. Nêzî 2 sal di [[Zîndana Amedê]] û [[Bismil]]ê de raza. Piştî ji zindanê derket, rojnamegeriya xwe domand.

Li Amedê demekî berpirsiyariya rojnama [[Azadî (rojname)]]yê birêve bir. Herî dawî jî Gerînendeyê Giştî yê rojnameyên [[Ronahî (rojname)]] û [[Hêvî (rojname)]]yê bû. Ji sala [[2002]]an heta sala [[2009]]an endamê desteya rêvebir ya Kurd-Kavê [[Weqfa Çand û Lêkolînî ya Kurdî]] bû. Di sala [[2009]]a de bi qasî salekî navber da rêveberiya [[Kurd-Kav]]ê. Di kongreya dûmahî ya Kurd-Kavê de ku di dest pêka sala [[2010]]an de çêbû, carekî din wekî cîgirê serokê Kurd-Kavê hate hilbijartin.

Fehîm Işik xwedî gelek makale û lêkolînên bi kurdî û tirkî ye. Li ser Tevgera [[1925]]a, Medreseyên Kurdî, ziman û çanda kurdî û hwd. gelek lêkolîn û makaleyên wî di rojname û kovaran de hatine weşandin. Niha di malpera www.ilkehaber.netê de bi tirkî, di kovara Tîrojê de jî bi kurdî û tirkî dinivîsîne. Ji bilî vana di Radyoya Yaşamê de jî bi navê Kulturnameyê bernameyekî bi kurdî çêdike.

== Berhem ==

Sê berhemên Fehîm Işikî yên wergêrê hene.
* &quot;Şairê Efsanevî ya Kurda: Evdalê Zeynikê&quot; yê [[Ahmet Aras]], ji kurdî wergerand tirkî. Lîstikên teatrê yên [[Cuma Boynukara]] ya bi navê &quot;Mem ile Zîn&quot; ([[Mem û Zîn]]) û &quot;Ateşle Gelen&quot; (bi agirê ve hatî) jî bi navê &quot;[[Mem û Zîn &amp; Arîn]]&quot; wergêrand Kurdî.
* Wergêra wî ya dûmahî lîstika &quot;Yoksun&quot; (belengaz)ya Cuma Boynukara ye. Vê lîstika jî bi navê &quot;[[Bêpar (lîstik)]]&quot;, wergêrand kurdî. Her du kitêbên ewil ji alî [[Weşanên Evrensel]]ê, kitêba dawî jî ji alî [[Weşanên Lîs]]ê ve hatin çapkirin.

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Jidayikbûn 1961]]
[[Kategorî:Mêr]]
[[Kategorî:Nivîskarên kurd]]</text>
      <sha1>4j531zs2p47pqnu1kdm30wiq0p07m07</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030095</id>
      <parentid>2030094</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T14:11:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2030095</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2430" sha1="ndvl01mgvs5upasdfy9p2nuzrzau62k" xml:space="preserve">{{Xebat}}{{bêçavkanî|tarîx=îlon 2024}}
'''Fehim Işık''' (jdb. 1961, [[Amed]]) nivîskarekî kurd e.

== Jiyan ==
Fehîm Işık di sala [[1961]]an de li [[Amed]]ê ji dayîk bûye. Xwendina xwe ya seretayî, navencî û zanîngehê li [[Amed]]ê temam kir. Di sala [[1988]]an de [[Zanîngeha Dîcle]], Fakulteya Fen û Wêjeyê, beşa Biyolojiyê qedand. Demekî kurt li [[Êlih]]ê mamosteyî kir. Di sala 1989an de dest bi berpirsiyariya kovara [[Deng (kovar)]] kir.

Di dest pêka sala [[1990]]an de ji ber nivîsekî xwe hate darizandin û 4 sal û 2 meh cezayê hepsê dan wî. Nêzî 2 sal di [[Zîndana Amedê]] û [[Bismil]]ê de raza. Piştî ji zindanê derket, rojnamegeriya xwe domand.

Li Amedê demekî berpirsiyariya rojnama [[Azadî (rojname)]]yê birêve bir. Herî dawî jî Gerînendeyê Giştî yê rojnameyên [[Ronahî (rojname)]] û [[Hêvî (rojname)]]yê bû. Ji sala [[2002]]an heta sala [[2009]]an endamê desteya rêvebir ya Kurd-Kavê [[Weqfa Çand û Lêkolînî ya Kurdî]] bû. Di sala [[2009]]a de bi qasî salekî navber da rêveberiya [[Kurd-Kav]]ê. Di kongreya dûmahî ya Kurd-Kavê de ku di dest pêka sala [[2010]]an de çêbû, carekî din wekî cîgirê serokê Kurd-Kavê hate hilbijartin.

Fehîm Işik xwedî gelek makale û lêkolînên bi kurdî û tirkî ye. Li ser Tevgera [[1925]]a, Medreseyên Kurdî, ziman û çanda kurdî û hwd. gelek lêkolîn û makaleyên wî di rojname û kovaran de hatine weşandin. Niha di malpera www.ilkehaber.netê de bi tirkî, di kovara Tîrojê de jî bi kurdî û tirkî dinivîsîne. Ji bilî vana di Radyoya Yaşamê de jî bi navê Kulturnameyê bernameyekî bi kurdî çêdike.

== Berhem ==

Sê berhemên Fehîm Işikî yên wergêrê hene.
* &quot;Şairê Efsanevî ya Kurda: Evdalê Zeynikê&quot; yê [[Ahmet Aras]], ji kurdî wergerand tirkî. Lîstikên teatrê yên [[Cuma Boynukara]] ya bi navê &quot;Mem ile Zîn&quot; ([[Mem û Zîn]]) û &quot;Ateşle Gelen&quot; (bi agirê ve hatî) jî bi navê &quot;[[Mem û Zîn &amp; Arîn]]&quot; wergêrand Kurdî.
* Wergêra wî ya dûmahî lîstika &quot;Yoksun&quot; (belengaz)ya Cuma Boynukara ye. Vê lîstika jî bi navê &quot;[[Bêpar (lîstik)]]&quot;, wergêrand kurdî. Her du kitêbên ewil ji alî [[Weşanên Evrensel]]ê, kitêba dawî jî ji alî [[Weşanên Lîs]]ê ve hatin çapkirin.

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Jidayikbûn 1961]]
[[Kategorî:Mêr]]
[[Kategorî:Nivîskarên kurd]]
[[Kategorî:Kesên ji Amedê]]</text>
      <sha1>ndvl01mgvs5upasdfy9p2nuzrzau62k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030096</id>
      <parentid>2030095</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T14:12:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030096</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2421" sha1="4a5z5f1zeuk3ej02hjbyp30nfn19q7r" xml:space="preserve">{{bêçavkanî|tarîx=îlon 2024}}
'''Fehim Işık''' (jdb. 1961, [[Amed]]) nivîskarekî kurd e.

== Jiyan ==
Fehîm Işık di sala [[1961]]an de li [[Amed]]ê ji dayîk bûye. Xwendina xwe ya seretayî, navencî û zanîngehê li [[Amed]]ê temam kir. Di sala [[1988]]an de [[Zanîngeha Dîcle]], Fakulteya Fen û Wêjeyê, beşa Biyolojiyê qedand. Demekî kurt li [[Êlih]]ê mamosteyî kir. Di sala 1989an de dest bi berpirsiyariya kovara [[Deng (kovar)]] kir.

Di dest pêka sala [[1990]]an de ji ber nivîsekî xwe hate darizandin û 4 sal û 2 meh cezayê hepsê dan wî. Nêzî 2 sal di [[Zîndana Amedê]] û [[Bismil]]ê de raza. Piştî ji zindanê derket, rojnamegeriya xwe domand.

Li Amedê demekî berpirsiyariya rojnama [[Azadî (rojname)]]yê birêve bir. Herî dawî jî Gerînendeyê Giştî yê rojnameyên [[Ronahî (rojname)]] û [[Hêvî (rojname)]]yê bû. Ji sala [[2002]]an heta sala [[2009]]an endamê desteya rêvebir ya Kurd-Kavê [[Weqfa Çand û Lêkolînî ya Kurdî]] bû. Di sala [[2009]]a de bi qasî salekî navber da rêveberiya [[Kurd-Kav]]ê. Di kongreya dûmahî ya Kurd-Kavê de ku di dest pêka sala [[2010]]an de çêbû, carekî din wekî cîgirê serokê Kurd-Kavê hate hilbijartin.

Fehîm Işik xwedî gelek makale û lêkolînên bi kurdî û tirkî ye. Li ser Tevgera [[1925]]a, Medreseyên Kurdî, ziman û çanda kurdî û hwd. gelek lêkolîn û makaleyên wî di rojname û kovaran de hatine weşandin. Niha di malpera www.ilkehaber.netê de bi tirkî, di kovara Tîrojê de jî bi kurdî û tirkî dinivîsîne. Ji bilî vana di Radyoya Yaşamê de jî bi navê Kulturnameyê bernameyekî bi kurdî çêdike.

== Berhem ==

Sê berhemên Fehîm Işikî yên wergêrê hene.
* &quot;Şairê Efsanevî ya Kurda: Evdalê Zeynikê&quot; yê [[Ahmet Aras]], ji kurdî wergerand tirkî. Lîstikên teatrê yên [[Cuma Boynukara]] ya bi navê &quot;Mem ile Zîn&quot; ([[Mem û Zîn]]) û &quot;Ateşle Gelen&quot; (bi agirê ve hatî) jî bi navê &quot;[[Mem û Zîn &amp; Arîn]]&quot; wergêrand Kurdî.
* Wergêra wî ya dûmahî lîstika &quot;Yoksun&quot; (belengaz)ya Cuma Boynukara ye. Vê lîstika jî bi navê &quot;[[Bêpar (lîstik)]]&quot;, wergêrand kurdî. Her du kitêbên ewil ji alî [[Weşanên Evrensel]]ê, kitêba dawî jî ji alî [[Weşanên Lîs]]ê ve hatin çapkirin.

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Jidayikbûn 1961]]
[[Kategorî:Mêr]]
[[Kategorî:Nivîskarên kurd]]
[[Kategorî:Kesên ji Amedê]]</text>
      <sha1>4a5z5f1zeuk3ej02hjbyp30nfn19q7r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030099</id>
      <parentid>2030096</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T15:32:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[User:Balyozxane/skrîpt/py/kuCosmeticsCore.py|Bot]]: Paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.)</comment>
      <origin>2030099</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2421" sha1="6z6causyouown4jzmfmu2iia4b65ibi" xml:space="preserve">{{bêçavkanî|tarîx=îlon 2024}}
'''Fehim Işık''' (jdb. 1961, [[Amed]]) nivîskarekî kurd e.

== Jiyan ==
Fehîm Işık di sala [[1961]]an de li [[Amed]]ê ji dayîk bûye. Xwendina xwe ya seretayî, navencî û zanîngehê li [[Amed]]ê temam kir. Di sala [[1988]]an de [[Zanîngeha Dîcle]], Fakulteya Fen û Wêjeyê, beşa Biyolojiyê qedand. Demekî kurt li [[Êlih]]ê mamosteyî kir. Di sala 1989an de dest bi berpirsiyariya kovara [[Deng (kovar)]] kir.

Di dest pêka sala [[1990]]an de ji ber nivîsekî xwe hate darizandin û 4 sal û 2 meh cezayê hepsê dan wî. Nêzî 2 sal di [[Zîndana Amedê]] û [[Bismil]]ê de raza. Piştî ji zindanê derket, rojnamegeriya xwe domand.

Li Amedê demekî berpirsiyariya rojnama [[Azadî (rojname)]]yê birêve bir. Herî dawî jî Gerînendeyê Giştî yê rojnameyên [[Ronahî (rojname)]] û [[Hêvî (rojname)]]yê bû. Ji sala [[2002]]an heta sala [[2009]]an endamê desteya rêvebir ya Kurd-Kavê [[Weqfa Çand û Lêkolînî ya Kurdî]] bû. Di sala [[2009]]a de bi qasî salekî navber da rêveberiya [[Kurd-Kav]]ê. Di kongreya dûmahî ya Kurd-Kavê de ku di dest pêka sala [[2010]]an de çêbû, carekî din wekî cîgirê serokê Kurd-Kavê hate hilbijartin.

Fehîm Işik xwedî gelek makale û lêkolînên bi kurdî û tirkî ye. Li ser Tevgera [[1925]]a, Medreseyên Kurdî, ziman û çanda kurdî û hwd. gelek lêkolîn û makaleyên wî di rojname û kovaran de hatine weşandin. Niha di malpera www.ilkehaber.netê de bi tirkî, di kovara Tîrojê de jî bi kurdî û tirkî dinivîsîne. Ji bilî vana di Radyoya Yaşamê de jî bi navê Kulturnameyê bernameyekî bi kurdî çêdike.

== Berhem ==

Sê berhemên Fehîm Işikî yên wergêrê hene.
* &quot;Şairê Efsanevî ya Kurda: Evdalê Zeynikê&quot; yê [[Ahmet Aras]], ji kurdî wergerand tirkî. Lîstikên teatrê yên [[Cuma Boynukara]] ya bi navê &quot;Mem ile Zîn&quot; ([[Mem û Zîn]]) û &quot;Ateşle Gelen&quot; (bi agirê ve hatî) jî bi navê &quot;[[Mem û Zîn &amp; Arîn]]&quot; wergêrand Kurdî.
* Wergêra wî ya dûmahî lîstika &quot;Yoksun&quot; (belengaz)ya Cuma Boynukara ye. Vê lîstika jî bi navê &quot;[[Bêpar (lîstik)]]&quot;, wergêrand kurdî. Her du kitêbên ewil ji alî [[Weşanên Evrensel]]ê, kitêba dawî jî ji alî [[Weşanên Lîs]]ê ve hatin çapkirin.

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Jidayikbûn 1961]]
[[Kategorî:Kesên ji Amedê]]
[[Kategorî:Mêr]]
[[Kategorî:Nivîskarên kurd]]</text>
      <sha1>6z6causyouown4jzmfmu2iia4b65ibi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>HAWAR NET</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31972</id>
    <revision>
      <id>2030091</id>
      <parentid>1817707</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T14:09:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030091</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="657" sha1="8bowkv4vlgx1hhhdg9k7ik34glyk7kb" xml:space="preserve">'''HAWAR NET''' weşana nûçe, [[dengûbas]] û agahiyên Kurdî ye.

Hawar Net.com girêdayî [[Hawar Kurdistan Media Group]] e. Di beşên Kurdistan, Cîhan, Çand, Huner û Zimanê Kurdî, [[Kurdistana Azad]], [[Medyaya Kurdî]], Aktuel, [[Aborî]], [[Teknolojî]] û [[Zanist]], [[Jiyan]]/[[Civak]] de nûçe û agahiyan diweşîne û beşa nivîskaran jî heye. Weşanek nûjen û netewî ye. Xwedî û berpirsê giştî [[Serhad B. Rênas]] e. Yek weşana herî li pêş a nûçevaniya bi zimanê Kurdî ye.

== Girêdanên derve ==
* [http://www.hawarnet.com Malpera HAWAR NET]

{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}

[[Kategorî:Malperên nûçeyan]]</text>
      <sha1>8bowkv4vlgx1hhhdg9k7ik34glyk7kb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Qijak</title>
    <ns>0</ns>
    <id>34253</id>
    <revision>
      <id>2030072</id>
      <parentid>2015203</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T12:32:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>45060</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2030072</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3601" sha1="c5m1pix32z3espvyr84zi36r7tu8ws2" xml:space="preserve">{{Taxobox
| name = Qijak
| fossil_range = 
| image = Qijak.jpg
| image_width = 240px
| image_caption = [[Qijak]]
| regnum = [[Animal]]ia
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Aves]]
| subclassis = [[Balindeyên nûjen|Neornithes]]
| infraclassis = [[Neoaves]]
| ordo = [[Fîkar|Passeriformes]]
| subordo = [[Fîkarên bera|Passeri]]
| infraordo = [[Corvida]]
| superfamilia = [[Corvoidea]]
| familia = '''Corvidae'''
| familia_authority = [[Nicholas Aylward Vigors|Vigors]], 1825
| subdivision_ranks = [[Genus|Genera]]
| subdivision = see text
| range_map = Corvidae range.png
| range_map_width = 250px
| range_map_caption =
Belavbûna Qijakan.
&lt;div style=&quot;text-align:left;&quot;&gt;&lt;big&gt;{{Legend2|#00BE30|Native|border=1px solid #aaa}} {{Legend2|#F3F300|(Re)Introduced|border=1px solid #aaa}} {{Legend2|#0800E7|Extinct|border=1px solid #aaa}}&lt;/big&gt;&lt;/div&gt;
}}
'''Qijak''' (''Corvidae'') ,[[famîle]]yekî [[Firinde]]yên [[fîkarên bera]] ye ku jê: [[qelereşk]], [[qirika reş]] an qela mizgînî û [[zaq]] navdarên li pir warên Cîhanê.&lt;ref&gt;madge&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;robertson&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;claytonemery2005&lt;/ref&gt; Qijak ji Firindeyên jîrên û eger yên jîrtir di nav caneweran.&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |doi=10.1371/journal.pbio.0060202 |sernav=Mirror-Induced Behavior in the Magpie (''Pica pica''): Evidence of Self-Recognition |sal=2008 |paşnavê-edîtor1=De Waal |pêşnavê-edîtor1=Frans |paşnav1=Prior |pêşnav1=Helmut |paşnav2=Schwarz |pêşnav2=Ariane |paşnav3=Güntürkün |pêşnav3=Onur |kovar=PLoS Biology |cild=6 |hejmar=8 |rr=e202 |pmid=18715117 |pmc=2517622 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://news.yahoo.com/story//nm/20080819/sc_nm/magpies_mirror_dc ]{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=tebax 2021 }}{{Mirin girêdan|tarîx=adar 2013}}&lt;/ref&gt;
Di gotinên pêşiyan de pir cî girtine.

== Pêşangeh ==
&lt;gallery&gt;
Wêne:Rufous Treepie I IMG 9850.jpg| [[''Dendrocitta vagabunda'']]
Wêne:Yellow-billed Blue Magpie I IMG 7393.jpg| [[''Urocissa flavirostris'']]
Wêne:Orvani (1).JPG| (''Garrulus glandarius'')]]
Wêne:Elster wikipedia2.jpg|[[Zaq]], ''Pica pica''
Wêne:Plush-crested Jay.jpg| [[''Cyanocorax chrysops'']]
&lt;/gallery&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Commons-biçûk|Corvidae}}
{{Wîkîcure-b|Corvidae}}
* [http://ibc.lynxeds.com/family/crows-corvidae Corvidae videos] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160314050252/http://ibc.lynxeds.com/family/crows-corvidae |date=2016-03-14 }} on the Internet Bird Collection
* [http://www.corvids.de corvids.de - Corvids-Literature-Database]
* [http://www.xeno-canto.org/browse.php?query=corvidae Corvidae sounds] on xeno-canto.org
* [http://www.corvidcorner.com Corvid Corner] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220108233945/http://corvidcorner.com/ |date=2022-01-08 }} A site about the Corvidae
* [http://www.avesnoir.com AvesNoir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100811221509/http://www.avesnoir.com/ |date=2010-08-11 }} A site about corvids in art, culture, and literature.
* [http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/8059688.stm Rooks reveal remarkable tool use]
* [http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/8631486.stm Clever New Caledonian crows can use three tools]

{{Qijak}}
{{Balinde}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Balindeyên li Kurdistanê]]
[[Kategorî:Famîleyên balindeyan]]
[[Kategorî:Faunaya Afrîkayê]]
[[Kategorî:Faunaya Amerîkaya Bakur]]
[[Kategorî:Faunaya Amerîkaya Başûr]]
[[Kategorî:Faunaya Asyayê]]
[[Kategorî:Faunaya Ewropayê]]
[[Kategorî:Faunaya Kurdistanê]]
[[Kategorî:Faunaya Okanûsiyayê]]
[[Kategorî:Qijak| ]]</text>
      <sha1>c5m1pix32z3espvyr84zi36r7tu8ws2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Yezd</title>
    <ns>0</ns>
    <id>46343</id>
    <revision>
      <id>2030149</id>
      <parentid>1948625</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T02:41:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>45060</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2030149</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3796" sha1="a4zd310r2edj5nmxhxifqksy7qvt0qd" xml:space="preserve">{{Agahîdank wargeh/wîkîdane}}
'''Yezd''' ({{bi-fa|یزد}}) bajarê herî mezin û merkeza îdarî a [[Yezd (parêzgeh)|parêzgeha Yezdê]] yê [[Îran]]ê ye.&lt;ref name=&quot;Yazd Province Structure&quot;&gt;{{cite report|title=Approval of the organization and chain of citizenship of the elements and units of the national divisions of Yazd province centered on Yazd city|language=fa|website=lamtakam.com|via=Lam ta Kam|url=https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/113035|archive-url=https://web.archive.org/web/20231218190847/https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/113035|publisher=Ministry of the Interior, Defense Political Commission of the Government Council|archive-date=18 December 2023|orig-date=Approved 21 June 1369|date=c. 2023|id=Proposal 3233.1.5.53; Letter 93808-907; Notification 82828/T127K|access-date=18 December 2023}}&lt;/ref&gt; Di serjimêriya 2016an de, nifûsa Yezdê 529,673 bû.&lt;ref name=&quot;2016 Yazd Province&quot;&gt;{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1395 (2016): Yazd Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=amar.org.ir|url=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_21.xlsx|access-date=19 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20201118150108/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_21.xlsx|format=Excel|archive-date=18 November 2020}}&lt;/ref&gt; Bajarê dîrokî yê Yezdê ji sala 2017an vir ve ji aliyê [[UNESCO]]yê ve wekî [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê]] tê qebûlkirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://ifpnews.com/exclusive/historical-city-yazd-inscribed-world-heritage-site/ |sernav=Historical City of Yazd Inscribed as World Heritage Site |tarîx=9 tîrmeh 2017 |roja-gihiştinê=1 kanûna paşîn 2018 |archive-date=2019-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190418005512/https://ifpnews.com/exclusive/historical-city-yazd-inscribed-world-heritage-site/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Ji ber nifşên adaptasyona li derdora çolê, Yezd bi mîmariya xwe ya farisî tê zanîn. Ji gelek mînakên xwe navê &quot;Bajarê Bayêgiran&quot; (شهر بادگیرها ''Shahr-e Badgirha'') lê tê kirin. Di heman demê de bi [[agirgeh]]ên [[zerdeştî]], ab enbar (av), qenat (kanalên binerdê), yaxçal (sarker), hunerên destan ên farisî, qumaşên destçêkirî (termeh farisî), tevnên hevrîşim, pembûyên farisî û şîrînxaneyên xwe yên kevnar tê zanîn. Yezd ji ber dîroka xwe ya kevn a bisiklêtan, û herî zêde bisiklêtan di serê her kesî de li Îranê ye, bi navê bajarê Bisiklêtan jî tê naskirin. Tê ragihandin ku çanda bisîkletê ya li Îranê di sedsala dawîn de, di encama pêwendiya bi mêhvan û geştiyarên ewropî re li Yezdê derketiye holê.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://ghoolabad.com/index1.asp?id=5 |sernav=Bicycle history in Yazd |tarîx=11 sibat 2009 |roja-gihiştinê=23 çiriya paşîn 2018 |roja-arşîvê=2020-10-24 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20201024031155/http://ghoolabad.com/index1.asp?id=5 |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt;

== Nifûs ==
{{Nifûsa tarîxî|1986|230,483|1991|275,298|1996|326,776|2006|432,194|2011|486,152|2016|529,673|percentages=pagr|align=right|footnote=source:&lt;ref&gt;[http://www.citypopulation.de/en/iran/cities/ Iran: Provinces and Cities population statistics]&lt;/ref&gt;}}

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Yazd}}

{{Navenda parêzgehên Îranê}}

{{Parêzgeha Yezdê}}

{{Kontrola otorîteyê}}
{{Erdnîgarî-Îran-şitil}}
{{Koord|31|53|50|N|54|22|04|E|type:city(423006)|display=title}}

[[Kategorî:Bajarên parêzgeha Yezdê]]
[[Kategorî:Bajarên Îranê]]
[[Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Îranê]]
[[Kategorî:Yezd (parêzgeh)]]</text>
      <sha1>a4zd310r2edj5nmxhxifqksy7qvt0qd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030150</id>
      <parentid>2030149</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T03:12:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Bikarhêner:Wikihez/skrîpt/py/citeKurdifier.py|Bot]]: Kurdîkirina çavkaniyan; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.)</comment>
      <origin>2030150</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3806" sha1="jwj5kgo3voykd8kx45tos1gfb80trpw" xml:space="preserve">{{Agahîdank wargeh/wîkîdane}}
'''Yezd''' ({{bi-fa|یزد}}) bajarê herî mezin û merkeza îdarî a [[Yezd (parêzgeh)|parêzgeha Yezdê]] yê [[Îran]]ê ye.&lt;ref name=&quot;Yazd Province Structure&quot;&gt;{{cite report|title=Approval of the organization and chain of citizenship of the elements and units of the national divisions of Yazd province centered on Yazd city|language=fa|website=lamtakam.com|via=Lam ta Kam|url=https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/113035|archive-url=https://web.archive.org/web/20231218190847/https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/113035|publisher=Ministry of the Interior, Defense Political Commission of the Government Council|archive-date=18 December 2023|orig-date=Approved 21 June 1369|date=c. 2023|id=Proposal 3233.1.5.53; Letter 93808-907; Notification 82828/T127K|access-date=18 December 2023}}&lt;/ref&gt; Di serjimêriya 2016an de, nifûsa Yezdê 529,673 bû.&lt;ref name=&quot;2016 Yazd Province&quot;&gt;{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1395 (2016): Yazd Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=amar.org.ir|url=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_21.xlsx|access-date=19 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20201118150108/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_21.xlsx|format=Excel|archive-date=18 November 2020}}&lt;/ref&gt; Bajarê dîrokî yê Yezdê ji sala 2017an vir ve ji aliyê [[UNESCO]]yê ve wekî [[Kelepûra Cîhanê ya UNESCO|Kelepûra Cîhanê]] tê qebûlkirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://ifpnews.com/exclusive/historical-city-yazd-inscribed-world-heritage-site/ |sernav=Historical City of Yazd Inscribed as World Heritage Site |tarîx=9 tîrmeh 2017 |roja-gihiştinê=1 kanûna paşîn 2018 |roja-arşîvê=2019-04-18 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20190418005512/https://ifpnews.com/exclusive/historical-city-yazd-inscribed-world-heritage-site/ |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt;

Ji ber nifşên adaptasyona li derdora çolê, Yezd bi mîmariya xwe ya farisî tê zanîn. Ji gelek mînakên xwe navê &quot;Bajarê Bayêgiran&quot; (شهر بادگیرها ''Shahr-e Badgirha'') lê tê kirin. Di heman demê de bi [[agirgeh]]ên [[zerdeştî]], ab enbar (av), qenat (kanalên binerdê), yaxçal (sarker), hunerên destan ên farisî, qumaşên destçêkirî (termeh farisî), tevnên hevrîşim, pembûyên farisî û şîrînxaneyên xwe yên kevnar tê zanîn. Yezd ji ber dîroka xwe ya kevn a bisiklêtan, û herî zêde bisiklêtan di serê her kesî de li Îranê ye, bi navê bajarê Bisiklêtan jî tê naskirin. Tê ragihandin ku çanda bisîkletê ya li Îranê di sedsala dawîn de, di encama pêwendiya bi mêhvan û geştiyarên ewropî re li Yezdê derketiye holê.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://ghoolabad.com/index1.asp?id=5 |sernav=Bicycle history in Yazd |tarîx=11 sibat 2009 |roja-gihiştinê=23 çiriya paşîn 2018 |roja-arşîvê=2020-10-24 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20201024031155/http://ghoolabad.com/index1.asp?id=5 |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt;

== Nifûs ==
{{Nifûsa tarîxî|1986|230,483|1991|275,298|1996|326,776|2006|432,194|2011|486,152|2016|529,673|percentages=pagr|align=right|footnote=source:&lt;ref&gt;[http://www.citypopulation.de/en/iran/cities/ Iran: Provinces and Cities population statistics]&lt;/ref&gt;}}

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Kategoriya Commonsê ya biçûk|Yazd}}

{{Navenda parêzgehên Îranê}}

{{Parêzgeha Yezdê}}

{{Kontrola otorîteyê}}
{{Erdnîgarî-Îran-şitil}}
{{Koord|31|53|50|N|54|22|04|E|type:city(423006)|display=title}}

[[Kategorî:Bajarên Îranê]]
[[Kategorî:Bajarên parêzgeha Yezdê]]
[[Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Îranê]]
[[Kategorî:Yezd (parêzgeh)]]</text>
      <sha1>jwj5kgo3voykd8kx45tos1gfb80trpw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fexredîn Razî</title>
    <ns>0</ns>
    <id>65698</id>
    <revision>
      <id>2030183</id>
      <parentid>1970683</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T06:44:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030183</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2742" sha1="izflcnrgirrmqqd9hsp8ve3bo67lpwi" xml:space="preserve">[[Wêne: تخطيط لاسم الإمام الرازي.png|250px|thumb|Fexredîn Razî]]
'''Fexredîn Razî''' (jdb. 1148, [[Îran]], [[Rey]] - m. 1209, Herat), [[tefsîr]]van û [[fizîk]]nasekî Îranî ye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.muslimphilosophy.com/ip/rep/H044.htm |sernav=al-Razi, Fakhr al-Din (1149-1209) |malper=www.muslimphilosophy.com |roja-gihiştinê=2026-05-22}}&lt;/ref&gt; Navê wî yê temamî '''''Fexredîn Muhemed bin Omer bin el-Husên bin el-Hesen bin Eli et-Temimi el-Bekri er-Razi eş-Şafiî''''' ye.

== Jiyan ==
Fexredîn di sala 1148an de li Reyê hatiye dinyayê, pêşyê li cem bavê xwe Omer bin el-Huseyn perwedehiya îslamê [[tefsîr]]a [[Quran]]ê ditiye, dûre jî dest bi hevotina [[fizîk]]ê kiriye,&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.cis-ca.org/voices/r/alRazi-Fakhr%20al-Din.htm |sernav=Kopîkirina arşîvê |tarîxa-gihiştinê=2015-04-20 |tarîxa-arşîvê=2016-02-25 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160225095559/http://www.cis-ca.org/voices/r/alRazi-Fakhr%20al-Din.htm |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt;
Wî gelek pirtûk nivîsandîye li ser fîzîkê û dengê cisma lêkolin kiriye.

Ravekarekî (şirovekarekî) bihêz yê Qûranê ye. Tefsîra wî pir navdar e.

== Pirtûkên Fexredînê Razî ==

* Mefatih'ul xeyb ([[tefsîr]]a [[Quran]]ê) ye.
* Risaletun fîn Nubuwet
* Menakib-u Îmamê Şafiî
* Tehzib'ud Delaîl
* Muhassalu Efkar-il-Mutekaddimîn wel-Muteahhirîn minel-Ulema wel-Hukema wel-Mutekellimîn,
* Îrşad-un-nuzzar îla Letaîf îl-Esrar,
* Uyûn-ul-Mesaîl,
* El-Mahsûl,
* El-Burhan,
* Nilimu Usûlîddîn,
* Kitabu Fedailis Sahabe,
* Kitab-ul exlaq,
* Şerhu wecîz-lîl Xezalî,
* Tehzîb-ud-Delail,
* Kitabî Esrar-ul-kelam,
* Şerhu Nehc-ul-belaxa,
* Kitab-ul Kaza wel-qedee,
* Kitabu Ta'cîz-il-wel qeder,
* Kitab-ul Berahin-il-Behaiyye,
* Kitab-ul Hamsîn fî Usûl-id-dîn,
* Kitab-ul Hak wel-Ba's,
* Kitabu îsmet-îl-Enbiya,
* Risaletun fin-nubuwet,
* Esrar-ul Mewedde fî Ba'dı suwer-îl-Qur'an,
* Kitab-ul Firaset,
* Kitabun-fî Zemm-id-dunya,
* Kitab-uz-zubde,
* El-Mulehhas,
* El-Metalib-ul aliye,
* Kitabun fil Hendese,
* Kitab-ul-Cami'il Kebîr,
* Kitabun fil-Kabz,
* Risaletun fin-Nefs,
* Kitab-ı Umdet-un-nezzar we Zînet-ul-efkar,
* Risaletun fit-Tenbîh ala Ba'd
* Mealimu Usûl-id-dîn.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}

[[Kategorî:Fizîknasên faris]]
[[Kategorî:Fîlozofên misilman]]
[[Kategorî:Gerdûnnas]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1148]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1150]]
[[Kategorî:Kesên sedsala 12an]]
[[Kategorî:Mirin 1209]]
[[Kategorî:Nivîskarên faris]]
[[Kategorî:Tefsîrvanên fars]]
[[Kategorî:Zanyarên faris]]
[[Kategorî:Zanyarên îslamê]]
[[Kategorî:Zanyarên misilman]]</text>
      <sha1>izflcnrgirrmqqd9hsp8ve3bo67lpwi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030184</id>
      <parentid>2030183</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T06:44:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030184</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2746" sha1="acocul5xzsekc2j55soshtsw351wfwn" xml:space="preserve">[[Wêne: تخطيط لاسم الإمام الرازي.png|250px|thumb|Fexredîn Razî]]
'''Fexredîn Razî'''{{Efn| Navê wî yê temamî '''Fexredîn Muhemed bin Omer bin el-Husên bin el-Hesen bin Eli et-Temimi el-Bekri er-Razi eş-Şafiî''' ye.}} (jdb. 1148, [[Îran]], [[Rey]] - m. 1209, Herat), [[tefsîr]]van û [[fizîk]]nasekî Îranî ye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.muslimphilosophy.com/ip/rep/H044.htm |sernav=al-Razi, Fakhr al-Din (1149-1209) |malper=www.muslimphilosophy.com |roja-gihiştinê=2026-05-22}}&lt;/ref&gt;

== Jiyan ==
Fexredîn di sala 1148an de li Reyê hatiye dinyayê, pêşyê li cem bavê xwe Omer bin el-Huseyn perwedehiya îslamê [[tefsîr]]a [[Quran]]ê ditiye, dûre jî dest bi hevotina [[fizîk]]ê kiriye,&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.cis-ca.org/voices/r/alRazi-Fakhr%20al-Din.htm |sernav=Kopîkirina arşîvê |tarîxa-gihiştinê=2015-04-20 |tarîxa-arşîvê=2016-02-25 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160225095559/http://www.cis-ca.org/voices/r/alRazi-Fakhr%20al-Din.htm |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt;
Wî gelek pirtûk nivîsandîye li ser fîzîkê û dengê cisma lêkolin kiriye.

Ravekarekî (şirovekarekî) bihêz yê Qûranê ye. Tefsîra wî pir navdar e.

== Pirtûkên Fexredînê Razî ==

* Mefatih'ul xeyb ([[tefsîr]]a [[Quran]]ê) ye.
* Risaletun fîn Nubuwet
* Menakib-u Îmamê Şafiî
* Tehzib'ud Delaîl
* Muhassalu Efkar-il-Mutekaddimîn wel-Muteahhirîn minel-Ulema wel-Hukema wel-Mutekellimîn,
* Îrşad-un-nuzzar îla Letaîf îl-Esrar,
* Uyûn-ul-Mesaîl,
* El-Mahsûl,
* El-Burhan,
* Nilimu Usûlîddîn,
* Kitabu Fedailis Sahabe,
* Kitab-ul exlaq,
* Şerhu wecîz-lîl Xezalî,
* Tehzîb-ud-Delail,
* Kitabî Esrar-ul-kelam,
* Şerhu Nehc-ul-belaxa,
* Kitab-ul Kaza wel-qedee,
* Kitabu Ta'cîz-il-wel qeder,
* Kitab-ul Berahin-il-Behaiyye,
* Kitab-ul Hamsîn fî Usûl-id-dîn,
* Kitab-ul Hak wel-Ba's,
* Kitabu îsmet-îl-Enbiya,
* Risaletun fin-nubuwet,
* Esrar-ul Mewedde fî Ba'dı suwer-îl-Qur'an,
* Kitab-ul Firaset,
* Kitabun-fî Zemm-id-dunya,
* Kitab-uz-zubde,
* El-Mulehhas,
* El-Metalib-ul aliye,
* Kitabun fil Hendese,
* Kitab-ul-Cami'il Kebîr,
* Kitabun fil-Kabz,
* Risaletun fin-Nefs,
* Kitab-ı Umdet-un-nezzar we Zînet-ul-efkar,
* Risaletun fit-Tenbîh ala Ba'd
* Mealimu Usûl-id-dîn.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}

[[Kategorî:Fizîknasên faris]]
[[Kategorî:Fîlozofên misilman]]
[[Kategorî:Gerdûnnas]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1148]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1150]]
[[Kategorî:Kesên sedsala 12an]]
[[Kategorî:Mirin 1209]]
[[Kategorî:Nivîskarên faris]]
[[Kategorî:Tefsîrvanên fars]]
[[Kategorî:Zanyarên faris]]
[[Kategorî:Zanyarên îslamê]]
[[Kategorî:Zanyarên misilman]]</text>
      <sha1>acocul5xzsekc2j55soshtsw351wfwn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030185</id>
      <parentid>2030184</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T06:45:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2030185</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2773" sha1="bk9vlpn8ex1co7vjfdufgf7pmfs43ol" xml:space="preserve">[[Wêne: تخطيط لاسم الإمام الرازي.png|250px|thumb|Fexredîn Razî]]
'''Fexredîn Razî'''{{Efn| Navê wî yê temamî '''Fexredîn Muhemed bin Omer bin el-Husên bin el-Hesen bin Eli et-Temimi el-Bekri er-Razi eş-Şafiî''' ye.}} (jdb. 1148, [[Îran]], [[Rey]] - m. 1209, Herat), [[tefsîr]]van û [[fizîk]]nasekî Îranî ye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.muslimphilosophy.com/ip/rep/H044.htm |sernav=al-Razi, Fakhr al-Din (1149-1209) |malper=www.muslimphilosophy.com |roja-gihiştinê=2026-05-22}}&lt;/ref&gt;

== Jiyan ==
Fexredîn di sala 1148an de li Reyê hatiye dinyayê, pêşyê li cem bavê xwe Omer bin el-Huseyn perwedehiya îslamê [[tefsîr]]a [[Quran]]ê ditiye, dûre jî dest bi hevotina [[fizîk]]ê kiriye,&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.cis-ca.org/voices/r/alRazi-Fakhr%20al-Din.htm |sernav=Kopîkirina arşîvê |tarîxa-gihiştinê=2015-04-20 |tarîxa-arşîvê=2016-02-25 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160225095559/http://www.cis-ca.org/voices/r/alRazi-Fakhr%20al-Din.htm |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt;
Wî gelek pirtûk nivîsandîye li ser fîzîkê û dengê cisma lêkolin kiriye.

Ravekarekî (şirovekarekî) bihêz yê Qûranê ye. Tefsîra wî pir navdar e.

== Pirtûkên Fexredînê Razî ==

* Mefatih'ul xeyb ([[tefsîr]]a [[Quran]]ê) ye.
* Risaletun fîn Nubuwet
* Menakib-u Îmamê Şafiî
* Tehzib'ud Delaîl
* Muhassalu Efkar-il-Mutekaddimîn wel-Muteahhirîn minel-Ulema wel-Hukema wel-Mutekellimîn,
* Îrşad-un-nuzzar îla Letaîf îl-Esrar,
* Uyûn-ul-Mesaîl,
* El-Mahsûl,
* El-Burhan,
* Nilimu Usûlîddîn,
* Kitabu Fedailis Sahabe,
* Kitab-ul exlaq,
* Şerhu wecîz-lîl Xezalî,
* Tehzîb-ud-Delail,
* Kitabî Esrar-ul-kelam,
* Şerhu Nehc-ul-belaxa,
* Kitab-ul Kaza wel-qedee,
* Kitabu Ta'cîz-il-wel qeder,
* Kitab-ul Berahin-il-Behaiyye,
* Kitab-ul Hamsîn fî Usûl-id-dîn,
* Kitab-ul Hak wel-Ba's,
* Kitabu îsmet-îl-Enbiya,
* Risaletun fin-nubuwet,
* Esrar-ul Mewedde fî Ba'dı suwer-îl-Qur'an,
* Kitab-ul Firaset,
* Kitabun-fî Zemm-id-dunya,
* Kitab-uz-zubde,
* El-Mulehhas,
* El-Metalib-ul aliye,
* Kitabun fil Hendese,
* Kitab-ul-Cami'il Kebîr,
* Kitabun fil-Kabz,
* Risaletun fin-Nefs,
* Kitab-ı Umdet-un-nezzar we Zînet-ul-efkar,
* Risaletun fit-Tenbîh ala Ba'd
* Mealimu Usûl-id-dîn.

== Nîşe ==
{{Notelist}}

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}

[[Kategorî:Fizîknasên faris]]
[[Kategorî:Fîlozofên misilman]]
[[Kategorî:Gerdûnnas]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1148]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1150]]
[[Kategorî:Kesên sedsala 12an]]
[[Kategorî:Mirin 1209]]
[[Kategorî:Nivîskarên faris]]
[[Kategorî:Tefsîrvanên fars]]
[[Kategorî:Zanyarên faris]]
[[Kategorî:Zanyarên îslamê]]
[[Kategorî:Zanyarên misilman]]</text>
      <sha1>bk9vlpn8ex1co7vjfdufgf7pmfs43ol</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030186</id>
      <parentid>2030185</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T06:45:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030186</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2784" sha1="7m6m57zx1r0383fjyxu4dpor22yeimv" xml:space="preserve">[[Wêne: تخطيط لاسم الإمام الرازي.png|250px|thumb|Fexredîn Razî]]
'''Fexredîn Razî'''{{Efn| Navê wî yê temamî '''Fexredîn Muhemed bin Omer bin el-Husên bin el-Hesen bin Eli et-Temimi el-Bekri er-Razi eş-Şafiî''' ye.}} (jdb. 1148, [[Rey]] - m. 1209, [[Herat, Efxanistan|Herat]]), [[tefsîr]]van û [[fizîk]]nasekî Îranî ye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.muslimphilosophy.com/ip/rep/H044.htm |sernav=al-Razi, Fakhr al-Din (1149-1209) |malper=www.muslimphilosophy.com |roja-gihiştinê=2026-05-22}}&lt;/ref&gt;

== Jiyan ==
Fexredîn di sala 1148an de li Reyê hatiye dinyayê, pêşyê li cem bavê xwe Omer bin el-Huseyn perwedehiya îslamê [[tefsîr]]a [[Quran]]ê ditiye, dûre jî dest bi hevotina [[fizîk]]ê kiriye,&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.cis-ca.org/voices/r/alRazi-Fakhr%20al-Din.htm |sernav=Kopîkirina arşîvê |tarîxa-gihiştinê=2015-04-20 |tarîxa-arşîvê=2016-02-25 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160225095559/http://www.cis-ca.org/voices/r/alRazi-Fakhr%20al-Din.htm |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt;
Wî gelek pirtûk nivîsandîye li ser fîzîkê û dengê cisma lêkolin kiriye.

Ravekarekî (şirovekarekî) bihêz yê Qûranê ye. Tefsîra wî pir navdar e.

== Pirtûkên Fexredînê Razî ==

* Mefatih'ul xeyb ([[tefsîr]]a [[Quran]]ê) ye.
* Risaletun fîn Nubuwet
* Menakib-u Îmamê Şafiî
* Tehzib'ud Delaîl
* Muhassalu Efkar-il-Mutekaddimîn wel-Muteahhirîn minel-Ulema wel-Hukema wel-Mutekellimîn,
* Îrşad-un-nuzzar îla Letaîf îl-Esrar,
* Uyûn-ul-Mesaîl,
* El-Mahsûl,
* El-Burhan,
* Nilimu Usûlîddîn,
* Kitabu Fedailis Sahabe,
* Kitab-ul exlaq,
* Şerhu wecîz-lîl Xezalî,
* Tehzîb-ud-Delail,
* Kitabî Esrar-ul-kelam,
* Şerhu Nehc-ul-belaxa,
* Kitab-ul Kaza wel-qedee,
* Kitabu Ta'cîz-il-wel qeder,
* Kitab-ul Berahin-il-Behaiyye,
* Kitab-ul Hamsîn fî Usûl-id-dîn,
* Kitab-ul Hak wel-Ba's,
* Kitabu îsmet-îl-Enbiya,
* Risaletun fin-nubuwet,
* Esrar-ul Mewedde fî Ba'dı suwer-îl-Qur'an,
* Kitab-ul Firaset,
* Kitabun-fî Zemm-id-dunya,
* Kitab-uz-zubde,
* El-Mulehhas,
* El-Metalib-ul aliye,
* Kitabun fil Hendese,
* Kitab-ul-Cami'il Kebîr,
* Kitabun fil-Kabz,
* Risaletun fin-Nefs,
* Kitab-ı Umdet-un-nezzar we Zînet-ul-efkar,
* Risaletun fit-Tenbîh ala Ba'd
* Mealimu Usûl-id-dîn.

== Nîşe ==
{{Notelist}}

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}

[[Kategorî:Fizîknasên faris]]
[[Kategorî:Fîlozofên misilman]]
[[Kategorî:Gerdûnnas]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1148]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1150]]
[[Kategorî:Kesên sedsala 12an]]
[[Kategorî:Mirin 1209]]
[[Kategorî:Nivîskarên faris]]
[[Kategorî:Tefsîrvanên fars]]
[[Kategorî:Zanyarên faris]]
[[Kategorî:Zanyarên îslamê]]
[[Kategorî:Zanyarên misilman]]</text>
      <sha1>7m6m57zx1r0383fjyxu4dpor22yeimv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030187</id>
      <parentid>2030186</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T06:46:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030187</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2762" sha1="hab8bz1js7kfb4jme4zhubhfd6ey3u6" xml:space="preserve">{{Agahîdank mirov/wîkîdane2
| çînaser            = zanyar
}}

'''Fexredîn Razî'''{{Efn| Navê wî yê temamî '''Fexredîn Muhemed bin Omer bin el-Husên bin el-Hesen bin Eli et-Temimi el-Bekri er-Razi eş-Şafiî''' ye.}} (jdb. 1148, [[Rey]] - m. 1209, [[Herat, Efxanistan|Herat]]), [[tefsîr]]van û [[fizîk]]nasekî Îranî ye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.muslimphilosophy.com/ip/rep/H044.htm |sernav=al-Razi, Fakhr al-Din (1149-1209) |malper=www.muslimphilosophy.com |roja-gihiştinê=2026-05-22}}&lt;/ref&gt;

== Jiyan ==
Fexredîn di sala 1148an de li Reyê hatiye dinyayê, pêşyê li cem bavê xwe Omer bin el-Huseyn perwedehiya îslamê [[tefsîr]]a [[Quran]]ê ditiye, dûre jî dest bi hevotina [[fizîk]]ê kiriye,&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.cis-ca.org/voices/r/alRazi-Fakhr%20al-Din.htm |sernav=Kopîkirina arşîvê |tarîxa-gihiştinê=2015-04-20 |tarîxa-arşîvê=2016-02-25 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160225095559/http://www.cis-ca.org/voices/r/alRazi-Fakhr%20al-Din.htm |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt;
Wî gelek pirtûk nivîsandîye li ser fîzîkê û dengê cisma lêkolin kiriye.

Ravekarekî (şirovekarekî) bihêz yê Qûranê ye. Tefsîra wî pir navdar e.

== Pirtûkên Fexredînê Razî ==

* Mefatih'ul xeyb ([[tefsîr]]a [[Quran]]ê) ye.
* Risaletun fîn Nubuwet
* Menakib-u Îmamê Şafiî
* Tehzib'ud Delaîl
* Muhassalu Efkar-il-Mutekaddimîn wel-Muteahhirîn minel-Ulema wel-Hukema wel-Mutekellimîn,
* Îrşad-un-nuzzar îla Letaîf îl-Esrar,
* Uyûn-ul-Mesaîl,
* El-Mahsûl,
* El-Burhan,
* Nilimu Usûlîddîn,
* Kitabu Fedailis Sahabe,
* Kitab-ul exlaq,
* Şerhu wecîz-lîl Xezalî,
* Tehzîb-ud-Delail,
* Kitabî Esrar-ul-kelam,
* Şerhu Nehc-ul-belaxa,
* Kitab-ul Kaza wel-qedee,
* Kitabu Ta'cîz-il-wel qeder,
* Kitab-ul Berahin-il-Behaiyye,
* Kitab-ul Hamsîn fî Usûl-id-dîn,
* Kitab-ul Hak wel-Ba's,
* Kitabu îsmet-îl-Enbiya,
* Risaletun fin-nubuwet,
* Esrar-ul Mewedde fî Ba'dı suwer-îl-Qur'an,
* Kitab-ul Firaset,
* Kitabun-fî Zemm-id-dunya,
* Kitab-uz-zubde,
* El-Mulehhas,
* El-Metalib-ul aliye,
* Kitabun fil Hendese,
* Kitab-ul-Cami'il Kebîr,
* Kitabun fil-Kabz,
* Risaletun fin-Nefs,
* Kitab-ı Umdet-un-nezzar we Zînet-ul-efkar,
* Risaletun fit-Tenbîh ala Ba'd
* Mealimu Usûl-id-dîn.

== Nîşe ==
{{Notelist}}

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}

[[Kategorî:Fizîknasên faris]]
[[Kategorî:Fîlozofên misilman]]
[[Kategorî:Gerdûnnas]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1148]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1150]]
[[Kategorî:Kesên sedsala 12an]]
[[Kategorî:Mirin 1209]]
[[Kategorî:Nivîskarên faris]]
[[Kategorî:Tefsîrvanên fars]]
[[Kategorî:Zanyarên faris]]
[[Kategorî:Zanyarên îslamê]]
[[Kategorî:Zanyarên misilman]]</text>
      <sha1>hab8bz1js7kfb4jme4zhubhfd6ey3u6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030188</id>
      <parentid>2030187</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T06:46:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030188</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2763" sha1="18vnqy5nj6752cge3szdqhvqwkgzywx" xml:space="preserve">{{Agahîdank mirov/wîkîdane2
| çînaser            = zanyar
}}

'''Fexredîn Razî'''{{Efn| Navê wî yê temamî '''Fexredîn Muhemed bin Omer bin el-Husên bin el-Hesen bin Eli et-Temimi el-Bekri er-Razi eş-Şafiî''' ye.}} (jdb. 1148, [[Rey]] - m. 1209, [[Herat, Efxanistan|Herat]]), [[tefsîr]]van û [[fizîk]]nasekî farisî bû.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.muslimphilosophy.com/ip/rep/H044.htm |sernav=al-Razi, Fakhr al-Din (1149-1209) |malper=www.muslimphilosophy.com |roja-gihiştinê=2026-05-22}}&lt;/ref&gt;

== Jiyan ==
Fexredîn di sala 1148an de li Reyê hatiye dinyayê, pêşyê li cem bavê xwe Omer bin el-Huseyn perwedehiya îslamê [[tefsîr]]a [[Quran]]ê ditiye, dûre jî dest bi hevotina [[fizîk]]ê kiriye,&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.cis-ca.org/voices/r/alRazi-Fakhr%20al-Din.htm |sernav=Kopîkirina arşîvê |tarîxa-gihiştinê=2015-04-20 |tarîxa-arşîvê=2016-02-25 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20160225095559/http://www.cis-ca.org/voices/r/alRazi-Fakhr%20al-Din.htm |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt;
Wî gelek pirtûk nivîsandîye li ser fîzîkê û dengê cisma lêkolin kiriye.

Ravekarekî (şirovekarekî) bihêz yê Qûranê ye. Tefsîra wî pir navdar e.

== Pirtûkên Fexredînê Razî ==

* Mefatih'ul xeyb ([[tefsîr]]a [[Quran]]ê) ye.
* Risaletun fîn Nubuwet
* Menakib-u Îmamê Şafiî
* Tehzib'ud Delaîl
* Muhassalu Efkar-il-Mutekaddimîn wel-Muteahhirîn minel-Ulema wel-Hukema wel-Mutekellimîn,
* Îrşad-un-nuzzar îla Letaîf îl-Esrar,
* Uyûn-ul-Mesaîl,
* El-Mahsûl,
* El-Burhan,
* Nilimu Usûlîddîn,
* Kitabu Fedailis Sahabe,
* Kitab-ul exlaq,
* Şerhu wecîz-lîl Xezalî,
* Tehzîb-ud-Delail,
* Kitabî Esrar-ul-kelam,
* Şerhu Nehc-ul-belaxa,
* Kitab-ul Kaza wel-qedee,
* Kitabu Ta'cîz-il-wel qeder,
* Kitab-ul Berahin-il-Behaiyye,
* Kitab-ul Hamsîn fî Usûl-id-dîn,
* Kitab-ul Hak wel-Ba's,
* Kitabu îsmet-îl-Enbiya,
* Risaletun fin-nubuwet,
* Esrar-ul Mewedde fî Ba'dı suwer-îl-Qur'an,
* Kitab-ul Firaset,
* Kitabun-fî Zemm-id-dunya,
* Kitab-uz-zubde,
* El-Mulehhas,
* El-Metalib-ul aliye,
* Kitabun fil Hendese,
* Kitab-ul-Cami'il Kebîr,
* Kitabun fil-Kabz,
* Risaletun fin-Nefs,
* Kitab-ı Umdet-un-nezzar we Zînet-ul-efkar,
* Risaletun fit-Tenbîh ala Ba'd
* Mealimu Usûl-id-dîn.

== Nîşe ==
{{Notelist}}

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}

[[Kategorî:Fizîknasên faris]]
[[Kategorî:Fîlozofên misilman]]
[[Kategorî:Gerdûnnas]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1148]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 1150]]
[[Kategorî:Kesên sedsala 12an]]
[[Kategorî:Mirin 1209]]
[[Kategorî:Nivîskarên faris]]
[[Kategorî:Tefsîrvanên fars]]
[[Kategorî:Zanyarên faris]]
[[Kategorî:Zanyarên îslamê]]
[[Kategorî:Zanyarên misilman]]</text>
      <sha1>18vnqy5nj6752cge3szdqhvqwkgzywx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ebû Kamil Şuca</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66781</id>
    <revision>
      <id>2030189</id>
      <parentid>1955466</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T06:47:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030189</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1242" sha1="7zax026tzgmrvljds9e0xbrlaenufxe" xml:space="preserve">'''Ebû Kamil Şuca''' zanayên [[matematîk]] û [[cebîr]]ê ye ku di navbera (850-930) de jiyaye. Wî di cebîrê de hewl daye [[Xwarezmî]].&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk:80/Biographies/Abu_Kamil.html |sernav=Abu Kamil Shuja (about 850-about 930) |malper=www-history.mcs.st-andrews.ac.uk |roja-gihiştinê=2026-05-22}}&lt;/ref&gt;

Carna ji Ebu Kamil Şuca re &quot;Eslem el-Hasib&quot; (&quot;pisporê hesab&quot; an &quot;pisporê matematîkê&quot;) jî dibêjin.
Ebû Kamil Şuca bi xwe ji [[Misir]]ê bû. Her çiqas di derheqê jiyana wî de agahî kêm be jî gellekî berhemên wî gihiştine îro.

== Pirtûkên Ebû Kamil ==
* 1. Kitabu Kemal-il-Cebri we Temamihi we-Ziyadetihi fi Usulihi
* 2. Kitab-ut Taraif-fi'l-Hisab
* 3. Kitab-uş-Şamil fil-Cebr wel Mukabele,
* 4. Kitab-ul-Wesaya bil Cuzuri,
* 5. Kitab-ul-Cem' wet-Tefrik,
* 6. Kitab-ul-Hataeyn,
* 7. Kitab-ul-Kifaye,
* 8. Kitab-ul-Mesaha vel Hendese,
* 9. Kitabu't-Tayr,
* 10. Kitabul-Miftah-il-Felah,
* 11. Risale fil-Muhammes wel-Mu'aşşar.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}

[[Kategorî:Fîlozofên misilman]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 850]]
[[Kategorî:Kesên sedsala 9an]]
[[Kategorî:Matematîknasên ereb]]
[[Kategorî:Mirin 930]]</text>
      <sha1>7zax026tzgmrvljds9e0xbrlaenufxe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030190</id>
      <parentid>2030189</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T06:47:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030190</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1309" sha1="4vxgodyjgtjgbc2cjwqd9ejbqz94fen" xml:space="preserve">{{Agahîdank mirov/wîkîdane2
| çînaser            = zanyar
}}

'''Ebû Kamil Şuca''' zanayên [[matematîk]] û [[cebîr]]ê ye ku di navbera (850-930) de jiyaye. Wî di cebîrê de hewl daye [[Xwarezmî]].&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk:80/Biographies/Abu_Kamil.html |sernav=Abu Kamil Shuja (about 850-about 930) |malper=www-history.mcs.st-andrews.ac.uk |roja-gihiştinê=2026-05-22}}&lt;/ref&gt;

Carna ji Ebu Kamil Şuca re &quot;Eslem el-Hasib&quot; (&quot;pisporê hesab&quot; an &quot;pisporê matematîkê&quot;) jî dibêjin.
Ebû Kamil Şuca bi xwe ji [[Misir]]ê bû. Her çiqas di derheqê jiyana wî de agahî kêm be jî gellekî berhemên wî gihiştine îro.

== Pirtûkên Ebû Kamil ==
* 1. Kitabu Kemal-il-Cebri we Temamihi we-Ziyadetihi fi Usulihi
* 2. Kitab-ut Taraif-fi'l-Hisab
* 3. Kitab-uş-Şamil fil-Cebr wel Mukabele,
* 4. Kitab-ul-Wesaya bil Cuzuri,
* 5. Kitab-ul-Cem' wet-Tefrik,
* 6. Kitab-ul-Hataeyn,
* 7. Kitab-ul-Kifaye,
* 8. Kitab-ul-Mesaha vel Hendese,
* 9. Kitabu't-Tayr,
* 10. Kitabul-Miftah-il-Felah,
* 11. Risale fil-Muhammes wel-Mu'aşşar.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}

[[Kategorî:Fîlozofên misilman]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 850]]
[[Kategorî:Kesên sedsala 9an]]
[[Kategorî:Matematîknasên ereb]]
[[Kategorî:Mirin 930]]</text>
      <sha1>4vxgodyjgtjgbc2cjwqd9ejbqz94fen</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mawerdî</title>
    <ns>0</ns>
    <id>70228</id>
    <revision>
      <id>2030136</id>
      <parentid>1959613</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T19:44:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xwedêda</username>
        <id>23202</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ 2 caran kurd nivisandine</comment>
      <origin>2030136</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8663" sha1="p8n5zubqofy84sbe2xjklva8pqegifg" xml:space="preserve">{{Agahîdank mirov/wîkîdane
| wêne               = 
| navê_rastî         = Abu al-Hasan Ali ibn Muḥammad ibn Habib al-Basri al-Mawardi
| zimanê_navê_rastî  = أبو الحسن علي بن محمد بن حبيب البصري الماوردي
| roja_jidayikbûnê   = {{Jidayikbûn|972}}
| cihê_jidayikbûnê   = [[Besre]], [[Îraq]]
| roja_mirinê        = {{Mirin|27|5|1058}}
| cihê_mirinê        = [[Xanedana Ebasiyan]]
| hevwelatî          = Xanedana Ebasiyan
| pîşe               = {{Lîsteyapehn}}
* Îlahîyata Îslamî
* Fiqh
* [[Tewhîd]]
* Regeza Fiqha Îslamî
* [[Şerîet]]
* [[Hedîs]] 
* [[Tefsîr]]
* [[Civaknasî]]
* Zanista Siyasî
{{Endflatlist}}
| xebat              = {{Lîsteya sade|
* al-Ahkam al-Sultaniyya w'al-Wilayat al-Diniyya (Fermana Hikûmetê)
* Qanun al-Wazarah (Zagona Wezîran)
* Kitab Nasihat al-Mulk (Şîretên jidil ji rêveberan re)
* Kitab Aadab al-Dunya w'al-Din (Sincâ dîn û vê cîhanê)
* Personas of the Prophethood &quot;Kesîtîyê Pêxembertîyê&quot;
* al-Nukat wa’l-ʿuyūn fī tafsīr al-Qurʾān}}
| meqam              = {{Lîsteya sade|
* Dadwerê Bilind ê Ebasi (1000-1058)
* Balyozîyâ Ebasi (1031, 1037, 1042, 1043)
}}
| dîn                = [[Îslam]]
| mezheb             = [[Şafiî]]
| zarok              = Hasen
| bav                = Mihemed ibn Hebîb
| bandorbar          = {{Lîsteya sade|
* [[Îmam Şafiî]]
* [[Ebûlhesen Eş'erî|Ebû Hesen El-Eşerî]] 
* Ebû Îshaq El-Îsferayînî}}
| bandorker          = Îbn Xeldûn
| çînaser            = nivîskar
}}

'''Mawerdî''', ([[erebî]]: الماوردي) an bi navê giştî '''Ebûl Hesen Elî bin Muhemmed bin Hebîb el-Besrî el-Mawerdî''' (jdb. 974, [[Besre]] - m. {{dîrok|27|gulan|1058}}, [[Bexda]]) nivîskarê bi eslê xwe [[kurd]] ê [[dad]]weriya [[Îslam]]ê ye.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Abul-Fazl Ezzati, The Spread of Islam: The Contributing Factors, ICAS Press (2002), r. 384&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.islamansiklopedisi.info/dia/ayrmetin.php?idno=280180&amp;idno2=c280093#1 MÂVERDÎ]{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=îlon 2023 }} TDV islam ansiklopedisi {{Tr}}&lt;/ref&gt; [[Fiqih]]nas û [[hedîs]]vanê bi nav û deng e. Perwerdehiya xwe pêşî li Besreyê kiriye û piştî wê li Bexdayê berdewam kiriye. Tê gotin ku bavê wî karê ava gulan dikir, loma bi navê Mawerdî hatiye naskirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Medieval Islamic Civilization: L-Z, index |paşnav=Meri |pêşnav=Josef W. |weşanger=Routledge |sal=2006 |rûpel=486 |ziman=en }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ayub2015&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=THE BIOGRAPHIES OF THE ELITE LIVES OF THE SCHOLARS, IMAMS &amp; HADITH MASTERS Biographies of The Imams &amp; Scholars |paşnav=Ayub |pêşnav=Zulfiqar |weşanger=Zulfiqar Ayub Publications |sal=2 May 2015 |rûpel=200 |ziman=en }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://kitaabun.com/shopping3/ahkam-sultaniyyah-laws-islamic-governance-mawardi-p-597.html |sernav=About the Author |malper=Kitaabun }}&lt;/ref&gt;

== Jînenîgarî ==

=== Jidayikbûn û Perwerde ===
Mawerdî di 974ê de, li Besrayê, ku wê demê beşê [[Biweyhî|Mîrektiya Biweyhiyan]] bû, jidayikbû. Ji malbatêk Kurd de tê.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Wî li cem gelek alim xwendiye û yek ji mamostayên wî yên navdar Ebû Îshaq El-Îsfarayînî ye ku wî fêrî fiqh, regeza fiqhê, hedîs û teolojî kiriye.

=== Pîşe ===
Xelîfeyê Ebasî, piştî Mawerdî xwendina xwe qedand, wî wek nûnerê xwe destnîşan kir û ji bo çend welatan wek balyoz şand. Wî di nûvdekirina 'yekitiya misilmanan' de, danûstandina di navberâ mîrên Biweyhî û Sultanên Selçûqî de roleke girîng lîst. Ew ji aliyê piraniya sultan û mîrên wê demê ve bi gelek xelat û bexşên mezin hate xelat kirin.&lt;ref name=&quot;Ayub2015&quot; /&gt;

Ji ber zanîna wî ya mezin di mijarên fiqhê, zanista siyasî û edebiyatê de; ew di meqamê herî bilind de hat tayînkirin û bû Dadwerê Bilind ê [[Xanedana Ebasiyan]]. Wî bi xelîfeyên El-Qadir (r.  991–1031) û El-Qaîm (ç.  1031–1075) re têkiliyên xwe yên nêzîk didomand.&lt;ref name=&quot;Ayub2015&quot; /&gt;

=== Mirin ===
Mawerdî di gulana 1058an (30 Rebîa 450/27) de li Bexdayê, di temenekî pîr de wefat kir.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Encyclopedia of Islam 2 |paşnav=Brockleman |pêşnav=Carl |cild=6 |rûpel=869 |ziman=en }}&lt;/ref&gt;

== Tevkarîya wî yâ zanistiya siyasî û civaknasîyê ==
Beşdariya Mawerdî bi gelek pirtûkên girîng ên ku ji hêla wî ve hatine nivîsandin de bandorek giran li her du qadan kir, yên herî navdar ''Kitab al-Ahkam al-Sultania'', ''Qanun al Wezarah û Kitab Nasihat al-Mulk'' bûn. Di van pirtûkan de prensîbên zanistiya siyasî bi referansa taybet û wezîran, têkiliyên di navbera gel û rêveberiyê de, û hem jî hesabên ji bo bihêzkirina hukûmetê û misogerkirina serkeftinek di pevçûnan de, nîqaş dikin.&lt;ref name=&quot;Ayub2015&quot; /&gt;

Mawerdî, di zanista siyasî de nivîskar û parêzvanê 'doktrînê pêwîst' bû. Ew alîgirê hikûmeteke bihêz bû û li dijî desthilatên bêsînor ên ku ji parêzgaran re tê dayîn bû. Li gorî texmîna wî; van desthilaten, dikaribû tevlihevî û kaosê çêbike. Ji aliyekî din ve, wî prensîbên zelal ji bo hilbijartina mîrên Xelîfe û pîvanên dengdêran derxisti bû holê. Di nav van de, destketiyâ herî giring, zerengiyâ rewşenbîr û her wiha sincâ karakter bû. Li ser mijara &quot;Ehlaqê&quot;, pirtûkek bi navê ''Kitaab adaab al-dunya we al-din'' nivîsî, ku di vê mijarê de pir navdar bû û îro jî li gelek welatên îslamî tê xwendin.&lt;ref name=&quot;Ayub2015&quot; /&gt;

Mawerdî, di zanista siyasî ya serdema navîn a dîroka Îslamê de yek ji ramanwerên herî bi navûdeng tê hesibandin. Xebata wî ya orîjînal bandor li pêşdebirina vê mijarê, ligel zanista civaknasiyê kir, ku piştre ji hêla Ibn Xeldûn ve hate pêşve xistin û berfireh kirin.&lt;ref name=&quot;Ayub2015&quot; /&gt;

== Hiqûqnasî ==
Li gor Wafaa H. Wehaba, &quot;Ji bo el-Mawerdî, xelîfetî sembola sîstemeke siyasî-dînî ya tevayî ye ku jiyana mirovan di civateke misilman de heta bi hûrgilî bi rê ve dibe. Di Rêznameyan de, li ser wesf, desthilatî û vatinîyan ku derbareye meqamâ taybetî yâ hikumetê hatiye sekinîn.. Ev nêzîkatiya li ser vê mijarê de, ravekirina rêkeftina xebatê ya ku di dawiyê de ji aliyê Biweyhîyan û Xelîfên Ebasî ve, piştre jî ji aliyê [[Selcûqî|Selcûqiyên]] bikêrhatî ve hat peyde kirin, ku bi vê yekê artêş desthilatdariya rastîn digirt û heman demê de jî Xelîfe wek serokê herî bilind ê hikûmetê dihat naskirin û ji wî îtîrafê bi desthilatdariya wan a dinyayî werdigirt.&quot;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Introduction to &quot;The Ordinances of Government&quot; |weşanger=Garnet Publishing |kesên-din=trans. Wafaa H. Wahaba |sal=1996 }}&lt;/ref&gt;

Mawerdî di pirtûka xwe ya a''l-Ahkam al-Sultania w'al-Wilayat al-Diniye'' de destnîşan kir ku, li gorî hukmê [[Şafiî]], 'erdek bêdaxwazname' dikare bi serbestî ji hêla hukûmeta Îslamî ve were dayîn ji kesek taybetî re ku ji bo pêvajoyê çandina nû bê dest pê kirin û ew erd bibe erdek berhemdar. Mawerdî ev hukmê xwe li ser wê yekê datîne ku [[Muhemmed|Pêxember Muhemmed]], ji [[Zubeyr bin Ewam|Zubeyr bin el-Ewamê]] re milkek 'Iqta' (erdê bi bac girêdayi), ku el-Ewam vî milkê wek perwerdehiya siwarbûnê çêkir, daye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Al-Mawardi#CITEREFMujahidin2017 |sernav=Mujahidin |tarîx=2017 |tarîxa-arşîvê= }}&lt;/ref&gt; Wehbah el-Zuheylî jî, alimê Şafiî yê sedsala 20an, li vî nerînâ beşdar dibi û destnîşan diki ku milkiyeta Zubeyr li gorî hukmê Şafiî qanûnî ye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Al-Mawardi#CITEREFAl-Zuhayili2021 |sernav=Al-Zuhayili |tarîx=2021 }}&lt;/ref&gt;

== Xebatên wî yên girîng ==

* '''''al-Ahkam al-Sultaniyya w'al-Wilayat al-Diniyya''''' (Fermana Hikûmetê)
* '''''Qanun al-Wazarah''''' (Zagona Wezîran)
* '''''Kitab Nasihat al-Mulk''''' (Şîretên jidil ji rêveberan re)
* '''''Kitab Aadab al-Dunya w'al-Din''''' (Sincâ dîn û vê cîhanê)
* '''Personas of the Prophethood''' [https://ar.wikisource.org/wiki/%D8%A3%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%D9%88%D8%A9_%D9%84%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%AF%D9%8A &lt;nowiki&gt;[1]&lt;/nowiki&gt;] &quot;Kesîtîyê Pêxembertîyê&quot;
* '''''al-Nukat wa’l-ʿuyūn fī tafsīr al-Qurʾān'''''

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Alimên kurd]]
[[Kategorî:Fiqihnasên kurd]]
[[Kategorî:Hedîsvan]]
[[Kategorî:Hedîsvanên kurd]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 974]]
[[Kategorî:Jidayikbûn 972]]
[[Kategorî:Kesên ji Besreyê]]
[[Kategorî:Mirin 1058]]</text>
      <sha1>p8n5zubqofy84sbe2xjklva8pqegifg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wîkîpediya:Lîsteya bikarhêneran li gorî hejmara guhartinan</title>
    <ns>4</ns>
    <id>70679</id>
    <revision>
      <id>2030231</id>
      <parentid>2030025</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T08:39:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[User:Balyozxane/skrîpt/py/listeyabikarhêneran.py|Bot]]: Lîsteya guhartinên bikarhêneran hat rojanekirin</comment>
      <origin>2030231</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3288" sha1="lj4bn26n65c0x56vfytnlvalp5zyruw" xml:space="preserve">
{{/ser}}

&lt;center&gt;
{|class=&quot;wikitable sortable&quot;
! #
! Bikarhêner 
! Hejmara guhartinan

|-
| 1
| {{b|Penaber49}}
| 107959
|-
| 2
| {{b|MikaelF}}
| 85381
|-
| 3
| {{b|Avestaboy}}
| 82913
|-
| 4
| {{b|Wikihez}}
| 73742
|-
| 5
| {{b|Ghybu}}
| 57398
|-
| 6
| {{b|Erdal Ronahi}}
| 21894
|-
| 7
| {{b|Gomada}}
| 16454
|-
| 8
| {{b|Xwedêda}}
| 12196
|-
| 9
| {{b|Sayit25}}
| 9905
|-
| 10
| {{b|Bablekan}}
| 9690
|-
| 11
| {{b|Luqman}}
| 9281
|-
| 12
| {{b|Kurê Acemî}}
| 9093
|-
| 13
| {{b|Mohajeer}}
| 8746
|-
| 14
| {{b|Mors maku}}
| 7848
|-
| 15
| {{b|Baran Agir}}
| 7542
|-
| 16
| {{b|Bangin}}
| 7395
|-
| 17
| {{b|Şêr}}
| 7348
|-
| 18
| {{b|GPinkerton}}
| 6523
|-
| 19
| {{b|Ramikurd}}
| 6297
|-
| 20
| {{b|Takabeg}}
| 5720
|-
| 21
| {{b|Ferrus}}
| 5671
|-
| 22
| {{b|Alkd}}
| 4570
|-
| 23
| {{b|Dilovan Gervan}}
| 3949
|-
| 24
| {{b|Biyolojiyabikurdi}}
| 3651
|-
| 25
| {{b|Kurdodino}}
| 3563
|-
| 26
| {{b|Baran Ruciyar}}
| 3123
|-
| 27
| {{b|Cyrus the virus}}
| 2994
|-
| 28
| {{b|Bikarhêner}}
| 2573
|-
| 29
| {{b|Ahmetbeg}}
| 2464
|-
| 30
| {{b|Têmavo}}
| 2174
|-
| 31
| {{b|Guherto}}
| 1888
|-
| 32
| {{b|Rasti}}
| 1853
|-
| 33
| {{b|Mehk63}}
| 1758
|-
| 34
| {{b|Diyako~kuwiki}}
| 1725
|-
| 35
| {{b|Cirano}}
| 1689
|-
| 36
| {{b|ئاسۆ}}
| 1685
|-
| 37
| {{b|Haco}}
| 1654
|-
| 38
| {{b|VikiAzad}}
| 1509
|-
| 39
| {{b|Bibliophile}}
| 1464
|-
| 40
| {{b|Cuneytewrares}}
| 1458
|-
| 41
| {{b|Purbo T}}
| 1435
|-
| 42
| {{b|QazîKurd}}
| 1423
|-
| 43
| {{b|Xani~kuwiki}}
| 1420
|-
| 44
| {{b|Merivan}}
| 1333
|-
| 45
| {{b|Klk737dldj636do377eki3737}}
| 1328
|-
| 46
| {{b|KurdoChali}}
| 1325
|-
| 47
| {{b|Ilamxan}}
| 1179
|-
| 48
| {{b|Xweka}}
| 1078
|-
| 49
| {{b|Jiju}}
| 1045
|-
| 50
| {{b|Aras-real}}
| 966
|-
| 51
| {{b|Calak}}
| 947
|-
| 52
| {{b|Dilo2121}}
| 937
|-
| 53
| {{b|Zanistvan}}
| 876
|-
| 54
| {{b|Zeki}}
| 851
|-
| 55
| {{b|Piling}}
| 749
|-
| 56
| {{b|Cyrus abdi}}
| 734
|-
| 57
| {{b|RewşenBaran}}
| 689
|-
| 58
| {{b|Thothr}}
| 671
|-
| 59
| {{b|KureCewlik81}}
| 663
|-
| 60
| {{b|RezanTovjin}}
| 660
|-
| 61
| {{b|Makenzis}}
| 645
|-
| 62
| {{b|Bûraẍ Derdilî}}
| 633
|-
| 63
| {{b|KurdîmHeval}}
| 605
|-
| 64
| {{b|Silêman}}
| 596
|-
| 65
| {{b|Hamid}}
| 591
|-
| 66
| {{b|Sebriko}}
| 587
|-
| 67
| {{b|PanchoS}}
| 573
|-
| 68
| {{b|Ehmedbeg}}
| 561
|-
| 69
| {{b|Alsace38}}
| 552
|-
| 70
| {{b|Reality006}}
| 541
|-
| 71
| {{b|Talizok}}
| 538
|-
| 72
| {{b|EmrahÖ}}
| 521
|-
| 73
| {{b|Webmaster}}
| 520
|-
| 74
| {{b|Baaqo92}}
| 503
|-
| 75
| {{b|Key Mîrza}}
| 496
|-
| 76
| {{b|Welat}}
| 484
|-
| 77
| {{b|Benyadem}}
| 478
|-
| 78
| {{b|Ternarius}}
| 475
|-
| 79
| {{b|Zêtkar}}
| 466
|-
| 80
| {{b|Ferhad y}}
| 459
|-
| 81
| {{b|Aza}}
| 450
|-
| 83
| {{b|Khoshhat}}
| 437
|-
| 82
| {{b|Wejevan}}
| 437
|-
| 84
| {{b|MIKAEELL}}
| 425
|-
| 85
| {{b|Pathoschild}}
| 416
|-
| 86
| {{b|PowerBUL}}
| 410
|-
| 87
| {{b|Kurdî27}}
| 409
|-
| 88
| {{b|Pill}}
| 407
|-
| 89
| {{b|Irecmehrbexs}}
| 399
|-
| 90
| {{b|Sakura emad}}
| 397
|-
| 91
| {{b|Cobar~kuwiki}}
| 393
|-
| 92
| {{b|Jiyanalpirani}}
| 363
|-
| 93
| {{b|E2m}}
| 360
|-
| 94
| {{b|Bohater~kuwiki}}
| 323
|-
| 95
| {{b|Mêzgir}}
| 320
|-
| 96
| {{b|Paraw}}
| 312
|-
| 97
| {{b|Derbaz}}
| 302
|-
| 98
| {{b|LA2}}
| 302
|-
| 99
| {{b|Rokarali}}
| 300
|-
| 100
| {{b|Nesimis}}
| 297
|}</text>
      <sha1>lj4bn26n65c0x56vfytnlvalp5zyruw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ebdurehman Sûfî</title>
    <ns>0</ns>
    <id>71622</id>
    <revision>
      <id>2030196</id>
      <parentid>1849158</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T06:51:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2030196</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="901" sha1="e6yhz7d8o9v40sdx2li0sycgd2znm48" xml:space="preserve">{{Agahîdank mirov/wîkîdane2
}}
[[Wêne:Book Al Sufi.jpg|200px|thumb|Ji pirtûka Ebdurehman Sûfî]]'''Ebdurehman Sûfî''' (farisî: ''عبدالرحمن صوفی'', jdb. kanûna pêşîn 903 – m. {{mirin|25|Gulan|986}}) [[stêrnas]]ê fars yê sedsala 10an e.&lt;ref&gt;Abd al-Rahman al-Sufi, A Dictionary of Astronomy, ed. Ian Ridpath, (Oxford University Press, 1997), 456.Jump up^ &quot;Observatoire de Paris (Abd-al-Rahman Al Sufi)&quot;.Archived from the original on 16 April 2007. Retrieved2007-04-19.&lt;/ref&gt;

Ebdurehman Sûfî li bajêrê [[Rey]]ê hatiye dinyayê lê bi pirranî li [[Îsfehan]]ê jiyaye. Kratera li ser heyvê a bi navê ''Azophî'' bi navê wî ve hatiye binavkirin. Bi xwe li ser berhemê [[Betlemyûs]] xebitiye.

== Çavkanî ==
{{çavkanî}}{{Astronomên misilman}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Jidayikbûn 903]]
[[Kategorî:Mirin 986]]
[[Kategorî:Stêrnasên faris]]</text>
      <sha1>e6yhz7d8o9v40sdx2li0sycgd2znm48</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mezrone</title>
    <ns>0</ns>
    <id>71801</id>
    <revision>
      <id>2030105</id>
      <parentid>1769324</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T16:59:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wikirobino</username>
        <id>56599</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030105</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="717" sha1="hi1xobgira26e2w6c05e3p24rmxhooy" xml:space="preserve">'''Mezrone''', celebekî tirî ye, li Merdîne gelekî çê dibe. [[Dims]]a ku ji tiriyê mezrone çê dibe gelekî xweş e.

Tiriyekî şîrîn e û qaşila wî tenik e.

== Ferhengoka Mezrone ==
{{Beşa vala|tarîx=tîrmeh 2024}}

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

== Girêdanên derve ==
{{Kategoriya Commonsê|Grapes}}
* {{Wîkîferheng-biçûk|tirî}}
* Lêkolîn li ser tirîya Kurdistanê [http://conf.uod.ac/documents/conf2/researches/4.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120906084046/http://conf.uod.ac/documents/conf2/researches/4.pdf |date=2012-09-06 }}

{{Cureyên tiriyan li Kurdistanê}}

{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}

[[Kategorî:Fêkî]]
[[Kategorî:Mêrdîn]]
[[Kategorî:Tirî]]</text>
      <sha1>hi1xobgira26e2w6c05e3p24rmxhooy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Zimanê pehlewî yê eşkanî</title>
    <ns>0</ns>
    <id>71804</id>
    <revision>
      <id>2030249</id>
      <parentid>1847298</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T09:17:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030249</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4863" sha1="ds8si4utzvzgckzri2ngflwmkl4zu6a" xml:space="preserve">{{Agahîdank ziman
| nav                = Zimanê pehlewanî &lt;br/&gt;Partî
| navê xwemalî       = Pahlawānīg
| renga malbat       = Hind û Ewropî
| dewlet             = 
| herêm              = [[Perthava]]
| nexşe              = 
| firehiya nexşe     = 
| binnexşe           = 
| zimanê zikmakî     = 
| malbat1            = [[Hind û Ewropî|Zimanên hind û ewropî]]
| malbat2            = [[Zimanên hind û îranî]]
| malbat3            = [[Zimanên îranî]]
| malbat4            = [[Zimanên îranî#Zimanên îranî yên rojava|Zimanên îranî yên rojava]]
| malbat5            = [[Zimanên îranî yên bakur-rojava]]
| malbat6            = 
| nivîs              = Partiya neqşî, elfabeya maniyî
| netewe             = 
| kêmnetewe          = 
| ajans              = 
| iso1               = 
| iso2               = 
| iso3               = xpr
| agahdarî           = 
}}
'''Zimanê pehlewî yê [[eşkanî]]''' - an jî '''zimanê pehlewanî''' an '''zimanê partî'''&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.institutkurde.org/publications/kurmanci/telechargement/ku28.pdf |sernav=Zimanê partî |malper=www.institutkurde.org |roja-gihiştinê=2026-05-22}}&lt;/ref&gt; - zimanê gel, keyetî û xanedana eşkaniyan bû. Di dema 250ê berî zayînê heta sala 224 de li kêleka aramî wek zimanê fermî yê keyekseriya eşkaniyan hat bikaranîn û di dema [[Împeratoriya Sasanî|Sasaniyan]] de dijîya û tê zimanê Sasanî şûna wê girt.

== Ziman û peywendî bi kurdiyê re ==
Ji zimannasên ewropayî yên navdar weke [[Jost Gippert]]&lt;ref&gt;* Jost Gippert: ''Die historische Entwicklung der Zaza-Sprache,'' in: ''Ware - Zeitschrift der Zaza-Sprache und Kultur'' 1996, Baiersbronn. Online: http://zazaki.de/deutsch/aufsaezte/gippert-entwicklung%20zaza.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304093255/http://www.zazaki.de/deutsch/aufsaezte/gippert-entwicklung%20zaza.pdf |date=2016-03-04 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;* Jost Gippert in Ferdinand Hennerbichler (2009): ''Die Kurden - Geschichte des kurdischen Volkes von Anfängen bis zur Gegenwart''&lt;/ref&gt; yan jî Gernot Windfuhr&lt;ref&gt;Gernot Windfuhr: ''Kurdish Complex'', ''Personal Webpage of Ferdinand Hennerbichler'' (2011) http://www.hennerbichler.info/-kurdish-complex-.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130828014000/http://www.hennerbichler.info/-kurdish-complex-.html |date=2013-08-28 }}&lt;/ref&gt; hat nivîsîn ku [[Zimanî pallewîy eşkanî|'''zimanê pehlewanî''']] pêşrewê hemû zimanên îraniyên bakûr rojavayî ye wek [[Zimanê gîlekî|gilekî]], [[Zimanê talişî|talişî]], semnanî, [[Zimanê mazenderanî|mazenderanî]] û bi taybetî jî ji [[Zimanê kurdî|zimanên kurdî]]. Tê gotin ku piştî cihgirtina Pehlewaniyan (Eşkaniyan) li şûna [[Med û Medya|Medan]] li navenda Medan a [[Ekbatana]] ([[Hemedan]]a îro) ew ziman bandora xwe daye zimanên îraniyên bakûr rojavayî yên ku li nav wan de zimanên kurdî jî hene. Îro bi taybetî zimanê [[Zazakî|Kirmanckî/Zazakî]] li zimanê [[Zimanî pallewîy eşkanî|Pehlewaniya emperyala Eşkaniyan]] nêzîk e û pir wekheviyan nîşan dide.
Zimannas û zanyarê [[Mehrdad Izady]]&lt;ref&gt;M. Izady (1992): ''The Kurds: A Concise Handbook, Taylor &amp; Francis Publishers''&lt;/ref&gt; îdîa dike ku pê re, zimanê pehlewanî û xwe navê '''Pehlewan''', '''Pehle''', '''Pahla''' û hwd. li Kurdistanê hîna dijîn. Jê nimûneyek navê zimanê Feyliyan e ku bi eslê xwe û berê Îslamê wek '''Pehlî''' hat nasîn. Ji ber ku di alefbayê erebiyê de tîpê ''p'' tine ye, ji vê demê ve bo vî zimanê kurdî, ''Feylî'' hat gotin. Her wiha tê zanîn ku li [[Rojhilata Kurdistanê|Kurdistana Rojhilatê]] devereke bi navê [[Pahla]] heye ku tê de hîna Kurdên feylî û lekî dijîn.

== Berhevdana zimanê pehlewanî bi zimanên kurdî re ==
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- style=&quot;background:#D5E0FF&quot;
! Colspan=6| [[Zimanê kurdî|Zimanên Kurdî]] ||rowspan=2| zimanê pehlewî yê eşkanî
|- style=&quot;background:#D5E0FF&quot;
! [[Kurdiya bakûr|K. bakûrî]] || [[Kurdiya navendî|K. nawendî]] || [[Kurdiya başûr|K. başûrî]] || [[Lekî]]|| [[Hewramî]] || [[Kirmanckî]]
|-
|ez||min||min||min||min||ez||ez
|-
|ba||ba||wa||va||wa||va||wat
|-
|baran||baran||waran, warşit||waran, veşt||waran, weşt||varan||waran
|-
|bêj-||wêj-||wîş-||-||waç-||vac-, vaj-||waj-
|-
|zava||zawa||zawa||zuma||zema||zama||zamat
|-
|roj||roj||rûj||rûj||ro||roce, roje||roj
|-
|jin||jin||jin||jen||jenî||cenî||jen
|-
|xwarin||xwardin||xwardin||hwardin||wardey||werdene||wxarden
|-
|masî||masî||masî||-||masaw||mase||masyag
|-
|nivêj, nimêj||nwêj||nwîj||-||nima||nimaj||nimaj
|}

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Zimanên îranî}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Eşkaniyan]]
[[Kategorî:Zimanên îranî|Zimanê pehlewî yê eşkanî]]
[[Kategorî:Zimanên mirî|Zimanê pehlewî yê eşkanî]]</text>
      <sha1>ds8si4utzvzgckzri2ngflwmkl4zu6a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gotûbêja bikarhêner:Penaber49</title>
    <ns>3</ns>
    <id>84180</id>
    <revision>
      <id>2030123</id>
      <parentid>2012692</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T18:03:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Eurohunter</username>
        <id>9013</id>
      </contributor>
      <comment>/* Kurdish */ +</comment>
      <origin>2030123</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11683" sha1="0s7skqw2ygaphf84cvlyzew3o7nbka0" xml:space="preserve">{{Arşîv|search=yes}}
{{Bikarhêner:Balyozbot/archiveconfig
|archive = Gotûbêja bikarhêner:Penaber49/Arşîv %(counter)d
|algo = old(90d)
|counter = 2
|maxarchivesize = 70K
|archiveheader = {{Arşîvkirin}}
|minthreadstoarchive = 1
|minthreadsleft = 5
}}
&lt;!-- Template:Setup auto archiving --&gt;
{{Xêrhatin|--[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 19:22, 17 adar 2020 (UTC)}}

== Help ==

Hello, there is an article in English called &quot;[[en:Gaza Genocide]].&quot; I would appreciate it if you could translate it into Kurdish. I was going to do it myself, but unfortunately, my language skills are not good enough. [[Bikarhêner:جودت|جودت]] ([[Gotûbêja bikarhêner:جودت|gotûbêj]]) 17:39, 22 sibat 2026 (UTC)

:@[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] [[Bikarhêner:جودت|جودت]] ([[Gotûbêja bikarhêner:جودت|gotûbêj]]) 16:47, 23 sibat 2026 (UTC)

== Silav ==

Silava rêz @[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]]. Her çend ez niha ne çalak im û balê dikişînim ser baştirkirina jêhatîyên zimanê xwe, lê pirsek di hişê min de ye. Min di lînka statîstîkên we de dît ku hûn li vir bi deh hezaran gotar çêkirine. Min dixwest bipirsim gelo projeyek we ya bi vî rengî ji bo pêşerojê di hişê we de heye, bo nimûne, gelo hûn ê gund, bajarok û bajarên Spanya an Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li Wîkîpediyaya Kurdî zêde bikin? Têne pirsekî min e, ez pir kêfxweş dibim ji bo herkesî ku li vir xizmet dike. Gelek sipas ji pêşve!  [[Bikarhêner:Têmavo|Têmavo]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Têmavo|gotûbêj]]) 15:25, 25 sibat 2026 (UTC)

:Silav @[[Bikarhêner:Têmavo|Têmavo]] ji bo ku bi hêsanî gotar werin çêkirin divê lîsteyeke kategorîkirî hebe. Wek mînak lîsteyên gund, navçe û bajar divê ji hev cuda bin. Raste min bi hezaran gotarên komunên Fransayê çêkiriye. Derfet û demên hebin bi kêmasî jî dikarim dîsa li ser gotarên bajar û navçeyên welatan çêkim. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49#top|gotûbêj]]) 16:17, 25 sibat 2026 (UTC)
::Sipas ji bo bersîva tê. Ez zêde tiştekî li ser nizanim, lê ez wê pir pesindar dibînim, ji ber ku ew ê Wîkîpediya Kurdî ku jixwe di her warî de gelek gotarên baş-nivîsandî hene, bêtir bilind bike, û dibe ku wê bîne ber çavên zimanên din ên Wîkîpediya. [[Bikarhêner:Têmavo|Têmavo]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Têmavo|gotûbêj]]) 17:53, 25 sibat 2026 (UTC)

== Şablon û modul ==

Silav û rêz @[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]], çawayî baş î? hêvî dikim ku baş î. Gelo pirsekê min heye, heta niha min şablon û modul bi alikariya jiriya çêkirî (AI) zêdekir û perisand. Kodên Wîkîpediyayê îngilîzî werdigire bûm û ji bo ku xeletî dernekevin, min tim qontrol û test dikibûm. Lê belê min mêzand ku piranî bikarhênerên  rêveber kodên çêdiken, loma min dudil bûm ku qey nivîsandina kodan tenê karê pirsporanê ye. Gelo alikariya ji jiriya çêkirî bixwazin ev tiştekî qedexe ye?  Ez dixwazim şablon û modul li Wîkîpediyayê Kurdî zêde bikim. [[Bikarhêner:VikiAzad|VikiAzad]] ([[Gotûbêja bikarhêner:VikiAzad|gotûbêj]]) 12:55, 12 adar 2026 (UTC)

:Silav @[[Bikarhêner:VikiAzad|VikiAzad]]Ji ber ku kodên ji aliyê jirîya çêkirî têne çêkirin kodên çavkaniyê vekirî ye ez texmîn nakim ku li vir bibe pisrgirêk. Jîriya çêkirê van kodan bi xwe dinivîse û rê dide ku ji aliyê bikarhênerên wî ve were bikar anîn. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49#top|gotûbêj]]) 13:12, 12 adar 2026 (UTC)
::Gelek spas, ji bo agahiyê. Ez ê şunda şablonên û modulên ku tune zêde bikim. [[Bikarhêner:VikiAzad|VikiAzad]] ([[Gotûbêja bikarhêner:VikiAzad|gotûbêj]]) 13:25, 12 adar 2026 (UTC)

== Gotara &quot;Fonolojî&quot; ==

Silav @[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]]! Min gava din di gotara &quot;Dengnasî&quot;yê de dramaya li herêma gotûbêjê dît û min dixwest bipirsim ji te ka em belkî bi hev re gotareke nû çêkin û &quot;Fonolojî&quot; bi nav bikin? Hilwesta te çi ye? [[Bikarhêner:Stêrksiwar|Stêrksiwar]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Stêrksiwar|gotûbêj]]) 03:02, 17 adar 2026 (UTC)

: Silav @[[Bikarhêner:Stêrksiwar|Stêrksiwar]] ger tu bixwazî gotarê gotarê bidî destpêkirin keremke çêke. Min biryar da ku ez di bin navê Dengnasî yê de dest ji nivîsandina gotarê berdim. Ji bo sererastkirinan dikarim alîkarîya te bikim. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49#top|gotûbêj]]) 05:05, 17 adar 2026 (UTC)

== Mafên bikarhêneran ==

Silav @[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]]. Rêz û hurmeteke mezin ji bo xebat û destkeftiyên te yên li vir digirim û di pêş de spasiya te dikim ku te di nav me kêm kesan de wext veqetand da ku Wîkîpediya Kurdî bigihîne astek wusa qalîtelî.

Min dixwest bipirsim gelo hûn ê alîgirê dayîna mafê astengkirina bikarhênerên din ji yek ji bikarhênerên çalak re bin. Ma hûn ê piştgiriyê bidin vê yekê, û heke wusa be, dê çi gav werin avêtin?

Bi raya min, ev ê girîng be ji ber ku em, wekî bikarhênerên çalak, dikarin tavilê kiryarên vandalîzmê rawestînin.

- Silav û rêz! [[Bikarhêner:Kurê Acemî|Kurê Acemî]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Kurê Acemî|gotûbêj]]) 09:16, 15 nîsan 2026 (UTC)

:Silav @[[Bikarhêner:Kurê Acemî|Kurê Acemî]] spas dikim. Ku awayê ez têgihiştim tu dixwazî ku kesek nû bibe rêveber. Serlêdana rêveberiyê bi serê xwe pêvajoyeke. Kesên dikarin ku li ser Wîkîpediya bibin rêveber divê xwedî çend krîteran bin ku di nav de pêwendiyên baş ên bi kes û civaka Wîkîpediyayê re, fem kirin û pabendbûna polîtîkayên Wîkîpediyê hene. Divê ew kesê ku dixwaze bibe rêveber di vê warê de baweriya civaka Wîkîpediyayê bi xwe bîne ku civak bikare ji bo rêveberiya wê/wî kesê deng bide û bipejirîne. Wek mînak kesên ku bi fikrên kesane tevdigerin û ji xebatên hevpar dûrin nikarin bibin rêveber. Ji dema ku ez li ser Wîkîpediyayê çalak im tenê carek ev yek hatiye rojevê lê ji ber kêmasiya van krîteran daxwaz nehatiye qebûl kirin.

:Êrîşên Vandalîzm her dem hema hema li ser hemî guhertoyên Wîkîpediyayê hene lê ev êrîş hem ji aliyê rêveberên xwemalî û rêvebirên global ve têne astengkirin. Lê di warê rêveberên nû de wekê ku li jor nivîsiye. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49#top|gotûbêj]]) 12:01, 15 nîsan 2026 (UTC)
::Gelek sipas ji bo bersiva tê. Lê ji min re hîn zû ye ku daxwazen wiha li ser masê bînim. Min pêşbînî kir ku çima tu nabe rêveber, an jî mafê astengkirine bistînî? Ji ber ku tu li vir çalaktirîn î, ew gelek peşketin wîkîpediyayê me.  [[Bikarhêner:Kurê Acemî|Kurê Acemî]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Kurê Acemî|gotûbêj]]) 12:44, 15 nîsan 2026 (UTC)
:::Silav @[[Bikarhêner:Kurê Acemî|Kurê Acemî]] rêveberî hinek berpirsyariya mirov zêde dike. Ji roja destpêkê ve tenê armaca min ev bû ez gotarên bi kalîteyên asta bilind binivîsim. Yanî hedef û armanca min ev bû. Dema ku mirov bû rêveber dibe ku mirov ji nibîsandina gotaran dûr bikeve. Li gorî min xebatên serkevtî û hêja, ji rêveberiyê çêtir e. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49#top|gotûbêj]]) 13:23, 15 nîsan 2026 (UTC)
::::@[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]], gotina te ye, birêz Penaber49. Karê te yê nivîsandina gotaran zehf bi xêr e, wisa berdewam bike. Qewet be û silav û rêz. [[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 17:17, 15 nîsan 2026 (UTC)
:::::Spas @[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49#top|gotûbêj]]) 17:20, 15 nîsan 2026 (UTC)
::::Min gotina tê fêm kir, gelek sipas. Lê dibe ku ez bikarhênerên din jî pirs bikim. Ji min re pir girîng e ku wîkîpediya kurdî were pêşxistin. Lê kesekî ku mafê astengkirine distîne, dîsa jî gotaran zêde dike. Ez li dijî ne ti kesî me, lê ku kesekî 3 salan tu guhartinan nîne, dibe ku wextê wî tune ye, ew jî ne sûc e, lê dibe ku wan şûn bikin ji bo kesên çalak. Gelek sipas.  [[Bikarhêner:Kurê Acemî|Kurê Acemî]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Kurê Acemî|gotûbêj]]) 19:01, 15 nîsan 2026 (UTC)

== Kurdish ==

Thanks for letting me know. I'm looking for translations of:
: &quot;studio album by Basshunter&quot;
: &quot;compilation album by Basshunter&quot;
: &quot;song by Käärijä and Basshunter&quot;
: &quot;single by Käärijä and Basshunter&quot;
: &quot;promotional single by Basshunter&quot;
: &quot;music video by Basshunter&quot;
: &quot;lyric video by Basshunter&quot;
: &quot;Basshunter discography&quot;
: &quot;Basshunter videography&quot;
[[Bikarhêner:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Eurohunter|gotûbêj]]) 08:28, 16 gulan 2026 (UTC)

:&quot;studio album by Basshunter&quot; ➡️ &quot;Albûma studyoyê ya Basshunter&quot;
:&quot;compilation album by Basshunter&quot; ➡️ &quot;Albûma berhevkirinê ya Basshunter&quot;
:&quot;song by Käärijä and Basshunter&quot; ➡️ &quot;Sitrana Käärijä û Basshunter&quot;
:&quot;single by Käärijä and Basshunter&quot; ➡️ &quot;Xebata tekane ya Käärijä û Basshunter&quot; or &quot;Xebata single a Käärijä û Basshunter&quot;
:&quot;promotional single by Basshunter&quot; ➡️ &quot;Sitrana bi armanca danasînê ya Basshunter&quot;
:&quot;music video by Basshunter&quot; ➡️ &quot;Vîdyoya muzîka ku ji aliyê Basshunter ve hatiye çêkirin&quot;
:&quot;lyric video by Basshunter&quot; ➡️ &quot;Vîdyoya helbestê ku ji aliyê Basshunter ve hatiye çêkirin&quot;
:&quot;Basshunter discography&quot; ➡️ &quot;Dîskografiya Basshunter&quot;
:&quot;Basshunter videography&quot; ➡️ &quot;Vîdyografiya Basshunter&quot; [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49#top|gotûbêj]]) 08:46, 16 gulan 2026 (UTC)
::Translation complete @[[Bikarhêner:Eurohunter|Eurohunter]] [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49#top|gotûbêj]]) 08:50, 16 gulan 2026 (UTC)
::: Thanks a lot. All added. Just would need yet &quot;lyric video by Basshunter and Alien Cut&quot;, because it's not that obvious. [[Bikarhêner:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Eurohunter|gotûbêj]]) 22:42, 16 gulan 2026 (UTC)
::::You're welcome @[[Bikarhêner:Eurohunter|Eurohunter]], The translation of the last sentence is as follows: &quot;lyric video by Basshunter and Alien Cut&quot; ➡️ &quot;vîdyoya helbestan ku ji aliyê Basshunter û Alien Cut ve hatiye amadekirin&quot;. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49#top|gotûbêj]]) 22:52, 16 gulan 2026 (UTC)
::::: Thanks. Added. Would be there chance also for Turkish language? I already checked a lot Turkish descriptions and there is a few versions for the same description, so it was hard to realise which one was corrct. I got these &quot;Käärijä ve Basshunter şarkısı&quot;, &quot;Käärijä ve Basshunter single'ı&quot; and &quot;Basshunter stüdyo albümü&quot;. [[Bikarhêner:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Eurohunter|gotûbêj]]) 23:10, 16 gulan 2026 (UTC)
::::::In Turkish, the equivalent of the word &quot;şarkı&quot; (song) is &quot;song.&quot; This doesn't exactly describe the word &quot;single.&quot; Therefore, &quot;single&quot; is generally written in Turkish as well. For this reason &quot;Käärijä ve Basshunter single'ı&quot; and &quot;Basshunter stüdyo albümü&quot; correct pronunciation [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49#top|gotûbêj]]) 23:25, 16 gulan 2026 (UTC)
::::::: Yes I know that &quot;şarkı&quot; is for &quot;song&quot;, while &quot;single&quot; is just &quot;single&quot;, but I also seen different versions besides these. I don't remember them now. Thank you. [[Bikarhêner:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Eurohunter|gotûbêj]]) 18:03, 21 gulan 2026 (UTC)</text>
      <sha1>0s7skqw2ygaphf84cvlyzew3o7nbka0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Çavdêrîxaneya Dînewerî</title>
    <ns>0</ns>
    <id>84792</id>
    <revision>
      <id>2030192</id>
      <parentid>1631338</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T06:49:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* Binêrin */</comment>
      <origin>2030192</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="982" sha1="jnspal4rwhgeyl7syy31gfp7hawz7oy" xml:space="preserve">'''Çavdêrîxaneya Dînewerî''' an jî '''Dîdevanxaneya Dînewerî''', [[çavdêrîxane]]ya [[zanist]]vanê kurd [[Dînewerî]] di derdorê salên 850an de ji bo xebatên xwe yên li ser [[Stêrnasî|stêrnasiyê]] li [[Dînewer]]ê çêkiriye û piştî wefata wî jî du sed sal ev çavdêriya wî hatiye xebitandin.&lt;ref&gt;https://www.xn--krtler-3ya.com/kurt-bilim-adami-el-dinaveri-kimdir-hayati-eserleri.html/amp#gozlemevini-mogollar-yikti{{Mirin girêdan|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes |tarîx=çiriya paşîn 2023 }}&lt;/ref&gt;

Stêrnasê fars [[Ebdurehman Sûfî]] di sala 946'an de dema hatiye Dînewerê geriyaye û çavdêriya Dînewerî dîtiye. Lê mixabin piştî [[Êrîşên Moxolan]] ev çavdêriya Dînewerî bi temamî ve hatiye xirabkirin.

Ev Çavdêrîxaneya Dînewerî çavdêrixaneya herî pêşîn a [[kurd]]an e.

== Binêrin ==

* [[Tevkariya kurdan ji zanistê re]]

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Stêrnasî]]</text>
      <sha1>jnspal4rwhgeyl7syy31gfp7hawz7oy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030193</id>
      <parentid>2030192</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T06:49:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030193</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="763" sha1="hpnk2mytnv83aetxo65jq6gvotz7klx" xml:space="preserve">'''Çavdêrîxaneya Dînewerî''' an jî '''Dîdevanxaneya Dînewerî''', [[çavdêrîxane]]ya [[zanist]]vanê kurd [[Dînewerî]] di derdorê salên 850an de ji bo xebatên xwe yên li ser [[Stêrnasî|stêrnasiyê]] li [[Dînewer]]ê çêkiriye û piştî wefata wî jî du sed sal ev çavdêriya wî hatiye xebitandin.

Stêrnasê fars [[Ebdurehman Sûfî]] di sala 946'an de dema hatiye Dînewerê geriyaye û çavdêriya Dînewerî dîtiye. Lê mixabin piştî [[Êrîşên Moxolan]] ev çavdêriya Dînewerî bi temamî ve hatiye xirabkirin.

Ev Çavdêrîxaneya Dînewerî çavdêrixaneya herî pêşîn a [[kurd]]an e.

== Binêrin ==

* [[Tevkariya kurdan ji zanistê re]]

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Stêrnasî]]</text>
      <sha1>hpnk2mytnv83aetxo65jq6gvotz7klx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030194</id>
      <parentid>2030193</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T06:50:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2030194</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="762" sha1="te9sevftuin8gly7rak8gvfqzzz8nqx" xml:space="preserve">'''Çavdêrîxaneya Dînewerî''' an jî '''Dîdevanxaneya Dînewerî''', [[çavdêrîxane]]ya [[zanist]]vanê kurd [[Dînewerî]] di derdorê salên 850an de ji bo xebatên xwe yên li ser [[Stêrnasî|stêrnasiyê]] li [[Dînewer]]ê çêkiriye û piştî wefata wî jî du sed sal ev çavdêriya wî hatiye xebitandin.

Stêrnasê fars [[Ebdurehman Sûfî]] di sala 946an de dema hatiye Dînewerê geriyaye û çavdêriya Dînewerî dîtiye. Lê mixabin piştî [[Êrîşên Moxolan]] ev çavdêriya Dînewerî bi temamî ve hatiye xirabkirin.

Ev Çavdêrîxaneya Dînewerî çavdêrixaneya herî pêşîn a [[kurd]]an e.

== Binêrin ==

* [[Tevkariya kurdan ji zanistê re]]

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Stêrnasî]]</text>
      <sha1>te9sevftuin8gly7rak8gvfqzzz8nqx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030195</id>
      <parentid>2030194</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T06:50:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030195</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="786" sha1="6qhvwqirza6c2w77m16oh5fdz1n21v4" xml:space="preserve">'''Çavdêrîxaneya Dînewerî''' an jî '''Dîdevanxaneya Dînewerî''', [[çavdêrîxane]]ya [[zanist]]vanê kurd [[Dînewerî]] di derdorê salên 850an de ji bo xebatên xwe yên li ser [[Stêrnasî|stêrnasiyê]] li [[Dînewer]]ê çêkiriye û piştî wefata wî jî du sed sal ev çavdêriya wî hatiye xebitandin.

Stêrnasê fars [[Ebdurehman Sûfî]] di sala 946an de dema hatiye Dînewerê geriyaye û çavdêriya Dînewerî dîtiye. Lê mixabin piştî [[Împeratoriya Mongolî|Êrîşên Mongolî]] ev çavdêriya Dînewerî bi temamî ve hatiye xirabkirin.

Ev Çavdêrîxaneya Dînewerî çavdêrixaneya herî pêşîn a [[kurd]]an e.

== Binêrin ==

* [[Tevkariya kurdan ji zanistê re]]

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}
{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Stêrnasî]]</text>
      <sha1>6qhvwqirza6c2w77m16oh5fdz1n21v4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorî:Werziş li Înglistanê</title>
    <ns>14</ns>
    <id>101106</id>
    <revision>
      <id>2030068</id>
      <parentid>1703041</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T12:29:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin</comment>
      <origin>2030068</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="107" sha1="swjf49cmoky39an54yluluasw6onx29" xml:space="preserve">[[Kategorî:Înglistan]]
[[Kategorî:Werziş li gorî welatan]]
[[Kategorî:Werziş li Keyaniya Yekbûyî]]</text>
      <sha1>swjf49cmoky39an54yluluasw6onx29</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gotûbêja bikarhêner:Wikihez</title>
    <ns>3</ns>
    <id>134571</id>
    <revision>
      <id>2030182</id>
      <parentid>2029109</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T06:01:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: 2 gotûbêj ji 30 rojan kevntir li [[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez/Arşîv 2]] hatin arşîvkirin</comment>
      <origin>2030182</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5859" sha1="jt5qgcztg2yd3ryd49azfw6n88uikbw" xml:space="preserve">{{Bikarhêner:Balyozbot/archiveconfig
|archive = Gotûbêja bikarhêner:Wikihez/Arşîv %(counter)d
|algo = old(30d)
|counter = 2
|maxarchivesize = 70K
|archiveheader = {{Arşîvkirin}}
|minthreadstoarchive = 1
|minthreadsleft = 5
}}{{Serê gotûbêjê|search=yes|arpol=no|wp=no|disclaimer=no|bottom=no|age=30|units=roj|bot=Balyozbot|minthreadsleft=5|archieves=yes}}
&lt;!-- Template:Setup auto archiving --&gt;

== Rastnivîsa wêneyê (Zimanên keltî) ==

Silav hevalê @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] tu çawanî ? Başî ?  Di gotara [[Zimanên keltî]] de navên zimanan li gorî rastnivîsa berê hatine nivîsandin. Gelo tu dikarî bi riya [[Jîriya destkarî|jîriya çêkirî]] re wek mînak [[ChatGPT]] rastnivîsa wêneyê rojane û aktûel bikî ? 

[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 18:13, 7 îlon 2025 (UTC)

:Silav hevalno  @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] , @[[Bikarhêner:Bikarhêner|Bikarhêner]] , @[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] û @[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ez xwedî telefoneke nû me.  Mixabin piştî çend rojan de dîsa xûyabûna Wîkîpediyayê li ser telefona destan dîsa jî nivîs û wêneyan biçûk nîşan dide . Ez lewma nikarim gotarên nû binnivîs im û kategoriyan çê bikim. Gelo hûn ji kerema xwe re alîkariya min bikin ?  [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 08:32, 28 îlon 2025 (UTC)
::Silav @[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] dema ku telefon guheri li gorî pergalên bikaranînan IOS û Android û li gorî nivîsbariya şîrketan wek mînak xiaomi hyperos 2.0. Dibe ku di rewşên wiha de di chrome de guhertin çêbibin. Bi demê re careke din dîsa mirov fêrê gohertoyê dibe. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 09:25, 28 îlon 2025 (UTC)

== Pirsek ji [[User:Spencerio10|Spencerio10]] (17:22, 11 sibat 2026) ==

Hello --[[Bikarhêner:Spencerio10|Spencerio10]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Spencerio10|gotûbêj]]) 17:22, 11 sibat 2026 (UTC)

== Pirsek ji [[User:VikiAzad|VikiAzad]] (23:48, 3 adar 2026) ==

Silav û rêz, tû aktîfî? --[[Bikarhêner:VikiAzad|VikiAzad]] ([[Gotûbêja bikarhêner:VikiAzad|gotûbêj]]) 23:48, 3 adar 2026 (UTC)

== Yekrengiya agahîdankên gundan ==

Silav bira @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] tu bi xêr hatî. Ji ber sansûrên li hemberê Bakurê Kurdistanê ez difikirim ku navê Bakurê Kurdistanê di nav Agahîdankan de cih bigire gelek baştir be. Di heman demê ji ber gund wargehên lokal in li cihê nexşeya Tirkiyeyê nexşeyên parêzgehan di nav Agahîdankan de hebin êdî baştir e, tu çi difikirî? [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 21:35, 19 gulan 2026 (UTC)

:Silav bira. @[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]]: Bi botê ne mimkûn e ez zanibim kîjan gotar dikeve Bakurê Kurdistanê û kîjan xerîteya parêzgehan hene an tine loma divê em yek bi yek {{param|nexşeya_reptiyeyê|Bidlîs}}, {{param|nexşeya_reptiyeyê|Bakurê Kurdistanê}} binivîsin heta em çareyek bibînin. [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 21:42, 19 gulan 2026 (UTC)
::Herwiha wisa jî mimkûn e {{param|nexşeya_reptiyeyê|Mûş#Bakurê Kurdistanê}} Her du xerîte nîşan dide [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 21:44, 19 gulan 2026 (UTC)
::rast e bira. Ji bo gundan tenê nexşeya parêzgehan hebe, bes e. Ger ku bi awayek manuel were çêkirin jî li gorî kategoriya navçeyan mirov dikare nexşeya parêzgehan li Agahîdankê zêde bike. Qet nebe navê Bakurê Kurdistanê li parametreya welat were zêde kirin gelek baş dibe. Ger ku te rêyeke bidîta û hemî Agahîdank bi yek rengiyeke bihata çêkirin ew dem xebatek gelek bi kalîte derdiket holê. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 21:57, 19 gulan 2026 (UTC)

== Kurdîkirina nexşeyê ==

Silav  @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] .Tu çawa nî ?  Baş î ?  Di Wîkîpediyaya bi kurdî de gelek nexşe bi zimanên biyanî hatine çêkirin. Ev pir xemgîn e .  Gelo tu dikarî ji kerema xwe re guherto û varyanteke bi kurdî ya nexşe çê bikî ?  Mixabin  ez nizanim ew çawa çê dibe. Minê an jî bi  xwe çê bikira . 

Navê dewlet  : [[Keyaniya Yekbûyî]] 

Navê welatan: [[Îrlendaya Bakur]], [[Skotlenda]],  [[Înglistan]] û [[Wêls]] in . https://commons.wikimedia.org/wiki/File:United_Kingdom_labelled_map7_vector.svg#mw-jump-to-license [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 12:29, 20 gulan 2026 (UTC)

:silav @[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] dikarî vê amûrê https://svgtranslate.toolforge.org/ bi kar bînî, tercimekirina dosyeyên bi Formata .svg gelek hêsan dike. Eger ez bikim ez ê Qiraliyeta Yekbûyî binivîsim. Loma dibêjim tu bikî çêtir e [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 13:41, 20 gulan 2026 (UTC)
::@[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] Gelek spas . Ez bawerim ku nexşe  temam e. Ez dixwazim nexşeya [[Keyaniya Kurdistanê]] jî bi kurdî wergerînim . Lê mixabin nabe. https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Kingdom_of_kurdistan_1923.png#mw-jump-to-license [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 14:00, 20 gulan 2026 (UTC)
:::@[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] çunkî bi.png dawî dibe. Divê.svg be. Wê xerîteyê jê bibe yekî din bibîne [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 14:04, 20 gulan 2026 (UTC)
::::@[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] Nexşeya [[Keyaniya Orşelîmê]] ema svg ye û ew jî mixabin nabe. [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 14:07, 20 gulan 2026 (UTC)</text>
      <sha1>jt5qgcztg2yd3ryd49azfw6n88uikbw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Medyaya civakî</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136280</id>
    <revision>
      <id>2030153</id>
      <parentid>1828951</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T04:22:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030153</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2558" sha1="2byjyah84dq8f4xxn5t3uhi0uggxm2f" xml:space="preserve">{{Agahîdanka giştî
}}
'''Medyaya civakî''' an ji '''Civaka Torê''' medya an platformên [[Dîgîtal|dîjîtal]] in ku dihêlin bikarhêner li ser înternetê tevbigerin, ango agahdarî bi hev re biguhezînin û naveroka medyayê bi ferdî, di civakek diyarkirî an jî bi eşkereyî di civakê de biafirînin, nîqaş bikin û derbas bikin.&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Kietzmann |pêşnav=Jan H. |paşnav2=Hermkens |pêşnav2=Kristopher |paşnav3=McCarthy |pêşnav3=Ian P. |paşnav4=Silvestre |pêşnav4=Bruno S. |tarîx=2011 |sernav=Social Media? Get Serious! Understanding the Functional Building Blocks of Social Media |url=http://summit.sfu.ca/item/18103 |kovar=Business Horizons |cild=54 |hejmar=3 |rr=241–251 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Obar |pêşnav=Jonathan A. |paşnav2=Wildman |pêşnav2=Steven S. |tarîx=2015-07-22 |sernav=Social Media Definition and the Governance Challenge: An Introduction to the Special Issue |url=https://papers.ssrn.com/abstract=2647377 |ziman=en |cih=Rochester, NY |doi=10.2139/ssrn.2647377 |kovar=papers.ssrn.com}}&lt;/ref&gt;

Medyaya civakî dikare piştgirî bide belavkirina bilez a zanîn, raman û agahiyên din. Berevajî medyaya girseyî ya kevneşopî, di navbera şander û wergir de deverek civakî tune. Nivîs, [[wêne]], deng an jî [[Vîdeyo|vîdyo]] wekî navgînên ragihandinê têne bikaranîn. Têkiliyên civakî û nivîsandina hevpar di medyaya civakî de xwedî maneyeke muhîm in û şûna monologên medyayê digire.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://academic.oup.com/crawlprevention/governor?content=%2fjcmc%2farticle%2f13%2f1%2f210%2f4583062%3flogin%3dfalse |malper=academic.oup.com |roja-gihiştinê=2023-01-07 |sernav=Medyaya civakî}}&lt;/ref&gt;

Têgîna medyaya civakî hêviyên cureyê nû ya ragihandinê vedibêje û tê maneya medyaya ku civak tê de dikare bi awayekî înteraktîf xwe bîne ziman.&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Kaplan |pêşnav=Andreas M. |paşnav2=Haenlein |pêşnav2=Michael |tarîx=2010-01-01 |sernav=Users of the world, unite! The challenges and opportunities of Social Media |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0007681309001232 |kovar=Business Horizons |ziman=en |cild=53 |hejmar=1 |rr=59–68 |doi=10.1016/j.bushor.2009.09.003 |issn=0007-6813 }}&lt;/ref&gt; Ji ber vê yekê medyayên civakî xwe ji [[Çapemenî|çapemeniya]] çapkirî an kanalên [[radyo]] û [[televîzyon]]ê cuda dike.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî|2}}

== Girêdanên derve ==
* {{Commons-biçûk}}

{{Kontrola otorîteyê}}
{{Şitil}}

[[Kategorî:Medyaya civakî| ]]</text>
      <sha1>2byjyah84dq8f4xxn5t3uhi0uggxm2f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bikarhêner:Balyozbot/kontrol/beralîkirinên kategoriyan</title>
    <ns>2</ns>
    <id>156563</id>
    <revision>
      <id>2030225</id>
      <parentid>2030067</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T08:20:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bota sererastkirina beralîkirinên kategoriyan</comment>
      <origin>2030225</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="198716" sha1="d3w7tb07qhbv4nukpxkqoe0uiggj3mh" xml:space="preserve">
== 2026-05-22T08:20:34Z ==
* [[:Kategorî:Redirects connected to a Wikidata item]]: 39 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin
* Çerxa beralîkirinê ji [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya başûrî]]
* Beralîkirinên nû ji rapora dawî ve:


== 2026-05-21T11:51:46Z ==
* Ne-beralîkirina nehêvîkirî: [[:Kategorî:Beralîkirinên kategoriyan yên ne vala ne]]
* [[:Kategorî:Redirects connected to a Wikidata item]]: 39 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin
* Çerxa beralîkirinê ji [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya başûrî]]
* Beralîkirinên nû ji rapora dawî ve:
*# [[:Kategorî:1890î li Portugalê]] → [[:Kategorî:1890î li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:1893 li Portugalê]] → [[:Kategorî:1893 li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:1920î li Kîprosê]] → [[:Kategorî:1920î li Qibrisê]]
*# [[:Kategorî:1926 li Kîprosê]] → [[:Kategorî:1926 li Qibrisê]]
*# [[:Kategorî:1930î li Portugalê]] → [[:Kategorî:1930î li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:1938 li Portugalê]] → [[:Kategorî:1938 li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:1960 li Kîprosê]] → [[:Kategorî:1960 li Qibrisê]]
*# [[:Kategorî:1960î li Kîprosê]] → [[:Kategorî:1960î li Qibrisê]]
*# [[:Kategorî:1960î li Walesê]] → [[:Kategorî:1960î li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:1970î li Kîprosê]] → [[:Kategorî:1970î li Qibrisê]]
*# [[:Kategorî:1970î li Walesê]] → [[:Kategorî:1970î li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:1974 li Walesê]] → [[:Kategorî:1974 li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:1980î li Kîprosê]] → [[:Kategorî:1980î li Qibrisê]]
*# [[:Kategorî:1989 li Kîprosê]] → [[:Kategorî:1989 li Qibrisê]]
*# [[:Kategorî:1990î li Portugalê]] → [[:Kategorî:1990î li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:1996 li Portugalê]] → [[:Kategorî:1996 li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:2010an şitlek drama fîlm]] → [[:Kategorî:Şitilên fîlmên dramayê 2010an]]
*# [[:Kategorî:2020î li Kîprosê]] → [[:Kategorî:2020î li Qibrisê]]
*# [[:Kategorî:Aboriya Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Aboriya Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Aboriya Walesê]] → [[:Kategorî:Aboriya Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Aborîzan li gorî neteweyan]] → [[:Kategorî:Aborînas li gorî neteweyan]]
*# [[:Kategorî:Aborîzan]] → [[:Kategorî:Aborînas]]
*# [[:Kategorî:Aborîzanên amerîkî]] → [[:Kategorî:Aborînasên amerîkî]]
*# [[:Kategorî:Aborîzanên bangladeşî]] → [[:Kategorî:Aborînasên bengladeşî]]
*# [[:Kategorî:Aborîzanên bengladeşî]] → [[:Kategorî:Aborînasên bengladeşî]]
*# [[:Kategorî:Abxazya]] → [[:Kategorî:Ebxazya]]
*# [[:Kategorî:Agahîdank wargeh/wîkîdane bêdûgel]] → [[:Kategorî:Agahîdank wargeh/wîkîdane bêdewlet]]
*# [[:Kategorî:Ajalnasî]] → [[:Kategorî:Zoolojî]]
*# [[:Kategorî:Ajalên difirin]] → [[:Kategorî:Heywanên difirin]]
*# [[:Kategorî:Ajalên ku rewşa wan baş e]] → [[:Kategorî:Cureyên bi kêmtirîn metirsî]]
*# [[:Kategorî:Ajalên çîrokî]] → [[:Kategorî:Heywanên mîtolojîk]]
*# [[:Kategorî:Akademiyên netewî]] → [[:Kategorî:Akademiyên neteweyî]]
*# [[:Kategorî:Akademiyên zanistî yên netewî]] → [[:Kategorî:Akademiyên zanistî yên neteweyî]]
*# [[:Kategorî:Aktor li gorî bajar an bajarokê Îtalyayê]] → [[:Kategorî:Aktor li gorî bajar an bajarokên Îtalyayê]]
*# [[:Kategorî:Aktor li gotî neteweyan]] → [[:Kategorî:Aktor li gorî neteweyan]]
*# [[:Kategorî:Aktorên Fîlîpînî]] → [[:Kategorî:Aktorên filîpînî]]
*# [[:Kategorî:Aktorên awistralyayî]] → [[:Kategorî:Aktorên awistralî]]
*# [[:Kategorî:Aktorên fîlîpînî]] → [[:Kategorî:Aktorên filîpînî]]
*# [[:Kategorî:Aktorên hindî]] → [[:Kategorî:Aktorên hindistanî]]
*# [[:Kategorî:Aktorên kîprosî]] → [[:Kategorî:Aktorên qibrisî]]
*# [[:Kategorî:Aktorên polon]] → [[:Kategorî:Aktorên polonyayî]]
*# [[:Kategorî:Aktorên walesî]] → [[:Kategorî:Aktorên wêlsî]]
*# [[:Kategorî:Aktrîsên Afro-amerîkî yên sedsala 20an]] → [[:Kategorî:Aktrîsên afro-amerîkî yên sedsala 20an]]
*# [[:Kategorî:Aktrîsên awistralyayî]] → [[:Kategorî:Aktrîsên awistralî]]
*# [[:Kategorî:Aktrîsên brazîlî]] → [[:Kategorî:Aktrîsên brezîlî]]
*# [[:Kategorî:Aktrîsên hindî]] → [[:Kategorî:Aktrîsên hindistanî]]
*# [[:Kategorî:Aktrîsên ji Meksîkê]] → [[:Kategorî:Aktrîsên ji Meksîkoyê]]
*# [[:Kategorî:Aktrîsên walesî]] → [[:Kategorî:Aktrîsên wêlsî]]
*# [[:Kategorî:Alava avakirina avahiyan]] → [[:Kategorî:Keresteyên avakirinê]]
*# [[:Kategorî:Alim dînî]] → [[:Kategorî:Alimên dînî]]
*# [[:Kategorî:Alîm li gorî binebeşê]] → [[:Kategorî:Alim li gorî binebeşê]]
*# [[:Kategorî:Alîm û akademisyen li gorî mijaran]] → [[:Kategorî:Alim û akademisyen li gorî mijaran]]
*# [[:Kategorî:Alîm û akademisyen]] → [[:Kategorî:Alim û akademisyen]]
*# [[:Kategorî:Alîmên dînî]] → [[:Kategorî:Alimên dînî]]
*# [[:Kategorî:Anarşî]] → [[:Kategorî:Anarşîzm]]
*# [[:Kategorî:Anatolya Navîn]] → [[:Kategorî:Anatolyaya Navîn]]
*# [[:Kategorî:Ansîklopedîstên ketelan]] → [[:Kategorî:Ensîklopedîstên ketelan]]
*# [[:Kategorî:Ansîklopedîstên swîsrî]] → [[:Kategorî:Ensîklopedîstên swîsrî]]
*# [[:Kategorî:Antigûa û Berbûda]] → [[:Kategorî:Antîgua û Berbûda]]
*# [[:Kategorî:Antropologên brîtanî]] → [[:Kategorî:Mirovnasên brîtanî]]
*# [[:Kategorî:Antîkomûnîzm]] → [[:Kategorî:Antîkomunîzm]]
*# [[:Kategorî:Apocynaceae]] → [[:Kategorî:Famîleya kinfan]]
*# [[:Kategorî:Apple Inc.]] → [[:Kategorî:Apple, Inc.]]
*# [[:Kategorî:Apîyolojî]] → [[:Kategorî:Apiyolojî]]
*# [[:Kategorî:Arizona (erdnîgarî)]] → [[:Kategorî:Arîzona (erdnîgarî)]]
*# [[:Kategorî:Arjantîn]] → [[:Kategorî:Arjentîn]]
*# [[:Kategorî:Arjantînî]] → [[:Kategorî:Arjentînî]]
*# [[:Kategorî:Arma]] → [[:Kategorî:Nîşan]]
*# [[:Kategorî:Article namespace templates]] → [[:Kategorî:Şablonên ji bo gotaran]]
*# [[:Kategorî:Articles which use infobox templates with no data rows]] → [[:Kategorî:Articles using infobox templates with no data rows]]
*# [[:Kategorî:Articles with multiple maintenance issues]] → [[:Kategorî:Gotarên bi gelek probleman]]
*# [[:Kategorî:Artuklu]] → [[:Kategorî:Ertuqî]]
*# [[:Kategorî:Artêşa Parastina ên Şoreşa Îslamî]] → [[:Kategorî:Artêşa Pasdaran a Şoreşa Îslamî ya Îranê]]
*# [[:Kategorî:Arşîvên li Awistriyayê]] → [[:Kategorî:Arşîvên li Awistiryayê]]
*# [[:Kategorî:Asklipîos]] → [[:Kategorî:Asklêpios]]
*# [[:Kategorî:Astrofizîk]] → [[:Kategorî:Stêrfizîk]]
*# [[:Kategorî:Astrofîzîknas]] → [[:Kategorî:Stêrfîzîknas]]
*# [[:Kategorî:Astronom]] → [[:Kategorî:Stêrnas]]
*# [[:Kategorî:Astronomên DYAyê]] → [[:Kategorî:Stêrnasên amerîkî]]
*# [[:Kategorî:Astronomên ereb]] → [[:Kategorî:Stêrnasên ereb]]
*# [[:Kategorî:Astronomên fars]] → [[:Kategorî:Stêrnasên faris]]
*# [[:Kategorî:Astronomên hindî]] → [[:Kategorî:Stêrnasên hindistanî]]
*# [[:Kategorî:Astronomên jin]] → [[:Kategorî:Stêrnasên jin]]
*# [[:Kategorî:Astronomên kurd]] → [[:Kategorî:Stêrnasên kurd]]
*# [[:Kategorî:Astronomên misilman]] → [[:Kategorî:Stêrnasên misilman]]
*# [[:Kategorî:Astronomên swêdî]] → [[:Kategorî:Stêrnasên swêdî]]
*# [[:Kategorî:Astronomên tirk]] → [[:Kategorî:Stêrnasên tirk]]
*# [[:Kategorî:Astronomên yewnanî]] → [[:Kategorî:Stêrnasên yewnan]]
*# [[:Kategorî:Astronomî li Ûkraynayê]] → [[:Kategorî:Stêrnasî li Ûkraynayê]]
*# [[:Kategorî:Astronomî]] → [[:Kategorî:Stêrnasî]]
*# [[:Kategorî:Astronot]] → [[:Kategorî:Esmanger]]
*# [[:Kategorî:Asîd]] → [[:Kategorî:Tirşe]]
*# [[:Kategorî:Asûrî]] → [[:Kategorî:Suryanî]]
*# [[:Kategorî:Av li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Av li Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Av li Walesê]] → [[:Kategorî:Av li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Avabûn 1663 li Înglistanê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1663an li Înglistanê]]
*# [[:Kategorî:Avabûn li gorî welat û hezarsalê]] → [[:Kategorî:Avabûn li gorî welat û hezarsalan]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên 1890î li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1890î li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên 1893an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1893an li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên 1901an li Norwêcê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1901ê li Norwêcê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên 1901an li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1901ê li gorî welatan]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên 1901an]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1901ê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên 1920î li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1920î li Qibrisê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên 1926an li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1926an li Qibrisê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên 1930î li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1930î li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên 1938an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1938an li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên 1960î li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1960î li Qibrisê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên 1961ê li Walesê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1961ê li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên 1970î li Walesê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1970î li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên 1980î li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1980î li Qibrisê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên 1990î li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1990î li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên 1996an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 1996an li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên 2012an li Sûrîyê]] → [[:Kategorî:Avabûnên 2012an li Sûriyê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 1ê li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 1ê li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 2an li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 2an li Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 2an li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 2an li Qibrisê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 2an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 2an li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 2an li Walesê]] → [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 2an li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 3an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 3an li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 3an li Walesê]] → [[:Kategorî:Avabûnên hezarsala 3an li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên li Kroatyayê li gorî hezarsalan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Xirwatistanê li gorî hezarsalan]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên li Kroatyayê li gorî sedsalan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Xirwatistanê li gorî sedsalan]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên li Kîprosê li gorî dehsalan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Qibrisê li gorî dehsalan]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên li Kîprosê li gorî salan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Qibrisê li gorî salan]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên li Portugalê li gorî dehsalan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Portûgalê li gorî dehsalan]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên li Portugalê li gorî hezarsalan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Portûgalê li gorî hezarsalan]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên li Portugalê li gorî salan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Portûgalê li gorî salan]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên li Portugalê li gorî sedsalan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Portûgalê li gorî sedsalan]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên li Walesê li gorî dehsalan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Wêlsê li gorî dehsalan]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên li Walesê li gorî hezarsalan]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Wêlsê li gorî hezarsalan]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên li Walesê]] → [[:Kategorî:Avabûnên li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 11an li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 11an li Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 19an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 19an li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 20an li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 20an li Qibrisê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 20an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 20an li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 20an li Walesê]] → [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 20an li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 8an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Avabûnên sedsala 8an li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Avahiya dîrokî]] → [[:Kategorî:Avahiyên dîrokî]]
*# [[:Kategorî:Avahiyên li Kîprosê li gorî bajaran]] → [[:Kategorî:Avahiyên li Qibrisê li gorî bajaran]]
*# [[:Kategorî:Avahiyên li Kîprosê li gorî cureyan]] → [[:Kategorî:Avahiyên li Qibrisê li gorî cureyan]]
*# [[:Kategorî:Avahî li Berlînê]] → [[:Kategorî:Avahiyên li Berlînê]]
*# [[:Kategorî:Avahîsaz li gorî neteweyan]] → [[:Kategorî:Mîmar li gorî neteweyan]]
*# [[:Kategorî:Avahîsaz]] → [[:Kategorî:Mîmar]]
*# [[:Kategorî:Avahîsazên kurd]] → [[:Kategorî:Mîmarên kurd]]
*# [[:Kategorî:Avahîsazî]] → [[:Kategorî:Mîmarî]]
*# [[:Kategorî:Avûstûrya]] → [[:Kategorî:Awistirya]]
*# [[:Kategorî:Awayên rêvebirinan]] → [[:Kategorî:Şiklên birevêbirinê]]
*# [[:Kategorî:Awistralyayî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Awistralî li gorî pîşeyan]]
*# [[:Kategorî:Awistralyayî]] → [[:Kategorî:Awistralî]]
*# [[:Kategorî:Awistriya]] → [[:Kategorî:Awistirya]]
*# [[:Kategorî:Awustralya]] → [[:Kategorî:Awistralya]]
*# [[:Kategorî:Azerbeycan]] → [[:Kategorî:Azerbaycan]]
*# [[:Kategorî:Aşik]] → [[:Kategorî:Gede]]
*# [[:Kategorî:Aşîtî]] → [[:Kategorî:Aştî]]
*# [[:Kategorî:BIBSYS]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera BIBSYS]]
*# [[:Kategorî:BNE]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera BNE]]
*# [[:Kategorî:BNF]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera BNF]]
*# [[:Kategorî:Babel - Users by language]] → [[:Kategorî:Bikarhêner ziman]]
*# [[:Kategorî:Babîl - Bikarhênerên li gorî zimanê]] → [[:Kategorî:Bikarhêner ziman]]
*# [[:Kategorî:Bahamas]] → [[:Kategorî:Bahama]]
*# [[:Kategorî:Bajar û komûnên Basilicatayê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Basilicatayê]]
*# [[:Kategorî:Bajaren parêzgeha Xorasana Rezewî]] → [[:Kategorî:Bajarên parêzgeha Xorasana Rezewî]]
*# [[:Kategorî:Bajarokên Hessen]] → [[:Kategorî:Bajarokên Hessenê]]
*# [[:Kategorî:Bajarên Almanî]] → [[:Kategorî:Bajarên Almanyayê]]
*# [[:Kategorî:Bajarên Awistriyayê]] → [[:Kategorî:Bajarên Awistiryayê]]
*# [[:Kategorî:Bajarên Brazîlê]] → [[:Kategorî:Bajarên Brezîlê]]
*# [[:Kategorî:Bajarên Danîmarkê]] → [[:Kategorî:Bajarên Danîmarkayê]]
*# [[:Kategorî:Bajarên Kirmanşanê]] → [[:Kategorî:Bajarên parêzgeha Kirmaşanê]]
*# [[:Kategorî:Bajarên Komara Çekî]] → [[:Kategorî:Bajarên Çekyayê]]
*# [[:Kategorî:Bajarên Macaristanê]] → [[:Kategorî:Bajarên Mecaristanê]]
*# [[:Kategorî:Bajarên Nemsayê]] → [[:Kategorî:Bajarên Awistriyayê]]
*# [[:Kategorî:Bajarên Polendayê]] → [[:Kategorî:Bajarên Polonyayê]]
*# [[:Kategorî:Bajarên Walesê]] → [[:Kategorî:Bajarên Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Bajarên herêma Emîliya Romanyayê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Emîliya Romanyayê]]
*# [[:Kategorî:Bajarên herêma Friuli-Venezia Giulia]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Friuli-Venezia Giulia]]
*# [[:Kategorî:Bajarên herêma Kampaniyayê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Kampaniyayê]]
*# [[:Kategorî:Bajarên herêma Lombardiyayê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Lombardiyayê]]
*# [[:Kategorî:Bajarên herêma Markeyê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Markeyê]]
*# [[:Kategorî:Bajarên herêma Molîzeyê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Molîzeyê]]
*# [[:Kategorî:Bajarên herêma Piemontê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Piemontê]]
*# [[:Kategorî:Bajarên herêma Pugliayê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Pugliayê]]
*# [[:Kategorî:Bajarên herêma Trentino-Alto Adige/Südtirolê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Trentino-Alto Adige/Südtirolê]]
*# [[:Kategorî:Bajarên herêma Umbriyayê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Umbriyayê]]
*# [[:Kategorî:Bajarên herêma Venetoyê]] → [[:Kategorî:Bajar û bajarokên Venetoyê]]
*# [[:Kategorî:Balindeyên wîçwîçokan]] → [[:Kategorî:Fîkar]]
*# [[:Kategorî:Bandora civakî]] → [[:Kategorî:Tesîra civakî]]
*# [[:Kategorî:Bangeşe li gorî neteweyan]] → [[:Kategorî:Propaganda li gorî neteweyan]]
*# [[:Kategorî:Bangeşe li Îranê]] → [[:Kategorî:Propaganda li Îranê]]
*# [[:Kategorî:Bangeşe]] → [[:Kategorî:Propaganda]]
*# [[:Kategorî:Bangladeş]] → [[:Kategorî:Bengladeş]]
*# [[:Kategorî:Bangladeşî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Bengladeşî li gorî pîşeyan]]
*# [[:Kategorî:Bangladeşî]] → [[:Kategorî:Bengladeşî]]
*# [[:Kategorî:Bedlîs (navend)]] → [[:Kategorî:Bidlîs (navend)]]
*# [[:Kategorî:Bedlîs]] → [[:Kategorî:Bidlîs]]
*# [[:Kategorî:Bees (bîrdozî)]] → [[:Kategorî:Be's (bîrdozî)]]
*# [[:Kategorî:Berhem li gorî nivîskarên awistirî]] → [[:Kategorî:Berhemên nivîskarên awistirî]]
*# [[:Kategorî:Berhem li gorî nivîskarên swêdî]] → [[:Kategorî:Berhemên nivîskarên swêdî]]
*# [[:Kategorî:Berhemên 2001an]] → [[:Kategorî:Berhemên 2001ê]]
*# [[:Kategorî:Berhemên japonan]] → [[:Kategorî:Berhemên japoniyan]]
*# [[:Kategorî:Bernamenûsên kurd]] → [[:Kategorî:Bernamenivîsên kurd]]
*# [[:Kategorî:Bestekarên kroatî]] → [[:Kategorî:Bestekarên xirwat]]
*# [[:Kategorî:Bestekarên kîprosî]] → [[:Kategorî:Bestekarên qibrisî]]
*# [[:Kategorî:Bexşên parêzgeha Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Nahiyeyên parêzgeha Kurdistanê]]
*# [[:Kategorî:Bexşên Îranê]] → [[:Kategorî:Nahiyeyên Îranê]]
*# [[:Kategorî:Bexşên şaristana Sineyê]] → [[:Kategorî:Nahiyeyên navçeya Sineyê]]
*# [[:Kategorî:Bexşên şaristana Ûrmiyeyê]] → [[:Kategorî:Nahiyeyên Ûrmiyeyê (navçe)]]
*# [[:Kategorî:Beşên psîkolojiyê]] → [[:Kategorî:Beşên derûnnasiyê]]
*# [[:Kategorî:Bijîşkên fars]] → [[:Kategorî:Bijîşkên faris]]
*# [[:Kategorî:Bijîşkên yewnanî]] → [[:Kategorî:Bijîşkên yewnan]]
*# [[:Kategorî:Bikarhênerê kurd]] → [[:Kategorî:Bikarhênerên kurd]]
*# [[:Kategorî:Binebeşên zanista siyasetê]] → [[:Kategorî:Binebeşên siyasetnasiyê]]
*# [[:Kategorî:Blogerên polon]] → [[:Kategorî:Blogerên polonyayî]]
*# [[:Kategorî:Blogerên walesî]] → [[:Kategorî:Blogerên wêlsî]]
*# [[:Kategorî:Bolîvîa]] → [[:Kategorî:Bolîvya]]
*# [[:Kategorî:Bomhemya]] → [[:Kategorî:Bohemya]]
*# [[:Kategorî:Bordèu]] → [[:Kategorî:Bordo]]
*# [[:Kategorî:Brazîl]] → [[:Kategorî:Brezîl]]
*# [[:Kategorî:Brazîlî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Brezîlî li gorî pîşeyan]]
*# [[:Kategorî:Brazîlî]] → [[:Kategorî:Brezîlî]]
*# [[:Kategorî:Brîtanya Mezin]] → [[:Kategorî:Brîtanyaya Mezin]]
*# [[:Kategorî:Burkîna Fazo]] → [[:Kategorî:Burkîna Faso]]
*# [[:Kategorî:Bîlard]] → [[:Kategorî:Bîlardo]]
*# [[:Kategorî:Bîrdozî]] → [[:Kategorî:Îdeolojî]]
*# [[:Kategorî:Bûyer li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Bûyer li Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Bûyer li Portugalê]] → [[:Kategorî:Bûyer li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Bûyer li Walesê]] → [[:Kategorî:Bûyer li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Bûyerên dîrokî li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Bûyerên dîrokî li Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Bûyerên dîrokî li Portugalê]] → [[:Kategorî:Bûyerên dîrokî li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:CDU]] → [[:Kategorî:Yekîtiya Demokratên Xiristiyan a Almanyayê]]
*# [[:Kategorî:CS1 American English-language sources (en-us)]] → [[:Kategorî:CS1 îngilîziya amerîkî-language sources (en-us)]]
*# [[:Kategorî:CS1 British English-language sources (en-gb)]] → [[:Kategorî:CS1 îngilîziya brîtanî-language sources (en-gb)]]
*# [[:Kategorî:CS1 Canadian English-language sources (en-ca)]] → [[:Kategorî:CS1 îngilîziya kanadayî-language sources (en-ca)]]
*# [[:Kategorî:CS1 English-language sources (en)]] → [[:Kategorî:CS1 îngilîzî-language sources (en)]]
*# [[:Kategorî:CS1 European Spanish-language sources (es-es)]] → [[:Kategorî:CS1 spanî (Ewropa)-language sources (es-es)]]
*# [[:Kategorî:CS1 indonezî-language sources (id)]] → [[:Kategorî:CS1 endonezî-language sources (id)]]
*# [[:Kategorî:CS1 uses Korean-language script (ko)]] → [[:Kategorî:CS1 uses koreyî-language script (ko)]]
*# [[:Kategorî:CS1 uses rusî-language script (ru)]] → [[:Kategorî:CS1 uses rûsî-language script (ru)]]
*# [[:Kategorî:CS1 îngilîziya amerîkî-language sources (en)]] → [[:Kategorî:CS1 îngilîziya amerîkî-language sources (en-us)]]
*# [[:Kategorî:Cardiff]] → [[:Kategorî:Kardîf]]
*# [[:Kategorî:Cejnên êzîdiyan]] → [[:Kategorî:Cejnên êzdiyan]]
*# [[:Kategorî:Ceng li gorî şêwazan]] → [[:Kategorî:Cureyên şer]]
*# [[:Kategorî:Cihên arkeolojîkên li Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Şûnewarên Kurdistanê]]
*# [[:Kategorî:Cihên dîrokî li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Cihên dîrokî li Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Cihên merkezî li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Cihên merkezî li Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Cihên turîstîk li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Cihên turîstîk li Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Cihên tûrîstîk li gorî parzemînan]] → [[:Kategorî:Cihên turîstîk li gorî parzemînan]]
*# [[:Kategorî:Cihên tûrîstîk li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Cihên turîstîk li gorî welatan]]
*# [[:Kategorî:Cihên tûrîstîk li Îtalyayê]] → [[:Kategorî:Cihên turîstîk li Îtalyayê]]
*# [[:Kategorî:Cihên tûrîstîk ên Ewropayê li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Cihên turîstîk ên Ewropayê li gorî welatan]]
*# [[:Kategorî:Cihên tûrîstîk ên Ewropayê]] → [[:Kategorî:Cihên turîstîk ên Ewropayê]]
*# [[:Kategorî:Cihên tûrîstîk]] → [[:Kategorî:Cihên turîstîk]]
*# [[:Kategorî:Citation Style 1 templates]] → [[:Kategorî:Şablonên Çavkaniyên Stîl 1]]
*# [[:Kategorî:Citation Style 1 translation templates]] → [[:Kategorî:Şablonên Çavkaniyên Stîl 1 yên tercimekirinê]]
*# [[:Kategorî:Citation and verifiability maintenance templates]] → [[:Kategorî:Şablonên çavdêriyê ji bo çavkanî û teyîdkirinê]]
*# [[:Kategorî:Citation templates]] → [[:Kategorî:Şablonên çavkaniyan]]
*# [[:Kategorî:Civaka Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Civaka Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Civaka Walesê]] → [[:Kategorî:Civaka Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Classification templates]] → [[:Kategorî:Şablonên sinifandinê]]
*# [[:Kategorî:Cleanup templates]] → [[:Kategorî:Şablonên paqijkirinê]]
*# [[:Kategorî:Cureya wêjeyî]] → [[:Kategorî:Cureyê wêjeyî]]
*# [[:Kategorî:Cureyên tûrîzmê]] → [[:Kategorî:Cureyên turîzmê]]
*# [[:Kategorî:Cêwîyên yewnan]] → [[:Kategorî:Cêwiyên yewnan]]
*# [[:Kategorî:Cîhadvan]] → [[:Kategorî:Micahîd]]
*# [[:Kategorî:Dabeşkirina îdarî ya asta duyem li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Dabeşkirinên îdarî yên asta duyem li gorî welatan]]
*# [[:Kategorî:Dabeşkirinên siyayî yên DYAyê]] → [[:Kategorî:Dabeşkirinên siyasî yên DYAyê]]
*# [[:Kategorî:Dabeşkirinên îdarî li gorî dûgelan]] → [[:Kategorî:Dabeşkirinên îdarî li gorî welatan]]
*# [[:Kategorî:Dada leşkerî]] → [[:Kategorî:Dadweriya leşkerî]]
*# [[:Kategorî:Dadgehên Albanyayê]] → [[:Kategorî:Dadgehên li Albanyayê]]
*# [[:Kategorî:Dadgehên Awistiryayê]] → [[:Kategorî:Dadgehên li Awistiryayê]]
*# [[:Kategorî:Dadgehên Awistralyayê]] → [[:Kategorî:Dadgehên li Awistralyayê]]
*# [[:Kategorî:Dadgehên Belçîkayê]] → [[:Kategorî:Dadgehên li Belçîkayê]]
*# [[:Kategorî:Dadgehên Tirkiyeyê]] → [[:Kategorî:Dadgehên li Tirkiyeyê]]
*# [[:Kategorî:Dadgehên Yewnanistanê]] → [[:Kategorî:Dadgehên li Yewnanistanê]]
*# [[:Kategorî:Dadgehên li Kenya]] → [[:Kategorî:Dadgehên li Kenyayê]]
*# [[:Kategorî:Dadweriya mafên telîfê]] → [[:Kategorî:Dadweriya mafê daneriyê]]
*# [[:Kategorî:Daneya Komputerê]] → [[:Kategorî:Daneyên komputerê]]
*# [[:Kategorî:Danserên kamboçyayî]] → [[:Kategorî:Danserên kambocayî]]
*# [[:Kategorî:Danserên kîprosî]] → [[:Kategorî:Danserên qibrisî]]
*# [[:Kategorî:Danserên skotlendî mêr]] → [[:Kategorî:Danserên skotlendî yên mêr]]
*# [[:Kategorî:Danserên yewnan yên jin]] → [[:Kategorî:Danserên yewnan ên jin]]
*# [[:Kategorî:Danserên îngilîz yên mêr]] → [[:Kategorî:Danserên îngilîz ên mêr]]
*# [[:Kategorî:Daxwazên yekkirina dîrokê]] → [[:Kategorî:Yekkirina dîrokê]]
*# [[:Kategorî:Dehsal li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Dehsal li Qibrisê]]
*# [[:Kategorî:Dehsal li Portugalê]] → [[:Kategorî:Dehsal li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Dem]] → [[:Kategorî:Zeman]]
*# [[:Kategorî:Departement]] → [[:Kategorî:Departmen]]
*# [[:Kategorî:Departmanên Fransayê]] → [[:Kategorî:Departementên Fransayê]]
*# [[:Kategorî:Deryaya Azov]] → [[:Kategorî:Deryaya Azovê]]
*# [[:Kategorî:Destpêkirinên 1901an]] → [[:Kategorî:Destpêkirinên 1901ê]]
*# [[:Kategorî:Destpêkirinên hezarsala 2yem]] → [[:Kategorî:Destpêkirinên hezarsala 2an]]
*# [[:Kategorî:Destpêkirinên sedsala 21an]] → [[:Kategorî:Destpêkirinên sedsala 21ê]]
*# [[:Kategorî:Dewletên DYA]] → [[:Kategorî:Dewletên DYAyê]]
*# [[:Kategorî:Dewletên berê li gorî şiklê birêvebirinê]] → [[:Kategorî:Dewletên dîrokî li gorî şiklê birêvebirinê]]
*# [[:Kategorî:Dewletên biniqaş]] → [[:Kategorî:Herêmên binîqaş]]
*# [[:Kategorî:Dewletên kurda]] → [[:Kategorî:Dewletên kurdan]]
*# [[:Kategorî:Dewê Xinis]] → [[:Kategorî:Xinûs]]
*# [[:Kategorî:Dezgehên birêvebirinê]] → [[:Kategorî:Dezgehên hikûmetê]]
*# [[:Kategorî:Diana, prensesa Wales]] → [[:Kategorî:Diana, prensesa Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Documentation assistance templates]] → [[:Kategorî:Şablonên alîkar ji bo belgekirinê]]
*# [[:Kategorî:Documentation see also templates]] → [[:Kategorî:Şablonên belgekirinê yên binêre herwiha]]
*# [[:Kategorî:Documentation templates]] → [[:Kategorî:Şablonên belgekirinê]]
*# [[:Kategorî:Dotmîrên swîsreyî]] → [[:Kategorî:Dotmîrên swîsrî]]
*# [[:Kategorî:Dozger]] → [[:Kategorî:Dozgêr]]
*# [[:Kategorî:Dozgerên kurd]] → [[:Kategorî:Dozgêrên kurd]]
*# [[:Kategorî:Doğu Anadolu Bölgesi]] → [[:Kategorî:Herêma Rojhilatê Anatolyayê]]
*# [[:Kategorî:Drag queen]] → [[:Kategorî:Dragqueen]]
*# [[:Kategorî:Dêrên Çiyayên Athosê]] → [[:Kategorî:Dêrên Çiyayê Athosê]]
*# [[:Kategorî:Dîgor]] → [[:Kategorî:Dîxor]]
*# [[:Kategorî:Dînnasî]] → [[:Kategorî:Îlahiyat]]
*# [[:Kategorî:Dîroka Cihûyan li Ewropayê]] → [[:Kategorî:Dîroka cihûyan li Ewropayê]]
*# [[:Kategorî:Dîroka Jenev ê]] → [[:Kategorî:Dîroka Jenevê]]
*# [[:Kategorî:Dîroka Kroatyayê li gorî mijaran]] → [[:Kategorî:Dîroka Xirwatistanê li gorî mijaran]]
*# [[:Kategorî:Dîroka Kroatyayê li gorî serdeman]] → [[:Kategorî:Dîroka Xirwatistanê li gorî serdeman]]
*# [[:Kategorî:Dîroka Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Dîroka Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Dîroka Portugalê li gorî serdeman]] → [[:Kategorî:Dîroka Portûgalê li gorî serdeman]]
*# [[:Kategorî:Dîroka Portugalê]] → [[:Kategorî:Dîroka Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Dîroka Rojavayê Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Dîroka Rojavaya Kurdistanê]]
*# [[:Kategorî:Dîroka Walesê li gorî serdeman]] → [[:Kategorî:Dîroka Wêlsê li gorî serdeman]]
*# [[:Kategorî:Dîroka Walesê]] → [[:Kategorî:Dîroka Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Dîroka dadweriyê]] → [[:Kategorî:Dîroka dadê]]
*# [[:Kategorî:Dîroka dînê li gorî parzemînan]] → [[:Kategorî:Dîroka dîn li gorî parzemînan]]
*# [[:Kategorî:Dîroka leşkerî ya Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Dîroka leşkerî ya Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Dîroka leşkerî ya Kîprosê]] → [[:Kategorî:Dîroka leşkerî ya Qibrisê]]
*# [[:Kategorî:Dîroka Îsraelê]] → [[:Kategorî:Dîroka Îsraêlê]]
*# [[:Kategorî:Dîroknasên fars]] → [[:Kategorî:Dîroknasên faris]]
*# [[:Kategorî:Dîroknasên polon]] → [[:Kategorî:Dîroknasên polonyayî]]
*# [[:Kategorî:Dîrokzan]] → [[:Kategorî:Dîroknas]]
*# [[:Kategorî:Dîzayner li gorî neteweyan]] → [[:Kategorî:Sêwirîner li gorî neteweyan]]
*# [[:Kategorî:Dîzayner]] → [[:Kategorî:Sêwirîner]]
*# [[:Kategorî:Edalet]] → [[:Kategorî:Dadmendî]]
*# [[:Kategorî:Edaleta tawanî]] → [[:Kategorî:Dadmendiya sizayî]]
*# [[:Kategorî:Edebiyatvanên kurd]] → [[:Kategorî:Wêjevanên kurd]]
*# [[:Kategorî:Efrîka]] → [[:Kategorî:Afrîka]]
*# [[:Kategorî:Efrîqa]] → [[:Kategorî:Afrîka]]
*# [[:Kategorî:Efrîqaya Başûr]] → [[:Kategorî:Afrîkaya Başûr]]
*# [[:Kategorî:Elbîstan]] → [[:Kategorî:Albistan]]
*# [[:Kategorî:Elewiyên tirk]] → [[:Kategorî:Tirkên elewî]]
*# [[:Kategorî:Elewî li gorî neteweyê]] → [[:Kategorî:Elewî li gorî neteweyan]]
*# [[:Kategorî:Elmanya]] → [[:Kategorî:Almanya]]
*# [[:Kategorî:Elî Xaminêyî]] → [[:Kategorî:Elî Xamineyî]]
*# [[:Kategorî:Emerîkaya Başûr]] → [[:Kategorî:Amerîkaya Başûr]]
*# [[:Kategorî:Emerîkî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Amerîkî li gorî pîşeyan]]
*# [[:Kategorî:Emerîkî]] → [[:Kategorî:Amerîkî]]
*# [[:Kategorî:Emîrtiyên Erebî yên Yekbûyî]] → [[:Kategorî:Mîrgehên Yekbûyî yên Ereban]]
*# [[:Kategorî:Endamê Konseya Ewropayê]] → [[:Kategorî:Endamên Konseya Ewropayê]]
*# [[:Kategorî:Endamên G20yê]] → [[:Kategorî:Endamên G20ê]]
*# [[:Kategorî:Endamên akademiyên netewî]] → [[:Kategorî:Endamên akademiyên neteweyî]]
*# [[:Kategorî:Endazyar]] → [[:Kategorî:Endezyar]]
*# [[:Kategorî:Endazyarên alman]] → [[:Kategorî:Endezyarên alman]]
*# [[:Kategorî:Endazyarên elman]] → [[:Kategorî:Endezyarên alman]]
*# [[:Kategorî:Endustriyên xizmetê li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Endustriyên xizmetê li Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Endustrlî li gorî parzemînan]] → [[:Kategorî:Endustrî li gorî parzemînan]]
*# [[:Kategorî:Endustrî li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Endustrî li Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Enerjî]] → [[:Kategorî:Wize]]
*# [[:Kategorî:Ensîklopediyên serhêl]] → [[:Kategorî:Ensîklopediyên înternetê]]
*# [[:Kategorî:Erdhejên li DYA'yê]] → [[:Kategorî:Erdhejên li DYAyê]]
*# [[:Kategorî:Erdhejên Şîleyê]] → [[:Kategorî:Erdhejên li Şîleyê]]
*# [[:Kategorî:Erdnasên fars]] → [[:Kategorî:Erdnîgarnasên faris]]
*# [[:Kategorî:Erdnigariya Bulgaristanê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Bulgaristanê]]
*# [[:Kategorî:Erdnigariya Qirgizistanê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Qirgizistanê]]
*# [[:Kategorî:Erdnîgariya Awistriyayê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Awistiryayê]]
*# [[:Kategorî:Erdnîgariya Brazîlê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Brezîlê]]
*# [[:Kategorî:Erdnîgariya Fransayê li gorî departmanan]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Fransayê li gorî departementan]]
*# [[:Kategorî:Erdnîgariya Hessen]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Hessenê]]
*# [[:Kategorî:Erdnîgariya Holandayê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Holendayê]]
*# [[:Kategorî:Erdnîgariya Komara Çekî]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Çekyayê]]
*# [[:Kategorî:Erdnîgariya Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Erdnîgariya Nemsayê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Awistiryayê]]
*# [[:Kategorî:Erdnîgariya Rojavayê Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Rojavaya Kurdistanê]]
*# [[:Kategorî:Erdnîgariya Sudanê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Sûdanê]]
*# [[:Kategorî:Erdnîgariya Walesê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Erdnîgariya tûrîzmê]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya turîzmê]]
*# [[:Kategorî:Erdnîgariya yewnana kevnare]] → [[:Kategorî:Erdnîgariya Yewnanistana kevnare]]
*# [[:Kategorî:Erdzanî]] → [[:Kategorî:Erdnasî]]
*# [[:Kategorî:Erzirom]] → [[:Kategorî:Erzîrom]]
*# [[:Kategorî:Escalloniaceae]] → [[:Kategorî:Famîleya eskalonyayan]]
*# [[:Kategorî:Esmangerên polon]] → [[:Kategorî:Esmangerên polonyayî]]
*# [[:Kategorî:Estonî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Eston li gorî pîşeyan]]
*# [[:Kategorî:Estonî]] → [[:Kategorî:Eston]]
*# [[:Kategorî:Eyûbiyan]] → [[:Kategorî:Eyûbî]]
*# [[:Kategorî:Ezman]] → [[:Kategorî:Esman]]
*# [[:Kategorî:Eşîrên Rojavayê Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Eşîrên Rojavaya Kurdistanê]]
*# [[:Kategorî:FAST]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera FAST]]
*# [[:Kategorî:Famîleya keweran]] → [[:Kategorî:Famîleya şêfeletan]]
*# [[:Kategorî:Famîleya sosinên Înka]] → [[:Kategorî:Famîleya sosinên înka]]
*# [[:Kategorî:Fas]] → [[:Kategorî:Maroko]]
*# [[:Kategorî:Faunaya Okyanûsya]] → [[:Kategorî:Faunaya Okanûsiyayê]]
*# [[:Kategorî:Faunaya Çemê Dîcleyê]] → [[:Kategorî:Faunaya Dîcleyê]]
*# [[:Kategorî:Faunaya Çemê Firatê]] → [[:Kategorî:Faunaya Firatê]]
*# [[:Kategorî:Felsefevanên kurd]] → [[:Kategorî:Fîlozofên kurd]]
*# [[:Kategorî:Felsefevanên tirk]] → [[:Kategorî:Fîlozofên tirk]]
*# [[:Kategorî:Felsefeya dadweriyê]] → [[:Kategorî:Felsefeya dadê]]
*# [[:Kategorî:Femînîst]] → [[:Kategorî:Femînîzm]]
*# [[:Kategorî:Fiqihzan]] → [[:Kategorî:Fiqihnas]]
*# [[:Kategorî:Fiqihzanên kurd]] → [[:Kategorî:Fiqihnasên kurd]]
*# [[:Kategorî:Firaq]] → [[:Kategorî:Firax]]
*# [[:Kategorî:Firmesun]] → [[:Kategorî:Fîlozof]]
*# [[:Kategorî:Firokevan]] → [[:Kategorî:Pîlot]]
*# [[:Kategorî:Firîşte di Pirtûka Henox de]] → [[:Kategorî:Firîşteyên di Pirtûka Henox de]]
*# [[:Kategorî:Fizîknas ereb]] → [[:Kategorî:Fizîknasên ereb]]
*# [[:Kategorî:Fizîknasên fars]] → [[:Kategorî:Fizîknasên faris]]
*# [[:Kategorî:Fizîknasên polon]] → [[:Kategorî:Fizîknasên polonyayî]]
*# [[:Kategorî:Fizîkvanên kurd]] → [[:Kategorî:Fizîknasên kurd]]
*# [[:Kategorî:Folklor li gorî herêman]] → [[:Kategorî:Zargotin li gorî herêman]]
*# [[:Kategorî:Folklora Rojhilata Navîn]] → [[:Kategorî:Zargotina Rojhilata Navîn]]
*# [[:Kategorî:Folklora asyayî]] → [[:Kategorî:Zargotina asyayî]]
*# [[:Kategorî:Formata dosyayên]] → [[:Kategorî:Formata faylê]]
*# [[:Kategorî:Fotokêş]] → [[:Kategorî:Wênegir]]
*# [[:Kategorî:Fotokêşên îtalî]] → [[:Kategorî:Wênegirên îtalî]]
*# [[:Kategorî:Futbol Amerîkî]] → [[:Kategorî:Futbola amerîkî]]
*# [[:Kategorî:Fîlmên 2001]] → [[:Kategorî:Fîlmên 2001ê]]
*# [[:Kategorî:Fîlmên 2005]] → [[:Kategorî:Fîlmên 2005an]]
*# [[:Kategorî:Fîlmên honaka zanistiyê]] → [[:Kategorî:Fîlmên honaka zanistî]]
*# [[:Kategorî:Fîlmên li ser xwekujiyê]] → [[:Kategorî:Fîlmên li ser xwekuştinê]]
*# [[:Kategorî:Fîlmên superlehengên afroamerîkan]] → [[:Kategorî:Fîlmên superlehengên afroamerîkî]]
*# [[:Kategorî:Fîlmên îranê]] → [[:Kategorî:Fîlmên îranî]]
*# [[:Kategorî:Fîlozofên skotlandî]] → [[:Kategorî:Fîlozofên skotlendî]]
*# [[:Kategorî:Fîlozofên yewnanî]] → [[:Kategorî:Fîlozofên yewnan]]
*# [[:Kategorî:Fîlîpînî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Filîpînî li gorî pîşeyan]]
*# [[:Kategorî:Fîlîpînî]] → [[:Kategorî:Filîpînî]]
*# [[:Kategorî:Fîziyolojî]] → [[:Kategorî:Fizyolojî]]
*# [[:Kategorî:Fîzîknasên brîtanî]] → [[:Kategorî:Fizîknasên brîtanî]]
*# [[:Kategorî:Fîzîkzanên ereb]] → [[:Kategorî:Fizîknasên ereb]]
*# [[:Kategorî:GND]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera GND]]
*# [[:Kategorî:Generic WikiProject templates]] → [[:Kategorî:Şablonên Wîkîprojeyan]]
*# [[:Kategorî:Gernas]] → [[:Kategorî:Leheng]]
*# [[:Kategorî:Gerîlayên Kurd di şer de hatin kuştin]] → [[:Kategorî:Gerîlayên kurd di şer de hatin kuştin]]
*# [[:Kategorî:Giravên Salomon]] → [[:Kategorî:Giravên Silêman]]
*# [[:Kategorî:Girtîgehên Iraqê]] → [[:Kategorî:Girtîgehên li Iraqê]]
*# [[:Kategorî:Giyanewer]] → [[:Kategorî:Jiyan]]
*# [[:Kategorî:Globalîzasyona çandî]] → [[:Kategorî:Cîhanîbûna çandî]]
*# [[:Kategorî:Golên Anatolya Navîn]] → [[:Kategorî:Golên Anatolyaya Navîn]]
*# [[:Kategorî:Gotara bi Xwarîn]] → [[:Kategorî:Gotara bi Xwarîn]]
*# [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya başûr]] → [[:Kategorî:Gotarên bi kurdiya başûr]]
*# [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya navendî]] → [[:Kategorî:Gotara bi soranî]]
*# [[:Kategorî:Gotara bi zaravayên kurdî]] → [[:Kategorî:Gotarên bi zaravayên din]]
*# [[:Kategorî:Gotara bijartî]] → [[:Kategorî:Gotarên bijartî]]
*# [[:Kategorî:Gotarên Fransayê yên bi muhîmiya Herî kêm]] → [[:Kategorî:Gotarên Fransayê bi muhîmiya Herî kêm]]
*# [[:Kategorî:Gotarên Fransayê yên bi sinifa NA]] → [[:Kategorî:Gotarên Fransayê bi sinifa NA]]
*# [[:Kategorî:Gotarên bi &quot;Agahîdank Bajar&quot; û koordînatê]] → [[:Kategorî:Gotarên bi &quot;Agahîdank bajar&quot; û koordînatê]]
*# [[:Kategorî:Gotarên bi &quot;Infobox Navçe&quot; û koordînatê]] → [[:Kategorî:Gotarên bi &quot;Agahîdank navçe&quot; û koordînatê]]
*# [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera WORLDCATID]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera WorldCat Entities]]
*# [[:Kategorî:Gotarên bi wergerandina xirab]] → [[:Kategorî:Rûpelên bi wergerandina xirab]]
*# [[:Kategorî:Gotarên bingehîn bi Nesinifandî]] → [[:Kategorî:Gotarên bingehîn ên nehatine sinifandin]]
*# [[:Kategorî:Gotarên bê çavkanî]] → [[:Kategorî:Gotarên bêçavkanî]]
*# [[:Kategorî:Gotarên ku divê werin sererastkirin]] → [[:Kategorî:Gotarên ku divê werin paqijkirin]]
*# [[:Kategorî:Gotarên ku ne ensîklopedîk in]] → [[:Kategorî:Gotarên bi navdariya ne eşkere]]
*# [[:Kategorî:Gotarên ku werin sererastkirin]] → [[:Kategorî:Gotarên ku divê werin sererastkirin]]
*# [[:Kategorî:Goştê berazê]] → [[:Kategorî:Goştê berazan]]
*# [[:Kategorî:Gundistanên şaristana Ûrmiyeyê]] → [[:Kategorî:Gundistanên Ûrmiyeyê (navçe)]]
*# [[:Kategorî:Gundên Depeyê]] → [[:Kategorî:Gundên Depê]]
*# [[:Kategorî:Gundên Kuluyê]] → [[:Kategorî:Gundên Qulekê]]
*# [[:Kategorî:Gundên Melkişîyê]] → [[:Kategorî:Gundên Melkişiyê]]
*# [[:Kategorî:Gundên Pirsûsê]] → [[:Kategorî:Gundên Sirûcê]]
*# [[:Kategorî:Gundên Silîvana]] → [[:Kategorî:Gundên Mirgewerê]]
*# [[:Kategorî:Gundên noqavkirî bi sedema Projeya Başûrê Rojhilata Anatoliyayê (GAP)]] → [[:Kategorî:Cihên noqavkirî bi sedema Projeya Başûrê Rojhilata Anatoliyayê (GAP)]]
*# [[:Kategorî:Gundên parêzgeha Dêrsimê]] → [[:Kategorî:Gundên Dêrsimê (parêzgeh)]]
*# [[:Kategorî:Gundên Çaypareê]] → [[:Kategorî:Gundên Çaypareyê]]
*# [[:Kategorî:Gundên çaypareyê]] → [[:Kategorî:Gundên Çaypareyê]]
*# [[:Kategorî:Gundên çaypareê]] → [[:Kategorî:Gundên Çaypareyê]]
*# [[:Kategorî:Gundên şaristana Şot]] → [[:Kategorî:Gundên Şotê (navçe)]]
*# [[:Kategorî:Gundên şaristana Şotê]] → [[:Kategorî:Gundên Şotê (navçe)]]
*# [[:Kategorî:Gîtarvanên kîprosî]] → [[:Kategorî:Gîtarvanên qibrisî]]
*# [[:Kategorî:Gûatêmala]] → [[:Kategorî:Guatemala]]
*# [[:Kategorî:Gûatêmalî]] → [[:Kategorî:Guatemalî]]
*# [[:Kategorî:Güneydoğu Anadolu Bölgesi]] → [[:Kategorî:Herêma Başûrê Rojhilatê Anatolyayê]]
*# [[:Kategorî:Hedîsvanê fars]] → [[:Kategorî:Hedîsvanên faris]]
*# [[:Kategorî:Hedîsvanên fars]] → [[:Kategorî:Hedîsvanên faris]]
*# [[:Kategorî:Helbestvan li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Helbestvan li gorî neteweyan]]
*# [[:Kategorî:Helbestvanên fars]] → [[:Kategorî:Helbestvanên faris]]
*# [[:Kategorî:Helbestvanên fînlandî]] → [[:Kategorî:Helbestvanên fînlendî]]
*# [[:Kategorî:Helbestvanên kurd Xorasanê]] → [[:Kategorî:Helbestvanên kurdên Xorasanê]]
*# [[:Kategorî:Helbestvanên polon]] → [[:Kategorî:Helbestvanên polonyayî]]
*# [[:Kategorî:Helbestvanên romantîkê]] → [[:Kategorî:Helbestvanên romantîk]]
*# [[:Kategorî:Helbestvanên zimanê farsî]] → [[:Kategorî:Helbestvanên zimanê farisî]]
*# [[:Kategorî:Helbestvanên şîlîyî]] → [[:Kategorî:Helbestvanên şîliyî]]
*# [[:Kategorî:Hemîd Kerzeî]] → [[:Kategorî:Hamid Kerzay]]
*# [[:Kategorî:Hemû gotarên reklamî]] → [[:Kategorî:Hemû gotarên wekî reklamê]]
*# [[:Kategorî:Hemû rûpelên bi kêm girêdanan]] → [[:Kategorî:Hemû gotarên bi kêm girêdanan]]
*# [[:Kategorî:Hemû rûpelên bi kêm girêdanên]] → [[:Kategorî:Hemû rûpelên bi kêm girêdanan]]
*# [[:Kategorî:Hemû şirket]] → [[:Kategorî:Şirket]]
*# [[:Kategorî:Herpetologî]] → [[:Kategorî:Herpetolojî]]
*# [[:Kategorî:Herêmên Holandayê]] → [[:Kategorî:Parêzgehên Holendayê]]
*# [[:Kategorî:Herêmên Holendayê]] → [[:Kategorî:Parêzgehên Holendayê]]
*# [[:Kategorî:Herêmên Komara Çekî]] → [[:Kategorî:Herêmên Çekyayê]]
*# [[:Kategorî:Herêmên Yewnanistanê]] → [[:Kategorî:Parêzgehên Yewnanistanê]]
*# [[:Kategorî:Herêmên dîrokî li Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Herêmên dîrokî yên Kurdistanê]]
*# [[:Kategorî:Herêmên otonom]] → [[:Kategorî:Herêmên xweser]]
*# [[:Kategorî:Hewanasî]] → [[:Kategorî:Meteorolojî]]
*# [[:Kategorî:Heywanên çîrokî]] → [[:Kategorî:Heywanên mîtolojîk]]
*# [[:Kategorî:Hezarsal li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Hezarsal li Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Hezarsal li Portugalê]] → [[:Kategorî:Hezarsal li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Hezarsal li Walesê]] → [[:Kategorî:Hezarsal li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Hezarsala 1em]] → [[:Kategorî:Hezarsala 1ê]]
*# [[:Kategorî:Hezarsala 1ê li Portugalê]] → [[:Kategorî:Hezarsala 1ê li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Hezarsala 2an li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Hezarsala 2an li Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Hezarsala 2an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Hezarsala 2an li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Hezarsala 2yem]] → [[:Kategorî:Hezarsala 2an]]
*# [[:Kategorî:Hezarsala 3an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Hezarsala 3an li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Hezarsala 3an li Walesê]] → [[:Kategorî:Hezarsala 3an li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Hezzo]] → [[:Kategorî:Hezo]]
*# [[:Kategorî:Hikûmdarên Asyayê]] → [[:Kategorî:Hikûmdarên li Asyayê]]
*# [[:Kategorî:Hikûmeta Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Hikûmeta Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Hilanok]] → [[:Kategorî:Asansor]]
*# [[:Kategorî:Hochsauerland]] → [[:Kategorî:Hochsauerlandkreis]]
*# [[:Kategorî:Homoseksuelî]] → [[:Kategorî:Hevzayendîtî]]
*# [[:Kategorî:Huner li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Huner li Qibrisê]]
*# [[:Kategorî:Huner li Walesê]] → [[:Kategorî:Huner li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Hunermendê Operayê]] → [[:Kategorî:Hunermendê operayê]]
*# [[:Kategorî:Hunermendê operayê]] → [[:Kategorî:Hunermendên operayê]]
*# [[:Kategorî:Hunermendên hindî]] → [[:Kategorî:Hunermendên hindistanî]]
*# [[:Kategorî:Hunermendên ji Cardiffê]] → [[:Kategorî:Hunermendên ji Kardîfê]]
*# [[:Kategorî:Hunermendên jin ên bîseksuel]] → [[:Kategorî:Hunermendên bîseksuel ên jin]]
*# [[:Kategorî:Hunermendên kurd Xorasanê]] → [[:Kategorî:Hunermendên kurdên Xorasanê]]
*# [[:Kategorî:Hunerên ahengê li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Hunerên ahengê li Qibrisê]]
*# [[:Kategorî:Hunerên ahengê li Walesê]] → [[:Kategorî:Hunerên ahengê li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Hêzên esmanî yên Brîtanyayê]] → [[:Kategorî:Hêzên Esmanî yên Brîtanyayê]]
*# [[:Kategorî:Hêzên esmanî yên Keyaniyê]] → [[:Kategorî:Hêzên esmanî yên Brîtanyayê]]
*# [[:Kategorî:ISNI]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera ISNI]]
*# [[:Kategorî:Infobox]] → [[:Kategorî:Agahîdank]]
*# [[:Kategorî:Japonya]] → [[:Kategorî:Japon]]
*# [[:Kategorî:Jazz]] → [[:Kategorî:Caz]]
*# [[:Kategorî:Jidayikbun 1970]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1970]]
*# [[:Kategorî:Jidayikbûn hezarsala 2yem]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn hezarsala 2an]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 0î b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 0î b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 10 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 10 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 100 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 100 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1000î]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1000î]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1001]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1001]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1002]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1002]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1003]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1003]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1004]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1004]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1005]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1005]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1006]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1006]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1007]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1007]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1008]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1008]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1009]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1009]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 100]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 100]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 100î b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 100î b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 100î]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 100î]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1010]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1010]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1010î]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1010î]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1012]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1012]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1013]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1013]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1014]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1014]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1015]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1015]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1016]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1016]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1017]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1017]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1018]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1018]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1019]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1019]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1020]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1020]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1020î]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1020î]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1021]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1021]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1022]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1022]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1023]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1023]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1024]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1024]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1025]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1025]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1026]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1026]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1027]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1027]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1028]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1028]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1029]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1029]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1030]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1030]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1030î]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1030î]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1031]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1031]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1032]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1032]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1033]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1033]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1034]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1034]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1035]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1035]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1036]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1036]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1037]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1037]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1038]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1038]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1039]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1039]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1040]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1040]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1040î]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1040î]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1041]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1041]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1042]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1042]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1043]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1043]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1044]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1044]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1045]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1045]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1046]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1046]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1047]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1047]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1048]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1048]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1049]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1049]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1050]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1050]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1050î]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1050î]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1051]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1051]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1052]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1052]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1053]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1053]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1054]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1054]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1055]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1055]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1056]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1056]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1057]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1057]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1058]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1058]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1059]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1059]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 106 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 106 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1060]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1060]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1061]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1061]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1062]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1062]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1063]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1063]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1064]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1064]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1065]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1065]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1066]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1066]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1067]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1067]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1068]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1068]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1069]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1069]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1070]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1070]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1071]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1071]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1072]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1072]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1073]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1073]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1074]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1074]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1075]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1075]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1076]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1076]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1077]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1077]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1078]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1078]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1079]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1079]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1080]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1080]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1081]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1081]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1082]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1082]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1083]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1083]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1084]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1084]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1085]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1085]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1086]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1086]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1087]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1087]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1088]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1088]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1089]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1089]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1090]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1090]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1091]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1091]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1092]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1092]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1093]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1093]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1094]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1094]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1095]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1095]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1096]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1096]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1097]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1097]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1098]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1098]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1099]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1099]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1100]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1100]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1101]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1101]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1102]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1102]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1103]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1103]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1104]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1104]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1105]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1105]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1106]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1106]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1107]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1107]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1108]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1108]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1109]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1109]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1110]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1110]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1111]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1111]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1112]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1112]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1113]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1113]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1114]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1114]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1115]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1115]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1116]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1116]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1117]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1117]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1118]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1118]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1119]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1119]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1120]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1120]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1121]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1121]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1122]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1122]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1123]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1123]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1124]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1124]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1125]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1125]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1126]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1126]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1127]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1127]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1128]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1128]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1129]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1129]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1130]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1130]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1131]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1131]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1132]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1132]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1133]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1133]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1134]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1134]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1135]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1135]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1136]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1136]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1137]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1137]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1138]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1138]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1139]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1139]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1140]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1140]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1141]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1141]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1142]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1142]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1143]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1143]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1144]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1144]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1145]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1145]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1146]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1146]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1147]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1147]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1148]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1148]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1149]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1149]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1150]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1150]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1151]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1151]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1152]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1152]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1153]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1153]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1154]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1154]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1155]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1155]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1156]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1156]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1157]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1157]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1158]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1158]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1159]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1159]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1160]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1160]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1161]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1161]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1162]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1162]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1163]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1163]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1164]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1164]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1165]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1165]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1166]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1166]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1167]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1167]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1168]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1168]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1169]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1169]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1170]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1170]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1171]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1171]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1172]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1172]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1173]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1173]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1174]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1174]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1175]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1175]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1176]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1176]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1177]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1177]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1178]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1178]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1179]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1179]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1180]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1180]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1181]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1181]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1182]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1182]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1183]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1183]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1184]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1184]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1185]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1185]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1186]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1186]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1187]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1187]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1188]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1188]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1189]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1189]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1190]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1190]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1191]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1191]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1192]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1192]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1193]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1193]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1194]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1194]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1195]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1195]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1196]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1196]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1197]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1197]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1198]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1198]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1199]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1199]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1200]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1200]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1201]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1201]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1202]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1202]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1203]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1203]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1204]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1204]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1205]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1205]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1206]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1206]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1207]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1207]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1208]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1208]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1209]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1209]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1210]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1210]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1211]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1211]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1212]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1212]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1213]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1213]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1214]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1214]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1215]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1215]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1216]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1216]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1217]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1217]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1218]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1218]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1219]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1219]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 121]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 121]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1220]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1220]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1221]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1221]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1222]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1222]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1223]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1223]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1224]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1224]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1225]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1225]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1226]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1226]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1227]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1227]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1228]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1228]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1229]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1229]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1230]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1230]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1231]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1231]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1232]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1232]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1233]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1233]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1234]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1234]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1235]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1235]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1236]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1236]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1237]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1237]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1238]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1238]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1239]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1239]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 123]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 123]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1240]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1240]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1241]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1241]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1242]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1242]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1243]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1243]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1244]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1244]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1245]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1245]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1246]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1246]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1247]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1247]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1248]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1248]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1249]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1249]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 124]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 124]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1250]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1250]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1251]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1251]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1252]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1252]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1253]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1253]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1254]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1254]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1255]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1255]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1256]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1256]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1257]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1257]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1258]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1258]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1259]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1259]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1260]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1260]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1261]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1261]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1262]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1262]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1263]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1263]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1264]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1264]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1265]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1265]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1266]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1266]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1267]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1267]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1268]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1268]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1269]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1269]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 126]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 126]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1270]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1270]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1271]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1271]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1272]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1272]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1273]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1273]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1274]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1274]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1275]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1275]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1276]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1276]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1277]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1277]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1278]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1278]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1279]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1279]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1280]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1280]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1281]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1281]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1282]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1282]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1283]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1283]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1284]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1284]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1285]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1285]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1286]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1286]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1287]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1287]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1288]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1288]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1289]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1289]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1290]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1290]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1291]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1291]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1292]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1292]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1293]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1293]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1294]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1294]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1295]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1295]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1296]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1296]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1297]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1297]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1298]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1298]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1299]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1299]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 129]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 129]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 12]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 12]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1301]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1301]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1302]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1302]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1303]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1303]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1304]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1304]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1305]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1305]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1306]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1306]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1307]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1307]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1308]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1308]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1309]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1309]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 130]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 130]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1310]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1310]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1312]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1312]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1313]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1313]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1314]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1314]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1315]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1315]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1316]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1316]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1317]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1317]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1318]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1318]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1319]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1319]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1320]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1320]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1321]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1321]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1322]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1322]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1323]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1323]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1324]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1324]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1325]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1325]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1326]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1326]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1327]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1327]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1328]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1328]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1329]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1329]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1330]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1330]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1331]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1331]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1332]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1332]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1333]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1333]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1334]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1334]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1335]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1335]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1336]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1336]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1337]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1337]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1338]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1338]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1339]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1339]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1340]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1340]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1341]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1341]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1342]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1342]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1343]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1343]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1344]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1344]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1345]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1345]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1346]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1346]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1347]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1347]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1348]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1348]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1349]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1349]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1350]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1350]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1351]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1351]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1352]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1352]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1353]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1353]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1354]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1354]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1355]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1355]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1356]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1356]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1357]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1357]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1358]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1358]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1359]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1359]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1360]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1360]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1361]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1361]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1362]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1362]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1363]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1363]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1364]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1364]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1365]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1365]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1366]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1366]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1367]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1367]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1368]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1368]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1369]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1369]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1370]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1370]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1371]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1371]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1372]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1372]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1373]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1373]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1374]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1374]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1375]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1375]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1376]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1376]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1377]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1377]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1378]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1378]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1379]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1379]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1380]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1380]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1381]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1381]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1382]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1382]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1383]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1383]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1384]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1384]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1385]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1385]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1386]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1386]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1387]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1387]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1388]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1388]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1389]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1389]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1390]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1390]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1391]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1391]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1392]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1392]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1393]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1393]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1394]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1394]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1395]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1395]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1396]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1396]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1397]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1397]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1398]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1398]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1399]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1399]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 140 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 140 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1401]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1401]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1402]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1402]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1403]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1403]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1404]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1404]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1405]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1405]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1406]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1406]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1407]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1407]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1408]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1408]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1409]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1409]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1410]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1410]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1412]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1412]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1413]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1413]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1414]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1414]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1415]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1415]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1416]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1416]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1417]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1417]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1418]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1418]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1419]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1419]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1420]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1420]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1421]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1421]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1422]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1422]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1423]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1423]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1424]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1424]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1425]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1425]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1426]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1426]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1427]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1427]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1428]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1428]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1429]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1429]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1430]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1430]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1431]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1431]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1432]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1432]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1433]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1433]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1434]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1434]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1435]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1435]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1436]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1436]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1437]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1437]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1438]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1438]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1439]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1439]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1440]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1440]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1441]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1441]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1442]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1442]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1443]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1443]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1444]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1444]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1445]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1445]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1446]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1446]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1447]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1447]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1448]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1448]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1449]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1449]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1450]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1450]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1451]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1451]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1452]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1452]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1453]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1453]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1454]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1454]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1455]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1455]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1456]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1456]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1457]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1457]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1458]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1458]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1459]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1459]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 145]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 145]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1460]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1460]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1461]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1461]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1462]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1462]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1463]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1463]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1464]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1464]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1465]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1465]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1466]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1466]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1467]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1467]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1468]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1468]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1469]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1469]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1470]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1470]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1471]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1471]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1472]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1472]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1473]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1473]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1474]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1474]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1475]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1475]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1476]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1476]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1477]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1477]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1478]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1478]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1479]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1479]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1480]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1480]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1481]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1481]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1482]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1482]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1483]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1483]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1484]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1484]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1485]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1485]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1486]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1486]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1487]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1487]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1488]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1488]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1489]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1489]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1490]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1490]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1491]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1491]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1492]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1492]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1493]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1493]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1494]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1494]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1495]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1495]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1496]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1496]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1497]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1497]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1498]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1498]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1499]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1499]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1500]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1500]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1501]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1501]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1502]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1502]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1503]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1503]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1504]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1504]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1505]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1505]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1506]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1506]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1507]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1507]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1508]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1508]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1509]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1509]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1510]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1510]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1511]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1511]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1512]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1512]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1513]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1513]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1514]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1514]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1515]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1515]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1516]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1516]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1517]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1517]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1518]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1518]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1519]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1519]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1520]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1520]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1521]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1521]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1522]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1522]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1523]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1523]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1524]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1524]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1525]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1525]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1526]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1526]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1527]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1527]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1528]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1528]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1529]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1529]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1530]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1530]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1531]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1531]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1532]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1532]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1533]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1533]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1534]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1534]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1535]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1535]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1536]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1536]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1537]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1537]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1538]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1538]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1539]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1539]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1540]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1540]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1541]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1541]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1542]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1542]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1543]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1543]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1544]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1544]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1545]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1545]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1546]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1546]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1547]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1547]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1548]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1548]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1549]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1549]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1550]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1550]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1551]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1551]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1552]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1552]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1553]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1553]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1554]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1554]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1555]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1555]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1556]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1556]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1557]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1557]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1558]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1558]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1559]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1559]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1560]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1560]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1561]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1561]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1562]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1562]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1563]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1563]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1564]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1564]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1565]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1565]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1566]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1566]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1567]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1567]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1568]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1568]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1569]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1569]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1570]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1570]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1571]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1571]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1572]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1572]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1573]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1573]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1574]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1574]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1575]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1575]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1576]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1576]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1577]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1577]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1578]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1578]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1579]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1579]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1580]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1580]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1581]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1581]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1582]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1582]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1583]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1583]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1584]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1584]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1585]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1585]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1586]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1586]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1587]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1587]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1588]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1588]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1589]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1589]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1590]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1590]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1591]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1591]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1592]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1592]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1593]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1593]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1594]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1594]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1595]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1595]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1596]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1596]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1597]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1597]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1598]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1598]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1599]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1599]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 15]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 15]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1601]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1601]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1602]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1602]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1603]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1603]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1604]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1604]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1605]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1605]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1606]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1606]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1607]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1607]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1608]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1608]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1609]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1609]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1610]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1610]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1611]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1611]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1612]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1612]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1613]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1613]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1614]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1614]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1615]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1615]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1616]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1616]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1617]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1617]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1618]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1618]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1619]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1619]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 161]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 161]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1620]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1620]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1621]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1621]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1622]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1622]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1623]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1623]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1624]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1624]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1625]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1625]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1626]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1626]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1627]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1627]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1628]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1628]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1629]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1629]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1630]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1630]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1631]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1631]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1632]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1632]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1633]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1633]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1634]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1634]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1635]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1635]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1636]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1636]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1637]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1637]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1638]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1638]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1639]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1639]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1640]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1640]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1641]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1641]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1642]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1642]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1643]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1643]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1644]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1644]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1645]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1645]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1646]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1646]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1647]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1647]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1648]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1648]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1649]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1649]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1650]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1650]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1651]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1651]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1652]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1652]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1653]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1653]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1654]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1654]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1655]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1655]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1656]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1656]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1657]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1657]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1658]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1658]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1659]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1659]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 165]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 165]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1660]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1660]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1661]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1661]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1662]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1662]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1663]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1663]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1664]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1664]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1665]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1665]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1666]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1666]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1667]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1667]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1668]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1668]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1669]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1669]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1670]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1670]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1671]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1671]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1672]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1672]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1673]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1673]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1674]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1674]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1675]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1675]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1676]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1676]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1677]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1677]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1678]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1678]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1679]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1679]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1680]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1680]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1681]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1681]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1682]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1682]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1683]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1683]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1684]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1684]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1685]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1685]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1686]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1686]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1687]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1687]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1688]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1688]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1689]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1689]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1690]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1690]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1691]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1691]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1692]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1692]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1693]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1693]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1694]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1694]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1695]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1695]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1696]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1696]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1697]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1697]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1698]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1698]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1699]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1699]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1700]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1700]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1701]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1701]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1702]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1702]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1703]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1703]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1704]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1704]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1705]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1705]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1706]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1706]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1707]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1707]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1708]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1708]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1709]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1709]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1710]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1710]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1711]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1711]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1712]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1712]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1713]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1713]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1714]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1714]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1715]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1715]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1716]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1716]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1717]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1717]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1718]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1718]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1719]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1719]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1720]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1720]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1721]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1721]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1722]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1722]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1723]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1723]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1724]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1724]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1725]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1725]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1726]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1726]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1727]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1727]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1728]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1728]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1729]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1729]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1730]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1730]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1731]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1731]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1732]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1732]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1733]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1733]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1734]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1734]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1735]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1735]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1736]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1736]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1737]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1737]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1738]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1738]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1739]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1739]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1740]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1740]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1741]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1741]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1742]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1742]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1743]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1743]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1744]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1744]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1745]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1745]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1746]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1746]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1747]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1747]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1748]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1748]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1749]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1749]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1750]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1750]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1751]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1751]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1752]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1752]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1753]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1753]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1754]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1754]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1755]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1755]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1756]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1756]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1757]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1757]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1758]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1758]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1759]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1759]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1760]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1760]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1761]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1761]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1762]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1762]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1763]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1763]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1764]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1764]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1765]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1765]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1766]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1766]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1767]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1767]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1768]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1768]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1769]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1769]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1770]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1770]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1771]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1771]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1772]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1772]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1773]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1773]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1774]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1774]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1775]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1775]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1776]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1776]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1777]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1777]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1778]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1778]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1779]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1779]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1780]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1780]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1781]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1781]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1782]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1782]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1783]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1783]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1784]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1784]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1785]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1785]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1786]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1786]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1787]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1787]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1788]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1788]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1789]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1789]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1790]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1790]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1791]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1791]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1792]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1792]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1793]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1793]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1794]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1794]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1795]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1795]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1796]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1796]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1797]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1797]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1798]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1798]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1799]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1799]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1800]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1800]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1801]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1801]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1802]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1802]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1803]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1803]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1804]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1804]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1805]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1805]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1806]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1806]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1807]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1807]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1808]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1808]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1809]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1809]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 180]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 180]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1810]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1810]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1811]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1811]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1812]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1812]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1813]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1813]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1814]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1814]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1815]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1815]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1816]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1816]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1817]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1817]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1818]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1818]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1819]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1819]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1820]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1820]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1821]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1821]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1822]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1822]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1823]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1823]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1824]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1824]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1825]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1825]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1826]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1826]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1827]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1827]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1828]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1828]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1829]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1829]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1830]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1830]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1831]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1831]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1832]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1832]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1833]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1833]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1834]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1834]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1835]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1835]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1836]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1836]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1837]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1837]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1838]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1838]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1839]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1839]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1840]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1840]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1841]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1841]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1842]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1842]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1843]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1843]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1844]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1844]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1845]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1845]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1846]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1846]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1847]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1847]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1848]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1848]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1849]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1849]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 185 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 185 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1850]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1850]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1851]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1851]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1852]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1852]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1853]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1853]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1854]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1854]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1855]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1855]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1856]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1856]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1857]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1857]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1858]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1858]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1859]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1859]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1860]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1860]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1861]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1861]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1862]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1862]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1863]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1863]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1864]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1864]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1865]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1865]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1866]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1866]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1867]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1867]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1868]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1868]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1869]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1869]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1870]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1870]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1871]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1871]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1872]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1872]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1873]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1873]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1874]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1874]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1875]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1875]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1876]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1876]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1877]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1877]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1878]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1878]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1879]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1879]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1880]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1880]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1881]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1881]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1882]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1882]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1883]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1883]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1884]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1884]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1885]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1885]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1886]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1886]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1887]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1887]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1888]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1888]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1889]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1889]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 188]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 188]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1890]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1890]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1891]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1891]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1892]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1892]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1893]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1893]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1894]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1894]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1895]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1895]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1896]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1896]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1897]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1897]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1898]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1898]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1899]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1899]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 189]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 189]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1900]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1900]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1901]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1901]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1903]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1903]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1904]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1904]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1905]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1905]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1906]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1906]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1907]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1907]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1908]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1908]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1909]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1909]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1910]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1910]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1911]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1911]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1912]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1912]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1913]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1913]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1914]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1914]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1915]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1915]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1916]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1916]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1917]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1917]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1918]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1918]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1919]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1919]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1920]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1920]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1921]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1921]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1922]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1922]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1923]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1923]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1924]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1924]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1925]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1925]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1926]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1926]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1927]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1927]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1928]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1928]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 192]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 192]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1930]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1930]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1931]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1931]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1932]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1932]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1933]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1933]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1934]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1934]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1935]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1935]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1936]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1936]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1937]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1937]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1938]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1938]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1939]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1939]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1940]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1940]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1941]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1941]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1942]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1942]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1943]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1943]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1944]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1944]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1945]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1945]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1948]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1948]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1949]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1949]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1952]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1952]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1953]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1953]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1955]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1955]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1958]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1958]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1959]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1959]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1961]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1961]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1962]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1962]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1963]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1963]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1964]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1964]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1965]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1965]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1966]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1966]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1967]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1967]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1971]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1971]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1972]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1972]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1973]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1973]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1976]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1976]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1978]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1978]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1979]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1979]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1980]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1980]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1981]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1981]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1982]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1982]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1983]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1983]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1984]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1984]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1985]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1985]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1986]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1986]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1987]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1987]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1988]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1988]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1989]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1989]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1990]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1990]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1991]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1991]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1992]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1992]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1993]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1993]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1994]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1994]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1995]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1995]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1996]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1996]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1997]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1997]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 1998]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1998]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 2000]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 2000]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 2001]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 2001]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 2002]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 2002]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 2003]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 2003]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 2006]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 2006]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 2007]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 2007]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 2009]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 2009]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 2012]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 2012]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 204]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 204]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 205]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 205]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 208]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 208]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 216]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 216]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 225]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 225]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 229 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 229 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 240]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 240]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 247 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 247 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 260 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 260 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 265 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 265 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 272]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 272]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 27]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 27]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 284 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 284 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 286 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 286 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 298]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 298]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 3 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 3 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 309 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 309 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 309]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 309]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 30]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 30]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 321]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 321]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 328]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 328]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 32]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 32]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 347]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 347]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 354]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 354]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 356 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 356 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 360]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 360]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 37]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 37]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 384 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 384 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 384]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 384]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 39]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 39]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 40]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 40]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 42 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 42 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 428 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 428 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 43 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 43 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 473]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 473]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 476]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 476]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 497]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 497]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 51]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 51]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 539]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 539]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 53]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 53]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 544 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 544 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 546]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 546]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 549]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 549]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 551 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 551 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 555]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 555]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 556]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 556]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 560]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 560]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 563]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 563]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 565]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 565]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 567]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 567]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 568]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 568]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 569]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 569]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 570]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 570]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 573]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 573]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 574]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 574]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 575]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 575]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 576]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 576]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 579]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 579]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 580]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 580]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 581]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 581]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 583]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 583]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 584]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 584]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 585]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 585]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 588]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 588]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 590]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 590]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 591]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 591]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 592]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 592]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 593]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 593]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 594]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 594]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 595]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 595]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 596]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 596]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 598]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 598]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 599]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 599]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 600]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 600]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 601]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 601]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 603]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 603]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 605]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 605]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 606]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 606]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 608]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 608]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 610]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 610]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 611]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 611]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 612]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 612]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 614]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 614]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 615]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 615]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 619]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 619]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 61]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 61]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 624]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 624]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 625]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 625]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 626]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 626]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 63 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 63 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 646]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 646]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 65 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 65 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 668]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 668]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 675 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 675 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 675]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 675]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 677]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 677]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 69 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 69 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 699]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 699]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 70 b.z.]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 70 b.z.]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 700]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 700]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 711]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 711]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 714]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 714]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 718]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 718]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 721]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 721]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 724]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 724]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 740]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 740]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 742]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 742]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 750]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 750]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 766]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 766]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 767]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 767]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 768]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 768]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 76]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 76]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 776]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 776]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 780]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 780]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 781]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 781]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 786]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 786]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 787]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 787]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 789]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 789]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 790]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 790]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 796]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 796]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 798]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 798]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 800]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 800]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 801]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 801]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 802]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 802]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 804]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 804]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 805]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 805]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 810]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 810]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 815]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 815]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 820]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 820]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 821]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 821]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 824]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 824]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 827]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 827]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 828]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 828]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 830]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 830]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 835]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 835]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 839]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 839]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 850]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 850]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 853]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 853]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 858]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 858]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 864]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 864]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 865]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 865]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 86]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 86]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 873]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 873]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 880]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 880]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 893]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 893]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 895]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 895]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 896]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 896]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 900]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 900]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 901]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 901]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 903]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 903]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 908]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 908]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 910]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 910]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 920]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 920]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 932]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 932]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 935]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 935]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 936]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 936]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 940]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 940]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 945]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 945]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 950]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 950]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 953]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 953]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 960]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 960]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 965]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 965]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 966]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 966]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 971]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 971]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 972]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 972]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 973]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 973]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 974]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 974]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 978]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 978]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 980]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 980]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn 998]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 998]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn Dijon]] → [[:Kategorî:Kesên ji Dijonê]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn sedsala 7'an]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn sedsala 7an]]
*# [[:Kategorî:Jidayîkbûn sedsala 7an]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn sedsala 7an]]
*# [[:Kategorî:Jin li Antarktîka]] → [[:Kategorî:Jin li Antarktîkayê]]
*# [[:Kategorî:Jin li gorî pîşeyê]] → [[:Kategorî:Jin li gorî pîşeyan]]
*# [[:Kategorî:Jinên Azerî]] → [[:Kategorî:Jinên azerî]]
*# [[:Kategorî:Jinên awistralyayî]] → [[:Kategorî:Jinên awistralî]]
*# [[:Kategorî:Jinên fînlandî]] → [[:Kategorî:Jinên fînlendî]]
*# [[:Kategorî:Jinên li Awistralyayê]] → [[:Kategorî:Jin li Awistralyayê]]
*# [[:Kategorî:Jinên li Okyanûsyayê]] → [[:Kategorî:Jin li Okyanûsyayê]]
*# [[:Kategorî:Jinên polon]] → [[:Kategorî:Jinên polonyayî]]
*# [[:Kategorî:Joanne K. Rowling]] → [[:Kategorî:J. K. Rowling]]
*# [[:Kategorî:Jîngeh li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Jîngeh li Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Jîngeh li Walesê]] → [[:Kategorî:Jîngeh li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Kabilcevz]] → [[:Kategorî:Qabilcewz]]
*# [[:Kategorî:Kafkasya]] → [[:Kategorî:Qefqasya]]
*# [[:Kategorî:Kamboçyayî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Kambocayî li gorî pîşeyan]]
*# [[:Kategorî:Kamboçyayî]] → [[:Kategorî:Kambocayî]]
*# [[:Kategorî:Kanalên Amerîkayê]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên Amerîkayê]]
*# [[:Kategorî:Kanalên pirzimanî]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên pirzimanî]]
*# [[:Kategorî:Kanalên televîzyona yên Brezîlya]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên Brezîlê]]
*# [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên Arjantînî]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên Arjentînê]]
*# [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên Brezîlya]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên Brezîlê]]
*# [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên bi spanî]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên bi zimanê spanî]]
*# [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên inglîzî]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên bi zimanê inglîzî]]
*# [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên portekîzî]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên bi zimanê portûgalî]]
*# [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên portûgalî]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên bi zimanê portûgalî]]
*# [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên spanî]] → [[:Kategorî:Kanalên televîzyonê yên bi zimanê spanî]]
*# [[:Kategorî:Karakterên honakî]] → [[:Kategorî:Kesayetên honakî]]
*# [[:Kategorî:Kardiyolojî]] → [[:Kategorî:Dilnasî]]
*# [[:Kategorî:Kareba]] → [[:Kategorî:Elektrîk]]
*# [[:Kategorî:Karsazên walesî]] → [[:Kategorî:Karsazên wêlsî]]
*# [[:Kategorî:Karsazî li Walesê]] → [[:Kategorî:Karsazî li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Karta dayikî]] → [[:Kategorî:Makekart]]
*# [[:Kategorî:Kasa Cîhanê ya Jinan a FIFA]] → [[:Kategorî:Kasa Cîhanî ya Jinan a FIFA]]
*# [[:Kategorî:Kasa Cîhanê]] → [[:Kategorî:Kasa Cîhanî]]
*# [[:Kategorî:Katalan]] → [[:Kategorî:Ketelan]]
*# [[:Kategorî:Kategoriyên li gorî parzemîn û sedsalan]] → [[:Kategorî:Kategorî li gorî parzemîn û sedsalan]]
*# [[:Kategorî:Kategoriyên mirovan ên antropolojîk]] → [[:Kategorî:Kategoriyên antropolojîk ên mirovan]]
*# [[:Kategorî:Kategorî li gorî bajarên li Înglistanê]] → [[:Kategorî:Kategorî li gorî bajarên Înglistanê]]
*# [[:Kategorî:Kategorî li gorî dûgelan]] → [[:Kategorî:Kategorî li gorî welatan]]
*# [[:Kategorî:Kel]] → [[:Kategorî:Keleh]]
*# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Asyayê li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Asyayê li gorî welatan]]
*# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Asyayê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Asyayê]]
*# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Efxanistanê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Efxanistanê]]
*# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Ewropayê li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Ewropayê li gorî welatan]]
*# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Ewropayê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Ewropayê]]
*# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Kurdistanê]]
*# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Tirkiyeyê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Tirkiyeyê]]
*# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li gorî parzemînan]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li gorî parzemînan]]
*# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li gorî welatan]]
*# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Îranê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Îranê]]
*# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê li Îtalyayê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Îtalyayê]]
*# [[:Kategorî:Kelepora Cîhanê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê]]
*# [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Kelheyên Wanê]] → [[:Kategorî:Kelehên Wanê]]
*# [[:Kategorî:Kelheyên li Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Kelehên li Kurdistanê]]
*# [[:Kategorî:Kembodja]] → [[:Kategorî:Kamboca]]
*# [[:Kategorî:Keneda]] → [[:Kategorî:Kanada]]
*# [[:Kategorî:Kentucky]] → [[:Kategorî:Kentakî]]
*# [[:Kategorî:Kes li gorî olan]] → [[:Kategorî:Kes li gorî dînan]]
*# [[:Kategorî:Kes li gorî pîşe,sedsal û neteweyan]] → [[:Kategorî:Kes li gorî pîşe, sedsal û neteweyan]]
*# [[:Kategorî:Keseyetên di destanên kurdan de]] → [[:Kategorî:Kesayetên di destanên kurdan de]]
*# [[:Kategorî:Kesên Asyayî yên sedsala 20an]] → [[:Kategorî:Kesên asyayî yên sedsala 20an]]
*# [[:Kategorî:Kesên Asyayî yên sedsala 21an]] → [[:Kategorî:Kesên asyayî yên sedsala 21an]]
*# [[:Kategorî:Kesên Leşciwanî]] → [[:Kategorî:Leşciwanî]]
*# [[:Kategorî:Kesên hezarsala 2yem]] → [[:Kategorî:Kesên hezarsala 2an]]
*# [[:Kategorî:Kesên ji Almanya]] → [[:Kategorî:Kesên ji Almanyayê]]
*# [[:Kategorî:Kesên ji Arjentînê]] → [[:Kategorî:Arjentînî]]
*# [[:Kategorî:Kesên ji Awistriyayê li gorî bajaran]] → [[:Kategorî:Kesên ji Awistiryayê li gorî bajaran]]
*# [[:Kategorî:Kesên ji Cardiffê li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Kesên ji Kardîfê li gorî pîşeyan]]
*# [[:Kategorî:Kesên ji Cardiffê]] → [[:Kategorî:Kesên ji Kardîfê]]
*# [[:Kategorî:Kesên ji Kinikan]] → [[:Kategorî:Kesên ji Kinikanê]]
*# [[:Kategorî:Kesên ji Navçeyên Kurdistanê (parêzgeh)]] → [[:Kategorî:Kesên ji Kurdistanê (parêzgeh)]]
*# [[:Kategorî:Kesên ji Ohioê]] → [[:Kategorî:Kesên ji Ohioyê]]
*# [[:Kategorî:Kesên ji Seqiz]] → [[:Kategorî:Kesên ji Seqizê]]
*# [[:Kategorî:Kesên ji Stenbolê]] → [[:Kategorî:Kesên ji Stembolê]]
*# [[:Kategorî:Kesên leşciwan]] → [[:Kategorî:Leşciwanî]]
*# [[:Kategorî:Kesên sedsala 10'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 10an]]
*# [[:Kategorî:Kesên sedsala 11'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 11an]]
*# [[:Kategorî:Kesên sedsala 12'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 12an]]
*# [[:Kategorî:Kesên sedsala 13'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 13an]]
*# [[:Kategorî:Kesên sedsala 14'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 14an]]
*# [[:Kategorî:Kesên sedsala 15'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 15an]]
*# [[:Kategorî:Kesên sedsala 16'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 16an]]
*# [[:Kategorî:Kesên sedsala 17'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 17an]]
*# [[:Kategorî:Kesên sedsala 18'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 18an]]
*# [[:Kategorî:Kesên sedsala 19'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 19an]]
*# [[:Kategorî:Kesên sedsala 20'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 20an]]
*# [[:Kategorî:Kesên sedsala 6'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 6an]]
*# [[:Kategorî:Kesên sedsala 7'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 7an]]
*# [[:Kategorî:Kesên sedsala 8'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 8an]]
*# [[:Kategorî:Kesên sedsala 9'an]] → [[:Kategorî:Kesên sedsala 9an]]
*# [[:Kategorî:Keyaniya Asturiasê]] → [[:Kategorî:Keyaniya Astûryayê]]
*# [[:Kategorî:Keyaniya Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Keyaniya Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Keyaniyên Walesê]] → [[:Kategorî:Keyaniyên Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Keyên Markoyê]] → [[:Kategorî:Keyên Marokoyê]]
*# [[:Kategorî:Koandamêt heywanan]] → [[:Kategorî:Anatomiya guhandaran]]
*# [[:Kategorî:Kobanê]] → [[:Kategorî:Kobanî]]
*# [[:Kategorî:Kolonîtî]] → [[:Kategorî:Kolonyalîzm]]
*# [[:Kategorî:Koma etnodînî]] → [[:Kategorî:Komên etnodînî]]
*# [[:Kategorî:Komagene]] → [[:Kategorî:Komagênê]]
*# [[:Kategorî:Komara Mehabadê]] → [[:Kategorî:Komara Kurdistanê]]
*# [[:Kategorî:Komara Tirk a Bakurê Kîprosê]] → [[:Kategorî:Bakurê Kîprosê]]
*# [[:Kategorî:Komara Tirkî ya Bakurê Kîprosê]] → [[:Kategorî:Bakurê Kîprosê]]
*# [[:Kategorî:Komara Çekî]] → [[:Kategorî:Çekya]]
*# [[:Kategorî:Komunên Aveyronê]] → [[:Kategorî:Komunên Avaironê]]
*# [[:Kategorî:Komunên Fransayê li gorî departmanan]] → [[:Kategorî:Komunên Fransayê li gorî departementan]]
*# [[:Kategorî:Komunên parêzgeha Agrigentoyê]] → [[:Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Agrigentoyê]]
*# [[:Kategorî:Komunên parêzgeha Alessandriayê]] → [[:Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Alessandriayê]]
*# [[:Kategorî:Komunên parêzgeha Chieti]] → [[:Kategorî:Şaredariyên parêzgeha Chieti]]
*# [[:Kategorî:Komên avê li Asyayê]] → [[:Kategorî:Komên avê yên Asyayê]]
*# [[:Kategorî:Komên avê li Pakistanê]] → [[:Kategorî:Komên avê yên Pakistanê]]
*# [[:Kategorî:Komên avê yên Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Komên avê yên Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Komên avê yên Sudanê]] → [[:Kategorî:Komên avê yên Sûdanê]]
*# [[:Kategorî:Komên avê yên Walesê]] → [[:Kategorî:Komên avê yên Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Komên etnîk li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Komên etnîk li Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Komên etnîkî li Çînê]] → [[:Kategorî:Komên etnîk li Çînê]]
*# [[:Kategorî:Komên etnîkî yên bi hidûdên navmiletî hatine parkirin]] → [[:Kategorî:Komên etnîkî yên bi hidûdên navneteweyî hatine parkirin]]
*# [[:Kategorî:Komên etnîkî yên Çînê]] → [[:Kategorî:Komên etnîk li Çînê]]
*# [[:Kategorî:Komûnên Fransayê]] → [[:Kategorî:Komunên Fransayê]]
*# [[:Kategorî:Komûnên departementa Girondeê]] → [[:Kategorî:Komunên Girondayê]]
*# [[:Kategorî:Komûnên departementa Loire-Atlantique]] → [[:Kategorî:Komunên departementa Loire-Atlantique]]
*# [[:Kategorî:Komûnîzm]] → [[:Kategorî:Komunîzm]]
*# [[:Kategorî:Konfederalîzma Demokratîk]] → [[:Kategorî:Konfederalîzma demokratîk]]
*# [[:Kategorî:Konfusyus]] → [[:Kategorî:Konfuçyus]]
*# [[:Kategorî:Koordînat li ser Wîkîdatayê ye]] → [[:Kategorî:Koordînat li ser Wîkîdaneyê ye]]
*# [[:Kategorî:Kosovo]] → [[:Kategorî:Kosova]]
*# [[:Kategorî:Kroatya]] → [[:Kategorî:Xirwatistan]]
*# [[:Kategorî:Kroatî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Xirwat li gorî pîşeyan]]
*# [[:Kategorî:Kroatî]] → [[:Kategorî:Xirwat]]
*# [[:Kategorî:Krowatî]] → [[:Kategorî:Xirwatî]]
*# [[:Kategorî:Krîmînolojî]] → [[:Kategorî:Tawannasî]]
*# [[:Kategorî:Kulu]] → [[:Kategorî:Qulek]]
*# [[:Kategorî:Kurdnas li gorî neteweyan]] → [[:Kategorî:Kurdolog li gorî neteweyan]]
*# [[:Kategorî:Kurdnas]] → [[:Kategorî:Kurdolog]]
*# [[:Kategorî:Kurdnasên awistirî]] → [[:Kategorî:Kurdologên awistirî]]
*# [[:Kategorî:Kurdnasên fransî]] → [[:Kategorî:Kurdologên fransî]]
*# [[:Kategorî:Kurdnasên kurd]] → [[:Kategorî:Kurdologên kurd]]
*# [[:Kategorî:Kurdnasên rûs]] → [[:Kategorî:Kurdologên rûs]]
*# [[:Kategorî:Kurdnasên îtalî]] → [[:Kategorî:Kurdologên îtalî]]
*# [[:Kategorî:Kurdnasî]] → [[:Kategorî:Kurdolojî]]
*# [[:Kategorî:Kurdên Anatoliyaya Navîn]] → [[:Kategorî:Kurdên Anatolyaya Navîn]]
*# [[:Kategorî:Kurdên Kafkasyayê]] → [[:Kategorî:Kurdên Qefqasyayê]]
*# [[:Kategorî:Kurdên Osmanî]] → [[:Kategorî:Kurdên Împeratoriya Osmanî]]
*# [[:Kategorî:Kurdên YKKS'ê]] → [[:Kategorî:Kurdên Sovyeta Berê]]
*# [[:Kategorî:Kurdên ji Misirê]] → [[:Kategorî:Kurdên Misirê]]
*# [[:Kategorî:Kurdên osmanî]] → [[:Kategorî:Kurdên Împeratoriya Osmanî]]
*# [[:Kategorî:Kurdên rojhilat]] → [[:Kategorî:Kurdên Rojhilata Kurdistanê]]
*# [[:Kategorî:Kurt]] → [[:Kategorî:Şitil]]
*# [[:Kategorî:Kuv]] → [[:Kategorî:Karok]]
*# [[:Kategorî:Kîmyagerên çek (gel)]] → [[:Kategorî:Kîmyagerên çekyayî]]
*# [[:Kategorî:Kîmyagerên çek]] → [[:Kategorî:Kîmyagerên çekyayî]]
*# [[:Kategorî:Kîprosî li gorî sedsal û pîşeyan]] → [[:Kategorî:Qibrisî li gorî sedsal û pîşeyan]]
*# [[:Kategorî:Kîprosî li gorî sedsalan]] → [[:Kategorî:Qibrisî li gorî sedsalan]]
*# [[:Kategorî:Kîvroşk]] → [[:Kategorî:Kerguh]]
*# [[:Kategorî:LCCN]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera LCCN]]
*# [[:Kategorî:LNB]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera LNB]]
*# [[:Kategorî:Language maintenance templates]] → [[:Kategorî:Şablonên çavdêriyê ji bo zimên]]
*# [[:Kategorî:Language templates]] → [[:Kategorî:Şablonên zimanan]]
*# [[:Kategorî:Latînî]] → [[:Kategorî:Zimanê latînî]]
*# [[:Kategorî:Lezbiyentî]] → [[:Kategorî:Lezbiyenî]]
*# [[:Kategorî:Leşkeriya Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Leşkeriya Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Leşkeriya Kîprosê]] → [[:Kategorî:Leşkeriya Qibrisê]]
*# [[:Kategorî:Leşkerên Kurd]] → [[:Kategorî:Leşkerên kurd]]
*# [[:Kategorî:Li gorî zayendê kes]] → [[:Kategorî:Kes li gorî zayendê]]
*# [[:Kategorî:Lîga Şampiyonên UEFA'yê ya 2010/2011]] → [[:Kategorî:Lîga Şampiyonên UEFAyê 2010/2011]]
*# [[:Kategorî:Lîsteya fîlmên kurdî]] → [[:Kategorî:Sînemaya kurdî]]
*# [[:Kategorî:Lîsteya navên Xwedê li gorî îslamê]] → [[:Kategorî:Navên Xwedê di îslamê de]]
*# [[:Kategorî:Lîstikvanê bîlardê]] → [[:Kategorî:Lîstikvanên bîlardoyê]]
*# [[:Kategorî:Lîstikvanên kurd]] → [[:Kategorî:Aktorên kurd]]
*# [[:Kategorî:Macar]] → [[:Kategorî:Mecar]]
*# [[:Kategorî:Malbata Mihemedê]] → [[:Kategorî:Malbata Muhemmed]]
*# [[:Kategorî:Malbatên ji Ohioê]] → [[:Kategorî:Malbatên ji Ohioyê]]
*# [[:Kategorî:Malbatên kurd]] → [[:Kategorî:Malbatên kurdî]]
*# [[:Kategorî:Malperên ku 2004'ê avabûne]] → [[:Kategorî:Malperên ku di 2004an de ava bûne]]
*# [[:Kategorî:Mangavan]] → [[:Kategorî:Mangaka]]
*# [[:Kategorî:Matematîkzan li gorî neteweyan]] → [[:Kategorî:Matematîknas li gorî neteweyan]]
*# [[:Kategorî:Matematîkzan]] → [[:Kategorî:Matematîknas]]
*# [[:Kategorî:Matematîkzanên ereb]] → [[:Kategorî:Matematîknasên ereb]]
*# [[:Kategorî:Matematîkzanên faris]] → [[:Kategorî:Matematîknasên faris]]
*# [[:Kategorî:Matematîkzanên fars]] → [[:Kategorî:Matematîknasên faris]]
*# [[:Kategorî:Matematîkzanên fransî]] → [[:Kategorî:Matematîknasên fransî]]
*# [[:Kategorî:Matematîkzanên hindistanî]] → [[:Kategorî:Matematîknasên hindistanî]]
*# [[:Kategorî:Matematîkzanên hindî]] → [[:Kategorî:Matematîknasên hindistanî]]
*# [[:Kategorî:Matematîkzanên kurd]] → [[:Kategorî:Matematîknasên kurd]]
*# [[:Kategorî:Matematîkzanên swêdî]] → [[:Kategorî:Matematîknasên swêdî]]
*# [[:Kategorî:Matematîkzanên tirk]] → [[:Kategorî:Matematîknasên tirk]]
*# [[:Kategorî:Matematîkzanên yewnan]] → [[:Kategorî:Matematîknasên yewnan]]
*# [[:Kategorî:Matematîkzanên yewnanî]] → [[:Kategorî:Matematîknasên yewnan]]
*# [[:Kategorî:Meclîsa Mezin a Newengeran a Tirkiyeyê]] → [[:Kategorî:Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]]
*# [[:Kategorî:Meclîsa Mezin ya Neteweyî ya Tirkiyeyê]] → [[:Kategorî:Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê]]
*# [[:Kategorî:Medya almanî]] → [[:Kategorî:Medyaya Almanyayê]]
*# [[:Kategorî:Medya azerî]] → [[:Kategorî:Medyaya Azerbaycanê]]
*# [[:Kategorî:Medya fransî]] → [[:Kategorî:Medyaya Fransayê]]
*# [[:Kategorî:Medyaya Kîprosê]] → [[:Kategorî:Medyaya Qibrisê]]
*# [[:Kategorî:Meksîka]] → [[:Kategorî:Meksîk]]
*# [[:Kategorî:Mela Hisênê Bateyî]] → [[:Kategorî:Mela Huseynê Bateyî]]
*# [[:Kategorî:Melayê Bateyî]] → [[:Kategorî:Mela Huseynê Bateyî]]
*# [[:Kategorî:Meledî]] → [[:Kategorî:Meletî]]
*# [[:Kategorî:Melek]] → [[:Kategorî:Firîşte]]
*# [[:Kategorî:Merên kûbayî]] → [[:Kategorî:Mêrên kûbayî]]
*# [[:Kategorî:Mexlûqên efsanevî]] → [[:Kategorî:Mexlûqên efsanewî]]
*# [[:Kategorî:Mezheba îslamî]] → [[:Kategorî:Mezhebên îslamê]]
*# [[:Kategorî:Mihemed]] → [[:Kategorî:Muhemmed]]
*# [[:Kategorî:Mirin hezarsala 1em]] → [[:Kategorî:Mirin hezarsala 1ê]]
*# [[:Kategorî:Mirin hezarsala 2yem]] → [[:Kategorî:Mirin hezarsala 2an]]
*# [[:Kategorî:Mirin sedsala 10'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 10an]]
*# [[:Kategorî:Mirin sedsala 11'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 11an]]
*# [[:Kategorî:Mirin sedsala 12'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 12an]]
*# [[:Kategorî:Mirin sedsala 13'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 13an]]
*# [[:Kategorî:Mirin sedsala 14'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 14an]]
*# [[:Kategorî:Mirin sedsala 15'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 15an]]
*# [[:Kategorî:Mirin sedsala 16'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 16an]]
*# [[:Kategorî:Mirin sedsala 17'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 17an]]
*# [[:Kategorî:Mirin sedsala 18'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 18an]]
*# [[:Kategorî:Mirin sedsala 19'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 19an]]
*# [[:Kategorî:Mirin sedsala 20'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 20an]]
*# [[:Kategorî:Mirin sedsala 21'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 21ê]]
*# [[:Kategorî:Mirin sedsala 21an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 21ê]]
*# [[:Kategorî:Mirin sedsala 4'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 4an]]
*# [[:Kategorî:Mirin sedsala 6'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 6an]]
*# [[:Kategorî:Mirin sedsala 8'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 8an]]
*# [[:Kategorî:Mirin sedsala 8an b.z.]] → [[:Kategorî:Mirinên di sedsala 8an a b.z. de]]
*# [[:Kategorî:Mirin sedsala 9'an]] → [[:Kategorî:Mirin sedsala 9an]]
*# [[:Kategorî:Mirovnasiya çandî]] → [[:Kategorî:Antropolojiya çandî]]
*# [[:Kategorî:Mirovnasî]] → [[:Kategorî:Antropolojî]]
*# [[:Kategorî:Modelên jin ên arjentînî]] → [[:Kategorî:Modelên arjentînî yên jin]]
*# [[:Kategorî:Modelên kîprosî]] → [[:Kategorî:Modelên qibrisî]]
*# [[:Kategorî:Modelên çek (gel)]] → [[:Kategorî:Modelên çekyayî]]
*# [[:Kategorî:Modelên çek]] → [[:Kategorî:Modelên çekyayî]]
*# [[:Kategorî:Modulên nexşeya cihanên welatan]] → [[:Kategorî:Modulên nexşeya cihan ên welatan]]
*# [[:Kategorî:Morarşiyên berê li gorî cureyan]] → [[:Kategorî:Monarşiyên berê li gorî cureyan]]
*# [[:Kategorî:Moskow]] → [[:Kategorî:Mosko]]
*# [[:Kategorî:Motorçerxe]] → [[:Kategorî:Motorsiklet]]
*# [[:Kategorî:Muhemmed Reza Pehlewî]] → [[:Kategorî:Mohammad Reza Pehlewî]]
*# [[:Kategorî:MusicBrainz]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera MusicBrainz]]
*# [[:Kategorî:Muzîka Kîprosê]] → [[:Kategorî:Muzîka Qibrisê]]
*# [[:Kategorî:Muzîknasên brezîlí]] → [[:Kategorî:Muzîknasên brezîlî]]
*# [[:Kategorî:Muzîknasên kîprosî]] → [[:Kategorî:Muzîknasên qibrisî]]
*# [[:Kategorî:Muzîknasên şîlîyî]] → [[:Kategorî:Muzîknasên şîliyî]]
*# [[:Kategorî:Muzîkologên kurd]] → [[:Kategorî:Muzîknasên kurd]]
*# [[:Kategorî:Muzîkvanên ji Cardiffê]] → [[:Kategorî:Muzîkvanên ji Kardîfê]]
*# [[:Kategorî:Muzîkvanên jin ên amerîkî]] → [[:Kategorî:Muzîkvanên amerîkî yên jin]]
*# [[:Kategorî:Muzîkvanên kîprosî]] → [[:Kategorî:Muzîkvanên qibrisî]]
*# [[:Kategorî:Muzîkvanên polon]] → [[:Kategorî:Muzîkvanên polonyayî]]
*# [[:Kategorî:Muzîkvanên walesî]] → [[:Kategorî:Muzîkvanên wêlsî]]
*# [[:Kategorî:Mêmfis]] → [[:Kategorî:Memfîs]]
*# [[:Kategorî:Mêrên awistralyayî]] → [[:Kategorî:Mêrên awistralî]]
*# [[:Kategorî:Mêrên kîprosî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Mêrên qibrisî li gorî pîşeyan]]
*# [[:Kategorî:Mêrên kîprosî]] → [[:Kategorî:Mêrên qibrisî]]
*# [[:Kategorî:Mîmarî li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Mîmarî li Qibrisê]]
*# [[:Kategorî:Mîmarî li Taywanê]] → [[:Kategorî:Avahîsazî li Taywanê]]
*# [[:Kategorî:Mîtolojiya walesî]] → [[:Kategorî:Mîtolojiya wêlsî]]
*# [[:Kategorî:Mîtolojîya yewnanî]] → [[:Kategorî:Mîtolojiya yewnanî]]
*# [[:Kategorî:NDL]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera NDL]]
*# [[:Kategorî:NKC]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera NKC]]
*# [[:Kategorî:NLA]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera NLA]]
*# [[:Kategorî:NTA]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera NTA]]
*# [[:Kategorî:NY]] → [[:Kategorî:Neteweyên Yekbûyî]]
*# [[:Kategorî:Nanjing]] → [[:Kategorî:Nankîn]]
*# [[:Kategorî:Navçeya Avûstûrya jêr]] → [[:Kategorî:Navçeya Awistriya Jêrîn]]
*# [[:Kategorî:Navçeya Baden-Württemberg]] → [[:Kategorî:Baden-Württemberg]]
*# [[:Kategorî:Navçeya Bayern]] → [[:Kategorî:Bavyera]]
*# [[:Kategorî:Navçeya Hessen]] → [[:Kategorî:Hessen]]
*# [[:Kategorî:Navçeya Niedersachsen]] → [[:Kategorî:Saksonya Jêrîn]]
*# [[:Kategorî:Navçeya Nordrhein-Westfalen]] → [[:Kategorî:Nordrhein-Westfalen]]
*# [[:Kategorî:Navçeya Overijsselê]] → [[:Kategorî:Overijssel]]
*# [[:Kategorî:Navçeya Sachsen]] → [[:Kategorî:Saksonya]]
*# [[:Kategorî:Navçeyên Enqerê]] → [[:Kategorî:Navçeyên Enqereyê]]
*# [[:Kategorî:Navçeyên Hessen]] → [[:Kategorî:Navçeyên Hessenê]]
*# [[:Kategorî:Navê gedan]] → [[:Kategorî:Navê gedeyan]]
*# [[:Kategorî:Naxçivan]] → [[:Kategorî:Komara Xweser a Naxçivanê]]
*# [[:Kategorî:Nebat]] → [[:Kategorî:Riwek]]
*# [[:Kategorî:Nemrûd (qeralê sumerî)]] → [[:Kategorî:Nemrûd (key)]]
*# [[:Kategorî:Nemsa]] → [[:Kategorî:Awistirya]]
*# [[:Kategorî:Neurolog]] → [[:Kategorî:Norolog]]
*# [[:Kategorî:Neurolojî]] → [[:Kategorî:Norolojî]]
*# [[:Kategorî:Neuss (navçe)]] → [[:Kategorî:Rhein-Kreis Neuss]]
*# [[:Kategorî:Nexweşiyên neurolojîk]] → [[:Kategorî:Nexweşiyên norolojîk]]
*# [[:Kategorî:Nifûs]] → [[:Kategorî:Gelhe]]
*# [[:Kategorî:Nijada Qefqasoîd]] → [[:Kategorî:Nijada spî]]
*# [[:Kategorî:Niue]] → [[:Kategorî:Niûe]]
*# [[:Kategorî:Nivîskarên belarûs]] → [[:Kategorî:Nivîskarên belarûsî]]
*# [[:Kategorî:Nivîskarên fars]] → [[:Kategorî:Nivîskarên faris]]
*# [[:Kategorî:Nivîskarên fransayî]] → [[:Kategorî:Nivîskarên fransî]]
*# [[:Kategorî:Nivîskarên honaka zanistiyê]] → [[:Kategorî:Nivîskarên honaka zanistî]]
*# [[:Kategorî:Nivîskarên jin ên bîseksuel]] → [[:Kategorî:Nivîskarên bîseksuel ên jin]]
*# [[:Kategorî:Nivîskarên komûnîst]] → [[:Kategorî:Nivîskarên komunîst]]
*# [[:Kategorî:Nivîskarên kurd Xorasanê]] → [[:Kategorî:Nivîskarên kurdên Xorasanê]]
*# [[:Kategorî:Nivîskarên kîprosî]] → [[:Kategorî:Nivîskarên qibrisî]]
*# [[:Kategorî:Nivîskarên polon]] → [[:Kategorî:Nivîskarên polonyayî]]
*# [[:Kategorî:Nivîskarên yewnanî]] → [[:Kategorî:Nivîskarên yewnan]]
*# [[:Kategorî:Nivîskarên çek (gel)]] → [[:Kategorî:Nivîskarên çekyayî]]
*# [[:Kategorî:Nivîskarên çek]] → [[:Kategorî:Nivîskarên çekyayî]]
*# [[:Kategorî:Norway stub templates]] → [[:Kategorî:Şablonên şitilên Norwêcê]]
*# [[:Kategorî:Norweg]] → [[:Kategorî:Norwêc]]
*# [[:Kategorî:Nêrîna bêalî hewce ye]] → [[:Kategorî:Gotarên ku nêrîna bêalî hewce ye]]
*# [[:Kategorî:Nîvxwedayên mîtolojiya yewnanî]] → [[:Kategorî:Nîvxwedayên mîtolojiya klasîk]]
*# [[:Kategorî:Nû Înglistan]] → [[:Kategorî:New England]]
*# [[:Kategorî:Olzan]] → [[:Kategorî:Teolog]]
*# [[:Kategorî:Organ]] → [[:Kategorî:Endam (biyolojî)]]
*# [[:Kategorî:Organel]] → [[:Kategorî:Endamok]]
*# [[:Kategorî:PDK-Î]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Demokrat a Kurdistana Îranê]]
*# [[:Kategorî:PDK-Îran]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Demokrat a Kurdistana Îranê]]
*# [[:Kategorî:PDK-Îraq]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Demokrat a Kurdistanê]]
*# [[:Kategorî:PDS]] → [[:Kategorî:Partiya Sosyalîzma Demokrat]]
*# [[:Kategorî:PLWABN]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera PLWABN]]
*# [[:Kategorî:PSK]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Sosyalîst a Kurdistanê]]
*# [[:Kategorî:Padîşahên seleukîd]] → [[:Kategorî:Şahên seleukî]]
*# [[:Kategorî:Pages using citations with old-style implicit et al.]] → [[:Kategorî:CS1 errors: explicit use of et al.]]
*# [[:Kategorî:Pages with citations having redundant parameters]] → [[:Kategorî:CS1 errors: redundant parameter]]
*# [[:Kategorî:Pages with citations using unsupported parameters]] → [[:Kategorî:CS1 errors: unsupported parameter]]
*# [[:Kategorî:Pakrewan]] → [[:Kategorî:Şehîd]]
*# [[:Kategorî:Pakrewanên misilman]] → [[:Kategorî:Şehîdên misilman]]
*# [[:Kategorî:Pakrewanên xiristiyan]] → [[:Kategorî:Şehîdên xiristiyan]]
*# [[:Kategorî:Palatîna Jorîn]] → [[:Kategorî:Oberpfalz]]
*# [[:Kategorî:Paqijkirina zimanî]] → [[:Kategorî:Purîzma zimanî]]
*# [[:Kategorî:Parastina xwezayê li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Parastina xwezayê li Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Parlamena Kîprosê]] → [[:Kategorî:Parlamena Qibrisê]]
*# [[:Kategorî:Partiya Gel a Awistriyayê]] → [[:Kategorî:Partiya Gel a Awistiryayê]]
*# [[:Kategorî:Partiya Gel]] → [[:Kategorî:Partiya Gel a Awistriyayê]]
*# [[:Kategorî:Partiya Sosyaldemokrat]] → [[:Kategorî:Partiyên sosyaldemokrat]]
*# [[:Kategorî:Partiya Sosyalizma Demokrat]] → [[:Kategorî:Partiya Sosyalîzma Demokrat]]
*# [[:Kategorî:Partiya Xirîstiyanî]] → [[:Kategorî:Partiyên xirîstiyanî]]
*# [[:Kategorî:Partiya sosyalîst]] → [[:Kategorî:Partiyên sosyalîst]]
*# [[:Kategorî:Partiya xirîstiyanî]] → [[:Kategorî:Partiyên xirîstiyanî]]
*# [[:Kategorî:Partiyên Tirkiyeyê]] → [[:Kategorî:Partiyên siyasî yên Tirkiyeyê]]
*# [[:Kategorî:Partî (Başûrê Kurdistanê)]] → [[:Kategorî:Partiyên siyasî yên Başûrê Kurdistanê]]
*# [[:Kategorî:Partî (Iraq)]] → [[:Kategorî:Partiyên siyasî yên Iraqê]]
*# [[:Kategorî:Partî (Rojavayê Kurdistanê)]] → [[:Kategorî:Partiyên siyasî yên Rojavaya Kurdistanê]]
*# [[:Kategorî:Partî (Tirkiye)]] → [[:Kategorî:Partiyên siyasî yên Tirkiyeyê]]
*# [[:Kategorî:Partî (Îran)]] → [[:Kategorî:Partiyên siyasî yên Îranê]]
*# [[:Kategorî:Partî siyasî yên Îranê]] → [[:Kategorî:Partiyên siyasî yên Îranê]]
*# [[:Kategorî:Parêzgeha Dêrsimê]] → [[:Kategorî:Dêrsim (parêzgeh)]]
*# [[:Kategorî:Parêzgehên Kanadayê]] → [[:Kategorî:Parêzgeh û herêmên Kanadayê]]
*# [[:Kategorî:Parêzgehên Walesê]] → [[:Kategorî:Parêzgehên Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Pasîfîst]] → [[:Kategorî:Aştîxwaz]]
*# [[:Kategorî:Paytextên DYA]] → [[:Kategorî:Paytextên DYAyê]]
*# [[:Kategorî:Paytextên dabeşkirinên îdarî li Ewropeyê]] → [[:Kategorî:Paytextên dabeşkirinên îdarî li Ewropayê]]
*# [[:Kategorî:Perwerde li Awistriyayê]] → [[:Kategorî:Perwerde li Awistiryayê]]
*# [[:Kategorî:Perwerde li Jenevre]] → [[:Kategorî:Perwerde li Jenevê]]
*# [[:Kategorî:Perwerdehî li Nîkosyayê]] → [[:Kategorî:Perwerde li Nîkosyayê]]
*# [[:Kategorî:Peykertiraş]] → [[:Kategorî:Peykervan]]
*# [[:Kategorî:Peymana Versailles]] → [[:Kategorî:Peymana Versayê]]
*# [[:Kategorî:Peştûnan]] → [[:Kategorî:Peştûn]]
*# [[:Kategorî:Pirtûk li ser îslamê]] → [[:Kategorî:Pirtûkên li ser îslamê]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkhezên polon]] → [[:Kategorî:Pirtûkhezên polonyayî]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkhezên walesî]] → [[:Kategorî:Pirtûkhezên wêlsî]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkxane Azerbaycanê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Azerbaycanê]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkxane li gorî dewletan]] → [[:Kategorî:Pirtûkxane li gorî welatan]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkxaneya Wîkîpediyayê]] → [[:Kategorî:Kitêbxaneya Wîkîpediyayê]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Afrîkayê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Afrîkayê]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Almanyayê li gorî bajaran]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Almanyayê li gorî bajaran]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Amerîkaya Bakur]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Amerîkaya Bakur]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Asyayê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Asyayê]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Azerbaycanê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Azerbaycanê]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Keyaniya Yekbûyî]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Keyaniya Yekbûyî]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Misirê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Misirê]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Orşelîmê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Orşelîmê]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Tirkiyeyê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Tirkiyeyê]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Yewnanistanê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Yewnanistanê]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên dîjîtal ên Brîtanyayê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên dîjîtal ên li Brîtanyayê]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Înglistanê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Înglistanê]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên Îsraêlê]] → [[:Kategorî:Pirtûkxaneyên li Îsraêlê]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkên Erdnîgariyê]] → [[:Kategorî:Pirtûkên erdnîgarî]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkên Erdnîgarî]] → [[:Kategorî:Pirtûkên Erdnîgariyê]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkên astronomiyê]] → [[:Kategorî:Pirtûkên stêrnasiyê]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkên bê bergê]] → [[:Kategorî:Pirtûkên bê berg]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkên erdnîgarî]] → [[:Kategorî:Pirtûkên erdnîgariyê]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkên li ser astronomiyê]] → [[:Kategorî:Pirtûkên stêrnasiyê]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkên zimanê azerî]] → [[:Kategorî:Pirtûkên azerî]]
*# [[:Kategorî:Pirtûkên îngilîzî]] → [[:Kategorî:Pirtûkên inglîzî]]
*# [[:Kategorî:Playmates]] → [[:Kategorî:Playmate]]
*# [[:Kategorî:Polon li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Polonyayî li gorî pîşeyan]]
*# [[:Kategorî:Polonên honakî]] → [[:Kategorî:Kesên polonyayî yên honakî]]
*# [[:Kategorî:Popvanên polon]] → [[:Kategorî:Popvanên polonyayî]]
*# [[:Kategorî:Pornostêrkên Japon]] → [[:Kategorî:Pornostêrkên japonî]]
*# [[:Kategorî:Pornostêrkên fransiz]] → [[:Kategorî:Pornostêrkên fransî]]
*# [[:Kategorî:Pornostêrkên macar]] → [[:Kategorî:Pornostêrkên mecar]]
*# [[:Kategorî:Pornostêrkên marokanî]] → [[:Kategorî:Pornostêrkên marokan]]
*# [[:Kategorî:Pornostêrkên Ûkraynî]] → [[:Kategorî:Pornostêrkên ûkraynî]]
*# [[:Kategorî:Pornostêrkên çek (gel)]] → [[:Kategorî:Pornostêrkên çekyayî]]
*# [[:Kategorî:Porê mirovan]] → [[:Kategorî:Porê mirov]]
*# [[:Kategorî:Psîkologî]] → [[:Kategorî:Derûnnasî]]
*# [[:Kategorî:Psîkolojiya sepandî]] → [[:Kategorî:Derûnnasiya sepandî]]
*# [[:Kategorî:Pêjgeha awistriyayî]] → [[:Kategorî:Pêjgeha awistirî]]
*# [[:Kategorî:Pêjgeha kroatî]] → [[:Kategorî:Pêjgeha xirwat]]
*# [[:Kategorî:Pêjgeha kurd]] → [[:Kategorî:Pêjgeha kurdî]]
*# [[:Kategorî:Pêjgeha macar]] → [[:Kategorî:Pêjgeha mecar]]
*# [[:Kategorî:Pêjgeha mecar]] → [[:Kategorî:Pêjgeha mecarî]]
*# [[:Kategorî:Pêjgeha polon]] → [[:Kategorî:Pêjgeha polonyayî]]
*# [[:Kategorî:Pêjgeha polonyayî]] → [[:Kategorî:Pêjgeha polonî]]
*# [[:Kategorî:Pêjgeha serb]] → [[:Kategorî:Pêjgeha serbî]]
*# [[:Kategorî:Pêjgeha şîleyê]] → [[:Kategorî:Pêjgeha Şîliyê]]
*# [[:Kategorî:Pêvayoyên biyolojîk]] → [[:Kategorî:Pêvajoyên biyolojîk]]
*# [[:Kategorî:Pîşesaziya çapemeniyê]] → [[:Kategorî:Pîşesaziya medyayê]]
*# [[:Kategorî:Pîşeyê MusicBrainz]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera MusicBrainz work]]
*# [[:Kategorî:Qehreman]] → [[:Kategorî:Leheng]]
*# [[:Kategorî:Qeyser]] → [[:Kategorî:Împerator]]
*# [[:Kategorî:Qirtasî]] → [[:Kategorî:Nivîsemenî]]
*# [[:Kategorî:Qubris]] → [[:Kategorî:Kîpros]]
*# [[:Kategorî:Qûm (parêzgeh)]] → [[:Kategorî:Qum (parêzgeh)]]
*# [[:Kategorî:Rapvanên jin ên amerîkî]] → [[:Kategorî:Rapvanên amerîkî yên jin]]
*# [[:Kategorî:Rejîsor]] → [[:Kategorî:Derhêner]]
*# [[:Kategorî:Rejîsorên fransî]] → [[:Kategorî:Derhênerên fransî]]
*# [[:Kategorî:Rewşa gîyanî]] → [[:Kategorî:Rewşa giyanî]]
*# [[:Kategorî:Roja hefteyê]] → [[:Kategorî:Rojên hefteyê]]
*# [[:Kategorî:Rojavayê Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Rojavaya Kurdistanê]]
*# [[:Kategorî:Rojbûnî yên 1985'an]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1985]]
*# [[:Kategorî:Rojbûyînên 1985'an]] → [[:Kategorî:Jidayikbûn 1985]]
*# [[:Kategorî:Rojhilatnasên polon]] → [[:Kategorî:Rojhilatnasên polonyayî]]
*# [[:Kategorî:Rojnamegerên jin li gorî neteweyan]] → [[:Kategorî:Rojnamevanên jin li gorî neteweyan]]
*# [[:Kategorî:Rojnamegerên jin ên îtalî]] → [[:Kategorî:Rojnamevanên jin ên îtalî]]
*# [[:Kategorî:Rojnamevanên hindî]] → [[:Kategorî:Rojnamevanên hindistanî]]
*# [[:Kategorî:Rojnamevanên jin ên îtalî]] → [[:Kategorî:Rojnamevanên îtalî yên jin]]
*# [[:Kategorî:Rojnameyên DYA'yê]] → [[:Kategorî:Rojnameyên DYAyê]]
*# [[:Kategorî:Rojnameyên mûsewî]] → [[:Kategorî:Rojnamegeriya mûsewî]]
*# [[:Kategorî:Romaya Kevnare]] → [[:Kategorî:Romaya kevnare]]
*# [[:Kategorî:Rêbaza civakî]] → [[:Kategorî:Polîtîkaya civakî]]
*# [[:Kategorî:Rêbaza raya giştî]] → [[:Kategorî:Polîtîkaya raya giştî]]
*# [[:Kategorî:Rêxistinên Apoyî li Sûriyê]] → [[:Kategorî:Rêxistinên apoyî li Sûriyê]]
*# [[:Kategorî:Rêxistinên Apoyî]] → [[:Kategorî:Rêxistinên apoyî]]
*# [[:Kategorî:Rêxistinên Ermeniyên Sûriyê]] → [[:Kategorî:Rêxistinên ermeniyên Sûriyê]]
*# [[:Kategorî:Rêxistinên netewî]] → [[:Kategorî:Rêxistinên neteweyî]]
*# [[:Kategorî:Rêxistinên paramilîter bi merkeza li Tirkiyeyê]] → [[:Kategorî:Rêxistinên paramilîter ên li Tirkiyeyê]]
*# [[:Kategorî:Rêxistinên siyasî ji li gorî îdeolojiyan]] → [[:Kategorî:Rêxistinên siyasî li gorî îdeolojiyan]]
*# [[:Kategorî:Rêxistinên têkildarî birêvebirinê]] → [[:Kategorî:Rêxistinên têkildarî hikûmetê]]
*# [[:Kategorî:Rêxistinên îslamî yên kurd]] → [[:Kategorî:Rêxistinên îslamî yên kurdan]]
*# [[:Kategorî:Rêzimana xelet]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêzimana xelet]]
*# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Agahîdank balafirgeh yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Agahîdank balafirgeh bi parametreyên xelet bi kar tînin]]
*# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Agahîdank hunermend yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Agahîdank hunermend bi parametreyên xelet bi kar tînin]]
*# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Agahîdank jînenîgarî (Wîkîdane) yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Agahîdank mirov/wîkîdane bi parametreyên xelet bi kar tînin]]
*# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Agahîdank mirov yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Agahîdank mirov bi parametreyên xelet bi kar tînin]]
*# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Agahîdank model yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Agahîdank model bi parametreyên xelet bi kar tînin]]
*# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Agahîdank nivîskar yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Agahîdank nivîskar bi parametreyên xelet bi kar tînin]]
*# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Agahîdank xwedî meqam yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Agahîdank xwedî meqam bi parametreyên xelet bi kar tînin]]
*# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Agahîdank zanyar yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Agahîdank zanyar bi parametreyên xelet bi kar tînin]]
*# [[:Kategorî:Rûpelên bi Şablon:Taxobox yên parametreyên şaş bi kar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Taxobox bi parametreyên xelet bi kar tînin]]
*# [[:Kategorî:Rûpelên bêgirêdanên gotarên din]] → [[:Kategorî:Rûpelên bê dergeh]]
*# [[:Kategorî:Rûpelên ku agahîdanka pirtûkê bi parametreyên nakokî bikar tînin]] → [[:Kategorî:Rûpelên ku Şablon:Agahîdanka pirtûk bi parametreyên xelet bi kar tînin]]
*# [[:Kategorî:Rûpelên pîvanên bikaranîna kontrola otorîte]] → [[:Kategorî:Gotarên bi agahiyên kontrola otorîteyê]]
*# [[:Kategorî:Rûsya Sipî]] → [[:Kategorî:Belarûs]]
*# [[:Kategorî:Rûsî]] → [[:Kategorî:Rûs]]
*# [[:Kategorî:SUDOC]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera SUDOC]]
*# [[:Kategorî:Sal li Portugalê]] → [[:Kategorî:Sal li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Sala 1663an li gorî welatan]] → [[:Kategorî:1663 li gorî welatan]]
*# [[:Kategorî:Salên sedsala 19an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Salên sedsala 19an li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Salên sedsala 20an li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Salên sedsala 20an li Qibrisê]]
*# [[:Kategorî:Salên sedsala 20an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Salên sedsala 20an li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Salên sedsala 20an li Walesê]] → [[:Kategorî:Salên sedsala 20an li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Salên sedsala 21ê li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Salên sedsala 21ê li Qibrisê]]
*# [[:Kategorî:Saziya Zimanê kurdî]] → [[:Kategorî:Saziya Zimanê Kurdî]]
*# [[:Kategorî:Sedsal li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Sedsal li Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Sedsal li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Sedsal li Qibrisê]]
*# [[:Kategorî:Sedsal li Portugalê]] → [[:Kategorî:Sedsal li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 10'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 10an]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 10an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 10an li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 11'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 11an]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 11an li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Sedsala 11an li Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 11an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 11an li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 12'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 12an]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 12an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 12an li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 13'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 13an]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 13an li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Sedsala 13an li Qibrisê]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 13an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 13an li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 14'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 14an]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 14an li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Sedsala 14an li Qibrisê]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 15'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 15an]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 15an li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Sedsala 15an li Qibrisê]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 16'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 16an]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 17'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 17an]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 18'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 18an]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 19'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 19an]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 19an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Sedsala 19an li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 20'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 20an]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 20.]] → [[:Kategorî:Sedsala 20an]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 20an li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Sedsala 20an li Qibrisê]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 20an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Sedsala 20an li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 20an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 20an li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 21'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 21ê]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 21an]] → [[:Kategorî:Sedsala 21ê]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 4'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 4an]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 5'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 5an]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 5an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 5an li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 6'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 6an]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 6an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 6an li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 7'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 7an]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 8'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 8an]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 8an li Portugalê]] → [[:Kategorî:Sedsala 8an li Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 8an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 8an li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 9'an]] → [[:Kategorî:Sedsala 9an]]
*# [[:Kategorî:Sedsala 9an li Walesê]] → [[:Kategorî:Sedsala 9an li Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Sefewiyan]] → [[:Kategorî:Dewleta Sefewiyan]]
*# [[:Kategorî:Sefewî]] → [[:Kategorî:Dewleta Sefewiyan]]
*# [[:Kategorî:Sehebayên Mihemed]] → [[:Kategorî:Sehebayên Muhemmed]]
*# [[:Kategorî:Selçûqî]] → [[:Kategorî:Selcûqî]]
*# [[:Kategorî:Sembol]] → [[:Kategorî:Çeveng]]
*# [[:Kategorî:Senarîst]] → [[:Kategorî:Senaryonivîs]]
*# [[:Kategorî:Senifandina mijarên sereke]] → [[:Kategorî:Sinifandina mijarên sereke]]
*# [[:Kategorî:Serdem]] → [[:Kategorî:Serdemên dîrokê]]
*# [[:Kategorî:Serdema Kevnare]] → [[:Kategorî:Serdema kevnare]]
*# [[:Kategorî:Serdema Navîn]] → [[:Kategorî:Serdema navîn]]
*# [[:Kategorî:Serdema helenîstîk]] → [[:Kategorî:Serdema helenîstî]]
*# [[:Kategorî:Serhildanan]] → [[:Kategorî:Serhildan]]
*# [[:Kategorî:Serhildêrên êzîdî]] → [[:Kategorî:Serhildêrên êzdî]]
*# [[:Kategorî:Serokdewletên Bangladeşê]] → [[:Kategorî:Serokdewletên Bengladeşê]]
*# [[:Kategorî:Serokdewletên DYA'yê]] → [[:Kategorî:Serokdewletên DYAyê]]
*# [[:Kategorî:Serokkomarên Komara Çekî]] → [[:Kategorî:Serokkomarên Çekyayê]]
*# [[:Kategorî:Serokwezîrên Fînlandê]] → [[:Kategorî:Serokwezîrên Fînlendayê]]
*# [[:Kategorî:Sinciq]] → [[:Kategorî:Sincik]]
*# [[:Kategorî:Siyaseta Ekuadorê]] → [[:Kategorî:Siyaseta Ekwadorê]]
*# [[:Kategorî:Siyaseta Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Siyaseta Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Siyaseta Walesê]] → [[:Kategorî:Siyaseta Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Siyaseta Ûrûguay]] → [[:Kategorî:Siyaseta Ûrûguayê]]
*# [[:Kategorî:Siyasetmedarê CDU]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Yekîtiya Demokratên Xiristiyan a Almanyayê]]
*# [[:Kategorî:Siyasetmedarê PDS]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Sosyalîzma Demokrat]]
*# [[:Kategorî:Siyasetmedarê Tirkiyê]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê]]
*# [[:Kategorî:Siyasetmedarên Lezbiyen]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên lezbiyen]]
*# [[:Kategorî:Siyasetmedarên Marokan]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên marokan]]
*# [[:Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Sosyalizma Demokrat]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Sosyalîzma Demokrat]]
*# [[:Kategorî:Siyasetmedarên almanyayê]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên Almanyayê]]
*# [[:Kategorî:Siyasetmedarên bangladeşî]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên bengladeşî]]
*# [[:Kategorî:Siyasetmedarên hindî]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên hindistanî]]
*# [[:Kategorî:Siyasetmedarên jin ên bîseksuel]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên bîseksuel ên jin]]
*# [[:Kategorî:Siyasetmedarên kroatî]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên xirwat]]
*# [[:Kategorî:Siyasetmedarên yewnanî]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên yewnan]]
*# [[:Kategorî:Siyasetmedarên Îsraelê]] → [[:Kategorî:Siyasetmedarên îsraêlî]]
*# [[:Kategorî:Skot]] → [[:Kategorî:Skotlendî]]
*# [[:Kategorî:Somaliya]] → [[:Kategorî:Somalya]]
*# [[:Kategorî:Standardên Telekomunîkasyon û Komputerê]] → [[:Kategorî:Standardên telekomunîkasyon û komputerê]]
*# [[:Kategorî:Standartên Internetê]] → [[:Kategorî:Standardên Internetê]]
*# [[:Kategorî:Standartên Telekomunîkasyon û Komputerê]] → [[:Kategorî:Standardên telekomunîkasyon û komputerê]]
*# [[:Kategorî:Standartên li ser bingeha XMLê]] → [[:Kategorî:Standardên li ser bingeha XMLê]]
*# [[:Kategorî:Stranbêjên ereb]] → [[:Kategorî:Hunermendên ereb]]
*# [[:Kategorî:Stranbêjên jin ên amerîkî]] → [[:Kategorî:Stranbêjên amerîkî yên jin]]
*# [[:Kategorî:Stranbêjên kîprosî]] → [[:Kategorî:Stranbêjên qibrisî]]
*# [[:Kategorî:Stranbêjên polon]] → [[:Kategorî:Stranbêjên polonyayî]]
*# [[:Kategorî:Stranbêjên walesî]] → [[:Kategorî:Stranbêjên wêlsî]]
*# [[:Kategorî:Stranbêjên Îranê]] → [[:Kategorî:Stranbêjên îranî]]
*# [[:Kategorî:Strannivîsên kîprosî]] → [[:Kategorî:Strannivîsên qibrisî]]
*# [[:Kategorî:Stêrnas DYAyê]] → [[:Kategorî:Stêrnasên amerîkî]]
*# [[:Kategorî:Stêrnasên fars]] → [[:Kategorî:Stêrnasên faris]]
*# [[:Kategorî:Stêrnasên fînî]] → [[:Kategorî:Stêrnasên fînlendî]]
*# [[:Kategorî:Stêrnasên hindî]] → [[:Kategorî:Stêrnasên hindistanî]]
*# [[:Kategorî:Stêrnasî li Slovenya]] → [[:Kategorî:Stêrnasî li Slovenyayê]]
*# [[:Kategorî:Stêrnasî lî li Amerîkaya Başûr]] → [[:Kategorî:Stêrnasî li Amerîkaya Başûr]]
*# [[:Kategorî:Stêrzanên kurd]] → [[:Kategorî:Stêrnasên kurd]]
*# [[:Kategorî:Sultan]] → [[:Kategorî:Siltan]]
*# [[:Kategorî:Superlehengên Marvel Comics yên mêr]] → [[:Kategorî:Superlehengên mêr ên Marvel Comics]]
*# [[:Kategorî:Superlehengên polon]] → [[:Kategorî:Superlehengên polonyayî]]
*# [[:Kategorî:Supersirûştî]] → [[:Kategorî:Serxwezayî]]
*# [[:Kategorî:Swisrî]] → [[:Kategorî:Swîsrî]]
*# [[:Kategorî:Swêd (siyaset)]] → [[:Kategorî:Siyaseta Swêdê]]
*# [[:Kategorî:Swîsreyî]] → [[:Kategorî:Swîsrî]]
*# [[:Kategorî:Sîcîlya]] → [[:Kategorî:Sîsîlya]]
*# [[:Kategorî:Sîstema hezmê]] → [[:Kategorî:Koendama herisê]]
*# [[:Kategorî:Sîstema mîzê]] → [[:Kategorî:Koendama mîzê]]
*# [[:Kategorî:Sîstema rehikan]] → [[:Kategorî:Koendama demarê]]
*# [[:Kategorî:Sûcan]] → [[:Kategorî:Sûc]]
*# [[:Kategorî:Talk message boxes]] → [[:Kategorî:Şablonên hişyarde ji bo gotûbêjan]]
*# [[:Kategorî:Tatar]] → [[:Kategorî:Teter]]
*# [[:Kategorî:Tawan]] → [[:Kategorî:Sûc]]
*# [[:Kategorî:Tawanên şerên Tirkiyeyê]] → [[:Kategorî:Tawanên şer ên Tirkiyeyê]]
*# [[:Kategorî:Teknîkên bangeşeyê]] → [[:Kategorî:Teknîkên propagandayê]]
*# [[:Kategorî:Telebe]] → [[:Kategorî:Xwendekar]]
*# [[:Kategorî:Template namespace templates]] → [[:Kategorî:Şablonên ji bo şablonan]]
*# [[:Kategorî:Templates generating COinS]] → [[:Kategorî:Şablonên ku COinS çêdikin]]
*# [[:Kategorî:Tendurustî li Efxanistanê]] → [[:Kategorî:Tenduristî li Efxanistanê]]
*# [[:Kategorî:Tendurustî li Mecaristanê]] → [[:Kategorî:Tenduristî li Mecaristanê]]
*# [[:Kategorî:Tendurustî li Misirê]] → [[:Kategorî:Tenduristî li Misirê]]
*# [[:Kategorî:Tendurustî li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Tenduristî li gorî welatan]]
*# [[:Kategorî:Tendurustî li Îsraêlê]] → [[:Kategorî:Tenduristî li Îsraêlê]]
*# [[:Kategorî:Tennessee]] → [[:Kategorî:Tênêsî]]
*# [[:Kategorî:Tevgera wêjeyî]] → [[:Kategorî:Tevgerên wêjeyî]]
*# [[:Kategorî:Tevgerên neteweperest li gorî parzemînan]] → [[:Kategorî:Tevgerên neteweperwer li gorî parzemînan]]
*# [[:Kategorî:Tevinek]] → [[:Kategorî:Şane]]
*# [[:Kategorî:Tevineka girdikî]] → [[:Kategorî:Masûlkeşane]]
*# [[:Kategorî:Tevineka girêdanê]] → [[:Kategorî:Bestereşane]]
*# [[:Kategorî:Tevineka rehikî]] → [[:Kategorî:Demareşane]]
*# [[:Kategorî:Tevineka serrûyî]] → [[:Kategorî:Rûkeşeşane]]
*# [[:Kategorî:Tracking templates]] → [[:Kategorî:Şablonên şopandinê]]
*# [[:Kategorî:Tramvay]] → [[:Kategorî:Tramway]]
*# [[:Kategorî:Tramwey]] → [[:Kategorî:Tramway]]
*# [[:Kategorî:Translation templates]] → [[:Kategorî:Şablonên tercimekirinê]]
*# [[:Kategorî:Trove]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera Trove]]
*# [[:Kategorî:Turîzm li Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Turîzm li Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Têgeh]] → [[:Kategorî:Konsept]]
*# [[:Kategorî:Têgehên siyasetê]] → [[:Kategorî:Konseptên siyasetê]]
*# [[:Kategorî:Têgihnasî]] → [[:Kategorî:Termînolojî]]
*# [[:Kategorî:Têgînên astronomiyê]] → [[:Kategorî:Têgînên stêrnasiyê]]
*# [[:Kategorî:Têkiliyên derve yên Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Têkiliyên derve yên Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Têkiliyên derve yên Kîprosê]] → [[:Kategorî:Têkiliyên derve yên Qibrisê]]
*# [[:Kategorî:Têlî]] → [[:Kategorî:Tîl]]
*# [[:Kategorî:Tîmên superlehengên Marvel]] → [[:Kategorî:Tîmên superlehengan ên Marvel Comics]]
*# [[:Kategorî:Tûrabdîn]] → [[:Kategorî:Tor]]
*# [[:Kategorî:Tûrîzm li gorî parzemînan]] → [[:Kategorî:Turîzm li gorî parzemînan]]
*# [[:Kategorî:Tûrîzm li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Turîzm li gorî welatan]]
*# [[:Kategorî:Tûrîzm li Îtalyayê]] → [[:Kategorî:Turîzm li Îtalyayê]]
*# [[:Kategorî:Tûrîzm]] → [[:Kategorî:Turîzm]]
*# [[:Kategorî:Tûrîzma li Ewropayê li gorî welatan]] → [[:Kategorî:Turîzm li Ewropayê li gorî welatan]]
*# [[:Kategorî:Tûrîzma li Ewropayê]] → [[:Kategorî:Turîzm li Ewropayê]]
*# [[:Kategorî:Tûrîzma çandî]] → [[:Kategorî:Turîzma çandî]]
*# [[:Kategorî:UN]] → [[:Kategorî:Neteweyên Yekbûyî]]
*# [[:Kategorî:User en-2]] → [[:Kategorî:Bikarhêner en-2]]
*# [[:Kategorî:User en-3]] → [[:Kategorî:Bikarhêner en-3]]
*# [[:Kategorî:VIAF]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera VIAF]]
*# [[:Kategorî:Vîrûs]] → [[:Kategorî:Vîrus]]
*# [[:Kategorî:Vîrûsnas]] → [[:Kategorî:Vîrusnas]]
*# [[:Kategorî:WORLDCATID]] → [[:Kategorî:Gotarên bi rêbera WorldCat Entities]]
*# [[:Kategorî:Walaxîye]] → [[:Kategorî:Ûlaxya]]
*# [[:Kategorî:Wales]] → [[:Kategorî:Wêls]]
*# [[:Kategorî:Walesî li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Wêlsî li gorî pîşeyan]]
*# [[:Kategorî:Wargehên Hessen]] → [[:Kategorî:Wargehên Hessenê]]
*# [[:Kategorî:Welatên Katalanî]] → [[:Kategorî:Welatên Ketelanî]]
*# [[:Kategorî:Welatên nordî]] → [[:Kategorî:Welatên nordîk]]
*# [[:Kategorî:Wergerandina xirab]] → [[:Kategorî:Rûpelên bi wergerandina xirab]]
*# [[:Kategorî:Werziş li Îngilistanê]] → [[:Kategorî:Werziş li Înglistanê]]
*# [[:Kategorî:Werzişkar li gorî neteweyan]] → [[:Kategorî:Werzişvan li gorî neteweyan]]
*# [[:Kategorî:Werzişkar]] → [[:Kategorî:Werzişvan]]
*# [[:Kategorî:Werzişkarên alman]] → [[:Kategorî:Werzişvanên alman]]
*# [[:Kategorî:Werzişkarên amerîkî]] → [[:Kategorî:Werzişvanên amerîkî]]
*# [[:Kategorî:Werzişkarên fransî]] → [[:Kategorî:Werzişvanên fransî]]
*# [[:Kategorî:Werzişkarên holendî]] → [[:Kategorî:Werzişvanên holendî]]
*# [[:Kategorî:Werzişkarên kurd]] → [[:Kategorî:Werzişvanên kurd]]
*# [[:Kategorî:Werzişkarên swêdî]] → [[:Kategorî:Werzişvanên swêdî]]
*# [[:Kategorî:Weşandin 2004]] → [[:Kategorî:Weşanên sala 2004an]]
*# [[:Kategorî:Wikidata templates]] → [[:Kategorî:Şablonên Wîkîdaneyê]]
*# [[:Kategorî:Wikimedia]] → [[:Kategorî:Weqfa Wikimedia]]
*# [[:Kategorî:Wikipedia maintenance templates]] → [[:Kategorî:Şablonên hişyarde]]
*# [[:Kategorî:Wikipedia template categories]] → [[:Kategorî:Kategoriyên Wîkîpediyayê yên şablonan]]
*# [[:Kategorî:Wikipedia templates by namespace]] → [[:Kategorî:Şablonên Wîkîpediyayê li gorî valahiya nav]]
*# [[:Kategorî:Wikipedia translation templates]] → [[:Kategorî:Şablonên Wîkîpediyayê yên tercimekirinê]]
*# [[:Kategorî:Wêjeya ermenî ya sedsala 21an]] → [[:Kategorî:Wêjeya ermenî ya sedsala 21ê]]
*# [[:Kategorî:Wêjeya sedsala 21an]] → [[:Kategorî:Wêjeya sedsala 21ê]]
*# [[:Kategorî:Wîkîpediya:Çavlêgerandin]] → [[:Kategorî:Gotarên ku divê werin paqijkirin]]
*# [[:Kategorî:Wîlayetên Walesê]] → [[:Kategorî:Parêzgehên Walesê]]
*# [[:Kategorî:Wîlayetên Îrlendaya Bakurê]] → [[:Kategorî:Parêzgehên Îrlendaya Bakurê]]
*# [[:Kategorî:Wîlayetên Îrlendayê]] → [[:Kategorî:Parêzgehên Îrlendayê]]
*# [[:Kategorî:Xanedaniyên kurdî]] → [[:Kategorî:Xanedanên kurdan]]
*# [[:Kategorî:Xelata wêjeya honaka zanistî]] → [[:Kategorî:Xelatên wêjeya honaka zanistî]]
*# [[:Kategorî:Xelatgirên Xelata Şerefnamê]] → [[:Kategorî:Xelatgirên Xelata Şerefnameyê]]
*# [[:Kategorî:Xelatên edebî yên ewropî]] → [[:Kategorî:Xelatên wêjeyî yên ewropî]]
*# [[:Kategorî:Xelatên edebî yên spanî]] → [[:Kategorî:Xelatên edebî yên Spanyayê]]
*# [[:Kategorî:Xizinde]] → [[:Kategorî:Xijende]]
*# [[:Kategorî:Xristiyan]] → [[:Kategorî:Xirîstiyanî]]
*# [[:Kategorî:Xwedabanûyên şerê]] → [[:Kategorî:Xwedabanûyên şer]]
*# [[:Kategorî:Xwedawendên şerê]] → [[:Kategorî:Xwedawendên şer]]
*# [[:Kategorî:Xwedayan]] → [[:Kategorî:Xweda]]
*# [[:Kategorî:Xwekujî]] → [[:Kategorî:Xwekuj]]
*# [[:Kategorî:Yaneya futbolê ji Amedê]] → [[:Kategorî:Yaneyên futbolê ji Amedê]]
*# [[:Kategorî:Yaneya futbolê ji Diyarbekirê]] → [[:Kategorî:Yaneyên futbolê ji Diyarbekirê]]
*# [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Almanyayê]] → [[:Kategorî:Yaneyên futbolê ya Almanyayê]]
*# [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Holandê]] → [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Holendayê]]
*# [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Macaristanê]] → [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Mecaristanê]]
*# [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Skotlandê]] → [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Skotlendayê]]
*# [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Îngilistanê]] → [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Înglistanê]]
*# [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Îsraelê]] → [[:Kategorî:Yaneya futbolê ya Îsraêlê]]
*# [[:Kategorî:Yaneyên futbolê yên Îraqê]] → [[:Kategorî:Yaneyên futbolê yên Iraqê]]
*# [[:Kategorî:Yewnanistan (Wêje)]] → [[:Kategorî:Wêjeya Yewnanistanê]]
*# [[:Kategorî:Yewnanî]] → [[:Kategorî:Zimanê yewnanî]]
*# [[:Kategorî:Zanayên Ola Êzîdîtiyê]] → [[:Kategorî:Zanayên dînê êzdîtiyê]]
*# [[:Kategorî:Zanist û teknolojî li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Zanist û teknolojî li Qibrisê]]
*# [[:Kategorî:Zanista dadweriyê]] → [[:Kategorî:Zanista dadê]]
*# [[:Kategorî:Zanistvanên ereb]] → [[:Kategorî:Zanyarên ereb]]
*# [[:Kategorî:Zanistvanên fars]] → [[:Kategorî:Zanyarên faris]]
*# [[:Kategorî:Zanistvanên kurd]] → [[:Kategorî:Zanyarên kurd]]
*# [[:Kategorî:Zanistvanên misilman]] → [[:Kategorî:Zanyarên misilman]]
*# [[:Kategorî:Zanistên mirovatiyê]] → [[:Kategorî:Lêkolînên mirovahiyê]]
*# [[:Kategorî:Zanistên siruştê]] → [[:Kategorî:Zanistên siruştî]]
*# [[:Kategorî:Zanyarên fars]] → [[:Kategorî:Zanyarên faris]]
*# [[:Kategorî:Zanyarên kîprosî]] → [[:Kategorî:Zanyarên qibrisî]]
*# [[:Kategorî:Zanyarên polon]] → [[:Kategorî:Zanyarên polonyayî]]
*# [[:Kategorî:Zanyarên Îngîlîz]] → [[:Kategorî:Zanyarên îngilîz]]
*# [[:Kategorî:Zanyarên îngîlîz]] → [[:Kategorî:Zanyarên îngilîz]]
*# [[:Kategorî:Zanîngeh li gorî dûgelan]] → [[:Kategorî:Zanîngeh li gorî welatan]]
*# [[:Kategorî:Zanîngeha Chicagoyê]] → [[:Kategorî:Zanîngeha Şîkagoyê]]
*# [[:Kategorî:Zanîngeha Kîprosê]] → [[:Kategorî:Zanîngeha Qibrisê]]
*# [[:Kategorî:Zanîngeha Moskowê]] → [[:Kategorî:Zanîngeha Moskoyê]]
*# [[:Kategorî:Zanîngehên Almanyayê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Almanyayê]]
*# [[:Kategorî:Zanîngehên Awistiryayê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Awistiryayê]]
*# [[:Kategorî:Zanîngehên Belçîkayê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Belçîkayê]]
*# [[:Kategorî:Zanîngehên Brazîlê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên Brezîlê]]
*# [[:Kategorî:Zanîngehên Brezîlê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Brezîlê]]
*# [[:Kategorî:Zanîngehên Fransayê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Fransayê]]
*# [[:Kategorî:Zanîngehên Iraqê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Iraqê]]
*# [[:Kategorî:Zanîngehên Kanadayê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Kanadayê]]
*# [[:Kategorî:Zanîngehên Keyaniya Yekbûyî]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Keyaniya Yekbûyî]]
*# [[:Kategorî:Zanîngehên Kurdistanê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Kurdistanê]]
*# [[:Kategorî:Zanîngehên Marokoyê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Marokoyê]]
*# [[:Kategorî:Zanîngehên Misirê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Misirê]]
*# [[:Kategorî:Zanîngehên Zelandaya Nû]] → [[:Kategorî:Zanîngehên Zelendaya Nû]]
*# [[:Kategorî:Zanîngehên Çekyayê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Çekyayê]]
*# [[:Kategorî:Zanîngehên Îranê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Îranê]]
*# [[:Kategorî:Zanîngehên Îtalyayê]] → [[:Kategorî:Zanîngehên li Îtalyayê]]
*# [[:Kategorî:Zargotina walesî]] → [[:Kategorî:Zargotina wêlsî]]
*# [[:Kategorî:Zaro]] → [[:Kategorî:Zarokatî]]
*# [[:Kategorî:Zengan (parêzgeh)]] → [[:Kategorî:Zencan (parêzgeh)]]
*# [[:Kategorî:Zimanmalbat]] → [[:Kategorî:Malbatên zimanan]]
*# [[:Kategorî:Zimanê napolî]] → [[:Kategorî:Zimanê napolîtanî]]
*# [[:Kategorî:Zimanê programkirinê]] → [[:Kategorî:Zimanê bernamekirinê]]
*# [[:Kategorî:Zimanê çêkirî]] → [[:Kategorî:Zimanên çêkirî]]
*# [[:Kategorî:Zimanên Asyayê li gorî welat]] → [[:Kategorî:Zimanên Asyayê li gorî welatan]]
*# [[:Kategorî:Zimanên Bosniya û Herzegovînayê]] → [[:Kategorî:Zimanên Bosniya û Herzegovîna]]
*# [[:Kategorî:Zimanên Ewropayê li gorî welat]] → [[:Kategorî:Zimanên Ewropayê li gorî welatan]]
*# [[:Kategorî:Zimanên Keltî]] → [[:Kategorî:Zimanên keltî]]
*# [[:Kategorî:Zimanên Kolumbiyayê]] → [[:Kategorî:Zimanên Kolombiyayê]]
*# [[:Kategorî:Zimanên Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Zimanên Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Zimanên Slavî]] → [[:Kategorî:Zimanên slavî]]
*# [[:Kategorî:Zimanên Walesê]] → [[:Kategorî:Zimanên Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Zimanên galloîtalî]] → [[:Kategorî:Zimanên galoîtalî]]
*# [[:Kategorî:Zimanên karlûkî]] → [[:Kategorî:Zimanên qarlûqî]]
*# [[:Kategorî:Zimanên laponî]] → [[:Kategorî:Zimanên sámî]]
*# [[:Kategorî:Zoolocî]] → [[:Kategorî:Zoolojî]]
*# [[:Kategorî:Zoologî]] → [[:Kategorî:Zoolojî]]
*# [[:Kategorî:Çalakvan li gorî mijar û neteweyan]] → [[:Kategorî:Çalakvan li gorî pirsgirêk û neteweyan]]
*# [[:Kategorî:Çalakvanên kîprosî]] → [[:Kategorî:Çalakvanên qibrisî]]
*# [[:Kategorî:Çalakvanên mafên mirovan ên bûrkînafasoyî]] → [[:Kategorî:Çalakvanên mafên mirovan ên burkînafasoyî]]
*# [[:Kategorî:Çand li Cardiffê]] → [[:Kategorî:Çand li Kardîfê]]
*# [[:Kategorî:Çanda Kolumbiyayê]] → [[:Kategorî:Çanda Kolombiyayê]]
*# [[:Kategorî:Çanda Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Çanda Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Çanda Meksîkî]] → [[:Kategorî:Çanda Meksîkê]]
*# [[:Kategorî:Çanda Portugalê]] → [[:Kategorî:Çanda Portûgalê]]
*# [[:Kategorî:Çanda Walesê]] → [[:Kategorî:Çanda Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Çanda almanî]] → [[:Kategorî:Çanda Almanyayê]]
*# [[:Kategorî:Çanda farsî]] → [[:Kategorî:Çanda farisî]]
*# [[:Kategorî:Çanda hindî]] → [[:Kategorî:Çanda Hindistanê]]
*# [[:Kategorî:Çanda japonî]] → [[:Kategorî:Çanda Japonê]]
*# [[:Kategorî:Çanda li gorî serdeman]] → [[:Kategorî:Çand li gorî serdeman]]
*# [[:Kategorî:Çanda rojhilata navîn]] → [[:Kategorî:Hunera rojhilata navîn]]
*# [[:Kategorî:Çanda Înternetê]] → [[:Kategorî:Çanda înternetê]]
*# [[:Kategorî:Çanda Îtalyayê li gorî herêman]] → [[:Kategorî:Çanda îtalî li gorî herêman]]
*# [[:Kategorî:Çax]] → [[:Kategorî:Serdemên dîrokê]]
*# [[:Kategorî:Çaxa Antîk]] → [[:Kategorî:Serdema kevnare]]
*# [[:Kategorî:Çaxa Nû]] → [[:Kategorî:Serdema Nû]]
*# [[:Kategorî:Çek (gel) li gorî pîşeyan]] → [[:Kategorî:Çekyayî li gorî pîşeyan]]
*# [[:Kategorî:Çek (gel)]] → [[:Kategorî:Çekyayî]]
*# [[:Kategorî:Çemên Awistriyayê]] → [[:Kategorî:Çemên Awistiryayê]]
*# [[:Kategorî:Çemên Ewropayê yên navnetewî]] → [[:Kategorî:Çemên Ewropayê yên navneteweyî]]
*# [[:Kategorî:Çemên Macaristanê]] → [[:Kategorî:Çemên Mecaristanê]]
*# [[:Kategorî:Çemên Sudanê]] → [[:Kategorî:Çemên Sûdanê]]
*# [[:Kategorî:Çermnasî]] → [[:Kategorî:Dermatolojî]]
*# [[:Kategorî:Çiyayên DYA'yê]] → [[:Kategorî:Çiyayên DYAyê]]
*# [[:Kategorî:Çêkerên hind]] → [[:Kategorî:Çêkerên hindistanî]]
*# [[:Kategorî:Çêlikan]] → [[:Kategorî:Komîşîr]]
*# [[:Kategorî:Çînên civakî li împeratoriya Romayê]] → [[:Kategorî:Çînên civakî li împeratoriya Romê]]
*# [[:Kategorî:Êzîdîtî]] → [[:Kategorî:Êzdîtî]]
*# [[:Kategorî:Êşkence]] → [[:Kategorî:Îşkence]]
*# [[:Kategorî:Îcatker]] → [[:Kategorî:Dahêner]]
*# [[:Kategorî:Împeratoriya Romê ya Pîroz]] → [[:Kategorî:Împeratoriya Romayê ya Pîroz]]
*# [[:Kategorî:Împeratoriya Selçûqiyan]] → [[:Kategorî:Împeratoriya Selcûqiyan]]
*# [[:Kategorî:Îngilistan]] → [[:Kategorî:Înglistan]]
*# [[:Kategorî:Îrlandî]] → [[:Kategorî:Îrlendî]]
*# [[:Kategorî:Îslam li gorî neteweyan]] → [[:Kategorî:Îslam li gorî welatan]]
*# [[:Kategorî:Îsraîl]] → [[:Kategorî:Îsraêl]]
*# [[:Kategorî:Ûrûgûay]] → [[:Kategorî:Ûrûguay]]
*# [[:Kategorî:Şablon (Brazîl)]] → [[:Kategorî:Şablon (Brezîl)]]
*# [[:Kategorî:Şablon (Kosovo)]] → [[:Kategorî:Şablon (Kosova)]]
*# [[:Kategorî:Şablon (bi zimanê)]] → [[:Kategorî:Şablon (sîmbol zimanê)]]
*# [[:Kategorî:Şablon (bi-x)]] → [[:Kategorî:Şablon (bi-zimanê)]]
*# [[:Kategorî:Şablon (tipên erebî)]] → [[:Kategorî:Şablon (tîpguhêziya erebî)]]
*# [[:Kategorî:Şablon (tipên kîrîlî)]] → [[:Kategorî:Şablon (tîpguhêziya kîrîlî)]]
*# [[:Kategorî:Şablon (tipên latînî)]] → [[:Kategorî:Şablon (tîpguhêziya latînî)]]
*# [[:Kategorî:Şablonên erdnîgarî]] → [[:Kategorî:Şablonên erdnîgariyê]]
*# [[:Kategorî:Şablonên fîzyolojiyê]] → [[:Kategorî:Şablonên fizyolojiyê]]
*# [[:Kategorî:Şablonên heşyarde]] → [[:Kategorî:Şablonên hişyarde]]
*# [[:Kategorî:Şablonên hişyarde ji bo kategoriyan]] → [[:Kategorî:Şablonên ji bo kategoriyan]]
*# [[:Kategorî:Şablonên hişyarde yên bi parametreyên kêm]] → [[:Kategorî:Şablonên hişyarde ji bo gotaran bi parametreyên kêm]]
*# [[:Kategorî:Şablonên ji bo valahiya nav ya kategoriyê]] → [[:Kategorî:Şablonên ji bo kategoriyan]]
*# [[:Kategorî:Şablonên navbera bikarhêner]] → [[:Kategorî:Şablonên valahiya nava bikarhêneran]]
*# [[:Kategorî:Şablonên şitilên jînenigariyê]] → [[:Kategorî:Şablonên şitilên jînenîgariyê]]
*# [[:Kategorî:Şahên efsanewî]] → [[:Kategorî:Keyên efsanewî]]
*# [[:Kategorî:Şahên seleukîd]] → [[:Kategorî:Şahên seleukî]]
*# [[:Kategorî:Şahî li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Şahî li Qibrisê]]
*# [[:Kategorî:Şanezanist]] → [[:Kategorî:Biyolojiya xaneyî]]
*# [[:Kategorî:Şaredariyên Hessen]] → [[:Kategorî:Şaredariyên Hessenê]]
*# [[:Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan a Palermoyê]] → [[:Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan ê Palermoyê]]
*# [[:Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan a Torînoyê]] → [[:Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan ê Torînoyê]]
*# [[:Kategorî:Şaredariyên metropola Napoliyê]] → [[:Kategorî:Şaredariyên bajarê metropolîtan ê Napoliyê]]
*# [[:Kategorî:Şaristana Şot]] → [[:Kategorî:Şot (navçe)]]
*# [[:Kategorî:Şaristana Şotê]] → [[:Kategorî:Şot (navçe)]]
*# [[:Kategorî:Şaristanên Azerbaycana Rojavayê]] → [[:Kategorî:Navçeyên Azerbaycana Rojavayê]]
*# [[:Kategorî:Şaristanên Hemedanê]] → [[:Kategorî:Navçeyên Hemedanê]]
*# [[:Kategorî:Şaristanên Kirmanşanê]] → [[:Kategorî:Navçeyên Kirmanşanê]]
*# [[:Kategorî:Şaristanên Kurdistanê (parêzgeh)]] → [[:Kategorî:Navçeyên Kurdistanê (parêzgeh)]]
*# [[:Kategorî:Şaristanên Îranê]] → [[:Kategorî:Navçeyên Îranê]]
*# [[:Kategorî:Şaşiyên agahîdankan]] → [[:Kategorî:Xeletiyên agahîdankan]]
*# [[:Kategorî:Şerê Rûs-Ûkraynayê]] → [[:Kategorî:Şerê Rûsyayê li ser Ûkraynayê]]
*# [[:Kategorî:Şerên Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Şerên Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Şerên Kîprosê]] → [[:Kategorî:Şerên Qibrisê]]
*# [[:Kategorî:Şiklên erdê yên Kroatyayê]] → [[:Kategorî:Şiklên erdê yên Xirwatistanê]]
*# [[:Kategorî:Şiklên erdê yên Sudanê]] → [[:Kategorî:Şiklên erdê yên Sûdanê]]
*# [[:Kategorî:Şiklên erdê yên Walesê]] → [[:Kategorî:Şiklên erdê yên Wêlsê]]
*# [[:Kategorî:Şitilên Kurdistan'ê]] → [[:Kategorî:Şitilên Kurdistanê]]
*# [[:Kategorî:Şitilên Nivîsbariyê]] → [[:Kategorî:Şitilên nivîsbariyê]]
*# [[:Kategorî:Şitilên Nivîsbarîyê]] → [[:Kategorî:Şitilên nivîsbariyê]]
*# [[:Kategorî:Şitilên Riha'yê]] → [[:Kategorî:Şitilên Rihayê]]
*# [[:Kategorî:Şitilên Teknolojiyê]] → [[:Kategorî:Şitilên teknolojiyê]]
*# [[:Kategorî:Şitilên Teknolojîyê]] → [[:Kategorî:Şitilên teknolojiyê]]
*# [[:Kategorî:Şitilên Televîzyonê]] → [[:Kategorî:Şitilên televîzyonê]]
*# [[:Kategorî:Şitilên Wikimedia'yê]] → [[:Kategorî:Şitilên Wikimediayê]]
*# [[:Kategorî:Şitilên astronoman]] → [[:Kategorî:Şitilên stêrnasan]]
*# [[:Kategorî:Şitilên bi şaşî û kêmasî]] → [[:Kategorî:Şablonên şitilan ên bi şaşî û kêmasî]]
*# [[:Kategorî:Şitilên dînî]] → [[:Kategorî:Şitilên dîn]]
*# [[:Kategorî:Şitilên fîlmên dramayê 2010an]] → [[:Kategorî:Şitilên fîlmên dramayê yên 2010î]]
*# [[:Kategorî:Şoreşa Pîşesaziyê]] → [[:Kategorî:Şoreşa pîşesaziyê]]
*# [[:Kategorî:Şotê (navçe)]] → [[:Kategorî:Şot (navçe)]]

== 2026-05-21T08:20:47Z ==
* [[:Kategorî:Redirects connected to a Wikidata item]]: 39 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin
* Çerxa beralîkirinê ji [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya başûrî]]
* Beralîkirinên nû ji rapora dawî ve:


== 2026-05-20T08:20:50Z ==
* [[:Kategorî:Redirects connected to a Wikidata item]]: 39 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin
* Çerxa beralîkirinê ji [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya başûrî]]
* Beralîkirinên nû ji rapora dawî ve:


== 2026-05-19T08:21:11Z ==
* [[:Kategorî:Huner li Kîprosê]]: 4 hat(in) dîtin, 4 hat(in) barkirin
* [[:Kategorî:Hunerên ahengê li Kîprosê]]: 2 hat(in) dîtin, 2 hat(in) barkirin
* [[:Kategorî:Mîmarî li Kîprosê]]: 1 hat(in) dîtin, 1 hat(in) barkirin
* [[:Kategorî:Redirects connected to a Wikidata item]]: 39 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin
* [[:Kategorî:Şahî li Kîprosê]]: 2 hat(in) dîtin, 2 hat(in) barkirin
* Çerxa beralîkirinê ji [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya başûrî]]
* Şablona [[Şablon:Beralîkirina kategoriyê]] li rûpela [[:Kategorî:Medyaya Kîprosê]] hat zêdekirin
* Beralîkirinên nû ji rapora dawî ve:
*# [[:Kategorî:Brîtanya Mezin]] → [[:Kategorî:Brîtanyaya Mezin]]
*# [[:Kategorî:Huner li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Huner li Qibrisê]]
*# [[:Kategorî:Hunerên ahengê li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Hunerên ahengê li Qibrisê]]
*# [[:Kategorî:Muzîka Kîprosê]] → [[:Kategorî:Muzîka Qibrisê]]
*# [[:Kategorî:Mîmarî li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Mîmarî li Qibrisê]]
*# [[:Kategorî:Şahî li Kîprosê]] → [[:Kategorî:Şahî li Qibrisê]]

== 2026-05-18T08:20:58Z ==
* [[:Kategorî:Redirects connected to a Wikidata item]]: 39 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin
* Çerxa beralîkirinê ji [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya başûrî]]
* Beralîkirinên nû ji rapora dawî ve:


== 2026-05-17T08:20:40Z ==
* [[:Kategorî:Redirects connected to a Wikidata item]]: 39 hat(in) dîtin, 0 hat(in) barkirin
* Çerxa beralîkirinê ji [[:Kategorî:Gotara bi kurdiya başûrî]]
* Beralîkirinên nû ji rapora dawî ve:


'''[//ku.wikipedia.org/w/index.php?title=Bikarh%C3%AAner%3ABalyozbot%2Fkontrol%2Fberal%C3%AEkirin%C3%AAn_kategoriyan&amp;oldid=2012428 Qeydên kevn]'''</text>
      <sha1>d3w7tb07qhbv4nukpxkqoe0uiggj3mh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bikarhêner:Balyozbot/Xeletiyên gotarên bingehîn</title>
    <ns>2</ns>
    <id>211750</id>
    <revision>
      <id>2030137</id>
      <parentid>2029962</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T20:02:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Problemek hat qeydkirin</comment>
      <origin>2030137</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="830" sha1="icozm54caf9rjrr8mcl208yj8cusz3n" xml:space="preserve"># [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Civak û zanistên civakî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Etnolojî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Ethnology]] bi kar tîne.
# [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Rûpela [[HIV]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne.
# [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Civak û zanistên civakî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Dengnasî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Phonology]] bi kar tîne.
# Gotûbêja [[Cihû]] tine ye
# [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Rûpela [[HIV]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne.</text>
      <sha1>icozm54caf9rjrr8mcl208yj8cusz3n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030138</id>
      <parentid>2030137</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T20:02:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Problemek hat qeydkirin</comment>
      <origin>2030138</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1055" sha1="jtc83flmjmuezj504j2uuov0ff3mq48" xml:space="preserve"># [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Civak û zanistên civakî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Etnografî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Ethnography]] bi kar tîne.
# [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Civak û zanistên civakî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Etnolojî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Ethnology]] bi kar tîne.
# [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Rûpela [[HIV]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne.
# [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Civak û zanistên civakî]]: Li gorî wîkîdaneyê rûpela [[Dengnasî]] heye lê belê param {{param|en}} ya şablona {{ş|lgb}} şûnda vî navî [[Phonology]] bi kar tîne.
# Gotûbêja [[Cihû]] tine ye
# [[Wîkîpediya:Gotarên bingehîn/Level/4/Biyolojî û zanistên sihetê]]: Rûpela [[HIV]] heye lê belê {{ş|lgb}} param {{param|en}} bêyî param {{param|1}} bi kar tîne.</text>
      <sha1>jtc83flmjmuezj504j2uuov0ff3mq48</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gotûbêja bikarhêner:Wikihez/Arşîv 2</title>
    <ns>3</ns>
    <id>213232</id>
    <revision>
      <id>2030181</id>
      <parentid>1987275</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T06:01:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: 2 gotûbêj ji Gotûbêja bikarhêner:Wikihez hatin arşîvkirin</comment>
      <origin>2030181</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58636" sha1="iphipsb1j0nehrdjk6x1qbcvqino8nz" xml:space="preserve">{{Arşîvkirin}}

== Translation request ==

Hello.

Can you translate and upload the article [[:en:1668 Shandong earthquake]] in Kurdish Wikipedia?

Yours sincerely, [[Bikarhêner:Multituberculata|Multituberculata]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Multituberculata|gotûbêj]]) 23:50, 23 kanûna pêşîn 2023 (UTC)
== Amûra daxwaza zêdekirina daxuyaniya kurt ==

Silav bira, bila haya te jê hebe ku ev girêdana ku te ji bo zêdekirina daxûyaniya kurt li gotaran zêdekiriye li guhertoya Mobilê ya Google chrome li malpera serekye li bin nivîsa &quot;Bi xêr hatî&quot; jî dertê. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 15:59, 25 kanûna pêşîn 2023 (UTC)

:@[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] Silav bira. Spas bo agahdarkirinê. Ez ê kodeke binivîsim da ku li wê rûpelê xuya neke. Herwiha dikarî li ser rûpela [[Taybet:Tercîh#mw-prefsection-gadgets]] dikarî &quot;Shortdesc-Helper&quot; neçalak bikî. --[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Balyozxane|gotûbêj]]). 16:15, 25 kanûna pêşîn 2023 (UTC)
== Wêneyê  Ayfer Düzdaş ==

Silav @[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] Li ser  malpera [[Voice of America|Dengê Amerîka]] bi logoya VOA wêneyê [[Ayfer Düzdaş]] he ye . Gelo ew wêne derbasdar e ?

https://www.dengeamerika.com/a/ayfer-duzdas/7385285.html [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 10:02, 15 kanûna pêşîn 2023 (UTC)

:Silav @[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]]. Ev wêne mafê parastî ye. Hay jê hebe. --[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Balyozxane|gotûbêj]]). 15:06, 3 sibat 2024 (UTC)
== Hilanok û asansor ==

Êvar baş @[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]]

Heke tu bixwazî em dikarin sernav biguherînin . Lê  tenê hêrsa  min te ku hemû peyvên ku nayên pejirandin an jî naskirin wek peyvên çêkirî  bi nav dikin. Ew li ser Wîkîpediyaya kurdî bûye edet .Heya peyva pirtûk ji aliyên hin bikarhêneran wek peyveke çêkirî tê dîtin .  Gelo weşanxaneya '''Makepirtûk''' aniha jî xeyal e ? Temam zimanê tirkî tenê peyva asansör nas dike . Ema zimanê kurdî peyvên asansor û hilanok  jî nas dike .Peyva hilanok di helbesta
Hamid Omerî  bi sernavê Hêjîr tê bikaranîn. Li ser  malpera Şaredariya Batmanê hwd.  jî tê bikaranîn . Bi almanî jî peyvên Aufzug , Fahrstuhl  und peyva inglîzî Lift  tên bikaranîn. Peyva Lift kêmtir  tê bikaranîn.  Dîsa tu alman nabêje ku ew peyveke çêkirî ye .Yanî ez dixwazim bêjim  ku peyvên '''asansör''' û '''hilanok''' herdu peyvên derbasdar  in . Li gorî hejmar ez heq û maf didim  te . Ema ji kerema xwe re derbasdariya peyveke ku ji aliyê kurdan tê pejirandin,  red neke . Ez hevî dikim ku tu niyeta min fehm dikî 
Silav û rêz [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 21:38, 12 kanûna paşîn 2024 (UTC)

:Êvar baş @[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] Bi xêr hatî rûpela gotûbêja min. Ev der cihê herî xweş e ji bo nîqaşên dûvdirêj. Wa ye em dest pê bikin.
:# Kengî ez kelimeya &quot;çêkirî&quot; bi kar tînim, tu vê kelîmeyê wekî &quot;xeyalî&quot; fêm dikî. Ez dibêjim kelimeyeke nû ([[:wikt:neolojîzm]]) ye, ji aliyê kesek an hin kesan ve hatiye çêkirin bi mantiqa bikaranîna kelîmeyên kurdî şûnda yên ji zimanekî din hatine deynkirin. Xêra xwe wisa neke. Ez ê jî şûnda çêkirî, neolojîzm bibêjim êdî. Belkî kêfa te zêdetir jê were.
:# Ev neolojîzm çiqas zêde li ser medyayê were bikaranîn jî, em hemû dizanin ku di nav xelkê de nayê bikaranîn. Tu jî vî yekî dizanî. Ji ber ku piraniya kurdînûs bi mantiqa paqijiya ziman hereket dikin, çiqas kelîmeyên deynkirî hebin ji wan nefret dikin.
:# Tu her tim bi kelîmeyên almanî re miqayese dikî lê ez almanî nizanim loma nimûneyên te fêm nakim. Va ye nimûneyeke ji tirkî. Gotara [[:tr:Selfie]] (hîn) nekirine &quot;Özçekim&quot; her çiqas özçekim ji aliyê TDKê ve tê qebûl û pêşniyazkirin. Li Tirkiyeyê li kê pirs bikî, dizanin selfî çi ye lê belê gelek kêm kes özçekim dizane û bi kar tîne. Loma ne kelimeyeke hêjayî sernavê gotarê ye. Li vir jî heta midaxeleya min kelimeya [[xwêne]] dihat bikaranîn, ew qet nayê bikaranîn lê belê dîsa jî gotar bi sernavê xwêne hatibû çêkirin, dîsa bi mantiqa dîtina kelimeyeke kurdî.
:# hilanok ne kelimeyeke derbasdar e lê belê ji ber ku li ser medyayê tê bikaranîn em mecbûr dimînin ku bibêjin derbasdar e. Dîsa jî ti car nikare cihê asansor bigire ji ber ku di nav xelkê de asansor li her derê tê bikaranîn.
:--[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Balyozxane|gotûbêj]]). 22:29, 12 kanûna paşîn 2024 (UTC)
::Ez naxwazim derew bikim.  Peyva asansor '''aniha''' ji peyva hilanok bêtir tê bi kar anîn . Li gorî hejmara çavkaniyan tu mafdarî . Lê  dîsa ew peyv hemwateyeke derbasdar e  .  Ji ber ku ew di gelek  ferhengên nûjen de heye , ji aliyê nivîskaran (Hamid Omerî) , şaredariya  Batmanê û malperên din jî têne bi kar anîn . Yanî ew hemû krîter û pîvan bi dest xist ku wek peyveke derbasdar were pejirandin. Dema ku peyvek ji aliyê mirovan tê bi kar anîn û pejirandin  ew ne peyveke çêkirî ye .  Min zimanê almanî wek mînak hilda ji ber ku ew ziman xwedî gelek peyvên ku ji aliyên kesan hatine çêkirin û îro jî wek peyvên normal têne pejirandin.  Peyv bi sedemên cuda têne çêkirin  . Sedem ne tenê neteweperestî ye . Carinan hin peyvên xwemalî ji peyvên deynkirî hêsantir têne femkirin . Mesela peyva '''balindenasî''' ji bo zarokek kurd ji peyva '''ornîtolojî''' hêsantir tê fêmkirin. Silav û rêz  [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 23:45, 12 kanûna paşîn 2024 (UTC)
:::@[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] Temam rast dibêjî li ser balindenasiyê. Niha tu qebûl dikî ku em sernavê hilanok bikin asansor? --[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Balyozxane|gotûbêj]]). 18:57, 14 kanûna paşîn 2024 (UTC)
::::Heke tu dixwazî tu dikarî sernavê gotarê wek '''asansor'''  biguherînî . Hemwateyên din di gotarê de  bihêl e paşê peyva asansor wek sernav ne problem e . Silav  û rêz  [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 13:12, 15 kanûna paşîn 2024 (UTC)
:::::@[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 13:12, 15 kanûna paşîn 2024 (UTC)
::::::@[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] Gelek spas. --[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Balyozxane|gotûbêj]]). 13:36, 15 kanûna paşîn 2024 (UTC)
== Spasî (2024) ==

{{Zêr|Balyozxane|karê te yê bêhempa li ser Wîkîpediya kurdî,&lt;br&gt;tu her hebî!|--[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]]}} --[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 09:52, 15 kanûna paşîn 2024 (UTC)
== Şablon Erzincan ==

Merheba bikarhênerê Wîkîpediya kurdî, gelo ma hûn dikarin şablonekî çê bikin ku bikarhênerekî ji erzincanê ye. Ezê pir şa bim.  [[Bikarhêner:Ereğlı24|Ereğlı24]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ereğlı24|gotûbêj]]) 00:11, 10 sibat 2024 (UTC)

:Merheba @[[Bikarhêner:Ereğlı24|Ereğlı24]], bi xêr hatî! Va ye şablon {{ş|Bikarhêner Ezirgan}} hazir e. --[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Balyozxane|gotûbêj]]). 00:18, 10 sibat 2024 (UTC)
::Pir spas dikim ji bo îşê te, ezê niha bikaranî bidim. Evar baş. [[Bikarhêner:Ereğlı24|Ereğlı24]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ereğlı24|gotûbêj]]) 00:23, 10 sibat 2024 (UTC)
:::Evar baş! --[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Balyozxane|gotûbêj]]). 00:31, 10 sibat 2024 (UTC)
== Xirabkirina dewlemendbûna zimanê kurdiya kurmancî ==

Silav @[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]], pirsê min ev e ku hûn çima dewlemendbûna zimanê kurdî evqas xirab dikin? Çima hewce dibe ku mîrovekî ne kurdîaxiv tiştek ji zimanê me jî fem bike? Yane, heger mîrov dikare bi kurdî biaxiva û li ser delal û dewlemendbûna zimanê me hirmet dide, yan jî mîrov nikare bi kurdî biavixa. Ev peyvên wek „Heywan“, „înkar“, „ansansor“, „telebe“ û behtir jî, hemî peyvên ji siyaseta asîmîlasyonê ne, heger ku kesekî dixwaze bi kurdî biaxiva, ji vî re lazim e ku kurdî wek hebûna xwe bi xwendin bide. Em kurd in û ev ne peyvên zimanê me ne! Dem baş. [[Taybet:Beşdarî/2001:871:210:E1C9:7905:C5E3:ECB9:6B17|2001:871:210:E1C9:7905:C5E3:ECB9:6B17]] 15:32, 21 sibat 2024 (UTC)

:Na heval, ev kelîme ji mêj ve ye ku di kurdî de tên bikaranîn. Ne ku ji ber asîmîlasyonê ketinê zimanê me. Ji bo min ê ku muhîm  fêmkirin e. Gelê me niha ti tişt ji zimanê kurdî fêm nakin ji ber kesên wekî te ku ji her kelîmeya xerîb re dibêjin &quot;ne kurdî ye şûnda wê em kelîmeyeke nû çêkin&quot;. Bi vî awayî zimanekî sunî çêbûye ku gel ti tişt jê fêm nake. Divê gel ji zimanê xwe dûr nebin. Kurmancî li bakur ber bi mirinê diçe. Pêşî em zimanê xwe rizgar bikin dûre kengî welatekî me çêbû ku em di mekteban de ji zarên xwe re dersên kurdî bidin, hingê em dikarin dest bi paqijkirina zimên bikin. Lê niha derfeteke me ya wisa nîne. Loma çiqas fêmkirina ziman hêsan be ewqas baş e. --[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Balyozxane|gotûbêj]]). 15:40, 21 sibat 2024 (UTC)
::Yane heval, heman demê de tu dibejî ku kurmanciyekî standart tune, lê kurmanciya tenê bi peyvên kurdî jî ne standart e? Heger ku naye zanin kiçar kurmancî standart e, çima em zimanekî bi peyvên ne kurdî bikaranî didin? Sedsal em ketine ve qederê, çima em ne dixwazim xwe dûr ji peyvên erebî û tirkî bikin? Çavkaniyekî heye li cem te ku gotina te ku kesên wekî “ez“ şûnda peyvên fermî a kurmancî, peyvekî nû çêdikin? Gelo, ev peyvên wekî gorî te ji kesên wekî min hatiye çekirin, peyvên ji zaravaya kurmanciya behdînî ne. Bila ev peyvên tirkî û erebî nekevine zimanê me yê delal û em li vir siyasetekî tenê ji bo eleqeyên û pêşveçûna kurdan bidin. Dîsa jî dibejim, heger kesî bi kurdî rastûrast ne zane, bila dest ji axivtina ve zimanê jî berde. Mafê min tuneye ku ez zimanekî ku wekî di versiyona xwe di Xeberan, Medya û li herêma Kurdistanê ya Iraqê cûda bikim û bi xweşiya xwe peyv lê zedê bikim, seba ku tenê ez herî baştirîn fem bikim. Ev pir jaro ye. [[Taybet:Beşdarî/2001:871:210:E1C9:B832:56DF:BA87:D7F2|2001:871:210:E1C9:B832:56DF:BA87:D7F2]] 16:38, 21 sibat 2024 (UTC)
::Silav bira, di warê metirsiya te de te ez baş fem dikim. Ez wiha difikirim nezanîna gelê me yê zimanê kurdî ne ji peyvên çêkirî ye. Tu îro bi kurdî ya nav gel jî binivîsî mixabin kêmasiya gelê me di warê xwendin û nivîsandinê de gelekin. Ne tenê bi kurdî gelê me ji xwendina tirkî jî xwe bêpar dihêlin. Hemî ev kêmasî ne sucê wîkîpediyayê ye. Ji bo nivîsandina kurdî em forma heyî biparêzin edî çêtir e. Ji bo her xebatê divê mirov bi stratejî, bi sebir û yek rêzî here. Ew çax mirov êdî biser dikeve. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 16:41, 21 sibat 2024 (UTC)
:::Li gorî dîtinên min li gorê du sê salên borî gel di gelek waran de şiyar bûye. Divê em xemsar nebin. Asîmîlasyona herî dijwar di vî serdemê de pêk hat lê dîsa kurd xilas nebûn zimanê kurdî winda nebû. Ev sed sale ku li gel hemî derfetên dewletê rewşa zimanê tirkî jî ewqasî pêşketî nîne. Çavkaniyên wîkîpediya tirkî ez dikarim bêjim ku ji sedî 90 çavkanyên wîkîpediya îngilîzî ye. Hinek car ez dixwazim ku çavkaniyên bi tirkî bibînim bawer bike tine û nayên dîtin. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 16:54, 21 sibat 2024 (UTC)
:::@[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] Ez jî nabêjim &quot;problem tenê kelîmeyên çêkirî ye&quot;. Gelek problem hene û di ser de îcar kelîmeyên çêkirî tiştê zor zortir dike. Tarîx heye û li çar aliyê wêlet tê fêmkirin çima em diçin kelîmeyeke çêkirî ya &quot;dîrok&quot; a ku di 1930an de &lt;s&gt;di soranî de&lt;/s&gt;&lt;sup&gt;di kurmancî de--[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Balyozxane|gotûbêj]]). 22:46, 21 sibat 2024 (UTC)&lt;/sup&gt; hatiye çêkirin û ketiye nivîsên kurmancan ku soran jî dev ji vê kelîmeyê berdane û dibêjin &quot;mejû&quot;, lê kurmancên qaşo entelektuel dibêjin tarîx erebî ye nabe ku em bi kar bînin. Kitêb herkes fêm dike lê dîsa jî em diçin dibêjin pirtûk, û kesên ku nû dest bi xwendina kurdî dikin gelek zor li wan dibe wextê gelek kelîmeyên çêkirî di kitêbekê de hebe. --[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Balyozxane|gotûbêj]]). 17:08, 21 sibat 2024 (UTC)
::::@[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] Asîmîlasyona herî zor niha derbas dibe. Berê tirkî neketibû gundan. Tenê di nav bajêr de dihat xeberdan. Lê niha bi saya televîyonan tirkî ketiya mala gelek kurdan û nifşa nû bi piranî kurdî nizanin. Piştî dê û bavên me herin rehmetê, ka te bibîne çend kes kurmancî xeber didin. --[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Balyozxane|gotûbêj]]). 17:11, 21 sibat 2024 (UTC)
:::::Silav bira her çiqas li hemberê me polîtkayên asîmîlasyonê şid bikin ez hêviya xwe winda nakim. Ka bênir welat ji serî heta binî tev birçî mane. Aboriya dewletê di ber polîtkayê asîmîlasyonê neda o îro top avêtine :) ger wiha here ez texmîn dikim ku berê asîmîlasyonê dewlet ji holê rabe :) rewşa wan niha ji rewşa me xirabtir e.
:::::Di warê peyva dîrok an tarîx de baş an nebaş formeke ku em pê hev du fem dikin heye. Divê mijarê de ez dibêjim em forma heyî biparêzin dê edî çêtir be. Wek tu jî dizanî forma niha ji medyayê bigire heya nivîsa pirtûkan tê bikaranîn. Min di warê navê gotaran li polîtîkayên wîkîpediyaya tirkî nihêrî bi rastî polîtikayek baş û zelal nivîsîne. Min dest bi wergêra polîtkayê kir û ez dixwazim heman polîtîka em jî bikarbînin dê baştir be. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 18:57, 21 sibat 2024 (UTC)
:::::Êvar baş hevalno 
:::::@[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]]&lt;nowiki/&gt;û@[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]]
:::::. Mixabin bikarhênerê li jorê bê nav e. Lewma ez nikarim navê  wî jî etîket bikim. Rewşa zimanê me tenê bi bikaranîna peyvên deynkirî çarser nabe . Zimanên bê peyvên deynkirî tun in . Em mesela dikarin li ser Wîkîpediyaya kurdî sernavên gotarên '''dibistan''' jî wek '''mekteb''' an jî '''pirtûk''' wek '''kitêb''' biguherînin. Lê ew pirsgirêk dîsa wisa çareser nabe. Her wiha wisa zirarek li ser zimanê kurdî dibe . Her wiha zirar dibe ku em sernavê gotara '''siyaset''' aniha wek '''ramyarî''' biguherînin . Zimanê kurdî ne tenê zimanê gel e . Kesê ku zimanê medyayan jî paşguh dike ew jî zirar dike . Mesela hemû tirk peyvên '''hayat''' û '''yaşam''' nas dikin . Herdu peyv hemwate ne . Yek erebî ye yek jî tirkî.  Yanî problem ne peyvên ku hin mirov wek '''kurdiya akademîk''' bi nav dikin . Problem zordestî û nijadperestiya li hemberê kurd û zimanê kurdî ne . [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 19:01, 21 sibat 2024 (UTC)
::::Ez dizanim ku halê me pir zor e heya ku em kurd nebin yek û 20 partiyên navbera xwe çêdikin û hîn jî aliyê dijminên me re dikin. Lê ev firseta me ye li vir ku em zimanekî zelal bidin nişan. Biraderê @[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]], li min meqere, lê min hinek bipirs dike ku tu fîkr didî ku fêmkirina te an bi navçeya te bi kurdî ji bo hemî kurdan re eynî ye. Gelo, carek televîsyona kurdî wekî qanalên Rudaw an Sterk TV ma kesî ji me zimanê van niha fêm nakî ma çi? Birader Binere, bi hirmet, karê te gelek baş e, lê dibe ku zimanekî bi dem re cûda dibe. Em dizanin ku formeke kurdiya standart ji dîroka me, çavkaniyên xwe pir kêm in. Jiber ku çavkaniyên îro heye wekî medyayên kurdî, em dikarin zimanê xwe bi van re yek bikin, cûdahî tuneye jî ku dê û bavên me rojekî biçinê rehmetê jî, dîsa jî kes bi kurdî nezane, bila kurdiya bi peyvên erebî an tirkî, an kurdî bi tenê peyvên kurdî be. Ji bo ku ez kurdekî ji Colêmergê me, ji min re kurdiya bi peyvên kurdî awayekî baştir e, çimgi ev zimanê îro û ya medya ye e û hîn jî, di heremên Serhedê û Botanê, ev forma te bikaranîn, jiber ku ev herdû heremên jî kurdiya herî zelal diaxivin. Gelo, hûn dibejin ku peyvên wek „dîrok“ di sala 1930an peyvekî çêkirî ye ji aliyê kurdên soranîaxiv, çavkaniya te heye? [[Taybet:Beşdarî/2001:871:210:E1C9:B832:56DF:BA87:D7F2|2001:871:210:E1C9:B832:56DF:BA87:D7F2]] 18:59, 21 sibat 2024 (UTC)
:::::Ka tu kî yî pêşî bikeve hesabê xwe em karibin cewabê bidin te. Wisa nikarim navê te etîket bikim. Ez ê cewabê hemû pirsên te piştre bidim --[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Balyozxane|gotûbêj]]). 19:08, 21 sibat 2024 (UTC)
::::::Mixabin, ez nizanim çawa profîleke çekim lê ez kontrol dikim ku wê bersiv da. Min hinek rûpelên ji xwe re xwend û ez cûda bûm ku min peyvên tirkî û erebî di gotara de dît, piştre min bikarhênerî ku ev peyvên lê zedê kir jî dît. Tenê li vir im ku hevalê @[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] bal bikim li ser wê çewtiyê ku li gorî çavên xwe yên kurd rast in. Kerem kin û tenê dest ji wan peyvan berdin, ev zimanê me xirab dike, ti tekîliyên axivtinên kurdên Bakur re tune, ji ber ku li Bakur jî dibistanên fermî bi kurdî jî tunen. Jiber ve em firseta xwe li vir bikaranî bidin û kurdî wek formekî zelal tenê bi nivîsê bidin. Kesekî kurd ku kurmanciyekî bi peyvên erebî û tirkî bikaranî, ne çavkaniya wîkîpediya kurdî ye. Bila ev kes nivîskarekî kurd be jî, ne kes ji wan zimanê kurdî li dibistanê xwend. Em re gorî kurdên Iraqê eyar bikin, ev kes in ku kurdî bi fermî hîn kirin û heger ku çavkaniya te jî tine be jibo etîmilojiya peyvê „Dîrok“ re, bila jî peyvekî „çekirî“ be, dîsa ev niha bi fermî li herêma Kurdistana Iraqê û li medyayên kurd ji her çar parçeyên Kurdistan teye bikaranîn. Bila ev cîh xwe dûr nexe ji zimanê medya û dibistanên fermî. Spas. [[Taybet:Beşdarî/2001:871:210:E1C9:B832:56DF:BA87:D7F2|2001:871:210:E1C9:B832:56DF:BA87:D7F2]] 19:52, 21 sibat 2024 (UTC)
:::::Hevalê colemêrgî tu bi xêr hatî. Ji kerema xwe ji xwe re profîlek li ser wîkîpediyayê çêke ku mirov bikare te etîketê niqaşan bike ku ji te re danezan bê. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 19:12, 21 sibat 2024 (UTC)
::::::Niha profîlekî min çê bû. [[Bikarhêner:Colemêrgî30|Colemêrgî30]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Colemêrgî30|gotûbêj]]) 20:01, 21 sibat 2024 (UTC)
:::::::Tu bi xêr hatî hevalê @[[Bikarhêner:Colemêrgî30|Colemêrgî30]] .  Gelo tu dixwazî ji bo Wîkîpediyaya kurdî binivîsî ? Mixabin rewşa zimanê me ne rind e . Lewma hemû alîkarî baş e .  Hêvî dikim ku wisa zimanê me dewlemend û bihêz be. Silav û rêz  [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 21:02, 21 sibat 2024 (UTC)
{{outdent|:::::::}} {{r|Colemêrgî30}} Li Herêma Kurdistanê kelîmeya ''mêjû'' êdî zêdetir tê bikaranîn. Ji bo etîmolojiya ''dîrokê'' dikarî li rûpela [[Dîrok#Etîmolojî]] binêrî. Her tişt bi çavkanî hatiye nivîsin. Çavkaniya min a sereke ev e:
{{jêgirtin|The coined work ''mêjû'' 'history' (replacing the Arabic loanword ''tarîx'') dislodged the rival coinage ''dîrîk/dîrok'' and gained currency in Soranî due to its use in the book (''dîrok'' is, however, used in Kurmanji because it appeared in Kurmanji literature of Syria in the 1930s and 1940s).|çavkanî={{Cite book |url=https://books.google.com.tr/books?redir_esc=y&amp;hl=en&amp;id=fP9jAAAAMAAJ&amp;focus=searchwithinvolume&amp;q=dîrîk|title=Nationalism and language in Kurdistan, 1918-1985|last=Hassanpour|first=Amir|date=1992|publisher=Mellen Research University Press|isbn=0-7734-9816-8|location=San Francisco|pages=432|oclc=25317598}}}}
Ez vê kitêbê &quot;Hassanpour, Amir (1992). Nationalism and language in Kurdistan, 1918-1985&quot; pêşniyaz dikim gelek kelîmeyên ku em dibêjin orîjînal kurdî ne bi rastî kelîmeyên çêkirî ne. Dîsa jî ez nabêjim em ti kelîmeya soranî/behdînî/çêkirî bi kar neyînin. Gelek caran em nikarin tenê bi zimanê xelkê gotarên zanistî binivîsin. Ya ku ez dibêjim ev e ku em pêşî kelîmeyên ku li çar aliyê welêt tên zanîn bi kar bînin, wekî kitêb şûnda pirtûk, qelem şûnda pênûs (kelîmeya ku herî zêde jê nefret dikim ev e, wekî penîs e kî ev kelîme çêkiribe xwedê aqilê bide), telebe şûnda xwendekar, milet şûnda netewe. Bi vî awayî em ê hem zimanê Wîkîpediyayê nêzîkî xelk bikin hem jî ziman nebe çorbeya ceribandinên zimanî.  

{{r|Colemêrgî30}} Tu dibêjî &quot;Bila ev cîh xwe dûr nexe ji zimanê medya û dibistanên fermî&quot; lê belê li Başûr, gelek kelîmeyên tirkî jî tên bikaranîn bi taybetî &quot;yasa&quot; û &quot;akincî&quot;. Berê gelek kes kelîmeya &quot;ol&quot; bi kar dianî lê êdî ewqas nayê bikaranîn di nav medyayê de. Yên bakurî xwe ji kelîmeyên tirkî dixwazin paqij bikin, yên başûrî kelîmeyên erebî hez nakin, yên rojhilatî kelîmeyên farisî hez nakin. Dê bêje ev çi hal e. Ti ziman bêyî deynkirinên ji zimanên din nikare zimanekî formel çêke. Em ji fezayê nehatin vir, ev çend sedsal  in em bi wan re dijîn, tabî kî tiştekî normal e em kelîmeyên wan hîn bibin û ew jî kelîmeyên me hîn bibin. Eger tu dijmintiya kelîmeyan bikî û zimanê xwe ji kelîmeyên xerîb paqij bikî, di destê te de zimanekî çêkirok wekî esperanto tenê bimîne ku tenê ji aliyê kesên ku dixwazin vî zimanî hîn bibin dikarin xeber bidin. Va ye binêre halê tirkî. Her daîm dixwazin zimanê xwe paqij bikin lê şûnda wê zimanekî ewqas qels çêkirine îcar çi bikin jî zimanê wan zengîn nabe.--[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Balyozxane|gotûbêj]]). 22:46, 21 sibat 2024 (UTC)

{{r|Avestaboy}} Te gotiye &quot;Yanî problem ne peyvên ku hin mirov wek kurdiya akademîk bi nav dikin . Problem zordestî û nijadperestiya li hemberê kurd û zimanê kurdî ne.&quot; Erê ez jî bi te re me di vê gotinê te de. Lê cihê ku em ji gev vediqetin ev e ku te çavên xwe ji asîmîlasyona gelê xwe girtiye. Ne xema te ye, xelk ji zimanê te fêm dike an na. Eger hez bikin fêm bikin, ew ê herin her tim ferheng bixwînin ku karibin fêm bikin. Dîsa jî ez te pîroz dikim ku te dest ji bikaranîna kelîmeyên wekî ramyarî, bîrdozî berdane. Mala te ava!--[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Balyozxane|gotûbêj]]). 22:46, 21 sibat 2024 (UTC)

{{r|Penaber49}} Tu gotiye &quot;Di warê peyva dîrok an tarîx de baş an nebaş formeke ku em pê hev du fem dikin heye. Divê mijarê de ez dibêjim em forma heyî biparêzin dê edî çêtir be.&quot; heta ku xelk kelîmeyeke nizanibe ew nabe forma heyî. Niha ''dîrok'' tenê ji aliyê kurmancên ku dixwazin zimanê xwe ji kelîmeyên xerîb paqij bikin tên bikaranîn. ''Wêje'' û ''pirtûk'' jî wisa ye gelek edebiyatvanên me wekî Firat Cewerî, Weşanên Avestayê dev ji bikaranîna wan kelîmeyan berdane û ev jî hêviyê dide min ku hîn wext heye em dikarin kurmanciya reş biparêzin. Herwiha berî ku rûpelek be dîrektîva Wîkîpediyayê eger ne tiştekî nîqaşbar be divê dengdan li ser were lidarxistin, hay jê hebe. --[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Balyozxane|gotûbêj]]). 22:46, 21 sibat 2024 (UTC)

:Silav û rojbaş dîsa, heval ev çavkaniya te bixwe ne emîn e ku peyva „dîrok“ ji ku teyê. Tê min jî fêm nekir, gelo ez dibejim em nikarin formeke cûda a kurmancî li vir bikaranîn bidin. Gotina min ev e ku em xwe dûr nexin ji formên kurdî a sosyal-medya, televîsyon an jî ferhêngên îroyîn. Gelo, çi çewt e ku kurdên me peyvên tirkî wekî li Bakur û peyvên erebî wekî li Sûriye û Iraqê dixwazin xwe dûr bidin? Mistefê Qemal Atatirk, bi damezrîna komara tirkî jî zimanê tirkî ji peyvên wek erebî û tirkî jêbir. Çima û çawa zimanekî kalîtelîbûna xwe winda dike, heger ku di ve zimanê peyvên ji zimanên din nînen? Gelo, ev fîkr ku peyvên wek „dîrok“, peyvekî çêkirî ye? Jibo fîkrê te ti çavkanî tuneyê û li min meqere jî ji bo ve rastî. Gelo, çawa zimanê medya, dibistanan û di herêmên me de jî wekî li Rojava an li Başur çewt dibin, em ser van binerin û zimanê xwe jî gorî van eyar bikin. Kesekî mîna Firat Cewerî bi kurdî jî ne xwendiye, bi taybetî ji dê û bavê xwe hîn kir, wekî ev jî jibo sedemên wek siyasetê asîmîlasyonê li Tirkiye zor e, jiber ve ev ne çavkanî ye. Bila cîhan xwêş û tenêbûna zimanê me bibîna. [[Bikarhêner:Colemêrgî30|Colemêrgî30]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Colemêrgî30|gotûbêj]]) 09:48, 22 sibat 2024 (UTC)
::@[[Bikarhêner:Colemêrgî30|Colemêrgî30]] Di çavkaniyê de rasterast dibêje &quot;rival coinage dîrîk/dîrok&quot; yanî coinage=kelîmeya çêkirî. Eger te çavên xwe ji rastiyê re girtibe, ez çi bibêjim jî ferq nake. Tu dibêjî tirk zimanê xwe paqij kirin û ew tiştekî baş e lê niha ti tişt ji zimanê xwe yê berê fêm nakin. Dîsa jî em bibêjin temam tiştekî baş e lê niha derfetên me wekî ya tirkan nîne ku em bi darê zorê zimanê xwe hînî gel bikin loma eger tu bi hezaran kelîmeyên çêkirî yên ku xelk nizane bi kar bînî, tu yê xelk ji zimên dûr bixî. --[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Balyozxane|gotûbêj]]). 10:23, 22 sibat 2024 (UTC)
:::Çavkaniya te her guhertinên peyvan ku tu dikî temam nake, tu çima ev fêm nakî? Çima tu fêm nakî ku ev zimanê jiyana sosyal li herêma Kurdistanê ye û tu nikarî li vir dijiya van bibî. Fêm bike, tu dibejî ku ez, medyayên kurdî û dibastanên kurdî xelk ji zimên dûr dixin? Gelo, tu ev bawer dikî? Dest ji bikaranîna peyvên tirkî an erebî bermede temam? Lê eynî dem de, peyvên kurdî jê meke. Dem baş! [[Bikarhêner:Colemêrgî30|Colemêrgî30]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Colemêrgî30|gotûbêj]]) 10:29, 22 sibat 2024 (UTC)
::::Te li kû derê dîtiye ku ez kelîmeyên kurdî jê dibim? Ez tenê gotarên ku min bixwe nivîsandinê diguherînim. Eger min nenivîsandibe ez ti kelîme naguherînim tenê sererast dikim. --[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Balyozxane|gotûbêj]]). 10:33, 22 sibat 2024 (UTC)
:::::Balê, bila jî gotarên te bin. Ez dibejim tu peyvên wek ne kurdî, peyvên wek di warên fermî wek xeberan û dibistanan naye bikaranîn, tu bikaranî. Heva derdê min e. Dest ji peyvên '''telebe''' berde, kes ji kurdên Bakur û sê parçeyên din ve peyve bikar nade, çara din henê wek '''xwendekar'''. Peyvên ku gorî te „Peyvên çêkirî“ in, îro ji aliyê rêxistinên kurdî jî tenê ten bikaranîn. Ev forma te ya kurdî ji demekê ye ku kurd serxwebûn nebû û ev jî bi sedsalan dirêj e. Ev kurdiya îro bi peyvên xwe a delal, kurdiya demê me ye û ezê her rê dest bikim ku ve zimanê di xweşiyê xwe de biparezim. 
:::::&lt;span lang=&quot;tr&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Ansansor&lt;/span&gt; ❌ = '''&lt;span lang=&quot;ku&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Hilanok&lt;/span&gt;''' ✅
:::::&lt;span lang=&quot;Erebî&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Telebe&lt;/span&gt; ❌      = '''&lt;span lang=&quot;ku&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Xwendekar&lt;/span&gt;''' ✅
:::::&lt;span lang=&quot;erebî&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Kelîme&lt;/span&gt; ❌      = '''&lt;span lang=&quot;ku&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Peyv&lt;/span&gt;''' ✅
:::::Dest ji peyvên tirkî û erebî berdin. Peyvên wek ji zimanê farisî bi zimanê me re yek in, jiber ku zimanê me endamekî malbat-zimanê hîndo-îranî yê. [[Bikarhêner:Colemêrgî30|Colemêrgî30]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Colemêrgî30|gotûbêj]]) 12:29, 22 sibat 2024 (UTC)
::::::@[[Bikarhêner:Colemêrgî30|Colemêrgî30]] Eger ji sernavê gotarekê ne razî bî, dikarî dengdan çêkî lê belê tu nikarî zimanê me ji me re qedexe bikî.
::::::Not: Ev çend car in tu kelîmeya &quot;xeber&quot; bi kar tînî gelo tu hîn fêr nebûye ku bi &quot;zimanê aqademîq&quot; jê re &quot;nûçe&quot; tê gotin {{=D}} Ewqas behsa medyayê dikî ma tu ti car wana naxwînî? --[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Balyozxane|gotûbêj]]). 12:43, 22 sibat 2024 (UTC)
:::::::Temam tu rast î, peyva „xeber“ jî ne kurdî ye, ev xeletiya min e, bibore. Lê gelo, dîsa jî ti peyvên ku tu dixwazî bikar bînî bila li sitranên kurdî de jî tune ye. Tu carek fîkr bide ser ve yekê, çimgi bersivên te ev rastî cûda nakin ku zimanê me xirab û parçe dibe, heger ku em li vir formeke ne fermî a kurmancî bikar bînin. Spas dikim, roj baş. [[Bikarhêner:Colemêrgî30|Colemêrgî30]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Colemêrgî30|gotûbêj]]) 14:03, 22 sibat 2024 (UTC)
::::::::@[[Bikarhêner:Colemêrgî30|Colemêrgî30]] Xeletî, fîkr, xirab, parçe hemû erebî ne. Çima van kelîmeyan bi kar tînî? Bêyî deynkirinên ji zimanên din ti ziman nikare bijî. Binêre îngilîzî bi hezaran kelîmeyên xerîb tê de hene lê ew nabêjin zimanê xwe paqij bikin. --[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Balyozxane|gotûbêj]]). 14:14, 22 sibat 2024 (UTC)
:::::::::Ne paqijkirina ziman e, tu rast î, ev peyvên herwiha jî ne kurdî ne, lê ti formeke ya din ji van re tune gorî zanyara min. Lê formeke kurdî a sitranan, medya û dibistanan heye, ev nikare cûda be. Em nikarin xwe dûrxin û formeke fêm kirî ji bo kesên ku kurdî bila bi sêdî 75 nizanin, bikaranîn. Ez dixwazim ku em bibin yek bi hevra, ez dixwazim ku wekî kurmancên başur, bakur, rojava û rojhilat zanîst bin ku tenê yek formê kurdî a fermî heye û ev jî hewce e ku hûn hîn bikin, ne kurmanciyekî wîkîpedî, dûr ve kurmanciyekî medya û dûr ve kurmanciyekî bin erdê. Ev ne riya yekîtî ye, ev riya bipirsan e. Dîsa jî, bi kerema xwe vegerandina sernavên gotar bi peyvên tirkmancî berdin. [[Bikarhêner:Colemêrgî30|Colemêrgî30]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Colemêrgî30|gotûbêj]]) 14:43, 22 sibat 2024 (UTC)
::::::::::@[[Bikarhêner:Colemêrgî30|Colemêrgî30]] Abê ev ne tirmancî ne çima naxwazî fêm bikî? Eger hilanok te li ser wîkîpediyayê nedîtiba, tu yê ti car hîn nebûya. --[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Balyozxane|gotûbêj]]). 14:52, 22 sibat 2024 (UTC)
:::::::::::Ez xwestina te dizanim, lê xwestina te çewt e, tu çima nedixwazî eva fêm bikî hevalê keleşo?
:::::::::::Bila kurdên xayîn peyvê hilanok nas dikin û di medya xwe de bikaranî didin:[[https://www.batman.bel.tr/Haberler-13-asansorunuzde_hangi_renk_etiket_var-638-1.aspx?vid=7ce&amp;lng=kr]]
:::::::::::Dest ji peyvên demê asîmîlasyonê ku ketine zimanê me û hatin „kurdîkirin“ berde, tiştekî fermî ev peyvan jî bikaranî nade, em jî li ser platformekê fermî ne, em xwe perçe nekin û bi yek ziman re derbasdarî berdin, ne zimanekî ku kurdên herêmê te tenê fêm bikin. „Nûçe“ya te hebe, kurdên Tirkiyeyê baş bi kurdî nizanin, dê û bavên ji hinekan jî nizanî bûn. Ji bîr meke, tene ku halê me niha li ve bela de ye, emê dîsa xwe cûda nekin û peyvên van li ser zimanê xwe bi cîh bidin. Gelo, dikarim pirs bikim eslê malbata te ji ku ye? [[Bikarhêner:Colemêrgî30|Colemêrgî30]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Colemêrgî30|gotûbêj]]) 15:53, 22 sibat 2024 (UTC)
::::::::::::{{Silav|Colemêrgî30}}, di derbarê mijarê herkesî ji xwe fikrê aniye ziman. Ji kerema êdî bê wate nîqaşê dirêj neke. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 16:02, 22 sibat 2024 (UTC)
:::::::::::::Silav @[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]], erê, bê wate. Spas jibo nasîkirina wê. Ez dikarim bibejim ku wîkîpediya kurdî di bin ve siyasetê peyvên acêm û erebî dewlemendbûna xwe winda dikî. Spas ku me herkes fîkrê xwe aniye cîh, lê ti dermanekî piştrast nekir. Spas jî ku wîkîpediya kurdî bi ve awaye di pêşerojê de xirab dibe. Min hewl kir. Dem baş. [[Bikarhêner:Colemêrgî30|Colemêrgî30]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Colemêrgî30|gotûbêj]])  16:43, 22 sibat 2024 (UTC)
::::::::::::::Silav Colemêrgê, min şaş fem meke. Ez ji dirêjkirinê re dibêjim bê wate. Bi dijberîtî tu tiştek çareser nabe. Hevalê Balyozxane fikrê aniye ziman. Li wîkîpediyayê hemî tişt bi nîqaş û bi biryarek hevpar bi rêve diçe. Ne tenê wîkîpediyaya kurdî li hemî wîkîpediyan her tişt bi nîqaşan çareser dibe. Min jî li jor di derbarê nîqaşê fikrê anî ziman. Dibe ku her kes hinek caran çewt jî bifikire rast jî bifikire. Divê mirov ji bo çareseriya pirsgirêkê bibe alîkar. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 17:00, 22 sibat 2024 (UTC)
:Silav bira, di derbarê direktîva ku ez niha li ser dixebitim heman awa li ser wîkîpediyayên îngilîzî û tirkî heye. Ji ber ku bi caran ji aliyê bikarhênerên li wîkîpediya îngilîzî li ser hatiye nîqaşkirin kêmasiyên zêde tê de tuneye. Ku wextê heye di demekî guncav de dikarî li ser wîkîpediyayên din li polîtkayê binêrî. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 15:47, 22 sibat 2024 (UTC)
::@[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] Bira, wekî ku min got min hem ya îngilîzî hem jî ya tirkî xwendibû. Her du jî kêrî me naye lê polîtîkayeke din tine ye mixabin. Dîsa jî te kengî rûpel hazir kir, li ser Dîwanê binivîse ku te rûpeleke wisa çêkiriye û eger ti kes îtîraz neke bila polîtikayeke resmî be. Min xelet fêm neke, ez ne dijî polîtîkayê me. Bêyî agahdarkirina bikarhênerên din dîrektîv û polîtîka tenê bi tercimekirinê çênabin. --[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Balyozxane|gotûbêj]]). 17:18, 22 sibat 2024 (UTC)
:::Temam bira dema ku xilas bû ezê civakê agahdarî bikim. Ya din bira ev peyva tarîx ku di nav lînka çavkaniyan de dertê ez bawerim ku te li wir zêde kiriye. Bi rastî li min hinek sosret tê bira ji kerema xwe di derbarê vê peyvê de careke din dîsa bifikire. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 17:48, 22 sibat 2024 (UTC)
::::@[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] Chyet di ferhenga xwe de wisa nivîsiye:
::::{{jêgirtin|For instance, he [M.E. Bozarslan] points out that the word tarîx has two meanings: 1) 'history,' now usually replaced by the word dîrok in Kurmanji and mêjû in Sorani; and 2) 'date' (e.g., April 2, 1931), for which tarîx is still the correct term.}}
::::Bikaranîna dîrok bi maneya tarîx mantiqa tirkî ye. Maneya dîrok history e. Ji bo date tarîx tê bikaranîn. Yên ku dîrok bi maneya tarîx bi kar tînin ji ber nezaniyê wisa dikin. (ku ez jî ketibûm vê xeletiyê) --[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Balyozxane|gotûbêj]]). 18:08, 22 sibat 2024 (UTC)
:::::Ji bo ku hêsaniyê min dîrok jî xiste şablonên çavkaniye. Her du meriv dikare bi kar bîne lê belê hertim tarîx derdikeve. --[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Balyozxane|gotûbêj]]). 18:13, 22 sibat 2024 (UTC)
:::::Bira wek ku tu jî dizanî kokê peyva tarîx erebî ye lê ev jî ne mihûme. Civat niha li dijî van peyvan e rastî bira ez li dij im. Ji bo çi bêjî niha ji medyayê bigire heya nivîsandinê kurmancî yek formateke. Kesek ku bi vê yekê re eleqedar bibe û li wîkîpediyayê binêre ew şaş bin û me şaş fem bikin. Ku bi gotina min be tu van peyvan vegerînî êdî baştir be. Ji bo ku hişê mirov tevlîhev dibe ev yek zirar jî dide xebatên wîkîpediyayê. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 18:24, 22 sibat 2024 (UTC)
::::::@[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] Bira tiştê tu dibêjî gelek bêmantiq e li gorî min lê belê ji bo xatira te ez ê bikim roja gihiştinê --[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Balyozxane|gotûbêj]]). 18:51, 22 sibat 2024 (UTC)
:::::::Spas bira, roja wergirtinê yan jî roja gihîştinê jî dibe. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 18:55, 22 sibat 2024 (UTC)
::::::::@[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] {{çêbû}} Min dev ji wergirtinê berda ji ber ku Roja wergirtinê= Date retrived, roja gihiştinê = Date accessed. Şablon Date accessed bi kar tîne loma. --[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Balyozxane|gotûbêj]]). 18:57, 22 sibat 2024 (UTC)
:::::::::Temam bira min jî dît hatiye guhertin sipas. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 19:02, 22 sibat 2024 (UTC)
== Create some pages in Kurdi Wiki ==

@[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] Hi, I am from Albania and I have a request. Can you create two pages for the cities of Durrës and Vlorë in Kurdi Wiki? I would thank you so much... [[Bikarhêner:Jonipiri|Jonipiri]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Jonipiri|gotûbêj]]) 18:05, 23 adar 2024 (UTC)
== Wêneyê Ebru Yaşar ==

Roj baş @[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]]

Min wêneyê  Creative Commons li ser  [[Ebru Yaşar]] çê kir . Wêne Screenshota vîdyoyeke YouTubeê ye . Min aliyên reş jî bi  sepana Polishê  jê kir. Gelo tu dikarî kalîteya wêneyê kontrol bikî ? Silav  [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 07:44, 8 nîsan 2024 (UTC)

:@[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] Zêde ne xirab e lê dema nêzîk dikî wêne xirab xuya dike. --[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Balyozxane|gotûbêj]]). 18:33, 8 nîsan 2024 (UTC)
::Êvar baş @[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] Gelo tu dikarî wan 2 wêneyên [[Ebru Yaşar]] û wêneyê [[Melis Sezen]]  li ser Wîkîdaneyê bar bikî ? Ez aniha li memleketê me û aniha komputera min li cem min tune . https://commons.m.wikimedia.org/wiki/File:Ebru_Yasar.jpg&lt;nowiki/&gt;https://commons.m.wikimedia.org/wiki/File:Ebru_Ya%C5%9Far_(_Haddinden_Fazla).jpg&lt;nowiki/&gt;https://commons.m.wikimedia.org/wiki/File:Melis_Sezen.jpg
::Silav û rêz  [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 19:23, 9 nîsan 2024 (UTC)
:::{{Silav|Avestaboy}}, wêneyên ji screenshota vîdeoyên YouTube tê girtin rêveberên communsê jê dibin. Ez texmîn dikim polîtîkayek communsê wekê wîkîpediyayê heye wêneyên ku kalîteya wan kêm e û di qaîdeya veşartinê de nebin jê dibin. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 21:05, 9 nîsan 2024 (UTC)


~~BVPRASADTEWIKI~~ tHANK YOU FOR INVITING ME FOR the free encyclopedia in Kurdish , IAM NOW BUSY WITH TELUGU WIKIPEDIA.
== Wêneyê  Ben Calvin Hary ==

Silav  @[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]]@[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]]@[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]]

@[[Bikarhêner:Gomada|Gomada]] Min wêneyan ji YouTubeê bar kiribû. Aniha  wêneyê [[Ben Calvin Hary]] li ser Wikimedia Commonsê ji bo jêbirinê hatiye pêşkirin. Gelo sedem çiye  ? Wêne li ser kanala fermî ya nivîskar di bin lîsansa Creative Commons licence de ye .[https://de.m.wikipedia.org/wiki/Ben_Calvin_Hary ://de.m.wikipedia.org/wiki/Ben_Calvin_Hary] [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 09:10, 20 gulan 2024 (UTC)

:{{silav|Avestaboy}}! Ne hat jêbirin, bnr. ''[[:commons:Commons:Deletion requests/File:Ben Calvin Hary.jpg]]'' [[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu|gotûbêj]]) 12:31, 20 gulan 2024 (UTC)
::Merhaba hevalê @[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] Tu çawanî ? Başî ? Min ji kesên cuda re nivîsand. Lewma şablona jêbirinê aniha hatiye rakirin. Silav û rêz  [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 13:06, 20 gulan 2024 (UTC)
== Werger ==

Kak @[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] çawanî başî ? Hêvîdarim ku tu baş bî. Kak Balyozxane ez ê çawa bikaribim amûra wergerê bikarbînim ? Ji vê ''Languages with legal status in India'' rûpelê bo ''Zimanên xwedî statûya legal li Hindistanê'' --[[Bikarhêner:Mohajeer|Mohajeer]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Mohajeer|gotûbêj]]) 20:22, 17 hezîran 2024 (UTC)

:@[[Bikarhêner:Mohajeer|Mohajeer]] Baş im malî ava! Înşela tu jî baş bî! :) Dikarî vê lînkê [https://ku.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?from=en&amp;to=ku&amp;campaign=ulsmissinglanguages&amp;page=Languages+with+legal+status+in+India]  bitikînî, înşela vebe. Eger venebe, pê li vê [https://ku.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&amp;campaign=contributionsmenu&amp;to=ku#draft lînkê] bike û li butona 'Wergera nû' bitikîne û navê gotara îngilîzî binivîse. Qewet be! --[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Balyozxane|gotûbêj]]). 20:27, 17 hezîran 2024 (UTC)
::Gelek spas ezîzê min, şevşad  [[Bikarhêner:Mohajeer|Mohajeer]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Mohajeer|gotûbêj]]) 20:28, 17 hezîran 2024 (UTC)
::Kak Balyozxane wiha dibêje; This is an ongoing translation by [[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]]. When there is an active translation you can only start a new one after a day. Please try again in 24 hours or coordinate with the user who started the current translation. ?  [[Bikarhêner:Mohajeer|Mohajeer]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Mohajeer|gotûbêj]]) 20:32, 17 hezîran 2024 (UTC)
:::@[[Bikarhêner:Mohajeer|Mohajeer]] Ji bo ceribandinê min dest pê kir {{=D}} Min niha jê bir, ka dîsa biceribîne. Eger çênebe, gereg em li hêviya 24 saetan bin, heqê xwe helal bike :D --[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Balyozxane|gotûbêj]]). 20:35, 17 hezîran 2024 (UTC)
::::durist e, çêbû :) [[Bikarhêner:Mohajeer|Mohajeer]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Mohajeer|gotûbêj]]) 20:44, 17 hezîran 2024 (UTC)
:::::Silav hevalno @[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]], @[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] ,@[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]], @[[Bikarhêner:Gomada|Gomada]],@[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]]
:::::Ez aniha bi telefona xwe dîsa ketime Wîkîpediyayê . Lê mixabin xuyanga wek wek yê komputerê  ye . Nivîs biçûk e û wêne û agahîdank kêleka nivîsê ne. Gelo ez çawa dikarim wê biguherînim ?  Silav û rêz  [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 07:12, 23 hezîran 2024 (UTC)
::::::@[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] Li herî jêr pê li &quot;Xuyakirina mobîl&quot; bike --[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Balyozxane|gotûbêj]]). 07:15, 23 hezîran 2024 (UTC)
:::::::@[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]]
:::::::Ew çawa dibe ? [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 08:18, 23 hezîran 2024 (UTC)
::::::::Pê li [https://ku.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Got%C3%BBb%C3%AAja_bikarh%C3%AAner:Balyozxane&amp;mobileaction=toggle_view_mobile vê lînkê bike]  înşela çêbe --[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Balyozxane|gotûbêj]]). 08:21, 23 hezîran 2024 (UTC)
:::::::::@[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] Gelek spas heval. [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 09:31, 23 hezîran 2024 (UTC)
::::::::::Spas xweş! --[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Balyozxane|gotûbêj]]). 09:51, 23 hezîran 2024 (UTC)
== Şadiyê kurê Merwanî ==

Şadî kurê Merwanî ji binemala Rewend bî, binemal Rewend Hecebaî (Hadhabanî) bîn. Hecbanî bi eslê xwe xelkê Adiabene ne! [[Bikarhêner:Soranazadi|Soranazadi]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Soranazadi|gotûbêj]]) 12:34, 27 hezîran 2024 (UTC)

:@[[Bikarhêner:Soranazadi|Soranazadi]] Di çavkaniyan de wekî &quot;Şedad&quot; derbas dibin. Ji bo navê &quot;şadî&quot; min çavkanî nedît. Wextê tiştekî wisa diguherînî divê gotûbêjek çêkî û çavkaniyên xwe binivîsî. Herwiha kelîmeyên normal wekî &quot;dewlet&quot; bi kelîmeyên çêkirî wekî &quot;dûgel&quot; neguherîne. Eger dixwazî tu dikarî dûgel bi kar bînî, lê belê kelîmeyên heyî neguherîne. --[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Balyozxane|gotûbêj]]). 13:02, 27 hezîran 2024 (UTC)
::Dewlet peyveka erebiye! Belê li min bibore, ez niha têgehiştim ku wîkîpêdiya kurdî NE kurdiye û ne xizmetê bu kurdan diket. Me pêwîstî bi wîkîpêdiya kurdî nîne madem her xizemta gelê kurd hemî dema di destê kesên wekî we dane, kesên ereb, tirk û faris perist! şîna ez wextê xwe bi vê wîkîpêdiya NE kurdî bi borînim dê chim wîkîpêdiya erebî xoînim. Min bes êk hêvî ya hey, ez hîvîdarim hîn xwe fêrî kurdiyê bikin. [[Bikarhêner:Soranazadi|Soranazadi]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Soranazadi|gotûbêj]]) 13:26, 27 hezîran 2024 (UTC)
:::@[[Bikarhêner:Soranazadi|Soranazadi]] &quot;Xizmet&quot; jî erebî ye lê te jî bi kar anî. Tu jî erebperest î? --[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Balyozxane|gotûbêj]]). 13:31, 27 hezîran 2024 (UTC)
::::1. Cêwazî ewe dema ez peyveka kurdî peyda dikim, ez ya erebî bikar naynim. Tu dixazî ''dewlet'' bikar bînî dema tu dizanî ''dûgel'' kurdiye! 
::::2. Gotar giringe bi zimanekê kurdî bit ku bi peyvên kurdî pêkhatibit, dema kurdek bixoînit belkî bi harîkariya we fêrî kurdiyê bit.
::::3. Tu balyozxaneyê, tu divêt bizavê bikî bi kurdiyeka resen binvêsî.
::::4. Kesekê wekî te/we ku berpisyarbit şîna fêrî rexinê bit û bêjit gelek sopas bo kurdiyê, nivêsit ''&quot;Xizmet&quot; jî erebî ye lê te jî bi kar anî. Tu jî erebperest î?'' ew êkem belge/çavkaniye ku tu bi kêrî berpirsyayetiyê nahê! [[Bikarhêner:Soranazadi|Soranazadi]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Soranazadi|gotûbêj]]) 13:53, 27 hezîran 2024 (UTC)
:::::@[[Bikarhêner:Soranazadi|Soranazadi]] Gotûbêja '''[[#Xirabkirina dewlemendbûna zimanê kurdiya kurmancî|li jor]]''' bixwîne, tu yê fêm bikî derdê min çi ye. 
:::::Tu dibêjî &quot;kurdek bixoînit belkî bi harîkariya we fêrî kurdiyê bit.&quot;, tu çawa ji kurdekî re zimanê xwe hîn bikî? Ma kurd bêyî bikaranîna kelîmeyên çêkirî dibin kurdî-nezan? Yanî tu jî kurdiya &quot;xizmet&quot; nizanî loma tu jî kurdî nizanî? Kurmanc kelîmeyên wekî &quot;giring, dûgel, bizav&quot; nizanin, dev ji vî zimanê sixte berde û kurmanciya reş a kurmancan bi kar bîne. Muhîm, dewlet û hereket, qelem hemû kelîmeyên me ne, em van kelîmeyan bi kar bînin zêdetir kes ji zimanê me fêm bikin û xwe biçûk nebînin. --[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Balyozxane|gotûbêj]]). 14:03, 27 hezîran 2024 (UTC)
== Sernavê kategoriyê  bi kurdî ==

Silav @[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]]@[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]],@[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]],@[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]],@[[Bikarhêner:Gomada|Gomada]],@[[Bikarhêner:Biyolojiyabikurdi|Biyolojiyabikurdi]]

Hûn çawa nin ? Baş in ? Gelo sernavê kategoriya '''People by continent and century'''  çawa bi kurdî tê wergerandin ?  '''Gel li gorî parzemîn û sedsalan''' ?[https://en.m.wikipedia.org/wiki/Category:People_by_continent_and_century ://en.m.wikipedia.org/wiki/Category:People_by_continent_and_century]

Silav  û rêz  [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 16:06, 5 tebax 2024 (UTC)

:Silav @[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] Mirov li gorî parzemîn û sedsalan [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 16:11, 5 tebax 2024 (UTC)
::Silav @[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] tu çawanî? Bira merheba, Guhertin ku min pêk anîbû li gorî mantiqê zimanê kurdî bû. Dema ku min guhert li ser fikirîm ku gerr an rêwîtî ji peyva seyehatê zêdetir tê bikaranîn piştre min guhert. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 10:42, 19 çiriya paşîn 2024 (UTC)
:::@[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ev mantiqa paqijkirina zimên e û me çend car gotiye divê neyê kirin. Te &quot;biyografî&quot; kiriye &quot;jînenîgarî&quot;, &quot;walîtî&quot; kiriye &quot;parêzgerî&quot; (ku diviya parêzgar bûya parêzger ne walî ye). Xêra xwe dev ji guhertinên wisa berde.  --[[Bikarhêner:Balyozxane|Balyozxane]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Balyozxane|gotûbêj]]). 11:23, 19 çiriya paşîn 2024 (UTC)
== Alîreza jadîdî ==

Silav, gotara Alireza Jadidi çavkaniyên pêbawer hene, ji kerema xwe etîketa jêbirinê jê derxin û hilînin û ger hewce be biguherînin. [[Bikarhêner:National123tc|National123tc]] ([[Gotûbêja bikarhêner:National123tc|gotûbêj]]) 15:21, 16 çiriya paşîn 2024 (UTC)
== Thank you for being a medical contributors! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; |'''The 2024 Cure Award''' 
|-
| style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! 

Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs.

Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating].
|}

Thanks again :-)  -- [[mdwiki:User:Doc_James|&lt;span style=&quot;color:#0000f1&quot;&gt;'''Doc James'''&lt;/span&gt;]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 06:24, 26 kanûna paşîn 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&amp;oldid=28172893 --&gt;
== Maîl ==

:Silav bira li ser wîkîpediyayê çawa e maîl tê şandin min nedît. Ew aplîkasyona ku te şand min daxistiye. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 17:42, 11 hezîran 2025 (UTC)
::@[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] Silav bira. Dikarî cewab bidî li emaîla ku min ji te re şand yan jî dikarî pê li vê lînkê bikî û bişînî: [[Taybet:EmailUser/Wikihez]] Ew lînk di sayfeya her bikarhênerî de xuya dike dibêje &quot;E-name ji vî bikarhênerî re bişîne&quot; [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 18:11, 11 hezîran 2025 (UTC)
:::{{r|Penaber49}} Pirsek: [https://ku.wikipedia.org/wiki/Taybet:Be%C5%9Fdar%C3%AE/Z%C3%AAtkar Ev bikarhêner] {{b|Baran Agir}} e , dîsa vegeriye? Nizanim we beştariyên wî kontrol kirin, çito nin? Asteng bikim? [[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Ghybu|gotûbêj]]) 19:16, 11 hezîran 2025 (UTC)
::::Ti şik tine ye ku ev bikarhêner Baran Agir e, ji aliyê qelîteyê ve jî ti pêşketin di nivîsên wî de çênebûye. Lê wextê min beşdariyên wî kontrol dikir, min bi xemgînî dît ku @[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] jî kelîmeyên normal sansûr kiriye. [https://ku.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%B0smet_%C4%B0n%C3%B6n%C3%BC&amp;diff=1942253&amp;oldid=1941925] [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 19:36, 11 hezîran 2025 (UTC)
::::Silav birêz @[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] belê rast ew kes e. Mixabin bi awayekî bê kontrol dîsa dest bi beşdariyan kiriye. Ya rastî ji ber tevgerên wî yê bê kontrol bê asteng kirin êdî çêtir e.
::::Silav Bira @Wikihez ku awayê min niha dît tenê kelîmeya grûp wekî kom veguhestiye ez wê peyvê biguherînim. Min ji te re emailek şandiye te dît? [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 19:45, 11 hezîran 2025 (UTC)
:::::{{r|Penaber49}} Erê hat. Min cewab jî da. Te nedît? --[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 19:47, 11 hezîran 2025 (UTC)
::::::Qet ji min re danezan nehat ez ê niha lê binêrim. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 19:49, 11 hezîran 2025 (UTC)
::::::Silav @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] aniha li ser telefona min  tîp û wêne biçûk têne nîşandin . Gelo tu dikarî eynî cara din girêdan û linkê tomar bikî ? Silav û rêz  [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 20:19, 23 hezîran 2025 (UTC)
:::::::Silav@[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]], min tam fêm nekir. Dikarî hinek îzah bikî problem çi ye? [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 08:15, 24 hezîran 2025 (UTC)
::::::::Silav  @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ez çawa dikarim li ser Wîkîpediyayê xûyabûna standard ya Wîkîpediyayê  dîsa bi kar bînim  ?  [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 14:14, 24 hezîran 2025 (UTC)
:::::::::@[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] , @[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] gelo hûn dikarin alîkariya min bikin ? [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 19:33, 24 hezîran 2025 (UTC)
::::::::::Silav @[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] gelo tu li peya &quot;Rûyê kevn biemilîne&quot; di menuyê de digerî? [[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 09:35, 26 hezîran 2025 (UTC)

== Pirsgirêkên têketinê ==

Silav heval  @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]], @[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]], @[[Bikarhêner:Gomada|Gomada]], @[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ez 

@[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] me . Min dixwest xwe qeyt bikim . Lê mixabin Wîkîpediya şîfreya min qebûl nake . Berê dibû. Ez nikarim jî [[E-Peyam|e-peyam]] hildim. Ji ber ku ew e-peyam a min a berê ye û min e-peyamê rojan e û aktûel ne ekiribû.Ez çawa dikarim problemê çareser bikim ?  [[Taybet:Beşdarî/2001:9E8:FB10:1B00:25F4:2B7A:2115:D5F5|2001:9E8:FB10:1B00:25F4:2B7A:2115:D5F5]] 15:25, 26 hezîran 2025 (UTC)

:Silav Avestaboy ger te şifreya xwe jibîr nekiribe careke din dîsa biceribîne rûpelê nû bike. Ew divê tu xwe bi awayekî têketî xwe bibînî. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 15:56, 26 hezîran 2025 (UTC)
::Silav  @[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]], @[[Bikarhêner:Gomada|Gomada]], @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]], @[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] Hûn dikarin alîkariya min bikin ? [[Taybet:Beşdarî/2001:9E8:FB10:8800:E889:D1F0:5D88:E48F|2001:9E8:FB10:8800:E889:D1F0:5D88:E48F]] 11:59, 30 hezîran 2025 (UTC)
:::Silav Avestaboy. Eger te şifreya hesabê xwe û ya emaîla xwe ji bîr kiribe, ne mimkûn e ti kes alîkariya te bike. Loma lazim e hesabekî nû çêkî. Lê tu dibêjî &quot;qeyd bikim&quot; gelo çima qeyd dikî? Belkî tu li şûna &quot;têketinê&quot;, pê li  &quot;hesabekî çêke&quot; dikî? [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 21:53, 30 hezîran 2025 (UTC)
:::Silav @[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]], tu çawan î? Gelo te problema xwe ya têketinê çareser kiriye? Gelo te hewl daye bi alîkariya komputereke din (here înternetkafeyekê) têkevî? Wîkîpediyê bêriya te kiriye :) [[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ([[Gotûbêja bikarhêner:MikaelF|gotûbêj]]) 06:31, 2 tîrmeh 2025 (UTC)
::::Silav @[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]] ez di komputerê de têketî me . Lê ez nikarim  nû   bikevim an jî  şîfre û e-peyama xwe biguherînim . Tê gotin ku maîlek hatiye  şandîn. Lê  nûçeyên [[E-Peyam]]&lt;nowiki/&gt;ê tunîn. [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 15:39, 8 tîrmeh 2025 (UTC)
:::::@[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]]  [[Taybet:Beşdarî/2001:9E8:FB13:5A00:FAC4:E69:1A71:F5E7|2001:9E8:FB13:5A00:FAC4:E69:1A71:F5E7]] 11:02, 9 tîrmeh 2025 (UTC)
::::::@[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]] [[Taybet:Beşdarî/2001:9E8:FB13:5A00:FAC4:E69:1A71:F5E7|2001:9E8:FB13:5A00:FAC4:E69:1A71:F5E7]] 11:02, 9 tîrmeh 2025 (UTC)
:::::::@[[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] Gelo şifreya te di browsera te de ne qeydkirî ye? Eger chrome bi kar tînî li vir sayfeya alîkariyê heye [https://support.google.com/chrome/answer/95606?hl=en&amp;co=GENIE.Platform%3DDesktop#zippy=%2Cmanually-add-a-new-password%2Ccheck-or-remove-sites-that-dont-save-passwords%2Cstart-or-stop-saving-passwords] [[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Wikihez#top|gotûbêj]]) 20:54, 9 tîrmeh 2025 (UTC)
::::::::Silav hevalno @[[Bikarhêner:MikaelF|MikaelF]], @[[Bikarhêner:Wikihez|Wikihez]] , @[[Bikarhêner:Ghybu|Ghybu]], @[[Bikarhêner:Gomada|Gomada]], @[[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] aniha ew problem tune û çareser bû. Lê  xûyabûna Wîkîpediyayê aniha li ser telefonê ji min re zor e.  Berê nivîs û wêne mezin bûn û agahîdank (infobox)  li binê tekstê (metn) bû.  Aniha wêne û nivîs mixabin biçûk in û agahîdank jî kêleka tekstê tê xe . Gelo ez çawa dikarim vê biguherînim ?  [[Bikarhêner:Avestaboy|Avestaboy]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Avestaboy|gotûbêj]]) 09:58, 17 tîrmeh 2025 (UTC)
:::::::::Silav Avestaboy ev yek li gorî browseran diguhere. Ger tu Google cromê bikar tînê tu divê tu li beşa mihengê derbasê guhertoya mobilê bibî. [[Bikarhêner:Penaber49|Penaber49]] ([[Gotûbêja bikarhêner:Penaber49|gotûbêj]]) 10:08, 17 tîrmeh 2025 (UTC)</text>
      <sha1>iphipsb1j0nehrdjk6x1qbcvqino8nz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wîkîpediya:Lîsteya botan li gorî hejmara guhartinan</title>
    <ns>4</ns>
    <id>214165</id>
    <revision>
      <id>2030232</id>
      <parentid>2030026</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T08:39:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[User:Balyozxane/skrîpt/py/listeyabikarhêneran.py|Bot]]: Lîsteya guhartinên botan hat rojanekirin</comment>
      <origin>2030232</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1343" sha1="3rjai629r6kt5qqygw9be644wbsoi00" xml:space="preserve">
{{/ser}}

&lt;center&gt;
{|class=&quot;wikitable sortable&quot;
! #
! Bikarhêner 
! Hejmara guhartinan

|-
| 1
| {{b|Balyozbot}}
| 814964
|-
| 2
| {{b|WîkîBot}}
| 37319
|-
| 3
| {{b|SieBot}}
| 26410
|-
| 4
| {{b|TXiKiBoT}}
| 19321
|-
| 5
| {{b|Luckas-bot}}
| 17287
|-
| 6
| {{b|InternetArchiveBot}}
| 14891
|-
| 7
| {{b|VolkovBot}}
| 13954
|-
| 8
| {{b|Escarbot}}
| 10256
|-
| 9
| {{b|Thijs!bot}}
| 9729
|-
| 10
| {{b|JAnDbot}}
| 9153
|-
| 11
| {{b|WikitanvirBot}}
| 8977
|-
| 12
| {{b|AramBot}}
| 7122
|-
| 13
| {{b|MelancholieBot}}
| 6834
|-
| 14
| {{b|AlleborgoBot}}
| 5091
|-
| 15
| {{b|Alexbot}}
| 4188
|-
| 16
| {{b|GanimalBot}}
| 4109
|-
| 17
| {{b|FoxBot}}
| 3926
|-
| 18
| {{b|Loveless}}
| 3922
|-
| 19
| {{b|TobeBot}}
| 3779
|-
| 20
| {{b|SakuraBot}}
| 3603
|-
| 21
| {{b|Idioma-bot}}
| 2800
|-
| 22
| {{b|PipepBot}}
| 2080
|-
| 23
| {{b|JhsBot}}
| 1904
|-
| 24
| {{b|Synthebot}}
| 1842
|-
| 25
| {{b|BotMultichill}}
| 1825
|-
| 26
| {{b|Ripchip Bot}}
| 1823
|-
| 27
| {{b|CalakBot}}
| 1795
|-
| 28
| {{b|タチコマ robot}}
| 1648
|-
| 29
| {{b|Mjbmrbot}}
| 1587
|-
| 30
| {{b|AvocatoBot}}
| 1501
|-
| 31
| {{b|MediaWiki message delivery}}
| 1481
|-
| 32
| {{b|YurikBot}}
| 1349
|-
| 33
| {{b|Robbot}}
| 1233
|-
| 34
| {{b|AvicBot}}
| 1122
|-
| 35
| {{b|RobotJcb}}
| 1088
|-
| 36
| {{b|BodhisattvaBot}}
| 1027
|-
| 37
| {{b|Vagobot}}
| 1002
|}</text>
      <sha1>3rjai629r6kt5qqygw9be644wbsoi00</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bikarhêner:Balyozbot/data/kategoriyensitilan.json</title>
    <ns>2</ns>
    <id>256412</id>
    <revision>
      <id>2030133</id>
      <parentid>1789144</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T19:04:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>rojanekirin</comment>
      <origin>2030133</origin>
      <model>json</model>
      <format>application/json</format>
      <text bytes="31639" sha1="ala0f0io8jfcyt4zygxqjjlanpm41hq" xml:space="preserve">{
	&quot;Şitilên aboriyê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Aborî-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Aborî&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên civakê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Civak-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Civak&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên aktoran&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Aktor-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Aktor&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên fîlman&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Fîlm-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Fîlm&quot;
			},
			&quot;Şitilên jînenîgariyê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Jînenîgarî-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Kes&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên aktrîsan&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Aktrîs-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Aktrîs&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên fîlman&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Fîlm-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Fîlm&quot;
			},
			&quot;Şitilên jînenîgariyê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Jînenîgarî-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Kes&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên alayan&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Ala-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Ala&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên çandê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Çand-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Çand&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên albûman&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Albûm-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Albûm&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên muzîkê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Muzîk-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Muzîk&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên Almanyayê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Almanya-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Almanya&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên Ewropayê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Ewropa-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Ewropa&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên anatomiyê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Anatomî-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Anatomî&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên bijîşkiyê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Bijîşkî-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Bijîşkî&quot;
			},
			&quot;Şitilên biyolojiyê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Biyolojî-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Biyolojî&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên Asyayê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Asya-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Asya&quot;
	},
	&quot;Şitilên avahiyan&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Avahî-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Avahî&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên mîmariyê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Mîmarî-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Mîmarî&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên Azerbaycanê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Azerbaycan-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Azerbaycan&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên Asyayê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Asya-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Asya&quot;
			},
			&quot;Şitilên Ewropayê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Ewropa-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Ewropa&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên bajaran&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Bajar-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Bajar&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên erdnîgariyê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Erdnîgarî-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgarî&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên balafirgehan&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Balafirgeh-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Balafirgeh&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên avahiyan&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Avahî-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Avahî&quot;
			},
			&quot;Şitilên raguhestinê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Raguhestin-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Raguhestin&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên balindeyan&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Balinde-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Balinde&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên heywanan&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Heywan-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Heywan&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên bijîşkiyê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Bijîşkî-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Bijîşkî&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên biyolojiyê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Biyolojî-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Biyolojî&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên biyolojiyê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Biyolojî-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Biyolojî&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên zanistê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Zanist-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Zanist&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên Cinsên teyran&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Cinsên-teyran-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Cinsên çûkan&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên balindeyan&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Balinde-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Balinde&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên civakê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Civak-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Civak&quot;
	},
	&quot;Şitilên çandê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Çand-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Çand&quot;
	},
	&quot;Şitilên çekan&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Çek-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Çek&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên leşkeriyê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Leşkerî-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Leşkerî&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên çiyayan&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Çiya-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Çiya&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên erdnîgariyê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Erdnîgarî-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgarî&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên Çînê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Çîn-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Çîn&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên Asyayê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Asya-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Asya&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên daran&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Dar-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Dar&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên riwekan&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Riwek-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Riwek&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên derhêneran&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Derhêner-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Derhêner&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên fîlman&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Fîlm-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Fîlm&quot;
			},
			&quot;Şitilên jînenîgariyê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Jînenîgarî-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Kes&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên derhênerên fîlman&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Derhêner-fîlm-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Derhênerên fîlman&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên derhêneran&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Derhêner-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Derhêner&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên derhênerên televîzyonê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Derhêner-tv-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Derhênerên televîzyonê&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên derhêneran&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Derhêner-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Derhêner&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên derûnnasiyê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Derûnnasî-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Derûnnasî&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên civakê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Civak-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Civak&quot;
			},
			&quot;Şitilên zanistê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Zanist-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Zanist&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên dîn&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Dîn-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Dîn&quot;
	},
	&quot;Şitilên dîrokê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Dîrok-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Dîrok&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên zemên&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Zeman-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Zeman&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên DYAyê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;DYA-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;DYA&quot;
	},
	&quot;Şitilên erdnîgariya Almanyayê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Almanya-erdnîgarî-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgariya Almanyayê&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên Almanyayê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Almanya-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Almanya&quot;
			},
			&quot;Şitilên erdnîgariyê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Erdnîgarî-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgarî&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên erdnîgariya Aveyronê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Aveyron-erdnîgarî-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgariya Avaironê&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên erdnîgariya Fransayê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Fransa-erdnîgarî-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgariya Fransayê&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên erdnîgariya Azerbaycanê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Azerbaycan-erdnîgarî-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgariya Azerbaycanê&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên Azerbaycanê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Azerbaycan-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Azerbaycan&quot;
			},
			&quot;Şitilên erdnîgariyê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Erdnîgarî-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgarî&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên erdnîgariya Baden-Württemberg&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;BadenWürttemberg-erdnîgarî-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgariya Baden-Württemberg&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên erdnîgariya Almanyayê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Almanya-erdnîgarî-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgariya Almanyayê&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên erdnîgariya Bavyerayê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Bavyera-erdnîgarî-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgariya Bavyera&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên erdnîgariya Almanyayê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Almanya-erdnîgarî-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgariya Almanyayê&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên erdnîgariya Brandenburgê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Brandenburg-erdnîgarî-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgariya Brandenburg&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên erdnîgariya Almanyayê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Almanya-erdnîgarî-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgariya Almanyayê&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên erdnîgariya DYAyê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Erdnîgarî-DYA-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgariya DYAyê&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên DYAyê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;DYA-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;DYA&quot;
			},
			&quot;Şitilên erdnîgariyê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Erdnîgarî-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgarî&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên erdnîgariya Eure-et-Loirê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Eure-et-Loir-erdnîgarî-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgariya Eure-et-Loirê&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên erdnîgariya Fransayê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Fransa-erdnîgarî-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgariya Fransayê&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên erdnîgariya Eureyê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Eure-erdnîgarî-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgariya Eureyê&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên erdnîgariya Fransayê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Fransa-erdnîgarî-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgariya Fransayê&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên erdnîgariya Fransayê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Fransa-erdnîgarî-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgariya Fransayê&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên Fransayê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Fransa-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Fransa&quot;
			},
			&quot;Şitilên erdnîgariyê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Erdnîgarî-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgarî&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên erdnîgariya Girondayê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Gironda-erdnîgarî-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgariya Girondayê&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên erdnîgariya Fransayê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Fransa-erdnîgarî-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgariya Fransayê&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên erdnîgariya Hessenê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Hessen-erdnîgarî-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgariya Hessenê&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên erdnîgariya Almanyayê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Almanya-erdnîgarî-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgariya Almanyayê&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên erdnîgariya Héraultê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Hérault-erdnîgarî-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgariya Héraultê&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên erdnîgariya Fransayê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Fransa-erdnîgarî-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgariya Fransayê&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên erdnîgariya Holendayê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Holenda-erdnîgarî-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgariya Holendayê&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên Holendayê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Holenda-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Holenda&quot;
			},
			&quot;Şitilên erdnîgariyê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Erdnîgarî-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgarî&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên erdnîgariya Îngilistanê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Îngilîstan-erdnîgarî-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgariya Înglistanê&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên erdnîgariyê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Erdnîgarî-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgarî&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên erdnîgariya Îranê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Erdnîgarî-Îran-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgariya Îranê&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên erdnîgariyê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Erdnîgarî-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgarî&quot;
			},
			&quot;Şitilên Îranê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Îran-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Îran&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên erdnîgariya Îtalyayê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Îtalya-erdnîgarî-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgariya Îtalyayê&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên erdnîgariyê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Erdnîgarî-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgarî&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên erdnîgariya Kanadayê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Kanada-erdnîgarî-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgariya Kanadayê&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên Kanadayê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Kanada-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Kanada&quot;
			},
			&quot;Şitilên erdnîgariyê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Erdnîgarî-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgarî&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên erdnîgariya Keyaniya Yekbûyî&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;KY-erdnîgarî-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgariya Keyaniya Yekbûyî&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên Keyaniya Yekbûyî&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;KY-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Keyaniya Yekbûyî&quot;
			},
			&quot;Şitilên erdnîgariyê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Erdnîgarî-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgarî&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên erdnîgariya Kurdistanê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Kurdistan-erdnîgarî-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgariya Kurdistanê&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên Kurdistanê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Kurdistan-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Kurdistan&quot;
			},
			&quot;Şitilên erdnîgariyê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Erdnîgarî-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgarî&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên erdnîgariya Loire-Atlantiqueyê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Loire-Atlantique-erdnîgarî-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgariya Loire-Atlantiqueyê&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên erdnîgariya Fransayê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Fransa-erdnîgarî-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgariya Fransayê&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên erdnîgariya Loiretê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Loiret-erdnîgarî-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgariya Loiretê&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên erdnîgariya Fransayê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Fransa-erdnîgarî-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgariya Fransayê&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên erdnîgariya Mecklenburg-Vorpommernê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Mecklenburg-Vorpommern-erdnîgarî-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgariya Mecklenburg-Vorpommern&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên erdnîgariya Almanyayê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Almanya-erdnîgarî-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgariya Almanyayê&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên erdnîgariya Nordrhein-Westfalen&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Nordrhein-Westfalen-erdnîgarî-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgariya Nordrhein-Westfalen&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên erdnîgariya Almanyayê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Almanya-erdnîgarî-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgariya Almanyayê&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên erdnîgariya Rheinland-Pfalzê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Rheinland-Pfalz-erdnîgarî-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgariya Rheinland-Pfalzê&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên erdnîgariya Almanyayê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Almanya-erdnîgarî-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgariya Almanyayê&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên erdnîgariya Rûsyayê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Rûsya-erdnîgarî-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgariya Rûsyayê&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên Rûsyayê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Rûsya-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Rûsya&quot;
			},
			&quot;Şitilên erdnîgariyê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Erdnîgarî-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgarî&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên erdnîgariya Swîsreyê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Swîsre-erdnîgarî-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgariya Swîsreyê&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên Swîsreyê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Swîsre-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Swîsre&quot;
			},
			&quot;Şitilên erdnîgariyê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Erdnîgarî-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgarî&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên erdnîgariya Yvelinesê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Yvelines-erdnîgarî-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgariya Yvelinesê&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên erdnîgariya Fransayê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Fransa-erdnîgarî-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgariya Fransayê&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên erdnîgariyê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Erdnîgarî-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgarî&quot;
	},
	&quot;Şitilên eşîran&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Eşîr-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Eşîr&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên civakê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Civak-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Civak&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên Ewropayê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Ewropa-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Ewropa&quot;
	},
	&quot;Şitilên felsefeyê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Felsefe-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Felsefe&quot;
	},
	&quot;Şitilên felsefeya civakî&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Felsefe-civakî-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Felsefeya civakî&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên civakê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Civak-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Civak&quot;
			},
			&quot;Şitilên felsefeyê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Felsefe-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Felsefe&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên fizîkê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Fizîk-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Fizîk&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên zanistê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Zanist-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Zanist&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên fîlman&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Fîlm-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Fîlm&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên çandê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Çand-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Çand&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên fîlmên dramayê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Drama-fîlm-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Fîlmên dramayê&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên fîlman&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Fîlm-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Fîlm&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên fîlmên dramayê yên 2010î&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;2010an-drama-fîlm-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Fîlmên dramayê yên 2010î&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên fîlmên dramayê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Drama-fîlm-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Fîlmên dramayê&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên Fransayê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Fransa-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Fransa&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên Ewropayê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Ewropa-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Ewropa&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên futbolê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Futbol-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Futbol&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên werzişê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Werziş-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Werziş&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên galaksiyan&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Galaksî-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Galaksî&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên stêrnasiyê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Stêrnasî-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Stêrnasî&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên golan&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Gol-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Gol&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên erdnîgariyê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Erdnîgarî-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgarî&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên gundên Îranê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Îran-gund-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Gundên Îranê&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên erdnîgariya Îranê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Erdnîgarî-Îran-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgariya Îranê&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên helbestvanan&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Helbestvan-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Helbestvan&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên nivîskaran&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Nivîskar-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Nivîskar&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên heywanan&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Heywan-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Heywan&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên zoolojiyê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Zoolojî-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Zoolojî&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên Holendayê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Holenda-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Holenda&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên Ewropayê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Ewropa-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Ewropa&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên hunerê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Huner-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Huner&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên çandê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Çand-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Çand&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên Împeratoriya Osmanî&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Osmanî-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Împeratoriya Osmanî&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên dîrokê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Dîrok-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Dîrok&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên Îranê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Îran-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Îran&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên Asyayê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Asya-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Asya&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên Îslamê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Îslam-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Îslam&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên dîn&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Dîn-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Dîn&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên Kanadayê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Kanada-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Kanada&quot;
	},
	&quot;Şitilên jînenîgariyê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Jînenîgarî-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Kes&quot;
	},
	&quot;Şitilên Ketelonyayê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Ketelonya-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Ketelonya&quot;
	},
	&quot;Şitilên Keyaniya Yekbûyî&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;KY-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Keyaniya Yekbûyî&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên Ewropayê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Ewropa-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Ewropa&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên kîmyayê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Kîmya-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Kîmya&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên zanistê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Zanist-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Zanist&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên kovaran&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Kovar-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Kovar&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên wêjeyê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Wêje-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Wêje&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên kurdan&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Kurd-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Kurd&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên Kurdistanê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Kurdistan-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Kurdistan&quot;
			},
			&quot;Şitilên jînenîgariyê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Jînenîgarî-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Kes&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên Kurdistanê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Kurdistan-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Kurdistan&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên Asyayê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Asya-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Asya&quot;
			},
			&quot;Şitilên Ewropayê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Ewropa-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Ewropa&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên leşkeriyê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Leşkerî-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Leşkerî&quot;
	},
	&quot;Şitilên mîmariyê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Mîmarî-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Mîmarî&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên hunerê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Huner-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Huner&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên mîtolojiya yewnanî&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Mît-yewnan-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Mîtolojiya yewnanî&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên mîtolojiyê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Mît-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Mîtolojî&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên mîtolojiyê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Mît-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Mîtolojî&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên dîn&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Dîn-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Dîn&quot;
			},
			&quot;Şitilên çandê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Çand-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Çand&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên muzîkê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Muzîk-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Muzîk&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên çandê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Çand-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Çand&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên nivîsbariyê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Nivîsbarî-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Nivîsbarî&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên teknolojiyê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Teknolojî-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Teknolojî&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên nivîskaran&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Nivîskar-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Nivîskar&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên jînenîgariyê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Jînenîgarî-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Kes&quot;
			},
			&quot;Şitilên wêjeyê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Wêje-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Wêje&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên nivîskarên kurd&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Nivîskar-kurd-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Nivîskarên kurd&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên kurdan&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Kurd-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Kurd&quot;
			},
			&quot;Şitilên nivîskaran&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Nivîskar-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Nivîskar&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên Norwêcê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Norwêc-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Norwêc&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên Ewropayê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Ewropa-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Ewropa&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên kesên norwêcî&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Norwêc-kes-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Norwêcî&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên Norwêcê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Norwêc-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Norwêc&quot;
			},
			&quot;Şitilên jînenîgariyê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Jînenîgarî-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Kes&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên erdnîgariya Hewlêrê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Hewlêr-erdnîgarî-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Parêzgeha Hewlêrê&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên erdnîgariya Kurdistanê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Kurdistan-erdnîgarî-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgariya Kurdistanê&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên perwerdeyê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Perwerde-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Perwerde&quot;
	},
	&quot;Şitilên pêjgeha kurdî&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Pêjgeha-kurdî-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Pêjgeha kurdî&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên xwarinan&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Xwarin-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Xwarin&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên pirtûkan&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Pirtûk-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Pirtûk&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên wêjeyê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Wêje-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Wêje&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên pirtûkên kurdî&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Pirtûk-kurdî-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Pirtûkên kurdî&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên pirtûkan&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Pirtûk-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Pirtûk&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên raguhestinê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Raguhestin-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Raguhestin&quot;
	},
	&quot;Şitilên Rihayê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Riha-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Riha&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên Kurdistanê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Kurdistan-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Kurdistan&quot;
			},
			&quot;Şitilên Tirkiyeyê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Tirkiye-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Tirkiye&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên riwekan&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Riwek-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Riwek&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên biyolojiyê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Biyolojî-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Biyolojî&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên rojên salê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Rojên-salê-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Rojên salê&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên salê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Sal-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Sal&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên rojnameyan&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Rojname-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Rojname&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên wêjeyê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Wêje-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Wêje&quot;
			},
			&quot;Şitilên çandê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Çand-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Çand&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên rojnamevanan&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Rojnamevan-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Rojnamevan&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên jînenîgariyê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Jînenîgarî-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Kes&quot;
			},
			&quot;Şitilên nivîskaran&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Nivîskar-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Nivîskar&quot;
			},
			&quot;Şitilên çandê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Çand-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Çand&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên Rûsyayê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Rûsya-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Rûsya&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên Asyayê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Asya-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Asya&quot;
			},
			&quot;Şitilên Ewropayê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Ewropa-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Ewropa&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên salê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Sal-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Sal&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên zemên&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Zeman-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Zeman&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên siyasetê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Siyaset-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Siyaset&quot;
	},
	&quot;Şitilên siyasetmedaran&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Siyasetmedar-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Siyasetmedar&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên jînenîgariyê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Jînenîgarî-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Kes&quot;
			},
			&quot;Şitilên siyasetê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Siyaset-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Siyaset&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên siyasetmedarên kurd&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Siyasetmedar-kurd-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Siyasetmedarên kurd&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên kurdan&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Kurd-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Kurd&quot;
			},
			&quot;Şitilên siyasetmedaran&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Siyasetmedar-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Siyasetmedar&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên stêrnasan&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Stêrnas-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Stêrnas&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên stêrnasiyê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Stêrnasî-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Stêrnasî&quot;
			},
			&quot;Şitilên zanyaran&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Zanyar-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Zanyar&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên stêrnasên kurd&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Stêrnas-kurd-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Stêrnasên kurd&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên kurdan&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Kurd-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Kurd&quot;
			},
			&quot;Şitilên stêrnasan&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Stêrnas-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Stêrnas&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên stêrnasiyê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Stêrnasî-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Stêrnasî&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên zanistê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Zanist-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Zanist&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên stranbêjan&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Stranbêj-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Stranbêj&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên jînenîgariyê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Jînenîgarî-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Kes&quot;
			},
			&quot;Şitilên muzîkê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Muzîk-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Muzîk&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên stranbêjên kurd&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Stranbêj-kurd-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Stranbêjên kurd&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên kurdan&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Kurd-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Kurd&quot;
			},
			&quot;Şitilên stranbêjan&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Stranbêj-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Stranbêj&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên Swêdê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Swêd-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Swêd&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên Ewropayê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Ewropa-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Ewropa&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên Swîsreyê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Swîsre-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Swîsre&quot;
	},
	&quot;Şitilên şirketan&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Şirket-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Şirket&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên aboriyê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Aborî-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Aborî&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên teknolojiyê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Teknolojî-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Teknolojî&quot;
	},
	&quot;Şitilên televîzyonê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;TV-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Televîzyon&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên teknolojiyê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Teknolojî-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Teknolojî&quot;
			},
			&quot;Şitilên çandê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Çand-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Çand&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên Tirkiyeyê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Tirkiye-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Tirkiye&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên Asyayê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Asya-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Asya&quot;
			},
			&quot;Şitilên Ewropayê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Ewropa-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Ewropa&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên Ûkraynayê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Ûkrayna-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Ûkrayna&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên Ewropayê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Ewropa-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Ewropa&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên erdnîgariya Val-d'Oise&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Val-d'Oise-erdnîgarî-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Val-d'Oise&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên erdnîgariya Fransayê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Fransa-erdnîgarî-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Erdnîgariya Fransayê&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên Wikimediayê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Wikimedia-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Weqfa Wikimedia&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên teknolojiyê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Teknolojî-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Teknolojî&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên werzişê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Werziş-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Werziş&quot;
	},
	&quot;Şitilên wêjeyê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Wêje-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Wêje&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên çandê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Çand-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Çand&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên xwarinan&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Xwarin-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Xwarin&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên çandê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Çand-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Çand&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên zanistê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Zanist-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Zanist&quot;
	},
	&quot;Şitilên zanyaran&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Zanyar-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Zanyar&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên jînenîgariyê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Jînenîgarî-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Kes&quot;
			},
			&quot;Şitilên zanistê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Zanist-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Zanist&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên zanyarên kurd&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Zanyar-kurd-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Zanyarên kurd&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên kurdan&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Kurd-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Kurd&quot;
			},
			&quot;Şitilên zanyaran&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Zanyar-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Zanyar&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên zemên&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Zeman-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Zeman&quot;
	},
	&quot;Şitilên zimanan&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Ziman-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Ziman&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên çandê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Çand-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Çand&quot;
			}
		}
	},
	&quot;Şitilên zoolojiyê&quot;: {
		&quot;şablon&quot;: &quot;Zoolojî-şitil&quot;,
		&quot;kategorî&quot;: &quot;Zoolojî&quot;,
		&quot;serkategorî&quot;: {
			&quot;Şitilên biyolojiyê&quot;: {
				&quot;şablon&quot;: &quot;Biyolojî-şitil&quot;,
				&quot;kategorî&quot;: &quot;Biyolojî&quot;
			}
		}
	}
}</text>
      <sha1>ala0f0io8jfcyt4zygxqjjlanpm41hq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/getlisteyacats.py</title>
    <ns>2</ns>
    <id>293854</id>
    <redirect title="Bikarhêner:Wikihez/skrîpt/py/getlisteyacategorize.py" />
    <revision>
      <id>2030148</id>
      <parentid>1898451</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T00:31:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>3029</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Beralîkirina ducarî li ser [[Bikarhêner:Wikihez/skrîpt/py/getlisteyacategorize.py]] hat sererastkirin</comment>
      <origin>2030148</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="72" sha1="gfmk3b5wk41lrg7dwb9bea5hybbgecg" xml:space="preserve">#BERALÎKIRIN [[Bikarhêner:Wikihez/skrîpt/py/getlisteyacategorize.py]]</text>
      <sha1>gfmk3b5wk41lrg7dwb9bea5hybbgecg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ehmed Îzet Paşa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>309482</id>
    <revision>
      <id>2030279</id>
      <parentid>1945815</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T11:40:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030279</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8112" sha1="0nx27lyg06b7mo8h7lzqyzxizzoks4q" xml:space="preserve">{{Agahîdank mirov/wîkîdane2}}
'''Ehmed Îzet Paşa''', piştî [[Qanûna Paşnavê (Tirkiye)|Qanûna Paşnavê]] a 1934an '''Ahmet İzzet Furgaç''' (jdb. 1864an li Naslîçê, Yewnanistana Osmanî - m. 31ê adara 1937an li [[Stembol]]ê, [[Tirkiye|Komara Tirkiye]]), efser û dewletmedarekî [[Împeratoriya Osmanî|osmanî]] bi eslê xwe [[alban]] bû ku bû [[Wezîr|sedrezam]] di rojên dawî yên [[Şerê Cîhanî yê Yekem]] de.

== Jiyan ==

=== Kariyera leşkerî ===
Ehmed Îzet Paşa ji yek ji malbatên arîstokrat ên herî kevin ên [[Albanya]]yê bû.&lt;ref name=&quot;akmese&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Birth of Modern Turkey: The Ottoman Military and the March to WWI |paşnav=Handan |pêşnav=Akmeşe |weşanger=I.B.Tauris |sal=2005 |rr=25–98 |isbn=1-85043-797-1 |url=https://books.google.com/books?id=kgXWpISjIWQC&amp;pg=PA25 }}&lt;/ref&gt; Di 1884an de ji dibistana leşkerî û di sala din de ji dibistana leşkerî ya bilind mezûn bû. Di navbera 1891 û 1894an de li [[Almanya]]yê bû, li wir perwerdehiya leşkerî ya zêdetir wergirt.&lt;ref name=&quot;Akademi&quot;&gt;Harp Akademileri Komutanlığı, ''Harp Akademilerinin 120 Yılı'', İstanbul, 1968, r. 19. {{in lang|tr}}&lt;/ref&gt; Wî dûr ve di herêmên [[Makedonyaya Bakur|Makedonya]], [[Sûrî|Sûriye]] û [[Hîcaz]]ê xizmet kir. Wekî generalê tugayê, ji 1903 heta 1906an li [[Yemen]]ê serokatiya artêşa osmanî kir.&lt;ref name=&quot;akmese&quot; /&gt;

Piştî şoreşa 1908an, ew yekser wek Serokê Fermandariya Giştî hat tayînkirin. Ew heta 1914an di vê meqamê de ma. Bi alîkariya şêwirmendên alman, wî di modernîzekirina artêşa osmanî de roleke girîng lîst.&lt;ref name=&quot;akmese&quot; /&gt;

Ji 1911 heta 1912an, erkê wî ew bû ku serhildana Îmam Yahya li Yemenê tepeser bike. Di vê demê de, wî evîna muzîka klasîk a rojavayî li ba fermandarê [[İsmet İnönü]] hişyar kir.&lt;ref name=&quot;akmese&quot; /&gt;

Di rojên dawî yên [[Şerên Balkanê]] de, ew ji Yemenê vegeriya û wekî lîtnant-general artêşê bi rêvebir. Dema ku [[Mehmûd Şevket Paşa]] di 11ê hezîrana 1913an de hate kuştin, ew wekî Wezîrê Şer hate tayînkirin.&lt;ref name=&quot;akmese&quot; /&gt;

Lêbelê, ji ber ku wî daxwazên komîteya [[Îtihad û Tereqî]] ya ji bo guhertina kadroya serokatiya artêşê bi cih neanî, ew neçar ma ku di çileya 1914an de ji vê meqamê îstifa bike.&lt;ref&gt;W.E.D. Allen and Paul Muratoff, Caucasian Battlefields, A History of Wars on the Turco-Caucasian Border, 1828-1921, 437. {{ISBN|0-89839-296-9}}&lt;/ref&gt;

Di destpêka 1913an de, behsa tayînkirina Ehmed Îzet Paşa wekî Mîrê Dewleta Albanyayê ya nû damezrandî dihat kirin. Lêbelê, bi destwerdana dewletên ewropî, mîrê alman Wilhelm zu Wied wekî Mîrê Albanyayê hate tayînkirin.&lt;ref name=&quot;akmese&quot; /&gt;

Ew dijberê tund ê ketina [[Şerê Cîhanî yê Yekem]] bû û ji ber vê yekê demekê ti erkên leşkerî negirt ser xwe. Di 1916an de, ew li eniya [[Bakurê Kurdistanê]] wek fermandarê Artêşa Osmanî ya 2emîn hate tayînkirin. Li dijî rûsên pêşve diçûn windahiyên giran dan.&lt;ref name=&quot;akmese&quot; /&gt;

=== Meqama sadrazmê ===
Piştî îstifaya hikûmeta [[Talat Paşa]] di 7ê cotmeha 1918an de, Ehmed Îzet Paşa wek sadrazmê hate tayînkirin. Çend roj berê, artêşa osmanî li eniyên [[Filistîn (herêm)|Filistîn]] û [[Şam (herêma erdnîgarî)|Şamê]] windahiyên giran didît, di encamê de bajarê [[Şam]]ê jî winda dibû.&lt;ref name=&quot;Jäschke1957&quot;&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Jäschke |pêşnav=Gotthard |tarîx=1957 |sernav=Beiträge zur Geschichte des Kampfes der Türkei um ihre Unabhängigkeit |url=https://www.jstor.org/stable/1570253 |kovar=Die Welt des Islams |cild=5 |hejmar=1/2 |rr=28 |doi=10.2307/1570253 |issn=0043-2539 |jstor=1570253 |gihiştina-urlyê=subscription }}&lt;/ref&gt; Di heman demê, [[Bulgaristan]] jî teslîmî Hevpeymanan bû. Diyar bû ku şer dê di demek nêzîk de winda bibe.{{Sfn|Akçam|2007|p=243}}

Komîteya Îtîhad û Tereqî îstifa kir û hilweşiya. Di hikûmeta nû ya Îzet Paşa de, endamên komîteya Îtîhad û Tereqî yên ku di dema şer de tevlî tawanên şer, gendelî an kuştinan nebûne, dest bi kar kirin. Di nav wan de kesayetiyên wekî [[Rauf Orbay]], [[Fethi Okyar]] û Cavit Beg hebûn.&lt;ref name=&quot;Jäschke1957&quot; /&gt;

Wek sadrazmê, Îzet Paşa di heman demê de wek Wezîrê Şer jî xebitî. Lêbelê, [[Mustafa Kemal Atatürk|Mustafa Kemal]] piştî vegera xwe ji eniyê dê bibe Wezîrê Şer.&lt;ref name=&quot;Jäschke1957&quot; /&gt; Ev yek di çapemeniya wê demê û bîranînên paşê de hate eşkerekirin. Di nameyek ji eniyê de, Mustafa Kemal ji siltan re pêşniyar kir ku kabîneyek ava bike ku ji wî, Birêz Rauf, Fethi, Vasif û Cavit pêk were.&lt;ref name=&quot;Jäschke1957&quot; /&gt;

Kiryara herî girîng a hikûmeta Îzet Paşa bi Peymana Mudrosê ya di 30ê cotmeha 1918an de bi dawîhatina şer bû. Wezîrê Deryavaniyê, Rauf Orbay, li ser navê hikûmetê agirbest îmze kir.&lt;ref name=&quot;Jäschke1957&quot; /&gt;

Reviyana veşartî ya Talat Paşa, [[Enver Paşa]] û Cemal Paşa bo derveyî welêt di şeva 3ê mijdarê de bû sedema krîzeke mezin a siyasî ya navxweyî.&lt;ref name=&quot;Jäschke1957&quot; /&gt; Kabîneya Îzet Paşa bi nekarîna pêşîgirtina li revê hate tawanbarkirin û piştî 25 rojan di 8ê mijdara 1918an de îstifa kir. Îzet Paşa beşek mezin ji van 25 rojan li ser nivînan derbas kiribû, bi nexweşiya [[arsima spanyolî]] ketibû.{{Sfn|Gingeras|2022|p=92}}

=== Di dema Şerê Rizgariyê ===
Ehmed Îzet Paşa di 19ê gulana 1919an de, di dema desthildariya [[Mehmed VI]], di kabîneya [[Damad Ferîd Paşa]] de wek Wezîrê Şer hate tayînkirin. Li gorî daxuyaniya wî, wî gavên girîng avêtin da ku artêşê, ku ji dema agirbestê ve paşve diçû, ji nû ve organîze bike û ji bo berxwedanê amade bike.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;Son Sadrazamlar, IV.1994.&lt;/ref&gt; Piştî îstifaya Damad Ferîd, Ehmed Îzet di serdema [[Elî Rîza Paşa]] de bi nûnerên tevgera neteweyî yên ji [[Sêwas]]ê re danûstandin kir.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Di 5ê kanûnê de, ew û sadrazm ê berê Hulusî Selîh Paşa li [[Bîlecik (parêzgeh)|Bilecikê]] bi Mustafa Kemal re civiyan. Armanc ew bû ku di navbera hikûmeta nû ya li [[Hikûmeta Meclîsa Neteweyî ya Mezin|Enqereyê]] û [[Keyaniya Yekbûyî|Brîtanyayê]] de navbeynkariyê bikin, bi vî rengî dagirkeriya yewnanî bi dawî bibe û [[Peymana Sevrê]] were guhertin.&lt;ref name=&quot;erickson&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ordered to die: a history of the Ottoman army in the First World War |paşnav=Erickson |pêşnav=Edward |weşanger=Greenwood Publishing Group |sal=2001 |rr=220 |isbn=1-85043-797-1 |url=https://books.google.com/books?id=XUlsP0YuI1AC&amp;pg=PA220 }}&lt;/ref&gt; Lê Mustafa Kemal vegera herduyan bo Stembolê qedexe kir û sê mehan li Enqereyê girtin.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;erickson&quot; /&gt;

Dema ku Îzet Paşa di 1921an de vegeriya Stembolê, di kabîneya [[Ehmed Tewfîq Paşa]] de bû Wezîrê Karên Derve. Heta hilweşandina rêveberiya osmanî di 4ê mijdara 1922an de li ser wî meqamê ma.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Ji ber ku ew wezîr bû tevî ku soz dabû ku li Enqereyê di hikûmeta Stembolê de postek qebûl neke jî, di axaftina xwe de ji aliyê Atatürk ve bi tundî hate rexnekirin û heta dawiya jiyana xwe wekî parêzvanê [[Xelîfetî|xelîfetiyê]] hate wesifandin.&lt;ref name=&quot;erickson&quot; /&gt;

Piştî damezrandina komarê, ew bi teqawidbûnê dijî. Di 1934an de, ew bû endamê rêveberiya Şîrketa Elektrîkê ya Stembolê. Ew di 1937an de li mala xwe ya li Modayê mir. Ew li Goristana Karacaahmetê hatiye defînkirin.&lt;ref name=&quot;erickson&quot; /&gt;

== Wêje ==
* {{Jêder-kitêb |tercimeya-sernav=Kiryareke şermokî |paşnav=Akçam |pêşnav=Taner |sernav=A Shameful Act |weşanger=Macmillan |sal=2007 |cih=London }}
* {{Jêder-kitêb |tercimeya-sernav=Rojên dawî ên Împeratoriya Osmanî |paşnav=Gingeras |pêşnav=Ryan |sernav=The Last Days of the Ottoman Empire |weşanger=Penguin Random House |sal=2022 |isbn=978-0-241-44432-0 |cih=Great Britain }}

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Jidayikbûn 1864]]
[[Kategorî:Mirin 1937]]
[[Kategorî:Serokwezîrên Împeratoriya Osmanî]]</text>
      <sha1>0nx27lyg06b7mo8h7lzqyzxizzoks4q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorî:Tîrvanî li Keyaniya Yekbûyî</title>
    <ns>14</ns>
    <id>311260</id>
    <revision>
      <id>2030069</id>
      <parentid>1957725</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T12:29:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.)</comment>
      <origin>2030069</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129" sha1="2c1o78cfiyymjhs4d83lkz8x6048dkl" xml:space="preserve">{{Kategoriya Commonsê}}

[[Kategorî:Tîrvanî li gorî welatan]]
[[Kategorî:Werziş li Keyaniya Yekbûyî li gorî werzişan]]</text>
      <sha1>2c1o78cfiyymjhs4d83lkz8x6048dkl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bikarhêner:PK2</title>
    <ns>2</ns>
    <id>311870</id>
    <revision>
      <id>2030166</id>
      <parentid>1967140</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T05:02:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>PK2</username>
        <id>5887</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>add user pages for new Wikipedia editions</comment>
      <origin>2030166</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35945" sha1="6cc7kfmma5hs69hcgfc4qu1hbz1m5l5" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:85%&quot;
|-
| [[User:PK2/ceribandin|This]] is where my sandbox pages in different languages are
|}

;&lt;div class=&quot;center&quot; style=&quot;width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto; font-size:85%&quot;&gt;My user pages in different languages by language code&lt;/div&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ A
|-
| [[:ab:User:PK2|User page]] in [[:en:Abkhaz language|Abkhaz]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ab&lt;/code&gt;)
| [[:ace:User:PK2|User page]] in [[:en:Acehnese language|Acehnese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ace&lt;/code&gt;)
| [[:ady:User:PK2|User page]] in [[:en:Adyghe language|Adyghe]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ady&lt;/code&gt;)
| [[:af:User:PK2|User page]] in [[:en:Afrikaans|Afrikaans]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;af&lt;/code&gt;)
| [[:als:User:PK2|User page]] in [[:en:Alemannic German|Alemannic German]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;als&lt;/code&gt;)
| [[:alt:User:PK2|User page]] in [[:en:Southern Altai language|Southern Altai]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;alt&lt;/code&gt;)
| [[:am:User:PK2|User page]] in [[:en:Amharic|Amharic]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;am&lt;/code&gt;)
| [[:ami:User:PK2|User page]] in [[:en:Amis language|Amis]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ami&lt;/code&gt;)
| [[:an:User:PK2|User page]] in [[:en:Aragonese language|Aragonese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;an&lt;/code&gt;)
| [[:ang:User:PK2|User page]] in [[:en:Old English|Old English]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ang&lt;/code&gt;)
|-
| [[:ann:User:PK2|User page]] in [[:en:Obolo language|Obolo]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ann&lt;/code&gt;)
| [[:anp:User:PK2|User page]] in [[:en:Angika|Angika]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;anp&lt;/code&gt;)
| [[:ar:User:PK2|User page]] in [[:en:Arabic|Arabic]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ar&lt;/code&gt;)
| [[:arc:User:PK2|User page]] in [[:en:Aramaic|Aramaic]] ([[:en:Syriac language|Syriac]])&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;arc&lt;/code&gt;)
| [[:ary:User:PK2|User page]] in [[:en:Moroccan Arabic|Moroccan Arabic]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ary&lt;/code&gt;)
| [[:arz:User:PK2|User page]] in [[:en:Egyptian Arabic|Egyptian Arabic]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;arz&lt;/code&gt;)
| [[:as:User:PK2|User page]] in [[:en:Assamese language|Assamese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;as&lt;/code&gt;)
| [[:ast:User:PK2|User page]] in [[:en:Asturleonese language|Asturleonese]] ([[:en:Asturian language|Asturian]])&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ast&lt;/code&gt;)
| [[:atj:User:PK2|User page]] in [[:en:Atikamekw language|Atikamekw]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;atj&lt;/code&gt;)
| [[:av:User:PK2|User page]] in [[:en:Avar language|Avar]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;av&lt;/code&gt;)
|-
| [[:avk:User:PK2|User page]] in [[:en:Kotava|Kotava]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;avk&lt;/code&gt;)
| [[:awa:User:PK2|User page]] in [[:en:Awadhi language|Awadhi]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;awa&lt;/code&gt;)
| [[:ay:User:PK2|User page]] in [[:en:Aymara language|Aymara]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ay&lt;/code&gt;)
| [[:az:User:PK2|User page]] in [[:en:Azerbaijani language|Azerbaijani]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;az&lt;/code&gt;)
| [[:azb:User:PK2|User page]] in [[:en:Azerbaijani language#South Azerbaijani|South Azerbaijani]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;azb&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ B
|-
| [[:ba:User:PK2|User page]] in [[:en:Bashkir language|Bashkir]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ba&lt;/code&gt;)
| [[:ban:User:PK2|User page]] in [[:en:Balinese language|Balinese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ban&lt;/code&gt;)
| [[:bar:User:PK2|User page]] in [[:en:Bavarian language|Bavarian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;bar&lt;/code&gt;)
| [[:bat-smg:User:PK2|User page]] in [[:en:Samogitian language|Samogitian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;bat-smg&lt;/code&gt;)
| [[:bbc:User:PK2|User page]] in [[:en:Toba Batak language|Toba Batak]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;bbc&lt;/code&gt;)
| [[:bcl:User:PK2|User page]] in [[:en:Central Bikol|Central Bikol]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;bcl&lt;/code&gt;)
| [[:bdr:User:PK2|User page]] in [[:en:Sama–Bajaw languages|West Coast Bajau]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;bdr&lt;/code&gt;)
| [[:be:User:PK2|User page]] in [[:en:Belarusian language|Belarusian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;be&lt;/code&gt;)
| [[:be-tarask:User:PK2|User page]] in [[:en:Belarusian language|Belarusian]] ([[:en:Taraškievica|Taraškievica]])&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;be-tarask&lt;/code&gt;)
| [[:bew:User:PK2|User page]] in [[:en:Betawi language|Betawi]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;bew&lt;/code&gt;)
|-
| [[:bg:User:PK2|User page]] in [[:en:Bulgarian language|Bulgarian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;bg&lt;/code&gt;)
| [[:bh:User:PK2|User page]] in [[:en:Bihari languages|Bihari]] ([[:en:Bhojpuri language|Bhojpuri]])&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;bh&lt;/code&gt;)
| [[:bi:User:PK2|User page]] in [[:en:Bislama|Bislama]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;bi&lt;/code&gt;)
| [[:bjn:User:PK2|User page]] in [[:en:Banjarese language|Banjarese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;bjn&lt;/code&gt;)
| [[:blk:User:PK2|User page]] in [[:en:Pa'O language|Pa'O]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;blk&lt;/code&gt;)
| [[:bm:User:PK2|User page]] in [[:en:Bambara language|Bambara]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;bm&lt;/code&gt;)
| [[:bn:User:PK2|User page]] in [[:en:Bengali language|Bengali]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;bn&lt;/code&gt;)
| [[:bo:User:PK2|User page]] in [[:en:Central Tibetan|Central Tibetan]] ([[:en:Lhasa Tibetan|Lhasa Tibetan]])&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;bo&lt;/code&gt;)
| [[:bpy:User:PK2|User page]] in [[:en:Bishnupriya Manipuri|Bishnupriya Manipuri]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;bpy&lt;/code&gt;)
| [[:br:User:PK2|User page]] in [[:en:Breton language|Breton]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;br&lt;/code&gt;)
|-
| [[:bs:User:PK2|User page]] in [[:en:Bosnian language|Bosnian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;bs&lt;/code&gt;)
| [[:btm:User:PK2|User page]] in [[:en:Mandailing Batak language|Mandailing Batak]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;btm&lt;/code&gt;)
| [[:bug:User:PK2|User page]] in [[:en:Buginese language|Buginese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;bug&lt;/code&gt;)
| [[:bxr:User:PK2|User page]] in [[:en:Buryat language|Buryat]] (Russia Buriat)&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;bxr&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ C
|-
| [[:ca:User:PK2|User page]] in [[:en:Catalan language|Catalan]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ca&lt;/code&gt;)
| [[:cbk-zam:User:PK2|User page]] in [[:en:Chavacano|Chavacano]] (Zamboanga)&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;cbk-zam&lt;/code&gt;)
| [[:cdo:User:PK2|User page]] in [[:en:Eastern Min|Eastern Min]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;cdo&lt;/code&gt;)
| [[:ce:User:PK2|User page]] in [[:en:Chechen language|Chechen]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ce&lt;/code&gt;)
| [[:ceb:User:PK2|User page]] in [[:en:Cebuano language|Cebuano]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ceb&lt;/code&gt;)
| [[:ch:User:PK2|User page]] in [[:en:Chamorro language|Chamorro]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ch&lt;/code&gt;)
| [[:chr:User:PK2|User page]] in [[:en:Cherokee language|Cherokee]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;chr&lt;/code&gt;)
| [[:chy:User:PK2|User page]] in [[:en:Cheyenne language|Cheyenne]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;chy&lt;/code&gt;)
|-
| [[:ckb:User:PK2|User page]] in [[:en:Kurdish language|Kurdish]] ([[:en:Sorani|Sorani]])&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ckb&lt;/code&gt;)
| [[:co:User:PK2|User page]] in [[:en:Corsican language|Corsican]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;co&lt;/code&gt;)
| [[:crh:User:PK2|User page]] in [[:en:Crimean Tatar language|Crimean Tatar]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;crh&lt;/code&gt;)
| [[:cs:User:PK2|User page]] in [[:en:Czech language|Czech]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;cs&lt;/code&gt;)
| [[:csb:User:PK2|User page]] in [[:en:Kashubian language|Kashubian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;csb&lt;/code&gt;)
| [[:cu:User:PK2|User page]] in [[:en:Old Church Slavonic|Old Church Slavonic]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;cu&lt;/code&gt;)
| [[:cv:User:PK2|User page]] in [[:en:Chuvash language|Chuvash]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;cv&lt;/code&gt;)
| [[:cy:User:PK2|User page]] in [[:en:Welsh language|Welsh]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;cy&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ D
|-
| [[:da:User:PK2|User page]] in [[:en:Danish language|Danish]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;da&lt;/code&gt;)
| [[:dag:User:PK2|User page]] in [[:en:Dagbani language|Dagbani]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;dag&lt;/code&gt;)
| [[:de:User:PK2|User page]] in [[:en:German language|German]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;de&lt;/code&gt;)
| [[:dga:User:PK2|User page]] in [[:en:Dagaare language|Dagaare]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;dga&lt;/code&gt;)
| [[:din:User:PK2|User page]] in [[:en:Dinka language|Dinka]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;din&lt;/code&gt;)
| [[:diq:User:PK2|User page]] in [[:en:Zaza language|Zaza]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;diq&lt;/code&gt;)
| [[:dsb:User:PK2|User page]] in [[:en:Lower Sorbian language|Lower Sorbian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;dsb&lt;/code&gt;)
| [[:dtp:User:PK2|User page]] in [[:en:Dusun language|Dusun]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;dtp&lt;/code&gt;)
| [[:dty:User:PK2|User page]] in [[:en:Doteli|Doteli]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;dty&lt;/code&gt;)
| [[:dv:User:PK2|User page]] in [[:en:Maldivian language|Maldivian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;dv&lt;/code&gt;)
| [[:dz:User:PK2|User page]] in [[:en:Dzongkha|Dzongkha]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;dz&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ E
|-
| [[:ee:User:PK2|User page]] in [[:en:Ewe language|Ewe]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ee&lt;/code&gt;)
| [[:el:User:PK2|User page]] in [[:en:Greek language|Greek]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;el&lt;/code&gt;)
| [[:eml:User:PK2|User page]] in [[:en:Emilian–Romagnol|Emilian–Romagnol]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;eml&lt;/code&gt;)
| [[:en:User:PK2|User page]] in [[:en:English language|English]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;en&lt;/code&gt;)
| [[:eo:User:PK2|User page]] in [[:en:Esperanto|Esperanto]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;eo&lt;/code&gt;)
| [[:es:User:PK2|User page]] in [[:en:Spanish language|Spanish]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;es&lt;/code&gt;)
| [[:et:User:PK2|User page]] in [[:en:Estonian language|Estonian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;et&lt;/code&gt;)
| [[:eu:User:PK2|User page]] in [[:en:Basque language|Basque]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;eu&lt;/code&gt;)
| [[:ext:User:PK2|User page]] in [[:en:Extremaduran language|Extremaduran]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ext&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ F
|-
| [[:fa:User:PK2|User page]] in [[:en:Persian language|Persian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;fa&lt;/code&gt;)
| [[:fat:User:PK2|User page]] in [[:en:Akan language|Akan]] ([[:en:Fante dialect|Fante]])&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;fat&lt;/code&gt;)
| [[:ff:User:PK2|User page]] in [[:en:Fula language|Fula]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ff&lt;/code&gt;)
| [[:fi:User:PK2|User page]] in [[:en:Finnish language|Finnish]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;fi&lt;/code&gt;)
| [[:fiu-vro:User:PK2|User page]] in [[:en:Võro language|Võro]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;fiu-vro&lt;/code&gt;)
| [[:fj:User:PK2|User page]] in [[:en:Fijian language|Fijian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;fj&lt;/code&gt;)
| [[:fo:User:PK2|User page]] in [[:en:Faroese language|Faroese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;fo&lt;/code&gt;)
| [[:fon:User:PK2|User page]] in [[:en:Fon language|Fon]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;fon&lt;/code&gt;)
| [[:fr:User:PK2|User page]] in [[:en:French language|French]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;fr&lt;/code&gt;)
| [[:frp:User:PK2|User page]] in [[:en:Franco-Provençal|Franco-Provençal]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;frp&lt;/code&gt;)
| [[:frr:User:PK2|User page]] in [[:en:North Frisian language|North Frisian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;frr&lt;/code&gt;)
| [[:fur:User:PK2|User page]] in [[:en:Friulian language|Friulian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;fur&lt;/code&gt;)
| [[:fy:User:PK2|User page]] in [[:en:West Frisian language|West Frisian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;fy&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ G
|-
| [[:ga:User:PK2|User page]] in [[:en:Irish language|Irish]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ga&lt;/code&gt;)
| [[:gag:User:PK2|User page]] in [[:en:Gagauz language|Gagauz]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;gag&lt;/code&gt;)
| [[:gan:User:PK2|User page]] in [[:en:Gan Chinese|Gan Chinese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;gan&lt;/code&gt;)
| [[:gcr:User:PK2|User page]] in [[:en:French Guianese Creole|French Guianese Creole]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;gcr&lt;/code&gt;)
| [[:gd:User:PK2|User page]] in [[:en:Scottish Gaelic|Scottish Gaelic]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;gd&lt;/code&gt;)
| [[:gl:User:PK2|User page]] in [[:en:Galician language|Galician]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;gl&lt;/code&gt;)
| [[:glk:User:PK2|User page]] in [[:en:Gilaki language|Gilaki]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;glk&lt;/code&gt;)
| [[:gn:User:PK2|User page]] in [[:en:Guarani language|Guarani]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;gn&lt;/code&gt;)
| [[:gom:User:PK2|User page]] in [[:en:Konkani language|Konkani]] (Goan Konkani)&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;gom&lt;/code&gt;)
|-
| [[:gor:User:PK2|User page]] in [[:en:Gorontalo language|Gorontalo]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;gor&lt;/code&gt;)
| [[:got:User:PK2|User page]] in [[:en:Gothic language|Gothic]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;got&lt;/code&gt;)
| [[:gpe:User:PK2|User page]] in [[:en:Ghanaian Pidgin English|Ghanaian Pidgin English]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;gpe&lt;/code&gt;)
| [[:gu:User:PK2|User page]] in [[:en:Gujarati language|Gujarati]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;gu&lt;/code&gt;)
| [[:guc:User:PK2|User page]] in [[:en:Wayuu language|Wayuu]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;guc&lt;/code&gt;)
| [[:gur:User:PK2|User page]] in [[:en:Farefare language|Farefare]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;gur&lt;/code&gt;)
| [[:guw:User:PK2|User page]] in [[:en:Gun language|Gun]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;guw&lt;/code&gt;)
| [[:gv:User:PK2|User page]] in [[:en:Manx language|Manx]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;gv&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ H
|-
| [[:ha:User:PK2|User page]] in [[:en:Hausa language|Hausa]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ha&lt;/code&gt;)
| [[:hak:User:PK2|User page]] in [[:en:Hakka Chinese|Hakka Chinese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;hak&lt;/code&gt;)
| [[:haw:User:PK2|User page]] in [[:en:Hawaiian language|Hawaiian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;haw&lt;/code&gt;)
| [[:he:User:PK2|User page]] in [[:en:Hebrew language|Hebrew]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;he&lt;/code&gt;)
| [[:hi:User:PK2|User page]] in [[:en:Hindi|Hindi]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;hi&lt;/code&gt;)
| [[:hif:User:PK2|User page]] in [[:en:Fiji Hindi|Fiji Hindi]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;hif&lt;/code&gt;)
| [[:hr:User:PK2|User page]] in [[:en:Croatian language|Croatian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;hr&lt;/code&gt;)
| [[:hsb:User:PK2|User page]] in [[:en:Upper Sorbian language|Upper Sorbian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;hsb&lt;/code&gt;)
| [[:ht:User:PK2|User page]] in [[:en:Haitian Creole|Haitian Creole]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ht&lt;/code&gt;)
| [[:hu:User:PK2|User page]] in [[:en:Hungarian language|Hungarian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;hu&lt;/code&gt;)
| [[:hy:User:PK2|User page]] in [[:en:Armenian language|Armenian]] ([[:en:Eastern Armenian|Eastern Armenian]])&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;hy&lt;/code&gt;)
| [[:hyw:User:PK2|User page]] in [[:en:Western Armenian|Western Armenian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;hyw&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ I
|-
| [[:ia:User:PK2|User page]] in [[:en:Interlingua|Interlingua]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ia&lt;/code&gt;)
| [[:iba:User:PK2|User page]] in [[:en:Iban language|Iban]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;iba&lt;/code&gt;)
| [[:id:User:PK2|User page]] in [[:en:Indonesian language|Indonesian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;id&lt;/code&gt;)
| [[:ie:User:PK2|User page]] in [[:en:Interlingue|Interlingue]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ie&lt;/code&gt;)
| [[:ig:User:PK2|User page]] in [[:en:Igbo language|Igbo]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ig&lt;/code&gt;)
| [[:igl:User:PK2|User page]] in [[:en:Igala language|Igala]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;igl&lt;/code&gt;)
| [[:ik:User:PK2|User page]] in [[:en:Iñupiaq language|Iñupiaq]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ik&lt;/code&gt;)
| [[:ilo:User:PK2|User page]] in [[:en:Ilocano language|Ilocano]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ilo&lt;/code&gt;)
| [[:inh:User:PK2|User page]] in [[:en:Ingush language|Ingush]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;inh&lt;/code&gt;)
| [[:io:User:PK2|User page]] in [[:en:Ido|Ido]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;io&lt;/code&gt;)
| [[:is:User:PK2|User page]] in [[:en:Icelandic language|Icelandic]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;is&lt;/code&gt;)
| [[:it:User:PK2|User page]] in [[:en:Italian language|Italian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;it&lt;/code&gt;)
| [[:iu:User:PK2|User page]] in [[:en:Inuktitut|Inuktitut]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;iu&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ J
|-
| [[:ja:User:PK2|User page]] in [[:en:Japanese language|Japanese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ja&lt;/code&gt;)
| [[:jam:User:PK2|User page]] in [[:en:Jamaican Patois|Jamaican Patois]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;jam&lt;/code&gt;)
| [[:jbo:User:PK2|User page]] in [[:en:Lojban|Lojban]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;jbo&lt;/code&gt;)
| [[:jv:User:PK2|User page]] in [[:en:Javanese language|Javanese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;jv&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ K
|-
| [[:ka:User:PK2|User page]] in [[:en:Georgian language|Georgian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ka&lt;/code&gt;)
| [[:kaa:User:PK2|User page]] in [[:en:Karakalpak language|Karakalpak]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;kaa&lt;/code&gt;)
| [[:kab:User:PK2|User page]] in [[:en:Kabyle language|Kabyle]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;kab&lt;/code&gt;)
| [[:kai:User:PK2|User page]] in [[:en:Karai-karai|Karai-karai]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;kai&lt;/code&gt;)
| [[:kaj:User:PK2|User page]] in [[:en:Jju language|Jju]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;kaj&lt;/code&gt;)
| [[:kbd:User:PK2|User page]] in [[:en:Kabardian language|Kabardian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;kbd&lt;/code&gt;)
| [[:kbp:User:PK2|User page]] in [[:en:Kabiye language|Kabiye]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;kbp&lt;/code&gt;)
| [[:kcg:User:PK2|User page]] in [[:en:Tyap|Tyap]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;kcg&lt;/code&gt;)
| [[:kg:User:PK2|User page]] in [[:en:Kongo language|Kongo]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;kg&lt;/code&gt;)
| [[:kge:User:PK2|User page]] in [[:en:Komering language|Komering]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;kge&lt;/code&gt;)
| [[:ki:User:PK2|User page]] in [[:en:Kikuyu language|Kikuyu]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ki&lt;/code&gt;)
| [[:kk:User:PK2|User page]] in [[:en:Kazakh language|Kazakh]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;kk&lt;/code&gt;)
| [[:km:User:PK2|User page]] in [[:en:Khmer language|Khmer]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;km&lt;/code&gt;)
|-
| [[:kn:User:PK2|User page]] in [[:en:Kannada|Kannada]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;kn&lt;/code&gt;)
| [[:knc:User:PK2|User page]] in [[:en:Central Kanuri|Central Kanuri]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;knc&lt;/code&gt;)
| [[:ko:User:PK2|User page]] in [[:en:Korean language|Korean]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ko&lt;/code&gt;)
| [[:koi:User:PK2|User page]] in [[:en:Komi-Permyak language|Komi-Permyak]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;koi&lt;/code&gt;)
| [[:krc:User:PK2|User page]] in [[:en:Karachay-Balkar|Karachay-Balkar]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;krc&lt;/code&gt;)
| [[:ks:User:PK2|User page]] in [[:en:Kashmiri language|Kashmiri]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ks&lt;/code&gt;)
| [[:ksh:User:PK2|User page]] in [[:en:Ripuarian language|Ripuarian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ksh&lt;/code&gt;)
| [[:ku:User:PK2|User page]] in [[:en:Kurdish language|Kurdish]] ([[:en:Kurmanji|Kurmanji]])&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ku&lt;/code&gt;)
| [[:kus:User:PK2|User page]] in [[:en:Kusaal language|Kusaal]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;kus&lt;/code&gt;)
| [[:kv:User:PK2|User page]] in [[:en:Komi language|Komi]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;kv&lt;/code&gt;)
| [[:kw:User:PK2|User page]] in [[:en:Cornish language|Cornish]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;kw&lt;/code&gt;)
| [[:ky:User:PK2|User page]] in [[:en:Kyrgyz language|Kyrgyz]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ky&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ L
|-
| [[:la:User:PK2|User page]] in [[:en:Latin|Latin]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;la&lt;/code&gt;)
| [[:lad:User:PK2|User page]] in [[:en:Judaeo-Spanish|Judaeo-Spanish]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;lad&lt;/code&gt;)
| [[:lb:User:PK2|User page]] in [[:en:Luxembourgish|Luxembourgish]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;lb&lt;/code&gt;)
| [[:lbe:User:PK2|User page]] in [[:en:Lak language|Lak]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;lbe&lt;/code&gt;)
| [[:lez:User:PK2|User page]] in [[:en:Lezgian language|Lezgian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;lez&lt;/code&gt;)
| [[:lfn:User:PK2|User page]] in [[:en:Lingua Franca Nova|Lingua Franca Nova]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;lfn&lt;/code&gt;)
| [[:lg:User:PK2|User page]] in [[:en:Luganda|Luganda]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;lg&lt;/code&gt;)
| [[:li:User:PK2|User page]] in [[:en:Limburgish|Limburgish]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;li&lt;/code&gt;)
|-
| [[:lij:User:PK2|User page]] in [[:en:Ligurian language|Ligurian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;lij&lt;/code&gt;)
| [[:lld:User:PK2|User page]] in [[:en:Ladin language|Ladin]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;lld&lt;/code&gt;)
| [[:lmo:User:PK2|User page]] in [[:en:Lombard language|Lombard]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;lmo&lt;/code&gt;)
| [[:ln:User:PK2|User page]] in [[:en:Lingala|Lingala]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ln&lt;/code&gt;)
| [[:lo:User:PK2|User page]] in [[:en:Lao language|Lao]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;lo&lt;/code&gt;)
| [[:lt:User:PK2|User page]] in [[:en:Lithuanian language|Lithuanian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;lt&lt;/code&gt;)
| [[:ltg:User:PK2|User page]] in [[:en:Latgalian language|Latgalian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ltg&lt;/code&gt;)
| [[:lv:User:PK2|User page]] in [[:en:Latvian language|Latvian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;lv&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ M
|-
| [[:mad:User:PK2|User page]] in [[:en:Madurese language|Madurese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;mad&lt;/code&gt;)
| [[:mai:User:PK2|User page]] in [[:en:Maithili language|Maithili]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;mai&lt;/code&gt;)
| [[:map-bms:User:PK2|User page]] in [[:en:Javanese language|Javanese]] ([[:en:Banyumasan dialect|Banyumasan]])&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;map-bms&lt;/code&gt;)
| [[:mdf:User:PK2|User page]] in [[:en:Moksha language|Moksha]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;mdf&lt;/code&gt;)
| [[:mg:User:PK2|User page]] in [[:en:Malagasy language|Malagasy]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;mg&lt;/code&gt;)
| [[:mhr:User:PK2|User page]] in [[:en:Meadow Mari language|Meadow Mari]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;mhr&lt;/code&gt;)
| [[:mi:User:PK2|User page]] in [[:en:Māori language|Māori]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;mi&lt;/code&gt;)
| [[:min:User:PK2|User page]] in [[:en:Minangkabau language|Minangkabau]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;min&lt;/code&gt;)
| [[:mk:User:PK2|User page]] in [[:en:Macedonian language|Macedonian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;mk&lt;/code&gt;)
| [[:ml:User:PK2|User page]] in [[:en:Malayalam|Malayalam]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ml&lt;/code&gt;)
| [[:mn:User:PK2|User page]] in [[:en:Mongolian language|Mongolian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;mn&lt;/code&gt;)
|-
| [[:mni:User:PK2|User page]] in [[:en:Meitei language|Meitei]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;mni&lt;/code&gt;)
| [[:mnw:User:PK2|User page]] in [[:en:Mon language|Mon]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;mnw&lt;/code&gt;)
| [[:m:mos:User:PK2|User page]] in [[:en:Mooré|Mooré]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;mos&lt;/code&gt;)
| [[:mr:User:PK2|User page]] in [[:en:Marathi language|Marathi]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;mr&lt;/code&gt;)
| [[:mrj:User:PK2|User page]] in [[:en:Hill Mari language|Hill Mari]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;mrj&lt;/code&gt;)
| [[:ms:User:PK2|User page]] in [[:en:Malay language|Malay]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ms&lt;/code&gt;)
| [[:mt:User:PK2|User page]] in [[:en:Maltese language|Maltese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;mt&lt;/code&gt;)
| [[:mwl:User:PK2|User page]] in [[:en:Mirandese language|Mirandese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;mwl&lt;/code&gt;)
| [[:my:User:PK2|User page]] in [[:en:Burmese language|Burmese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;my&lt;/code&gt;)
| [[:myv:User:PK2|User page]] in [[:en:Erzya language|Erzya]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;myv&lt;/code&gt;)
| [[:mzn:User:PK2|User page]] in [[:en:Mazanderani language|Mazanderani]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;mzn&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ N
|-
| [[:nah:User:PK2|User page]] in [[:en:Nahuatl|Nahuatl]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;nah&lt;/code&gt;)
| [[:nap:User:PK2|User page]] in [[:en:Neapolitan language|Neapolitan]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;nap&lt;/code&gt;)
| [[:nds:User:PK2|User page]] in [[:en:Low German|Low German]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;nds&lt;/code&gt;)
| [[:nds-nl:User:PK2|User page]] in [[:en:Dutch Low Saxon|Dutch Low Saxon]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;nds-nl&lt;/code&gt;)
| [[:ne:User:PK2|User page]] in [[:en:Nepali language|Nepali]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ne&lt;/code&gt;)
| [[:new:User:PK2|User page]] in [[:en:Newar language|Newar]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;new&lt;/code&gt;)
| [[:nia:User:PK2|User page]] in [[:en:Nias language|Nias]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;nia&lt;/code&gt;)
| [[:nl:User:PK2|User page]] in [[:en:Dutch language|Dutch]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;nl&lt;/code&gt;)
| [[:nn:User:PK2|User page]] in [[:en:Norwegian language|Norwegian]] ([[:en:Nynorsk|Nynorsk]])&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;nn&lt;/code&gt;)
|-
| [[:no:User:PK2|User page]] in [[:en:Norwegian language|Norwegian]] ([[:en:Bokmål|Bokmål]])&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;no&lt;/code&gt;)
| [[:nov:User:PK2|User page]] in [[:en:Novial|Novial]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;nov&lt;/code&gt;)
| [[:nqo:User:PK2|User page]] in [[:en:N'Ko language|N'Ko]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;nqo&lt;/code&gt;)
| [[:nr:User:PK2|User page]] in [[:en:Southern Ndebele language|Southern Ndebele]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;nr&lt;/code&gt;)
| [[:nrm:User:PK2|User page]] in [[:en:Norman language|Norman]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;nrm&lt;/code&gt;)
| [[:nso:User:PK2|User page]] in [[:en:Northern Sotho|Northern Sotho]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;nso&lt;/code&gt;)
| [[:nup:User:PK2|User page]] in [[:en:Nupe language|Nupe]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;nup&lt;/code&gt;)
| [[:nv:User:PK2|User page]] in [[:en:Navajo language|Navajo]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;nv&lt;/code&gt;)
| [[:ny:User:PK2|User page]] in [[:en:Chewa language|Chewa]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ny&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ O
|-
| [[:oc:User:PK2|User page]] in [[:en:Occitan language|Occitan]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;oc&lt;/code&gt;)
| [[:olo:User:PK2|User page]] in [[:en:Livvi-Karelian language|Livvi-Karelian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;olo&lt;/code&gt;)
| [[:om:User:PK2|User page]] in [[:en:Oromo language|Oromo]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;om&lt;/code&gt;)
| [[:or:User:PK2|User page]] in [[:en:Odia language|Odia]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;or&lt;/code&gt;)
| [[:os:User:PK2|User page]] in [[:en:Ossetian language|Ossetian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;os&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ P
|-
| [[:pa:User:PK2|User page]] in [[:en:Punjabi language|Punjabi]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;pa&lt;/code&gt;)
| [[:pag:User:PK2|User page]] in [[:en:Pangasinan language|Pangasinan]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;pag&lt;/code&gt;)
| [[:pam:User:PK2|User page]] in [[:en:Kapampangan language|Kapampangan]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;pam&lt;/code&gt;)
| [[:pap:User:PK2|User page]] in [[:en:Papiamento|Papiamento]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;pap&lt;/code&gt;)
| [[:pcd:User:PK2|User page]] in [[:en:Picard language|Picard]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;pcd&lt;/code&gt;)
| [[:pcm:User:PK2|User page]] in [[:en:Nigerian Pidgin|Nigerian Pidgin]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;pcm&lt;/code&gt;)
| [[:pdc:User:PK2|User page]] in [[:en:Pennsylvania Dutch language|Pennsylvania Dutch]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;pdc&lt;/code&gt;)
| [[:pfl:User:PK2|User page]] in [[:en:Palatine German dialects|Palatine German]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;pfl&lt;/code&gt;)
| [[:pi:User:PK2|User page]] in [[:en:Pali|Pali]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;pi&lt;/code&gt;)
|-
| [[:pl:User:PK2|User page]] in [[:en:Polish language|Polish]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;pl&lt;/code&gt;)
| [[:pms:User:PK2|User page]] in [[:en:Piedmontese language|Piedmontese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;pms&lt;/code&gt;)
| [[:pnb:User:PK2|User page]] in [[:en:Punjabi language|Punjabi]] (Western Punjabi)&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;pnb&lt;/code&gt;)
| [[:pnt:User:PK2|User page]] in [[:en:Pontic Greek|Pontic Greek]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;pnt&lt;/code&gt;)
| [[:ppl:User:PK2|User page]] in [[:en:Nawat language|Nawat]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ppl&lt;/code&gt;)
| [[:ps:User:PK2|User page]] in [[:en:Pashto|Pashto]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ps&lt;/code&gt;)
| [[:pt:User:PK2|User page]] in [[:en:Portuguese language|Portuguese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;pt&lt;/code&gt;)
| [[:pwn:User:PK2|User page]] in [[:en:Paiwan language|Paiwan]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;pwn&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ Q
|-
| [[:qu:User:PK2|User page]] in [[:en:Quechuan languages|Quechua]] ([[:en:Southern Quechua|Southern Quechua]])&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;qu&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ R
|-
| [[:rki:User:PK2|User page]] in [[:en:Rakhine language|Rakhine]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;rki&lt;/code&gt;)
| [[:rm:User:PK2|User page]] in [[:en:Romansh language|Romansh]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;rm&lt;/code&gt;)
| [[:rmy:User:PK2|User page]] in [[:en:Romani language|Romani]] ([[:en:Vlax Romani language|Vlax Romani]])&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;rmy&lt;/code&gt;)
| [[:rn:User:PK2|User page]] in [[:en:Kirundi|Kirundi]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;rn&lt;/code&gt;)
| [[:ro:User:PK2|User page]] in [[:en:Romanian language|Romanian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ro&lt;/code&gt;)
| [[:roa-rup:User:PK2|User page]] in [[:en:Aromanian language|Aromanian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;roa-rup&lt;/code&gt;)
| [[:roa-tara:User:PK2|User page]] in [[:en:Neapolitan language|Neapolitan]] ([[:en:Tarantino dialect|Tarantino]])&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;roa-tara&lt;/code&gt;)
| [[:rsk:User:PK2|User page]] in [[:en:Pannonian Rusyn|Pannonian Rusyn]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;rsk&lt;/code&gt;)
| [[:ru:User:PK2|User page]] in [[:en:Russian language|Russian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ru&lt;/code&gt;)
| [[:rue:User:PK2|User page]] in [[:en:Rusyn language|Rusyn]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;rue&lt;/code&gt;)
| [[:rw:User:PK2|User page]] in [[:en:Kinyarwanda|Kinyarwanda]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;rw&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ S
|-
| [[:sa:User:PK2|User page]] in [[:en:Sanskrit|Sanskrit]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;sa&lt;/code&gt;)
| [[:sah:User:PK2|User page]] in [[:en:Yakut language|Yakut]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;sah&lt;/code&gt;)
| [[:sat:User:PK2|User page]] in [[:en:Santali language|Santali]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;sat&lt;/code&gt;)
| [[:sc:User:PK2|User page]] in [[:en:Sardinian language|Sardinian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;sc&lt;/code&gt;)
| [[:scn:User:PK2|User page]] in [[:en:Sicilian language|Sicilian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;scn&lt;/code&gt;)
| [[:sco:User:PK2|User page]] in [[:en:Scots language|Scots]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;sco&lt;/code&gt;)
| [[:sd:User:PK2|User page]] in [[:en:Sindhi language|Sindhi]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;sd&lt;/code&gt;)
| [[:se:User:PK2|User page]] in [[:en:Northern Sámi|Northern Sámi]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;se&lt;/code&gt;)
| [[:sg:User:PK2|User page]] in [[:en:Sango language|Sango]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;sg&lt;/code&gt;)
| [[:sh:User:PK2|User page]] in [[:en:Serbo-Croatian|Serbo-Croatian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;sh&lt;/code&gt;)
| [[:shi:User:PK2|User page]] in [[:en:Shilha language|Shilha]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;shi&lt;/code&gt;)
|-
| [[:shn:User:PK2|User page]] in [[:en:Shan language|Shan]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;shn&lt;/code&gt;)
| [[:si:User:PK2|User page]] in [[:en:Sinhala language|Sinhala]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;si&lt;/code&gt;)
| [[:simple:User:PK2|User page]] in [[:en:Basic English|Basic English]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;simple&lt;/code&gt;)
| [[:sk:User:PK2|User page]] in [[:en:Slovak language|Slovak]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;sk&lt;/code&gt;)
| [[:skr:User:PK2|User page]] in [[:en:Saraiki language|Saraiki]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;skr&lt;/code&gt;)
| [[:sl:User:PK2|User page]] in [[:en:Slovene language|Slovene]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;sl&lt;/code&gt;)
| [[:sm:User:PK2|User page]] in [[:en:Samoan language|Samoan]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;sm&lt;/code&gt;)
| [[:smn:User:PK2|User page]] in [[:en:Inari Sámi language|Inari Sámi]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;smn&lt;/code&gt;)
| [[:sn:User:PK2|User page]] in [[:en:Shona language|Shona]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;sn&lt;/code&gt;)
| [[:so:User:PK2|User page]] in [[:en:Somali language|Somali]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;so&lt;/code&gt;)
| [[:sq:User:PK2|User page]] in [[:en:Albanian language|Albanian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;sq&lt;/code&gt;)
|-
| [[:sr:User:PK2|User page]] in [[:en:Serbian language|Serbian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;sr&lt;/code&gt;)
| [[:srn:User:PK2|User page]] in [[:en:Sranan Tongo|Sranan Tongo]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;srn&lt;/code&gt;)
| [[:ss:User:PK2|User page]] in [[:en:Swazi language|Swazi]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ss&lt;/code&gt;)
| [[:st:User:PK2|User page]] in [[:en:Sotho language|Sotho]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;st&lt;/code&gt;)
| [[:stq:User:PK2|User page]] in [[:en:Saterland Frisian language|Saterland Frisian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;stq&lt;/code&gt;)
| [[:su:User:PK2|User page]] in [[:en:Sundanese language|Sundanese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;su&lt;/code&gt;)
| [[:sv:User:PK2|User page]] in [[:en:Swedish language|Swedish]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;sv&lt;/code&gt;)
| [[:sw:User:PK2|User page]] in [[:en:Swahili language|Swahili]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;sw&lt;/code&gt;)
| [[:syl:User:PK2|User page]] in [[:en:Sylheti language|Sylheti]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;syl&lt;/code&gt;)
| [[:szl:User:PK2|User page]] in [[:en:Silesian language|Silesian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;szl&lt;/code&gt;)
| [[:szy:User:PK2|User page]] in [[:en:Sakizaya language|Sakizaya]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;szy&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ T
|-
| [[:ta:User:PK2|User page]] in [[:en:Tamil language|Tamil]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ta&lt;/code&gt;)
| [[:tay:User:PK2|User page]] in [[:en:Atayal language|Atayal]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;tay&lt;/code&gt;)
| [[:tcy:User:PK2|User page]] in [[:en:Tulu language|Tulu]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;tcy&lt;/code&gt;)
| [[:tdd:User:PK2|User page]] in [[:en:Tai Nuea language|Tai Nuea]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;tdd&lt;/code&gt;)
| [[:te:User:PK2|User page]] in [[:en:Telugu language|Telugu]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;te&lt;/code&gt;)
| [[:tet:User:PK2|User page]] in [[:en:Tetum language|Tetum]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;tet&lt;/code&gt;)
| [[:tg:User:PK2|User page]] in [[:en:Tajik language|Tajik]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;tg&lt;/code&gt;)
| [[:th:User:PK2|User page]] in [[:en:Thai language|Thai]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;th&lt;/code&gt;)
| [[:ti:User:PK2|User page]] in [[:en:Tigrinya language|Tigrinya]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ti&lt;/code&gt;)
| [[:tig:User:PK2|User page]] in [[:en:Tigre language|Tigre]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;tig&lt;/code&gt;)
| [[:tk:User:PK2|User page]] in [[:en:Turkmen language|Turkmen]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;tk&lt;/code&gt;)
| [[:tl:User:PK2|User page]] in [[:en:Tagalog language|Tagalog]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;tl&lt;/code&gt;)
| [[:tly:User:PK2|User page]] in [[:en:Talysh language|Talysh]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;tly&lt;/code&gt;)
|-
| [[:tn:User:PK2|User page]] in [[:en:Tswana language|Tswana]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;tn&lt;/code&gt;)
| [[:to:User:PK2|User page]] in [[:en:Tongan language|Tongan]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;to&lt;/code&gt;)
| [[:tok:User:PK2|User page]] in [[:en:Toki Pona|Toki Pona]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;tok&lt;/code&gt;)
| [[:tpi:User:PK2|User page]] in [[:en:Tok Pisin|Tok Pisin]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;tpi&lt;/code&gt;)
| [[:tr:User:PK2|User page]] in [[:en:Turkish language|Turkish]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;tr&lt;/code&gt;)
| [[:trv:User:PK2|User page]] in [[:en:Seediq language|Seediq]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;trv&lt;/code&gt;)
| [[:ts:User:PK2|User page]] in [[:en:Tsonga language|Tsonga]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ts&lt;/code&gt;)
| [[:tt:User:PK2|User page]] in [[:en:Tatar language|Tatar]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;tt&lt;/code&gt;)
| [[:tum:User:PK2|User page]] in [[:en:Tumbuka language|Tumbuka]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;tum&lt;/code&gt;)
| [[:tw:User:PK2|User page]] in [[:en:Akan language|Akan]] (Twi)&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;tw&lt;/code&gt;)
| [[:ty:User:PK2|User page]] in [[:en:Tahitian language|Tahitian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ty&lt;/code&gt;)
| [[:tyv:User:PK2|User page]] in [[:en:Tuvan language|Tuvan]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;tyv&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ U
|-
| [[:udm:User:PK2|User page]] in [[:en:Udmurt language|Udmurt]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;udm&lt;/code&gt;)
| [[:ug:User:PK2|User page]] in [[:en:Uyghur language|Uyghur]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ug&lt;/code&gt;)
| [[:uk:User:PK2|User page]] in [[:en:Ukrainian language|Ukrainian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;uk&lt;/code&gt;)
| [[:ur:User:PK2|User page]] in [[:en:Urdu|Urdu]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ur&lt;/code&gt;)
| [[:uz:User:PK2|User page]] in [[:en:Uzbek language|Uzbek]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;uz&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ V
|-
| [[:ve:User:PK2|User page]] in [[:en:Venda language|Venda]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ve&lt;/code&gt;)
| [[:vec:User:PK2|User page]] in [[:en:Venetian language|Venetian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;vec&lt;/code&gt;)
| [[:vep:User:PK2|User page]] in [[:en:Veps language|Veps]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;vep&lt;/code&gt;)
| [[:vi:User:PK2|User page]] in [[:en:Vietnamese language|Vietnamese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;vi&lt;/code&gt;)
| [[:vls:User:PK2|User page]] in [[:en:West Flemish|West Flemish]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;vls&lt;/code&gt;)
| [[:vo:User:PK2|User page]] in [[:en:Volapük|Volapük]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;vo&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ W
|-
| [[:wa:User:PK2|User page]] in [[:en:Walloon language|Walloon]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;wa&lt;/code&gt;)
| [[:war:User:PK2|User page]] in [[:en:Waray language|Waray]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;war&lt;/code&gt;)
| [[:wo:User:PK2|User page]] in [[:en:Wolof language|Wolof]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;wo&lt;/code&gt;)
| [[:wuu:User:PK2|User page]] in [[:en:Wu Chinese|Wu Chinese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;wuu&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ X
|-
| [[:xal:User:PK2|User page]] in [[:en:Oirat language|Oirat]] ([[:en:Kalmyk Oirat|Kalmyk Oirat]])&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;xal&lt;/code&gt;)
| [[:xh:User:PK2|User page]] in [[:en:Xhosa language|Xhosa]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;xh&lt;/code&gt;)
| [[:xmf:User:PK2|User page]] in [[:en:Mingrelian language|Mingrelian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;xmf&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ Y
|-
| [[:yi:User:PK2|User page]] in [[:en:Yiddish|Yiddish]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;yi&lt;/code&gt;)
| [[:yo:User:PK2|User page]] in [[:en:Yoruba language|Yoruba]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;yo&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ Z
|-
| [[:za:User:PK2|User page]] in [[:en:Zhuang languages|Zhuang]] ([[:en:Standard Zhuang|Standard Zhuang]])&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;za&lt;/code&gt;)
| [[:zea:User:PK2|User page]] in [[:en:Zeelandic|Zeelandic]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;zea&lt;/code&gt;)
| [[:zgh:User:PK2|User page]] in [[:en:Standard Moroccan Amazigh|Standard Moroccan Amazigh]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;zgh&lt;/code&gt;)
| [[:zh:User:PK2|User page]] in [[:en:Chinese language|Chinese]] ([[:en:Mandarin Chinese|Mandarin Chinese]])&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;zh&lt;/code&gt;)
| [[:zh-classical:User:PK2|User page]] in [[:en:Classical Chinese|Classical Chinese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;zh-classical&lt;/code&gt;)
| [[:zh-min-nan:User:PK2|User page]] in [[:en:Southern Min|Southern Min]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;zh-min-nan&lt;/code&gt;)
| [[:zh-yue:User:PK2|User page]] in [[:en:Cantonese|Cantonese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;zh-yue&lt;/code&gt;)
| [[:zu:User:PK2|User page]] in [[:en:Zulu language|Zulu]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;zu&lt;/code&gt;)
|}</text>
      <sha1>6cc7kfmma5hs69hcgfc4qu1hbz1m5l5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Swansea City</title>
    <ns>0</ns>
    <id>315940</id>
    <revision>
      <id>2030071</id>
      <parentid>2029168</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T12:30:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/categorizeWithCreator.py|Bot]]: Kategoriyên kêm ji en.wîkiyê lê hatin zêdekirin; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.)</comment>
      <origin>2030071</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2613" sha1="m1mhgryy528u2y42v0h5ulfcd5hqgvz" xml:space="preserve">{{Agahîdank yaneya futbolê
| nav                = Swansea City AFC
| amblem             = Swansea City AFC logo.svg
| navê tije          = Swansea City Football Club
| bernav             = The Swans (Qaz), The Jacks
| damezirandin       = 1912
| stad               = [[Swansea.com Stadium]]
| kapasîte           = 21.088
| serok              = Andy Coleman
| rahêner            = Luke Williams
| lîg                = [[EFL Championship]]
| sezona_borî        = EFL Championship, 14. (2023-24)
| malper             = [https://www.swanseacity.com swanseacity.com]
| pattern_la1        = 
| pattern_b1         = _swansea2324h
| pattern_ra1        = 
| pattern_sh1        = 
| pattern_so1        = 
| leftarm1           = ffffff
| body1              = ffffff
| rightarm1          = ffffff
| shorts1            = ffffff
| socks1             = ffffff
| pattern_la2        = 
| pattern_b2         = _swansea2324a
| pattern_ra2        = 
| pattern_sh2        = 
| pattern_so2        = 
| leftarm2           = 000000
| body2              = 000000
| rightarm2          = 000000
| shorts2            = 000000
| socks2             = 000000
}}
'''Swansea City Football Club''' (bi [[Zimanê wêlsî|wêlsî]]: ''Clwb Pêl-droed Dinas Abertawe''), yaneyeke futbolê ya profesyonel a [[Wêls]]ê ye ku li bajarê [[Swansea]]yê hatiye damezirandin. Her çend yaneyeke Walesê be jî, di pergala lîgên [[Înglistan]]ê de cih digire û niha di [[EFL Championship]]ê de têdikoşe.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.swanseacity.com/history |sernav=History {{!}} Swansea |malper=www.swanseacity.com |roja-gihiştinê=2026-04-13 |ziman=en}}&lt;/ref&gt;

== Dîrok ==
Yane di sala 1912'an de bi navê '''Swansea Town''' hat avakirin. Di sala 2011'an de, Swansea City bû yekem yaneya Wêlsê ku derket [[Premier League]]ê. Serkeftina wan a herî mezin di sala 2013'an de bû, dema ku wan [[Kupaya Lîgê]] (League Cup) qezenc kir û mafê beşdarbûna lîgên Ewropayê bi dest xist.&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;

== Stadyum ==
Swansea City lîstikên xwe li '''Swansea.com Stadium''' (berê wekî Liberty Stadium dihat naskirin) dilîze. Ev stad di sala 2005'an de hat vekirin û kapasîteya wê 21.088 kes e.&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;

== Serkeftin ==

* '''[[Kupaya Lîgê]] (League Cup)'''
** Şampiyon (1): 2012–13
* '''Kupaya Wêlsê (Welsh Cup)'''
** Şampiyon (10): 1913, 1932, 1950, 1961, 1966, 1981, 1982, 1983, 1989, 1991
* '''Football League Trophy'''
** Şampiyon (2): 1994, 2006

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Avabûnên 1912an li Wêlsê]]
[[Kategorî:Yaneyên futbolê li Wêlsê]]</text>
      <sha1>m1mhgryy528u2y42v0h5ulfcd5hqgvz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tevgera siyasî ya kurdan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>317491</id>
    <revision>
      <id>2030141</id>
      <parentid>2029945</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T21:36:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>45060</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2030141</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12399" sha1="sn6fk1qqqjgn4h7kcn3sefpvk16miog" xml:space="preserve">{{Sêwî|tarîx=gulan 2026}}
'''Tevgera siyasî ya kurdan''' an jî '''tevgera azadî ya kurdan'''&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Fis köyünden Kobanê'ye Kürt özgürlük hareketi |paşnav=Aydinoglu |pêşnav=Ergun |weşanger=Versus Kitap |tarîx=2014 |isbn=978-605-4972-16-6 |çap=1. baskı |cih=Kadıköy, İstanbul |series=Versus kitap}}&lt;/ref&gt; têgeha xebatên tevahiya partî û saziyên [[kurd]]an e ku hewl dide li seranserê [[Kurdistan]]ê li dijî zextên dewletên serwer mafê kurdan bidest bixe an jî zextên dewletan kêm bike.&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |sernav=Kurdistan {{!}} region, Asia |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/325241/Kurdistan |roja-gihiştinê=2026-05-17 |xebat=Encyclopedia Britannica |ziman=en}}&lt;/ref&gt;

Piştî ku li Tirkiyeyê û li [[Bakurê Kurdistanê]] di sala 1945an de serdema pirpartiyî hatiye despêkirin, li Bakurê Kurdistanê çend partiyên etnîkî yên kurdî hatine damezrandin. Yekem partiya siyasî ku li Bakurê Kurdistanê hewl daye ku zextên Tirkiyeyê li ser kurdan bide rawestandin an jî bide kêm kirin, [[Partiya Kedê ya Gel]] (HEP) bû ku di sala 1990an de hatiye damezrandin.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://gazetearsivi.milliyet.com.tr/ |sernav=HEP hate damezirandin |malper=gazetearsivi.milliyet.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-17}}&lt;/ref&gt; Di heman demê de Partiya Kedê ya Gel yekem partiya siyasî ya kurd bû di sala 1993an de ji aliyê Tirkiyeyê ve hatibû girtin û hatibû qedexe kirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.milliyet.com.tr/hep--dep-ve-hadep--br-de--font-color-darkblue-kapatilmisti--font-/siyaset/siyasetdetay/11.12.2009/1172724/default.htm |sernav=HEP, DEP û HADEP jî hatin girtin |malper=www.milliyet.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-17 |paşnav=}}&lt;/ref&gt;

== Partiyên siyasî û têkoşînên herêmî ==
=== Bakurê Kurdistanê ===
Li [[Bakurê Kurdistanê]] tevgeriya siyasî ya kurd yekem car di hilbijartinên sala 1991ê de bi hevpeymaniya di navbera [[Partiya Sosyal Demokrat a Gel]] û Partiya Kedê ya Gel de dest pê kiriye&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ku bi vê hevpeymaniyê hinek parlamenterên hatine hilbijartin û çûne meclîsa Enqereyê.

Piştê ku Partiya Kedê ya Gel ji aliyê Tirkiyeyê ve hatiye girtin, li [[Bakurê Kurdistanê]] tevgera siyasî kurdan li pey hev bi partiyên wekê [[Partiya Azadî û Wekheviyê]] (ÖZEP), [[Partiya Azadî û Demokrasiyê]] (ÖZDEP),&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalDetayV3 |sernav=radikal |malper=www.radikal.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-18}}&lt;/ref&gt; [[Partiya Demokrasiyê]] (DEP), [[Partiya Demokrasiya Gel]] (HADEP), [[Partiya Gel a Demokratîk]] (DEHAP), [[Partiya Civaka Azad]] (ÖTP), [[Partiya Civaka Demokratîk]] (DTP) û [[Partiya Aştî û Demokrasiyê]] (BDP) ku hemî jî nêzîkî Tevgera Civaka Demokratîk in, hatine guhertin. Di roja îro de li Bakurê Kurdistanê partiyên wekê [[Partiya Herêmên Demokratîk]] (DBP), [[Partiya Demokratîk a Gelan]] (HDP) û Partiya DEMê&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/c4n5gx4z1eeo |sernav=Partiya DEM: Navê nû yê kurtkirî ji bo Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan. |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2023-12-11 |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=tr}}&lt;/ref&gt; li ser heman xeta siyasî berdewam dikin.

Serhildana [[Partiya Karkerên Kurdistanê]] serhildana herî dawî yê kurdan e ku di sala 2025an de li ser daxwaza [[Abdullah Öcalan]] têkoşîna xwe yê çekdarî bidawî aniye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/czdv8lgn78yo |sernav=Di merasîma çekberdana PKKê de çi qewimî? |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2025-07-10 |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=tr}}&lt;/ref&gt;
=== Rojavayê Kurdistanê ===
Piştî serxwebûna [[Sûrî|Sûriyeyê]], di sala 1946an de neteweperestiya erebî bilind bûye. Bi taybetî ji dawiya salên 1950an ve û rejîma partiya baesê li [[Rojavaya Kurdistanê|Rojavayê Kurdistanê]] siyaseteke tepeserkirina dijwar li dijî nifûsa kurd dabû destpêkirin. Di sala 1962an de piştê hêjmara nifûsa li [[Hesîçe|Hesekê]] zêdetirî 120.000 kurd ji hemwelatîbûnê hatine derxistin û kurd wekê &quot;biyanî&quot; hatine destnîşankirin.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://welattv.net/node/6181 |sernav=Şêst û du sal di ser hêjmara nifûsê ku tê de kurdên li Rojavayê Kurdistanê ji hemwelatîbûnê hatin bêparkirin re derbas bûn. |malper=welattv.net |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=en}}&lt;/ref&gt; Ev kes ji mafên herî bingehîn ên wekê mafê xwedîbûna milk, ger, girtina meqamên giştî û wergirtina perwerdeyê bêpar mane.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Rejîma baesê bi şêwazên curbecûr dest danîne li ser deverên kurdî heta ku di sala 2011an ku şerê navxweyî ya Sûriyeyê destpêkiriye li Rojavayê Kurdistanê zextên xwe yê li ser kurdan berdewam kiriye.

[[Partiya Yekîtiya Demokrat]]îk ku di sala 2003an de li Rojavayê Kurdistanê hatiye damezrandin, nûnertiya tevgera siyasî ya li Rojavayê Kurdistanê kiriye. [[Serhildana Qamişlo|Serhildana Qamîşloya]] sala 2004an wekê hewldana serhildana girseyî ya yekem a Rojavayê Kurdistanê ye ku li dijî zextên rejîma baesê pêk hatiye.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Kurdish Political Parties in Syria |weşanger=I.B.Tauris |tarîx=2014 |isbn=978-0-7556-0917-8 |url=https://doi.org/10.5040/9780755609178.ch-001}}&lt;/ref&gt;

Di tîrmeha sala 2012an de Yekîneyên Parastina Gel ji bo ku Rojavayê Kurdistanê li dijî DAÎŞê biparêze hatiye damezrandin. [[Hêzên Sûriya Demokratîk]] ku hêzeke Rojavayê Kurdistanê ye di roja îro de wekê beşek hêzên Sûriyeyê ye, bi awayekî defakto Rojavayê Kurdistanê kontrol dike.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.voanews.com/a/syrian-kurds-launch-new-attempt-to-prosecute-captured-is-foreign-fighters/7139770.html |sernav=Syrian Kurds Launch New Attempt to Prosecute Captured IS Foreign Fighters |malper=Voice of America |tarîx=2023-06-15 |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=en |paşnav=Seldin |pêşnav=Jeff}}&lt;/ref&gt;
=== Başûrê Kurdistanê ===
Li [[Başûrê Kurdistanê]] têkoşîna kurdan li dijî gelek êrîşên rejîma baesê wekê têkoşîneke hebûnê ji destpêka salên 1920î vir ve berdewam kiriye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/cvg3gpxm8mmo |sernav=Salvegera Komkujiya Helebçeyê: &quot;Tiştê ku min dît, dîtina herî xirab bû ku min di jiyana xwe de dîtiye&quot; |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2024-09-12 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr}}&lt;/ref&gt; Tevgera çekdarî ya nûjen ku di sala 1961ê de di bin serokatiya mela [[Mistefa Barzanî]] de dest pê kiriye, piştî hilweşandina rejîma Sedam Huseyn di sala 2003an de, rê da xweseriya destûrî û pêvajoyên jeopolîtîk û siyasî yên berdewam.

Serhildanên ku di nîvê yekem ê sedsala 20an de di bin serokatiya [[Şêx Mehmûdê Berzencî]] û mele Mistefa Barzanî de dest pê kiribûn, di sala 1961ê de veguherîbûn şerên çekdarî yê berfirehên li dijî dagirkeriya axa [[Kurdistan]]ê. Her çiqas di navbera hikûmeta Bexdayê û Partiya Demokrat a Kurdistanê (KDP) ya di bin serokatiya Barzanî de di sala 1970an de peymanek otonomiyê hatibe îmzekirin jî, ev xweseriya ku bi vê peymanê hatibû avakirin zêde berdewam nekiriye.

Di şerê Iraq-Iraqê ya salên 1980an de, rejîma Sedam li dijî kurdan rêzeke komkujiyên giran daye destpêkirin ku di komkujiyan ku bi salan berdewam kiriye de bi hezaran kurd hatine kuştin. Di [[Komkujiya Enfalê 1988|komkujiya Enfalê]] û [[Komkujiya Helebceyê 1988|komkujiya Helebçeyê]] ya 1988an de bi hezaran kurd bi karanîna çekên kîmyewî ya rejîma Iraqê jiyana jidest dane.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.diyarbakirbarosu.org.tr/haberler/16-mart-1988-halepce-katliami-soykirimdir-soykirim-olarak-taninmalidir |sernav=Komkujiya Helebçeyê ya 16ê adara 1988an jenosîd e û divê wekê wisa were naskirin! |malper=Baroya Amedê |tarîx=2020-03-16 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr |paşnav= |pêşnav=}}&lt;/ref&gt;

Piştê [[Şerê Kendavê 1991|Şerê Kendavê]] ya sala 1991ê, koalîsyona bi pêşengiya [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê|Amerîkayê]] li dijî rejîma Iraqê ji bo parastina kurdan li Başûrê Kurdistanê &quot;herêmeke bêfirîn&quot; (operasyona aştîyê) ragihandiye. Piştê paşveçûna rejîma baesê rêveberiyeke fiîlî li Başûrê Kurdistanê hatiye avakirin.

Piştê şerê [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] ku li dîjî rejîma dîktator a baesê ya Iraqê ku di sala 2003an hatibû destpêkirin ku di encamê de rejîma Sedam Huseyn hatiye hilweşandin. Bi Destûra Bingehîn a Iraqê ya nû ya ku di sala 2005an de hatiye pejirandin, li [[Başûrê Kurdistanê]] herêmeke xweser a wekê herêmeke federal hatiye avakirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.usip.org/publications/2019/07/iraq-timeline-2003-war |sernav=Iraq Timeline: Since the 2003 War |malper=United States Institute of Peace |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=en |archive-date=2019-09-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190905231729/https://www.usip.org/publications/2019/07/iraq-timeline-2003-war |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
=== Rojhilata Kurdistanê ===
Li [[Rojhilata Kurdistanê]] têkoşîna kurdan xwedî dîrokeke dirêj e ku di nav de ji daxwazên mafên çandî û serxwebûna aborî bigire heya xweseriyeke berfirehtir heye. Kurd û saziyên Rojhilata Kurdistanê li seranserê parêzgehên têkoşîna xwe ya ji bo mafan hem bi rêya partiyên siyasî û hem jî bi tevgerên sivîl berdewam kirine.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.clingendael.org/publication/kurdish-struggle-iran-power-dynamics-and-quest-autonomy |sernav=The Kurdish struggle in Iran: Power dynamics and the quest for autonomy {{!}} Clingendael |malper=www.clingendael.org |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=en |paşnav=@ClingendaelInstitute |paşnav2=@Clingendaelorg |paşnav3=@clingendael-institute}}&lt;/ref&gt;

[[Komara Kurdistanê|Komara Kurd a Mehabadê]] (1946) piştê [[Şerê Cîhanî yê Duyem|Şerê Cîhanê yê Duyem]] bi piştgiriya [[Yekîtiya Komarên Sovyet ên Sosyalîst|Yekîtiya Sovyetê]] hatiye damezrandin û di bin serokatiya [[Qazî Mihemed]] de hatiye ragihandin ku yek ji sembolên dîrokî yên herî girîng ên tevgera siyasî ya kurd a nûjen e. Ev serguzeştî ku tenê 11 mehan berdewam kiriye, bingeha hişmendiyeke neteweyî ya xurt di nav kurdên Rojhilata Kurdistanê û kurdên li seranserê [[Kurdistan]]ê ava kiriye.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Kurdan di destpêkê de alikarî dane Şoreşa Îslamî ya sala 1979an lê dema ku daxwazên wan ên dînî û etnîkî ji aliyê rejîma nû ve hatine red kirin, di demek kurt de nakokî di navbera Rojhilata Kurdistanê û rejîma îslamî ya Îranê de derketine. Piştî şoreşê, di navbera partiyên kurdî û hikûmeta navendî de pevçûnên çekdarî yên giran çêbûn ku bûye sedema demek dirêj a rewşa awarte ya li Rojhilata Kurdistanê.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

[[Partiya Demokrat a Kurdistana Îranê|Partiya Demokratîk a Kurdistana Îranê]] (KDP-Î) di sala 1945an de hatiye damezrandin ku Komara Mehabadê birêve biriye û bi salan têkoşîna çekdarî meşandiye ku îro bi gelemperî li sirgûniyê û di qada siyasî de têkoşîna xwe berdewam dike.

Rêxistina Komala rêxistineke marksîst ê li Rojhilata Kurdistanê bû ku di berxwedana çekdarî de, nemaze di salên piştî şoreşê de roleke pêşeng lîstiye. Yek ji partî rêxistinên leşkerî yên Rojhilata Kurdistanê [[Partiya Jiyana Azad a Kurdistanê]] (PJAK) ye ku ku di destpêka salên 2000an de hatiye damezrandin û hinek caran li herêmên çiyayî yên nêzîkî sinorê Bakurê Kurdistanê bi hêzên Îranê re ketiye nav şer û pevçunan.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/tr/story/490222/slug |sernav=Şer û pevçûn di navbera hêzên Îranê û PJAKê de |malper=Kurdistan24 |tarîx=2023-06-17 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr |paşnav=Kurdistan24}}&lt;/ref&gt;

Gelek partî û saziyên Rojhilata Kurdistanê ku ji aliyê rejîma Îranê hatine sirgûn kirin têkoşîna azadî û têkoşîna statûya [[Rojhilata Kurdistanê]] bi organîzekirinên kampanyayên siyasî yên hevbeş berdewam kirine.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Hereketa serxwebûnê ya Kurdistanê]]
[[Kategorî:Neteweperweriya kurdî li Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Tevgerên siyasî li Tirkiyeyê]]</text>
      <sha1>sn6fk1qqqjgn4h7kcn3sefpvk16miog</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030147</id>
      <parentid>2030141</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T22:12:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Bikarhêner:Wikihez/skrîpt/py/citeKurdifier.py|Bot]]: Kurdîkirina çavkaniyan</comment>
      <origin>2030147</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12423" sha1="kaygw8e6zsuiachevh4sgyk1a1grukn" xml:space="preserve">{{Sêwî|tarîx=gulan 2026}}
'''Tevgera siyasî ya kurdan''' an jî '''tevgera azadî ya kurdan'''&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Fis köyünden Kobanê'ye Kürt özgürlük hareketi |paşnav=Aydinoglu |pêşnav=Ergun |weşanger=Versus Kitap |tarîx=2014 |isbn=978-605-4972-16-6 |çap=1. baskı |cih=Kadıköy, İstanbul |series=Versus kitap }}&lt;/ref&gt; têgeha xebatên tevahiya partî û saziyên [[kurd]]an e ku hewl dide li seranserê [[Kurdistan]]ê li dijî zextên dewletên serwer mafê kurdan bidest bixe an jî zextên dewletan kêm bike.&lt;ref&gt;{{Jêder-nûçe |sernav=Kurdistan {{!}} region, Asia |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/325241/Kurdistan |roja-gihiştinê=2026-05-17 |xebat=Encyclopedia Britannica |ziman=en }}&lt;/ref&gt;

Piştî ku li Tirkiyeyê û li [[Bakurê Kurdistanê]] di sala 1945an de serdema pirpartiyî hatiye despêkirin, li Bakurê Kurdistanê çend partiyên etnîkî yên kurdî hatine damezrandin. Yekem partiya siyasî ku li Bakurê Kurdistanê hewl daye ku zextên Tirkiyeyê li ser kurdan bide rawestandin an jî bide kêm kirin, [[Partiya Kedê ya Gel]] (HEP) bû ku di sala 1990an de hatiye damezrandin.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://gazetearsivi.milliyet.com.tr/ |sernav=HEP hate damezirandin |malper=gazetearsivi.milliyet.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-17 }}&lt;/ref&gt; Di heman demê de Partiya Kedê ya Gel yekem partiya siyasî ya kurd bû di sala 1993an de ji aliyê Tirkiyeyê ve hatibû girtin û hatibû qedexe kirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.milliyet.com.tr/hep--dep-ve-hadep--br-de--font-color-darkblue-kapatilmisti--font-/siyaset/siyasetdetay/11.12.2009/1172724/default.htm |sernav=HEP, DEP û HADEP jî hatin girtin |malper=www.milliyet.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-17 |paşnav= }}&lt;/ref&gt;

== Partiyên siyasî û têkoşînên herêmî ==
=== Bakurê Kurdistanê ===
Li [[Bakurê Kurdistanê]] tevgeriya siyasî ya kurd yekem car di hilbijartinên sala 1991ê de bi hevpeymaniya di navbera [[Partiya Sosyal Demokrat a Gel]] û Partiya Kedê ya Gel de dest pê kiriye&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ku bi vê hevpeymaniyê hinek parlamenterên hatine hilbijartin û çûne meclîsa Enqereyê.

Piştê ku Partiya Kedê ya Gel ji aliyê Tirkiyeyê ve hatiye girtin, li [[Bakurê Kurdistanê]] tevgera siyasî kurdan li pey hev bi partiyên wekê [[Partiya Azadî û Wekheviyê]] (ÖZEP), [[Partiya Azadî û Demokrasiyê]] (ÖZDEP),&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalDetayV3 |sernav=radikal |malper=www.radikal.com.tr |roja-gihiştinê=2026-05-18 }}&lt;/ref&gt; [[Partiya Demokrasiyê]] (DEP), [[Partiya Demokrasiya Gel]] (HADEP), [[Partiya Gel a Demokratîk]] (DEHAP), [[Partiya Civaka Azad]] (ÖTP), [[Partiya Civaka Demokratîk]] (DTP) û [[Partiya Aştî û Demokrasiyê]] (BDP) ku hemî jî nêzîkî Tevgera Civaka Demokratîk in, hatine guhertin. Di roja îro de li Bakurê Kurdistanê partiyên wekê [[Partiya Herêmên Demokratîk]] (DBP), [[Partiya Demokratîk a Gelan]] (HDP) û Partiya DEMê&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/c4n5gx4z1eeo |sernav=Partiya DEM: Navê nû yê kurtkirî ji bo Partiya Wekhevî û Demokrasiya Gelan. |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2023-12-11 |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=tr }}&lt;/ref&gt; li ser heman xeta siyasî berdewam dikin.

Serhildana [[Partiya Karkerên Kurdistanê]] serhildana herî dawî yê kurdan e ku di sala 2025an de li ser daxwaza [[Abdullah Öcalan]] têkoşîna xwe yê çekdarî bidawî aniye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/czdv8lgn78yo |sernav=Di merasîma çekberdana PKKê de çi qewimî? |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2025-07-10 |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=tr }}&lt;/ref&gt;
=== Rojavayê Kurdistanê ===
Piştî serxwebûna [[Sûrî|Sûriyeyê]], di sala 1946an de neteweperestiya erebî bilind bûye. Bi taybetî ji dawiya salên 1950an ve û rejîma partiya baesê li [[Rojavaya Kurdistanê|Rojavayê Kurdistanê]] siyaseteke tepeserkirina dijwar li dijî nifûsa kurd dabû destpêkirin. Di sala 1962an de piştê hêjmara nifûsa li [[Hesîçe|Hesekê]] zêdetirî 120.000 kurd ji hemwelatîbûnê hatine derxistin û kurd wekê &quot;biyanî&quot; hatine destnîşankirin.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://welattv.net/node/6181 |sernav=Şêst û du sal di ser hêjmara nifûsê ku tê de kurdên li Rojavayê Kurdistanê ji hemwelatîbûnê hatin bêparkirin re derbas bûn. |malper=welattv.net |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=en }}&lt;/ref&gt; Ev kes ji mafên herî bingehîn ên wekê mafê xwedîbûna milk, ger, girtina meqamên giştî û wergirtina perwerdeyê bêpar mane.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Rejîma baesê bi şêwazên curbecûr dest danîne li ser deverên kurdî heta ku di sala 2011an ku şerê navxweyî ya Sûriyeyê destpêkiriye li Rojavayê Kurdistanê zextên xwe yê li ser kurdan berdewam kiriye.

[[Partiya Yekîtiya Demokrat]]îk ku di sala 2003an de li Rojavayê Kurdistanê hatiye damezrandin, nûnertiya tevgera siyasî ya li Rojavayê Kurdistanê kiriye. [[Serhildana Qamişlo|Serhildana Qamîşloya]] sala 2004an wekê hewldana serhildana girseyî ya yekem a Rojavayê Kurdistanê ye ku li dijî zextên rejîma baesê pêk hatiye.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Kurdish Political Parties in Syria |weşanger=I.B.Tauris |tarîx=2014 |isbn=978-0-7556-0917-8 |url=https://doi.org/10.5040/9780755609178.ch-001 }}&lt;/ref&gt;

Di tîrmeha sala 2012an de Yekîneyên Parastina Gel ji bo ku Rojavayê Kurdistanê li dijî DAÎŞê biparêze hatiye damezrandin. [[Hêzên Sûriya Demokratîk]] ku hêzeke Rojavayê Kurdistanê ye di roja îro de wekê beşek hêzên Sûriyeyê ye, bi awayekî defakto Rojavayê Kurdistanê kontrol dike.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.voanews.com/a/syrian-kurds-launch-new-attempt-to-prosecute-captured-is-foreign-fighters/7139770.html |sernav=Syrian Kurds Launch New Attempt to Prosecute Captured IS Foreign Fighters |malper=Voice of America |tarîx=2023-06-15 |roja-gihiştinê=2026-05-18 |ziman=en |paşnav=Seldin |pêşnav=Jeff }}&lt;/ref&gt;
=== Başûrê Kurdistanê ===
Li [[Başûrê Kurdistanê]] têkoşîna kurdan li dijî gelek êrîşên rejîma baesê wekê têkoşîneke hebûnê ji destpêka salên 1920î vir ve berdewam kiriye.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.bbc.com/turkce/articles/cvg3gpxm8mmo |sernav=Salvegera Komkujiya Helebçeyê: &quot;Tiştê ku min dît, dîtina herî xirab bû ku min di jiyana xwe de dîtiye&quot; |malper=BBC News Türkçe |tarîx=2024-09-12 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr }}&lt;/ref&gt; Tevgera çekdarî ya nûjen ku di sala 1961ê de di bin serokatiya mela [[Mistefa Barzanî]] de dest pê kiriye, piştî hilweşandina rejîma Sedam Huseyn di sala 2003an de, rê da xweseriya destûrî û pêvajoyên jeopolîtîk û siyasî yên berdewam.

Serhildanên ku di nîvê yekem ê sedsala 20an de di bin serokatiya [[Şêx Mehmûdê Berzencî]] û mele Mistefa Barzanî de dest pê kiribûn, di sala 1961ê de veguherîbûn şerên çekdarî yê berfirehên li dijî dagirkeriya axa [[Kurdistan]]ê. Her çiqas di navbera hikûmeta Bexdayê û Partiya Demokrat a Kurdistanê (KDP) ya di bin serokatiya Barzanî de di sala 1970an de peymanek otonomiyê hatibe îmzekirin jî, ev xweseriya ku bi vê peymanê hatibû avakirin zêde berdewam nekiriye.

Di şerê Iraq-Iraqê ya salên 1980an de, rejîma Sedam li dijî kurdan rêzeke komkujiyên giran daye destpêkirin ku di komkujiyan ku bi salan berdewam kiriye de bi hezaran kurd hatine kuştin. Di [[Komkujiya Enfalê 1988|komkujiya Enfalê]] û [[Komkujiya Helebceyê 1988|komkujiya Helebçeyê]] ya 1988an de bi hezaran kurd bi karanîna çekên kîmyewî ya rejîma Iraqê jiyana jidest dane.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.diyarbakirbarosu.org.tr/haberler/16-mart-1988-halepce-katliami-soykirimdir-soykirim-olarak-taninmalidir |sernav=Komkujiya Helebçeyê ya 16ê adara 1988an jenosîd e û divê wekê wisa were naskirin! |malper=Baroya Amedê |tarîx=2020-03-16 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr |paşnav= |pêşnav= }}&lt;/ref&gt;

Piştê [[Şerê Kendavê 1991|Şerê Kendavê]] ya sala 1991ê, koalîsyona bi pêşengiya [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê|Amerîkayê]] li dijî rejîma Iraqê ji bo parastina kurdan li Başûrê Kurdistanê &quot;herêmeke bêfirîn&quot; (operasyona aştîyê) ragihandiye. Piştê paşveçûna rejîma baesê rêveberiyeke fiîlî li Başûrê Kurdistanê hatiye avakirin.

Piştê şerê [[Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê]] ku li dîjî rejîma dîktator a baesê ya Iraqê ku di sala 2003an hatibû destpêkirin ku di encamê de rejîma Sedam Huseyn hatiye hilweşandin. Bi Destûra Bingehîn a Iraqê ya nû ya ku di sala 2005an de hatiye pejirandin, li [[Başûrê Kurdistanê]] herêmeke xweser a wekê herêmeke federal hatiye avakirin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.usip.org/publications/2019/07/iraq-timeline-2003-war |sernav=Iraq Timeline: Since the 2003 War |malper=United States Institute of Peace |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=en |roja-arşîvê=2019-09-05 |urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20190905231729/https://www.usip.org/publications/2019/07/iraq-timeline-2003-war |rewşa-urlyê=mirî }}&lt;/ref&gt;
=== Rojhilata Kurdistanê ===
Li [[Rojhilata Kurdistanê]] têkoşîna kurdan xwedî dîrokeke dirêj e ku di nav de ji daxwazên mafên çandî û serxwebûna aborî bigire heya xweseriyeke berfirehtir heye. Kurd û saziyên Rojhilata Kurdistanê li seranserê parêzgehên têkoşîna xwe ya ji bo mafan hem bi rêya partiyên siyasî û hem jî bi tevgerên sivîl berdewam kirine.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.clingendael.org/publication/kurdish-struggle-iran-power-dynamics-and-quest-autonomy |sernav=The Kurdish struggle in Iran: Power dynamics and the quest for autonomy {{!}} Clingendael |malper=www.clingendael.org |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=en |paşnav=@ClingendaelInstitute |paşnav2=@Clingendaelorg |paşnav3=@clingendael-institute }}&lt;/ref&gt;

[[Komara Kurdistanê|Komara Kurd a Mehabadê]] (1946) piştê [[Şerê Cîhanî yê Duyem|Şerê Cîhanê yê Duyem]] bi piştgiriya [[Yekîtiya Komarên Sovyet ên Sosyalîst|Yekîtiya Sovyetê]] hatiye damezrandin û di bin serokatiya [[Qazî Mihemed]] de hatiye ragihandin ku yek ji sembolên dîrokî yên herî girîng ên tevgera siyasî ya kurd a nûjen e. Ev serguzeştî ku tenê 11 mehan berdewam kiriye, bingeha hişmendiyeke neteweyî ya xurt di nav kurdên Rojhilata Kurdistanê û kurdên li seranserê [[Kurdistan]]ê ava kiriye.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Kurdan di destpêkê de alikarî dane Şoreşa Îslamî ya sala 1979an lê dema ku daxwazên wan ên dînî û etnîkî ji aliyê rejîma nû ve hatine red kirin, di demek kurt de nakokî di navbera Rojhilata Kurdistanê û rejîma îslamî ya Îranê de derketine. Piştî şoreşê, di navbera partiyên kurdî û hikûmeta navendî de pevçûnên çekdarî yên giran çêbûn ku bûye sedema demek dirêj a rewşa awarte ya li Rojhilata Kurdistanê.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

[[Partiya Demokrat a Kurdistana Îranê|Partiya Demokratîk a Kurdistana Îranê]] (KDP-Î) di sala 1945an de hatiye damezrandin ku Komara Mehabadê birêve biriye û bi salan têkoşîna çekdarî meşandiye ku îro bi gelemperî li sirgûniyê û di qada siyasî de têkoşîna xwe berdewam dike.

Rêxistina Komala rêxistineke marksîst ê li Rojhilata Kurdistanê bû ku di berxwedana çekdarî de, nemaze di salên piştî şoreşê de roleke pêşeng lîstiye. Yek ji partî rêxistinên leşkerî yên Rojhilata Kurdistanê [[Partiya Jiyana Azad a Kurdistanê]] (PJAK) ye ku ku di destpêka salên 2000an de hatiye damezrandin û hinek caran li herêmên çiyayî yên nêzîkî sinorê Bakurê Kurdistanê bi hêzên Îranê re ketiye nav şer û pevçunan.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.kurdistan24.net/tr/story/490222/slug |sernav=Şer û pevçûn di navbera hêzên Îranê û PJAKê de |malper=Kurdistan24 |tarîx=2023-06-17 |roja-gihiştinê=2026-05-20 |ziman=tr |paşnav=Kurdistan24 }}&lt;/ref&gt;

Gelek partî û saziyên Rojhilata Kurdistanê ku ji aliyê rejîma Îranê hatine sirgûn kirin têkoşîna azadî û têkoşîna statûya [[Rojhilata Kurdistanê]] bi organîzekirinên kampanyayên siyasî yên hevbeş berdewam kirine.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Hereketa serxwebûnê ya Kurdistanê]]
[[Kategorî:Neteweperweriya kurdî li Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Tevgerên siyasî li Tirkiyeyê]]</text>
      <sha1>kaygw8e6zsuiachevh4sgyk1a1grukn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nusaybin (rojname)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>318537</id>
    <revision>
      <id>2030088</id>
      <parentid>2030065</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T14:06:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030088</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2107" sha1="rv496wzwagvc4t3cdakxi46nzzu3dbg" xml:space="preserve">[[Wêne:Nusaybin - Rojname.jpg||thumb|Nusaybin Gazetesi(Rojname)]]
'''Rojnameya Nusaybin''' (kurdî: Nisêbîn) rojnameyek bû ku di salên 1990î de, li [[Nisêbîn|Nisêbînê]] hatiye weşandin û li çapxaneya Lider Matbaası hate çapkirin. Xwediyê rojnameyê Mehmet Nuri Korkut bû, lê di derxistin û amadekirina wê de hejmarek kesên bi sînor, ku bi qasî hejmareya tiliyan têne hesibandin, rolek girîng lîstin. Navên wekî Mehmet Baysal, Süleyman Balan, Mehmet Yağız û İsmet Kayık bi ked û hewildanên xwe bandorek berbiçav li ser rêça rojnameyê hiştin.

Dikare bê gotin ku ev rojname, ku piştî şert û mercên siyasî yên salên 1990’an derket holê, ji ber taybetmendiya xwe ya pêşengbûnê di nav rojname û kovaran de, wekî mîrateyek çandî û ezmûnek girîng ma. Di wê demê de, rojname bi mijarên wekî pirsgirêka kesayetiyê, erk û berpirsiyariyên kesayetiyên şoreşger, nameyên ji zindanan hatine şandin, pirsgirêkên bajarê, ragihandin û gelek mijarên din, naverokek dewlemend û cihêreng pêşkêş dikir.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20260521113147/https://drive.google.com/file/d/1fj8yXbZP-fdmLeuDumZdcjj1QPDQshAN/view?usp=sharing Nusaybin Gazetesi]&lt;/ref&gt;

Hin ji wan kesên ku di rojnameyê de ked dan, bûn armanca kuştinên siyasî yên ku kiryarên wan eşkere bûn; hin jî di nav “nemirên” de cih girtin, weke Eyüp Aktaş, û hin bûn penaber. Hinekî din, piştî ku di şert û mercên dijwar ên jiyanê re derbas bûn, salan di zindanan de man û ji bo bawerî û ramanên xwe qurbanîyên mezin dan. 
Ji ber ku yek ji wan kesên ku rojname derdixistin hate kuştin, û hinên din jî hatin avêtin zindanan an neçar man ku biçin sirgûnê, jiyana weşanê ya rojnameyê bi zehmetiyên giran re rû bi rû ma. Digel van şert û mercên dijwar, ev rojname di dîroka bajarê Nisêbînê de wekî yek ji rojnameyên siyasî yên bajêr ku demeke dirêjtirîn jiyana weşanê domandine tê hesibandin.


== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Rojnameyên kurdan bi zimanê tirkî]]
[[Kategorî:Rojnameyên kurdî]]</text>
      <sha1>rv496wzwagvc4t3cdakxi46nzzu3dbg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030089</id>
      <parentid>2030088</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T14:07:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2030089</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2106" sha1="mkntmndf5mxuvqm3tzj21v41rg72xgp" xml:space="preserve">[[Wêne:Nusaybin - Rojname.jpg||thumb|Nusaybin Gazetesi(Rojname)]]
'''Rojnameya Nusaybin''' (kurdî: Nisêbîn) rojnameyek bû ku di salên 1990î de, li [[Nisêbîn|Nisêbînê]] hatiye weşandin û li çapxaneya Lider Matbaası hate çapkirin. Xwediyê rojnameyê Mehmet Nuri Korkut bû, lê di derxistin û amadekirina wê de hejmarek kesên bi sînor, ku bi qasî hejmareya tiliyan têne hesibandin, rolek girîng lîstin. Navên wekî Mehmet Baysal, Süleyman Balan, Mehmet Yağız û İsmet Kayık bi ked û hewildanên xwe bandorek berbiçav li ser rêça rojnameyê hiştin.

Dikare bê gotin ku ev rojname, ku piştî şert û mercên siyasî yên salên 1990’an derket holê, ji ber taybetmendiya xwe ya pêşengbûnê di nav rojname û kovaran de, wekî mîrateyek çandî û ezmûnek girîng ma. Di wê demê de, rojname bi mijarên wekî pirsgirêka kesayetiyê, erk û berpirsiyariyên kesayetiyên şoreşger, nameyên ji zindanan hatine şandin, pirsgirêkên bajarê, ragihandin û gelek mijarên din, naverokek dewlemend û cihêreng pêşkêş dikir.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20260521113147/https://drive.google.com/file/d/1fj8yXbZP-fdmLeuDumZdcjj1QPDQshAN/view?usp=sharing Nusaybin Gazetesi]&lt;/ref&gt;

Hin ji wan kesên ku di rojnameyê de ked dan, bûn armanca kuştinên siyasî yên ku kiryarên wan eşkere bûn; hin jî di nav “nemirên” de cih girtin, weke Eyüp Aktaş, û hin bûn penaber. Hinekî din, piştî ku di şert û mercên dijwar ên jiyanê re derbas bûn, salan di zindanan de man û ji bo bawerî û ramanên xwe qurbanîyên mezin dan. 
Ji ber ku yek ji wan kesên ku rojname derdixistin hate kuştin, û hinên din jî hatin avêtin zindanan an neçar man ku biçin sirgûnê, jiyana weşanê ya rojnameyê bi zehmetiyên giran re rû bi rû ma. Digel van şert û mercên dijwar, ev rojname di dîroka bajarê Nisêbînê de wekî yek ji rojnameyên siyasî yên bajêr ku demeke dirêjtirîn jiyana weşanê domandine tê hesibandin.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Rojnameyên kurdan bi zimanê tirkî]]
[[Kategorî:Rojnameyên kurdî]]</text>
      <sha1>mkntmndf5mxuvqm3tzj21v41rg72xgp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030090</id>
      <parentid>2030089</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T14:07:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030090</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2106" sha1="lt9hx8s4c6arlek59qgvx438gkroqct" xml:space="preserve">[[Wêne:Nusaybin - Rojname.jpg|thumb|Nusaybin Gazetesi (Rojname)]]
'''Rojnameya Nusaybin''' (kurdî: Nisêbîn) rojnameyek bû ku di salên 1990î de, li [[Nisêbîn|Nisêbînê]] hatiye weşandin û li çapxaneya Lider Matbaası hate çapkirin. Xwediyê rojnameyê Mehmet Nuri Korkut bû, lê di derxistin û amadekirina wê de hejmarek kesên bi sînor, ku bi qasî hejmareya tiliyan têne hesibandin, rolek girîng lîstin. Navên wekî Mehmet Baysal, Süleyman Balan, Mehmet Yağız û İsmet Kayık bi ked û hewildanên xwe bandorek berbiçav li ser rêça rojnameyê hiştin.

Dikare bê gotin ku ev rojname, ku piştî şert û mercên siyasî yên salên 1990’an derket holê, ji ber taybetmendiya xwe ya pêşengbûnê di nav rojname û kovaran de, wekî mîrateyek çandî û ezmûnek girîng ma. Di wê demê de, rojname bi mijarên wekî pirsgirêka kesayetiyê, erk û berpirsiyariyên kesayetiyên şoreşger, nameyên ji zindanan hatine şandin, pirsgirêkên bajarê, ragihandin û gelek mijarên din, naverokek dewlemend û cihêreng pêşkêş dikir.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20260521113147/https://drive.google.com/file/d/1fj8yXbZP-fdmLeuDumZdcjj1QPDQshAN/view?usp=sharing Nusaybin Gazetesi]&lt;/ref&gt;

Hin ji wan kesên ku di rojnameyê de ked dan, bûn armanca kuştinên siyasî yên ku kiryarên wan eşkere bûn; hin jî di nav “nemirên” de cih girtin, weke Eyüp Aktaş, û hin bûn penaber. Hinekî din, piştî ku di şert û mercên dijwar ên jiyanê re derbas bûn, salan di zindanan de man û ji bo bawerî û ramanên xwe qurbanîyên mezin dan. 
Ji ber ku yek ji wan kesên ku rojname derdixistin hate kuştin, û hinên din jî hatin avêtin zindanan an neçar man ku biçin sirgûnê, jiyana weşanê ya rojnameyê bi zehmetiyên giran re rû bi rû ma. Digel van şert û mercên dijwar, ev rojname di dîroka bajarê Nisêbînê de wekî yek ji rojnameyên siyasî yên bajêr ku demeke dirêjtirîn jiyana weşanê domandine tê hesibandin.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Rojnameyên kurdan bi zimanê tirkî]]
[[Kategorî:Rojnameyên kurdî]]</text>
      <sha1>lt9hx8s4c6arlek59qgvx438gkroqct</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030100</id>
      <parentid>2030090</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T15:32:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[User:Balyozxane/skrîpt/py/kuCosmeticsCore.py|Bot]]: Paqijiyên kozmetîk (+{{Sêwî}}, Lînk paqij kir, --Valahiyên nehewce.)</comment>
      <origin>2030100</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2124" sha1="3f7b3ieaaihyhy0n89vysztatdf4h0q" xml:space="preserve">{{Sêwî|tarîx=gulan 2026}}
[[Wêne:Nusaybin - Rojname.jpg|thumb|Nusaybin Gazetesi (Rojname)]]
'''Rojnameya Nusaybin''' (kurdî: Nisêbîn) rojnameyek bû ku di salên 1990î de, li [[Nisêbîn]]ê hatiye weşandin û li çapxaneya Lider Matbaası hate çapkirin. Xwediyê rojnameyê Mehmet Nuri Korkut bû, lê di derxistin û amadekirina wê de hejmarek kesên bi sînor, ku bi qasî hejmareya tiliyan têne hesibandin, rolek girîng lîstin. Navên wekî Mehmet Baysal, Süleyman Balan, Mehmet Yağız û İsmet Kayık bi ked û hewildanên xwe bandorek berbiçav li ser rêça rojnameyê hiştin.

Dikare bê gotin ku ev rojname, ku piştî şert û mercên siyasî yên salên 1990’an derket holê, ji ber taybetmendiya xwe ya pêşengbûnê di nav rojname û kovaran de, wekî mîrateyek çandî û ezmûnek girîng ma. Di wê demê de, rojname bi mijarên wekî pirsgirêka kesayetiyê, erk û berpirsiyariyên kesayetiyên şoreşger, nameyên ji zindanan hatine şandin, pirsgirêkên bajarê, ragihandin û gelek mijarên din, naverokek dewlemend û cihêreng pêşkêş dikir.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20260521113147/https://drive.google.com/file/d/1fj8yXbZP-fdmLeuDumZdcjj1QPDQshAN/view?usp=sharing Nusaybin Gazetesi]&lt;/ref&gt;

Hin ji wan kesên ku di rojnameyê de ked dan, bûn armanca kuştinên siyasî yên ku kiryarên wan eşkere bûn; hin jî di nav “nemirên” de cih girtin, weke Eyüp Aktaş, û hin bûn penaber. Hinekî din, piştî ku di şert û mercên dijwar ên jiyanê re derbas bûn, salan di zindanan de man û ji bo bawerî û ramanên xwe qurbanîyên mezin dan.
Ji ber ku yek ji wan kesên ku rojname derdixistin hate kuştin, û hinên din jî hatin avêtin zindanan an neçar man ku biçin sirgûnê, jiyana weşanê ya rojnameyê bi zehmetiyên giran re rû bi rû ma. Digel van şert û mercên dijwar, ev rojname di dîroka bajarê Nisêbînê de wekî yek ji rojnameyên siyasî yên bajêr ku demeke dirêjtirîn jiyana weşanê domandine tê hesibandin.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Rojnameyên kurdan bi zimanê tirkî]]
[[Kategorî:Rojnameyên kurdî]]</text>
      <sha1>3f7b3ieaaihyhy0n89vysztatdf4h0q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorî:Avabûnên 1912an li Wêlsê</title>
    <ns>14</ns>
    <id>318539</id>
    <revision>
      <id>2030070</id>
      <timestamp>2026-05-21T12:29:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <comment>[[Bikarhêner:Wikihez/skrîpt/py/category creator.py|Bot]]: Wekheva [[en:Category:1912 establishments in Wales]] hat çêkirin</comment>
      <origin>2030070</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10" sha1="k9w34ebspiolaytmq1bieg2sr28hxep" xml:space="preserve">{{Otokat}}</text>
      <sha1>k9w34ebspiolaytmq1bieg2sr28hxep</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Etnografî</title>
    <ns>0</ns>
    <id>318540</id>
    <revision>
      <id>2030076</id>
      <timestamp>2026-05-21T13:33:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <comment>Rûpel bi &quot;'''Etnografî''' rêbazek etnolojiyê bi ye û bi wateye berfireh lêkolîneke antropolojiyê (lêkolîna mirovahiyê) ye. Di heman de ev şaxa zanîstiyê dikare lêkolînên di zanistên civakî de, ji bo danasîn û şîrovekirina bi awayekî sîstematîk a çanda kom an civakên cihêreng ên mirovan bike. Lêkolînên etnografiyê armanc dike ku civakan li gorî pergalek nirx û baweriyên taybetî yên çanda çavdêrîkirî şîrove bike û perspektîvê ji...&quot; hat çêkirin</comment>
      <origin>2030076</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="753" sha1="bybg38h5gmob1hpd3uepfbretbw15xj" xml:space="preserve">'''Etnografî''' rêbazek etnolojiyê bi ye û bi wateye berfireh lêkolîneke antropolojiyê (lêkolîna mirovahiyê) ye. Di heman de ev şaxa zanîstiyê dikare lêkolînên di zanistên civakî de, ji bo danasîn û şîrovekirina bi awayekî sîstematîk a çanda kom an civakên cihêreng ên mirovan bike. Lêkolînên etnografiyê armanc dike ku civakan li gorî pergalek nirx û baweriyên taybetî yên çanda çavdêrîkirî şîrove bike û perspektîvê ji mijarên civakî bi xwe bigire. Di heman demê de hewl dide ku agahiyan di çarçoveya ku bûyer tê de diqewime de berhev bike. Ji bo vê armancê, xebata qadî têne kirin û teknîkên berhevkirina daneyan ên wekê çavdêriya beşdaran û hevpeyvînên vekirî têne bikar anîn.</text>
      <sha1>bybg38h5gmob1hpd3uepfbretbw15xj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030077</id>
      <parentid>2030076</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T13:34:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030077</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1008" sha1="0oy86a38uic9fwohjtaomm9298jc0b5" xml:space="preserve">'''Etnografî''' rêbazek etnolojiyê bi ye û bi wateye berfireh lêkolîneke antropolojiyê (lêkolîna mirovahiyê) ye. Di heman de ev şaxa zanîstiyê dikare lêkolînên di zanistên civakî de, ji bo danasîn û şîrovekirina bi awayekî sîstematîk a çanda kom an civakên cihêreng ên mirovan bike. Lêkolînên etnografiyê armanc dike ku civakan li gorî pergalek nirx û baweriyên taybetî yên çanda çavdêrîkirî şîrove bike û perspektîvê ji mijarên civakî bi xwe bigire. Di heman demê de hewl dide ku agahiyan di çarçoveya ku bûyer tê de diqewime de berhev bike. Ji bo vê armancê, xebata qadî têne kirin û teknîkên berhevkirina daneyan ên wekê çavdêriya beşdaran û hevpeyvînên vekirî têne bikar anîn.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=La Etnografía: Método, Campo y Reflexividad |paşnav=Guber |pêşnav=Rosana |weşanger=Siglo XXI Editores |tarîx=2019 |isbn=978-987-629-157-6 |cih=Ciudad Autónoma de Buenos Aires |series=Mínima Ser}}&lt;/ref&gt;
== Çavkanî ==</text>
      <sha1>0oy86a38uic9fwohjtaomm9298jc0b5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030078</id>
      <parentid>2030077</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T13:36:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030078</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1019" sha1="2h9v14ol29kgk0dud3oqua343xls65t" xml:space="preserve">'''Etnografî''' rêbazek etnolojiyê bi ye û bi wateye berfireh lêkolîneke antropolojiyê (lêkolîna mirovahiyê) ye. Di heman de ev şaxa zanîstiyê dikare lêkolînên di zanistên civakî de, ji bo danasîn û şîrovekirina bi awayekî sîstematîk a çanda kom an civakên cihêreng ên mirovan bike. Lêkolînên etnografiyê armanc dike ku civakan li gorî pergalek nirx û baweriyên taybetî yên çanda çavdêrîkirî şîrove bike û perspektîvê ji mijarên civakî bi xwe bigire. Di heman demê de hewl dide ku agahiyan di çarçoveya ku bûyer tê de diqewime de berhev bike. Ji bo vê armancê, xebata qadî têne kirin û teknîkên berhevkirina daneyan ên wekê çavdêriya beşdaran û hevpeyvînên vekirî têne bikar anîn.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=La Etnografía: Método, Campo y Reflexividad |paşnav=Guber |pêşnav=Rosana |weşanger=Siglo XXI Editores |tarîx=2019 |isbn=978-987-629-157-6 |cih=Ciudad Autónoma de Buenos Aires |series=Mínima Ser}}&lt;/ref&gt;
== Kok ==

== Çavkanî ==</text>
      <sha1>2h9v14ol29kgk0dud3oqua343xls65t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030079</id>
      <parentid>2030078</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T13:39:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <comment>/* Koka têgehê */</comment>
      <origin>2030079</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1247" sha1="et7sii9a7hrqmaz4cpsv08bhvpg5qj5" xml:space="preserve">'''Etnografî''' rêbazek etnolojiyê bi ye û bi wateye berfireh lêkolîneke antropolojiyê (lêkolîna mirovahiyê) ye. Di heman de ev şaxa zanîstiyê dikare lêkolînên di zanistên civakî de, ji bo danasîn û şîrovekirina bi awayekî sîstematîk a çanda kom an civakên cihêreng ên mirovan bike. Lêkolînên etnografiyê armanc dike ku civakan li gorî pergalek nirx û baweriyên taybetî yên çanda çavdêrîkirî şîrove bike û perspektîvê ji mijarên civakî bi xwe bigire. Di heman demê de hewl dide ku agahiyan di çarçoveya ku bûyer tê de diqewime de berhev bike. Ji bo vê armancê, xebata qadî têne kirin û teknîkên berhevkirina daneyan ên wekê çavdêriya beşdaran û hevpeyvînên vekirî têne bikar anîn.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=La Etnografía: Método, Campo y Reflexividad |paşnav=Guber |pêşnav=Rosana |weşanger=Siglo XXI Editores |tarîx=2019 |isbn=978-987-629-157-6 |cih=Ciudad Autónoma de Buenos Aires |series=Mínima Ser}}&lt;/ref&gt;
== Koka têgehê ==
Têgeha etnografiyê ji zimanê yewnanî tê (ἔθνος éthnos &quot;mirov, gel, netewe&quot; û γράφω gráphō &quot;ez dinivîsim&quot;) û awayên ku nivîskarên kevnar çandên biyanî şirove û analîz kirine, vedihewîne.

== Çavkanî ==</text>
      <sha1>et7sii9a7hrqmaz4cpsv08bhvpg5qj5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030080</id>
      <parentid>2030079</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T13:41:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2030080</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1566" sha1="l54w5kiydvrwwpwyfqj5mwp94kt0cqb" xml:space="preserve">'''Etnografî''' rêbazek etnolojiyê bi ye û bi wateye berfireh lêkolîneke antropolojiyê (lêkolîna mirovahiyê) ye. Di heman de ev şaxa zanîstiyê dikare lêkolînên di zanistên civakî de, ji bo danasîn û şîrovekirina bi awayekî sîstematîk a çanda kom an civakên cihêreng ên mirovan bike. Lêkolînên etnografiyê armanc dike ku civakan li gorî pergalek nirx û baweriyên taybetî yên çanda çavdêrîkirî şîrove bike û perspektîvê ji mijarên civakî bi xwe bigire. Di heman demê de hewl dide ku agahiyan di çarçoveya ku bûyer tê de diqewime de berhev bike. Ji bo vê armancê, xebata qadî têne kirin û teknîkên berhevkirina daneyan ên wekê çavdêriya beşdaran û hevpeyvînên vekirî têne bikar anîn.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=La Etnografía: Método, Campo y Reflexividad |paşnav=Guber |pêşnav=Rosana |weşanger=Siglo XXI Editores |tarîx=2019 |isbn=978-987-629-157-6 |cih=Ciudad Autónoma de Buenos Aires |series=Mínima Ser}}&lt;/ref&gt;
== Koka têgehê ==
Têgeha etnografiyê ji zimanê yewnanî tê (ἔθνος éthnos &quot;mirov, gel, netewe&quot; û γράφω gráphō &quot;ez dinivîsim&quot;) û awayên ku nivîskarên kevnar çandên biyanî şirove û analîz kirine, vedihewîne. Anthony Kaldellis bi awayekî sivik Odyssey wekê xala destpêka ji bo etnografiya kevnar pêşniyar dike û di heman demê de destnîşan kiriye ku Dîrokên Herodotus xala destpêkê ya asayî ye; di heman demê de Edith Hall diyar kiriye ku helbesta Homerîk &quot;ji hevgirtin û xurtbûna zanista etnolojîk bêpar e&quot;.

== Çavkanî ==</text>
      <sha1>l54w5kiydvrwwpwyfqj5mwp94kt0cqb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030081</id>
      <parentid>2030080</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T13:43:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Bikarhêner:Balyozxane/skrîpt/py/cavkanileke.py|Bot]]: Şablona {{[[Şablon:çavkanî|Çavkanî]]} lê hat zêdekirin.; paqijiyên kozmetîk (+{{Bêkategorî}}.)</comment>
      <origin>2030081</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1615" sha1="qongwqv7jvyzldj5l4zic5wmkclfxye" xml:space="preserve">{{Bêkategorî|tarîx=gulan 2026}}
'''Etnografî''' rêbazek etnolojiyê bi ye û bi wateye berfireh lêkolîneke antropolojiyê (lêkolîna mirovahiyê) ye. Di heman de ev şaxa zanîstiyê dikare lêkolînên di zanistên civakî de, ji bo danasîn û şîrovekirina bi awayekî sîstematîk a çanda kom an civakên cihêreng ên mirovan bike. Lêkolînên etnografiyê armanc dike ku civakan li gorî pergalek nirx û baweriyên taybetî yên çanda çavdêrîkirî şîrove bike û perspektîvê ji mijarên civakî bi xwe bigire. Di heman demê de hewl dide ku agahiyan di çarçoveya ku bûyer tê de diqewime de berhev bike. Ji bo vê armancê, xebata qadî têne kirin û teknîkên berhevkirina daneyan ên wekê çavdêriya beşdaran û hevpeyvînên vekirî têne bikar anîn.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=La Etnografía: Método, Campo y Reflexividad |paşnav=Guber |pêşnav=Rosana |weşanger=Siglo XXI Editores |tarîx=2019 |isbn=978-987-629-157-6 |cih=Ciudad Autónoma de Buenos Aires |series=Mínima Ser}}&lt;/ref&gt;
== Koka têgehê ==
Têgeha etnografiyê ji zimanê yewnanî tê (ἔθνος éthnos &quot;mirov, gel, netewe&quot; û γράφω gráphō &quot;ez dinivîsim&quot;) û awayên ku nivîskarên kevnar çandên biyanî şirove û analîz kirine, vedihewîne. Anthony Kaldellis bi awayekî sivik Odyssey wekê xala destpêka ji bo etnografiya kevnar pêşniyar dike û di heman demê de destnîşan kiriye ku Dîrokên Herodotus xala destpêkê ya asayî ye; di heman demê de Edith Hall diyar kiriye ku helbesta Homerîk &quot;ji hevgirtin û xurtbûna zanista etnolojîk bêpar e&quot;.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}</text>
      <sha1>qongwqv7jvyzldj5l4zic5wmkclfxye</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030082</id>
      <parentid>2030081</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T13:43:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2030082</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1694" sha1="2gglr6qi07582ssh4dogti7s65txdgq" xml:space="preserve">{{Bêkategorî|tarîx=gulan 2026}}
'''Etnografî''' rêbazek etnolojiyê bi ye û bi wateye berfireh lêkolîneke antropolojiyê (lêkolîna mirovahiyê) ye. Di heman de ev şaxa zanîstiyê dikare lêkolînên di zanistên civakî de, ji bo danasîn û şîrovekirina bi awayekî sîstematîk a çanda kom an civakên cihêreng ên mirovan bike. Lêkolînên etnografiyê armanc dike ku civakan li gorî pergalek nirx û baweriyên taybetî yên çanda çavdêrîkirî şîrove bike û perspektîvê ji mijarên civakî bi xwe bigire. Di heman demê de hewl dide ku agahiyan di çarçoveya ku bûyer tê de diqewime de berhev bike. Ji bo vê armancê, xebata qadî têne kirin û teknîkên berhevkirina daneyan ên wekê çavdêriya beşdaran û hevpeyvînên vekirî têne bikar anîn.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=La Etnografía: Método, Campo y Reflexividad |paşnav=Guber |pêşnav=Rosana |weşanger=Siglo XXI Editores |tarîx=2019 |isbn=978-987-629-157-6 |cih=Ciudad Autónoma de Buenos Aires |series=Mínima Ser}}&lt;/ref&gt;
== Koka têgehê ==
Têgeha etnografiyê ji zimanê yewnanî tê (ἔθνος éthnos &quot;mirov, gel, netewe&quot; û γράφω gráphō &quot;ez dinivîsim&quot;) û awayên ku nivîskarên kevnar çandên biyanî şirove û analîz kirine, vedihewîne. Anthony Kaldellis bi awayekî sivik Odyssey wekê xala destpêka ji bo etnografiya kevnar pêşniyar dike û di heman demê de destnîşan kiriye ku Dîrokên Herodotus xala destpêkê ya asayî ye; di heman demê de Edith Hall diyar kiriye ku helbesta Homerîk &quot;ji hevgirtin û xurtbûna zanista etnolojîk bêpar e&quot;. Ji Herodotus û vir ve etnografî bibû stûna sereke ya dîroknivîsa kevnar.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}</text>
      <sha1>2gglr6qi07582ssh4dogti7s65txdgq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030083</id>
      <parentid>2030082</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T13:47:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Koka têgehê */</comment>
      <origin>2030083</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3750" sha1="lmzn3t8rv7jqj2pftktizv8vfa3lpjo" xml:space="preserve">{{Bêkategorî|tarîx=gulan 2026}}
'''Etnografî''' rêbazek etnolojiyê bi ye û bi wateye berfireh lêkolîneke antropolojiyê (lêkolîna mirovahiyê) ye. Di heman de ev şaxa zanîstiyê dikare lêkolînên di zanistên civakî de, ji bo danasîn û şîrovekirina bi awayekî sîstematîk a çanda kom an civakên cihêreng ên mirovan bike. Lêkolînên etnografiyê armanc dike ku civakan li gorî pergalek nirx û baweriyên taybetî yên çanda çavdêrîkirî şîrove bike û perspektîvê ji mijarên civakî bi xwe bigire. Di heman demê de hewl dide ku agahiyan di çarçoveya ku bûyer tê de diqewime de berhev bike. Ji bo vê armancê, xebata qadî têne kirin û teknîkên berhevkirina daneyan ên wekê çavdêriya beşdaran û hevpeyvînên vekirî têne bikar anîn.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=La Etnografía: Método, Campo y Reflexividad |paşnav=Guber |pêşnav=Rosana |weşanger=Siglo XXI Editores |tarîx=2019 |isbn=978-987-629-157-6 |cih=Ciudad Autónoma de Buenos Aires |series=Mínima Ser}}&lt;/ref&gt;
== Etîmolojî ==
Têgeha etnografiyê ji zimanê yewnanî tê (ἔθνος éthnos &quot;mirov, gel, netewe&quot; û γράφω gráphō &quot;ez dinivîsim&quot;) û awayên ku nivîskarên kevnar çandên biyanî şirove û analîz kirine, vedihewîne.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ancient ethnography: new approaches |paşnav=Skinner |pêşnav=Joseph |weşanger=Bloomsbury Academic |tarîx=2013 |isbn=978-1-84966-890-3 |cih=London |paşnav2=Almagor |pêşnav2=Eran}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ethnography in Antiquity |paşnav=Redfield |pêşnav=James Adam |weşanger=Oxford University Press |tarîx=2019-04-24 |isbn=978-0-19-976656-7 |ziman=en |url=https://oxfordbibliographies.com/view/document/obo-9780199766567/obo-9780199766567-0214.xml |doi=10.1093/obo/9780199766567-0214}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Skinner |pêşnav=Joseph |tarîx=2014-06-12 |sernav=Greek Ethnography and Archaeology: Limits and Boundaries |url=https://shs.cairn.info/revue-dialogues-d-histoire-ancienne-2014-Supplement10-page-171 |kovar=Dialogues d'histoire ancienne |ziman=en |cild=10 |hejmar=S10 |rr=171–203 |doi=10.3917/dha.hs91.0171 |issn=0755-7256}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Tales of the barbarians: ethnography and empire in the Roman West |paşnav=Woolf |pêşnav=Greg |weşanger=Wiley-Blackwell |tarîx=2011 |isbn=978-1-4051-6073-5 |cih=Chichester, West Sussex Malden, MA |series=Blackwell Bristol lectures on Greece, Rome and the classical tradition}}&lt;/ref&gt; Anthony Kaldellis bi awayekî sivik Odyssey wekê xala destpêka ji bo etnografiya kevnar pêşniyar dike û di heman demê de destnîşan kiriye ku Dîrokên Herodotus xala destpêkê ya asayî ye; di heman demê de Edith Hall diyar kiriye ku helbesta Homerîk &quot;ji hevgirtin û xurtbûna zanista etnolojîk bêpar e&quot;.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ancient ethnography: new approaches |paşnav=Skinner |pêşnav=Joseph |weşanger=Bloomsbury Academic |tarîx=2013 |isbn=978-1-84966-890-3 |cih=London |paşnav2=Almagor |pêşnav2=Eran}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ethnography after antiquity: foreign lands and peoples in Byzantine literature |paşnav=Kaldellēs |pêşnav=Antōnios Emm |weşanger=University of Pennsylvania Press |tarîx=2013 |isbn=978-0-8122-0840-5 |çap=1 |cih=Philadelphia |series=Empire and after}}&lt;/ref&gt; Ji Herodotus û vir ve etnografî bibû stûna sereke ya dîroknivîsa kevnar.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ethnography and History |paşnav=Dench |pêşnav=Emma |weşanger=Wiley |tarîx=2007 |rr=471–480 |isbn=978-1-4051-0216-2 |çap=1 |ziman=en |paşnavê-edîtor=Marincola |pêşnavê-edîtor=John |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/9781405185110.ch51 |doi=10.1002/9781405185110.ch51}}&lt;/ref&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}</text>
      <sha1>lmzn3t8rv7jqj2pftktizv8vfa3lpjo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030085</id>
      <parentid>2030083</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T13:47:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2030085</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3776" sha1="kdscymxtz4zwhddd6ps2mqn7epqvg7f" xml:space="preserve">{{Bêkategorî|tarîx=gulan 2026}}
'''Etnografî''' rêbazek etnolojiyê bi ye û bi wateye berfireh lêkolîneke antropolojiyê (lêkolîna mirovahiyê) ye. Di heman de ev şaxa zanîstiyê dikare lêkolînên di zanistên civakî de, ji bo danasîn û şîrovekirina bi awayekî sîstematîk a çanda kom an civakên cihêreng ên mirovan bike. Lêkolînên etnografiyê armanc dike ku civakan li gorî pergalek nirx û baweriyên taybetî yên çanda çavdêrîkirî şîrove bike û perspektîvê ji mijarên civakî bi xwe bigire. Di heman demê de hewl dide ku agahiyan di çarçoveya ku bûyer tê de diqewime de berhev bike. Ji bo vê armancê, xebata qadî têne kirin û teknîkên berhevkirina daneyan ên wekê çavdêriya beşdaran û hevpeyvînên vekirî têne bikar anîn.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=La Etnografía: Método, Campo y Reflexividad |paşnav=Guber |pêşnav=Rosana |weşanger=Siglo XXI Editores |tarîx=2019 |isbn=978-987-629-157-6 |cih=Ciudad Autónoma de Buenos Aires |series=Mínima Ser}}&lt;/ref&gt;
== Etîmolojî ==
Têgeha etnografiyê ji zimanê yewnanî tê (ἔθνος éthnos &quot;mirov, gel, netewe&quot; û γράφω gráphō &quot;ez dinivîsim&quot;) û awayên ku nivîskarên kevnar çandên biyanî şirove û analîz kirine, vedihewîne.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ancient ethnography: new approaches |paşnav=Skinner |pêşnav=Joseph |weşanger=Bloomsbury Academic |tarîx=2013 |isbn=978-1-84966-890-3 |cih=London |paşnav2=Almagor |pêşnav2=Eran}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ethnography in Antiquity |paşnav=Redfield |pêşnav=James Adam |weşanger=Oxford University Press |tarîx=2019-04-24 |isbn=978-0-19-976656-7 |ziman=en |url=https://oxfordbibliographies.com/view/document/obo-9780199766567/obo-9780199766567-0214.xml |doi=10.1093/obo/9780199766567-0214}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Skinner |pêşnav=Joseph |tarîx=2014-06-12 |sernav=Greek Ethnography and Archaeology: Limits and Boundaries |url=https://shs.cairn.info/revue-dialogues-d-histoire-ancienne-2014-Supplement10-page-171 |kovar=Dialogues d'histoire ancienne |ziman=en |cild=10 |hejmar=S10 |rr=171–203 |doi=10.3917/dha.hs91.0171 |issn=0755-7256}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Tales of the barbarians: ethnography and empire in the Roman West |paşnav=Woolf |pêşnav=Greg |weşanger=Wiley-Blackwell |tarîx=2011 |isbn=978-1-4051-6073-5 |cih=Chichester, West Sussex Malden, MA |series=Blackwell Bristol lectures on Greece, Rome and the classical tradition}}&lt;/ref&gt; Anthony Kaldellis bi awayekî sivik Odyssey wekê xala destpêka ji bo etnografiya kevnar pêşniyar dike û di heman demê de destnîşan kiriye ku Dîrokên Herodotus xala destpêkê ya asayî ye; di heman demê de Edith Hall diyar kiriye ku helbesta Homerîk &quot;ji hevgirtin û xurtbûna zanista etnolojîk bêpar e&quot;.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ancient ethnography: new approaches |paşnav=Skinner |pêşnav=Joseph |weşanger=Bloomsbury Academic |tarîx=2013 |isbn=978-1-84966-890-3 |cih=London |paşnav2=Almagor |pêşnav2=Eran}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ethnography after antiquity: foreign lands and peoples in Byzantine literature |paşnav=Kaldellēs |pêşnav=Antōnios Emm |weşanger=University of Pennsylvania Press |tarîx=2013 |isbn=978-0-8122-0840-5 |çap=1 |cih=Philadelphia |series=Empire and after}}&lt;/ref&gt; Ji Herodotus û vir ve etnografî bibû stûna sereke ya dîroknivîsa kevnar.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ethnography and History |paşnav=Dench |pêşnav=Emma |weşanger=Wiley |tarîx=2007 |rr=471–480 |isbn=978-1-4051-0216-2 |çap=1 |ziman=en |paşnavê-edîtor=Marincola |pêşnavê-edîtor=John |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/9781405185110.ch51 |doi=10.1002/9781405185110.ch51}}&lt;/ref&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Civaknasî]]</text>
      <sha1>kdscymxtz4zwhddd6ps2mqn7epqvg7f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030086</id>
      <parentid>2030085</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T13:48:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2030086</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3796" sha1="9f3i6z4wtc7als3z6y60tvxe0oy3lls" xml:space="preserve">{{Bêkategorî|tarîx=gulan 2026}}
'''Etnografî''' rêbazek etnolojiyê bi ye û bi wateye berfireh lêkolîneke antropolojiyê (lêkolîna mirovahiyê) ye. Di heman de ev şaxa zanîstiyê dikare lêkolînên di zanistên civakî de, ji bo danasîn û şîrovekirina bi awayekî sîstematîk a çanda kom an civakên cihêreng ên mirovan bike. Lêkolînên etnografiyê armanc dike ku civakan li gorî pergalek nirx û baweriyên taybetî yên çanda çavdêrîkirî şîrove bike û perspektîvê ji mijarên civakî bi xwe bigire. Di heman demê de hewl dide ku agahiyan di çarçoveya ku bûyer tê de diqewime de berhev bike. Ji bo vê armancê, xebata qadî têne kirin û teknîkên berhevkirina daneyan ên wekê çavdêriya beşdaran û hevpeyvînên vekirî têne bikar anîn.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=La Etnografía: Método, Campo y Reflexividad |paşnav=Guber |pêşnav=Rosana |weşanger=Siglo XXI Editores |tarîx=2019 |isbn=978-987-629-157-6 |cih=Ciudad Autónoma de Buenos Aires |series=Mínima Ser}}&lt;/ref&gt;
== Etîmolojî ==
Têgeha etnografiyê ji zimanê yewnanî tê (ἔθνος éthnos &quot;mirov, gel, netewe&quot; û γράφω gráphō &quot;ez dinivîsim&quot;) û awayên ku nivîskarên kevnar çandên biyanî şirove û analîz kirine, vedihewîne.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ancient ethnography: new approaches |paşnav=Skinner |pêşnav=Joseph |weşanger=Bloomsbury Academic |tarîx=2013 |isbn=978-1-84966-890-3 |cih=London |paşnav2=Almagor |pêşnav2=Eran}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ethnography in Antiquity |paşnav=Redfield |pêşnav=James Adam |weşanger=Oxford University Press |tarîx=2019-04-24 |isbn=978-0-19-976656-7 |ziman=en |url=https://oxfordbibliographies.com/view/document/obo-9780199766567/obo-9780199766567-0214.xml |doi=10.1093/obo/9780199766567-0214}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Skinner |pêşnav=Joseph |tarîx=2014-06-12 |sernav=Greek Ethnography and Archaeology: Limits and Boundaries |url=https://shs.cairn.info/revue-dialogues-d-histoire-ancienne-2014-Supplement10-page-171 |kovar=Dialogues d'histoire ancienne |ziman=en |cild=10 |hejmar=S10 |rr=171–203 |doi=10.3917/dha.hs91.0171 |issn=0755-7256}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Tales of the barbarians: ethnography and empire in the Roman West |paşnav=Woolf |pêşnav=Greg |weşanger=Wiley-Blackwell |tarîx=2011 |isbn=978-1-4051-6073-5 |cih=Chichester, West Sussex Malden, MA |series=Blackwell Bristol lectures on Greece, Rome and the classical tradition}}&lt;/ref&gt; Anthony Kaldellis bi awayekî sivik Odyssey wekê xala destpêka ji bo etnografiya kevnar pêşniyar dike û di heman demê de destnîşan kiriye ku Dîrokên Herodotus xala destpêkê ya asayî ye; di heman demê de Edith Hall diyar kiriye ku helbesta Homerîk &quot;ji hevgirtin û xurtbûna zanista etnolojîk bêpar e&quot;.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ancient ethnography: new approaches |paşnav=Skinner |pêşnav=Joseph |weşanger=Bloomsbury Academic |tarîx=2013 |isbn=978-1-84966-890-3 |cih=London |paşnav2=Almagor |pêşnav2=Eran}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ethnography after antiquity: foreign lands and peoples in Byzantine literature |paşnav=Kaldellēs |pêşnav=Antōnios Emm |weşanger=University of Pennsylvania Press |tarîx=2013 |isbn=978-0-8122-0840-5 |çap=1 |cih=Philadelphia |series=Empire and after}}&lt;/ref&gt; Ji Herodotus û vir ve etnografî bibû stûna sereke ya dîroknivîsa kevnar.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ethnography and History |paşnav=Dench |pêşnav=Emma |weşanger=Wiley |tarîx=2007 |rr=471–480 |isbn=978-1-4051-0216-2 |çap=1 |ziman=en |paşnavê-edîtor=Marincola |pêşnavê-edîtor=John |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/9781405185110.ch51 |doi=10.1002/9781405185110.ch51}}&lt;/ref&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Civaknasî]]

[[en:Ethnography]]</text>
      <sha1>9f3i6z4wtc7als3z6y60tvxe0oy3lls</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030098</id>
      <parentid>2030086</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T14:42:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Rakirina înterwîkiyên kevn</comment>
      <origin>2030098</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3776" sha1="kdscymxtz4zwhddd6ps2mqn7epqvg7f" xml:space="preserve">{{Bêkategorî|tarîx=gulan 2026}}
'''Etnografî''' rêbazek etnolojiyê bi ye û bi wateye berfireh lêkolîneke antropolojiyê (lêkolîna mirovahiyê) ye. Di heman de ev şaxa zanîstiyê dikare lêkolînên di zanistên civakî de, ji bo danasîn û şîrovekirina bi awayekî sîstematîk a çanda kom an civakên cihêreng ên mirovan bike. Lêkolînên etnografiyê armanc dike ku civakan li gorî pergalek nirx û baweriyên taybetî yên çanda çavdêrîkirî şîrove bike û perspektîvê ji mijarên civakî bi xwe bigire. Di heman demê de hewl dide ku agahiyan di çarçoveya ku bûyer tê de diqewime de berhev bike. Ji bo vê armancê, xebata qadî têne kirin û teknîkên berhevkirina daneyan ên wekê çavdêriya beşdaran û hevpeyvînên vekirî têne bikar anîn.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=La Etnografía: Método, Campo y Reflexividad |paşnav=Guber |pêşnav=Rosana |weşanger=Siglo XXI Editores |tarîx=2019 |isbn=978-987-629-157-6 |cih=Ciudad Autónoma de Buenos Aires |series=Mínima Ser}}&lt;/ref&gt;
== Etîmolojî ==
Têgeha etnografiyê ji zimanê yewnanî tê (ἔθνος éthnos &quot;mirov, gel, netewe&quot; û γράφω gráphō &quot;ez dinivîsim&quot;) û awayên ku nivîskarên kevnar çandên biyanî şirove û analîz kirine, vedihewîne.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ancient ethnography: new approaches |paşnav=Skinner |pêşnav=Joseph |weşanger=Bloomsbury Academic |tarîx=2013 |isbn=978-1-84966-890-3 |cih=London |paşnav2=Almagor |pêşnav2=Eran}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ethnography in Antiquity |paşnav=Redfield |pêşnav=James Adam |weşanger=Oxford University Press |tarîx=2019-04-24 |isbn=978-0-19-976656-7 |ziman=en |url=https://oxfordbibliographies.com/view/document/obo-9780199766567/obo-9780199766567-0214.xml |doi=10.1093/obo/9780199766567-0214}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Skinner |pêşnav=Joseph |tarîx=2014-06-12 |sernav=Greek Ethnography and Archaeology: Limits and Boundaries |url=https://shs.cairn.info/revue-dialogues-d-histoire-ancienne-2014-Supplement10-page-171 |kovar=Dialogues d'histoire ancienne |ziman=en |cild=10 |hejmar=S10 |rr=171–203 |doi=10.3917/dha.hs91.0171 |issn=0755-7256}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Tales of the barbarians: ethnography and empire in the Roman West |paşnav=Woolf |pêşnav=Greg |weşanger=Wiley-Blackwell |tarîx=2011 |isbn=978-1-4051-6073-5 |cih=Chichester, West Sussex Malden, MA |series=Blackwell Bristol lectures on Greece, Rome and the classical tradition}}&lt;/ref&gt; Anthony Kaldellis bi awayekî sivik Odyssey wekê xala destpêka ji bo etnografiya kevnar pêşniyar dike û di heman demê de destnîşan kiriye ku Dîrokên Herodotus xala destpêkê ya asayî ye; di heman demê de Edith Hall diyar kiriye ku helbesta Homerîk &quot;ji hevgirtin û xurtbûna zanista etnolojîk bêpar e&quot;.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ancient ethnography: new approaches |paşnav=Skinner |pêşnav=Joseph |weşanger=Bloomsbury Academic |tarîx=2013 |isbn=978-1-84966-890-3 |cih=London |paşnav2=Almagor |pêşnav2=Eran}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ethnography after antiquity: foreign lands and peoples in Byzantine literature |paşnav=Kaldellēs |pêşnav=Antōnios Emm |weşanger=University of Pennsylvania Press |tarîx=2013 |isbn=978-0-8122-0840-5 |çap=1 |cih=Philadelphia |series=Empire and after}}&lt;/ref&gt; Ji Herodotus û vir ve etnografî bibû stûna sereke ya dîroknivîsa kevnar.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ethnography and History |paşnav=Dench |pêşnav=Emma |weşanger=Wiley |tarîx=2007 |rr=471–480 |isbn=978-1-4051-0216-2 |çap=1 |ziman=en |paşnavê-edîtor=Marincola |pêşnavê-edîtor=John |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/9781405185110.ch51 |doi=10.1002/9781405185110.ch51}}&lt;/ref&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Civaknasî]]</text>
      <sha1>kdscymxtz4zwhddd6ps2mqn7epqvg7f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030101</id>
      <parentid>2030098</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T15:32:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[User:Balyozxane/skrîpt/py/kuCosmeticsCore.py|Bot]]: Paqijiyên kozmetîk (--{{Bêkategorî}}, Destpêkê standard kir, +Kategoriya sereke, Binê standard kir, Nav li ref-ê zêde kir, Navên ref-an rast kir.)</comment>
      <origin>2030101</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3592" sha1="p2qas1p9woafgr2pgcis0qlpn5vzkhn" xml:space="preserve">'''Etnografî''' rêbazek etnolojiyê bi ye û bi wateye berfireh lêkolîneke antropolojiyê (lêkolîna mirovahiyê) ye. Di heman de ev şaxa zanîstiyê dikare lêkolînên di zanistên civakî de, ji bo danasîn û şîrovekirina bi awayekî sîstematîk a çanda kom an civakên cihêreng ên mirovan bike. Lêkolînên etnografiyê armanc dike ku civakan li gorî pergalek nirx û baweriyên taybetî yên çanda çavdêrîkirî şîrove bike û perspektîvê ji mijarên civakî bi xwe bigire. Di heman demê de hewl dide ku agahiyan di çarçoveya ku bûyer tê de diqewime de berhev bike. Ji bo vê armancê, xebata qadî têne kirin û teknîkên berhevkirina daneyan ên wekê çavdêriya beşdaran û hevpeyvînên vekirî têne bikar anîn.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=La Etnografía: Método, Campo y Reflexividad |paşnav=Guber |pêşnav=Rosana |weşanger=Siglo XXI Editores |tarîx=2019 |isbn=978-987-629-157-6 |cih=Ciudad Autónoma de Buenos Aires |series=Mínima Ser}}&lt;/ref&gt;
== Etîmolojî ==
Têgeha etnografiyê ji zimanê yewnanî tê (ἔθνος éthnos &quot;mirov, gel, netewe&quot; û γράφω gráphō &quot;ez dinivîsim&quot;) û awayên ku nivîskarên kevnar çandên biyanî şirove û analîz kirine, vedihewîne.&lt;ref name=&quot;Skinner2013&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ancient ethnography: new approaches |paşnav=Skinner |pêşnav=Joseph |weşanger=Bloomsbury Academic |tarîx=2013 |isbn=978-1-84966-890-3 |cih=London |paşnav2=Almagor |pêşnav2=Eran}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ethnography in Antiquity |paşnav=Redfield |pêşnav=James Adam |weşanger=Oxford University Press |tarîx=2019-04-24 |isbn=978-0-19-976656-7 |ziman=en |url=https://oxfordbibliographies.com/view/document/obo-9780199766567/obo-9780199766567-0214.xml |doi=10.1093/obo/9780199766567-0214}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Skinner |pêşnav=Joseph |tarîx=2014-06-12 |sernav=Greek Ethnography and Archaeology: Limits and Boundaries |url=https://shs.cairn.info/revue-dialogues-d-histoire-ancienne-2014-Supplement10-page-171 |kovar=Dialogues d'histoire ancienne |ziman=en |cild=10 |hejmar=S10 |rr=171–203 |doi=10.3917/dha.hs91.0171 |issn=0755-7256}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Tales of the barbarians: ethnography and empire in the Roman West |paşnav=Woolf |pêşnav=Greg |weşanger=Wiley-Blackwell |tarîx=2011 |isbn=978-1-4051-6073-5 |cih=Chichester, West Sussex Malden, MA |series=Blackwell Bristol lectures on Greece, Rome and the classical tradition}}&lt;/ref&gt; Anthony Kaldellis bi awayekî sivik Odyssey wekê xala destpêka ji bo etnografiya kevnar pêşniyar dike û di heman demê de destnîşan kiriye ku Dîrokên Herodotus xala destpêkê ya asayî ye; di heman demê de Edith Hall diyar kiriye ku helbesta Homerîk &quot;ji hevgirtin û xurtbûna zanista etnolojîk bêpar e&quot;.&lt;ref name=&quot;Skinner2013&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ethnography after antiquity: foreign lands and peoples in Byzantine literature |paşnav=Kaldellēs |pêşnav=Antōnios Emm |weşanger=University of Pennsylvania Press |tarîx=2013 |isbn=978-0-8122-0840-5 |çap=1 |cih=Philadelphia |series=Empire and after}}&lt;/ref&gt; Ji Herodotus û vir ve etnografî bibû stûna sereke ya dîroknivîsa kevnar.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ethnography and History |paşnav=Dench |pêşnav=Emma |weşanger=Wiley |tarîx=2007 |rr=471–480 |isbn=978-1-4051-0216-2 |çap=1 |ziman=en |paşnavê-edîtor=Marincola |pêşnavê-edîtor=John |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/9781405185110.ch51 |doi=10.1002/9781405185110.ch51}}&lt;/ref&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Civaknasî]]
[[Kategorî:Etnografî| ]]</text>
      <sha1>p2qas1p9woafgr2pgcis0qlpn5vzkhn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030102</id>
      <parentid>2030101</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T16:15:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2030102</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4017" sha1="kjnxs8xhxq3el1ukbjxkrcw0mchpo1z" xml:space="preserve">'''Etnografî''' rêbazek etnolojiyê bi ye û bi wateye berfireh lêkolîneke antropolojiyê (lêkolîna mirovahiyê) ye. Di heman de ev şaxa zanîstiyê dikare lêkolînên di zanistên civakî de, ji bo danasîn û şîrovekirina bi awayekî sîstematîk a çanda kom an civakên cihêreng ên mirovan bike. Lêkolînên etnografiyê armanc dike ku civakan li gorî pergalek nirx û baweriyên taybetî yên çanda çavdêrîkirî şîrove bike û perspektîvê ji mijarên civakî bi xwe bigire. Di heman demê de hewl dide ku agahiyan di çarçoveya ku bûyer tê de diqewime de berhev bike. Ji bo vê armancê, xebata qadî têne kirin û teknîkên berhevkirina daneyan ên wekê çavdêriya beşdaran û hevpeyvînên vekirî têne bikar anîn.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=La Etnografía: Método, Campo y Reflexividad |paşnav=Guber |pêşnav=Rosana |weşanger=Siglo XXI Editores |tarîx=2019 |isbn=978-987-629-157-6 |cih=Ciudad Autónoma de Buenos Aires |series=Mínima Ser}}&lt;/ref&gt;
== Etîmolojî ==
Têgeha etnografiyê ji zimanê yewnanî tê (ἔθνος éthnos &quot;mirov, gel, netewe&quot; û γράφω gráphō &quot;ez dinivîsim&quot;) û awayên ku nivîskarên kevnar çandên biyanî şirove û analîz kirine, vedihewîne.&lt;ref name=&quot;Skinner2013&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ancient ethnography: new approaches |paşnav=Skinner |pêşnav=Joseph |weşanger=Bloomsbury Academic |tarîx=2013 |isbn=978-1-84966-890-3 |cih=London |paşnav2=Almagor |pêşnav2=Eran}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ethnography in Antiquity |paşnav=Redfield |pêşnav=James Adam |weşanger=Oxford University Press |tarîx=2019-04-24 |isbn=978-0-19-976656-7 |ziman=en |url=https://oxfordbibliographies.com/view/document/obo-9780199766567/obo-9780199766567-0214.xml |doi=10.1093/obo/9780199766567-0214}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Skinner |pêşnav=Joseph |tarîx=2014-06-12 |sernav=Greek Ethnography and Archaeology: Limits and Boundaries |url=https://shs.cairn.info/revue-dialogues-d-histoire-ancienne-2014-Supplement10-page-171 |kovar=Dialogues d'histoire ancienne |ziman=en |cild=10 |hejmar=S10 |rr=171–203 |doi=10.3917/dha.hs91.0171 |issn=0755-7256}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Tales of the barbarians: ethnography and empire in the Roman West |paşnav=Woolf |pêşnav=Greg |weşanger=Wiley-Blackwell |tarîx=2011 |isbn=978-1-4051-6073-5 |cih=Chichester, West Sussex Malden, MA |series=Blackwell Bristol lectures on Greece, Rome and the classical tradition}}&lt;/ref&gt; Anthony Kaldellis bi awayekî sivik Odyssey wekê xala destpêka ji bo etnografiya kevnar pêşniyar dike û di heman demê de destnîşan kiriye ku Dîrokên Herodotus xala destpêkê ya asayî ye; di heman demê de Edith Hall diyar kiriye ku helbesta Homerîk &quot;ji hevgirtin û xurtbûna zanista etnolojîk bêpar e&quot;.&lt;ref name=&quot;Skinner2013&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ethnography after antiquity: foreign lands and peoples in Byzantine literature |paşnav=Kaldellēs |pêşnav=Antōnios Emm |weşanger=University of Pennsylvania Press |tarîx=2013 |isbn=978-0-8122-0840-5 |çap=1 |cih=Philadelphia |series=Empire and after}}&lt;/ref&gt; Ji Herodotus û vir ve etnografî bibû stûna sereke ya dîroknivîsa kevnar.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ethnography and History |paşnav=Dench |pêşnav=Emma |weşanger=Wiley |tarîx=2007 |rr=471–480 |isbn=978-1-4051-0216-2 |çap=1 |ziman=en |paşnavê-edîtor=Marincola |pêşnavê-edîtor=John |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/9781405185110.ch51 |doi=10.1002/9781405185110.ch51}}&lt;/ref&gt;
== Taybetmendiyên lêkolîna etnografîk ==
Li gorî Dewan (2018) lêkolîner li pêy giştîkirina encaman nînin; ew li gorî çarçoveya rewşê li ber çavan digirin. Di vî warî de rêya herî baş ê ji bo entegrekirina etnografiyê di lêkolîneke hêjmarî de ew e ku mirov wî bikar bîne ku têkiliyan kifş bike û piştre re jî daneyên encamkirî bikar bîne ku texmînên empîrîk biceribîne û rave bike.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Civaknasî]]
[[Kategorî:Etnografî| ]]</text>
      <sha1>kjnxs8xhxq3el1ukbjxkrcw0mchpo1z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030103</id>
      <parentid>2030102</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T16:18:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2030103</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4177" sha1="qyjfiqxl333sgx1m8wqwzemsyv0k4fd" xml:space="preserve">'''Etnografî''' rêbazek etnolojiyê bi ye û bi wateye berfireh lêkolîneke antropolojiyê (lêkolîna mirovahiyê) ye. Di heman de ev şaxa zanîstiyê dikare lêkolînên di zanistên civakî de, ji bo danasîn û şîrovekirina bi awayekî sîstematîk a çanda kom an civakên cihêreng ên mirovan bike. Lêkolînên etnografiyê armanc dike ku civakan li gorî pergalek nirx û baweriyên taybetî yên çanda çavdêrîkirî şîrove bike û perspektîvê ji mijarên civakî bi xwe bigire. Di heman demê de hewl dide ku agahiyan di çarçoveya ku bûyer tê de diqewime de berhev bike. Ji bo vê armancê, xebata qadî têne kirin û teknîkên berhevkirina daneyan ên wekê çavdêriya beşdaran û hevpeyvînên vekirî têne bikar anîn.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=La Etnografía: Método, Campo y Reflexividad |paşnav=Guber |pêşnav=Rosana |weşanger=Siglo XXI Editores |tarîx=2019 |isbn=978-987-629-157-6 |cih=Ciudad Autónoma de Buenos Aires |series=Mínima Ser}}&lt;/ref&gt;
== Etîmolojî ==
Têgeha etnografiyê ji zimanê yewnanî tê (ἔθνος éthnos &quot;mirov, gel, netewe&quot; û γράφω gráphō &quot;ez dinivîsim&quot;) û awayên ku nivîskarên kevnar çandên biyanî şirove û analîz kirine, vedihewîne.&lt;ref name=&quot;Skinner2013&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ancient ethnography: new approaches |paşnav=Skinner |pêşnav=Joseph |weşanger=Bloomsbury Academic |tarîx=2013 |isbn=978-1-84966-890-3 |cih=London |paşnav2=Almagor |pêşnav2=Eran}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ethnography in Antiquity |paşnav=Redfield |pêşnav=James Adam |weşanger=Oxford University Press |tarîx=2019-04-24 |isbn=978-0-19-976656-7 |ziman=en |url=https://oxfordbibliographies.com/view/document/obo-9780199766567/obo-9780199766567-0214.xml |doi=10.1093/obo/9780199766567-0214}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Skinner |pêşnav=Joseph |tarîx=2014-06-12 |sernav=Greek Ethnography and Archaeology: Limits and Boundaries |url=https://shs.cairn.info/revue-dialogues-d-histoire-ancienne-2014-Supplement10-page-171 |kovar=Dialogues d'histoire ancienne |ziman=en |cild=10 |hejmar=S10 |rr=171–203 |doi=10.3917/dha.hs91.0171 |issn=0755-7256}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Tales of the barbarians: ethnography and empire in the Roman West |paşnav=Woolf |pêşnav=Greg |weşanger=Wiley-Blackwell |tarîx=2011 |isbn=978-1-4051-6073-5 |cih=Chichester, West Sussex Malden, MA |series=Blackwell Bristol lectures on Greece, Rome and the classical tradition}}&lt;/ref&gt; Anthony Kaldellis bi awayekî sivik Odyssey wekê xala destpêka ji bo etnografiya kevnar pêşniyar dike û di heman demê de destnîşan kiriye ku Dîrokên Herodotus xala destpêkê ya asayî ye; di heman demê de Edith Hall diyar kiriye ku helbesta Homerîk &quot;ji hevgirtin û xurtbûna zanista etnolojîk bêpar e&quot;.&lt;ref name=&quot;Skinner2013&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ethnography after antiquity: foreign lands and peoples in Byzantine literature |paşnav=Kaldellēs |pêşnav=Antōnios Emm |weşanger=University of Pennsylvania Press |tarîx=2013 |isbn=978-0-8122-0840-5 |çap=1 |cih=Philadelphia |series=Empire and after}}&lt;/ref&gt; Ji Herodotus û vir ve etnografî bibû stûna sereke ya dîroknivîsa kevnar.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ethnography and History |paşnav=Dench |pêşnav=Emma |weşanger=Wiley |tarîx=2007 |rr=471–480 |isbn=978-1-4051-0216-2 |çap=1 |ziman=en |paşnavê-edîtor=Marincola |pêşnavê-edîtor=John |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/9781405185110.ch51 |doi=10.1002/9781405185110.ch51}}&lt;/ref&gt;
== Taybetmendiyên lêkolîna etnografîk ==
Li gorî Dewan (2018) lêkolîner li pêy giştîkirina encaman nînin; ew li gorî çarçoveya rewşê li ber çavan digirin. Di vî warî de rêya herî baş ê ji bo entegrekirina etnografiyê di lêkolîneke hêjmarî de ew e ku mirov wî bikar bîne ku têkiliyan kifş bike û piştre re jî daneyên encamkirî bikar bîne ku texmînên empîrîk biceribîne û rave bike.

Di lêkolînên etnografiyê de lêkolîner tiştên berdest, tiştên normal, tiştên ku mirovan kirine, tiştên ku gotine û çawa xebitîne, berhev dike.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Civaknasî]]
[[Kategorî:Etnografî| ]]</text>
      <sha1>qyjfiqxl333sgx1m8wqwzemsyv0k4fd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030104</id>
      <parentid>2030103</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T16:20:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <comment>/* Taybetmendiyên lêkolîna etnografîk */</comment>
      <origin>2030104</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4375" sha1="g5xq6ig3b4ke2qdy7gl6wqccxmypy65" xml:space="preserve">'''Etnografî''' rêbazek etnolojiyê bi ye û bi wateye berfireh lêkolîneke antropolojiyê (lêkolîna mirovahiyê) ye. Di heman de ev şaxa zanîstiyê dikare lêkolînên di zanistên civakî de, ji bo danasîn û şîrovekirina bi awayekî sîstematîk a çanda kom an civakên cihêreng ên mirovan bike. Lêkolînên etnografiyê armanc dike ku civakan li gorî pergalek nirx û baweriyên taybetî yên çanda çavdêrîkirî şîrove bike û perspektîvê ji mijarên civakî bi xwe bigire. Di heman demê de hewl dide ku agahiyan di çarçoveya ku bûyer tê de diqewime de berhev bike. Ji bo vê armancê, xebata qadî têne kirin û teknîkên berhevkirina daneyan ên wekê çavdêriya beşdaran û hevpeyvînên vekirî têne bikar anîn.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=La Etnografía: Método, Campo y Reflexividad |paşnav=Guber |pêşnav=Rosana |weşanger=Siglo XXI Editores |tarîx=2019 |isbn=978-987-629-157-6 |cih=Ciudad Autónoma de Buenos Aires |series=Mínima Ser}}&lt;/ref&gt;
== Etîmolojî ==
Têgeha etnografiyê ji zimanê yewnanî tê (ἔθνος éthnos &quot;mirov, gel, netewe&quot; û γράφω gráphō &quot;ez dinivîsim&quot;) û awayên ku nivîskarên kevnar çandên biyanî şirove û analîz kirine, vedihewîne.&lt;ref name=&quot;Skinner2013&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ancient ethnography: new approaches |paşnav=Skinner |pêşnav=Joseph |weşanger=Bloomsbury Academic |tarîx=2013 |isbn=978-1-84966-890-3 |cih=London |paşnav2=Almagor |pêşnav2=Eran}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ethnography in Antiquity |paşnav=Redfield |pêşnav=James Adam |weşanger=Oxford University Press |tarîx=2019-04-24 |isbn=978-0-19-976656-7 |ziman=en |url=https://oxfordbibliographies.com/view/document/obo-9780199766567/obo-9780199766567-0214.xml |doi=10.1093/obo/9780199766567-0214}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Skinner |pêşnav=Joseph |tarîx=2014-06-12 |sernav=Greek Ethnography and Archaeology: Limits and Boundaries |url=https://shs.cairn.info/revue-dialogues-d-histoire-ancienne-2014-Supplement10-page-171 |kovar=Dialogues d'histoire ancienne |ziman=en |cild=10 |hejmar=S10 |rr=171–203 |doi=10.3917/dha.hs91.0171 |issn=0755-7256}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Tales of the barbarians: ethnography and empire in the Roman West |paşnav=Woolf |pêşnav=Greg |weşanger=Wiley-Blackwell |tarîx=2011 |isbn=978-1-4051-6073-5 |cih=Chichester, West Sussex Malden, MA |series=Blackwell Bristol lectures on Greece, Rome and the classical tradition}}&lt;/ref&gt; Anthony Kaldellis bi awayekî sivik Odyssey wekê xala destpêka ji bo etnografiya kevnar pêşniyar dike û di heman demê de destnîşan kiriye ku Dîrokên Herodotus xala destpêkê ya asayî ye; di heman demê de Edith Hall diyar kiriye ku helbesta Homerîk &quot;ji hevgirtin û xurtbûna zanista etnolojîk bêpar e&quot;.&lt;ref name=&quot;Skinner2013&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ethnography after antiquity: foreign lands and peoples in Byzantine literature |paşnav=Kaldellēs |pêşnav=Antōnios Emm |weşanger=University of Pennsylvania Press |tarîx=2013 |isbn=978-0-8122-0840-5 |çap=1 |cih=Philadelphia |series=Empire and after}}&lt;/ref&gt; Ji Herodotus û vir ve etnografî bibû stûna sereke ya dîroknivîsa kevnar.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ethnography and History |paşnav=Dench |pêşnav=Emma |weşanger=Wiley |tarîx=2007 |rr=471–480 |isbn=978-1-4051-0216-2 |çap=1 |ziman=en |paşnavê-edîtor=Marincola |pêşnavê-edîtor=John |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/9781405185110.ch51 |doi=10.1002/9781405185110.ch51}}&lt;/ref&gt;
== Taybetmendiyên lêkolîna etnografîk ==
Li gorî Dewan (2018) lêkolîner li pêy giştîkirina encaman nînin; ew li gorî çarçoveya rewşê li ber çavan digirin. Di vî warî de rêya herî baş ê ji bo entegrekirina etnografiyê di lêkolîneke hêjmarî de ew e ku mirov wî bikar bîne ku têkiliyan kifş bike û piştre re jî daneyên encamkirî bikar bîne ku texmînên empîrîk biceribîne û rave bike.

Di lêkolînên etnografiyê de lêkolîner tiştên berdest, tiştên normal, tiştên ku mirovan kirine, tiştên ku gotine û çawa xebitîne, berhev dike.

Etnografî dikare di çarçoveyên din ên metodolojîk de jî were bikar anîn. Wek mînak bernameyek lêkolîna çalakiyê ya lêkolînê ku yek ji armancan guhertin û baştirkirina rewşê ye.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Civaknasî]]
[[Kategorî:Etnografî| ]]</text>
      <sha1>g5xq6ig3b4ke2qdy7gl6wqccxmypy65</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030106</id>
      <parentid>2030104</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T17:16:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2030106</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4626" sha1="h8m9qucd4ai3mgqr476zcsq805luplo" xml:space="preserve">'''Etnografî''' rêbazek etnolojiyê bi ye û bi wateye berfireh lêkolîneke antropolojiyê (lêkolîna mirovahiyê) ye. Di heman de ev şaxa zanîstiyê dikare lêkolînên di zanistên civakî de, ji bo danasîn û şîrovekirina bi awayekî sîstematîk a çanda kom an civakên cihêreng ên mirovan bike. Lêkolînên etnografiyê armanc dike ku civakan li gorî pergalek nirx û baweriyên taybetî yên çanda çavdêrîkirî şîrove bike û perspektîvê ji mijarên civakî bi xwe bigire. Di heman demê de hewl dide ku agahiyan di çarçoveya ku bûyer tê de diqewime de berhev bike. Ji bo vê armancê, xebata qadî têne kirin û teknîkên berhevkirina daneyan ên wekê çavdêriya beşdaran û hevpeyvînên vekirî têne bikar anîn.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=La Etnografía: Método, Campo y Reflexividad |paşnav=Guber |pêşnav=Rosana |weşanger=Siglo XXI Editores |tarîx=2019 |isbn=978-987-629-157-6 |cih=Ciudad Autónoma de Buenos Aires |series=Mínima Ser}}&lt;/ref&gt;
== Etîmolojî ==
Têgeha etnografiyê ji zimanê yewnanî tê (ἔθνος éthnos &quot;mirov, gel, netewe&quot; û γράφω gráphō &quot;ez dinivîsim&quot;) û awayên ku nivîskarên kevnar çandên biyanî şirove û analîz kirine, vedihewîne.&lt;ref name=&quot;Skinner2013&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ancient ethnography: new approaches |paşnav=Skinner |pêşnav=Joseph |weşanger=Bloomsbury Academic |tarîx=2013 |isbn=978-1-84966-890-3 |cih=London |paşnav2=Almagor |pêşnav2=Eran}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ethnography in Antiquity |paşnav=Redfield |pêşnav=James Adam |weşanger=Oxford University Press |tarîx=2019-04-24 |isbn=978-0-19-976656-7 |ziman=en |url=https://oxfordbibliographies.com/view/document/obo-9780199766567/obo-9780199766567-0214.xml |doi=10.1093/obo/9780199766567-0214}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Skinner |pêşnav=Joseph |tarîx=2014-06-12 |sernav=Greek Ethnography and Archaeology: Limits and Boundaries |url=https://shs.cairn.info/revue-dialogues-d-histoire-ancienne-2014-Supplement10-page-171 |kovar=Dialogues d'histoire ancienne |ziman=en |cild=10 |hejmar=S10 |rr=171–203 |doi=10.3917/dha.hs91.0171 |issn=0755-7256}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Tales of the barbarians: ethnography and empire in the Roman West |paşnav=Woolf |pêşnav=Greg |weşanger=Wiley-Blackwell |tarîx=2011 |isbn=978-1-4051-6073-5 |cih=Chichester, West Sussex Malden, MA |series=Blackwell Bristol lectures on Greece, Rome and the classical tradition}}&lt;/ref&gt; Anthony Kaldellis bi awayekî sivik Odyssey wekê xala destpêka ji bo etnografiya kevnar pêşniyar dike û di heman demê de destnîşan kiriye ku Dîrokên Herodotus xala destpêkê ya asayî ye; di heman demê de Edith Hall diyar kiriye ku helbesta Homerîk &quot;ji hevgirtin û xurtbûna zanista etnolojîk bêpar e&quot;.&lt;ref name=&quot;Skinner2013&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ethnography after antiquity: foreign lands and peoples in Byzantine literature |paşnav=Kaldellēs |pêşnav=Antōnios Emm |weşanger=University of Pennsylvania Press |tarîx=2013 |isbn=978-0-8122-0840-5 |çap=1 |cih=Philadelphia |series=Empire and after}}&lt;/ref&gt; Ji Herodotus û vir ve etnografî bibû stûna sereke ya dîroknivîsa kevnar.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ethnography and History |paşnav=Dench |pêşnav=Emma |weşanger=Wiley |tarîx=2007 |rr=471–480 |isbn=978-1-4051-0216-2 |çap=1 |ziman=en |paşnavê-edîtor=Marincola |pêşnavê-edîtor=John |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/9781405185110.ch51 |doi=10.1002/9781405185110.ch51}}&lt;/ref&gt;
== Taybetmendiyên lêkolîna etnografîk ==
Li gorî Dewan (2018) lêkolîner li pêy giştîkirina encaman nînin; ew li gorî çarçoveya rewşê li ber çavan digirin. Di vî warî de rêya herî baş ê ji bo entegrekirina etnografiyê di lêkolîneke hêjmarî de ew e ku mirov wî bikar bîne ku têkiliyan kifş bike û piştre re jî daneyên encamkirî bikar bîne ku texmînên empîrîk biceribîne û rave bike.

Di lêkolînên etnografiyê de lêkolîner tiştên berdest, tiştên normal, tiştên ku mirovan kirine, tiştên ku gotine û çawa xebitîne, berhev dike.

Etnografî dikare di çarçoveyên din ên metodolojîk de jî were bikar anîn. Wek mînak bernameyek lêkolîna çalakiyê ya lêkolînê ku yek ji armancan guhertin û baştirkirina rewşê ye.

Lêkolîna etnografîk rêbazeke bingehîn e ku di ekolojiya çandî, lêkolînên pêşkevtinê û erdnîgariya femînîst de. Di heman demê de ev lêkolîn di erdnîgariya civakî, siyasî, çandî û civaka xwezayî de girîngî bi dest xistiye.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Civaknasî]]
[[Kategorî:Etnografî| ]]</text>
      <sha1>h8m9qucd4ai3mgqr476zcsq805luplo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030107</id>
      <parentid>2030106</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T17:21:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2030107</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4835" sha1="8fzstjuqlk5g78md4ipqnspbb0s1e5y" xml:space="preserve">'''Etnografî''' rêbazek etnolojiyê bi ye û bi wateye berfireh lêkolîneke antropolojiyê (lêkolîna mirovahiyê) ye. Di heman de ev şaxa zanîstiyê dikare lêkolînên di zanistên civakî de, ji bo danasîn û şîrovekirina bi awayekî sîstematîk a çanda kom an civakên cihêreng ên mirovan bike. Lêkolînên etnografiyê armanc dike ku civakan li gorî pergalek nirx û baweriyên taybetî yên çanda çavdêrîkirî şîrove bike û perspektîvê ji mijarên civakî bi xwe bigire. Di heman demê de hewl dide ku agahiyan di çarçoveya ku bûyer tê de diqewime de berhev bike. Ji bo vê armancê, xebata qadî têne kirin û teknîkên berhevkirina daneyan ên wekê çavdêriya beşdaran û hevpeyvînên vekirî têne bikar anîn.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=La Etnografía: Método, Campo y Reflexividad |paşnav=Guber |pêşnav=Rosana |weşanger=Siglo XXI Editores |tarîx=2019 |isbn=978-987-629-157-6 |cih=Ciudad Autónoma de Buenos Aires |series=Mínima Ser}}&lt;/ref&gt;
== Etîmolojî ==
Têgeha etnografiyê ji zimanê yewnanî tê (ἔθνος éthnos &quot;mirov, gel, netewe&quot; û γράφω gráphō &quot;ez dinivîsim&quot;) û awayên ku nivîskarên kevnar çandên biyanî şirove û analîz kirine, vedihewîne.&lt;ref name=&quot;Skinner2013&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ancient ethnography: new approaches |paşnav=Skinner |pêşnav=Joseph |weşanger=Bloomsbury Academic |tarîx=2013 |isbn=978-1-84966-890-3 |cih=London |paşnav2=Almagor |pêşnav2=Eran}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ethnography in Antiquity |paşnav=Redfield |pêşnav=James Adam |weşanger=Oxford University Press |tarîx=2019-04-24 |isbn=978-0-19-976656-7 |ziman=en |url=https://oxfordbibliographies.com/view/document/obo-9780199766567/obo-9780199766567-0214.xml |doi=10.1093/obo/9780199766567-0214}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Skinner |pêşnav=Joseph |tarîx=2014-06-12 |sernav=Greek Ethnography and Archaeology: Limits and Boundaries |url=https://shs.cairn.info/revue-dialogues-d-histoire-ancienne-2014-Supplement10-page-171 |kovar=Dialogues d'histoire ancienne |ziman=en |cild=10 |hejmar=S10 |rr=171–203 |doi=10.3917/dha.hs91.0171 |issn=0755-7256}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Tales of the barbarians: ethnography and empire in the Roman West |paşnav=Woolf |pêşnav=Greg |weşanger=Wiley-Blackwell |tarîx=2011 |isbn=978-1-4051-6073-5 |cih=Chichester, West Sussex Malden, MA |series=Blackwell Bristol lectures on Greece, Rome and the classical tradition}}&lt;/ref&gt; Anthony Kaldellis bi awayekî sivik Odyssey wekê xala destpêka ji bo etnografiya kevnar pêşniyar dike û di heman demê de destnîşan kiriye ku Dîrokên Herodotus xala destpêkê ya asayî ye; di heman demê de Edith Hall diyar kiriye ku helbesta Homerîk &quot;ji hevgirtin û xurtbûna zanista etnolojîk bêpar e&quot;.&lt;ref name=&quot;Skinner2013&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ethnography after antiquity: foreign lands and peoples in Byzantine literature |paşnav=Kaldellēs |pêşnav=Antōnios Emm |weşanger=University of Pennsylvania Press |tarîx=2013 |isbn=978-0-8122-0840-5 |çap=1 |cih=Philadelphia |series=Empire and after}}&lt;/ref&gt; Ji Herodotus û vir ve etnografî bibû stûna sereke ya dîroknivîsa kevnar.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ethnography and History |paşnav=Dench |pêşnav=Emma |weşanger=Wiley |tarîx=2007 |rr=471–480 |isbn=978-1-4051-0216-2 |çap=1 |ziman=en |paşnavê-edîtor=Marincola |pêşnavê-edîtor=John |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/9781405185110.ch51 |doi=10.1002/9781405185110.ch51}}&lt;/ref&gt;
== Taybetmendiyên lêkolîna etnografîk ==
Li gorî Dewan (2018) lêkolîner li pêy giştîkirina encaman nînin; ew li gorî çarçoveya rewşê li ber çavan digirin. Di vî warî de rêya herî baş ê ji bo entegrekirina etnografiyê di lêkolîneke hêjmarî de ew e ku mirov wî bikar bîne ku têkiliyan kifş bike û piştre re jî daneyên encamkirî bikar bîne ku texmînên empîrîk biceribîne û rave bike.

Di lêkolînên etnografiyê de lêkolîner tiştên berdest, tiştên normal, tiştên ku mirovan kirine, tiştên ku gotine û çawa xebitîne, berhev dike.

Etnografî dikare di çarçoveyên din ên metodolojîk de jî were bikar anîn. Wek mînak bernameyek lêkolîna çalakiyê ya lêkolînê ku yek ji armancan guhertin û baştirkirina rewşê ye.

Lêkolîna etnografîk rêbazeke bingehîn e ku di ekolojiya çandî, lêkolînên pêşkevtinê û erdnîgariya femînîst de. Di heman demê de ev lêkolîn di erdnîgariya civakî, siyasî, çandî û civaka xwezayî de girîngî bi dest xistiye. Etnografî rêbazeke bi bandor e ku di lêkolînên erdnîgarî yên çawanî de ku li ser têgihîştin û ezmûnên mirovan û bicîhbûna wan a kevneşopî ya li ser cih, di nav komeke civakî de disekine.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Civaknasî]]
[[Kategorî:Etnografî| ]]</text>
      <sha1>8fzstjuqlk5g78md4ipqnspbb0s1e5y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030108</id>
      <parentid>2030107</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T17:25:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Taybetmendiyên lêkolîna etnografîk */</comment>
      <origin>2030108</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6097" sha1="1g6wvpa5kol9s1dz48fwjeglh8ez8ux" xml:space="preserve">'''Etnografî''' rêbazek etnolojiyê bi ye û bi wateye berfireh lêkolîneke antropolojiyê (lêkolîna mirovahiyê) ye. Di heman de ev şaxa zanîstiyê dikare lêkolînên di zanistên civakî de, ji bo danasîn û şîrovekirina bi awayekî sîstematîk a çanda kom an civakên cihêreng ên mirovan bike. Lêkolînên etnografiyê armanc dike ku civakan li gorî pergalek nirx û baweriyên taybetî yên çanda çavdêrîkirî şîrove bike û perspektîvê ji mijarên civakî bi xwe bigire. Di heman demê de hewl dide ku agahiyan di çarçoveya ku bûyer tê de diqewime de berhev bike. Ji bo vê armancê, xebata qadî têne kirin û teknîkên berhevkirina daneyan ên wekê çavdêriya beşdaran û hevpeyvînên vekirî têne bikar anîn.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=La Etnografía: Método, Campo y Reflexividad |paşnav=Guber |pêşnav=Rosana |weşanger=Siglo XXI Editores |tarîx=2019 |isbn=978-987-629-157-6 |cih=Ciudad Autónoma de Buenos Aires |series=Mínima Ser}}&lt;/ref&gt;
== Etîmolojî ==
Têgeha etnografiyê ji zimanê yewnanî tê (ἔθνος éthnos &quot;mirov, gel, netewe&quot; û γράφω gráphō &quot;ez dinivîsim&quot;) û awayên ku nivîskarên kevnar çandên biyanî şirove û analîz kirine, vedihewîne.&lt;ref name=&quot;Skinner2013&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ancient ethnography: new approaches |paşnav=Skinner |pêşnav=Joseph |weşanger=Bloomsbury Academic |tarîx=2013 |isbn=978-1-84966-890-3 |cih=London |paşnav2=Almagor |pêşnav2=Eran}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ethnography in Antiquity |paşnav=Redfield |pêşnav=James Adam |weşanger=Oxford University Press |tarîx=2019-04-24 |isbn=978-0-19-976656-7 |ziman=en |url=https://oxfordbibliographies.com/view/document/obo-9780199766567/obo-9780199766567-0214.xml |doi=10.1093/obo/9780199766567-0214}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Skinner |pêşnav=Joseph |tarîx=2014-06-12 |sernav=Greek Ethnography and Archaeology: Limits and Boundaries |url=https://shs.cairn.info/revue-dialogues-d-histoire-ancienne-2014-Supplement10-page-171 |kovar=Dialogues d'histoire ancienne |ziman=en |cild=10 |hejmar=S10 |rr=171–203 |doi=10.3917/dha.hs91.0171 |issn=0755-7256}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Tales of the barbarians: ethnography and empire in the Roman West |paşnav=Woolf |pêşnav=Greg |weşanger=Wiley-Blackwell |tarîx=2011 |isbn=978-1-4051-6073-5 |cih=Chichester, West Sussex Malden, MA |series=Blackwell Bristol lectures on Greece, Rome and the classical tradition}}&lt;/ref&gt; Anthony Kaldellis bi awayekî sivik Odyssey wekê xala destpêka ji bo etnografiya kevnar pêşniyar dike û di heman demê de destnîşan kiriye ku Dîrokên Herodotus xala destpêkê ya asayî ye; di heman demê de Edith Hall diyar kiriye ku helbesta Homerîk &quot;ji hevgirtin û xurtbûna zanista etnolojîk bêpar e&quot;.&lt;ref name=&quot;Skinner2013&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ethnography after antiquity: foreign lands and peoples in Byzantine literature |paşnav=Kaldellēs |pêşnav=Antōnios Emm |weşanger=University of Pennsylvania Press |tarîx=2013 |isbn=978-0-8122-0840-5 |çap=1 |cih=Philadelphia |series=Empire and after}}&lt;/ref&gt; Ji Herodotus û vir ve etnografî bibû stûna sereke ya dîroknivîsa kevnar.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ethnography and History |paşnav=Dench |pêşnav=Emma |weşanger=Wiley |tarîx=2007 |rr=471–480 |isbn=978-1-4051-0216-2 |çap=1 |ziman=en |paşnavê-edîtor=Marincola |pêşnavê-edîtor=John |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/9781405185110.ch51 |doi=10.1002/9781405185110.ch51}}&lt;/ref&gt;
== Taybetmendiyên lêkolîna etnografîk ==
Li gorî Dewan (2018) lêkolîner li pêy giştîkirina encaman nînin; ew li gorî çarçoveya rewşê li ber çavan digirin. Di vî warî de rêya herî baş ê ji bo entegrekirina etnografiyê di lêkolîneke hêjmarî de ew e ku mirov wî bikar bîne ku têkiliyan kifş bike û piştre re jî daneyên encamkirî bikar bîne ku texmînên empîrîk biceribîne û rave bike.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Understanding Ethnography: An ‘Exotic’ Ethnographer’s Perspective |paşnav=Dewan |pêşnav=Mayukh |weşanger=Springer Singapore |tarîx=2018 |rr=185–203 |isbn=978-981-10-7490-5 |cih=Singapore |url=https://doi.org/10.1007/978-981-10-7491-2_10}}&lt;/ref&gt;

Di lêkolînên etnografiyê de lêkolîner tiştên berdest, tiştên normal, tiştên ku mirovan kirine, tiştên ku gotine û çawa xebitîne, berhev dike.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Kurniawan |pêşnav=Sri |tarîx=2004-05-13 |sernav=Interaction design: Beyond human?computer interaction by Preece, Sharp and Rogers (2001), ISBN 0471492787 |url=https://doi.org/10.1007/s10209-004-0102-1 |kovar=Universal Access in the Information Society |cild=3 |hejmar=3-4 |rr=289–289 |doi=10.1007/s10209-004-0102-1 |issn=1615-5289}}&lt;/ref&gt;

Etnografî dikare di çarçoveyên din ên metodolojîk de jî were bikar anîn. Wek mînak bernameyek lêkolîna çalakiyê ya lêkolînê ku yek ji armancan guhertin û baştirkirina rewşê ye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Lêkolîna etnografîk rêbazeke bingehîn e ku di ekolojiya çandî, lêkolînên pêşkevtinê û erdnîgariya femînîst de. Di heman demê de ev lêkolîn di erdnîgariya civakî, siyasî, çandî û civaka xwezayî de girîngî bi dest xistiye.&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |tarîx=2009-01-01 |sernav=Ethnography |url=https://www.sciencedirect.com/science/chapter/referencework/abs/pii/B9780080449104004302 |kovar=sciencedirect.com |ziman=en-US |rr=626–631 |doi=10.1016/B978-008044910-4.00430-2}}&lt;/ref&gt; Etnografî rêbazeke bi bandor e ku di lêkolînên erdnîgarî yên çawanî de ku li ser têgihîştin û ezmûnên mirovan û bicîhbûna wan a kevneşopî ya li ser cih, di nav komeke civakî de disekine.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Routledge Handbook of Critical Resource Geography |paşnav=Himley |pêşnav=Matthew |weşanger=Routledge |tarîx=2021-07-12 |isbn=978-0-429-78408-8 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=qKYvEAAAQBAJ |paşnav2=Havice |pêşnav2=Elizabeth |paşnav3=Valdivia |pêşnav3=Gabriela}}&lt;/ref&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Civaknasî]]
[[Kategorî:Etnografî| ]]</text>
      <sha1>1g6wvpa5kol9s1dz48fwjeglh8ez8ux</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030109</id>
      <parentid>2030108</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T17:29:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030109</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6126" sha1="ae83xntfd8hkmtoru1hvakan215ked6" xml:space="preserve">'''Etnografî''' rêbazek [[Etnolojî|etnolojiyê]] bi ye û bi wateye berfireh lêkolîneke [[Mirovnasî|antropolojiyê]] (lêkolîna mirovahiyê) ye. Di heman de ev şaxa zanîstiyê dikare lêkolînên di zanistên civakî de, ji bo danasîn û şîrovekirina bi awayekî sîstematîk a çanda kom an civakên cihêreng ên mirovan bike. Lêkolînên etnografiyê armanc dike ku civakan li gorî pergalek nirx û baweriyên taybetî yên çanda çavdêrîkirî şîrove bike û perspektîvê ji mijarên civakî bi xwe bigire. Di heman demê de hewl dide ku agahiyan di çarçoveya ku bûyer tê de diqewime de berhev bike. Ji bo vê armancê, xebata qadî têne kirin û teknîkên berhevkirina daneyan ên wekê çavdêriya beşdaran û hevpeyvînên vekirî têne bikar anîn.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=La Etnografía: Método, Campo y Reflexividad |paşnav=Guber |pêşnav=Rosana |weşanger=Siglo XXI Editores |tarîx=2019 |isbn=978-987-629-157-6 |cih=Ciudad Autónoma de Buenos Aires |series=Mínima Ser}}&lt;/ref&gt;
== Etîmolojî ==
Têgeha etnografiyê ji zimanê yewnanî tê (ἔθνος éthnos &quot;mirov, gel, netewe&quot; û γράφω gráphō &quot;ez dinivîsim&quot;) û awayên ku nivîskarên kevnar çandên biyanî şirove û analîz kirine, vedihewîne.&lt;ref name=&quot;Skinner2013&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ancient ethnography: new approaches |paşnav=Skinner |pêşnav=Joseph |weşanger=Bloomsbury Academic |tarîx=2013 |isbn=978-1-84966-890-3 |cih=London |paşnav2=Almagor |pêşnav2=Eran}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ethnography in Antiquity |paşnav=Redfield |pêşnav=James Adam |weşanger=Oxford University Press |tarîx=2019-04-24 |isbn=978-0-19-976656-7 |ziman=en |url=https://oxfordbibliographies.com/view/document/obo-9780199766567/obo-9780199766567-0214.xml |doi=10.1093/obo/9780199766567-0214}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Skinner |pêşnav=Joseph |tarîx=2014-06-12 |sernav=Greek Ethnography and Archaeology: Limits and Boundaries |url=https://shs.cairn.info/revue-dialogues-d-histoire-ancienne-2014-Supplement10-page-171 |kovar=Dialogues d'histoire ancienne |ziman=en |cild=10 |hejmar=S10 |rr=171–203 |doi=10.3917/dha.hs91.0171 |issn=0755-7256}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Tales of the barbarians: ethnography and empire in the Roman West |paşnav=Woolf |pêşnav=Greg |weşanger=Wiley-Blackwell |tarîx=2011 |isbn=978-1-4051-6073-5 |cih=Chichester, West Sussex Malden, MA |series=Blackwell Bristol lectures on Greece, Rome and the classical tradition}}&lt;/ref&gt; Anthony Kaldellis bi awayekî sivik Odyssey wekê xala destpêka ji bo etnografiya kevnar pêşniyar dike û di heman demê de destnîşan kiriye ku Dîrokên Herodotus xala destpêkê ya asayî ye; di heman demê de Edith Hall diyar kiriye ku helbesta Homerîk &quot;ji hevgirtin û xurtbûna zanista etnolojîk bêpar e&quot;.&lt;ref name=&quot;Skinner2013&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ethnography after antiquity: foreign lands and peoples in Byzantine literature |paşnav=Kaldellēs |pêşnav=Antōnios Emm |weşanger=University of Pennsylvania Press |tarîx=2013 |isbn=978-0-8122-0840-5 |çap=1 |cih=Philadelphia |series=Empire and after}}&lt;/ref&gt; Ji Herodotus û vir ve etnografî bibû stûna sereke ya dîroknivîsa kevnar.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ethnography and History |paşnav=Dench |pêşnav=Emma |weşanger=Wiley |tarîx=2007 |rr=471–480 |isbn=978-1-4051-0216-2 |çap=1 |ziman=en |paşnavê-edîtor=Marincola |pêşnavê-edîtor=John |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/9781405185110.ch51 |doi=10.1002/9781405185110.ch51}}&lt;/ref&gt;
== Taybetmendiyên lêkolîna etnografîk ==
Li gorî Dewan (2018) lêkolîner li pêy giştîkirina encaman nînin; ew li gorî çarçoveya rewşê li ber çavan digirin. Di vî warî de rêya herî baş ê ji bo entegrekirina etnografiyê di lêkolîneke hêjmarî de ew e ku mirov wî bikar bîne ku têkiliyan kifş bike û piştre re jî daneyên encamkirî bikar bîne ku texmînên empîrîk biceribîne û rave bike.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Understanding Ethnography: An ‘Exotic’ Ethnographer’s Perspective |paşnav=Dewan |pêşnav=Mayukh |weşanger=Springer Singapore |tarîx=2018 |rr=185–203 |isbn=978-981-10-7490-5 |cih=Singapore |url=https://doi.org/10.1007/978-981-10-7491-2_10}}&lt;/ref&gt;

Di lêkolînên etnografiyê de lêkolîner tiştên berdest, tiştên normal, tiştên ku mirovan kirine, tiştên ku gotine û çawa xebitîne, berhev dike.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Kurniawan |pêşnav=Sri |tarîx=2004-05-13 |sernav=Interaction design: Beyond human?computer interaction by Preece, Sharp and Rogers (2001), ISBN 0471492787 |url=https://doi.org/10.1007/s10209-004-0102-1 |kovar=Universal Access in the Information Society |cild=3 |hejmar=3-4 |rr=289–289 |doi=10.1007/s10209-004-0102-1 |issn=1615-5289}}&lt;/ref&gt;

Etnografî dikare di çarçoveyên din ên metodolojîk de jî were bikar anîn. Wek mînak bernameyek lêkolîna çalakiyê ya lêkolînê ku yek ji armancan guhertin û baştirkirina rewşê ye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Lêkolîna etnografîk rêbazeke bingehîn e ku di ekolojiya çandî, lêkolînên pêşkevtinê û erdnîgariya femînîst de. Di heman demê de ev lêkolîn di erdnîgariya civakî, siyasî, çandî û civaka xwezayî de girîngî bi dest xistiye.&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |tarîx=2009-01-01 |sernav=Ethnography |url=https://www.sciencedirect.com/science/chapter/referencework/abs/pii/B9780080449104004302 |kovar=sciencedirect.com |ziman=en-US |rr=626–631 |doi=10.1016/B978-008044910-4.00430-2}}&lt;/ref&gt; Etnografî rêbazeke bi bandor e ku di lêkolînên erdnîgarî yên çawanî de ku li ser têgihîştin û ezmûnên mirovan û bicîhbûna wan a kevneşopî ya li ser cih, di nav komeke civakî de disekine.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Routledge Handbook of Critical Resource Geography |paşnav=Himley |pêşnav=Matthew |weşanger=Routledge |tarîx=2021-07-12 |isbn=978-0-429-78408-8 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=qKYvEAAAQBAJ |paşnav2=Havice |pêşnav2=Elizabeth |paşnav3=Valdivia |pêşnav3=Gabriela}}&lt;/ref&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Civaknasî]]
[[Kategorî:Etnografî| ]]</text>
      <sha1>ae83xntfd8hkmtoru1hvakan215ked6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030110</id>
      <parentid>2030109</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T17:31:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Etîmolojî */</comment>
      <origin>2030110</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6149" sha1="7tbwutaiji2cqxs9m1otszk729fmtms" xml:space="preserve">'''Etnografî''' rêbazek [[Etnolojî|etnolojiyê]] bi ye û bi wateye berfireh lêkolîneke [[Mirovnasî|antropolojiyê]] (lêkolîna mirovahiyê) ye. Di heman de ev şaxa zanîstiyê dikare lêkolînên di zanistên civakî de, ji bo danasîn û şîrovekirina bi awayekî sîstematîk a çanda kom an civakên cihêreng ên mirovan bike. Lêkolînên etnografiyê armanc dike ku civakan li gorî pergalek nirx û baweriyên taybetî yên çanda çavdêrîkirî şîrove bike û perspektîvê ji mijarên civakî bi xwe bigire. Di heman demê de hewl dide ku agahiyan di çarçoveya ku bûyer tê de diqewime de berhev bike. Ji bo vê armancê, xebata qadî têne kirin û teknîkên berhevkirina daneyan ên wekê çavdêriya beşdaran û hevpeyvînên vekirî têne bikar anîn.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=La Etnografía: Método, Campo y Reflexividad |paşnav=Guber |pêşnav=Rosana |weşanger=Siglo XXI Editores |tarîx=2019 |isbn=978-987-629-157-6 |cih=Ciudad Autónoma de Buenos Aires |series=Mínima Ser}}&lt;/ref&gt;
== Etîmolojî ==
Têgeha etnografiyê ji [[zimanê yewnanî]] tê (ἔθνος éthnos &quot;mirov, gel, netewe&quot; û γράφω gráphō &quot;ez dinivîsim&quot;) û awayên ku nivîskarên kevnar çandên biyanî şirove û analîz kirine, vedihewîne.&lt;ref name=&quot;Skinner2013&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ancient ethnography: new approaches |paşnav=Skinner |pêşnav=Joseph |weşanger=Bloomsbury Academic |tarîx=2013 |isbn=978-1-84966-890-3 |cih=London |paşnav2=Almagor |pêşnav2=Eran}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ethnography in Antiquity |paşnav=Redfield |pêşnav=James Adam |weşanger=Oxford University Press |tarîx=2019-04-24 |isbn=978-0-19-976656-7 |ziman=en |url=https://oxfordbibliographies.com/view/document/obo-9780199766567/obo-9780199766567-0214.xml |doi=10.1093/obo/9780199766567-0214}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Skinner |pêşnav=Joseph |tarîx=2014-06-12 |sernav=Greek Ethnography and Archaeology: Limits and Boundaries |url=https://shs.cairn.info/revue-dialogues-d-histoire-ancienne-2014-Supplement10-page-171 |kovar=Dialogues d'histoire ancienne |ziman=en |cild=10 |hejmar=S10 |rr=171–203 |doi=10.3917/dha.hs91.0171 |issn=0755-7256}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Tales of the barbarians: ethnography and empire in the Roman West |paşnav=Woolf |pêşnav=Greg |weşanger=Wiley-Blackwell |tarîx=2011 |isbn=978-1-4051-6073-5 |cih=Chichester, West Sussex Malden, MA |series=Blackwell Bristol lectures on Greece, Rome and the classical tradition}}&lt;/ref&gt; Anthony Kaldellis bi awayekî sivik Odyssey wekê xala destpêka ji bo etnografiya kevnar pêşniyar dike û di heman demê de destnîşan kiriye ku Dîrokên Herodotus xala destpêkê ya asayî ye; di heman demê de [[Edith Hall]] diyar kiriye ku helbesta homerîk &quot;ji hevgirtin û xurtbûna zanista etnolojîk bêpar e&quot;.&lt;ref name=&quot;Skinner2013&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ethnography after antiquity: foreign lands and peoples in Byzantine literature |paşnav=Kaldellēs |pêşnav=Antōnios Emm |weşanger=University of Pennsylvania Press |tarîx=2013 |isbn=978-0-8122-0840-5 |çap=1 |cih=Philadelphia |series=Empire and after}}&lt;/ref&gt; Ji [[Hêrodotos|Herodotus]] û vir ve etnografî bibû stûna sereke ya dîroknivîsa kevnar.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ethnography and History |paşnav=Dench |pêşnav=Emma |weşanger=Wiley |tarîx=2007 |rr=471–480 |isbn=978-1-4051-0216-2 |çap=1 |ziman=en |paşnavê-edîtor=Marincola |pêşnavê-edîtor=John |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/9781405185110.ch51 |doi=10.1002/9781405185110.ch51}}&lt;/ref&gt;
== Taybetmendiyên lêkolîna etnografîk ==
Li gorî Dewan (2018) lêkolîner li pêy giştîkirina encaman nînin; ew li gorî çarçoveya rewşê li ber çavan digirin. Di vî warî de rêya herî baş ê ji bo entegrekirina etnografiyê di lêkolîneke hêjmarî de ew e ku mirov wî bikar bîne ku têkiliyan kifş bike û piştre re jî daneyên encamkirî bikar bîne ku texmînên empîrîk biceribîne û rave bike.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Understanding Ethnography: An ‘Exotic’ Ethnographer’s Perspective |paşnav=Dewan |pêşnav=Mayukh |weşanger=Springer Singapore |tarîx=2018 |rr=185–203 |isbn=978-981-10-7490-5 |cih=Singapore |url=https://doi.org/10.1007/978-981-10-7491-2_10}}&lt;/ref&gt;

Di lêkolînên etnografiyê de lêkolîner tiştên berdest, tiştên normal, tiştên ku mirovan kirine, tiştên ku gotine û çawa xebitîne, berhev dike.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Kurniawan |pêşnav=Sri |tarîx=2004-05-13 |sernav=Interaction design: Beyond human?computer interaction by Preece, Sharp and Rogers (2001), ISBN 0471492787 |url=https://doi.org/10.1007/s10209-004-0102-1 |kovar=Universal Access in the Information Society |cild=3 |hejmar=3-4 |rr=289–289 |doi=10.1007/s10209-004-0102-1 |issn=1615-5289}}&lt;/ref&gt;

Etnografî dikare di çarçoveyên din ên metodolojîk de jî were bikar anîn. Wek mînak bernameyek lêkolîna çalakiyê ya lêkolînê ku yek ji armancan guhertin û baştirkirina rewşê ye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Lêkolîna etnografîk rêbazeke bingehîn e ku di ekolojiya çandî, lêkolînên pêşkevtinê û erdnîgariya femînîst de. Di heman demê de ev lêkolîn di erdnîgariya civakî, siyasî, çandî û civaka xwezayî de girîngî bi dest xistiye.&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |tarîx=2009-01-01 |sernav=Ethnography |url=https://www.sciencedirect.com/science/chapter/referencework/abs/pii/B9780080449104004302 |kovar=sciencedirect.com |ziman=en-US |rr=626–631 |doi=10.1016/B978-008044910-4.00430-2}}&lt;/ref&gt; Etnografî rêbazeke bi bandor e ku di lêkolînên erdnîgarî yên çawanî de ku li ser têgihîştin û ezmûnên mirovan û bicîhbûna wan a kevneşopî ya li ser cih, di nav komeke civakî de disekine.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Routledge Handbook of Critical Resource Geography |paşnav=Himley |pêşnav=Matthew |weşanger=Routledge |tarîx=2021-07-12 |isbn=978-0-429-78408-8 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=qKYvEAAAQBAJ |paşnav2=Havice |pêşnav2=Elizabeth |paşnav3=Valdivia |pêşnav3=Gabriela}}&lt;/ref&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Civaknasî]]
[[Kategorî:Etnografî| ]]</text>
      <sha1>7tbwutaiji2cqxs9m1otszk729fmtms</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030111</id>
      <parentid>2030110</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T17:32:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[User:Balyozxane/skrîpt/py/kuCosmeticsCore.py|Bot]]: Paqijiyên kozmetîk (Navên ref-an rast kir.)</comment>
      <origin>2030111</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6171" sha1="atlmspu07jy9937hvnmi4cv29v10dt7" xml:space="preserve">'''Etnografî''' rêbazek [[Etnolojî|etnolojiyê]] bi ye û bi wateye berfireh lêkolîneke [[Mirovnasî|antropolojiyê]] (lêkolîna mirovahiyê) ye. Di heman de ev şaxa zanîstiyê dikare lêkolînên di zanistên civakî de, ji bo danasîn û şîrovekirina bi awayekî sîstematîk a çanda kom an civakên cihêreng ên mirovan bike. Lêkolînên etnografiyê armanc dike ku civakan li gorî pergalek nirx û baweriyên taybetî yên çanda çavdêrîkirî şîrove bike û perspektîvê ji mijarên civakî bi xwe bigire. Di heman demê de hewl dide ku agahiyan di çarçoveya ku bûyer tê de diqewime de berhev bike. Ji bo vê armancê, xebata qadî têne kirin û teknîkên berhevkirina daneyan ên wekê çavdêriya beşdaran û hevpeyvînên vekirî têne bikar anîn.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=La Etnografía: Método, Campo y Reflexividad |paşnav=Guber |pêşnav=Rosana |weşanger=Siglo XXI Editores |tarîx=2019 |isbn=978-987-629-157-6 |cih=Ciudad Autónoma de Buenos Aires |series=Mínima Ser}}&lt;/ref&gt;
== Etîmolojî ==
Têgeha etnografiyê ji [[zimanê yewnanî]] tê (ἔθνος éthnos &quot;mirov, gel, netewe&quot; û γράφω gráphō &quot;ez dinivîsim&quot;) û awayên ku nivîskarên kevnar çandên biyanî şirove û analîz kirine, vedihewîne.&lt;ref name=&quot;Skinner2013&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ancient ethnography: new approaches |paşnav=Skinner |pêşnav=Joseph |weşanger=Bloomsbury Academic |tarîx=2013 |isbn=978-1-84966-890-3 |cih=London |paşnav2=Almagor |pêşnav2=Eran}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ethnography in Antiquity |paşnav=Redfield |pêşnav=James Adam |weşanger=Oxford University Press |tarîx=2019-04-24 |isbn=978-0-19-976656-7 |ziman=en |url=https://oxfordbibliographies.com/view/document/obo-9780199766567/obo-9780199766567-0214.xml |doi=10.1093/obo/9780199766567-0214}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Skinner |pêşnav=Joseph |tarîx=2014-06-12 |sernav=Greek Ethnography and Archaeology: Limits and Boundaries |url=https://shs.cairn.info/revue-dialogues-d-histoire-ancienne-2014-Supplement10-page-171 |kovar=Dialogues d'histoire ancienne |ziman=en |cild=10 |hejmar=S10 |rr=171–203 |doi=10.3917/dha.hs91.0171 |issn=0755-7256}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Tales of the barbarians: ethnography and empire in the Roman West |paşnav=Woolf |pêşnav=Greg |weşanger=Wiley-Blackwell |tarîx=2011 |isbn=978-1-4051-6073-5 |cih=Chichester, West Sussex Malden, MA |series=Blackwell Bristol lectures on Greece, Rome and the classical tradition}}&lt;/ref&gt; Anthony Kaldellis bi awayekî sivik Odyssey wekê xala destpêka ji bo etnografiya kevnar pêşniyar dike û di heman demê de destnîşan kiriye ku Dîrokên Herodotus xala destpêkê ya asayî ye; di heman demê de [[Edith Hall]] diyar kiriye ku helbesta homerîk &quot;ji hevgirtin û xurtbûna zanista etnolojîk bêpar e&quot;.&lt;ref name=&quot;Skinner2013&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ethnography after antiquity: foreign lands and peoples in Byzantine literature |paşnav=Kaldellēs |pêşnav=Antōnios Emm |weşanger=University of Pennsylvania Press |tarîx=2013 |isbn=978-0-8122-0840-5 |çap=1 |cih=Philadelphia |series=Empire and after}}&lt;/ref&gt; Ji [[Hêrodotos|Herodotus]] û vir ve etnografî bibû stûna sereke ya dîroknivîsa kevnar.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ethnography and History |paşnav=Dench |pêşnav=Emma |weşanger=Wiley |tarîx=2007 |rr=471–480 |isbn=978-1-4051-0216-2 |çap=1 |ziman=en |paşnavê-edîtor=Marincola |pêşnavê-edîtor=John |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/9781405185110.ch51 |doi=10.1002/9781405185110.ch51}}&lt;/ref&gt;
== Taybetmendiyên lêkolîna etnografîk ==
Li gorî Dewan (2018) lêkolîner li pêy giştîkirina encaman nînin; ew li gorî çarçoveya rewşê li ber çavan digirin. Di vî warî de rêya herî baş ê ji bo entegrekirina etnografiyê di lêkolîneke hêjmarî de ew e ku mirov wî bikar bîne ku têkiliyan kifş bike û piştre re jî daneyên encamkirî bikar bîne ku texmînên empîrîk biceribîne û rave bike.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Understanding Ethnography: An ‘Exotic’ Ethnographer’s Perspective |paşnav=Dewan |pêşnav=Mayukh |weşanger=Springer Singapore |tarîx=2018 |rr=185–203 |isbn=978-981-10-7490-5 |cih=Singapore |url=https://doi.org/10.1007/978-981-10-7491-2_10}}&lt;/ref&gt;

Di lêkolînên etnografiyê de lêkolîner tiştên berdest, tiştên normal, tiştên ku mirovan kirine, tiştên ku gotine û çawa xebitîne, berhev dike.&lt;ref name=&quot;Kurniawan2004&quot;&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Kurniawan |pêşnav=Sri |tarîx=2004-05-13 |sernav=Interaction design: Beyond human?computer interaction by Preece, Sharp and Rogers (2001), ISBN 0471492787 |url=https://doi.org/10.1007/s10209-004-0102-1 |kovar=Universal Access in the Information Society |cild=3 |hejmar=3-4 |rr=289–289 |doi=10.1007/s10209-004-0102-1 |issn=1615-5289}}&lt;/ref&gt;

Etnografî dikare di çarçoveyên din ên metodolojîk de jî were bikar anîn. Wek mînak bernameyek lêkolîna çalakiyê ya lêkolînê ku yek ji armancan guhertin û baştirkirina rewşê ye.&lt;ref name=&quot;Kurniawan2004&quot; /&gt;

Lêkolîna etnografîk rêbazeke bingehîn e ku di ekolojiya çandî, lêkolînên pêşkevtinê û erdnîgariya femînîst de. Di heman demê de ev lêkolîn di erdnîgariya civakî, siyasî, çandî û civaka xwezayî de girîngî bi dest xistiye.&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |tarîx=2009-01-01 |sernav=Ethnography |url=https://www.sciencedirect.com/science/chapter/referencework/abs/pii/B9780080449104004302 |kovar=sciencedirect.com |ziman=en-US |rr=626–631 |doi=10.1016/B978-008044910-4.00430-2}}&lt;/ref&gt; Etnografî rêbazeke bi bandor e ku di lêkolînên erdnîgarî yên çawanî de ku li ser têgihîştin û ezmûnên mirovan û bicîhbûna wan a kevneşopî ya li ser cih, di nav komeke civakî de disekine.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Routledge Handbook of Critical Resource Geography |paşnav=Himley |pêşnav=Matthew |weşanger=Routledge |tarîx=2021-07-12 |isbn=978-0-429-78408-8 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=qKYvEAAAQBAJ |paşnav2=Havice |pêşnav2=Elizabeth |paşnav3=Valdivia |pêşnav3=Gabriela}}&lt;/ref&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Civaknasî]]
[[Kategorî:Etnografî| ]]</text>
      <sha1>atlmspu07jy9937hvnmi4cv29v10dt7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030130</id>
      <parentid>2030111</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T18:31:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030130</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6173" sha1="b6fe5nwlkav9ylxlisafc69amdb4od5" xml:space="preserve">'''Etnografî''' rêbazeke [[Etnolojî|etnolojiyê]] bi ye û bi wateye berfireh lêkolîneke [[Mirovnasî|antropolojiyê]] (lêkolîna mirovahiyê) ye. Di heman de ev şaxa zanîstiyê dikare lêkolînên di zanistên civakî de, ji bo danasîn û şîrovekirina bi awayekî sîstematîk a çanda kom an civakên cihêreng ên mirovan bike. Lêkolînên etnografiyê armanc dike ku civakan li gorî pergalek nirx û baweriyên taybetî yên çanda çavdêrîkirî şîrove bike û perspektîvê ji mijarên civakî bi xwe bigire. Di heman demê de hewl dide ku agahiyan di çarçoveya ku bûyer tê de diqewime de berhev bike. Ji bo vê armancê, xebata qadî têne kirin û teknîkên berhevkirina daneyan ên wekê çavdêriya beşdaran û hevpeyvînên vekirî têne bikar anîn.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=La Etnografía: Método, Campo y Reflexividad |paşnav=Guber |pêşnav=Rosana |weşanger=Siglo XXI Editores |tarîx=2019 |isbn=978-987-629-157-6 |cih=Ciudad Autónoma de Buenos Aires |series=Mínima Ser}}&lt;/ref&gt;

== Etîmolojî ==
Têgeha etnografiyê ji [[zimanê yewnanî]] tê (ἔθνος éthnos &quot;mirov, gel, netewe&quot; û γράφω gráphō &quot;ez dinivîsim&quot;) û awayên ku nivîskarên kevnar çandên biyanî şirove û analîz kirine, vedihewîne.&lt;ref name=&quot;Skinner2013&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ancient ethnography: new approaches |paşnav=Skinner |pêşnav=Joseph |weşanger=Bloomsbury Academic |tarîx=2013 |isbn=978-1-84966-890-3 |cih=London |paşnav2=Almagor |pêşnav2=Eran}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ethnography in Antiquity |paşnav=Redfield |pêşnav=James Adam |weşanger=Oxford University Press |tarîx=2019-04-24 |isbn=978-0-19-976656-7 |ziman=en |url=https://oxfordbibliographies.com/view/document/obo-9780199766567/obo-9780199766567-0214.xml |doi=10.1093/obo/9780199766567-0214}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Skinner |pêşnav=Joseph |tarîx=2014-06-12 |sernav=Greek Ethnography and Archaeology: Limits and Boundaries |url=https://shs.cairn.info/revue-dialogues-d-histoire-ancienne-2014-Supplement10-page-171 |kovar=Dialogues d'histoire ancienne |ziman=en |cild=10 |hejmar=S10 |rr=171–203 |doi=10.3917/dha.hs91.0171 |issn=0755-7256}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Tales of the barbarians: ethnography and empire in the Roman West |paşnav=Woolf |pêşnav=Greg |weşanger=Wiley-Blackwell |tarîx=2011 |isbn=978-1-4051-6073-5 |cih=Chichester, West Sussex Malden, MA |series=Blackwell Bristol lectures on Greece, Rome and the classical tradition}}&lt;/ref&gt; Anthony Kaldellis bi awayekî sivik Odyssey wekê xala destpêka ji bo etnografiya kevnar pêşniyar dike û di heman demê de destnîşan kiriye ku Dîrokên Herodotus xala destpêkê ya asayî ye; di heman demê de [[Edith Hall]] diyar kiriye ku helbesta homerîk &quot;ji hevgirtin û xurtbûna zanista etnolojîk bêpar e&quot;.&lt;ref name=&quot;Skinner2013&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ethnography after antiquity: foreign lands and peoples in Byzantine literature |paşnav=Kaldellēs |pêşnav=Antōnios Emm |weşanger=University of Pennsylvania Press |tarîx=2013 |isbn=978-0-8122-0840-5 |çap=1 |cih=Philadelphia |series=Empire and after}}&lt;/ref&gt; Ji [[Hêrodotos|Herodotus]] û vir ve etnografî bibû stûna sereke ya dîroknivîsa kevnar.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ethnography and History |paşnav=Dench |pêşnav=Emma |weşanger=Wiley |tarîx=2007 |rr=471–480 |isbn=978-1-4051-0216-2 |çap=1 |ziman=en |paşnavê-edîtor=Marincola |pêşnavê-edîtor=John |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/9781405185110.ch51 |doi=10.1002/9781405185110.ch51}}&lt;/ref&gt;
== Taybetmendiyên lêkolîna etnografîk ==
Li gorî Dewan (2018) lêkolîner li pêy giştîkirina encaman nînin; ew li gorî çarçoveya rewşê li ber çavan digirin. Di vî warî de rêya herî baş ê ji bo entegrekirina etnografiyê di lêkolîneke hêjmarî de ew e ku mirov wî bikar bîne ku têkiliyan kifş bike û piştre re jî daneyên encamkirî bikar bîne ku texmînên empîrîk biceribîne û rave bike.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Understanding Ethnography: An ‘Exotic’ Ethnographer’s Perspective |paşnav=Dewan |pêşnav=Mayukh |weşanger=Springer Singapore |tarîx=2018 |rr=185–203 |isbn=978-981-10-7490-5 |cih=Singapore |url=https://doi.org/10.1007/978-981-10-7491-2_10}}&lt;/ref&gt;

Di lêkolînên etnografiyê de lêkolîner tiştên berdest, tiştên normal, tiştên ku mirovan kirine, tiştên ku gotine û çawa xebitîne, berhev dike.&lt;ref name=&quot;Kurniawan2004&quot;&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Kurniawan |pêşnav=Sri |tarîx=2004-05-13 |sernav=Interaction design: Beyond human?computer interaction by Preece, Sharp and Rogers (2001), ISBN 0471492787 |url=https://doi.org/10.1007/s10209-004-0102-1 |kovar=Universal Access in the Information Society |cild=3 |hejmar=3-4 |rr=289–289 |doi=10.1007/s10209-004-0102-1 |issn=1615-5289}}&lt;/ref&gt;

Etnografî dikare di çarçoveyên din ên metodolojîk de jî were bikar anîn. Wek mînak bernameyek lêkolîna çalakiyê ya lêkolînê ku yek ji armancan guhertin û baştirkirina rewşê ye.&lt;ref name=&quot;Kurniawan2004&quot; /&gt;

Lêkolîna etnografîk rêbazeke bingehîn e ku di ekolojiya çandî, lêkolînên pêşkevtinê û erdnîgariya femînîst de. Di heman demê de ev lêkolîn di erdnîgariya civakî, siyasî, çandî û civaka xwezayî de girîngî bi dest xistiye.&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |tarîx=2009-01-01 |sernav=Ethnography |url=https://www.sciencedirect.com/science/chapter/referencework/abs/pii/B9780080449104004302 |kovar=sciencedirect.com |ziman=en-US |rr=626–631 |doi=10.1016/B978-008044910-4.00430-2}}&lt;/ref&gt; Etnografî rêbazeke bi bandor e ku di lêkolînên erdnîgarî yên çawanî de ku li ser têgihîştin û ezmûnên mirovan û bicîhbûna wan a kevneşopî ya li ser cih, di nav komeke civakî de disekine.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Routledge Handbook of Critical Resource Geography |paşnav=Himley |pêşnav=Matthew |weşanger=Routledge |tarîx=2021-07-12 |isbn=978-0-429-78408-8 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=qKYvEAAAQBAJ |paşnav2=Havice |pêşnav2=Elizabeth |paşnav3=Valdivia |pêşnav3=Gabriela}}&lt;/ref&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Civaknasî]]
[[Kategorî:Etnografî| ]]</text>
      <sha1>b6fe5nwlkav9ylxlisafc69amdb4od5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030131</id>
      <parentid>2030130</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T18:32:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030131</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6170" sha1="bpq5btwr5hlkkql1e6laahq0kqhyj7o" xml:space="preserve">'''Etnografî''' rêbazeke [[Etnolojî|etnolojiyê]] ye û bi wateye berfireh lêkolîneke [[Mirovnasî|antropolojiyê]] (lêkolîna mirovahiyê) ye. Di heman de ev şaxa zanîstiyê dikare lêkolînên di zanistên civakî de, ji bo danasîn û şîrovekirina bi awayekî sîstematîk a çanda kom an civakên cihêreng ên mirovan bike. Lêkolînên etnografiyê armanc dike ku civakan li gorî pergalek nirx û baweriyên taybetî yên çanda çavdêrîkirî şîrove bike û perspektîvê ji mijarên civakî bi xwe bigire. Di heman demê de hewl dide ku agahiyan di çarçoveya ku bûyer tê de diqewime de berhev bike. Ji bo vê armancê, xebata qadî têne kirin û teknîkên berhevkirina daneyan ên wekê çavdêriya beşdaran û hevpeyvînên vekirî têne bikar anîn.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=La Etnografía: Método, Campo y Reflexividad |paşnav=Guber |pêşnav=Rosana |weşanger=Siglo XXI Editores |tarîx=2019 |isbn=978-987-629-157-6 |cih=Ciudad Autónoma de Buenos Aires |series=Mínima Ser}}&lt;/ref&gt;

== Etîmolojî ==
Têgeha etnografiyê ji [[zimanê yewnanî]] tê (ἔθνος éthnos &quot;mirov, gel, netewe&quot; û γράφω gráphō &quot;ez dinivîsim&quot;) û awayên ku nivîskarên kevnar çandên biyanî şirove û analîz kirine, vedihewîne.&lt;ref name=&quot;Skinner2013&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ancient ethnography: new approaches |paşnav=Skinner |pêşnav=Joseph |weşanger=Bloomsbury Academic |tarîx=2013 |isbn=978-1-84966-890-3 |cih=London |paşnav2=Almagor |pêşnav2=Eran}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ethnography in Antiquity |paşnav=Redfield |pêşnav=James Adam |weşanger=Oxford University Press |tarîx=2019-04-24 |isbn=978-0-19-976656-7 |ziman=en |url=https://oxfordbibliographies.com/view/document/obo-9780199766567/obo-9780199766567-0214.xml |doi=10.1093/obo/9780199766567-0214}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Skinner |pêşnav=Joseph |tarîx=2014-06-12 |sernav=Greek Ethnography and Archaeology: Limits and Boundaries |url=https://shs.cairn.info/revue-dialogues-d-histoire-ancienne-2014-Supplement10-page-171 |kovar=Dialogues d'histoire ancienne |ziman=en |cild=10 |hejmar=S10 |rr=171–203 |doi=10.3917/dha.hs91.0171 |issn=0755-7256}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Tales of the barbarians: ethnography and empire in the Roman West |paşnav=Woolf |pêşnav=Greg |weşanger=Wiley-Blackwell |tarîx=2011 |isbn=978-1-4051-6073-5 |cih=Chichester, West Sussex Malden, MA |series=Blackwell Bristol lectures on Greece, Rome and the classical tradition}}&lt;/ref&gt; Anthony Kaldellis bi awayekî sivik Odyssey wekê xala destpêka ji bo etnografiya kevnar pêşniyar dike û di heman demê de destnîşan kiriye ku Dîrokên Herodotus xala destpêkê ya asayî ye; di heman demê de [[Edith Hall]] diyar kiriye ku helbesta homerîk &quot;ji hevgirtin û xurtbûna zanista etnolojîk bêpar e&quot;.&lt;ref name=&quot;Skinner2013&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ethnography after antiquity: foreign lands and peoples in Byzantine literature |paşnav=Kaldellēs |pêşnav=Antōnios Emm |weşanger=University of Pennsylvania Press |tarîx=2013 |isbn=978-0-8122-0840-5 |çap=1 |cih=Philadelphia |series=Empire and after}}&lt;/ref&gt; Ji [[Hêrodotos|Herodotus]] û vir ve etnografî bibû stûna sereke ya dîroknivîsa kevnar.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ethnography and History |paşnav=Dench |pêşnav=Emma |weşanger=Wiley |tarîx=2007 |rr=471–480 |isbn=978-1-4051-0216-2 |çap=1 |ziman=en |paşnavê-edîtor=Marincola |pêşnavê-edîtor=John |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/9781405185110.ch51 |doi=10.1002/9781405185110.ch51}}&lt;/ref&gt;
== Taybetmendiyên lêkolîna etnografîk ==
Li gorî Dewan (2018) lêkolîner li pêy giştîkirina encaman nînin; ew li gorî çarçoveya rewşê li ber çavan digirin. Di vî warî de rêya herî baş ê ji bo entegrekirina etnografiyê di lêkolîneke hêjmarî de ew e ku mirov wî bikar bîne ku têkiliyan kifş bike û piştre re jî daneyên encamkirî bikar bîne ku texmînên empîrîk biceribîne û rave bike.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Understanding Ethnography: An ‘Exotic’ Ethnographer’s Perspective |paşnav=Dewan |pêşnav=Mayukh |weşanger=Springer Singapore |tarîx=2018 |rr=185–203 |isbn=978-981-10-7490-5 |cih=Singapore |url=https://doi.org/10.1007/978-981-10-7491-2_10}}&lt;/ref&gt;

Di lêkolînên etnografiyê de lêkolîner tiştên berdest, tiştên normal, tiştên ku mirovan kirine, tiştên ku gotine û çawa xebitîne, berhev dike.&lt;ref name=&quot;Kurniawan2004&quot;&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Kurniawan |pêşnav=Sri |tarîx=2004-05-13 |sernav=Interaction design: Beyond human?computer interaction by Preece, Sharp and Rogers (2001), ISBN 0471492787 |url=https://doi.org/10.1007/s10209-004-0102-1 |kovar=Universal Access in the Information Society |cild=3 |hejmar=3-4 |rr=289–289 |doi=10.1007/s10209-004-0102-1 |issn=1615-5289}}&lt;/ref&gt;

Etnografî dikare di çarçoveyên din ên metodolojîk de jî were bikar anîn. Wek mînak bernameyek lêkolîna çalakiyê ya lêkolînê ku yek ji armancan guhertin û baştirkirina rewşê ye.&lt;ref name=&quot;Kurniawan2004&quot; /&gt;

Lêkolîna etnografîk rêbazeke bingehîn e ku di ekolojiya çandî, lêkolînên pêşkevtinê û erdnîgariya femînîst de. Di heman demê de ev lêkolîn di erdnîgariya civakî, siyasî, çandî û civaka xwezayî de girîngî bi dest xistiye.&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |tarîx=2009-01-01 |sernav=Ethnography |url=https://www.sciencedirect.com/science/chapter/referencework/abs/pii/B9780080449104004302 |kovar=sciencedirect.com |ziman=en-US |rr=626–631 |doi=10.1016/B978-008044910-4.00430-2}}&lt;/ref&gt; Etnografî rêbazeke bi bandor e ku di lêkolînên erdnîgarî yên çawanî de ku li ser têgihîştin û ezmûnên mirovan û bicîhbûna wan a kevneşopî ya li ser cih, di nav komeke civakî de disekine.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Routledge Handbook of Critical Resource Geography |paşnav=Himley |pêşnav=Matthew |weşanger=Routledge |tarîx=2021-07-12 |isbn=978-0-429-78408-8 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=qKYvEAAAQBAJ |paşnav2=Havice |pêşnav2=Elizabeth |paşnav3=Valdivia |pêşnav3=Gabriela}}&lt;/ref&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Civaknasî]]
[[Kategorî:Etnografî| ]]</text>
      <sha1>bpq5btwr5hlkkql1e6laahq0kqhyj7o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030278</id>
      <parentid>2030131</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T11:12:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: +{{[[Şablon:Kontrola otorîteyê|Kontrola otorîteyê]]}} (bnr. [[Taybet:PermanentLink/1295521#Şablona_Kontrola_otorîteyê|gotûbêjê]]); paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.)</comment>
      <origin>2030278</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6196" sha1="k5cwx4c39zkquha6oncmjfgl6mtd1dd" xml:space="preserve">'''Etnografî''' rêbazeke [[Etnolojî|etnolojiyê]] ye û bi wateye berfireh lêkolîneke [[Mirovnasî|antropolojiyê]] (lêkolîna mirovahiyê) ye. Di heman de ev şaxa zanîstiyê dikare lêkolînên di zanistên civakî de, ji bo danasîn û şîrovekirina bi awayekî sîstematîk a çanda kom an civakên cihêreng ên mirovan bike. Lêkolînên etnografiyê armanc dike ku civakan li gorî pergalek nirx û baweriyên taybetî yên çanda çavdêrîkirî şîrove bike û perspektîvê ji mijarên civakî bi xwe bigire. Di heman demê de hewl dide ku agahiyan di çarçoveya ku bûyer tê de diqewime de berhev bike. Ji bo vê armancê, xebata qadî têne kirin û teknîkên berhevkirina daneyan ên wekê çavdêriya beşdaran û hevpeyvînên vekirî têne bikar anîn.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=La Etnografía: Método, Campo y Reflexividad |paşnav=Guber |pêşnav=Rosana |weşanger=Siglo XXI Editores |tarîx=2019 |isbn=978-987-629-157-6 |cih=Ciudad Autónoma de Buenos Aires |series=Mínima Ser}}&lt;/ref&gt;

== Etîmolojî ==
Têgeha etnografiyê ji [[zimanê yewnanî]] tê (ἔθνος éthnos &quot;mirov, gel, netewe&quot; û γράφω gráphō &quot;ez dinivîsim&quot;) û awayên ku nivîskarên kevnar çandên biyanî şirove û analîz kirine, vedihewîne.&lt;ref name=&quot;Skinner2013&quot;&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ancient ethnography: new approaches |paşnav=Skinner |pêşnav=Joseph |weşanger=Bloomsbury Academic |tarîx=2013 |isbn=978-1-84966-890-3 |cih=London |paşnav2=Almagor |pêşnav2=Eran}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ethnography in Antiquity |paşnav=Redfield |pêşnav=James Adam |weşanger=Oxford University Press |tarîx=2019-04-24 |isbn=978-0-19-976656-7 |ziman=en |url=https://oxfordbibliographies.com/view/document/obo-9780199766567/obo-9780199766567-0214.xml |doi=10.1093/obo/9780199766567-0214}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Skinner |pêşnav=Joseph |tarîx=2014-06-12 |sernav=Greek Ethnography and Archaeology: Limits and Boundaries |url=https://shs.cairn.info/revue-dialogues-d-histoire-ancienne-2014-Supplement10-page-171 |kovar=Dialogues d'histoire ancienne |ziman=en |cild=10 |hejmar=S10 |rr=171–203 |doi=10.3917/dha.hs91.0171 |issn=0755-7256}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Tales of the barbarians: ethnography and empire in the Roman West |paşnav=Woolf |pêşnav=Greg |weşanger=Wiley-Blackwell |tarîx=2011 |isbn=978-1-4051-6073-5 |cih=Chichester, West Sussex Malden, MA |series=Blackwell Bristol lectures on Greece, Rome and the classical tradition}}&lt;/ref&gt; Anthony Kaldellis bi awayekî sivik Odyssey wekê xala destpêka ji bo etnografiya kevnar pêşniyar dike û di heman demê de destnîşan kiriye ku Dîrokên Herodotus xala destpêkê ya asayî ye; di heman demê de [[Edith Hall]] diyar kiriye ku helbesta homerîk &quot;ji hevgirtin û xurtbûna zanista etnolojîk bêpar e&quot;.&lt;ref name=&quot;Skinner2013&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ethnography after antiquity: foreign lands and peoples in Byzantine literature |paşnav=Kaldellēs |pêşnav=Antōnios Emm |weşanger=University of Pennsylvania Press |tarîx=2013 |isbn=978-0-8122-0840-5 |çap=1 |cih=Philadelphia |series=Empire and after}}&lt;/ref&gt; Ji [[Hêrodotos|Herodotus]] û vir ve etnografî bibû stûna sereke ya dîroknivîsa kevnar.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Ethnography and History |paşnav=Dench |pêşnav=Emma |weşanger=Wiley |tarîx=2007 |rr=471–480 |isbn=978-1-4051-0216-2 |çap=1 |ziman=en |paşnavê-edîtor=Marincola |pêşnavê-edîtor=John |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/9781405185110.ch51 |doi=10.1002/9781405185110.ch51}}&lt;/ref&gt;
== Taybetmendiyên lêkolîna etnografîk ==
Li gorî Dewan (2018) lêkolîner li pêy giştîkirina encaman nînin; ew li gorî çarçoveya rewşê li ber çavan digirin. Di vî warî de rêya herî baş ê ji bo entegrekirina etnografiyê di lêkolîneke hêjmarî de ew e ku mirov wî bikar bîne ku têkiliyan kifş bike û piştre re jî daneyên encamkirî bikar bîne ku texmînên empîrîk biceribîne û rave bike.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Understanding Ethnography: An ‘Exotic’ Ethnographer’s Perspective |paşnav=Dewan |pêşnav=Mayukh |weşanger=Springer Singapore |tarîx=2018 |rr=185–203 |isbn=978-981-10-7490-5 |cih=Singapore |url=https://doi.org/10.1007/978-981-10-7491-2_10}}&lt;/ref&gt;

Di lêkolînên etnografiyê de lêkolîner tiştên berdest, tiştên normal, tiştên ku mirovan kirine, tiştên ku gotine û çawa xebitîne, berhev dike.&lt;ref name=&quot;Kurniawan2004&quot;&gt;{{Jêder-kovar |paşnav=Kurniawan |pêşnav=Sri |tarîx=2004-05-13 |sernav=Interaction design: Beyond human?computer interaction by Preece, Sharp and Rogers (2001), ISBN 0471492787 |url=https://doi.org/10.1007/s10209-004-0102-1 |kovar=Universal Access in the Information Society |cild=3 |hejmar=3-4 |rr=289–289 |doi=10.1007/s10209-004-0102-1 |issn=1615-5289}}&lt;/ref&gt;

Etnografî dikare di çarçoveyên din ên metodolojîk de jî were bikar anîn. Wek mînak bernameyek lêkolîna çalakiyê ya lêkolînê ku yek ji armancan guhertin û baştirkirina rewşê ye.&lt;ref name=&quot;Kurniawan2004&quot; /&gt;

Lêkolîna etnografîk rêbazeke bingehîn e ku di ekolojiya çandî, lêkolînên pêşkevtinê û erdnîgariya femînîst de. Di heman demê de ev lêkolîn di erdnîgariya civakî, siyasî, çandî û civaka xwezayî de girîngî bi dest xistiye.&lt;ref&gt;{{Jêder-kovar |tarîx=2009-01-01 |sernav=Ethnography |url=https://www.sciencedirect.com/science/chapter/referencework/abs/pii/B9780080449104004302 |kovar=sciencedirect.com |ziman=en-US |rr=626–631 |doi=10.1016/B978-008044910-4.00430-2}}&lt;/ref&gt; Etnografî rêbazeke bi bandor e ku di lêkolînên erdnîgarî yên çawanî de ku li ser têgihîştin û ezmûnên mirovan û bicîhbûna wan a kevneşopî ya li ser cih, di nav komeke civakî de disekine.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Routledge Handbook of Critical Resource Geography |paşnav=Himley |pêşnav=Matthew |weşanger=Routledge |tarîx=2021-07-12 |isbn=978-0-429-78408-8 |ziman=en |url=https://books.google.com/books?id=qKYvEAAAQBAJ |paşnav2=Havice |pêşnav2=Elizabeth |paşnav3=Valdivia |pêşnav3=Gabriela}}&lt;/ref&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Civaknasî]]
[[Kategorî:Etnografî| ]]</text>
      <sha1>k5cwx4c39zkquha6oncmjfgl6mtd1dd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Etnolojî</title>
    <ns>0</ns>
    <id>318541</id>
    <revision>
      <id>2030112</id>
      <timestamp>2026-05-21T17:37:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <comment>Rûpel bi &quot;'''Etnolojî''' an '''nîjadnasî''' qadeke akademîk û dîsîplînek e ku taybetmendiyên gelên cûda û têkiliyên di navbera wan de berawird dike û analîz dike (antropolojiya çandî, civakî, an sosyoçandî berawird bike). == Çavkanî == {{Çavkanî}}  [[Kategorî:Civaknasî]]&quot; hat çêkirin</comment>
      <origin>2030112</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="288" sha1="t7aurs2mem3a4y0ghik900x9fe3t6xe" xml:space="preserve">'''Etnolojî''' an '''nîjadnasî''' qadeke akademîk û dîsîplînek e ku taybetmendiyên gelên cûda û têkiliyên di navbera wan de berawird dike û analîz dike (antropolojiya çandî, civakî, an sosyoçandî berawird bike).
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Civaknasî]]</text>
      <sha1>t7aurs2mem3a4y0ghik900x9fe3t6xe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030114</id>
      <parentid>2030112</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T17:41:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030114</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="359" sha1="2kd9kgauihmshk58ohb0dzas8wyd4hb" xml:space="preserve">'''Etnolojî''' an '''nîjadnasî''' (bi yewnaniya kevnare: ἔθνος, ''ethnos'' ku tê wateya 'netew') qadeke akademîk û dîsîplînek e ku taybetmendiyên gelên cûda û têkiliyên di navbera wan de berawird dike û analîz dike (antropolojiya çandî, civakî, an sosyoçandî berawird bike).

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Civaknasî]]</text>
      <sha1>2kd9kgauihmshk58ohb0dzas8wyd4hb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030115</id>
      <parentid>2030114</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T17:42:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030115</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="604" sha1="o67tpk0id8ck3lc7kjp2qzuv2qi7bq4" xml:space="preserve">'''Etnolojî''' an '''nîjadnasî''' (bi yewnaniya kevnare: ἔθνος, ''ethnos'' ku tê wateya 'netew')&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://oxforddictionaries.com/definition/english/ethno-?q=ethno |sernav=Definition of ethno- in Oxford Dictionaries (British &amp; World English) |malper=oxforddictionaries.com |roja-gihiştinê=2026-05-21 |ziman=en}}&lt;/ref&gt; qadeke akademîk û dîsîplînek e ku taybetmendiyên gelên cûda û têkiliyên di navbera wan de berawird dike û analîz dike (antropolojiya çandî, civakî, an sosyoçandî berawird bike).

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Civaknasî]]</text>
      <sha1>o67tpk0id8ck3lc7kjp2qzuv2qi7bq4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030116</id>
      <parentid>2030115</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T17:43:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030116</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="859" sha1="n37x453cjgbdia0ln2s9hlmhu49kes2" xml:space="preserve">'''Etnolojî''' an '''nîjadnasî''' (bi yewnaniya kevnare: ἔθνος, ''ethnos'' ku tê wateya 'netew')&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://oxforddictionaries.com/definition/english/ethno-?q=ethno |sernav=Definition of ethno- in Oxford Dictionaries (British &amp; World English) |malper=oxforddictionaries.com |roja-gihiştinê=2026-05-21 |ziman=en}}&lt;/ref&gt; qadeke akademîk û dîsîplînek e ku taybetmendiyên gelên cûda û têkiliyên di navbera wan de berawird dike û analîz dike (antropolojiya çandî, civakî, an sosyoçandî berawird bike).&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://oxforddictionaries.com/definition/english/ethnology?q=ethnology |sernav=Definition of ethnology in Oxford Dictionaries (British &amp; World English) |malper=oxforddictionaries.com |roja-gihiştinê=2026-05-21 |ziman=en}}&lt;/ref&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Civaknasî]]</text>
      <sha1>n37x453cjgbdia0ln2s9hlmhu49kes2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030117</id>
      <parentid>2030116</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T17:44:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <comment>/* Çavkanî */</comment>
      <origin>2030117</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="877" sha1="t4ex0ytx57229p5uxti30m0th2or4xw" xml:space="preserve">'''Etnolojî''' an '''nîjadnasî''' (bi yewnaniya kevnare: ἔθνος, ''ethnos'' ku tê wateya 'netew')&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://oxforddictionaries.com/definition/english/ethno-?q=ethno |sernav=Definition of ethno- in Oxford Dictionaries (British &amp; World English) |malper=oxforddictionaries.com |roja-gihiştinê=2026-05-21 |ziman=en}}&lt;/ref&gt; qadeke akademîk û dîsîplînek e ku taybetmendiyên gelên cûda û têkiliyên di navbera wan de berawird dike û analîz dike (antropolojiya çandî, civakî, an sosyoçandî berawird bike).&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://oxforddictionaries.com/definition/english/ethnology?q=ethnology |sernav=Definition of ethnology in Oxford Dictionaries (British &amp; World English) |malper=oxforddictionaries.com |roja-gihiştinê=2026-05-21 |ziman=en}}&lt;/ref&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Civaknasî]]

[[en:Ethnology]]</text>
      <sha1>t4ex0ytx57229p5uxti30m0th2or4xw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030118</id>
      <parentid>2030117</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T17:45:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030118</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="905" sha1="0rwk4rgbcm28o5nuj10r298ypa2bff4" xml:space="preserve">'''Etnolojî''' an '''nîjadnasî''' (bi yewnaniya kevnare: ἔθνος, ''ethnos'' ku tê wateya 'netew')&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://oxforddictionaries.com/definition/english/ethno-?q=ethno |sernav=Definition of ethno- in Oxford Dictionaries (British &amp; World English) |malper=oxforddictionaries.com |roja-gihiştinê=2026-05-21 |ziman=en}}&lt;/ref&gt; qadeke akademîk û dîsîplînek e ku taybetmendiyên gelên cûda û têkiliyên di navbera wan de berawird dike û analîz dike (antropolojiya çandî, civakî, an sosyoçandî berawird bike).&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://oxforddictionaries.com/definition/english/ethnology?q=ethnology |sernav=Definition of ethnology in Oxford Dictionaries (British &amp; World English) |malper=oxforddictionaries.com |roja-gihiştinê=2026-05-21 |ziman=en}}&lt;/ref&gt;
== Dîsîplîna zanistî ==

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Civaknasî]]

[[en:Ethnology]]</text>
      <sha1>0rwk4rgbcm28o5nuj10r298ypa2bff4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030121</id>
      <parentid>2030118</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T17:53:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030121</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="910" sha1="5gctmhq9d78egot97adk63cm25gzho4" xml:space="preserve">'''Etnolojî''' an '''nîjadnasî''' (bi yewnaniya kevnare: ἔθνος, ''ethnos'' ku tê wateya 'neteweyê')&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://oxforddictionaries.com/definition/english/ethno-?q=ethno |sernav=Definition of ethno- in Oxford Dictionaries (British &amp; World English) |malper=oxforddictionaries.com |roja-gihiştinê=2026-05-21 |ziman=en}}&lt;/ref&gt; qadeke akademîk û dîsîplînek e ku taybetmendiyên gelên cûda û têkiliyên di navbera wan de berawird dike û analîz dike (antropolojiya çandî, civakî, an sosyoçandî berawird bike).&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://oxforddictionaries.com/definition/english/ethnology?q=ethnology |sernav=Definition of ethnology in Oxford Dictionaries (British &amp; World English) |malper=oxforddictionaries.com |roja-gihiştinê=2026-05-21 |ziman=en}}&lt;/ref&gt;

== Dîsîplîna zanistî ==

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Civaknasî]]

[[en:Ethnology]]</text>
      <sha1>5gctmhq9d78egot97adk63cm25gzho4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030122</id>
      <parentid>2030121</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T17:59:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <comment>/* Dîsîplîna zanistî */</comment>
      <origin>2030122</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1182" sha1="qpxye2g0zpiqyqyow6qygqm2w5o6rg3" xml:space="preserve">'''Etnolojî''' an '''nîjadnasî''' (bi yewnaniya kevnare: ἔθνος, ''ethnos'' ku tê wateya 'neteweyê')&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://oxforddictionaries.com/definition/english/ethno-?q=ethno |sernav=Definition of ethno- in Oxford Dictionaries (British &amp; World English) |malper=oxforddictionaries.com |roja-gihiştinê=2026-05-21 |ziman=en}}&lt;/ref&gt; qadeke akademîk û dîsîplînek e ku taybetmendiyên gelên cûda û têkiliyên di navbera wan de berawird dike û analîz dike (antropolojiya çandî, civakî, an sosyoçandî berawird bike).&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://oxforddictionaries.com/definition/english/ethnology?q=ethnology |sernav=Definition of ethnology in Oxford Dictionaries (British &amp; World English) |malper=oxforddictionaries.com |roja-gihiştinê=2026-05-21 |ziman=en}}&lt;/ref&gt;

== Dîsîplîna zanistî ==
Etnografî lêkolîna komeke tenê bi rêya têkiliya rasterast a bi çandê re dike, etnolojî jî lêkolînên ku ji aliyê etnografan ve hatine berhev kirine digire nav xwe û piştre jî bi çandên cûda re berawird dike û cudahiya di navbera wan de dertîne holê.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Civaknasî]]

[[en:Ethnology]]</text>
      <sha1>qpxye2g0zpiqyqyow6qygqm2w5o6rg3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030124</id>
      <parentid>2030122</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T18:03:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2030124</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1467" sha1="36ltbqj9gtpac90tctoz1yao83xemms" xml:space="preserve">'''Etnolojî''' an '''nîjadnasî''' (bi yewnaniya kevnare: ἔθνος, ''ethnos'' ku tê wateya 'neteweyê')&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://oxforddictionaries.com/definition/english/ethno-?q=ethno |sernav=Definition of ethno- in Oxford Dictionaries (British &amp; World English) |malper=oxforddictionaries.com |roja-gihiştinê=2026-05-21 |ziman=en}}&lt;/ref&gt; qadeke akademîk û dîsîplînek e ku taybetmendiyên gelên cûda û têkiliyên di navbera wan de berawird dike û analîz dike (antropolojiya çandî, civakî, an sosyoçandî berawird bike).&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://oxforddictionaries.com/definition/english/ethnology?q=ethnology |sernav=Definition of ethnology in Oxford Dictionaries (British &amp; World English) |malper=oxforddictionaries.com |roja-gihiştinê=2026-05-21 |ziman=en}}&lt;/ref&gt;

== Dîsîplîna zanistî ==
Etnografî lêkolîna komeke tenê bi rêya têkiliya rasterast a bi çandê re dike, etnolojî jî lêkolînên ku ji aliyê etnografan ve hatine berhev kirine digire nav xwe û piştre jî bi çandên cûda re berawird dike û cudahiya di navbera wan de dertîne holê.

Têgeha ethnologia (etnolojî) bi navê Adam Franz Kollár (1718–1783) tê bibîranîn ku yekem car ji aliyê wî be di berhema xwe ya bi navê Historiae ivrisqve pvblici Regni Vngariae amoenitates de ku di sala 1783 de li Viyanayê hatiye weşandin, bikar aniye û pênase kiriye.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Civaknasî]]

[[en:Ethnology]]</text>
      <sha1>36ltbqj9gtpac90tctoz1yao83xemms</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030125</id>
      <parentid>2030124</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T18:04:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Dîsîplîna zanistî */</comment>
      <origin>2030125</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1491" sha1="3voz4i9e4pdmqmtv44x03ai22i8zhem" xml:space="preserve">'''Etnolojî''' an '''nîjadnasî''' (bi yewnaniya kevnare: ἔθνος, ''ethnos'' ku tê wateya 'neteweyê')&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://oxforddictionaries.com/definition/english/ethno-?q=ethno |sernav=Definition of ethno- in Oxford Dictionaries (British &amp; World English) |malper=oxforddictionaries.com |roja-gihiştinê=2026-05-21 |ziman=en}}&lt;/ref&gt; qadeke akademîk û dîsîplînek e ku taybetmendiyên gelên cûda û têkiliyên di navbera wan de berawird dike û analîz dike (antropolojiya çandî, civakî, an sosyoçandî berawird bike).&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://oxforddictionaries.com/definition/english/ethnology?q=ethnology |sernav=Definition of ethnology in Oxford Dictionaries (British &amp; World English) |malper=oxforddictionaries.com |roja-gihiştinê=2026-05-21 |ziman=en}}&lt;/ref&gt;

== Dîsîplîna zanistî ==
Etnografî lêkolîna komeke tenê bi rêya têkiliya rasterast a bi çandê re dike, etnolojî jî lêkolînên ku ji aliyê etnografan ve hatine berhev kirine digire nav xwe û piştre jî bi çandên cûda re berawird dike û cudahiya di navbera wan de dertîne holê.

Têgeha ''ethnologia'' (etnolojî) bi navê [[Adam Franz Kollár]] (1718–1783) tê bibîranîn ku yekem car ji aliyê wî ve di berhema wî yê bi navê ''Historiae ivrisqve pvblici Regni Vngariae amoenitates'' de ku di sala 1783 de li [[Viyana|Viyanayê]] hatiye weşandin, bikar aniye û pênase kiriye.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Civaknasî]]

[[en:Ethnology]]</text>
      <sha1>3voz4i9e4pdmqmtv44x03ai22i8zhem</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030126</id>
      <parentid>2030125</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T18:10:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <comment>/* Dîsîplîna zanistî */</comment>
      <origin>2030126</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1826" sha1="8e2eet2w773hztlad5co2bqj3nzhkgy" xml:space="preserve">'''Etnolojî''' an '''nîjadnasî''' (bi yewnaniya kevnare: ἔθνος, ''ethnos'' ku tê wateya 'neteweyê')&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://oxforddictionaries.com/definition/english/ethno-?q=ethno |sernav=Definition of ethno- in Oxford Dictionaries (British &amp; World English) |malper=oxforddictionaries.com |roja-gihiştinê=2026-05-21 |ziman=en}}&lt;/ref&gt; qadeke akademîk û dîsîplînek e ku taybetmendiyên gelên cûda û têkiliyên di navbera wan de berawird dike û analîz dike (antropolojiya çandî, civakî, an sosyoçandî berawird bike).&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://oxforddictionaries.com/definition/english/ethnology?q=ethnology |sernav=Definition of ethnology in Oxford Dictionaries (British &amp; World English) |malper=oxforddictionaries.com |roja-gihiştinê=2026-05-21 |ziman=en}}&lt;/ref&gt;

== Dîsîplîna zanistî ==
Etnografî lêkolîna komeke tenê bi rêya têkiliya rasterast a bi çandê re dike, etnolojî jî lêkolînên ku ji aliyê etnografan ve hatine berhev kirine digire nav xwe û piştre jî bi çandên cûda re berawird dike û cudahiya di navbera wan de dertîne holê.

Têgeha ''ethnologia'' (etnolojî) bi navê [[Adam Franz Kollár]] (1718–1783) tê bibîranîn ku yekem car ji aliyê wî ve di berhema wî yê bi navê ''Historiae ivrisqve pvblici Regni Vngariae amoenitates'' de ku di sala 1783 de li [[Viyana|Viyanayê]] hatiye weşandin, bikar aniye û pênase kiriye. Adam Franz Kollár di vê berhema xwe de hewl daye ku &quot;zanista milet û gelan, an jî lêkolîna li ser mirovên zana ku ew tê de lêkolînên koka wan hebû, ziman, adet û saziyên miletên cûrbecûr û di dawiyê de li ser welat û cihên kevnar lêkolîn dikin ku bikaribin milet û gelan di serdema wan de çêtir binirxînin.&quot;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Civaknasî]]

[[en:Ethnology]]</text>
      <sha1>8e2eet2w773hztlad5co2bqj3nzhkgy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030127</id>
      <parentid>2030126</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T18:11:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2030127</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1824" sha1="fppas2uaepzkawgwktd1st0ji5mkcd6" xml:space="preserve">'''Etnolojî''' an '''nîjadnasî''' (bi yewnaniya kevnare: ἔθνος, ''ethnos'' ku tê wateya 'neteweyê')&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://oxforddictionaries.com/definition/english/ethno-?q=ethno |sernav=Definition of ethno- in Oxford Dictionaries (British &amp; World English) |malper=oxforddictionaries.com |roja-gihiştinê=2026-05-21 |ziman=en}}&lt;/ref&gt; qadeke akademîk û dîsîplînek e ku taybetmendiyên gelên cûda û têkiliyên di navbera wan de berawird dike û analîz dike (antropolojiya çandî, civakî, an sosyoçandî berawird bike).&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://oxforddictionaries.com/definition/english/ethnology?q=ethnology |sernav=Definition of ethnology in Oxford Dictionaries (British &amp; World English) |malper=oxforddictionaries.com |roja-gihiştinê=2026-05-21 |ziman=en}}&lt;/ref&gt;

== Dîsîplîna zanistî ==
Etnografî lêkolîna komeke tenê bi rêya têkiliya rasterast a bi çandê re dike, etnolojî jî lêkolînên ku ji aliyê etnografan ve hatine berhev kirine digire nav xwe û piştre jî bi çandên cûda re berawird dike û cudahiya di navbera wan de dertîne holê.

Têgeha ''ethnologia'' (etnolojî) bi navê [[Adam Franz Kollár]] (1718–1783) tê bibîranîn ku yekem car ji aliyê wî ve di berhema wî yê bi navê ''Historiae ivrisqve pvblici Regni Vngariae amoenitates'' de ku di sala 1783 de li [[Viyana|Viyanayê]] hatiye weşandin, bikar aniye û pênase kiriye. Adam Franz Kollár di vê berhema xwe de hewl daye ku &quot;zanista milet û gelan, an jî lêkolîna li ser mirovên zana ku tê de lêkolînên eslê wan hebû, ziman, edet û saziyên miletên cûrbecûr û di dawiyê de li ser welat û cihên kevnar lêkolîn dikin ku bikaribin milet û gelan di serdema wan de çêtir binirxînin.&quot;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Civaknasî]]

[[en:Ethnology]]</text>
      <sha1>fppas2uaepzkawgwktd1st0ji5mkcd6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030128</id>
      <parentid>2030127</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T18:14:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2030128</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2126" sha1="b23gxx2al857xsszmkr4nv2wzm1aj2m" xml:space="preserve">'''Etnolojî''' an '''nîjadnasî''' (bi yewnaniya kevnare: ἔθνος, ''ethnos'' ku tê wateya 'neteweyê')&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://oxforddictionaries.com/definition/english/ethno-?q=ethno |sernav=Definition of ethno- in Oxford Dictionaries (British &amp; World English) |malper=oxforddictionaries.com |roja-gihiştinê=2026-05-21 |ziman=en}}&lt;/ref&gt; qadeke akademîk û dîsîplînek e ku taybetmendiyên gelên cûda û têkiliyên di navbera wan de berawird dike û analîz dike (antropolojiya çandî, civakî, an sosyoçandî berawird bike).&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://oxforddictionaries.com/definition/english/ethnology?q=ethnology |sernav=Definition of ethnology in Oxford Dictionaries (British &amp; World English) |malper=oxforddictionaries.com |roja-gihiştinê=2026-05-21 |ziman=en}}&lt;/ref&gt;

== Dîsîplîna zanistî ==
Etnografî lêkolîna komeke tenê bi rêya têkiliya rasterast a bi çandê re dike, etnolojî jî lêkolînên ku ji aliyê etnografan ve hatine berhev kirine digire nav xwe û piştre jî bi çandên cûda re berawird dike û cudahiya di navbera wan de dertîne holê.

Têgeha ''ethnologia'' (etnolojî) bi navê [[Adam Franz Kollár]] (1718–1783) tê bibîranîn ku yekem car ji aliyê wî ve di berhema wî yê bi navê ''Historiae ivrisqve pvblici Regni Vngariae amoenitates'' de ku di sala 1783 de li [[Viyana|Viyanayê]] hatiye weşandin, bikar aniye û pênase kiriye. Adam Franz Kollár di vê berhema xwe de hewl daye ku &quot;zanista milet û gelan, an jî lêkolîna li ser mirovên zana ku tê de lêkolînên eslê wan hebû, ziman, edet û saziyên miletên cûrbecûr û di dawiyê de li ser welat û cihên kevnar lêkolîn dikin ku bikaribin milet û gelan di serdema wan de çêtir binirxînin.&quot;

Eleqederiya Kollár bi pirrengiya zimanî û çandî ji ber rewşa li padîşahiya wî ya pir-etnîkî û pirzimanî ya Mecaristanê û rehên wî yên di nav Slovakên wê de û ji ber guhertinên ku piştî paşvekişîna gav bi gav a xanedaniya osmanî ya li balkanan dest pê kiriye, zêde bûye.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Civaknasî]]

[[en:Ethnology]]</text>
      <sha1>b23gxx2al857xsszmkr4nv2wzm1aj2m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030132</id>
      <parentid>2030128</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T18:42:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Rakirina înterwîkiyên kevn</comment>
      <origin>2030132</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2108" sha1="d3uxg63voe348mdenteox5yrxjx3y7j" xml:space="preserve">'''Etnolojî''' an '''nîjadnasî''' (bi yewnaniya kevnare: ἔθνος, ''ethnos'' ku tê wateya 'neteweyê')&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://oxforddictionaries.com/definition/english/ethno-?q=ethno |sernav=Definition of ethno- in Oxford Dictionaries (British &amp; World English) |malper=oxforddictionaries.com |roja-gihiştinê=2026-05-21 |ziman=en}}&lt;/ref&gt; qadeke akademîk û dîsîplînek e ku taybetmendiyên gelên cûda û têkiliyên di navbera wan de berawird dike û analîz dike (antropolojiya çandî, civakî, an sosyoçandî berawird bike).&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://oxforddictionaries.com/definition/english/ethnology?q=ethnology |sernav=Definition of ethnology in Oxford Dictionaries (British &amp; World English) |malper=oxforddictionaries.com |roja-gihiştinê=2026-05-21 |ziman=en}}&lt;/ref&gt;

== Dîsîplîna zanistî ==
Etnografî lêkolîna komeke tenê bi rêya têkiliya rasterast a bi çandê re dike, etnolojî jî lêkolînên ku ji aliyê etnografan ve hatine berhev kirine digire nav xwe û piştre jî bi çandên cûda re berawird dike û cudahiya di navbera wan de dertîne holê.

Têgeha ''ethnologia'' (etnolojî) bi navê [[Adam Franz Kollár]] (1718–1783) tê bibîranîn ku yekem car ji aliyê wî ve di berhema wî yê bi navê ''Historiae ivrisqve pvblici Regni Vngariae amoenitates'' de ku di sala 1783 de li [[Viyana|Viyanayê]] hatiye weşandin, bikar aniye û pênase kiriye. Adam Franz Kollár di vê berhema xwe de hewl daye ku &quot;zanista milet û gelan, an jî lêkolîna li ser mirovên zana ku tê de lêkolînên eslê wan hebû, ziman, edet û saziyên miletên cûrbecûr û di dawiyê de li ser welat û cihên kevnar lêkolîn dikin ku bikaribin milet û gelan di serdema wan de çêtir binirxînin.&quot;

Eleqederiya Kollár bi pirrengiya zimanî û çandî ji ber rewşa li padîşahiya wî ya pir-etnîkî û pirzimanî ya Mecaristanê û rehên wî yên di nav Slovakên wê de û ji ber guhertinên ku piştî paşvekişîna gav bi gav a xanedaniya osmanî ya li balkanan dest pê kiriye, zêde bûye.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Civaknasî]]</text>
      <sha1>d3uxg63voe348mdenteox5yrxjx3y7j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030135</id>
      <parentid>2030132</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T19:32:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[User:Balyozxane/skrîpt/py/kuCosmeticsCore.py|Bot]]: Paqijiyên kozmetîk (+Kategoriya sereke, Binê standard kir, Lînk paqij kir.)</comment>
      <origin>2030135</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2127" sha1="iqyaozi2x34w1hg4rvb4rxz56dlpnbv" xml:space="preserve">'''Etnolojî''' an '''nîjadnasî''' (bi yewnaniya kevnare: ἔθνος, ''ethnos'' ku tê wateya 'neteweyê')&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://oxforddictionaries.com/definition/english/ethno-?q=ethno |sernav=Definition of ethno- in Oxford Dictionaries (British &amp; World English) |malper=oxforddictionaries.com |roja-gihiştinê=2026-05-21 |ziman=en}}&lt;/ref&gt; qadeke akademîk û dîsîplînek e ku taybetmendiyên gelên cûda û têkiliyên di navbera wan de berawird dike û analîz dike (antropolojiya çandî, civakî, an sosyoçandî berawird bike).&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://oxforddictionaries.com/definition/english/ethnology?q=ethnology |sernav=Definition of ethnology in Oxford Dictionaries (British &amp; World English) |malper=oxforddictionaries.com |roja-gihiştinê=2026-05-21 |ziman=en}}&lt;/ref&gt;

== Dîsîplîna zanistî ==
Etnografî lêkolîna komeke tenê bi rêya têkiliya rasterast a bi çandê re dike, etnolojî jî lêkolînên ku ji aliyê etnografan ve hatine berhev kirine digire nav xwe û piştre jî bi çandên cûda re berawird dike û cudahiya di navbera wan de dertîne holê.

Têgeha ''ethnologia'' (etnolojî) bi navê [[Adam Franz Kollár]] (1718–1783) tê bibîranîn ku yekem car ji aliyê wî ve di berhema wî yê bi navê ''Historiae ivrisqve pvblici Regni Vngariae amoenitates'' de ku di sala 1783 de li [[Viyana]]yê hatiye weşandin, bikar aniye û pênase kiriye. Adam Franz Kollár di vê berhema xwe de hewl daye ku &quot;zanista milet û gelan, an jî lêkolîna li ser mirovên zana ku tê de lêkolînên eslê wan hebû, ziman, edet û saziyên miletên cûrbecûr û di dawiyê de li ser welat û cihên kevnar lêkolîn dikin ku bikaribin milet û gelan di serdema wan de çêtir binirxînin.&quot;

Eleqederiya Kollár bi pirrengiya zimanî û çandî ji ber rewşa li padîşahiya wî ya pir-etnîkî û pirzimanî ya Mecaristanê û rehên wî yên di nav Slovakên wê de û ji ber guhertinên ku piştî paşvekişîna gav bi gav a xanedaniya osmanî ya li balkanan dest pê kiriye, zêde bûye.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Civaknasî]]
[[Kategorî:Etnolojî| ]]</text>
      <sha1>iqyaozi2x34w1hg4rvb4rxz56dlpnbv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030139</id>
      <parentid>2030135</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T21:29:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2030139</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2631" sha1="4s6ccwcrjzv4hzsq7uy8rl0jbh602eg" xml:space="preserve">'''Etnolojî''' an '''nîjadnasî''' (bi yewnaniya kevnare: ἔθνος, ''ethnos'' ku tê wateya 'neteweyê')&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://oxforddictionaries.com/definition/english/ethno-?q=ethno |sernav=Definition of ethno- in Oxford Dictionaries (British &amp; World English) |malper=oxforddictionaries.com |roja-gihiştinê=2026-05-21 |ziman=en}}&lt;/ref&gt; qadeke akademîk û dîsîplînek e ku taybetmendiyên gelên cûda û têkiliyên di navbera wan de berawird dike û analîz dike (antropolojiya çandî, civakî, an sosyoçandî berawird bike).&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://oxforddictionaries.com/definition/english/ethnology?q=ethnology |sernav=Definition of ethnology in Oxford Dictionaries (British &amp; World English) |malper=oxforddictionaries.com |roja-gihiştinê=2026-05-21 |ziman=en}}&lt;/ref&gt;

== Dîsîplîna zanistî ==
Etnografî lêkolîna komeke tenê bi rêya têkiliya rasterast a bi çandê re dike, etnolojî jî lêkolînên ku ji aliyê etnografan ve hatine berhev kirine digire nav xwe û piştre jî bi çandên cûda re berawird dike û cudahiya di navbera wan de dertîne holê.

Têgeha ''ethnologia'' (etnolojî) bi navê [[Adam Franz Kollár]] (1718–1783) tê bibîranîn ku yekem car ji aliyê wî ve di berhema wî yê bi navê ''Historiae ivrisqve pvblici Regni Vngariae amoenitates'' de ku di sala 1783 de li [[Viyana]]yê hatiye weşandin, bikar aniye û pênase kiriye. Adam Franz Kollár di vê berhema xwe de hewl daye ku &quot;zanista milet û gelan, an jî lêkolîna li ser mirovên zana ku tê de lêkolînên eslê wan hebû, ziman, edet û saziyên miletên cûrbecûr û di dawiyê de li ser welat û cihên kevnar lêkolîn dikin ku bikaribin milet û gelan di serdema wan de çêtir binirxînin.&quot;

Eleqederiya Kollár bi pirrengiya zimanî û çandî ji ber rewşa li padîşahiya wî ya pir-etnîkî û pirzimanî ya Mecaristanê û rehên wî yên di nav Slovakên wê de û ji ber guhertinên ku piştî paşvekişîna gav bi gav a xanedaniya osmanî ya li balkanan dest pê kiriye, zêde bûye.

Li hinek deverên cîhanê, etnolojî li ser rêyên serbixwe yên lêkolîn û doktrîna pedagojîk pêşketiye ku antropolojiya çandî bi taybetî li Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê û antropolojiya civakî li Brîtanyaya Mezin serdest bûye. Cudahiya di navbera her sê têgehan de her ku diçe nezelal dibe. Etnolojî ji dawiya sedsala 18an vir ve, bi taybetî li Ewropayê, wekê qadeke akademîk tê hesibandin û carinan wekê her lêkolîneke berawirdî ya komên mirovan hatiye femkirin.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Civaknasî]]
[[Kategorî:Etnolojî| ]]</text>
      <sha1>4s6ccwcrjzv4hzsq7uy8rl0jbh602eg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030140</id>
      <parentid>2030139</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T21:31:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2030140</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2822" sha1="s68wasq2jwycxa3dnkilxfz891yc6s4" xml:space="preserve">'''Etnolojî''' an '''nîjadnasî''' (bi yewnaniya kevnare: ἔθνος, ''ethnos'' ku tê wateya 'neteweyê')&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://oxforddictionaries.com/definition/english/ethno-?q=ethno |sernav=Definition of ethno- in Oxford Dictionaries (British &amp; World English) |malper=oxforddictionaries.com |roja-gihiştinê=2026-05-21 |ziman=en}}&lt;/ref&gt; qadeke akademîk û dîsîplînek e ku taybetmendiyên gelên cûda û têkiliyên di navbera wan de berawird dike û analîz dike (antropolojiya çandî, civakî, an sosyoçandî berawird bike).&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://oxforddictionaries.com/definition/english/ethnology?q=ethnology |sernav=Definition of ethnology in Oxford Dictionaries (British &amp; World English) |malper=oxforddictionaries.com |roja-gihiştinê=2026-05-21 |ziman=en}}&lt;/ref&gt;

== Dîsîplîna zanistî ==
Etnografî lêkolîna komeke tenê bi rêya têkiliya rasterast a bi çandê re dike, etnolojî jî lêkolînên ku ji aliyê etnografan ve hatine berhev kirine digire nav xwe û piştre jî bi çandên cûda re berawird dike û cudahiya di navbera wan de dertîne holê.

Têgeha ''ethnologia'' (etnolojî) bi navê [[Adam Franz Kollár]] (1718–1783) tê bibîranîn ku yekem car ji aliyê wî ve di berhema wî yê bi navê ''Historiae ivrisqve pvblici Regni Vngariae amoenitates'' de ku di sala 1783 de li [[Viyana]]yê hatiye weşandin, bikar aniye û pênase kiriye. Adam Franz Kollár di vê berhema xwe de hewl daye ku &quot;zanista milet û gelan, an jî lêkolîna li ser mirovên zana ku tê de lêkolînên eslê wan hebû, ziman, edet û saziyên miletên cûrbecûr û di dawiyê de li ser welat û cihên kevnar lêkolîn dikin ku bikaribin milet û gelan di serdema wan de çêtir binirxînin.&quot;

Eleqederiya Kollár bi pirrengiya zimanî û çandî ji ber rewşa li padîşahiya wî ya pir-etnîkî û pirzimanî ya Mecaristanê û rehên wî yên di nav Slovakên wê de û ji ber guhertinên ku piştî paşvekişîna gav bi gav a xanedaniya osmanî ya li balkanan dest pê kiriye, zêde bûye.

Li hinek deverên cîhanê, etnolojî li ser rêyên serbixwe yên lêkolîn û doktrîna pedagojîk pêşketiye ku antropolojiya çandî bi taybetî li Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê û antropolojiya civakî li Brîtanyaya Mezin serdest bûye. Cudahiya di navbera her sê têgehan de her ku diçe nezelal dibe. Etnolojî ji dawiya sedsala 18an vir ve, bi taybetî li Ewropayê, wekê qadeke akademîk tê hesibandin û carinan wekê her lêkolîneke berawirdî ya komên mirovan hatiye femkirin.

Lêkolîna Amerîkayê di sedsala 15an de ji aliyê keşifgerên ewropî ve roleke girîng di formulekirina têgehên nû yên Rojava (cîhana rojava) de, wekê têgehên &quot;din&quot; de lîstiye.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Civaknasî]]
[[Kategorî:Etnolojî| ]]</text>
      <sha1>s68wasq2jwycxa3dnkilxfz891yc6s4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030142</id>
      <parentid>2030140</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T21:37:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2030142</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2997" sha1="idk5iuijymf2fq5csg6tnth8eenm7d3" xml:space="preserve">'''Etnolojî''' an '''nîjadnasî''' (bi yewnaniya kevnare: ἔθνος, ''ethnos'' ku tê wateya 'neteweyê')&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://oxforddictionaries.com/definition/english/ethno-?q=ethno |sernav=Definition of ethno- in Oxford Dictionaries (British &amp; World English) |malper=oxforddictionaries.com |roja-gihiştinê=2026-05-21 |ziman=en}}&lt;/ref&gt; qadeke akademîk û dîsîplînek e ku taybetmendiyên gelên cûda û têkiliyên di navbera wan de berawird dike û analîz dike (antropolojiya çandî, civakî, an sosyoçandî berawird bike).&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://oxforddictionaries.com/definition/english/ethnology?q=ethnology |sernav=Definition of ethnology in Oxford Dictionaries (British &amp; World English) |malper=oxforddictionaries.com |roja-gihiştinê=2026-05-21 |ziman=en}}&lt;/ref&gt;

== Dîsîplîna zanistî ==
Etnografî lêkolîna komeke tenê bi rêya têkiliya rasterast a bi çandê re dike, etnolojî jî lêkolînên ku ji aliyê etnografan ve hatine berhev kirine digire nav xwe û piştre jî bi çandên cûda re berawird dike û cudahiya di navbera wan de dertîne holê.

Têgeha ''ethnologia'' (etnolojî) bi navê [[Adam Franz Kollár]] (1718–1783) tê bibîranîn ku yekem car ji aliyê wî ve di berhema wî yê bi navê ''Historiae ivrisqve pvblici Regni Vngariae amoenitates'' de ku di sala 1783 de li [[Viyana]]yê hatiye weşandin, bikar aniye û pênase kiriye. Adam Franz Kollár di vê berhema xwe de hewl daye ku &quot;zanista milet û gelan, an jî lêkolîna li ser mirovên zana ku tê de lêkolînên eslê wan hebû, ziman, edet û saziyên miletên cûrbecûr û di dawiyê de li ser welat û cihên kevnar lêkolîn dikin ku bikaribin milet û gelan di serdema wan de çêtir binirxînin.&quot;

Eleqederiya Kollár bi pirrengiya zimanî û çandî ji ber rewşa li padîşahiya wî ya pir-etnîkî û pirzimanî ya Mecaristanê û rehên wî yên di nav Slovakên wê de û ji ber guhertinên ku piştî paşvekişîna gav bi gav a xanedaniya osmanî ya li balkanan dest pê kiriye, zêde bûye.

Li hinek deverên cîhanê, etnolojî li ser rêyên serbixwe yên lêkolîn û doktrîna pedagojîk pêşketiye ku antropolojiya çandî bi taybetî li Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê û antropolojiya civakî li Brîtanyaya Mezin serdest bûye. Cudahiya di navbera her sê têgehan de her ku diçe nezelal dibe. Etnolojî ji dawiya sedsala 18an vir ve, bi taybetî li Ewropayê, wekê qadeke akademîk tê hesibandin û carinan wekê her lêkolîneke berawirdî ya komên mirovan hatiye femkirin.

Lêkolîna Amerîkayê di sedsala 15an de ji aliyê keşifgerên ewropî ve roleke girîng di formulekirina têgehên nû yên Rojava (cîhana rojava) de, wekê têgehên &quot;din&quot; de lîstiye. Bi vî awayê şaristanî bi awayekê dualîst li hemberê barbariyê wekê dijber hatiye dîtin ku ev dijberiyeke avakar a klasîk ê pêkhateya etnosentrîzma berfireh bû.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Civaknasî]]
[[Kategorî:Etnolojî| ]]</text>
      <sha1>idk5iuijymf2fq5csg6tnth8eenm7d3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030143</id>
      <parentid>2030142</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T21:51:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Dîsîplîna zanistî */</comment>
      <origin>2030143</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3730" sha1="lx6rg4njbplq7m1vpx6pge6bmz5ecu1" xml:space="preserve">'''Etnolojî''' an '''nîjadnasî''' (bi yewnaniya kevnare: ἔθνος, ''ethnos'' ku tê wateya 'neteweyê')&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://oxforddictionaries.com/definition/english/ethno-?q=ethno |sernav=Definition of ethno- in Oxford Dictionaries (British &amp; World English) |malper=oxforddictionaries.com |roja-gihiştinê=2026-05-21 |ziman=en}}&lt;/ref&gt; qadeke akademîk û dîsîplînek e ku taybetmendiyên gelên cûda û têkiliyên di navbera wan de berawird dike û analîz dike (antropolojiya çandî, civakî, an sosyoçandî berawird bike).&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://oxforddictionaries.com/definition/english/ethnology?q=ethnology |sernav=Definition of ethnology in Oxford Dictionaries (British &amp; World English) |malper=oxforddictionaries.com |roja-gihiştinê=2026-05-21 |ziman=en}}&lt;/ref&gt;

== Dîsîplîna zanistî ==
Etnografî lêkolîna komeke tenê bi rêya têkiliya rasterast a bi çandê re dike, etnolojî jî lêkolînên ku ji aliyê etnografan ve hatine berhev kirine digire nav xwe û piştre jî bi çandên cûda re berawird dike û cudahiya di navbera wan de dertîne holê.

Têgeha ''ethnologia'' (etnolojî) bi navê [[Adam Franz Kollár]] (1718–1783) tê bibîranîn ku yekem car ji aliyê wî ve di berhema wî yê bi navê ''Historiae ivrisqve pvblici Regni Vngariae amoenitates'' de ku di sala 1783 de li [[Viyana]]yê hatiye weşandin, bikar aniye û pênase kiriye.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The anthropological tradition in Slovenia |weşanger=Routledge |tarîx=2013-04-15 |rr=185–197 |isbn=978-0-203-42657-9 |url=https://doi.org/10.4324/9780203426579-19}}&lt;/ref&gt; Adam Franz Kollár di vê berhema xwe de hewl daye ku &quot;zanista milet û gelan, an jî lêkolîna li ser mirovên zana ku tê de lêkolînên eslê wan hebû, ziman, edet û saziyên miletên cûrbecûr û di dawiyê de li ser welat û cihên kevnar lêkolîn dikin ku bikaribin milet û gelan di serdema wan de çêtir binirxînin.&quot;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Longue Durée of Irenicism in the Thought of Adam František Kollár (1718–1783) |paşnav=Shore |pêşnav=Paul |weşanger=BRILL |tarîx=2022-11-11 |rr=382–401 |isbn=978-90-04-52744-7 |url=https://doi.org/10.1163/9789004527447_015}}&lt;/ref&gt;

Eleqederiya Kollár bi pirrengiya zimanî û çandî ji ber rewşa li padîşahiya wî ya pir-etnîkî û pirzimanî ya Mecaristanê û rehên wî yên di nav Slovakên wê de û ji ber guhertinên ku piştî paşvekişîna gav bi gav a xanedaniya osmanî ya li balkanan dest pê kiriye, zêde bûye.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Discovering the whole of humankind: The genesis of anthropology through the Hegelian looking-glass |weşanger=Routledge |tarîx=2013-04-15 |rr=74–88 |isbn=978-0-203-42657-9 |url=https://doi.org/10.4324/9780203426579-10}}&lt;/ref&gt;

Li hinek deverên cîhanê, etnolojî li ser rêyên serbixwe yên lêkolîn û doktrîna pedagojîk pêşketiye ku antropolojiya çandî bi taybetî li Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê û antropolojiya civakî li Brîtanyaya Mezin serdest bûye. Cudahiya di navbera her sê têgehan de her ku diçe nezelal dibe. Etnolojî ji dawiya sedsala 18an vir ve, bi taybetî li Ewropayê, wekê qadeke akademîk tê hesibandin û carinan wekê her lêkolîneke berawirdî ya komên mirovan hatiye femkirin.

Lêkolîna Amerîkayê di sedsala 15an de ji aliyê keşifgerên ewropî ve roleke girîng di formulekirina têgehên nû yên Rojava (cîhana rojava) de, wekê têgehên &quot;din&quot; de lîstiye. Bi vî awayê şaristanî bi awayekê dualîst li hemberê barbariyê wekê dijber hatiye dîtin ku ev dijberiyeke avakar a klasîk ê pêkhateya etnosentrîzma berfireh bû.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Civaknasî]]
[[Kategorî:Etnolojî| ]]</text>
      <sha1>lx6rg4njbplq7m1vpx6pge6bmz5ecu1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030152</id>
      <parentid>2030143</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T04:10:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Dîsîplîna zanistî */</comment>
      <origin>2030152</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3730" sha1="anow9du7ks6taoeuuaes1zpnfs2sgm9" xml:space="preserve">'''Etnolojî''' an '''nîjadnasî''' (bi yewnaniya kevnare: ἔθνος, ''ethnos'' ku tê wateya 'neteweyê')&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://oxforddictionaries.com/definition/english/ethno-?q=ethno |sernav=Definition of ethno- in Oxford Dictionaries (British &amp; World English) |malper=oxforddictionaries.com |roja-gihiştinê=2026-05-21 |ziman=en}}&lt;/ref&gt; qadeke akademîk û dîsîplînek e ku taybetmendiyên gelên cûda û têkiliyên di navbera wan de berawird dike û analîz dike (antropolojiya çandî, civakî, an sosyoçandî berawird bike).&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://oxforddictionaries.com/definition/english/ethnology?q=ethnology |sernav=Definition of ethnology in Oxford Dictionaries (British &amp; World English) |malper=oxforddictionaries.com |roja-gihiştinê=2026-05-21 |ziman=en}}&lt;/ref&gt;

== Dîsîplîna zanistî ==
Etnografî lêkolîna komeke tenê bi rêya têkiliya rasterast a bi çandê re dike, etnolojî jî lêkolînên ku ji aliyê etnografan ve hatine berhev kirine digire nav xwe û piştre jî bi çandên cûda re berawird dike û cudahiya di navbera wan de dertîne holê.

Têgeha ''ethnologia'' (etnolojî) bi navê [[Adam Franz Kollár]] (1718–1783) tê bibîranîn ku yekem car ji aliyê wî ve di berhema wî yê bi navê ''Historiae ivrisqve pvblici Regni Vngariae amoenitates'' de ku di sala 1783 de li [[Viyana]]yê hatiye weşandin, bikar aniye û pênase kiriye.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The anthropological tradition in Slovenia |weşanger=Routledge |tarîx=2013-04-15 |rr=185–197 |isbn=978-0-203-42657-9 |url=https://doi.org/10.4324/9780203426579-19}}&lt;/ref&gt; Adam Franz Kollár di vê berhema xwe de hewl daye ku &quot;zanista milet û gelan, an jî lêkolîna li ser mirovên zana ku tê de lêkolînên eslê wan hebû, ziman, edet û saziyên miletên cûrbecûr û di dawiyê de li ser welat û cihên kevnar lêkolîn kiriye ku bikaribe milet û gelan di serdema wan de çêtir binirxînin.&quot;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Longue Durée of Irenicism in the Thought of Adam František Kollár (1718–1783) |paşnav=Shore |pêşnav=Paul |weşanger=BRILL |tarîx=2022-11-11 |rr=382–401 |isbn=978-90-04-52744-7 |url=https://doi.org/10.1163/9789004527447_015}}&lt;/ref&gt;

Eleqederiya Kollár bi pirrengiya zimanî û çandî ji ber rewşa li padîşahiya wî ya pir-etnîkî û pirzimanî ya Mecaristanê û rehên wî yên di nav Slovakên wê de û ji ber guhertinên ku piştî paşvekişîna gav bi gav a xanedaniya osmanî ya li balkanan dest pê kiriye, zêde bûye.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Discovering the whole of humankind: The genesis of anthropology through the Hegelian looking-glass |weşanger=Routledge |tarîx=2013-04-15 |rr=74–88 |isbn=978-0-203-42657-9 |url=https://doi.org/10.4324/9780203426579-10}}&lt;/ref&gt;

Li hinek deverên cîhanê, etnolojî li ser rêyên serbixwe yên lêkolîn û doktrîna pedagojîk pêşketiye ku antropolojiya çandî bi taybetî li Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê û antropolojiya civakî li Brîtanyaya Mezin serdest bûye. Cudahiya di navbera her sê têgehan de her ku diçe nezelal dibe. Etnolojî ji dawiya sedsala 18an vir ve, bi taybetî li Ewropayê, wekê qadeke akademîk tê hesibandin û carinan wekê her lêkolîneke berawirdî ya komên mirovan hatiye femkirin.

Lêkolîna Amerîkayê di sedsala 15an de ji aliyê keşifgerên ewropî ve roleke girîng di formulekirina têgehên nû yên Rojava (cîhana rojava) de, wekê têgehên &quot;din&quot; de lîstiye. Bi vî awayê şaristanî bi awayekê dualîst li hemberê barbariyê wekê dijber hatiye dîtin ku ev dijberiyeke avakar a klasîk ê pêkhateya etnosentrîzma berfireh bû.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Civaknasî]]
[[Kategorî:Etnolojî| ]]</text>
      <sha1>anow9du7ks6taoeuuaes1zpnfs2sgm9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030277</id>
      <parentid>2030152</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T11:12:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: +{{[[Şablon:Kontrola otorîteyê|Kontrola otorîteyê]]}} (bnr. [[Taybet:PermanentLink/1295521#Şablona_Kontrola_otorîteyê|gotûbêjê]]); paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.)</comment>
      <origin>2030277</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3756" sha1="1gblztywbjtx0t0h7rp24snjqpgiolq" xml:space="preserve">'''Etnolojî''' an '''nîjadnasî''' (bi yewnaniya kevnare: ἔθνος, ''ethnos'' ku tê wateya 'neteweyê')&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://oxforddictionaries.com/definition/english/ethno-?q=ethno |sernav=Definition of ethno- in Oxford Dictionaries (British &amp; World English) |malper=oxforddictionaries.com |roja-gihiştinê=2026-05-21 |ziman=en}}&lt;/ref&gt; qadeke akademîk û dîsîplînek e ku taybetmendiyên gelên cûda û têkiliyên di navbera wan de berawird dike û analîz dike (antropolojiya çandî, civakî, an sosyoçandî berawird bike).&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=http://oxforddictionaries.com/definition/english/ethnology?q=ethnology |sernav=Definition of ethnology in Oxford Dictionaries (British &amp; World English) |malper=oxforddictionaries.com |roja-gihiştinê=2026-05-21 |ziman=en}}&lt;/ref&gt;

== Dîsîplîna zanistî ==
Etnografî lêkolîna komeke tenê bi rêya têkiliya rasterast a bi çandê re dike, etnolojî jî lêkolînên ku ji aliyê etnografan ve hatine berhev kirine digire nav xwe û piştre jî bi çandên cûda re berawird dike û cudahiya di navbera wan de dertîne holê.

Têgeha ''ethnologia'' (etnolojî) bi navê [[Adam Franz Kollár]] (1718–1783) tê bibîranîn ku yekem car ji aliyê wî ve di berhema wî yê bi navê ''Historiae ivrisqve pvblici Regni Vngariae amoenitates'' de ku di sala 1783 de li [[Viyana]]yê hatiye weşandin, bikar aniye û pênase kiriye.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The anthropological tradition in Slovenia |weşanger=Routledge |tarîx=2013-04-15 |rr=185–197 |isbn=978-0-203-42657-9 |url=https://doi.org/10.4324/9780203426579-19}}&lt;/ref&gt; Adam Franz Kollár di vê berhema xwe de hewl daye ku &quot;zanista milet û gelan, an jî lêkolîna li ser mirovên zana ku tê de lêkolînên eslê wan hebû, ziman, edet û saziyên miletên cûrbecûr û di dawiyê de li ser welat û cihên kevnar lêkolîn kiriye ku bikaribe milet û gelan di serdema wan de çêtir binirxînin.&quot;&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=The Longue Durée of Irenicism in the Thought of Adam František Kollár (1718–1783) |paşnav=Shore |pêşnav=Paul |weşanger=BRILL |tarîx=2022-11-11 |rr=382–401 |isbn=978-90-04-52744-7 |url=https://doi.org/10.1163/9789004527447_015}}&lt;/ref&gt;

Eleqederiya Kollár bi pirrengiya zimanî û çandî ji ber rewşa li padîşahiya wî ya pir-etnîkî û pirzimanî ya Mecaristanê û rehên wî yên di nav Slovakên wê de û ji ber guhertinên ku piştî paşvekişîna gav bi gav a xanedaniya osmanî ya li balkanan dest pê kiriye, zêde bûye.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |sernav=Discovering the whole of humankind: The genesis of anthropology through the Hegelian looking-glass |weşanger=Routledge |tarîx=2013-04-15 |rr=74–88 |isbn=978-0-203-42657-9 |url=https://doi.org/10.4324/9780203426579-10}}&lt;/ref&gt;

Li hinek deverên cîhanê, etnolojî li ser rêyên serbixwe yên lêkolîn û doktrîna pedagojîk pêşketiye ku antropolojiya çandî bi taybetî li Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê û antropolojiya civakî li Brîtanyaya Mezin serdest bûye. Cudahiya di navbera her sê têgehan de her ku diçe nezelal dibe. Etnolojî ji dawiya sedsala 18an vir ve, bi taybetî li Ewropayê, wekê qadeke akademîk tê hesibandin û carinan wekê her lêkolîneke berawirdî ya komên mirovan hatiye femkirin.

Lêkolîna Amerîkayê di sedsala 15an de ji aliyê keşifgerên ewropî ve roleke girîng di formulekirina têgehên nû yên Rojava (cîhana rojava) de, wekê têgehên &quot;din&quot; de lîstiye. Bi vî awayê şaristanî bi awayekê dualîst li hemberê barbariyê wekê dijber hatiye dîtin ku ev dijberiyeke avakar a klasîk ê pêkhateya etnosentrîzma berfireh bû.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Civaknasî]]
[[Kategorî:Etnolojî| ]]</text>
      <sha1>1gblztywbjtx0t0h7rp24snjqpgiolq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proto kurdî</title>
    <ns>0</ns>
    <id>318542</id>
    <revision>
      <id>2030156</id>
      <timestamp>2026-05-22T04:39:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <comment>Rûpel bi &quot;'''Proto kurdî''' kurdiya kevn ê berê zimanê kurdî ya îro ye ku ji aliyê kurdên kevnare ve hatine axavtin. Hatiye texmînkirin ku di nav zimanê proto kurdî zimanê medî zimanê kardoxî û hwd hene. Di heman de zimanê proto kurdî di roja îro de wekê îranî ya bakurê rojava jî hatiye binavkirin ku ji zimanê proto kurdî zaravayên kurdî yên yên nûjen ên wekê kurmancî, soranî, zazakî, kelhurî, hwd jê derketine.&quot; hat çêkirin</comment>
      <origin>2030156</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="442" sha1="kjm0m7v2s0q4m6ipx8tcow8zt64kj9b" xml:space="preserve">'''Proto kurdî''' kurdiya kevn ê berê zimanê kurdî ya îro ye ku ji aliyê kurdên kevnare ve hatine axavtin. Hatiye texmînkirin ku di nav zimanê proto kurdî zimanê medî zimanê kardoxî û hwd hene. Di heman de zimanê proto kurdî di roja îro de wekê îranî ya bakurê rojava jî hatiye binavkirin ku ji zimanê proto kurdî zaravayên kurdî yên yên nûjen ên wekê kurmancî, soranî, zazakî, kelhurî, hwd jê derketine.</text>
      <sha1>kjm0m7v2s0q4m6ipx8tcow8zt64kj9b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030157</id>
      <parentid>2030156</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T04:45:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030157</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="662" sha1="8klqrao9evsbm8fpgogz4k8qzepskql" xml:space="preserve">'''Proto kurdî''' kurdiya kevn ê berê zimanê kurdî ya îro ye ku ji aliyê kurdên kevnare ve hatine axavtin. Hatiye texmînkirin ku di nav zimanê proto kurdî zimanê medî zimanê kardoxî û hwd hene. Di heman de zimanê proto kurdî di roja îro de wekê îranî ya bakurê rojava jî hatiye binavkirin ku ji zimanê proto kurdî zaravayên kurdî yên yên nûjen ên wekê kurmancî, soranî, zazakî, kelhurî, hwd jê derketine. Ji ber ku nivîsên nivîskî yên rasterast ên proto kurdî nehatine dîtin, ziman bi karanîna rêbazên zimannasî yên dîrokî yên berawirdî hatiye dîtin ku zimanê proto kurdî ji koka proto îranî derketiye.</text>
      <sha1>8klqrao9evsbm8fpgogz4k8qzepskql</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030158</id>
      <parentid>2030157</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T04:47:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030158</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="678" sha1="7l2g20ioc1huhz87eidz8moy72mjm3n" xml:space="preserve">'''Proto kurdî''' kurdiya kevn ê berê zimanê kurdî ya îro ye ku ji aliyê kurdên kevnare ve hatine axavtin. Hatiye texmînkirin ku di nav zimanê proto kurdî zimanê medî zimanê kardoxî, zimanê partî û hwd hene. Di heman de zimanê proto kurdî di roja îro de wekê îranî ya bakurê rojava jî hatiye binavkirin ku ji zimanê proto kurdî zaravayên kurdî yên yên nûjen ên wekê kurmancî, soranî, zazakî, kelhurî, hwd jê derketine. Ji ber ku nivîsên nivîskî yên rasterast ên proto kurdî nehatine dîtin, ziman bi karanîna rêbazên zimannasî yên dîrokî yên berawirdî hatiye dîtin ku zimanê proto kurdî ji koka proto îranî derketiye.</text>
      <sha1>7l2g20ioc1huhz87eidz8moy72mjm3n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030159</id>
      <parentid>2030158</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T04:47:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030159</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="708" sha1="ick982be54xmqy3hp961tpxs3yb6fan" xml:space="preserve">'''Proto kurdî''' kurdiya kevn ê berê zimanê kurdî ya îro ye ku ji aliyê kurdên kevnare ve hatine axavtin. Hatiye texmînkirin ku di nav zimanê proto kurdî zimanê medî zimanê kardoxî, zimanê partî û hwd hene. Di heman de zimanê proto kurdî di roja îro de wekê îranî ya bakurê rojava jî hatiye binavkirin ku ji zimanê proto kurdî zaravayên kurdî yên yên nûjen ên wekê kurmancî, soranî, zazakî, kelhurî, hwd jê derketine. Ji ber ku nivîsên nivîskî yên rasterast ên proto kurdî nehatine dîtin, ziman bi karanîna rêbazên zimannasî yên dîrokî yên berawirdî hatiye dîtin ku zimanê proto kurdî ji koka proto îranî derketiye.
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}</text>
      <sha1>ick982be54xmqy3hp961tpxs3yb6fan</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030160</id>
      <parentid>2030159</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T04:50:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030160</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1042" sha1="4fsmdoaz4hoklpu0lgrb4n2t5001rbx" xml:space="preserve">'''Proto kurdî''' kurdiya kevn ê berê zimanê kurdî ya îro ye ku ji aliyê kurdên kevnare ve hatine axavtin. Hatiye texmînkirin ku di nav zimanê proto kurdî zimanê medî zimanê kardoxî, zimanê partî û hwd hene.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.researchgate.net/publication/397253487_Proto-Kurdish_Historical_Development_and_Linguistic_Distinctiveness_within_the_Northwestern_Iranian_Languages |sernav=Proto-Kurdish Historical Development and Linguistic Distinctiveness within the Northwestern Iranian Languages}}&lt;/ref&gt; Di heman de zimanê proto kurdî di roja îro de wekê îranî ya bakurê rojava jî hatiye binavkirin ku ji zimanê proto kurdî zaravayên kurdî yên yên nûjen ên wekê kurmancî, soranî, zazakî, kelhurî, hwd jê derketine. Ji ber ku nivîsên nivîskî yên rasterast ên proto kurdî nehatine dîtin, ziman bi karanîna rêbazên zimannasî yên dîrokî yên berawirdî hatiye dîtin ku zimanê proto kurdî ji koka proto îranî derketiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}</text>
      <sha1>4fsmdoaz4hoklpu0lgrb4n2t5001rbx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030161</id>
      <parentid>2030160</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T04:53:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030161</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1062" sha1="caupnkvdlm7qvagdt4z2usvxrpa31jg" xml:space="preserve">'''Proto kurdî''' kurdiya kevn ê berê zimanê kurdî ya îro ye ku ji aliyê kurdên kevnare ve hatine axavtin. Hatiye texmînkirin ku di nav zimanê proto kurdî zimanê medî zimanê kardoxî, zimanê partî û hwd hene.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.researchgate.net/publication/397253487_Proto-Kurdish_Historical_Development_and_Linguistic_Distinctiveness_within_the_Northwestern_Iranian_Languages |sernav=Proto-Kurdish Historical Development and Linguistic Distinctiveness within the Northwestern Iranian Languages}}&lt;/ref&gt; Di heman de zimanê proto kurdî di roja îro de wekê îranî ya bakurê rojava jî hatiye binavkirin ku ji zimanê proto kurdî zaravayên kurdî yên yên nûjen ên wekê kurmancî, soranî, zazakî, kelhurî, hwd jê derketine. Ji ber ku nivîsên nivîskî yên rasterast ên proto kurdî nehatine dîtin, ziman bi karanîna rêbazên zimannasî yên dîrokî yên berawirdî hatiye dîtin ku zimanê proto kurdî ji koka proto îranî derketiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
== Taybetmendî ==

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}</text>
      <sha1>caupnkvdlm7qvagdt4z2usvxrpa31jg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030162</id>
      <parentid>2030161</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T04:55:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2030162</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1295" sha1="7h1xx9tbu966jkwiwy9widd10tm5m0b" xml:space="preserve">'''Proto kurdî''' kurdiya kevn ê berê zimanê kurdî ya îro ye ku ji aliyê kurdên kevnare ve hatine axavtin. Hatiye texmînkirin ku di nav zimanê proto kurdî zimanê medî zimanê kardoxî, zimanê partî û hwd hene.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.researchgate.net/publication/397253487_Proto-Kurdish_Historical_Development_and_Linguistic_Distinctiveness_within_the_Northwestern_Iranian_Languages |sernav=Proto-Kurdish Historical Development and Linguistic Distinctiveness within the Northwestern Iranian Languages}}&lt;/ref&gt; Di heman de zimanê proto kurdî di roja îro de wekê îranî ya bakurê rojava jî hatiye binavkirin ku ji zimanê proto kurdî zaravayên kurdî yên yên nûjen ên wekê kurmancî, soranî, zazakî, kelhurî, hwd jê derketine. Ji ber ku nivîsên nivîskî yên rasterast ên proto kurdî nehatine dîtin, ziman bi karanîna rêbazên zimannasî yên dîrokî yên berawirdî hatiye dîtin ku zimanê proto kurdî ji koka proto îranî derketiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
== Taybetmendî ==
Di warê zimannasî de proto kurdî taybetmendiyên tîpîk ên koma zimanên îranî yên bakurê rojava nîşan dide û ji aliyê fonetîk û avaniyê ve ji zimanên îranî yên başûrê rojavayî yên wekê farisî pir cuda ye.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}</text>
      <sha1>7h1xx9tbu966jkwiwy9widd10tm5m0b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030163</id>
      <parentid>2030162</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T04:56:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <comment>/* Taybetmendî */</comment>
      <origin>2030163</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1303" sha1="sig6v5haaw3tpgu9yt62w312z74xtnn" xml:space="preserve">'''Proto kurdî''' kurdiya kevn ê berê zimanê kurdî ya îro ye ku ji aliyê kurdên kevnare ve hatine axavtin. Hatiye texmînkirin ku di nav zimanê proto kurdî zimanê medî zimanê kardoxî, zimanê partî û hwd hene.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.researchgate.net/publication/397253487_Proto-Kurdish_Historical_Development_and_Linguistic_Distinctiveness_within_the_Northwestern_Iranian_Languages |sernav=Proto-Kurdish Historical Development and Linguistic Distinctiveness within the Northwestern Iranian Languages}}&lt;/ref&gt; Di heman de zimanê proto kurdî di roja îro de wekê îranî ya bakurê rojava jî hatiye binavkirin ku ji zimanê proto kurdî zaravayên kurdî yên yên nûjen ên wekê kurmancî, soranî, zazakî, kelhurî, hwd jê derketine. Ji ber ku nivîsên nivîskî yên rasterast ên proto kurdî nehatine dîtin, ziman bi karanîna rêbazên zimannasî yên dîrokî yên berawirdî hatiye dîtin ku zimanê proto kurdî ji koka proto îranî derketiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
== Taybetmendî ==
Di warê zimannasî de proto kurdî taybetmendiyên tîpîk ên koma zimanên îranî yên bakurê rojava nîşan dide û ji aliyê fonetîk û avaniyê ve ji zimanên îranî yên başûrê rojavayî yên wekê zimanê farisî pir cuda ye.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}</text>
      <sha1>sig6v5haaw3tpgu9yt62w312z74xtnn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030164</id>
      <parentid>2030163</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T04:59:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <comment>/* Taybetmendî */</comment>
      <origin>2030164</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1493" sha1="tbavkzne9uml5mihjqaiye42bxtms42" xml:space="preserve">'''Proto kurdî''' kurdiya kevn ê berê zimanê kurdî ya îro ye ku ji aliyê kurdên kevnare ve hatine axavtin. Hatiye texmînkirin ku di nav zimanê proto kurdî zimanê medî zimanê kardoxî, zimanê partî û hwd hene.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.researchgate.net/publication/397253487_Proto-Kurdish_Historical_Development_and_Linguistic_Distinctiveness_within_the_Northwestern_Iranian_Languages |sernav=Proto-Kurdish Historical Development and Linguistic Distinctiveness within the Northwestern Iranian Languages}}&lt;/ref&gt; Di heman de zimanê proto kurdî di roja îro de wekê îranî ya bakurê rojava jî hatiye binavkirin ku ji zimanê proto kurdî zaravayên kurdî yên yên nûjen ên wekê kurmancî, soranî, zazakî, kelhurî, hwd jê derketine. Ji ber ku nivîsên nivîskî yên rasterast ên proto kurdî nehatine dîtin, ziman bi karanîna rêbazên zimannasî yên dîrokî yên berawirdî hatiye dîtin ku zimanê proto kurdî ji koka proto îranî derketiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
== Taybetmendî ==
Di warê zimannasî de proto kurdî taybetmendiyên tîpîk ên koma zimanên îranî yên bakurê rojava nîşan dide û ji aliyê fonetîk û avaniyê ve ji zimanên îranî yên başûrê rojavayî yên wekê zimanê farisî pir cuda ye.

Li gorî lêkolînên di zimannasiya dîrokî ya berawirdî de (bi taybetî lêkolîna zimannasê navdar David MacKenzie), taybetmendiyên bingehîn ên zimannasî yên proto kurdî ev in:

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}</text>
      <sha1>tbavkzne9uml5mihjqaiye42bxtms42</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030165</id>
      <parentid>2030164</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T05:01:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <comment>/* Taybetmendî */</comment>
      <origin>2030165</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1534" sha1="gyn16t3m9xq54o8zmbgv9b632j7kfjh" xml:space="preserve">'''Proto kurdî''' kurdiya kevn ê berê zimanê kurdî ya îro ye ku ji aliyê kurdên kevnare ve hatine axavtin. Hatiye texmînkirin ku di nav zimanê proto kurdî zimanê medî zimanê kardoxî, zimanê partî û hwd hene.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.researchgate.net/publication/397253487_Proto-Kurdish_Historical_Development_and_Linguistic_Distinctiveness_within_the_Northwestern_Iranian_Languages |sernav=Proto-Kurdish Historical Development and Linguistic Distinctiveness within the Northwestern Iranian Languages}}&lt;/ref&gt; Di heman de zimanê proto kurdî di roja îro de wekê îranî ya bakurê rojava jî hatiye binavkirin ku ji zimanê proto kurdî zaravayên kurdî yên yên nûjen ên wekê kurmancî, soranî, zazakî, kelhurî, hwd jê derketine. Ji ber ku nivîsên nivîskî yên rasterast ên proto kurdî nehatine dîtin, ziman bi karanîna rêbazên zimannasî yên dîrokî yên berawirdî hatiye dîtin ku zimanê proto kurdî ji koka proto îranî derketiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
== Taybetmendî ==
Di warê zimannasî de proto kurdî taybetmendiyên tîpîk ên koma zimanên îranî yên bakurê rojava nîşan dide û ji aliyê fonetîk û avaniyê ve ji zimanên îranî yên başûrê rojavayî yên wekê zimanê farisî pir cuda ye.

Li gorî lêkolînên di zimannasiya dîrokî ya berawirdî de (bi taybetî lêkolîna zimannasê navdar David MacKenzie), taybetmendiyên bingehîn ên zimannasî yên proto kurdî ev in:

* '''Parastina konsonantên arkaîk''':

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}</text>
      <sha1>gyn16t3m9xq54o8zmbgv9b632j7kfjh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030167</id>
      <parentid>2030165</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T05:04:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <comment>/* Taybetmendî */</comment>
      <origin>2030167</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1752" sha1="bjsvli6qjfdsb9qs9zmagbt83fsivtw" xml:space="preserve">'''Proto kurdî''' kurdiya kevn ê berê zimanê kurdî ya îro ye ku ji aliyê kurdên kevnare ve hatine axavtin. Hatiye texmînkirin ku di nav zimanê proto kurdî zimanê medî zimanê kardoxî, zimanê partî û hwd hene.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.researchgate.net/publication/397253487_Proto-Kurdish_Historical_Development_and_Linguistic_Distinctiveness_within_the_Northwestern_Iranian_Languages |sernav=Proto-Kurdish Historical Development and Linguistic Distinctiveness within the Northwestern Iranian Languages}}&lt;/ref&gt; Di heman de zimanê proto kurdî di roja îro de wekê îranî ya bakurê rojava jî hatiye binavkirin ku ji zimanê proto kurdî zaravayên kurdî yên yên nûjen ên wekê kurmancî, soranî, zazakî, kelhurî, hwd jê derketine. Ji ber ku nivîsên nivîskî yên rasterast ên proto kurdî nehatine dîtin, ziman bi karanîna rêbazên zimannasî yên dîrokî yên berawirdî hatiye dîtin ku zimanê proto kurdî ji koka proto îranî derketiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
== Taybetmendî ==
Di warê zimannasî de proto kurdî taybetmendiyên tîpîk ên koma zimanên îranî yên bakurê rojava nîşan dide û ji aliyê fonetîk û avaniyê ve ji zimanên îranî yên başûrê rojavayî yên wekê zimanê farisî pir cuda ye.

Li gorî lêkolînên di zimannasiya dîrokî ya berawirdî de (bi taybetî lêkolîna zimannasê navdar David MacKenzie), taybetmendiyên bingehîn ên zimannasî yên proto kurdî ev in:

* '''Parastina konsonantên arkaîk''': dengdêrên hişk û şikdar /ž/ û /č/ ku ji serdema proto îranî derketine, di nav zimanê proto kurdî de hatine parastin. (Wek mînak, di farisî de ev deng bi gelemperî veguherîne dengên wekê /z/ an /š/).

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}</text>
      <sha1>bjsvli6qjfdsb9qs9zmagbt83fsivtw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030168</id>
      <parentid>2030167</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T05:06:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2030168</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1814" sha1="qa713qmjl8wqw8uhsxbybzh2tdcyfvi" xml:space="preserve">'''Proto kurdî''' kurdiya kevn ê berê zimanê kurdî ya îro ye ku ji aliyê kurdên kevnare ve hatine axavtin. Hatiye texmînkirin ku di nav zimanê proto kurdî zimanê medî zimanê kardoxî, zimanê partî û hwd hene.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.researchgate.net/publication/397253487_Proto-Kurdish_Historical_Development_and_Linguistic_Distinctiveness_within_the_Northwestern_Iranian_Languages |sernav=Proto-Kurdish Historical Development and Linguistic Distinctiveness within the Northwestern Iranian Languages}}&lt;/ref&gt; Di heman de zimanê proto kurdî di roja îro de wekê îranî ya bakurê rojava jî hatiye binavkirin ku ji zimanê proto kurdî zaravayên kurdî yên yên nûjen ên wekê kurmancî, soranî, zazakî, kelhurî, hwd jê derketine. Ji ber ku nivîsên nivîskî yên rasterast ên proto kurdî nehatine dîtin, ziman bi karanîna rêbazên zimannasî yên dîrokî yên berawirdî hatiye dîtin ku zimanê proto kurdî ji koka proto îranî derketiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
== Taybetmendî ==
Di warê zimannasî de proto kurdî taybetmendiyên tîpîk ên koma zimanên îranî yên bakurê rojava nîşan dide û ji aliyê fonetîk û avaniyê ve ji zimanên îranî yên başûrê rojavayî yên wekê zimanê farisî pir cuda ye.

Li gorî lêkolînên di zimannasiya dîrokî ya berawirdî de (bi taybetî lêkolîna zimannasê navdar David MacKenzie), taybetmendiyên bingehîn ên zimannasî yên proto kurdî ev in:

* '''Parastina konsonantên arkaîk''': dengdêrên hişk û şikdar /ž/ û /č/ ku ji serdema proto îranî derketine, di nav zimanê proto kurdî de hatine parastin. (Wek mînak, di farisî de ev deng bi gelemperî veguherîne dengên wekê /z/ an /š/).
* '''Guhertinên konsonantan (Piştîvokalîk -m &gt; -v/-w)''':

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}</text>
      <sha1>qa713qmjl8wqw8uhsxbybzh2tdcyfvi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030169</id>
      <parentid>2030168</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T05:06:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2030169</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1814" sha1="dwbyxxegpm9ujtul88iooq83glxofta" xml:space="preserve">'''Proto kurdî''' kurdiya kevn ê berê zimanê kurdî ya îro ye ku ji aliyê kurdên kevnare ve hatine axavtin. Hatiye texmînkirin ku di nav zimanê proto kurdî zimanê medî zimanê kardoxî, zimanê partî û hwd hene.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.researchgate.net/publication/397253487_Proto-Kurdish_Historical_Development_and_Linguistic_Distinctiveness_within_the_Northwestern_Iranian_Languages |sernav=Proto-Kurdish Historical Development and Linguistic Distinctiveness within the Northwestern Iranian Languages}}&lt;/ref&gt; Di heman de zimanê proto kurdî di roja îro de wekê îranî ya bakurê rojava jî hatiye binavkirin ku ji zimanê proto kurdî zaravayên kurdî yên yên nûjen ên wekê kurmancî, soranî, zazakî, kelhurî, hwd jê derketine. Ji ber ku nivîsên nivîskî yên rasterast ên proto kurdî nehatine dîtin, ziman bi karanîna rêbazên zimannasî yên dîrokî yên berawirdî hatiye dîtin ku zimanê proto kurdî ji koka proto îranî derketiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
== Taybetmendî ==
Di warê zimannasî de proto kurdî taybetmendiyên tîpîk ên koma zimanên îranî yên bakurê rojava nîşan dide û ji aliyê fonetîk û avaniyê ve ji zimanên îranî yên başûrê rojavayî yên wekê zimanê farisî pir cuda ye.

Li gorî lêkolînên di zimannasiya dîrokî ya berawirdî de (bi taybetî lêkolîna zimannasê navdar David MacKenzie), taybetmendiyên bingehîn ên zimannasî yên proto kurdî ev in:

* '''Parastina konsonantên arkaîk''': dengdêrên hişk û şikdar /ž/ û /č/ ku ji serdema proto îranî derketine, di nav zimanê proto kurdî de hatine parastin. (Wek mînak, di farisî de ev deng bi gelemperî veguherîne dengên wekê /z/ an /š/).
* '''Guhertinên konsonantan (piştîvokalîk -m &gt; -v/-w)''':

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}</text>
      <sha1>dwbyxxegpm9ujtul88iooq83glxofta</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030170</id>
      <parentid>2030169</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T05:08:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2030170</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1983" sha1="d667iu5dakk1al8iudeu8wlowfc03w2" xml:space="preserve">'''Proto kurdî''' kurdiya kevn ê berê zimanê kurdî ya îro ye ku ji aliyê kurdên kevnare ve hatine axavtin. Hatiye texmînkirin ku di nav zimanê proto kurdî zimanê medî zimanê kardoxî, zimanê partî û hwd hene.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.researchgate.net/publication/397253487_Proto-Kurdish_Historical_Development_and_Linguistic_Distinctiveness_within_the_Northwestern_Iranian_Languages |sernav=Proto-Kurdish Historical Development and Linguistic Distinctiveness within the Northwestern Iranian Languages}}&lt;/ref&gt; Di heman de zimanê proto kurdî di roja îro de wekê îranî ya bakurê rojava jî hatiye binavkirin ku ji zimanê proto kurdî zaravayên kurdî yên yên nûjen ên wekê kurmancî, soranî, zazakî, kelhurî, hwd jê derketine. Ji ber ku nivîsên nivîskî yên rasterast ên proto kurdî nehatine dîtin, ziman bi karanîna rêbazên zimannasî yên dîrokî yên berawirdî hatiye dîtin ku zimanê proto kurdî ji koka proto îranî derketiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
== Taybetmendî ==
Di warê zimannasî de proto kurdî taybetmendiyên tîpîk ên koma zimanên îranî yên bakurê rojava nîşan dide û ji aliyê fonetîk û avaniyê ve ji zimanên îranî yên başûrê rojavayî yên wekê zimanê farisî pir cuda ye.

Li gorî lêkolînên di zimannasiya dîrokî ya berawirdî de (bi taybetî lêkolîna zimannasê navdar David MacKenzie), taybetmendiyên bingehîn ên zimannasî yên proto kurdî ev in:

* '''Parastina konsonantên arkaîk''': dengdêrên hişk û şikdar /ž/ û /č/ ku ji serdema proto îranî derketine, di nav zimanê proto kurdî de hatine parastin. (Wek mînak, di farisî de ev deng bi gelemperî veguherîne dengên wekê /z/ an /š/).
* '''Guhertinên konsonantan (piştîvokalîk -m &gt; -v/-w)''': veguherîna dengê /m/ di navbera du dengdêran de an jî piştî dengdêrekê, pêşî bo /v/ û piştre re ji bo /w/, taybetmendiya herî cihêreng a proto kurdî ye.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}</text>
      <sha1>d667iu5dakk1al8iudeu8wlowfc03w2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030171</id>
      <parentid>2030170</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T05:09:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2030171</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1991" sha1="6793jd9qt24pr0ogrlfcfijulqq219b" xml:space="preserve">'''Proto kurdî''' kurdiya kevn ê berê zimanê kurdî ya îro ye ku ji aliyê kurdên kevnare ve hatine axavtin. Hatiye texmînkirin ku di nav zimanê proto kurdî zimanê medî zimanê kardoxî, zimanê partî û hwd hene.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.researchgate.net/publication/397253487_Proto-Kurdish_Historical_Development_and_Linguistic_Distinctiveness_within_the_Northwestern_Iranian_Languages |sernav=Proto-Kurdish Historical Development and Linguistic Distinctiveness within the Northwestern Iranian Languages}}&lt;/ref&gt; Di heman de zimanê proto kurdî di roja îro de wekê îranî ya bakurê rojava jî hatiye binavkirin ku ji zimanê proto kurdî zaravayên kurdî yên yên nûjen ên wekê kurmancî, soranî, zazakî, kelhurî, hwd jê derketine. Ji ber ku nivîsên nivîskî yên rasterast ên proto kurdî nehatine dîtin, ziman bi karanîna rêbazên zimannasî yên dîrokî yên berawirdî hatiye dîtin ku zimanê proto kurdî ji koka proto îranî derketiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
== Taybetmendî ==
Di warê zimannasî de proto kurdî taybetmendiyên tîpîk ên koma zimanên îranî yên bakurê rojava nîşan dide û ji aliyê fonetîk û avaniyê ve ji zimanên îranî yên başûrê rojavayî yên wekê zimanê farisî pir cuda ye.

Li gorî lêkolînên di zimannasiya dîrokî ya berawirdî de (bi taybetî lêkolîna zimannasê navdar David MacKenzie), taybetmendiyên bingehîn ên zimannasî yên proto kurdî ev in:

* '''Parastina konsonantên arkaîk''': dengdêrên hişk û şikdar /ž/ û /č/ ku ji serdema proto îranî derketine, di nav zimanê proto kurdî de hatine parastin. (Wek mînak, di farisî de ev deng bi gelemperî veguherîne dengên wekê /z/ an /š/).
* '''Guhertinên konsonantan (piştvokalîk ên wekê -m &gt; -v/-w)''': veguherîna dengê /m/ di navbera du dengdêran de an jî piştî dengdêrekê, pêşî bo /v/ û piştre re ji bo /w/, taybetmendiya herî cihêreng a proto kurdî ye.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}</text>
      <sha1>6793jd9qt24pr0ogrlfcfijulqq219b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030172</id>
      <parentid>2030171</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T05:12:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Bikarhêner:Wikihez/skrîpt/py/citeKurdifier.py|Bot]]: Kurdîkirina çavkaniyan; paqijiyên kozmetîk (+{{Bêkategorî}}.)</comment>
      <origin>2030172</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2032" sha1="6vaxkqgm6tw2bmt7yio6qlezk6hd1it" xml:space="preserve">{{Bêkategorî|tarîx=gulan 2026}}
'''Proto kurdî''' kurdiya kevn ê berê zimanê kurdî ya îro ye ku ji aliyê kurdên kevnare ve hatine axavtin. Hatiye texmînkirin ku di nav zimanê proto kurdî zimanê medî zimanê kardoxî, zimanê partî û hwd hene.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.researchgate.net/publication/397253487_Proto-Kurdish_Historical_Development_and_Linguistic_Distinctiveness_within_the_Northwestern_Iranian_Languages |sernav=Proto-Kurdish Historical Development and Linguistic Distinctiveness within the Northwestern Iranian Languages }}&lt;/ref&gt; Di heman de zimanê proto kurdî di roja îro de wekê îranî ya bakurê rojava jî hatiye binavkirin ku ji zimanê proto kurdî zaravayên kurdî yên yên nûjen ên wekê kurmancî, soranî, zazakî, kelhurî, hwd jê derketine. Ji ber ku nivîsên nivîskî yên rasterast ên proto kurdî nehatine dîtin, ziman bi karanîna rêbazên zimannasî yên dîrokî yên berawirdî hatiye dîtin ku zimanê proto kurdî ji koka proto îranî derketiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
== Taybetmendî ==
Di warê zimannasî de proto kurdî taybetmendiyên tîpîk ên koma zimanên îranî yên bakurê rojava nîşan dide û ji aliyê fonetîk û avaniyê ve ji zimanên îranî yên başûrê rojavayî yên wekê zimanê farisî pir cuda ye.

Li gorî lêkolînên di zimannasiya dîrokî ya berawirdî de (bi taybetî lêkolîna zimannasê navdar David MacKenzie), taybetmendiyên bingehîn ên zimannasî yên proto kurdî ev in:

* '''Parastina konsonantên arkaîk''': dengdêrên hişk û şikdar /ž/ û /č/ ku ji serdema proto îranî derketine, di nav zimanê proto kurdî de hatine parastin. (Wek mînak, di farisî de ev deng bi gelemperî veguherîne dengên wekê /z/ an /š/).
* '''Guhertinên konsonantan (piştvokalîk ên wekê -m &gt; -v/-w)''': veguherîna dengê /m/ di navbera du dengdêran de an jî piştî dengdêrekê, pêşî bo /v/ û piştre re ji bo /w/, taybetmendiya herî cihêreng a proto kurdî ye.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}</text>
      <sha1>6vaxkqgm6tw2bmt7yio6qlezk6hd1it</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030174</id>
      <parentid>2030172</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T05:13:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2030174</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2132" sha1="605jweyao1ryvtcrhfc4nuelvfij7x3" xml:space="preserve">{{Bêkategorî|tarîx=gulan 2026}}
'''Proto kurdî''' kurdiya kevn ê berê zimanê kurdî ya îro ye ku ji aliyê kurdên kevnare ve hatine axavtin. Hatiye texmînkirin ku di nav zimanê proto kurdî zimanê medî zimanê kardoxî, zimanê partî û hwd hene.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.researchgate.net/publication/397253487_Proto-Kurdish_Historical_Development_and_Linguistic_Distinctiveness_within_the_Northwestern_Iranian_Languages |sernav=Proto-Kurdish Historical Development and Linguistic Distinctiveness within the Northwestern Iranian Languages }}&lt;/ref&gt; Di heman de zimanê proto kurdî di roja îro de wekê îranî ya bakurê rojava jî hatiye binavkirin ku ji zimanê proto kurdî zaravayên kurdî yên yên nûjen ên wekê kurmancî, soranî, zazakî, kelhurî, hwd jê derketine. Ji ber ku nivîsên nivîskî yên rasterast ên proto kurdî nehatine dîtin, ziman bi karanîna rêbazên zimannasî yên dîrokî yên berawirdî hatiye dîtin ku zimanê proto kurdî ji koka proto îranî derketiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
== Taybetmendî ==
Di warê zimannasî de proto kurdî taybetmendiyên tîpîk ên koma zimanên îranî yên bakurê rojava nîşan dide û ji aliyê fonetîk û avaniyê ve ji zimanên îranî yên başûrê rojavayî yên wekê zimanê farisî pir cuda ye.

Li gorî lêkolînên di zimannasiya dîrokî ya berawirdî de (bi taybetî lêkolîna zimannasê navdar David MacKenzie), taybetmendiyên bingehîn ên zimannasî yên proto kurdî ev in:

* '''Parastina konsonantên arkaîk''': dengdêrên hişk û şikdar /ž/ û /č/ ku ji serdema proto îranî derketine, di nav zimanê proto kurdî de hatine parastin. (Wek mînak, di farisî de ev deng bi gelemperî veguherîne dengên wekê /z/ an /š/).
* '''Guhertinên konsonantan (piştvokalîk ên wekê -m &gt; -v/-w)''': veguherîna dengê /m/ di navbera du dengdêran de an jî piştî dengdêrekê, pêşî ji bo /v/ û piştre re jî ji bo /w/, taybetmendiya herî cihêreng a proto kurdî ye. (Mînak: peyva îraniya kevin (avestayî) &quot;nāman&quot; (navdêr) di proto kurdî de &quot;nav/naw&quot; e.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}</text>
      <sha1>605jweyao1ryvtcrhfc4nuelvfij7x3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030175</id>
      <parentid>2030174</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T05:17:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2030175</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2319" sha1="0kv1eiyt9zrr2srsde0trzfbyodwpbh" xml:space="preserve">{{Bêkategorî|tarîx=gulan 2026}}
'''Proto kurdî''' kurdiya kevn ê berê zimanê kurdî ya îro ye ku ji aliyê kurdên kevnare ve hatine axavtin. Hatiye texmînkirin ku di nav zimanê proto kurdî zimanê medî zimanê kardoxî, zimanê partî û hwd hene.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.researchgate.net/publication/397253487_Proto-Kurdish_Historical_Development_and_Linguistic_Distinctiveness_within_the_Northwestern_Iranian_Languages |sernav=Proto-Kurdish Historical Development and Linguistic Distinctiveness within the Northwestern Iranian Languages }}&lt;/ref&gt; Di heman de zimanê proto kurdî di roja îro de wekê îranî ya bakurê rojava jî hatiye binavkirin ku ji zimanê proto kurdî zaravayên kurdî yên yên nûjen ên wekê kurmancî, soranî, zazakî, kelhurî, hwd jê derketine. Ji ber ku nivîsên nivîskî yên rasterast ên proto kurdî nehatine dîtin, ziman bi karanîna rêbazên zimannasî yên dîrokî yên berawirdî hatiye dîtin ku zimanê proto kurdî ji koka proto îranî derketiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
== Taybetmendî ==
Di warê zimannasî de proto kurdî taybetmendiyên tîpîk ên koma zimanên îranî yên bakurê rojava nîşan dide û ji aliyê fonetîk û avaniyê ve ji zimanên îranî yên başûrê rojavayî yên wekê zimanê farisî pir cuda ye.

Li gorî lêkolînên di zimannasiya dîrokî ya berawirdî de (bi taybetî lêkolîna zimannasê navdar David MacKenzie), taybetmendiyên bingehîn ên zimannasî yên proto kurdî ev in:

* '''Parastina konsonantên arkaîk''': dengdêrên hişk û şikdar /ž/ û /č/ ku ji serdema proto îranî derketine, di nav zimanê proto kurdî de hatine parastin. (Wek mînak, di farisî de ev deng bi gelemperî veguherîne dengên wekê /z/ an /š/).
* '''Guhertinên konsonantan (piştvokalîk ên wekê -m &gt; -v/-w)''': veguherîna dengê /m/ di navbera du dengdêran de an jî piştî dengdêrekê, pêşî ji bo /v/ û piştre re jî ji bo /w/, taybetmendiya herî cihêreng a proto kurdî ye. (Mînak: peyva îraniya kevin (avestayî) &quot;nāman&quot; (navdêr) di proto kurdî de &quot;nav/naw&quot; e.
* '''Frikatîfên qirikî''': dengên qirikî yên mîna /x/ û /ɣ/ ku tevlî zimanên din ên îranî bûne, di pergala dengan a proto kurdî de avaniya xwe bi awayekê xurt parastiye.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}</text>
      <sha1>0kv1eiyt9zrr2srsde0trzfbyodwpbh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030176</id>
      <parentid>2030175</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T05:18:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Taybetmendî */</comment>
      <origin>2030176</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2508" sha1="n24xgj5n3hitsd37fpyiqarwxh4rhrn" xml:space="preserve">{{Bêkategorî|tarîx=gulan 2026}}
'''Proto kurdî''' kurdiya kevn ê berê zimanê kurdî ya îro ye ku ji aliyê kurdên kevnare ve hatine axavtin. Hatiye texmînkirin ku di nav zimanê proto kurdî zimanê medî zimanê kardoxî, zimanê partî û hwd hene.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.researchgate.net/publication/397253487_Proto-Kurdish_Historical_Development_and_Linguistic_Distinctiveness_within_the_Northwestern_Iranian_Languages |sernav=Proto-Kurdish Historical Development and Linguistic Distinctiveness within the Northwestern Iranian Languages }}&lt;/ref&gt; Di heman de zimanê proto kurdî di roja îro de wekê îranî ya bakurê rojava jî hatiye binavkirin ku ji zimanê proto kurdî zaravayên kurdî yên yên nûjen ên wekê kurmancî, soranî, zazakî, kelhurî, hwd jê derketine. Ji ber ku nivîsên nivîskî yên rasterast ên proto kurdî nehatine dîtin, ziman bi karanîna rêbazên zimannasî yên dîrokî yên berawirdî hatiye dîtin ku zimanê proto kurdî ji koka proto îranî derketiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
== Taybetmendî ==
Di warê zimannasî de proto kurdî taybetmendiyên tîpîk ên koma zimanên îranî yên bakurê rojava nîşan dide û ji aliyê fonetîk û avaniyê ve ji zimanên îranî yên başûrê rojavayî yên wekê zimanê farisî pir cuda ye.

Li gorî lêkolînên di zimannasiya dîrokî ya berawirdî de (bi taybetî lêkolîna zimannasê navdar David MacKenzie), taybetmendiyên bingehîn ên zimannasî yên proto kurdî ev in:&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.scribd.com/document/194818125/The-Origins-of-Kurdish-D-N-MacKenzie |sernav=Client Challenge |malper=www.scribd.com |roja-gihiştinê=2026-05-22}}&lt;/ref&gt;

* '''Parastina konsonantên arkaîk''': dengdêrên hişk û şikdar /ž/ û /č/ ku ji serdema proto îranî derketine, di nav zimanê proto kurdî de hatine parastin. (Wek mînak, di farisî de ev deng bi gelemperî veguherîne dengên wekê /z/ an /š/).
* '''Guhertinên konsonantan (piştvokalîk ên wekê -m &gt; -v/-w)''': veguherîna dengê /m/ di navbera du dengdêran de an jî piştî dengdêrekê, pêşî ji bo /v/ û piştre re jî ji bo /w/, taybetmendiya herî cihêreng a proto kurdî ye. (Mînak: peyva îraniya kevin (avestayî) &quot;nāman&quot; (navdêr) di proto kurdî de &quot;nav/naw&quot; e.
* '''Frikatîfên qirikî''': dengên qirikî yên mîna /x/ û /ɣ/ ku tevlî zimanên din ên îranî bûne, di pergala dengan a proto kurdî de avaniya xwe bi awayekê xurt parastiye.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}</text>
      <sha1>n24xgj5n3hitsd37fpyiqarwxh4rhrn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030177</id>
      <parentid>2030176</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T05:19:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Taybetmendî */</comment>
      <origin>2030177</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2542" sha1="cl9owywb8dis93nfyszym0v5cgpy18b" xml:space="preserve">{{Bêkategorî|tarîx=gulan 2026}}
'''Proto kurdî''' kurdiya kevn ê berê zimanê kurdî ya îro ye ku ji aliyê kurdên kevnare ve hatine axavtin. Hatiye texmînkirin ku di nav zimanê proto kurdî zimanê medî zimanê kardoxî, zimanê partî û hwd hene.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.researchgate.net/publication/397253487_Proto-Kurdish_Historical_Development_and_Linguistic_Distinctiveness_within_the_Northwestern_Iranian_Languages |sernav=Proto-Kurdish Historical Development and Linguistic Distinctiveness within the Northwestern Iranian Languages }}&lt;/ref&gt; Di heman de zimanê proto kurdî di roja îro de wekê îranî ya bakurê rojava jî hatiye binavkirin ku ji zimanê proto kurdî zaravayên kurdî yên yên nûjen ên wekê kurmancî, soranî, zazakî, kelhurî, hwd jê derketine. Ji ber ku nivîsên nivîskî yên rasterast ên proto kurdî nehatine dîtin, ziman bi karanîna rêbazên zimannasî yên dîrokî yên berawirdî hatiye dîtin ku zimanê proto kurdî ji koka proto îranî derketiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
== Taybetmendî ==
Di warê zimannasî de proto kurdî taybetmendiyên tîpîk ên koma zimanên îranî yên bakurê rojava nîşan dide û ji aliyê fonetîk û avaniyê ve ji zimanên îranî yên başûrê rojavayî yên wekê zimanê farisî pir cuda ye.

Li gorî lêkolînên di zimannasiya dîrokî ya berawirdî de (bi taybetî lêkolîna zimannasê navdar David MacKenzie), taybetmendiyên bingehîn ên zimannasî yên proto kurdî ev in:&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.scribd.com/document/194818125/The-Origins-of-Kurdish-D-N-MacKenzie |sernav=Client Challenge |malper=www.scribd.com |roja-gihiştinê=2026-05-22}}&lt;/ref&gt;

* '''Parastina konsonantên arkaîk''': dengdêrên hişk û şikdar /ž/ û /č/ ku ji serdema proto îranî derketine, di nav zimanê proto kurdî de hatine parastin. (Wek mînak, di farisî de ev deng bi gelemperî veguherîne dengên wekê /z/ an /š/).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* '''Guhertinên konsonantan (piştvokalîk ên wekê -m &gt; -v/-w)''': veguherîna dengê /m/ di navbera du dengdêran de an jî piştî dengdêrekê, pêşî ji bo /v/ û piştre re jî ji bo /w/, taybetmendiya herî cihêreng a proto kurdî ye. (Mînak: peyva îraniya kevin (avestayî) &quot;nāman&quot; (navdêr) di proto kurdî de &quot;nav/naw&quot; e.
* '''Frikatîfên qirikî''': dengên qirikî yên mîna /x/ û /ɣ/ ku tevlî zimanên din ên îranî bûne, di pergala dengan a proto kurdî de avaniya xwe bi awayekê xurt parastiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}</text>
      <sha1>cl9owywb8dis93nfyszym0v5cgpy18b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030178</id>
      <parentid>2030177</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T05:21:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2030178</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2607" sha1="skffjlddptpq9aqubizrjfj4te96z33" xml:space="preserve">{{Bêkategorî|tarîx=gulan 2026}}
'''Proto kurdî''' kurdiya kevn ê berê zimanê kurdî ya îro ye ku ji aliyê kurdên kevnare ve hatine axavtin. Hatiye texmînkirin ku di nav zimanê proto kurdî zimanê medî zimanê kardoxî, zimanê partî û hwd hene.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.researchgate.net/publication/397253487_Proto-Kurdish_Historical_Development_and_Linguistic_Distinctiveness_within_the_Northwestern_Iranian_Languages |sernav=Proto-Kurdish Historical Development and Linguistic Distinctiveness within the Northwestern Iranian Languages }}&lt;/ref&gt; Di heman de zimanê proto kurdî di roja îro de wekê îranî ya bakurê rojava jî hatiye binavkirin ku ji zimanê proto kurdî zaravayên kurdî yên yên nûjen ên wekê kurmancî, soranî, zazakî, kelhurî, hwd jê derketine. Ji ber ku nivîsên nivîskî yên rasterast ên proto kurdî nehatine dîtin, ziman bi karanîna rêbazên zimannasî yên dîrokî yên berawirdî hatiye dîtin ku zimanê proto kurdî ji koka proto îranî derketiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
== Taybetmendî ==
Di warê zimannasî de proto kurdî taybetmendiyên tîpîk ên koma zimanên îranî yên bakurê rojava nîşan dide û ji aliyê fonetîk û avaniyê ve ji zimanên îranî yên başûrê rojavayî yên wekê zimanê farisî pir cuda ye.

Li gorî lêkolînên di zimannasiya dîrokî ya berawirdî de (bi taybetî lêkolîna zimannasê navdar David MacKenzie), taybetmendiyên bingehîn ên zimannasî yên proto kurdî ev in:&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.scribd.com/document/194818125/The-Origins-of-Kurdish-D-N-MacKenzie |sernav=Client Challenge |malper=www.scribd.com |roja-gihiştinê=2026-05-22}}&lt;/ref&gt;

* '''Parastina konsonantên arkaîk''': dengdêrên hişk û şikdar /ž/ û /č/ ku ji serdema proto îranî derketine, di nav zimanê proto kurdî de hatine parastin. (Wek mînak, di farisî de ev deng bi gelemperî veguherîne dengên wekê /z/ an /š/).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* '''Guhertinên konsonantan (piştvokalîk ên wekê -m &gt; -v/-w)''': veguherîna dengê /m/ di navbera du dengdêran de an jî piştî dengdêrekê, pêşî ji bo /v/ û piştre re jî ji bo /w/, taybetmendiya herî cihêreng a proto kurdî ye. (Mînak: peyva îraniya kevin (avestayî) &quot;nāman&quot; (navdêr) di proto kurdî de &quot;nav/naw&quot; e.
* '''Frikatîfên qirikî''': dengên qirikî yên mîna /x/ û /ɣ/ ku tevlî zimanên din ên îranî bûne, di pergala dengan a proto kurdî de avaniya xwe bi awayekê xurt parastiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Kurdistana kevnare]]
[[Kategorî:Zimanên kevnare]]</text>
      <sha1>skffjlddptpq9aqubizrjfj4te96z33</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030179</id>
      <parentid>2030178</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T05:21:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030179</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2573" sha1="1ovivbeg479oqw1l9lih649r2mzbuu4" xml:space="preserve">'''Proto kurdî''' kurdiya kevn ê berê zimanê kurdî ya îro ye ku ji aliyê kurdên kevnare ve hatine axavtin. Hatiye texmînkirin ku di nav zimanê proto kurdî zimanê medî zimanê kardoxî, zimanê partî û hwd hene.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.researchgate.net/publication/397253487_Proto-Kurdish_Historical_Development_and_Linguistic_Distinctiveness_within_the_Northwestern_Iranian_Languages |sernav=Proto-Kurdish Historical Development and Linguistic Distinctiveness within the Northwestern Iranian Languages }}&lt;/ref&gt; Di heman de zimanê proto kurdî di roja îro de wekê îranî ya bakurê rojava jî hatiye binavkirin ku ji zimanê proto kurdî zaravayên kurdî yên yên nûjen ên wekê kurmancî, soranî, zazakî, kelhurî, hwd jê derketine. Ji ber ku nivîsên nivîskî yên rasterast ên proto kurdî nehatine dîtin, ziman bi karanîna rêbazên zimannasî yên dîrokî yên berawirdî hatiye dîtin ku zimanê proto kurdî ji koka proto îranî derketiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Taybetmendî ==
Di warê zimannasî de proto kurdî taybetmendiyên tîpîk ên koma zimanên îranî yên bakurê rojava nîşan dide û ji aliyê fonetîk û avaniyê ve ji zimanên îranî yên başûrê rojavayî yên wekê zimanê farisî pir cuda ye.

Li gorî lêkolînên di zimannasiya dîrokî ya berawirdî de (bi taybetî lêkolîna zimannasê navdar David MacKenzie), taybetmendiyên bingehîn ên zimannasî yên proto kurdî ev in:&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.scribd.com/document/194818125/The-Origins-of-Kurdish-D-N-MacKenzie |sernav=Client Challenge |malper=www.scribd.com |roja-gihiştinê=2026-05-22}}&lt;/ref&gt;

* '''Parastina konsonantên arkaîk''': dengdêrên hişk û şikdar /ž/ û /č/ ku ji serdema proto îranî derketine, di nav zimanê proto kurdî de hatine parastin. (Wek mînak, di farisî de ev deng bi gelemperî veguherîne dengên wekê /z/ an /š/).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* '''Guhertinên konsonantan (piştvokalîk ên wekê -m &gt; -v/-w)''': veguherîna dengê /m/ di navbera du dengdêran de an jî piştî dengdêrekê, pêşî ji bo /v/ û piştre re jî ji bo /w/, taybetmendiya herî cihêreng a proto kurdî ye. (Mînak: peyva îraniya kevin (avestayî) &quot;nāman&quot; (navdêr) di proto kurdî de &quot;nav/naw&quot; e.
* '''Frikatîfên qirikî''': dengên qirikî yên mîna /x/ û /ɣ/ ku tevlî zimanên din ên îranî bûne, di pergala dengan a proto kurdî de avaniya xwe bi awayekê xurt parastiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Kurdistana kevnare]]
[[Kategorî:Zimanên kevnare]]</text>
      <sha1>1ovivbeg479oqw1l9lih649r2mzbuu4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030180</id>
      <parentid>2030179</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T05:23:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030180</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2625" sha1="c33a2dyss3tvzcts4nw7s1j1rhdayxq" xml:space="preserve">'''Proto kurdî''' kurdiya kevn ê berê zimanê kurdî ya îro ye ku ji aliyê kurdên kevnare ve hatine axavtin. Hatiye texmînkirin ku di nav zimanê proto kurdî [[zimanê medî]] [[zimanê kardoxî]], [[zimanê partî]] û hwd hene.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.researchgate.net/publication/397253487_Proto-Kurdish_Historical_Development_and_Linguistic_Distinctiveness_within_the_Northwestern_Iranian_Languages |sernav=Proto-Kurdish Historical Development and Linguistic Distinctiveness within the Northwestern Iranian Languages }}&lt;/ref&gt; Di heman de zimanê proto kurdî di roja îro de wekê îranî ya bakurê rojava jî hatiye binavkirin ku ji zimanê proto kurdî zaravayên kurdî yên yên nûjen ên wekê [[kurmancî]], [[soranî]], [[zazakî]], [[Kelhûrî (Kirmaşanî)|kelhurî]], hwd jê derketine. Ji ber ku nivîsên nivîskî yên rasterast ên proto kurdî nehatine dîtin, ziman bi karanîna rêbazên zimannasî yên dîrokî yên berawirdî hatiye dîtin ku zimanê proto kurdî ji koka proto îranî derketiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Taybetmendî ==
Di warê zimannasî de proto kurdî taybetmendiyên tîpîk ên koma zimanên îranî yên bakurê rojava nîşan dide û ji aliyê fonetîk û avaniyê ve ji zimanên îranî yên başûrê rojavayî yên wekê zimanê farisî pir cuda ye.

Li gorî lêkolînên di zimannasiya dîrokî ya berawirdî de (bi taybetî lêkolîna zimannasê navdar David MacKenzie), taybetmendiyên bingehîn ên zimannasî yên proto kurdî ev in:&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.scribd.com/document/194818125/The-Origins-of-Kurdish-D-N-MacKenzie |sernav=Client Challenge |malper=www.scribd.com |roja-gihiştinê=2026-05-22}}&lt;/ref&gt;

* '''Parastina konsonantên arkaîk''': dengdêrên hişk û şikdar /ž/ û /č/ ku ji serdema proto îranî derketine, di nav zimanê proto kurdî de hatine parastin. (Wek mînak, di farisî de ev deng bi gelemperî veguherîne dengên wekê /z/ an /š/).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* '''Guhertinên konsonantan (piştvokalîk ên wekê -m &gt; -v/-w)''': veguherîna dengê /m/ di navbera du dengdêran de an jî piştî dengdêrekê, pêşî ji bo /v/ û piştre re jî ji bo /w/, taybetmendiya herî cihêreng a proto kurdî ye. (Mînak: peyva îraniya kevin (avestayî) &quot;nāman&quot; (navdêr) di proto kurdî de &quot;nav/naw&quot; e.
* '''Frikatîfên qirikî''': dengên qirikî yên mîna /x/ û /ɣ/ ku tevlî zimanên din ên îranî bûne, di pergala dengan a proto kurdî de avaniya xwe bi awayekê xurt parastiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Kurdistana kevnare]]
[[Kategorî:Zimanên kevnare]]</text>
      <sha1>c33a2dyss3tvzcts4nw7s1j1rhdayxq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030226</id>
      <parentid>2030180</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T08:22:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Taybetmendî */</comment>
      <origin>2030226</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2633" sha1="5qe99y6k7nvv24v3q7i6ahwt4ieirwm" xml:space="preserve">'''Proto kurdî''' kurdiya kevn ê berê zimanê kurdî ya îro ye ku ji aliyê kurdên kevnare ve hatine axavtin. Hatiye texmînkirin ku di nav zimanê proto kurdî [[zimanê medî]] [[zimanê kardoxî]], [[zimanê partî]] û hwd hene.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.researchgate.net/publication/397253487_Proto-Kurdish_Historical_Development_and_Linguistic_Distinctiveness_within_the_Northwestern_Iranian_Languages |sernav=Proto-Kurdish Historical Development and Linguistic Distinctiveness within the Northwestern Iranian Languages }}&lt;/ref&gt; Di heman de zimanê proto kurdî di roja îro de wekê îranî ya bakurê rojava jî hatiye binavkirin ku ji zimanê proto kurdî zaravayên kurdî yên yên nûjen ên wekê [[kurmancî]], [[soranî]], [[zazakî]], [[Kelhûrî (Kirmaşanî)|kelhurî]], hwd jê derketine. Ji ber ku nivîsên nivîskî yên rasterast ên proto kurdî nehatine dîtin, ziman bi karanîna rêbazên zimannasî yên dîrokî yên berawirdî hatiye dîtin ku zimanê proto kurdî ji koka proto îranî derketiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Agahiyên zimannasî ==
Di warê zimannasî de proto kurdî taybetmendiyên tîpîk ên koma zimanên îranî yên bakurê rojava nîşan dide û ji aliyê fonetîk û avaniyê ve ji zimanên îranî yên başûrê rojavayî yên wekê zimanê farisî pir cuda ye.

Li gorî lêkolînên di zimannasiya dîrokî ya berawirdî de (bi taybetî lêkolîna zimannasê navdar David MacKenzie), taybetmendiyên bingehîn ên zimannasî yên proto kurdî ev in:&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.scribd.com/document/194818125/The-Origins-of-Kurdish-D-N-MacKenzie |sernav=Client Challenge |malper=www.scribd.com |roja-gihiştinê=2026-05-22}}&lt;/ref&gt;

* '''Parastina konsonantên arkaîk''': dengdêrên hişk û şikdar /ž/ û /č/ ku ji serdema proto îranî derketine, di nav zimanê proto kurdî de hatine parastin. (Wek mînak, di farisî de ev deng bi gelemperî veguherîne dengên wekê /z/ an /š/).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* '''Guhertinên konsonantan (piştvokalîk ên wekê -m &gt; -v/-w)''': veguherîna dengê /m/ di navbera du dengdêran de an jî piştî dengdêrekê, pêşî ji bo /v/ û piştre re jî ji bo /w/, taybetmendiya herî cihêreng a proto kurdî ye. (Mînak: peyva îraniya kevin (avestayî) &quot;nāman&quot; (navdêr) di proto kurdî de &quot;nav/naw&quot; e.
* '''Frikatîfên qirikî''': dengên qirikî yên mîna /x/ û /ɣ/ ku tevlî zimanên din ên îranî bûne, di pergala dengan a proto kurdî de avaniya xwe bi awayekê xurt parastiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Kurdistana kevnare]]
[[Kategorî:Zimanên kevnare]]</text>
      <sha1>5qe99y6k7nvv24v3q7i6ahwt4ieirwm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030227</id>
      <parentid>2030226</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T08:26:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2030227</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2650" sha1="epszbozkzxqyn93dk4bsstsypvaxogz" xml:space="preserve">'''Proto kurdî''' kurdiya kevn ê berê zimanê kurdî ya îro ye ku ji aliyê kurdên kevnare ve hatine axavtin. Hatiye texmînkirin ku di nav zimanê proto kurdî [[zimanê medî]] [[zimanê kardoxî]], [[zimanê partî]] û hwd hene.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.researchgate.net/publication/397253487_Proto-Kurdish_Historical_Development_and_Linguistic_Distinctiveness_within_the_Northwestern_Iranian_Languages |sernav=Proto-Kurdish Historical Development and Linguistic Distinctiveness within the Northwestern Iranian Languages }}&lt;/ref&gt; Di heman de zimanê proto kurdî di roja îro de wekê îranî ya bakurê rojava jî hatiye binavkirin ku ji zimanê proto kurdî zaravayên kurdî yên yên nûjen ên wekê [[kurmancî]], [[soranî]], [[zazakî]], [[Kelhûrî (Kirmaşanî)|kelhurî]], hwd jê derketine. Ji ber ku nivîsên nivîskî yên rasterast ên proto kurdî nehatine dîtin, ziman bi karanîna rêbazên zimannasî yên dîrokî yên berawirdî hatiye dîtin ku zimanê proto kurdî ji koka proto îranî derketiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Agahiyên zimannasî ==
Di warê zimannasî de proto kurdî taybetmendiyên tîpîk ên koma zimanên îranî yên bakurê rojava nîşan dide û ji aliyê fonetîk û avaniyê ve ji zimanên îranî yên başûrê rojavayî yên wekê zimanê farisî pir cuda ye.

Li gorî lêkolînên di zimannasiya dîrokî ya berawirdî de (bi taybetî lêkolîna zimannasê navdar David MacKenzie), taybetmendiyên bingehîn ên zimannasî yên proto kurdî ev in:&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.scribd.com/document/194818125/The-Origins-of-Kurdish-D-N-MacKenzie |sernav=Client Challenge |malper=www.scribd.com |roja-gihiştinê=2026-05-22}}&lt;/ref&gt;

* '''Parastina konsonantên arkaîk''': dengdêrên hişk û şikdar /ž/ û /č/ ku ji serdema proto îranî derketine, di nav zimanê proto kurdî de hatine parastin. (Wek mînak, di farisî de ev deng bi gelemperî veguherîne dengên wekê /z/ an /š/).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* '''Guhertinên konsonantan (piştvokalîk ên wekê -m &gt; -v/-w)''': veguherîna dengê /m/ di navbera du dengdêran de an jî piştî dengdêrekê, pêşî ji bo /v/ û piştre re jî ji bo /w/, taybetmendiya herî cihêreng a proto kurdî ye. (Mînak: peyva îraniya kevin (avestayî) &quot;nāman&quot; (navdêr) di proto kurdî de &quot;nav/naw&quot; e.
* '''Frikatîfên qirikî''': dengên qirikî yên mîna /x/ û /ɣ/ ku tevlî zimanên din ên îranî bûne, di pergala dengan a proto kurdî de avaniya xwe bi awayekê xurt parastiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
== Morfolojî ==

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Kurdistana kevnare]]
[[Kategorî:Zimanên kevnare]]</text>
      <sha1>epszbozkzxqyn93dk4bsstsypvaxogz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030228</id>
      <parentid>2030227</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T08:30:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2030228</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2748" sha1="lr37690qz6ux0o0x3wbb530w7a1ukwy" xml:space="preserve">'''Proto kurdî''' kurdiya kevn ê berê zimanê kurdî ya îro ye ku ji aliyê kurdên kevnare ve hatine axavtin. Hatiye texmînkirin ku di nav zimanê proto kurdî [[zimanê medî]] [[zimanê kardoxî]], [[zimanê partî]] û hwd hene.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.researchgate.net/publication/397253487_Proto-Kurdish_Historical_Development_and_Linguistic_Distinctiveness_within_the_Northwestern_Iranian_Languages |sernav=Proto-Kurdish Historical Development and Linguistic Distinctiveness within the Northwestern Iranian Languages }}&lt;/ref&gt; Di heman de zimanê proto kurdî di roja îro de wekê îranî ya bakurê rojava jî hatiye binavkirin ku ji zimanê proto kurdî zaravayên kurdî yên yên nûjen ên wekê [[kurmancî]], [[soranî]], [[zazakî]], [[Kelhûrî (Kirmaşanî)|kelhurî]], hwd jê derketine. Ji ber ku nivîsên nivîskî yên rasterast ên proto kurdî nehatine dîtin, ziman bi karanîna rêbazên zimannasî yên dîrokî yên berawirdî hatiye dîtin ku zimanê proto kurdî ji koka proto îranî derketiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Agahiyên zimannasî ==
Di warê zimannasî de proto kurdî taybetmendiyên tîpîk ên koma zimanên îranî yên bakurê rojava nîşan dide û ji aliyê fonetîk û avaniyê ve ji zimanên îranî yên başûrê rojavayî yên wekê zimanê farisî pir cuda ye.

Li gorî lêkolînên di zimannasiya dîrokî ya berawirdî de (bi taybetî lêkolîna zimannasê navdar David MacKenzie), taybetmendiyên bingehîn ên zimannasî yên proto kurdî ev in:&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.scribd.com/document/194818125/The-Origins-of-Kurdish-D-N-MacKenzie |sernav=Client Challenge |malper=www.scribd.com |roja-gihiştinê=2026-05-22}}&lt;/ref&gt;

* '''Parastina konsonantên arkaîk''': dengdêrên hişk û şikdar /ž/ û /č/ ku ji serdema proto îranî derketine, di nav zimanê proto kurdî de hatine parastin. (Wek mînak, di farisî de ev deng bi gelemperî veguherîne dengên wekê /z/ an /š/).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* '''Guhertinên konsonantan (piştvokalîk ên wekê -m &gt; -v/-w)''': veguherîna dengê /m/ di navbera du dengdêran de an jî piştî dengdêrekê, pêşî ji bo /v/ û piştre re jî ji bo /w/, taybetmendiya herî cihêreng a proto kurdî ye. (Mînak: peyva îraniya kevin (avestayî) &quot;nāman&quot; (navdêr) di proto kurdî de &quot;nav/naw&quot; e.
* '''Frikatîfên qirikî''': dengên qirikî yên mîna /x/ û /ɣ/ ku tevlî zimanên din ên îranî bûne, di pergala dengan a proto kurdî de avaniya xwe bi awayekê xurt parastiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
== Morfolojî ==
Proto kurdî berevajiyê farisiya nûjen, xwedî avaniyeke morfolojîk a parastî û tewandî ye.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Kurdistana kevnare]]
[[Kategorî:Zimanên kevnare]]</text>
      <sha1>lr37690qz6ux0o0x3wbb530w7a1ukwy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030229</id>
      <parentid>2030228</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T08:32:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2030229</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3011" sha1="qsf6ygd7fnieqfuu0skhp4ehw1k7f4g" xml:space="preserve">'''Proto kurdî''' kurdiya kevn ê berê zimanê kurdî ya îro ye ku ji aliyê kurdên kevnare ve hatine axavtin. Hatiye texmînkirin ku di nav zimanê proto kurdî [[zimanê medî]] [[zimanê kardoxî]], [[zimanê partî]] û hwd hene.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.researchgate.net/publication/397253487_Proto-Kurdish_Historical_Development_and_Linguistic_Distinctiveness_within_the_Northwestern_Iranian_Languages |sernav=Proto-Kurdish Historical Development and Linguistic Distinctiveness within the Northwestern Iranian Languages }}&lt;/ref&gt; Di heman de zimanê proto kurdî di roja îro de wekê îranî ya bakurê rojava jî hatiye binavkirin ku ji zimanê proto kurdî zaravayên kurdî yên yên nûjen ên wekê [[kurmancî]], [[soranî]], [[zazakî]], [[Kelhûrî (Kirmaşanî)|kelhurî]], hwd jê derketine. Ji ber ku nivîsên nivîskî yên rasterast ên proto kurdî nehatine dîtin, ziman bi karanîna rêbazên zimannasî yên dîrokî yên berawirdî hatiye dîtin ku zimanê proto kurdî ji koka proto îranî derketiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Agahiyên zimannasî ==
Di warê zimannasî de proto kurdî taybetmendiyên tîpîk ên koma zimanên îranî yên bakurê rojava nîşan dide û ji aliyê fonetîk û avaniyê ve ji zimanên îranî yên başûrê rojavayî yên wekê zimanê farisî pir cuda ye.

Li gorî lêkolînên di zimannasiya dîrokî ya berawirdî de (bi taybetî lêkolîna zimannasê navdar David MacKenzie), taybetmendiyên bingehîn ên zimannasî yên proto kurdî ev in:&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.scribd.com/document/194818125/The-Origins-of-Kurdish-D-N-MacKenzie |sernav=Client Challenge |malper=www.scribd.com |roja-gihiştinê=2026-05-22}}&lt;/ref&gt;

* '''Parastina konsonantên arkaîk''': dengdêrên hişk û şikdar /ž/ û /č/ ku ji serdema proto îranî derketine, di nav zimanê proto kurdî de hatine parastin. (Wek mînak, di farisî de ev deng bi gelemperî veguherîne dengên wekê /z/ an /š/).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* '''Guhertinên konsonantan (piştvokalîk ên wekê -m &gt; -v/-w)''': veguherîna dengê /m/ di navbera du dengdêran de an jî piştî dengdêrekê, pêşî ji bo /v/ û piştre re jî ji bo /w/, taybetmendiya herî cihêreng a proto kurdî ye. (Mînak: peyva îraniya kevin (avestayî) &quot;nāman&quot; (navdêr) di proto kurdî de &quot;nav/naw&quot; e.
* '''Frikatîfên qirikî''': dengên qirikî yên mîna /x/ û /ɣ/ ku tevlî zimanên din ên îranî bûne, di pergala dengan a proto kurdî de avaniya xwe bi awayekê xurt parastiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
== Morfolojî ==
Proto kurdî berevajiyê farisiya nûjen, xwedî avaniyeke morfolojîk a parastî û tewandî ye.

* '''Cûdakirina zayenda rêzimanî''': di zimanê proto kurdî de dabeşkirina avaniya peyvan bo awayên nêr û mê hatiye parastin. Her çend ev taybetmendî îro jî di zaravayê kurmancî de çalak be jî, di zaravayê Soranî de hêdî hêdî winda bûye.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Kurdistana kevnare]]
[[Kategorî:Zimanên kevnare]]</text>
      <sha1>qsf6ygd7fnieqfuu0skhp4ehw1k7f4g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030230</id>
      <parentid>2030229</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T08:35:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <comment>/* Morfolojî */</comment>
      <origin>2030230</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3011" sha1="o0qpwrcgn3wk9htn4i5s55rwdouo8fu" xml:space="preserve">'''Proto kurdî''' kurdiya kevn ê berê zimanê kurdî ya îro ye ku ji aliyê kurdên kevnare ve hatine axavtin. Hatiye texmînkirin ku di nav zimanê proto kurdî [[zimanê medî]] [[zimanê kardoxî]], [[zimanê partî]] û hwd hene.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.researchgate.net/publication/397253487_Proto-Kurdish_Historical_Development_and_Linguistic_Distinctiveness_within_the_Northwestern_Iranian_Languages |sernav=Proto-Kurdish Historical Development and Linguistic Distinctiveness within the Northwestern Iranian Languages }}&lt;/ref&gt; Di heman de zimanê proto kurdî di roja îro de wekê îranî ya bakurê rojava jî hatiye binavkirin ku ji zimanê proto kurdî zaravayên kurdî yên yên nûjen ên wekê [[kurmancî]], [[soranî]], [[zazakî]], [[Kelhûrî (Kirmaşanî)|kelhurî]], hwd jê derketine. Ji ber ku nivîsên nivîskî yên rasterast ên proto kurdî nehatine dîtin, ziman bi karanîna rêbazên zimannasî yên dîrokî yên berawirdî hatiye dîtin ku zimanê proto kurdî ji koka proto îranî derketiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Agahiyên zimannasî ==
Di warê zimannasî de proto kurdî taybetmendiyên tîpîk ên koma zimanên îranî yên bakurê rojava nîşan dide û ji aliyê fonetîk û avaniyê ve ji zimanên îranî yên başûrê rojavayî yên wekê zimanê farisî pir cuda ye.

Li gorî lêkolînên di zimannasiya dîrokî ya berawirdî de (bi taybetî lêkolîna zimannasê navdar David MacKenzie), taybetmendiyên bingehîn ên zimannasî yên proto kurdî ev in:&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.scribd.com/document/194818125/The-Origins-of-Kurdish-D-N-MacKenzie |sernav=Client Challenge |malper=www.scribd.com |roja-gihiştinê=2026-05-22}}&lt;/ref&gt;

* '''Parastina konsonantên arkaîk''': dengdêrên hişk û şikdar /ž/ û /č/ ku ji serdema proto îranî derketine, di nav zimanê proto kurdî de hatine parastin. (Wek mînak, di farisî de ev deng bi gelemperî veguherîne dengên wekê /z/ an /š/).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* '''Guhertinên konsonantan (piştvokalîk ên wekê -m &gt; -v/-w)''': veguherîna dengê /m/ di navbera du dengdêran de an jî piştî dengdêrekê, pêşî ji bo /v/ û piştre re jî ji bo /w/, taybetmendiya herî cihêreng a proto kurdî ye. (Mînak: peyva îraniya kevin (avestayî) &quot;nāman&quot; (navdêr) di proto kurdî de &quot;nav/naw&quot; e.
* '''Frikatîfên qirikî''': dengên qirikî yên mîna /x/ û /ɣ/ ku tevlî zimanên din ên îranî bûne, di pergala dengan a proto kurdî de avaniya xwe bi awayekê xurt parastiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
== Morfolojî ==
Proto kurdî berevajiyê farisiya nûjen, xwedî avaniyeke morfolojîk a parastî û tewandî ye.

* '''Cudakirina peyvên nêr û mê''': di zimanê proto kurdî de dabeşkirina avaniya peyvan bi awayên nêr û mê hatiye parastin. Her çend ev taybetmendî îro jî di zaravayê kurmancî de çalak be jî, di zaravayê soranî de hêdî hêdî winda bûye.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Kurdistana kevnare]]
[[Kategorî:Zimanên kevnare]]</text>
      <sha1>o0qpwrcgn3wk9htn4i5s55rwdouo8fu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030233</id>
      <parentid>2030230</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T08:40:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2030233</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3153" sha1="o8im3rytjray5l6q1u15c5ny13enm44" xml:space="preserve">'''Proto kurdî''' kurdiya kevn ê berê zimanê kurdî ya îro ye ku ji aliyê kurdên kevnare ve hatine axavtin. Hatiye texmînkirin ku di nav zimanê proto kurdî [[zimanê medî]] [[zimanê kardoxî]], [[zimanê partî]] û hwd hene.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.researchgate.net/publication/397253487_Proto-Kurdish_Historical_Development_and_Linguistic_Distinctiveness_within_the_Northwestern_Iranian_Languages |sernav=Proto-Kurdish Historical Development and Linguistic Distinctiveness within the Northwestern Iranian Languages }}&lt;/ref&gt; Di heman de zimanê proto kurdî di roja îro de wekê îranî ya bakurê rojava jî hatiye binavkirin ku ji zimanê proto kurdî zaravayên kurdî yên yên nûjen ên wekê [[kurmancî]], [[soranî]], [[zazakî]], [[Kelhûrî (Kirmaşanî)|kelhurî]], hwd jê derketine. Ji ber ku nivîsên nivîskî yên rasterast ên proto kurdî nehatine dîtin, ziman bi karanîna rêbazên zimannasî yên dîrokî yên berawirdî hatiye dîtin ku zimanê proto kurdî ji koka proto îranî derketiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Agahiyên zimannasî ==
Di warê zimannasî de proto kurdî taybetmendiyên tîpîk ên koma zimanên îranî yên bakurê rojava nîşan dide û ji aliyê fonetîk û avaniyê ve ji zimanên îranî yên başûrê rojavayî yên wekê zimanê farisî pir cuda ye.

Li gorî lêkolînên di zimannasiya dîrokî ya berawirdî de (bi taybetî lêkolîna zimannasê navdar David MacKenzie), taybetmendiyên bingehîn ên zimannasî yên proto kurdî ev in:&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.scribd.com/document/194818125/The-Origins-of-Kurdish-D-N-MacKenzie |sernav=Client Challenge |malper=www.scribd.com |roja-gihiştinê=2026-05-22}}&lt;/ref&gt;

* '''Parastina konsonantên arkaîk''': dengdêrên hişk û şikdar /ž/ û /č/ ku ji serdema proto îranî derketine, di nav zimanê proto kurdî de hatine parastin. (Wek mînak, di farisî de ev deng bi gelemperî veguherîne dengên wekê /z/ an /š/).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* '''Guhertinên konsonantan (piştvokalîk ên wekê -m &gt; -v/-w)''': veguherîna dengê /m/ di navbera du dengdêran de an jî piştî dengdêrekê, pêşî ji bo /v/ û piştre re jî ji bo /w/, taybetmendiya herî cihêreng a proto kurdî ye. (Mînak: peyva îraniya kevin (avestayî) &quot;nāman&quot; (navdêr) di proto kurdî de &quot;nav/naw&quot; e.
* '''Frikatîfên qirikî''': dengên qirikî yên mîna /x/ û /ɣ/ ku tevlî zimanên din ên îranî bûne, di pergala dengan a proto kurdî de avaniya xwe bi awayekê xurt parastiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
== Morfolojî ==
Proto kurdî berevajiyê farisiya nûjen, xwedî avaniyeke morfolojîk a parastî û tewandî ye.

* '''Cudakirina peyvên nêr û mê''': Di zimanê proto kurdî de dabeşkirina avaniya peyvan bi awayên nêr û mê hatiye parastin. Her çend ev taybetmendî îro jî di zaravayê kurmancî de çalak be jî, di zaravayê soranî de hêdî hêdî winda bûye.
* '''Kişandina navdêrên du-rewşe''': Di proto kurdî de navdêr di hevokan de bi du awayên sereke dihatin tewandin: navdêr û tewandin.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Kurdistana kevnare]]
[[Kategorî:Zimanên kevnare]]</text>
      <sha1>o8im3rytjray5l6q1u15c5ny13enm44</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030234</id>
      <parentid>2030233</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T08:40:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <comment>/* Morfolojî */</comment>
      <origin>2030234</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3152" sha1="ql13e1rj7al6wwnrqsi8nyn9smgn14o" xml:space="preserve">'''Proto kurdî''' kurdiya kevn ê berê zimanê kurdî ya îro ye ku ji aliyê kurdên kevnare ve hatine axavtin. Hatiye texmînkirin ku di nav zimanê proto kurdî [[zimanê medî]] [[zimanê kardoxî]], [[zimanê partî]] û hwd hene.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.researchgate.net/publication/397253487_Proto-Kurdish_Historical_Development_and_Linguistic_Distinctiveness_within_the_Northwestern_Iranian_Languages |sernav=Proto-Kurdish Historical Development and Linguistic Distinctiveness within the Northwestern Iranian Languages }}&lt;/ref&gt; Di heman de zimanê proto kurdî di roja îro de wekê îranî ya bakurê rojava jî hatiye binavkirin ku ji zimanê proto kurdî zaravayên kurdî yên yên nûjen ên wekê [[kurmancî]], [[soranî]], [[zazakî]], [[Kelhûrî (Kirmaşanî)|kelhurî]], hwd jê derketine. Ji ber ku nivîsên nivîskî yên rasterast ên proto kurdî nehatine dîtin, ziman bi karanîna rêbazên zimannasî yên dîrokî yên berawirdî hatiye dîtin ku zimanê proto kurdî ji koka proto îranî derketiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Agahiyên zimannasî ==
Di warê zimannasî de proto kurdî taybetmendiyên tîpîk ên koma zimanên îranî yên bakurê rojava nîşan dide û ji aliyê fonetîk û avaniyê ve ji zimanên îranî yên başûrê rojavayî yên wekê zimanê farisî pir cuda ye.

Li gorî lêkolînên di zimannasiya dîrokî ya berawirdî de (bi taybetî lêkolîna zimannasê navdar David MacKenzie), taybetmendiyên bingehîn ên zimannasî yên proto kurdî ev in:&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.scribd.com/document/194818125/The-Origins-of-Kurdish-D-N-MacKenzie |sernav=Client Challenge |malper=www.scribd.com |roja-gihiştinê=2026-05-22}}&lt;/ref&gt;

* '''Parastina konsonantên arkaîk''': dengdêrên hişk û şikdar /ž/ û /č/ ku ji serdema proto îranî derketine, di nav zimanê proto kurdî de hatine parastin. (Wek mînak, di farisî de ev deng bi gelemperî veguherîne dengên wekê /z/ an /š/).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* '''Guhertinên konsonantan (piştvokalîk ên wekê -m &gt; -v/-w)''': veguherîna dengê /m/ di navbera du dengdêran de an jî piştî dengdêrekê, pêşî ji bo /v/ û piştre re jî ji bo /w/, taybetmendiya herî cihêreng a proto kurdî ye. (Mînak: peyva îraniya kevin (avestayî) &quot;nāman&quot; (navdêr) di proto kurdî de &quot;nav/naw&quot; e.
* '''Frikatîfên qirikî''': dengên qirikî yên mîna /x/ û /ɣ/ ku tevlî zimanên din ên îranî bûne, di pergala dengan a proto kurdî de avaniya xwe bi awayekê xurt parastiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
== Morfolojî ==
Proto kurdî berevajiyê farisiya nûjen, xwedî avaniyeke morfolojîk a parastî û tewandî ye.

* '''Cudakirina peyvên nêr û mê''': Di zimanê proto kurdî de dabeşkirina avaniya peyvan bi awayên nêr û mê hatiye parastin. Her çend ev taybetmendî îro jî di zaravayê kurmancî de çalak be jî, di zaravayê soranî de hêdî hêdî winda bûye.
* '''Kişandina navdêrên du-rewş''': Di proto kurdî de navdêr di hevokan de bi du awayên sereke dihatin tewandin: navdêr û tewandin.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Kurdistana kevnare]]
[[Kategorî:Zimanên kevnare]]</text>
      <sha1>ql13e1rj7al6wwnrqsi8nyn9smgn14o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030235</id>
      <parentid>2030234</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T08:41:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2030235</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3153" sha1="gl7133wtg6flikqm1zu1uc3zxwonqp2" xml:space="preserve">'''Proto kurdî''' kurdiya kevn ê berê zimanê kurdî ya îro ye ku ji aliyê kurdên kevnare ve hatine axavtin. Hatiye texmînkirin ku di nav zimanê proto kurdî [[zimanê medî]] [[zimanê kardoxî]], [[zimanê partî]] û hwd hene.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.researchgate.net/publication/397253487_Proto-Kurdish_Historical_Development_and_Linguistic_Distinctiveness_within_the_Northwestern_Iranian_Languages |sernav=Proto-Kurdish Historical Development and Linguistic Distinctiveness within the Northwestern Iranian Languages }}&lt;/ref&gt; Di heman de zimanê proto kurdî di roja îro de wekê îranî ya bakurê rojava jî hatiye binavkirin ku ji zimanê proto kurdî zaravayên kurdî yên yên nûjen ên wekê [[kurmancî]], [[soranî]], [[zazakî]], [[Kelhûrî (Kirmaşanî)|kelhurî]], hwd jê derketine. Ji ber ku nivîsên nivîskî yên rasterast ên proto kurdî nehatine dîtin, ziman bi karanîna rêbazên zimannasî yên dîrokî yên berawirdî hatiye dîtin ku zimanê proto kurdî ji koka proto îranî derketiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Agahiyên zimannasî ==
Di warê zimannasî de proto kurdî taybetmendiyên tîpîk ên koma zimanên îranî yên bakurê rojava nîşan dide û ji aliyê fonetîk û avaniyê ve ji zimanên îranî yên başûrê rojavayî yên wekê zimanê farisî pir cuda ye.

Li gorî lêkolînên di zimannasiya dîrokî ya berawirdî de (bi taybetî lêkolîna zimannasê navdar David MacKenzie), taybetmendiyên bingehîn ên zimannasî yên proto kurdî ev in:&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.scribd.com/document/194818125/The-Origins-of-Kurdish-D-N-MacKenzie |sernav=Client Challenge |malper=www.scribd.com |roja-gihiştinê=2026-05-22}}&lt;/ref&gt;

* '''Parastina konsonantên arkaîk''': Dengdêrên hişk û şikdar /ž/ û /č/ ku ji serdema proto îranî derketine, di nav zimanê proto kurdî de hatine parastin. (Wek mînak, di farisî de ev deng bi gelemperî veguherîne dengên wekê /z/ an /š/).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* '''Guhertinên konsonantan (piştvokalîk ên wekê -m &gt; -v/-w)''': Veguherîna dengê /m/ di navbera du dengdêran de an jî piştî dengdêrekê, pêşî ji bo /v/ û piştre re jî ji bo /w/, taybetmendiya herî cihêreng a proto kurdî ye. (Mînak: peyva îraniya kevin (avestayî) &quot;nāman&quot; (navdêr) di proto kurdî de &quot;nav/naw&quot; e.
* '''Frikatîfên qirikî''': Dengên qirikî yên mîna /x/ û /ɣ/ ku tevlî zimanên din ên îranî bûne, di pergala dengan a proto kurdî de avaniya xwe bi awayekê xurt parastiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Morfolojî ==
Proto kurdî berevajiyê farisiya nûjen, xwedî avaniyeke morfolojîk a parastî û tewandî ye.

* '''Cudakirina peyvên nêr û mê''': Di zimanê proto kurdî de dabeşkirina avaniya peyvan bi awayên nêr û mê hatiye parastin. Her çend ev taybetmendî îro jî di zaravayê kurmancî de çalak be jî, di zaravayê soranî de hêdî hêdî winda bûye.
* '''Kişandina navdêrên du-rewş''': Di proto kurdî de navdêr di hevokan de bi du awayên sereke dihatin tewandin: navdêr û tewandin.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Kurdistana kevnare]]
[[Kategorî:Zimanên kevnare]]</text>
      <sha1>gl7133wtg6flikqm1zu1uc3zxwonqp2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030236</id>
      <parentid>2030235</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T08:44:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2030236</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3439" sha1="khrwadwnctl9rjxms5ry2c28cb469rm" xml:space="preserve">'''Proto kurdî''' kurdiya kevn ê berê zimanê kurdî ya îro ye ku ji aliyê kurdên kevnare ve hatine axavtin. Hatiye texmînkirin ku di nav zimanê proto kurdî [[zimanê medî]] [[zimanê kardoxî]], [[zimanê partî]] û hwd hene.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.researchgate.net/publication/397253487_Proto-Kurdish_Historical_Development_and_Linguistic_Distinctiveness_within_the_Northwestern_Iranian_Languages |sernav=Proto-Kurdish Historical Development and Linguistic Distinctiveness within the Northwestern Iranian Languages }}&lt;/ref&gt; Di heman de zimanê proto kurdî di roja îro de wekê îranî ya bakurê rojava jî hatiye binavkirin ku ji zimanê proto kurdî zaravayên kurdî yên yên nûjen ên wekê [[kurmancî]], [[soranî]], [[zazakî]], [[Kelhûrî (Kirmaşanî)|kelhurî]], hwd jê derketine. Ji ber ku nivîsên nivîskî yên rasterast ên proto kurdî nehatine dîtin, ziman bi karanîna rêbazên zimannasî yên dîrokî yên berawirdî hatiye dîtin ku zimanê proto kurdî ji koka proto îranî derketiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Agahiyên zimannasî ==
Di warê zimannasî de proto kurdî taybetmendiyên tîpîk ên koma zimanên îranî yên bakurê rojava nîşan dide û ji aliyê fonetîk û avaniyê ve ji zimanên îranî yên başûrê rojavayî yên wekê zimanê farisî pir cuda ye.

Li gorî lêkolînên di zimannasiya dîrokî ya berawirdî de (bi taybetî lêkolîna zimannasê navdar David MacKenzie), taybetmendiyên bingehîn ên zimannasî yên proto kurdî ev in:&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.scribd.com/document/194818125/The-Origins-of-Kurdish-D-N-MacKenzie |sernav=Client Challenge |malper=www.scribd.com |roja-gihiştinê=2026-05-22}}&lt;/ref&gt;

* '''Parastina konsonantên arkaîk''': Dengdêrên hişk û şikdar /ž/ û /č/ ku ji serdema proto îranî derketine, di nav zimanê proto kurdî de hatine parastin. (Wek mînak, di farisî de ev deng bi gelemperî veguherîne dengên wekê /z/ an /š/).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* '''Guhertinên konsonantan (piştvokalîk ên wekê -m &gt; -v/-w)''': Veguherîna dengê /m/ di navbera du dengdêran de an jî piştî dengdêrekê, pêşî ji bo /v/ û piştre re jî ji bo /w/, taybetmendiya herî cihêreng a proto kurdî ye. (Mînak: peyva îraniya kevin (avestayî) &quot;nāman&quot; (navdêr) di proto kurdî de &quot;nav/naw&quot; e.
* '''Frikatîfên qirikî''': Dengên qirikî yên mîna /x/ û /ɣ/ ku tevlî zimanên din ên îranî bûne, di pergala dengan a proto kurdî de avaniya xwe bi awayekê xurt parastiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Morfolojî ==
Proto kurdî berevajiyê farisiya nûjen, xwedî avaniyeke morfolojîk a parastî û tewandî ye.

* '''Cudakirina peyvên nêr û mê''': Di zimanê proto kurdî de dabeşkirina avaniya peyvan bi awayên nêr û mê hatiye parastin. Her çend ev taybetmendî îro jî di zaravayê kurmancî de çalak be jî, di zaravayê soranî de hêdî hêdî winda bûye.
* '''Kişandina navdêrên du-rewş''': Di proto kurdî de navdêr di hevokan de bi du awayên sereke dihatin tewandin: navdêr û tewandin.
* '''Ergatîvîteya perçekirî''': Ev yek ji avaniya rêzimanî yên herî taybetmendî yên proto kurdî ye. Di hevokên demên borî de, formên girêdanê ji bo objekt û mijarê diguherin (dengê ergatîf) lê di hevokên dema niha de, avaniya standard (angavkar) tê bikar anîn.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Kurdistana kevnare]]
[[Kategorî:Zimanên kevnare]]</text>
      <sha1>khrwadwnctl9rjxms5ry2c28cb469rm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030237</id>
      <parentid>2030236</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T08:45:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Morfolojî */</comment>
      <origin>2030237</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3630" sha1="59f7tq5gewblg1h1sgbiyhpuw1c7ez1" xml:space="preserve">'''Proto kurdî''' kurdiya kevn ê berê zimanê kurdî ya îro ye ku ji aliyê kurdên kevnare ve hatine axavtin. Hatiye texmînkirin ku di nav zimanê proto kurdî [[zimanê medî]] [[zimanê kardoxî]], [[zimanê partî]] û hwd hene.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.researchgate.net/publication/397253487_Proto-Kurdish_Historical_Development_and_Linguistic_Distinctiveness_within_the_Northwestern_Iranian_Languages |sernav=Proto-Kurdish Historical Development and Linguistic Distinctiveness within the Northwestern Iranian Languages }}&lt;/ref&gt; Di heman de zimanê proto kurdî di roja îro de wekê îranî ya bakurê rojava jî hatiye binavkirin ku ji zimanê proto kurdî zaravayên kurdî yên yên nûjen ên wekê [[kurmancî]], [[soranî]], [[zazakî]], [[Kelhûrî (Kirmaşanî)|kelhurî]], hwd jê derketine. Ji ber ku nivîsên nivîskî yên rasterast ên proto kurdî nehatine dîtin, ziman bi karanîna rêbazên zimannasî yên dîrokî yên berawirdî hatiye dîtin ku zimanê proto kurdî ji koka proto îranî derketiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Agahiyên zimannasî ==
Di warê zimannasî de proto kurdî taybetmendiyên tîpîk ên koma zimanên îranî yên bakurê rojava nîşan dide û ji aliyê fonetîk û avaniyê ve ji zimanên îranî yên başûrê rojavayî yên wekê zimanê farisî pir cuda ye.

Li gorî lêkolînên di zimannasiya dîrokî ya berawirdî de (bi taybetî lêkolîna zimannasê navdar David MacKenzie), taybetmendiyên bingehîn ên zimannasî yên proto kurdî ev in:&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.scribd.com/document/194818125/The-Origins-of-Kurdish-D-N-MacKenzie |sernav=Client Challenge |malper=www.scribd.com |roja-gihiştinê=2026-05-22}}&lt;/ref&gt;

* '''Parastina konsonantên arkaîk''': Dengdêrên hişk û şikdar /ž/ û /č/ ku ji serdema proto îranî derketine, di nav zimanê proto kurdî de hatine parastin. (Wek mînak, di farisî de ev deng bi gelemperî veguherîne dengên wekê /z/ an /š/).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* '''Guhertinên konsonantan (piştvokalîk ên wekê -m &gt; -v/-w)''': Veguherîna dengê /m/ di navbera du dengdêran de an jî piştî dengdêrekê, pêşî ji bo /v/ û piştre re jî ji bo /w/, taybetmendiya herî cihêreng a proto kurdî ye. (Mînak: peyva îraniya kevin (avestayî) &quot;nāman&quot; (navdêr) di proto kurdî de &quot;nav/naw&quot; e.
* '''Frikatîfên qirikî''': Dengên qirikî yên mîna /x/ û /ɣ/ ku tevlî zimanên din ên îranî bûne, di pergala dengan a proto kurdî de avaniya xwe bi awayekê xurt parastiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Morfolojî ==
Proto kurdî berevajiyê farisiya nûjen, xwedî avaniyeke morfolojîk a parastî û tewandî ye.

* '''Cudakirina peyvên nêr û mê''': Di zimanê proto kurdî de dabeşkirina avaniya peyvan bi awayên nêr û mê hatiye parastin. Her çend ev taybetmendî îro jî di zaravayê kurmancî de çalak be jî, di zaravayê soranî de hêdî hêdî winda bûye.
* '''Kişandina navdêrên du-rewş''': Di proto kurdî de navdêr di hevokan de bi du awayên sereke dihatin tewandin: navdêr û tewandin.
* '''Ergatîvîteya perçekirî''': Ev yek ji avaniya rêzimanî yên herî taybetmendî yên proto kurdî ye. Di hevokên demên borî de, formên girêdanê ji bo objekt û mijarê diguherin (dengê ergatîf) lê di hevokên dema niha de, avaniya standard (angavkar) tê bikar anîn.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://bianet.org/yazi/kurt-dili-nasil-bir-dildir-299669 |sernav=Zimanê kurdî zimaneke çawa ye? |malper=bianet.org |roja-gihiştinê=2026-05-22 |ziman=tr}}&lt;/ref&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Kurdistana kevnare]]
[[Kategorî:Zimanên kevnare]]</text>
      <sha1>59f7tq5gewblg1h1sgbiyhpuw1c7ez1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030238</id>
      <parentid>2030237</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T08:50:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2030238</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3650" sha1="20a5wmfo2m37bhyadevwrmtb9nk1hdb" xml:space="preserve">'''Proto kurdî''' kurdiya kevn ê berê zimanê kurdî ya îro ye ku ji aliyê kurdên kevnare ve hatine axavtin. Hatiye texmînkirin ku di nav zimanê proto kurdî [[zimanê medî]] [[zimanê kardoxî]], [[zimanê partî]] û hwd hene.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.researchgate.net/publication/397253487_Proto-Kurdish_Historical_Development_and_Linguistic_Distinctiveness_within_the_Northwestern_Iranian_Languages |sernav=Proto-Kurdish Historical Development and Linguistic Distinctiveness within the Northwestern Iranian Languages }}&lt;/ref&gt; Di heman de zimanê proto kurdî di roja îro de wekê îranî ya bakurê rojava jî hatiye binavkirin ku ji zimanê proto kurdî zaravayên kurdî yên yên nûjen ên wekê [[kurmancî]], [[soranî]], [[zazakî]], [[Kelhûrî (Kirmaşanî)|kelhurî]], hwd jê derketine. Ji ber ku nivîsên nivîskî yên rasterast ên proto kurdî nehatine dîtin, ziman bi karanîna rêbazên zimannasî yên dîrokî yên berawirdî hatiye dîtin ku zimanê proto kurdî ji koka proto îranî derketiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Agahiyên zimannasî ==
Di warê zimannasî de proto kurdî taybetmendiyên tîpîk ên koma zimanên îranî yên bakurê rojava nîşan dide û ji aliyê fonetîk û avaniyê ve ji zimanên îranî yên başûrê rojavayî yên wekê zimanê farisî pir cuda ye.

Li gorî lêkolînên di zimannasiya dîrokî ya berawirdî de (bi taybetî lêkolîna zimannasê navdar David MacKenzie), taybetmendiyên bingehîn ên zimannasî yên proto kurdî ev in:&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.scribd.com/document/194818125/The-Origins-of-Kurdish-D-N-MacKenzie |sernav=Client Challenge |malper=www.scribd.com |roja-gihiştinê=2026-05-22}}&lt;/ref&gt;

* '''Parastina konsonantên arkaîk''': Dengdêrên hişk û şikdar /ž/ û /č/ ku ji serdema proto îranî derketine, di nav zimanê proto kurdî de hatine parastin. (Wek mînak, di farisî de ev deng bi gelemperî veguherîne dengên wekê /z/ an /š/).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* '''Guhertinên konsonantan (piştvokalîk ên wekê -m &gt; -v/-w)''': Veguherîna dengê /m/ di navbera du dengdêran de an jî piştî dengdêrekê, pêşî ji bo /v/ û piştre re jî ji bo /w/, taybetmendiya herî cihêreng a proto kurdî ye. (Mînak: peyva îraniya kevin (avestayî) &quot;nāman&quot; (navdêr) di proto kurdî de &quot;nav/naw&quot; e.
* '''Frikatîfên qirikî''': Dengên qirikî yên mîna /x/ û /ɣ/ ku tevlî zimanên din ên îranî bûne, di pergala dengan a proto kurdî de avaniya xwe bi awayekê xurt parastiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Morfolojî ==
Proto kurdî berevajiyê farisiya nûjen, xwedî avaniyeke morfolojîk a parastî û tewandî ye.

* '''Cudakirina peyvên nêr û mê''': Di zimanê proto kurdî de dabeşkirina avaniya peyvan bi awayên nêr û mê hatiye parastin. Her çend ev taybetmendî îro jî di zaravayê kurmancî de çalak be jî, di zaravayê soranî de hêdî hêdî winda bûye.
* '''Kişandina navdêrên du-rewş''': Di proto kurdî de navdêr di hevokan de bi du awayên sereke dihatin tewandin: navdêr û tewandin.
* '''Ergatîvîteya perçekirî''': Ev yek ji avaniya rêzimanî yên herî taybetmendî yên proto kurdî ye. Di hevokên demên borî de, formên girêdanê ji bo objekt û mijarê diguherin (dengê ergatîf) lê di hevokên dema niha de, avaniya standard (angavkar) tê bikar anîn.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://bianet.org/yazi/kurt-dili-nasil-bir-dildir-299669 |sernav=Zimanê kurdî zimaneke çawa ye? |malper=bianet.org |roja-gihiştinê=2026-05-22 |ziman=tr}}&lt;/ref&gt;
== Lêker û kok ==

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Kurdistana kevnare]]
[[Kategorî:Zimanên kevnare]]</text>
      <sha1>20a5wmfo2m37bhyadevwrmtb9nk1hdb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030239</id>
      <parentid>2030238</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T08:54:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2030239</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3858" sha1="klq8rsnvgb75nxi8qpy8m3cucc1p311" xml:space="preserve">'''Proto kurdî''' kurdiya kevn ê berê zimanê kurdî ya îro ye ku ji aliyê kurdên kevnare ve hatine axavtin. Hatiye texmînkirin ku di nav zimanê proto kurdî [[zimanê medî]] [[zimanê kardoxî]], [[zimanê partî]] û hwd hene.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.researchgate.net/publication/397253487_Proto-Kurdish_Historical_Development_and_Linguistic_Distinctiveness_within_the_Northwestern_Iranian_Languages |sernav=Proto-Kurdish Historical Development and Linguistic Distinctiveness within the Northwestern Iranian Languages }}&lt;/ref&gt; Di heman de zimanê proto kurdî di roja îro de wekê îranî ya bakurê rojava jî hatiye binavkirin ku ji zimanê proto kurdî zaravayên kurdî yên yên nûjen ên wekê [[kurmancî]], [[soranî]], [[zazakî]], [[Kelhûrî (Kirmaşanî)|kelhurî]], hwd jê derketine. Ji ber ku nivîsên nivîskî yên rasterast ên proto kurdî nehatine dîtin, ziman bi karanîna rêbazên zimannasî yên dîrokî yên berawirdî hatiye dîtin ku zimanê proto kurdî ji koka proto îranî derketiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Agahiyên zimannasî ==
Di warê zimannasî de proto kurdî taybetmendiyên tîpîk ên koma zimanên îranî yên bakurê rojava nîşan dide û ji aliyê fonetîk û avaniyê ve ji zimanên îranî yên başûrê rojavayî yên wekê zimanê farisî pir cuda ye.

Li gorî lêkolînên di zimannasiya dîrokî ya berawirdî de (bi taybetî lêkolîna zimannasê navdar David MacKenzie), taybetmendiyên bingehîn ên zimannasî yên proto kurdî ev in:&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.scribd.com/document/194818125/The-Origins-of-Kurdish-D-N-MacKenzie |sernav=Client Challenge |malper=www.scribd.com |roja-gihiştinê=2026-05-22}}&lt;/ref&gt;

* '''Parastina konsonantên arkaîk''': Dengdêrên hişk û şikdar /ž/ û /č/ ku ji serdema proto îranî derketine, di nav zimanê proto kurdî de hatine parastin. (Wek mînak, di farisî de ev deng bi gelemperî veguherîne dengên wekê /z/ an /š/).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* '''Guhertinên konsonantan (piştvokalîk ên wekê -m &gt; -v/-w)''': Veguherîna dengê /m/ di navbera du dengdêran de an jî piştî dengdêrekê, pêşî ji bo /v/ û piştre re jî ji bo /w/, taybetmendiya herî cihêreng a proto kurdî ye. (Mînak: peyva îraniya kevin (avestayî) &quot;nāman&quot; (navdêr) di proto kurdî de &quot;nav/naw&quot; e.
* '''Frikatîfên qirikî''': Dengên qirikî yên mîna /x/ û /ɣ/ ku tevlî zimanên din ên îranî bûne, di pergala dengan a proto kurdî de avaniya xwe bi awayekê xurt parastiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Morfolojî ==
Proto kurdî berevajiyê farisiya nûjen, xwedî avaniyeke morfolojîk a parastî û tewandî ye.

* '''Cudakirina peyvên nêr û mê''': Di zimanê proto kurdî de dabeşkirina avaniya peyvan bi awayên nêr û mê hatiye parastin. Her çend ev taybetmendî îro jî di zaravayê kurmancî de çalak be jî, di zaravayê soranî de hêdî hêdî winda bûye.
* '''Kişandina navdêrên du-rewş''': Di proto kurdî de navdêr di hevokan de bi du awayên sereke dihatin tewandin: navdêr û tewandin.
* '''Ergatîvîteya perçekirî''': Ev yek ji avaniya rêzimanî yên herî taybetmendî yên proto kurdî ye. Di hevokên demên borî de, formên girêdanê ji bo objekt û mijarê diguherin (dengê ergatîf) lê di hevokên dema niha de, avaniya standard (angavkar) tê bikar anîn.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://bianet.org/yazi/kurt-dili-nasil-bir-dildir-299669 |sernav=Zimanê kurdî zimaneke çawa ye? |malper=bianet.org |roja-gihiştinê=2026-05-22 |ziman=tr}}&lt;/ref&gt;
== Lêker û kok ==
* '''Lêkerên duqonaxî''': Di proto kurdî de her lêkerek du xwedî kokên cuda bûn ku yek ji bo dema niha û yek ji bo dema borî bû. Ev sîstem îro di kurmanciya nûjen de bê guhertin berdewam dike.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Kurdistana kevnare]]
[[Kategorî:Zimanên kevnare]]</text>
      <sha1>klq8rsnvgb75nxi8qpy8m3cucc1p311</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030240</id>
      <parentid>2030239</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T08:54:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2030240</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3857" sha1="nxzzi2bbd8qz5zik5za2g0lybwwi22l" xml:space="preserve">'''Proto kurdî''' kurdiya kevn ê berê zimanê kurdî ya îro ye ku ji aliyê kurdên kevnare ve hatine axavtin. Hatiye texmînkirin ku di nav zimanê proto kurdî [[zimanê medî]] [[zimanê kardoxî]], [[zimanê partî]] û hwd hene.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.researchgate.net/publication/397253487_Proto-Kurdish_Historical_Development_and_Linguistic_Distinctiveness_within_the_Northwestern_Iranian_Languages |sernav=Proto-Kurdish Historical Development and Linguistic Distinctiveness within the Northwestern Iranian Languages }}&lt;/ref&gt; Di heman de zimanê proto kurdî di roja îro de wekê îranî ya bakurê rojava jî hatiye binavkirin ku ji zimanê proto kurdî zaravayên kurdî yên yên nûjen ên wekê [[kurmancî]], [[soranî]], [[zazakî]], [[Kelhûrî (Kirmaşanî)|kelhurî]], hwd jê derketine. Ji ber ku nivîsên nivîskî yên rasterast ên proto kurdî nehatine dîtin, ziman bi karanîna rêbazên zimannasî yên dîrokî yên berawirdî hatiye dîtin ku zimanê proto kurdî ji koka proto îranî derketiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Agahiyên zimannasî ==
Di warê zimannasî de proto kurdî taybetmendiyên tîpîk ên koma zimanên îranî yên bakurê rojava nîşan dide û ji aliyê fonetîk û avaniyê ve ji zimanên îranî yên başûrê rojavayî yên wekê zimanê farisî pir cuda ye.

Li gorî lêkolînên di zimannasiya dîrokî ya berawirdî de (bi taybetî lêkolîna zimannasê navdar David MacKenzie), taybetmendiyên bingehîn ên zimannasî yên proto kurdî ev in:&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.scribd.com/document/194818125/The-Origins-of-Kurdish-D-N-MacKenzie |sernav=Client Challenge |malper=www.scribd.com |roja-gihiştinê=2026-05-22}}&lt;/ref&gt;

* '''Parastina konsonantên arkaîk''': Dengdêrên hişk û şikdar /ž/ û /č/ ku ji serdema proto îranî derketine, di nav zimanê proto kurdî de hatine parastin. (Wek mînak, di farisî de ev deng bi gelemperî veguherîne dengên wekê /z/ an /š/).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* '''Guhertinên konsonantan (piştvokalîk ên wekê -m &gt; -v/-w)''': Veguherîna dengê /m/ di navbera du dengdêran de an jî piştî dengdêrekê, pêşî ji bo /v/ û piştre re jî ji bo /w/, taybetmendiya herî cihêreng a proto kurdî ye. (Mînak: peyva îraniya kevin (avestayî) &quot;nāman&quot; (navdêr) di proto kurdî de &quot;nav/naw&quot; e.
* '''Frikatîfên qirikî''': Dengên qirikî yên mîna /x/ û /ɣ/ ku tevlî zimanên din ên îranî bûne, di pergala dengan a proto kurdî de avaniya xwe bi awayekê xurt parastiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Morfolojî ==
Proto kurdî berevajiyê farisiya nûjen, xwedî avaniyeke morfolojîk a parastî û tewandî ye.

* '''Cudakirina peyvên nêr û mê''': Di zimanê proto kurdî de dabeşkirina avaniya peyvan bi awayên nêr û mê hatiye parastin. Her çend ev taybetmendî îro jî di zaravayê kurmancî de çalak be jî, di zaravayê soranî de hêdî hêdî winda bûye.
* '''Kişandina navdêrên du-rewş''': Di proto kurdî de navdêr di hevokan de bi du awayên sereke dihatin tewandin: navdêr û tewandin.
* '''Ergatîvîteya perçekirî''': Ev yek ji avaniya rêzimanî yên herî taybetmendî yên proto kurdî ye. Di hevokên demên borî de, formên girêdanê ji bo objekt û mijarê diguherin (dengê ergatîf) lê di hevokên dema niha de, avaniya standard (angavkar) tê bikar anîn.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://bianet.org/yazi/kurt-dili-nasil-bir-dildir-299669 |sernav=Zimanê kurdî zimaneke çawa ye? |malper=bianet.org |roja-gihiştinê=2026-05-22 |ziman=tr}}&lt;/ref&gt;
== Lêker û kok ==
* '''Lêkerên du-kokî''': Di proto kurdî de her lêkerek du xwedî kokên cuda bûn ku yek ji bo dema niha û yek ji bo dema borî bû. Ev sîstem îro di kurmanciya nûjen de bê guhertin berdewam dike.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Kurdistana kevnare]]
[[Kategorî:Zimanên kevnare]]</text>
      <sha1>nxzzi2bbd8qz5zik5za2g0lybwwi22l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030241</id>
      <parentid>2030240</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T08:58:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <comment>/* Lêker û kok */</comment>
      <origin>2030241</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3882" sha1="f3asf56az4jsam68yew7a2lejgvn7t7" xml:space="preserve">'''Proto kurdî''' kurdiya kevn ê berê zimanê kurdî ya îro ye ku ji aliyê kurdên kevnare ve hatine axavtin. Hatiye texmînkirin ku di nav zimanê proto kurdî [[zimanê medî]] [[zimanê kardoxî]], [[zimanê partî]] û hwd hene.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.researchgate.net/publication/397253487_Proto-Kurdish_Historical_Development_and_Linguistic_Distinctiveness_within_the_Northwestern_Iranian_Languages |sernav=Proto-Kurdish Historical Development and Linguistic Distinctiveness within the Northwestern Iranian Languages }}&lt;/ref&gt; Di heman de zimanê proto kurdî di roja îro de wekê îranî ya bakurê rojava jî hatiye binavkirin ku ji zimanê proto kurdî zaravayên kurdî yên yên nûjen ên wekê [[kurmancî]], [[soranî]], [[zazakî]], [[Kelhûrî (Kirmaşanî)|kelhurî]], hwd jê derketine. Ji ber ku nivîsên nivîskî yên rasterast ên proto kurdî nehatine dîtin, ziman bi karanîna rêbazên zimannasî yên dîrokî yên berawirdî hatiye dîtin ku zimanê proto kurdî ji koka proto îranî derketiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Agahiyên zimannasî ==
Di warê zimannasî de proto kurdî taybetmendiyên tîpîk ên koma zimanên îranî yên bakurê rojava nîşan dide û ji aliyê fonetîk û avaniyê ve ji zimanên îranî yên başûrê rojavayî yên wekê zimanê farisî pir cuda ye.

Li gorî lêkolînên di zimannasiya dîrokî ya berawirdî de (bi taybetî lêkolîna zimannasê navdar David MacKenzie), taybetmendiyên bingehîn ên zimannasî yên proto kurdî ev in:&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.scribd.com/document/194818125/The-Origins-of-Kurdish-D-N-MacKenzie |sernav=Client Challenge |malper=www.scribd.com |roja-gihiştinê=2026-05-22}}&lt;/ref&gt;

* '''Parastina konsonantên arkaîk''': Dengdêrên hişk û şikdar /ž/ û /č/ ku ji serdema proto îranî derketine, di nav zimanê proto kurdî de hatine parastin. (Wek mînak, di farisî de ev deng bi gelemperî veguherîne dengên wekê /z/ an /š/).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* '''Guhertinên konsonantan (piştvokalîk ên wekê -m &gt; -v/-w)''': Veguherîna dengê /m/ di navbera du dengdêran de an jî piştî dengdêrekê, pêşî ji bo /v/ û piştre re jî ji bo /w/, taybetmendiya herî cihêreng a proto kurdî ye. (Mînak: peyva îraniya kevin (avestayî) &quot;nāman&quot; (navdêr) di proto kurdî de &quot;nav/naw&quot; e.
* '''Frikatîfên qirikî''': Dengên qirikî yên mîna /x/ û /ɣ/ ku tevlî zimanên din ên îranî bûne, di pergala dengan a proto kurdî de avaniya xwe bi awayekê xurt parastiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Morfolojî ==
Proto kurdî berevajiyê farisiya nûjen, xwedî avaniyeke morfolojîk a parastî û tewandî ye.

* '''Cudakirina peyvên nêr û mê''': Di zimanê proto kurdî de dabeşkirina avaniya peyvan bi awayên nêr û mê hatiye parastin. Her çend ev taybetmendî îro jî di zaravayê kurmancî de çalak be jî, di zaravayê soranî de hêdî hêdî winda bûye.
* '''Kişandina navdêrên du-rewş''': Di proto kurdî de navdêr di hevokan de bi du awayên sereke dihatin tewandin: navdêr û tewandin.
* '''Ergatîvîteya perçekirî''': Ev yek ji avaniya rêzimanî yên herî taybetmendî yên proto kurdî ye. Di hevokên demên borî de, formên girêdanê ji bo objekt û mijarê diguherin (dengê ergatîf) lê di hevokên dema niha de, avaniya standard (angavkar) tê bikar anîn.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://bianet.org/yazi/kurt-dili-nasil-bir-dildir-299669 |sernav=Zimanê kurdî zimaneke çawa ye? |malper=bianet.org |roja-gihiştinê=2026-05-22 |ziman=tr}}&lt;/ref&gt;
== Lêker û kok ==
* '''Lêkerên du-kokî''': Di proto kurdî de her lêkerek du xwedî kokên cuda bûn ku yek ji bo dema niha û yek ji bo dema borî bû. Ev sîstem îro di kurmanciya nûjen de bê guhertin berdewam dike.
* '''Meyla pêşgîn''':

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Kurdistana kevnare]]
[[Kategorî:Zimanên kevnare]]</text>
      <sha1>f3asf56az4jsam68yew7a2lejgvn7t7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030242</id>
      <parentid>2030241</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T09:00:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2030242</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4035" sha1="f3jd833bfv28zfxxh9j2nvoqirabroj" xml:space="preserve">'''Proto kurdî''' kurdiya kevn ê berê zimanê kurdî ya îro ye ku ji aliyê kurdên kevnare ve hatine axavtin. Hatiye texmînkirin ku di nav zimanê proto kurdî [[zimanê medî]] [[zimanê kardoxî]], [[zimanê partî]] û hwd hene.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.researchgate.net/publication/397253487_Proto-Kurdish_Historical_Development_and_Linguistic_Distinctiveness_within_the_Northwestern_Iranian_Languages |sernav=Proto-Kurdish Historical Development and Linguistic Distinctiveness within the Northwestern Iranian Languages }}&lt;/ref&gt; Di heman de zimanê proto kurdî di roja îro de wekê îranî ya bakurê rojava jî hatiye binavkirin ku ji zimanê proto kurdî zaravayên kurdî yên yên nûjen ên wekê [[kurmancî]], [[soranî]], [[zazakî]], [[Kelhûrî (Kirmaşanî)|kelhurî]], hwd jê derketine. Ji ber ku nivîsên nivîskî yên rasterast ên proto kurdî nehatine dîtin, ziman bi karanîna rêbazên zimannasî yên dîrokî yên berawirdî hatiye dîtin ku zimanê proto kurdî ji koka proto îranî derketiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Agahiyên zimannasî ==
Di warê zimannasî de proto kurdî taybetmendiyên tîpîk ên koma zimanên îranî yên bakurê rojava nîşan dide û ji aliyê fonetîk û avaniyê ve ji zimanên îranî yên başûrê rojavayî yên wekê zimanê farisî pir cuda ye.

Li gorî lêkolînên di zimannasiya dîrokî ya berawirdî de (bi taybetî lêkolîna zimannasê navdar David MacKenzie), taybetmendiyên bingehîn ên zimannasî yên proto kurdî ev in:&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.scribd.com/document/194818125/The-Origins-of-Kurdish-D-N-MacKenzie |sernav=Client Challenge |malper=www.scribd.com |roja-gihiştinê=2026-05-22}}&lt;/ref&gt;

* '''Parastina konsonantên arkaîk''': Dengdêrên hişk û şikdar /ž/ û /č/ ku ji serdema proto îranî derketine, di nav zimanê proto kurdî de hatine parastin. (Wek mînak, di farisî de ev deng bi gelemperî veguherîne dengên wekê /z/ an /š/).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* '''Guhertinên konsonantan (piştvokalîk ên wekê -m &gt; -v/-w)''': Veguherîna dengê /m/ di navbera du dengdêran de an jî piştî dengdêrekê, pêşî ji bo /v/ û piştre re jî ji bo /w/, taybetmendiya herî cihêreng a proto kurdî ye. (Mînak: peyva îraniya kevin (avestayî) &quot;nāman&quot; (navdêr) di proto kurdî de &quot;nav/naw&quot; e.
* '''Frikatîfên qirikî''': Dengên qirikî yên mîna /x/ û /ɣ/ ku tevlî zimanên din ên îranî bûne, di pergala dengan a proto kurdî de avaniya xwe bi awayekê xurt parastiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Morfolojî ==
Proto kurdî berevajiyê farisiya nûjen, xwedî avaniyeke morfolojîk a parastî û tewandî ye.

* '''Cudakirina peyvên nêr û mê''': Di zimanê proto kurdî de dabeşkirina avaniya peyvan bi awayên nêr û mê hatiye parastin. Her çend ev taybetmendî îro jî di zaravayê kurmancî de çalak be jî, di zaravayê soranî de hêdî hêdî winda bûye.
* '''Kişandina navdêrên du-rewş''': Di proto kurdî de navdêr di hevokan de bi du awayên sereke dihatin tewandin: navdêr û tewandin.
* '''Ergatîvîteya perçekirî''': Ev yek ji avaniya rêzimanî yên herî taybetmendî yên proto kurdî ye. Di hevokên demên borî de, formên girêdanê ji bo objekt û mijarê diguherin (dengê ergatîf) lê di hevokên dema niha de, avaniya standard (angavkar) tê bikar anîn.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://bianet.org/yazi/kurt-dili-nasil-bir-dildir-299669 |sernav=Zimanê kurdî zimaneke çawa ye? |malper=bianet.org |roja-gihiştinê=2026-05-22 |ziman=tr}}&lt;/ref&gt;
== Lêker û kok ==
* '''Lêkerên du-kokî''': Di proto kurdî de her lêkerek du xwedî kokên cuda bûn ku yek ji bo dema niha û yek ji bo dema borî bû. Ev sîstem îro di kurmanciya nûjen de bê guhertin berdewam dike.
* '''Meyla pêşgîn''': Pêşlêker, avaniyek ku li pêşiya kokê lêkerê tê danîn da ku wateya lêkerê biguherîne an rê nîşan bide, di proto kurdî de pir çalak bû.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Kurdistana kevnare]]
[[Kategorî:Zimanên kevnare]]</text>
      <sha1>f3jd833bfv28zfxxh9j2nvoqirabroj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030243</id>
      <parentid>2030242</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T09:01:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <comment>/* Lêker û kok */</comment>
      <origin>2030243</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4037" sha1="oi7z2q55nkpfuz7n8yyejn0d8gf82uq" xml:space="preserve">'''Proto kurdî''' kurdiya kevn ê berê zimanê kurdî ya îro ye ku ji aliyê kurdên kevnare ve hatine axavtin. Hatiye texmînkirin ku di nav zimanê proto kurdî [[zimanê medî]] [[zimanê kardoxî]], [[zimanê partî]] û hwd hene.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.researchgate.net/publication/397253487_Proto-Kurdish_Historical_Development_and_Linguistic_Distinctiveness_within_the_Northwestern_Iranian_Languages |sernav=Proto-Kurdish Historical Development and Linguistic Distinctiveness within the Northwestern Iranian Languages }}&lt;/ref&gt; Di heman de zimanê proto kurdî di roja îro de wekê îranî ya bakurê rojava jî hatiye binavkirin ku ji zimanê proto kurdî zaravayên kurdî yên yên nûjen ên wekê [[kurmancî]], [[soranî]], [[zazakî]], [[Kelhûrî (Kirmaşanî)|kelhurî]], hwd jê derketine. Ji ber ku nivîsên nivîskî yên rasterast ên proto kurdî nehatine dîtin, ziman bi karanîna rêbazên zimannasî yên dîrokî yên berawirdî hatiye dîtin ku zimanê proto kurdî ji koka proto îranî derketiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Agahiyên zimannasî ==
Di warê zimannasî de proto kurdî taybetmendiyên tîpîk ên koma zimanên îranî yên bakurê rojava nîşan dide û ji aliyê fonetîk û avaniyê ve ji zimanên îranî yên başûrê rojavayî yên wekê zimanê farisî pir cuda ye.

Li gorî lêkolînên di zimannasiya dîrokî ya berawirdî de (bi taybetî lêkolîna zimannasê navdar David MacKenzie), taybetmendiyên bingehîn ên zimannasî yên proto kurdî ev in:&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.scribd.com/document/194818125/The-Origins-of-Kurdish-D-N-MacKenzie |sernav=Client Challenge |malper=www.scribd.com |roja-gihiştinê=2026-05-22}}&lt;/ref&gt;

* '''Parastina konsonantên arkaîk''': Dengdêrên hişk û şikdar /ž/ û /č/ ku ji serdema proto îranî derketine, di nav zimanê proto kurdî de hatine parastin. (Wek mînak, di farisî de ev deng bi gelemperî veguherîne dengên wekê /z/ an /š/).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* '''Guhertinên konsonantan (piştvokalîk ên wekê -m &gt; -v/-w)''': Veguherîna dengê /m/ di navbera du dengdêran de an jî piştî dengdêrekê, pêşî ji bo /v/ û piştre re jî ji bo /w/, taybetmendiya herî cihêreng a proto kurdî ye. (Mînak: peyva îraniya kevin (avestayî) &quot;nāman&quot; (navdêr) di proto kurdî de &quot;nav/naw&quot; e.
* '''Frikatîfên qirikî''': Dengên qirikî yên mîna /x/ û /ɣ/ ku tevlî zimanên din ên îranî bûne, di pergala dengan a proto kurdî de avaniya xwe bi awayekê xurt parastiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Morfolojî ==
Proto kurdî berevajiyê farisiya nûjen, xwedî avaniyeke morfolojîk a parastî û tewandî ye.

* '''Cudakirina peyvên nêr û mê''': Di zimanê proto kurdî de dabeşkirina avaniya peyvan bi awayên nêr û mê hatiye parastin. Her çend ev taybetmendî îro jî di zaravayê kurmancî de çalak be jî, di zaravayê soranî de hêdî hêdî winda bûye.
* '''Kişandina navdêrên du-rewş''': Di proto kurdî de navdêr di hevokan de bi du awayên sereke dihatin tewandin: navdêr û tewandin.
* '''Ergatîvîteya perçekirî''': Ev yek ji avaniya rêzimanî yên herî taybetmendî yên proto kurdî ye. Di hevokên demên borî de, formên girêdanê ji bo objekt û mijarê diguherin (dengê ergatîf) lê di hevokên dema niha de, avaniya standard (angavkar) tê bikar anîn.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://bianet.org/yazi/kurt-dili-nasil-bir-dildir-299669 |sernav=Zimanê kurdî zimaneke çawa ye? |malper=bianet.org |roja-gihiştinê=2026-05-22 |ziman=tr}}&lt;/ref&gt;
== Lêker û kok ==
* '''Lêkerên du-kokî''': Di proto kurdî de her lêkerek du xwedî kokên cuda bûn ku yek ji bo dema niha û yek ji bo dema borî bû. Ev sîstem îro di kurmanciya nûjen de bê guhertin berdewam dike.
* '''Meyla pêşlêkerî''': Bikaranîna pêşlêkeran ku li ber koka lêkerê têne zêdekirin da ku wateyê biguherînin an rê nîşan bidin, di proto kurdî de pir çalak bû.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Kurdistana kevnare]]
[[Kategorî:Zimanên kevnare]]</text>
      <sha1>oi7z2q55nkpfuz7n8yyejn0d8gf82uq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030244</id>
      <parentid>2030243</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T09:02:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <comment>/* Lêker û kok */</comment>
      <origin>2030244</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4054" sha1="e6kzdp6524o7ef01tmscsx08n5xy28u" xml:space="preserve">'''Proto kurdî''' kurdiya kevn ê berê zimanê kurdî ya îro ye ku ji aliyê kurdên kevnare ve hatine axavtin. Hatiye texmînkirin ku di nav zimanê proto kurdî [[zimanê medî]] [[zimanê kardoxî]], [[zimanê partî]] û hwd hene.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.researchgate.net/publication/397253487_Proto-Kurdish_Historical_Development_and_Linguistic_Distinctiveness_within_the_Northwestern_Iranian_Languages |sernav=Proto-Kurdish Historical Development and Linguistic Distinctiveness within the Northwestern Iranian Languages }}&lt;/ref&gt; Di heman de zimanê proto kurdî di roja îro de wekê îranî ya bakurê rojava jî hatiye binavkirin ku ji zimanê proto kurdî zaravayên kurdî yên yên nûjen ên wekê [[kurmancî]], [[soranî]], [[zazakî]], [[Kelhûrî (Kirmaşanî)|kelhurî]], hwd jê derketine. Ji ber ku nivîsên nivîskî yên rasterast ên proto kurdî nehatine dîtin, ziman bi karanîna rêbazên zimannasî yên dîrokî yên berawirdî hatiye dîtin ku zimanê proto kurdî ji koka proto îranî derketiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Agahiyên zimannasî ==
Di warê zimannasî de proto kurdî taybetmendiyên tîpîk ên koma zimanên îranî yên bakurê rojava nîşan dide û ji aliyê fonetîk û avaniyê ve ji zimanên îranî yên başûrê rojavayî yên wekê zimanê farisî pir cuda ye.

Li gorî lêkolînên di zimannasiya dîrokî ya berawirdî de (bi taybetî lêkolîna zimannasê navdar David MacKenzie), taybetmendiyên bingehîn ên zimannasî yên proto kurdî ev in:&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.scribd.com/document/194818125/The-Origins-of-Kurdish-D-N-MacKenzie |sernav=Client Challenge |malper=www.scribd.com |roja-gihiştinê=2026-05-22}}&lt;/ref&gt;

* '''Parastina konsonantên arkaîk''': Dengdêrên hişk û şikdar /ž/ û /č/ ku ji serdema proto îranî derketine, di nav zimanê proto kurdî de hatine parastin. (Wek mînak, di farisî de ev deng bi gelemperî veguherîne dengên wekê /z/ an /š/).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* '''Guhertinên konsonantan (piştvokalîk ên wekê -m &gt; -v/-w)''': Veguherîna dengê /m/ di navbera du dengdêran de an jî piştî dengdêrekê, pêşî ji bo /v/ û piştre re jî ji bo /w/, taybetmendiya herî cihêreng a proto kurdî ye. (Mînak: peyva îraniya kevin (avestayî) &quot;nāman&quot; (navdêr) di proto kurdî de &quot;nav/naw&quot; e.
* '''Frikatîfên qirikî''': Dengên qirikî yên mîna /x/ û /ɣ/ ku tevlî zimanên din ên îranî bûne, di pergala dengan a proto kurdî de avaniya xwe bi awayekê xurt parastiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Morfolojî ==
Proto kurdî berevajiyê farisiya nûjen, xwedî avaniyeke morfolojîk a parastî û tewandî ye.

* '''Cudakirina peyvên nêr û mê''': Di zimanê proto kurdî de dabeşkirina avaniya peyvan bi awayên nêr û mê hatiye parastin. Her çend ev taybetmendî îro jî di zaravayê kurmancî de çalak be jî, di zaravayê soranî de hêdî hêdî winda bûye.
* '''Kişandina navdêrên du-rewş''': Di proto kurdî de navdêr di hevokan de bi du awayên sereke dihatin tewandin: navdêr û tewandin.
* '''Ergatîvîteya perçekirî''': Ev yek ji avaniya rêzimanî yên herî taybetmendî yên proto kurdî ye. Di hevokên demên borî de, formên girêdanê ji bo objekt û mijarê diguherin (dengê ergatîf) lê di hevokên dema niha de, avaniya standard (angavkar) tê bikar anîn.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://bianet.org/yazi/kurt-dili-nasil-bir-dildir-299669 |sernav=Zimanê kurdî zimaneke çawa ye? |malper=bianet.org |roja-gihiştinê=2026-05-22 |ziman=tr}}&lt;/ref&gt;
== Lêker û kok ==
* '''Lêkerên du-kokî''': Di proto kurdî de her lêkerek du xwedî kokên cuda bûn ku yek ji bo dema niha û yek ji bo dema borî bû. Ev sîstem îro di kurmanciya nûjen de bê guhertin berdewam dike.
* '''Meyla pêşlêkerî''': Bikaranîna pêşlêkeran ku li ber koka lêkerê têne zêdekirin da ku wateyê biguherînin an rê nîşan bidin, di proto kurdî de pir çalak bû.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Kurdistana kevnare]]
[[Kategorî:Zimanên kevnare]]</text>
      <sha1>e6kzdp6524o7ef01tmscsx08n5xy28u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030245</id>
      <parentid>2030244</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T09:04:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Agahiyên zimannasî */</comment>
      <origin>2030245</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4044" sha1="2hq9g6cj1dcw2hbod2nuohgzux8a2js" xml:space="preserve">'''Proto kurdî''' kurdiya kevn ê berê zimanê kurdî ya îro ye ku ji aliyê kurdên kevnare ve hatine axavtin. Hatiye texmînkirin ku di nav zimanê proto kurdî [[zimanê medî]] [[zimanê kardoxî]], [[zimanê partî]] û hwd hene.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.researchgate.net/publication/397253487_Proto-Kurdish_Historical_Development_and_Linguistic_Distinctiveness_within_the_Northwestern_Iranian_Languages |sernav=Proto-Kurdish Historical Development and Linguistic Distinctiveness within the Northwestern Iranian Languages }}&lt;/ref&gt; Di heman de zimanê proto kurdî di roja îro de wekê îranî ya bakurê rojava jî hatiye binavkirin ku ji zimanê proto kurdî zaravayên kurdî yên yên nûjen ên wekê [[kurmancî]], [[soranî]], [[zazakî]], [[Kelhûrî (Kirmaşanî)|kelhurî]], hwd jê derketine. Ji ber ku nivîsên nivîskî yên rasterast ên proto kurdî nehatine dîtin, ziman bi karanîna rêbazên zimannasî yên dîrokî yên berawirdî hatiye dîtin ku zimanê proto kurdî ji koka proto îranî derketiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Zimannasî ==
Di warê zimannasî de proto kurdî taybetmendiyên tîpîk ên koma zimanên îranî yên bakurê rojava nîşan dide û ji aliyê fonetîk û avaniyê ve ji zimanên îranî yên başûrê rojavayî yên wekê zimanê farisî pir cuda ye.

Li gorî lêkolînên di zimannasiya dîrokî ya berawirdî de (bi taybetî lêkolîna zimannasê navdar David MacKenzie), taybetmendiyên bingehîn ên zimannasî yên proto kurdî ev in:&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.scribd.com/document/194818125/The-Origins-of-Kurdish-D-N-MacKenzie |sernav=Client Challenge |malper=www.scribd.com |roja-gihiştinê=2026-05-22}}&lt;/ref&gt;

* '''Parastina konsonantên arkaîk''': Dengdêrên hişk û şikdar /ž/ û /č/ ku ji serdema proto îranî derketine, di nav zimanê proto kurdî de hatine parastin. (Wek mînak, di farisî de ev deng bi gelemperî veguherîne dengên wekê /z/ an /š/).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* '''Guhertinên konsonantan (piştvokalîk ên wekê -m &gt; -v/-w)''': Veguherîna dengê /m/ di navbera du dengdêran de an jî piştî dengdêrekê, pêşî ji bo /v/ û piştre re jî ji bo /w/, taybetmendiya herî cihêreng a proto kurdî ye. (Mînak: peyva îraniya kevin (avestayî) &quot;nāman&quot; (navdêr) di proto kurdî de &quot;nav/naw&quot; e.
* '''Frikatîfên qirikî''': Dengên qirikî yên mîna /x/ û /ɣ/ ku tevlî zimanên din ên îranî bûne, di pergala dengan a proto kurdî de avaniya xwe bi awayekê xurt parastiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Morfolojî ==
Proto kurdî berevajiyê farisiya nûjen, xwedî avaniyeke morfolojîk a parastî û tewandî ye.

* '''Cudakirina peyvên nêr û mê''': Di zimanê proto kurdî de dabeşkirina avaniya peyvan bi awayên nêr û mê hatiye parastin. Her çend ev taybetmendî îro jî di zaravayê kurmancî de çalak be jî, di zaravayê soranî de hêdî hêdî winda bûye.
* '''Kişandina navdêrên du-rewş''': Di proto kurdî de navdêr di hevokan de bi du awayên sereke dihatin tewandin: navdêr û tewandin.
* '''Ergatîvîteya perçekirî''': Ev yek ji avaniya rêzimanî yên herî taybetmendî yên proto kurdî ye. Di hevokên demên borî de, formên girêdanê ji bo objekt û mijarê diguherin (dengê ergatîf) lê di hevokên dema niha de, avaniya standard (angavkar) tê bikar anîn.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://bianet.org/yazi/kurt-dili-nasil-bir-dildir-299669 |sernav=Zimanê kurdî zimaneke çawa ye? |malper=bianet.org |roja-gihiştinê=2026-05-22 |ziman=tr}}&lt;/ref&gt;
== Lêker û kok ==
* '''Lêkerên du-kokî''': Di proto kurdî de her lêkerek du xwedî kokên cuda bûn ku yek ji bo dema niha û yek ji bo dema borî bû. Ev sîstem îro di kurmanciya nûjen de bê guhertin berdewam dike.
* '''Meyla pêşlêkerî''': Bikaranîna pêşlêkeran ku li ber koka lêkerê têne zêdekirin da ku wateyê biguherînin an rê nîşan bidin, di proto kurdî de pir çalak bû.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Kurdistana kevnare]]
[[Kategorî:Zimanên kevnare]]</text>
      <sha1>2hq9g6cj1dcw2hbod2nuohgzux8a2js</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030246</id>
      <parentid>2030245</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T09:05:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2030246</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4026" sha1="3yn8nvvmxtvof3xcboox0pbjj9dczam" xml:space="preserve">'''Proto kurdî''' kurdiya kevn ê berê zimanê kurdî ya îro ye ku ji aliyê kurdên kevnare ve hatine axavtin. Hatiye texmînkirin ku di nav zimanê proto kurdî [[zimanê medî]] [[zimanê kardoxî]], [[zimanê partî]] û hwd hene.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.researchgate.net/publication/397253487_Proto-Kurdish_Historical_Development_and_Linguistic_Distinctiveness_within_the_Northwestern_Iranian_Languages |sernav=Proto-Kurdish Historical Development and Linguistic Distinctiveness within the Northwestern Iranian Languages }}&lt;/ref&gt; Di heman de zimanê proto kurdî di roja îro de wekê îranî ya bakurê rojava jî hatiye binavkirin ku ji zimanê proto kurdî zaravayên kurdî yên yên nûjen ên wekê [[kurmancî]], [[soranî]], [[zazakî]], [[Kelhûrî (Kirmaşanî)|kelhurî]], hwd jê derketine. Ji ber ku nivîsên nivîskî yên rasterast ên proto kurdî nehatine dîtin, ziman bi karanîna rêbazên zimannasî yên dîrokî yên berawirdî hatiye dîtin ku zimanê proto kurdî ji koka proto îranî derketiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Zimannasî ==
Di warê zimannasî de proto kurdî taybetmendiyên tîpîk ên koma zimanên îranî yên bakurê rojava nîşan dide û ji aliyê fonetîk û avaniyê ve ji zimanên îranî yên başûrê rojavayî yên wekê zimanê farisî pir cuda ye.

Li gorî lêkolînên di zimannasiya dîrokî ya berawirdî de (bi taybetî lêkolîna zimannasê navdar David MacKenzie), taybetmendiyên bingehîn ên zimannasî yên proto kurdî ev in:&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.scribd.com/document/194818125/The-Origins-of-Kurdish-D-N-MacKenzie |sernav=Client Challenge |malper=www.scribd.com |roja-gihiştinê=2026-05-22}}&lt;/ref&gt;

* Parastina konsonantên arkaîk: Dengdêrên hişk û şikdar /ž/ û /č/ ku ji serdema proto îranî derketine, di nav zimanê proto kurdî de hatine parastin. (Wek mînak, di farisî de ev deng bi gelemperî veguherîne dengên wekê /z/ an /š/).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* Guhertinên konsonantan (piştvokalîk ên wekê -m &gt; -v/-w): Veguherîna dengê /m/ di navbera du dengdêran de an jî piştî dengdêrekê, pêşî ji bo /v/ û piştre re jî ji bo /w/, taybetmendiya herî cihêreng a proto kurdî ye. (Mînak: peyva îraniya kevin (avestayî) &quot;nāman&quot; (navdêr) di proto kurdî de &quot;nav/naw&quot; e.
* Frikatîfên qirikî: Dengên qirikî yên mîna /x/ û /ɣ/ ku tevlî zimanên din ên îranî bûne, di pergala dengan a proto kurdî de avaniya xwe bi awayekê xurt parastiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Morfolojî ==
Proto kurdî berevajiyê farisiya nûjen, xwedî avaniyeke morfolojîk a parastî û tewandî ye.

* '''Cudakirina peyvên nêr û mê''': Di zimanê proto kurdî de dabeşkirina avaniya peyvan bi awayên nêr û mê hatiye parastin. Her çend ev taybetmendî îro jî di zaravayê kurmancî de çalak be jî, di zaravayê soranî de hêdî hêdî winda bûye.
* '''Kişandina navdêrên du-rewş''': Di proto kurdî de navdêr di hevokan de bi du awayên sereke dihatin tewandin: navdêr û tewandin.
* '''Ergatîvîteya perçekirî''': Ev yek ji avaniya rêzimanî yên herî taybetmendî yên proto kurdî ye. Di hevokên demên borî de, formên girêdanê ji bo objekt û mijarê diguherin (dengê ergatîf) lê di hevokên dema niha de, avaniya standard (angavkar) tê bikar anîn.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://bianet.org/yazi/kurt-dili-nasil-bir-dildir-299669 |sernav=Zimanê kurdî zimaneke çawa ye? |malper=bianet.org |roja-gihiştinê=2026-05-22 |ziman=tr}}&lt;/ref&gt;
== Lêker û kok ==
* '''Lêkerên du-kokî''': Di proto kurdî de her lêkerek du xwedî kokên cuda bûn ku yek ji bo dema niha û yek ji bo dema borî bû. Ev sîstem îro di kurmanciya nûjen de bê guhertin berdewam dike.
* '''Meyla pêşlêkerî''': Bikaranîna pêşlêkeran ku li ber koka lêkerê têne zêdekirin da ku wateyê biguherînin an rê nîşan bidin, di proto kurdî de pir çalak bû.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Kurdistana kevnare]]
[[Kategorî:Zimanên kevnare]]</text>
      <sha1>3yn8nvvmxtvof3xcboox0pbjj9dczam</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030247</id>
      <parentid>2030246</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T09:05:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2030247</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4009" sha1="fnv7zc8qtasi5hm3d5a4c96gjzqhaq0" xml:space="preserve">'''Proto kurdî''' kurdiya kevn ê berê zimanê kurdî ya îro ye ku ji aliyê kurdên kevnare ve hatine axavtin. Hatiye texmînkirin ku di nav zimanê proto kurdî [[zimanê medî]] [[zimanê kardoxî]], [[zimanê partî]] û hwd hene.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.researchgate.net/publication/397253487_Proto-Kurdish_Historical_Development_and_Linguistic_Distinctiveness_within_the_Northwestern_Iranian_Languages |sernav=Proto-Kurdish Historical Development and Linguistic Distinctiveness within the Northwestern Iranian Languages }}&lt;/ref&gt; Di heman de zimanê proto kurdî di roja îro de wekê îranî ya bakurê rojava jî hatiye binavkirin ku ji zimanê proto kurdî zaravayên kurdî yên yên nûjen ên wekê [[kurmancî]], [[soranî]], [[zazakî]], [[Kelhûrî (Kirmaşanî)|kelhurî]], hwd jê derketine. Ji ber ku nivîsên nivîskî yên rasterast ên proto kurdî nehatine dîtin, ziman bi karanîna rêbazên zimannasî yên dîrokî yên berawirdî hatiye dîtin ku zimanê proto kurdî ji koka proto îranî derketiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Zimannasî ==
Di warê zimannasî de proto kurdî taybetmendiyên tîpîk ên koma zimanên îranî yên bakurê rojava nîşan dide û ji aliyê fonetîk û avaniyê ve ji zimanên îranî yên başûrê rojavayî yên wekê zimanê farisî pir cuda ye.

Li gorî lêkolînên di zimannasiya dîrokî ya berawirdî de (bi taybetî lêkolîna zimannasê navdar David MacKenzie), taybetmendiyên bingehîn ên zimannasî yên proto kurdî ev in:&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.scribd.com/document/194818125/The-Origins-of-Kurdish-D-N-MacKenzie |sernav=Client Challenge |malper=www.scribd.com |roja-gihiştinê=2026-05-22}}&lt;/ref&gt;

* Parastina konsonantên arkaîk: Dengdêrên hişk û şikdar /ž/ û /č/ ku ji serdema proto îranî derketine, di nav zimanê proto kurdî de hatine parastin. (Wek mînak, di farisî de ev deng bi gelemperî veguherîne dengên wekê /z/ an /š/).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* Guhertinên konsonantan (piştvokalîk ên wekê -m &gt; -v/-w): Veguherîna dengê /m/ di navbera du dengdêran de an jî piştî dengdêrekê, pêşî ji bo /v/ û piştre re jî ji bo /w/, taybetmendiya herî cihêreng a proto kurdî ye. (Mînak: peyva îraniya kevin (avestayî) &quot;nāman&quot; (navdêr) di proto kurdî de &quot;nav/naw&quot; e.
* Frikatîfên qirikî: Dengên qirikî yên mîna /x/ û /ɣ/ ku tevlî zimanên din ên îranî bûne, di pergala dengan a proto kurdî de avaniya xwe bi awayekê xurt parastiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Morfolojî ==
Proto kurdî berevajiyê farisiya nûjen, xwedî avaniyeke morfolojîk a parastî û tewandî ye.

* Cudakirina peyvên nêr û mê: Di zimanê proto kurdî de dabeşkirina avaniya peyvan bi awayên nêr û mê hatiye parastin. Her çend ev taybetmendî îro jî di zaravayê kurmancî de çalak be jî, di zaravayê soranî de hêdî hêdî winda bûye.
* Kişandina navdêrên du-rewş: Di proto kurdî de navdêr di hevokan de bi du awayên sereke dihatin tewandin: navdêr û tewandin.
* Ergatîvîteya perçekirî: Ev yek ji avaniya rêzimanî yên herî taybetmendî yên proto kurdî ye. Di hevokên demên borî de, formên girêdanê ji bo objekt û mijarê diguherin (dengê ergatîf) lê di hevokên dema niha de, avaniya standard (angavkar) tê bikar anîn.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://bianet.org/yazi/kurt-dili-nasil-bir-dildir-299669 |sernav=Zimanê kurdî zimaneke çawa ye? |malper=bianet.org |roja-gihiştinê=2026-05-22 |ziman=tr}}&lt;/ref&gt;

== Lêker û kok ==
* '''Lêkerên du-kokî''': Di proto kurdî de her lêkerek du xwedî kokên cuda bûn ku yek ji bo dema niha û yek ji bo dema borî bû. Ev sîstem îro di kurmanciya nûjen de bê guhertin berdewam dike.
* '''Meyla pêşlêkerî''': Bikaranîna pêşlêkeran ku li ber koka lêkerê têne zêdekirin da ku wateyê biguherînin an rê nîşan bidin, di proto kurdî de pir çalak bû.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Kurdistana kevnare]]
[[Kategorî:Zimanên kevnare]]</text>
      <sha1>fnv7zc8qtasi5hm3d5a4c96gjzqhaq0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030248</id>
      <parentid>2030247</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T09:05:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <origin>2030248</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3997" sha1="3zbrf6xfyqz3rjfzdbp95e65sdwn4z6" xml:space="preserve">'''Proto kurdî''' kurdiya kevn ê berê zimanê kurdî ya îro ye ku ji aliyê kurdên kevnare ve hatine axavtin. Hatiye texmînkirin ku di nav zimanê proto kurdî [[zimanê medî]] [[zimanê kardoxî]], [[zimanê partî]] û hwd hene.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.researchgate.net/publication/397253487_Proto-Kurdish_Historical_Development_and_Linguistic_Distinctiveness_within_the_Northwestern_Iranian_Languages |sernav=Proto-Kurdish Historical Development and Linguistic Distinctiveness within the Northwestern Iranian Languages }}&lt;/ref&gt; Di heman de zimanê proto kurdî di roja îro de wekê îranî ya bakurê rojava jî hatiye binavkirin ku ji zimanê proto kurdî zaravayên kurdî yên yên nûjen ên wekê [[kurmancî]], [[soranî]], [[zazakî]], [[Kelhûrî (Kirmaşanî)|kelhurî]], hwd jê derketine. Ji ber ku nivîsên nivîskî yên rasterast ên proto kurdî nehatine dîtin, ziman bi karanîna rêbazên zimannasî yên dîrokî yên berawirdî hatiye dîtin ku zimanê proto kurdî ji koka proto îranî derketiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Zimannasî ==
Di warê zimannasî de proto kurdî taybetmendiyên tîpîk ên koma zimanên îranî yên bakurê rojava nîşan dide û ji aliyê fonetîk û avaniyê ve ji zimanên îranî yên başûrê rojavayî yên wekê zimanê farisî pir cuda ye.

Li gorî lêkolînên di zimannasiya dîrokî ya berawirdî de (bi taybetî lêkolîna zimannasê navdar David MacKenzie), taybetmendiyên bingehîn ên zimannasî yên proto kurdî ev in:&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.scribd.com/document/194818125/The-Origins-of-Kurdish-D-N-MacKenzie |sernav=Client Challenge |malper=www.scribd.com |roja-gihiştinê=2026-05-22}}&lt;/ref&gt;

* Parastina konsonantên arkaîk: Dengdêrên hişk û şikdar /ž/ û /č/ ku ji serdema proto îranî derketine, di nav zimanê proto kurdî de hatine parastin. (Wek mînak, di farisî de ev deng bi gelemperî veguherîne dengên wekê /z/ an /š/).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* Guhertinên konsonantan (piştvokalîk ên wekê -m &gt; -v/-w): Veguherîna dengê /m/ di navbera du dengdêran de an jî piştî dengdêrekê, pêşî ji bo /v/ û piştre re jî ji bo /w/, taybetmendiya herî cihêreng a proto kurdî ye. (Mînak: peyva îraniya kevin (avestayî) &quot;nāman&quot; (navdêr) di proto kurdî de &quot;nav/naw&quot; e.
* Frikatîfên qirikî: Dengên qirikî yên mîna /x/ û /ɣ/ ku tevlî zimanên din ên îranî bûne, di pergala dengan a proto kurdî de avaniya xwe bi awayekê xurt parastiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Morfolojî ==
Proto kurdî berevajiyê farisiya nûjen, xwedî avaniyeke morfolojîk a parastî û tewandî ye.

* Cudakirina peyvên nêr û mê: Di zimanê proto kurdî de dabeşkirina avaniya peyvan bi awayên nêr û mê hatiye parastin. Her çend ev taybetmendî îro jî di zaravayê kurmancî de çalak be jî, di zaravayê soranî de hêdî hêdî winda bûye.
* Kişandina navdêrên du-rewş: Di proto kurdî de navdêr di hevokan de bi du awayên sereke dihatin tewandin: navdêr û tewandin.
* Ergatîvîteya perçekirî: Ev yek ji avaniya rêzimanî yên herî taybetmendî yên proto kurdî ye. Di hevokên demên borî de, formên girêdanê ji bo objekt û mijarê diguherin (dengê ergatîf) lê di hevokên dema niha de, avaniya standard (angavkar) tê bikar anîn.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://bianet.org/yazi/kurt-dili-nasil-bir-dildir-299669 |sernav=Zimanê kurdî zimaneke çawa ye? |malper=bianet.org |roja-gihiştinê=2026-05-22 |ziman=tr}}&lt;/ref&gt;

== Lêker û kok ==
* Lêkerên du-kokî: Di proto kurdî de her lêkerek du xwedî kokên cuda bûn ku yek ji bo dema niha û yek ji bo dema borî bû. Ev sîstem îro di kurmanciya nûjen de bê guhertin berdewam dike.
* Meyla pêşlêkerî: Bikaranîna pêşlêkeran ku li ber koka lêkerê têne zêdekirin da ku wateyê biguherînin an rê nîşan bidin, di proto kurdî de pir çalak bû.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Kurdistana kevnare]]
[[Kategorî:Zimanên kevnare]]</text>
      <sha1>3zbrf6xfyqz3rjfzdbp95e65sdwn4z6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030250</id>
      <parentid>2030248</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T09:21:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030250</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4176" sha1="keeiux3w81rwc9z6iy7ym48tepjkp10" xml:space="preserve">'''Proto kurdî''' kurdiya kevn ê berê zimanê kurdî ya îro ye ku ji aliyê kurdên kevnare ve hatine axavtin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.nayayinlari.com/proto_kurdi_beyhani_sahin_tr |sernav=Proto -Kurdî |malper=www.nayayinlari.com |roja-gihiştinê=2026-05-22 |ziman=tr}}&lt;/ref&gt; Hatiye texmînkirin ku di nav zimanê proto kurdî [[zimanê medî]] [[zimanê kardoxî]], [[zimanê partî]] û hwd hene.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.researchgate.net/publication/397253487_Proto-Kurdish_Historical_Development_and_Linguistic_Distinctiveness_within_the_Northwestern_Iranian_Languages |sernav=Proto-Kurdish Historical Development and Linguistic Distinctiveness within the Northwestern Iranian Languages }}&lt;/ref&gt; Di heman de zimanê proto kurdî di roja îro de wekê îranî ya bakurê rojava jî hatiye binavkirin ku ji zimanê proto kurdî zaravayên kurdî yên yên nûjen ên wekê [[kurmancî]], [[soranî]], [[zazakî]], [[Kelhûrî (Kirmaşanî)|kelhurî]], hwd jê derketine. Ji ber ku nivîsên nivîskî yên rasterast ên proto kurdî nehatine dîtin, ziman bi karanîna rêbazên zimannasî yên dîrokî yên berawirdî hatiye dîtin ku zimanê proto kurdî ji koka proto îranî derketiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Zimannasî ==
Di warê zimannasî de proto kurdî taybetmendiyên tîpîk ên koma zimanên îranî yên bakurê rojava nîşan dide û ji aliyê fonetîk û avaniyê ve ji zimanên îranî yên başûrê rojavayî yên wekê zimanê farisî pir cuda ye.

Li gorî lêkolînên di zimannasiya dîrokî ya berawirdî de (bi taybetî lêkolîna zimannasê navdar David MacKenzie), taybetmendiyên bingehîn ên zimannasî yên proto kurdî ev in:&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.scribd.com/document/194818125/The-Origins-of-Kurdish-D-N-MacKenzie |sernav=Client Challenge |malper=www.scribd.com |roja-gihiştinê=2026-05-22}}&lt;/ref&gt;

* Parastina konsonantên arkaîk: Dengdêrên hişk û şikdar /ž/ û /č/ ku ji serdema proto îranî derketine, di nav zimanê proto kurdî de hatine parastin. (Wek mînak, di farisî de ev deng bi gelemperî veguherîne dengên wekê /z/ an /š/).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* Guhertinên konsonantan (piştvokalîk ên wekê -m &gt; -v/-w): Veguherîna dengê /m/ di navbera du dengdêran de an jî piştî dengdêrekê, pêşî ji bo /v/ û piştre re jî ji bo /w/, taybetmendiya herî cihêreng a proto kurdî ye. (Mînak: peyva îraniya kevin (avestayî) &quot;nāman&quot; (navdêr) di proto kurdî de &quot;nav/naw&quot; e.
* Frikatîfên qirikî: Dengên qirikî yên mîna /x/ û /ɣ/ ku tevlî zimanên din ên îranî bûne, di pergala dengan a proto kurdî de avaniya xwe bi awayekê xurt parastiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Morfolojî ==
Proto kurdî berevajiyê farisiya nûjen, xwedî avaniyeke morfolojîk a parastî û tewandî ye.

* Cudakirina peyvên nêr û mê: Di zimanê proto kurdî de dabeşkirina avaniya peyvan bi awayên nêr û mê hatiye parastin. Her çend ev taybetmendî îro jî di zaravayê kurmancî de çalak be jî, di zaravayê soranî de hêdî hêdî winda bûye.
* Kişandina navdêrên du-rewş: Di proto kurdî de navdêr di hevokan de bi du awayên sereke dihatin tewandin: navdêr û tewandin.
* Ergatîvîteya perçekirî: Ev yek ji avaniya rêzimanî yên herî taybetmendî yên proto kurdî ye. Di hevokên demên borî de, formên girêdanê ji bo objekt û mijarê diguherin (dengê ergatîf) lê di hevokên dema niha de, avaniya standard (angavkar) tê bikar anîn.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://bianet.org/yazi/kurt-dili-nasil-bir-dildir-299669 |sernav=Zimanê kurdî zimaneke çawa ye? |malper=bianet.org |roja-gihiştinê=2026-05-22 |ziman=tr}}&lt;/ref&gt;

== Lêker û kok ==
* Lêkerên du-kokî: Di proto kurdî de her lêkerek du xwedî kokên cuda bûn ku yek ji bo dema niha û yek ji bo dema borî bû. Ev sîstem îro di kurmanciya nûjen de bê guhertin berdewam dike.
* Meyla pêşlêkerî: Bikaranîna pêşlêkeran ku li ber koka lêkerê têne zêdekirin da ku wateyê biguherînin an rê nîşan bidin, di proto kurdî de pir çalak bû.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Kurdistana kevnare]]
[[Kategorî:Zimanên kevnare]]</text>
      <sha1>keeiux3w81rwc9z6iy7ym48tepjkp10</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030270</id>
      <parentid>2030250</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T09:57:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030270</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4176" sha1="a5zzumo8mx5963hurhuv2f9ql7od41v" xml:space="preserve">'''Proto kurdî''' kurdiya kevn ê berê zimanê kurdî ya îro ye ku ji aliyê kurdên kevnare ve hatiye axavtin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.nayayinlari.com/proto_kurdi_beyhani_sahin_tr |sernav=Proto -Kurdî |malper=www.nayayinlari.com |roja-gihiştinê=2026-05-22 |ziman=tr}}&lt;/ref&gt; Hatiye texmînkirin ku di nav zimanê proto kurdî [[zimanê medî]] [[zimanê kardoxî]], [[zimanê partî]] û hwd hene.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.researchgate.net/publication/397253487_Proto-Kurdish_Historical_Development_and_Linguistic_Distinctiveness_within_the_Northwestern_Iranian_Languages |sernav=Proto-Kurdish Historical Development and Linguistic Distinctiveness within the Northwestern Iranian Languages }}&lt;/ref&gt; Di heman de zimanê proto kurdî di roja îro de wekê îranî ya bakurê rojava jî hatiye binavkirin ku ji zimanê proto kurdî zaravayên kurdî yên yên nûjen ên wekê [[kurmancî]], [[soranî]], [[zazakî]], [[Kelhûrî (Kirmaşanî)|kelhurî]], hwd jê derketine. Ji ber ku nivîsên nivîskî yên rasterast ên proto kurdî nehatine dîtin, ziman bi karanîna rêbazên zimannasî yên dîrokî yên berawirdî hatiye dîtin ku zimanê proto kurdî ji koka proto îranî derketiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Zimannasî ==
Di warê zimannasî de proto kurdî taybetmendiyên tîpîk ên koma zimanên îranî yên bakurê rojava nîşan dide û ji aliyê fonetîk û avaniyê ve ji zimanên îranî yên başûrê rojavayî yên wekê zimanê farisî pir cuda ye.

Li gorî lêkolînên di zimannasiya dîrokî ya berawirdî de (bi taybetî lêkolîna zimannasê navdar David MacKenzie), taybetmendiyên bingehîn ên zimannasî yên proto kurdî ev in:&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.scribd.com/document/194818125/The-Origins-of-Kurdish-D-N-MacKenzie |sernav=Client Challenge |malper=www.scribd.com |roja-gihiştinê=2026-05-22}}&lt;/ref&gt;

* Parastina konsonantên arkaîk: Dengdêrên hişk û şikdar /ž/ û /č/ ku ji serdema proto îranî derketine, di nav zimanê proto kurdî de hatine parastin. (Wek mînak, di farisî de ev deng bi gelemperî veguherîne dengên wekê /z/ an /š/).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* Guhertinên konsonantan (piştvokalîk ên wekê -m &gt; -v/-w): Veguherîna dengê /m/ di navbera du dengdêran de an jî piştî dengdêrekê, pêşî ji bo /v/ û piştre re jî ji bo /w/, taybetmendiya herî cihêreng a proto kurdî ye. (Mînak: peyva îraniya kevin (avestayî) &quot;nāman&quot; (navdêr) di proto kurdî de &quot;nav/naw&quot; e.
* Frikatîfên qirikî: Dengên qirikî yên mîna /x/ û /ɣ/ ku tevlî zimanên din ên îranî bûne, di pergala dengan a proto kurdî de avaniya xwe bi awayekê xurt parastiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Morfolojî ==
Proto kurdî berevajiyê farisiya nûjen, xwedî avaniyeke morfolojîk a parastî û tewandî ye.

* Cudakirina peyvên nêr û mê: Di zimanê proto kurdî de dabeşkirina avaniya peyvan bi awayên nêr û mê hatiye parastin. Her çend ev taybetmendî îro jî di zaravayê kurmancî de çalak be jî, di zaravayê soranî de hêdî hêdî winda bûye.
* Kişandina navdêrên du-rewş: Di proto kurdî de navdêr di hevokan de bi du awayên sereke dihatin tewandin: navdêr û tewandin.
* Ergatîvîteya perçekirî: Ev yek ji avaniya rêzimanî yên herî taybetmendî yên proto kurdî ye. Di hevokên demên borî de, formên girêdanê ji bo objekt û mijarê diguherin (dengê ergatîf) lê di hevokên dema niha de, avaniya standard (angavkar) tê bikar anîn.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://bianet.org/yazi/kurt-dili-nasil-bir-dildir-299669 |sernav=Zimanê kurdî zimaneke çawa ye? |malper=bianet.org |roja-gihiştinê=2026-05-22 |ziman=tr}}&lt;/ref&gt;

== Lêker û kok ==
* Lêkerên du-kokî: Di proto kurdî de her lêkerek du xwedî kokên cuda bûn ku yek ji bo dema niha û yek ji bo dema borî bû. Ev sîstem îro di kurmanciya nûjen de bê guhertin berdewam dike.
* Meyla pêşlêkerî: Bikaranîna pêşlêkeran ku li ber koka lêkerê têne zêdekirin da ku wateyê biguherînin an rê nîşan bidin, di proto kurdî de pir çalak bû.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Kurdistana kevnare]]
[[Kategorî:Zimanên kevnare]]</text>
      <sha1>a5zzumo8mx5963hurhuv2f9ql7od41v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030272</id>
      <parentid>2030270</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T10:51:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030272</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4177" sha1="4e9k2g7hfcxdb3iohhbh9dhbzbvsdci" xml:space="preserve">'''Proto kurdî''' zimaneke pêş zimanê zimanê kurdî ya îro ye ku ji aliyê kurdên kevnare ve hatiye axavtin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.nayayinlari.com/proto_kurdi_beyhani_sahin_tr |sernav=Proto -Kurdî |malper=www.nayayinlari.com |roja-gihiştinê=2026-05-22 |ziman=tr}}&lt;/ref&gt; Hatiye texmînkirin ku di nav zimanê proto kurdî [[zimanê medî]] [[zimanê kardoxî]], [[zimanê partî]] û hwd hene.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.researchgate.net/publication/397253487_Proto-Kurdish_Historical_Development_and_Linguistic_Distinctiveness_within_the_Northwestern_Iranian_Languages |sernav=Proto-Kurdish Historical Development and Linguistic Distinctiveness within the Northwestern Iranian Languages }}&lt;/ref&gt; Di heman de zimanê proto kurdî di roja îro de wekê îranî ya bakurê rojava jî hatiye binavkirin ku ji zimanê proto kurdî zaravayên kurdî yên yên nûjen ên wekê [[kurmancî]], [[soranî]], [[zazakî]], [[Kelhûrî (Kirmaşanî)|kelhurî]], hwd jê derketine. Ji ber ku nivîsên nivîskî yên rasterast ên proto kurdî nehatine dîtin, ziman bi karanîna rêbazên zimannasî yên dîrokî yên berawirdî hatiye dîtin ku zimanê proto kurdî ji koka proto îranî derketiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Zimannasî ==
Di warê zimannasî de proto kurdî taybetmendiyên tîpîk ên koma zimanên îranî yên bakurê rojava nîşan dide û ji aliyê fonetîk û avaniyê ve ji zimanên îranî yên başûrê rojavayî yên wekê zimanê farisî pir cuda ye.

Li gorî lêkolînên di zimannasiya dîrokî ya berawirdî de (bi taybetî lêkolîna zimannasê navdar David MacKenzie), taybetmendiyên bingehîn ên zimannasî yên proto kurdî ev in:&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.scribd.com/document/194818125/The-Origins-of-Kurdish-D-N-MacKenzie |sernav=Client Challenge |malper=www.scribd.com |roja-gihiştinê=2026-05-22}}&lt;/ref&gt;

* Parastina konsonantên arkaîk: Dengdêrên hişk û şikdar /ž/ û /č/ ku ji serdema proto îranî derketine, di nav zimanê proto kurdî de hatine parastin. (Wek mînak, di farisî de ev deng bi gelemperî veguherîne dengên wekê /z/ an /š/).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* Guhertinên konsonantan (piştvokalîk ên wekê -m &gt; -v/-w): Veguherîna dengê /m/ di navbera du dengdêran de an jî piştî dengdêrekê, pêşî ji bo /v/ û piştre re jî ji bo /w/, taybetmendiya herî cihêreng a proto kurdî ye. (Mînak: peyva îraniya kevin (avestayî) &quot;nāman&quot; (navdêr) di proto kurdî de &quot;nav/naw&quot; e.
* Frikatîfên qirikî: Dengên qirikî yên mîna /x/ û /ɣ/ ku tevlî zimanên din ên îranî bûne, di pergala dengan a proto kurdî de avaniya xwe bi awayekê xurt parastiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Morfolojî ==
Proto kurdî berevajiyê farisiya nûjen, xwedî avaniyeke morfolojîk a parastî û tewandî ye.

* Cudakirina peyvên nêr û mê: Di zimanê proto kurdî de dabeşkirina avaniya peyvan bi awayên nêr û mê hatiye parastin. Her çend ev taybetmendî îro jî di zaravayê kurmancî de çalak be jî, di zaravayê soranî de hêdî hêdî winda bûye.
* Kişandina navdêrên du-rewş: Di proto kurdî de navdêr di hevokan de bi du awayên sereke dihatin tewandin: navdêr û tewandin.
* Ergatîvîteya perçekirî: Ev yek ji avaniya rêzimanî yên herî taybetmendî yên proto kurdî ye. Di hevokên demên borî de, formên girêdanê ji bo objekt û mijarê diguherin (dengê ergatîf) lê di hevokên dema niha de, avaniya standard (angavkar) tê bikar anîn.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://bianet.org/yazi/kurt-dili-nasil-bir-dildir-299669 |sernav=Zimanê kurdî zimaneke çawa ye? |malper=bianet.org |roja-gihiştinê=2026-05-22 |ziman=tr}}&lt;/ref&gt;

== Lêker û kok ==
* Lêkerên du-kokî: Di proto kurdî de her lêkerek du xwedî kokên cuda bûn ku yek ji bo dema niha û yek ji bo dema borî bû. Ev sîstem îro di kurmanciya nûjen de bê guhertin berdewam dike.
* Meyla pêşlêkerî: Bikaranîna pêşlêkeran ku li ber koka lêkerê têne zêdekirin da ku wateyê biguherînin an rê nîşan bidin, di proto kurdî de pir çalak bû.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Kurdistana kevnare]]
[[Kategorî:Zimanên kevnare]]</text>
      <sha1>4e9k2g7hfcxdb3iohhbh9dhbzbvsdci</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030273</id>
      <parentid>2030272</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T10:53:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030273</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4171" sha1="j9y17poszu8w62fisjw2feqxx12mg1m" xml:space="preserve">'''Proto kurdî''' zimaneke pêş zimanê zimanê kurdî ya îro ye ku ji aliyê kurdên kevnare ve hatiye axavtin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.nayayinlari.com/proto_kurdi_beyhani_sahin_tr |sernav=Proto -Kurdî |malper=www.nayayinlari.com |roja-gihiştinê=2026-05-22 |ziman=tr}}&lt;/ref&gt; Di nav zimanê proto kurdî de zimanê wekê [[zimanê medî]] [[zimanê kardoxî]], [[zimanê partî]] û hwd hene.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.researchgate.net/publication/397253487_Proto-Kurdish_Historical_Development_and_Linguistic_Distinctiveness_within_the_Northwestern_Iranian_Languages |sernav=Proto-Kurdish Historical Development and Linguistic Distinctiveness within the Northwestern Iranian Languages }}&lt;/ref&gt; Di heman de zimanê proto kurdî di roja îro de wekê îranî ya bakurê rojava jî hatiye binavkirin ku ji zimanê proto kurdî zaravayên kurdî yên yên nûjen ên wekê [[kurmancî]], [[soranî]], [[zazakî]], [[Kelhûrî (Kirmaşanî)|kelhurî]], hwd jê derketine. Ji ber ku nivîsên nivîskî yên rasterast ên proto kurdî nehatine dîtin, ziman bi karanîna rêbazên zimannasî yên dîrokî yên berawirdî hatiye dîtin ku zimanê proto kurdî ji koka proto îranî derketiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Zimannasî ==
Di warê zimannasî de proto kurdî taybetmendiyên tîpîk ên koma zimanên îranî yên bakurê rojava nîşan dide û ji aliyê fonetîk û avaniyê ve ji zimanên îranî yên başûrê rojavayî yên wekê zimanê farisî pir cuda ye.

Li gorî lêkolînên di zimannasiya dîrokî ya berawirdî de (bi taybetî lêkolîna zimannasê navdar David MacKenzie), taybetmendiyên bingehîn ên zimannasî yên proto kurdî ev in:&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.scribd.com/document/194818125/The-Origins-of-Kurdish-D-N-MacKenzie |sernav=Client Challenge |malper=www.scribd.com |roja-gihiştinê=2026-05-22}}&lt;/ref&gt;

* Parastina konsonantên arkaîk: Dengdêrên hişk û şikdar /ž/ û /č/ ku ji serdema proto îranî derketine, di nav zimanê proto kurdî de hatine parastin. (Wek mînak, di farisî de ev deng bi gelemperî veguherîne dengên wekê /z/ an /š/).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* Guhertinên konsonantan (piştvokalîk ên wekê -m &gt; -v/-w): Veguherîna dengê /m/ di navbera du dengdêran de an jî piştî dengdêrekê, pêşî ji bo /v/ û piştre re jî ji bo /w/, taybetmendiya herî cihêreng a proto kurdî ye. (Mînak: peyva îraniya kevin (avestayî) &quot;nāman&quot; (navdêr) di proto kurdî de &quot;nav/naw&quot; e.
* Frikatîfên qirikî: Dengên qirikî yên mîna /x/ û /ɣ/ ku tevlî zimanên din ên îranî bûne, di pergala dengan a proto kurdî de avaniya xwe bi awayekê xurt parastiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Morfolojî ==
Proto kurdî berevajiyê farisiya nûjen, xwedî avaniyeke morfolojîk a parastî û tewandî ye.

* Cudakirina peyvên nêr û mê: Di zimanê proto kurdî de dabeşkirina avaniya peyvan bi awayên nêr û mê hatiye parastin. Her çend ev taybetmendî îro jî di zaravayê kurmancî de çalak be jî, di zaravayê soranî de hêdî hêdî winda bûye.
* Kişandina navdêrên du-rewş: Di proto kurdî de navdêr di hevokan de bi du awayên sereke dihatin tewandin: navdêr û tewandin.
* Ergatîvîteya perçekirî: Ev yek ji avaniya rêzimanî yên herî taybetmendî yên proto kurdî ye. Di hevokên demên borî de, formên girêdanê ji bo objekt û mijarê diguherin (dengê ergatîf) lê di hevokên dema niha de, avaniya standard (angavkar) tê bikar anîn.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://bianet.org/yazi/kurt-dili-nasil-bir-dildir-299669 |sernav=Zimanê kurdî zimaneke çawa ye? |malper=bianet.org |roja-gihiştinê=2026-05-22 |ziman=tr}}&lt;/ref&gt;

== Lêker û kok ==
* Lêkerên du-kokî: Di proto kurdî de her lêkerek du xwedî kokên cuda bûn ku yek ji bo dema niha û yek ji bo dema borî bû. Ev sîstem îro di kurmanciya nûjen de bê guhertin berdewam dike.
* Meyla pêşlêkerî: Bikaranîna pêşlêkeran ku li ber koka lêkerê têne zêdekirin da ku wateyê biguherînin an rê nîşan bidin, di proto kurdî de pir çalak bû.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Kurdistana kevnare]]
[[Kategorî:Zimanên kevnare]]</text>
      <sha1>j9y17poszu8w62fisjw2feqxx12mg1m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030274</id>
      <parentid>2030273</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T11:07:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Penaber49</username>
        <id>39672</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030274</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4180" sha1="fr76dsp9g1ofg2yuxb1kvaq94tg9kil" xml:space="preserve">'''Proto kurdî''' zimaneke pêş zimanê kurdî ya îro ye ku ji aliyê kurdên kevnare yên Kurdistanê ve hatiye axavtin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.nayayinlari.com/proto_kurdi_beyhani_sahin_tr |sernav=Proto -Kurdî |malper=www.nayayinlari.com |roja-gihiştinê=2026-05-22 |ziman=tr}}&lt;/ref&gt; Di nav zimanê proto kurdî de zimanê wekê [[zimanê medî]] [[zimanê kardoxî]], [[zimanê partî]] û hwd hene.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.researchgate.net/publication/397253487_Proto-Kurdish_Historical_Development_and_Linguistic_Distinctiveness_within_the_Northwestern_Iranian_Languages |sernav=Proto-Kurdish Historical Development and Linguistic Distinctiveness within the Northwestern Iranian Languages }}&lt;/ref&gt; Di heman de zimanê proto kurdî di roja îro de wekê îranî ya bakurê rojava jî hatiye binavkirin ku ji zimanê proto kurdî zaravayên kurdî yên yên nûjen ên wekê [[kurmancî]], [[soranî]], [[zazakî]], [[Kelhûrî (Kirmaşanî)|kelhurî]], hwd jê derketine. Ji ber ku nivîsên nivîskî yên rasterast ên proto kurdî nehatine dîtin, ziman bi karanîna rêbazên zimannasî yên dîrokî yên berawirdî hatiye dîtin ku zimanê proto kurdî ji koka proto îranî derketiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Zimannasî ==
Di warê zimannasî de proto kurdî taybetmendiyên tîpîk ên koma zimanên îranî yên bakurê rojava nîşan dide û ji aliyê fonetîk û avaniyê ve ji zimanên îranî yên başûrê rojavayî yên wekê zimanê farisî pir cuda ye.

Li gorî lêkolînên di zimannasiya dîrokî ya berawirdî de (bi taybetî lêkolîna zimannasê navdar David MacKenzie), taybetmendiyên bingehîn ên zimannasî yên proto kurdî ev in:&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.scribd.com/document/194818125/The-Origins-of-Kurdish-D-N-MacKenzie |sernav=Client Challenge |malper=www.scribd.com |roja-gihiştinê=2026-05-22}}&lt;/ref&gt;

* Parastina konsonantên arkaîk: Dengdêrên hişk û şikdar /ž/ û /č/ ku ji serdema proto îranî derketine, di nav zimanê proto kurdî de hatine parastin. (Wek mînak, di farisî de ev deng bi gelemperî veguherîne dengên wekê /z/ an /š/).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* Guhertinên konsonantan (piştvokalîk ên wekê -m &gt; -v/-w): Veguherîna dengê /m/ di navbera du dengdêran de an jî piştî dengdêrekê, pêşî ji bo /v/ û piştre re jî ji bo /w/, taybetmendiya herî cihêreng a proto kurdî ye. (Mînak: peyva îraniya kevin (avestayî) &quot;nāman&quot; (navdêr) di proto kurdî de &quot;nav/naw&quot; e.
* Frikatîfên qirikî: Dengên qirikî yên mîna /x/ û /ɣ/ ku tevlî zimanên din ên îranî bûne, di pergala dengan a proto kurdî de avaniya xwe bi awayekê xurt parastiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Morfolojî ==
Proto kurdî berevajiyê farisiya nûjen, xwedî avaniyeke morfolojîk a parastî û tewandî ye.

* Cudakirina peyvên nêr û mê: Di zimanê proto kurdî de dabeşkirina avaniya peyvan bi awayên nêr û mê hatiye parastin. Her çend ev taybetmendî îro jî di zaravayê kurmancî de çalak be jî, di zaravayê soranî de hêdî hêdî winda bûye.
* Kişandina navdêrên du-rewş: Di proto kurdî de navdêr di hevokan de bi du awayên sereke dihatin tewandin: navdêr û tewandin.
* Ergatîvîteya perçekirî: Ev yek ji avaniya rêzimanî yên herî taybetmendî yên proto kurdî ye. Di hevokên demên borî de, formên girêdanê ji bo objekt û mijarê diguherin (dengê ergatîf) lê di hevokên dema niha de, avaniya standard (angavkar) tê bikar anîn.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://bianet.org/yazi/kurt-dili-nasil-bir-dildir-299669 |sernav=Zimanê kurdî zimaneke çawa ye? |malper=bianet.org |roja-gihiştinê=2026-05-22 |ziman=tr}}&lt;/ref&gt;

== Lêker û kok ==
* Lêkerên du-kokî: Di proto kurdî de her lêkerek du xwedî kokên cuda bûn ku yek ji bo dema niha û yek ji bo dema borî bû. Ev sîstem îro di kurmanciya nûjen de bê guhertin berdewam dike.
* Meyla pêşlêkerî: Bikaranîna pêşlêkeran ku li ber koka lêkerê têne zêdekirin da ku wateyê biguherînin an rê nîşan bidin, di proto kurdî de pir çalak bû.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Kurdistana kevnare]]
[[Kategorî:Zimanên kevnare]]</text>
      <sha1>fr76dsp9g1ofg2yuxb1kvaq94tg9kil</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030276</id>
      <parentid>2030274</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T11:12:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: +{{[[Şablon:Kontrola otorîteyê|Kontrola otorîteyê]]}} (bnr. [[Taybet:PermanentLink/1295521#Şablona_Kontrola_otorîteyê|gotûbêjê]]); paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.)</comment>
      <origin>2030276</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4206" sha1="ebw19eeehr6appb1bfhy8263j18o59k" xml:space="preserve">'''Proto kurdî''' zimaneke pêş zimanê kurdî ya îro ye ku ji aliyê kurdên kevnare yên Kurdistanê ve hatiye axavtin.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.nayayinlari.com/proto_kurdi_beyhani_sahin_tr |sernav=Proto -Kurdî |malper=www.nayayinlari.com |roja-gihiştinê=2026-05-22 |ziman=tr}}&lt;/ref&gt; Di nav zimanê proto kurdî de zimanê wekê [[zimanê medî]] [[zimanê kardoxî]], [[zimanê partî]] û hwd hene.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.researchgate.net/publication/397253487_Proto-Kurdish_Historical_Development_and_Linguistic_Distinctiveness_within_the_Northwestern_Iranian_Languages |sernav=Proto-Kurdish Historical Development and Linguistic Distinctiveness within the Northwestern Iranian Languages }}&lt;/ref&gt; Di heman de zimanê proto kurdî di roja îro de wekê îranî ya bakurê rojava jî hatiye binavkirin ku ji zimanê proto kurdî zaravayên kurdî yên yên nûjen ên wekê [[kurmancî]], [[soranî]], [[zazakî]], [[Kelhûrî (Kirmaşanî)|kelhurî]], hwd jê derketine. Ji ber ku nivîsên nivîskî yên rasterast ên proto kurdî nehatine dîtin, ziman bi karanîna rêbazên zimannasî yên dîrokî yên berawirdî hatiye dîtin ku zimanê proto kurdî ji koka proto îranî derketiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Zimannasî ==
Di warê zimannasî de proto kurdî taybetmendiyên tîpîk ên koma zimanên îranî yên bakurê rojava nîşan dide û ji aliyê fonetîk û avaniyê ve ji zimanên îranî yên başûrê rojavayî yên wekê zimanê farisî pir cuda ye.

Li gorî lêkolînên di zimannasiya dîrokî ya berawirdî de (bi taybetî lêkolîna zimannasê navdar David MacKenzie), taybetmendiyên bingehîn ên zimannasî yên proto kurdî ev in:&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://www.scribd.com/document/194818125/The-Origins-of-Kurdish-D-N-MacKenzie |sernav=Client Challenge |malper=www.scribd.com |roja-gihiştinê=2026-05-22}}&lt;/ref&gt;

* Parastina konsonantên arkaîk: Dengdêrên hişk û şikdar /ž/ û /č/ ku ji serdema proto îranî derketine, di nav zimanê proto kurdî de hatine parastin. (Wek mînak, di farisî de ev deng bi gelemperî veguherîne dengên wekê /z/ an /š/).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* Guhertinên konsonantan (piştvokalîk ên wekê -m &gt; -v/-w): Veguherîna dengê /m/ di navbera du dengdêran de an jî piştî dengdêrekê, pêşî ji bo /v/ û piştre re jî ji bo /w/, taybetmendiya herî cihêreng a proto kurdî ye. (Mînak: peyva îraniya kevin (avestayî) &quot;nāman&quot; (navdêr) di proto kurdî de &quot;nav/naw&quot; e.
* Frikatîfên qirikî: Dengên qirikî yên mîna /x/ û /ɣ/ ku tevlî zimanên din ên îranî bûne, di pergala dengan a proto kurdî de avaniya xwe bi awayekê xurt parastiye.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Morfolojî ==
Proto kurdî berevajiyê farisiya nûjen, xwedî avaniyeke morfolojîk a parastî û tewandî ye.

* Cudakirina peyvên nêr û mê: Di zimanê proto kurdî de dabeşkirina avaniya peyvan bi awayên nêr û mê hatiye parastin. Her çend ev taybetmendî îro jî di zaravayê kurmancî de çalak be jî, di zaravayê soranî de hêdî hêdî winda bûye.
* Kişandina navdêrên du-rewş: Di proto kurdî de navdêr di hevokan de bi du awayên sereke dihatin tewandin: navdêr û tewandin.
* Ergatîvîteya perçekirî: Ev yek ji avaniya rêzimanî yên herî taybetmendî yên proto kurdî ye. Di hevokên demên borî de, formên girêdanê ji bo objekt û mijarê diguherin (dengê ergatîf) lê di hevokên dema niha de, avaniya standard (angavkar) tê bikar anîn.&lt;ref&gt;{{Jêder-malper |url=https://bianet.org/yazi/kurt-dili-nasil-bir-dildir-299669 |sernav=Zimanê kurdî zimaneke çawa ye? |malper=bianet.org |roja-gihiştinê=2026-05-22 |ziman=tr}}&lt;/ref&gt;

== Lêker û kok ==
* Lêkerên du-kokî: Di proto kurdî de her lêkerek du xwedî kokên cuda bûn ku yek ji bo dema niha û yek ji bo dema borî bû. Ev sîstem îro di kurmanciya nûjen de bê guhertin berdewam dike.
* Meyla pêşlêkerî: Bikaranîna pêşlêkeran ku li ber koka lêkerê têne zêdekirin da ku wateyê biguherînin an rê nîşan bidin, di proto kurdî de pir çalak bû.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Kurdistana kevnare]]
[[Kategorî:Zimanên kevnare]]</text>
      <sha1>ebw19eeehr6appb1bfhy8263j18o59k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Qanûna Paşnavê (Tirkiye)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>318543</id>
    <revision>
      <id>2030218</id>
      <timestamp>2026-05-22T07:51:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>Bi wergerandina beşa destpêkê ya rûpela &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1348370300|Surname Law (Turkey)]]&quot; hatiye çêkirin</comment>
      <origin>2030218</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9" sha1="5pyls4libz67dy65ymzxmp1kqy6xerf" xml:space="preserve">{{Xebat}}</text>
      <sha1>5pyls4libz67dy65ymzxmp1kqy6xerf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030219</id>
      <parentid>2030218</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T07:51:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030219</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="oldso04fef4kk1mrhheocw1jsletzpr" xml:space="preserve">{{Xebat}}Bi Qanûna Paşnavê</text>
      <sha1>oldso04fef4kk1mrhheocw1jsletzpr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030220</id>
      <parentid>2030219</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T07:51:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030220</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41" sha1="aarizvtmc7v5mxahcm20egip442dqix" xml:space="preserve">{{Xebat}}Bi îlankirina Qanûna Paşnavê</text>
      <sha1>aarizvtmc7v5mxahcm20egip442dqix</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030221</id>
      <parentid>2030220</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T07:52:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030221</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48" sha1="eu8x9g2g23y2ngl1bgkoi91cegp7arp" xml:space="preserve">{{Xebat}}Bi îlankirina Qanûna Paşnavê a 21ê</text>
      <sha1>eu8x9g2g23y2ngl1bgkoi91cegp7arp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030222</id>
      <parentid>2030221</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T07:52:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030222</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="68" sha1="eyf989rouo7s3bn1ohkuitfx78b8c88" xml:space="preserve">{{Xebat}}Bi îlankirina Qanûna Paşnavê a 21ê hezîrana 1934an re</text>
      <sha1>eyf989rouo7s3bn1ohkuitfx78b8c88</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030223</id>
      <parentid>2030222</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T07:53:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030223</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="188" sha1="3kafkx1oa5q4u02h04updf0cxz6pnft" xml:space="preserve">{{Xebat}}Bi îlankirina Qanûna Paşnavê a 21ê hezîrana 1934an re li [[Tirkiye|Tirkiyeyê]] hemî kesên ku bi eslê xwe ne [[tirk]] bi zordestî man ku paşnavekî tirkî qebûl bikin.</text>
      <sha1>3kafkx1oa5q4u02h04updf0cxz6pnft</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030224</id>
      <parentid>2030223</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T07:57:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030224</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="353" sha1="2b9o3mwu4x5tbodqs8jcr7rbpqbsbfj" xml:space="preserve">{{Xebat}}Bi îlankirina Qanûna Paşnavê a 21ê hezîrana 1934an re li [[Tirkiye|Tirkiyeyê]] hemî kesên ku bi eslê xwe ne [[tirk]] bi zordestî man ku paşnavekî tirkî qebûl bikin. Ew yek ji kiryarên siyaseta [[Tirkkirin|tirkkirinê]] li dijî hindekariyên [[kurd]], [[Ermenî|ermen]], [[laz]], [[gurcî]], [[suryanî]] û gelek yê din bûye.</text>
      <sha1>2b9o3mwu4x5tbodqs8jcr7rbpqbsbfj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030251</id>
      <parentid>2030224</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T09:23:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030251</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="641" sha1="9gjpsi0eykat2b7ne9lpga7yheklbva" xml:space="preserve">{{Xebat}}Bi îlankirina Qanûna Paşnavê a 21ê hezîrana 1934an re li [[Tirkiye|Tirkiyeyê]] hemî kesên ku bi eslê xwe ne [[tirk]] bi zordestî man ku paşnavekî tirkî qebûl bikin. Ew yek ji kiryarên siyaseta [[Tirkkirin|tirkkirinê]] li dijî hindekariyên [[kurd]], [[Ermenî|ermen]], [[laz]], [[gurcî]], [[suryanî]] û gelek yê din bûye. Ew qanûn ku di çileya 1935an de ketiye meriyetê, ji bo her hemwelatiyê Tirkiyeyê mecbûr dike ku ji bilî navê xwe yê taybet navekî malbatê jî li xwe bike (Benda 1). Navê malbatê wekî paşnav dihat bikaranîn û ne wekî berê, wekî navekî paşnavî li pêş navê taybet.</text>
      <sha1>9gjpsi0eykat2b7ne9lpga7yheklbva</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030252</id>
      <parentid>2030251</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T09:23:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030252</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="660" sha1="84fy6zzwc4iitd7g25v9i03bi992nhp" xml:space="preserve">{{Xebat}}Bi îlankirina Qanûna Paşnavê a 21ê hezîrana 1934an re li [[Tirkiye|Tirkiyeyê]] hemî kesên ku bi eslê xwe ne [[tirk]] bi zordestî man ku paşnavekî tirkî qebûl bikin. Ew yek ji kiryarên siyaseta [[Tirkkirin|tirkkirinê]] li dijî hindekariyên [[kurd]], [[Ermenî|ermen]], [[laz]], [[gurcî]], [[suryanî]] û gelek yê din bûye. Ew qanûn ku di çileya 1935an de ketiye meriyetê, ji bo her hemwelatiyê Tirkiyeyê mecbûr dike ku ji bilî navê xwe yê taybet navekî malbatê jî li xwe bike (Benda 1). Navê malbatê wekî paşnav dihat bikaranîn û ne wekî berê, wekî navekî paşnavî li pêş navê taybet.

== Piştperdeh ==</text>
      <sha1>84fy6zzwc4iitd7g25v9i03bi992nhp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030253</id>
      <parentid>2030252</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T09:24:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* Piştperdeh */</comment>
      <origin>2030253</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="862" sha1="ljn9iod5nsv60zfe3orbqqc2lsyqi3e" xml:space="preserve">{{Xebat}}Bi îlankirina Qanûna Paşnavê a 21ê hezîrana 1934an re li [[Tirkiye|Tirkiyeyê]] hemî kesên ku bi eslê xwe ne [[tirk]] bi zordestî man ku paşnavekî tirkî qebûl bikin. Ew yek ji kiryarên siyaseta [[Tirkkirin|tirkkirinê]] li dijî hindekariyên [[kurd]], [[Ermenî|ermen]], [[laz]], [[gurcî]], [[suryanî]] û gelek yê din bûye. Ew qanûn ku di çileya 1935an de ketiye meriyetê, ji bo her hemwelatiyê Tirkiyeyê mecbûr dike ku ji bilî navê xwe yê taybet navekî malbatê jî li xwe bike (Benda 1). Navê malbatê wekî paşnav dihat bikaranîn û ne wekî berê, wekî navekî paşnavî li pêş navê taybet.

== Piştperdeh ==
Nav dikaribû ji aliyê ferdî ve bihata hilbijartin. Divê nav peyvek tirkî be an jî ji peyvek bi eslê xwe tirkî çêbibe. Pejirandina navekî malbatê diviyabû heta 2ê tîrmeha 1936an biqediya.</text>
      <sha1>ljn9iod5nsv60zfe3orbqqc2lsyqi3e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030254</id>
      <parentid>2030253</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T09:25:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* Piştperdeh */</comment>
      <origin>2030254</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="984" sha1="3uy3ku0oxzhu3zff202pqn3gk7j2rgo" xml:space="preserve">{{Xebat}}Bi îlankirina Qanûna Paşnavê a 21ê hezîrana 1934an re li [[Tirkiye|Tirkiyeyê]] hemî kesên ku bi eslê xwe ne [[tirk]] bi zordestî man ku paşnavekî tirkî qebûl bikin. Ew yek ji kiryarên siyaseta [[Tirkkirin|tirkkirinê]] li dijî hindekariyên [[kurd]], [[Ermenî|ermen]], [[laz]], [[gurcî]], [[suryanî]] û gelek yê din bûye. Ew qanûn ku di çileya 1935an de ketiye meriyetê, ji bo her hemwelatiyê Tirkiyeyê mecbûr dike ku ji bilî navê xwe yê taybet navekî malbatê jî li xwe bike (Benda 1). Navê malbatê wekî paşnav dihat bikaranîn û ne wekî berê, wekî navekî paşnavî li pêş navê taybet.

== Piştperdeh ==
Nav dikaribû ji aliyê ferdî ve bihata hilbijartin. Divê nav peyvek tirkî be an jî ji peyvek bi eslê xwe tirkî çêbibe. Pejirandina navekî malbatê diviyabû heta 2ê tîrmeha 1936an biqediya. Ger ev yek çênebûya, nav ji hêla welî, qeymaqam, an kesên ku ji aliyê wan ve hatine destûr kirin ve dihat dayîn.</text>
      <sha1>3uy3ku0oxzhu3zff202pqn3gk7j2rgo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030255</id>
      <parentid>2030254</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T09:26:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* Piştperdeh */</comment>
      <origin>2030255</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1119" sha1="3xp50jkdyffnym8ou1dy66ie0z30iti" xml:space="preserve">{{Xebat}}Bi îlankirina Qanûna Paşnavê a 21ê hezîrana 1934an re li [[Tirkiye|Tirkiyeyê]] hemî kesên ku bi eslê xwe ne [[tirk]] bi zordestî man ku paşnavekî tirkî qebûl bikin. Ew yek ji kiryarên siyaseta [[Tirkkirin|tirkkirinê]] li dijî hindekariyên [[kurd]], [[Ermenî|ermen]], [[laz]], [[gurcî]], [[suryanî]] û gelek yê din bûye. Ew qanûn ku di çileya 1935an de ketiye meriyetê, ji bo her hemwelatiyê Tirkiyeyê mecbûr dike ku ji bilî navê xwe yê taybet navekî malbatê jî li xwe bike (Benda 1). Navê malbatê wekî paşnav dihat bikaranîn û ne wekî berê, wekî navekî paşnavî li pêş navê taybet.

== Piştperdeh ==
Nav dikaribû ji aliyê ferdî ve bihata hilbijartin. Divê nav peyvek tirkî be an jî ji peyvek bi eslê xwe tirkî çêbibe. Pejirandina navekî malbatê diviyabû heta 2ê tîrmeha 1936an biqediya. Ger ev yek çênebûya, nav ji hêla welî, qeymaqam, an kesên ku ji aliyê wan ve hatine destûr kirin ve dihat dayîn. Navên wekî [[Eşîr|eşîret]], navên biyanî (yê kurdan jî), êrîşkar, an jî navên henekdar ji bo hilbijartinê qedexe bûn.</text>
      <sha1>3xp50jkdyffnym8ou1dy66ie0z30iti</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030256</id>
      <parentid>2030255</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T09:27:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* Piştperdeh */</comment>
      <origin>2030256</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1271" sha1="35s2gz61arcs3v423d1bonmmb1g4olw" xml:space="preserve">{{Xebat}}Bi îlankirina Qanûna Paşnavê a 21ê hezîrana 1934an re li [[Tirkiye|Tirkiyeyê]] hemî kesên ku bi eslê xwe ne [[tirk]] bi zordestî man ku paşnavekî tirkî qebûl bikin. Ew yek ji kiryarên siyaseta [[Tirkkirin|tirkkirinê]] li dijî hindekariyên [[kurd]], [[Ermenî|ermen]], [[laz]], [[gurcî]], [[suryanî]] û gelek yê din bûye. Ew qanûn ku di çileya 1935an de ketiye meriyetê, ji bo her hemwelatiyê Tirkiyeyê mecbûr dike ku ji bilî navê xwe yê taybet navekî malbatê jî li xwe bike (Benda 1). Navê malbatê wekî paşnav dihat bikaranîn û ne wekî berê, wekî navekî paşnavî li pêş navê taybet.

== Piştperdeh ==
Nav dikaribû ji aliyê ferdî ve bihata hilbijartin. Divê nav peyvek tirkî be an jî ji peyvek bi eslê xwe tirkî çêbibe. Pejirandina navekî malbatê diviyabû heta 2ê tîrmeha 1936an biqediya. Ger ev yek çênebûya, nav ji hêla welî, qeymaqam, an kesên ku ji aliyê wan ve hatine destûr kirin ve dihat dayîn. Navên wekî [[Eşîr|eşîret]], navên biyanî (yê kurdan jî), êrîşkar, an jî navên henekdar ji bo hilbijartinê qedexe bûn. Qanûn herwiha ji bo hilweşandina avahiyên eşîrî hatiye bikaranîn. Di hin eşîran de, ji bo xwişk û bira û dêûbavan paşnavên cuda hebûn.</text>
      <sha1>35s2gz61arcs3v423d1bonmmb1g4olw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030257</id>
      <parentid>2030256</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T09:28:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* Piştperdeh */</comment>
      <origin>2030257</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1554" sha1="htu6s7lk66m98u7voevx5ccqa7jag0d" xml:space="preserve">{{Xebat}}Bi îlankirina Qanûna Paşnavê a 21ê hezîrana 1934an re li [[Tirkiye|Tirkiyeyê]] hemî kesên ku bi eslê xwe ne [[tirk]] bi zordestî man ku paşnavekî tirkî qebûl bikin. Ew yek ji kiryarên siyaseta [[Tirkkirin|tirkkirinê]] li dijî hindekariyên [[kurd]], [[Ermenî|ermen]], [[laz]], [[gurcî]], [[suryanî]] û gelek yê din bûye. Ew qanûn ku di çileya 1935an de ketiye meriyetê, ji bo her hemwelatiyê Tirkiyeyê mecbûr dike ku ji bilî navê xwe yê taybet navekî malbatê jî li xwe bike (Benda 1). Navê malbatê wekî paşnav dihat bikaranîn û ne wekî berê, wekî navekî paşnavî li pêş navê taybet.

== Piştperdeh ==
Nav dikaribû ji aliyê ferdî ve bihata hilbijartin. Divê nav peyvek tirkî be an jî ji peyvek bi eslê xwe tirkî çêbibe. Pejirandina navekî malbatê diviyabû heta 2ê tîrmeha 1936an biqediya. Ger ev yek çênebûya, nav ji hêla welî, qeymaqam, an kesên ku ji aliyê wan ve hatine destûr kirin ve dihat dayîn. Navên wekî [[Eşîr|eşîret]], navên biyanî (yê kurdan jî), êrîşkar, an jî navên henekdar ji bo hilbijartinê qedexe bûn. Qanûn herwiha ji bo hilweşandina avahiyên eşîrî hatiye bikaranîn. Di hin eşîran de, ji bo xwişk û bira û dêûbavan paşnavên cuda hebûn. Wekî din, li gorî qanûna hejm. 2590, sernav û şêweyên navnîşanê yên wekî &quot;efendî,&quot; &quot;beg,&quot; an &quot;paşa&quot; nedikarîn werin bikaranîn, û paşnavên ne-Tirkî yên wekî - ''yî'' yê kurdî, ''yan'' yê ermenî, -''viç'' yê slavî, an -''pulos'' yê yewnanî qedexe bûn.</text>
      <sha1>htu6s7lk66m98u7voevx5ccqa7jag0d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030258</id>
      <parentid>2030257</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T09:29:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* Piştperdeh */</comment>
      <origin>2030258</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1595" sha1="jiq2mlzm4cs0tua0jtglo04lme9llto" xml:space="preserve">{{Xebat}}Bi îlankirina Qanûna Paşnavê a 21ê hezîrana 1934an re li [[Tirkiye|Tirkiyeyê]] hemî kesên ku bi eslê xwe ne [[tirk]] bi zordestî man ku paşnavekî tirkî qebûl bikin. Ew yek ji kiryarên siyaseta [[Tirkkirin|tirkkirinê]] li dijî hindekariyên [[kurd]], [[Ermenî|ermen]], [[laz]], [[gurcî]], [[suryanî]] û gelek yê din bûye. Ew qanûn ku di çileya 1935an de ketiye meriyetê, ji bo her hemwelatiyê Tirkiyeyê mecbûr dike ku ji bilî navê xwe yê taybet navekî malbatê jî li xwe bike (Benda 1). Navê malbatê wekî paşnav dihat bikaranîn û ne wekî berê, wekî navekî paşnavî li pêş navê taybet.

== Piştperdeh ==
Nav dikaribû ji aliyê ferdî ve bihata hilbijartin. Divê nav peyvek tirkî be an jî ji peyvek bi eslê xwe tirkî çêbibe. Pejirandina navekî malbatê diviyabû heta 2ê tîrmeha 1936an biqediya. Ger ev yek çênebûya, nav ji hêla welî, qeymaqam, an kesên ku ji aliyê wan ve hatine destûr kirin ve dihat dayîn. Navên wekî [[Eşîr|eşîret]], navên biyanî (yê kurdan jî), êrîşkar, an jî navên henekdar ji bo hilbijartinê qedexe bûn. Qanûn herwiha ji bo hilweşandina avahiyên eşîrî hatiye bikaranîn. Di hin eşîran de, ji bo xwişk û bira û dêûbavan paşnavên cuda hebûn. Wekî din, li gorî qanûna hejm. 2590, sernav û şêweyên navnîşanê yên wekî &quot;efendî,&quot; &quot;beg,&quot; an &quot;paşa&quot; nedikarîn werin bikaranîn, û paşnavên ne-Tirkî yên wekî - ''yî'' yê kurdî, ''yan'' yê ermenî, -''viç'' yê [[Zimanên slavî|slavî]], an -''pulos'' yê [[Zimanê yewnanî|yewnanî]] qedexe bûn.</text>
      <sha1>jiq2mlzm4cs0tua0jtglo04lme9llto</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030259</id>
      <parentid>2030258</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T09:30:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* Piştperdeh */</comment>
      <origin>2030259</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1900" sha1="ncwlhva02wyay91hotmchfs657who1r" xml:space="preserve">{{Xebat}}Bi îlankirina Qanûna Paşnavê a 21ê hezîrana 1934an re li [[Tirkiye|Tirkiyeyê]] hemî kesên ku bi eslê xwe ne [[tirk]] bi zordestî man ku paşnavekî tirkî qebûl bikin. Ew yek ji kiryarên siyaseta [[Tirkkirin|tirkkirinê]] li dijî hindekariyên [[kurd]], [[Ermenî|ermen]], [[laz]], [[gurcî]], [[suryanî]] û gelek yê din bûye. Ew qanûn ku di çileya 1935an de ketiye meriyetê, ji bo her hemwelatiyê Tirkiyeyê mecbûr dike ku ji bilî navê xwe yê taybet navekî malbatê jî li xwe bike (Benda 1). Navê malbatê wekî paşnav dihat bikaranîn û ne wekî berê, wekî navekî paşnavî li pêş navê taybet.

== Piştperdeh ==
Nav dikaribû ji aliyê ferdî ve bihata hilbijartin. Divê nav peyvek tirkî be an jî ji peyvek bi eslê xwe tirkî çêbibe. Pejirandina navekî malbatê diviyabû heta 2ê tîrmeha 1936an biqediya. Ger ev yek çênebûya, nav ji hêla welî, qeymaqam, an kesên ku ji aliyê wan ve hatine destûr kirin ve dihat dayîn. Navên wekî [[Eşîr|eşîret]], navên biyanî (yê kurdan jî), êrîşkar, an jî navên henekdar ji bo hilbijartinê qedexe bûn. Qanûn herwiha ji bo hilweşandina avahiyên eşîrî hatiye bikaranîn. Di hin eşîran de, ji bo xwişk û bira û dêûbavan paşnavên cuda hebûn. Wekî din, li gorî qanûna hejm. 2590, sernav û şêweyên navnîşanê yên wekî &quot;efendî,&quot; &quot;beg,&quot; an &quot;paşa&quot; nedikarîn werin bikaranîn, û paşnavên ne-Tirkî yên wekî - ''yî'' yê kurdî, ''yan'' yê ermenî, -''viç'' yê [[Zimanên slavî|slavî]], an -''pulos'' yê [[Zimanê yewnanî|yewnanî]] qedexe bûn. Berevajiya kurdan, [[Cihûtî|cihû]], yewnan û ermen ne mecbûr bûn ku navên xwe biguherînin. Lêbelê, gelekan ev kirin da ku wekî endamên kêmneteweyek etnîkî neyên xuyang kirin. Lêbelê kurd wekî beşek ji polîtîkayên asîmîlasyonê, neçar man ku dev ji navên xwe yên kurdî berdin.</text>
      <sha1>ncwlhva02wyay91hotmchfs657who1r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030260</id>
      <parentid>2030259</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T09:32:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[User:Balyozxane/skrîpt/py/kuCosmeticsCore.py|Bot]]: Paqijiyên kozmetîk (+{{Sêwî}}, Destpêkê standard kir, Lînk paqij kir.)</comment>
      <origin>2030260</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1905" sha1="njvbz26fi384m2a19ku2xm1k57f2f6h" xml:space="preserve">{{Xebat}}
{{Sêwî|tarîx=gulan 2026}}
Bi îlankirina Qanûna Paşnavê a 21ê hezîrana 1934an re li [[Tirkiye]]yê hemî kesên ku bi eslê xwe ne [[tirk]] bi zordestî man ku paşnavekî tirkî qebûl bikin. Ew yek ji kiryarên siyaseta [[tirkkirin]]ê li dijî hindekariyên [[kurd]], [[Ermenî|ermen]], [[laz]], [[gurcî]], [[suryanî]] û gelek yê din bûye. Ew qanûn ku di çileya 1935an de ketiye meriyetê, ji bo her hemwelatiyê Tirkiyeyê mecbûr dike ku ji bilî navê xwe yê taybet navekî malbatê jî li xwe bike (Benda 1). Navê malbatê wekî paşnav dihat bikaranîn û ne wekî berê, wekî navekî paşnavî li pêş navê taybet.

== Piştperdeh ==
Nav dikaribû ji aliyê ferdî ve bihata hilbijartin. Divê nav peyvek tirkî be an jî ji peyvek bi eslê xwe tirkî çêbibe. Pejirandina navekî malbatê diviyabû heta 2ê tîrmeha 1936an biqediya. Ger ev yek çênebûya, nav ji hêla welî, qeymaqam, an kesên ku ji aliyê wan ve hatine destûr kirin ve dihat dayîn. Navên wekî [[eşîr]]et, navên biyanî (yê kurdan jî), êrîşkar, an jî navên henekdar ji bo hilbijartinê qedexe bûn. Qanûn herwiha ji bo hilweşandina avahiyên eşîrî hatiye bikaranîn. Di hin eşîran de, ji bo xwişk û bira û dêûbavan paşnavên cuda hebûn. Wekî din, li gorî qanûna hejm. 2590, sernav û şêweyên navnîşanê yên wekî &quot;efendî,&quot; &quot;beg,&quot; an &quot;paşa&quot; nedikarîn werin bikaranîn, û paşnavên ne-Tirkî yên wekî - ''yî'' yê kurdî, ''yan'' yê ermenî, -''viç'' yê [[Zimanên slavî|slavî]], an -''pulos'' yê [[Zimanê yewnanî|yewnanî]] qedexe bûn. Berevajiya kurdan, [[Cihûtî|cihû]], yewnan û ermen ne mecbûr bûn ku navên xwe biguherînin. Lêbelê, gelekan ev kirin da ku wekî endamên kêmneteweyek etnîkî neyên xuyang kirin. Lêbelê kurd wekî beşek ji polîtîkayên asîmîlasyonê, neçar man ku dev ji navên xwe yên kurdî berdin.</text>
      <sha1>njvbz26fi384m2a19ku2xm1k57f2f6h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030261</id>
      <parentid>2030260</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T09:32:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* Piştperdeh */</comment>
      <origin>2030261</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1922" sha1="b85fkpeqrcvhu30pi445hl1uxtzxe5l" xml:space="preserve">{{Xebat}}
{{Sêwî|tarîx=gulan 2026}}
Bi îlankirina Qanûna Paşnavê a 21ê hezîrana 1934an re li [[Tirkiye]]yê hemî kesên ku bi eslê xwe ne [[tirk]] bi zordestî man ku paşnavekî tirkî qebûl bikin. Ew yek ji kiryarên siyaseta [[tirkkirin]]ê li dijî hindekariyên [[kurd]], [[Ermenî|ermen]], [[laz]], [[gurcî]], [[suryanî]] û gelek yê din bûye. Ew qanûn ku di çileya 1935an de ketiye meriyetê, ji bo her hemwelatiyê Tirkiyeyê mecbûr dike ku ji bilî navê xwe yê taybet navekî malbatê jî li xwe bike (Benda 1). Navê malbatê wekî paşnav dihat bikaranîn û ne wekî berê, wekî navekî paşnavî li pêş navê taybet.

== Piştperdeh ==
Nav dikaribû ji aliyê ferdî ve bihata hilbijartin. Divê nav peyvek tirkî be an jî ji peyvek bi eslê xwe tirkî çêbibe. Pejirandina navekî malbatê diviyabû heta 2ê tîrmeha 1936an biqediya. Ger ev yek çênebûya, nav ji hêla welî, qeymaqam, an kesên ku ji aliyê wan ve hatine destûr kirin ve dihat dayîn. Navên wekî [[eşîr]]et, navên biyanî (yê kurdan jî), êrîşkar, an jî navên henekdar ji bo hilbijartinê qedexe bûn. Qanûn herwiha ji bo hilweşandina avahiyên eşîrî hatiye bikaranîn. Di hin eşîran de, ji bo xwişk û bira û dêûbavan paşnavên cuda hebûn. Wekî din, li gorî qanûna hejm. 2590, sernav û şêweyên navnîşanê yên wekî &quot;efendî,&quot; &quot;beg,&quot; an &quot;paşa&quot; nedikarîn werin bikaranîn, û paşnavên ne-Tirkî yên wekî - ''yî'' yê kurdî, ''yan'' yê ermenî, -''viç'' yê [[Zimanên slavî|slavî]], an -''pulos'' yê [[Zimanê yewnanî|yewnanî]] qedexe bûn. Berevajiya kurdan, [[Cihûtî|cihû]], yewnan û ermen ne mecbûr bûn ku navên xwe biguherînin. Lêbelê, gelekan ev kirin da ku wekî endamên kêmneteweyek etnîkî neyên xuyang kirin. Lêbelê kurd wekî beşek ji polîtîkayên asîmîlasyonê, neçar man ku dev ji navên xwe yên kurdî berdin.

== Çavkanî ==</text>
      <sha1>b85fkpeqrcvhu30pi445hl1uxtzxe5l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030262</id>
      <parentid>2030261</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T09:32:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* Çavkanî */</comment>
      <origin>2030262</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1936" sha1="76yovae3umghey43wtvaibk0tja29nc" xml:space="preserve">{{Xebat}}
{{Sêwî|tarîx=gulan 2026}}
Bi îlankirina Qanûna Paşnavê a 21ê hezîrana 1934an re li [[Tirkiye]]yê hemî kesên ku bi eslê xwe ne [[tirk]] bi zordestî man ku paşnavekî tirkî qebûl bikin. Ew yek ji kiryarên siyaseta [[tirkkirin]]ê li dijî hindekariyên [[kurd]], [[Ermenî|ermen]], [[laz]], [[gurcî]], [[suryanî]] û gelek yê din bûye. Ew qanûn ku di çileya 1935an de ketiye meriyetê, ji bo her hemwelatiyê Tirkiyeyê mecbûr dike ku ji bilî navê xwe yê taybet navekî malbatê jî li xwe bike (Benda 1). Navê malbatê wekî paşnav dihat bikaranîn û ne wekî berê, wekî navekî paşnavî li pêş navê taybet.

== Piştperdeh ==
Nav dikaribû ji aliyê ferdî ve bihata hilbijartin. Divê nav peyvek tirkî be an jî ji peyvek bi eslê xwe tirkî çêbibe. Pejirandina navekî malbatê diviyabû heta 2ê tîrmeha 1936an biqediya. Ger ev yek çênebûya, nav ji hêla welî, qeymaqam, an kesên ku ji aliyê wan ve hatine destûr kirin ve dihat dayîn. Navên wekî [[eşîr]]et, navên biyanî (yê kurdan jî), êrîşkar, an jî navên henekdar ji bo hilbijartinê qedexe bûn. Qanûn herwiha ji bo hilweşandina avahiyên eşîrî hatiye bikaranîn. Di hin eşîran de, ji bo xwişk û bira û dêûbavan paşnavên cuda hebûn. Wekî din, li gorî qanûna hejm. 2590, sernav û şêweyên navnîşanê yên wekî &quot;efendî,&quot; &quot;beg,&quot; an &quot;paşa&quot; nedikarîn werin bikaranîn, û paşnavên ne-Tirkî yên wekî - ''yî'' yê kurdî, ''yan'' yê ermenî, -''viç'' yê [[Zimanên slavî|slavî]], an -''pulos'' yê [[Zimanê yewnanî|yewnanî]] qedexe bûn. Berevajiya kurdan, [[Cihûtî|cihû]], yewnan û ermen ne mecbûr bûn ku navên xwe biguherînin. Lêbelê, gelekan ev kirin da ku wekî endamên kêmneteweyek etnîkî neyên xuyang kirin. Lêbelê kurd wekî beşek ji polîtîkayên asîmîlasyonê, neçar man ku dev ji navên xwe yên kurdî berdin.

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}</text>
      <sha1>76yovae3umghey43wtvaibk0tja29nc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030263</id>
      <parentid>2030262</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T09:32:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* Piştperdeh */</comment>
      <origin>2030263</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1951" sha1="7egeb6vnetkuzaz1np4jb64qehstgec" xml:space="preserve">{{Xebat}}
{{Sêwî|tarîx=gulan 2026}}
Bi îlankirina Qanûna Paşnavê a 21ê hezîrana 1934an re li [[Tirkiye]]yê hemî kesên ku bi eslê xwe ne [[tirk]] bi zordestî man ku paşnavekî tirkî qebûl bikin. Ew yek ji kiryarên siyaseta [[tirkkirin]]ê li dijî hindekariyên [[kurd]], [[Ermenî|ermen]], [[laz]], [[gurcî]], [[suryanî]] û gelek yê din bûye. Ew qanûn ku di çileya 1935an de ketiye meriyetê, ji bo her hemwelatiyê Tirkiyeyê mecbûr dike ku ji bilî navê xwe yê taybet navekî malbatê jî li xwe bike (Benda 1). Navê malbatê wekî paşnav dihat bikaranîn û ne wekî berê, wekî navekî paşnavî li pêş navê taybet.

== Piştperdeh ==
Nav dikaribû ji aliyê ferdî ve bihata hilbijartin. Divê nav peyvek tirkî be an jî ji peyvek bi eslê xwe tirkî çêbibe. Pejirandina navekî malbatê diviyabû heta 2ê tîrmeha 1936an biqediya. Ger ev yek çênebûya, nav ji hêla welî, qeymaqam, an kesên ku ji aliyê wan ve hatine destûr kirin ve dihat dayîn. Navên wekî [[eşîr]]et, navên biyanî (yê kurdan jî), êrîşkar, an jî navên henekdar ji bo hilbijartinê qedexe bûn. Qanûn herwiha ji bo hilweşandina avahiyên eşîrî hatiye bikaranîn. Di hin eşîran de, ji bo xwişk û bira û dêûbavan paşnavên cuda hebûn. Wekî din, li gorî qanûna hejm. 2590, sernav û şêweyên navnîşanê yên wekî &quot;efendî,&quot; &quot;beg,&quot; an &quot;paşa&quot; nedikarîn werin bikaranîn, û paşnavên ne-Tirkî yên wekî - ''yî'' yê kurdî, ''yan'' yê ermenî, -''viç'' yê [[Zimanên slavî|slavî]], an -''pulos'' yê [[Zimanê yewnanî|yewnanî]] qedexe bûn. Berevajiya kurdan, [[Cihûtî|cihû]], yewnan û ermen ne mecbûr bûn ku navên xwe biguherînin. Lêbelê, gelekan ev kirin da ku wekî endamên kêmneteweyek etnîkî neyên xuyang kirin. Lêbelê kurd wekî beşek ji polîtîkayên asîmîlasyonê, neçar man ku dev ji navên xwe yên kurdî berdin.

== Binêre ==

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}</text>
      <sha1>7egeb6vnetkuzaz1np4jb64qehstgec</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030264</id>
      <parentid>2030263</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T09:33:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* Binêre */</comment>
      <origin>2030264</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2000" sha1="nep6b7ii6duj03ok9vpgfaz71e1l9ez" xml:space="preserve">{{Xebat}}
{{Sêwî|tarîx=gulan 2026}}
Bi îlankirina Qanûna Paşnavê a 21ê hezîrana 1934an re li [[Tirkiye]]yê hemî kesên ku bi eslê xwe ne [[tirk]] bi zordestî man ku paşnavekî tirkî qebûl bikin. Ew yek ji kiryarên siyaseta [[tirkkirin]]ê li dijî hindekariyên [[kurd]], [[Ermenî|ermen]], [[laz]], [[gurcî]], [[suryanî]] û gelek yê din bûye. Ew qanûn ku di çileya 1935an de ketiye meriyetê, ji bo her hemwelatiyê Tirkiyeyê mecbûr dike ku ji bilî navê xwe yê taybet navekî malbatê jî li xwe bike (Benda 1). Navê malbatê wekî paşnav dihat bikaranîn û ne wekî berê, wekî navekî paşnavî li pêş navê taybet.

== Piştperdeh ==
Nav dikaribû ji aliyê ferdî ve bihata hilbijartin. Divê nav peyvek tirkî be an jî ji peyvek bi eslê xwe tirkî çêbibe. Pejirandina navekî malbatê diviyabû heta 2ê tîrmeha 1936an biqediya. Ger ev yek çênebûya, nav ji hêla welî, qeymaqam, an kesên ku ji aliyê wan ve hatine destûr kirin ve dihat dayîn. Navên wekî [[eşîr]]et, navên biyanî (yê kurdan jî), êrîşkar, an jî navên henekdar ji bo hilbijartinê qedexe bûn. Qanûn herwiha ji bo hilweşandina avahiyên eşîrî hatiye bikaranîn. Di hin eşîran de, ji bo xwişk û bira û dêûbavan paşnavên cuda hebûn. Wekî din, li gorî qanûna hejm. 2590, sernav û şêweyên navnîşanê yên wekî &quot;efendî,&quot; &quot;beg,&quot; an &quot;paşa&quot; nedikarîn werin bikaranîn, û paşnavên ne-Tirkî yên wekî - ''yî'' yê kurdî, ''yan'' yê ermenî, -''viç'' yê [[Zimanên slavî|slavî]], an -''pulos'' yê [[Zimanê yewnanî|yewnanî]] qedexe bûn. Berevajiya kurdan, [[Cihûtî|cihû]], yewnan û ermen ne mecbûr bûn ku navên xwe biguherînin. Lêbelê, gelekan ev kirin da ku wekî endamên kêmneteweyek etnîkî neyên xuyang kirin. Lêbelê kurd wekî beşek ji polîtîkayên asîmîlasyonê, neçar man ku dev ji navên xwe yên kurdî berdin.

== Binêre ==

* [[Guhertina navên cografî yên Tirkiyeyê]]

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}</text>
      <sha1>nep6b7ii6duj03ok9vpgfaz71e1l9ez</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030265</id>
      <parentid>2030264</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T09:33:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030265</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2006" sha1="t3864zpej3odd4hsk8rsqk6zql27zpx" xml:space="preserve">{{Xebat}}
{{Sêwî|tarîx=gulan 2026}}
Bi îlankirina '''Qanûna Paşnavê''' a 21ê hezîrana 1934an re li [[Tirkiye]]yê hemî kesên ku bi eslê xwe ne [[tirk]] bi zordestî man ku paşnavekî tirkî qebûl bikin. Ew yek ji kiryarên siyaseta [[tirkkirin]]ê li dijî hindekariyên [[kurd]], [[Ermenî|ermen]], [[laz]], [[gurcî]], [[suryanî]] û gelek yê din bûye. Ew qanûn ku di çileya 1935an de ketiye meriyetê, ji bo her hemwelatiyê Tirkiyeyê mecbûr dike ku ji bilî navê xwe yê taybet navekî malbatê jî li xwe bike (Benda 1). Navê malbatê wekî paşnav dihat bikaranîn û ne wekî berê, wekî navekî paşnavî li pêş navê taybet.

== Piştperdeh ==
Nav dikaribû ji aliyê ferdî ve bihata hilbijartin. Divê nav peyvek tirkî be an jî ji peyvek bi eslê xwe tirkî çêbibe. Pejirandina navekî malbatê diviyabû heta 2ê tîrmeha 1936an biqediya. Ger ev yek çênebûya, nav ji hêla welî, qeymaqam, an kesên ku ji aliyê wan ve hatine destûr kirin ve dihat dayîn. Navên wekî [[eşîr]]et, navên biyanî (yê kurdan jî), êrîşkar, an jî navên henekdar ji bo hilbijartinê qedexe bûn. Qanûn herwiha ji bo hilweşandina avahiyên eşîrî hatiye bikaranîn. Di hin eşîran de, ji bo xwişk û bira û dêûbavan paşnavên cuda hebûn. Wekî din, li gorî qanûna hejm. 2590, sernav û şêweyên navnîşanê yên wekî &quot;efendî,&quot; &quot;beg,&quot; an &quot;paşa&quot; nedikarîn werin bikaranîn, û paşnavên ne-Tirkî yên wekî - ''yî'' yê kurdî, ''yan'' yê ermenî, -''viç'' yê [[Zimanên slavî|slavî]], an -''pulos'' yê [[Zimanê yewnanî|yewnanî]] qedexe bûn. Berevajiya kurdan, [[Cihûtî|cihû]], yewnan û ermen ne mecbûr bûn ku navên xwe biguherînin. Lêbelê, gelekan ev kirin da ku wekî endamên kêmneteweyek etnîkî neyên xuyang kirin. Lêbelê kurd wekî beşek ji polîtîkayên asîmîlasyonê, neçar man ku dev ji navên xwe yên kurdî berdin.

== Binêre ==

* [[Guhertina navên cografî yên Tirkiyeyê]]

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}</text>
      <sha1>t3864zpej3odd4hsk8rsqk6zql27zpx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030266</id>
      <parentid>2030265</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T09:35:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030266</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2036" sha1="qkyh2kuabf7i5rzdy9xxt3xzzc38lx5" xml:space="preserve">{{Xebat}}
{{Sêwî|tarîx=gulan 2026}}
[[Wêne:RG - 2741.pdf|thumb]]
Bi îlankirina '''Qanûna Paşnavê''' a 21ê hezîrana 1934an re li [[Tirkiye]]yê hemî kesên ku bi eslê xwe ne [[tirk]] bi zordestî man ku paşnavekî tirkî qebûl bikin. Ew yek ji kiryarên siyaseta [[tirkkirin]]ê li dijî hindekariyên [[kurd]], [[Ermenî|ermen]], [[laz]], [[gurcî]], [[suryanî]] û gelek yê din bûye. Ew qanûn ku di çileya 1935an de ketiye meriyetê, ji bo her hemwelatiyê Tirkiyeyê mecbûr dike ku ji bilî navê xwe yê taybet navekî malbatê jî li xwe bike (Benda 1). Navê malbatê wekî paşnav dihat bikaranîn û ne wekî berê, wekî navekî paşnavî li pêş navê taybet.

== Piştperdeh ==
Nav dikaribû ji aliyê ferdî ve bihata hilbijartin. Divê nav peyvek tirkî be an jî ji peyvek bi eslê xwe tirkî çêbibe. Pejirandina navekî malbatê diviyabû heta 2ê tîrmeha 1936an biqediya. Ger ev yek çênebûya, nav ji hêla welî, qeymaqam, an kesên ku ji aliyê wan ve hatine destûr kirin ve dihat dayîn. Navên wekî [[eşîr]]et, navên biyanî (yê kurdan jî), êrîşkar, an jî navên henekdar ji bo hilbijartinê qedexe bûn. Qanûn herwiha ji bo hilweşandina avahiyên eşîrî hatiye bikaranîn. Di hin eşîran de, ji bo xwişk û bira û dêûbavan paşnavên cuda hebûn. Wekî din, li gorî qanûna hejm. 2590, sernav û şêweyên navnîşanê yên wekî &quot;efendî,&quot; &quot;beg,&quot; an &quot;paşa&quot; nedikarîn werin bikaranîn, û paşnavên ne-Tirkî yên wekî - ''yî'' yê kurdî, ''yan'' yê ermenî, -''viç'' yê [[Zimanên slavî|slavî]], an -''pulos'' yê [[Zimanê yewnanî|yewnanî]] qedexe bûn. Berevajiya kurdan, [[Cihûtî|cihû]], yewnan û ermen ne mecbûr bûn ku navên xwe biguherînin. Lêbelê, gelekan ev kirin da ku wekî endamên kêmneteweyek etnîkî neyên xuyang kirin. Lêbelê kurd wekî beşek ji polîtîkayên asîmîlasyonê, neçar man ku dev ji navên xwe yên kurdî berdin.

== Binêre ==

* [[Guhertina navên cografî yên Tirkiyeyê]]

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}</text>
      <sha1>qkyh2kuabf7i5rzdy9xxt3xzzc38lx5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030267</id>
      <parentid>2030266</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T09:36:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2030267</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2093" sha1="mbv3o1cb5eebvkjsntgt10cy0ghzkwf" xml:space="preserve">{{Xebat}}
{{Sêwî|tarîx=gulan 2026}}
[[Wêne:RG - 2741.pdf|thumb|Îlankirina Qanûna Paşnavê, rûpela ''Resmî Gazete'']]
Bi îlankirina '''Qanûna Paşnavê''' a 21ê hezîrana 1934an re li [[Tirkiye]]yê hemî kesên ku bi eslê xwe ne [[tirk]] bi zordestî man ku paşnavekî tirkî qebûl bikin. Ew yek ji kiryarên siyaseta [[tirkkirin]]ê li dijî hindekariyên [[kurd]], [[Ermenî|ermen]], [[laz]], [[gurcî]], [[suryanî]] û gelek yê din bûye. Ew qanûn ku di çileya 1935an de ketiye meriyetê, ji bo her hemwelatiyê Tirkiyeyê mecbûr dike ku ji bilî navê xwe yê taybet navekî malbatê jî li xwe bike (Benda 1). Navê malbatê wekî paşnav dihat bikaranîn û ne wekî berê, wekî navekî paşnavî li pêş navê taybet.

== Piştperdeh ==
Nav dikaribû ji aliyê ferdî ve bihata hilbijartin. Divê nav peyvek tirkî be an jî ji peyvek bi eslê xwe tirkî çêbibe. Pejirandina navekî malbatê diviyabû heta 2ê tîrmeha 1936an biqediya. Ger ev yek çênebûya, nav ji hêla welî, qeymaqam, an kesên ku ji aliyê wan ve hatine destûr kirin ve dihat dayîn. Navên wekî [[eşîr]]et, navên biyanî (yê kurdan jî), êrîşkar, an jî navên henekdar ji bo hilbijartinê qedexe bûn. Qanûn herwiha ji bo hilweşandina avahiyên eşîrî hatiye bikaranîn. Di hin eşîran de, ji bo xwişk û bira û dêûbavan paşnavên cuda hebûn. Wekî din, li gorî qanûna hejm. 2590, sernav û şêweyên navnîşanê yên wekî &quot;efendî,&quot; &quot;beg,&quot; an &quot;paşa&quot; nedikarîn werin bikaranîn, û paşnavên ne-Tirkî yên wekî - ''yî'' yê kurdî, ''yan'' yê ermenî, -''viç'' yê [[Zimanên slavî|slavî]], an -''pulos'' yê [[Zimanê yewnanî|yewnanî]] qedexe bûn. Berevajiya kurdan, [[Cihûtî|cihû]], yewnan û ermen ne mecbûr bûn ku navên xwe biguherînin. Lêbelê, gelekan ev kirin da ku wekî endamên kêmneteweyek etnîkî neyên xuyang kirin. Lêbelê kurd wekî beşek ji polîtîkayên asîmîlasyonê, neçar man ku dev ji navên xwe yên kurdî berdin.

== Binêre ==

* [[Guhertina navên cografî yên Tirkiyeyê]]

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}</text>
      <sha1>mbv3o1cb5eebvkjsntgt10cy0ghzkwf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030268</id>
      <parentid>2030267</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T09:38:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <origin>2030268</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2329" sha1="cfijmfwler9h4ypu295brlvua8pbqdt" xml:space="preserve">{{Xebat}}
{{Sêwî|tarîx=gulan 2026}}
[[Wêne:RG - 2741.pdf|thumb|Îlankirina Qanûna Paşnavê, rûpela ''Resmî Gazete'']]
Bi îlankirina '''Qanûna Paşnavê''' a 21ê hezîrana 1934an re li [[Tirkiye]]yê hemî kesên ku bi eslê xwe ne [[tirk]] bi zordestî man ku paşnavekî tirkî qebûl bikin. Ew yek ji kiryarên siyaseta [[tirkkirin]]ê li dijî hindekariyên [[kurd]], [[Ermenî|ermen]], [[laz]], [[gurcî]], [[suryanî]] û gelek yê din bûye. Ew qanûn ku di çileya 1935an de ketiye meriyetê, ji bo her hemwelatiyê Tirkiyeyê mecbûr dike ku ji bilî navê xwe yê taybet navekî malbatê jî li xwe bike (Benda 1). Navê malbatê wekî paşnav dihat bikaranîn û ne wekî berê, wekî navekî paşnavî li pêş navê taybet.

== Piştperdeh ==
Nav dikaribû ji aliyê ferdî ve bihata hilbijartin. Divê nav peyvek tirkî be an jî ji peyvek bi eslê xwe tirkî çêbibe. Pejirandina navekî malbatê diviyabû heta 2ê tîrmeha 1936an biqediya. Ger ev yek çênebûya, nav ji hêla welî, qeymaqam, an kesên ku ji aliyê wan ve hatine destûr kirin ve dihat dayîn. Navên wekî [[eşîr]]et, navên biyanî (yê kurdan jî), êrîşkar, an jî navên henekdar ji bo hilbijartinê qedexe bûn. Qanûn herwiha ji bo hilweşandina avahiyên eşîrî hatiye bikaranîn. Di hin eşîran de, ji bo xwişk û bira û dêûbavan paşnavên cuda hebûn. Wekî din, li gorî qanûna hejm. 2590, sernav û şêweyên navnîşanê yên wekî &quot;efendî,&quot; &quot;beg,&quot; an &quot;paşa&quot; nedikarîn werin bikaranîn, û paşnavên ne-Tirkî yên wekî - ''yî'' yê kurdî, ''yan'' yê ermenî, -''viç'' yê [[Zimanên slavî|slavî]], an -''pulos'' yê [[Zimanê yewnanî|yewnanî]] qedexe bûn. Berevajiya kurdan, [[Cihûtî|cihû]], yewnan û ermen ne mecbûr bûn ku navên xwe biguherînin. Lêbelê, gelekan ev kirin da ku wekî endamên kêmneteweyek etnîkî neyên xuyang kirin. Lêbelê kurd wekî beşek ji polîtîkayên asîmîlasyonê, neçar man ku dev ji navên xwe yên kurdî berdin.

== Binêre ==

* [[Guhertina navên cografî yên Tirkiyeyê]]

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Binpêkirina mafên mirovan li Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Binpêkirina mafên kurdan li Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Înkar kirina komkujiya ermeniyan]]
[[Kategorî:Tirkkirin]]
[[Kategorî:Kemalîzm]]
[[Kategorî:Nijadperestî]]</text>
      <sha1>cfijmfwler9h4ypu295brlvua8pbqdt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030269</id>
      <parentid>2030268</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T09:39:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurê Acemî</username>
        <id>105128</id>
      </contributor>
      <comment>/* Piştperdeh */</comment>
      <origin>2030269</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2505" sha1="17xxpexovrjkcjrix1jstkz3s5hk6d9" xml:space="preserve">{{Xebat}}
{{Sêwî|tarîx=gulan 2026}}
[[Wêne:RG - 2741.pdf|thumb|Îlankirina Qanûna Paşnavê, rûpela ''Resmî Gazete'']]
Bi îlankirina '''Qanûna Paşnavê''' a 21ê hezîrana 1934an re li [[Tirkiye]]yê hemî kesên ku bi eslê xwe ne [[tirk]] bi zordestî man ku paşnavekî tirkî qebûl bikin. Ew yek ji kiryarên siyaseta [[tirkkirin]]ê li dijî hindekariyên [[kurd]], [[Ermenî|ermen]], [[laz]], [[gurcî]], [[suryanî]] û gelek yê din bûye. Ew qanûn ku di çileya 1935an de ketiye meriyetê, ji bo her hemwelatiyê Tirkiyeyê mecbûr dike ku ji bilî navê xwe yê taybet navekî malbatê jî li xwe bike (Benda 1). Navê malbatê wekî paşnav dihat bikaranîn û ne wekî berê, wekî navekî paşnavî li pêş navê taybet.

== Piştperdeh ==
Nav dikaribû ji aliyê ferdî ve bihata hilbijartin. Divê nav peyvek tirkî be an jî ji peyvek bi eslê xwe tirkî çêbibe. Pejirandina navekî malbatê diviyabû heta 2ê tîrmeha 1936an biqediya.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Bayir|first=Derya|title=Minorities and Nationalism in Turkish Law|date=2016-04-22|publisher=Routledge|isbn=978-1-317-09580-4|pages=104|language=en}}&lt;/ref&gt; Ger ev yek çênebûya, nav ji hêla welî, qeymaqam, an kesên ku ji aliyê wan ve hatine destûr kirin ve dihat dayîn. Navên wekî [[eşîr]]et, navên biyanî (yê kurdan jî), êrîşkar, an jî navên henekdar ji bo hilbijartinê qedexe bûn. Qanûn herwiha ji bo hilweşandina avahiyên eşîrî hatiye bikaranîn. Di hin eşîran de, ji bo xwişk û bira û dêûbavan paşnavên cuda hebûn. Wekî din, li gorî qanûna hejm. 2590, sernav û şêweyên navnîşanê yên wekî &quot;efendî,&quot; &quot;beg,&quot; an &quot;paşa&quot; nedikarîn werin bikaranîn, û paşnavên ne-Tirkî yên wekî - ''yî'' yê kurdî, ''yan'' yê ermenî, -''viç'' yê [[Zimanên slavî|slavî]], an -''pulos'' yê [[Zimanê yewnanî|yewnanî]] qedexe bûn. Berevajiya kurdan, [[Cihûtî|cihû]], yewnan û ermen ne mecbûr bûn ku navên xwe biguherînin. Lêbelê, gelekan ev kirin da ku wekî endamên kêmneteweyek etnîkî neyên xuyang kirin. Lêbelê kurd wekî beşek ji polîtîkayên asîmîlasyonê, neçar man ku dev ji navên xwe yên kurdî berdin.

== Binêre ==

* [[Guhertina navên cografî yên Tirkiyeyê]]

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Binpêkirina mafên mirovan li Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Binpêkirina mafên kurdan li Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Înkar kirina komkujiya ermeniyan]]
[[Kategorî:Tirkkirin]]
[[Kategorî:Kemalîzm]]
[[Kategorî:Nijadperestî]]</text>
      <sha1>17xxpexovrjkcjrix1jstkz3s5hk6d9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030271</id>
      <parentid>2030269</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T10:12:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Bikarhêner:Wikihez/skrîpt/py/citeKurdifier.py|Bot]]: Kurdîkirina çavkaniyan; paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.)</comment>
      <origin>2030271</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2521" sha1="j7374vsq657e7t8jmi05ice0jncrilf" xml:space="preserve">{{Xebat}}
{{Sêwî|tarîx=gulan 2026}}
[[Wêne:RG - 2741.pdf|thumb|Îlankirina Qanûna Paşnavê, rûpela ''Resmî Gazete'']]
Bi îlankirina '''Qanûna Paşnavê''' a 21ê hezîrana 1934an re li [[Tirkiye]]yê hemî kesên ku bi eslê xwe ne [[tirk]] bi zordestî man ku paşnavekî tirkî qebûl bikin. Ew yek ji kiryarên siyaseta [[tirkkirin]]ê li dijî hindekariyên [[kurd]], [[Ermenî|ermen]], [[laz]], [[gurcî]], [[suryanî]] û gelek yê din bûye. Ew qanûn ku di çileya 1935an de ketiye meriyetê, ji bo her hemwelatiyê Tirkiyeyê mecbûr dike ku ji bilî navê xwe yê taybet navekî malbatê jî li xwe bike (Benda 1). Navê malbatê wekî paşnav dihat bikaranîn û ne wekî berê, wekî navekî paşnavî li pêş navê taybet.

== Piştperdeh ==
Nav dikaribû ji aliyê ferdî ve bihata hilbijartin. Divê nav peyvek tirkî be an jî ji peyvek bi eslê xwe tirkî çêbibe. Pejirandina navekî malbatê diviyabû heta 2ê tîrmeha 1936an biqediya.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |paşnav=Bayir |pêşnav=Derya |sernav=Minorities and Nationalism in Turkish Law |tarîx=2016-04-22 |weşanger=Routledge |isbn=978-1-317-09580-4 |rr=104 |ziman=en }}&lt;/ref&gt; Ger ev yek çênebûya, nav ji hêla welî, qeymaqam, an kesên ku ji aliyê wan ve hatine destûr kirin ve dihat dayîn. Navên wekî [[eşîr]]et, navên biyanî (yê kurdan jî), êrîşkar, an jî navên henekdar ji bo hilbijartinê qedexe bûn. Qanûn herwiha ji bo hilweşandina avahiyên eşîrî hatiye bikaranîn. Di hin eşîran de, ji bo xwişk û bira û dêûbavan paşnavên cuda hebûn. Wekî din, li gorî qanûna hejm. 2590, sernav û şêweyên navnîşanê yên wekî &quot;efendî,&quot; &quot;beg,&quot; an &quot;paşa&quot; nedikarîn werin bikaranîn, û paşnavên ne-Tirkî yên wekî - ''yî'' yê kurdî, ''yan'' yê ermenî, -''viç'' yê [[Zimanên slavî|slavî]], an -''pulos'' yê [[Zimanê yewnanî|yewnanî]] qedexe bûn. Berevajiya kurdan, [[Cihûtî|cihû]], yewnan û ermen ne mecbûr bûn ku navên xwe biguherînin. Lêbelê, gelekan ev kirin da ku wekî endamên kêmneteweyek etnîkî neyên xuyang kirin. Lêbelê kurd wekî beşek ji polîtîkayên asîmîlasyonê, neçar man ku dev ji navên xwe yên kurdî berdin.

== Binêre ==

* [[Guhertina navên cografî yên Tirkiyeyê]]

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

[[Kategorî:Binpêkirina mafên kurdan li Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Binpêkirina mafên mirovan li Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Înkar kirina komkujiya ermeniyan]]
[[Kategorî:Kemalîzm]]
[[Kategorî:Nijadperestî]]
[[Kategorî:Tirkkirin]]</text>
      <sha1>j7374vsq657e7t8jmi05ice0jncrilf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2030275</id>
      <parentid>2030271</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T11:12:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Balyozbot</username>
        <id>42414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: +{{[[Şablon:Kontrola otorîteyê|Kontrola otorîteyê]]}} (bnr. [[Taybet:PermanentLink/1295521#Şablona_Kontrola_otorîteyê|gotûbêjê]]); paqijiyên kozmetîk (Binê standard kir.)</comment>
      <origin>2030275</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2547" sha1="j55cpbgme0c29npd7mzn1s60keup8wd" xml:space="preserve">{{Xebat}}
{{Sêwî|tarîx=gulan 2026}}
[[Wêne:RG - 2741.pdf|thumb|Îlankirina Qanûna Paşnavê, rûpela ''Resmî Gazete'']]
Bi îlankirina '''Qanûna Paşnavê''' a 21ê hezîrana 1934an re li [[Tirkiye]]yê hemî kesên ku bi eslê xwe ne [[tirk]] bi zordestî man ku paşnavekî tirkî qebûl bikin. Ew yek ji kiryarên siyaseta [[tirkkirin]]ê li dijî hindekariyên [[kurd]], [[Ermenî|ermen]], [[laz]], [[gurcî]], [[suryanî]] û gelek yê din bûye. Ew qanûn ku di çileya 1935an de ketiye meriyetê, ji bo her hemwelatiyê Tirkiyeyê mecbûr dike ku ji bilî navê xwe yê taybet navekî malbatê jî li xwe bike (Benda 1). Navê malbatê wekî paşnav dihat bikaranîn û ne wekî berê, wekî navekî paşnavî li pêş navê taybet.

== Piştperdeh ==
Nav dikaribû ji aliyê ferdî ve bihata hilbijartin. Divê nav peyvek tirkî be an jî ji peyvek bi eslê xwe tirkî çêbibe. Pejirandina navekî malbatê diviyabû heta 2ê tîrmeha 1936an biqediya.&lt;ref&gt;{{Jêder-kitêb |paşnav=Bayir |pêşnav=Derya |sernav=Minorities and Nationalism in Turkish Law |tarîx=2016-04-22 |weşanger=Routledge |isbn=978-1-317-09580-4 |rr=104 |ziman=en }}&lt;/ref&gt; Ger ev yek çênebûya, nav ji hêla welî, qeymaqam, an kesên ku ji aliyê wan ve hatine destûr kirin ve dihat dayîn. Navên wekî [[eşîr]]et, navên biyanî (yê kurdan jî), êrîşkar, an jî navên henekdar ji bo hilbijartinê qedexe bûn. Qanûn herwiha ji bo hilweşandina avahiyên eşîrî hatiye bikaranîn. Di hin eşîran de, ji bo xwişk û bira û dêûbavan paşnavên cuda hebûn. Wekî din, li gorî qanûna hejm. 2590, sernav û şêweyên navnîşanê yên wekî &quot;efendî,&quot; &quot;beg,&quot; an &quot;paşa&quot; nedikarîn werin bikaranîn, û paşnavên ne-Tirkî yên wekî - ''yî'' yê kurdî, ''yan'' yê ermenî, -''viç'' yê [[Zimanên slavî|slavî]], an -''pulos'' yê [[Zimanê yewnanî|yewnanî]] qedexe bûn. Berevajiya kurdan, [[Cihûtî|cihû]], yewnan û ermen ne mecbûr bûn ku navên xwe biguherînin. Lêbelê, gelekan ev kirin da ku wekî endamên kêmneteweyek etnîkî neyên xuyang kirin. Lêbelê kurd wekî beşek ji polîtîkayên asîmîlasyonê, neçar man ku dev ji navên xwe yên kurdî berdin.

== Binêre ==

* [[Guhertina navên cografî yên Tirkiyeyê]]

== Çavkanî ==
{{Çavkanî}}

{{Kontrola otorîteyê}}

[[Kategorî:Binpêkirina mafên kurdan li Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Binpêkirina mafên mirovan li Tirkiyeyê]]
[[Kategorî:Înkar kirina komkujiya ermeniyan]]
[[Kategorî:Kemalîzm]]
[[Kategorî:Nijadperestî]]
[[Kategorî:Tirkkirin]]</text>
      <sha1>j55cpbgme0c29npd7mzn1s60keup8wd</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>